ییپس

**ییپس** () از دست دادن ناگهانی و غیرقابل توضیح توانایی اجرای مهارت‌های خاص در اجراکنندگان و ورزشکاران باتجربه هستند. علائم ییپس شامل از دست دادن مهارت‌های حرکتی ظریف و مشکلات روانی است که بر حافظه عضلانی و تصمیم‌گیری تأثیر می‌گذارد و آن‌ها را از انجام مهارت‌های پایه بازمی‌دارد.

علت دقیق ییپس هنوز به‌طور کامل درک نشده است. یک دوره ییپس ممکن است مدت کوتاهی طول بکشد و سپس فرد توانایی‌های خود را بازیابد، یا ممکن است نیاز به تغییرات بلندمدت در تکنیک داشته باشد تا بازیابی حاصل شود. در برخی موارد، بازیکنی در بالاترین سطح هیچ‌گاه بهبود نمی‌یابد و مجبور به ترک کامل ورزش می‌شود. علل ییپس شامل اضطراب عملکرد و شرایط عصبی است، اما محدود به این موارد نیست.

گزینه‌های درمانی متعددی برای کاهش ییپس مورد آزمایش قرار گرفته‌اند، از جمله روان‌درمانی ورزشی بالینی، تصویرسازی حرکتی، روال‌های پیش از اجرا، دارودرمانی، سم بوتولینوم، طب سوزنی و تکنیک‌های آزادی عاطفی. با این حال، اثربخشی احتمالی آن‌ها عمدتاً بر تجربه شخصی استوار است و شواهد تحقیقاتی محکمی ندارد. مداخله زودهنگام با یک برنامه درمانی جامع برای بهبود ورزشکاران مبتلا به ییپس ضروری است.

## فعالیت مغز و ییپس
یک مطالعه خاص در سال ۲۰۲۱ که از ثبت‌های نوار مغزی برای اندازه‌گیری استفاده کرده بود، نشان داد که ورزشکاران مبتلا به ییپس هنگام آغاز حرکات، به ویژه زمانی که برای رسیدن به یک هدف نیاز به افزایش نیروی خروجی دارند، فعالیت مغزی بیشتری در بازهٔ موج آلفا از خود نشان می‌دهند.

در این مطالعه خاص، افزایش فعالیت مغزی در باندهای آلفا و بتا در گروه درمان پس از حرکت نسبت به گروه کنترل، نشان داد که افزایش فعالیت مغزی ممکن است نشان‌دهنده مشکلات در سیستم‌های مهاری یا تمرکز بیش از حد بر روی بخش بدن درگیر در کار باشد. برای تأیید صحت این ادعا، تحقیقات بیشتری با حجم نمونه بزرگ‌تر، جمعیت متنوع‌تر و بیش از دو الکترود نوار مغزی لازم است.

## در گلف
در گلف، ییپس یک اختلال حرکتی است که بر توانایی پاتینگ تأثیر می‌گذارد. گفته می‌شود که اصطلاح ییپس توسط تامی آرمور—قهرمان گلف و بعدها مربی گلف—رواج یافته است تا مشکلاتی را توضیح دهد که او را مجبور به ترک مسابقات کرد. در توصیف ییپس، گلف‌بازان از اصطلاحاتی مانند تیک‌ها، لرزش‌ها، اضطراب و حرکات ناگهانی استفاده کرده‌اند. ییپس بین یک چهارم تا نصف گلف‌بازان بالغ را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محققان مایو کلینیک دریافتند که بین ۳۳ تا ۴۸ درصد از گلف‌بازان حرفه‌ای تجربه ییپس را داشته‌اند.. گلف‌بازانی که بیش از بیست و پنج سال بازی کرده‌اند، به نظر می‌رسد بیشتر در معرض این وضعیت هستند.

اگرچه علت دقیق ییپس هنوز مشخص نشده است، یکی از احتمالات تغییرات بیوشیمیایی در مغز است که با افزایش سن همراه است. استفاده بیش از حد از عضلات درگیر و نیازهای شدید هماهنگی و تمرکز می‌تواند مشکل را تشدید کند. گاهی اوقات ترک گلف به مدت یک ماه مفید است. دیستونی موضعی نیز به عنوان احتمال دیگری برای علت ییپس مطرح شده است.

گلف‌بازان حرفه‌ای که به‌طور جدی دچار ییپس شده‌اند شامل ارنی الس، دیوید دووال، پادریگ هارینگتون، برنهارد لانگر، بن هوگن، هری واردون، سام اسنید، یان بیکر-فینچ و کیگان برادلی هستند، که در دور نهایی مسابقات اچ‌پی بایرون نلسون ۲۰۱۳ به دلیل این وضعیت یک پات چهار فوتی را از دست داد (اگرچه ممکن است دچار انحراف چشم نیز بوده باشد). در مسابقات ویست منجمنت اوپن ۲۰۱۵، تحلیلگر گلف نیک فالدو اظهار کرد که تایگر وودز احتمالاً دچار ییپس باشد. جی یارو از بیزینس اینسایدر پس از اوپن ۲۰۱۴ اظهار داشت که وودز هم دچار «ییپس پاتینگ» و هم «ییپس درایور» است.

تلاش‌ها برای درمان این اختلال اندک بوده است. برخی گلف‌بازان سعی کرده‌اند پاتر یا نحوه گرفتن آن را تغییر دهند یا حتی دست خود را عوض کنند. با این حال، این استراتژی‌ها تنها تسکین موقت ایجاد کرده‌اند.

ییپس همچنین با اصطلاحاتی مانند «انجماد»، «تیک‌ها»، «لرزش‌ها»، «جنبش‌ها» و «انگشتان ویسکی» شناخته می‌شود.

## در تنیس
در تنیس، ییپس اغلب بر سرویس دوم تأثیر می‌گذارد و منجر به چندین خطای دوگانه می‌شود. چندین بازیکن برجسته در سال‌های اخیر تحت تأثیر ییپس قرار گرفته‌اند، به‌ویژه الکساندر زورف در سال ۲۰۱۹ و آرینا سابالنکا در اوایل سال ۲۰۲۲. برای مثال، زوِرو در اولین دور مسابقات مسترز سینسیناتی ۲۰۱۹ در مقابل میومیر کتسمانوویچ، رکورد ۲۰ خطای دوگانه ثبت کرد، در حالی که سابالنکا در دو باخت خود در دور اول مسابقات آدلاید ۱ و آدلاید ۲ در سال ۲۰۲۲، ۳۹ خطای دوگانه داشت. از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸، گیرمو کوریا، دارنده رتبه سوم جهانی سابق، از «ییپس سرویس» رنج می‌برد.

## در کریکت
در کریکت، ییپس بیشتر بر پرتاب‌کنندگان تأثیر می‌گذارد. این اختلال به نظر می‌رسد شامل مشکلات پرتاب‌کنندگان در رها کردن توپ در پایان حرکتشان باشد. نمونه‌ای از این موضوع کیت مدلیکات است که پس از رسیدن به تیم ملی انگلستان مجبور شد ورزش را ترک کند. بازیکن دیگری، گاوین همیلتون، که به عنوان یک بازیکن همه‌کاره در یک تست کریکت بازی کرده بود، پس از تجربه ییپس عمدتاً پرتاب‌های متوسط با دست راست خود را کنار گذاشت. او دیگر در تست‌ها ظاهر نشد، اما در مسابقات یک روزه بین‌المللی برای اسکاتلند، عمدتاً به عنوان یک ضربه‌زن تخصصی به فعالیت خود ادامه داد. کالینز اوبویا یکی از ستارگان جام جهانی کریکت ۲۰۰۳ کنیا بود—او بر اساس آن قراردادی با واریک‌شایر به دست آورد—اما پس از آسیب‌دیدگی با مشکل در حرکت پرتاب خود مواجه شد و بعداً دوره‌ای را به عنوان ضربه‌زن تخصصی در مسابقات بین‌المللی گذراند. دیگر بازیکنانی که مشکلات مشابه را تجربه کرده‌اند شامل یان فولی از لانکاشر و بازیکن تست جزایر ویرجین راجر هارپر هستند.

مارک باودن، روان‌شناس ورزشی تیم کریکت انگلستان، خود در نوجوانی دچار ییپس بود. او دکترای خود را در این موضوع به پایان رساند و مقاله‌ای دربارهٔ ییپس در مجله علوم ورزشی منتشر کرده است.

## در بیسبال
در بیسبال، ییپس معمولاً به صورت از دست دادن ناگهانی توانایی پرتاب دقیق توپ ظاهر می‌شود. این مشکل بیشتر در پرتاب‌کنندگان و دریافت‌کنندگان توپ دیده می‌شود، یعنی بازیکنانی که بیشترین تماس را با توپ دارند، اگرچه بازیکنان موقعیتی نیز گاهی دچار این عارضه می‌شوند.

استیو بلاس، پرتاب‌کننده تیم پیتسبرگ پایرتس، نمونه‌ای از این وضعیت است؛ از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ او پرتاب‌کننده‌ای برتر و عضو تیم آل‌استار بود؛ اما از سال ۱۹۷۳ ناگهان کنترل خود را از دست داد و در ۸۸ و دو سوم اینینگ، ۸۴ پیاده‌روی صادر کرد. او در سال ۱۹۷۴ به دلیل از دست دادن مداوم توانایی پرتاب خود بازنشسته شد.

«بیماری استیو بلاس» به بازیکنان بااستعدادی نسبت داده شده است—مانند چاک نابلوک، بازیکن دوم تیم نیویورک یانکیز، یا استیو ساکس، بازیکن دوم تیم لس آنجلس داجرز—که ناگهان توانایی پرتاب دقیق توپ به سمت بازیکن اول را از دست دادند. مشکلات ساکس در فصل سوم حضورش در لیگ برتر بیسبال آمریکا آغاز شد، اما او به بازی ادامه داد و ظاهراً تا سال ۱۹۸۹ بهبود یافت و در نهایت در سال ۱۹۹۴ دوران حرفه‌ای خود را به پایان رساند.

مکی سسر، کچر تیم نیویورک متس، نمی‌توانست توپ را بدون ضربه زدن چندباره به دستکش خود به پرتاب‌کننده بازگرداند—برت باتلر، بازیکن بیرونی تیم سن‌فرانسیسکو جاینتس، زمانی در هنگام یکی از ییپس‌های سسر از این فرصت استفاده کرد و پایگاه سوم را دزدید. مشکل سسر پس از برخوردی در سال ۱۹۹۰ با جیم پرسلی از تیم آتلانتا بریوز در خانه، بدتر شد و منجر به کاهش زمان بازی او و در نهایت رها شدنش از تیم سیاتل مارینرز در سال ۱۹۹۴ شد.

مارک ووهلرز از تیم آتلانتا بریوز به عنوان «نماد دهه ۱۹۹۰ سندرم استیو بلاس» شناخته شد. او به اندازه‌ای بهبود یافت که بتواند دوباره پرتاب کند، اما هرگز به سطح قبلی خود بازنگشت.

ریک آنکیل شاید مشهورترین نمونه این وضعیت در بیسبال باشد؛ او در طول سری تقسیم ملی لیگ ۲۰۰۰ کنترل پرتاب‌های خود را از دست داد. پس از چند سال عملکرد ضعیف همراه با مصدومیت، در سال ۲۰۰۷ به عنوان بازیکن بیرونی بازگشت و به دلیل پرتاب‌های قدرتمندش از منطقه بیرونی که منجر به حذف دونده‌ها می‌شد، شناخته شد.

گفته می‌شود جان لستر نیز هنگام تلاش برای گرفتن بازیکن در پایگاه اول، از ییپس رنج می‌برد. او در سال ۲۰۱۴ هیچ پرتابی به پایگاه اول انجام نداد و در اوایل ۲۰۱۵ در پرتاب‌های دقیق مشکل داشت. در ادامه دوران حرفه‌ای خود، زمانی که مجبور به دریافت توپ بود، بیشتر مسیر تا پایگاه اول را می‌دوید و توپ را با پرتاب کوتاه از زیر دست می‌فرستاد و در پرتاب‌های بلندتر، توپ را به زمین می‌کوبید تا احتمال خطا را کاهش دهد. تیم او همچنین سعی می‌کرد با استفاده از کچرها برای پرتاب‌های سریع به پایگاه اول، این مشکل را جبران کند.

هایدن هرست، بازیکن امید تیم‌های پایه پیتسبرگ پایرتس، چنان به شدت از ییپس آسیب دید که بیسبال را رها کرد و به دانشگاه کارولینای جنوبی رفت تا فوتبال بازی کند. در ۲۶ آوریل ۲۰۱۸، او در دور اول درفت NFL ۲۰۱۸، به عنوان انتخاب بیست‌وپنجم، توسط تیم بالتیمور ریونز به عنوان تایت اِند انتخاب شد.

در سال ۲۰۱۹، شبکه ای‌اس‌پی‌ان گزارشی دربارهٔ بازگشت لوک هیگرتی از ییپس منتشر کرد. او پس از آن‌که در درفت سال ۲۰۰۲ توسط شیکاگو کابز با انتخاب شماره ۳۲ برگزیده شد، هرگز بازی نکرد.

## در ژیمناستیک
در ژیمناستیک هنری، نوعی از ییپس که بر حرکات چرخشی تأثیر می‌گذارد با نام «توئیستی‌ها» شناخته می‌شود. این اصطلاح به از دست دادن ناگهانی توانایی ژیمناست در حفظ کنترل بدن در هنگام حرکات هوایی اشاره دارد. برخی ژیمناست‌ها از احساس سردرگمی یا ناآگاهی از موقعیت زمین سخن گفته‌اند. این از دست دادن آگاهی فضایی احتمال بروز آسیب جدی یا بحرانی را افزایش می‌دهد، به‌ویژه اگر ژیمناست در لحظه فراموش کند چگونه باید حرکت را به‌طور ایمن فرود آید. در مرحله مقدماتی المپیک ۲۰۲۰، سیمون بایلز، ژیمناست آمریکایی، دو بار در حرکات زمینی از محدوده خارج شد و در پرش از خرک نتوانست به‌درستی فرود بیاید. با وجود این، او همچنان به‌عنوان نفر اول به فینال همه‌جانبه صعود کرد. در طول رقابت‌های المپیک، بایلز نتوانست حرکات خود را کامل اجرا کند و اصطلاح «توئیستی‌ها» را رایج کرد، که در نهایت موجب کناره‌گیری او از رقابت پس از فینال تیمی زنان شد. او از دست دادن آگاهی فضایی خود را به یک وضعیت روانی نسبت داد. بایلز در فینال چوب تعادل با اجرای برنامه‌ای ساده‌تر بازگشت و مدال برنز را کسب کرد. در سال ۲۰۲۴ او پاسخ داد که منتقدان کناره‌گیری‌اش در سال ۲۰۲۰ پس از بازگشت و کسب سه مدال طلا در المپیک تابستانی ۲۰۲۴ «ساکت» شده‌اند.

ژیمناست‌های آمریکایی لوری هرناندس و الیا فینیگان هر دو اعلام کردند که در طول دوران حرفه‌ای خود از دست دادن آگاهی فضایی را تجربه کرده‌اند و در جریان بازی‌های ۲۰۲۱ از بایلز حمایت کردند. فینیگان اظهار داشت: «نمی‌توانم تصور کنم که تجربه چنین وضعیتی در جریان مسابقه چقدر ترسناک است. شما هیچ کنترلی بر بدن خود و کاری که انجام می‌دهد ندارید.»

در ژیمناستیک ترامپولین، این وضعیت معمولاً با عنوان «سندرم حرکت گم‌شده» شناخته می‌شود. براینی پیج، ژیمناست ترامپولین المپیکی، دربارهٔ تجربه شخصی خود از این وضعیت در زمان آماده‌سازی برای حضور در المپیک ۲۰۱۶ صحبت کرده است.

## در حوزه‌های دیگر
ییپس همچنین بر بازیکنان در ورزش‌های دیگر تأثیر می‌گذارد. نمونه‌هایی از آن شامل پرتاب‌های آزاد مارکل فولتز و چاک هیز در بسکتبال است. در دارت، ییپس با نام «دارتیتیس» شناخته می‌شود، و اریک بریستو، قهرمان پنج‌باره جهان، نمونه‌ای از مبتلایان به آن است. 

در لیگ ملی فوتبال آمریکا، زمانی که یک بازیکن شوت‌زن معمولاً قابل اعتماد دچار افت عملکرد می‌شود، گفته می‌شود که او دچار ییپس شده است. جاستین تاکر، بازیکن منتخب پرو بول در هفت دوره، توسط هواداران و نویسندگان ورزشی در طول فصل ۲۰۲۴ به عنوان فردی توصیف شد که از ییپس رنج می‌برد، پس از آن‌که مجموعه‌ای از خطاهای ظاهراً غیرقابل توضیح منجر به پایین‌ترین درصد گل میدانی دوران حرفه‌ای او یعنی ۷۳٫۹٪ شد، با وجود آن‌که در ۱۲ فصل پیش از آن یکی از دقیق‌ترین شوت‌زنان لیگ بود. در سال ۲۰۲۴، آدام برنمن باخت غیرمنتظره اوهایو استیت به میشیگان را به «ییپس» نسبت داد.

استیون هندری، قهرمان هفت‌باره اسنوکر جهان، پس از شکستش در برابر مارک ویلیامز در مسابقات قهرمانی بریتانیا در سال ۲۰۱۰ گفت که به مدت ده سال از ییپس رنج می‌برده است و این وضعیت بر توانایی او در اجرای ضربه از میان توپ تأثیر گذاشته و باعث شده در بازیابی فرم سابقش دچار مشکل شود.

## جستارهای وابسته
* فلج تحلیلی
* اختلال تبدیلی
* ترس از صحنه
* هراس از هدف

## منابع

رده:اصطلاحات گلف
رده:بیماری‌های با علت ناشناخته
رده:مهارت‌های حرکتی
رده:واژگان تنیس