پنج اردوگاه نظامی

**پنج اردوگاه نظامی** (، ) نظام ارتش مرکزی پادشاهی چوسان بود که پس از جنگ ایمجین برای دفاع از پایتخت هانیانگ (سئول امروزی) و حومه آن برپا شد. این نظام دربرگیرندهٔ پنج اردوگاه (گونیونگ) بود: فرماندهی آموزش نظامی (هونریوندوگام)، فرماندهی گارد سلطنتی (اویونگچونگ)، پادگان پایتخت (گومویونگ)، فرماندهی گذرگاه‌های شمالی (چونگریونگچونگ) و فرماندهی دفاع سلطنتی (سویوچونگ). سه اردوگاه نخست به «سه‌گانهٔ نظامی» (سامگونیونگ) نیز شناخته می‌شدند و وظیفهٔ نگهبانی از کاخ‌ها و گشت‌زنی در شهر هانیانگ را بر عهده داشتند، در حالی که دو اردوگاه دیگر دفاع از حومهٔ پایتخت را با تکیه بر دژهای بوکهانسانسونگ و نام‌هان‌سان‌سونگ بر عهده داشتند.

فرماندهی آموزش نظامی نخستین اردوگاه بود که در سال ۱۵۹۳ (سال بیست‌وششم پادشاهی سونجو) در جریان جنگ ایمجین تأسیس شد. پس از آن فرماندهی گارد سلطنتی در سال ۱۶۲۳، فرماندهی گذرگاه‌های شمالی در ۱۶۲۴ و فرماندهی دفاع سلطنتی در ۱۶۲۶ در دوران پادشاه اینجو برپا شدند. سرانجام در سال ۱۶۸۲ در دوران پادشاه سوکجونگ، پادگان پایتخت تأسیس شد و نظام پنج‌گانهٔ نظامی جایگزین نظام پیشین اوویگون (پنج نگهبان) گردید. این اردوگاه‌ها تا دههٔ ۱۸۸۰ میلادی کارکرد داشتند و سرانجام طی اصلاحات نظامی دوران پادشاه گوجونگ منحل شدند.

## پیشینه
### زمینهٔ نظامی
در سال ۱۵۹۲ هنگامی که ارتشی نزدیک به ۲۰۰٬۰۰۰ نفری ژاپن به چوسان حمله کرد، نظام نظامی مرکزی دورهٔ آغازین چوسان یعنی اوویگون (پنج نگهبان) و نظام دفاع منطقه‌ای جین‌گوان و جِسونگ‌بانگ‌نیاک ناتوان از ایفای نقش خود درآمدند. در آن دوران، هرچند توپچیان مجهز به توپ‌های سنتی (چونگ‌تونگ) از نیروهای کلیدی ارتش چوسان بودند، رویارویی با ارتش ژاپن ضرورت بهره‌گیری از سلاح‌ها و شگردهای جنگی نوین را آشکار ساخت.

در سازماندهی نهاد نظامی نوین، شگردهای جنگی دودمان مینگ نقش برجسته‌ای ایفا کرد. هنگامی که ۴۰٬۰۰۰ سرباز مینگ برای یاری چوسان آمدند، ژنرال ناک سانگ‌جی اهمیت آموزش نظامی را به ریو سونگ-ریونگ یادآور شد. پس از دریافت اجازهٔ پادشاه سونجو، ریو سونگ‌ریونگ بر پایهٔ شگردهای جنگی مینگ از جمله کاربرد سلاح‌هایی چون چوب‌دست (گونگ‌بانگ)، سپر حصیری (دونگ‌پَه)، نیزهٔ گرگی (نانگ‌سون)، نیزهٔ بلند (جانگ‌چانگ)، سه‌شاخه (دانگ‌پا) و شمشیر دودسته (سانگ‌سودو) به آموزش سربازان پرداخت. چوسان همچنین پس از درک کارآمدی سلاح‌های آتشین در نبرد قلعه پیونگ‌یانگ، تلاش گسترده‌ای برای ساخت و بهره‌برداری از این سلاح‌ها آغاز کرد.

بر پایهٔ کتاب جنگی «جی‌شیائو شین‌شو» () اثر ژنرال چینی چی جی‌گوانگ، چوسان نظام «سه‌تکنیک سربازی» (سامسوبیونگ) را پذیرفت. در این نظام، توپچیان (پوسو) از فاصلهٔ دور دشمن را هدف می‌گرفتند، کمانداران (ساسو) آنان را پشتیبانی می‌کردند و شمشیرزنان (سالسو) از توپچیان و کمانداران در برابر حملهٔ نزدیک دشمن محافظت می‌نمودند. چوسان به‌جای توپ‌های سنتی، تفنگ فتیله‌ای (جوچونگ) را پذیرفت و توپچیان را با آن تجهیز کرد. این نظام سه‌تکنیکی بعدها استاندارد سازمان‌دهی نظامی همهٔ پنج اردوگاه شد.

### زمینهٔ سیاسی
کودتای اینجو (اینجو بانجونگ) و شورش یی گوال که پس از آن رخ داد، پادشاه اینجو را به تقویت فوری ارتش مرکزی برای محافظت از شاه ناگزیر ساخت. افزون بر این، بدتر شدن روابط با سلسلهٔ هوجین (جین پسین) ضرورت دفاع از پایتخت را دوچندان کرد. یی گویی که از نزدیکان اصلی اینجو از زمان برنامه‌ریزی کودتا بود، ۲۶۰ توپچی گرد آورد و پادشاه او را به فرماندهی یویونگسا گمارد و بدین‌ترتیب فرماندهی گارد سلطنتی (اویونگچونگ) پایه‌گذاری شد.

اردوگاه‌های نظامی پنج‌گانه از نظر سیاسی نیز اهمیت داشتند. تأسیس فرماندهی گارد سلطنتی، فرماندهی گذرگاه‌های شمالی و فرماندهی دفاع سلطنتی همگی به دست جناح سوین (غربی‌ها) صورت گرفت و پادگان پایتخت نیز برای کاهش بار مالی نگهداری ارتش مرکزی برپا شد. از این رو پنج اردوگاه نظامی هم نیروی ویژهٔ پادشاه و هم تحت نفوذ جناح سوین ارزیابی می‌شد. اصلاحات پادشاه جونگجو در اردوگاه‌ها و تأسیس جانگ‌یونگ‌یونگ تلاشی برای تغییر این وضعیت سیاسی بود، اما پس از مرگ جونگجو ارتش مرکزی دوباره به نظام پنج اردوگاه بازگشت.

## سازمان‌دهی
پنج اردوگاه نظامی از هانیانگ و دژهای پیرامونی آن به‌ویژه در استان گیونگی دفاع می‌کردند. هر پادشاه در دوران فرمانروایی خود یک یا چند اردوگاه تأسیس کرد.

سه اردوگاهی که گشت‌زنی شهر هانیانگ را بر عهده داشتند (سامگونیونگ)، حصار شهر را به سه بخش تقسیم کرده بودند: فرماندهی آموزش نظامی بخش شمال‌غربی، فرماندهی گارد سلطنتی بخش شمال‌شرقی و پادگان پایتخت بخش جنوبی را بر عهده داشت.

### فرماندهی آموزش نظامی
فرماندهی آموزش نظامی (هونریوندوگام، ) در اوت ۱۵۹۳ به پیشنهاد ریو سونگ-ریونگ و پس از بازپس‌گیری پیونگ‌یانگ توسط ارتش مینگ تأسیس شد. نخست به‌عنوان نهادی موقت برای آموزش توپچیان پایه‌گذاری شد، سپس شمشیرزنان و کمانداران ماهر نیز به آن افزوده شدند. شیوه‌های آموزشی بر پایهٔ سه تکنیک توپخانه، تیراندازی با کمان و شمشیرزنی از کتاب جی‌شیائو شین‌شو بود.

پادشاه سونجو و ریو سونگ‌ریونگ ارتش را با دقت به یگان‌ها و گروهان‌ها تقسیم کردند. هر گروهان دارای جوخه‌های کماندار، تفنگدار، شمشیرزن و نیزه‌دار بود. در همین دوران، هان گیو دانشمند نظامی، کتاب رزم‌نامهٔ «مویِجِبو» را بر پایهٔ کتاب جی‌شیائو شین‌شو نوشت.

پس از ۱۵۹۴ نظام سه‌تکنیک سربازی رسمیت یافت. ساختار فرماندهی دربرگیرندهٔ دوجِجو (رئیس عالی که هم‌زمان مقام اوی‌جونگ را داشت)، رئیس سازمان نظامی و رئیس سازمان مالی و نیز یک فرماندهٔ ارشد، یک فرماندهٔ میانی، دو ستاره‌دار، دو چون‌چونگ، سه گوک‌بیول‌جانگ، شش پاچونگ، شش جونگ‌ساگوان و سی‌وچهار چوگوان بود. نیروی آغازین کمتر از ۸۰ نفر بود اما به‌سرعت به حدود ۱۰٬۰۰۰ نفر رسید.

سربازان هونریوندوگام که «گیِپریوبیونگ» (سرباز حقوق‌بگیر) نامیده می‌شدند، نه‌تنها نگهبان پادشاه بلکه مدافع پایتخت و مرزها بودند و هستهٔ اصلی پنج اردوگاه نظامی را تشکیل می‌دادند. هونریوندوگام تا پایان دورهٔ چوسان نیروی کلیدی ارتش مرکزی باقی ماند.

#### ادارهٔ نگهبانان رزمی
ادارهٔ نگهبانان رزمی (مویِچونگ، ) شاخه‌ای از فرماندهی آموزش نظامی بود که در جریان جنگ ایمجین وظیفهٔ محافظت از پادشاه سونجو را بر عهده داشت. این سازمان از هنرمندان رزمی ماهر تشکیل شده بود و مسئول نگهبانی از پنج کاخ بزرگ و حفاظت نزدیک از شاه بود. افسران این اداره به‌ویژه «نگهبانان ویژهٔ رزمی» (مویِبیول‌گام) خوانده می‌شدند.

### فرماندهی گارد سلطنتی
فرماندهی گارد سلطنتی (اویونگچونگ، ) در دوران پادشاه اینجو تأسیس شد. اینجو که در ۱۶۲۳ از راه کودتا به قدرت رسیده بود، برای مقابله با فشار سلسلهٔ هوجین، یی گویی را در ۱۶۲۴ به فرماندهی گارد سلطنتی (یویونگسا) گمارد. پس از شورش یی گوال، فرماندهی گارد سلطنتی به‌تدریج به‌عنوان ارتش مرکزی مسئول دفاع از پایتخت و محافظت از شاه جا افتاد.

این فرماندهی در آغاز ۲۶۰ توپچی برای دفاع از حصار هانیانگ داشت. پس از تهاجم چینگ به چوسان، شمار نیروها به ۷٬۰۰۰ و در دوران پادشاه هیوجونگ که درصدد انتقام شکست در جنگ بیونگ‌جا بود، تا ۲۱٬۰۰۰ نفر افزایش یافت. اما مشکلات مالی سبب کاهش تدریجی نیرو شد و در سال ۱۷۰۴ به ۱۶٬۳۰۰ نفر رسید. نیروی اویونگچونگ از سربازان وظیفه تشکیل شده بود که به نوبت خدمت می‌کردند (بون‌سانگ‌گون) و تقریباً هر سه سال یک‌بار نوبت خدمتشان فرا می‌رسید؛ بنابراین شمار نیروهای مستقر در سئول تنها حدود ۷۰۰ نفر بود.

در دورهٔ پادشاه گوجونگ، سستی انضباطی و سهل‌انگاری در خدمت چنان رواج یافت که عبارت «اویونگ بی‌یونگ» (اویونگچونگ اصلاً ارتش نیست) بر سر زبان‌ها افتاد و این عبارت سرچشمهٔ اصطلاح کره‌ای «اویونگ‌بویونگ» به معنای سرسری کار کردن شد.

### فرماندهی گذرگاه‌های شمالی

فرماندهی گذرگاه‌های شمالی (چونگ‌ریونگچونگ، ) در ۱۶۲۴ پس از شورش یی گوال تأسیس شد و دفاع از حومهٔ شمالی هانیانگ از راه دژ بوکهانسانسونگ را با ۲۳٬۵۰۰ سرباز بر عهده داشت. بیشینهٔ نیرو تا ۲۰٬۰۰۰ نفر گزارش شده‌است.

هنگام تأسیس، اردوگاه نظامی در بوکی‌یونگ (اردوگاه دوم شمالی) در ساجیک‌دونگ مستقر شد. در ۱۶۶۹ به سام‌چونگ‌دونگ و در ۱۷۴۷ به یونیونگ‌ده منتقل شد تا مدیریت دژ بوکهانسان را بر عهده بگیرد.

### فرماندهی دفاع سلطنتی

فرماندهی دفاع سلطنتی (سویوچونگ، ) در ۱۶۲۶ برای دفاع از نام‌هان‌سان‌سونگ تأسیس شد و جنوب هانیانگ را با ۱۶٬۵۰۰ سرباز حفاظت می‌کرد.

نظام اردوگاهی در ۱۶۵۶ با معرفی نظام سویونگ شکل گرفت. دفاع از نام‌هان‌سان‌سونگ تنها به نیروهای گیونگی محدود نبود بلکه نیروهای نظامی ولایات واقع در مسیر تهاجم دشمن نیز در نظام سویونگ گنجانده شدند. دفتر مرکزی (گیونگچونگ) در جین‌جانگ‌بانگ در شمال هانسونگ‌بو قرار داشت و فرمانده (سویوسا) هم‌زمان سمت فرماندار هانسونگ‌بو را بر عهده داشت. در ۱۷۹۵ پادشاه جونگجو ساختار را بازسازی کرد، دفتر مرکزی را به نام‌هان‌سان‌سونگ منتقل نمود و مقام فرماندار گوانگ‌جو را به گوانگ‌جو یوسو ارتقا داد.

### پادگان پایتخت
پادگان پایتخت (گومویونگ، ) آخرین اردوگاه از مجموعهٔ پنج‌گانه بود که در مارس ۱۶۸۲ تأسیس شد. کیم سوک‌جو که هم‌زمان فرماندهٔ ارشد هونریوندوگام بود، بازسازی نظام نظامی را پیشنهاد کرد و با ادغام یگان‌های جداگانه (هونریونگ‌بیول‌ده) و نیروهای برگزیده (جونگ‌چوگون) اردوگاه مستقل گومویونگ را پدیدآورد.

بزرگ‌ترین انگیزهٔ تأسیس گومویونگ، کاهش بار مالی دولت بود. هونریوندوگام از سربازان حرفه‌ای تمام‌وقت (جانگ‌بون‌گون) تشکیل شده بود که پرداخت مستمر حقوق به آنان فشار مالی سنگینی بر خزانه وارد می‌کرد. از این رو بخشی از نیروهای هونریوندوگام و یگان جونگ‌چویونگ که در دوران پادشاه هیون‌جونگ تأسیس شده بود، ادغام شدند تا اردوگاهی با نظام خدمت نوبتی (بون‌سانگ‌گون) به‌جای نظام تمام‌وقت اداره شود.

گومویونگ ۸۵٬۰۰۰ سرباز داشت که از میان آنها ۳۰٬۰۰۰ نفر سرباز حرفه‌ای بودند. اردوگاه اصلی آن بیرون دروازهٔ گومهومون کاخ چانگ‌دوک‌گونگ در جونگ‌سون‌بانگ قرار داشت و «شینیونگ» (اردوگاه نو) نیز نامیده می‌شد.

## ارتش دائمی دفاع پایتخت

ارتش دائمی دفاع پایتخت نیروی نظامی آموزش‌دیده و مجهزی بود که مسئولیت دفاع از هانیانگ و پیرامون آن را بر عهده داشت. این نیرو در اواخر سدهٔ شانزدهم میلادی در دوران پادشاه سونجو تأسیس شد و از سربازان برگزیده از یگان‌های نظامی سراسر کشور تشکیل می‌شد. ارتش دائمی به سلاح‌های گوناگون از جمله سلاح‌های آتشین، توپخانه و استحکامات مجهز بود و نظام ارتباطات و اطلاعات کارآمدی داشت. سربازان موظف به شرکت در تمرین‌ها و مانورهای منظم بودند و نگهداری استحکامات دفاعی شهر نیز بر عهدهٔ آنان بود.

## سه پادگان نظامی
سه پادگان نظامی (سامگونیونگ، ) اصطلاحی بود برای سه اردوگاه مرکزی مستقر در هانیانگ: فرماندهی آموزش نظامی، فرماندهی گارد سلطنتی و پادگان پایتخت. سربازان این سه پادگان در هانیانگ زندگی می‌کردند و نقش کلیدی در نگهبانی از شاه، نگهبانی کاخ، دفاع از پایتخت و برقراری نظم عمومی ایفا می‌نمودند.

## انحلال
پس از پادشاهی جونگجو، فرماندهی دفاع سلطنتی و فرماندهی گذرگاه‌های شمالی عملاً کارکرد خود را از دست دادند. فرماندهی دفاع سلطنتی تنها نامی بود و فرماندهی گذرگاه‌های شمالی در ۱۷۹۳ با تأسیس جانگ‌یونگ‌وَه‌یونگ (اردوگاه بیرونی شجاعان) در آن ادغام شد.

در ۱۸۸۱ (سال هجدهم پادشاهی گوجونگ)، پنج اردوگاه نظامی در دو نهاد ادغام شدند: پادگان محافظان کاخ (مووی‌یونگ) و پادگان محافظان پایتخت (جانگ‌اویونگ). اما سربازان این یگان‌ها از رفتار بهتر و تجهیزات برتر نیروی ویژهٔ بیول‌گیگون (یگان مهارت‌های ویژه) ناخشنود بودند. افزون بر آن، ارتش بیش از ۱٬۰۰۰ سرباز عمدتاً سالخورده یا ناتوان را اخراج کرد و ۱۳ ماه حقوق برنجی آنان را نپرداخت. این نارضایتی به حادثه ایمو در ۱۸۸۲ انجامید.

دِوون‌گون برای بازگرداندن نظم، موقتاً به قدرت بازگشت و مووی‌یونگ، جانگ‌اویونگ و بیول‌گیگون را منحل کرد و پنج اردوگاه نظامی را احیا نمود. اما در دسامبر ۱۸۸۲ پس از دستگیری دِوون‌گون، دولت بار دیگر پنج اردوگاه را منحل ساخت. نیروهای چینی به فرماندهی یوآن شیکای ارتش نوین چوسان را با نام فرماندهی نگهبانان پایتخت (چین‌گونیونگ) سازماندهی و آموزش دادند.

فرماندهی گذرگاه‌های شمالی پس از انحلال جانگ‌یونگ‌یونگ در دوران پادشاه سونجو بازسازی شد اما در ۱۸۸۴ نهایتاً منحل گردید. ادارهٔ نگهبانان رزمی نیز در ۱۸۹۴ پس از اصلاحات گابو و حادثهٔ اول‌می در چارچوب اصلاحات نظامی منجر به تأسیس نیروهای مسلح امپراتوری کره منحل شد.

## جستارهای وابسته
* پادشاهی چوسان
* تهاجم ژاپن به کره (۱۵۹۸–۱۵۹۲)
* تهاجم چینگ به چوسان

## منابع

* 
* 
* 

رده:صفحه‌های دارای محتوای کره‌ای
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان کره‌ای