الصالحیه (روستای ویران‌شده فلسطین)

**الصالحیه** () روستایی عربی فلسطینی بود که ساکنان آن به طور سنتی به غوارنه تعلق داشتند؛ نامی عمومی که به ساکنان دشت‌های زهکشی دره حوله اطلاق می‌شد. این روستا در بخش صفد از توابع قیمومت بریتانیا بر فلسطین و در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی شهر صفد در محل تلاقی رود اردن و وادی طرعان واقع بود.

الصالحیه در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۵ مه ۱۹۴۸ توسط گردان نخست پالماخ در چارچوب عملیات یفتاح تخلیه و ویران شد. جمعیت روستا بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ در حدود ۱٬۵۲۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند. پس از تخلیه، هیچ اثری از روستا باقی نماند و زمین‌های پیرامون آن توسط ساکنان شهرک کفار بلوم زیر کشت رفت.

## پیشینه
### دوره عثمانی
قایق‌رانی پیشگام، جان مک‌گرگور در ژانویه ۱۸۶۹ هنگام اکتشاف منطقه توسط روستاییان الصالحیه دستگیر و به اسارت گرفته شد. او در دومین شب اقامت خود در روستا با شیخ و ۵۰ مرد دیگر غذا خورد. غذا شامل کوسکوس بود که مک‌گرگور آن را «نوعی آش لوبیای ریز فوق‌العاده خوش‌طعم» توصیف کرد و همراه با بشقاب‌هایی از خامه گاومیش سرو می‌شد. غذا در بشقاب چوبی مشترکی با قاشق‌های چوبی برای خامه عرضه شده بود. مک‌گرگور نوشت: «همگی با آداب و نزاکت بسیار عالی رفتار کردند بی آنکه تکلفی در کار باشد.»

در سال ۱۸۸۱ در اواخر دوره امپراتوری عثمانی، بررسی فلسطین غربی متعلق به صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی گلی با حدود نود نفر جمعیت مسلمان؛ واقع بر دشت زمین زراعی با باتلاق و رودخانه در نزدیکی.»

### دوره قیمومت بریتانیا
در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، بر اساس سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت روستا ۱٬۲۸۱ نفر بود که همگی به‌جز ۲ نفر مسیحی، مسلمان بودند و در ۲۵۷ خانه زندگی می‌کردند.

بازدیدکننده‌ای در سال ۱۹۳۶ یادداشت کرد که ساکنان روستا به همراه ساکنان دیگر روستاهای حوله دارای «عنصر نگروئید بارزی» بودند و احتمال می‌رفت که از سودان یا از بردگانی باشند که در مکه خریداری و در معان بازفروخته می‌شدند. گویش آنها به زبان مصری محاوره‌ای نزدیک بود. صنعت اصلی روستا برداشت پاپیروس از نیزارهای دریاچه حوله و ساخت حصیر از آن بود. حصیرها دو نوع بودند: نوع ظریف برای کاربرد داخلی و نوع زبرتر برای ساخت‌وساز. کلبه‌های نیشکری در زمستان با افزودن لایه‌های بیشتر ضدآب می‌شدند؛ سقف ممکن بود هشت یا نُه لایه و دیوارها چهار یا پنج لایه حصیر داشته باشند. ساکنان مرغ، غاز و گاومیش نگه می‌داشتند. زمین زراعی به سبب علف هرز مهاجمی به نام «نجیل» شخم‌زنی دشواری داشت. مقداری گندم، ذرت هندی و ارزن (دُرّه) کشت می‌شد. روستاییان همچنین با تور پرتابی و تور ترال ماهی می‌گرفتند و در فصل شکار اردک به عنوان راهنما کار می‌کردند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱٬۵۲۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند. از کل ۵٬۶۰۷ دونوم زمین، ۴٬۵۲۸ دونوم در مالکیت مسلمانان، ۷۸۹ دونوم در مالکیت یهودیان و ۲۹۰ دونوم اراضی عمومی بود. از این مقدار ۲۳ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۴٬۲۳۰ دونوم به زراعت غلات اختصاص داشت و ۹۴ دونوم به عنوان منطقه ساخته‌شده طبقه‌بندی شده بود. روستا دارای یک مسجد و یک مدرسه ابتدایی پسرانه بود.

## ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
بر پایه منابع اسرائیلی، روستا به طور سنتی روابط «دوستانه‌ای» با یه‌شو داشت. در اواخر مه ۱۹۴۸، هاگانا از مشاجره‌ای میان جوانان و بزرگان روستا خبر داد. جوانان معتقد بودند بهتر است «به یهودیان نزدیک شوند و سلاح‌هایشان را تحویل دهند و بمانند» اما بزرگان می‌ترسیدند که اگر ارتشی عربی به منطقه برسد آنها را خائن بشمارد «و روستا ویران شود». بر اساس منابع هاگانا: «آنها خواهان مذاکره [با ما] بودند. ما حاضر نشدیم. [آنها] ترسیدند.»

روستا در ۲۵ مه ۱۹۴۸ توسط گردان نخست پالماخ در جریان عملیات یفتاح تخلیه شد.

ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ وضعیت بقایای روستا را چنین توصیف کرد: «روستا کاملاً محو شده و هیچ اثری از آن باقی نمانده‌است. ساکنان شهرک کفار بلوم زمین‌های پیرامون آن را زیر کشت دارند.»


File:Rob_Roy_Map_V_p.195_i.jpg|الصالحیه (صالحیه) بر نقشه جان مک‌گرگور. ژانویه ۱۸۶۹
File:PikiWiki Israel 13450 Bedouins in the Hula Valley.jpg|نمونه‌ای از خانه نیشکری در دره حوله. حدود ۱۹۱۰.
File:Davis ii 001.jpg|بدوی حوله ۱۹۳۵
File:Tel Hai.jpg|الصالحیه، ۱۹۴۴ (ربع پایین سمت راست).
File:PikiWiki 3398 Economy of Palestine.jpg|آماده‌سازی پاپیروس برای بافت.
File:Papyrus mat.jpg|اعضای تیپ یفتاح در حوله با نمونه‌ای از حصیر محلی. ۱۹۴۸


## جستارهای وابسته
* عرب‌های هور
* منصوره (صفد)
* ملاحه

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* الصالحیه در فلسطین در خاطره
* الصالحیه در ذاکرات
* الصالحیه در روستاهای فلسطین

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:بخش صفد