پی‌تی-۷۶

**پی‌تی-۷۶** یک تانک سبک آبی-خاکی شوروی است که در اوایل دهه ۱۹۵۰ معرفی شد و خیلی زود به تانک شناسایی استاندارد ارتش شوروی و سایر نیروهای مسلح پیمان ورشو تبدیل شد. این تانک به‌طور گسترده به سایر کشورهای دوست مانند هند، اندونزی، عراق، سوریه، کره شمالی و ویتنام شمالی صادر شد. نام کامل این تانک، تانک شناور-۷۶ (плавающий танк، تانک پلاویوشچی، یا ПТ-۷۶، PT-76) است. عدد ۷۶ نشان دهنده کالیبر سلاح اصلی است: توپ تانک تفنگدار سری D-56T با کالیبر ۷۶٫۲ میلی‌متر. PT-76 در نقش‌های شناسایی و پشتیبانی آتش استفاده می‌شود. شاسی آن به عنوان پایه‌ای برای تعدادی از طرح‌های دیگر خودروها، از جمله نفربر زرهی BTR-50، توپ ضدهوایی خودکششی ZSU-23-4، توپ خودکششی هوابرد ASU-85 و خودروی پرتاب موشک ضدهوایی 2K12 Kub، مورد استفاده قرار گرفته است.

## پیشرفت
پس از جنگ جهانی دوم، مفهوم تانک‌های سبک در اتحاد جماهیر شوروی احیا شد. قرار بود از آنها در واحدهای شناسایی استفاده شود و بنابراین قابلیت آبی-خاکی ضروری بود. الزامات بیان می‌کرد که وسیله نقلیه باید بتواند با آمادگی کم از موانع آبی عبور کند. نمونه‌های اولیه بسیاری از چنین تانک‌های سبکی در اواخر دهه ۱۹۴۰ ساخته شدند. موفق‌ترین آنها "object 740" (شی ۷۴۰) بود که توسط مهندس N. Shashmurin که در مؤسسه VNII-100 در لنینگراد (یک مؤسسه تحقیقاتی از کارخانه تانک‌سازی چلیابینسک ChTZ) در سال‌های ۱۹۴۹–۱۹۵۰ کار می‌کرد، تحت نظارت اولیه جوزف کوتین از کارخانه Kirov طراحی شد. این وسیله نقلیه به دلیل طراحی ساده، ویژگی‌های ناوبری خوب و قابلیت عبور خوب از کشور، موفق بود. در آن زمان، طراحی جت آب آن نوآورانه بود.

یک نمونه اولیه در کارخانه کیروف در سال ۱۹۵۰ ساخته شد و این تانک رسماً در ۶ اوت ۱۹۵۱ با نام PT-76 به خدمت گرفته شد. تولید در کارخانه تراکتور استالینگراد (STZ) آغاز شد. متعاقباً این تانک اصلاح شد. در سال ۱۹۵۷، توپ D-56T با D-56TM - با ترمز دهانه دو بافلی و دودکش - جایگزین شد و بدنه ۱۳ سانتی‌متر بلندتر شد. علاوه بر این، تانک به دستگاه‌های دید و ارتباطات جدید مجهز شد. تانک‌های سری اول متعاقباً اصلاح شدند و توپ D-56TM و تجهیزات جدید به آنها اضافه شد. در سال ۱۹۵۹، یک نوع بهبود یافته، PT-76B، به خدمت گرفته شد و تا سال ۱۹۶۷ در خط تولید باقی ماند. (اصلی‌ترین پیشرفت‌ها، توپ D-56TS با تثبیت‌کننده و محافظت CBRN بود). در سال ۱۹۶۴، ایالات متحده یک تانک PT-76 را از طریق روش‌های نامشخصی به دست آورد. این تانک در ماه فوریه توسط مرکز تانک-خودرو ارزیابی شد و در مقایسه با تانک‌های سبک موجود آمریکایی، ضعیف‌تر تشخیص داده شد.

## ساختار
تانک PT-76 دارای ساختار رایج تانک است: محفظه فرمان در جلو، محفظه رزمی در مرکز و محفظه موتور در عقب. این تانک دارای سه خدمه است که فرمانده نیز به عنوان اپراتور رادیویی و توپچی عمل می‌کند. این امر اثربخشی او را به عنوان ناظر کاهش می‌دهد. جایگاه‌های فرمانده و بارگذار در داخل برجک قرار دارند، فرمانده در سمت چپ توپ اصلی و بارگذار در سمت راست قرار دارد. آنها یک دریچه بزرگ بیضی شکل دوتایی دارند که به سمت جلو و بالای برجک باز می‌شود. راننده در مرکز جلوی بدنه قرار می‌گیرد و یک دریچه یک تکه دارد که به سمت راست باز می‌شود، با سه بلوک دید و پریسکوپ که در زیر توپ اصلی در بالای صفحه شیب‌دار جلوی بدنه قرار دارند. زیر صندلی راننده، یک دریچه اضطراری وجود دارد که می‌تواند توسط همه اعضای خدمه استفاده شود. در شب، پریسکوپ مرکزی با یک دستگاه دید در شب TVN-2B تعویض می‌شود که به راننده دید واضح تا ۶۰ متر می‌دهد.

**ساز و برگ**

سلاح اصلی آن شامل یک توپ تانک تفنگدار سری D-56T با کالیبر ۷۶٫۲ میلی‌متر است که برد مؤثر آن تقریباً ۱۵۰۰ متر و نرخ آتش آن شش تا هشت گلوله در دقیقه است. این توپ کالیبر ۴۲ دارد. PT-76 برای توپ خود ۴۰ گلوله حمل می‌کند. یک بارگیری معمول شامل ۲۴ گلوله OF-350 Frag-HE و ۴ گلوله API-T و ۸ گلوله BK-350M HEAT (در صورت وجود گلوله‌های AP-T جایگزین HVAP می‌شوند) است. این توپ در یک برجک مخروطی دایره‌ای بیضی شکل با دیواره‌های صاف و شیب‌دار نصب شده است که بر روی جفت دوم، سوم و چهارم چرخ‌های جاده نصب شده است. همه PT-76ها دارای یک دستگاه مکش دود برای توپ اصلی در عقب برجک هستند.

مسلسل متوسط کواکسیال SGMT با کالیبر ۷٫۶۲ میلی‌متر و ظرفیت ۱۰۰۰ گلوله نیز روی تانک سوار می‌شود. این سلاح حداکثر برد مؤثر ۱۰۰۰ متر در حالت سکون خودرو را داشته و حداکثر برد گلوله مسلسل ۱۵۰۰ متر است. این مسلسل می‌تواند در ۲ تا ۱۰ رگبار گلوله شلیک شود و نرخ آتش عملی ۲۵۰ گلوله در دقیقه و نرخ آتش چرخه‌ای ۶۵۰ گلوله در دقیقه دارد. از سال ۱۹۶۷، این مسلسل با PKT با همان کالیبر جایگزین شد.

### گلوله‌ها

به دلیل اشتراک مهمات با توپ ZiS-3، توپ PT-76 می‌تواند از طیف گسترده‌ای از مهمات استفاده کند. مهماتی که PT-76 می‌تواند از آنها استفاده کند شامل گلوله‌های OF-350 HE است که می‌توانند از فاصله ۹۰۰ متری با زاویه ۱۷ درجه، ۵۰ میلی‌متر نفوذ کنند و حداکثر برد آنها ۱۲۰۰۰ متر است. گلوله‌های BR-350B APBC-HE که می‌توانند از فاصله ۵۰۰ متری ۷۵ میلی‌متر و از فاصله ۱۰۰۰ متری ۶۷ میلی‌متر نفوذ کنند و حداکثر برد آنها ۲۰۰۰ متر است. گلوله‌های BR-345P که می‌توانند از فاصله ۵۰۰ متری ۹۰ میلی‌متر و از فاصله ۱۰۰۰ متری ۶۰ میلی‌متر نفوذ کنند، با گلوله‌های BR-345N جایگزین شده‌اند که می‌توانند از فاصله ۵۰۰ متری ۱۲۵ میلی‌متر و از فاصله ۱۰۰۰ متری ۱۱۰ میلی‌متر نفوذ کنند. اگرچه PT-76 از لحاظ تئوری قادر به مقابله با تانک‌های سبک غربی معاصر و حتی برخی از تانک‌های اصلی میدان نبرد بود، اما در اواخر دهه ۵۰ میلادی مشخص شد که نمی‌تواند با تانک‌های متوسط و اصلی میدان نبرد مدرن رقابت کند.

**زره**

زره PT-76 از فولاد همگن، با پیچش سرد و جوش داده شده تشکیل شده است. برجک آن دارای ۲۰ میلی‌متر در زاویه ۳۵ درجه در جلو، ۱۶ میلی‌متر در زاویه ۳۵ درجه در طرفین، ۱۱ میلی‌متر در زاویه ۳۳ درجه در عقب و ۸ میلی‌متر در زاویه ۰ درجه در بالای برجک است. بدنه از ۱۰ میلی‌متر در زاویه ۸۰ درجه در قسمت بالای جلو، ۱۳ میلی‌متر در زاویه ۸۰ درجه در قسمت پایین جلو، ۱۴ میلی‌متر در زاویه ۰ درجه در طرفین، ۷ میلی‌متر در زاویه ۰ درجه در عقب و ۵ میلی‌متر در زاویه ۰ درجه در زیر تشکیل شده است. این زره به تانک در برابر آتش سلاح‌های سبک ۷٫۶۲ میلی‌متری و ترکش‌های کوچک گلوله‌های توپخانه محافظت می‌کند. این زره از تانک در برابر آتش مسلسل‌های سنگین ۱۲٫۷ میلی‌متری یا کالیبر ۰٫۵۰ یا ترکش‌های بزرگتر گلوله‌ها محافظت نمی‌کند.

**توان جابه‌جایی**

**در خشکی** 

سیستم تعلیق میله پیچشی شامل شش چرخ جاده‌ای بزرگ با فاصله مساوی از لاستیک است که چرخ‌دنده محرک در عقب و هرزگرد در جلو قرار دارد. چرخ‌های جاده‌ای توخالی هستند تا وزن را به حداقل برسانند. این چرخ‌های جاده‌ای توخالی، توان شناوری تانک را تا 30٪ افزایش می‌دهند. هیچ غلتک برگشتی برای چرخ دنده وجود ندارد. چرخ‌های جاده‌ای اول و آخر دارای کمک فنر هیدرولیکی هستند و چرخ‌های فولادی نو، هر کدام 96 اتصال دارند که هر اتصال یک پین دارد. یک دامن کوچک، نازک و افقی روی هر چرخ دنده وجود دارد. موتور دیزلی 6 سیلندر خطی، 4 زمانه و خنک شونده با آب آن با نام "V-6" با نصف کردن موتور "V-12" از T-54/55 توسعه داده شده است. این موتور 240 اسب بخار (179 کیلووات) در 1800 دور در دقیقه تولید می‌کند که به آن سرعت جاده‌ای 44 کیلومتر در ساعت و برد 370 تا 400 کیلومتر می‌دهد. این وسیله نقلیه می‌تواند از موانع عمودی به ارتفاع ۱.۱ متر و گودال‌های به عرض ۲.۸ متر عبور کند و از شیب‌های ۵۲ درجه بالا برود. موتور دارای سیستم خنک‌کننده و یک بخاری اولیه است (برای استفاده در دمای هوا -۲۰ درجه سانتیگراد یا سردتر در نظر گرفته شده است).

**در آب**

PT-76 یک تانک دوزیست است، دارای بدنه صاف و قایقی شکل است که عایق بوده و در هنگام شناور بودن تانک، حداقل مقاومت را تضمین می‌کند. تانک می‌تواند پس از روشن کردن دو پمپ برقی تخلیه آب، که باعث ایجاد پره‌های تنظیم ارتفاع می‌شود، شنا کند که این امر پایداری و جابجایی تانک در آب را بهبود می‌بخشد و از ورود آب به داخل دماغه تانک جلوگیری می‌کند. تغییر پریسکوپ راننده به پریسکوپ شنا، راننده را قادر می‌سازد تا از بالای پره‌های تنظیم ارتفاع، اطراف را ببیند.وقتی از پره‌های محافظ استفاده نمی‌شود، در جلوی دماغه، زیر لوله توپ اصلی قرار می‌گیرد و به عنوان زره اضافی عمل می‌کند. پمپ‌های تخلیه آب، مخزن را حتی در صورت نشت یا آسیب دیدن، شناور نگه می‌دارند. یک پمپ تخلیه آب دستی برای استفاده اضطراری وجود دارد. مخزن توسط دو هیدروجت، یکی در هر طرف بدنه، با ورودی‌هایی در زیر بدنه و خروجی‌هایی در عقب، در آب به حرکت در می‌آید. همچنین ورودی‌های کمکی جت آب در دو طرف بدنه بالای آخرین چرخ‌های جاده وجود دارد. خروجی‌های عقب دارای درپوش‌هایی هستند که می‌توانند به طور کامل یا جزئی بسته شوند و جریان آب را به سمت خروجی‌های رو به جلو در طرفین بدنه هدایت کنند و در نتیجه وسیله نقلیه را قادر به چرخش یا حرکت معکوس می‌کنند. به عنوان مثال، برای چرخش به چپ، جت آب سمت چپ پوشانده می‌شود، برای چرخش به راست، جت آب سمت راست پوشانده می‌شود. برای چرخش ۱۸۰ درجه، یک جت آب، آب را مکش می‌کند در حالی که دیگری آن را به بیرون هل می‌دهد. این سیستم توسط N. Konowalow طراحی شده است. این همان سیستمی است که در نفربر زرهی BTR-50 که بر اساس PT-76 ساخته شده بود، استفاده می‌شد. این تانک می‌تواند با سرعت 10.2 کیلومتر در ساعت حرکت کند و برد آن 100 کیلومتر است. این تانک می‌تواند از اکثر موانع آبی عبور کند و همچنین در دریا شنا کند. با این حال، طراحی دوزیست آن باعث می‌شود که برای خودرویی با وزن خود، به طور نامتناسبی بزرگ باشد و محافظت زرهی کمتری نسبت به سایر تانک‌های سبک داشته باشد.

PT-76 مجهز به دستگاه ارتباطی تانک، قطب‌نمای ژیروسکوپی، رادیو 10-RT-26E با آنتنی است که در صورت نیاز خود را باز می‌کند. همچنین دارای دو چراغ جلو در جلوی بدنه و یک چراغ جستجو در سمت راست بالای برجک است. این تانک از سایر خودروهای زرهی جنگی شوروی عقب مانده بود زیرا فقط راننده دستگاه دید در شب داشت و همچنین به دلیل نداشتن سیستم‌های حفاظت آتش یا NBC (هسته‌ای، بیولوژیکی، شیمیایی) که به طور قابل توجهی اثربخشی آن را کاهش می‌داد، نبود حفاظت NBC با PT-76B که دارای سیستم حفاظت NBC PAZ ("protivo-atomnaya zashchita") است، پایان یافت. از آنجا که فقط راننده تجهیزات دید در شب دارد، خدمه برد دید 4000 متر (13000 فوت) در روز و 600 متر (2000 فوت) در شب دارند.

## منابع

رده:تانک‌های سبک جنگ سرد
رده:تانک‌های سبک اتحاد شوروی
رده:تانک‌های آبی-خاکی
رده:خودروهای نظامی از ۱۹۵۰–۱۹۵۹ (میلادی)