ترور امپراتریس میونگ‌سونگ

**ترور امپراتریس میونگ‌سونگ** یا **ترور ملکه مین** رویدادی است که در نزدیک به ساعت ۶ بامداد ۸ اکتبر ۱۸۹۵ در سئول، پایتخت چوسان، رخ داد. در این رویداد ملکه مین، همسر پادشاه گوجونگ که بعداً **امپراتریس میونگ‌سونگ** نام گرفت به دست گروهی از عوامل ژاپنی به فرماندهی میورا گورو در کاخ سلطنتی گیونگبوک گونگ ترور شد. پس از مرگ، لقب «امپراتریس میونگ‌سونگ» به‌صورت پسامرگ به او داده شد. این رویداد در کره به نام «حادثه اولمی» شناخته می‌شود.

ملکه مین تا زمان مرگ، قدرت سیاسی‌ای افزون‌تر از شوهرش به دست آورده بود و از همین رو دشمنان بسیاری داشت و از چندین ترور جان سالم به در برده بود. از جمله دشمنان او پدر پادشاه، هیونگسان دایوونگون، وزیران طرفدار ژاپن در دربار و گردان نظامی هوللیوندای بودند که ژاپنی‌ها آنها را آموزش داده بودند. هفته‌ها پیش از مرگ ملکه، ژاپن فرستاده خود به کره را با میورا گورو جایگزین کرد. میورا سرباز سابقی بود که ادعا می‌کرد تجربه‌ای در دیپلماسی ندارد و گفته می‌شد سر و کار داشتن با ملکه قدرتمند را خسته‌کننده و ناامیدکننده می‌یافت. پس از آنکه ملکه آغاز به نزدیک کردن کره به امپراتوری روسیه برای مقابله با نفوذ ژاپن کرد، میورا با آداچی کنزو از روزنامه کانجو شینپو و احتمالاً دایوونگون توافق کرد تا ملکه را بکشند.

عوامل ژاپنی با کمک نگهبانان کره‌ای طرفدار ژاپن وارد کاخ شدند و در جست‌وجوی ملکه، خاندان سلطنتی و ساکنان کاخ را مورد ضرب و تهدید قرار دادند. زنان را از موهایشان کشیدند و از پله‌ها، ایوان‌ها و پنجره‌ها پرت کردند. دو زن که گمان می‌رفت ملکه باشند کشته شدند. هنگامی که سرانجام ملکه یافت شد، قاتل سه بار روی سینه او پرید و سپس سرش را با شمشیر شکافت. برخی مهاجمان کاخ را غارت کردند و برخی دیگر پیکر ملکه را با روغن پوشاندند و سوزاندند. دولت ژاپن قاتلان را بازداشت کرد اما در دادگاهی جنجالی در هیروشیما، همه متهمان تبرئه شدند. این ترور و دادگاه موجی از خشم و انزجار در کره و جهان برانگیخت.

## تاریخ‌نگاری
ترور امپراتریس میونگ‌سونگ در کره بسیار بحث‌برانگیز است و به‌عنوان نمادی از جنایات تاریخی ژاپن در شبه‌جزیره کره به یاد آورده می‌شود. داده‌های مربوط به این ترور از منابع گوناگونی به دست آمده‌است: از جمله خاطرات برخی از قاتلان، شهادت خارجیانی که بخش‌هایی از حمله را دیدند، شهادت شاهدان عینی کره‌ای، بازرسی‌های فرستادگان ژاپنی اوچیدا ساداتسوچی و کومورا جوتارو، و احکام دادگاه قاتلان در هیروشیما. مدارک ترور دست‌کم به چهار زبان انگلیسی، کره‌ای، ژاپنی و روسی نوشته شده‌اند.

پژوهشگران کشورهای گوناگون بیش از یک سده بخش‌های مختلفی از این مدارک را بررسی کرده و به نتایج متفاوتی رسیده‌اند. مدارک تازه‌ای حتی در سده بیست‌ویکم نیز آشکار شده که به ادامه بحث‌ها دامن زده‌است.

## زمینه
از زمان گشایش اجباری کره به دست ژاپن در ۱۸۷۶، قدرت‌های بزرگ چندی برای نفوذ بر این کشور رقابت می‌کردند. این قدرت‌ها امپراتوری ژاپن، چین چینگ، امپراتوری روسیه و ایالات متحده آمریکا را دربرمی‌گرفتند. میزان نفوذ هریک از این قدرت‌ها در کره پیوسته دگرگون می‌شد. در درون حکومت کره نیز سیاستمداران، نهادها و واحدهای نظامی گوناگون بر پایه منافع و هم‌پیمانی‌های مستقل خود عمل می‌کردند.

یکی از جناح‌های برجسته را پدر پادشاه گوجونگ، یعنی هیونگسان دایوونگون، رهبری می‌کرد. دایوونگون که خواهان همسری فرمانبردار و مطیع برای گوجونگ بود، دختری یتیم از دودمان سرشناس یوهونگ مین را برگزید و او ملکه مین شد. ملکه به زیرکی سیاسی و تیزهوشی شهره بود و آغاز به تحکیم قدرت خود کرد. به گفته ناظران، او حتی بیش از شوهرش قدرت سیاسی داشت. ملکه دایوونگون را به بازنشستگی واداشت و متحدان او را با متحدان خود جایگزین کرد. میان دایوونگون و ملکه رقابتی سخت شکل گرفت. جنسیت ملکه نیز در نگرش دیگران به او نقش داشت؛ در ژاپن و کره آن دوران، انتظار می‌رفت زنان نسبتاً در خلوت بمانند و کمتر پیش می‌آمد که زنی قدرت سیاسی چشمگیر داشته باشد.

ترکیب این عوامل ملکه را هدف انتقام‌جویی قرار داد. هم دایوونگون و هم ژاپنی‌ها در تلاش برای سرکوب قدرت او شدند. تلاش‌هایی برای ترور او در حادثه ایمو (۱۸۸۲) و کودتای گاپسین (۱۸۸۴) صورت گرفت. در ۱۸۹۴ دایوونگون با فرمانده نظامی ژاپنی اوتوری کیسوکه برای حذف ملکه و متحدانش توافق کرد، اما توطئه شکست خورد و ملکه نفوذ خود را بازیافت.

### سوشی‌ها و روزنامه کانجو شینپو

از دهه ۱۸۶۰ میلادی، گروه‌هایی از مردان جوان به نام «سوشی» () در ژاپن پدید آمدند که به خشونت سیاسی می‌پرداختند. آنها در ژاپن اوباشی خشن به‌شمار می‌رفتند و تحقیر می‌شدند. سوشی‌ها برآمده از گروه‌هایی چون شیشی و ارتش شورشی ساتسوما بودند. از دهه ۱۸۸۰ شماری از آنها به کره مهاجرت کردند. در کره آنها از حق فراسرزمینی برخوردار بودند و بنابراین قانون کره‌ای شامل حالشان نمی‌شد. آنها در گروه‌های ملی‌گرایانه‌ای چون تنیوکیو و کوکوریوکای (انجمن اژدهای سیاه) با بی‌کیفری عمل می‌کردند، به‌ویژه در مناطق روستایی.

شماری از سوشی‌ها روزنامه‌نگار شدند و با روزنامه‌های ژاپنی در کره، به‌ویژه روزنامه کانجو شینپو، همکاری کردند. این روزنامه و کارکنانش بعدها در کانون توطئه ترور قرار گرفتند.

### بی‌ثباتی و هوللیوندای
در حدود ۱۸۹۴ کره از بی‌ثباتی داخلی شدیدی رنج می‌برد. انقلاب دهقانی دونگهاک و نخستین جنگ چین و ژاپن برای کنترل کره هم‌زمان در شبه‌جزیره جریان داشتند. در همین دوران، ژاپنی‌ها گردان‌هایی از کره‌ای‌ها را در شبه‌جزیره آموزش دادند که هوللیوندای نام داشت. بخش بزرگی از هوللیوندای وفادار به ژاپن بود و رابطه پرتنشی با دیگر نیروهای امنیتی کره‌ای داشت که به درگیری‌های خشونت‌آمیز متعددی انجامید.

## چگونگی شکل‌گیری توطئه
### هواداری سوشی‌ها از ترور

سوشی‌ها بر ملکه کره‌ای که از نظر سیاسی بسیار فعال بود متمرکز شدند. به گفته مورخ دنی اورباخ، آمیزه‌ای از زن‌ستیزی، نژادپرستی و برنامه‌های سیاسی اعضای کانجو شینپو را واداشت تا پیشگام طرح‌ریزی ترور ملکه شوند. آنها کشتن ملکه را رمانتیک جلوه می‌دادند؛ آداچی کنزو، بنیان‌گذار کانجو شینپو، در خاطراتش ملکه را «آن زیبای افسونگر که زیرکانه، همه‌جا و خائنانه مردان شریف را بیش از یک نسل بازی داد» توصیف کرد. آنها دایوونگون مرد را «قهرمان پیر» می‌نامیدند و او را در برابر تصویر ملکه شریر زنانه قرار می‌دادند. آداچی و دیگران در نوشته‌هایشان ملکه را «روباه» یا «ماده‌روباه» می‌خواندند و پیوسته به یکدیگر می‌گفتند که باید کشته شود؛ آنها این عمل را «هورو» (؛ به‌معنای ذبح جانور) می‌نامیدند. فراخوان‌ها برای کشتن ملکه با گذشت زمان افزایش یافت.

### میورا گورو

در تابستان ۱۸۹۵ دولت ژاپن فرستاده خود در کره، اینواوئه کائورو، را با میورا گورو جایگزین کرد. میورا پیش‌تر سرباز و فرمانده نظامی بود و در خلوت اظهار می‌کرد از سیاست و سیاستمداران بیزار است.

شماری از پژوهشگران استدلال کرده‌اند که دلیل انتصاب میورا روشن نیست. او ادعا می‌کرد علاقه یا تجربه‌ای در دیپلماسی ندارد و این سمت برای ژاپن دشوار و مهم بود. سه بار این سمت را نپذیرفت و به اعتراف خودش آن را پیچیده و گیج‌کننده می‌یافت. احساس می‌کرد که او را به‌زور به کره می‌فرستند و با بی‌میلی پذیرفت. هنگامی که به کره رسید نوشت که ملکه را باهوش اما از بالا نگاه‌کننده به خودش یافته‌است. اورباخ نوشت که میورا «احساس بی‌سروسامانی و درماندگی» در برابر ملکه داشت و ژاپن در واقع به خاطر عملکرد ضعیف میورا در موضع ضعف قرار داشت. پژوهشگران استدلال کرده‌اند که میورا به‌عنوان سرباز ذاتاً خشن بود و از همین رو راه خشونت را برگزید.

به تحلیل اورباخ، میورا در خلوت از مافوق‌هایش بیزار بود و برخلاف خواست آنها عمل کرد. میورا بعدها دربارهٔ نقشش در توطئه نوشت:

### دخالت دولت ژاپن در ترور
دربارهٔ نقش دولت مرکزی ژاپن در برنامه‌ریزی ترور اختلاف‌نظر وجود دارد.

دانشنامه فرهنگ کره‌ای که یکی از پرکاربردترین دانشنامه‌ها در زمینه کره‌پژوهی توصیف شده‌است در جستاری دربارهٔ این رویداد مدعی شده که انکار دخالت دولت ژاپن عمدتاً از سوی مورخان ژاپنی مطرح می‌شود. این دانشنامه استدلال می‌کند که دولت ژاپن انگیزه کشتن ملکه را داشت زیرا او به‌شدت به موقعیت ژاپن در کره آسیب می‌زد. همچنین به انتخاب عجیب میورای بی‌تجربه و نظامی‌مسلک به‌عنوان فرستاده جدید اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که میورا در ۲۱ سپتامبر، چند هفته پیش از ترور، به دلیلی ناشناخته از ژاپن دیدار کرد. این دیدار به شایعاتی در سئول دربارهٔ ترور ملکه دامن زد. افزون بر این، دخالت گسترده پلیس کنسولی و ارتش ژاپن در توطئه، فرض منزوی بودن توطئه را ناباورانه می‌سازد.

از سوی دیگر، به گفته اورباخ، اینواوئه و مافوق‌هایش در ژاپن در ترور ملکه تردید داشتند. اورباخ دلیل آورد که اینواوئه پیش‌تر حمایت ژاپن را به ملکه پیشنهاد کرده بود اگر هرگز احساس خطر کند. کاوشگر بریتانیایی ایزابلا برد که در آن زمان در کره بود دربارهٔ این تضمین نوشت:

### طرح‌ریزی نقشه

در حدود ۱۹ سپتامبر ۱۸۹۵، میورا با آداچی دیدار کرد. به گفته آداچی، میورا با کنایه از او پرسید آیا مردان جوانی برای «شکار روباه» () در دسترس دارد و آداچی مشتاقانه پذیرفت. او نوشت هنگامی که میورا نقشه‌اش را گفت «قلبش از شادی فروریخت». آداچی هشدار داد که کارکنان کانجو شینپو ذاتاً ملایم‌اند و می‌خواهد افراد دیگری هم جذب کند. میورا این پیشنهاد را رد کرد و خواست آداچی به خاطر حفظ رازداری از همه کارکنانش بهره ببرد. آداچی همه کارکنان کانجو شینپو و گروهی از دیگر سوشی‌ها را برای این کار جذب کرد.

گفته می‌شود مردان از حمله پیش‌رو بسیار هیجان‌زده بودند. روزنامه‌نگاری به نام کوبایاکاوا هیدئو هنگامی که نخست به او گفته شد عقب بماند نزدیک بود اشک بریزد و بعدها ادعا کرد احساس می‌کرده در میان «قهرمانان یک رمان» است. هیرایاما ایواهیکو به همسر آداچی گفت «حتماً از زن بودنتان پشیمان هستید» چون نمی‌تواند به قاتلان بپیوندد.

بنا بر حکم دادگاه بدوی هیروشیما، نقشه رسماً در نشستی در سفارت ژاپن در ۳ اکتبر میان میورا، سوگیمورا فوکاشی و اوکاموتو ریونوسوکه تصویب شد.

### نقش دایوونگون در توطئه
دربارهٔ نوع نقش دایوونگون در توطئه نیز اختلاف‌نظر هست.

به گفته مورخان ژاپن‌شناس اورباخ و دونالد کین، در ۵ اکتبر اوکاموتو با دایوونگون دیدار کرد و به‌طور ضمنی گفت شورشی قریب‌الوقوع است. اوکاموتو مجموعه شرایطی را در ازای قدرت به دایوونگون پیشنهاد کرد. چگونگی پاسخ دایوونگون معلوم نیست؛ مردی بعدها در دادگاه شهادت داد که دایوونگون با خوشحالی شرایط را پذیرفت. اوکاموتو شهادت داد که دایوونگون نخست آنها را رد کرد اما سرانجام تسلیم شد.

دانشنامه فرهنگ کره‌ای به برگزاری این دیدار اشاره نمی‌کند و مدعی است که به‌طور کلی دایوونگون به میل خود در این توطئه شرکت نکرد.

### تسریع زمان‌بندی
توطئه‌گران در آغاز قصد داشتند ترور را در اواسط اکتبر انجام دهند، اما افسران هوللیوندای و به‌ویژه فرمانده کره‌ای گردان دوم، او پومسون، به توطئه‌گران هشدار دادند که ملکه در آستانه اقدام علیه آنان است. در ۷ اکتبر، وزیر جنگ کره به میورا اطلاع داد که دربار دستور انحلال هوللیوندای را صادر کرده‌است. چون وزیر جنگ خود اختیار انحلال آن را نداشت از میورا خواست این کار را بکند. میورا در پاسخ خشمگینانه فریاد زد «احمق، هرگز!» و او را از اتاق بیرون راند.

میورا احساس می‌کرد باید فوری عمل کنند زیرا هوللیوندای برای نقشه‌شان حیاتی بود. او بر این باور بود که ملکه قصد دارد سیاستمداران طرفدار ژاپن را بکشد تا کره را با روسیه هم‌سو کند. تصمیم گرفتند ملکه را روز بعد، ۸ اکتبر، بکشند.

به گفته اورباخ، اینواوئه کائورو آخرین تلاش خود را برای جلوگیری از ترور کرد. اینواوئه به میورا تلگراف زد و خواست به کاخ برود و راه‌حل صلح‌آمیزی بیابد. سوگیمورا و میورا پاسخی مبهم دادند: «هشدارها مؤثر نخواهند بود. اوضاع بسیار خطرناک است و دانستن اینکه حادثه‌ای چه زمانی رخ خواهد داد دشوار است».

## ترور
### متقاعد کردن دایوونگون
به گفته اورباخ و کین، در ساعات نخست بامداد ۸ اکتبر، اوکاموتو، معاون کنسول هوریگوچی کومائیچی، بازرس پلیس اوگیوارا هیده‌جیرو () و گروهی مسلح با لباس شخصی به اقامتگاه دایوونگون در گونگدوک‌ری رفتند. آنها نزدیک ساعت ۲ بامداد رسیدند و سران به درون رفتند تا با دایوونگون گفت‌وگو کنند. مذاکرات ساعت‌ها به درازا کشید و مذاکره‌کنندگان ژاپنی بی‌تاب شدند. آنها احتمالاً از زور برای موافقت یا شتاب‌دادن دایوونگون بهره بردند. او را بر تخت روان نشاندند و به‌سوی کاخ حرکت کردند. در راه، دایوونگون مردان را متوقف کرد و خواست قول بدهند که پادشاه و ولیعهد آسیب نخواهند دید. در مسیر، نزدیک شصت نفر به آنها پیوستند: نزدیک سی سوشی، غیرنظامیان کره‌ای، افراد هوللیوندای، افسران ارتش ژاپن و پلیس کنسولی.

دانشنامه فرهنگ کره‌ای می‌نویسد که دایوونگون و پسرش در این دیدار ربوده شدند و به کاخ برده شدند.

### تصرف کاخ
به گفته اورباخ، همکاران کره‌ای نگهبانان کاخ (سیودای) را خنثی کردند. سربازان بی‌سر و صدا از پست‌هایشان برداشته شدند یا متقاعد شدند که به توطئه اجازه دهند. هیچ نگهبانی بر سر راه ملکه مستقر نبود.

نزدیک ساعت ۵ بامداد، هنگامی که سپیده می‌دمید، برخی پلیس‌های ژاپنی با نردبان‌های تاشو از دیوارهای کاخ بالا رفتند و دروازه‌ها را از درون گشودند. نخست دروازه‌های شمال‌غربی (چوسونگمون) و شمال‌شرقی (چونسانگمون) و سپس دروازه اصلی جنوبی گوانگوامون و دروازه شمالی سینمومون گشوده شدند.

بنا بر دانشنامه فرهنگ کره‌ای، نزدیک ۳۰۰ تا ۴۰۰ نگهبان در کاخ مستقر بودند. درگیری‌های محدود تیراندازی رخ داد و نگهبانان کاخ برای حفظ جان خود پست‌هایشان را ترک کردند. فرمانده کره‌ای هوللیوندای وفادار به ملکه، هونگ کیه‌هون، با مهاجمان رویارو شد و به دست افسری ژاپنی به ضرب گلوله کشته شد. به گفته سوشی کوبایاکاوا، جاده پر از کلاه‌ها، سلاح‌ها و لباس‌های رها شده بود. مستشار نظامی آمریکایی کره، ویلیام مک‌دای، تلاش کرد چند ده سرباز را برای جنگ گرد آورد اما آنها فرمان نبردند.

نزدیک ساعت ۵ بامداد، معاون وزیر کشاورزی کره‌ای همکار توطئه‌گران به ملکه توصیه کرد برای امنیت خودش بماند و ژاپنی‌ها آسیبی به او نخواهند زد. گوجونگ از سر و صدای بیرون هراسان شد و محرمی را فرستاد تا فرستادگان آمریکا و روسیه را آگاه سازد. قاتلان تالار درونی کاخ را محاصره کردند و همه خروجی‌ها را بستند.

### جست‌وجوی ملکه
به گفته مورخ شیلا میوشی جاگر، نه میورا و نه هیچ‌یک از عوامل چهره ملکه را نمی‌شناختند زیرا هرگز او را ندیده بودند. جاگر نوشت که میورا شهادت داد همواره پرده‌ای میان ملکه و بازدیدکنندگان بیرونی کشیده می‌شده‌است. آنها شنیده بودند که ملکه لکه طاسی بالای شقیقه‌اش دارد. بنا بر دانشنامه فرهنگ کره‌ای، دیپلمات بریتانیایی والتر هیلیِر شهادت داد که قاتلان عکسی از ملکه داشتند.

قاتلان ناگزیر بودند ملکه را جست‌وجو کنند و بیابند که کیست. در جریان جست‌وجو، زنان کاخ از موهایشان کشیده و از پله‌ها و پنجره‌ها پرت شدند. دو زن که گمان می‌رفت ملکه باشند کشته شدند. هنگامی که سرانجام ملکه یافت شد، قاتل او را بر زمین انداخت، سه بار روی سینه‌اش پرید و سپس سرش را با شمشیر شکافت. برخی مهاجمان کاخ را غارت کردند و برخی دیگر پیکر ملکه را با روغن آغشتند و در بیشه‌ای بیرون کاخ سوزاندند.

## دادگاه و پیامدها
دولت ژاپن قاتلان را به اتهام قتل و توطئه برای ارتکاب قتل بازداشت کرد. شاهدان غیرژاپنی به دادگاه فراخوانده نشدند و دادگاه مدارک بازرسان ژاپنی را که توصیه به محکومیت قاتلان کرده بودند نادیده گرفت. متهمان از همه اتهامات تبرئه شدند، هرچند دادگاه اذعان داشت که آنها برای ارتکاب قتل توطئه چیده‌اند. میورا پس از آن به فعالیت در حکومت ژاپن ادامه داد و سرانجام وزیر ارتباطات شد.

ترور و دادگاه موجی از شوک و خشم در کره و جهان برانگیخت. احساسات مردم کره علیه ژاپن چرخید؛ پادشاه گوجونگ برای حفاظت به سفارت روسیه گریخت و شبه‌نظامیان ضدژاپنی (ارتش صالح) در سراسر شبه‌جزیره سربرآوردند. بنا بر منابع فرانسوی، کیم هونگ‌جیپ نخست‌وزیر طرفدار ژاپن نیز توسط جمعیت خشمگین کشته شد. هرچند این حمله موقعیت ژاپن را در کره در کوتاه‌مدت تضعیف کرد، مانع الحاق نهایی کره در ۱۹۱۰ نشد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* حادثه اولمی در دانشنامه فرهنگ کره‌ای

رده:شاه‌کشی
رده:احساسات ضدژاپنی در کره
رده:روابط ژاپن و کره (کشور)
رده:کره (کشور) در ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ژاپنی
رده:صفحه‌های دارای محتوای کره‌ای
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان کره‌ای