مامتیمین علا

**مامتیمین** **علا** (به اویغوری: مه‌متیمین ئه‌لا؛ متولد آرتوش) یک سیاستمدار اویغور استرالیایی و رهبر استقلال طلب است که از نوامبر ۲۰۲۳ رئیس دولت در تبعید ترکستان شرقی بوده است.

## اوایل زندگی و تحصیلات
مامتیمین علا در آرتوش (آتوش)، سین کیانگ (که علا و بسیاری از فعالان اویغور آن را ترکستان شرقی می‌نامند) متولد شد. او مدرک دکترای فلسفه خود را با *درجه عالی* از دانشگاه کو لوون دریافت کرد.

در اوت ۲۰۰۸، در حالی که علا به عنوان دانشجوی دکترا در تعطیلات در استرالیا و بلژیک بود، پس از آنکه مادرش در حصر خانگی قرار گرفت، درخواست پناهندگی سیاسی کرد.

## رهبری سیاسی و حمایت
فعالیت سیاسی و حمایت علا از حقوق اویغورها پس از نقل مکان او به استرالیا در سال ۲۰۰۸ آغاز شد. او از نوامبر ۲۰۰۸ تا نوامبر ۲۰۱۲ به عنوان دبیرکل انجمن اویغورهای استرالیا خدمت کرد. در این سمت، او از استرالیا خواست تا ۱۷ نفر از بازداشت‌شدگان اویغور از خلیج گوانتانامو را که برای آزادی‌شان تبرئه شده بودند، اسکان دهد و استدلال کرد که استرالیا، به عنوان یک شرکت‌کننده فعال در جنگ علیه تروریسم، مسئولیت مشترکی در قبال «بقایا یا آوار» آن درگیری دارد. او به تلاش‌های تهاجمی چین برای متقاعد کردن استرالیا به عدم پذیرش آنها اشاره کرد و با توجه به جامعه بزرگ اویغورها، بر تعهد اخلاقی استرالیا تأکید کرد.

علا همچنین پس از شورش‌های ژوئیه ۲۰۰۹ اورومچی، اعتراضاتی را در سیدنی علیه اقدامات چین در اورومچی ترتیب داد که منجر به حداقل ۱۵۶ کشته، زخمی‌های متعدد و بیش از ۱۰۰۰ دستگیری اویغورها شد. در ۸ ژوئیه ۲۰۰۹، او در تجمعی در مقابل کنسولگری چین در سیدنی شرکت کرد که در آن معترضان شعار آزادی و عدالت برای اویغورها سر دادند. علا اظهار داشت که حدود ۲۰۰۰ اویغور در استرالیا زندگی می‌کنند و از دولت استرالیا خواست تا فشار دیپلماتیک بر چین وارد کند تا حداکثر خویشتنداری را اعمال کند و این مشکل را به روشی منطقی‌تر، اخلاقی‌تر و قانونی‌تر حل کند.

در فوریه ۲۰۱۲، علا در کمیته فرعی حقوق بشر کمیته دائمی مشترک امور خارجه، دفاع و تجارت پارلمان استرالیا شهادت داد و شواهدی در مورد وضعیت حقوق بشر اویغورها در ترکستان شرقی، از جمله وقایع پس از سال ۲۰۰۹ در ارومچی و سیاست‌هایی که بر کودکان اویغور تأثیر می‌گذارد، ارائه کرد. او همچنین در جلسه استماع کمیسیون حقوق بشر پارلمان فدرال استرالیا در مورد مسائل حقوق بشر اویغورها شرکت کرد که هدف آن اطلاع‌رسانی در مورد گفتگوی حقوق بشر استرالیا و چین بود.

از ماه مه ۲۰۱۲ تا ژوئیه ۲۰۱۶، آلا به عنوان معاون رئیس کنگره جهانی اویغور خدمت کرد و بر مسائل جهانی اویغور، از جمله به رسمیت شناخته شدن در جهان اسلام و حقوق بشر، تمرکز داشت.

علا از نوامبر ۲۰۱۲ تا نوامبر ۲۰۱۸، پس از انتخابات این سازمان، به عنوان رئیس AUA خدمت کرد و پیش از این نیز در یک دوره قبلی این سمت را بر عهده داشت. در این سمت، او کنفرانس‌هایی را ترتیب داد، مقالاتی منتشر کرد و از افراد اویغور در سطح بین‌المللی حمایت کرد. در نوامبر ۲۰۱۶، او دوباره به عنوان رئیس AUA انتخاب شد. در ژوئیه ۲۰۱۸، آلا ریاست جلسه افتتاحیه «انجمن روشنفکران اویغور» را در دانشگاه جورج واشینگتن در واشینگتن دی سی بر عهده داشت، جایی که روشنفکران اویغور از کشورهای مختلف در مورد استراتژی‌های رسیدگی به وضعیت ترکستان شرقی بحث کردند.

در سپتامبر ۲۰۱۸، آلا به عنوان رئیس AUA، از دولت استرالیا خواست تا به دلیل رفتار چین با اویغورها در سین کیانگ، جایی که سازمان ملل تخمین زده است تا ۱ میلیون نفر در مراکز بازداشت نگهداری می‌شوند، تحریم‌هایی را علیه چین در نظر بگیرد. او قطع ارتباطات و فشار روانی بر دیاسپورای اویغور را شرح داد.

## دولت ترکستان شرقی در تبعید
از اوایل سال ۲۰۲۱، علا به عنوان مشاور استراتژیک رئیس‌جمهور دولت ترکستان شرقی در تبعید خدمت کرده است. در آوریل ۲۰۲۱، علا در مراسمی که به میزبانی سفیر چین چنگ جینگیه برگزار شد، در مقابل محل اقامت سفیر چین در کانبرا اعتراض کرد و آن را تلاشی برای «دفاع از چیزی غیرقابل دفاع» در چارچوب انتقادات فزاینده بین‌المللی از نسل‌کشی اویغورها توصیف کرد.

در آگوست ۲۰۲۱، علا به عنوان نویسنده مشترک مقاله‌ای در مجله *فارین پالیسی*، استدلال کرد که استعمار و اشغال ترکستان شرقی توسط چین ریشه نسل‌کشی جاری است و احیای استقلال ترکستان شرقی تنها راه پیش روی اویغورها است.

در سپتامبر ۲۰۲۲، علاء در نوشتن مقاله‌ای مشترک، از گزارش سال ۲۰۲۲ سازمان ملل در مورد جنایات چین در ترکستان شرقی به دلیل کم‌اهمیت جلوه دادن نسل‌کشی و عدم پاسخگویی چین انتقاد کرد.

در سپتامبر ۲۰۲۳، آلا به عنوان مشاور استراتژیک ETGE، در هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد از آنها خواست تا مسئله ترکستان شرقی را در اولویت قرار دهند و برای توقف نسل‌کشی چین اقدام قاطعی انجام دهند و از بی‌عملی جامعه بین‌المللی به عنوان یک شکست اخلاقی انتقاد کرد.

در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۳، آلا در نهمین مجمع عمومی دولت در تبعید ترکستان شرقی به عنوان رئیس آن انتخاب شد. [*نیازمند منبع*] ETGE، یک دولت در تبعید، نماینده منافع اویغورها و دیگر مردم ترک است و با نهادهای بین‌المللی برای به چالش کشیدن سیاست‌های چین هماهنگی می‌کند.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کاتولیک لون
رده:مخالفان چین