چین و روسیه در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

مشارکت چین و روسیه در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران شامل طیف وسیعی از اقدامات دیپلماتیک، اطلاعاتی و لجستیکی در بحبوحه درگیری بود که با حملات هوایی هماهنگ اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. هر دو کشور مشارکت‌های دیرینه‌ای با ایران، از جمله روابط اقتصادی و همکاری نظامی، را حفظ کردند، اما واکنش‌های آنها به جنگ، به جای مداخله مستقیم نظامی، بر احتیاط استراتژیک تأکید داشت. روسیه از ایران پشتیبانی اطلاعاتی، از جمله داده‌هایی در مورد مواضع نظامی ایالات متحده، ارائه داد، در حالی که چین بر میانجیگری دیپلماتیک و کمک‌های مادی محدود، مانند قطعات یدکی موشک‌ها، تمرکز داشت. تحلیلگران این کمک‌ها را به عنوان توانمندساز ایران برای حفظ دفاع خود بدون تشدید درگیری گسترده‌تر با مشارکت مسکو یا پکن توصیف کردند.

علیرغم محکومیت عمومی حملات آمریکا و اسرائیل، نه چین و نه روسیه هیچ نیرویی اعزام نکردند و در عملیات جنگی شرکت نکردند. آنها از قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت که حملات ایران به کشورهای خلیج فارس را محکوم می‌کرد، خودداری کردند. حمایت روسیه به دلیل جنگ جاری در اوکراین محدود شد، در حالی که اولویت‌های چین بر تأمین امنیت منابع انرژی از طریق تنگه هرمز و جلوگیری از اختلال در تجارت جهانی متمرکز بود.

## پیشینه
چین و روسیه پیش از جنگ، روابط گسترده‌ای با ایران برقرار کرده بودند که ناشی از منافع مشترک در مقابله با تحریم‌های آمریکا و گسترش مشارکت‌های اقتصادی بود. همکاری نظامی روسیه با ایران در طول درگیری اوکراین تشدید شد و تهران در ازای سیستم‌های پیشرفته‌ای مانند پدافند هوایی اس-۴۰۰، پهپاد و موشک به ایران تحویل داد. در همین حال، چین به بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران تبدیل شد و حجم قابل توجهی نفت وارد کرد و پشتیبانی فناوری، از جمله سیستم‌های راداری و ابزارهای ناوبری، را در اختیار این کشور قرار داد.

## دخالت روسیه
نقش روسیه در جنگ بر اشتراک‌گذاری اطلاعات و کمک‌های لجستیکی متمرکز بود و از درگیری مستقیم برای جلوگیری از فشار بر منابع خود در بحبوحه درگیری اوکراین اجتناب می‌کرد. مقامات آمریکایی گزارش دادند که مسکو داده‌های لحظه‌ای در مورد کشتی‌های جنگی و هواپیماهای آمریکایی را در اختیار ایران قرار داده و امکان حملات تلافی‌جویانه دقیق‌تر را فراهم کرده است. این کمک شامل دریافت اطلاعات ماهواره‌ای از دارایی‌های روسیه بود که به ایران کمک می‌کرد تا تحرکات ایالات متحده در خاورمیانه را رصد کند.

از نظر دیپلماتیک، روسیه با چین برای تشکیل جلسات اضطراری شورای امنیت سازمان ملل هماهنگ شد و حملات اولیه را به عنوان نقض حاکمیت ملی محکوم کرد. مسکو از قطعنامه‌های انتقادی علیه ایران خودداری کرد و موضع خود را به عنوان مخالفت با تجاوز ایالات متحده مطرح کرد. تحلیلگران خاطرنشان کردند که حمایت روسیه با گذشت زمان کاهش یافته است، زیرا اولویت‌های داخلی تعهدات بیشتر را محدود کرده است.

گزارش‌های محدودی حاکی از آن بود که روسیه تأمین مجدد تسلیحات را تسهیل کرده است، اگرچه هیچ انتقال در مقیاس بزرگ در طول مرحله فعال تأیید نشده است.

## دخالت چین
چین با تأکید بر دیپلماسی و در عین حال ارائه حمایت غیرمستقیم به ایران، موضعی خویشتندارانه اتخاذ کرد. ارزیابی‌های اطلاعاتی نشان می‌داد که پکن آماده ارائه کمک‌های مالی و قطعات موشکی است، اگرچه از دخالت آشکار نظامی برای محافظت از واردات نفت خود از طریق آبراه‌های مورد مناقشه خودداری می‌کند. سیستم‌های راداری و فناوری ناوبری چینی که قبل از جنگ صادر شده بودند، قابلیت‌های جنگ الکترونیک ایران را افزایش دادند.

پکن نمایندگانی را برای میانجیگری اعزام کرد و ضمن تخلیه اتباع خود از ایران، نسبت به گسترش «شعله‌های جنگ» هشدار داد. رأی ممتنع چین در رأی‌گیری‌های سازمان ملل علیه ایران با روسیه همسو بود، اما کارشناسان بر استراتژی بلندمدت چین برای تثبیت موقعیت خود به عنوان یک ثبات‌دهنده پس از جنگ در منطقه تأکید کردند.

## تأثیر
مشارکت چین و روسیه با بهبود آگاهی موقعیتی ایران، مقاومت این کشور را طولانی‌تر کرد، اما همچنین توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد و مقامات آمریکایی مسکو را به تجاوز غیرمستقیم متهم کردند. مشاوران ایرانی ادعا کردند که این حمایت، پکن و مسکو را به عنوان «برندگان» در نظم جهانی در حال تغییر قرار داده است، اگرچه جنگ اقتصاد آنها را از طریق نوسانات قیمت نفت تحت فشار قرار داد. این درگیری، دوام «محور» بین سه کشور را آزمایش کرد و مرزهای عملی همکاری آنها را آشکار ساخت.

## جستارهای وابسته
* روابط ایران و چین
* روابط ایران و روسیه
* واکنش‌ها به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
* اسپانیا در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

## منابع

رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:روابط ایران و چین
رده:روابط ایران و روسیه
رده:مداخله در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بر پایه کشور
رده:روابط نظامی ایران و روسیه
رده:روابط اسرائیل و روسیه
رده:جنگ‌های روسیه