بیدار شو مرد مرده

***بیدار شو مرد مرده*** () یک فیلم معمایی آمریکایی محصول ۲۰۲۵ به نویسندگی و کارگردانی ریان جانسن است. این فیلم دنبالهٔ غیرمستقیم *[[گلس آنین: یک چاقوکشی اسرارآمیز]]* (۲۰۲۲) و سومین قسمت کلی از مجموعه فیلم *چاقوکشی* به‌شمار می‌رود. دنیل کریگ بار دیگر نقش کارآگاه بنوا بلانک را بازی می‌کند. گروه بازیگران شامل جاش اوکانر، گلن کلوز، جاش برولین، میلا کونیس، جرمی رنر، کری واشینگتن، اندرو اسکات، کیلی اسپینی، دریل مک‌کورمک و توماس هیدن چرچ می‌شوند.

*بیدار شو مرد مرده* نخستین بار در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۲۵ در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو به نمایش درآمد و سپس در ۲۶ نوامبر در تعدادی سینماهای منتخب اکران شد. پس از آن، در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵ از طریق نتفلیکس منتشر گردید.

## داستان
جود دوپلنتیسی، بوکسور سابق که زندگی خشونت‌آمیز گذشته را پشت سر گذاشته، حالا کشیش یک کلیسای کوچک روستایی شده است. پس از یک درگیری غیرمنتظره با یکی از مقامات کلیسا، او به کلیسای دورافتاده‌ای در شمال نیویورک منتقل می‌شود تا دستیار کشیش آنجا شود. کلیسا تحت مدیریت مونسیگنور جفرسون ویکس است، مردی سختگیر و با گذشته‌ای پیچیده. ویکس وارث خانواده‌ای مذهبی است که مادرش، گرس، زمانی به وعدهٔ ارثی که هرگز نصیبش نشد، مجبور به ماندن در کلیسا شده بود. از خشم گرس، کلیسا دچار آسیب‌های جدی شده و صلیب اصلی آن نابود شده بود، چیزی که ویکس حاضر به جایگزینی آن نبود.

جود که خطبه‌هایش پرشور و بی‌پرواست، به سرعت با ویکس درگیر می‌شود و تقریباً تمام اعضای عادی کلیسا از ترس یا مخالفت، آنجا را ترک می‌کنند. تنها وفادارترین افراد باقی می‌مانند. در یکی از مراسم‌های جمعهٔ نیک، ویکس به‌طور ناگهانی در اتاق انبار نزدیک منبر به قتل می‌رسد؛ چاقویی که از یک چراغ تزئینی دزدیده شده و در جریان اتفاقات به کار رفته است، او را به کام مرگ می‌برد. همه نگاه‌ها به جود دوخته می‌شود، حتی بدون شواهد قطعی.

جرالدین اسکات، رئیس پلیس شهر، کارآگاه خصوصی بنوا بلانک را فرا می‌خواند. بلانک که به بی‌گناهی جود مطمئن است، او را در حل معما همراه می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که ویکس درست قبل از مرگش پیروانش را به‌طور ناگهانی طرد کرده بود و ارتباطات خانوادگی پیچیده‌ای در پس‌زمینه این رخدادها وجود دارد. سای دراون، سیاستمداری شکست‌خورده و پسر نامشروع ویکس، ادعا می‌کند که ویکس ثروت پنهان خانواده را یافته و قصد داشته از آن برای ورود به دنیای سیاست استفاده کند. جود از تمرکز بی‌وقفه بلانک روی قتل و ثروت خسته می‌شود و تصمیم می‌گیرد دوباره به کار کشیشی خود بازگردد.

شب هنگام، جود صحنه‌ای عجیب می‌بیند: ویکس در حال خروج از مقبره و در آغوش سرایدار، سامسون، است. جود در تلاش برای دنبال کردن آن‌ها بیهوش می‌شود و وقتی به هوش می‌آید، کنار جسد سامسون قرار دارد. بلانک با بررسی دقیق متوجه می‌شود که تزئین سر شیطان دومی از بار دزدیده شده و توسط نات شارپ، پزشک و پیرو ویکس، مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. او و جود به خانهٔ نات می‌روند و جسد او را در اسید کنار جسد ویکس پیدا می‌کنند.

صبح روز بعد، جمعیت کلیسا برای اعتراف جود گرد هم می‌آید، اما بلانک حقیقت ماجرا را آشکار می‌کند: نات ویکس را با آرام‌بخش مسموم کرده و با ترفند تزئین سر شیطان، جود را فریب داده و قتل را اجرا کرده است. با این حال، بازگشت مرموز ویکس همچنان بی‌پاسخ می‌ماند.

پیش از آنکه جود بازداشت شود، مارثا، منشی قدیمی کلیسا، وارد می‌شود و همه چیز را فاش می‌کند: پرنتیس، پدربزرگ ویکس، خودکشی کرده و ثروت خانواده را به شکل الماس بلعیده بود. مارثا و نات نقشهٔ بازسازی صحنهٔ بازگشت ویکس و فریب جود را طراحی کرده بودند، اما نات برای تصاحب الماس سامسون را می‌کشد و جود را مقصر جلوه می‌دهد. مارثا با ترفندی نات را مسموم می‌کند و در نهایت خودش جان می‌بازد، اما قبل از مرگ آمرزش می‌طلبد و الماس از دستش می‌افتد.

یک سال بعد، جود کلیسا را دوباره باز می‌کند و نام آن را «بانوی رحمت جاودان» می‌گذارد. بیشتر اعضای قدیمی رفته‌اند، سای تهدید به شکایت می‌کند، اما همه انکار می‌کنند. در اولین مراسم جدید، الماس به‌طور مخفی در صلیب تازهٔ کلیسا دیده می‌شود، نشانه‌ای از رازهای گذشته که همچنان در این مکان نهفته است.

## بازیگران
* دنیل کریگ در نقش بنوا بلانک، کارآگاه/بازپرس خصوصی
* جاش اوکانر در نقش کشیش جاد دوپلنتیسی، کشیش جوان و بوکسور سابق که پس از کشتن مردی در مسابقه مهذب شد
* گلن کلوز در نقش مارتا دلاکروا، زن مذهبی کلیسا و دست راست ویکس
* جاش برولین در نقش مونسیور جفرسون ویکس، کشیش کاریزماتیک و سلطه‌گر که چهرهٔ مرکزی جماعت است
* میلا کونیس در نقش جرالدین اسکات، رئیس پلیس محلی
* جرمی رنر در نقش دکتر نَت شارپ، پزشک شهر
* کری واشینگتن در نقش ورا درِیوِن، وکیل دادگستری، وکیل عصبی و سختگیر
* اندرو اسکات در نقش لی راس، نویسندهٔ پرفروش
* کیلی اسپینی در نقش سیمون ویوانه، نوازندهٔ سابق ویلنسل کنسرت که معلول شده است
* داریل مک‌کورمک در نقش سای درِیوِن، پسرخواندهٔ ورا و سیاستمدار آینده‌دار
* توماس هیدن چرچ در نقش سامسون هولت، باغبان محتاط و معشوقهٔ مارتا
* جفری رایت در نقش لانگستروم، اسقف که دوپلنتیسی را به کلیسای ویکس منصوب می‌کند
* انی همیلتون در نقش گریس ویکس، مادر جفرسون که توسط او و جامعه «زن هرزه» نامیده می‌شود
* جیمز فوکنر در نقش کشیش پرنتیس ویکس، پدربزرگ جفرسون
* بریجت اورت در نقش لوییز، کارمند شرکت ساختمانی
* نوآ سیگان در نقش نیکولای، صاحب بار. سیگان از همکاران اصلی جانسون است و پیش‌تر در *[[چاقوکشی (فیلم ۲۰۱۹)|چاقوکشی]]* (۲۰۱۹) در نقش افسر واگنر و در *[[گلس آنین: یک چاقوکشی اسرارآمیز|گلس آنین]]* (۲۰۲۲) در نقش درول ظاهر شده بود.
* جوزف گوردون لویت در نقش کوتاه گویندهٔ مسابقهٔ بیسبال. گوردون-لویت از همکاران اصلی جانسون است و پیش‌تر صداپیشگی کوتاه در *چاقوکشی* به‌عنوان کارآگاه هاردراک و در *گلس آنین* به‌عنوان «Hourly Dong» داشته است.

## تولید
### توسعه
پیش از پخش فیلم *[[چاقوکشی (فیلم ۲۰۱۹)|چاقوکشی]]* (۲۰۱۹)، ریان جانسن گفت که می‌خواهد دنباله‌هایی را با حضور کارآگاه بنوا بلانک در حال بررسی اسرار بیشتر بسازد و از قبل ایده‌ای برای فیلم جدید داشت. در ۳۱ مارس ۲۰۲۱ گزارش شد که نتفلیکس حقوق دو دنباله *چاقوکشی* را به مبلغ بیش از ۴۰۰ میلیون دلار خریداری کرده است.

### نوشتن
در ژوئن ۲۰۲۲، جانسن اعلام کرد که *چاقوکشی ۳* عنوان کاری است و قصدش این است که هر فیلم یک عنوان مجزا داشته باشد و از آثار آگاتا کریستی به عنوان عوامل الهام‌بخش برای فیلم‌ها و عناوین جداگانه نام برد. در نوامبر ۲۰۲۲ جانسن گفت که در حال آماده‌سازی برای نوشتن فیلم سوم است. تا ژانویه ۲۰۲۳، جانسن تأیید کرد که نوشتن فیلمنامه سومین فیلم را آغاز کرده است و اظهار داشت که این فیلم از نظر لحن و موضوع با قسمت‌های قبلی متفاوت خواهد بود. جانسن بعداً اظهار داشت که اگرچه نام فرعی *یک چاقوکشی اسرارآمیز* را برای قسمت قبلی انتخاب کرده است، اما می‌خواهد نام مجموعه را تغییر دهد و *A Benoit Blanc Mystery* را به‌عنوان نام فرعی به قسمت‌های بعدی اضافه کند.

در اکتبر ۲۰۲۳، پس از حکم قطعی اعتصاب انجمن نویسندگان آمریکا در سال ۲۰۲۳، جانسن اعلام کرد که کار بر روی فیلمنامه فیلم سوم را آغاز کرده است. این فیلم‌ساز گفت که زمینهٔ داستانی را در ذهن دارد و می‌تواند دوباره شروع به نوشتن کند.

### گزینش بازیگران
انتظار می‌رفت که دنیل کریگ نقش خود را در اوایل ساخت فیلم بازی کند. او تأیید کرد که علاقه‌مند به بازگشت در این پروژه است. کریگ ۱۰۰ میلیون دلار برای مشارکت در دو دنباله *چاقوکشی* دریافت کرد. در می ۲۰۲۴، جاش اوکانر، کیلی اسپانی، اندرو اسکات، کری واشینگتن، گلن کلوز، جرمی رنر، میلا کونیس و داریل مک کورمک به بازیگران اصلی پیوستند. ماه بعد، جاش برولین و توماس هیدن چرچ به بازیگران پیوستند.

### فیلمبرداری
مانند دو فیلم قبلی، استیو یدلین و نیتان جانسن به ترتیب به عنوان فیلمبردار و آهنگساز بازگشتند. تصویربرداری اصلی در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۴ در لندن آغاز شد. در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴، گلن کلوز اعلام کرد که به شدت تحت تأثیر کووید-۱۹ و ویروس سین‌سیشیال تنفسی قرار گرفته است، که در این زمان فقط می‌توانست در دو روز مراحل فیلمبرداری شرکت کند.

## پخش
*بیدار شو مرد مرده: یک چاقوکشی اسرارآمیز* در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵ از طریق نتفلیکس پخش شد.

## بازخورد
### واکنش منتقدان
 

دیمون وایز در نشریهٔ *[[ددلاین هالیوود|ددلاین]]* نوشت که این فیلم ممکن است «بهترین اثر تاکنون» در مجموعهٔ *چاقوکشی* باشد، به دلیل ماهیت درون‌نگرانه‌تر آن. آلیسا ویلکینسون از *[[نیویورک تایمز]]* نوشت که آنچه فیلم را موفق می‌کند این است که «وقتی به اصل موضوع برسیم، کشیش جاد و بنوا بلانک مثل سیبی هستند که از وسط نصف شده باشد».

## آینده
در سپتامبر ۲۰۲۲، جانسن تأیید کرد که قصد دارد فیلم‌های بیشتری در این مجموعه را بسازد. بعداً در همان ماه کریگ و جانسن جداگانه گفتند که تا زمانی که هر دو با هم همکاری داشته باشند، به ساخت فیلم‌های بیشتر ادامه خواهند داد. در نوامبر ۲۰۲۵ اعلام شد که جانسن و کریگ «شروع به شکل‌دادن ایده‌ها» برای ساخت احتمالی چهارمین فیلم از مجموعه کرده‌اند.

## یادداشت‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنایی-هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های درباره کاتولیسیزم رومی
رده:فیلم‌های دنباله آمریکایی
رده:فیلم‌های ریان جانسون
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در لندن
رده:فیلم‌های کاراگاهی آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی جنایی آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی سیاه آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی مهیج ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌های معمایی مهیج دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های معمایی هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیویورک