مسیحیان مارونی لبنانی

**مسیحیان مارونی لبنانی** (; ) به آن مسیحیان لبنانی اشاره دارد که عضو کلیسای مارونی در لبنان هستند که بزرگ‌ترین جامعهٔ مسیحی در این کشور به شمار می‌روند. کلیسای مارونی، کلیسایی کاتولیک شرقی است که به‌طور کامل تابع کلیسای جامع کاتولیک جهانی می‌باشد. جمعیت مارونی‌های لبنان عمدتاً در جبل لبنان و شرق بیروت متمرکز است.در لبنان، از سال ۱۹۳۲ سرشماری ملی انجام نشده است. با این حال،  مطالعۀ جمعیت‌شناختی انجام‌شده توسط مرکز آمار لبنان  در دهۀ ۲۰۰۰، یک شرکت تحقیقاتی مستقر در بیروت، نشان داد که ۲۲ درصد از کل جمعیت لبنان، مسیحیان مارونی‌اند. طبق آماری که توسط «اطلاعات بین‌المللی»، یک شرکت مستقل مطالعات علمی در بیروت، تا سال ۲۰۲۰ گردآوری شده است،  از میان ۲۴۰۵ کلیسا در لبنان، فرقۀ مارونی با ۱۶۴۷ کلیسا بیشترین تعداد کلیسا را ​​دارد که ۶۸٪ از کل کلیساهای متعلق به مسیحیان و ۴۲٪ از کل عبادتگاه‌های همه فرقه‌های لبنان را تشکیل می‌دهد. 

در تاریخ سیاسی، مارونی‌ها و دروزی‌ها در اوایل قرن هجدهم، لبنان مدرن را از طریق نظام حکومتی و اجتماعی‌ای که به نام «دوگانهٔ مارونی–دروزی» شناخته می‌شود، بنیان گذاشتند. درگیری میان دروزی‌ها و مارونی‌ها در سال ۱۸۶۰ منجر به تشکیل مُتِصَرِّفیّهٔ جبل لبنان شد؛ واحدی خودمختار در درون امپراتوری عثمانی که تحت نفوذ مارونی‌ها و حمایت قدرت‌های اروپایی قرار داشت. پس از پایان جنگ جهانی اول، مارونی‌ها توانستند با موفقیت برای ایجاد لبنان بزرگ که از ترکیب جبل لبنان و مناطق پیرامونی آن شکل گرفت، تلاش کنند. در دوران قیمومت فرانسه و تا پایان جنگ جهانی دوم، مارونی‌ها نفوذ گسترده‌ای به دست آوردند. پس از استقلال لبنان در ۱۹۴۸، آنان بر سیاست لبنان تسلط داشتند تا زمانی که جنگ داخلی ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ به برتری‌شان پایان داد. هرچند توافق‌نامهٔ طائف از نفوذ مارونی‌ها کاست، اما آنان همچنان در کنار دیگر جوامع نیرومند لبنان، همچون شیعیان و سنیان، نقش مؤثری دارند.

قانون اساسی لبنان برای هر یک از گروه‌های مذهبی کشور، نمایندگی سیاسی را تضمین کرده است. طبق مفاد توافق‌نامهٔ نانوشته‌ای به نام میثاق وطنی میان رهبران سیاسی و مذهبی لبنان، رئیس‌جمهور کشور باید از جامعهٔ مارونی باشد.

## تاریخچه

میراث فرهنگی و زبانی مردم لبنان آمیزه‌ای است از عناصر بومی فینیقی و فرهنگ‌های بیگانه‌ای که در طول هزاران سال بر این سرزمین و مردم آن فرمان رانده‌اند. در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۳، پی‌یر زَلّوعه، پژوهشگر ارشد انجمن نشنال جئوگرافیک در پروژه ژنوگرافیک، اظهار داشت که تنوع ژنتیکی در لبنان پیش از شکل‌گیری تفاوت‌های دینی و مذهبی وجود داشته است: «لبنان پیش از پیدایش ادیان، جوامع متمایزی با ویژگی‌های ژنتیکی خاص خود داشت، اما تفاوت‌های قابل‌توجهی میان آن‌ها وجود نداشت. ادیان، مانند لایه‌هایی از رنگ، بر این زمینه افزوده شدند. هیچ الگوی مشخصی وجود ندارد که نشان دهد یک جامعه نسبت به جامعه‌ای دیگر خاستگاه فینیقی بیشتری دارد.»

جمعیت مارونی‌های لبنان تاریخی پربار و کهن دارد. ریشهٔ این جامعه به پیروان اولیهٔ مارون بازمی‌گردد که از منطقهٔ انطاکیه به کوه‌های لبنان (جبل لبنان) مهاجرت کردند. به شکل تاریخی، مارونی‌های لبنان در روستاهای کوهستانی دورافتاده سکونت داشتند و تحت رهبری خاندان‌های اشراف و نیرومند زندگی می‌کردند.

پیروان عیسی مسیح نخستین بار در شهر یونانیِ باستانی انطاکیه با نام «مسیحیان» شناخته شدند (اعمال رسولان ۱۱:۲۶) و این شهر پس از ویرانی اورشلیم در سال ۷۰ میلادی به یکی از مراکز مهم مسیحیت تبدیل شد. بر اساس سنت کاتولیکی، اولین اسقف انطاکیه، پطرس بود پیش از آن‌که به روم سفر کند؛ و سومین اسقف، پدر رسولی ایگناتیوس انطاکی بود. انطاکیه پس از آنکه کنستانتین مسیحیت را به رسمیت شناخت، یکی از پنج پاتریارک‌نشین اصلی در نظام پنجگانه شد.

مسیحیت مارونی نام و هویت دینی خود را از قدیس مارون گرفته است؛ پیروان او از نواحی پیرامون انطاکیه (شهری یونانی در محدودهٔ امروزی استان هاتای ترکیه) به منطقهٔ جبل لبنان (که امروز جمهوری لبنان در آن قرار دارد) مهاجرت کردند و در آنجا هستهٔ نخستین کلیسای مارونی را بنیان نهادند. به‌طور مشخص‌تر، مارون، راهبی در قرن چهارم میلادی و از معاصران و دوستان یوحنّای زرّین‌دهان، شهر انطاکیه را ترک کرد و به سوی رود اورُنتِس (العاصی) رفت تا زندگی زاهدانه را در پیش گیرد؛ بر پایهٔ سنت‌هایی که آنتونیوس کبیر و پاکومیوس در بیابان بنیان نهاده بودند. بسیاری از پیروان او نیز شیوهٔ زندگی رهبانی را برگزیدند. پس از درگذشت مارون در سال ۴۱۰ میلادی، شاگردانش صومعه‌ای به یاد او ساختند و بدین‌سان هستهٔ نخستین کلیسای مارونی شکل گرفت. مارونی‌ها استوار بر باورهای شورای خلقیدون در سال ۴۵۱ باقی ماندند. هنگامی که تک‌ذات‌انگاران (مونوفیزیتیسم) انطاکیه ۳۵۰ راهب را کشتند، مارونی‌ها برای پناه به کوه‌های لبنان گریختند. نامه‌نگاری‌ها و مکاتبات مربوط به این حادثه سبب شد تا مارونی‌ها به رسمیت پاپ و کلیسای ارتدوکس شناخته شوند؛ و این رسمیت در ۱۰ فوریهٔ سال ۵۱۸ میلادی به‌وسیلهٔ پاپ هُرمیزْداس (۵۱۴ تا ۵۲۳) تثبیت شد. پس از شورای خلقیدون نیز صومعه‌ای در اطراف آرامگاه قدیس مارون (مارو) ساخته شد.

شهادت پاتریارک انطاکیه در دههٔ نخست قرن هفتم میلادی که بنا بر برخی منابع، به دست سربازان ایرانی یا یهودیان محلی کشته شد، مارونی‌ها را بی‌رهبر گذاشت؛ وضعیتی که تا پایان آخرین و ویرانگرترین جنگ بیزانسی–ساسانی (۶۰۲–۶۲۸ میلادی) ادامه یافت. پس از پایان جنگ، امپراتور هراکلیوس کوشید تا با ترویج آموزه‌ای جدید در باب مسیح‌شناسی، میان کلیساهای گوناگون شرق که در پذیرش یا ردّ آموزه‌های شورای خلقیدون اختلاف داشتند، وحدت ایجاد کند. این آموزه، که به نام تک‌اراده‌انگاری (مونوتِلیتیسم) شناخته می‌شود، تلاشی بود برای مصالحه میان پیروان خلقیدون، مانند مارونی‌ها، و مخالفان آن، چون یعقوبیان. برای جلب دوبارهٔ تک‌ذات‌انگاران، نخست آموزهٔ دیگری به نام انرژی‌واحدی‌گرایی توسط پاتریارک اکومنیک قسطنطنیه، سرجیوس یکم پیشنهاد شد. در همین زمان، پاپ هونوریوس یکم (۶۲۵–۶۳۸ میلادی) در رم، به‌سادگی و از سر نیت وحدت، خواستار پایان دادن به اختلافات شد و دیدگاه سرجیوس را درست پنداشت، زیرا به باور او، مسیح تنها یک اراده داشت، چرا که ارادهٔ انسانیِ بی‌گناه او هرگز با ارادهٔ الهی‌اش در تضاد نبود.

با این حال، آموزهٔ پاتریارک قسطنطنیه و دکترین بعدیِ انرژی‌واحدی‌گرای نه‌تنها موجب وحدت نشد، بلکه اختلافات عمیق‌تری پدیدآورد و سرانجام در ششمین شورای سراسری کلیسا (۶۸۰–۶۸۱ میلادی) به عنوان بدعت محکوم گردید. منابع هم‌زمانِ یونانی، لاتینی و عربی حاکی از آن‌اند که مارونی‌ها این آموزه را پذیرفتند، شورای ششم را رد کردند، و برای چندین قرن همچنان به باور به دکترین تک‌اراده‌ای ادامه دادند؛ تا آنکه در دوران جنگ‌های صلیبی از این اندیشه فاصله گرفتند تا از برچسب بدعت‌گذار بودن در نظر صلیبیان در امان بمانند.با این همه، کلیسای مارونیِ معاصر این ادعا را به‌شدت رد می‌کند که مارونی‌ها زمانی پیرو تک‌اراده‌انگاری بوده‌اند یا از کلیسای جهانی جدا شده‌اند. این مسئله تا امروز نیز موضوعی حساس و مایهٔ رنجش جامعهٔ مارونی باقی مانده است.

در سال ۶۸۷ میلادی، امپراتور ژوستینین دوم موافقت کرد که هزاران نفر از مارونی‌ها از لبنان تخلیه و در مناطق دیگری اسکان داده شوند. هرج‌ومرج و ناامیدی گسترده‌ای که در پی این اقدام پدید آمد، مارونی‌ها را بر آن داشت تا در همان سال نخستین پاتریارک خود، یوحنا مارون را برگزینند. با این حال، کلیسای کاتولیک ارتدوکسِ آن زمان که هنوز دچار انشقاق نشده بود، این اقدام را غصب و خروج از اطاعت کلیسای رسمی تلقی کرد. از همین رو، در حالی که اسلام در مرزهای امپراتوری بیزانس رو به گسترش بود و نیاز به جبهه‌ای متحد برای مقابله با نفوذ آن احساس می‌شد، مارونی‌ها درگیر نبردی برای حفظ استقلال خود در برابر قدرت امپراتوری بودند. این وضعیت در میان دیگر جوامع مسیحی امپراتوری بیزانس نیز بازتاب یافت و در نتیجه، راه را برای فتوحات مسلمانان در بیشتر بخش‌های شرق جهان مسیحیت تا پایان همان قرن هموار کرد.

روابط میان دروزی‌ها و مسیحیان در طول تاریخ عموماً با هماهنگی و همزیستی مسالمت‌آمیز شناخته شده است.روابط دوستانه میان این دو گروه در بیشتر دوره‌های تاریخی برقرار بوده است، به‌جز در برخی مقاطع از جمله جنگ داخلی ۱۸۶۰ در جبل لبنان.کاتولیک‌های مارونی و دروزی‌ها در اوایل قرن هجدهم با ایجاد نظامی حکومتی و اجتماعی به نام دوگانهٔ مارونی–دروزی در چارچوب متصرفیه جبل لبنان، پایه‌های لبنان مدرن را بنیان نهادند.

## دین

مارونی‌ها به کلیسای انطاکی سریانی مارونی تعلق دارند که مرکز تاریخی آن در استان هاتای، ترکیه، قرار دارد. این کلیسا یکی از شاخه‌های کلیساهای کاتولیک شرقی و از سنت مسیحیت سریانی است که از سال ۱۱۸۰ میلادی با کرسی مقدس روم (پاپ) در پیوند کامل قرار دارد، هرچند دیدگاه رسمی کلیسا این است که آنان هرگز نه دیدگاه تک‌ذات‌انگاری که نزد همسایگان سریانی‌شان رواج داشت و در شورای خلقیدون محکوم شد را پذیرفته‌اند و نه آموزهٔ سازش‌جویانهٔ تک‌اراده‌انگاری را که بعدها با شکست روبه‌رو شد (هرچند منابع هم‌زمان تاریخی چنین ادعایی را مطرح کرده‌اند).پاتریارک مارونی به‌صورت سنتی در بکِرکی در شمال بیروت اقامت دارد.

## توزیع جغرافیایی در لبنان
مسیحیان مارونی لبنانی عمدتاً در شمال بیروت، بخش شمالیِ استان جبل لبنان، بخش جنوبیِ استان شمال، و بخش‌هایی از استان بقاع و استان جنوب متمرکز هستند.

## جمعیت‌شناسی
درصدهای زیر تنها برآوردی هستند. با توجه به این‌که آخرین سرشماری در لبنان در سال ۱۹۳۲ انجام شده است، برآورد دقیق جمعیت دشوار است.

در آخرین سرشماری لبنان در سال ۱۹۳۲، شمار مارونی‌ها حدود ۲۹٪ گزارش شد.
یک مطالعه انجام‌شده توسط آژانس اطلاعات مرکزی (CIA) در سال ۱۹۸۵، نسبت مارونی‌ها را ۱۶٪ از جمعیت برآورد کرد.در سال ۲۰۱۲، برآوردها نشان می‌دهد که مارونی‌ها ۳۱٪ از جمعیت لبنان را تشکیل می‌دادند.
بر اساس وب‌سایت کلیسای مارونی، در سال ۱۹۹۴ حدود ۱٬۰۶۲٬۰۰۰ مارونی در لبنان زندگی می‌کردند که معادل حدود ۳۱٪ جمعیت کشور بود.مارونی‌های کاتولیک بزرگ‌ترین گروه مسیحی لبنان به‌شمار می‌روند، و پس از آنان یونانیان ارتدکس قرار دارند.

در سال ۲۰۱۴، بر اساس داده‌های انتخاباتیمارونی‌ها حدود ۱۹٫۹۷٪ از رأی‌دهندگان ثبت‌شده (۲۱ سال به بالا) را تشکیل می‌دادند.در سال ۲۰۲۲، بر پایهٔ داده‌های مربوط به رأی‌دهندگان ثبت‌شده (۲۱ سال به بالا) برای انتخابات، دروز حدود ۱۹٫۹۴٪ از کل جمعیت لبنان را تشکیل می‌دادند.

## جستارهای وابسته

* مسیحیت در لبنان
* کلیسای کاتولیک در لبنان
* کلیسای مارونی
* سیاست مارونی‌
* کانتون بیروت شرقی

## یادداشت

## منابع

## پیوند به بیرون

* Baladites: Official website of the Lebanese Maronite Order 
* Antonins:  Official website of the Lebanese Antonin Order 
* Aleppians: Official Website of the Mariamite Maronite Order (O.M.M.)  
* The Syriac Maronites
 

لبنان