سویه‌های هم‌نژاد

**[[سویه (زیست‌شناسی)|سویه‌های]] هم‌نژاد** (که با نام **سویه‌های درون‌زاد** نیز شناخته می‌شوند، و به‌ندرت در مورد جانوران **جانوران خطی** نامیده می‌شوند) به گروهی از افراد یک گونه گفته می‌شود که به دلیل درون‌زایی طولانی، از نظر ژنوتیپ تقریباً با یکدیگر یکسان‌اند. یک سویه معمولاً زمانی «هم‌نژاد» در نظر گرفته می‌شود که دست‌کم ۲۰ نسل از جفت‌گیری خواهر با برادر یا فرزند با والد انجام گرفته باشد، در این حالت دست‌کم ۹۸٫۶٪ از جایگاه‌های ژنی یک فرد از آن سویه هموزیگوت خواهد بود.  

آزمایش‌ها بر روی موش‌ها نشان داده‌اند که تا نسل چهلم نیز می‌توان مقداری هتروزیگوتی
مشاهده کرد. برخی از سویه‌های هم‌نژاد بیش از ۱۵۰ نسل تکثیر شده‌اند و در نتیجه، افراد جمعیت به‌طور کامل ایزوژنیک شده‌اند.  

سویه‌های هم‌نژاد جانوری به‌طور گسترده در آزمایشگاه‌ها برای پژوهش‌هایی استفاده می‌شوند که در آن‌ها برای دستیابی به نتایج قابل تکرار، همهٔ جانوران آزمایش باید بیشترین شباهت ممکن را داشته باشند. با این حال، در برخی پژوهش‌ها ممکن است وجود تنوع ژنتیکی در جمعیت آزمایشگاهی مطلوب باشد. به همین دلیل سویه‌های برون‌زاد نیز در بیشتر جانوران آزمایشگاهی فراهم هستند. سویهٔ برون‌زاد به جمعیتی گفته می‌شود که تا حد ممکن از درون‌زایی به دور مانده و از نظر ژنتیکی به گونه وحشی نزدیک است.  

برخی گیاهان از جمله مدل زیستی ژنتیکی *[[رشادی گوش‌موشی|آرابیدوپسیس تال‌یانا]]* به‌طور طبیعی خودگشن هستند و این امر فرایند ایجاد سویه‌های هم‌نژاد در آزمایشگاه را آسان می‌سازد. در مقابل، گیاهانی دیگر همچون ذرت (که از مهم‌ترین مدل‌های ژنتیکی به شمار می‌رود) نیازمند انتقال گرده از یک گل به گل دیگر هستند.
## در آزمایشگاه

سویه‌های هم‌نژاد به‌طور گسترده در پژوهش‌های علمی استفاده شده‌اند. چندین جایزه نوبل به کارهایی اهدا شده که احتمالاً بدون بهره‌گیری از سویه‌های هم‌نژاد ممکن نبود. این پژوهش‌ها شامل تحقیقات مدوار بر روی تحمل ایمنی، توسعه پادتن‌های مونوکلونال توسط کوهلر و میلیستین، و مطالعات دوهرتی و زینکرناگل بر روی مجموعه سازگاری بافتی اصلی (MHC) است.  

ارگانیسم‌های ایزوژنیک دارای ژنوتیپ‌هایی یکسان یا تقریباً یکسان‌اند. این موضوع در مورد سویه‌های هم‌نژاد صدق می‌کند، زیرا معمولاً از نسل بیستم به بعد دست‌کم ۹۸٫۶٪ شباهت ژنتیکی دارند. این یکنواختی بسیار بالا موجب می‌شود که در مقایسه با سویه‌های برون‌زاد، برای دستیابی به همان سطح از معناداری آماری به افراد کمتری نیاز باشد.  

پرورش سویه‌های هم‌نژاد اغلب به سوی فنوتیپ‌های خاصی انجام می‌شود؛ برای نمونه صفات رفتاری مانند ترجیح الکل یا صفات جسمانی مانند پیرشدن. همچنین می‌توان سویه‌هایی را برای صفاتی برگزید که استفاده از آن‌ها در پژوهش را آسان‌تر می‌کند، مانند قابلیت به‌کارگیری در آزمایش‌های تراریخت. یکی از نقاط قوت اصلی سویه‌های هم‌نژاد این است که برای انواع مطالعات به‌سادگی در دسترس‌اند و منابعی مانند آزمایشگاه جکسون و *فلای‌بیس* امکان جستجوی سویه‌ها با فنوتیپ‌ها یا ژنوتیپ‌های ویژه (از جمله سویه‌های هم‌نژاد، نوترکیب و سویه هم‌ژن‌ها) را فراهم می‌کنند. همچنین می‌توان رویان‌های سویه‌هایی را که در حال حاضر کمتر مورد توجه‌اند منجمد و نگهداری کرد تا در آینده در صورت نیاز به ویژگی‌های ژنتیکی یا فنوتیپی منحصر به‌فردشان استفاده شوند.  

### سویه‌های هم‌نژاد نوترکیب
بندانگشتی|نقشه‌برداری QTL با استفاده از سویه‌های هم‌نژاد  
برای تحلیل پیوند صفات کمی، سویه‌های نوترکیب سودمند هستند، زیرا ماهیت ایزوژنیک آن‌ها باعث می‌شود تحلیل جایگاه صفات کمی چندین بار تکرار شود. این تکرار دقت نتایج نقشه‌برداری را افزایش می‌دهد و برای صفاتی مانند پیری که تغییرات کوچک محیطی می‌تواند بر طول عمر اثر بگذارد و موجب تغییر نتایج شود، ضروری است.

### سویه هم‌ژن
نوعی از سویه‌های هم‌نژاد است که یا به‌طور طبیعی دچار جهش شده یا به شکل مصنوعی تغییر یافته است، به‌گونه‌ای که تنها در یک جایگاه ژنی تفاوت دارد. چنین سویه‌هایی در تحلیل واریانس درون یا میان سویه‌های هم‌نژاد کاربرد دارند، زیرا هر تفاوت مشاهده‌شده تنها ناشی از همان تغییر ژنتیکی منفرد یا تفاوت‌های محیطی میان افراد خواهد بود.

### رده‌های Gal4
یکی از کاربردهای ویژه سویه‌های هم‌نژاد مگس سرکه، استفاده از رده‌های روش راه‌انداز-گال۴ در پژوهش است. سامانه راه‌انداز-گال۴ یک سامانه محرک است؛ بدین معنا که *گال۴* می‌تواند بسته به محل قرارگیری‌اش در ژنوم مگس، در بافت‌ها یا شرایط خاصی بیان شود. هنگامی که گال۴ بیان شود، بیان ژن‌هایی را که دارای توالی UAS ویژه گال۴ هستند افزایش می‌دهد. این توالی‌ها به‌طور طبیعی در مگس وجود ندارند، و همین امر به پژوهشگر اجازه می‌دهد با تلاقی یک رده UAS مطلوب با یک رده گال۴ با الگوی بیان مورد نظر، بیان یک ژن تراریخت را در بافت‌های گوناگون بیازماید. الگوهای بیان ناشناخته نیز می‌توانند با استفاده از پروتئین فلورسنت سبز (GFP) به‌عنوان پروتئین بیان‌شده شناسایی شوند. به‌ویژه در مگس سرکه هزاران رده گال۴ با الگوهای بیان ویژه و منحصر‌به‌فرد موجود است که امکان بررسی بیشتر الگوهای بیان در این جاندار را فراهم می‌کند.

## پانویس

## منابع

رده:ژنتیک جمعیت
رده:زادآوری