کیهان‌شناسی قرآن

**کیهان‌شناسی قرآن** یک کیهان‌شناسی دینی، برای مسلمانان قرآن‌باور بخشی از کیهان‌شناسی اسلامی، و به معنای نحوۀ نگرش قرآن به ذات کیهان، به ویژه ریشه‌ها، توسعه و ساختار آن است. در قرآن، کیهان، خلقت توسط خداوند در طول شش روز آغاز می‌شود، که در ابتدا زمین و سپس آسمان‌ها آفریده شده‌اند.

نگارۀ کیهان در ظاهر متن قرآن شامل گنبد آسمان (بهشت) و در زیر آن، زمینی مسطح قرار دارد که «یک بستر گسترده» توصیف می‌شود. یک اقیانوس کیهانی در بالای آسمان و یکی هم در زیر زمین یافت می‌شود. تعداد آسمان‌ها هفت عدد است و احتمالاً هفت زمین نیز وجود دارد که مانند بشقاب‌هایی روی هم چیده شده‌اند. بالای بلندترین آسمان، عرش (تخت پادشاهی) خدا قرار دارد. 

در قرآن، کیهان‌شناسی مضامینی چون هدف، ارادۀ الهی، نظم جهان و لزوم این نظم برای امکان زیستن انسان‌ها را تداعی می‌کند.

## کیهان‌زایی

### شش روز آفرینش
همانند کتاب مقدس، قرآن تأیید می‌کند که جهان در شش روز با استفاده از یک فرمول پایدار و شبه‌اعتقادی خلق شده است.

آیات ۹ تا ۱۲ سورۀ فصلت یکی از کامل‌ترین روایت‌های خلقت در قرآن را نشان می‌دهد:بگو: «آيا اين شماييد كه واقعاً به آن كسى كه زمين را در دو هنگام آفريد كفر مى‌ورزيد و براى او همتايانى قرار مى‌دهيد؟ اين است پروردگار جهانيان.»

و در [زمين‌]، از فراز آن [لنگرآسا] كوه‌ها نهاد و در آن خير فراوان پديد آورد، و مواد خوراكى آن را در چهار روز اندازه‌گيرى كرد [كه‌] براى خواهندگان، درست [و متناسب با نيازهايشان‌] است.

سپس آهنگ [آفرينش‌] آسمان كرد، و آن بخارى بود. پس به آن و به زمين فرمود: «خواه يا ناخواه بياييد.» آن دو گفتند: «فرمان‌پذير آمديم.»

پس آنها را [به صورت‌] هفت آسمان، در دو هنگام مقرّر داشت و در هر آسمانى كار [مربوط به‌] آن را وحى فرمود، و آسمان [اين‌] دنيا را به چراغ‌ها آذين كرديم و [آن را نيک] نگاه داشتيم؛ اين است اندازه‌گيرى آن نيرومند دانا.این متن در مقایسه با روایت آفرینش در کتاب پیدایش تورات، شامل تعدادی ویژگی عجیب است، از جمله شکل‌گیری زمین قبل از آسمان و این ایده که آسمان قبل از اینکه توسط خدا به شکل فعلی‌اش درآید، غباری بی‌شکل بوده است.

### ترتیب آفرینش
توالی وقایع خلقت در سورۀ فصلت آمده است. طبق این سوره، خداوند، دو روز را برای خلقت زمین، چهار روز را برای آنکه «کوه‌ها را بالای آن [زمین] قرار داد» و «خوراک آن را برایش مقدر کرد» و سپس دو روز دیگر را برای خلقت آسمان‌ها اختصاص می‌دهد. در عمل، این متن به خلقت هشت روزه اشاره دارد که با مدل‌های توراتی خلقت که در جاهای دیگر قرآن هم آمده است، در تضاد ظاهری است. علاوه بر این، زمین، قبل از آسمان‌ها خلق شده است (برخلاف روایت خلقت در سِفر پیدایش). با این حال، به جز سورۀ فصلت، توالی دقیق خلقت قرآنی در متن دیگری وجود ندارد.

### مرز زمین و آسمان
جدایی آسمان و زمین در سورۀ انبیاء، آیۀ ۳۰ شرح داده شده است:آيا كسانى كه كفر ورزيدند ندانستند كه آسمان‌ها و زمين هر دو به هم پيوسته بودند، و ما آن دو را از هم جدا ساختيم، و هر چيز زنده‌اى را از آب پديد آورديم؟ آيا [باز هم‌] ايمان نمى‌آورند؟در متن زبان اصلی این آیه، از مفرد *رَتق* برای اشاره به پیوستگی زمین و آسمان‌ها استفاده شده است (السَّماواتِ وَالأرْضَ كانَتا رَتقًا). رتق در قرآن یک لفظ فرید است (یعنی لغتی‌ست که در کل قرآن تنها همین یک بار استفاده شده است). در فرهنگ لغت عربی، این کلمه به معنای چیزی است که وصله یا دوخته شده است. این جدایی با استفاده از فعل *فَتَقَ* به معنای «شکافتن، از هم باز کردن» توصیف شده است.

## جستارهای وابسته

*کیهان‌شناسی مندائی
*کیهان‌شناسی کتاب مقدس
*کیهان‌شناسی مزدیسنا
*اسطورۀ آفرینش
*آفرینش انسان از گِل
*هیچ‌چیز از هیچ حاصل نمی‌شود

## منابع

رده:اسطوره‌شناسی
رده:اسلام
رده:قرآن
رده:کیهان‌شناسی
رده:کیهان‌شناسی کتاب مقدس
رده:کیهان‌شناسی دینی