یاقوق

**یاقوق** () روستایی عربی فلسطینی بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ماه مه ۱۹۴۸ از سکنه خالی شد. این روستا در ۱۲٫۵ کیلومتری شمال طبریه قرار داشت و بر روی محل روستای کهن یهودی حوقوق ساخته شده بود.

یاقوق از کوچک‌ترین روستاهای قضای طبریه از نظر مساحت و شمار ساکنان به‌شمار می‌رفت. روستا بر فراز تپه‌ای جای داشت و زمین‌های کشاورزی آن ۸٬۵۰۷ دونم وسعت داشت. خانه‌های روستا از سنگ آهک و بازالت تراشیده ساخته شده بودند و به‌صورت خانه‌های حیاط‌دار به هم چسبیده قرار داشتند. در دامنه شمال‌شرقی تپه چشمه‌ای وجود داشت که آب آشامیدنی روستا را تأمین می‌کرد.

پس از تخلیه روستا در سال ۱۹۴۸، ساختمان‌های آن به‌عنوان میدان تمرین ارتش اسرائیل به کار گرفته شد و سرانجام در سال ۱۹۶۸ با بولدوزر تخریب گردید. امروزه کیبوتصی به نام هووک در نزدیکی محل آن واقع است.

## پیشینه
این محل نشانه‌هایی از استقرار کنعانیان را در خود دارد و پژوهشگران آن را همان حوقوق تورات می‌دانند که در دوران روم به نام  شناخته می‌شد. نخستین یادکرد نام یاقوق در متن «نشانه‌های کتیبه گور» نوشتهٔ ربی یعقوب، فرستاده یشیوای ربی یحیئل پاریسی (پیش از ۱۲۵۷ میلادی) آمده‌است. همچنین ربی شموئل بن شمشون که در سال ۱۲۱۰ میلادی از سرزمین فلسطین دیدار کرده بود، از یاقوق و آرامگاه حبقوق در نزدیکی آن یاد کرده‌است.

### دوران عثمانی
بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶ میلادی، یاقوق بخشی از ناحیه (نهیه) جیره در سنجق صفد امپراتوری عثمانی بود. روستا ۷۰ خانوار و ۲ مرد مجرد داشت که جمعیتی نزدیک به ۳۹۶ تن برآورد می‌شود و همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد برشماری از فرآورده‌ها و محصولات از جمله گندم، جو، زیتون، بز، کندوی عسل و دستگاه فشار (برای فرآوری انگور یا زیتون) می‌پرداختند که در مجموع ۵٬۱۸۶ آقچه بود. یک‌بیست‌وچهارم درآمد نیز به وقف تعلق می‌گرفت.

در سال ۱۸۳۸ یاقوق به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه الشاغور میان صفد، عکا و طبریه ثبت شد.

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گرن روستا را دارای نزدیک به ۲۰ خانه سنگی توصیف کرد. در سال ۱۸۸۱ گزارش «بررسی فلسطین غربی» صندوق اکتشاف فلسطین جمعیت روستا را نزدیک به ۲۰۰ تن مسلمان ذکر کرد که زمین‌های کشاورزی حاصلخیزی آن را احاطه کرده بودند. آب‌انبارهای فراوانی در منطقه وجود داشت و چشمه‌ای با کیفیت خوب در آنجا یافت می‌شد.

فهرست جمعیتی نزدیک به سال ۱۸۸۷ نشان می‌دهد که یاقوق ۱۰۵ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.

### دوران قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، «یاقوق و مواسی» ۲۹۴ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۱۵۳ تن در ۲۸ خانه کاهش یافت که همه مسلمان بودند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۱۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌هایش ۸٬۵۰۷ دونم. از این میان ۱٬۰۱۰ دونم به کشت غلات، ۲۴ دونم به باغ‌های آبی و ۱۳ دونم به بافت ساخته‌شده (شهری) اختصاص داشت. بر اساس بررسی سال ۱۹۴۵، از مجموع ۸٬۵۰۷ دونم زمین روستا ۴٬۲۲۹ دونم در مالکیت عربی، ۴٬۲۷۵ دونم در مالکیت یهودی و ۳ دونم زمین عمومی بود.

کیبوتصی با نام کهن تورات یعنی هووک در ۱۱ ژوئیه ۱۹۴۵ در نزدیکی محل روستا بنیان‌گذاری شد.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
پس از تخلیه ساکنان روستا در مه ۱۹۴۸، یاقوق به‌عنوان میدان تمرین ارتش اسرائیل به کار گرفته شد تا اینکه در سال ۱۹۶۸ با بولدوزر ویران گردید. ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ این محل را چنین توصیف کرد:

## جمعیت
شمار ساکنان یاقوق در طول سده‌ها دگرگونی‌هایی را تجربه کرد. جدول زیر روند تغییرات جمعیت را نشان می‌دهد:

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* به یاقوق خوش آمدید در فلسطین در خاطره‌ها
* یاقوق در ذاکرات
* بررسی فلسطین غربی، نقشه ۶: [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.06.jpg ویکی‌انبار]

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه