تو بشوات

**تو بشوات و یا تو بیشواط** (عبری: ט״ו בִּשְׁבָט‎، رومی‌نویسی: Ṭū bīŠvāṭ، به‌معنای تحت‌اللفظی «۱۵ شِواط») یک جشن یهودی است که در پانزدهمین روز از ماه قمری عبری شِواط برگزار می‌شود. این روز همچنین «روش هاشانا لاایلانوُت» (ראש השנה לאילנות‎) نامیده می‌شود که به‌طور تحت‌اللفظی به‌معنای «سال نوِ درختان» است. در اسرائیلِ معاصر، این روز به‌عنوان روز آگاهی زیست‌محیطی گرامی داشته می‌شود و به همین مناسبت درخت می‌کارند.
بندانگشتی|رئیس‌جمهور دولت اسرائیل، روبن ریولین، در حال کاشت یک درخت در جشن تو بشواط.

## ریشه‌شناسی
نام «تو بیشوات» در اصل از تاریخ عبری این عید گرفته شده است که در پانزدهمین روز از ماه شِواط قرار دارد. «تو» نمایانگر حروف عبری طِت و واو است که به‌ترتیب ارزش عددی ۹ و ۶ دارند و در مجموع ۱۵ را می‌سازند. این تاریخ همچنین ممکن است «حَمیشا عَسار بیشوات» (חמשה-עשר בשבט‎، «پانزدهمِ شِواط») نامیده شود.

## در تلمود
تو بیشوات در میشنا، در رسالهٔ روش هشانا، به‌عنوان یکی از چهار سال نو در تقویم یهودی ذکر شده است. بحث دربارهٔ این‌که سال نو چه زمانی آغاز می‌شود، منبع اختلاف‌نظر میان خاخام‌ها بود که چنین استدلال می‌کردند:

* اول نیسان «سال نوِ پادشاهان و اعیاد» است.
* اول ایلول «سال نوِ عشرِ دام» است؛ با این حال، تنائیم الیعازر بن شموعا و شمعون بار یوخای آن را اول تیشری می‌دانند.
* اول تیشری «سال نوِ سال‌ها» (برای محاسبهٔ تقویم)، «برای سال‌های رهایی» (سال‌های سبتی/شمیتا)، یوبیل‌ها، کاشت، و برای عشرِ سبزیجات است.
* اول شِواط «سال نوِ درختان» است بنا بر مکتب شَمّای؛ اما مکتب هیلل آن را پانزدهم شِواط می‌داند.

بندانگشتی|درخت بادام در اوج شکوفه‌دهی در اسرائیل.

خاخام‌ها در این مسئله به نفع هیلل رأی دادند و پانزدهم شِواط به‌عنوان تاریخ محاسبهٔ آغاز چرخهٔ کشاورزی برای مقاصد عشرهای کتاب‌مقدسی تعیین شد.

## عُشرهای یهودیان

* اُرلاه به یک ممنوعیت کتاب‌مقدس ملت یهود (لاویان ۱۹:۲۳) اشاره دارد که خوردن میوهٔ درختانی را که در سه سال نخست پس از کاشته‌شدن بار می‌دهند، منع می‌کند.
* نِتا رِوَعای به فرمان ککتاب‌مقدس ملت یهود (لاویان ۱۹:۲۴) برای آوردن محصول میوهٔ سال چهارم به اورشلیم به‌عنوان عشر اشاره دارد.
* عُشر دوم، عُشری بود که در اورشلیم گردآوری می‌شد و عُشرِ فقرا، عُشری بود که به نیازمندان داده می‌شد (تثنیه ۱۴:۲۲–۲۹)؛ این‌ها نیز بر اساس این‌که میوه پیش یا پس از تو بیشواط رسیده باشد محاسبه می‌شدند. از میان الزامات تلمودی مربوط به درختان میوه که تو بیشواتپط را به‌عنوان تاریخِ حدّ فاصل در تقویم عبری برای محاسبهٔ سنّ درختِ میوه‌ده به‌کار می‌بردند، اُرلاه تا امروز اساساً به همان شکلی که در دوران تلمودی داشت باقی مانده است. در جهان یهودیت متدین، این اعمال هنوز هم به‌عنوان بخشی از هلاخا، یعنی شریعت یهودی، رعایت می‌شوند. میوه‌ای که پیش از تو بیشواط بر درختی سه‌ساله برسد، اُرلاه به‌شمار می‌آید و خوردن آن ممنوع است، در حالی که میوه‌ای که در سال سوم درخت در روزِ تو بیشواط یا پس از آن برسد، مجاز است. در سال‌های اول، دوم، چهارم و پنجم چرخهٔ شمیتا، عُشر دوم امروزه از طریق آیینی که در آن تعهدات عشر با یک سکه بازخرید می‌شود انجام می‌گیرد؛ در سال‌های سوم و ششم، عُشرِ فقرا جایگزین می‌شود و برای بازخرید آن نیازی به سکه نیست. تو بیشوات تاریخِ حدّ فاصل برای تعیین این است که عشرها به کدام سال تعلق دارند.  تو بیشواط در پانزدهمین روز از ماه عبری شِواط واقع می‌شود و آغازگر یک دورهٔ سه‌ماهه (در سال‌های بدون سال کبیسه) از اعیادی است که در شب‌های ماهِ کاملِ میانهٔ ماه رخ می‌دهند و به عید پسح ختم می‌شوند.

## رسوم سنتی
در قرون وسطی، تو بیشواط با ضیافتی از میوه‌ها جشن گرفته می‌شد که با توصیف میشنایی این عید به‌عنوان «سال نو» هماهنگ بود. در سدهٔ شانزدهم، عارف قبالایی، خاخام ییتسخاک لوریا از صفد، و شاگردانش آیین سِدِرِ تو بیشواط را بنیان نهادند که در آن به میوه‌ها و درختان سرزمین اسرائیل، به‌ویژه هفت گونه، معنای نمادین داده می‌شد. اندیشهٔ اصلی این بود که خوردن ده میوهٔ مشخص و نوشیدن چهار جام شراب به ترتیبی معین، همراه با خواندن برکت‌های مناسب، انسان‌ها و جهان را به کمال معنوی نزدیک‌تر می‌کند.
بندانگشتی|میوه های خشک.

در اسرائیل، سِدِر قبالایی تو بیشواط احیا شده است و اکنون توسط بسیاری از یهودیان، اعم از مذهبی و سکولار، جشن گرفته می‌شود. برای این منظور، حَگادوت ویژه‌ای نوشته شده است.

در جامعهٔ حسیدی، برخی یهودیان اترُگ (به معنی بالنگ) مربوط به عید سوکوت را ترشی یا شیرین می‌کنند و در روز تو بیشواط می‌خورند. برخی نیز دعا می‌کنند که در سوکوت بعدی مستحق داشتن یک اترُگ زیبا باشند.

یهودیان سفاردی برای جشن گرفتن این عید، دسر ویژه‌ای از غلات، میوه‌های خشک و آجیل درست می‌کنند که به آن آشوره یا تریگو کوچو می‌گویند. یکی دیگر از رسوم شامل نوشیدن هر دو نوع شراب قرمز و سفید است تا گذر از زمستان به بهار را نمادین نشان دهد.

## رسوم معاصر
تو بیشواط روز درخت‌کاری اسرائیل است و در رسانه‌های بین‌المللی اغلب با این نام از آن یاد می‌شود. سازمان‌های محیط‌زیستی در اسرائیل و کشورهای خارج از آن، این عید را برای پیشبرد برنامه‌های آگاهی‌بخشی زیست‌محیطی پذیرفته‌اند. در کیبوتص‌های اسرائیل، تو بیشواط به‌عنوان یک عید کشاورزی جشن گرفته می‌شود.
بندانگشتی|کاشت نهال توسط نوجوانان

در تو بیشواط سال ۱۸۹۰، خاخام زئِو یاوتز، یکی از بنیان‌گذاران جنبش صهیونیستی مذهبی میزرخی، دانش‌آموزان خود را به شهر کشاورزی زیخرون یاکوف برد تا درخت بکارند. این رسم در سال ۱۹۰۸ توسط اتحادیهٔ معلمان یهودی و بعدها توسط صندوق ملی یهود، که در سال ۱۹۰۱ برای نظارت بر احیای زمین و جنگل‌کاری در سرزمین اسرائیل تأسیس شده بود، پذیرفته شد. در اوایل قرن بیستم، صندوق ملی یهود این روز را به کاشت درختان اکالیپتوس اختصاص داد تا جلوی شیوع مالاریا در درهٔ حوله را بگیرد؛ امروزه این صندوق هر تو بیشواط برنامه‌های بزرگ کاشت درخت در جنگل‌های وسیع برگزار می‌کند. بیش از یک میلیون اسرائیلی در فعالیت‌های کاشت درخت تو بیشوات صندوق ملی یهود شرکت می‌کنند.

با توجه به این‌که تو بیشواط نماد احیای طبیعت است، بسیاری از نهادهای بزرگ اسرائیل این روز را برای افتتاح خود برگزیده‌اند. سنگ‌بنای دانشگاه عبری اورشلیم در تو بیشواط ۱۹۱۸ گذاشته شد؛ تخنیون در حیفا، در تو بیشواط ۱۹۲۵؛ و کنست، در تو بیشواط ۱۹۴۹.

## جستارهای وابسته

* روش هشانا
* یوم‌کیپور
* سوکوت
* حنوکا
* پوریم
* پسح
* شمارش اومر
* شاووعوت
* تیشا بآو
* صندوق ملی یهود

## منابع
رده:روزهای گاه‌شماری عبری
رده:روزهای مربوط به آگاهی‌های زیست‌محیطی
رده:جنگل‌داری در اسرائیل
رده:یهودیت و محیط زیست‌گرایی
رده:درختان در دین