مجلس مؤسسان ایتالیا

**مجلس مؤسسان ایتالیا** (به ایتالیایی: *Assemblea Costituente della Repubblica Italiana*) یک مجلس پارلمانی بود که از ۲۵ ژوئن ۱۹۴۶ تا ۳۱ ژانویه ۱۹۴۸ در ایتالیا وجود داشت. وظیفه این مجلس تدوین قانون اساسی برای جمهوری ایتالیا بود که پس از همه‌پرسی نهادی ایتالیا در سال ۱۹۴۶ جایگزین پادشاهی ایتالیا شده بود.

این مجلس توسط نمایندگان تمام نیروهای ضد فاشیستی که در شکست نیروهای نازی و فاشیست در جریان آزادسازی ایتالیا نقش داشتند، تشکیل شد.

## تاریخچه
در دوم ژوئن سال ۱۹۴۶، ایتالیا شاهد نخستین انتخابات آزاد خود از سال ۱۹۲۴ بود—رویدادی تاریخی که نقطه عطفی در گذار کشور از سلطنت به جمهوری محسوب می‌شود. برای نخستین بار، تمامی شهروندان بالای ۲۱ سال، از جمله زنان که تا آن زمان از حق رأی محروم بودند، اجازه شرکت در انتخابات را یافتند. این تحول، نه‌تنها گامی بزرگ در جهت دموکراسی، بلکه نقطه آغاز مشارکت سیاسی زنان در تاریخ مدرن ایتالیا بود. رأی‌دهندگان در این انتخابات دو برگه رأی دریافت کردند: یکی برای انتخاب میان دو نظام سیاسی—جمهوری یا سلطنت—و دیگری برای گزینش نمایندگان مجلس مؤسسان. این مجلس وظیفه داشت قانون اساسی جدید کشور را تدوین کند، بر اساس فرمانی که در ۱۶ مارس ۱۹۴۶ صادر شده بود. همه‌پرسی نظام سیاسی، در واقع پاسخی مستقیم به بحران مشروعیت سلطنت پس از سقوط رژیم فاشیستی بود. مردم ایتالیا، پس از سال‌ها دیکتاتوری و جنگ، اکنون این فرصت را داشتند که آینده کشور را با رأی خود رقم بزنند. هم‌زمان، تشکیل مجلس مؤسسان تضمین می‌کرد که قانون اساسی جدید نه از بالا تحمیل شود، بلکه از دل اراده عمومی و با مشارکت نمایندگان منتخب ملت شکل گیرد.

این روز، دوم ژوئن، بعدها به‌عنوان «روز جمهوری» در تقویم ملی ایتالیا ثبت شد و تا امروز نماد تولد دوباره کشور بر پایه اصول دموکراتیک، حقوق شهروندی، و حاکمیت قانون باقی مانده است.

این همه‌پرسی با رأی حدود ۱۲٫۷ میلیون نفر به نفع جمهوری و ۱۰٫۷ میلیون نفر به نفع ادامه سلطنت به پایان رسید. اومبرتوی دوم، آخرین پادشاه کشور، در ۱۳ ژوئن ۱۹۴۶ ایتالیا را ترک کرد. در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۶ ، دیوان عالی تمییز ایتالیا رسماً پیروزی جمهوری را اعلام کرد.

انتخابات مجلس مؤسسان بر اساس یک سیستم تناسبی و بر اساس ۳۲ منطقه انتخاباتی برگزار شد. قرار بود ۵۷۳ نماینده انتخاب شوند، اگرچه انتخابات در تیرول جنوبی، تریسته، گوریزیا، پولا، فیومه و زارا که در آن زمان تحت کنترل متفقین یا ارتش یوگسلاوی بودند، برگزار نشد؛ بنابراین، ۵۵۶ نماینده انتخاب شدند.

در ۲۵ ژوئن ۱۹۴۶، مجلس با ریاست جوزپه ساراگات (رئیس‌جمهور آینده جمهوری) تأسیس شد. اولین اقدام آن، در ۲۸ ژوئن، انتخاب انریکو د نیکولا به عنوان رئیس‌جمهور موقت جمهوری ایتالیا بود. از ۵۰۴ رأی‌دهنده، د نیکولا (عضو حزب لیبرال ایتالیا) ۳۹۶ رأی به دست آورد و پس از او سیپریانو فاچینتی (حزب جمهوری‌خواه ایتالیا) با ۴۰ رأی، اوتاویا پنا بوشمی (جبهه مردم عادی) با ۳۲ رأی، ویتوریو امانوئله اورلاندو (لیبرال) با ۱۲ رأی، کارلو اسفورزا (حزب انقلابی انقلابی) با ۲ رأی، آلچیده د گاسپری و آلفردو پروجا (هر دو از حزب دموکراسی مسیحی یا DC) با ۲ رأی قرار گرفتند. گذشته از ایجاد قانون اساسی جدید، تصویب دولت‌ها و بودجه‌های آنها و تصویب معاهدات بین‌المللی به این مجلس واگذار شد. وظیفه قانونگذاری رسماً به دولت واگذار شده بود، اما به موجب سنت پیش از فاشیسم، دولت اغلب تصویب قوانین را به مجلس واگذار می‌کرد.

مجلس از میان اعضای خود، کمیسیون قانون اساسی متشکل از ۷۵ نماینده را انتخاب کرد که وظیفه تدوین طرح کلی قانون اساسی را بر عهده داشت. این کمیسیون به سه کمیسیون فرعی دیگر نیز تقسیم شد:
* حقوق و تعهدات شهروندان، به ریاست اومبرتو توپینی (DC)
* سازمان قانون اساسی دولت، به ریاست اومبرتو تراسینی (حزب کمونیست ایتالیا)
* روابط اقتصادی و اجتماعی، به ریاست گوستاوو گیدینی (حزب سوسیالیست ایتالیا)

در فرایند تدوین قانون اساسی جمهوری ایتالیا، پس از برگزاری همه‌پرسی تاریخی در ژوئن ۱۹۴۶ و تشکیل مجلس مؤسسان، کار نگارش متن نهایی به گروهی محدودتر واگذار شد که به‌طور غیررسمی با عنوان «کمیته هجده‌نفره» شناخته می‌شد. این کمیته وظیفه داشت متن قانون اساسی را با هماهنگی و بر اساس نتایج و پیشنهادهای سه کمیسیون تخصصی زیرمجموعه تنظیم کند—کمیسیون‌هایی که به‌طور جداگانه بر موضوعات حقوقی، سازمانی، و اجتماعی تمرکز داشتند.

کمیسیون قانون اساسی، پس از ماه‌ها بررسی، مشورت، و نگارش، در تاریخ ۱۲ ژانویه ۱۹۴۷ کار خود را به پایان رساند. سپس در ۴ مارس همان سال، مجلس مؤسسان وارد مرحله بحث و بررسی عمومی دربارهٔ متن پیشنهادی شد. این مرحله، فرصتی بود برای نمایندگان منتخب ملت تا دربارهٔ اصول بنیادین جمهوری، حقوق شهروندان، ساختار نهادهای حکومتی، و رابطه میان دولت و جامعه به‌طور علنی گفت‌وگو کنند. در نهایت، پس از ماه‌ها مذاکره و اصلاح، متن نهایی قانون اساسی جمهوری ایتالیا در تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۴۷ به تصویب رسید. این سند، نه‌تنها جایگزین کامل قانون سلطنتی آلبرتو شد، بلکه بنیان‌گذار نظامی دموکراتیک، سکولار، و مبتنی بر حقوق بشر در ایتالیا گردید. قانون اساسی جدید، با تأکید بر آزادی‌های بنیادین، تفکیک قوا، و حاکمیت مردم، نقطه پایانی بر دوران سلطنت و آغاز فصل نوینی در تاریخ سیاسی و حقوقی کشور بود. این فرایند، نمونه‌ای برجسته از گذار مسالمت‌آمیز از نظام سلطنتی به جمهوری بود—گذار از طریق رأی مردم، گفت‌وگوی نمایندگان، و تدوین قانونی که تا امروز ستون فقرات دموکراسی ایتالیا باقی مانده است.

این مجلس در ۳۱ ژانویه ۱۹۴۸ منحل شد و پارلمان جدید ایتالیا جایگزین آن گردید.

## روسای جمهور

## آخرین اعضای زنده
پس از مرگ امیلیو کلمبو در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳ در سن ۹۳ سالگی، هیچ عضوی از مجلس مؤسسان در قید حیات نیست.

ترزا ماتی، آخرین عضو زن بازمانده از مجلس مؤسسان، در ۱۲ مارس ۲۰۱۳ در سن ۹۲ سالگی درگذشت.

## منابع

رده:انحلال‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در ایتالیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۶ (میلادی) در ایتالیا
رده:دولت ایتالیا
رده:قوه‌های مقننه ملی
رده:قانون اساسی ایتالیا