هیپوژیوم

[بندانگشتی|ورودی مقبره‌ای در [نکروپولیس تبای|گورستان تبس - TT 353. این ورودی به دستور سنموت ساخته شده است، ۹۷٫۳۶ متر طول و ۴۱٫۹۳ متر عمق دارد.]]
چپ|بندانگشتی|نمای اسکن لیزری سه‌بعدی از سرداب خانوادهٔ ولومنوس
چپ|بندانگشتی|تابلینوم درون هیپوژیوم ولومنی، در انتهای شمالی سردابه
چپ|بندانگشتی|تصویر سه‌بعدی از تابلینوم درون سرداب ولومنی، برش خورده از اسکن لیزری
[چپ|بندانگشتی|ورودی سرداب سه برادر در [پالمیرا، سوریه]]
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|سرداب یارهای، [دمشق، سوریه]]
**سرداب** یا **هیپوژیوم**  ( ؛ جمع آن **هیپوژیا** یا **هیپوگایا** است؛ به معنای تحت‌اللفظی کلمه «زیرزمینی») یک معبد یا مقبره زیرزمینی است.

هیپوژیوم‌ها اغلب حاوی طاقچه‌هایی برای بقایای انسان‌های سوزانده‌شده یا حفره‌هایی برای بقایای دفن شده است. گاهی اوقات به مقبره‌هایی از این نوع، **مقبره‌های از پیش ساخته‌شده** گفته می‌شود.

اصطلاح *هیپوژیوم* همچنین می‌تواند به هر ساختمان باستانی یا بخشی از یک ساختمان که در زیر زمین ساخته شده است، مانند مجموعه‌ای از تونل‌های زیر کولوسئوم که بردگان (به‌ویژه اسیران دشمن) و حیوانات را در خود جای می‌دادند و آن‌ها را برای جنگیدن در بازی‌های گلادیاتوری آماده نگه می‌داشتند، اشاره داشته باشد. حیوانات و بردگان می‌توانستند در هر زمانی در طول نبرد، از طریق دریچه‌های زیر میدان پوشیده از شن، آزاد شوند.

## نمونه‌ها
یک نمونه اولیه از سرداب در محوطه باستانی عصر برنز مینوسی در کنوسوس در کرت یافت شده است. مایکل هوگان خاطرنشان می‌کند که این طاق زیرزمینی به شکل کندوی عسل بوده و در سنگ نرم تراشیده شده است. سرداب حل-سفلینی در پائولا، مالت، قدیمی‌ترین نمونه از سرداب ماقبل تاریخ است که اولین مرحله آن به ۳۶۰۰ تا ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. این مجموعه شامل اتاق‌ها، تالارها و راهروهای زیرزمینی است که تقریباً  در سه سطح، که تا حدی به تقلید از معماری معبد تراشیده شده و حاوی هنر ماقبل تاریخ گسترده‌ای است. در لارناکا، قبرس، مقبره لفکاریتیس در سال ۱۹۹۹ کشف شد.

هیپوژیوم‌ها همچنین در مصر باستان، مانند هرم شمالی مزغونه، هرم جنوبی مزغونه و هرم جنوبی سقاره یافت شده‌اند. هیپوژیوم‌ها در پالمیرای باستان شامل حفره‌هایی بودند که با تخته سنگ‌هایی با نقش برجسته‌های پرتره حجاری شده پوشیده شده بودند و تابوت‌هایی با صحنه‌های ضیافت خانوادگی حجاری شده بر روی درب‌هایشان وجود داشت.

مسیحیان متأخر زیارتگاه‌ها، سردابه‌ها و مقبره‌های زیرزمینی مشابهی ساختند که آنها را دخمه می‌نامیدند. اما این فقط تفاوت در نام بود، نه هدف و آیین‌ها، و تحقیقات باستان‌شناسی و تاریخی نشان می‌دهد که آنها عملاً یکسان بوده‌اند. ورنر یاکوبسن نوشت:

هیپوژیوم‌ها در هزاره اول میلادی در سراسر دنیای جدید پیش از کلمبیا ساخته شدند. قطر برخی از این مقبره‌ها بیش از ۱۰ متر بود و شامل دو یا سه ستون مستقل، ستون‌های تزئینی و اتاق‌های جانبی بودند. بیشترین تمرکز این هیپوژیوم‌ها در پارک ملی باستان‌شناسی تیرادنترو، یک میراث جهانی یونسکو در جنوب غربی کلمبیا، یافت می‌شود.

## سایر سازه‌های زیرزمینی
از دیگر سازه‌های حفاری‌شده که برای اهداف آیینی استفاده نمی‌شدند، می‌توان به کریپتوپورتیکوس یونانی-رومی اشاره کرد. فرهنگ‌های دیگر نیز سازه‌های زیرزمینی ساخته‌اند، از جمله دوگوت، ساوترین، یادونگ، فوگو، اردستال و کیوا.&#x5B;*[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اوت ۲۰۱۳)">نیازمند منبع</span>]]*&#x5D;

## یادداشت‌ها

## منابع

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* هایپوژیوم از آرشیو رسانه‌های دیجیتال Volumnis (عکس‌های دارای مجوز Creative Commons، اسکن‌های لیزری، پانوراما)، داده‌های حاصل از همکاری تحقیقاتی دانشگاه فرارا / CyArk

رده:بناهای زیرسطحی
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان یونانی باستان (تا ۱۴۵۳)