کریزی کت

**کریزی کت** () که در برخی بازچاپ‌ها و مجموعه‌ها با عنوان **کریزی و ایگناتس** شناخته می‌شود، یک داستان مصور روزنامه‌ای آمریکایی است که توسط کارتونیست جورج هریمن خلق شده و از سال ۱۹۱۳ تا ۱۹۴۴ منتشر شد. این کمیک برای نخستین بار در روزنامه نیویورک ژورنال-امریکن منتشر شد، که مالک آن، ویلیام راندولف هرست، در طول دوران انتشار، حامی اصلی کمیک بود. شخصیت‌ها پیش‌تر در یک کمیک جانبی با اثر پیشین هریمن، «*خانواده دینگبت*» معرفی شده بودند و پیش از آن نیز در کمیک استریپ «*بارون بین*» ظاهر شده بودند. عبارت *کریزی کت* از همان‌جا آمده است و موش آن را برای توصیف گربه به کار می‌برد. داستان در فضایی رؤیایی از خانه تعطیلات هریمن در شهرستان کاکانینو، آریزونا، اتفاق می‌افتد و ترکیب سوررئالیسم عجیب، بازیگوشی معصومانه و زبان شاعرانه و منحصر به فرد آن باعث شده است که بیش از ۸۰ سال مورد علاقه دوستداران کمیک و منتقدان هنری باشد.

کمیک بر رابطه کنجکاو میان گربه‌ای ساده‌دل، بی‌خیال و معصوم به نام کریزی و موشی تندخو به نام ایگناتس تمرکز دارد. کریزی عشقی بی‌پاسخ به موش دارد، اما ایگناتس از کریزی متنفر است و مرتباً نقشه می‌کشد تا آجرهایی به سر کریزی پرتاب کند، کاری که کریزی آن را نشانه عشق تعبیر می‌کند و پاسخ‌های سپاسگزاری می‌دهد، مانند «لیل دالینک، آلوس فِت‌فل» یا «لیل اینجیل». شخصیت اصلی سوم، افسر بول پاپ، اغلب حضور دارد و تلاش می‌کند کریزی را «محافظت» کند، با مانع شدن از حملات ایگناتس و زندانی کردن او. بعدها، افسر پاپ به کریزی علاقه‌مند می‌شود.

با وجود سادگی اسلپ‌استیک طرح کلی، شخصیت‌پردازی دقیق همراه با خلاقیت بصری و کلامی هریمن، کریزی کت را به یکی از نخستین کمیک‌ها تبدیل کرد که توسط روشنفکران ستایش شد و به‌عنوان هنر «جدی» مورد توجه قرار گرفت. منتقد هنری گیلبرت سلدس در سال ۱۹۲۴ مقاله‌ای طولانی و ستایش‌آمیز دربارهٔ کمیک نوشت و آن را «شادترین، خیالی‌ترین و رضایت‌بخش‌ترین اثر هنری تولیدشده در آمریکای امروز» نامید. شاعر ای. ای. کامینگز، دیگر علاقه‌مند به هریمن، مقدمه اولین مجموعه چاپ‌شده کمیک را نوشت. این ارزیابی‌های انتقادی سلدز و کامینگز در تثبیت شهرت کریزی کت به‌عنوان اثری نابغه‌گونه مؤثر بود. اگرچه *کریزی کت* در زمان انتشار اولیه تنها موفقیتی متوسط داشت، در سال‌های اخیر بسیاری از کارتونیست‌های مدرن این کمیک را به‌عنوان منبع الهام اصلی خود ذکر کرده‌اند.

## مروری کلی

*داستان کریزی* کت در نسخه‌ای بسیار هنری و سبک‌پردازی‌شده از شهرستان کاکانینو، آریزونا اتفاق می‌افتد، هنگامی که هریمن صفحه را با گیاهان و حیوانات کارتونی و مناظر سنگی متداول در بیابان منقش پر می‌کند. این پس‌زمینه‌ها اغلب بین قاب‌های تصویری به‌طور چشمگیری تغییر می‌کنند، حتی وقتی شخصیت‌ها ثابت هستند. در حالی که جغرافیای محلی سیال است، برخی مکان‌ها ثابت بوده و آن‌قدر در کمیک ظاهر می‌شوند که نمادین می‌شوند. این مکان‌ها شامل زندان کلانتر پاپ و آجرپزی کالین کِلی بودند. سبک بصری جنوب‌غربی در سراسر کمیک مشهود است، با سقف‌های سفالی، درختانی که در گلدان‌های طرح‌دار شبیه هنر ناواهویی کاشته شده‌اند، همراه با اشاره‌هایی به فرهنگ مکزیکو-آمریکایی. کمیک گاهی وسایل نامتناسبی از صحنه تئاتر را نیز به‌کار می‌گیرد، مانند پرده‌ها، پس‌زمینه‌ها، تابلوهای نمایشی و گاهی حتی چراغ‌های کف که قاب تصاویر را مشخص می‌کنند.

متن‌های توصیفی ترکیبی از زبان خیالی و اغلب واج‌آرایی‌شده با دیالوگ‌های فونتیک و حساسیت شاعرانه قوی است («آگاتلا، قرن‌ها در خواب، با شکوهی خشمگین در خواب می‌لرزد و با لطافت عالی یک آتشفشان سرکش، انقباض لرزه‌ای خود را پراکنده می‌کند»). هریمن همچنین علاقه‌مند به آزمایش با صفحه‌آرایی‌های غیرمتعارف در کمیک‌های یکشنبه بود، شامل قاب‌هایی با اشکال و اندازه‌های مختلف، که به هر ترتیبی چیده می‌شدند که فکر می‌کرد بهترین روش برای روایت داستان است.

با اینکه مفهوم اصلی کمیک ساده است، هریمن همیشه راه‌هایی برای نوآوری پیدا می‌کرد. نقشه‌های ایگناتس برای پرتاب پنهانی آجر به سر کِریزی گاهی موفق می‌شد؛ و گاهی کلانتر پاپ از او پیشی می‌گرفت و او را زندانی می‌کرد. دخالت سایر حیوانات انسان‌نما و حتی نیروهای طبیعت در شهرستان کاکانینو گاهی دینامیک داستان را به‌طور غیرمنتظره تغییر می‌داد. در برخی کمیک‌ها، گفته‌های نابخردانه یا گزیده‌گوی کریزی موش را آن‌قدر عصبانی می‌کند که در پنل آخر به دنبال آجر می‌رود. حتی طنز خودارجاعی هم دیده می‌شود — در یکی از کمیک‌ها، کلانتر پاپ پس از دستگیری ایگناتس، هریمن را به‌خاطر تمام نکردن ترسیم زندان، سرزنش می‌کند.

واکنش مردم در آن زمان متفاوت بود؛ بسیاری از مخالفت کمیک با پیروی از قواعد خطی و شوخی‌های مستقیم گیج شده بودند، اما غول نشر ویلیام راندولف هرست، *کریزی کت* را دوست داشت و کمیک در طول انتشار خود همچنان در روزنامه‌های او چاپ می‌شد، گاهی فقط به دستور مستقیم او.

## تاریخچه
*کریزی کت* از کمیک استریپ پیشین هریمن، «*خانواده دینگبت*» تکوین و تکامل یافت، که در ژوئن ۱۹۱۰ آغاز شد و بعدها به «*خانوادهأ طبقهٔ بالا*» تغییر نام داد. این کمیک تلاش‌های خانواده دینگبت را برای اجتناب از شیطنت‌های خانواده مرموز و نامرئی که در آپارتمان بالای آن‌ها زندگی می‌کرد و افشای هویت آن‌ها روایت می‌کرد. هریمن کمیک‌های روزانه دینگبت‌ها را کامل می‌کرد و با باقی‌ماندن زمان در روز کاری هشت‌ساعته خود، پایین صفحه را با نقاشی‌های اسلپ‌استیک از موشی که گربه دینگبت‌ها را شکار می‌کرد، پر می‌کرد.

این «کمیک جنبی» به چیزی بسیار بزرگ‌تر از کارتون اصلی تبدیل شد. *کریزی کت* نخستین بار به‌عنوان یک کمیک روزانه مستقل در سال ۱۹۱۱ چاپ شد و دوباره در تابستان ۱۹۱۲، اگرچه فقط به‌طور موقت منتشر شد. این کمیک بار دیگر از اکتبر ۱۹۱۳ به‌صورت روزانه (به‌صورت عمودی در کنار صفحه) منتشر شد و پس از آن بیش از سی سال در سندیکای نشر باقی ماند. یک کمیک یکشنبه سیاه‌وسفید تمام‌صفحه‌ای از *کریزی کت* در ۲۳ آوریل ۱۹۱۶ راه‌اندازی شد. احتمالاً به‌خاطر اعتراض سردبیران که آن را برای بخش کمیک مناسب نمی‌دانستند، *کریزی کت* در ابتدا در بخش هنر و نمایشنامه روزنامه‌های ویلیام راندولف هرست ظاهر شد. گفته شده که خود هرست از این کمیک بسیار لذت می‌برد و به هریمن قراردادی مادام‌العمر با سندیکای کینگ فیچرز داده و آزادی کامل خلاقیت را تضمین کرده است، هرچند طبق بیوگرافی مایکل تیسرند (۲۰۱۶) هیچ مدرکی وجود ندارد که این قرارداد واقعاً امضا یا منعقد شده باشد.

با وجود محبوبیت نسبتاً کم در میان عموم مردم، کریزی کت در میان روشنفکران طرفداران زیادی پیدا کرد. در سال ۱۹۲۲، رقص باله جاز مبتنی بر این کمیک ساخته و توسط جان آلدن کارپنتر موسیقی‌گذاری شد؛ اگرچه اجرا در دو شب با استقبال کامل برگزار شد و نقدهای مثبتی در *[[نیویورک تایمز]]* و *[[نیو ریپابلیک]]* دریافت کرد، اما نتوانست محبوبیت کمیک را به اندازه‌ای که هرست امیدوار بود افزایش دهد. علاوه بر گیلبرت سلدس و ای. ای. کامینگز، طرفداران هم‌عصر کریزی کت شامل تی. اس. الیوت، ویلم دکونینگ، اچ. ال. منکن، پی.جی. وودهاوس، جک کرواک، رابرت بنچلی، کارل سندبرگ و هنرمند پل نش بودند. در سال ۱۹۳۱، نش نوشت: «هیچ کشوری در چارچوب محدود این رسانه، فیلسوف خیالی و شگفت‌انگیزی مانند جرج هریمن تولید نکرده است». گفته شده رئیس‌جمهور وودرو ویلسون نیز به‌طور منظم این کمیک را می‌خوانده است. پژوهشگران و نویسندگان معاصر کمیک را بازتاب‌دهنده جنبش دادائیسم و پیش‌درآمد پسامدرنیسم می‌دانند.

در تابستان ۱۹۳۴، صفحه یکشنبه *کریزی کت* موقتاً کنار گذاشته شد، اگرچه کمیک روزانه همانند گذشته ادامه داشت. از ژوئن ۱۹۳۵، صفحه یکشنبه *کریزی کت* بازگشت و از آن پس به‌صورت تمام‌رنگ منتشر شد. اگرچه تعداد روزنامه‌هایی که آن را منتشر می‌کردند در دهه آخر کاهش یافت، هریمن به ترسیم *کریزی کت* ادامه داد و در مجموع حدود ۳٬۰۰۰ کمیک ایجاد کرد تا زمان مرگش در آوریل ۱۹۴۴ (صفحه آخر یکشنبه دقیقاً دو ماه بعد، در ۲۵ ژوئن منتشر شد). هرست بلافاصله پس از مرگ هنرمند، ادامهٔ تولید کمیک را لغو کرد، زیرا برخلاف رویه معمول آن زمان، نمی‌خواست کارتونیست جدیدی جای او را بگیرد.

## منابع

* Blackbeard, Bill. "A Kat of Many Kolors: Jazz pantomime and the funny papers in 1922". (1991). Printed in *A Katnip Kantata in the Key of K* (q.v.)
* Bloom, John. "Krazy Kat keeps kracking". United Press International, June 23, 2003.
* Crafton, Donald (1993). *Before Mickey: The Animated Film, 1898–1928*. University of Chicago Press. .
* Crocker, Elisabeth. "' To He, I Am For Evva True ': Krazy Kat's Indeterminate Gender". *Postmodern Culture*, January 1995. January 12, 2006.
* Heer, Jeet. "Cartoonists in Navajo Country". *[[Comic Art]]*, Summer 2006. 40–47.
* Herriman, George (1990). *Pilgrims on the Road to Nowhere*. Forestville: Turtle Island, Eclipse Books. .
* Herriman, George (1991). *A Katnip Kantata in the Key of K*. Forestville: Turtle Island/Eclipse Books. .
* Herriman, George (2002). *Krazy & Ignatz 1925–1926: "There Is A Heppy Land, Fur, Far Awa-a-ay -"*. Seattle: Fantagraphics Books. .
* Herriman, George (2003). *Krazy & Ignatz 1929–1930: "A Mice, A Brick, A Lovely Night"*. Seattle: Fantagraphics Books. .
* Herriman, George (2004). *Krazy & Ignatz 1933–1934: "Necromancy by the Blue Bean Bush"*. Seattle: Fantagraphics Books. .
* Inge, Thomas (1990). "Krazy Kat as American Dada Art" *Comics as Culture*, Jackson: University Press of Mississippi. .
* Kramer, Hilton. Untitled review of Herriman art exhibition. *[[The New York Times]]*, January 17, 1982.
* Maltin, Leonard (1987). *Of Mice and Magic: A History of American Animated Cartoons*. Penguin Books. .
* McDonnell, Patrick; O'Connell, Karen; de Havenon, Georgia Riley (1986) *Krazy Kat: The Comic Art of George Herriman*. New York: Harry N. Abrams, Inc. .
* Schwartz, Ben (2003). "Hearst, Herriman, and the Death of Nonsense". Printed in *Krazy & Ignatz 1929–1930: "A Mice, A Brick, A Lovely Night"*. (q.v.)
* Shannon, Edward A. "'That we may mis-unda-stend each udda': The Rhetoric of Krazy Kat". *Journal of Popular Culture*, Fall 1995, vol. 29, issue 2.
* Tashlin, Frank. "In Coconino County". *[[The New York Times]]*, November 3, 1946, p.&nbsp;161.
* Watterson, Bill (1995). *The Calvin and Hobbes Tenth Anniversary Book*. Kansas City: Andrews and McMeel. 

## برای مطالعهٔ بیشتر

* Kish, Frances. "Watch 'Em Move: A Short Biography of Krazy Kat and Some of His Goofy Friends", *[[Photoplay]]*, September 1930, p.&nbsp;71. Article on animation.

رده:داستان‌های مصور ایالات متحده آمریکا
رده:شخصیت‌های داستانی اهل آریزونا
رده:شخصیت‌های کمیک ایالات متحده آمریکا
رده:کمدی اسلپ‌استیک
رده:کمیک‌های عاشقانه
رده:کمیک‌های مورد اقتباس در مجموعه‌های پویانمایی
رده:کمیک‌های مورد اقتباس در مجموعه‌های تلویزیونی
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:کمیک‌های مالکیت عمومی