پیسگات زئو

**پیسگات زئو** (، به معنای «قلهٔ زئو») یکی از شهرک‌های اسرائیلی در اورشلیم شرقی و بزرگ‌ترین محلهٔ مسکونی اورشلیم با جمعیتی بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر است. این شهرک در سال ۱۹۸۲ به‌عنوان یکی از پنج «محلهٔ حلقه‌ای» اورشلیم بر زمین‌هایی که پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ عملاً ضمیمه شده بودند بنیان‌گذاری شد. نام آن به افتخار زیو ژابوتینسکی، رهبر صهیونیسم تجدیدنظرطلب، برگزیده شد.

جامعهٔ بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی در اورشلیم شرقی را بر پایهٔ حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این دیدگاه را رد می‌کند. پیسگات زئو در شمال اورشلیم، در شرق شعفاط و بیت حنینا، غرب حزما، جنوب نوه یعقوب و شمال عناتا و اردوگاه آوارگان شعفاط جای دارد. دیوار حائل کرانهٔ باختری در بخش شمالی اورشلیم با مسیری اس‌شکل، پیسگات زئو را درون شهر و اردوگاه آوارگان شعفاط را بیرون از آن قرار می‌دهد.

## پیشینه
### دوران باستان
شواهد باستان‌شناختی نشان می‌دهد که در دورهٔ کتاب مقدس، این محل دربرگیرندهٔ روستاهای کوچک کشاورزی در مسیرهای شمالی از اورشلیم به نابلس و جلیل بوده‌است. این روستاها از راهبردهای گوناگون جمع‌آوری آب بهره می‌بردند و به نیازهای اورشلیم اسرائیلی خدمت می‌کردند؛ از جمله به‌عنوان تولیدکنندهٔ بزرگ شراب و روغن زیتون برای پرستش‌گاه اورشلیم. سه حوضچهٔ آیینی (میکوه) از دورهٔ معبد دوم اورشلیم در پیسگات زئو کاوش شده‌است.

در دورهٔ بیزانسی کاربرد اصلی روستاها از کشاورزی به خدمات دینی مانند کلیساها و صومعه‌ها تغییر یافت. صومعه‌ای بزرگ از این دوره در بلندترین نقطهٔ محل، یعنی «رأس الطویل»، واقع بود که احتمالاً از پایان سدهٔ پنجم تا پایان سدهٔ هشتم میلادی فعال بوده و شامل نمازخانه‌ای با کف موزاییکی بالای غاری دفنی و نیز دستگاه روغن‌کشی و کیسه‌ای پارچه‌ای حاوی ۲۰۰ سکه بوده‌است. همچنین کوره و ظروف سفالین از عصر آهن در نزدیکی آن یافت شده‌اند.

محوطهٔ باستان‌شناختی دیگری به نام «دیر غزالی» (صومعهٔ غزال) نیز در بخش شرقی پیسگات زئو کاوش شده‌است.

تپهٔ تل الفول که بر محله مشرف است، پایتخت قبیله یهودا و محل کاخ شائول پادشاه اسرائیلی پنداشته می‌شود. ملک حسین پادشاه اردن در اواسط دههٔ ۱۹۶۰ ساخت کاخی را در آنجا آغاز کرد.

### دوران نوین
در دههٔ ۱۹۳۰ میلادی، زمین‌هایی در نزدیکی حزما توسط یهودیان اروپایی برای ایجاد تعاونی کشاورزی یهودی به نام «حواتسلت بنیامین» خریداری شد. بیشتر این مالکان در هولوکاست جان باختند. این زمین‌ها بعدها همراه با زمین‌های فلسطینی برای ساخت پیسگات زئو مصادره شد.

پیسگات زئو در سال ۱۹۸۲ بر زمین‌هایی که پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ به اسرائیل ضمیمه شده بود به‌عنوان یکی از پنج «محلهٔ حلقه‌ای» شهر تأسیس شد تا پیوند یکپارچهٔ یهودی با محلهٔ نوه یعقوب در شمال شهر ایجاد کند که تا آن زمان از دیگر مناطق یهودی‌نشین جدا افتاده بود. نام نخستین پیشنهادی «پیسگات تال» بود که بر پایهٔ نام عربی تپه یعنی «رأس الطویل» انتخاب شده بود، اما سرانجام نام «پیسگات زئو» به افتخار زیو ژابوتینسکی رهبر صهیونیسم تجدیدنظرطلب برگزیده شد.

بر پایهٔ گزارش مؤسسهٔ پژوهشی کاربردی اورشلیم (ARIJ)، اسرائیل زمین‌هایی از چندین جامعهٔ فلسطینی پیرامون را برای ساخت پیسگات زئو مصادره کرد:
* ۱٬۴۵۸ دونوم از بیت حنینا
* ۶۸۶ دونوم از بیت حنینا برای محلهٔ پیسگات آمیر
* ۲۳۹ دونوم از شعفاط
* ۸۹ دونوم از حزما

در ماه مه ۲۰۰۳، یک اتوبوس عمومی که از ایستگاه پایانی پیسگات زئو حرکت می‌کرد توسط یک عامل انتحاری فلسطینی منفجر شد. هفت نفر در این حمله کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند. پلیس اعلام کرد که عامل انتحاری با لباس مبدل یهودی مذهبی و با کلاه کیپا و شال نماز سوار اتوبوس شده بود. یکی از قربانیان ساکن اردوگاه آوارگان شعفاط بود که به سمت محل کارش در مرکز درمانی هداسا در عین کرم می‌رفت.

## جغرافیا

این محله بر فراز تپه‌ای به نام عربی «رأس الطویل» در ارتفاع ۷۷۲ متر از سطح دریا بنا شده و مراحل بعدی ساخت‌وساز آن در امتداد خط‌الرأس و تا تپهٔ مجاور گسترش یافته‌است. پیسگات زئو پنج بخش دارد: مرکزی (۱۹۸۴)، غربی (۱۹۸۸)، شرقی و شمالی (۱۹۹۰) و جنوبی (۱۹۹۸). این محله در شمال اورشلیم، شرق شعفاط و بیت حنینا، غرب حزما، جنوب نوه یعقوب و شمال عناتا و اردوگاه آوارگان شعفاط واقع شده و درست در شرق خط‌الرأس در لبهٔ بیابان یهودیه قرار دارد.

## جمعیت‌شناسی
در سال ۲۰۱۷ جمعیت پیسگات زئو ۴۲٬۳۰۰ نفر بود. در سال ۲۰۰۷ گزارش شد که نزدیک به ۱٬۳۰۰ نفر از ساکنان عرب بودند. بسیاری از ساکنان خانواده‌های اورشلیمی هستند که مرکز شهر را در جستجوی مسکن ارزان‌تر ترک کرده‌اند. جمعیت پیسگات زئو ترکیبی از یهودیان مذهبی و سکولار است. ساخت دیوار حائل کرانهٔ باختری نیز موجب مهاجرت عرب‌ها به پیسگات زئو شده‌است.

بر پایهٔ داده‌های آماری، میان سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۳ اکثریت جمعیتی فلسطینی‌ها در اورشلیم شرقی به سود یهودیان تغییر کرد: در سال ۱۹۹۰ حدود ۱۵۰٬۰۰۰ فلسطینی و ۱۲۰٬۰۰۰ یهودی در اورشلیم شرقی زندگی می‌کردند، در حالی که در سال ۱۹۹۳ این ارقام به ۱۵۵٬۰۰۰ فلسطینی و ۱۶۰٬۰۰۰ یهودی رسید.

## جایگاه در حقوق بین‌الملل

جامعهٔ بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی در سرزمین‌های تحت اشغال اسرائیل از جمله اورشلیم شرقی را ناقض ممنوعیت انتقال جمعیت غیرنظامی به سرزمین اشغالی در کنوانسیون چهارم ژنو و بنابراین غیرقانونی بر پایهٔ حقوق بین‌الملل می‌داند، اما دولت اسرائیل این نظر را رد می‌کند. اسرائیل مدعی است که کنوانسیون چهارم ژنو در مورد این سرزمین‌ها کاربرد ندارد زیرا پیش از تصرف اسرائیل تحت حاکمیت قانونی هیچ دولتی نبودند. این دیدگاه توسط دیوان بین‌المللی دادگستری و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ رد شده‌است.

## آموزش و ساختمان‌های عمومی
با توجه به اینکه ۴۰ درصد ساکنان زیر ۲۱ سال سن دارند، پیسگات زئو دارای ۵۸ کودکستان، ۹ دبستان، ۲ مدرسهٔ راهنمایی و ۳ دبیرستان است. همچنین ۲۲ کنیسه و ۲ کتابخانه در این محله وجود دارد.

## حمل‌ونقل

بلوار موشه دایان که از بزرگراه ۱ در جنوب آغاز شده و در نوه یعقوب در شمال پایان می‌یابد، شاهراه تجاری اصلی پیسگات زئو است و مغازه‌ها، رستوران‌ها و مرکز خرید «پیسگا» در آن واقع شده‌اند.

پیسگات زئو در مسیر خط قطار سبک شهری اورشلیم قرار دارد. ایستگاه مرکز پیسگات زئو دو ایستگاه با پایانهٔ شمالی فاصله دارد. این محله همچنین از راه بزرگراه ۶۰ به مرکز اورشلیم متصل است.

### نام‌گذاری خیابان‌ها
بسیاری از خیابان‌های پیسگات زئو به یاد شخصیت‌های برجستهٔ اسرائیلی مانند سیمخا هولتزبرگ، موشه رخمیلویتس و الیاهو مریدور نام‌گذاری شده‌اند. در بخش مرکزی، خیابان‌ها به نام یگان‌های نیروهای دفاعی اسرائیل نام‌گذاری شده‌اند؛ از جمله بلوار سایرت دوخیفات، خیابان سایرت گولانی (تیپ ۱ گولانی) و خیابان حیل هاآویر (نیروی هوایی اسرائیل). یادبودی برای سربازان کشته‌شده در پارک باستان‌شناختی مرکز پیسگات زئو قرار دارد.

## پروژه‌های زیست‌محیطی

ساکنان پیسگات زئو با کمک انجمن حفاظت از طبیعت در اسرائیل زمینی به مساحت نزدیک به ۲ هکتار را که به‌عنوان محل دپوی غیرقانونی زباله به کار می‌رفت به حفاظتگاه گل وحشی با بیش از ۵۵ گونه درخت و گیاه تبدیل کردند.

در سال ۲۰۱۱ پروژهٔ نوآورانهٔ بازیافت آب در حوضچهٔ آیینی (میکوه) پیسگات زئو اجرا شد که نیاز به تعویض روزانهٔ آب را برطرف کرد. همچنین در همان سال، مخزن‌های جمع‌آوری آب باران در مدرسهٔ پیسگات زئو غربی در پروژه‌ای برای صرفه‌جویی در مصرف آب نصب شد.

## بخش‌های اداری
پیسگات زئو به دلیل وسعتش به‌صورت منطقه‌ای مستقل درون اورشلیم اداره می‌شود و به پنج زیربخش تقسیم شده‌است:
* **پیسگات زئو مرکزی** () — سکونت از ۱۹۸۴ آغاز شد و نزدیک به ۲٬۸۰۰ واحد مسکونی دارد.
* **پیسگات زئو غربی** () — از ۱۹۸۸.
* **پیسگات زئو شرقی** () — از ۱۹۹۰؛ بزرگ‌ترین بخش با ۵٬۵۰۰ واحد مسکونی.
* **پیسگات زئو شمالی** () — از ۱۹۹۰ با ۲٬۱۰۰ واحد مسکونی.
* **پیسگات زئو جنوبی** () — از ۱۹۹۸.

## جستارهای وابسته
* اورشلیم شرقی
* شهرک‌های اسرائیلی
* زیو ژابوتینسکی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای رسمی محله 
* درگاه عکس‌های اورشلیم — پیسگات زئو

رده:محله‌های اورشلیم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عبری
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:مقاله‌های دارای منابع به زبان عبری (he)
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده