قانون تابعیت فرانسه

**قانون تابعیت فرانسه** از نظر تاریخی بر اساس اصول *[[اصل خاک|jus soli]]* (کلمه لاتین به معنای «اصل خاک») و *[[اصل خون|jus sanguinis]]* (کلمه لاتین به معنای «اصل خون») طبق تعریف ارنست رنان، در تقابل با تعریف آلمانی تابعیت، *jus sanguinis*، که توسط یوهان گوتلیب فیشته تدوین شده است، بنا شده است.

قانون Méhaignerie ۱۹۹۳، که بخشی از یک دستور کار گسترده‌تر کنترل مهاجرت برای محدود کردن دسترسی به تابعیت فرانسه و افزایش تمرکز بر *اصل خون* به‌عنوان عامل تعیین‌کننده تابعیت برای کودکان متولد فرانسه بود، کودکانی را که در فرانسه از والدین خارجی متولد شده‌اند، ملزم می‌کرد که بین ۱۶ تا ۲۱ سالگی تابعیت فرانسه را درخواست کنند، نه اینکه به‌طور خودکار در سن بلوغ به آنها تابعیت اعطا شود. این الزام «تجلی اراده» متعاقباً توسط قانون Guigou در سال ۱۹۹۸ لغو شد، اما کودکانی که در فرانسه از والدین خارجی متولد می‌شوند تا زمان رسیدن به سن قانونی خارجی باقی می‌مانند.

کودکانی که در فرانسه از گردشگران یا سایر بازدیدکنندگان کوتاه مدت متولد می‌شوند، به‌دلیل تولد در فرانسه، تابعیت فرانسوی را به دست نمی‌آورند: اقامت باید ثابت شود. از زمانی که مهاجرت در دهه ۱۹۸۰ به‌طور فزاینده‌ای به یک موضوع سیاسی تبدیل شد، دولت‌های چپ‌گرا و راست‌گرا قوانین متعددی را وضع کرده‌اند که امکان دسترسی به تابعیت فرانسوی را محدود می‌کند.

## اصطلاحات
تمایز بین معنای اصطلاحات *[[شهروندی]]* و *[[تابعیت|ملیت]]* در زبان انگلیسی همیشه واضح نیست و بسته به کشور متفاوت است. به‌طور کلی، ملیت به تعلق قانونی یک شخص به یک کشور مستقل اشاره دارد و اصطلاح رایجی است که در معاهدات بین‌المللی هنگام خطاب به اعضای یک کشور استفاده می‌شود، در حالی که شهروندی معمولاً به معنای مجموعه‌ای از حقوق و وظایفی است که یک شخص در آن ملت دارد.

از نظر تاریخی، اتباع فرانسوی بسته به مذهب، قومیت، وضعیت اقتصادی و جنسیت خود، از حقوق مدنی و سیاسی متفاوتی برخوردار بودند. حق رأی در انتخابات فرانسه شامل زنان، خارجی‌هایی که به‌عنوان تبعه فرانسه تابعیت می‌گرفتند، اتباع مستعمرات، افرادی که ملزم به پرداخت مالیات بر دارایی نبودند و اعضای ادیان غیرمسیحی نمی‌شد. به این ترتیب، همه اتباع فرانسوی لزوماً شهروند کامل نبودند.
رده:اتحادیه اروپا و فرانسه
رده:قوانین فرانسه
رده:مهاجرت به فرانسه

## کسب و از دست دادن تابعیت
### حق برخورداری از طریق تولد، نسب یا اقامت در دوران کودکی
تمام افرادی که در داخل کشور از حداقل یکی از والدین فرانسوی یا خارجی که خود در فرانسه متولد شده است، متولد می‌شوند، به‌طور خودکار تابعیت فرانسه را در بدو تولد دریافت می‌کنند.

تمام افرادی که در خارج از کشور و از حداقل یکی از والدین فرانسوی متولد شده‌اند، از بدو تولد به‌طور خودکار فرانسوی محسوب می‌شوند. تابعیت فرانسوی می‌تواند به‌طور مداوم از طریق هر نسلی که در خارج از کشور متولد می‌شود، منتقل شود، مشروط بر اینکه تولد هر نسل بعدی ثبت شود. به کودکان رها شده در فرانسه که نسب آنها مشخص نیست و به هر کودک دیگری که در این کشور متولد شده و در غیر این صورت بدون تابعیت می‌ماندند، تابعیت فرانسه اعطا می‌شود.

افرادی که در تاریخ ۳۱ دسامبر ۱۹۹۳ یا قبل از آن در فرانسه متولد شده‌اند، در صورتی که حداقل یکی از والدین آنها در مستعمرات سابق فرانسه قبل از استقلال متولد شده باشد، به‌طور خودکار تابعیت فرانسوی را از بدو تولد کسب می‌کنند. از آن تاریخ، تنها فرزندان الجزایری‌هایی که در الجزایرِ تحتِ سلطهٔ فرانسه متولد شده‌اند و حداقل پنج سال در تاریخ ۲ ژوئیه ۱۹۶۲ یا قبل از آن در فرانسهٔ بزرگ ساکن بوده‌اند، توانسته‌اند به‌طور خودکار تابعیت فرانسوی را از بدو تولد به دست آورند.

کودکانی که در فرانسه از والدین خارجی متولد شده در خارج از کشور متولد می‌شوند، در سن ۱۸ سالگی به‌طور خودکار تابعیت فرانسه را دریافت می‌کنند، اگر در فرانسه اقامت داشته باشند و از سن ۱۱ سالگی حداقل پنج سال در این کشور اقامت داشته باشند.افراد زیر ۱۶ سال که در این کشور متولد شده و در هشت سالگی ساکن فرانسه هستند، با اعلامیه‌ای که توسط والدینشان از طرف آنها صادر می‌شود، واجد شرایط دریافت تابعیت فرانسه هستند؛ رضایت صریح کودک واجد شرایط برای کسب تابعیت پس از ۱۳ سالگی الزامی است.

در جریان بحران مایوت در سال ۲۰۲۴، وزیر کشور فرانسه، ژرالد دارمانین، اعلام کرد که دولت مکرون به دنبال نگرانی‌های محلی در مورد مهاجرت غیرقانونی از کشورهای آفریقایی، به دنبال لغو حق *خاک* برای افراد متولد شده در بخش خارجی مایوت خواهد بود.

### اکتساب داوطلبانه
اتباع خارجی بالای ۱۸ سال می‌توانند پس از حداقل پنج سال اقامت در فرانسه، با صلاحدید دولت، تابعیت این کشور را اخذ کنند. متقاضیان نباید سابقه کیفری داشته باشند و نشان دهند که به اندازه کافی با جامعه فرانسه سازگار شده‌اند (معمولاً با تأیید مهارت در سطح B2 در زبان فرانسه و تأیید دانش در ارزش‌های ملی جمهوری). داوطلبانی که متأهل هستند یا فرزند دارند، علاوه بر مدرک اقامت خود، باید مدرکی دال بر سکونت در فرانسه نیز ارائه دهند. شرط اقامت پنج ساله می‌تواند به‌طور استثنایی برای اتباع خارجی که در نیروهای مسلح فرانسه ثبت نام کرده‌اند و در نبردهای فعال مجروح شده‌اند و هر شخصی که سهم فرهنگی یا اقتصادی فوق‌العاده‌ای در دولت فرانسه داشته باشد، لغو شود.از طرف دیگر، اعضای لژیون خارجی فرانسه می‌توانند پس از سه سال خدمت، درخواست تابعیت کنند. افراد غیرشهروندی که با شهروندان فرانسوی ازدواج کرده‌اند، پس از پنج سال ازدواج و زندگی مشترک، واجد شرایط دریافت تابعیت هستند که در صورت احراز شرایط خاص، این مدت به چهار سال کاهش می‌یابد. زوج‌هایی که در خارج از کشور ازدواج می‌کنند باید ازدواج خود را در دفتر ثبت احوال فرانسه ثبت کنند.

### از دست دادن و از سرگیری
تابعیت فرانسوی را می‌توان با ارائه اظهارنامه انصراف، ترک کرد، مشروط بر اینکه اظهارکننده معمولاً در خارج از کشور اقامت داشته و از قبل تابعیت دیگری داشته باشد. اتباع سابق فرانسه می‌توانند متعاقباً برای کسب مجدد تابعیت فرانسه اقدام کنند. افرادی که به جرایم سنگین مانند تروریسم یا جاسوسی محکوم شده‌اند، ممکن است ظرف ۱۰ سال از تاریخ اخذ تابعیت، از تابعیت خود محروم شوند.

## شهروندی و هویت فرانسوی
طبق تعریف جمهوری فرانسه، مردم فرانسه کسانی هستند که تابعیت فرانسوی دارند. طبق قانون اساسی فرانسه، «فرانسه یک جمهوری غیرقابل تجزیه، سکولار، دموکراتیک و اجتماعی خواهد بود. این جمهوری برابری همه شهروندان را در برابر قانون، بدون تمایز از نظر منشأ، نژاد یا مذهب، تضمین می‌کند. به همه عقاید احترام می‌گذارد. این جمهوری بر اساس یک سیستم غیرمتمرکز سازماندهی می‌شود.» ماده ۱،

از اواسط قرن نوزدهم، فرانسه نرخ مهاجرت بسیار بالایی را نشان داده است، عمدتاً از اروپای جنوبی، اروپای شرقی، مغرب، آفریقا و آسیا. طبق گزارش سال ۲۰۰۴ میشل تریبالات، محقق INED، فرانسه تقریباً ۱۴ میلیون نفر (از نزدیک به ۶۳ میلیون نفر، یا تقریباً ۲۲٪) (به آمار جمعیتی فرانسه مراجعه کنید) از تبار خارجی (مهاجر یا با حداقل یکی از والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ مهاجر) دارد. در سال ۲۰۱۵، ۷٫۳ میلیون نفر که در فرانسه متولد شده‌اند، حداقل یکی از والدینشان مهاجر بوده است (تقریباً ۱۱٪ از جمعیت). منشأ نوادگان مهاجران، جریان‌های مهاجرتی را که فرانسه بیش از یک قرن تجربه کرده است، منعکس می‌کند.

فقدان آمار رسمی در مورد شهروندان فرانسوی با اصالت خارجی عمدی است. طبق قانون فرانسه که پس از رژیم ویشی تصویب شد، دسته‌بندی افراد بر اساس ریشه‌های قومی‌شان ممنوع است. در فرانسه، مانند بسیاری از کشورهای اروپایی دیگر، سرشماری‌ها اطلاعاتی در مورد تبار فرضی افراد جمع‌آوری نمی‌کنند. علاوه بر این، تمام آمارهای فرانسه از هرگونه ارجاع به عضویت قومی منع شده‌اند؛ بنابراین، موضع همگون‌سازی دولت فرانسه در قبال مهاجرت و همچنین هویت‌ها و فرهنگ‌های منطقه‌ای، همراه با میراث سیاسی انقلاب فرانسه، منجر به توسعه هویتی فرانسوی شده است که بیشتر بر مفهوم شهروندی استوار است تا پیوندهای فرهنگی، تاریخی یا قومی.

به همین دلیل، هویت فرانسوی لزوماً نباید با «مردم قومی فرانسه» مرتبط باشد، بلکه می‌تواند با ملیت و شهروندی یا یک گروه مبتنی بر فرهنگ و زبان مرتبط باشد. مورد اخیر، اساس «فرانسوی‌زبانی» را تشکیل می‌دهد، گروهی از کشورهای فرانسوی‌زبان، یا کشورهایی که از نظر تاریخی و فرهنگی با فرانسه پیوند دارند. مفهوم «قومیت فرانسوی» در خارج از مرزهای فرانسه، به ویژه در کبک، وجود دارد که برخی افراد ادعای عضویت در یک «گروه قومی فرانسوی» را دارند، اما باز هم بسیاری آن را نه مبتنی بر قومیت، بلکه مبتنی بر زبان می‌دانند و مهاجرانی از، به عنوان مثال، لبنان و هائیتی را نیز شامل می‌شود. برداشت خاص فرانسه از خود به این معنی است که هویت فرانسوی می‌تواند شامل یک فرد فرانسوی‌زبان با قومیت‌های پرتغالی، ایتالیایی، اسپانیایی، لهستانی، رومانیایی، لبنانی، ویتنامی، تونسی، الجزایری یا مراکشی باشد که تابعیت فرانسه را کسب کرده است. با این وجود، مانند سایر کشورهای اروپایی، سطحی از تبعیض رخ می‌دهد و نرخ بیکاری در بین جویندگان کار با نام‌های خارجی بالاتر است.

### حقوق و تعهدات شهروندان فرانسوی
به‌طور کلی، در فرانسه مدرن، حقوق اساساً مشابه سایر کشورهای اتحادیه اروپا است.

علیرغم گفتمان رسمی جهان‌شمولی، ملیت فرانسوی به معنای شهروندی خودکار نبوده است. برخی از دسته‌های مردم فرانسه در طول سال‌ها از شهروندی کامل محروم شده‌اند:
* زنان: تا زمان آزادسازی، آنها از حق رأی محروم بودند. دولت موقت ژنرال دوگل این حق را طبق مصوبه ۲۱ آوریل ۱۹۴۴ به آنها اعطا کرد.
* ارتش: برای مدت طولانی، ارتش با اشاره به ممنوعیت دخالت در زندگی سیاسی، *Grande muette* («بی‌صدای بزرگ») نامیده می‌شد. در بخش بزرگی از جمهوری سوم (۱۸۷۱–۱۹۴۰)، ارتش در موضع اصلی ضد جمهوری‌خواهی (و بنابراین ضدانقلابی) قرار داشت، ماجرای دریفوس و بحران ۱۶ مه ۱۸۷۷ که منجر به *[[کودتا|کودتای]]* سلطنت‌طلبانه توسط مک‌ماهون شد، نمونه‌هایی از این روحیه ضد جمهوری‌خواهی بودند. این ویژگی ارتش باعث شد که آنها تنها پس از تجویز ۱۷ اوت ۱۹۴۵، یعنی مشارکت دوگل در مقاومت داخلی فرانسه که ارتش را با جمهوری آشتی داد، حق رأی کسب کنند. با این وجود، اعضای ارتش از تمام آزادی‌های عمومی، همان‌طور که قانون ۱۳ ژوئیه ۱۹۷۲ در مورد اساسنامه عمومی ارتش تصریح می‌کند، بهره‌مند نیستند.
* جوانان: قانون ژوئیه ۱۹۷۴ که به ابتکار رئیس‌جمهور والری ژیسکار دستن وضع شد، سن قانونی را به ۱۸ سال کاهش داد و بدین ترتیب برخی از نوجوانان را به شهروندان کامل تبدیل کرد.
* خارجی‌های دارای تابعیت: از ۹ ژانویه ۱۹۷۳، خارجی‌هایی که تابعیت فرانسه را کسب کرده‌اند، لازم نیست پنج سال پس از اخذ تابعیت خود برای رأی دادن صبر کنند.
* ساکنان مستعمرات: قانون ۷ مه ۱۹۴۶ تصریح می‌کرد که سربازان «امپراتوری» (مانند *تیرایلرها*) که در طول جنگ جهانی اول و دوم کشته شدند، شهروند محسوب نمی‌شوند.

شهروندی مدرن با مشارکت مدنی (که آزادی مثبت نیز نامیده می‌شود) مرتبط است، که شامل رأی‌گیری، تظاهرات، دادخواست‌ها، کنشگری و غیره می‌شود.

## جستارهای وابسته
* قانون تابعیت بریتانیا

## منابع

رده:قوانین تابعیت