شینوی

** شینوی** (، به معنای «تغییر») یک حزب و جنبش سیاسی صهیونیستی، سکولار و روحانی‌ستیز با گرایش بازار آزاد و لیبرال در اسرائیل بود. این حزب در دو نوبت به سومین حزب بزرگ کنست تبدیل شد اما هر دو بار پس از آن دچار انشعاب و فروپاشی گردید. در سال ۱۹۷۷ حزب در قالب ائتلاف «جنبش دموکراتیک برای تغییر» (داش) ۱۵ کرسی به دست آورد اما ائتلاف در سال ۱۹۷۸ از هم پاشید و شینوی در انتخابات بعدی به دو کرسی تقلیل یافت. در انتخابات ۲۰۰۳ حزب به‌تنهایی ۱۵ کرسی کسب کرد اما سه سال بعد همه آنها را از دست داد.

شینوی به مدت نزدیک به سه دهه پرچم‌دار لیبرالیسم اقتصادی و سکولاریسم در اسرائیل بود. با تأسیس حزب کادیما پایگاه رأی طبیعی شینوی از دست رفت و در ژانویه ۲۰۰۶ حزب به فراکسیون‌های کوچکی تقسیم شد که هیچ‌یک نتوانست از حد نصاب انتخاباتی ۲ درصدی عبور کند. شینوی تا سال ۲۰۰۹ عضو بین‌الملل لیبرال بود.

## تاریخچه
### دهه ۱۹۷۰

با گذار اسرائیل از یک کشور در حال توسعه به اقتصادی مرفه، طبقه متوسط تحصیل‌کرده‌ای پدید آمد که ریشه‌های سیاسی آن به صهیونیسم کارگری بازمی‌گشت. بسیاری از این اسرائیلی‌ها گرد هم آمدند و شینوی را بنیان نهادند.

شینوی در سال ۱۹۷۴ توسط بازرگانان و دانشگاهیان و به ابتکار آمنون روبینشتاین، استاد حقوق دانشگاه تل‌آویو، پس از جنگ یوم کیپور (۱۹۷۳) که جامعه اسرائیل را تکان داده بود تأسیس شد. این حزب نخستین حزب مبتنی بر دموکراسی پایه‌ای در اسرائیل بود و از انتخابات مقدماتی برای انتخاب فهرست نامزدهایش استفاده می‌کرد.

پیش از انتخابات ۱۹۷۷، شینوی با چند حزب لیبرال کوچک دیگر ائتلافی تشکیل داد که ابتدا «دموکرات‌ها–شینوی» و سپس «جنبش دموکراتیک برای تغییر» (داش) نامیده شد. داش ۱۵ کرسی به دست آورد و سومین حزب بزرگ کنست شد، پس از لیکود به رهبری مناخم بگین و «مرتب‌سازی» (مَعَرَخ). داش در نوامبر ۱۹۷۷ به دولت ائتلافی بگین پیوست؛ مائیر عامیت وزیر حمل‌ونقل و ارتباطات، شموئل تامیر وزیر دادگستری و ایگائیل یادین نایب نخست‌وزیر شدند.

اختلافات داخلی به‌ویژه دربارهٔ مذاکرات صلح با مصر منجر به انشعاب داش شد. در ۱۴ سپتامبر ۱۹۷۸ هفت نماینده از داش جدا شدند و فراکسیون «جنبش برای تغییر و ابتکار» (شای) را تشکیل دادند که بعداً به شینوی تغییر نام داد. پس از بازگشت دو نماینده به حزب کار، شینوی با پنج کرسی وارد دوره بعدی شد.

### دهه ۱۹۸۰
در انتخابات ۱۹۸۱ شینوی تنها دو کرسی کسب کرد. در انتخابات ۱۹۸۴ سه کرسی به دست آورد و به کابینه وحدت ملی پیوست، اما در ۲۶ مه ۱۹۸۷ از ائتلاف خارج شد. آمنون روبینشتاین در این دوره وزیر ارتباطات بود.

در سال ۱۹۸۵ بین‌الملل لیبرال پذیرش شینوی را به جای حزب لیبرال اسرائیل که با حزب حیروت در بلوک لیکود ائتلاف کرده بود بررسی کرد. شینوی در سال ۱۹۸۶ در کنگره هامبورگ به عضویت بین‌الملل لیبرال درآمد.

### دهه ۱۹۹۰
در انتخابات ۱۹۸۸ شینوی فهرست مشترکی با حزب نولیبرال ارائه کرد و دو کرسی گرفت. در سال ۱۹۹۲ شینوی با ماپام و حزب راتس (جنبش حقوق شهروندی) ائتلاف چپ‌گرای میرتس را تشکیل داد. میرتس در انتخابات ۱۹۹۲ دوازده کرسی کسب کرد و شریک اصلی ائتلاف دولت اسحاق رابین شد.

در سال ۱۹۹۶ سه حزب تصمیم به ادغام رسمی در میرتس گرفتند. هرچند آمنون روبینشتاین از ادغام حمایت کرد، اکثریت اعضای شینوی با عناصر سوسیال‌دموکراتیک میرتس مخالف بودند. در سال ۱۹۹۷ دو نماینده از میرتس جدا شدند و شینوی مستقل را به رهبری آوراهام پوراز بازتأسیس کردند. پوراز کوشید حزب را نماینده طبقه متوسط و کاهش دخالت دولت در اقتصاد معرفی کند، اما نظرسنجی‌ها نشان می‌داد حزب قادر به عبور از حد نصاب نخواهد بود.

در آستانه انتخابات ۱۹۹۹، تامی لاپید، مجری سرشناس تلویزیون که به سخنان تند علیه اجبار مذهبی شهرت داشت، به حزب پیوست. نام حزب به «شینوی – جنبش سکولار» تغییر یافت و لاپید در رأس فهرست انتخاباتی قرار گرفت. شینوی در آن انتخابات شش کرسی کسب کرد و اعلام کرد در هیچ ائتلافی شامل احزاب حریدی شاس و اتحاد یهودیت توراتی شرکت نخواهد کرد. پس از این موفقیت نسبی، رهبری حزب رسماً به لاپید منتقل شد.

### دهه ۲۰۰۰
#### اوج قدرت (۲۰۰۳)

در انتخابات ۲۰۰۳ شینوی ۱۵ کرسی به دست آورد و سومین حزب بزرگ کنست شد. آریل شارون حزب را به ائتلاف سکولار دعوت کرد. شینوی چند وزارتخانه کلیدی از جمله وزارت کشور را که در منازعه میان سکولارها و مذهبیون اهمیت ویژه‌ای داشت در اختیار گرفت و وزارت امور دینی را منحل کرد. لاپید نایب نخست‌وزیر شد، پوراز وزیر کشور و یوسف پاریتسکی وزیر زیرساخت.

#### ماجرای پاریتسکی
در ژوئیه ۲۰۰۴ نوار صوتی از یوسف پاریتسکی، نماینده کنست و وزیر زیرساخت از شینوی، افشا شد که در آن از یک کارآگاه خصوصی خواسته بود اقدامات پوراز را بررسی کند. شینوی رسماً پاریتسکی را محکوم کرد و خواستار برکناری‌اش شد. پاریتسکی حاضر به استعفا نشد و در نهایت حزب خود به نام «تسَلَش» را تأسیس کرد.

#### خروج از دولت
در اوت ۲۰۰۴، پس از آنکه شارون اکثریت پارلمانی لازم برای طرح خروج یک‌جانبه از غزه را از دست داد، مذاکره با شاس و اتحاد یهودیت توراتی را آغاز کرد. در اول دسامبر ۲۰۰۴ شینوی به بودجه ۲۰۰۵ که شامل یارانه‌هایی برای پروژه‌های احزاب حریدی بود رأی منفی داد. شارون در پاسخ وزیران شینوی را برکنار کرد و در ۱۰ ژانویه ۲۰۰۵ حزب کار جایگزین شینوی در ائتلاف شد. با این حال شینوی همچنان از طرح خروج از غزه و اصلاحات اقتصادی بنیامین نتانیاهو حمایت کرد و یک دولت سایه تشکیل داد.

#### انشعاب و فروپاشی

در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۶ انتخابات مقدماتی داخلی حزب برگزار شد. رون لوینتال در رقابت بر سر جایگاه دوم فهرست حزبی به‌طور غیرمنتظره‌ای پوراز را شکست داد. این نتیجه به انشعاب حزب انجامید: پنج نماینده (پوراز، ایلان شلگی، ملی پولیشوک-بلوخ، اتی لیونی و رونی بریزون) حزب را ترک کردند. در ۲۵ ژانویه لاپید نیز از ریاست حزب استعفا داد و آن را ترک کرد. در مجموع یازده نماینده از شینوی جدا شدند و «فراکسیون سکولار» را تأسیس کردند که بعداً به حزب «حِتس» (صهیونیست‌های سکولار) تغییر نام یافت.

در انتخابات مارس ۲۰۰۶ شینوی تنها ۴٬۶۷۵ رأی (۰٫۱۶ درصد) و حتس ۱۰٬۱۱۳ رأی کسب کردند و هر دو از حد نصاب انتخاباتی ۲ درصدی بازماندند.

### پس از ۲۰۰۶
شینوی در انتخابات ۲۰۰۹ و انتخابات بعدی شرکت نکرد، هرچند در انتخابات شهرداری ۲۰۰۸ حیفا دو کرسی به دست آورد. در سال ۲۰۱۲ یائیر لاپید، فرزند تامی لاپید، حزب یش عتید را تأسیس کرد که در انتخابات ۲۰۱۳ با ۱۹ کرسی دومین حزب بزرگ کنست شد و در انتخابات ۲۰۱۵ ۱۱ کرسی گرفت. یش عتید به‌طور گسترده ادامه‌دهنده سنت شینوی و جذب‌کننده پایگاه رأی آن شناخته می‌شود.

## ایدئولوژی
### دین و دولت
شناخته‌شده‌ترین اصل برنامه شینوی خواست جدایی دین از حکومت در چارچوب ایدئولوژی صهیونیستی بود. مطالبات اصلی حزب عبارت بودند از: برقراری ازدواج مدنی، فعالیت حمل‌ونقل عمومی و مراکز تجاری و فرهنگی در روزهای شبات، لغو قوانین مربوط به فروش و واردات غذاهای غیرکوشر، فراخوان یهودیان حریدی به خدمت سربازی در نیروهای دفاعی اسرائیل و توقف پرداخت‌ها به طلاب یشیوا.

به دلیل این مطالبات و لحن تند رهبران حزب، شینوی گاه متهم به ضدمذهبی بودن و حتی «نژادپرستی» علیه مذهبیون می‌شد. خط رسمی حزب تأکید داشت که مخالف دین نیست بلکه به دنبال کاهش بی‌عدالتی‌های ناشی از پیوند دولت با مذهب یهود است.

### سیاست اقتصادی
شینوی از سیاست‌های لیبرال اقتصادی شامل کاهش مداخله دولت در اقتصاد، مالیات تصاعدی، اقتصاد آزاد و داوری اجباری در منازعات کارگری صنایع کلیدی حمایت می‌کرد.

### موضع امنیتی
شینوی خود را در مسائل امنیتی حزبی میانه‌رو معرفی می‌کرد و از انعطاف در مذاکرات با فلسطینیان و تدوین قانون اساسی مدون دفاع می‌کرد.

## رهبران حزب
* ۱۹۷۴–۱۹۹۶: آمنون روبینشتاین
* ۱۹۹۷–۱۹۹۹: آوراهام پوراز
* ۱۹۹۹–۲۰۰۶: تامی لاپید
* ۲۰۰۶–: رون لوینتال

## عضویت بین‌المللی
شینوی در سال ۱۹۸۶ در کنگره هامبورگ به عضویت بین‌الملل لیبرال درآمد و این عضویت تا سال ۲۰۰۹ ادامه داشت.

## جستارهای وابسته
* یش عتید
* میرتس
* کادیما
* لیکود

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی شینوی (بایگانی‌شده)

رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۴ (میلادی) در اسرائیل
رده:حزب‌های صهیونیست در اسرائیل
رده:سازمان‌های سکولار
رده:سکولاریسم در اسرائیل
رده:جدایی دین از سیاست
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند