کلیسای کاتولیک و اسلام

**کلیسای کاتولیک و اسلام** به روابط میان کلیسای کاتولیک و اسلام می‌پردازد و دیدگاه کنونی کلیسای کاتولیک نسبت به اسلام و همچنین نگرش اسلام نسبت به کلیسای کاتولیک و کاتولیک‌ها و دگرگونی‌های چشمگیر این رابطه از سدهٔ بیستم میلادی را بررسی می‌کند.

در متن سدهٔ هفتم میلادی با عنوان «دربارهٔ بدعت»، یوحنای دمشقی اسلام را بدعتی مسیح‌شناختی خواند و آن را «بدعت اسماعیلیان» نامید. این دیدگاه تا سدهٔ بیستم در محافل مسیحی رایج بود و هیلیر بلاک اسلام را «بدعت بزرگ و پایدار محمد» نامید. از سدهٔ بیستم به بعد، کلیسای کاتولیک گفت‌وگوی بین‌ادیانی با مذاهب گوناگون اسلامی را آغاز کرد.

## سده‌های میانه
به دلیل نزدیکی جغرافیایی، بیشتر نخستین انتقادهای مسیحی از اسلام با مسیحیان شرقی پیوند داشت. قرآن تا سدهٔ دوازدهم میلادی از عربی به زبان لاتین ترجمه نشده بود. در آن زمان کشیش کاتولیک انگلیسی رابرت کتونی ترجمهٔ **' را انجام داد. رابرت در اسقف‌نشین پامپلونا و نه چندان دور از عربی‌زبانان [[شبه‌جزیره ایبری]] کار می‌کرد. این ترجمه به دستور پطرس محترم، هنگامی که وی در [[صومعه کلونی]] [[نظام سنت بندیکت|بندیکتی]] در [[فرانسه]] بود، به‌عنوان بخشی از پروژه‌ای برای رد آموزه‌های اسلام و کمک به گرویدن مسلمانان به مسیحیت کاتولیکی انجام شد. این متن [[پیامبر اسلام|محمد]] را پیش‌آهنگ دجال و جانشین [[آریوس]]، بدعت‌گذار مشهور مسیحی، توصیف می‌کرد. این ترجمه سند معیار در غرب کاتولیک باقی ماند تا آنکه ترجمه و نقد کامل‌تری توسط کشیش [[:en:Ludovico Marracci|لودوویکو ماراچی]] در سال ۱۶۹۸ تکمیل شد. کاردینال [[نیکلاس کوسا]] در فاصلهٔ این دوره، اثر **' (بررسی انتقادی قرآن) را در دههٔ ۱۴۶۰ میلادی در دوران پیوس دوم نوشت؛ زمانی که تنش‌ها با امپراتوری عثمانی افزایش یافته بود و پاپ پیوس دوم نامه‌ای به محمد دوم نوشت و کوشید او را به پذیرش ایمان کاتولیکی ترغیب کند.

## دوران نوین
در سدهٔ بیستم، رویکرد کلیسای کاتولیک پس از جنگ جهانی دوم دگرگون شد و علاقهٔ بیشتری به تبادل و گفت‌وگو پدید آمد. این تحول از جمله به تأثیر شخصیت‌هایی چون عارف و کاوشگر بیابان، شارل دو فوکو، بازمی‌گشت که احترام به دین اسلام و همزیستی مسالمت‌آمیز مسیحیان و مسلمانان را ترویج می‌کرد. «نشست‌های بین‌المللی» در صومعهٔ تومِلین در مراکش، که میان سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۴ برگزار می‌شد، بستری را برای روشنفکران و پژوهشگران مسیحی، یهودی و مسلمان فراهم آورد تا دربارهٔ مسائل روز و ایمان گفت‌وگو کنند. همزمان، سازمان AIM (یاری برای پیاده‌سازی رهبانیت) به سرپرستی کورنلیوس تامسن بندیکتی تعامل راهبان با مردمان همهٔ نژادها و ادیان را ترویج می‌کرد و بدین‌ترتیب راه‌های گفت‌وگو را می‌گشود.

### شورای دوم واتیکان
زمینهٔ اسلام هنگام تدوین نخستین پیش‌نویس *نوسترا اِتاته* و نیز در آغاز شورای دوم واتیکان در دستور کار نبود. این سند در آغاز تنها قرار بود دربارهٔ یهودیت خاخامی باشد، اما با پیشرفت شورا به بیانیه‌ای دربارهٔ ادیان غیرمسیحی تبدیل شد. به دلیل درگیری عرب‌ها و اسرائیل که در جریان بود، این سند توجه سیاسی چند کشور عرب با اکثریت مسلمان مانند مصر، لبنان، سوریه و عراق را جلب کرد. لابی عرب به رهبری مصر اغلب همگام با کاتولیک‌های شرقی و کاتولیک‌های محافظه‌کار کلیسای لاتین عمل می‌کرد که خواهان بیرون کشیدن این سند از شورا بودند و آن را بخشی از توطئهٔ صهیونیستی می‌خواندند. در برابر آنان، لابی یهودی آمریکا از جمله کمیته یهودیان آمریکا، بی‌نای بی‌ریث و کنگره جهانی یهودیان قرار داشت که با همکاری بیشتر کاردینال‌های آمریکایی و کاتولیک‌های لیبرال کلیسای لاتین عمل می‌کرد.

تا زمان نشست دوم شورا در سال ۱۹۶۳، اسقفان خاورمیانه دربارهٔ گنجاندن مسئلهٔ یهودیان اعتراض‌هایی مطرح کردند. دیدگاه آنان این بود که یا این پرسش اصلاً مطرح نشود یا اگر مطرح می‌شود، باید اشاره‌ای نیز به مسلمانان بشود. پاتریارک ملکی ماکسیموس چهارم از جمله کسانی بود که از این موضع دوم دفاع می‌کرد.

در آغاز سال ۱۹۶۴، کاردینال بئا به کاردینال چیکونیانی، رئیس کمیسیون هماهنگی شورا، اطلاع داد که پدران شورا خواستار آن‌اند که شورا دربارهٔ ادیان توحیدی و به‌ویژه اسلام سخن بگوید. با این حال، این زمینه خارج از صلاحیت دبیرخانهٔ ارتقای وحدت مسیحیان بئا تلقی شد. بئا آمادگی خود را برای «برگزیدن چند تن خبره و تدوین پیش‌نویسی» برای ارائه به کمیسیون هماهنگی اعلام کرد. در نشست کمیسیون هماهنگی در ۱۶–۱۷ آوریل، چیکونیانی پذیرفت که سخن گفتن دربارهٔ مسلمانان ضرورت دارد.

فاصلهٔ میان نشست نخست و دوم شاهد تغییر پاپ از ژان بیست‌وسوم به پاپ پل ششم بود. پاپ پل ششم عضو حلقهٔ «بادالیا» متعلق به اسلام‌شناس لویی ماسینیون بود. او در اوت ۱۹۶۴ مسلمانان را «پرستندگان خدای یگانه» خواند که باید «به خاطر هر آنچه در عبادتشان نیک و راستین است» ستوده شوند. او راهی را که ماکسیموس چهارم پیشنهاد کرده بود برگزید و بنابراین کمیسیون‌هایی تأسیس کرد تا بندهایی دربارهٔ مسلمانان در دو سند جداگانه گنجانده شود: یکی *نوسترا اِتاته* (بند سوم) و دیگری *لومن جنتیوم* (بند شانزدهم). هر دو بیانیه بسیار همانند و هم‌پوشان‌اند، هرچند اشارهٔ سند دوم به اسلام کوتاه‌تر است:

متن پیش‌نویس نهایی *نوسترا اِتاته* نشان‌هایی از تأثیر ماسینیون را در خود داشت. برای نمونه، اشاره به مریم از مداخلهٔ ژوزف امانوئل دسکوفی، اسقف اعظم لاتین سمورنا سرچشمه گرفت که ماسینیون با او در احیای آیین بزرگداشت مریم در سمورنا همکاری کرده بود. ستایش نماز مسلمانان نیز احتمالاً بازتابی از تأثیر حلقهٔ بادالیا است. در *لومن جنتیوم*، شورای دوم واتیکان اعلام کرد که نقشهٔ رستگاری مسلمانان را نیز دربرمی‌گیرد، زیرا آنان به یکتاپرستی باور دارند.

### گفت‌وگوهای اخیر
اگرچه در اسلام نهاد رهبانیت وجود ندارد، سازمان DIMMID (به فرانسوی:  – گفت‌وگوی بین‌ادیانی رهبانی) به‌طور فعال تبادل معنوی با مسلمانان شیعه و سنی را ترویج کرده‌است. در همین راستا، نخستین گفت‌وگوی بین‌المللی رهبانی–مسلمانی در سال ۲۰۱۱ از سوی DIMMID در سنت‌آنسلمو در رم برگزار شد و از جمله حاضران آن محمدعلی شمالی، پژوهشگر ایرانی، بود.

## جستارهای وابسته
* مسیحیت و اسلام
* مسیحیت و یهودیت
* تاریخ کلیسای کاتولیک

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* آیا موضع رسمی کاتولیکی دربارهٔ اسلام وجود دارد؟
* من مسلمان بزرگ شدم، اما سپس رم فراخواند

رده:اسلام و مسیحیت
رده:تاریخ اسلام
رده:تاریخ کلیسای کاتولیک
رده:روابط خارجی سریر مقدس