دشمن خاموش

***دشمن خاموش*** () یک فیلم اکشن سیاه‌وسفید بریتانیایی محصول سال ۱۹۵۸ است که به کارگردانی ویلیام فیرچایلد و با بازی لارنس هاروی، دان آدامز، مایکل کریگ و جان کلمنتس ساخته شده است. این فیلم که بر اساس کتاب *فرمانده کرب* نوشته مارشال پیو در سال ۱۹۵۶ ساخته شده، به جنجال‌های ناشی از ناپدید شدن مرموز و احتمالاً مرگ لایونل کرب طی یک حادثه در دوران جنگ سرد در دو سال قبل از آن (آوریل ۱۹۵۶) می‌پردازد. فیلم رویدادهای بندر جبل‌الطارق را در طول حملات غواصان ایتالیایی و اژدرهای سرنشین‌دار در جنگ جهانی دوم به تصویر می‌کشد؛ هرچند روایت فیلم از این وقایع بسیار تخیلی است. این اثر اولین فیلم کمپانی یونیورسال پیکچرز بود که با تکنولوژی صفحه‌عریض ساخته شد.

سربازان در طول فیلم، لایونل کرب را با لقب «کربی» (Crabbie) خطاب می‌کنند که به شخصیت بدخلق (Crabby) او اشاره دارد.

## خلاصه داستان
طی حمله اژدرهای انسانی ایتالیا به اسکندریه در سال ۱۹۴۱، دو نبردناو بریتانیایی به نام‌های «*اچ‌ام‌اس کوئین الیزابت*» و اچ‌ام‌اس ولینت به‌شدت آسیب می‌بینند. بریتانیایی‌ها نگران هستند که این تاکتیک جدید، برتری دریایی در دریای مدیترانه را به ایتالیایی‌ها ببخشد و به آن‌ها توانایی حمله به هدف اصلی‌شان، یعنی پایگاه نیروی دریایی سلطنتی در جبل‌الطارق را بدهد.

برای مقابله با این تهدید، لیونل کرب که متخصص خنثی‌سازی بمب است، به جبل‌الطارق اعزام می‌شود. او تیم کوچکی از غواصان را سازماندهی می‌کند تا جلوی حملات ایتالیایی‌ها را بگیرند و بمب‌ها را خنثی کنند. در همین حال، از منطقه آلخسیراس در اسپانیای بی‌طرف، آنتونیو تومولینو، متخصص ایتالیایی در عملیات زیر آب، مخفیانه پایگاه بریتانیا در جبل‌الطارق را زیر نظر دارد و در حال برنامه‌ریزی برای حملات جدید است.

پس از آنکه ایتالیایی‌ها حمله‌ای ناموفق به یک رزم‌ناو در جبل‌الطارق انجام می‌دهند، کرب و غواصانش یکی از اژدرهای انسانی را بازیابی کرده و شروع به تعمیر آن می‌کنند. ناواستوار یکم تورپ، فرماندهی آموزش‌های بدنی و غواصی را بر عهده می‌گیرد.

پس از مجموعه‌ای دیگر از حملات علیه کشتی‌ها در بندر جبل‌الطارق و تلاشی برای بازیابی اسناد محرمانه از یک هواپیمای سقوط‌کرده، کرب از آلخسیراس بازدید می‌کند تا پایگاه عملیاتی ایتالیایی‌ها را کشف کند. او پس از تعقیب مردی که خال‌کوبی ایتالیایی دارد تا کشتی توقیف‌شده ایتالیایی «اولترا»، متوجه می‌شود که انبار کشتی به عنوان کارگاه و پایگاهی برای عملیات‌ استفاده می‌شود. درِ زیرآبی کشتی توسط اژدرهای انسانی و غواصان استفاده می‌شود که باعث شده آن‌ها از دید مقامات اسپانیایی پنهان بمانند. کرب کشف کشتی اولترا را به مافوق‌های خود گزارش می‌دهد، اما طبق قوانین بی‌طرفی، او نمی‌تواند بدون اجازه از مقامات عالی‌رتبه، ترتیب یک حمله را بدهد.

در همین حال، ایتالیایی‌ها برای یک حمله بزرگ به یک کاروان بریتانیایی برنامه‌ریزی می‌کنند. کرب دستورها را نادیده می‌گیرد و با اژدر انسانیِ تعمیر شده، به همراه غواص دیگری به اسکله‌های الجزیره نفوذ می‌کند و حمله‌ای پیش‌دستانه به اولترا انجام می‌دهد که منجر به انهدام کشتی، کارگاه و خدمه آن می‌شود.

صبح روز بعد، در حالی که کاروان در حال ترک جبل‌الطارق است، تورپ به کرب اطلاع می‌دهد که به خاطر شجاعتش در این عملیات، مدال جورج به او اعطا شده است و به مردانش می‌گوید: «همه شما لایق یک مدال لعنتی هستید!»

## گزیدهٔ بازیگران
* لارنس هاروی در نقش لایونل کرب
* مایکل کریگ در نقش سیدنی نولز
* دان آدامز
* سید جیمز
* آلک مک‌کاون
* آرنولدو فوآ
* جانا ماریا کاناله
* ماسیمو سراتو
* جاکومو روسی استوارت
* کارلو جیستونی
* دیوید لاج
* ایون سولون
* آلن وب
* درن نزبیت

## تولید
خبر ساخت این فیلم در ژوئن ۱۹۵۷ اعلام شد. فیلم‌برداری در انگلستان، مالت و جبل‌الطارق انجام شد. ستاره فیلم، لارنس هاروی، به‌طور منظم برای کمپانی «رومولوس فیلمز» که تهیه‌کننده این اثر بود، کار می‌کرد.

هاروی در حین فیلم‌برداری در مالت از ناحیه پا مجروح و در بیمارستان بستری شد.

مایکل کریگ به دلیل رد کردن نقش اول در فیلم *[[کولی و جنتلمن]]* (۱۹۵۸) توسط رنک اورگانیزیشن معلق شده بود، اما پس از آنکه جیمز وولف از کمپانی رومولوس فیلمز پیشنهاد پرداخت حقوق سالانه کریگ به رنک را داد، او از آن پروژه کنار گذاشته شد و به این فیلم پیوست. کریگ گفت که لارنس هاروی «هم‌نشین خوبی بود، نسبت به دوستانش دست‌ودلباز بود و علی‌رغم شهرتش به عنوان یک آدم سوءاستفاده‌گر، من خیلی از او خوشم می‌آمد.»

## بازخورد انتقادی
*[[بولتن ماهانه فیلم]]* نوشت: «فیلم دشمن خاموش، فارغ از وطن‌پرستی افراطی و قهرمان‌بازی‌های اغراق‌آمیز، نسبت به اکثر ملودرام‌های جنگی مشابه، درک عمیق‌تری دارد و می‌پذیرد که جنگ تراژدی‌ای است که هر دو طرف را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دشمنان نه به عنوان متعصبان یا تندروهای سیاسی، بلکه صرفاً به عنوان مردانی با وظیفه‌ای دشوار به تصویر کشیده شده‌اند. متأسفانه فیلم در ارائه تصویری به‌ویژه متقاعدکننده یا معتبر از کرب شکست می‌خورد؛ نقش اصلی با جدیتی پسرانه و به سبک قهرمانانه کلیشه‌ای توسط لارنس هارویِ ریش‌دار ایفا شده است. در غیر این صورت، فیلم حرفه‌ای، جالب و اغلب هیجان‌انگیز است. صحنه‌های زیر آب که توسط اگیل ووکسهولت به زیبایی فیلم‌برداری شده‌اند، فضای دلگیر و تنگنای اعماق مدیترانه را با قدرت بازسازی می‌کنند.»

*راهنمای فیلم [[ریدیو تایمز]]* ۳ ستاره از ۵ ستاره به فیلم داد و نوشت: «این فیلم جنگی برجسته بریتانیایی، دلاوری‌های غواص مشهور نیروی دریایی سلطنتی، ستوان لیونل «باستر» کرب را ارج می‌نهد که در اینجا لارنس هاروی نقش او را بازی می‌کند؛ کسی که خلق‌وخوی تندش با شخصیت بی‌ثباتی که نقشش را ایفا می‌کند، مطابقت کامل دارد. فیلم‌برداری زیر آب به خوبی انجام شده و طرح داستان هیجان بیشتری نسبت به بسیاری از قصه‌های تخیلی دارد. این حماسه با رگه‌های غنی از طنز درآمیخته است که اعتباری برای نویسنده و کارگردان، ویلیام فیرچایلد محسوب می‌شود.»

دیوید کوئینلان در کتاب «*فیلم‌های ناطق بریتانیایی: سال‌های استودیویی ۱۹۲۸–۱۹۵۹*» به فیلم رتبه «خوب» داد و نوشت: «فیلم جنگی بی‌تکلف با هیجان و رگه‌هایی از طنز.»

لزلی هالیول، منتقد فیلم بریتانیایی، گفت: «یک اثر دریایی کلیشه‌ای؛ ماجراجویی‌های زیر آب که به شکلی مناسب ارائه شده‌اند.»

## خطاهای تاریخی
نشان داده شده است که غواصان بریتانیایی از «دستگاه خروج زیرآبی دیویس» استفاده می‌کنند و ایتالیایی‌ها نیز به جای اژدرهای سرنشین‌دار ایتالیایی «مایالی» (Maiale)، از اژدرهای سرنشین‌دار بریتانیایی «چاریوت» (Chariot) استفاده می‌کنند.

در واقعیت، کرب پیش از آنکه خودش غواصی را یاد بگیرد، چندین ماه را صرف خنثی‌سازی مین‌هایی کرد که توسط غواصان دیگر به ساحل آورده شده بود.

غواصان واقعی در ابتدا باله‌های غواصی نمی‌پوشیدند. کرب و نولز اولین کسانی بودند که پس از باز کردن باله‌ها از پای غواصان اژدرهای چاریوت ایتالیایی، از آن‌ها استفاده کردند.

## جستارهای وابسته
* اژدر سرنشین‌دار

## منابع

## پیوند به بیرون
*

رده:آثار موسیقی ویلیام آلوین
رده:جبل‌الطارق در جنگ جهانی دوم
رده:فیلم‌های ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:فیلم‌های استودیو الستری
رده:فیلم‌های اکشن زیر آب
رده:فیلم‌های بریتانیایی دربارهٔ جنگ جهانی دوم
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در جبل‌الطارق
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در اسکندریه
رده:فیلم‌های واقع‌شده در اندلس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در دریای مدیترانه
رده:نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا در فیلم‌های جنگ جهانی دوم