تسور هداسا

**تسور هداسا** (، به معنای «صخره هداسا») شهرکی در دالان اورشلیم است که در حدود ۱۲ کیلومتری جنوب‌غربی اورشلیم و در ارتفاع نزدیک به ۷۵۵ متر از سطح دریا قرار دارد. این شهرک در کنار جاده ۳۷۵ و در غرب بیتار عیلیت واقع شده و نزدیک به یک کیلومتر در غرب خط سبز و مجاور روستای فلسطینی وادی فوکین جای گرفته‌است.

تسور هداسا در سال ۱۹۶۰ میلادی به‌عنوان مرکز خدمات برای روستاهای پیرامون در کوه‌های یهودا بنیان‌گذاری شد و نام خود را از سازمان صهیونیستی زنان آمریکا (هداسا) گرفت. این شهرک در آغاز تقریباً خالی از سکنه بود و رشد جمعیتی آن به‌ویژه از دهه ۱۹۹۰ میلادی شتاب گرفت. در سال ۲۰۲۳ تسور هداسا به شورای محلی تبدیل شد و تومر موسکوویتس به‌عنوان رئیس شورا منصوب گردید.

تسور هداسا از نظر جغرافیایی در منطقه‌ای جنگلی با آب‌وهوای مدیترانه‌ای قرار دارد و دارای ذخیره‌گاه‌های طبیعی و پارک‌های متعددی در پیرامون خود است. این شهرک سومین شهرک بزرگ دالان اورشلیم پس از خود اورشلیم و مواسرت صیون به‌شمار می‌رود.

## جغرافیا
تسور هداسا بر دامنه‌های جنگلی کوه‌های یهودا بنا شده‌است. در شمال آن پارک بگین (کوه‌های اورشلیم)، ذخیره‌گاه طبیعی هر گیورا و ذخیره‌گاه نحال شورک قرار دارند. در جنوب‌غربی شهرک، ذخیره‌گاه سنسن واقع شده که دربرگیرنده هر کیترون و هر سنسن است.

این شهرک ۴۵ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه، نزدیک به ۵۰ کیلومتر جنوب‌شرقی مرکز تل‌آویو، نزدیک به ۱۳ کیلومتر جنوب‌غربی بخش تاریخی اورشلیم و ۱۱ کیلومتر شرقی بیت شمش فاصله دارد. در بخش مجاور کرانه باختری رود اردن، مجموعه شهرک‌نشینی گوش اتصیون از جمله شهر بزرگ بیتار عیلیت قرار دارد.

آب‌وهوای منطقه مدیترانه‌ای است با میانگین دمای سالانه نزدیک به ۲۰ درجه سلسیوس. گرم‌ترین ماه تیر (ژوئیه) با میانگین ۳۰ درجه و سردترین ماه دی (ژانویه) با میانگین ۸ درجه است. میانگین بارندگی سالانه نزدیک به ۸۲۰ میلی‌متر است.

تسور هداسا از راه جاده محلی شماره ۳۷۵ به شبکه حمل‌ونقل متصل است. از دره نزدیک نحال رفائیم، راه‌آهن تل‌آویو-اورشلیم عبور می‌کند؛ هرچند در این نقطه ایستگاهی ندارد.

## پیشینه
### بنیان‌گذاری و سال‌های نخست
تسور هداسا در سال ۱۹۶۰ به‌عنوان مرکز منطقه‌ای برای موشاوهای نزدیک مانند بر گیورا، ماتا، مِوو بیتار و نس هریم تأسیس شد. این شهرک بر زمین‌هایی ساخته شد که پیش‌تر متعلق به روستای فلسطینی راس ابوعمار بود که ساکنانش آواره شده بودند. نام شهرک از سازمان صهیونیستی زنان هداسا گرفته شده‌است که به دلیل نزدیکی به بیمارستان هداسا عین کرم انتخاب گردید.

در نخستین سال‌ها، شهرک تقریباً خالی از سکنه بود و خانه‌های ساخته‌شده بدون ساکن ماندند. در سال ۱۹۶۳ کارخانه‌ای در محل تأسیس شد که پس از نزدیک به یک سال تعطیل گردید. تنها در سال ۱۹۶۴ نخستین ساکنان به شهرک نقل مکان کردند و در آغاز اوت ۱۹۶۴ گزارش شد که ۵ خانواده در آنجا زندگی می‌کنند.

### دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰
در آغاز سال ۱۹۷۰ در تسور هداسا ۳۶ خانواده ساکن بودند. در سال ۱۹۷۲ مالکیت شهرک به شورای منطقه‌ای ماته یهودا واگذار شد. در سال ۱۹۷۹ کاربری رسمی شهرک از مرکز خدمات به محله حومه‌ای تغییر یافت و در آن زمان نزدیک به ۲۰۰ نفر در آن زندگی می‌کردند. در سال ۱۹۸۳ به ساکنان اجازه خرید خانه‌هایشان داده شد و شورای ملی برنامه‌ریزی و ساخت‌وساز، گسترش شهرک به ۲٬۰۰۰ نفر را تأیید کرد.

### دهه ۱۹۹۰ و رشد شتابان
رشد شهرک در دهه ۱۹۹۰ با ساخت دو محله مسکونی جدید شتاب گرفت. ساخت‌وساز محله گسترش در نزدیکی سال ۱۹۹۰ انجام شد و تا آن زمان شهرک به‌عنوان «دهکده‌ای کوچک و دورافتاده» توصیف می‌گردید. در سال ۱۹۹۳ طرح جامع محله هر کیترون برای نزدیک به ۳۷۰ واحد مسکونی منتشر شد.

### سده بیست‌ویکم
در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ تعداد ۱۵۸ واحد مسکونی جدید به شهرک افزوده شد. در سال ۲۰۱۳ جمعیت شهرک به نزدیک به ۷٬۰۰۰ نفر رسید. در سال ۲۰۱۶ طرح‌هایی برای گسترش شهرک و افزودن ۱۵٬۰۰۰ ساکن جدید طی ۵ سال تأیید شد.

در اکتبر ۲۰۱۴ سازمان زمین اسرائیل و وزارت کشور طرحی برای ایجاد شهر جدیدی به نام «بت هریم» در مساحتی نزدیک به ۱۴ هزار دونام ارائه دادند که تسور هداسا و مِوو بیتار را دربرمی‌گرفت و قرار بود تا ۲۰ هزار واحد مسکونی و ۱۰۰ هزار ساکن داشته باشد.

در ۱۴ آوریل ۲۰۲۲ وزیر کشور اسرائیل تصمیم اصولی برای تبدیل تسور هداسا به شورای محلی مستقل را امضا کرد. پس از مخالفت‌هایی از سوی کمیته محلی و طرح دعوا در دادگاه عالی، سرانجام در ماه مه ۲۰۲۳ دادگاه عالی دادخواست را رد کرد و در ۲۳ مه ۲۰۲۳ وزیر کشور تومر موسکوویتس را به ریاست شورای منصوب تسور هداسا گماشت.

## محله‌ها

تسور هداسا دارای چهار محله اصلی است:
* **محله وتیکا** (تسور هداسا قدیم و شحونت همئا): قدیمی‌ترین بخش شهرک که بیشتر ساکنان مسن و بنیان‌گذاران شهرک در آن زندگی می‌کنند.
* **محله هر کیترون** (کوه کیترون): در غرب شهرک واقع شده و به‌طور کامل از خانه‌های ویلایی تشکیل یافته‌است. این محله نیمه دوم توپوگرافی نعل‌اسبی تسور هداسا را شکل می‌دهد.
* **محله هاعمک** (تسور هداسا نو): ساخت آن از اواخر سال ۱۹۹۸ آغاز شده‌است.
* **محله سنسن** (کوه سنسن): در این محله از سال ۲۰۱۱ نزدیک به ۱٬۱۰۰ واحد مسکونی بازاریابی شد و نخستین خانه‌ها در سال ۲۰۱۶ سکونت یافتند.

## جمعیت
تسور هداسا شهرکی مسکونی با رشد جمعیتی پرشتاب است. بر پایه داده‌های سال ۲۰۰۹ بیشتر ساکنان آن یهودی بودند (نزدیک به ۵٬۸۰۰ نفر). تا پایان سال ۲۰۱۵ جمعیت آن به ۷٬۴۰۰ نفر رسید. تا دسامبر ۲۰۲۳ جمعیت شهرک به نزدیک به ۱۲٬۰۹۱ نفر رسیده‌است.

ترکیب جمعیتی شهرک بیشتر از یهودیان سکولار با اقلیتی از صهیونیست‌های دین‌دار تشکیل شده‌است.

## آموزش
تسور هداسا دارای چهار دبستان است: دو دبستان دولتی به نام‌های «تسوریم» و «هداسیم»، یک دبستان دولتی-دینی به نام «لاوی» و یک دبستان ترکیبی (دینی و سکولار) به نام «مَعَیَنوت». همچنین یک دبیرستان شش‌ساله به نام «بیت‌الحینوخ اور برانکو وایس» در مجموعه آموزشی نزدیک محله هاعمک قرار دارد.

در تسور هداسا یک شاخه از جنبش پیشاهنگان عبری (هتسوفیم) به نام «پسَگوت» (بنیان‌گذاری ۲۰۰۳) و شعبه‌ای از جنبش جوانان بنی عقیبا نیز فعالیت می‌کنند.

## جاذبه‌ها و نشانه‌ها

### اسطبل هاری یهودا
اسطبل سوارکاری هاری یهودا در لبه ذخیره‌گاه طبیعی سنسن واقع شده و در سال ۱۹۹۱ در بخش قدیمی تسور هداسا تأسیس شد و در سال ۲۰۰۴ به تأسیسات جدید انتقال یافت.

### مسیر ملی اسرائیل
مسیر ملی اسرائیل که با نوارهای نارنجی، آبی و سفید نشان‌گذاری شده در مسیر غربی خود به تسور هداسا می‌رسد.

### غار استالاکتیتی
در سال ۲۰۱۴ کارگران ساختمانی غار بزرگ استالاکتیتی را در زیر بخش‌هایی از تسور هداسا کشف کردند. سازمان پارک‌ها ورودی غار را مسدود کرد.

### باغ گیاه‌شناسی تسور هداسا
باغ گیاه‌شناسی تسور هداسا باغی ویژه گیاهان بومی سرزمین اسرائیل از نواحی مدیترانه‌ای است. این باغ در سال ۲۰۱۶ به دست داوطلبان ساکن شهرک و با پشتیبانی کمیته محلی تأسیس شد و بدون حصار بوده و در تمام روزهای سال برای بازدید آزاد است. در این باغ که چند دونام مساحت دارد، صدها گونه گیاهی رشد می‌کنند که بیشتر آن‌ها از گذشته‌های دور در آن منطقه وجود داشته‌اند و برخی گونه‌های کمیاب نیز در آن یافت می‌شوند.

## باستان‌شناسی

در غرب شهرک ویرانه‌های روستای کهن خربت گرس قرار دارد که باستان‌شناس بوعز زیسو آن را با گرسا، شهرک یهودی باستانی که به دست رومیان ویران شده بود و مورخ یوسفوس از آن یاد کرده، یکی دانسته‌است. در این محل ۳ تا ۴ میکوه (حوض آب آیینی)، دستگاه پناهگاه و غارهای گورستانی یافت شده‌است.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای رسمی تسور هداسا 

رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۰ (میلادی) در اسرائیل
رده:مناطق مسکونی در استان اورشلیم
رده:مقاله‌های دارای منابع به زبان عبری (he)