کندی اندونزی

[چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|بودا در یک [استوپا|استوپای روباز و استوپای اصلی بوروبودور در پس‌زمینه]]
**کندی** ( ,) یک معبد هندو یا بودایی در اندونزی است که عمدتاً در دوران *زمان هندو-بودا* یا «دوره هندو-بودایی» بین حدود قرن چهارم تا پانزدهم ساخته شده است.

*زبان کاموس بسار بهاسا اندونزی،* *کندی را* به عنوان یک بنای سنگی باستانی که برای عبادت یا نگهداری خاکستر پادشاهان و کاهنان هندو یا بودایی سوزانده شده استفاده می‌شود، تعریف می‌کند. باستان‌شناسان اندونزیایی *کندی‌ها را* به عنوان سازه‌های مقدس میراث هندو و بودایی توصیف می‌کنند که برای مراسم و آیین‌های مذهبی در اندونزی استفاده می‌شوند. با این حال، سازه‌های سکولار باستانی مانند دروازه‌ها، ویرانه‌های شهری، استخرها و مکان‌های حمام نیز اغلب *کندی* نامیده می‌شوند، در حالی که زیارتگاهی که به‌طور خاص به عنوان مقبره عمل می‌کند، *کونگ‌کوپ* نامیده می‌شود.

در معماری هندو-بالینی، واژهٔ «کندی» به سازه‌ای سنگی یا آجری اشاره دارد که به‌عنوان نیایشگاه تک‌سلولی ساخته می‌شود و دارای پیش‌طاق، ورودی، پله و سقفی هرمی‌شکل است؛ این سازه‌ها درون مجموعه‌های مذهبی موسوم به «پورا» قرار دارند. چاندی‌ها اغلب با الهام از معابد جاوهٔ شرقی طراحی می‌شوند و به‌عنوان نیایشگاه ویژهٔ یک ایزد خاص عمل می‌کنند. برای مردم بالی، چاندی الزاماً سازه‌ای باستانی نیست، چرا که ساخت یا بازسازی آن‌ها همچنان در جریان است؛ مانند معبد بازسازی‌شده در منطقهٔ پارک ملی الاز پوروو، بانیووانگی.

در دیدگاه بودایی معاصر اندونزی، *کندی* همچنین به یک زیارتگاه، چه باستانی و چه جدید، اشاره دارد. به عنوان مثال، چندین *[[ویهارا|ویهارای]]* معاصر در اندونزی، شامل ماکت یا بازسازی معابد معروف بودایی در اندازه واقعی هستند، مانند ماکت پاوون و معابد *پروارا* (فرعی) پلائوسان. در بودیسم، نقش *کندی* به عنوان زیارتگاه گاهی اوقات با استوپا، سازه‌ای گنبدی شکل برای نگهداری یادگارهای بودایی یا خاکستر کاهنان، حامیان یا نیکوکاران بودایی سوزانده شده، قابل تعویض است. به عنوان مثال، بوروبودور، موارا تاکوس و باتوجایا در واقع استوپاهای باشکوهی هستند.

در زبان اندونزیایی مدرن، واژهٔ «کندی» به‌عنوان معادل «معبد» یا سازه‌ای مشابه به‌کار می‌رود، به‌ویژه در زمینهٔ معابد آیین‌های هندو و بودایی. از این‌رو، معابد کشورهای کامبوج (مانند انگکور وات)، چامپا (در مناطق مرکزی و جنوبی ویتنام)، تایلند، لائوس، میانمار و هند نیز در زبان اندونزیایی با عنوان «کندی» شناخته می‌شوند.

## اصطلاحات
[چپ|بندانگشتی|معبد شیوا با ارتفاع ۴۷ متر در محوطه [پرامبانان. اعتقاد بر این است که برج بلند معبد نمایانگر کوه کیهانی مرو، محل سکونت خدایان، است.]]
*کندی* به سازه‌ای بر اساس نوع هندی معبد تک سلولی، با برجی هرمی در بالای آن و یک ایوان اشاره دارد. اصطلاح *کندی* به عنوان پیشوندی برای بسیاری از کوه-معبدها در اندونزی استفاده می‌شود که به عنوان نمادی از کوه کیهانی مرو، مظهر جهان، ساخته شده‌اند. با این حال، این اصطلاح همچنین برای بسیاری از سازه‌های غیرمذهبی مربوط به همان دوره، مانند *گاپورا* (دروازه‌ها)، *پتیرتآن* (استخرها) و برخی از مجتمع‌های مسکونی نیز به کار می‌رود. نمونه‌هایی از کندی‌های غیرمعبدی عبارتند از دروازه‌های باجانگ راتو و رینگین لاوانگ در ماجاپاهیت. «استخر حمام کندی تیکوس» در تروولان و جلاتوندا در دامنه‌های کوه پنانگگونگان، و همچنین بقایای سکونتگاه‌های غیرمذهبی و سازه‌های شهری مانند راتو بوکو و برخی از ویرانه‌های شهر تروولان نیز *کندی* محسوب می‌شوند.

در جاوهٔ باستان، واژهٔ «پراساده» (سانسکریت: प्रासाद) احتمالاً عنوان اصلی برای معابد بوده است. این موضوع از کتیبهٔ «مانجوشری‌گرها» که به سال ۷۹۲ میلادی بازمی‌گردد، قابل استناد است؛ در این کتیبه، از معبد «سِوو» با عنوان «پراساده واجراسانا مانجوشری‌گرها» یاد شده است. واژهٔ پراساده در زبان‌های کامبوجی و تایلندی نیز با شکل «پراسات» به‌کار می‌رود و به ساختارهای بلند و برج‌مانند معابد اشاره دارد.

## ریشه‌شناسی
از دیدگاه هندو، اعتقاد بر این است که اصطلاح *کندی* از *کندیکا*، یکی از مظاهر الهه دورگا به عنوان الهه مرگ، گرفته شده است. این نشان می‌دهد که در اندونزی باستان، *کندی* علاوه بر ارتباط با زندگی پس از مرگ، کارکردهای تدفینی نیز داشته است. ارتباط نام *کندی*،  یا  با معابد هندو-بودایی در هند و سایر نقاط جنوب شرقی آسیا در خارج از اندونزی، مانند کامبوج، تایلند یا برمه، ناشناخته است.

نظریه دیگری از دیدگاه بودایی، بیان می‌کند که اصطلاح *کندی (candi)* ممکن است شکل محلی‌شده کلمه پالی *سدی (cedi)* (سانسکریت: *caitya*) باشد - که با کلمه تایلندی *چدی (chedi)* که به استوپا (stupa) اشاره دارد، مرتبط است، یا ممکن است با بودیساتوا کندی (Candī) (که با نام‌های *کندی (Cundī*) یا کندا (*Candā*) نیز شناخته می‌شود) مرتبط باشد.

بر اساس نظر تاریخ‌نگاران، معابد جاوهٔ باستان علاوه بر کارکرد مذهبی، به‌عنوان محل نگهداری خاکستر پادشاهان یا اعضای خاندان سلطنتی که سوزانده شده بودند نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند. این کاربرد با مفهوم بودایی «استوپا» هم‌خوانی دارد؛ سازه‌هایی که برای نگهداری آثار مقدس بودایی، از جمله خاکستر و بقایای راهبان یا پادشاهان بودایی ساخته می‌شدند. درون «گربهاگریها» (تالار مرکزی معبد)، معمولاً تندیس ایزدی قرار داده می‌شد که چهرهٔ آن با الهام از پادشاه درگذشته ساخته می‌شد و بر اساس مفهوم «دِواراجا» (پادشاه-خدا)، آن پادشاه به‌عنوان تجسمی از ویشنو یا شیوا پرستش می‌شد. نمونهٔ بارز این سنت، تندیس پادشاه ایرلانگا در معبد «بِلاهان» در پاسوروآن است که به‌شکل ویشنو سوار بر گارودا حجاری شده است.

## معماری
[راست|بندانگشتی|طرح زمین بوروبودور به شکل [ماندالا]]
معماری کندی از سنت‌های معماری معمول هندو مبتنی بر واستو شاسترا پیروی می‌کند. طرح معبد، به ویژه در دوره جاوه مرکزی، شامل ترتیبات طرح معبد ماندالا و همچنین مناره‌های بلند و معمول معابد هندو بود. *کندی* به تقلید از مرو، کوه مقدس محل سکونت خدایان، طراحی شده بود. کل معبد مدلی از جهان هندو بر اساس کیهان‌شناسی هندو و لایه‌های لوکا است.

### عناصر سازه
[بندانگشتی|معبد [شیوا، کندی پرامبانان، از سه قلمرو صعودی تشکیل شده است: پایه معبد (بورلوکا)، بدنه (بوروالوکا) و سقف (سوارلوکا).]]
در ساختار و طراحی معابد «چاندی»، اصل سلسله‌مراتب مقدس در تقسیم‌بندی فضایی رعایت می‌شود؛ به‌گونه‌ای که فضاها از نواحی کم‌مقدس‌تر به نواحی مقدس‌تر سامان می‌یابند. سنت معماری هندو-بودایی هندواروپایی، مفهوم سه‌گانه‌سازی عناصر را به رسمیت می‌شناسد. بر همین اساس، طراحی، نقشه و چیدمان معبد بر پایهٔ تخصیص فضا در سه بخش صورت می‌گیرد که معمولاً با عنوان‌های «پایه» (پا)، «بدنه» (تن)، و «سر» (سقف) شناخته می‌شوند.

این سه ناحیه، چه در نقشهٔ افقی محوطهٔ معبد و چه در ساختار عمودی خود بنا، بر اساس سلسله‌مراتب مقدس تنظیم شده‌اند. هر یک از مفاهیم هندو و بودایی واژگان خاص خود را برای این تقسیم‌بندی دارند، اما در اصل، ساختار مفهومی آن‌ها یکسان است.
* بهورلوکا (در بودیسم: *کامادهاتو*)، پایین‌ترین قلمرو فانی‌های معمولی؛ انسان‌ها، حیوانات و شیاطین. جایی که انسان‌ها در بند شهوت، میل و شیوه زندگی نامقدس خود هستند. حیاط بیرونی و پایه (پایه) هر معبد نمادی از قلمرو *بهورلوکا* است.
* بهووارلوکا (در بودیسم: *[[دیانا در بودیسم]]*)، قلمرو میانی مردمان مقدس، ریشی‌ها، زاهدان و خدایان کوچک‌تر. مردم در اینجا شروع به دیدن نور حقیقت می‌کنند. حیاط میانی و بدنه هر معبد نمادی از قلمرو *بهووارلوکا* است.
* سوارلوکا (در بودیسم: *[[دیانا در بودیسم]]*)، والاترین و مقدس‌ترین قلمرو خدایان، که با نام *[[سوارگا|سوارگالوکا]]* نیز شناخته می‌شود. حیاط داخلی و سقف‌های هر معبد نمادی از قلمرو *سوارلوکا* هستند. سقف‌های سازه‌های هندو معمولاً با *[[گوهرسنگ]]* (سانسکریت: جواهر) یا واجرا، یا در دوره جاوه شرقی، با یک سازه مکعبی تاج‌گذاری می‌شوند. در حالی که سازه‌های استوانه‌ای *[[استوپا]]* یا داگوبا به عنوان اوج سازه‌های بودایی عمل می‌کردند.

### سبک
سوکمونو، باستان‌شناس اندونزیایی، سبک‌های *کندی* را به دو گروه اصلی طبقه‌بندی کرده است: سبک جاوه مرکزی که عمدتاً به قبل از سال ۱۰۰۰ میلادی برمی‌گردد و سبک جاوه شرقی که به بعد از سال ۱۰۰۰ میلادی برمی‌گردد. او معابد سوماترا و بالی را در سبک جاوهٔ شرقی دسته‌بندی می‌کند.

[چپ|بندانگشتی|معبد بیما، یکی از معابد دینگ. این معبد یکی از قدیمی‌ترین معابد در [جاوه|جاوا بود.]]
در معماری معابد جاوه‌ای، با وجود الگوهای کلی در طراحی و ساخت، استثناهایی در زمینهٔ مصالح، فرم و موقعیت جغرافیایی وجود دارد. برای نمونه، معابد «پِناتاران»، «جاوی»، «جاگو»، «کیدال» و «سینگاساری» که به گروه جاوهٔ شرقی تعلق دارند، از سنگ آندزیت استفاده می‌کنند؛ ماده‌ای که معمولاً در معابد جاوهٔ مرکزی به‌کار می‌رفته است. در مقابل، ویرانه‌های معابد منطقهٔ «تروولان» مانند «براهو»، «جابونگ» و «پاری» با آجر قرمز ساخته شده‌اند.

نمونه‌ای دیگر از این استثنا، معبد «پرامبانان» است که با قامت بلند و باریک خود به سبک جاوهٔ شرقی شباهت دارد، اما طراحی سقف آن از سبک جاوهٔ مرکزی پیروی می‌کند. همچنین، موقعیت جغرافیایی همواره با سبک معماری هم‌خوان نیست؛ برای مثال، «چاندی بادوت» در شهر مالانگ واقع در جاوهٔ شرقی قرار دارد، اما دوره و سبک معماری آن به قرن هشتم میلادی و سنت جاوهٔ مرکزی بازمی‌گردد.

مجتمع‌های قدیمی‌تر شمال مرکزی جاوه، مانند معابد دینگ، کوچک‌تر هستند و تنها شامل چندین معبد با کنده‌کاری‌های ساده‌تر هستند، در حالی که مجتمع‌های جنوبی‌تر، مانند معبد سِوو، باشکوه‌ترند و کنده‌کاری‌های غنی‌تری دارند و طرح متحدالمرکزی از مجموعه معابد را نشان می‌دهند.

دوره ماجاپاهیت شاهد احیای عناصر طراحی مگالیتیک اتریشونیایی، مانند هرم‌های پلکانی (*پوندن برونداک*) بود. این نشانه‌های طراحی در معابد سوکوه و ستو در کوه لائو در شرق جاوه مرکزی و در سازه‌های محراب پلکانی در دامنه‌های کوه پنانگگونگان که شبیه به هرم‌های پلکانی مزو-آمریکایی هستند، دیده می‌شوند.

## مواد
[بندانگشتی|بلوک‌های سنگی [آندزیت در هم تنیده که طاقی قوسی شکل در بوروبودور تشکیل داده‌اند]]
بیشتر *کندی‌های* سالم در اندونزی از سنگ آندزیت ساخته شده‌اند. این امر عمدتاً به دلیل دوام این سنگ در مقایسه با آجر، در برابر آب و هوای گرمسیری و باران‌های سیل‌آسا است. با این وجود، در دوره‌های خاصی، به ویژه دوران ماجاپاهیت، استفاده گسترده از آجر قرمز به عنوان مصالح معبد و ساختمان دیده شده است. مصالحی که معمولاً در ساخت معابد در اندونزی استفاده می‌شوند عبارتند از:
* آندزیت یک سنگ آتشفشانی آذرین خروجی با ترکیب متوسط و بافت آفانیتی تا پورفیری است. رنگ آن از خاکستری روشن تا تیره متغیر است. آندزیت به ویژه در جزیره آتشفشانی جاوه فراوان است و از صخره‌ها یا معادن سنگی خاص با رسوبات آندزیت تشکیل شده از محفظه ماگمای باستانی فشرده یا نشت گدازه سرد شده استخراج می‌شود. هر سنگ آندزیت به صورت سفارشی با تکنیک در هم تنیدگی به بلوک‌هایی تبدیل می‌شود تا دیوارها، کف‌ها و ساختمان‌های معابد ساخته شوند. سنگ‌های آندزیت به راحتی شکل می‌گیرند و با اسکنه آهنی تراشیده می‌شوند و آن را به ماده‌ای مناسب برای دیوارهای معابد و تزئیناتی که به صورت نقش برجسته تراشیده شده‌اند، تبدیل می‌کنند. سپس دیوارهای آندزیت با نقش برجسته‌های روایی نفیس تراشیده شده‌اند که می‌توان آنها را در بسیاری از معابد، به ویژه در بوروبودور و پرامبانان مشاهده کرد. سنگ‌های آندزیت همچنین به عنوان ماده‌ای برای مجسمه‌های تراشیده شده استفاده می‌شوند: تصاویر خدایان و بودا.

[بندانگشتی|معبد جابونگ [آجر قرمز، متعلق به دوره ماجاپاهیت]]
* آجر همچنین برای ساخت معابد استفاده می‌شود. قدیمی‌ترین سازه معبد آجری، مجموعه معبد باتوجایا در کاراوانگ، جاوه غربی است که قدمت آن به قرن دوم تا دوازدهم میلادی برمی‌گردد. اگرچه آجر در دوران کلاسیک اندونزی *در کندی* استفاده می‌شد، اما معماران ماجاپاهیت در قرن‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی بودند که در آن استاد شدند. معابد آنها با استفاده از شیره انگور و ملات شکر نخل، کیفیت هندسی قوی داشتند. نمونه‌هایی از معابد ماجاپاهیت عبارتند از معبد براهو در تروولان، پاری در سیدوارجو، جابونگ در پروبولینگو. معابد سوماترا، مانند معبد باهال، موارو جامبی و موارا تاکوس از آجر ساخته شده‌اند. با این حال، در مقایسه با سنگ آندزیت گدازه‌ای، آجرهای قرمز رسی دوام کمتری دارند، به خصوص اگر در معرض عناصر گرمسیری گرم و مرطوب و باران‌های موسمی سیل‌آسا قرار گیرند. در نتیجه، بسیاری از سازه‌های آجری قرمز در طول قرن‌ها فرو ریختند و تلاش‌های بازسازی نیاز به ریخته‌گری مجدد و جایگزینی سازه آسیب‌دیده با آجرهای جدید دارد.
* توف یک سنگ آتشفشانی است که در نزدیکی آتشفشان‌های جاوه یا سازندهای آهکی به وفور یافت می‌شود. در زبان‌های اندونزیایی و جاوه، توف *باتو پوتیه* (سنگ سفید) نامیده می‌شود که با رنگ روشن آن مطابقت دارد. با این حال، ویژگی گچی این سنگ، آن را برای حکاکی در نقش برجسته‌های تزئینات ساختمانی نامناسب کرده است. در مقایسه با آندزیت، توف به عنوان یک مصالح ساختمانی با کیفیت پایین در نظر گرفته می‌شود. در معابد جاوه، توف معمولاً به عنوان پرکننده‌های سنگی - که ساختار داخلی معبد را تشکیل می‌دهند - استفاده می‌شود، در حالی که لایه بیرونی از آندزیت استفاده می‌کند که برای حکاکی مناسب‌تر است. معادن توف را می‌توان در رشته‌کوه‌های آهکی سوو در نزدیکی تپه راتو بوکو یافت. پرکننده‌های توف در معبد را می‌توان در معبد کوره جسدسوزی راتو بوکو بررسی کرد. توف به عنوان مصالح ساختمانی دیوارهای بیرونی محوطه معبد، مانند دیوارهای te که در اطراف معبد سوو و سامبیساری دفن شده‌اند، استفاده می‌شد.
* گچبری مصالحی شبیه به بتن مدرن است که از مخلوط شن، سنگ، آب و گاهی اوقات صدف آسیاب شده ساخته می‌شود. گچبری به عنوان مصالح ساختمانی معبد در محوطه معبد باتوجایا در غرب جاوه قابل مشاهده است.

[بندانگشتی|آثار گچ فرسوده ''وجرالپا'' بر روی نقش برجسته [معبد ساری|ساری]]
* گچی به نام *وجرالپا* (سانسکریت: گچ الماس) برای پوشش دیوارهای معبد استفاده می‌شود. این گچ سفید مایل به زرد از مخلوط سنگ آهک آسیاب شده، توف یا خاک سفید (کائولن) با مواد گیاهی مانند صمغ یا رزین به عنوان چسب ساخته می‌شود. گچ سفید *ورجالپا* بر روی دیوارهای آندزیت اعمال می‌شد و سپس با رنگ‌های روشن رنگ‌آمیزی می‌شد که شاید به عنوان چراغ راهنمای آموزه‌های بودایی عمل می‌کرد. آثار گچ فرسوده *وجرالپا* را می‌توان در دیوارهای معابد بوروبودور، ساری، کالاسان و سوو مشاهده کرد.
* اعتقاد بر این است که چوب در برخی از سازه‌های *کندی* یا حداقل به عنوان بخشی از مصالح ساختمانی معابد استفاده شده است. به عنوان مثال، معابد ساری و پلائوسان به داشتن آثاری از فرورفتگی‌های سنگی برای پشتیبانی از تیرها و کف‌های چوبی در طبقه دوم خود و همچنین آثاری از پله‌های چوبی معروف هستند. محوطه راتو بوکو دارای پایه‌های ساختمانی و پایه ستون سنگی *اومپاک* است که نشان می‌دهد سرستون‌های چوبی زمانی برای پشتیبانی از سازه سقف چوبی ساخته شده از مواد آلی در آنجا قرار داشته‌اند. آثاری از سوراخ‌هایی برای نصب نرده‌های پنجره چوبی و درهای چوبی در بسیاری از معابد *پروارا* (مکمل کوچکتر) قابل مشاهده است. البته، مواد چوبی در آب و هوای گرمسیری مرطوب به راحتی پوسیده می‌شوند و پس از قرن‌ها هیچ اثری از آنها باقی نمی‌ماند.

## نگارخانه
کندی‌های اندونزیایی، معابد هندو-بودایی، قدمت قدیمی‌ترین آنها حدود قرن دوم تا جدیدترین آنها حدود قرن پانزدهم است.
پرونده:Candi_Blandongan.JPG|بلاندونگان، یکی از مهم‌ترین سازه‌های باستانی در محوطهٔ باستانی باتوجایا واقع در شهرستان کاراوانگ، جاوهٔ غربی است.
پرونده:Candi_Gumpung_Muarojambi.jpg|گامپونگ، موآرو جامبی، قرن هفتم تا دوازدهم، جامبی
پرونده:Candi_Bojong_Menje.jpg|بوجونگ‌منجه، یکی از قدیمی‌ترین محوطه‌های باستانی در جاوهٔ غربی، در منطقهٔ رانچائکک، شهرستان باندونگ واقع شده است.
پرونده:Cangkuang_4.jpg|چاندی چانگکوانگ، یکی از معدود معابد باستانی باقی‌مانده در جاوهٔ غربی، در منطقهٔ لِلِس، شهرستان گارووت واقع شده و قدمت آن به قرن هشتم میلادی بازمی‌گردد.
پرونده:Candi_Bima_Dieng_Plateau.jpg|معبد بیما، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Candi_Puntadewa_front_view.jpg|معبد پونتادوا، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Candi_Arjuna_front_view.jpg|معبد آرجونا، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Candi_Srikandi_side_view.jpg|معبد سریکاندی، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Candi_Gatotkaca.jpg|معبد گاتوتکاکا، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Candi_Semar.jpg|معبد سمار، قرن هفتم تا هشتم، فلات دینگ
پرونده:Gedong_songo.jpg|معبد گدونگ سونگو، قرن هفتم تا هشتم، اونگاران
پرونده:Gunung_Wukir_Canggal_Main_Temple.jpg|کوه ووکیر، قرن هشتم، مونتیلان
پرونده:039_Stairway_to_Inner_Sanctum,_Candi_Badut_(40417064281).jpg|معبد بادوت، قرن هشتم، ملنگ
پرونده:Kalasan_Temple_from_the_north-east,_23_November_2013.jpg|معبد کالاسان، قرن هشتم، نزدیک پرامبانان
پرونده:Sari_Temple,_2014-04-10,_from_52_images.jpg|معبد ساری، قرن هشتم
پرونده:Lunbung09_4.jpg|انبار، قرن هشتم
پرونده:Candi_Sewu_main_stupa,_23_November_2013.jpg|جایگزین=Sewu, 8th century, Central Java
پرونده:Candi_Bubrah_2019_corner_crop.jpg|جایگزین=Bubrah, 8th century, part of Sewu Mandala
پرونده:Ruins_of_Gana_Temple.jpg|جایگزین=Gana temple, 8th century, part of Sewu Mandala
پرونده:Ngawen_temple_November_2013.jpg|جایگزین=Ngawen temple, 8th century, Muntilan, Central Java
پرونده:Mendut_Temple_Afternoon.jpg|جایگزین=Mendut temple, 8th century, near Borobudur
پرونده:Gebang_Temple,_29_December_2013_02.jpg|جایگزین=Candi Gebang, 8th–9th century, Yogyakarta
پرونده:Asu_Temple,_Sengi,_2014-06-20_(02).jpg|جایگزین=Asu Temple, 8th–9th century, Sengi, Magelang
پرونده:Candi_Lumbung_(Sengi)0.jpg|جایگزین=Lumbung Sengi temple, 8th–9th century, Sengi, Sawangan, Magelang
پرونده:Pawon.jpg|جایگزین=Pawon temple, 9th century, between Borobudur and Mendut
پرونده:Borobudur-Nothwest-view.jpg|جایگزین=Borobudur, 9th century, Magelang, Central Java, world's largest Buddhist monument
پرونده:Plaosan_lor09_4.jpg|پلاوسان، قرن نهم میلادی
پرونده:Plao_kidul09_4.jpg|جایگزین=Plaosan Kidul, 9th century
پرونده:Main_shrine_of_Prambanan_temples.JPG|جایگزین=Prambanan, 9th century, the largest Hindu Temple in Indonesia
پرونده:Sajiwan_main.JPG|جایگزین=Sojiwan, 9th century, near Prambanan
پرونده:Banyunibo_Temple,_2014-05-31_01.jpg|جایگزین=Banyunibo, 9th century
پرونده:Sambisari09_4.jpg|سامبیساری، قرن نهم میلادی
پرونده:Barong_Temple_(gate_and_two_buildings)_2014-05-31.jpg|جایگزین=Barong temple, 9th century
پرونده:Pustakasala_1.jpg|جایگزین=Kimpulan, 9th–10th century, Kaliurang, Yogyakarta
پرونده:Candi_Morangan_di_Yogyakarta.jpg|معبد مورانگان، قرن ۹ تا ۱۰، نگمپلاک، سلمان، یوگیاکارتا
پرونده:Candi_Merak.jpg|معبد مراک، قرن دهم، کلاتن، جاوه مرکزی
پرونده:Main_temple_at_Candi_Ijo,_Sleman,_Yogyakarta,_2014-05-31.jpg|معبد ایجو، قرن دهم تا یازدهم، یوگیاکارتا
پرونده:041_Fountain_Figures,_Candi_Belahan_(25543837107).jpg|معبد بلاهان، فواره و استخر، قرن یازدهم، کوه پنانگگونگان، گمپل، پاسوروان، جاوه شرقی
پرونده:036_View_from_South,_Gunung_Gangsir_(39519447915).jpg|جایگزین=Candi Gunung Gangsir, 11th century, Pasuruan, East Java
پرونده:Candi_Mengening.jpg|معبد منگنینگ، قرن یازدهم، بالی
پرونده:1_gunung_kawi_temple.jpg|کوه کاوی، قرن یازدهم، تمپاک سیرینگ، بالی
پرونده:012_Candi_Mahligai_from_North_(27349653009).jpg|موآرا تاکوس، قرن یازدهم تا دوازدهم، ریاو
پرونده:Candi_Bahal_(_Candi_Portibi_).jpg|جایگزین=Bahal temple, 11th–13th century, North Sumatra
پرونده:079_Candra_Sengkala_from_South-West_(40387330762).jpg|جایگزین=Penataran, 12th–15th century, Blitar
پرونده:Candi_Kidal_A.JPG|جایگزین=Kidal, 13th century, Malang
پرونده:Candi_Jago_C.JPG|جایگزین=Jago, 13th century, Malang
پرونده:001_View_from_South,_Candi_Jawi_(38605233250).jpg|جایگزین=Jawi, 13th century, Prigen, Pasuruan
پرونده:Candi_Plumbangan.JPG|جایگزین=Candi Plumbangan, 14th century, Blitar, East Java
پرونده:021_Temple_Foundation,_Candi_Simping_(40430431491).jpg|جایگزین=Simping temple, 14th century, Sumberjati, Blitar, East Java
پرونده:015_General_View,_Candi_Boyolangu_(26559465278).jpg|جایگزین=Candi Gayatri, 14th century, Boyolangu, Tulungagung, East Java
پرونده:002_View_from_Side,_Candi_Brahu_(39719224244).jpg|جایگزین=Brahu, Trowulan, 14th century
پرونده:Wringin_Lawang,_Trowulan.jpg|جایگزین=Candi Wringin Lawang, Trowulan, 14th century
پرونده:017_From_the_Side,_Candi_Bajang_Ratu_(38618878320).jpg|جایگزین=Bajang Ratu, Trowulan, 14th century
پرونده:Candi_Tikus.jpg|جایگزین=Candi Tikus, Trowulan, 14th century
پرونده:Rimbi_Temple,_Bareng,_Jombang,_2017-09-19.jpg|جایگزین=Candi Rimbi, Jombang, 14th century
پرونده:Candi_Surowono_1.jpg|جایگزین=Surawana temple, Kediri, 14th century
پرونده:Candi_Jabung,_Paiton,_Probolinggo,_East_Java,_2017-09-14_01.jpg|جایگزین=Jabung, Paiton, Probolinggo, 14th century
پرونده:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_Candi_Bangkal_TMnr_10016137.jpg|جایگزین=Candi Bangkal, Mojokerto, 14th century
پرونده:Candi_Pari_1.jpg|جایگزین=Candi Pari, 14th century, Porong, Sidoarjo
پرونده:Candi_Sukuh.jpg|جایگزین=Sukuh, 15th century, Karanganyar
پرونده:Central_building,_Cetho_Temple,_2016-10-13.jpg|جایگزین=Ceto, 15th century, Karanganyar
پرونده:Candi_Dermo.jpg|جایگزین=Dermo temple, 14th century, Sidoarjo


## جستارهای وابسته
* پاگوداها
* استوپا
* ویهارا
* وات، معابد در کامبوج، تایلند و لائوس

## منابع

رده:صفحه‌هایی که از تصویر چندگانه با مقیاس خودکار استفاده می‌کنند
رده:فرهنگ جاوه‌ای
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اندونزی
رده:معبدهای هندوها در اندونزی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان اندونزیایی