دین در لیتوانی

[بندانگشتی|کلیسای جامع سنت کازیمیر در [ویلنیوس یک میراث جهانی است]]
طبق سرشماری سال ۲۰۲۱ لیتوانی، بزرگ‌ترین **دین در [[لیتوانی]]** مسیحیت است که بزرگ‌ترین مذهب آن، کلیسای کاتولیک (حدود ۷۴٪ از جمعیت) است. گروه‌های کوچک‌تری از مسیحیان ارتدکس، لوتریان‌های انجیلی، کلیساهای کالوینیست، پروتستان‌های دیگر، یهودیان و مسلمانان و دیگر ادیان نیز حضور دارند.

لیتوانی یک دولت سکولار است و قانون اساسی آن آزادی مذهب و باور را تضمین می‌کند. کریسمس و عید پاک به عنوان تعطیلات ملی شناخته می‌شوند.

## تاریخچه
نخستین سرشماری در لیتوانی مستقل در سال ۱۹۲۳، توزیع مذهبی زیر را تعیین کرد: کاتولیک ۸۵٬۷ درصد، یهودیان ۷٬۷ درصد، پروتستان ۳٬۸ درصد و ارتدکس یونانی ۲٬۷ درصد.

## جمعیت‌شناسی
مذهب کاتولیک، دین اکثریت مردم لیتوانی است. طبق سرشماری سال ۲۰۰۱، ۷۹٪ مردم پیرو کیش کاتولیک بودند. این آمار در سرشماری سال ۲۰۱۱ به ۷۷٪ و در سرشماری سال ۲۰۲۱ به ۷۴٪ کاهش پیدا کرد. با توجه به نظرسنجی سال ۲۰۱۶، ۷۰٪ بزرگسالان جوان خود را کاتولیک معرفی کردند اما تنها ۵٪ از آنها به صورت هفتگی در مراسم عشای ربانی شرکت می‌کنند.

### جمعیت‌شناسی بر پایه قومیت
طبق سرشماری سال ۲۰۲۱، ۸۵٬۲٪ از لهستانی‌ها، ۷۸٬۸٪ از لیتوانیایی‌ها، ۴۴٪ از بلاروسی‌ها و ۱۵٬۳٪ از اوکراینی‌ها کاتولیک هستند.

حدود ۵۰٬۳٪ از روس‌ها، ۴۹٬۳٪ از اوکراینی‌ها و ۲۹٬۸٪ از بلاروسی‌ها متعلق به جامعهٔ ارتدکس هستند و حدود ۱۰٬۶٪ از روس‌ها بخشی از جامعهٔ باورمندان کهن هستند. اسلام عمدتاً توسط تاتارها دنبال می‌شود و ۵۲٬۷٪ از آن‌ها پیرو اسلام هستند. یهودیت توسط مردم قومی یهودی دنبال می‌شود (۲۷٬۳٪).

#### جمعیت دقیق به عدد
طبق سرشماری سال ۲۰۲۱:
* کاتولیک – ۷۴٫۱۹٪ (۲٬۰۸۵٬۳۴۰)
* ارتدکس – ۳٫۷۵٪ (۱۰۵٬۳۲۶)
* باورمندان کهن ارتدکس – ۰٫۶۵٪ (۱۸٬۱۹۶)
* لوتری‌های انجیلی – ۰٫۵۶٪ (۱۵٬۷۴۱)
* اصلاح‌طلبان انجیلی – ۰٫۲٪ (۵٬۵۴۰)
* مسلمان سنی - ۰٬۰۸٪ (۲٬۱۶۵)
* باپتیست‌ها و اعضای کلیساهای آزاد - ۰٫۰۴٪ (۱٬۰۹۲)
* یهودی – ۰٫۰۳٪ (۸۹۹)
* کاتولیک‌های یونانی (یونانی‌ها) – ۰٫۰۳٪ (۷۸۵)
* قرائیم‌ها– ۰٫۰۱٪ (۲۵۵)
* ادیان دیگر – ۰٫۵۸٪ (۱۶٬۴۸۶)
* بدون دین – ۶٫۱۱٪ (۱۷۱٬۸۱۰)
* مشخص نشده – ۱۳٫۶۷٪ (۳۸۴٬۰۹۴)

## مسیحیت
[چپ|بندانگشتی|[کلیسای جامع ویلنیوس قلب زندگی معنوی مسیحی در لیتوانی است.]]

### کلیسای کاتولیک
طبق سرشماری سال ۲۰۲۱، ۷۴٪ از لیتوانیایی‌ها عضو کلیسای کاتولیک بودند، که از دوران مسیحی‌سازی لیتوانی در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی، ادعای پیروی اکثریت لیتوانیایی‌ها را داشته است. لیتوانی هویت کاتولیک خود را در دوران امپراتوری روسیه و بعداً در دوران اتحاد جماهیر شوروی حفظ کرد، زمانی که برخی از کشیشان کاتولیک رهبری مقاومت علیه رژیم کمونیستی را بر عهده داشتند. این مقاومت در تپه صلیب‌ها در نزدیکی شولی، زیارتگاهی برای مقاومت ضد کمونیستی، گرامی داشته می‌شود.

### پروتستانتیسم
در سدهٔ شانزدهم، پروتستانتیسم به‌سرعت در لیتوانی گسترش یافت. نخستین موج پروتستانتیسم، لوتریانیسم بود که از طریق پروس به لیتوانی رسید؛ موج دوم، کالوینیسم بود که عمدتاً از طریق لهستان انتشار یافت. این امر تا حدی به این دلیل بود که بسیاری از لیتوانیایی‌ها در آن زمان درک نسبتاً ضعیفی از باورهای کاتولیکی داشتند، زیرا شمار کشیشانی که به زبان لیتوانیایی سخن می‌گفتند اندک بود. افزون بر این، بسیاری از پسران اشراف بانفوذ لیتوانی برای تحصیل به خارج از کشور، به‌ویژه آلمان، می‌رفتند و در آنجا با اندیشه‌های اصلاحات پروتستانی آشنا می‌شدند. آنان پس از بازگشت، اغلب از حق پاتروناژ (حق سرپرستی مذهبی) خود استفاده می‌کردند تا کلیساهای کاتولیک را مصادره کرده و آن‌ها را به واعظان پروتستان واگذار کنند و رعایای خود را به لوتریانیسم یا کالوینیسم تغییر مذهب دهند. در سال ۱۵۳۶، گسترش پروتستانتیسم بیش از پیش افزایش یافت، زمانی که خاندان‌های رادزیویو، بیلویچ و خودکویچ کلیسای کاتولیک روم را ترک کردند. با این حال، کیش پروتستان در سرزمین اصلی لیتوانی سرانجام جایگاه خود را از دست داد، زیرا نتوانست حمایت روحانیون محلی را جلب کند و همچنین میان شاخه‌های مختلف آن اختلافات وجود داشت که باعث ناتوانی جایگاه آن‌ها در کشور شد. همچنین آزارهای مذهبی رخ داد که باعث شد بسیاری از کشیشان لیتوانیایی به لیتوانیِ صغیر بگریزند. با وجود این، پروتستانتیسم تا اواخر سدهٔ هفدهم همچنان حضوری قدرتمند در لیتوانیِ اصلی داشت.

امروزه پروتستان‌ها ۰٫۸٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند که از این میان ۰٫۶٪ لوتری و ۰٫۲٪ کالوینیست هستند. بنا بر گزارش لوش (۱۹۳۲)، لوتری‌ها ۳٫۳٪ از کل جمعیت را شامل می‌شدند؛ که عمدتاً آلمانی‌هایی بودند که در قلمروی مِمِل (کلایپدای امروزی) زندگی می‌کردند. همچنین یک جامعهٔ بسیار کوچک اصلاح‌کرا (حدود ۰٫۵٪) وجود داشت که هنوز هم به حیات خود ادامه می‌دهد. پروتستانتیسم با حذف جمعیت‌های آلمانی و لیتوانیاییِ پروسی رو به افول نهاد و امروزه عمدتاً توسط لیتوانیایی‌های قومی در بخش‌های شمالی و غربی کشور، و نیز در مناطق بزرگ شهری نمایندگی می‌شود. مؤمنان و روحانیون در دوران اشغال شوروی رنج‌های فراوانی متحمل شدند؛ بسیاری کشته، شکنجه یا به سیبری تبعید شدند. از سال ۱۹۹۰، کلیساهای انجیلی تازه‌وارد فعالیت‌های تبلیغی خود را در لیتوانی آغاز کرده‌اند.

### ارتدکس شرقی
[چپ|بندانگشتی|[کلیسای جامع تئوتوکوس، وی|کلیسای جامع تئوتوکوس در ویلنیوس]]
ارتدکس شرقی ۴٫۱٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهد که عمدتاً از اقلیت روس هستند. مسیحیت ارتدکس نخستین شکل از مسیحیت بود که وارد لیتوانی شد؛ این امر با ازدواج آلگیرداس با ماریا از ویتبسک و نیز شهادت قدیسان آنتونی، یوحنا و اوستاتیوسِ ویلنیوس همراه بود. کلیسایی که توسط ماریا از ویتبسک بنیان‌گذاری شد، یعنی کلیسای سنت پاراسکِوی، کهن‌ترین جامعهٔ مسیحیِ کشور است که به‌طور پیوسته تا امروز به فعالیت خود ادامه داده است.

### کلیسای ارتدکس شرقی / کلیسای حواری ارمنی
بیشتر ارمنی‌های لیتوانی که طبق برآوردهای خود این کشور حدود ۰٫۱٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند، عضو کلیسای حواری ارمنی هستند که اغلب به عنوان یک کلیسای ارتدکس مشرقی طبقه‌بندی می‌شود، برخلاف ارتدکس شرقی (که کلیساهای اصلی روسی، یونانی و گرجی به آن تعلق دارند).

یک کلیسای حواری ارمنی وقف شده به سنت واردان در سال ۲۰۰۶ در ویلنیوس افتتاح شد.

## اسلام

اسلام در لیتوانی، برخلاف بسیاری از کشورهای شمال اروپا، پیشینه‌ای طولانی دارد. دوک‌نشین بزرگ لیتوانی در سده‌های میانه، از همسود لهستان-لیتوانی، به مسلمانان، به ویژه تاتارهای کریمه، اجازه داد تا در سرزمین‌های جنوبی ساکن شوند. برخی از مردم این سرزمین‌ها به سرزمین‌های لیتوانیایی، که اکنون جمهوری کنونی لیتوانی است، عمدتاً تحت حکومت دوک بزرگ ویتائوتاس، منتقل شدند. تاتارها که امروزه با عنوان «تاتارهای لیتوانیایی» شناخته می‌شوند، به‌تدریج زبان خود را از دست دادند و اکنون زبان لیتوانیایی را به‌عنوان زبان مادری صحبت می‌کنند؛ با این حال، ایمان اسلامی خود را به‌طور قاطع حفظ کرده‌اند.

## یهودیت
بندانگشتی|200x200پیکسل|کنیسه کر ویلنیوس، تنها کنیسه ویلنیوس که از اشغال نازی‌ها جان سالم به در برد
جامعهٔ یهودیان لیتوانی ریشه‌هایی دارد که به پیش از دوران دوک‌نشین بزرگ لیتوانی بازمی‌گردد. لیتوانی از دیدگاه تاریخی میزبان جمعیت بزرگی از یهودیان بوده و از سدهٔ هجدهم تا زمانی که این جامعه در جریان هولوکاست تقریباً به‌طور کامل نابود شد، یکی از مراکز مهم دانش، فرهنگ و آموزش یهودی به‌شمار می‌رفت. پیش از جنگ جهانی دوم، جمعیت یهودیان لیتوانی حدود ۱۶۰ هزار نفر بود که نزدیک به ۷٪ از کل جمعیت کشور را تشکیل می‌داد. ویلنیوس به تنهایی سکونتگاه ۱۰۰٬۰۰۰ یهودی، حدود ۴۵٪ جمعیت شهر بود. در این شهر بیش از ۱۱۰ کنیسه و ۱۰ یشیوا فعال بود.

جوامعی از یهودیان با اصالت لیتوانیایی در سراسر جهان، به ویژه در اسرائیل، ایالات متحده، آفریقای جنوبی، زیمبابوه، برزیل و استرالیا وجود دارند.

## رومووا
[بندانگشتی|یک راهپیمایی [رومووا (دین)|رومووایی]]
لیتوانی سده‌های میانه آخرین ملت بت‌پرست در اروپا بود که رسماً در اواخر سدهٔ چهاردهم میلادی به دین مسیحیت گروید. جنبش نو-پاگان رومووا که در سال ۱۹۶۷ بنیان‌گذاری شد، تلاش می‌کند تا دین قومی لیتوانی را بازسازی و احیا کند.

## منابع