مارس (نقاشی)

**مارس** () یک منظره‌نگاری نمونه‌وار اثر هنرمند روسی آیزاک لویتان (۱۸۶۰–۱۹۰۰) است که در سال ۱۸۹۵ خلق شده است. این اثر در نگارخانه ترتیاکوف در مسکو نگهداری می‌شود (شماره موجودی ۱۴۸۹) و ابعاد آن ۶۰ × ۷۵ سانتی‌متر (یا ۶۱ × ۷۶ سانتی‌متر طبق منابع دیگر) می‌باشد. لویتان این نقاشی را در مارس ۱۸۹۵ هنگام اقامت در عمارت گورکا واقع در Vyshnevolotsky Uyezd از استان تور خلق کرد.

نقاشی *مارس* در بیست و چهارمین نمایشگاه پریدویژنیکی در فوریه ۱۸۹۶ در سنت پترزبورگ به نمایش درآمد. سپس در مارس همان سال به مسکو منتقل شد. همچنین *مارس* در نمایشگاه صنعتی و هنری سراسری روسیه ۱۸۹۶ در نیژنی نووگورود به نمایش گذاشته شد. در همان سال، پاول ترتیاکوف این نقاشی را از هنرمند خریداری کرد.

نقاشی *مارس* به‌عنوان یکی از آثار «زندگی‌بخش و شاد» لویتان در سال‌های ۱۸۹۵ تا ۱۸۹۷ محسوب می‌شود. این گروه شامل آثار دیگری مانند *پاییز طلایی* (۱۸۹۵)، *[[باد تازه. ولگا]]* (۱۸۹۵)، و *بهار. آب بزرگ* (۱۸۹۷) نیز می‌باشد. *مارس* به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان یکی از مشهورترین و زنده‌ترین نقاشی‌های منظره لویتان شناخته می‌شود. این اثر همچنین تأثیر امپرسیونیسم را بر آثار هنرمند نشان می‌دهد.

هنرمند واسیلی باکشِف این نقاشی را ستود و آن را نه تنها یکی از بهترین آثار لویتان، بلکه یکی از بهترین آثار مدرسه نقاشی روسیه دانست. به گفته تاریخ‌دان هنر الکسی فئودوروف-داویدوف، نقاشی *مارس* کشف مهمی در نقاشی منظره روسیه بود که بازنمایی تصویری برف، آسمان بهاری و درختان را ترکیب می‌کرد. این موتیف بعدها به موضوعی محبوب برای بسیاری از نقاشان منظره روسیه در قرن بیستم، از جمله ایگور گرابار و Konstantin Yuon تبدیل شد. به گفته تاریخ‌دان هنر فاینا مالتسوا، *مارس* یک «اثر الهام‌بخش با لحن اصلی» است که «یک تصویر کامل و درونی تمام، هم‌زمان با حفظ تازگی و فوریت نخستین برداشت‌ها» ارائه می‌دهد.

## تاریخ
### پیش‌زمینه و روند خلق اثر
در سال‌های ۱۸۹۴–۱۸۹۵، لویتان برای چند ماه در عمارت گورکا اقامت داشت، واقع در یک و نیم کیلومتری روستای اوستروفنو. این عمارت اکنون بخشی از شهرستان اودوملسکی در استان تور است، اما در آن زمان، جزو Vyshnevolotsky Uyezd از Tver Governorate محسوب می‌شد. عمارت، واقع در کرانه جنوبی دریاچه اوستروفنو، متعلق به مشاور خصوصی ایوان نیکولایویچ تورچانینوف بود. همسر او، آنا نیکولایونا، اغلب با دخترانشان واروارا، سوفیا و آنا در آنجا اقامت داشتند. ساختمان اصلی عمارت یک خانه دو طبقه با نیم‌طبقه است که با رنگ زرد مایل به تصویر کشیده شده است. این ساختمان در نقاشی *مارس* و پاستل قبلی لویتان *پاییز. عمارت* (۱۸۹۴) به تصویر کشیده شده است. این اثر در حال حاضر در موزه منطقه‌ای اومسک هنرهای زیبا به نام M.A. Vrubel نگهداری می‌شود.

در اوایل دهه ۱۸۷۰، خانواده تورچانینوف‌ها زمین اطراف دریاچه اوستروفنو را خریداری کرده و خانهٔ یک طبقه قدیمی را با یک خانه دو طبقه جایگزین کردند. علاوه بر این، آن‌ها یکی از جزایر دریاچه را نیز در مالکیت داشتند که شامل آلاچیق و نیمکت بود. در اسناد کمیته آمار استان تور، توصیف زیر از عمارت آمده است: «عمارت 'گورکا' در شبه‌جزیره جنوبی دریاچه اوستروفنو. مکان زیباست. در جنوب، پشت عمارت جنگل کاج قرار دارد که مستقیماً مشرف به دریاچه، جزایر آن، کرانه شرقی با پاگوست و عمارت روستای 'اوستروفنو' و کرانه غربی شیب‌دار پوشیده از جنگل سفید قرار دارد. شرق و غرب خانه باغچه‌های توس و مسیرهای ساخته شده دارند… عمارت 'گورکا' برای خانهٔ تعطیلات عالی است. زمین خشک و شنی، هوای سالم کاج و جنگل زیبا، باغ و منظره شگفت‌انگیز دریاچه با جزایر سبز آن، کلیسای سفید و میخانه قدیمی بلند روستای 'اوستروفنو'.»

لویتان نخستین بار در تابستان ۱۸۹۴ با آنا نیکولایونا تورچانینوا در اوستروفنو ملاقات کرد. او مهمان عمارت اوشاکوف به همراه همراهش، هنرمند Sofia Kuvshinnikova بود. لویتان و تورچانینوا رابطه عاشقانه‌ای داشتند که منجر به مشاجره و پایان رابطه لویتان با کووشینیکووا شد. پس از آن، لویتان به عمارت گورکا نقل مکان کرد و در ماه‌های اوت و سپتامبر ۱۸۹۴ در آنجا اقامت داشت. او اوایل بهار سال بعد نیز به عمارت بازگشت.

از آنجایی که اتاق مناسب در عمارت وجود نداشت، یک کارگاه هنرمند ساخته شد. این ساختمان دو طبقه در کرانه دریاچه، در محل تلاقی رود سیژا (همان رود نشان داده شده در نقاشی بعدی لویتان *[[پاییز طلایی (نقاشی)|پاییز طلایی]]*) واقع بود. این ساختمان به شوخی «کنیسه» نامیده می‌شد.

در مارس ۱۸۹۵، لویتان نقاشی «مارس» را خلق کرد. این اثر کاملاً از طبیعت نقاشی شد و بدون هیچ مطالعهٔ مقدماتی، در چند جلسه به پایان رسید. احتمالاً این نخستین باری بود که لویتان یک بوم را مستقیماً به شیوهٔ نقاشی فضای باز خلق می‌کرد. دختر کوچک خانواده تورچانینوف‌ها، آنیا (که در خانواده به نام لیولیو شناخته می‌شد)، که در آن زمان ۱۴ سال داشت، شاهد خلق این نقاشی بود. او به لویتان در حمل جعبهٔ رنگ‌ها کمک می‌کرد، به داستان‌های او دربارهٔ زیبایی طبیعت گوش می‌داد و فرآیند خلق یک اثر هنری بزرگ را مشاهده می‌کرد. در برخی منابع بعدی، دختر کوچک خانواده تورچانینوف‌ها اشتباهاً «جولیا» نامیده شد که احتمالاً به دلیل شباهت با نام لیولیو بوده است.

نویسنده صوفیا پروراکووا، که در سال ۱۹۶۰ زندگینامه‌ای از لویتان منتشر کرد، ملاقات خود با آنا ایوانونا تورچانینوا (ابتدا با زووریكینا ازدواج کرد و سپس با كولوكولتسوا): «سال‌ها می‌گذشت، آنیا بزرگ می‌شد و این بهار آفتابی به یاد ماندنی از جوانی دور او باقی می‌ماند. ما در آپارتمان او در لنینگراد نشسته‌ایم و با زنی سالخورده صحبت می‌کنیم که چشمان تیره‌اش هم حیله و هم آتش را حفظ کرده‌اند. خاطرات از لویتان مانند یک میراث خانوادگی شده‌اند. او یکی از شاهدان زندهٔ خانواده تورچانینوف است که چگونه بهترین نقاشی‌های هنرمند در گورکا خلق شدند.» پروراکووا سخنان آنا ایوانونا را نقل می‌کند: ««مارس» جلوی چشم من نقاشی شد.»

در بهار ۱۸۹۵، لویتان همچنین نقاشی «بهار. آخرین برف» را خلق کرد که اکنون در یک مجموعه خصوصی در مسکو نگهداری می‌شود. این اثر پیش‌تر در مجموعهٔ حامی هنر مسکو، ولادیمیر شماروین، قرار داشت. یک طرح با همین نام در موزه دولتی روسیه نگهداری می‌شود (۲۵٫۵ × ۳۳٫۳ سانتی‌متر، بوم، روغن، شماره ثبت Zh-4261). در سال ۱۸۹۵، لویتان چندین نقاشی دیگر نیز در حین کار در ملک گورکا خلق کرد، از جمله «خزان طلایی» (اکنون در نگارخانه ترتیاکوف) و «نینوفار» (اکنون در گالری تصاویر آستراخان به نام پ. م. دوگا دین) .

نقاشی «مارس» گاهی گفته می‌شود که پیش از آن، منظرهٔ «زمستان» اثر نقاش امپرسیونیست روسی کنستانتین کورووین در سال ۱۸۹۴ (اکنون در نگارخانه ترتیاکوف) وجود داشته است. «زمستان» نیز اسب و سورتمه‌ای را در کنار خانه‌ای در روستا نشان می‌دهد. با این حال، برخلاف بوم بهار آفتابی لویتان، نقاشی کورووین روزی سرد و تاریک از زمستان را به تصویر می‌کشد.

## پانویس

## منابع

رده:برف در هنر
رده:مجموعه‌های نگارخانه ترتیاکوف
رده:نقاشی‌های ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:نقاشی‌های منظره