موافقتنامه صلح جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا

**موافقتنامه صلح جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا**، با نام رسمی **توافق‌نامه‌های واشینگتن برای صلح و رفاه**، یک معاهده صلح است که برای پایان دادن به مناقشه بین جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا طراحی شده و در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ در واشینگتن، دی.سی.، ایالات متحده امضا شد. نکات اصلی این توافقنامه خواستار خروج نیروهای رواندا از شرق جمهوری دموکراتیک کنگو و پایان حمایت دولت کنگو از شبه‌نظامیان نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا است. همچنین هدف آن ایجاد چارچوب یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای بین دو کشور بر اساس تجارت مواد معدنی حیاتی است که ایالات متحده را نیز درگیر خواهد کرد.

این توافقنامه پس از امضای وزرای خارجه جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا، ترز کاییکوامبا واگنر و اولیویه اندوهونگیریهه، به دنبال مذاکراتی بین دو کشور که با میانجی‌گری ایالات متحده و قطر انجام شد، لازم‌الاجرا گردید. مراسم امضا تحت نظارت وزیر امور خارجه ایالات متحده مارکو روبیو برگزار شد. گروه شورشی اصلی مورد حمایت رواندا در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، یعنی جنبش ۲۳ مارس، طرف این توافقنامه نبود و در مذاکرات جداگانه‌ای با دولت کنگو در دوحه، قطر شرکت داشت.

تا اواسط سپتامبر، اجرای این توافقنامه متوقف شده بود. نیروهای رواندا از جمهوری دموکراتیک کنگو خارج نشده بودند، نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا منحل نشده بودند و مذاکرات بین جنبش ۲۳ مارس و دولت کنگو به توافق صلح منجر نشد. اگرچه جمهوری دموکراتیک کنگو با جنبش ۲۳ مارس آتش‌بس و اعلامیه‌ای اصولی امضا کرده بود، اما با نقض مکرر آن و اتهامات متقابل طرفین به شکستن آتش‌بس همراه بود. مهلت مقرر در اواخر اوت برای امضای توافق نهایی صلح با جنبش ۲۳ مارس از دست رفت. بخش اقتصادی توافق‌نامه‌های واشینگتن نیز به دلیل محقق نشدن شرایط صلح به تأخیر افتاد.

مذاکرات دوحه بین جمهوری دموکراتیک کنگو و جنبش ۲۳ مارس و مذاکرات واشینگتن بین جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا برای چندین ماه ادامه یافت. در ۷ نوامبر، هیئت‌هایی از جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا چارچوب یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای را در واشینگتن امضا کردند. در ۱۵ نوامبر، جمهوری دموکراتیک کنگو و جنبش ۲۳ مارس یک توافقنامه چارچوبی برای پایان دادن به مناقشه خود از طریق مذاکرات بیشتر امضا کردند. روسای جمهور، فلیکس تشیسکدی از جمهوری دموکراتیک کنگو و پل کاگامه از رواندا، توافق‌نامه‌های واشینگتن را در ۴ دسامبر ۲۰۲۵ در مراسمی به ریاست رئیس‌جمهور ایالات متحده دونالد ترامپ و با حضور چندین رهبر آفریقایی دیگر امضا کردند. با این حال، درگیری‌ها همچنان در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو ادامه دارد و این معاهده توسط تحلیلگران به عنوان معاهده‌ای نقد شده است که عمدتاً به جای حل مناقشه تاریخی، در خدمت منافع اقتصادی ایالات متحده است.

## پیشینه

شرق جمهوری دموکراتیک کنگو از زمان هجوم پناهندگان ناشی از جنگ داخلی رواندا در دهه ۱۹۹۰ ناپایدار بوده است که منجر به درگیری‌های متعددی طی سه دهه بعد با مشارکت بیش از ۱۰۰ گروه مسلح شد که برخی از آن‌ها توسط دولت رواندا حمایت می‌شدند. رواندا دخالت خود را با ادعای اینکه برخی از جناح‌های هوتو مسئول نسل‌کشی رواندا علیه توتسی‌ها همچنان در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو فعال هستند و از سوی دولت آن حمایت شده‌اند - به ویژه نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا - توجیه کرده است. با این حال، رواندا توسط سازمان ملل متحد و دولت کنگو متهم شده است که از این بهانه برای سرقت منابع از شرق غنی از مواد معدنی جمهوری دموکراتیک کنگو استفاده می‌کند. درگیری‌ها در این منطقه باعث مرگ چندین میلیون کنگویی و آوارگی بیش از هفت میلیون نفر به عنوان پناهنده شده است و سازمان ملل این وضعیت را «یکی از طولانی‌ترین، پیچیده‌ترین و جدی‌ترین بحران‌های بشردوستانه روی زمین» توصیف کرده است.

درگیری کنونی در سال ۲۰۲۲ با تجدید حیات گروه شورشی جنبش ۲۳ مارس در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، پس از چندین سال رکود از زمان شورش ام۲۳ در ۲۰۱۲–۲۰۱۳، آغاز شد. این گروه حمایت نظامی گسترده‌ای از رواندا دریافت کرد، اگرچه دولت رواندا این را رد می‌کند. در اوایل سال ۲۰۲۵، ام۲۳ قلمرو وسیعی را در شرق، از جمله شهرهای بزرگ گوما و بوکاوو، مراکز استان‌های شمالی و کیوو جنوبی، تصرف کرد. این حمله به عنوان بزرگ‌ترین تشدید تنش از زمان اشغال کوتاه مدت گوما توسط ام۲۳ در سال ۲۰۱۲ توصیف شده است و منجر به مقایسه این درگیری با جنگ‌های اول و دوم کنگو در دهه‌های ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ شده است. به گفته سازمان ملل، تا اواخر سال ۲۰۲۴، نیروی دفاعی رواندا تا ۴۰۰۰ سرباز برای کمک به ام۲۳ در کارزار آن علیه دولت کنگو مستقر کرده بود و کنترل *واقعی* بر عملیات ام۲۳ دارد. اتحاد رودخانه کنگو، یک سازمان سیاسی که ام۲۳ در سال ۲۰۲۳ به آن پیوست، ادعا کرد که هدفش سرنگونی دولت کنگو است. تجدید حیات ام۲۳ به بزرگ‌ترین شورش با حمایت رواندا در جمهوری دموکراتیک کنگو از زمان جنگ دوم کنگو تبدیل شده است.

## روند مذاکره

تلاش‌های قبلی برای میانجی‌گری مذاکرات صلح توسط کنیا و آنگولا به توافق پایدار منجر نشد. در فوریه ۲۰۲۵، رئیس‌جمهور فلیکس تشیسکدی جمهوری دموکراتیک کنگو نامه‌ای به رئیس‌جمهور دونالد ترامپ ارسال کرد و در ازای کمک‌های امنیتی، به ایالات متحده دسترسی به مواد معدنی حیاتی کشورش را پیشنهاد داد. در ماه مارس، او این پیشنهاد را به‌طور رسمی به رئیس‌جمهور ترامپ ارائه کرد. همچنین در آن ماه، مسعود بولوس، تاجری که به عنوان مشاور خاورمیانه در تیم انتقالی دولت دوم ترامپ خدمت می‌کرد، به وزارت امور خارجه ایالات متحده منصوب شد تا برای میانجی‌گری توافقنامه‌ای برای پایان دادن به مناقشه در جمهوری دموکراتیک کنگو اقدام کند. پس از تصدی مسئولیت، وزیر امور خارجه ایالات متحده مارکو روبیو با تشیسکدی و رئیس‌جمهور پل کاگامه رواندا صحبت کرد و آن‌ها را به «آتش‌بس فوری» تشویق کرد.

تشیسکدی در ۱۸ مارس در قطر با کاگامه برای گفتگوهایی به میزبانی امیر، تمیم بن حمد آل ثانی، دیدار کرد که اولین دیدار حضوری بین دو رئیس دولت از زمان تشدید مناقشه بود. تشیسکدی و کاگامه پس از دیدار خود خواستار آتش‌بس فوری شدند، اما این درخواست توسط رهبری ام۲۳ رد شد. ایالات متحده پس از دیدار در دوحه، قطر، نقش بزرگ‌تری در مذاکرات ایفا کرد، و این همچنین آغاز مذاکرات بین جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ بود. ایالات متحده و قطر در طول فرایند مذاکره پس از نشست ۱۸ مارس از نزدیک همکاری کردند و یک وزیر قطری گفت که این بخشی از قصد کشورش برای میانجی‌گری در مناقشات در سراسر جهان است. در اوایل آوریل، بولوس دیدار کرد و با مقاماتی در جمهوری دموکراتیک کنگو، رواندا، کنیا و اوگاندا ملاقات کرد و در طول تور خود دربارهٔ حل مناقشه کنگو و سرمایه‌گذاری بالقوه ایالات متحده در منطقه بحث کرد. او تأکید کرد که ایالات متحده معتقد است رواندا باید نیروهای خود را از کنگو خارج کرده و به حمایت از ام۲۳ پایان دهد. پس از مذاکرات بیشتر با میانجی‌گری قطر، دولت کنگو و ام۲۳ در ۲۴ آوریل بر سر آتش‌بس توافق کردند. دولت قبلاً از مذاکره با ام۲۳ خودداری کرده بود و آن را یک گروه تروریستی می‌نامید.

مذاکرات در ۲۵ آوریل با دیدار وزرای خارجه کنگو و رواندا، ترز کاییکوامبا واگنر و اولیویه اندوهونگیریهه، در واشینگتن، دی.سی.، که وزیر امور خارجه روبیو نیز در آن حضور داشت، ادامه یافت. یک «اعلامیه اصول» برای توافق صلح به توافق رسید. این اعلامیه خواستار احترام به تمامیت ارضی و همچنین پرداختن به نگرانی‌های امنیتی مشروع بود و همچنین از دو کشور خواست تا در پروژه‌های اقتصادی، از جمله در زمینه مواد معدنی حیاتی، با ایالات متحده و سرمایه‌گذاران آمریکایی همکاری کنند. یک توافق صلح اولیه توسط جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا در واشینگتن در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۵، پس از مذاکرات اضافی، امضا شد. از نکات اصلی آن می‌توان به پایان دادن به خصومت‌ها و احترام به تمامیت ارضی، خلع سلاح گروه‌های غیردولتی، تسهیل بازگشت پناهندگان، و یک شبکه یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای اشاره کرد. مراسم امضا برای ۲۷ ژوئن تعیین شد. گزارش شده است که درخواست جمهوری دموکراتیک کنگو برای خروج فوری نیروهای رواندا در طول مذاکرات کنار گذاشته شد. ایالات متحده نیز قبل از امضا بر خروج اصرار داشت، اما پس از مقاومت رواندا آن را کنار گذاشت. امضا با وزرای خارجه آن‌ها، ترز کاییکوامبا واگنر و اولیویه اندوهونگیریهه، در حضور وزیر امور خارجه ایالات متحده در ۲۷ ژوئن انجام شد و پس از آن دیداری با رئیس‌جمهور ترامپ در کاخ سفید برگزار شد.

## شرایط
موافقتنامه صلح متعهد می‌شود که مفاد یک توافقنامه سال ۲۰۲۴ را اجرا کند که خواستار خروج نیروهای رواندا از جمهوری دموکراتیک کنگو و ایجاد یک چارچوب یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای بین دو کشور ظرف ۹۰ روز، ایجاد یک مکانیسم هماهنگی امنیتی مشترک ظرف ۳۰ روز، و «خروج از درگیری، خلع سلاح و ادغام مشروط گروه‌های مسلح غیردولتی» است که به حمایت از نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا و ام۲۳ پایان می‌دهد. این توافق همچنین به دنبال «پیوند هر دو کشور، در مشارکت، در صورت لزوم، با دولت ایالات متحده و سرمایه‌گذاران آمریکایی» از طریق چارچوب اقتصادی است. مکانیسم هماهنگی امنیتی مشترک بر هر دو خروج نیروهای رواندا و انحلال نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا نظارت خواهد کرد.

## اجرا
### ۲۰۲۵
انتظار می‌رفت که روسای جمهور جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا در ماه ژوئیه برای نهایی کردن توافقنامه از واشینگتن دیدار کنند، که به‌طور رسمی توافقنامه واشینگتن نامیده شده است. مسعود بولوس بعداً گفت که ایالات متحده امیدوار است جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ نیز قبل از امضای توافقنامه واشینگتن توسط سران کشورها، یک توافقنامه صلح امضا کنند. کابینه رواندا و کاگامه این توافقنامه را در ۱۶ ژوئیه تصویب کردند. در ۱۹ ژوئیه، جمهوری دموکراتیک کنگو یک اعلامیه اصول با ام۲۳ و ائتلاف سیاسی شورشی بزرگ‌تر، اتحاد رودخانه کنگو، در دوحه، قطر، امضا کرد که بیان می‌داشت یک توافقنامه صلح نهایی و آتش‌بس کامل حداکثر تا ۱۸ اوت امضا خواهد شد و با توافقنامه بین جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا هماهنگ خواهد بود. پاتریک مویایا، سخنگوی دولت کنگو، اظهار داشت که این اعلامیه «خطوط قرمزی را که ما همیشه از آن دفاع کرده‌ایم، از جمله خروج ام۲۳، در نظر می‌گیرد.» اصول شامل بازگرداندن اقتدار دولت بر کل قلمرو جمهوری دموکراتیک کنگو است. پیش‌نویس توافقنامه صلح توسط قطر در اوایل ۱۲ اوت منتشر شد، اما هر دو طرف از آن انتقاد کردند و یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم کردند، و در روزهای بعد چندین مورد درگیری بین ام۲۳ و نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو رخ داد.

جلساتی توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده از ۳۰ ژوئیه تا ۱ اوت بین هیئت‌هایی از رواندا، جمهوری دموکراتیک کنگو و میانجی‌گران برای نظارت بر اجرای جنبه‌های اقتصادی و امنیتی توافقنامه سازماندهی شد. نشست کمیته نظارت مشترک در ۴ سپتامبر برگزار شد که در آن «کندی» در اجرای مفاد توافق «به رسمیت شناخته شد». تا اواسط سپتامبر ۲۰۲۵، مذاکرات صلح ام۲۳ و رواندا هر دو متوقف شده بود. نیروهای رواندا در قلمرو کنگو باقی ماندند و گفتگوهای بین ام۲۳ و دولت کنگو در بن‌بست بود. پیش‌نویس چارچوب اقتصادی تا ۱۴ سپتامبر تکمیل شد، اما جمهوری دموکراتیک کنگو اعلام کرد که تا زمانی که نیروهایش از قلمرو کنگو خارج نشوند، هیچ همکاری اقتصادی با رواندا امکان‌پذیر نیست. در طرح کلی چارچوب اقتصادی که در ماه اوت به دست آمد، جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا تأیید کردند که هر کشور دارای «کنترل کامل و حاکمیتی» بر منابع طبیعی موجود در قلمرو خود و فرآوری آن‌ها است. آن‌ها همچنین هر دو متعهد شدند که اطمینان حاصل کنند درآمد حاصل از تجارت مواد معدنی برای تأمین مالی گروه‌های مسلح استفاده نمی‌شود، برای توسعه یک صنعت معدن در سطح جهانی تلاش کنند و همکاری‌های فرامرزی در زنجیره‌های تأمین مواد معدنی را افزایش دهند.

نشست مکانیسم هماهنگی امنیتی مشترک در ۱۷–۱۸ سپتامبر برگزار شد و منجر به توافقی شد که بر اساس آن عملیات نظامی کنگو علیه نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا از اول اکتبر آغاز می‌شود و خروج نیروهای رواندا از ۲۱ تا ۳۱ اکتبر انجام خواهد گرفت. نشست کمیته نظارت مشترک در اول اکتبر برگزار شد، که در آن جزئیات ترتیبات امنیتی نهایی شد و دور دیگری از مذاکرات بین دولت کنگو و ام۲۳ به توافق رسید.

در ۱۰ اکتبر، سخنگوی رسمی نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو از همه شبه‌نظامیان نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا خواست تا طبق توافقنامه به دولت کنگو تسلیم شوند و تهدید کرد که عملیات نظامی علیه کسانی که تسلیم نشوند انجام خواهد شد. در ۱۴ اکتبر، یک سازمان جدید نظارت بر آتش‌بس پس از مذاکرات با میانجی‌گری قطر در دوحه بین ام۲۳ و جمهوری دموکراتیک کنگو تأسیس شد. این سازمان شامل هیئت‌هایی از هر دو طرف به همراه نمایندگان ایالات متحده، قطر و اتحادیه آفریقا است و توسط مسعود بولوس به عنوان یک «گام حیاتی» توصیف شد. با وجود این، در ۲۰ اکتبر، این گروه یک حمله جدید علیه شبه‌نظامیان هوادار دولت وازالندو در کیوو شمالی آغاز کرد و به آتش‌بسی که از ماه اوت برقرار بود پایان داد. نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو با هلیکوپتر نیروی کمکی اعزام کرد و نیروهای شبه‌نظامی یک ضدحمله را آغاز کردند. آنگولا ام۲۳ را به نقض آتش‌بس به دست آمده متهم کرد و خواستار بازگرداندن آن شد. ام۲۳ اقدامات خود را «دفاع از خود» در برابر نیروهای دولتی کنگو توصیف کرد. جمهوری دموکراتیک کنگو از شرکت در مراسم امضای رسمی توافقنامه صلح با حضور سران کشورها در ۲۳ اکتبر، که توسط فرستاده آمریکایی بولوس پیشنهاد شده بود، به دلیل خصومت‌های جاری با ام۲۳ خودداری کرد. نشست دیگری از مکانیسم هماهنگی امنیتی مشترک در ۲۱–۲۲ اکتبر برگزار شد.

در ۲ نوامبر، فلیکس تشیسکدی گفت که تصویب موافقتنامه صلح در مراسم امضایی با حضور او و کاگامه در واشینگتن پس از دستیابی جمهوری دموکراتیک کنگو به توافق با ام۲۳ انجام خواهد شد. همچنین گزارش شد که دولت کنگو مذاکرات خود را در قطر برای یک توافق صلح با ام۲۳ تقریباً به پایان رسانده است که شامل پنج رکن برای صلح و شرایط خاص برای اجرا و نظارت خواهد بود. بولوس توافق با ام۲۳ را «آخرین قطعه پازل» برای توافقنامه صلح با میانجی‌گری ایالات متحده توصیف کرد. مراسم امضای قرارداد بین تشیسکدی و کاگامه ظاهراً برای ۱۳ نوامبر برنامه‌ریزی شده است، و شامل هر دو توافقنامه واشینگتن با رواندا و توافقنامه دوحه با ام۲۳ خواهد بود که دومی بر اساس اعلامیه اصول امضا شده در ماه ژوئیه است. با این حال، بعداً در همان هفته گزارش شد که مذاکرات به دلیل اختلاف نظر بر سر بازگرداندن اقتدار دولتی پیشرفت حداقلی داشته است، به طوری که ام۲۳ خواستار بازگرداندن تدریجی تحت یک دولت وحدت ملی است، در حالی که دولت کنگو خواستار خروج بدون قید و شرط ام۲۳ بود. ام۲۳ همچنین به ایجاد نهادهای دولتی موازی در قلمرو تحت کنترل خود ادامه داد. گزارش شد که ام۲۳ خواهان تقسیم قدرت در نهادهای دولتی کنگو و خودمختاری برای شرق جمهوری دموکراتیک کنگو است.

در ۵ نوامبر، نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو یک کارزار در کیوو شمالی برای وادار کردن اعضای نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا به تسلیم شدن به دولت آغاز کردند. ارتش پیام‌هایی را با بلندگو و از طریق ایستگاه‌های رادیویی محلی پخش کرد و از هواپیما اعلامیه پخش کرد. همچنین در آن روز، اولین نشست مکانیسم تأیید آتش‌بس جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ برگزار شد، اگرچه در ۸ نوامبر، جمهوری دموکراتیک کنگو این گروه را به شکستن آتش‌بس متهم کرد. در ۷ نوامبر، هیئت‌های فنی از جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا بر سر چارچوب یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای در واشینگتن، به عنوان بخشی از توافقنامه صلح بزرگ‌تر، به توافق رسیدند. این چارچوب انرژی، زیرساخت، معدن، پارک‌های ملی، گردشگری و بهداشت عمومی را پوشش می‌دهد. با این حال، به اجرای جنبه‌های امنیتی توافقنامه صلح جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا بستگی دارد. تشیسکدی گفت که ایالات متحده به زودی او و کاگامه را برای مراسم امضای توافقنامه به واشینگتن دعوت خواهد کرد. کمیته نظارت مشترک نیز در ۷ نوامبر در واشینگتن تشکیل جلسه داد و در مورد اقدامات کوتاه‌مدتی که باید برای تسریع در انحلال نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا و خروج نیروهای رواندا انجام شود، از جمله آماده‌سازی برای یک عملیات نظامی مشترک علیه نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا، توافق کرد.

دولت کنگو مهلت امضای توافقنامه صلح با ام۲۳ در دوحه در ۱۱ نوامبر را از دست داد و تصویب توافقنامه جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا نیز از تاریخ اولیه خود به تعویق افتاد و به ۲۱ نوامبر موکول شد. قطر نتوانست اختلافات بین جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ را در مورد مسائل کلیدی حل کند. در همین حال، نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا در بیانیه‌ای در ۱۱ نوامبر از تسلیم یا خلع سلاح خودداری کردند. یک توافقنامه چارچوبی بین جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳، که امضاکنندگان را متعهد می‌کند از طریق مذاکرات بیشتر در مورد هشت رکن کلیدی به جنگ پایان دهند، در ۱۵ نوامبر در دوحه امضا شد. توافقنامه دیگری پس از نهایی شدن شرایط نهایی در هر هشت رکن امضا خواهد شد. نشست مکانیسم هماهنگی امنیتی مشترک در ۱۹–۲۰ نوامبر در واشینگتن برگزار شد، جایی که جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا پیشرفت برنامه نظامی علیه نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا و خروج نیروهای رواندا را بررسی کردند. تصویب توافقنامه صلح به ۴ دسامبر موکول شد. در ۲–۳ دسامبر، ام۲۳ چندین حمله علیه نیروهای دولتی در کیوو جنوبی آغاز کرد و نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو، وازالندو و نیروی دفاع ملی بوروندی را هدف قرار داد. درگیری همچنین در کیوو شمالی رخ داد زیرا نیروهای دولتی به مواضع ام۲۳ حمله کردند. هر دو طرف یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم کردند.

مراسم امضای توافقنامه توسط سران کشورها، تشیسکدی و کاگامه، در واشینگتن در مؤسسه صلح ایالات متحده، با حضور دونالد ترامپ، در ۴ دسامبر برگزار شد. در این مراسم همچنین روسای جمهور ویلیام روتو کنیا، ژائو لورنسو آنگولا، اواریست انداییشیمیه بوروندی، فور گناسینگبه توگو، و معاون رئیس‌جمهور جسیکا آلپو اوگاندا؛ همراه با مارکو روبیو و وزرای خارجه قطر و امارات متحده عربی حضور داشتند. توافق‌نامه‌های امضا شده واشینگتن برای صلح و رفاه شامل توافقنامه صلح از ۲۷ ژوئن، چارچوب یکپارچگی اقتصادی منطقه‌ای از ۷ نوامبر، اعلامیه اصول از ۲۵ آوریل، و توافقنامه‌های دوجانبه جداگانه با ایالات متحده برای جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا است. دومی شامل یک تفاهم‌نامه در مورد امنیت و یک قرارداد اقتصادی با جمهوری دموکراتیک کنگو، و یک قرارداد اقتصادی با رواندا است. در ۶ دسامبر، سرلشکر سیلوین اکنژ، سخنگوی نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو، ام۲۳ و نیروی دفاعی رواندا را به افزایش حملات توپخانه‌ای خود به اهدافی در کیوو جنوبی متهم کرد که او آن را «عزم کیگالی برای خرابکاری در هر روند صلح» نیز خواند. اولیویه اندوهونگیریهه، وزیر امور خارجه رواندا، این ادعا را رد کرد و آن را در ۷ دسامبر «مضحک» خواند. روز بعد، تشیسکدی رواندا را به نقض تعهداتش متهم کرد که توسط اندوهونگیریهه رد شد.

پس از یک حمله سریع به سمت اوویرا در اوایل دسامبر، ام۲۳ تصرف آخرین سکونتگاه بزرگ در کیوو جنوبی را در ۱۰ دسامبر اعلام کرد، علیرغم توافقنامه صلح و آتش‌بس. وزرای خارجه جمهوری دموکراتیک کنگو و بوروندی، ترز کاییکوامبا واگنر و ادوار بیزیمانا، از ایالات متحده خواستند رواندا را به دلیل عدم اجرای توافقنامه تحریم کند. رواندا ارتش‌های کنگو و بوروندی را به نقض آتش‌بس با انجام حملات متهم کرد.

### ۲۰۲۶
پس از فشار ایالات متحده از اواسط دسامبر ۲۰۲۵، کورنی نانگا، رهبر ام۲۳، اعلام کرد که این گروه تمام مبارزان خود را در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ از اوویرا خارج کرده است. در همان روز، میانجی اتحادیه آفریقا در مذاکرات صلح، فور گناسینگبه، رئیس‌جمهور توگو، میزبان کنفرانسی در لومه، توگو، با حضور پنج هماهنگ‌کننده اتحادیه آفریقا، چندین وزیر خارجه و دیگر مقامات بود. کنفرانس لومه بر تحکیم تلاش‌های میانجی‌گری در روند صلح متمرکز بود. بیانیه نهایی کنفرانس خواستار ادامه روند واشینگتن و از سرگیری مذاکرات با میانجی‌گری قطر در مورد شش رکن حل‌نشده توافقنامه جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ شد. در ۳۱ ژانویه، ام۲۳ یک حمله پهپادی به فرودگاه بین‌المللی کیسنگانی، در استان مرکزی تسوپو جمهوری دموکراتیک کنگو، ظاهراً بر روی یک مرکز فرماندهی پهپاد نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو انجام داد. نانگا ادعا کرد که کیسنگانی «هاب اصلی» عملیات نظامی کنگو به قلمرو اشغالی ام۲۳ است. در ۲ فوریه، نشستی در قطر برگزار شد که در آن دولت جمهوری دموکراتیک کنگو و ام۲۳ یک توافقنامه شرایط مرجع تأیید آتش‌بس امضا کردند. گزارش شد که یک تیم نظارتی میدانی ظرف ۳۰ روز به منطقه اوویرا اعزام خواهد شد.

## تحلیل و واکنش‌ها
ام۲۳ و سازمان سیاسی که بخشی از آن است، اتحاد رودخانه کنگو، در گذشته گفته‌اند که هر توافقنامه‌ای که بدون مشارکت آن‌ها مذاکره شود، مربوط به این گروه نیست. مذاکرات جداگانه بین دولت کنگو و ام۲۳ همچنان ادامه دارد. ترز کاییکوامبا واگنر، وزیر امور خارجه کنگو، گفت که این دو مسیر مذاکره «ارتباط نزدیکی» دارند و به دلیل تعهد رئیس‌جمهور ترامپ ایالات متحده، به روند صلح «احساس فوریت» جدیدی داده شده است. اولیویه اندوهونگیریهه، وزیر امور خارجه رواندا، ادعا کرد که این معاهده بدون رهبری ترامپ امکان‌پذیر نبود و آن را یک «نقطه عطف قابل توجه» نامید. مسعود بولوس، مشاور ارشد ایالات متحده در امور آفریقا، آن را یک «توافقنامه تاریخی» خواند زیرا «هرگز یک توافقنامه جامع مانند این یکی وجود نداشته است.» به گفته وزارت امور خارجه ایالات متحده، ایالات متحده، قطر، اتحادیه آفریقا و توگو «به مشارکت با هر دو طرف برای اطمینان از اجرای تعهدات مندرج در توافقنامه ادامه خواهند داد.» اتحادیه آفریقا، فور گناسینگبه، رئیس‌جمهور توگو، را به عنوان میانجی اصلی خود برای مناقشه، همراه با هیئتی از پنج رئیس‌جمهور سابق دیگر که در مذاکرات صلح دوحه و واشینگتن مشارکت داشتند، منصوب کرد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت که این توافقنامه «گامی مهم به سوی کاهش تنش، صلح و ثبات در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو و منطقه دریاچه‌های بزرگ است». او از ایالات متحده به خاطر نقش رهبری‌اش در میانجی‌گری قدردانی کرد و نقش قطر، اتحادیه آفریقا و سایر سازمان‌های درگیر را به رسمیت شناخت و از همه طرف‌ها خواست به توافقنامه و قطعنامه ۲۷۷۳ شورای امنیت احترام بگذارند. بیانیه‌ای از سناتورهای دموکرات ایالات متحده، کریس کونز و جین شاهین، گفت که «اگرچه امضای توافقنامه مهم است، اجرا ضروری خواهد بود و ما از هر دو طرف و همه شرکای بین‌المللی می‌خواهیم از اجرای آن اطمینان حاصل کنند.»

این توافقنامه توسط برخی کارشناسان و مفسران به دلیل عدم مشارکت گروه ام۲۳ و بخش اقتصادی آن که استثمار منابع نامیده شده است، مورد انتقاد قرار گرفته است. همچنین اشاره شد که این توافقنامه بسیار بیشتر از ام۲۳ به نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا اشاره دارد. رئیس‌جمهور سابق جمهوری دموکراتیک کنگو، ژوزف کابیلا، توافقنامه با رواندا را به دلیل عدم حضور ام۲۳ و سایر گروه‌های شرق کنگو، «تئاتر دیپلماتیک» خواند. جیسون استرنز، محقق سیاسی، گفت: «این بهترین شانسی است که در حال حاضر برای یک روند صلح داریم، با وجود همه چالش‌ها و نقص‌ها». یاکوب کرستان، مدیر کشوری جمهوری دموکراتیک کنگو در بنیاد کنراد آدناور، گفت که این توافقنامه یک دستاورد سیاسی برای تشیسکدی است، زیرا ایالات متحده را برای کمک به کشورش وارد روند مذاکره کرده است. *[[فایننشال تایمز]]* نوشت که این توافقنامه عملاً رواندا را به پایان دادن به حمایت خود از ام۲۳ متعهد می‌کند. سایر مفسران خاطرنشان کرده‌اند که ام۲۳ همچنان به دلیل کنترل خود بر گوما و بوکاوو، صرف‌نظر از حمایت رواندا، اهرم فشار قابل توجهی دارد. ده حزب مخالف کنگو، از جمله احزاب ژوزف کابیلا و نامزد سابق ریاست جمهوری مویز کاتومبی، در بیانیه‌ای در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵ از این توافقنامه انتقاد کردند و گفتند که این توافق وضعیت را به یک «مناقشه دوجانبه» با رواندا تقلیل می‌دهد.

تا نوامبر ۲۰۲۵، فعالان حقوق مدنی کنگو این توافقنامه را به عنوان توافقی توصیف کرده‌اند که در آن هیچ‌یک از طرفین در پیروی از تعهدات خود صادق نیستند. رواندا از خروج نیروهای خود تا زمانی که نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا خنثی نشوند خودداری کرده است، در حالی که جمهوری دموکراتیک کنگو اصرار دارد که هر دو باید همزمان اتفاق بیفتند، و آتش‌بس با ام۲۳ توسط هر دو طرف نقض شده است. آن‌ها همچنین خاطرنشان کردند که بسیاری از اعضای نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا در مناطقی تحت کنترل ام۲۳ قرار دارند که دولت کنگو نمی‌تواند به آن‌ها دسترسی پیدا کند، و رواندا از زنده نگه داشتن این گروه برای ادامه اشغال شرق جمهوری دموکراتیک کنگو سود می‌برد. کاگامه در ۲۷ نوامبر جمهوری دموکراتیک کنگو را به انجام ندادن تعهداتش متهم کرد، اما ابراز امیدواری کرد که توافقنامه صلح می‌تواند در ماه آینده توسط او و تشیسکدی تصویب شود.

ترامپ پس از امضای توافقنامه‌ها در واشینگتن توسط تشیسکدی و کاگامه در ۴ دسامبر ۲۰۲۵، از این توافق به عنوان «تاریخی» تمجید کرد. اندوهونگیریهه بعداً دوباره این موضوع را که رواندا در جمهوری دموکراتیک کنگو نیرو دارد، رد کرد. واگنر از امضای این توافقنامه توسط دولت کنگو دفاع کرد و گفت که این توافق، جمهوری دموکراتیک کنگو را به صلح و ثبات نزدیک‌تر می‌کند. تحلیلگران اشاره کرده‌اند که جنگ ادامه دارد و از این توافق به عنوان توافقی انتقاد کرده‌اند که عمدتاً در خدمت منافع ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایالات متحده است و معادن را برای دسترسی ایالات متحده، از جمله معادن تحت کنترل ام۲۳، باز می‌کند. تلاش‌های ایالات متحده همچنین به عنوان تلاش‌هایی بسیار کم برای تحت فشار قرار دادن رواندا یا جمهوری دموکراتیک کنگو برای انجام مصالحه‌های لازم برای توقف مناقشه توصیف شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون
*متن کامل موافقتنامه صلح بین جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا از وزارت امور خارجه ایالات متحده.
*چارچوب صلح دوحه میان DRC و M23 راه درازی را پیش رو می‌گذارد، در پروژه تهدیدات بحرانی.

رده:روابط جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری دموکراتیک کنگو
رده:دومین دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:معاهده‌های صلح
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۲۰۲۵ (میلادی)