زنان در انقلاب کره شمالی

**زنان در انقلاب کره شمالی** به مجموعه اصلاحات اجتماعی و حقوقی‌ای اشاره دارد که در جریان انقلاب کره شمالی (۱۹۴۵ تا ۱۹۵۰ میلادی) وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان را دگرگون کرد.

در این دوران، حکومت کیم ایل سونگ قوانینی را به اجرا گذاشت که برای نخستین‌بار حقوقی چون حق تحصیل، حق مالکیت، و حق مشارکت سیاسی را به‌طور رسمی برای زنان به رسمیت شناخت. این اصلاحات، زنان را قادر ساخت تا در کنار مردان وارد نیروی کار شوند و در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نقش فعال‌تری ایفا کنند.

در پی این تحولات، سازمان‌های مختلفی از جمله اتحادیه دموکراتیک زنان کره برای نظارت بر اجرای این قوانین و حمایت از سیاست‌های حکومت تشکیل شدند. با وجود این تغییرات، کره شمالی همچنان به برخی ارزش‌های نئوکنفوسیونیسم پایبند ماند که در آن نقش مادری فداکارانه ستوده می‌شد و تأکید تازه‌ای بر خانواده هسته‌ای شکل گرفت.
[بندانگشتی|سرباز و دهقان زن، جزئی از [یادمان بزرگ مانسودائه در پیونگ‌یانگ]]

## اصلاحات قانونی
در سال‌های آغازین انقلاب کره شمالی (۱۹۴۵ تا ۱۹۵۰)، دولت کره شمالی مجموعه‌ای از اصلاحات اجتماعی را آغاز کرد که هدف آن، ادغام دوبارهٔ اقشار سنتاً محروم جامعه ــ از جمله کارگران، دهقانان، زنان و جوانان ــ در ساختار اجتماعی جدید بود. این اصلاحات گسترده در راستای اصلاحات اجتماعی، تا اندازه‌ای به آزادی زنان و مشارکت فعال آنان در زندگی مدنی انجامید.

برای نخستین‌بار در تاریخ کره، زنان به‌عنوان گروهی دارای حقوق شناخته شدند. کیم ایل سونگ و کمیته خلق کره شمالی (NKPPC) به‌سرعت اصل برابری جنسیتی را قانونی کردند تا حمایت عمومی بیشتری جلب کنند. در این دوره، قوانینی همچون قانون کار (کره شمالی) مصوب ۱۹۴۶، قانون ریشه‌کن کردن سنت‌های فئودالی مصوب ۱۹۴۷، قانون اصلاحات ارضی، قانون ملی‌سازی صنایع اساسی و قانون برابری جنسیتی تصویب شدند و چارچوب اساسی جایگاه زنان در جامعهٔ کره شمالی را در عرصه‌های عمومی و خصوصی تعریف کردند.

بر اساس این قوانین، زنان از حقوق اجتماعی و اقتصادی تازه‌ای برخوردار شدند که شامل حق تحصیل، حق مالکیت و ارث، حق طلاق، دستمزد برابر در برابر کار برابر، روز کاری هشت‌ساعته و آزادی ازدواج بود.

قانون کار به‌ویژه حقوق مهمی برای زنان به همراه داشت؛ از جمله مرخصی زایمان به مدت ۷۷ روز با حقوق کامل، مرخصی‌های پرداختی برای شیردهی، ممنوعیت کار شبانه یا اضافه‌کاری برای زنان باردار یا شیرده، و تخصیص کار سبک‌تر برای زنان باردار با حقوق برابر. پس از اجرای اصلاحات ارضی در کره شمالی، زنان همانند مردان از سهم زمین برابر برخوردار شدند. همچنین نظام سنتی ثبت خانوار که بر پایهٔ تبار پدری بود، در سال ۱۹۴۷ با نظام ثبت شهروندی جایگزین شد.

حق رأی همگانی نیز برقرار شد، اما در ابتدا با مقاومت شدیدی از سوی مردان کره‌ای روبه‌رو گردید. در پاسخ، کیم ایل سونگ کارزاری برای ریشه‌کن کردن بی‌سوادی و آموزش زنان دربارهٔ حقوقشان آغاز کرد.

افزایش آزادی زنان در عرصهٔ عمومی با سنت مارکسیستی-لنینیستی در ورود زنان به نیروی کار سوسیالیستی همسو بود. با این حال، حکومت کره شمالی همچنان به باورهای سنتی کنفوسیوسی پایبند ماند که در آن، خانواده هستهٔ جامعه محسوب می‌شد و «مادری انقلابی» فضیلتی والا تلقی می‌گردید. در متنی قانونی که در سال ۱۹۴۹ توسط کمیتهٔ مردمی در استان کانگ‌وون تدوین شد، تأکید شده بود که «ازدواج و خانواده تحت حمایت دولت قرار دارند».

در همین راستا، حذف ساختار خانوادهٔ سنتی، کاهش مشروعیت طلاق، و مقابله با رسوم فئودالی چون چندزنی و ازدواج‌های ترتیب‌داده‌شده زمینه را برای شکل‌گیری خانواده هسته‌ای مدرن فراهم کرد. تبلیغات در کره شمالی نیز به ترویج تصویر «مادر انقلابی» پرداخت و زنانی را می‌ستود که به فضیلت‌های سنتی زنانگی، پاکی، فداکاری و اخلاق پایبند بودند.

## اتحادیهٔ دموکراتیک زنان کره

**اتحادیهٔ دموکراتیک زنان کره** در نوامبر ۱۹۴۵ تأسیس شد و یکی از نخستین سازمان‌های سیاسی و اجتماعی بود که پشت سر رهبری کیم ایل سونگ و کمیته خلق کره شمالی شکل گرفت. هدف این سازمان، حمایت از دموکراسی، مقابله با فاشیسم و «خیانت ملی»، ایجاد حکومتی نیرومند و مرفه، و مبارزه با سنت‌ها و خرافات فئودالی بود.

اتحادیه در جهت اجرای قوانین جدید مرتبط با زنان و مشارکت فعال آنان در زندگی سیاسی و اجتماعی فعالیت می‌کرد؛ از جمله در انتخابات کمیته‌های مردمی محلی. تا آوریل ۱۹۴۹، شمار اعضای اتحادیه به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت؛ به‌گونه‌ای که در هر روستا به‌طور میانگین حدود ۵٬۵۰۰ عضو و ۱۱۲ گروه محلی وجود داشت.

از جمله نخستین فعالیت‌های اتحادیه، آموزش زنان و خانواده‌ها برای ثبت‌نام فرزندانشان در مدارس بود. همچنین اعضای اتحادیه در برنامه‌ریزی اقتصادی، تولیدات کشاورزی، و برگزاری سخنرانی‌ها و کنسرت‌های آموزشی برای زنان مشارکت داشتند.

با این حال، بسیاری از این فعالیت‌ها در عمل نقش‌های سنتی زنان را بازتولید می‌کردند؛ زیرا اغلب زنان مسئول صرفه‌جویی در مصرف برنج در خانه و سازمان‌دهی اهدای «برنج میهن‌پرستانه» بودند. برخی زنان از گرایش محافظه‌کارانهٔ اتحادیه انتقاد کردند و معتقد بودند که برنامه‌های آن همچنان زنان را در قالب سنتی «مراقب خانواده» محدود می‌کند.

انتقادهایی نیز نسبت به ترکیب رهبری اتحادیه مطرح شد، زیرا بیشتر مقام‌های بلندپایهٔ آن از میان همسران نخبگان حزبی، معلمان مدارس و زنان خانه‌دار بودند، نه از میان زنان طبقهٔ کارگر.

## دیدگاه‌های متفاوت دربارهٔ اهمیت تاریخی
[بندانگشتی|کارگر مرد و کشاورز زن سوار بر [چولیما، نماد جنبش چولیما]]
پس از تحقق آزادی ملی، مقامات کره شمالی در دههٔ ۱۹۵۰ تمرکز خود را بر ساخت‌وساز جامعهٔ سوسیالیستی گذاشتند و کارزارهایی چون جنبش چولیما را آغاز کردند. در همین زمان، سیاست‌های مربوط به زنان نیز تغییر جهت داد. اصلاحات قانونی که هدفشان از میان برداشتن سنت‌های ستمگرانه بود، دیگر در اولویت قرار نداشت و دولت تلاش کرد زنان را بیشتر در نیروی کار ادغام کند.

این سیاست‌ها بر پایهٔ دیدگاه مارکسیستی الهام‌گرفته از اندیشه‌های فردریش انگلس استوار بود که بر اساس آن، با مشارکت زنان در کار اجتماعی، رهایی آنان ممکن می‌شود و ساختار سرکوبگر خانواده به‌عنوان واحد اقتصادی از میان خواهد رفت. تا پایان دههٔ ۱۹۵۰، واحدهای تعاونی جای خانواده را به‌عنوان اصلی‌ترین واحد اقتصادی گرفتند.

یکی از جنبه‌های مهم رهایی زنان، تبدیل پرورش کودکان از وظیفهٔ خانوادگی به مسئولیت اجتماعی بود. قانون اساسی کره شمالی مصوب ۱۹۷۲، قانون پرورش و نگهداری کودکان در سال ۱۹۷۶، و قانون کار سوسیالیستی در سال ۱۹۷۸ سازوکارهایی برای تقسیم مسئولیت پرورش کودکان میان خانواده و دولت ایجاد کردند. تأسیس مهدکودک‌ها، کودکستان‌ها، خشکشویی‌های عمومی و گسترش بخش تهیهٔ غذا از جمله اقداماتی بود که به زنان در ایفای نقش‌های اجتماعی کمک کرد. در نتیجه، سهم زنان در نیروی کار از ۲۰٪ در سال ۱۹۵۶ با نرخ رشد سالانهٔ ۱۹٪ افزایش یافت و در دههٔ ۱۹۹۰ به حدود ۴۹٪ رسید.

با این حال، بیشتر پژوهشگران معتقدند که سیاست‌های طرفدار خانوادهٔ دولت کره شمالی، از سنت مارکسیستی مورد تأکید انگلس فاصله گرفتند؛ زیرا آن سنت خواهان از میان برداشتن نهاد سنتی خانواده بود. سه دیدگاه عمده در این زمینه وجود دارد:
* دیدگاه نخست از سوی محافظه‌کاران ضدفمینیست است که سیاست‌های کمونیستی کره شمالی را عامل فروپاشی فاجعه‌بار جامعهٔ سنتی می‌دانند.
* دیدگاه دوم بر آن است که ترکیب «امتیازدهی به زنان در عرصه‌های عمومی» با ستایش از نقش آنان به‌عنوان مادران و مربیان کودکان، شکلی تازه از پدرسالاری تمامیت‌خواهانه را پدیدآورده است که تنها ظاهراً به حقوق زنان احترام می‌گذارد. این موضوع در کمبود نمایندگی زنان در رهبری عمدتاً مردانهٔ سیاسی کره شمالی آشکار است و نشان‌دهندهٔ ناکامی دولت در اجرای کامل سیاست‌های رادیکال برابری جنسیتی است. تنها شمار اندکی از زنان در جریان انقلاب به مناصب سیاسی بلندپایه رسیدند؛ از جمله پاک چونگ ئه که نخستین رئیس اتحادیهٔ دموکراتیک زنان کره و تنها زن عضو پولیتبورو حزب کارگران کره بود، در حالی‌که چونگ کیونگ هی و کیم بوک سین اعضای علی‌البدل آن بودند. همچنین هو چونگ سوک نخستین زن عضو هیئت دولت کره شمالی بود که بعدها به‌عنوان وزیر فرهنگ و تبلیغات منصوب شد. کیم سونگ ئه، همسر کیم ایل سونگ نیز ریاست اتحادیهٔ زنان را بر عهده داشت.
* دیدگاه سوم که عمدتاً از سوی فمینیست‌های مترقی بیان می‌شود، هرچند به وجود تبعیض‌ها و استانداردهای دوگانه علیه زنان اذعان دارد، اما همچنان بر این باور است که آرمان‌های انقلاب فرصت‌های تازه‌ای برای پیشرفت زنان فراهم آورد.

## جستارهای وابسته

* تاریخ کره شمالی
* زنان در کره شمالی

## منابع
رده:کره شمالی در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)