چاره سه‌کشوری

**چارهٔ سه‌کشوری**، که با نام **چارهٔ مصر و اردن** نیز شناخته می‌شود، رویکردی پیشنهادی برای حل و فصل درگیری اسرائیل و فلسطین است که با بازگرداندن کنترل اداری کرانه باختری به اردن و نوار غزه به مصر انجام می‌شود. این مدل به دنبال بازگشت به ترتیبات ارضی است که قبل از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ وجود داشت.

## تاریخچه
راه حل سه دولت، وضعیت ژئوپلیتیکی بین توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹ و جنگ شش روزه ۱۹۶۷ را منعکس می‌کند. در این دوره، مصر نوار غزه را اشغال کرد، در حالی که اردن کرانه باختری را اداره می‌کرد، بدون اینکه هیچ کشور عربی فلسطینی مستقلی وجود داشته باشد. در سال ۱۹۵۰، اردن رسماً کرانه باختری را ضمیمه خود کرد و شهروندی اردنی را به ساکنان عرب آن اعطا کرد.

## امکان‌سنجی
اگرچه چاره دوکشوری همچنان چارچوبی است که بیشترین حمایت را برای صلح دارد، اما با افزایش تردیدها در مورد امکان‌سنجی نتیجه دو کشوری، راه حل سه کشوری مورد توجه قرار گرفته است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (آوریل ۲۰۱۵)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; در ژانویه ۲۰۰۹، *[[نیویورک تایمز]]* گزارش داد که مصر و اردن نگران از دست‌یابی مجدد به کنترل غزه و کرانه باختری هستند.

دولت اردن به شدت با اعطای شهروندی اردن به فلسطینی‌ها مخالفت کرده است، زیرا از پیامدهای جمعیتی و سیاسی آن بیم دارد.

در جریان انتخابات پارلمانی اردن در سال ۲۰۱۰، نگرانی‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه اگر مذاکرات اسرائیل و فلسطین شکست بخورد و تشکیلات خودگردان فلسطین منحل شود، اردن ممکن است مجبور شود کرانه باختری را دوباره به خود ملحق کند. برخی گمان می‌کردند که اسرائیل ممکن است این نتیجه را به راه حل دو کشوری ترجیح دهد.

با این حال، برخی از چهره‌های اردنی، مانند طاهر المصری، رئیس سنا، از حاکمیت اردن بر کرانه باختری ابراز حمایت کرده‌اند. در ماه مه ۲۰۱۰، المصری به «دو کرانه متحد [رود اردن]، با ظهور پادشاهی هاشمی اردن در هر دو کرانه رود مقدس» اشاره کرد.

## طرفداران
راه حل سه دولت توسط افراد زیر مورد حمایت قرار گرفته است:
* جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل متحد، که پیشنهاد بازگرداندن غزه به مصر و کرانه باختری به اردن را داده بود.
* آریه الداد، نماینده کنست اسرائیل، که از اعطای شهروندی اردن به فلسطینی‌ها حمایت کرد.
* سرلشکر (محافظ) گیورا ایلند اسرائیلی، که این پیشنهاد را در نشریه سپتامبر ۲۰۰۸ *[[انستیتو واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک]]* تأیید کرد.
* محقق دنیل پایپز، که آن را «راهی منحصر به فرد و هوشیارانه» برای دستیابی به صلح نامید.
* ایان برمر، دانشمند علوم سیاسی، آن را «نقشه‌ای دشوار که زمان آن فرا رسیده است» توصیف کرد.
* سرمقاله‌ای در *روزنامه نیویورک سان*، که در آن استدلال شده بود که نه راه حل دو کشوری و نه چاره یک‌کشوری، هیچ‌کدام عملی نیستند.

در سال ۱۹۹۷، جرالد لوین در وزارت امور خارجه بریتانیا در لندن در مورد کانال پیشنهادی از دریای مرده که می‌توانست فرصت‌های کشاورزی برای اردن، مصر و اسرائیل ایجاد کند، بحث‌هایی را مطرح کرد. گزارش‌ها حاکی از آن بود که اردن ممکن است ۱۷ تا ۲۱ درصد از کرانه باختری را برای تسهیل این پروژه اداره کند.

## کاربرد جایگزین عبارت
اصطلاح *راه حل سه دولتی* همچنین برای توصیف واقعیت پس از سال ۲۰۰۷ و پس از درگیری فتح و حماس به کار رفته است، که در آن:
* تشکیلات خودگردان فلسطین بر کرانه باختری حکومت می‌کند،
* اسرائیل قلمرو حاکمیتی خود را کنترل می‌کند،
* حماس بر نوار غزه حکومت می‌کند.

برخی تحلیلگران معتقدند که این تقسیم‌بندی بالفعل، راه‌حل دو دولت را منسوخ می‌کند. در سال ۲۰۱۲، گزارش‌ها حاکی از آن بود که حماس در حال بررسی اعلام استقلال غزه با حمایت مصر است.

## جستارهای وابسته
* طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین (۱۹۴۷)
* فهرست پیشنهادها برای صلح در خاورمیانه
** چاره یک‌کشوری
** چاره دوکشوری
** الحاق کرانه باختری به اردن (۱۹۵۰–۱۹۶۷/۱۹۸۸)
* طرح آلون (۱۹۶۷)
* کشور فلسطین (اعلام‌شده در ۱۹۸۸)
* دولت یهودا (اعلام‌شده در ۱۹۸۸)
* کنفرانس ۱۹۹۱ مادرید
* پیمان‌های اسلو (۱۹۹۳، ۱۹۹۵)
* تشکیلات خودگردان فلسطین (تأسیس ۱۹۹۵)

; مفاهیم کلی
* از نهر تا بحر
* اسرائیل بزرگ
* صهیونیسم

## منابع

## کتاب‌شناسی
* کارش، افرایم. *جنگ عرفات: مرد و نبرد او برای فتح اسرائیل*. نیویورک: انتشارات گروو، ۲۰۰۳.

رده:روابط مصر و اردن
رده:عبارات مرتبط با درگیری اسرائیل و فلسطین
رده:فرایند صلح اسرائیل و فلسطین