دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی

**دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی (**به انگلیسی: **Information Research Department؛** به اختصار: **IRD)** یک سازمان مخفی تبلیغات جنگ سرد زیر نظر وزارت امور خارجه بریتانیا بود که برای انتشار پروپاگاندای ضد کمونیستی، از جمله تبلیغات سیاه (Black Propaganda)، پشتیبانی اطلاعاتی و حمایتی برای سیاستمداران، دانشگاهیان و نویسندگان ضد کمونیست بپردازد و از اطلاعات، و همچنین اطلاعات نادرست و «اخبار جعلی»، نه تنها برای حمله به اهداف اصلی خود بلکه برای حمله به برخی سوسیالیست‌ها و جنبش‌های ضد استعماری استفاده کند. این دپارتمان میان سال‌های ۱۹۴۸-۱۹۷۷ فعالیت می‌کرد.

دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی مدت کوتاهی پس از تاسیس،  تمرکز خود را بر مسائل شوروی رها کرد و شروع به انتشار پروپاگاندای همسو با استعمار با هدف سرکوب جنبش‌های استقلال‌طلب در آسیا، آفریقا، ایرلند و خاورمیانه کرد. این دپارتمان به شدت درگیر انتشار کتاب‌ها، روزنامه‌ها، جزوات و نشریات بود و برای فعالیت‌های تبلیغاتی خود، خانه‌های انتشاراتی پوششی مانند "امپرسند لیمیتد" (Ampersand Limited) ایجاد کرد. دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی که به مدت ۲۹ سال فعالیت کرد، به عنوان طولانی‌ترین دپارتمان مخفی تبلیغاتی دولتی در تاریخ بریتانیا، بزرگترین شعبه وزارت امور خارجه و اولین حمله بزرگ تبلیغاتی انگلیسی‌زبان علیه اتحاد جماهیر شوروی از پایان جنگ جهانی دوم شناخته می‌شود. در دهه ۱۹۷۰، آن‌ها وظایف اطلاعاتی نظامی را برای ارتش بریتانیا در ایرلند شمالی در طول درگیری‌های ایرلند شمالی انجام می‌دادند.

IRD آثار بسیاری از نویسندگان ضد کمونیست از جمله جرج اورول، آرتور کستلر، برتراند راسل و رابرت کانکوئست را ترویج می‌کرد.
بندانگشتی|'''دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی (IRD)'''تأسیس: ۱۹۴۸انحلال: ۱۹۷۷

کشور: بریتانیاکارکنان: بین ۴۰۰ تا ۶۰۰سازمان مادر: وزارت امور خارجه
در سطح بین‌المللی در بسیاری از رویدادهای تاریخی از جمله ورود بریتانیا به جامعه اقتصادی اروپا، جنگ کره، بحران سوئز، وضعیت اضطراری مالایا، درگیری‌های ایرلند شمالی، شورش مائو مائو، وضعیت اضطراری قبرس و جنگ چین و هند شرکت داشت. سایر فعالیت‌های IRD شامل جعل نامه‌ها و پوسترها، انجام حملات تخریبی علیه اعضای اتحادیه‌های کارگری بریتانیا و حمله به مخالفان ارتش بریتانیا با کاشتن داستان‌های خبری جعلی در مطبوعات بریتانیا بود. برخی از داستان‌های ساختگی که IRD خلق کرد شامل اتهاماتی بود مبنی بر اینکه جمهوری‌خواهان ایرلندی سگ‌ها را با آتش زدن می‌کشند و اتهامات دروغین علیه اعضای EOKA (که آنها نیز ضد کمونیست بودند) مبنی بر تجاوز به دختران مدرسه‌ای.

IRD برای ممانعت از پیروزی سالوادور آلنده در انتخابات ۱۹۶۴ شیلی، کمپین‌های تبلیغاتی اجرا کرد.

در سال ۱۹۶۹، خبرگزاری رویترز موافقت کرد که یک سرویس گزارش‌دهی در خاورمیانه را به عنوان بخشی از طرح IRD (دپارتمان تحقیقات اطلاعاتی) برای تأثیرگذاری بر رسانه‌های بین‌المللی افتتاح کند. برای حفظ اعتبار رویترز، که ممکن بود در صورت فاش شدن تأمین مالی از سوی دولت بریتانیا آسیب ببیند، **[[بی‌بی‌سی]]** (BBC) در ازای دسترسی به سرویس خبری رویترز، مبلغی را تحت عنوان «حق اشتراک افزایش‌یافته» به این خبرگزاری پرداخت کرد و در مقابل، دولت بریتانیا هزینه اضافی بی‌بی‌سی را جبران نمود. بی‌بی‌سی طی چهار سال، مبلغ ۳۵۰,۰۰۰ پوند به رویترز پرداخت کرد.

اگرچه وجود IRD تا دهه ۱۹۷۰ با موفقیت از مردم بریتانیا پنهان ماند، اما اتحاد جماهیر شوروی همیشه از وجود آن آگاه بود، چرا که گای برجس برای یک دوره دو ماهه در سال ۱۹۴۸ به IRD اعزام شده بود. برجس بعدها توسط کریستوفر میهیو، بنیانگذار IRD، که او را متهم به "کثیف، مست و بیکار" بودن کرد، اخراج شد. IRD در سال ۱۹۷۷ پس از آنکه روزنامه‌نگاران بریتانیایی در پی تحقیقات درباره حجم زیادی از پروپاگاندای ضد شوروی منتشر شده توسط دانشگاهیان کالج سنت آنتونی آکسفورد، وجود آن را کشف کردند، عملیات خود را تعطیل کرد. افشاگری دیوید لی در روزنامه گاردین با عنوان "مرگ دپارتمانی که هرگز وجود نداشت"، اولین اقرار عمومی به وجود IRD بود.

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:انحلال‌های ۱۹۷۷ (میلادی) در بریتانیا
رده:پروپاگاندای ضدکمونیستی
رده:پروپاگاندای جنگ سرد
رده:وزارت امور خارجه (بریتانیا)
رده:جرج اورول
رده:سازمان‌های دولتی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:بخش تحقیقات اطلاعات
رده:خبرگزاری‌ها در بریتانیا
رده:روابط اتحاد شوروی و بریتانیا