ماریتا روبوستی

[بندانگشتی|خودنگاره با [اسپینت (ساز)|اسپینت، اوفیتزی ()]]
**ماریتا روبوستی** (۱۵۶۰؟ – ۱۵۹۰) نقاش ونیزی دوره رنسانس بود. او دختر تینتورتو (یاکوبو روبوستی) بود و گاهی اوقات، با نام تینتورتا از او یاد می‌شود.

## زندگی‌نامه
نام روبوستی به‌طور خلاصه در *کتاب «قاب نقاشی و مجسمه»* نوشته رافائلو بورگینی در سال ۱۵۸۴ ذکر شده است. با این حال، تنها منبع اصلی شناخته شده برای جزئیات زندگی ماریتا روبوستی، کتاب *«زندگی تینتورتو»* نوشته کارلو ریدولفی است که در سال ۱۶۴۲ دربارهٔ پدرش منتشر شد. این دو منبع در مورد سال تولد او اختلاف نظر دارند: به گفته بورگینی، او در سال ۱۵۵۵ متولد شده است، اما کارلو ریدولفی نشان می‌دهد که او در سال ۱۵۶۰ متولد شده است. او احتمالاً در سال ۱۵۶۰ متولد شده است، زیرا مرگ او هنگام زایمان در سن سی سالگی در سال ۱۵۹۰ ثبت شده است.

او تمام عمر خود را در ونیز زندگی کرد. ماریتا روبوستی، دختر ارشد نقاش برجسته ژاکوپو روبوستی بود و استعداد هنری‌اش را از پدر به ارث برد. لقب «لا تینتورِتا» که به معنای «رنگرز کوچک زن» است، از حرفهٔ پدربزرگش که رنگرز (تینتورتو) بود، گرفته شده و همین لقب باعث شد او با نام‌های مختلفی شناخته شود: ماریتا روبوستی، ماریتا تینتورتو، یا همان «**لا تینتورِتا**».

نام مادرش در منابع تاریخی ثبت نشده است، اما رابطه نزدیک او با پدرش توسط نویسنده‌ای به نام ریدولفی با جزئیات فراوان توصیف شده است. ماریتا از کودکی در کنار پدرش آموزش دید و حتی برای اینکه بتواند در همه جا همراه او باشد، لباس پسرانه می‌پوشید—اقدامی که در آن زمان برای یک دختر بسیار غیرمعمول و جسورانه بود.

پس از او، هفت خواهر و برادر دیگر به دنیا آمدند که حاصل ازدواج دوم پدرش با فاوستینا اپیسکوپی بودند: سه برادر ناتنی و چهار خواهر ناتنی. از میان آن‌ها، دو برادر ناتنی نیز به حرفه نقاشی روی آوردند که مشهورترین‌شان دومنیکو بود—نقاشی که بعدها آثار قابل‌توجهی خلق کرد و نام خانوادگی را در تاریخ هنر ایتالیا تثبیت نمود.

ماریتا روبوستی با وجود محدودیت‌های اجتماعی برای زنان در قرن شانزدهم، توانست در کنار پدرش رشد کند، آموزش ببیند، و به‌عنوان هنرمندی مستقل شناخته شود. زندگی او نمونه‌ای از حضور مؤثر زنان در هنر رنسانس و مقاومت در برابر نقش‌های جنسیتی تحمیل‌شده از سوی جامعه بود.
بندانگشتی|''پرتره یک بانو'' اثر تینتورتواز دختر و دستیار ماهرش، ماریتا روبوستی، است
آموزش هنری ماریتا روبوستی در فضای کارگاهی پدرش، ژاکوپو روبوستی، شکل گرفت—محیطی مشارکتی که در آن هنرمندان جوان با انجام بخش‌هایی از نقاشی، مانند طراحی پس‌زمینه و تعیین جایگاه پیکره‌ها، تجربه کسب می‌کردند. این نوع تقسیم کار در کارگاه‌های نقاشی قرن شانزدهم رایج بود و ماریتا نیز احتمالاً در همین چارچوب به آثار پدرش کمک می‌کرد. او نه‌تنها به‌عنوان دستیار هنری، بلکه به‌عنوان مدل نیز در بسیاری از نقاشی‌های پدرش حضور داشت. چهره‌اش در آثار مختلف ژاکوپو دیده می‌شود، که نشان‌دهندهٔ رابطه نزدیک و اعتماد هنری میان آن‌هاست. گفته می‌شود که پس از مرگ ماریتا، پدرش در حالی‌که غرق در اندوه بود، آخرین پرتره‌اش را از او کشید—اثری پس از مرگ که بر بستر او خلق شد.

این نقاشی پایانی، نه‌فقط یک تصویر، بلکه تجسمی از عشق پدرانه، سوگ، و پیوندی عمیق میان دو هنرمند بود. ماریتا روبوستی، با وجود عمر کوتاهش، ردپایی ماندگار در تاریخ هنر ونیز برجای گذاشت—زنی که در کنار پدرش رشد کرد، در آثارش حضور داشت، و با مرگش، آخرین الهام را برای یکی از بزرگ‌ترین نقاشان رنسانس فراهم آورد.

با آن‌که استقلال اجتماعی و اقتصادی ماریتا روبوستی از دیگر زنان هنرمند هم‌عصرش فراتر نبود، او توانست پیروان زیادی جذب کند و درک رایج از زنانگی در هنر را دگرگون سازد. پس از مرگش، کارلو ریدولفی او را یکی از برجسته‌ترین زنان زمان خود توصیف کرد و نوشت که مهارت‌هایش هم‌سطح با پدرش بود، در حالی‌که «ظرافت زنانه‌ای آمیخته با احساس و اراده‌ای استوار» را به نمایش می‌گذاشت.

گفته می‌شود که روبوستی در کارگاه پدرش نه‌تنها به‌عنوان دستیار در خلق آثار، از جمله قطعات مذهبی و محراب‌ها، فعالیت داشت، بلکه در بسیاری از موارد، دستاوردهایش به نام پدرش ثبت می‌شد. هیچ سندی وجود ندارد که نشان دهد او سفارش مستقلی برای خلق آثار مذهبی یا تزئینات کلیسایی دریافت کرده باشد. با این حال، او بیشتر به‌عنوان چهره‌نگار شناخته می‌شد و توانایی‌اش در این زمینه چنان چشمگیر بود که امپراتور ماکسیمیلیان و شاه فیلیپ دوم اسپانیا علاقه‌مند بودند او را به‌عنوان نقاش دربار خود دعوت کنند—نشانه‌ای روشن از شهرت و اعتبار هنری‌اش در میان معاصران.

با این‌حال، پدرش ژاکوپو روبوستی، این دعوت‌ها را به‌جای او رد کرد، زیرا نمی‌توانست دوری از دخترش را تحمل کند. این تصمیم، هرچند مانع از گسترش حرفه‌ای ماریتا در سطح بین‌المللی شد، اما نشان‌دهندهٔ پیوند عاطفی عمیق میان پدر و دختر بود—رابطه‌ای که در آثار هنری و روایت‌های تاریخی از آن‌ها بازتاب یافته است. ماریتا روبوستی، با وجود محدودیت‌های زمانه، توانست تصویری نو از زن هنرمند ارائه دهد: زنی با مهارت، احساس، و حضوری که فراتر از سایهٔ پدرش در تاریخ هنر باقی ماند.

در سال ۱۵۷۸، تینتورتو ترتیب ازدواج ماریتا با یک جواهرساز و نقره‌ساز ونیزی به نام ماریو آگوستا را داد تا مطمئن شود که او در کنار او خواهد ماند. ماریتا در هنگام زایمان درگذشت و در سال ۱۵۹۰ در سانتا ماریا دل اورتو در ونیز به خاک سپرده شد.

پس از مرگ او، کاهش قابل توجه در آثار تینتورتو به غم از دست دادن دخترش نسبت داده شد، نه به احتمال از دست دادن ماهرترین دستیارش.

## انتساب‌ها و ارزیابی
[بندانگشتی|''پرتره اوتاویو استرادا''اکنون به جای پدرش به ماریتا روبوستی نسبت داده می‌شود - [موزه ملی آمستردام|موزه امپراتوری، آمستردام]]
از آنجایی که عرف‌های آن زمان حکم می‌کرد که زنان در حوزه‌های خانگی باقی بمانند و در دنیای عمومی تولید و فروش هنر مورد استقبال قرار نگیرند، روبوستی و زنان معاصر او تنها از طریق بستگان مرد خود که به عنوان هنرمند شناخته می‌شدند، به دنیای هنر حرفه‌ای راه یافتند.

با توجه به عدم شناسایی آثار او، تا دوران مدرن تنها نقاشی که به‌طور قطعی به ماریتا روبوستی نسبت داده می‌شد، *خودنگاره* او (حدود ۱۵۸۰؛ گالری اوفیتزی، فلورانس) بود. این پرتره، ماریتا را در حالی که در مقابل یک هارپسیکورد قرار گرفته و متنی موسیقی را در دست دارد، به تصویر می‌کشد که به عنوان یک مادریگال اثر فیلیپ وردلوت، «مادونا برای صدایت» شناخته شده است. یکی از منتقدان فرض کرده است که گنجاندن متن این مادریگال، که سطرهای آغازین آن «بانوی من، من در عشق تو می‌سوزم و تو آن را باور نمی‌کنی»، نشان می‌دهد که این نقاشی برای یک بیننده مرد خاص خلق شده است. این گمانه‌زنی نشان می‌دهد که ممکن است برای تماشای شوهرش در نظر گرفته شده باشد.

از دیگر آثار منسوب به او می‌توان به سه نقاشی دیگر اشاره کرد. *پیرمرد و یک پسر* (حدود ۱۵۸۵؛ موزه تاریخ هنر، وین) که مدت‌ها یکی از بهترین پرتره‌های پدرش محسوب می‌شد، در سال ۱۹۲۰ مشخص شد که توسط ماریتا روبوستی نقاشی شده است. *پرتره اوتاویو استرادا* (موزه امپراتوری، آمستردام) اکنون به او نسبت داده می‌شود تا پدرش. *پرتره دو مرد* (نگارخانه آثار استادان قدیمی، درسدن) که با "MR" امضا شده است، تنها اثر باقی‌مانده با امضای ماریتا روبوستی تصور می‌شود.

## الهام‌بخش هنرمندان رمانتیک
پس از مرگ ماریتا روبوستی، او به الهام‌بخش نقاشان رمانتیک قرن نوزدهم تبدیل شد. لئون کوگنیه در سال ۱۸۴۶ اثری با عنوان *تینتورتو در حال نقاشی دختر مرده‌اش* خلق کرد، و الئوتریو پاگلیانو در سال ۱۸۶۱ نقاشی *تینتورتو و دخترش* را به تصویر کشید. این آثار، روبوستی را نه به‌عنوان هنرمند، بلکه به‌عنوان سوژه‌ای تراژیک و احساسی برای خلاقیت مردانه بازنمایی کردند.

در این روند، زن هنرمند از جایگاه خالق به جایگاه موضوع تبدیل شد—به‌ویژه در قالب «موزه‌ای در حال مرگ» که نماد زنانگی رنج‌کشیده، ساکت، و فداکار بود. این تصویرسازی، بخشی از الگوی رایج در هنر رمانتیک بود که زنان را بیشتر در نقش‌های احساسی، ملودراماتیک، و نمادین قرار می‌داد تا در جایگاه فعال و خلاق. ماریتا روبوستی، که در زندگی‌اش با جسارت در عرصه هنر حضور داشت، پس از مرگش به نمادی از اندوه، زیبایی محزون، و الهام مردانه بدل شد—تغییری که بازتابی از نگاه جنسیتی زمانه به زنان هنرمند بود.

## منابع

رده:اهالی ونیز در سده ۱۶ (میلادی)
رده:پرتره‌نگاران اهل ایتالیا
رده:درگذشتگان ۱۵۹۰ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۵۶۰ (میلادی)
رده:منابع الهام هنری
رده:نقاشان رنسانس اهل ایتالیا
رده:نقاشان زن اهل ایتالیا
رده:نقاشان سده ۱۶ (میلادی) اهل ایتالیا