الیزا (بازی ویدیویی)

***الیزا*** یک بازی در سبک رمان تصویری است که توسط استودیوی زکترونیکس توسعه یافته و در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۱۹ برای سیستم‌عامل‌های ویندوز، مک‌اواس و لینوکس منتشر شد. نسخهٔ نینتندو سوییچ این بازی نیز در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ عرضه گردید.

## گیم‌پلی
*الیزا* یک رمان تصویری است که در آن بازیکن نقش اِولین، زن جوانی را بر عهده می‌گیرد که در گذشته قبل از اینکه به خاطر فرسودگی شغلی از پا بیفتد، در صنعت فناوری پیشرفته سیاتل موفق بوده اما تقریباً سه سال از زندگی خود را از دنیای واقعی جدا مانده بود. اکنون او به‌عنوان نمایندهٔ انسانی برنامهٔ مشاورهٔ مجازی الیزا فعالیت می‌کند، برنامه‌ای که در دنیای واقعی به همین نام شناخته می‌شود. اولین ابتدا موظف است آنچه برنامه تولید می‌کند را برای مراجعین بخواند و مطابق متن تولیدشده توسط الیزا عمل کند. این نقش، او را با انتخاب‌های دشواری در نحوهٔ برخورد با مراجعین و دیگر افراد، از جمله دوستان قدیمی، مواجه می‌سازد. در مراحل بعد، فرصت داده می‌شود تا «خارج از متن» عمل کند و سناریوهایی ایجاد نماید که ممکن است مستقیماً بر زندگی و تجربهٔ خودش تأثیر بگذارند. بازیکن می‌تواند در برخی موقعیت‌ها نحوهٔ رفتار اولین را انتخاب کرده و مسیر پیشرفت داستان را تحت تأثیر قرار دهد. پس از پایان بازی، امکان بازگشت به فصل‌های پیشین و اتخاذ تصمیمات متفاوت فراهم است تا تأثیر آن‌ها بر پایان‌های مختلف داستان مشاهده شود.

مانند سایر آثار اخیر استودیوی زکترونیکس، این بازی نیز شامل یک مینی‌گیم تک‌نفره با استفاده از کارت‌های کابوفودا است که بازیکن می‌تواند هنگام نیاز به تمرکز یا استراحت از آن بهره گیرد.

## توسعه
برخلاف اغلب بازی‌های دیگر زکترونیکس که توسعهٔ آن‌ها تحت رهبری بنیان‌گذار استودیو، زک بارت، انجام می‌شود، تولید *الیزا* توسط متیو سیجی برنز (مت برنز) هدایت شد. برنز که به‌عنوان نویسنده و آهنگساز به زکترونیکس پیوسته بود، پیش از آن در شرکت‌های تری‌آرک و اینداستریز ۳۴۳ فعالیت داشته و در آنجا با «فرهنگ کاری فشرده» مواجه شده بود که منجر به تجربهٔ فرسودگی شغلی او شد؛ همین موضوع باعث شد تا به استودیوی کوچک‌تر زکترونیکس منتقل شود.

با وجود فاصله گرفتن از پروژه‌های پیشین استودیو، برنز انگیزه گرفت تا بازی‌ای دربارهٔ فرسودگی شغلی بسازد و تجربیات شخصی خود را منعکس کند. او به یاد دموی *سیم‌سنسه* و *مالتی‌سنس* افتاد، پروژه‌ای از دارپا در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی که به‌عنوان یک درمانگر مجازی برای سربازانی که از مأموریت‌های خارجی بازمی‌گشتند، طراحی شده بود تا علائم پی‌تی‌اس‌دی را بررسی کند. این برنامه از طریق یک آواتار تولیدشده توسط کامپیوتر با سربازان تعامل می‌کرد و واکنش‌های صورت و بدن آن‌ها را زیر نظر می‌گرفت. برنز این دمو را «نگران‌کننده» توصیف کرد و اظهار داشت که «دیدن این کامپیوتر که کسی را با چنین مشکلات انسانی تحلیل می‌کند، بسیار عجیب بود» و به فکر افتاد که چگونه می‌تواند این ایده را در مقیاس بزرگ‌تر در بازی خود به کار گیرد. علاوه بر این، برنز از دیگر برنامه‌های سلامت مجازی مانند *بترهلپ* که مشاورهٔ آنلاین مشابه ارائه می‌دهند، الهام گرفت. بسیاری از این برنامه‌ها بر پایهٔ سادگی الگوریتم الیزا ساخته شده بودند؛ یکی از نخستین نمونه‌های پردازش زبان طبیعی که در دههٔ ۱۹۶۰ برای شبیه‌سازی یک درمانگر مجازی توسعه یافته بود. بازی نیز به افتخار همین برنامه نامگذاری شد. برنز همچنین بررسی کرد که چه تعداد از این برنامه‌های سلامت مجازی، داده‌های خصوصی کاربران را برای اهداف ناشناخته یا به اشتراک‌گذاری با شرکت‌های دیگر بدون اطلاع کاربران جمع‌آوری می‌کنند و این مسئله را به بخش مهمی از داستان *الیزا* تبدیل کرد.

در ابتدا برنز قصد داشت توسعهٔ بازی را به‌تنهایی بر عهده بگیرد، اما پس از بحث و تبادل نظر با زک بارت، متقاعد شد که اجازه دهد بازی تحت عنوان یک پروژهٔ زکترونیکس تولید شود. اگرچه گیم‌پلی «الیزا» با سبک معمول بازی‌های زکترونیکس تفاوت قابل‌توجهی داشت، بارت داستان ارائه‌شده توسط برنز را با سایر آثار استودیو مرتبط دانست. از آنجا که هر دو، بارت و برنز، سال‌ها در منطقهٔ سیاتل زندگی کرده بودند، تصمیم گرفتند این شهر را به‌عنوان محل وقوع داستان انتخاب کنند. برنز بر این باور بود که سیاتل شهری با فناوری پیشرفته—چه از طریق مایکروسافت و چه آمازون—است، اما در عین حال تجربهٔ چندین چرخهٔ رونق و رکود اقتصادی را داشته که این ویژگی به‌خوبی با موضوع فرسودگی شغلی در بازی همخوانی دارد.

بازی *الیزا* چند روز پیش از انتشار رسمی، در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۱۹ برای سیستم‌عامل‌های مایکروسافت ویندوز، مک‌اواس و لینوکس معرفی شد. نسخهٔ نینتندو سوییچ آن نیز در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ عرضه گردید.

## بازخورد
بر اساس وب‌سایت متاکریتیک، بازی *الیزا* با نقدهایی «به‌طور کلی مطلوب» مواجه شده است.

### جوایز و افتخارات
این بازی در جوایز جوایز گلدن جوی‌استیک ۲۰۱۹ برای «بهترین داستان‌سرایی» نامزد شد و همچنین در جشنوارهٔ بازی‌های مستقل برای دریافت جایزهٔ بزرگ سیماس مک‌نالی و جایزهٔ عالی در زمینهٔ روایت نیز در میان نامزدها قرار گرفت.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 
رده:بازی‌های اواس ده
رده:بازی‌های تولیدشده در ایالات متحده آمریکا
رده:بازی‌های لینوکس
رده:بازی‌های نینتندو سوئیچ
رده:بازی‌های ویدئویی ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:بازی‌های ویدئویی با قهرمان زن
رده:بازی‌های ویدئویی تک‌نفره
رده:بازی‌های ویدئویی مستقل
رده:بازی‌های ویدئویی واقع‌شده در سیاتل
رده:بازی‌های ویندوز
رده:رمان‌های تصویری
رده:مقاله‌هایی که از الگوی نقدهای بازی ویدئویی با حالت تک‌سکویی استفاده می‌کنند
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان آلمانی