منطقه حفاظت‌شده تالاب ازرق

**منطقه حفاظت‌شده تالاب ازرق** یک ذخیره‌گاه طبیعی است که در شهر ازرق در صحرای شرقی اردن واقع شده است. این ذخیره‌گاه که واحه‌ای برای پرندگان مهاجر است، در سال ۱۹۷۸ تأسیس شد و چشمه‌های طبیعی در سال ۱۹۹۲ خشک شدند و اکثر پرندگان مهاجر متعاقباً از این منطقه نقل مکان کردند. چشمه‌های مصنوعی امروزه به منظور حفظ این مکان به یک مقصد گردشگری، نگهداری می‌شوند.

## تاریخچه
تالاب‌ها حدود سال ۲۵۰٬۰۰۰ قبل از میلاد به‌وجود آمدند و علت شکل‌گیری آن‌ها تغذیه از سفره‌های زیرزمینی بود. از زمان‌های بسیار قدیم، ازرق نقطهٔ تلاقی مسیرهای تجاری انسانی و مسیرهای مهاجرت پرندگان بوده است. میلیون‌ها متر مکعب آب شیرین، کاروان‌های شتر را که ادویه‌ها و گیاهان دارویی را بین عربستان، بین‌النهرین و سوریه جابه‌جا می‌کردند، جذب می‌کرد. میلیون‌ها پرنده مهاجر نیز در مسیر بین آفریقا و اروپا در ازرق توقف می‌کردند. با این حال، در دههٔ ۱۹۶۰، آب سفره‌های زیرزمینی برای تأمین جمعیت رو به رشد عمان شروع به استخراج شد. در سال ۱۹۷۸، انجمن سلطنتی حفاظت از طبیعت ازرق را به‌عنوان یک ذخیره‌گاه تالابی تأسیس کرد. با این حال، تا سال ۱۹۹۲، چشمه‌ها خشک شدند و سفره‌های زیرزمینی که زمانی فوران می‌کردند، دیگر آب تأمین نمی‌کردند. تمام گاومیش‌های ازرق مردند و بسیاری از پرندگان مهاجر به جای آن به دریای جلیل رفتند.

## ازرق امروز
تالاب‌های ازرق به‌عنوان یک منطقه در حال «فروپاشی اکولوژیک» توصیف شده‌اند. انجمن سلطنتی حفاظت از طبیعت همچنان با جمعیت رو به رشد و افزایش تقاضا برای آب درگیر مبارزه‌ای دشوار است. ۱۰ میلیون متر مکعب آب در سال که توسط وزارت آب اردن برای حفظ ازرق تأمین می‌شود، تنها کافی است تا ازرق را به ۱۰٪ از اندازهٔ اصلی خود بازگرداند. تا سال ۲۰۱۸، بیش از ۵۰۰ چاه غیرقانونی همچنان از ازرق آب استخراج می‌کردند. تنها در عرض ۳۷ سال، تعداد پرندگان مهاجر از ۳۴۷٬۰۰۰ پرنده در تاریخ ۲ فوریه ۱۹۶۷ به ۱٬۲۰۰ پرنده در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۰۰ کاهش یافته است. ازرق آب آشامیدنی یک‌چهارم جمعیت عمان را تأمین می‌کند. ۲۵ کیلومتر مربع از زمین‌هایی که زمانی توسط تالاب‌ها پوشیده شده بودند، اکنون خشک شده‌اند.

## محل اقامت
RSCN یک اقامتگاه ازرق را در چند کیلومتری تالاب‌ها اداره می‌کند که دارای یک فروشگاه سوغاتی، رستوران، ۱۶ اتاق در یک بیمارستان نظامی بریتانیایی مربوط به دهه ۱۹۴۰، و یک فضای پذیرایی است.
بندانگشتی|محوطه پذیرش در اقامتگاه ازرق.

## مسیرها و فعالیت‌ها
راست|بندانگشتی|مسیر مرداب زراق.
مسیر مارش یک سکوی مرتفع است که از میان منطقه حفاظت‌شده عبور می‌کند و تقریباً  طول دارد. بخش‌هایی از مسیر روی خشکی و از میان نیزارها می‌گذرد. در نیمه راه، «پناهگاه پرندگان روستایی» خشتی قرار دارد که مشرف به یکی از تالاب‌های منطقه حفاظت‌شده است و برای تماشای پرندگان استفاده می‌شود.

## حیات وحش
پرندگانی که بین آفریقا و اوراسیا مهاجرت می‌کنند، هر ساله در طول سفر طولانی خود در ازرق توقف می‌کنند و در طول مسیر از آناتولی عبور می‌کنند. احیای نسبی تالاب‌ها توسط RSCN منجر به بازگشت چندین گونه مهاجر، مانند چکاوک هدهدی، سسک دم پهن، سهره خاکی و سنقر تالابی شده است. در میان ۲۸۰ گونه مهاجر ثبت شده در ازرق، می‌توان به تلیله شکیل، نوک خنجری، تلیله کوچک و سلیم کوچک حلقه‌دار اشاره کرد. علاوه بر این، چندین پرنده شکاری مانند سارگپه عسل‌خوار اروپایی و سنقر گندم زار در ازرق توقف می‌کنند.

### حیات وحش ماقبل تاریخ
از زمان‌های بسیار قدیم، ازرق به‌عنوان یک گسترش اکولوژیک از آفریقا محسوب می‌شد. در این دوره زمانی، بسیاری از حیواناتی که معمولاً به آفریقا نسبت داده می‌شوند، در ازرق زندگی می‌کردند. از جمله این گونه‌ها می‌توان به الاغ وحشی سوری، شتر وحشی، کرگدن، اسب آبی، فیل آسیایی، غزال، گاومیش، یوزپلنگ آسیایی، شترمرغ سوری، شیر ایرانی و غزال عربی اشاره کرد. همه این حیوانات، به جز غزال، اکنون در ازرق و اردن منقرض شده‌اند.

## اهمیت مذهبی
عارف آلمانی، آن کاترین امریش، تالاب ازرق را مکانی می‌داند که عیسی مسیح در بدو تولدش با دو نفر آخر از سه پادشاه که برای ملاقات با او سفر کرده بودند و پس از آن در آنجا اقامت گزیدند، ملاقات کرد.

## جستارهای وابسته
* ذخیره‌گاه زیست‌کره دانا
* وادی مجیب
* وادی رم

## منابع


رده:ذخیره‌گاه‌های طبیعی در اردن
رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده