پایگاه هوایی بگرام

**پایگاه هوایی بگرام** (به انگلیسی: ) یک پایگاه نظامی در ناحیهٔ بگرام، ولایت پروان در شمال کابل بود که در طول دهه‌های گذشته نقش مهمی در عملیات‌های نظامی، تدارکاتی و بازداشتی داشت. این پایگاه در دوران جنگ سرد و جنگ‌های بعدی افغانستان بارها تحت کنترل قدرت‌های مختلف قرار گرفته و به یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های نظامی خارجی در منطقه بدل شد.

در پی تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، این گروه اعلام نمود که پایگاه‌های پیشین ایالات متحده را به محل استقرار نیروهای خود و همچنین به قطب‌های اقتصادی ویژه بدل خواهد کرد. با این حال، بررسی‌های روزنامه واشنگتن پست بر پایه تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های موجود و گفت‌وگوهای انجام‌شده نشان می‌دهد که بخش بزرگی از این تأسیسات عملاً بلااستفاده مانده و تنها بهره‌برداری محدودی از آن‌ها صورت گرفته است. طالبان پس از حاکمیت مجدد در سال ۲۰۲۱، برای فریب ماهواره‌ها_ تصاویر هواپیماهای نظامی را در پایگاه هوایی بگرام نقاشی کرد.

## تاریخچه
### دورهٔ شوروی
بگرام در دههٔ ۱۹۵۰ ساخته شد و در سال ۱۹۷۶ باند اصلی آن توسعه یافت. در دوران جنگ شوروی در افغانستان (۱۹۷۹–۱۹۸۹) این پایگاه به مرکز عملیات هوایی و تدارکاتی ارتش سرخ بدل شد.

### جنگ داخلی افغانستان
پس از خروج شوروی و آغاز جنگ‌های داخلی، بگرام بارها میان گروه‌های مختلف جابه‌جا شد. در دههٔ ۱۹۹۰ طالبان و ائتلاف شمال هر یک تلاش داشتند این پایگاه را در اختیار بگیرند.

### حضور ایالات متحده و ناتو
پس از حملات ۱۱ سپتامبر و آغاز عملیات آزادی پایدار، ایالات متحده و متحدان ناتو بگرام را به سرعت تحت کنترل گرفتند و آن را به هاب اصلی عملیاتی خود تبدیل کردند. در این دوره باند دوم ساخته شد و پایگاه عملاً به «شهرک نظامی» با هزاران پرسنل بدل گردید.

### بازداشتگاه بگرام
در این پایگاه زندان مشهوری موسوم به «زندان پاروان» یا بازداشتگاه بگرام فعال بود. گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری مانند دیدبان حقوق بشر به نقض حقوق بازداشت‌شدگان و سوءرفتار با آنان اشاره کرده‌اند.

### خروج آمریکا و سقوط به دست طالبان
در تاریخ ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، نیروهای آمریکایی به‌طور ناگهانی بگرام را ترک کردند و کنترل آن را به دولت افغانستان سپردند. پس از سقوط دولت جمهوری اسلامی افغانستان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، طالبان بدون مقاومت جدی پایگاه را تصرف کردند.

## حملات مهم
* در دسامبر ۲۰۱۵ یک حملهٔ انتحاری با موتورسیکلت باعث کشته‌شدن ۶ عضو ناتو شد.
* در نوامبر ۲۰۱۶ یک انفجار انتحاری در داخل پایگاه منجر به کشته‌شدن ۴ آمریکایی شد.

## امکانات
پایگاه هوایی بگرام تنها یک پایگاه نظامی نبود، بلکه به‌عنوان یک «شهر نظامی کامل» عمل می‌کرد و مجموعه‌ای از امکانات نظامی، رفاهی، فرهنگی و ورزشی را در خود جای می‌داد.

### باند و تجهیزات هوایی
* دو باند اصلی به طول ۳٬۵۰۰ و ۳٬۲۰۰ متر
* پذیرش انواع هواپیماهای سنگین از جمله C-17 و C-5
* آشیانه‌ها و پناهگاه‌های هواپیما
* مرکز تعمیر و نگهداری تجهیزات هوایی
* برج کنترل پرواز و سامانه‌های راداری

### تأسیسات نظامی و لجستیکی
* محوطه‌های استقرار نیروها و پادگان‌ها
* انبارهای مهمات و تجهیزات
* سامانه‌های پدافندی و راداری
* مرکز فرماندهی و اطلاعاتی نیروهای آمریکا و ناتو در شمال افغانستان

### امکانات پزشکی و آموزشی
* بیمارستان مجهز با بخش‌های جراحی، اورژانس و مراقبت‌های ویژه
* مدرسه و دانشگاه کوچک برای آموزش نیروها و برخی خانواده‌های مستقر

### امکانات رفاهی و فرهنگی
* سینما و سالن نمایش فیلم
* باشگاه بدنسازی و سالن ورزشی
* آمفی‌تئاتر برای اجراهای هنری و مراسم
* فروشگاه‌های متعدد (PX) با فست‌فود و تجهیزات روزمره
* گیم‌نت و سالن تفریحی با کنسول‌های بازی

### اماکن مذهبی
* کلیسا برای سربازان مسیحی
* نمازخانه و مسجد برای نیروهای مسلمان

### امکانات ورزشی و تفریحی
* زمین فوتبال و بسکتبال
* استخر شنا و امکانات آبی

### تأسیسات بازداشت
* زندان بگرام (Parwan Detention Facility) برای نگهداری بازداشت‌شدگان طالبان و القاعده

## جستارهای وابسته
* جنگ افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۲۱)
* طالبان
* پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در خارج از کشور

## منابع

رده:پایگاه‌های نظامی ارتش آمریکا
رده:پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در افغانستان