روابط اسرائیل و لیبریا

**روابط اسرائیل و لیبریا** به روابط دوجانبه میان دولت اسرائیل و جمهوری لیبریا اشاره دارد. لیبریا یکی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد بود که در سال ۱۹۴۷ به طرح تقسیم فلسطین و تأسیس یک دولت یهودی در سرزمین فلسطین رأی مثبت داد. اسرائیل و لیبریا در اواخر دهه ۱۹۵۰ روابط دیپلماتیک برقرار کردند. دولت ویلیام تالبرت در سال ۱۹۷۳ در واکنش به جنگ یوم کیپور روابط خود را با اسرائیل قطع کرد، اما این روابط در سال ۱۹۸۳ از سوی ساموئل دو که از راه کودتا به قدرت رسیده بود، بازبرقرار شد.

پیش از تأسیس اسرائیل، دولتمردان لیبریایی همانندی‌هایی میان سرگذشت یهودیان و مهاجران آمریکایی‌تبار لیبریایی می‌یافتند؛ زیرا هر دو مردمانی ستمدیده بودند که در پی بازگشت به «سرزمین مادری» و رهایی از ستم، خواهان تشکیل دولت مستقل شدند. پس از تأسیس اسرائیل، همکاری دو کشور در زمینه‌های اقتصادی، امنیتی و فنّاوری گسترش یافت، هرچند این روابط بارها بر اثر تحولات منطقه‌ای و داخلی دچار فراز و فرود شد.

## پیشینه
پیش از تأسیس دولت اسرائیل، سیاستمدارانی چون ادوارد ویلموت بلایدن همانندی‌هایی میان سرگذشت یهودیان و مهاجران آمریکایی‌تبار لیبریایی می‌دیدند؛ هر دو مردمانی ستمدیده بودند که بازگشت به «سرزمین مادری» را راه رهایی از آزار می‌دانستند. بلایدن شباهت‌هایی میان صهیونیسم و جنبش بازگشت به آفریقا می‌یافت و خود از هواداران صهیونیسم مسیحی بود. یکوتیئل گرشونی، تاریخ‌نگار اسرائیلی، بر آن بود که این همانندی‌های تاریخی به استحکام پیوندهای نخستین دو کشور یاری رساند.

جوزف مسعد، منتقد اسرائیل، نیز شباهت‌های بزرگی میان اسرائیل و لیبریا می‌دید. او هر دو را پروژه‌های استعمارِ شهرک‌نشین سرکوبگر با ریشه‌های پروتستانی و پشتیبانی قدرت‌های غربی توصیف کرد و در یادداشتی در میدل ایست آی نوشت: «همچنان‌که اسرائیلی‌ها آزادی خود از یهودستیزی را بدون توجه به فلسطینیان جشن می‌گیرند، آمریکایی‌لیبریایی‌ها نیز دولت مستقل خود را بی‌اعتنا به بومیان آفریقایی بنا نهادند.»

## دوره ریاست‌جمهوری توبمان

لیبریا یکی از ۳۳ عضو سازمان ملل متحد بود که در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ به سود تأسیس دولت اسرائیل رأی داد. لیبریا در آغاز با طرح تقسیم مخالف بود، اما ایالات متحده آمریکا تهدید کرد که در صورت رأی منفی، کمک‌های حیاتی خود به این کشور را قطع خواهد کرد. نخستین سفیر اسرائیل در لیبریا اهود آوریئل بود که در سال ۱۹۵۷ اعتبارنامه خود را تسلیم کرد. در ۹ آوریل ۱۹۵۹ اسرائیل نخستین پیمان خود با یک کشور مستقل آفریقایی را در قالب معاهده دوستی با لیبریا امضا کرد. میان ۱۹۵۹ تا ۱۹۷۳ دو کشور پنج پیمان دیگر منعقد کردند. در ژوئن ۱۹۶۲ رئیس‌جمهور توبمان از اورشلیم بازدید کرد؛ رئیس‌جمهور اسحاق بن زوی در اوت ۱۹۶۲ از مونروویا و نخست‌وزیر لوی اشکول در ژوئن ۱۹۶۶ از لیبریا دیدن کرد.

اسرائیل در اجرای سیاست درهای باز رئیس‌جمهور توبمان در اواخر دهه ۱۹۵۰ نقش داشت. هدف این سیاست، توسعه اقتصادی مناطق داخلی لیبریا بود و سرمایه‌گذاری خارجی و رشد صنایع معدنی و کشاورزی را دربرمی‌گرفت. در اواخر دهه ۱۹۵۰ دو بررسی از سوی کارشناسان اسرائیلی دربارهٔ ظرفیت‌های کشاورزی لیبریا انجام شد. شرکت‌های خصوصی اسرائیلی پروژه‌های ساختمانی بزرگی مانند هتل دوکور و عمارت اجرایی نوین و نیز پروژه‌های کوچک‌تری را اجرا کردند. اسرائیل همچنین در توسعه توانمندی‌های پزشکی لیبریا یاری رساند.

ویلیام توبمان هوادار اسرائیل بود و در سراسر دوره ریاست‌جمهوری خود در برابر فشارهای سازمان وحدت آفریقا برای مخالفت با اسرائیل ایستادگی کرد. در ۱۹۶۷ پس از جنگ شش‌روزه، لیبریا نخستین کشور آفریقایی بود که سفارت خود در اسرائیل را به اورشلیم منتقل کرد. اسناد محرمانه‌نگاری‌شده وزارت امور خارجه اسرائیل نشان می‌دهد که مقامات دیپلماتیک دولت توبمان، از جمله نمایندگان لیبریا در سازمان ملل، در ازای پشتیبانی دیپلماتیک از اسرائیل رشوه‌های نقدی و هدایایی دریافت می‌کردند.

## دوره ریاست‌جمهوری تالبرت
پس از درگذشت توبمان در ۱۹۷۱، معاون رئیس‌جمهور ویلیام تالبرت جانشین او شد. تالبرت به‌اندازه پیشینش از اسرائیل و بلوک غرب پشتیبانی نمی‌کرد و درپی گسترش روابط با کشورهای آسیایی مانند چین و کشورهای عرب بود. تالبرت همچنین همبستگی لیبریا با جنبش عدم تعهد را افزایش داد. در نشست سازمان وحدت آفریقا در رباط در ژوئن ۱۹۷۲، لیبریا از قطعنامه‌ای حمایت کرد که خواستار عقب‌نشینی اسرائیل از سرزمین‌های اشغال‌شده در جنگ شش‌روزه بود. در ۲ نوامبر ۱۹۷۳ دولت تالبرت همراه با ۲۸ کشور آفریقایی دیگر روابط خود را با اسرائیل در واکنش به جنگ یوم کیپور قطع کرد.

با وجود قطع روابط رسمی، لیبریا از راه واسطه‌هایی چون شرکت‌های خصوصی اسرائیلی و سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل ارتباطاتی را با اسرائیل حفظ کرد. تالبرت همچنان از موجودیت دولت اسرائیل و ادامه عضویت آن در سازمان ملل پشتیبانی می‌کرد. لیبریا در ۱۹۷۵ به قطعنامه ۳۳۷۹ مجمع عمومی سازمان ملل که صهیونیسم را با نژادپرستی یکسان می‌دانست رأی منفی داد.

## دوره ریاست‌جمهوری ساموئل دو
در ۱۲ آوریل ۱۹۸۰ تالبرت در کودتایی به رهبری ساموئل دو کشته شد و دو رئیس دولت لیبریا گردید. در آغاز مقامات ارشد دولت دو خواهان ادامه سیاست خارجی نزدیک به اتحاد شوروی و کشورهای عرب بودند و تلاش‌ها برای احیای روابط با اسرائیل در ۱۹۸۲ ناکام ماند. اسرائیل سرانجام با رشوه دادن به پنج مقام دولت دو، موافقت آنان را برای از سرگیری روابط جلب کرد.

در ۱۳ اوت ۱۹۸۳ ساموئل دو روابط دیپلماتیک با اسرائیل را بازبرقرار کرد. او در همان ماه از اسرائیل دیدن کرد، از سیاست‌های اسرائیل در خاورمیانه پشتیبانی نمود و از فلسطینیان خواست به گفت‌وگوی صلح‌آمیز روی آورند. دو نخستین رهبر آفریقایی بود که پس از قطع گسترده روابط آفریقایی با اسرائیل در اوایل دهه ۱۹۷۰ از این کشور بازدید کرد. در پی این از سرگیری روابط، دو کشور همکاری‌های امنیتی، فنّاورانه و اقتصادی برقرار کردند. در دوره‌ای که رفتار خودکامه رژیم دو، لیبریا را هدف تحریم‌های اقتصادی کنگره ایالات متحده آمریکا کرده بود، دولت ریگان از اسرائیل به‌عنوان مجرای غیرمستقیم حفظ پیوند ایالات متحده با لیبریا بهره گرفت.

## جنگ داخلی و روابط پس از آن

دو جنگ داخلی لیبریا که نخستین آن در ۱۹۸۹ آغاز شد و به اعدام ساموئل دو در ۱۹۹۰ انجامید، بار دیگر روابط لیبریا با اسرائیل را متوقف کرد. سفارت اسرائیل در مونروویا در همین دوره بسته شد و تابلوی آن نزدیک به سه دهه بر دیوار یکی از بارهای پایتخت لیبریا باقی ماند تا سرانجام در ۲۰۱۴ به نمایندگی دیپلماتیک اسرائیل بازگردانده شد.

پس از پایان جنگ داخلی دوم در ۲۰۰۳، رئیس‌جمهور الن جانسون سیرلیف در ۲۰۰۷ سفر دولتی به اسرائیل داشت و این سفر را در ۲۰۱۶ تکرار کرد. در اواخر ۲۰۱۵ رئیس سنای لیبریا آرما زولو جالا از اسرائیل بازدید کرد. این نخستین سفر رئیس پارلمان لیبریا به اسرائیل بود. جالا در دیدار با همتای اسرائیلی خود سپاس ویژه‌ای از کمک اسرائیل در مبارزه با شیوع ابولا ابراز داشت.

در مارس ۲۰۱۹ رئیس‌جمهور جرج وه‌آ از اسرائیل دیدن کرد و با نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو دیدار داشت. در ۸ ژوئن ۲۰۲۲ لیبریا قصد خود را برای گشایش نمایندگی بازرگانی در اورشلیم اعلام کرد که قرار بود به‌مرور به سفارت تبدیل شود. وه‌آ در ژوئیه ۲۰۲۳ بار دیگر به اسرائیل سفر کرد و با نتانیاهو و رئیس‌جمهور اسحاق هرتزوگ دیدار داشت. هرتزوگ اعلام کرد در صورت گشایش سفارت لیبریا در اورشلیم، روابط بازرگانی و دوجانبه دو کشور افزایش چشمگیری خواهد داشت.

### رأی‌گیری سازمان ملل دربارهٔ غزه (۲۰۲۳)
در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۳ لیبریا همراه با اسرائیل و هشت کشور دیگر در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به قطعنامه‌ای که خواستار آتش‌بس فوری در نوار غزه در جریان جنگ غزه بود رأی مخالف داد؛ در حالی که ۱۵۳ کشور عضو به سود این قطعنامه رأی دادند. در ۱۹ دسامبر وزارت اطلاع‌رسانی لیبریا اعلام کرد که دیپلمات‌های لیبریایی در سازمان ملل بدون موافقت رئیس‌جمهور وه‌آ رأی داده بودند. وه‌آ مداخله کرد و رأی لیبریا را به حمایت از آتش‌بس در غزه تغییر داد.

## سفیران اسرائیل در لیبریا
تا سپتامبر ۲۰۲۴ سفیر اسرائیل در لیبریا روئی گیلاد است که همزمان سفیر اسرائیل در غنا و سیرالئون نیز هست.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی اسرائیل
* لیبریا

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:روابط اسرائیل و لیبریا
رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه لیبریا