آمادیس گل

**آمادیسِ گُل** (به انگلیسی: *Amadis of Gaul، به* اسپانیایی: Amadís de Gaula،  و در لهجه پرتغالی ) یک رمانسِ شوالیه‌ایِ برجسته‌ی اسپانیایی یا پرتغالی است. این روایت محتملا در سبکِ اواخر دوران پساآرتوری و مُلهِم از منابع فرانسوی نوشته شده بوده باشد. قدیمی‌ترین نسخه یا نُسَخِ این اثر ممکن است در مکانی ناشناس در شبه‌جزیره‌ی ایبری در اوایل سده چهاردهم میلادی نوشته شده باشد، چرا که مطمئناً برای پِرو لُپِزِ آیلایایی (Pero López de Aylaya)، دولتمرد، شاعر و صدراعظم کاستیلیایی و همچنین پِرو فِروس (Pero Ferrús)، شاعر کاستیلیایی، شناخته‌شده بوده است. *نام «آمادیس»* توسط کشیشی اسپانیایی و اِقرارنیوش در سندی مربوط به سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۸، به ماریای پرتغالی، ملکه‌ی کاستیا، خوان گارسیایِ کاستْروخِریزی (Juan García de Castrojeriz)، اطلاق شده است.

قدیمی‌ترین نسخه چاپی باقی‌مانده از این متن توسط گارسی رودریگز د مونتالوو به زبان اسپانیایی گردآوری و در سال ۱۵۰۸ در چهار جلد در ساراگوسایِ اسپانیا منتشر شد. احتمالاً نسخه‌های چاپی قدیمی‌تری وجود داشته که اکنون از بین رفته‌اند. قطعاتی از یک نسخه خطی از دفترِ سوم که قدمت آن به ربع نخستِ سده‌ی پانزدهم میلادی برمی‌گردد و در یک جلد کتاب (که اکنون در کتابخانه بنکرافتِ دانشگاه کالیفرنیا در برکلی نگهداری می‌شود) کشف شده است، می‌نمایانند که مونتالوو افزون بر ایجاد اصلاحات، اختصاری نیز برای متن قدیمی‌تر نوشته بوده است. مونتالوو در مقدمه‌ی اثر خود توضیح می‌دهد که سه دفتر نخست را از متون موجودِ از سده‌ی چهاردهم ویرایش کرده و دفتر چهارمی که پیشتر به صورت کتاب منتشر نشده بود را به آن افزوده است. او بعدها دنباله‌ای بر این رمانس با عنوان *«سرگذشت‌های اسپانیا»* منتشر کرد که به ادعای او در صندوقچه‌ای مدفون در قسطنطنیه کشف و توسط یک تاجر مجارستانی به اسپانیا منتقل شده بوده است.

در *وقایع‌نگاری* پرتغالی نوشته گومز ایانسِ زورارایی (Gomes Eanes de Zurara، ۱۴۵۴)، *آمادیس* به واسکویِ لوبیرایی (Vasco de Lobeira، متوفی در سال ۱۴۰۳)، نویسنده پرتغالی، نسبت داده شده است. سایر منابع سنتی ادعا می‌کنند که این اثر برای نخستین بار توسط ژائویِ لوبیرایی (João de Lobeira، ۱۲۳۳ &#x2013; ۱۲۸۵) به نثر وارد شد. هیچ نسخه اصلی چاپ شده‌ای به زبان پرتغالی شناخته نشده است. منبع جدیدتری، بر اساس پیوندهای فرضیِ میان زندگینامه‌ی نویسنده و برخی وقایع در *آمادیس*، *آمادیس را* به هنری کاستیل (Henry of Castile the Senator) نسبت می‌دهد. الهام‌بخش این داستان عاشقانه ممکن است ازدواج ممنوعه‌ی اینفانتا کُنستانزای آراگونی (Infanta Constanza of Aragon) با هِنری در سال ۱۲۶۰ بوده باشد و در پیرنگ داستانی، ازدواج ممنوعه بین اوریانا و آمادیس منعکس شده باشد.

ترجمه‌های بسیاری از آمادیس گل در همان سده‌ی نخست انتشارش، از جمله به زبان‌های عبری، فرانسوی، ایتالیایی، هلندی، آلمانی و انگلیسی، منتشر شده بودند و برای چندین سده در اروپا به عنوان یک مرجع مهم در امورِ درباری، فرهنگی و اجتماعی باقی ماندند. این کتاب، کتاب مورد علاقه‌ی شخصیت اصلی داستان دن کیشوت اثر میگل د سروانتس بود.

## منابع

### کتاب‌نامه

## پیوند به بیرون

* متنِ کاملِ اسپانیایی
* ''آمادیس گل'' – تصاویری از نسخه‌ای اسپانیایی به سال ۱۵۲۶
* ''تاریخ باشکوه، معروف و باستانی آمادیس گل.'' [جلدهای اول دوم] - انتشاراتِ Early English Books Online
* واسکولوبریا: ''آمادیس گل''، دفتر اول، ترجمه‌ی رابرت ساوتی که نام نویسنده را اشتباه ضبط کرده است.
* دفاتر دوم تا چهارم، پروژه‌ی گوتنبرگ
*  – لیبرتوی ایتالیایی اثر نیکولا فرانچسکو هایم برای اپرای هندل
* 

رده:ادبیات مرتبط به شاه آرتور
رده:کتاب‌های دنباله‌دار
رده:دن کیشوت
رده:رمان‌های واقع‌شده در انگلستان
رده:ادبیات رنسانس