گیوات هامیوتار

**گیوات هامیوتار** () یک شهرک اسرائیلی و محله‌ای در اورشلیم شرقی است که در سال ۱۹۷۰ میان دو محله رامات اشکول و تپه فرانسوی بنیان‌گذاری شد. این محله بر فراز تپه‌ای ساخته شده که در جریان جنگ شش‌روزه صحنه نبردی مهم بوده‌است. کاوش‌های باستان‌شناختی در این منطقه آرامگاه‌های کهن یهودی مهمی را آشکار کرده‌است و گیوات هامیوتار یکی از نخستین محله‌های «خانه‌ات را خودت بساز» در اورشلیم بود.

جامعه بین‌المللی شهرک‌سازی اسرائیل در اورشلیم شرقی را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد. گیوات هامیوتار بر ارتفاعی نزدیک به ۸۱۴ متر از سطح دریا جای دارد و در حدود ۲٫۵ کیلومتر شمال شهر قدیم واقع شده‌است. از شمال با محله عربی شعفاط، از جنوب‌غرب با معالوت دفنا و از غرب با رامات اشکول هم‌مرز است.

## پیشینه

تپه‌ای که گیوات هامیوتار بر آن ساخته شد، جایگاه یک استحکامات نظامی اردنی بود که بخشی از مجموعه‌ای از تأسیسات نظامی برای جلوگیری از دسترسی اسرائیل به کوه اسکوپوس و بریدن بیمارستان هداسا، دانشگاه عبری و کتابخانه ملی اسرائیل از اورشلیم غربی به‌شمار می‌رفت. اردنی‌ها این تپه را «تل المدوره» یعنی «تپه گرد» می‌نامیدند. تک‌تیراندازان اردنی از این موقعیت راهبردی در جریان نبرد تپه مهمات بر نیروهای اسرائیلی آتش می‌گشودند. گیوات هامیوتار پس از دو بار تلاش توسط نیروی زرهی اسرائیلی تصرف شد؛ نخستین تلاش پس از کشته شدن یک سرباز اسرائیلی بر اثر آتش خودی شکست خورد.

محله گیوات هامیوتار به‌عنوان بخشی از زنجیره‌ای از محله‌های یهودی موسوم به «محله‌های بریح» (لولا) برنامه‌ریزی شد که هدفشان پیوند دادن اورشلیم غربی به کوه اسکوپوس بود. نام محله به معنای «تپه بریده‌شده» است که یا به سنگرهای متقاطع اردنی پیش از ساخت محله اشاره دارد، یا به برش خاکی که از میان شلوحه کوه اسکوپوس برای ایجاد جاده‌ای از شهر قدیم اورشلیم به نابلس ایجاد شده بود.

در ژوئیه ۱۹۶۷، نخست‌وزیر لوی اشکول به کارمندان دولت دستور داد تا رویه‌های معمول اداری را دور بزنند تا ساخت گیوات هامیوتار و دیگر محله‌های بریح هرچه زودتر آغاز شود. هنگامی که خرید زمین با دشواری‌هایی روبه‌رو شد، برخی قطعات مصادره گردید. در ۱۱ ژانویه ۱۹۶۸ دولت اسرائیل فرمان مصادره بزرگی برای ۳٬۳۴۵ دونام زمین صادر کرد که بخش بزرگی از اراضی گیوات هامیوتار را نیز دربرمی‌گرفت و با محکومیت شورای امنیت سازمان ملل روبه‌رو شد. برای تسریع فرایند ساخت، زمین با یارانه دولتی عرضه شد و بیشتر خانه‌های گیوات هامیوتار به‌صورت خصوصی ساخته شدند. اکثر خانه‌ها دوخانواری بودند که نخست یک طبقه داشتند و با گذشت زمان طبقه دوم و گاه سوم به آن‌ها افزوده شد.

## جغرافیا

گیوات هامیوتار شاخه‌ای در دامنه‌های شمال‌غربی رشته‌کوه کوه اسکوپوس است. از شمال و غرب نهر صوفیم آن را دربرمی‌گیرد، از شرق «درخ شخم» (جاده نابلس) و از جنوب بلوار اشکول آن را محدود می‌کند. مساحت بخش ساخته‌شده محله نزدیک به ۵۸۸ دونام (۰٫۵۸۸ کیلومتر مربع) است. قله گیوات هامیوتار ۸۱۴ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد و دیدگاهی بی‌همتا از مرکز شهر اورشلیم، هار هبایت و تپه مهمات فراهم می‌آورد.

## باستان‌شناسی
کاوش‌های باستان‌شناختی فراوانی میان سال‌های ۱۹۶۸ تا ۲۰۰۹ در گیوات هامیوتار انجام شده‌است. گورهای کشف‌شده در این کاوش‌ها متعلق به دوره معبد دوم (بیت‌المقدس دوم) تشخیص داده شده‌اند. در نزدیکی گیوات هامیوتار و تپه‌های مجاور نزدیک به بیست غار تدفین از دوره معبد دوم یافت شده‌است.

### آرامگاه فرد مصلوب

یکی از گورها تنها مدرک فیزیکی شناخته‌شده از رسم تصلیب در روم باستان را به دست داد. این بقایا متعلق به شخصی به نام یهوحانان بن حگقول بود و شامل استخوان پاشنه‌ای بود که میخی از پهلو در آن فرورفته بود. نوک میخ خم شده بود که احتمالاً بر اثر برخورد با گرهی در چوب تیر عمودی رخ داده و مانع بیرون کشیدن میخ از پا شده بود. این کشف در ۱ سپتامبر ۱۹۶۸ توسط باستان‌شناس واسیلیوس تسافریس انجام شد و شلد متعلق به مردی جوان بود که در دهه بیست زندگی‌اش در دوره شورش بزرگ یهود به صلیب کشیده شده بود.

### آرامگاه «شمعون، سازنده معبد»
آرامگاهی دیگر که بسیار پرتزئین بود، بقایای خانواده «شمعون، سازنده معبد» (شمعون بنا هیخلا) را در خود داشت. وی احتمالاً از سازندگان معبد هرودیان بوده‌است.

### آرامگاه ابا

سومین آرامگاه جالب باستان‌شناختی در گیوات هامیوتار متعلق به «ابا، پسر [نسل؟] کاهن الیعازر، پسر [نسل] هارون کاهن بزرگ» است. کتیبه به زبان آرامی اما به خط عبری کهن نوشته شده‌است. ابا که به بابل تبعید شده بود، بقایای «متتیاهو پسر یهودا» را پنهانی به اورشلیم بازگرداند و در غاری که برای خانواده‌اش آماده کرده بود به خاک سپرد. برخی پژوهشگران بر این باورند که متتیاهو پسر یهودا همان آنتیگونوس دوم (آنتیگونوس دوم متتیاس)، آخرین پادشاه حشمونائی بوده‌است. با این حال، جو زیاس، باستان‌شناس و نگهدارنده پیشین بخش باستان‌شناسی سازمان آثار باستانی اسرائیل، این نظریه را رد می‌کند و آن را چیزی فراتر از یک افسانه شهری نمی‌داند؛ به گفته او تنها اسکلت بدون سری که در ۱۹۷۱ یافت شد متعلق به زنی سالخورده بود و هیچ بقایای دیگری در آنجا قابل انتساب به پادشاه آنتیگونوس دوم نیست.

## خدمات و جمعیت

گیوات هامیوتار تنها دارای پیش‌دبستانی و کودکستان است. دبستان‌های رامات اشکول در مرز دو محله ساخته شدند تا هر دو را خدمت‌رسانی کنند. دبیرستان‌ها در تپه فرانسوی و معالوت دفنا قرار دارند.

نخستین کنیسه در گیوات هامیوتار از این جهت منحصربه‌فرد بود که سبک نیایش در آن به هیچ گروه قومی خاصی تعلق نداشت و یهودیان همه تبارها می‌توانستند در آنجا نماز بگزارند.

در دهه نخست هزاره سوم میلادی، بسیاری از ساکنان سکولار و ارتدوکس مدرن محله نقل مکان کردند و یهودیان فرامذهبی (حَریدی) اکثریت را به دست آوردند. تا سال ۲۰۱۰ در حدود ۲۰ درصد ساکنان گیوات هامیوتار حریدی بودند، در حالی که در رامات اشکول مجاور اکثریت حریدی شده بودند.

از اواسط دهه ۱۹۸۰ یک مرکز جنبش ماکویا (جنبش مسیحی ژاپنی هوادار اسرائیل) در این محله فعال است.

## معماری

بنیان‌گذاران محله نگران آن بودند که ساختمان‌های بلند بر تپه مرتفع گیوات هامیوتار بر خط آسمان اورشلیم چیره شوند و از بناهای با ارزش تاریخی و فرهنگی بالاتر «نمایش را بربایند». این خواسته برای ساخت بناهای کوتاه به تخصیص محله به‌عنوان منطقه «خانه‌ات را خودت بساز» انجامید. خیابان‌های محله بر پایه خطوط تراز اصلی تپه و بدون عملیات خاکبرداری گسترده ساخته شدند. محله چهار خیابان دارد که نام‌هایشان با جنگ شش‌روزه پیوند دارد: خیابان «ششت هیامیم» (شش روز)، خیابان «میدبار سینای» (بیابان سینا)، خیابان «متسری تیران» (تنگه تیران) و خیابان «میفراتس شلومو» (خلیج سلیمان).

ایستگاه قطار سبک اورشلیم در گیوات هامیوتار اندکی بیرون از محله، در تقاطع خیابان ششت هیامیم با بلوار بار-لو و نزدیک نهر صوفیم قرار دارد.

## یادمان‌ها

استحکامات پایگاه اردنی گیوات هامیوتار بازسازی و به یادمانی برای هشت سرباز ذخیره تیپ زرهی هارئل تبدیل شده‌است. نزدیک قله تپه نیز «دیدبان عودد» به یاد گروهبان عودد اونر از گردان چتربازان ساخته شده‌است که در محله بزرگ شد و در حادثه آموزشی در لبنان در سال ۱۹۸۲ کشته شد.

## ساکنان سرشناس
* بنیامین بن الیعزر — سیاستمدار
* شلومو عمار — خاخام‌باشی سفاردی اسرائیل
* گیلاد اتسمون — نوازنده و نویسنده
* یهوشوع متسا — سیاستمدار
* ادیر زیک — روزنامه‌نگار

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:محله‌های اورشلیم
رده:جنگ شش‌روزه
رده:آثار تاریخی اورشلیم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۰ (میلادی) در آسیا