توهم تکرار

**توهم فرکانس** (همچنین به عنوان **پدیده بادر-ماینهوف** شناخته می‌شود)، یک سوگیری شناختی است که در آن فرد پس از اینکه اخیراً متوجه یک مفهوم، کلمه یا محصول خاص می‌شود، بیشتر متوجه آن می‌گردد.

نام "پدیده بادر-ماینهوف" در سال ۱۹۹۴ توسط تری مولن در نامه ای به *چاپخانه سنت پل پایونیر* ابداع شد. این نامه توضیح می‌دهد که چگونه پس از یک بار ذکر نام گروه تروریستی آلمانی فراکسیون ارتش سرخ، مدام متوجه آن می‌شود. این باعث شد که خوانندگان دیگر تجربیات خود را از این پدیده به اشتراک بگذارند و باعث شناخت آن شوند. تا اینکه در سال ۲۰۰۵، زمانی که استاد زبان‌شناسی استنفورد، آرنولد زویکی، در مورد این تأثیر در وبلاگ خود نوشت، نام «توهم فرکانس» ابداع شد.

## علل
علل مختلفی برای توهم فرکانسی مطرح شده است. با این حال، اجماع بر این است که فرآیندهای اصلی پشت این توهم، سایر سوگیری‌های شناختی و اثرات مرتبط با توجه هستند که با توهم فرکانسی تعامل دارند. زوئیکی این توهم را نتیجه دو فرایند روان‌شناختی توجه انتخابی و سوگیری تأییدی دانسته است.

### توجه انتخابی
به نظر می‌رسد علت اصلی پشت توهم فکانسی و سایر توهم‌ها و سوگیری‌های مرتبط، توجه انتخابی باشد. توجه انتخابی به فرایند انتخاب و تمرکز بر اشیاء خاص در حالی که حواس‌پرتی‌ها نادیده گرفته می‌شوند، اشاره دارد. این بدان معناست که افراد توانایی شناختی ناخودآگاه برای فیلتر کردن آنچه بر آن تمرکز دارند را دارند.

توجه انتخابی همیشه در هنگام وقوع توهم فرکانسی فعال است. از آنجا که توجه انتخابی تمرکز را به اطلاعاتی که فرد به دنبال آن است هدایت می‌کند، تجربه توهم فرکانسی نیز بر همان محرک‌ها متمرکز خواهد شد. فرایند توهم فرکانسی از توجه انتخابی جداشدنی نیست، به دلیل رابطه علت و معلولی بین این دو، بنابراین شیء، عبارت یا ایده «مکرر» باید انتخابی باشد.

این بدان معناست که یک محرک خاص و تحریک‌کننده یا احساسی می‌تواند توجه فرد را جلب کند، احتمالاً بیشتر از یک کار معمولی که ذهن فرد مشغول آن است.

### سوگیری تأییدی
سوگیری تأییدی یک سوگیری شناختی است که همیشه با توهم فرکانسی تعامل دارد. این سوگیری به تمایل افراد برای جستجوی شواهدی که باورها یا فرضیاتشان را تأیید می‌کند اشاره دارد، در حالی که گاهی شواهد مخالف را نادیده می‌گیرند. سوگیری تأییدی در مراحل بعدی توجه انتخابی اثر می‌گذارد، زمانی که فرد شروع به مشاهده محرک خاصی کرده است. با تمرکز بر این محرک خاص، فرد آن را بیشتر می‌بیند و بنابراین شک و تردید خود را دربارهٔ وقوع مکرر آن تأیید می‌کند، حتی اگر در واقعیت تکرار آن تغییر نکرده باشد. در اصل، سوگیری تأییدی زمانی رخ می‌دهد که فرد تحت تأثیر توهم فرکانسی به دنبال اطمینان از افزایش این تکرار می‌گردد و باور دارد که نظریه‌هایش تأیید شده‌اند چون فقط به شواهد حمایتی توجه می‌کند.

### توهم تازگی
توهم تازگی (Recency illusion) یکی دیگر از اثرات توجه انتخابی است که معمولاً همراه با توهم فرکانسی رخ می‌دهد. این توهم زمانی اتفاق می‌افتد که فرد به تازگی چیزی را متوجه می‌شود و به همین دلیل قانع می‌شود که آن چیز نیز اخیراً به وجود آمده است. این پدیده توهم فرکانسی را تقویت می‌کند چون باعث می‌شود فرد نسبت به محرک‌های جدید آگاه‌تر شود و احتمال تمرکز بر آن‌ها در آینده نزدیک افزایش یابد. مشابه توهم فرکانسی، توهم تازگی نیز نتیجه توجه انتخابی است و می‌توان با بررسی دقیق واقعیت‌ها (fact-checking) بر آن غلبه کرد.

### اثر تقسیم دسته
اثر تقسیم دسته پدیده‌ای است که در آن، زمانی که رویدادها به زیرمجموعه‌های کوچکتر تقسیم می‌شوند، این می‌تواند پیش‌بینی فرکانس وقوع را افزایش دهد. به عنوان مثال، اگر از یک فرد بخواهید تعداد سگ‌ها در یک کشور را پیش‌بینی کند یا از او بخواهید تعداد بیگل‌ها، لابرادورها، پودل‌ها و بولداگ‌های فرانسوی را تخمین بزند، بر اساس این اثر، مجموع تعداد سگ‌های نوع دوم بیشتر از نوع اول خواهد بود. اثر تقسیم دسته می‌تواند باعث توهم فرکانسی در افراد شود؛ زیرا بعد از زیرمجموعه‌بندی یک شیء، عبارت یا ایده، آن‌ها ممکن است بیشتر به این زیرمجموعه‌ها توجه کنند و این باعث می‌شود که باور کنند فرکانس وقوع دسته اصلی افزایش یافته است.

## توضیحات نظری
### پردازش اطلاعات شناختی
مفهوم پردازش اطلاعات شناختی، از جمله پدیده‌هایی مانند توهم فرکانسی، نشان می‌دهد که قضاوت‌های فرکانسی پس‌رو ناشی از ناهماهنگی‌ها در پردازش شناختی است. این اتفاق زمانی می‌افتد که اطلاعات محرک به درستی پردازش نمی‌شود یا به دلیل خطاها یا ناهماهنگی‌ها مبهم می‌شود، که منجر به کاهش تنوع در نحوه درک افراد از فراوانی رویدادها در مقایسه با آنچه که واقعاً مشاهده می‌شود، می‌گردد. مشابه شرکت‌کنندگان در یک آزمایش شرطی‌سازی که الگوهای تقویت برخی محرک‌ها را یادمی‌گیرند، افراد به تفاوت‌ها از یک توزیع برابر در فرکانس توجه می‌کنند. با گذشت زمان، این یادگیری ناکارآمد می‌تواند درک فرکانس را تحریف کند و باعث برآورد بیش از حد رویدادهای کمتر رایج شود و در نتیجه توزیع‌های فرکانس ذهنی را مسطح کند.

در بسیاری از مطالعات، پدیده توهم فرکانسی مستند شده است. در تحقیقی که توسط بگ و همکاران انجام شد، دو آزمایش صورت گرفت. آزمایش اول به بررسی این موضوع پرداخت که چگونه تکرار کلمات در زمینه‌های مختلف بر برآوردهای فرکانسی تأثیر می‌گذارد، در حالی که آزمایش دوم به ارزیابی فرکانسی درک شده انواع مختلف اقلام که به‌طور متفاوتی در ابتدا ارائه شده بودند، پرداخته است. نتایج نشان داد که برآوردهای فرکانسی تحت تأثیر زمینه‌ها قرار دارند، به ویژه اگر این زمینه‌ها به صورت معنایی مرتبط باشند، و تنوع زمینه‌ای به شدت با برآورد فرکانسی همبستگی دارد. آزمایش دوم نشان داد که عوامل خاصی، مانند احساسات یا ویژگی‌های زنده اقلام، می‌توانند منجر به برآورد بیش از حد درک فرکانسی وقوع‌ها توسط افراد شوند. این تحقیق شواهد تجربی برای پدیده توهم فرکانسی ارائه می‌دهد و بر نقش عوامل زمینه‌ای و برجستگی احساسی در شکل‌دهی به درک فرکانسی تأکید می‌کند.

### حساب از دست دادن اطلاعات
بر اساس حساب از دست دادن اطلاعات، توهم فرکانسی ناشی از خطاهای غیرسیستماتیک در پردازش توزیع‌های کج است. این بدان معناست که افراد ممکن است به اشتباه باور کنند که رویدادها یا پدیده‌های خاص به دلیل عدم دقت یا سوگیری در نحوه پردازش اطلاعات، بیشتر از آنچه در واقع اتفاق می‌افتند، رخ می‌دهند. به‌طور خاص، این می‌تواند منجر به اثر پس‌رو در دقت برآوردهای فرکانسی شود. این اثر پس‌رو در اندازه‌های نمونه کوچک‌تر بیشتر مشهود است و منجر به برآوردهای کمتر قابل اعتماد یا دقیق از آمار اقلیت و وقوع‌های کمتر رایج می‌شود.

## چالش‌های تصمیم‌گیری
### پدیده خدنگ
پژوهشگران به سوءاستفاده‌های بالقوه توهم فرکانسی در زمینه‌های حل مسئله یا تشخیص اشاره کرده‌اند. این سوگیری شناختی می‌تواند منجر به نادیده‌گرفتن علل یا رویدادهای نادر شود و افراد تنها به افزایش آگاهی خود نسبت به این موارد استناد کنند. با این حال، «پدیده منگو» دیدگاه‌های سنتی دربارهٔ توهم فرکانسی در تصمیم‌گیری را به چالش می‌کشد. این پدیده به جای آنکه بگوید رویدادهای نادیده‌گرفته شده به اندازه‌ای که تصور می‌شود نادر هستند، بر این نکته تأکید دارد که این رویدادها ممکن است به اندازه‌ای که درک می‌شوند، نادر نباشند. این موضوع محدودیت‌های اتکا به افزایش آگاهی را برای توضیح فرکانسی درک شده برجسته می‌کند.

علاوه بر این، مقایسه‌های بین تیغ اوکام و دیکتوم هیکام در پزشکی، نیاز به احتیاط در به‌کارگیری توهم‌های فرکانسی را برجسته می‌کند. این امر رویکردی دقیق‌تر و انتقادی‌تر به فرآیندهای تصمیم‌گیری را تشویق می‌کند تا از آسیب‌ها یا غفلت‌های احتمالی ناشی از اتکا به تفسیرهای ساده‌انگارانه توهم فرکانسی جلوگیری شود.

### فرضیه فرکانس طبیعی
فرضیه فرکانس طبیعی بیان می‌کند که انسان‌ها به‌طور تکاملی برای پردازش اطلاعات به صورت فرکانس‌ها به جای احتمال‌های تک‌رویدادی سازگار شده‌اند. حامیان این نظریه استدلال می‌کنند که این ترجیح برای فرمت‌های فرکانسی ناشی از اصول تکاملی است، زیرا اجداد ما برای انجام قضاوت‌ها در شرایط عدم قطعیت به یادآوری رویدادهای خاص متکی بودند، چرا که نمی‌توانستند به‌طور ذاتی احتمال رویدادهای فردی را مشاهده کنند. این دیدگاه پیشنهاد می‌کند که شناخت انسانی برای تحلیل شمارش رویدادهای خاص تکامل یافته است، که افراد را مستعد توهم فرکانسی می‌کند و باعث می‌شود که آنها افزایش وقوع‌های رویدادهایی که به تازگی با آن‌ها مواجه شده‌اند را درک کنند. ارائه اطلاعات در قالب‌های فرکانس طبیعی ممکن است با ارائه درک دقیق‌تر از وقوع رویدادها، برخی از توهمات شناختی، از جمله توهمات فرکانسی را کاهش دهد.

## مثال‌های دنیای واقعی
### زبان‌شناسی
توهم فرکانسی در زمینه زبان‌شناسی رایج است. زویکی، که اصطلاح «توهم فرکانسی» را ابداع کرده است، خود یک زبان‌شناس است. او مثالی از زبان‌شناسانی که «بر روی استفاده‌های نوآورانه از 'همه'، به ویژه استفاده نقل قولی آن، کار می‌کنند» ارائه داد که معتقد بودند دوستانشان به‌طور مکرر از «همه» در مکالمات استفاده می‌کنند. با این حال، زمانی که زبان‌شناسان واقعاً این مکالمات را رونویسی کردند، تعداد دفعاتی که از «همه» نقل قولی استفاده کردند، به‌طور قابل توجهی کمتر از انتظاراتشان بود. این موضوع به ویژه در هنگام اظهار نظر دربارهٔ روندهای زبان‌شناسی مدرن، مانند استفاده جوانان از عبارات خاص، مربوط است. اما وقتی فراوانی واقعی استفاده از این عبارات در گذشته بررسی می‌شود، مشخص می‌شود که آن‌ها در طول تاریخ بسیار بیشتر از آنچه که در ابتدا پیش‌بینی شده بود، رایج بوده‌اند.

توهم فرکانسی همچنین به‌طور رایج در نشریات زبان‌شناسی تجویزی مشاهده شده است، که نشان می‌دهد نویسندگان تجویزی به شدت به بیانیه‌های فراوانی و هم‌راستایی آن‌ها با داده‌های زبان‌شناسی تجربی وابسته‌اند. یک مطالعه که به‌طور تجربی این توهم را بررسی کرده است، نشان داد که بیانیه‌های فرکانسی که به‌طور معمول در نشریات تجویزی استفاده می‌شوند، در واقع نمونه‌هایی از توهم‌های فرکانسی هستند که زویکی پیشنهاد کرده است. مقایسه بیانیه‌ها با منابع زبانی مانند دیکشنری‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها معمولاً با الگوهای واقعی استفاده از زبان مطابقت ندارند. اختلاف بین هنجارهای زبان‌شناسی تجویزی و داده‌های زبان‌شناسی تجربی نیاز به افزایش آگاهی و دقت در مورد تجویزهای زبانی که در چنین نشریاتی مطرح می‌شود را برجسته می‌کند.

### دارو
توهم فرکانسی در زمینه پزشکی می‌تواند به پزشکان، رادیولوژیست‌ها و متخصصان پزشکی کمک کند تا بیماری‌ها را تشخیص دهند. بیماری‌ها یا شرایط نادر اغلب ممکن است به دلیل ناآشنایی با آن‌ها از سوی افراد در حوزه پزشکی نادیده گرفته شوند. به عنوان مثال، در اوج پاندمی کووید-۱۹، پزشکان در سراسر جهان تغییر رنگ انگشتان پا را در بیماران مشاهده می‌کردند و و به دلیل همزمانی زمان‌بندی، به سرعت نتیجه می‌گرفتند که این نشانه کووید-۱۹ است. دلیل آن این است که پوست به عنوان منعکس‌کننده شرایط بهداشتی زیرین در این دوره در نظر گرفته می‌شود. با این حال، تحقیقات بعدی نشان داد که شیوع کمتری در میان بیماران وجود دارد، که نشان‌دهنده یک تفسیر نادرست تحت تأثیر توهم فرکانسی است.

محققان پزشکی پیشنهاد می‌کنند که بر اساس توهم فرکانسی، متخصصان پزشکی، به ویژه آن‌هایی که در حال آموزش هستند، می‌توانند برای شناسایی الگوها و ضایعات نادر آماده شوند، که این امر به آن‌ها کمک می‌کند تا بیماری‌ها و شرایط نادر را با دقت بیشتری تشخیص دهند. حتی در شرایطی که متخصصان پزشکی با تجهیزات پزشکی گسترده‌ای مجهز هستند، توانایی شناسایی یک بیماری بستگی به توانایی آن‌ها در تشخیص شرایط پزشکی خاص دارد؛ بنابراین، افزایش برجستگی بیماری‌های نادر خاص به ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی این امکان را می‌دهد که از توهم فرکانسی بهره‌برداری کنند و دقت تشخیصی و مراقبت از بیمار را افزایش دهند.

### بازاریابی
توهم فرکانسی در صنعت بازاریابی به کار می‌رود تا این سوگیری شناختی به نفع آن‌ها عمل کند. به‌طور کلی، این کار با معرفی یک محصول از طریق تبلیغات و آشنا کردن مصرف‌کنندگان با آن انجام می‌شود. به عنوان نتیجه توهم فرکانسی، زمانی که مصرف‌کننده محصول را متوجه می‌شود، شروع به توجه بیشتر به آن می‌کند. مشاهده مکرر این محصول در رسانه‌های اجتماعی، در مکالمات و در زندگی واقعی باعث می‌شود که آن‌ها باور کنند که محصول محبوب‌تر یا در استفاده بیشتر از آنچه که در واقعیت هست، است. چه به دلیل تمایل به هم‌راستایی و چه به سادگی برای داشتن محصول، مصرف‌کننده در نهایت خرید را انجام می‌دهد. این پدیده یک ترفند بازاریابی است که احتمال خرید مصرف‌کننده از محصول را افزایش می‌دهد.

### اقتصاد
توهم فرکانسی در یک آزمایشگاه که یک اقتصاد و تجربه خرید را برای شرکت‌کنندگان تحقیق شبیه‌سازی می‌کند، تمایل به ادراک سوگیری شده نسبت به نرخ‌های تورم تجمعی را نشان می‌دهد. این پدیده به‌ویژه تحت تأثیر نرخ‌های تورم کالاهای خریداری شده به‌طور مکرر قرار دارد.

در این زمینه، مشخص شده است که ادراک تورم در زنان بیشتر از همتایان مردشان سوگیرانه‌تر است، که این تفاوت به مشارکت منظم‌تر زنان در خرید خرده‌فروشی نسبت داده می‌شود. از آنجا که زنان بیشتر در معرض قیمت‌های کالاهای معمولی خریداری شده قرار دارند، ادراک آن‌ها از تورم به‌طور نامتناسبی تحت تأثیر نرخ‌های تورم قرار می‌گیرد. این تمایل سپس در آزمایش‌های کنترل شده در آزمایشگاه تأیید شد، جایی که قیمت‌های کالاهای فردی در درمان‌های مختلف دستکاری شدند.

پیامدهای تمایل مردم به تأثیرپذیری از توهم فراوانی می‌تواند به‌طور قابل توجهی بر رفتار اقتصادی و تصمیم‌گیری تأثیر بگذارد که ممکن است بر مصرف، سرمایه‌گذاری و تصمیمات سیاست‌گذاری تأثیر بگذارد.

### روش‌شناسی تحقیق
توهم فرکانسی در تحقیقات پیامدهایی دارد که می‌تواند منجر به نتایج نادرست شود. محققان ممکن است به‌طور ناخواسته نتیجه‌گیری‌هایی دربارهٔ روندهای گسترده‌تر بر اساس داده‌های محلی محدود بکشند. این تمایل می‌تواند زمانی بروز کند که شکاف‌های قابل توجهی در پوشش نمونه‌گیری وجود داشته باشد، که منجر به ارزیابی‌های نادرست از تغییرات یا روندها در یک منطقه یا جمعیت بزرگ‌تر می‌شود.

## جستارهای وابسته
* آبشار دسترسی
* سوگیری تأییدی
* فهرست سوگیری‌های شناختی
* توهم تازگی
* توجه انتخابی
* همزمانی

## منابع

رده:روان‌شناسی
رده:سوگیری‌های شناختی