خربت اللوز

**خربت اللوز** () روستایی عربی فلسطینی در قضای اورشلیم بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۳ ژوئیه ۱۹۴۸ به دست تیپ هارئل و در چارچوب عملیات دانی از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۱ کیلومتری باختر اورشلیم و در شمال وادی الصرار (نحل سورک) بر فراز کوه ایتان جای داشت.

نام روستا در عربی به معنای «ویرانه بادام» است. خربت اللوز بر دامنه بالایی تپه‌ای مرتفع قرار داشت که بر مناطق گسترده‌ای در جنوب، شرق و باختر مشرف بود. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند. در سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۵۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۴٬۵۰۲ دونوم بود.

## پیشینه
### دوره عثمانی
در سال ۱۸۳۸ میلادی، خربت اللوز به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌حسن در باختر اورشلیم ثبت شد. بر پایه منابع عربی، ساکنان این روستا از قبیله بنی‌حسن بودند که از شرق اردن همراه صلاح‌الدین آمده بودند.

در سال ۱۸۶۳، ویکتور گرن از این مکان بازدید کرد و آن را دهکده‌ای کوچک با هشتاد ساکن توصیف کرد که بیشترشان چوپان بودند.

آلبرت سوسین بر پایه فهرست رسمی روستاهای عثمانی از حدود سال ۱۸۷۰ میلادی، جمعیت خربت اللوز را ۸۳ نفر (تنها مردان) در ۳۸ خانه گزارش کرد. مارتین هارتمان نیز شمار خانه‌های روستا را ۳۰ عدد ذکر کرد.

در سال ۱۸۸۳، گزارش «بررسی فلسطین باختری» که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین تهیه شده بود، خربت اللوز را چنین توصیف کرد: «روستایی با اندازه متوسط بر دامنه یک تیغه مرتفع در نزدیکی قله. زیر آن گونه‌ای مصطبه وجود دارد و حدود ۲۴۳ متر بالاتر از دره جنوبی قرار گرفته‌است. در این مکان گورهای کنده‌شده در سنگ وجود دارد.»

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت خربت اللوز ۲۳۴ مسلمان بود. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۱۵ مسلمان در ۶۷ خانه افزایش یافت.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۵۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۴٬۵۰۲ دونوم گزارش شد. از این میزان، ۷۲۸ دونوم برای باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۶۹۳ دونوم برای غلات و ۱۳ دونوم به‌عنوان بافت مسکونی طبقه‌بندی شده بود.

شکل کلی روستا هلالی بود و از شرق به باختر کشیده شده بود. بیشتر خانه‌ها سنگی بودند و در دهه ۱۹۴۰ خانه‌های تازه‌ای در باختر روستا ساخته شد. در روستا مقامی (زیارتگاهی) به نام شیخ سلامه وجود داشت که به یک شخصیت دینی محلی اختصاص داشت.

میان خربت اللوز و روستای ستاف مدرسه‌ای مشترک وجود داشت. ساکنان خربت اللوز برای تأمین آب، روغن‌کشی زیتون و آسیاب گندم به ستاف می‌رفتند.

زمین‌های روستا به کشت انگور، زیتون، بادام، سبزیجات و غلات اختصاص داشت. بخشی از محصولات دیم بود و بخشی دیگر از چشمه‌های روستا آبیاری می‌شد. گیاهان خودرو بر دامنه‌ها می‌روییدند و به‌عنوان چراگاه دام به کار می‌رفتند.

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، روستا تا اواسط سال ۱۹۴۸ در برابر حمله‌ها مقاومت کرد. ساکنان پس از مشاهده سقوط روستای مجاور صوبا، روستا را ترک کردند. در ژوئیه ۱۹۴۸ و در چارچوب عملیات دانی، تیپ هارئل از ارتش اسرائیل مأمور تصرف چند روستا برای گسترش دالان ارتباطی اورشلیم شد و خربت اللوز در ۱۳ تا ۱۴ ژوئیه همراه با چند روستای دیگر تصرف شد.

به گفته مورخ اسرائیلی بنی موریس، تیپ هارئل تا دست‌کم امضای قرارداد آتش‌بس با اردن در آوریل ۱۹۴۹ به گشت‌زنی در منطقه ادامه داد. بسیاری از آوارگانی که در منطقه مانده یا کوشیده بودند بازگردند به رفتن وادار شدند. در نوامبر ۱۹۴۸ یکی از گروهان تیپ هارئل در نزدیکی روستا راه ده‌ها آواره را که به سوی باختر می‌رفتند سد کرد و بر پایه اسناد ارتش اسرائیل «به آنان دستور داد منطقه تحت کنترل اسرائیل را ترک کنند» و دام‌هایشان را مصادره کرد.

در مه ۱۹۵۰ گروهی از یهودیان یمنی‌تبار در محل روستا اسکان یافتند اما سال بعد به اون ساپیر نقل مکان کردند. در دهه ۱۹۵۰ این مکان به‌عنوان پایگاه تمرینی یگان ۱۰۱ و تیپ چتربازان اسرائیل به کار رفت و این امر ویرانی خانه‌های روستا را شتاب بخشید.

## وضعیت کنونی محل روستا
در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «علف و خار میان آوار سنگی و مصطبه‌ها در سرتاسر محوطه و نیز درختان بادام، انجیر و خرنوب می‌رویند. جنگل انبوهی از درختان سرو و نوئل در پیرامون محوطه کاشته شده‌است. در جنوب آن، درون جنگل، چاه آبی محاصره‌شده با چند درخت بادام و انجیر قرار دارد. این جنگل به یادبود موشه دایان، ژنرال اسرائیلی، اختصاص یافته‌است.»

روستا همچنین یک محوطه باستان‌شناختی به‌شمار می‌رفت که دربرگیرنده گورها، ویرانه‌های ساختمان‌ها، سنگ آسیا و دیگر شواهد مادی سکونت گذشتگان بود.

## نگارخانه

File:KhirbatAlLawzNov132022 02.jpg|کوه ایتان و دامنه آن با بقایای روستا
File:KhirbatAlLawzNov132022 03.jpg|بقایای سنگی (توده‌های سنگ) در بالا و پایین مسیری که اکنون از میان ویرانه‌های روستا می‌گذرد
File:KhirbatAlLawzNov132022 05.jpg|درخت توت باقی‌مانده از روستا و سنگ‌ها و دیگر بقایای خانه‌ها در پیرامون آن
File:KhirbatAlLawzNov132022 04.jpg|نمای نزدیک‌تر از درخت توت و بقایای روستا


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* خربت اللوز در Palestine Remembered
* خربت اللوز در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ولسوالی اورشلیم
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی