یهوشوا حنکین

**یهوشوا حنکین** (به عبری: ؛ ۱۸۶۴ – ۱۱ نوامبر ۱۹۴۵) فعال صهیونیستی بود که مسئولیت بیشتر خریدهای بزرگ زمین از سوی سازمان جهانی صهیونیسم در سرزمین فلسطین عثمانی و قیمومت بریتانیا بر فلسطین را بر عهده داشت. مهم‌ترین اقدام او خریدهای سرسق بود که طی آن حدود ۶۰ هزار دونم از زمین‌های مرج ابن عامر از خاندان سرسوق خریداری شد.

حنکین در طول زندگی خود واسطهٔ خرید بیش از ۶۰۰ هزار دونم زمین در فلسطین شد. او نخستین خرید خود را در ۱۸۹۰ انجام داد و تا پایان عمر به این کار ادامه داد. کنش‌های او در زمینهٔ خرید زمین پیامدهای گسترده‌ای برای کشاورزان عرب مستأجر داشت که از زمین‌هایشان بیرون رانده شدند.

## زندگی‌نامه
یهوشوا حنکین در ۱۸۶۴ در کرمنچوک در امپراتوری روسیه زاده شد. پدرش از پیشگامان جنبش‌های «دوستداران صهیون» (حوویوی تصیون) و بیلو بود. در ۱۸۸۲ همراه خانواده‌اش به ریشون لتسیون در فلسطین مهاجرت کرد و از مهاجران موج نخست عالیا (مهاجرت یهودیان به فلسطین) به‌شمار می‌آید. در ۱۸۸۷ خانوادهٔ او به گدرا نقل مکان کرد.

در ۱۸۸۸ حنکین در گدرا با اولگا بلکیند (۱۸۵۲–۱۹۴۳) ازدواج کرد. اولگا دوازده سال از او بزرگ‌تر و خواهر اسرائیل بلکیند بود. او در همهٔ کوشش‌های حنکین شریک و همراه وی بود. اولگا احتمالاً نخستین مامای حرفه‌ای در فلسطین بوده‌است. محلهٔ گیوات اولگا در خدرا به نام او نام‌گذاری شده‌است. ازدواج آن‌ها بدون فرزند ماند.

حنکین در ۱۱ نوامبر ۱۹۴۵ در تل‌آویو درگذشت و در جلیل در کنار همسرش اولگا، در خانه‌ای که در عین حرود بر دامنهٔ کوه جلبوع ساخته بود به خاک سپرده شد.

## خرید زمین
### نخستین خریدها (۱۸۹۰–۱۹۰۷)
در دوران زندگی در گدرا، حنکین با عرب‌های محلی روابط دوستانه‌ای برقرار کرد که به او در مذاکره برای خرید زمین یاری رساند. نخستین خرید او زمین رخووت بود که در ۱۸۹۰ به دست آمد. یک سال پس از آن، با بهره‌گیری از بودجه‌ای که انجمن‌های حوویوی تصیون در ویلنا و کاوناس فراهم کرده بودند، زمینی را خرید که بعدها شهرک و شهر خدرا شد. به گفتهٔ روی ماروم، «این خرید بزرگ‌ترین عملیات تملک زمین برای شهرک‌سازی یهودی تا آن زمان بود.» سپس حنکین زمین‌هایی را برای انجمن استعمار یهودی (ICA) در جلیل خریداری کرد.

در سپتامبر ۱۹۰۷، حییم وایزمن همراه حنکین سه هفته در فلسطین سفر کرد و شهرک‌های یهودی را بازدید نمود. در همان سال ۱۹۰۷، دولت عثمانی فروش زمین به یهودیان را ممنوع اعلام کرد؛ این ممنوعیت تا انقلاب ترکان جوان در ۱۹۰۸ ادامه یافت.

### خریدهای مرج ابن عامر

در ۱۹۰۸، هنگامی که سازمان صهیونیستی آرتور روپین را فرستاد و شرکت توسعهٔ زمین فلسطین را بنیان نهاد، حنکین به آن پیوست. در ۱۹۰۹ یا ۱۹۱۰ نخستین خرید بزرگ خود را در مرج ابن عامر به انجام رساند. او در حدود ۱۰ هزار دونم (۱۰ کیلومتر مربع) زمین در الفوله خریداری کرد که بعدها جایگاه مرحاویا شد. این خرید آغاز درگیری‌های تلخ میان عرب‌ها و یهودیان بر سر حقوق کشاورزان مستأجری بود که از زمین‌هایشان بیرون رانده شده بودند و نیز بر سر به‌کارگیری نگهبانان یهودی یا عرب.

آرتور روپین در نوشتار خود با عنوان «خرید عمق» شرح داده‌است که حنکین هنگامی که مأمور خرید ۱۰۰۰ دونم برای الیاس بلومنفلد بود، قراردادی برای ۹۵۰۰ دونم بست و امیدوار بود انجمن استعمار یهودی باقی‌ماندهٔ زمین را بخرد. پس از امتناع ICA، روپین به‌عنوان رئیس دفتر فلسطین سازمان صهیونیستی وارد عمل شد و با کمک فرانتس اوپنهایمر که در جستجوی زمین برای انجمن استعمار تعاونی خود بود و نیز برخی خریداران خصوصی، معامله به سرانجام رسید. ۳۵۰۰ دونم به صندوق ملی و باقی به شرکت توسعهٔ زمین فلسطین واگذار شد.

### تبعید و بازگشت
در جریان جنگ جهانی اول، حنکین به‌عنوان تبعهٔ بیگانهٔ دشمن از سوی عثمانی‌ها به آناتولی تبعید شد. او در ۱۹۱۸ به فلسطین بازگشت و کار خود را از سر گرفت. در ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰ حنکین شاهد حملات بدوها به شهرک‌نشینان یهودی در جلیل بالا بود و گزارشی دربارهٔ آن نوشت.

### خرید سرسوق
در ۱۹۲۰ حنکین قراردادی با خاندان سرسوق از بیروت برای خرید ۶۰ هزار دونم (۶۰ کیلومتر مربع) زمین در مرج ابن عامر بست. او در واقع هنگام مذاکره هیچ بودجه‌ای برای این خرید نداشت. رئیس صندوق ملی یهود، نحمیا دلیمه، از پرداخت بهای زمین سر باز زد و استدلال کرد که خرید آن فراتر از بودجهٔ صندوق است؛ اما سازمان صهیونیستی و به‌ویژه حییم وایزمن نظر او را رد کردند. هنگام از سرگیری خریدها در ۱۹۲۰، موشه شرت (تچرتوک) به‌عنوان دستیار حنکین از سوی مجلس نمایندگان فلسطین منصوب شد.

این زمین‌ها محل استقرار شماری از کیبوتص‌ها و شهرک‌های تازه شد، از جمله نحلل، گینگار، کفار یحزقل، گوا، عین حرود، تل یوسف و بیت آلفا.

### آوارگی کشاورزان عرب
شماری از روستاهای مرج ابن عامر مستأجرانی عرب داشتند که پس از فروش زمین آواره شدند. صندوق ملی یهود خواستار جابه‌جایی ساکنان موجود شد و در پی آن، کشاورزان مستأجر عرب فلسطینی بیرون رانده شدند. برخی از آنان غرامتی دریافت کردند که خریداران طبق قانون جدید قیمومت بریتانیا ملزم به پرداخت آن نبودند. هرچند از نظر قانونی غرامتی به آنان تعلق نمی‌گرفت، مستأجران اخراج‌شده (۱٬۷۴۶ خانوادهٔ کشاورز عرب شامل ۸٬۷۳۰ تن در بزرگ‌ترین گروه خریدها) مبلغ ۱۷ دلار به ازای هر نفر (معادل حدود ۳۰۰ دلار در ۲۰۲۴) دریافت کردند.

### کنش‌های پایانی
پس از آن، حنکین در خریدهای گسترده‌ای در عکا و پیرامون آن دست داشت. او همچنین در مناطق درهٔ زبولون، درهٔ حوله و درهٔ حفر به خرید زمین پرداخت. در ۱۹۲۷ طرحی بلندپروازانهٔ بیست‌ساله برای خرید زمین به آژانس یهود پیشنهاد کرد که هرگز به‌طور کامل اجرا نشد. در ۱۹۳۲ ریاست شرکت توسعهٔ زمین فلسطین را بر عهده گرفت.

حنکین ضرورت برنامه‌ریزی برای اسکان عرب‌ها در کنار یهودیان را درک می‌کرد. او در ژوئیه ۱۹۳۰ نوشت: «اگر می‌خواستیم منافع کارگران زمین را نادیده بگیریم، می‌توانستیم مناطق بسیار گسترده و نامحدودی به دست آوریم؛ اما سیاست ما چنین نبوده و آرزوی ما هنگام خرید زمین این بوده که به منافع هیچ‌کس آسیب نزنیم.»

در مجموع، حنکین در طول زندگی خود واسطهٔ خرید بیش از ۶۰۰ هزار دونم زمین در فلسطین شد.

## بزرگداشت

در ۱۹۲۷ موشاو کفار یهوشوا در مرج ابن عامر به نام او نام‌گذاری شد. همچنین خیابان‌های بسیاری در اسرائیل نام او را بر خود دارند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* اسناد شخصی یهوشوا حنکین در بایگانی مرکزی صهیونیستی در اورشلیم (گروه سند A238)

رده:زادگان ۱۸۶۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:اهالی کرمنچوک
رده:یهودیان اهل اوکراین
رده:فعالان صهیونیسم
رده:صهیونیست‌های اهل روسیه