نبرد فراسوی خورشید

**نبرد فراسوی خورشید** () یک فیلم علمی تخیلی محصول سال ۱۹۶۲ است. این اثر در واقع نسخه دوبله و آمریکایی‌شدهٔ فیلم علمی–تخیلی شوروی محصول ۱۹۵۹ به نام «آسمان فرا می‌خواند» (Nebo Zovyot) است. راجر کورمن حقوق توزیع این فیلم محصول سینمای اتحاد جماهیر شوروی را برای سینمای آمریکا خریداری کرد و یک دانشجوی جوان رشته سینما به نام فرانسیس فورد کوپولا را برای «آمریکایی‌کردن» آن استخدام کرد.

مانند نسخه اصلی شوروی، «نبرد فراسوی خورشید» داستانی دربارهٔ یک «رقابت فضایی» بین دو کشور است که برای تبدیل شدن به اولین کشوری که فضاپیمایی را بر روی سیاره مریخ فرود می‌آورد، با هم رقابت می‌کنند. برخلاف نسخه اصلی که در آن کشورهای رقیب اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده هستند، این فیلم بر روی دو کشور فرضی در آینده به نام‌های «نیم‌کره شمالی» (North Hemis) و «نیم‌کره جنوبی» (South Hemis) تمرکز دارد. نه تنها نام شخصیت‌های شوروی، بلکه نام بازیگران و عوامل فنی نیز در تیتراژ به نام‌های آمریکایی تغییر یافت تا منشأ اصلی فیلم پنهان بماند: برای مثال، ستارگان شوروی الکساندر شورین و ایوان پرورزف به «اندی استوارت» و «ادی پری» تبدیل شدند و کارگردانان شوروی میخائیل کایویکوف و الکساندر کوزیر به عنوان «موریس کاپلین» و «آرتور کوروین» معرفی شدند و رتبه آن‌ها نیز به دستیار کارگردان تنزل یافت. کارگردان تعیین‌شده در تبلیغات و نسخه اکران، «توماس کالچارت» ذکر شده است؛ منابع در مورد اینکه این نام در واقع متعلق به چه کسی است (کارگردانان اصلی، کوپولا یا یک کارگردان دوبله استخدام‌شده) با هم اختلاف نظر دارند.

## تاریخچه تولید

فرانسیس فورد کوپولا علاوه بر آماده‌سازی یک فیلم‌نامه دوبله عاری از تبلیغات ضد آمریکایی و تمام اشارات به شوروی و آمریکا و نظارت بر دوبله، فیلم را کمی تدوین مجدد کرد، سکانس‌های رویاپردازی را حذف کرد و حتی ترتیبی داد که یک شکل لوزی‌مانند به صورت فریم‌به‌فریم روی حروف سیریلیک CCCP (اتحاد شوروی) که روی ایستگاه فضایی و موشک‌های شوروی نقش بسته بود، قرار گیرد تا آن‌ها را بپوشاند.

کوپولا همچنین چند نما از نبرد دو هیولای فضایی فیلم‌برداری کرد و آن‌ها را در میان تصاویر شوروی قرار داد. به گفته جک هیل که در این نسخه جدید کار می‌کرد (این اولین شغل با دستمزد او برای راجر کورمن بود)، ایده کوپولا این بود که یکی از هیولاها شبیه به آلت تناسلی مردانه و دیگری شبیه به آلت تناسلی زنانه باشد. صحنه‌های جدید هیولا در یک پلاتو در هالیوود فیلم‌برداری شد. هیل و کوپولا همچنین تصاویری از رژه گل رز در پاسادینا را فیلم‌برداری کردند.

## خلاصه داستان (نسخه اصلی روسی)

یک خبرنگار با دکتر کورنف دربارهٔ کارش در زمینه سفرهای فضایی مصاحبه می‌کند. خبرنگار هنگام نوشتن داستانش، در مورد چنین آینده‌ای رویاپردازی می‌کند. در این رؤیا، او و دیگران سوار موشکی می‌شوند که آن‌ها را به یک ایستگاه فضایی در مدار می‌برد. در آنجا، او متوجه می‌شود که موشک بزرگ «رودینا» (Rodina) در ایستگاه پهلو گرفته است. کمی بعد، یک موشک آمریکایی به نام «تایفون» (Typhoon) که ظاهراً مشکلات فنی دارد، وارد ایستگاه شده و اجازه پهلوگیری پیدا می‌کند. دانشمندان شوروی ضیافت شامی برای بازدیدکنندگان ترتیب می‌دهند. در شام، کورنف اعلام می‌کند که رودینا تا چند روز دیگر به سیاره مریخ سفر خواهد کرد. آمریکایی‌ها، کلارک و ورست، غافلگیر می‌شوند. تایفون مخفیانه برای انجام اولین مأموریت مریخ آماده شده بود. مقامات بی‌ملاحظه آمریکایی به کلارک دستور می‌دهند که تایفون را فوراً به سمت مریخ حرکت دهد. آن‌ها در عجله برای پرتاب، به سوموف، خلبان رودینا، آسیب می‌زنند. گوردیینکو به عنوان خلبان جدید جایگزین می‌شود. او و کورنف طبق برنامه با رودینا به پرواز در می‌آیند.

مدت کوتاهی پس از حرکت، اوضاع در تایفون به هم می‌ریزد. مسیر آن‌ها اشتباه است و سوخت کافی برای اصلاح آن ندارند. اکنون آن‌ها به سمت یک کمربند سیارکی می‌روند و اگر از آن جان سالم به در ببرند، در مسیر برخورد با خورشید قرار دارند. کلارک با شوروی تماس می‌گیرد و درخواست کمک می‌کند. کورنف تصمیم می‌گیرد به آن‌ها کمک کند و رودینا را برای نجات آن‌ها می‌فرستد. اما این کار سوخت زیادی مصرف می‌کند، بنابراین رودینا باید روی سیارک ایکاروس ۱۵۶۶ فرود بیاید؛ جایی که حداقل همگی نمای خوبی از مریخ دارند. یک موشک سوخت‌رسان بدون سرنشین به ایکاروس فرستاده می‌شود اما سقوط می‌کند. مردان در ایکاروس ناامید می‌شوند. ورست بیدار می‌شود و پنجمین نفر را در ایکاروس می‌بیند. او سوموف است. او موشک سوخت‌رسان بدون سرنشین دیگری را به ایکاروس هدایت کرده بود، اما چون آن سفینه برای حمل سرنشین ساخته نشده بود، او دچار تابش‌های مرگبار کیهانی شده و جان می‌سپارد. چهار بازمانده موفق می‌شوند پرواز کرده و با استقبال قهرمانانه به اتحاد جماهیر شوروی بازگردند.

## خلاصه داستان (نسخه ایالات متحده)
فیلم با یک مقدمه غیرمرتبط آغاز می‌شود که در آن صدای راوی مفاهیم پرواز فضایی را توضیح می‌دهد. مدل‌های فضاپیماهایی که «در حال حاضر توسط دولت ایالات متحده در حال توسعه هستند» یکی پس از دیگری نشان داده می‌شوند. راوی توضیح می‌دهد که «فیلمی که قرار است ببینید ممکن است یک فانتزی از آینده نامیده شود.»

زمان: نوامبر ۱۹۹۷. در «سال‌های پر از ترس پس از جنگ بزرگ اتمی»، جهان به دو نیم‌کره شمالی و جنوبی تقسیم شده است. دوربین روی بنر نیم‌کره جنوبی (South Hemis) زوم می‌کند. دکتر آلبرت گوردون و همسرش، دکتر روث گوردون، در حال حاضر هدایت پروژه فوق‌سری «سیاره سرخ» را برای نیم‌کره جنوبی بر عهده دارند. یک مأموریت فضایی به سمت یک ایستگاه فضایی در مدار پرتاب می‌شود. مأموریت با ایستگاه پهلو می‌گیرد و خانواده گوردون و همچنین فضانوردی به نام کریگ ماتیوز را تحویل می‌دهد.

نیم‌کره جنوبی در حال توسعه «مرکوری» (Mercury) بوده است؛ فضاپیمایی که باید بتواند مأموریت مریخ را به اتمام برساند. شرایط خورشیدی و مداری اکنون مساعد است. ناگهان، فضاپیمای دیگری شناسایی می‌شود که به ایستگاه نزدیک می‌شود. این سفینه متعلق به نیم‌کره شمالی است و برای تعمیرات اضطراری درخواست اجازه فرود می‌کند. از دو فضانورد نیم‌کره شمالی (کاپیتان تورنس و خلبانش دکتر مارتین) توسط میزبانان نیم‌کره جنوبی با شام پذیرایی می‌شود. دکتر گوردون فاش می‌کند که آن‌ها در آستانه آغاز پرواز به مریخ هستند. دو فضانورد نیم‌کره شمالی تصمیم می‌گیرند شام را تمام کنند، زیرا «دیر شده است».

کاپیتان تورنس با مافوق‌های خود در نیم‌کره شمالی مشورت می‌کند، زیرا می‌خواهد با مأموریت خودشان پیش‌دستی کرده و زودتر از نیم‌کره جنوبی به مریخ برسد. در همین حال، دکتر مارتین با دکتر گوردون ملاقات می‌کند تا دربارهٔ هر دو مأموریت بحث کنند، اما مارتین هیچ اطلاعاتی دربارهٔ نقشه نیم‌کره شمالی بروز نمی‌دهد. کاپیتان تورنس می‌گوید «من نمی‌توانم شکست را بپذیرم». او به ملاقات دکتر مارتین و دکتر گوردون ملحق می‌شود. کاپیتان تورنس تصمیم می‌گیرد پرواز به مریخ را ادامه دهد، علیرغم هشدار مارتین که تعمیرات آن‌ها ممکن است دوام نیاورد. آن‌ها تصمیم می‌گیرند موشک خود یعنی «تایفون» را به بهانه تعمیر، تصاحب کرده و پرتاب کنند. آن‌ها با تمام قدرت پرتاب می‌شوند و پل کلینتون، فضانورد نیم‌کره جنوبی، در معرض آتش خروجی موشک قرار گرفته و مجروح می‌شود. تایفون مسیر خود را به سمت مریخ تنظیم می‌کند.

پل کلینتون دچار ضربه مغزی تشخیص داده می‌شود و نمی‌تواند طبق برنامه به مأموریت مریخ برود؛ کریگ ماتیوز جایگزین او می‌شود. مرکوری پرتاب می‌شود. در همین حال، تایفون با طوفان شهابی برخورد کرده و سفینه از کار می‌افتد؛ مسیر آن به شکلی خطرناک به سمت خورشید منحرف می‌شود. آن‌ها سیگنال درخواست کمک رادیویی به مرکوری می‌فرستند که تایفون را پیدا کرده و در نهایت به آن می‌رسد. ماتیوز عملیات انتقال دو فضانورد نیم‌کره شمالی را انجام می‌دهد و تایفون در فضا رها می‌شود.

اکنون سوخت مرکوری کم است و نمی‌تواند به مریخ برسد. دکتر گوردون تصمیم می‌گیرد روی یک سیارک به نام «آنگکور» (Angkor) که به دور مریخ می‌چرخد، فرود بیاید. سفینه با موفقیت فرود می‌آید. شکلی مبهم در سایه‌های پشت یک صخره کمین کرده است: یک هیولای خروشان. در همین حال، در ایستگاه فضایی، مقامات نیم‌کره جنوبی تصمیم می‌گیرند یک موشک سوخت‌رسان به آنگکور بفرستند. این کار اجازه می‌دهد تا موشک سرگردان سوخت‌گیری کرده و به خانه بازگردد. کپسول سوخت با موفقیت پرتاب می‌شود. همان‌طور که به آن‌ها نزدیک می‌شود، دکتر گوردون و تیمش به نظر می‌رسد کنترل از راه دور آن را به دست گرفته‌اند، اما چیزی در سیستم هدایت آن اختلال ایجاد می‌کند و کپسول به سیارک برخورد کرده و منفجر می‌شود.

نیم‌کره جنوبی تصمیم می‌گیرد دومین موشک سوخت‌رسان سرنشین‌دار را به سیارک بفرستد. فضانورد پل کلینتون خلبانی این پرواز را بر عهده خواهد داشت. کپسول سوخت با موفقیت سفر را انجام داده و روی آنگکور فرود می‌آید. کلینتون باید سفینه را ترک کند تا دکتر گوردون و تیمش را از رسیدن خود باخبر کند. همان‌طور که او از سطح ناهموار سیارک عبور می‌کند، با دو هیولا در حال نبرد روبرو می‌شود و به‌طور اتفاقی مجروح می‌شود. او به سختی به راه خود ادامه می‌دهد اما در نزدیکی مرکوری بیهوش می‌شود. دکتر گوردون و تیمش به سراغ او می‌روند، اما او پس از گفتن محل موشک سوخت، جان می‌سپارد.

مرکوری از آنگکور پرتاب می‌شود. از ایستگاه فضایی عبور کرده و به زمین بازمی‌گردد و در یک سکوی فراساحلی فرود می‌آید. جمعیت مشتاق با تحسین فراوان از آن‌ها استقبال می‌کنند. کودکان به همه آن‌ها گل هدیه می‌دهند. صدایی اعلام می‌کند که اگرچه دکتر گوردون و تیمش به مریخ نرسیدند، اما زمینه را برای اکتشافات بیشتر در فضا (احتمالاً تحت اقتدار یک حکومت جهانی) در آینده‌ای نزدیک فراهم کرده‌اند.

## بازخورد
«راهنمای فیلم اورلوک: علمی–تخیلی» خاطرنشان کرد: «آدم بیشتر تحت تأثیر جسارت و ذکاوت مالی کورمن قرار می‌گیرد تا خودِ فیلم نهایی.» «دانشنامه علمی–تخیلی» در حالی که نسخه اصلی را توصیه می‌کرد، نسخه آمریکایی را «سلاخی‌شده» نامید.

## منابع

* 

* 

رده:فیلم‌ها به کارگردانی فرانسیس فورد کوپولا
رده:فیلم‌های ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره فضانوردان
رده:فیلم‌های ماجراجویی فضایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:مریخ در فیلم