ییتسهار

**ییتسهار** () یک شهرک اسرائیلی در کرانه باختری است که در جنوب شهر نابلس و در نزدیکی جاده ۶۰ و شمال تقاطع تپوح قرار دارد. این شهرک که جمعیتی عمدتاً یهودی ارتدکس دارد زیر نظر شورای منطقه‌ای شومرون اداره می‌شود. نام این شهرک از واژه‌ای عبری کهن به معنای «روغن زیتون تازه‌فشرده» برگرفته شده که در تورات (سفر تثنیه ۷:۱۳) نیز به کار رفته‌است.

منطقه‌ای که ییتسهار در آن واقع شده بر پایه پیمان‌های اسلو به‌عنوان «منطقه ج» طبقه‌بندی شده و به‌طور کامل زیر نظارت اسرائیل قرار دارد. جامعه بین‌المللی این شهرک را مانند همه شهرک‌های اسرائیلی در سرزمین‌های اشغالی پس از ۱۹۶۷ بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند؛ هرچند اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد.

در سال ۲۰۰۸ روزنامه نیویورک تایمز ییتسهار را «سنگر افراط‌گرایی بر فراز تپه‌هایی مشرف بر شهر فلسطینی نابلس» توصیف کرد. ساکنان ییتسهار شهرتی به‌عنوان افراطی‌ترین شهرک‌نشینان اسرائیلی دارند و به‌طور مرتب با نیروهای امنیتی اسرائیل و غیرنظامیان فلسطینی درگیر می‌شوند. این شهرک در خط مقدم سیاست موسوم به «برچسب قیمت» قرار دارد که خواستار حمله به فلسطینیان در واکنش به اقدامات دولت اسرائیل علیه شهرک‌های کرانه باختری است.

## پیشینه
این شهرک نخست در سال ۱۹۸۳ به‌صورت یک پایگاه نظامی پیشگام ناحال تأسیس شد و یک سال بعد با یاری سازمان شهرک‌سازی آمانا (وابسته به گوش امونیم) در سال ۱۹۸۴ به شهرکی مسکونی تبدیل گردید. جمعیت شهرک از ۲۰۰ نفر در سال ۱۹۹۴ به نزدیک به ۴۰۰ نفر در سال ۲۰۰۲ و سپس ۸۹۵ نفر در سال ۲۰۰۹ رسید.

نام نظامی پیشین این شهرک «روگن» بود که بازی با واژه‌ای عبری به معنای «آزردگی» است.

بنا بر گزارش مؤسسه پژوهش‌های کاربردی - بیت‌المقدس (اریج)، اسرائیل برای ساخت ییتسهار زمین‌هایی را از شش روستا و شهرک فلسطینی مصادره کرد:
* ۴۹۵ دونوم از عصیره القبلیه
* ۲۸۲ دونوم از حواره
* ۲۳۳ دونوم از بورین
* ۱۳۹ دونوم از مدمه
* ۱۱۴ دونوم از عینبوس
* ۵۸ دونوم از عوریف

## جغرافیا
ییتسهار در شرق دیوار حائل کرانه باختری و در فاصله ۲۰٫۵ کیلومتری از خط سبز قرار دارد. این شهرک در منطقه کوهستانی در حدود ۱۰ کیلومتری جنوب غربی نابلس ساخته شده و یکی از شهرک‌هایی است که شهر نابلس را احاطه کرده‌اند. ییتسهار بر ستیغ کوه سلمان الفارسی با ارتفاع ۸۰۸ متر از سطح دریا در جنوب کوه جرزیم بنا شده‌است.

مساحت کل شهرک ۱٬۶۶۳ دونوم است و برای بیش از هزار خانوار در خانه‌های تک‌خانواری برنامه‌ریزی شده‌است.

## پایگاه‌های غیرمجاز
ییتسهار دارای چندین پایگاه پیشرو غیرمجاز است که بر پایه قوانین خود اسرائیل نیز غیرقانونی شمرده می‌شوند.
* **لهاوات ییتسهار** (تأسیس ۱۹۹۸): دارای ده خانوار، پنج کاروان و شش سازه دائمی.
* **مزرعه شلهوت** (ییتسهار غربی، تأسیس ۱۹۹۹): هشت خانوار، سیزده کاروان و نه خانه دائمی.
* **تپه ۷۲۵** (تأسیس ۲۰۰۱): ۲۳ ساکن، شش کاروان و دو سازه دائمی.
* **میتسپه ییتسهار** (تأسیس ۲۰۰۲): شش سازه داشت و در مه ۲۰۰۴ برای سومین بار برچیده شد اما در آغاز ۲۰۰۵ دوباره برپا گردید.
* **شلهوت یا**: سه خانه دائمی و یک کاروان.

در ۲۱ اوت ۲۰۱۳ شهرک‌نشینان با بولدوزر زمین‌های فلسطینی را برای گسترش شهرک تسطیح کردند و سربازان اسرائیلی از آنان حفاظت می‌کردند.

## اقتصاد
شهرک دارای باغ‌های زیتون، تاکستان، کارگاه شراب‌سازی و گندم‌زار است. بر پایه تارنمای شورای منطقه‌ای شومرون تنها نیروی کار اسرائیلی در آن به کار گرفته می‌شود و همه خانه‌ها، ساختمان‌های عمومی و جاده‌های درونی توسط یهودیان و عمدتاً ساکنان خود شهرک ساخته شده‌اند.

## آموزش
آموزش از اولویت‌های این شهرک به‌شمار می‌رود و چندین نهاد آموزشی در آن فعال‌اند: مهدکودک، پیش‌دبستانی، مکتب تلمود تورای زیلبرمن برای پسران و مجموعه نهادهای «عود یوسف حای» (یوسف هنوز زنده است) به سرپرستی خاخام ییتسحاق شاپیرا که دربرگیرنده یشیوای دبیرستانی «دورشی ییحودخا»، یشیوای عالی (که پیش‌تر در آرامگاه یوسف در نابلس قرار داشت) به ریاست خاخام ییتسحاق گینزبورگ و یک «کولل» است.

بر پایه گزارش هاآرتص، شاباک از وزارت آموزش خواسته بود بودجه یشیوای عود یوسف حای را قطع کند. در سال ۲۰۰۹ دبیرستان یشیوا ۴۶۸٬۰۰۰ شِقِل و یشیوای عالی ۸۴۷٬۰۰۰ شقل از وزارت آموزش دریافت کرده بود. این یشیوا همچنین ۷۰۷٬۰۰۰ شقل از وزارت رفاه اجتماعی و ۱۵۶٬۰۰۰ شقل دیگر برای اداره خوابگاه گرفته بود.

در نوامبر ۲۰۱۱ وزارت آموزش اسرائیل تصمیم گرفت بودجه یشیوای عود یوسف حای را قطع و دبیرستان یشیوای دورشی ییحودخا را تعطیل کند. این تصمیم بر پایه گزارش‌های نهاد دفاعی دربارهٔ مشارکت گسترده دانش‌آموزان و خاخام‌ها در اقدامات خشونت‌بار علیه ساکنان فلسطینی و نیروهای امنیتی اسرائیل گرفته شد.

### خاخام ییتسحاق گینزبورگ
خاخام گینزبورگ از اعضای جنبش حسیدی حبد لوباویچ در سال ۲۰۰۳ به اتهام تحریک به نژادپرستی در کتاب «تیپول شورش» (درمان ریشه‌ای) که در آن خواستار اخراج اعراب از اسرائیل و «پاکسازی» سرزمین از بیگانگان شده و اعراب را به سرطان تشبیه کرده بود مورد کیفرخواست قرار گرفت. پیش‌تر در سال ۱۹۹۸ کتاب دیگر او به نام «باروخ هاگور» (باروخ مرد) که در ستایش باروخ گلدشتاین قاتل جمعی نوشته شده بود نیز جنجال‌آفرین شده بود اما دادستان کل الیاکیم روبینشتاین در سال ۲۰۰۱ تقاضای پیگرد او را رد کرده بود. به گینزبورگ پیشنهاد شد در ازای پس‌گرفتن آشکار و علنی اظهارات توهین‌آمیزش دربارهٔ اعراب از همه پیگردها صرف‌نظر شود.

### کتاب «تورات هملخ»
بررسی کتاب «تورات هملخ» (تورات پادشاه) نوشته مشترک شاپیرا و خاخام یوسف الیتسور-هرشکوویتس که در آن قواعد جنگ بحث شده و آمده‌است در برخی شرایط می‌توان غیریهودیان و حتی نوزادان نیروهای دشمن را «به دلیل خطر آینده‌شان» کشت به یورش پلیس به یشیوای عود یوسف حای انجامید. پلیس شاپیرا و الیتسور-هرشکوویتس را در تابستان ۲۰۱۰ به اتهام تحریک به خشونت نژادی بازداشت کرد.

در ژانویه ۲۰۱۰ شاپیرا به اتهام دست داشتن در آتش‌زدن مسجدی در روستای یاسوف بازداشت شد پس از آنکه پنج تن از شاگردانش به ظن آتش‌زدن فرش و کتابخانه مسجد دستگیرشده بودند. شاپیرا که از معرفی شاگردان شرکت‌کننده در حمله خودداری کرد یک روز پس از بازداشت آزاد شد.

## رویدادهای خشونت‌بار
ساکنان ییتسهار که به گروه «حاردال» (فرااُرتدکس مذهبی و ملی‌گرا) تعلق دارند به‌عنوان افراطی‌ترین شهرک‌نشینان اسرائیلی شناخته می‌شوند. از اواخر دهه ۱۹۸۰ تا دهه بعد جوانان ییتسهار متهم به آتش‌زدن مسجد نزدیک شهرک، تیراندازی به خودروهای فلسطینی، به آتش کشیدن مزارع و باغ‌های زیتون و حمله به روستاهای همجوار شدند. در سال ۱۹۸۹ دو طلبه یشیوا به اتهام ضرب و جرح شدید پس از حمله‌ای که به کشته شدن یک دختر ۱۳ ساله محلی و مجروح شدن مردی ۸۲ ساله انجامید محکوم شدند.

### ۱۹۹۸
در ۵ اوت ۱۹۹۸ دو ساکن ییتسهار به نام‌های هارئل بن‌نون (۱۸ ساله) و شلومو لیبمن (۲۴ ساله) در حین گشت‌زنی در مسیری که تازه برای گسترش شهرک کنده شده بود در کمین تیراندازان فلسطینی کشته شدند. شهرک‌نشینان ییتسهار در واکنش، یک دسته تشییع مسلح را از میان روستاهای فلسطینی عبور دادند و اعلام کردند شهرک را در دو بخش به نام کشته‌شدگان گسترش خواهند داد؛ پیشنهادی که با حمایت بنیامین نتانیاهو همراه شد.

### ۲۰۰۲
در سپتامبر ۲۰۰۲ یک شبه‌نظامی فلسطینی هنگام تلاش برای نفوذ به ییتسهار چهار سرباز را با تیراندازی مجروح کرد و سپس توسط نیروهای امنیتی کشته شد.

### ۲۰۰۴
در ۹ ژوئن ۲۰۰۴ یک چوپان فلسطینی شکایت کرد که ساکنی از ییتسهار بزهایش را دزدیده‌است. پلیس او را به شهرک برد و بزها را بازگرداند اما در بازگشت به روستا شهرک‌نشینان به او حمله کردند و دوباره بزها را ربودند. پلیس برای بازداشت مهاجمان شتافت اما اعضای گروه آمادگی ییتسهار راه آنها را سد کردند. دادگاه صلح اورشلیم در مارس ۲۰۱۰ حکم داد که پلیس شهادت نادرست و گمراه‌کننده ارائه کرده و دولت را به پرداخت ۱۰٬۰۰۰ شقل به هر یک از چهار شاکی محکوم کرد.

### ۲۰۰۸
در ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۸ یک فلسطینی به پایگاه شلهوت نفوذ کرد، خانه‌ای را آتش زد و پسر ۹ ساله‌ای را که قصد کمک‌خواهی داشت با چاقو به‌طور سبک زخمی کرد. ده‌ها شهرک‌نشین ییتسهار در واکنش به روستای فلسطینی عصیره القبلیه یورش بردند، با گلوله جنگی تیراندازی کردند، هشت نفر را مجروح ساختند و ده‌ها خانه و ساختمان فلسطینی را به آتش کشیدند. ایهود اولمرت نخست‌وزیر وقت اسرائیل این حمله را «پوگروم» خواند. یک هفته بعد نوجوانی ۱۴ ساله از عصیره القبلیه هنگامی که قصد پرتاب کوکتل مولوتف به شهرک را داشت توسط پلیس مرزی اسرائیل کشته شد. پلیس بعدها اعلام کرد بر پایه مدارک پزشکی قانونی همین نوجوان عامل حمله قبلی بوده‌است.

## تحریم‌های ایالات متحده
در اوت ۲۰۲۴ ایالات متحده نام هماهنگ‌کننده امنیتی ییتسهار به نام ییتسحاق لوی فیلانت را در فهرست افراد ممنوعه و ملیت‌های تعیین‌شده ویژه قرار داد. این اقدام پس از اظهارات رونن بار رئیس شاباک انجام شد که شهرک‌نشینان و جوانان تپه‌نشین را درگیر تروریسم دانسته بود. فیلانت که حقوقش از سوی وزارت دفاع اسرائیل پرداخت می‌شود به «ارعاب فلسطینیان با هدف تصرف زمین‌هایشان» متهم شده بود. ایالات متحده دارایی‌های او را مسدود کرد و سازمان‌ها را از معامله با او منع نمود. دفتر نخست‌وزیر نتانیاهو اعلام کرد اسرائیل تحمیل تحریم علیه شهروندانش را با شدیدترین جدیت می‌نگرد. فیلانت خود را «شاباک» یک‌نفره‌ای می‌خواند که بر کل دره جبل سلمان فرمان می‌راند و فلسطینیان ساکن آن باید او را «مختار، رئیس، شهردار و کلانتر» خود بدانند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* صلح اکنون - پایگاه داده شهرک‌ها

رده:شهرک‌های مذهبی اسرائیل
رده:آبادی‌های اسرائیلی در استان یهودا و سامره
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع