پایگاه داده شیشه

**پایگاه داده شیشه** گردآورده‌ای از ترکیب‌های شیشه، ویژگی‌های شیشه، مدل‌های شیشه، نام‌های بازرگانی، اختراعات ثبت‌شده و دیگر داده‌های مرتبط است. این داده‌ها از انتشارات علمی، اختراعات ثبت‌شده، ارتباطات شخصی با دانشمندان و مهندسان و منابع گوناگون دیگر گردآوری شده‌اند.

از آغاز پژوهش‌های علمی دربارهٔ شیشه در سده نوزدهم میلادی، هزاران مجموعه‌داده از ویژگی‌ها و ترکیب‌های شیشه منتشر شده‌است. نخستین تلاش نظام‌مند برای خلاصه‌سازی این داده‌ها به سال ۱۹۳۲ بازمی‌گردد و امروزه پایگاه‌های داده‌ای مانند سای‌گلس، اینترگلد و نمودارهای تعادل فازی از مهم‌ترین منابع در این زمینه به‌شمار می‌روند. پایگاه داده سای‌گلس با بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ ترکیب شیشه بزرگ‌ترین مجموعه از این دست است.

کاربردهای این پایگاه‌های داده دربرمی‌گیرد: برنامه‌ریزی آزمایشگاهی، محاسبه ویژگی‌های شیشه، درک علمی رابطه ترکیب و ویژگی و نیز طراحی ترکیب‌های شیشه‌ای نوین.

## پیشینه
از آغاز پژوهش‌های علمی شیشه در سده نوزدهم میلادی، هزاران مجموعه‌داده دربارهٔ ویژگی‌ها و ترکیب‌های شیشه منتشر شد. نخستین تلاش برای گردآوری نظام‌مند همه این داده‌ها تک‌نگاشت  (جدول‌های فنی شیشه) بود که در سال ۱۹۳۲ منتشر شد. جنگ جهانی دوم و جنگ سرد مانع تلاش‌های مشابه برای سال‌های بسیاری شدند.

در سال ۱۹۵۶، کتاب  برای نخستین بار منتشر شد که مجموعه‌ای از نمودارهای فازی را دربرداشت. این پایگاه داده امروزه با نام  شناخته می‌شود.

در سال ۱۹۸۳،  منتشر شد و پس از آن در سال ۱۹۹۱ پایگاه داده ژاپنی اینترگلد () ایجاد شد. کتاب راهنمای داده‌های شیشه بعدها به شکل رقمی درآمد و با گسترش چشمگیر با نام سای‌گلس () عرضه شد. در حال حاضر سای‌گلس ویژگی‌های نزدیک به ۴۰۰٬۰۰۰ ترکیب شیشه، اینترگلد نزدیک به ۳۸۰٬۰۰۰ ترکیب و نمودارهای تعادل فازی نزدیک به ۳۱٬۰۰۰ نمودار را دربردارند.

در سال ۲۰۱۹ داده‌های سای‌گلس در گیت‌هاب با پروانه آزاد پایگاه داده (ODC ODbL) به‌صورت آزاد در دسترس عموم قرار گرفت.

در سال ۲۰۲۳، نسخه بازطراحی‌شده‌ای به نام  عرضه شد که از هوش مصنوعی بهره می‌گرفت و دارای پیش‌بینی‌کننده ویژگی‌ها بر پایه مدل‌های رگرسیون جنگل تصادفی و نیز مولد ترکیب‌ها با بهره‌گیری از الگوریتم ژنتیک بود.

در سال ۲۰۲۴،  به‌عنوان پایگاه داده وبی با دسترسی آزاد بر پایه داده‌های موجود در گیت‌هاب ایجاد شد و در قلمرو عمومی دانشگاه فریدریش شیلر ینا میزبانی می‌شود.

### ویژگی‌های سای‌گلس نکست
این وبگاه مستندات جامعی شامل راهنمای گام‌به‌گام و واژه‌نامه ویژگی‌ها و نمادها ارائه می‌دهد. از مهم‌ترین امکانات آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* بیش از ۴۲۲٬۰۰۰ شیشه و مذاب برگرفته از بیش از ۴۰٬۰۰۰ منبع علمی شامل بیش از ۱۹٬۷۰۰ اختراع ثبت‌شده
* جستجو در جدول‌های داده و امکان برون‌بُرد برای پردازش‌های بعدی
* بصری‌سازی تعاملی داده‌ها با نمودارهای پراکندگی، هیستوگرام، نمودارهای سه‌تایی و برازش منحنی
* احراز هویت امن با ورود یکپارچه (SSO)
* نمایه‌های اختراعات، نمادهای بازرگانی، نویسندگان، موضوعات و طیف‌ها

## محتوای پایگاه‌های داده شیشه
همه پایگاه‌های داده دربرگیرنده ارجاع به منابع اصلی داده‌ها و ترکیب شیمیایی شیشه‌ها یا سرامیک‌ها هستند. فهرست زیر خلاصه‌ای از محتوای مهم‌ترین پایگاه‌های داده‌است:
* **سای‌گلس**: گران‌روی، چگالی، ویژگی‌های مکانیکی، ویژگی‌های نوری (شامل طیف‌های نوری)، انبساط گرمایی و دیگر ویژگی‌های گرمایی، ویژگی‌های الکتریکی، پایداری شیمیایی، دمای لیکوییدوس، ویژگی‌های بلورینه‌شدن، نمودارهای سه‌تایی تشکیل شیشه، روش‌های محاسبه ویژگی‌های شیشه و نمایه‌های اختراعات و نمادهای بازرگانی.
* **اینترگلد**: گران‌روی، چگالی، ویژگی‌های مکانیکی، نوری و الکتریکی، تحلیل آماری، دمای لیکوییدوس و نمودارهای ویژگی سه‌تایی.
* **نمودارهای تعادل فازی**: نمودارهای فازی شامل دماهای لیکوییدوس و سالیدوس، نقاط یوتکتیک، فازهای بلورین و فازهای بلورین اولیه.

## کاربردها
پایگاه‌های داده شیشه کاربردهای گوناگونی دارند:
* برنامه‌ریزی آزمایشی و برآورد ویژگی‌های مورد انتظار و ترکیب‌های مناسب شیشه بر پایه داده‌های مشابه
* محاسبه ویژگی‌های شیشه بر پایه منابع داده‌ای مستقل متعدد
* درک علمی رابطه میان ترکیب و ویژگی‌های شیشه
* طراحی ترکیب‌های شیشه‌ای که به‌وسیله رقبا به ثبت اختراع نرسیده باشند
* طراحی و بهینه‌سازی سامانه‌ها از جمله طراحی هدف‌مند و طراحی هزینه‌محور

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه SciGlass Next
* مخزن داده‌های SciGlass در گیت‌هاب
* پایگاه داده INTERGLAD

رده:مهندسی شیشه
رده:شیمی آبگینه
رده:پایگاه داده‌های شیمی
رده:مواد سرامیک