کشتار زیتون

**کشتار زیتون** به یورش نظامی اسرائیل به محله زیتون در غزه اشاره دارد که توسط تیپ ۸۴ گیواتی از نیروهای دفاعی اسرائیل در جریان جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹) انجام شد. این رویداد در جهان عرب با عنوان **کشتار محله زیتون** () شناخته می‌شود. در این حمله ۴۸ تن از ساکنان زیتون که بیشترشان زنان، کودکان و سالمندان بودند کشته شدند و ۲۷ خانه، یک مسجد و شماری مزرعه ویران شد.

روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که در طول سه هفته درگیری «محله‌های کمی به اندازه زیتون آسیب دیدند». گزارش دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد حمله به خانواده سمونی را که از میان قربانیان زیتون بودند یکی از «سنگین‌ترین رویدادها» ی این درگیری خواند. به گزارش هاآرتص، نیروهای دفاعی اسرائیل سه روز مانع رسیدن امدادگران به مجروحان شدند.

ساکنان زیتون بر این باور بودند که چون این منطقه یک تنگه طبیعی است و عرض نوار غزه در آنجا به تنها چهار مایل می‌رسد، سربازان اسرائیلی محله‌هایشان را به پایگاه نظامی برای آغاز عملیات تبدیل کردند. نیروهای دفاعی اسرائیل از بحث دربارهٔ اتهامات جداگانه خودداری کردند، اما سخنگوی ارتش در گفت‌وگو با لس آنجلس تایمز گفت: «ما به عنوان یک سیاست، غیرنظامیان را هدف نمی‌گیریم.»

## خانواده سمونی

### رویدادهای ۴ و ۵ ژانویه
بر پایه گزارش‌های اعضای خانواده، در ۴ ژانویه ۲۰۰۹ (۱۴ دی ۱۳۸۷)، نخستین روز یورش اسرائیل به محله زیتون، سربازان اسرائیلی به خاندان سمونی دستور دادند خانه‌هایشان را ترک کنند — خانه‌هایی که بیشترشان بعداً ویران شد — و در یک خانه نزدیک گرد آیند. سپس آنها را به ساختمان دیگری منتقل کردند و بیش از ۱۰۰ نفر در یک خانه جای گرفتند. روز ۵ ژانویه اسرائیلی‌ها شروع به تخریب دیوار خانه کردند. به گفته شاهدان عینی، هنگامی که یکی از ساکنان برای هشدار دادن به سربازان که زنان و کودکان در خانه هستند بیرون رفت، سربازان به سوی خانه شلیک کردند. پس از وقفه‌ای کوتاه، خانه زیر آتش توپخانه و موشک‌های نیروی هوایی اسرائیل قرار گرفت و ساکنان کشته یا زخمی شدند.

در مجموع ۴۹ عضو خاندان گسترده سمونی کشته شدند. دیلی تلگراف و گاردین این شمار را ۴۸ نفر گزارش کردند، در حالی که نیوزویک کشته‌ها را به ۲۹ عضو خانواده و ۱۹ نفر دیگر تقسیم کرد. جستارهای هاآرتص تنها از ۲۱ عضو خانواده کشته‌شده نام بردند. شمار بزرگی از کشته‌شدگان زنان و کودکان بودند.

### شناسایی اشتباه و حمله موشکی
صبح دوشنبه ۵ ژانویه، چهار مرد از خانه بیرون رفتند تا هیزم برای پخت‌وپز جمع کنند. در کنار خانه سازه چوبی کوچکی بود و مردان برای جدا کردن تخته‌ها بالا رفته بودند. این فعالیت در تصاویر هوایی پهپاد دیده شد و تیرهایی که مردان حمل می‌کردند به اشتباه به عنوان نارنجک‌انداز توسط فرمانده تیپ ۸۴ گیواتی که از راه دور عملیات را هدایت می‌کرد شناسایی شد. یک سرباز بعدها به سازمان «شکستن سکوت» گواهی داد که اطلاعاتی دربارهٔ حضور گروه نارنجک‌انداز در منطقه دریافت کرده بودند. فرمانده اسرائیلی پس از دیدن تصاویر پهپاد دستور حمله موشکی داد؛ مردان به داخل خانه سمونی پناه بردند و خانه دو بار مورد اصابت موشک قرار گرفت.

### حمله به خانه روبه‌رو
حمله دیگری به اعضای خانواده در خانه آن سوی خیابان در ۴ ژانویه رخ داد. به گفته یکی از ساکنان محلی، سربازان اسرائیلی به خانه‌ای که او و ۱۸ عضو دیگر خانواده در آن پناه گرفته بودند آمدند و عمداً به سوی اعضای خانواده تیراندازی کردند. بر پایه گزارش نیوزویک، زهوا سمونی و پسرش فرج گفتند که پیش از تیراندازی ادعاشده، شوهر زهوا شناسنامه‌اش را به نیروهای دفاعی اسرائیل نشان داد و خود را مالک خانه معرفی کرد. پس از آنکه التماس کرد آتش نگشایند و گفت کودک دارد، سربازان حدود ۲۰ تا ۳۰ بار به او شلیک کردند و او به همراه پسر چهارساله‌اش کشته شد.

### بازداشت و تیراندازی
در رویداد دیگری، شاهدی گزارش داد که پس از جمع کردن ۴۵ عضو خانواده سمونی در یک اتاق، نیروهای دفاعی اسرائیل چشمان هشت مرد خانواده را بستند و دستانشان را بستند و بازجویی کردند. سپس به خانواده دستور دادند بیرون بروند و به سه مرد گفتند «به سمت شهر غزه راه بروید» و «برنگردید». هنگامی که همسران مردان التماس می‌کردند، سربازی یکی از مردان را هنگام خروج با شلیک گلوله کشت. همچنین بر پایه گزارش نیوزویک، جسد یکی از اعضای کشته‌شده خانواده سمونی در ۴ ژانویه در خیابان یافت شد و دستانش بسته بود، اما شرایط مرگش به دلیل نبود شاهد عینی روشن نیست.

### ادعاهای اسرائیل دربارهٔ وابستگی به گروه‌های مسلح
سرهنگ (بازنشسته) جاناتان دی. هالوی از مرکز امور عمومی اورشلیم، اندیشکده و سازمان حمایتی اسرائیلی، گفت که بررسی منابع فلسطینی نشان می‌دهد پنج عضو خاندان گسترده سمونی با جهاد اسلامی فلسطین ارتباط داشتند و توفیق السمونی که در ۵ ژانویه کشته شد یک عضو عملیاتی این گروه بود. هالوی بر پایه این شواهد احتمال داد که غیرنظامیان در میان درگیری گرفتار شده بودند.

بر پایه گزارش نیویورک تایمز، اعضای خانواده سمونی «انکار نکردند که شبه‌نظامیان حماس در منطقه فعالیت می‌کنند. یکی از اعضای خانواده گفت مقاومت فعال حماس در مجاورت بلافصل وجود نداشت، هرچند شبه‌نظامیان از فاصله کمی بیش از یک مایل به سوی اسرائیل موشک شلیک می‌کردند.» نیوزویک گزارش داد که بازماندگان زیتون همگی اصرار داشتند که صرفاً کشاورزند و هرگز از منطقه آنها موشکی شلیک نشده‌است.

### جلوگیری از رسیدن امداد
به گفته سربازان اسرائیلی که در عملیات محله زیتون شرکت داشتند و با هاآرتص و سازمان «شکستن سکوت» گفت‌وگو کردند، فرمانده تیپ سرهنگ ایلان مالکا اصرار داشت هیچ آمبولانسی وارد منطقه تحت مسئولیتش نشود، زیرا از تلاش حماس برای ربودن سربازان اسرائیلی بیم داشت. یک سرباز گفت که مالکا خواسته بود زخمیان پیاده و به فاصله بیش از سه کیلومتر به آمبولانس‌ها برسند. صلیب سرخ گزارش داد که ارتش اسرائیل با ایجاد خاکریز در جاده ورودی منطقه مانع ورود آمبولانس‌ها شده بود. بسیاری از گزارش‌های میدانی نیز نشان می‌داد گروه‌هایی از غیرنظامیان که پیاده به سوی آمبولانس‌ها حرکت کردند با تیراندازی سربازان بازگردانده شدند.

اسرائیل اعلام کرد که در طول جنگ با امدادگران همکاری کرده، هرچند شرایط میدان نبرد گاهی دسترسی را ناممکن می‌ساخته‌است. شاهدان محلی گفتند بیشتر اعضای کشته‌شده خانواده در دم جان باختند، اما برخی زخمی شدند و به دلیل خودداری ادعایی نیروهای اسرائیلی از اجازه دسترسی امدادگران به موقع کمک دریافت نکردند. یک پزشک فلسطینی گفت بیش از ۱۰۰ تماس تلفنی از سوی ساکنان برای درخواست کمک برقرار شد. دو امدادگر اعزام شدند اما اسرائیلی‌ها راهشان را سد کردند.

اسحاق سمونی دوازده‌ساله که در حمله روز دوشنبه زخمی شده بود دو روز خونریزی کرد و روز چهارشنبه درگذشت. روز چهارشنبه اسرائیلی‌ها آتش‌بس سه‌ساعته‌ای برای ورود امدادگران اعلام کردند. امدادگران چهار کودک فرسوده را در کنار اجساد مادرانشان یافتند؛ کودکان ۴۸ ساعت در فضای باز و در نزدیکی سربازان اسرائیلی مانده بودند. رئیس عملیات صلیب سرخ در نوار غزه گفت نخستین تیم امداد تنها توانست زخمیان را ببرد و اجساد را به جا گذاشت، زیرا فقط چهار آمبولانس داشتند و زمان محدود بود. اسرائیل ورود آمبولانس‌ها را محدود کرد و امدادگران مجبور شدند پیاده بروند و زخمیان را با گاری الاغ تا آمبولانس‌ها — به فاصله یک مایل — حمل کنند. روز پنجشنبه صلیب سرخ اعلام کرد اسرائیل وظیفه خود در مراقبت و تخلیه زخمیان را طبق حقوق بین‌الملل انجام نداده‌است. بقیه اجساد دو هفته بعد و یک روز پس از خروج نیروهای دفاعی اسرائیل جمع‌آوری شد.

### واکنش نیروهای دفاعی اسرائیل
نیروهای دفاعی اسرائیل انکار کردند که غیرنظامیان را هدف قرار داده‌اند. نیویورک تایمز گزارش داد که اعضای حماس از فاصله نزدیک به یک مایل از ساکنان به سوی اسرائیل موشک شلیک می‌کردند و زیتون «به داشتن هواداران فراوان حماس شناخته شده‌است». نیروهای دفاعی اسرائیل اعلام کردند هدفشان محاصره مناطقی بود که حماس از آنجا موشک شلیک می‌کرد و زیتون یکی از این مناطق بود. ساکنان زیتون این ادعا را رد کردند و گفتند حماس در منطقه آنها پایگاه رأی چندانی ندارد و بیشتر ساکنان هوادار فتح هستند. در بیانیه‌ای از نیروهای دفاعی اسرائیل، مقامی اسرائیلی گفت حملات را بررسی می‌کنند اما عمدی بودن آنها را انکار نکرد.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، ناوانتم پیلای، به همراه دیگر مقامات بین‌المللی خواهان بررسی رویدادهای زیتون به اتهام احتمال جنایات جنگی شد.

### شعارنویسی نژادپرستانه
دو خانه متعلق به خاندان سمونی تنها ساختمان‌هایی بودند که به‌طور کامل ویران نشدند. درون آنها شعارهایی به زبان عبری و انگلیسی یافت شد از جمله «مرگ بر عرب‌ها»، «تنها عرب خوب، عرب مرده‌است» و «عرب‌ها تکه‌های …». یک شعار «۱ نفر رفت، ۹۹۹٬۹۹۹ نفر مانده» آشکارا به جمعیت نزدیک به یک میلیون نفری فلسطینیان غزه اشاره داشت. شعار دیگری سنگ قبری را نشان می‌داد با عبارت «عرب‌ها ۱۹۴۸–۲۰۰۹». افسری از یگان مستقر در منطقه گفت: «گاهی سربازان میان حماس و عرب‌ها فرق نمی‌گذارند.» سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل گفت این شعارها «مغایر با هر آیین رفتاری ارتش و ارزش‌های اخلاقی» است و اگر اثبات شود «سربازان مجازات خواهند شد.»

## خانواده‌های حلو و الدایه
بر پایه شهادت‌های اعضای خانواده که خبرنگار لس آنجلس تایمز گردآوری کرد، سربازان اسرائیلی به خانه خانواده حلو یورش بردند و فؤاد حلو ۵۵ ساله را در برابر خانواده‌اش کشتند و سپس به ۱۳ عضو باقی‌مانده دستور دادند خانه را ترک کنند. سربازان به خانواده اطمینان دادند که هدف قرار نخواهند گرفت؛ با این حال هنگام راه رفتن زیر آتش اسرائیل قرار گرفتند. سه عضو خانواده زخمی شدند و یک نوزاد یک‌ساله کشته شد.

بر پایه گزارش ساکنان غزه به بتسلیم، حمله هوایی خانه خانواده الدایه را فرو ریخت و سیزده عضو خانواده کشته شدند.

## پیوند به بیرون
* سرنوشت خانواده السمونی در غزه: به زبان خودشان — الحق
* سرنوشت یک خانواده، نمایانگر شدت جنگ غزه — ان‌پی‌آر
* نقشه ماهواره‌ای ساختمان‌های ویران‌شده در زیتون — یونوست/یونیتار، ۱۹ ژانویه ۲۰۰۹، بی‌بی‌سی نیوز

## منابع

* 
* 

رده:کشتار جمعی در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:کشتارهای مرتکب‌شده توسط اسرائیل
رده:نوار غزه در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:حمله‌های هوایی در جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
رده:فلسطینی‌ستیزی در اسرائیل
رده:کشتارهای فراقضایی توسط ارتش اسرائیل