نژادپرستی در اسرائیل

**نژادپرستی در اسرائیل** دربرگیرندهٔ همهٔ شکل‌ها و نمودهای نژادپرستی در اسرائیل است، صرف‌نظر از رنگ پوست یا باور مرتکب و قربانی و وضعیت شهروندی، اقامت یا بازدید آنان. در بافتار ویژهٔ اسرائیلی، نژادپرستی به‌ویژه به تبعیض یهودیان اسرائیلی علیه شهروندان عرب اسرائیل، نژادپرستی درون‌یهودی میان تقسیم‌های قومی یهودی گوناگون (به‌ویژه علیه یهودیان اتیوپیایی)، نژادپرستی تاریخی و کنونی علیه یهودیان مزراحی و نیز نژادپرستی شهروندان عرب اسرائیل علیه یهودیان اسرائیلی اشاره دارد.

نژادپرستی یهودیان اسرائیلی علیه اعراب در سیاست‌های نهادی، نگرش‌های فردی، رسانه‌ها، آموزش، حقوق مهاجرت، مسکن، زندگی اجتماعی و سیاست‌های حقوقی نمود یافته‌است. برخی از افراد جامعهٔ یهودی اشکنازی نیز نگرش‌های تبعیض‌آمیزی نسبت به یهودیان دیگر تبارها از جمله یهودیان اتیوپیایی، یهودیان هندی، یهودیان مزراحی و یهودیان سفاردی داشته‌اند. هرچند ازدواج میان اشکنازی‌ها و سفاردی‌ها/مزراحی‌ها در اسرائیل رو به افزایش است و یکپارچگی اجتماعی پیوسته بهبود می‌یابد، نابرابری‌ها همچنان پابرجاست. اسرائیل دارای قوانین گستردهٔ ضدتبعیض است و کشوری عضو کنوانسیون بین‌المللی رفع همهٔ اشکال تبعیض نژادی و امضاکنندهٔ کنوانسیون مبارزه با تبعیض در آموزش به‌شمار می‌رود. رووین ریولین، رئیس‌جمهور وقت اسرائیل، در اکتبر ۲۰۱۴ اعلام کرد که جامعهٔ اسرائیلی بیمار است و درمان این بیماری وظیفهٔ همگان است.

## پیشینهٔ تاریخی
پیش از تأسیس اسرائیل، پروژهٔ استعمار صهیونیستی متأثر از اندیشه‌های اروپای مرکزی بود و بر کنار گذاشتن جمعیت بومی عرب تمرکز داشت. هدف اصلی ایجاد اکثریت جمعیتی به نفع یهودیان بود و هیچ‌گاه قصد جدی برای جذب یا یکپارچه‌سازی اقلیت عرب وجود نداشت. درگیری‌های پیاپی میان جمعیت یهودی و عرب هم در درون اسرائیل و هم با کشورهای همسایه به تشدید وضعیت طردشدگی انجامید. هم‌زمان، کشور شاهد مهاجرت یهودیان مزراحی (از خاورمیانه و شمال آفریقا) و یهودیان اتیوپیایی بود که آنان نیز به‌دلیل سلطهٔ یهودیان اشکنازی با تبعیض روبرو شدند. از اوایل دههٔ ۱۹۷۰ میلادی جنبش‌های اعتراضی و سازمان‌های غیردولتی مانند «پلنگ سیاه اسرائیل» علیه تبعیض موجود شکل گرفتند.

## گروه‌های هدف نژادپرستی
### نژادپرستی علیه شهروندان عرب از سوی یهودیان اسرائیلی

منتقدان، نژادپرستی علیه شهروندان عرب اسرائیل از سوی دولت اسرائیل و برخی یهودیان اسرائیلی را در نگرش‌های فردی، رسانه‌ها، آموزش، حقوق مهاجرت، جداسازی مسکن و زندگی اجتماعی شناسایی کرده‌اند. دولت اسرائیل تقریباً همهٔ این توصیف‌ها را رد کرده‌است.

کمیسیون اور که برای بررسی ناآرامی‌های اکتبر ۲۰۰۰ در جوامع عرب اسرائیل تشکیل شد، نتیجه گرفت که دولت و نسل‌های پیاپی حکومت‌هایش در رسیدگی جامع و ژرف به مشکلات جدی ناشی از وجود اقلیت بزرگ عرب در درون دولت یهودی ناکام مانده‌اند و رفتار حکومت با بخش عرب عمدتاً غفلت‌آمیز و تبعیض‌آمیز بوده‌است.

بر پایهٔ گزارش ۲۰۰۴ وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا دربارهٔ حقوق بشر، دولت اسرائیل «اندکی برای کاهش تبعیض نهادی، قانونی و اجتماعی علیه شهروندان عرب کشور» انجام داده بود. گزارش ۲۰۰۵ همین وزارتخانه نیز وجود «تبعیض نهادی، قانونی و اجتماعی علیه شهروندان عرب» را تأیید کرد. با این حال، گزارش ۲۰۱۰ وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که قانون اسرائیل تبعیض بر پایهٔ نژاد را ممنوع می‌کند و دولت این ممنوعیت‌ها را به‌طور مؤثر اجرا می‌نماید.

موشه آرنس، عضو پیشین کنست از حزب لیکود و وزیر دفاع، رفتار با اقلیت‌ها در اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد و گفت آنان نه تعهد کامل شهروندی اسرائیلی را بر دوش می‌کشند و نه از امتیازات کامل شهروندی بهره‌مند می‌شوند.

گزارش ۱۹۹۸ کمیتهٔ سازمان ملل برای رفع تبعیض نژادی دریافت که کنوانسیون «به هیچ‌وجه به‌طور کامل در اسرائیل و سرزمین‌های اشغالی فلسطین اجرا نشده و این کمبود به‌شکل چشمگیری به تشدید خطرناک تنش در منطقه کمک می‌کند». این گزارش هم‌زمان اقدامات اسرائیل در ممنوع ساختن فعالیت احزاب سیاسی نژادپرست و اصلاح قانون برابری فرصت‌های شغلی را مثبت ارزیابی کرد.

#### نظرسنجی‌ها
انجمن حقوق مدنی در اسرائیل (ACRI) گزارش‌هایی دربارهٔ نژادپرستی در اسرائیل منتشر کرده و گزارش ۲۰۰۷ نشان داد که عرب‌ستیزی در کشور رو به افزایش است. بر پایهٔ تحلیلی از این گزارش، بیش از دوسوم نوجوانان یهودی اسرائیلی اعراب را کم‌هوش‌تر، بی‌فرهنگ و خشن می‌دانستند و ۵۰ درصد اسرائیلی‌های شرکت‌کننده در نظرسنجی اعلام کردند حاضر نیستند در یک ساختمان با اعراب زندگی کنند. گزارش ۲۰۰۸ انجمن حقوق مدنی نیز ادامهٔ روند افزایشی نژادپرستی را تأیید کرد. یک وزیر اسرائیلی نظرسنجی مذکور را مغرضانه و غیرمعتبر خواند و سخنگوی دولت اسرائیل اعلام کرد که دولت «متعهد به مبارزه با نژادپرستی و برابری کامل همهٔ شهروندان اسرائیلی بدون توجه به قومیت، مذهب یا پیشینه» است.

گزارش دیگری در سال ۲۰۰۷ از مرکز مبارزه با نژادپرستی نشان داد ۷۵ درصد یهودیان اسرائیلی هم‌ساختمان شدن با اعراب را نمی‌پذیرند، بیش از نیمی از آنان حاضر نبودند رئیس عرب داشته باشند و ازدواج با یک عرب را «خیانت ملی» می‌دانستند. نزدیک به ۴۰ درصد خواهان سلب حق رأی شهروندان عرب بودند.

نظرسنجی مارس ۲۰۱۰ دانشگاه تل‌آویو نشان داد ۴۹٫۵ درصد دانش‌آموزان دبیرستانی یهودی اسرائیلی بر این باور بودند که اعراب اسرائیلی نباید حقوقی برابر با یهودیان داشته باشند و ۵۶ درصد آنان اعراب را صلاحیت‌دار برای عضویت در کنست نمی‌دانستند.

نظرسنجی اکتبر ۲۰۱۰ مؤسسهٔ نظرسنجی دهف نیز نشان داد ۳۶ درصد یهودیان اسرائیلی خواهان حذف حق رأی غیریهودیان بودند. نظرسنجی‌های دورهٔ ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ نشان دادند که میان ۴۲ تا ۵۶ درصد اسرائیلی‌ها با این عبارت موافق بودند که «اعراب اسرائیلی در مقایسه با شهروندان یهودی از تبعیض رنج می‌برند»؛ ۸۰ درصد اعراب اسرائیلی در سال ۲۰۰۹ با این گزاره موافق بودند.

نظرسنجی ۲۰۱۲ پشتیبانی گسترده‌ای از تبعیض علیه اعراب اسرائیلی را در میان یهودیان اسرائیلی آشکار کرد؛ ۳۳ درصد پاسخ‌دهندگان بر این باور بودند که اعراب اسرائیلی باید از حق رأی محروم شوند، ۴۲ درصد مخالف حضور فرزندانشان در مدارس مشترک با اعراب بودند و ۴۹ درصد خواهان رفتار بهتر دولت با یهودیان نسبت به اعراب بودند.

#### رویداد نوامبر ۲۰۱۴
پس از آنکه دو فلسطینی از اورشلیم شرقی در نوامبر ۲۰۱۴ در یک کنیسه در اورشلیم دست به کشتار زدند، شهردار اشکلون ایتامار شیمونی اعلام کرد قصد دارد کارگران عرب شهرداری را اخراج کند. این اقدام موجی از اعتراض سیاستمداران و نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور را برانگیخت. پلیس اشکلون اعلام کرد دستور شیمونی را نادیده می‌گیرد و «از قانون پیروی خواهد کرد». نیر بارکات، شهردار اورشلیم، گفت: «ما نمی‌توانیم اعراب را مورد تبعیض قرار دهیم» و افزود: «بی‌اختیار به یاد ۷۰ سال پیش در اروپا می‌افتم. ما نمی‌توانیم مانند آنچه با یهودیان کردند تعمیم دهیم.» نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو اعلام کرد: «ما نباید کل یک جامعه را به‌خاطر اقلیتی کوچک و خشونت‌گرا مورد تبعیض قرار دهیم.» یووال استاینیتز، وزیر اطلاعات، گفت «غم‌انگیز است که روابط یهودیان و اعراب به‌خاطر چند تروریست متعصب جهادی آسیب ببیند.» با وجود محکومیت تقریباً همگانی طرح شیمونی توسط سیاستمداران اسرائیلی، نظرسنجی شبکهٔ ۱۰ نشان داد ۵۸ درصد اسرائیلی‌ها از این اقدام تبعیض‌آمیز حمایت می‌کنند. سرانجام شهردار از تصمیم خود عقب نشست. یهیئل لاسری، شهردار اشدود نیز به اعمال بازرسی‌های امنیتی ویژه بر کارگران عرب متهم شد.

#### در رسانه‌ها
برخی نویسندگان مانند دیوید هرست و آیالا اِمت رسانه‌های اسرائیلی را به‌خاطر بازنمایی منفی اعراب مورد انتقاد قرار داده‌اند. نبیله اسپانیولی، فعال عرب اسرائیلی، رسانه‌های اسرائیلی را در بازنمایی اعراب اسرائیلی و فلسطینیان «نژادپرستانه» توصیف کرده‌است.

#### نظام آموزشی

اسرائیل امضاکنندهٔ کنوانسیون مبارزه با تبعیض در آموزش است و آن را در سال ۱۹۶۱ تصویب کرده‌است. بر پایهٔ گزارش ۲۰۰۱ دیده‌بان حقوق بشر، نظام آموزشی اسرائیل برای کودکان عرب و یهودی جداگانه است و شرایط نابرابری به زیان کودکان عرب که یک‌چهارم کل دانش‌آموزان را تشکیل می‌دهند وجود دارد. این گزارش اعلام کرد «مدارس دولتی عرب‌زبان دنیایی متفاوت از مدارس دولتی یهودی‌اند» و عملکرد نسبتاً ضعیف کودکان فلسطینی عرب بازتاب این نابرابری است.

در سال ۱۹۹۹ وزیر آموزش اسرائیل سیاست تبعیض مثبتی اعلام کرد که بر پایهٔ آن ۲۵ درصد بودجهٔ آموزشی به اعراب اختصاص می‌یافت؛ سهمی متناسب بیشتر از ۱۸ درصد جمعیت آنان.

پژوهش ۲۰۰۹ دانشکدهٔ آموزش دانشگاه عبری اورشلیم نشان داد بودجهٔ وزارت آموزش اسرائیل برای کمک ویژه به دانش‌آموزان محروم به‌شدت علیه اعراب تبعیض‌آمیز است؛ دانش‌آموزان نیازمند یهودی ۳٫۸ تا ۶٫۹ برابر بیشتر از همتایان عرب خود بودجه دریافت می‌کردند. وزارت آموزش در پاسخ اعلام کرد تصمیم به تغییر روش تخصیص بودجه گرفته شده‌است. کمیتهٔ پیگیری آموزش عربی اعلام کرده‌است که دولت اسرائیل به‌طور میانگین سالانه ۱۹۲ دلار برای هر دانش‌آموز عرب در مقایسه با ۱٬۱۰۰ دلار برای هر دانش‌آموز یهودی هزینه می‌کند و نرخ ترک تحصیل در بخش عرب دو برابر بخش یهودی است (۱۲ درصد در برابر ۶ درصد).

گزارش ۲۰۰۷ کمیتهٔ سازمان ملل برای رفع تبعیض نژادی توصیه کرد که اسرائیل ارزیابی کند آیا حفظ بخش‌های جداگانهٔ عربی و یهودی در آموزش ممکن است به «جداسازی نژادی» بینجامد و جوامع و مدارس مشترک عربی-یهودی و آموزش بین‌فرهنگی ترویج شوند.

نوریت پلد-الحنان، استاد زبان و آموزش در دانشگاه عبری اورشلیم، بازنمایی اعراب در کتاب‌های درسی اسرائیلی را نژادپرستانه توصیف کرده و مدعی شده که تنها بازنمایی آنان به‌صورت «آوارگان، کشاورزان بدوی و تروریست‌ها» است.

### تبعیض ساختاری علیه فلسطینیان
گزارش‌های فراوانی از تبعیض نهادی و ساختاری نظام‌مند توسط مقامات اسرائیلی در سرزمین‌های فلسطینی وجود دارد. در زمینه‌های مسکن، مالکیت زمین، شهرک‌سازی، آزادی رفت‌وآمد، خدمات اجتماعی و آموزش، ساکنان یهودی سرزمین‌های فلسطینی نسبت به همتایان فلسطینی خود رفتار بهتری دریافت می‌کنند.

سازمان عفو بین‌الملل و کمیسر عالی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ دولت اسرائیل را به «مجازات جمعی فلسطینیان» متهم کردند.

سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۲ نیز انتقاد خود از سیاست شهرک‌سازی اسرائیل را تکرار کرد و اختیار یک‌جانبهٔ مقامات اسرائیلی بر شهرک‌سازی و حقوق مسکن را نوعی تبعیض نژادی دانست.

بر پایهٔ شاخص‌های جمعیت‌شناختی اجتماعی، نزدیک به ۸۰ درصد جمعیت عرب اورشلیم شرقی زیر خط فقر زندگی می‌کنند و شاخص‌های امید به زندگی، مرگ‌ومیر نوزادان و سلامت عمومی آنان بدتر از میانگین کل جمعیت است. تبعیض به‌ویژه بدوی‌های اسرائیل را در منطقهٔ نقب تحت تأثیر قرار داده‌است؛ سکونتگاه‌های آنان با نزدیک به ۱۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت هنوز از سوی مقامات اسرائیلی به رسمیت شناخته نشده و از دسترسی به آب و برق محروم‌اند.

### نژادپرستی درون‌یهودی
#### تبعیض علیه یهودیان مزراحی
با سلطهٔ یهودیان اشکنازی بر فرهنگ و سیاست اسرائیل، یهودیان دیگر به‌ویژه یهودیان مزراحی (یهودیان خاورمیانه و شمال آفریقا) از تبعیض ساختاری رنج برده‌اند. مزراحی‌ها در طول تاریخ اسرائیل به‌اجبار جابه‌جا شده و در اردوگاه‌هایی با شرایط بدتر اسکان داده شدند و حتی گزارش‌هایی از فرزندخواندگی اجباری نیز وجود دارد. به‌طور کلی به‌دلیل سطح آموزش پایین‌تر و منابع کمتر، پایگاه اجتماعی پایین‌تری به مزراحی‌ها اختصاص یافت که تا امروز ادامه دارد.

#### تبعیض علیه یهودیان اتیوپیایی
یهودیان اتیوپیایی (بتا اسرائیل) در سال ۱۹۷۳ به‌طور رسمی شناسایی شدند و حق مهاجرت به اسرائیل یافتند. در چندین برنامهٔ اسکان میان سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۱ بیش از ۵۰٬۰۰۰ یهودی اتیوپیایی به اسرائیل آورده شدند. این گروه در اسرائیل تحت برنامه‌های همسان‌سازی قرار گرفتند و جمعیت یهودی محلی آنان را بدوی و مطیع تلقی می‌کرد. یهودیان اتیوپیایی در اسرائیل با نژادپرستی مواجه شدند و به‌عنوان «سیاه‌پوست» بیگانه یا ناسازگار فرهنگی تلقی شدند، حال آنکه پیش از آن در خودپنداره‌شان خود را لزوماً «سیاه‌پوست» نمی‌دانستند.

بیش از نیمی از یهودیان اتیوپیایی زیر خط فقر زندگی می‌کنند (تا سال ۲۰۲۰). گزارش‌هایی از خودسری پلیس علیه یهودیان اتیوپیایی نیز وجود دارد. در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۹ یهودیان اتیوپیایی در اعتراض به خشونت پلیس و تبعیض ساختاری دست به تظاهرات زدند.

### تبعیض علیه پناهجویان
قانون مهاجرت اسرائیل که به یهودیان اولویت می‌دهد به‌طور کلی تبعیض‌آمیز توصیف شده‌است. سازمان عفو بین‌الملل در سال ۲۰۲۱ انتقاد کرد که تنها ۱ درصد درخواست‌های پناهندگی در اسرائیل (عمدتاً از اریتره‌ای‌ها و سودانی‌ها) پذیرفته شده‌است.

## زبان
در سال ۲۰۱۸ با تصویب قانون جدیدی، جایگاه زبان عربی از «زبان رسمی» به «زبان دارای وضعیت ویژه» تنزل یافت. به گفتهٔ سلما عراف-بکر، وضعیت رسمی زبان عربی پیش از آن نیز صوری بود؛ تأسیس دانشگاه عربی‌زبان در اسرائیل پیشتر نیز ممانعت شده بود و زبان عربی در نهادهای آموزشی و رسانه‌ها به حاشیه رانده شده بود.

## قوانین و اقدامات ضدتبعیض
اسرائیل دارای قوانین ضدتبعیض گسترده‌ای است که تبعیض بر پایهٔ نژاد، دین و باورهای سیاسی را هم از سوی نهادهای دولتی و هم غیردولتی ممنوع کرده و تحریک به نژادپرستی را جرم‌انگاری می‌کند. قانون حقوق دانش‌آموز مصوب ۲۰۰۰ نیز تبعیض فرقه‌ای در پذیرش یا اخراج از مؤسسات آموزشی را ممنوع ساخته‌است.

دولت و گروه‌های فراوانی در درون اسرائیل تلاش‌هایی برای مبارزه با نژادپرستی انجام داده‌اند. رووین ریولین، رئیس‌جمهور وقت اسرائیل، در اکتبر ۲۰۱۴ در دیدار با دانشگاهیان اعلام کرد: «جامعهٔ اسرائیلی بیمار است و وظیفهٔ ماست که این بیماری را درمان کنیم.»

## ازدواج
قانون حق شهروندی و ورود به اسرائیل، پیوند خانوادگی مهاجرتی را برای ازدواج‌هایی که یک طرف آن شهروند اسرائیلی و طرف دیگر ساکن فلسطینی سرزمین‌های اشغالی باشد ممنوع می‌کند. سازمان عفو بین‌الملل این قانون را «تبعیض نژادی» نامیده و گفته‌است که در عمل بیشتر اعراب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دولت اسرائیل هدف قانون را جلوگیری از حملات تروریستی عنوان کرده‌است.

## جستارهای وابسته
* نژادپرستی
* شهروندان عرب اسرائیل
* مزراحی
* اشکنازی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گزارش دیده‌بان حقوق بشر: آستانه‌ای که از آن گذشته شد (۲۰۲۱)
* گزارش حقوق بشر اسرائیل ۲۰۲۱ — وزارت امور خارجه آمریکا

رده:نژادپرستی در اسرائیل
رده:نژادپرستی بر پایه کشور
رده:آپارتاید اسرائیلی
رده:نقض حقوق بشر در اسرائیل