پاکستان در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

**پاکستان در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران**، به موضع دیپلماتیک، واکنش داخلی و تأثیرات غیرمستقیم بر پاکستان در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران اشاره دارد که در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، زمانی که ایالات متحده و اسرائیل حملات هوایی به ایران را آغاز کردند.

پاکستان که ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد و روابط نزدیکی با ایران و عربستان سعودی دارد، سیاست بی‌طرفی رسمی را اتخاذ کرده است. این کشور حملات همه طرف‌ها را محکوم کرده است، در حالی که درگیر دیپلماسی رفت و برگشت است و با اعتراضات داخلی و بحران انرژی مرتبط با این درگیری روبروست، و همزمان با آن با افغانستان نیز در حال جنگ است.

## پیشینه
این جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد که منجر به کشته شدن سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران و دیگر مقامات شد. ایران با حملات موشکی و پهپادی به اسرائیل و چندین کشور خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، پاسخ داد.

پاکستان در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ توافق‌نامه راهبردی دفاع متقابل با عربستان سعودی امضا کرد. این توافقنامه تجاوز به یکی از طرفین را تجاوز به هر دو طرف می‌داند، اگرچه مداخله نظامی خودکار را الزامی نمی‌کند.

## موقعیت دیپلماتیک
پاکستان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و حملات متعاقب ایران به کشورهای خلیج فارس را محکوم کرد. دولت نخست‌وزیر شهباز شریف، کشته شدن خامنه‌ای را نقض آشکار قوانین بین‌المللی خواند.

اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه، دیپلماسی رفت و برگشت را در پیش گرفت. در جریان نشست سازمان همکاری اسلامی در ریاض، دار تعهدات دفاعی پاکستان به عربستان سعودی را به رهبران ایران یادآوری کرد و به آنها اطمینان داد که از خاک عربستان سعودی برای حمله به ایران استفاده نخواهد شد. این امر منجر به عدم حمله ایران به عربستان سعودی یا عمان شد.

شریف حدود ۱۲ مارس ۲۰۲۶ در جده با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دیدار کرد و «همبستگی و حمایت کامل» خود را از عربستان سعودی ابراز داشت، در حالی که همچنان با مقامات ایرانی در تعامل بود. تحلیلگران این رویکرد را «همسویی محدود بدون درگیری نظامی» توصیف کردند، به طوری که پاکستان ضمن اجتناب از جنگ مستقیم، همدردی دیپلماتیک خود را با ایران نشان داد.

پاکستان پیشنهاد میزبانی مذاکرات میانجیگری را داد و خود را به عنوان پلی بالقوه بین طرفین معرفی کرد. خواجه محمد آصف، وزیر دفاع، پیش از این بر اهمیت روابط با آمریکا تأکید کرده بود، اما مشارکت نظامی در هرگونه مبارزه علیه ایران را رد کرده بود.

شریف بارها خواستار کاهش فوری خصومت‌ها در ایران و منطقه خلیج فارس شده است. ازبکستان در گفتگوی تلفنی با الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در ۲۰ مارس و همچنین با مالزی، خواستار خویشتنداری و کاهش تنش‌های دیپلماتیک شد. شریف و همتای او بر لزوم «گفتگو و دیپلماسی» برای حل تنش‌ها تأکید کردند و در عین حال تعهد پاکستان به صلح و ثبات منطقه‌ای را تکرار کردند.

## واکنش داخلی

پس از مرگ خامنه‌ای، اعتراضاتی در سراسر پاکستان، به ویژه در میان جامعه شیعه (که حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند) رخ داد. معترضان ایالات متحده و اسرائیل را محکوم کردند و برخی دولت پاکستان را به نزدیکی بیش از حد به واشینگتن دی.سی. متهم کردند.

در کراچی، معترضان در ۱ مارس ۲۰۲۶ تلاش کردند به کنسولگری ایالات متحده حمله کنند. در اثر تیراندازی گارد امنیتی تفنگداران دریایی ایالات متحده، حداقل ۱۰ نفر کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند. تا اوایل ماه مارس، حداقل ۲۳ معترض در درگیری‌های سراسر کشور کشته شدند و در گلگت-بلتستان سه روز منع رفت و آمد اعلام شد. معترضان تصاویر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل را به آتش کشیدند و همچنین تصاویری از سید علی خامنه‌ای را در دست داشتند.

احساسات عمومی به شدت از ایران حمایت می‌کرد و این امر موضع دولت را پیچیده می‌کرد. شریف پیش از این ترامپ را ستوده و او را نامزد جایزه صلح نوبل کرده بود. ویدیوهای این اظهارات دوباره منتشر شده و انتقاداتی را برانگیخته است.

در ۲۰ مارس ۲۰۲۶، سپهبد عاصم منیر، رئیس نیروهای دفاعی، با روحانیون شیعه در راولپندی دیدار کرد. او آنها را از تلاش‌های دیپلماتیک پاکستان برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای مطلع کرد و هشدار داد که «خشونت در پاکستان، بر اساس حوادثی که در کشور دیگری رخ می‌دهد، تحمل نخواهد شد» و بر نقش روحانیون در حفظ هماهنگی اجتماعی و مقابله با روایت‌های فرقه‌ای تأکید کرد.

## پیامدهای اقتصادی و امنیتی
### اقتصادی

این اختلاف با مختل کردن جریان نفت در خلیج فارس، بحران انرژی را در پاکستان ایجاد کرد. حواله‌های میلیون‌ها کارگر پاکستانی در عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس نیز در معرض خطر قرار گرفت.

در پاسخ به بسته شدن نسبی تنگه هرمز و تهدید خطوط کشتیرانی خلیج فارس پس از اقدامات تلافی‌جویانه ایران، نیروی دریایی پاکستان عملیات «محافظ دریا» را در ۹ مارس ۲۰۲۶ آغاز کرد. این عملیات شامل استقرار تجهیزات دریایی برای محافظت از کشتی‌های تجاری پاکستان، تضمین سیستم‌های ارتباطی، اختلال در جریان انرژی و تضمین جریان روان دریا است. این کشور حدود ۹۰ درصد از واردات نفت خود از منطقه خلیج فارس را از طریق این دریا انجام می‌دهد. این عملیات با همکاری شرکت ملی کشتیرانی پاکستان انجام می‌شود و اسکورت‌های اولیه از جمله تانکرهای نفتکش را به سلامت به کراچی می‌رساند.

در همان روز عملیات، دولت پاکستان اقدامات ریاضتی اضطراری را اعلام کرد. این اقدامات شامل چهار روز کاری در هفته برای کارمندان فدرال و ایالتی، تعطیلی دو هفته‌ای مؤسسات آموزشی و محدودیت در استفاده از انرژی‌های غیرضروری برای حفظ ذخایر سوخت تا اواسط آوریل بود.

### امنیت
تحلیلگران نسبت به سرایت احتمالی تنش‌ها به مرزهای ایران و پاکستان، هجوم پناهندگان، خشونت‌های فرقه‌ای (از جمله تهدیدهای گروه‌هایی مانند لشکر زینبیون) و شورش در بلوچستان هشدار دادند. توافق دفاعی با عربستان سعودی این پرسش را مطرح کرد که آیا پاکستان می‌تواند در صورت درخواست ریاض، کمک‌های دفاعی، مانند پشتیبانی دفاع هوایی، ارائه دهد یا خیر، اگرچه تا اواسط مارس ۲۰۲۶ چنین استقراری صورت نگرفته است.

در ارزیابی سالانه تهدید ۲۰۲۶ که با پیش‌بینی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به کمیته اطلاعات سنای ایالات متحده ارائه شد، تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی، پاکستان را در میان کشورهایی قرار داد که برنامه‌های موشکی آنها تهدید قابل توجهی برای ایالات متحده محسوب می‌شود. او گفت: «توسعه موشک‌های بالستیک دوربرد پاکستان می‌تواند به‌طور بالقوه شامل موشک‌های بالستیک قاره‌پیما با برد حمله به خاک آمریکا باشد.»

## منابع

رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و پاکستان
رده:روابط ایران و پاکستان
رده:روابط پاکستان و عربستان سعودی
رده:مداخله در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بر پایه کشور
رده:پاکستان در ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:جنگ‌های پاکستان