سده وربورگ

**سده وربورگ** (به عبری: ) یک موشاو شیتوفی در مرکز اسرائیل است. این روستا در شمال شهر کفر سابا واقع شده و زیر نظر شورای منطقه‌ای دروم هشارون قرار دارد. سده وربورگ در سال ۱۹۳۸ به شیوه دیوار و برج توسط مهاجران یهودی آلمانی بنیان‌گذاری شد و به نام اوتو وربورگ، گیاه‌شناس و رهبر صهیونیست که در همان سال درگذشت، نام‌گذاری گردید.

اقتصاد این روستا بر پایه کشاورزی شامل پرورش مرکبات، گل و سبزیجات و نیز مرغداری استوار بوده، هرچند با گسترش ساخت‌وساز مسکونی از دهه ۱۹۹۰ به بعد، سیمای کشاورزی آن به‌تدریج کم‌رنگ شده‌است.

## پیشینه
### جنگل شارون
پیش از سده بیستم، این منطقه بخشی از جنگل شارون را تشکیل می‌داد. این درختزار با غلبه گونه بلوط تابور (به لاتین: ) از کفار یونا در شمال تا رعانانا در جنوب گسترده بود. ساکنان عرب منطقه به‌طور سنتی از این سرزمین برای چرای دام، تأمین هیزم و کشاورزی فصلی بهره می‌بردند. شدت یافتن اسکان و کشاورزی در دشت ساحلی در سده نوزدهم به جنگل‌زدایی و در پی آن تخریب محیط زیست انجامید.

### تأسیس موشاو
در سال ۱۹۳۳ پیمان هعَوَرا (پیمان انتقال) میان آژانس یهود و حکومت نازی آلمان امضا شد که امکان انتقال مبالغ محدودی از دارایی یهودیان آلمان به فلسطین را فراهم کرد. بر پایه این پیمان، تجهیزاتی مانند لوله، کنتور آب و ابزار کار از آلمان خریداری شد و چند صد خانواده یهودی به فلسطین مهاجرت کردند.

در سال ۱۹۳۷ گروهی از یهودیان از سیلزیای علیا و دیگر مناطق آلمان برای اسکان در نزدیکی کفر سابا راهی فلسطین شدند. شرکت رسکو (Rassco) وابسته به آژانس یهود، جوانان طبقه متوسط را برای اسکان بر زمین‌های صندوق ملی یهود هدایت کرد. نخستین اعضا شامل سی خانواده بودند که نزدیک به ۱٬۲۰۰ لیره برای راه‌اندازی مزرعه دریافت کردند و ده خانواده دیگر نیز مزارع کوچکی با وام آژانس تهیه کردند.

در ماه مه ۱۹۳۸ نخستین سلاح‌ها در انباری مخفی ذخیره شد و فردای آن روز نخستین خانواده‌ها در روستا مستقر شدند. موشاو به‌صورت یک استقرار «دیوار و برج» پایه‌ریزی شد و ساخت نخستین خانه‌های دائمی تا سال ۱۹۴۰ به پایان رسید. نام روستا از اوتو وربورگ، گیاه‌شناس و سومین رئیس سازمان جهانی صهیونیست گرفته شده‌است.

### جنگ ۱۹۴۸
در جریان جنگ استقلال ۱۹۴۸، نبردهای سختی در اطراف موشاو درگرفت. نیروهای هگنا به روستای عربی همجوار مِسکه رسیدند و آن را خالی از سکنه یافتند. مردان موشاو برای نگهبانی از پاسگاه‌های میان مِسکه و تیره بسیج شدند. در ۱۵ مه ۱۹۴۸ نیروهای عراقی تا جاده اتصالی سده وربورگ به رمت هکوبش پیش رفتند. زنان و کودکان از روستا تخلیه شدند و مردان در پیرامون مواضع دفاعی گرفتند؛ اما عراقی‌ها پس از چند ساعت به دلایل نامعلوم عقب‌نشینی کردند.

### پس از جنگ و توسعه
پس از جنگ، گروهی از مهاجران یهودی بازمانده هولوکاست از چکسلواکی و مجارستان به موشاو پیوستند و فرایند پذیرش آن‌ها تا ۱۹۵۱ به پایان رسید. در همین زمان ۲٬۰۰۰ دونم زمین دیگر به سده وربورگ اختصاص یافت. در فاصله سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۷ گروه دیگری از یهودیان لهستان نیز به روستا آمدند. در این دوره رهبری موشاو تصمیم گرفت تنها زبان ارتباطی روستا عبری باشد که همین امر به کناره‌گیری برخی از سران موشاو که تنها آلمانی می‌دانستند انجامید.

پیش از ۱۹۴۹ وسعت سده وربورگ ۷۰۰ دونم (۰٫۷ کیلومتر مربع) بود و اکنون به ۲٬۹۰۰ دونم (۲٫۹ کیلومتر مربع) رسیده‌است.

از دهه ۱۹۹۰ موشاو دوره‌ای از گسترش ساختمانی را آغاز کرد: فاز نخست در سال ۱۹۹۲ (۲۱ خانه)، فاز دوم در ۱۹۹۷ (۴۳ خانه) و فاز سوم در ۲۰۰۵ (۷۲ خانه) به بهره‌برداری رسید. بخشی از این واحدها برای نسل جوان ساکنان و بخشی برای تازه‌واردان ساخته شد. در سال ۲۰۰۸ به مناسبت هفتادمین سالگرد تأسیس موشاو، بایگانی روستا با گردآوری اسناد، مصاحبه‌ها و ترجمه شهادت‌نامه‌هایی که به آلمانی نوشته شده بودند تأسیس گردید.

## جغرافیا
سده وربورگ در ارتفاع ۵۱ متری از سطح دریا در دشت شارون واقع شده‌است. این روستا در حدود ۹ کیلومتری ساحل دریای مدیترانه، نزدیک به ۲۰ کیلومتری شمال شرقی تل‌آویو و ۳ کیلومتری شمال کفر سابا قرار دارد. رودخانه فصلی ناحال پولگ از شمال روستا می‌گذرد. در حدود ۵ کیلومتری شمال شرقی موشاو شهر عربی تیره و در ۶ کیلومتری جنوب شرقی آن شهر فلسطینی قلقیلیه در آن سوی خط سبز قرار دارد. سده وربورگ از راه جاده شماره ۵۵۴ به شبکه حمل‌ونقل متصل است.

## رکورد جهانی

سده وربورگ نگهدارنده رکورد جهانی گینس برای بزرگ‌ترین سالاد کاهو بود که وزن آن ۱۰٬۲۶۰ کیلوگرم بود. این رویداد در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۷ به مناسبت هفتادمین سالگرد تأسیس موشاو برگزار شد. سالاد به شرکت‌کنندگان و تماشاگران به بهای ۱۰ شِقِل نو در هر کاسه فروخته شد و ۱۰۰٬۰۰۰ شقل (بیش از ۲۵٬۰۰۰ دلار) برای مرکز توانبخشی عالِه نِگِو—دهکده بازتوانی بزرگسالان جوان دارای ناتوانی‌های شدید جسمی و شناختی—گردآوری شد.

## جمعیت
سده وربورگ روستایی کوچک با روند رشد جمعیتی بلندمدت است. بر پایه آمار سال ۲۰۱۴، جمعیت آن ۱٬۴۸۵ نفر بود و اکثریت مطلق ساکنان آن را یهودیان تشکیل می‌دادند.

## گالری تصاویر

File:שדה ורבורג - מראה שדה ורבורג ליד כפר סבא-JNF033634.jpeg|سده وربورگ، ۱۹۳۸
File:שדה ורבורג - 5 שנים לקיומו של שדה ורבורג-JNF033646.jpeg|سده وربورگ، ۱۹۴۳
File:שדה ורבורג - חמש שנים לקיומו-JNF024460.jpeg|جشن پنجمین سالگرد سده وربورگ، ۱۹۴۳
File:Tsofit 1942.jpg|نقشه سده وربورگ ۱۹۴۲ (مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰)
File:Qalqilya 1945.jpg|نقشه سده وربورگ ۱۹۴۵ (مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰)
File:מושב שדה ורבורג בהקמה 1938 אוסף זולטן קלוגר גנזך המדינה.jpg|سده وربورگ در زمان تأسیس، ۱۹۳۸
File:מושב שדה ורבורג משק עופות 1938 אוסף זולטן קלוגר גנזך המדינה.jpg|مرغداری سده وربورگ، ۱۹۳۸


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی سده وربورگ

رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۸ (میلادی) در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:مناطق مسکونی در استان مرکز (اسرائیل)
رده:مختصات در ویکی‌داده