نبرد راونا (۱۵۱۲)

نبرد **راونا** ، که در ۱۱ آوریل ۱۵۱۲ رخ داد، نبردی بزرگ از جنگ اتحادیه کامبره بود . در این نبرد، ارتش پاپ و اسپانیا به فرماندهی نایب‌السلطنه ناپل، رامون دِ کاردونا، توسط فرانسه و متحدان فراری آنها به فرماندهی گاستون فوآ شکست خورد. گاستون فوآ در طول نبرد کشته شد.

## پیشینه

### هیولای راونا
نوشتار اصلی: هیولای راونا

یک ماه قبل از نبرد، منابع متعدد از تولد هیولایی خبر دادند که به هیولای راونا معروف شد . به گفته لوکا لاندوچی ، وقایع‌نگار فلورانسی، ویژگی‌های وحشتناک این کودک شامل شاخی بر پیشانی، بال‌ها، چشمی بر زانو و پایی چنگال‌دار بود .  ظهور آن باعث نگرانی شد و اخبار آن در دفتر خاطرات نویسندگان معاصر در سراسر اروپا پخش شد.

بیشتر روایت‌ها، از جمله روایت لاندوچی، ظهور «هیولا» را با نبردی که پیش از آن رخ داده بود، مرتبط می‌دانند؛ ظهور آن به عنوان نشانه بدی از رنج‌های آینده تلقی می‌شد و پزشک فرانسوی، آمبرواز پاره، اظهار داشت که تولد این موجود نشانه‌ای مستقیم از خشم خدا بود که در قالب ارتش لویی دوازدهم به وقوع پیوست.  صرف نظر از این، هیولای راونا مفاهیم الهیاتی را به خود گرفت که فراتر از یک نبرد تکامل یافت و تا اصلاحات پروتستانی ادامه یافت .

### مقدمه
از فوریه ۱۵۱۲، نیروهای فرانسوی در ایتالیا، به فرماندهی جدید گاستون دو فوآ، دوک دو نمورس ، درگیر تصرف شهرهایی در رومانیا و ونتو بودند تا کنترل این مناطق را از نیروهای اتحادیه مقدس سلب کنند. اگرچه نمورس در تعدادی از محاصره‌ها موفق بود، اما می‌دانست که حمله قریب‌الوقوع هنری هشتم انگلستان به فرانسه باعث عقب‌نشینی بخش زیادی از ارتش او خواهد شد و مصمم بود قبل از وقوع آن، ارتش اصلی اتحادیه مقدس را به نبرد وادار کند. بنابراین، در اواخر ماه مارس، نمورس به همراه یک گروه ایتالیایی به فرماندهی آلفونسو اول دِسته ، دوک فرارا ، از بولونیا به سمت شرق حرکت کرد . ارتش فرانسه در ۸ آوریل به راونا رسید و روز بعد بمباران شهر را آغاز کرد. پس از ایجاد شکاف، یک حمله عمومی آغاز شد، اما این حمله توسط نیروهای پاپ که از شهر دفاع می‌کردند، دفع شد. طی چند روز آینده، نیروهای فرانسوی سه "حمله بی‌ثمر" را انجام دادند. 

ژولیوس دوم ، که از احتمال از دست دادن آخرین دژ خود در رومانیا نگران بود، درخواست کرد که ارتشی برای نجات شهر اعزام شود؛ رامون د کاردونا مجبور به اجابت این درخواست شد و ارتش اسپانیا با همراهی گروهی از نیروهای پاپ به سمت راونا حرکت کرد. تا 9 آوریل، آنها از فورلی عبور کرده و در امتداد رودخانه رونکو به سمت شمال و به سمت شهر پیشروی می‌کردند و روز بعد به مولیناچو رسیدند که تنها یک مایل در جنوب مواضع فرانسوی‌ها قرار داشت، اما هنوز توسط رونکو از آنها جدا شده بود. گاستون فوآ، که از نظر آذوقه کمبود داشت و به طور فزاینده‌ای مشتاق بود قبل از اینکه مجبور به عقب‌نشینی از ایتالیا شود، نبرد کند، دستور داد که یک حمله عمومی آغاز شود. صبح روز عید پاک، 11 آوریل، ارتش فرانسه اردوگاه را ترک کرد، از رونکو عبور کرد و به موقعیت اسپانیا-پاپ نزدیک شد. 

## نبرد

### مناصب
قدرت، موقعیت نسبی و فرماندهان عناصر تشکیل‌دهنده هر دو ارتش مشخص نیست و مورخان ترتیبات متفاوتی ارائه داده‌اند.  ارتش فرانسه در یک قوس در شرق اردوگاه مستحکم کاردونا تشکیل شد؛ نزدیک‌ترین افراد به رودخانه حدود 900 نفر از افراد مسلح "باور" به فرماندهی ژاک دو لا پالیس و آلفونسو دِسته بودند.  در کنار این سواره نظام، بخش عمده پیاده نظام قرار داشت. به گفته چارلز اومان ، این واحد از سه واحد جداگانه تشکیل شده بود: 3500 کماندار گاسکونی، 5000 لندسکنچت به فرماندهی یاکوب امپسر و 3000 پیکارد و گاسکونی به فرماندهی توماس بوهیر ، سنشال نرماندی.  فردریک تیلور پیاده نظام را تنها به دو واحد گروه بندی می کند: 9500 نفر از سربازان لندسکنچت تحت فرماندهی امپرسر و 8000 نفر از "کمانداران گاسکونی و نیزه داران پیکارد" تحت فرماندهی سیگنور دو مولارت.  فرماندهی مردان مسلح "نبرد اصلی"، متشکل از 780 نفر، یا به تنهایی توسط بوهیر یا به همراه بوهیر و ویکونت دو لوترک ، لویی دارس و شوالیه دو بایار انجام می شد . 

سواران یکی از دو موقعیت زیر را اشغال کردند: طبق گفته اومان و توماس آرنولد، در قوس سمت چپ پیاده‌نظام فرانسه قرار داشتند، در حالی که تیلور آن را پشت سواران "vaward" در کنار رودخانه می‌داند.  دورتر از خط فرانسوی - فراتر از سواران "نبرد اصلی"، طبق گفته آرنولد و اومان، یا مستقیماً در کنار پیاده‌نظام، طبق گفته تیلور - سپاه "عقب‌نشین" ارتش به فرماندهی ایو دالگره قرار داشت .  این سپاه شامل حدود 4000 پیاده‌نظام عمدتاً ایتالیایی به فرماندهی فردریگو د بوتزولو بود که در سمت چپ، حدود 2000 سواره نظام سبک به فرماندهی جیان برناردو کاراچیولو در دو طرف آن قرار داشتند .  نیروی فرانسوی همچنین شامل 50 "توپ مدرن" بود که توسط آلفونسو اول دِسته، دوک فرارا ، ساخته و آورده شده بود . این توپ‌ها گلوله‌های تمام فلزی شلیک می‌کردند و در مقایسه با توپ‌های قدیمی‌تر، سرعت آتش بیشتری داشتند 

در همین حال، کاردونا ارتش اتحاد مقدس را به دنبال توصیه ناوارو، که به احتمال زیاد بر اساس تجربه او در سرینولا بود، در یک استحکامات نیم دایره‌ای مستقر کرد . با این حال، اردوگاه مستحکم حاصل، تنگ بود و به اندازه کافی در برابر توپخانه محافظت نمی‌کرد.  آرایش ارتش آنها نیز به همین ترتیب مورد اختلاف است؛ اومان اظهار می‌کند که "آرایش ارتش کاردونا، اگرچه به طور مفصل توسط بیش از یک راوی توصیف شده است، اما تشخیص آن چندان آسان نیست."  در انتهای شمالی اردوگاه، نزدیک رودخانه، سواره نظام "واوارد" متشکل از حدود 670 نفر از سربازان پاپ به فرماندهی فابریزیو کولونا قرار داشت .  در امتداد رودخانه، دو گروه دیگر از سربازان مسلح وجود داشت: "نبرد اصلی"، متشکل از 565 نفر به فرماندهی مارکی لا پالود، و عقبه، متشکل از 490 نفر به فرماندهی آلفونسو کارواخال. 

تیلور پیاده‌نظام اتحاد مقدس را به چهار بلوک تقسیم می‌کند: سه لشکر پیاده‌نظام اسپانیایی، هر کدام متشکل از چهار *ستون* ۵۰۰ تا ۶۰۰ نفره، و یک آرایش از پیاده‌نظام پاپ، با حدود ۲۰۰۰ نفر، همگی تحت فرماندهی عمومی پدرو ناوارو؛ تیلور آرایش‌های پیاده‌نظام را در یک ستون عمیق به موازات رودخانه، در سمت دیگر سواره‌نظام و عمود بر سنگرها قرار می‌دهد.  اومان و آرنولد پیاده‌نظام را در سه خط در امتداد طول سنگرها قرار می‌دهند؛ هیچ عددی برای اولین مورد ذکر نشده است، اما دومی به عنوان متشکل از ۴۰۰۰ نفر ذکر شده است، و سومی که به عنوان ذخیره قرار داده شده است، شامل "سه هنگ پیاده اسپانیایی" و همچنین ۲۰۰۰ پیاده‌نظام پاپ است.  فراتر از پیاده‌نظام - به گفته تیلور، در آن سوی رودخانه، یا به گفته اومان و آرنولد، در انتهای خط آن - سواران سبک، متشکل از 1500 تا 1700 *گنیته* اسپانیایی و تفنگداران سواره ایتالیایی تحت فرماندهی فرناندو داوالوس، مارکی پسکارا ، قرار داشتند . 

آرنولد در بخش مربوط به ارابه‌های جنگی خود ، قاطعانه می‌گوید که اسپانیایی‌ها حداقل سی ارابه داشتند که تیغه‌های داس ، نیزه‌های رو به جلو و تفنگ‌های ارگ‌زن روی آنها نصب شده بود .  این تجهیزات از قرن پانزدهم در اسپانیا مورد استفاده قرار می‌گرفتند. 

### تبادل توپخانه
نیروهای فرانسوی در حال پیشروی در حدود دویست قدمی خطوط دشمن متوقف شدند.  تبادل پراکنده آتش توپخانه که از زمان شروع عبور فرانسوی‌ها از رونکو در حال انجام بود، اکنون به یک دوئل توپخانه‌ای تمام عیار بین دو ارتش تبدیل شد که بیش از دو ساعت به طول انجامید.  به گفته تیلور، تبادل آتش توپخانه در میدان باز، یک تاکتیک جدید بود که "خشن‌ترین توپ‌باران بین ارتش‌ها در میدان نبرد بود که جهان تا به حال به خود دیده بود" و به گفته برت هال، "اولین مورد از این نوع در تاریخ ثبت شده". 

دو فوآ بخش عمده‌ای از توپخانه خود را در مقابل جناح راست فرانسه قرار داد و آتش آن را به سمت اردوگاه اتحاد مقدس هدایت کرد.  ناوارو به پیاده‌نظام خود دستور داد که پناه بگیرند - سربازان در سنگرها پنهان می‌شدند یا در دامنه‌های خاکریزهای رودخانه به حالت دمر دراز می‌کشیدند - اما سربازان کولونا هیچ پناهگاهی در دسترس نداشتند و شروع به تحمل تلفات سنگین از آتش توپ‌ها کردند.  در همین حال، توپخانه اسپانیا سواره نظام فرانسه را نادیده گرفت و آتش خود را بر روی گاسکونی‌ها و لندسکنیچت‌های انبوه در مرکز فرانسه متمرکز کرد.  به گفته اومان، آتش اسپانیا "بیش از حد مرگبار" بود و تلفات در میان پیاده‌نظام فرانسه قابل توجه بود؛ تا 2000 نفر کشته شدند و گاسکونی‌ها چنان از آتش متزلزل شدند که لندسکنیچت‌ها مجبور شدند آنها را با نیزه به عقب برانند تا آنها را در خط نگه دارند. 

فرانسوی‌ها که با بمباران اردوگاه از یک طرف نتیجه‌ی چندانی نگرفته بودند، از پهلوها به آن حمله کردند.  دوک فرارا، که ظاهراً از زمان عبور از رونکو مستقل از ارتش اصلی عمل می‌کرد، بیست و چهار توپ خود را در اطراف عقب موضع فرانسوی‌ها حرکت داده بود و سرانجام آنها را در جناح چپ و در مقابل سواره نظام سبک پسکارا قرار داد.  از این موقعیت، توپ‌های دِسته تلفات سنگینی به پسکارا و سواره نظام کارواخال وارد کردند. آتش آنقدر شدید بود که مقداری از آن از اردوگاه فراتر رفت و تلفاتی را به نیروهای فرانسوی در طرف دیگر وارد کرد.  در همین حال، ایو دالگره نقشه مشابهی را در جناح دیگر طراحی کرده بود. با عبور مجدد از رونکو با دو توپ سنگین، آنها را در آن سوی رودخانه از اردوگاه اسپانیایی - مستقیماً در پشت موضع کولونا - مستقر کرد. 

آتش این دو توپ تلفات عظیمی را به سواره نظام فشرده کولونا وارد کرد.  کاردونا که در استفاده از توپخانه زمینی تجربه نداشت، هیچ پاسخی به تغییر موضع فرانسوی‌ها نداد، حتی زمانی که می‌توانست تلاش کند تا از این حرکت تقلید کند و توپخانه خود را به سمت جناحین تغییر جهت دهد. 

### نبرد سواره نظام
سواران اتحاد مقدس که از دو طرف تحت فشار آتش توپخانه فرانسوی‌ها و فراری‌ها بودند، نمی‌توانستند مواضع خود را برای مدت نامحدود حفظ کنند.  اولین کسانی که حرکت کردند سواران سنگین عقب‌نشینی به فرماندهی کارواخال بودند که از سنگرها به سمت توپ‌های فراری‌ها در سمت چپ فرانسه حرکت کردند. به گفته تیلور، پیشروی کارواخال نامنظم و احتمالاً خودجوش بود.  سواران سبک پسکارا و مارکی لا پالود، که هر دو توسط کاردونا به جلو فرستاده شده بودند، به سرعت به کارواخال پیوستند. این گروه‌های سواره نظام با هم در خط فرانسوی‌ها پیشروی کردند، پالود مستقیماً به جلو حرکت کرد در حالی که پسکارا سعی در حرکت از پهلو داشت.  هدف حمله سواران در منابع معاصر به طور متناقضی نامگذاری شده است. هم اومان و هم تیلور موافقند که ظاهراً سواره نظام سنگین «نبرد اصلی» فرانسه به فرماندهی فوآ، لوترک و سنشال نرماندی به سمت چپ فرانسه حرکت کرده بود. 

کارواخال، پسکارا و پالود به سواره نظام فرانسوی که به دو دسته تقسیم شده بود، نزدیک شدند و با هر دو حمله اسپانیایی‌ها روبرو شدند.  حملات اولیه اسپانیایی‌ها در شکستن خط فرانسوی‌ها ناموفق بود؛ تیلور شکست آنها را به روحیه ضعیف سواره نظام اسپانیایی پس از بمباران توپخانه، تأثیر «خندق‌ها و پوشش گیاهی» بر روی آرایش‌های اسپانیایی، تاکتیک‌های بهتر فرانسوی‌ها و رسیدن نیروهای کمکی ارسالی از لا پالیس از پیشتازان فرانسوی نسبت می‌دهد.  سپس گروه‌های سواره نظام فرانسوی و اسپانیایی در سمت چپ مواضع فرانسوی‌ها درگیر نبردی طولانی شدند. 

در همین حال، فابریزیو کولونا، پس از مشاهده درگیری سواره نظام‌های اسپانیایی دیگر، بین رونکو و سنگرهای اسپانیایی‌ها حرکت کرد و به خط فرانسوی‌ها حمله کرد. هدف او نیز به همین ترتیب موضوع اختلاف نظر در میان منابع معاصر است، اما اومان و تیلور موافقند که او باید به بخشی از پیشتازان فرانسوی تحت فرماندهی لا پالایس حمله کرده باشد که دومی برای کمک به فوآ در مرکز نفرستاده بود.  در حالی که کولونا و لا پالایس در امتداد جناح راست فرانسه می‌جنگیدند، دالگره، که قبلاً توسط لا پالایس احضار شده بود، با 400 سواره نظام سنگین تازه نفس و همچنین پیاده نظام ذخیره فرانسه از راه رسید.  آرایش کولونا، که از جهات مختلف تحت فشار قرار گرفته بود، شروع به فروپاشی کرد، به طوری که برخی از افراد مسلح او از میدان فرار کردند و برخی دیگر به سمت جنوب، جایی که سواره نظام‌های دیگر اسپانیایی درگیر بودند، عقب‌نشینی کردند. 

دالگره نیروهای اسپانیایی در حال عقب‌نشینی را تا مرکز دنبال کرد، جایی که بقایای سواره نظام اسپانیایی درگیر نبردی ناامیدانه با فرانسوی‌ها بودند.  سرانجام، هنگامی که بخشی از طلایه‌داران فرانسوی نیز به نبرد پیوستند، سواره نظام اسپانیایی شکست خورد؛ پسکارا و لا پالود اسیر شدند، کولونا به سنگرهای اسپانیایی‌ها عقب‌نشینی کرد و کارواخال و کاردونا به سمت جنوب غربی به سمت چزنا گریختند.  بخش بزرگی از سواره نظام فرانسوی، اسپانیایی‌های در حال عقب‌نشینی را تعقیب کردند، در حالی که بقیه برای شرکت در نبرد پیاده نظام که در این میان در گرفته بود، برگشتند. 

### نبرد پیاده نظام
در حالی که سواره نظام اسپانیایی حمله اولیه خود را انجام می‌داد، فوآ به پیاده نظام فرانسه دستور پیشروی به سمت اردوگاه لیگ مقدس را داده بود.  گروهی مرکب از 2000 کماندار گاسکونی و 1000 نیزه‌دار پیکارد، که از نیروهای مولارت و بوزولو جمع شده بودند، به سمت اردوگاه پیشروی کردند. به گفته تیلور، آنها در امتداد مسیری بین خاکریز و رودخانه حرکت کردند و توسط اولی از دید پنهان شدند.  گاسکونی‌ها تا لبه سنگرهای اسپانیایی پیشروی کردند و شروع به آتش گشودن به سمت پیاده نظام اسپانیایی کردند. به گفته اومان، آنها بلافاصله توسط "آتش شدید تفنگ‌های شمخال و توپ‌های گردان" به عقب رانده شدند، در حالی که تیلور می‌نویسد که ناوارو پیاده نظام پاپ را برای درگیری با آنها به جلو حرکت داد. 

در همین حال، ستون اصلی لندسکنچت‌ها راه خود را به لبه سنگرهای اسپانیایی‌ها باز کرده و شروع به ورود به اردوگاه مستحکم کرده بود.  یاکوب امپسر و ستوان او فابیان فون شلابندورف هر دو در حمله اولیه کشته شدند، اما بخش‌هایی از ستون آلمانی سرانجام از خندق عبور کردند و با پیاده نظام منتظر اسپانیایی درگیر شدند. * سوارکاران* اسپانیایی تلفات سنگینی را به لندسکنچت‌ها وارد کردند - که قادر به دفاع از خود با نیزه‌های بلند در چنین فاصله نزدیکی نبودند - و ستون آلمانی با تحمل بیش از هزار تلفات، از میان سنگرها عقب‌نشینی کرد. 

لندسکنچت‌ها و گاسکونی‌ها بار دیگر حمله کردند و تلفات بیشتری متحمل شدند.  فابریتزیو کولونا، که در این زمان با بقایای سواره‌نظام خود به اردوگاه بازگشته بود، به جناح پیاده‌نظام مهاجم حمله کرد؛ او می‌نویسد که "با 200 نیزه می‌توانست ثروت آن روز را به دست آورد".  دو گروهان پیاده‌نظام اسپانیایی به گاسکونی‌هایی که در ساحل رودخانه درگیر بودند حمله کردند، آرایش آنها را شکستند، مولارت را کشتند و آنها را به سمت مواضع توپخانه فرانسه تعقیب کردند.  در همین حال، پیاده‌نظام باقی‌مانده در هر دو طرف به مبارزه در سنگرها ادامه دادند. 

### آخر بازی
در این برهه، سواران فرانسوی - چه آنهایی که از تعقیب کاردونا بازگشته بودند و چه آنهایی که در میدان مانده بودند - از همه طرف به پیاده نظام اسپانیا حمله کردند.  سواران فرانسوی به همراه پیاده نظام آلمان و گاسکونی که حملات خود را اصلاح و از سر گرفته بودند، واحدهای اسپانیایی را در هم کوبیدند و تلفات وحشتناکی به بار آوردند. کولونا و ناوارو هر دو در تلاش برای بسیج مدافعان زخمی و اسیر شدند.  چند هزار نفر از پیاده نظام اسپانیا موفق به فرار شدند و به سمت چزنا و فورلی گریختند. به گفته اومان، بقیه "زیر گرفته و لگدمال شدند". 

دو گروهان اسپانیایی که پیش از این گاسکونی‌ها را شکست داده بودند، پس از آنکه متوجه شدند مسیرشان به سمت شمال توسط عقبه فرانسوی به فرماندهی باستارد دو فی مسدود شده است، در همین حال مسیر خود را در امتداد رودخانه به سمت اردوگاه تغییر دادند.  آنها در امتداد خاکریز به سمت جنوب پیشروی می‌کردند که توسط گاستون دو فوا و پرسنل شخصی‌اش که حدود پانزده نفر بودند مورد حمله قرار گرفتند. در درگیری بعدی، شوالیه‌های فرانسوی پراکنده شدند، فوا کشته شد و اسپانیایی‌ها از میدان عقب‌نشینی کردند.  چند مایل دورتر از میدان نبرد، پیاده‌نظام اسپانیایی با بایار که از تعقیب کاردونا بازمی‌گشت، روبرو شد. بایار که تعداد کافی برای شکستن آنها نداشت، به آنها اجازه عبور داد، غافل از اینکه آنها فرمانده خود را کشته‌اند. 

## پیامدها
این نبرد هشت ساعت ادامه یافت و طبق روایت‌های معاصر، بیش از 10000 کشته از هر دو طرف برجای گذاشت،  در حالی که 17000 غیرنظامی قتل عام شدند.  مرگ گاستون دو فوآ ضربه بزرگی برای فرانسوی‌ها بود و افرادش از شنیدن خبر مرگ او بسیار ناراحت شدند. این ژنرال جوان و با استعداد از سطح فرماندهی بسیار بالایی برخوردار بود و سلسله پیروزی‌های چشمگیری را در ایتالیا رقم زده بود. او الهام‌بخش و به افرادش وفادار بود. اگر او از این نبرد جان سالم به در می‌برد، جنگ‌های ایتالیا ممکن بود مسیر بسیار متفاوتی را در پیش بگیرد.

پس از مرگ گاستون دو فوآ، فرماندهی ارتش فرانسه به لا پالیس رسید، که علاقه چندانی به تعقیب نیروهای در حال عقب‌نشینی اسپانیایی نداشت و ترجیح می‌داد به محاصره راونا بازگردد. شهر به زودی سقوط کرد و فرانسوی‌ها به مدت 3 روز آن را به طور کامل غارت کردند .  با این حال، بخش عمده‌ای از ارتش فرانسه پس از نبرد به فرانسه بازگردانده شد و لا پالیس با تلاش‌های مجدد اتحادیه مقدس، مجبور شد در ماه اوت خود را از ایتالیا خارج کند.

نیروهای اسپانیایی در ایتالیا تقریباً به طور کامل در راونا نابود شدند، اما کاردونا ارتش دیگری را گرد هم آورد و در سال ۱۵۱۳ در لومباردی ظاهر شد . در این میان، ناوارو و کولونا هر دو درگیر نبرد شدند، کولونا فرماندهی ارتش ایتالیا را بر عهده داشت و ناوارو در خدمت فرانسیس اول فرانسه بود .

## منابع

رده:درگیری‌ها در ۱۵۱۲ (میلادی)