حاییم داوید حزان

**حاییم داوید حزان** (به عبری: ؛ ۱۷۹۰ – ۱۷ ژانویه ۱۸۶۹) با لقب **** (به معنای یگانه نسل خود)، خاخام و دانشمند یهودی سفاردی بود که در ازمیر زاده شد و به مقام آو بیت دین (رئیس دادگاه شرعی یهود) در آن شهر و سپس ریشون لصیون (خاخام‌باشی سفاردی سرزمین اسرائیل) در اورشلیم رسید.

حزان از خاندانی برجسته خاخامی برخاسته بود و از جوانی حرفه شحیطه (ذبح شرعی یهود) را آموخت. او در سال ۱۸۵۵ به سرزمین فلسطین مهاجرت کرد و در اورشلیم ساکن شد. پس از درگذشت حاییم نیسیم ابولعافیه در ۱۸۶۱، حزان به‌عنوان ریشون لصیون و خاخام‌باشی اورشلیم برگزیده شد و این دو سمت نخستین‌بار در شخص او یکپارچه گردید. او تلاش‌های گسترده‌ای برای توسعه شهرک‌نشینی کشاورزی در فلسطین انجام داد و سرانجام در ۱۷ ژانویه ۱۸۶۹ در اورشلیم درگذشت و در گورستان یهودی کوه زیتون به خاک سپرده شد.

## زندگی نخستین و سال‌های شکل‌گیری
حاییم داوید حزان در سال ۱۷۹۰ در ازمیر زاده شد. پدرش، رافائل یوسف حزان، خاخام‌باشی ازمیر و از حکیمان بزرگ سده نوزدهم به‌شمار می‌رفت و مادرش ریینا از خاندان فالاجی بود. حزان از همان کودکی حرفه شوحِط (به عبری: ؛ ذبح‌کننده شرعی) را فراگرفت و پس از بلوغ به ریاست شوحطان منطقه برگزیده شد. در سال ۱۸۴۰ به سمت ریاست جامعه خاخامان شهر منصوب گردید و تا سال ۱۸۵۵ در این مقام باقی ماند.

## مهاجرت به فلسطین و فعالیت‌ها
در سال ۱۸۵۵، حزان به سرزمین فلسطین (ارض اسرائیل) مهاجرت کرد و در اورشلیم سکنی گزید. در آنجا به عضویت بیت دین (دادگاه شرعی) اورشلیم در کنار خاخام‌های موسی بنبنشتی، ایتسخاک کوردوویرو، ایتسخاک کالمارو و آوراهام عمار منصوب شد. همچنین به سمت معاونت خاخام‌باشی، حاییم نیسیم ابولعافیه، گمارده شد و از آنجا که ابولعافیه بیمار بود، حزان عملاً رهبری امور عمومی جامعه یهودی را برعهده داشت.

در سال ۱۸۵۹، حزان همراه پنج خاخام دیگر از اورشلیم به مأموریتی عازم شد؛ آنان تا وین پیش رفتند، اما او در آنجا بیمار شد و به اورشلیم بازگشت. در سال ۱۸۶۱ خاخام حاییم نیسیم ابولعافیه درگذشت و حزان به‌عنوان جانشین او به مقام ریشون لصیون (خاخام‌باشی سفاردی سرزمین اسرائیل) و خاخام‌باشی اورشلیم برگزیده شد. با انتخاب او این دو سمت برای نخستین‌بار با هم یکپارچه گردید.

### تلاش برای توسعه کشاورزی
حزان تلاش‌های فراوانی برای گسترش شهرک‌نشینی کشاورزی در فلسطین انجام داد. او با خاخام صوی هیرش کالیشر ارتباط نزدیک داشت و با همکاری یکدیگر تصمیم به کاشت درختان بید در شهرک کفر هشیلوح گرفتند. همچنین نقشی فعال در توسعه مجموعه باتی محسه در اورشلیم ایفا کرد.

در سال ۱۸۶۳، گردهمایی بزرگی به ابتکار حزان، خاخام حاییم صوی شنیئورسون و بزرگان دیگر جوامع در اورشلیم برگزار شد. هدف این نشست بررسی شمار مهاجران یه‌شو قدیم بود که آمادگی گذار به کار کشاورزی را داشتند. در این گردهمایی تصمیم گرفته شد که باید پروانه‌ای از دولت عثمانی برای خرید زمین کشاورزی دریافت شود و سامانه پشتیبانی سه‌ساله‌ای پیش از آغاز طرح برپا گردد. پس از آن نشست، نزدیک به ۱۰۰ خانواده خواست خود را برای کار کشاورزی اعلام کردند و حزان، شنیئورسون و بنبنشتی ریاست کمیته را برعهده گرفتند. اما این طرح هرگز به ثمر نرسید؛ از یک سو «انجمن آبادسازی ارض اسرائیل» در فرانکفورت که پشتوانه مالی طرح بود رو به زوال نهاد و از سوی دیگر روابط میان یهودیان و حکومت عثمانی تیره شد. نشانه این تیرگی، فرمان دولت عثمانی در سال ۱۸۶۴ مبنی بر تعطیلی دو روزنامه عبری‌زبان فلسطین بود.

### سال‌های پایانی
حزان در محله میشکنوت شانانیم ساکن بود که نخستین شهرک یهودی‌نشین بیرون از حصار اورشلیم به‌شمار می‌رفت. هنگامی که همه‌گیری وبا در سال ۱۸۶۵ به اورشلیم رسید، او به درون حصار بازگشت تا در اندوه ساکنان شهر شریک باشد. حزان در ۱۷ ژانویه ۱۸۶۹ درگذشت و در گورستان یهودی کوه زیتون به خاک سپرده شد. خیابانی در محله بخاریان اورشلیم به نام او نام‌گذاری شده‌است.

## خانواده
همسر نخست حزان، جویا استر، دختر اسرائیل حاییم هَکوهن حمزی بود که در سال ۱۸۶۲ درگذشت. او در سال‌های پایانی عمر با زنی به نام سلطانه ازدواج کرد. برادران حزان عبارت بودند از خاخام الیعزر حزان، خاخام رحمیم الیاهو حزان و ایتسخاک حزان. خواهر بزرگ‌تر او، کالی کادین، مادر خاخام حایم پلاچی بود.

فرزندان حزان:
* آوراهام حزان (۱۸۱۵–۱۸۷۵)، قصاب در آیدین
* گرشون حزان (درگذشته ۱۸۷۰)
* یهوشوعا حزان (درگذشته ۱۸۷۷)
* رافائل یوسف حزان (۱۸۲۳–۱۸۷۷)
** الیاهو بخور حزان، آو بیت دین در اسکندریه
** اهرون دی یوسف حزان، نویسنده و ویراستار روزنامه‌های لادینو در ازمیر
* راحل، همسر خاخام بخور حاییم ایتسخاک ناحوم (۱۸۳۴–۱۸۹۶)
* اسرائیل شیخ حزان (۱۸۳۵–۱۸۹۶)
* موسی حزان
** سارا (همسر یوسف رافائل اوزیل)
*** بن-صهیون میرهای اوزیل

## آثار
* **تورات هزِوَح** (به عبری: ) — احکام ذبح شرعی به ترتیب الفبا، سالونیکی، ۱۸۴۴
* **ندیو لِو** (به عبری: ) — پرسش و پاسخ بر پایه شولحان عاروخ، دو جلد، سالونیکی و اورشلیم، ۱۸۶۲–۱۸۶۶
* **ییطِو لِو** (به عبری: ) — موعظه‌ها، ازمیر
* **یِشری لِو** (به عبری: ) — احکام فقهی به ترتیب الفبا، ازمیر، ۱۸۷۰
* **اَگَن هَسَهَر** (به عبری: ) — تفسیر بر کتاب امثال سلیمان
* **حوزِه داوید** (به عبری: ) — تفسیر بر کتاب مزامیر، آمستردام

بخشی از نوشته‌های او در اورشلیم در سال ۱۸۶۶ و بخش دیگری در مصر از میان رفت.

## پیوند به بیرون
* حاییم داوید حزان در کتابخانه ملی اسرائیل
* کتاب یشری لو در پایگاه هیبرو بوکس

## منابع

* 
* 

رده:زادگان ۱۷۹۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عبری
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده