تشدید تنش هسته‌ای

**تشدید تنش هسته‌ای** (انگلیسی: Nuclear escalation)، مفهومی در نظریه نظامی است که فرآیندی را توصیف می‌کند که طی آن یک درگیری متعارف به‌دلیل استفاده از سلاح‌های هسته‌ای توسط یک یا هر دو طرف کشورهای شرکت‌کننده، به جنگ هسته‌ای تبدیل می‌شود. این نشان دهنده افزایش قابل توجه و بالقوه فاجعه بار در شدت و ویرانگری جنگ بین کشورهای هسته‌ای است.

خطر تشدید درگیری هسته‌ای در طول جنگ سرد، به‌ویژه برای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و پیمان ورشو، نگرانی عمده‌ای بود، زیرا هرگونه درگیری بین این دو اتحاد، پتانسیل تبدیل شدن سریع به یک جنگ تمام‌عیار هسته‌ای را داشت، اگرچه چشم‌اندازهای وحشتناک نابودی حتمی متقابل و فاجعه تمدنی بالقوه، به نوعی مانع از چنین تشدیدی می‌شد. با این وجود، مسابقه تسلیحات هسته‌ای بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی و متعاقباً گسترش چنین سلاح‌های کشتار جمعی، حتی پس از پایان جنگ سرد، همچنان پیامدهای ژئواستراتژیکی دارد.

## راه‌حل‌های ممکن
### سیاست‌های ناتو برای جلوگیری از تشدید تنش هسته‌ای
#### پیشینه

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) یک اتحاد نظامی بین دولتی است. از آنجا که سه عضو آن (ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه) قدرت‌های هسته‌ای هستند، این اتحاد همچنین به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای عمل می‌کند. ناتو در طول جنگ سرد برای تأمین امنیت کشورهای عضو و تضمین نابودی متقابل با اتحاد جماهیر شوروی (اتحاد جماهیر شوروی) تشکیل شد. در حالی که سه کشور عضو ناتو به سلاح‌های هسته‌ای مسلح هستند، ایالات متحده بزرگ‌ترین زرادخانه هسته‌ای را دارد.

اگرچه ناتو سیاست‌هایی در مورد تشدید جنگ هسته‌ای داشت، اما این سیاست‌ها تا اواخر دهه ۱۹۵۰ به اجرا گذاشته نشدند. دلیل این امر این بود که در حالی که اتحاد جماهیر شوروی فاقد موشک‌های بالستیک قاره‌پیما و سایر موشک‌های دوربرد برای تهدید مستقیم ایالات متحده بود، ایالات متحده موشک‌اندازهایی را در کشورهای عضو ناتو مستقر کرده بود. این امر به ایالات متحده در صورت شروع جنگ هسته‌ای یک مزیت می‌داد. با این حال، پس از این دوره، اتحاد جماهیر شوروی می‌توانست ذخایر اتمی به اندازه کافی بزرگی را جمع‌آوری کند تا ایالات متحده را به‌طور مؤثر هدف قرار دهد. از آنجایی که ایالات متحده با تهدید اتمی مشابه یا حتی مهم‌تری نسبت به اتحاد جماهیر شوروی مواجه می‌شد، آنها سیاست واکنش ناتو مبنی بر «تلافی گسترده» را معرفی کردند که بر تعهد به تلافی با نیرویی بزرگتر از آنچه که با آن مورد حمله قرار گرفته بودند، متمرکز بود.

به‌دلیل موقعیت جغرافیایی کشورهای اروپایی، آنها به سرعت در هر جنگی بین ابرقدرت‌ها درگیر می‌شدند، حتی اگر منشأ آن جنگ در اروپا نبود. هرگونه درگیری احتمالی بین اعضای پیمان ورشو (به رهبری اتحاد جماهیر شوروی) و اعضای ناتو (به رهبری ایالات متحده) احتمالاً از جنگ متعارف به جنگ هسته‌ای تبدیل خواهد شد. از آنجایی که بیشتر اروپا یا در ناتو یا در پیمان ورشو درگیر بود، در هر جنگی که از درگیری بین این دو ناشی می‌شد، درگیر می‌شدند. این امر باعث شد که کشورهای عضو اروپایی ناتو در صورت تبدیل جنگ سرد به جنگ هسته‌ای، هدف قرار گیرند.

#### سیاست‌ها
ناتو چندین سیاست دارد که برای جلوگیری از تشدید تنش هسته‌ای و جنگ هسته‌ای در قلمرو ناتو به کار می‌رود. سیاست اول، «تشدید افقی»، شامل تلاش برای انتقال جنگ به منطقه‌ای خارج از قاره اروپا است. سیاست دوم، «تشدید موقت»، شامل طولانی کردن جنگ متعارف تا زمانی است که هیچ‌یک از طرفین نتوانند به تلاش‌های جنگی خود ادامه دهند و منجر به بن‌بست شود. با این حال، همان‌طور که در جنگ‌های مشابه جنگ جهانی دوم دیده شد، جنگ‌ها می‌توانند چندین سال طول بکشند و همچنان شامل سلاح‌های هسته‌ای باشند.سیاست سوم، «تشدید غافلگیرکننده»، شامل تلاش برای جلوگیری از آغاز جنگ هسته‌ای توسط کشور مقابل است.

در سال ۱۹۶۷، ناتو همچنین سیاست «پاسخ انعطاف‌پذیر» را که اخیراً توسط ایالات متحده تدوین شده بود، اتخاذ کرد. این سیاست ناتو را قادر ساخت تا به هر نوع تجاوز اتحاد جماهیر شوروی بدون تکیه بر کمک ایالات متحده پاسخ دهد، تا زمانی که همه اشکال اقدام: میدان جنگ، سلاح‌های متعارف، صحنه نبرد و سلاح‌های هسته‌ای، اتخاذ شود. ناتو استدلال کرد که ایالات متحده همچنان تضمین می‌کند که در صورت حمله اتحاد جماهیر شوروی به اروپا، از نظر استراتژیک به این کشور کمک خواهد کرد؛ علاوه بر این، ایالات متحده به دلیل به خطر افتادن بسیاری از منافع بین‌المللی خود، مجبور به ورود به این درگیری خواهد شد. با این حال، اعضای اروپایی ناتو به سرعت هزینه بالای این سیاست را اعلام کردند، چیزی که قبلاً در طول پیشنهاد دهه ۱۹۵۰ برای یک نیروی زمینی بزرگ ناتو از آن اجتناب شده بود.

اگرچه نیروهای دائمی ناتو ناچیز بودند، اما قدرت هسته‌ای ایالات متحده از اتحاد جماهیر شوروی برتر بود و بازدارندگی مورد نظر ناتو در آن زمان را ایجاد می‌کرد. برای افزایش بیشتر بازدارندگی، ناتو سیستم‌های موشکی دوگانه را به کار گرفت که امکان حمل کلاهک متعارف یا کلاهک هسته‌ای را فراهم می‌کردند. این کار هم به دلیل سادگی مهمات و هم به عنوان نشانه‌ای به اتحاد جماهیر شوروی مبنی بر آمادگی آنها برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای داده شده به آنها انجام شد.

با این حال، برخی از اروپایی‌ها معتقد بودند که مراحل میانی «واکنش انعطاف‌پذیر» غیرضروری است. آنها معتقد بودند که موضع «تلافی گسترده» به دلیل فوریت تشدید تنش، مسیر بهتری است. پس از حمله اتحاد جماهیر شوروی به اروپا، «تلافی عظیم» دخالت ایالات متحده را تضمین می‌کرد و از یک درگیری کوچک به جنگ بین دو ابرقدرت تغییر مسیر می‌داد. تردیدها در کشورهای کوچک‌تر ناتو زمانی به واقعیت پیوست که فرانسه از ایدئولوژی گذشته ناتو که ایالات متحده را به عنوان یک شهید که حاضر است خود را درگیر جنگ برای متحدان اروپایی‌اش کند، می‌دید، دست کشید. این امر منجر به ایجاد برنامه دفاع هسته‌ای فرانسه و خروج فرانسه از ساختار نظامی یکپارچه ناتو شد.

ناتو پایه و اساس خوبی از سلاح‌های هسته‌ای داشت که توسط ایالات متحده و مقدار کمی نیز توسط بریتانیا تأمین می‌شد. در سال ۱۹۷۴، فرانسه پلوتون، یک موشک تاکتیکی کاملاً متحرک، را توسعه داد و آن را در اختیار ناتو قرار داد. تا سال ۱۹۸۱، بیش از ۳۰ واحد پلوتون به کار گرفته شدند و در سراسر اروپا امکان بارگیری مجدد مهمات آنها وجود داشت. ناتو همچنین هواپیماهایی با قابلیت حمل سلاح هسته‌ای در اختیار داشت که می‌توانستند در نقش‌های چندگانه، هسته‌ای و غیرهسته‌ای، در یک درگیری مورد استفاده قرار گیرند.

## جستارهای وابسته
* پکس اتمیکا
* تروریسم هسته‌ای
* جاسوسی هسته‌ای
* سه‌گانه هسته‌ای
* خاموشی هسته‌ای
* پرتاب سلاح‌های هسته‌ای
* موازنه وحشت
* موازنه تهدید
* تاریخچه سلاح‌های هسته‌ای
* فهرست آزمایش‌های سلاح‌های هسته‌ای

## پانویس

### منابع

* 
* 
* 

رده:اصطلاحات ژئوپلیتیک
رده:جنگ هسته‌ای
رده:جنگ‌افزارهای هسته‌ای
رده:دکترین نظامی
رده:راهبرد نظامی
رده:واژگان سیاسی
رده:جنگ سرد