کادورنا لاین

**خط کادورنا**، که رسماً **مرز شمالی** نامیده می‌شود، () سیستم دفاعی ایتالیا در مرز شمالی رو به سوئیس بود که بین سال‌های ۱۸۹۹ تا ۱۹۱۸ طراحی و ساخته شد. هدف آن محافظت از دره پو و مراکز صنعتی اصلی آن در برابر حمله فرانسه، آلمان یا اتریش-مجارستان بود که بی‌طرفی سوئیس را نقض می‌کرد.

## پیشینه
بندانگشتی|سنگ یادبود خط Cadorna در Campo dei Fiori di Varese
در سال ۱۸۶۲، اندکی پس از تأسیس پادشاهی ایتالیا، ستاد کل ارتش ابتدا نیاز به تقویت مرزهای خود با سوئیس را برای جلوگیری از تهاجم از طریق گذرگاه‌های آلپ - سنت برنارد بزرگ، سیمپلون، گوتارد، اسپلوگا، مالوخا، برنینا، استلویو و توناله - بررسی کرد. طرحی برای ساخت مجموعه‌ای از قلعه‌ها و توپخانه‌ها که دره اوسولا، دریاچه ماجیوره، سرسیو و دریاچه کومو را به هم متصل می‌کرد، تدوین شد. به دلیل هزینه‌های مربوط، این طرح برای چندین سال اجرا نشد.

در سال ۱۸۷۱ تلاش مجددی برای گنجاندن این طرح در بودجه دفاعی ایتالیا صورت گرفت. با این حال، در سال ۱۸۸۲ کمیته ستاد کل مخالفت خود را با این ایده اعلام کرد و تجاوز اتریش به خاک سوئیس را بعید و حمله آلمان را غیرواقعی دانست. در این زمان، اتحاد سه‌گانه در هر صورت این تهدیدهای تهاجم را خنثی کرده بود. با این وجود، کار بر روی پروژه‌ها از سر گرفته شد و تا سال ۱۹۱۱، زمانی که دفتر دفاع ایالتی طرحی را در امتداد آلپ‌های برگاماسک و برجستگی تیچینو ارائه داد، به‌طور متوقف ادامه یافت. 

در ۱۸ آوریل ۱۹۱۱، ستاد کل این کار را به مدیریت مهندسی نظامی میلان سپرد که کار بر روی دیوار حائل مرا-آدا را با ساخت دژ مونته‌چیو-لوساردی آغاز کرد. کار به‌طور متناوب تا شروع جنگ جهانی اول ادامه یافت و با شروع خصومت‌ها به سرعت تکمیل شد.

در سپتامبر ۱۹۱۵، اندکی پس از ورود ایتالیا به جنگ جهانی اول، ژنرال کارلو پورو به لوئیجی کادورنا، رئیس ستاد، هشدار داد که حمله به لومباردی توسط قدرت‌های محور، از طریق سوئیس بی‌طرف، می‌تواند منجر به حمله به منطقه میلان و در نتیجه حمله به قلب تولید صنعتی ایتالیا شود  جدا از چند گارد مرزی، ایتالیا تنها هشت گردان از شبه‌نظامیان منطقه‌ای در این مرز داشت. این امر دولت ایتالیا را بر آن داشت تا ساخت و ساز کامل خط دفاعی را از سر بگیرد؛ بنابراین کادورنا تصمیم گرفت طرح ۱۸۸۲ را احیا کند و دستور ساخت یک خط مستحکم و با ابهت از دره اوسولا تا کوه‌های آلپ برگامسک را داد. این خط شامل جاده‌ها، مسیرهای قاطر، مسیرها، سنگرها، مواضع توپخانه، رصدخانه‌ها، بیمارستان‌های صحرایی، مراکز فرماندهی و سازه‌های لجستیکی بود که همگی در ارتفاعات بالا از ۶۰۰ تا بیش از ۲۰۰۰ متر ساخته شده بودند.

طرح پروژه برای ۷۲ مورد ارائه شده بود کیلومتر خندق، ۸۸ موضع توپخانه (از جمله ۱۱ موضع ساخته شده در غارها)، ۲۵۰۰۰ متر مربع سربازخانه، ۲۹۶ کیلومتر جاده و ۳۹۸ کیلومتر مسیر قاطر، با هزینه‌ای بیش از ۱۰۵ میلیون لیر (حدود ۱۵۰ میلیون یوروی امروز)، که برای ساخت آن به ۴۰۰۰۰ نفر نیاز بود. این مجموعه کارها هرگز مورد استفاده قرار نگرفت. استحکامات در آغاز جنگ مستقر بودند اما پس از شکست در کاپورتو رها شدند.

## ساخت خط
این کار به چندین شرکت، از جمله بسیاری از شرکت‌های وارسه، واگذار شد که آنقدر خوب کار کردند که سفارش‌هایی برای استحکامات در منطقه ونتو نیز دریافت کردند. با اعلام جنگ علیه آلمان، ایتالیا کار را به پایان رسانده بود و یک فرماندهی ویژه برای آنها ایجاد کرده بود. مرز ایتالیا و سوئیس به ۶ بخش تقسیم شد: 

**[[واله دائوستا|وال دائوستا]]**: دژ بارد قرن نوزدهمی با برخی مواضع در حوضه اتروبلز ادغام شد تا از عبور از گذرگاه بزرگ سنت برنارد جلوگیری شود، اما احتمال کم مانور دشمن در این بخش، کار را محدود می‌کرد.

**توس-وربانو**: (گذرگاه سیمپلون به دریاچه ماجیوره) سد اورناواسو با ایجاد یک خط عقب‌نشینی نهایی در معادن کاندوگلیا تقویت شد تا از دفاع طبیعی کوه‌های وال گرانده بهره برده شود. سد راه‌آهن سیمپلون اصلاح نشد، زیرا فرض بر این بود که اشغال دشمن قطعی است. نیم ۷۵ یک واحد توپخانه میلی‌متری (دو توپ) به پست غار ایزل اختصاص داده شد تا در صورت اضطراری تونل را ببندد. وقتی خطر حمله برطرف شد، این پست تا پایان جنگ تنها پست فعال باقی ماند.

**وربانو-سرسیو**: (لوئینو تا پورتو سرسیو) خط دفاعی در امتداد دو خط ساخته شده بود؛ در ابتدا مواضع اردوگاه مستحکم وارسه تجهیز شده بود و تنها بعداً تصمیم گرفته شد که به خط لوئینو-پونته ترسا منتقل شود. این بخش از خط کادورنا از پارک چینکوئه وته عبور می‌کند.

**سرسیو-لاریو**: (ویجیو تا مناجیو) اهمیت این منطقه به حدی بود که تمام نقشه‌ها، به عنوان اولین هدف خود، اشغال کل ناحیه مندریسیو سوئیس تا کاپولاگو را در نظر گرفته بودند. به همین دلیل تصمیم گرفته شد که آتش بر روی پل سد ملیده، تنها راه ارتباطی با لوگانو، متمرکز شود. این اقدام می‌توانست اشغال آسان مونته گنروسو را برای محافظت و پشتیبانی از نقطه استراتژیک کل بخش، سیگیگنولا، فراهم کند. از پورلتزا تا مناجیو، رشته کوه عظیم جنوب دره، یک مانع طبیعی کافی ایجاد می‌کرد.

**س. لوچیو-س. جوریو**: اشغال پادگان‌های مرزی فقط در صورت حمله برنامه‌ریزی شده بود.

**مرا-آدا**: این بخش از رشته‌کوه‌های آلپ اوروبی به عنوان خط دفاعی نهایی استفاده می‌کرد. سد دفاعی کولیکو ناکافی تلقی می‌شد زیرا موقعیت آن، در سطح دریاچه، به دشمن اجازه می‌داد تا با توپخانه مستقر در تپه‌های مجاور، از زمین‌های مرتفع‌تر به مقابله بپردازد. سپس مواضع مرتفع‌تری در بالای آن ایجاد شد: مونته لگنونچینو.

## طراحی و ساخت
خط کادورنا نوآورانه بود - سازه‌های سنتی مانند پادگان‌های منزوی که در برابر توپخانه سنگین آسیب‌پذیر بودند، به نفع گنبدهای زرهی فولادی، استحکامات میدانی نیمه دائمی، پست‌های باربیتی برای خمپاره‌اندازها، هویتزرها و توپ‌ها و مواضع غاری برای مسلسل‌ها و توپخانه‌های کالیبر متوسط کنار گذاشته شدند. آشیانه‌های مسلسل برای اطمینان از آتش پوششی هماهنگ طراحی شده بودند.

طراحان بیشترین تکیه را بر سنگرها داشتند. این سنگرها با سازه‌های عمدتاً بداهه جبهه غربی بسیار متفاوت بودند. سنگرهای خط کادورنا با جزئیات بسیار زیادی طراحی شده و مجهز به جان‌پناه، روزنه و پناهگاه بودند.

به دلیل کمبود سرباز، سدهای آتش در امتداد خط عقبی ساخته شدند که از عوارض زمین در امتداد پشته‌ها و فرورفتگی‌های امتداد مرز بهره می‌برد. دکترین نظامی آن زمان هنوز به جای فناوری‌های جدید، بر تأثیر نیروهای انبوه متکی بود؛ بنابراین، خط مقدم عمدتاً با سنگرهای بتنی ساخته شد که با سکوها و طاقچه‌هایی به عنوان نقاط دید برای تیراندازی همراه بود.

سنگرها به صورت متوالی از خطوط شکسته، اغلب با زوایای تیز برای تضمین بیشترین حفاظت ممکن در برابر انفجار نارنجک‌ها، ساخته شده بودند و در فواصل منظم، طاقچه‌های «زنگ» شکلی برای پناه گرفتن نگهبانان در صورت بدی آب و هوا داشتند. بخش‌های زیادی از سنگرها به دیوارهای کوچک و نردبان‌هایی مجهز شده بودند تا پیاده‌نظام در صورت ضدحمله بتواند از آنها خارج شود. همچنین مواضع مسلسل متعددی در زیر زمین وجود داشت.

توپخانه‌های درون سنگرها از سه نوع بودند: باربت‌ها (مواضع روباز و نیمه مرتفع که توسط دیوار محافظت می‌شدند)، سنگرهای بتنی محافظت‌شده و غارهایی که توپخانه‌های کالیبر بزرگ در آنها قرار داشتند، به همراه خشاب‌ها و انبارهای توپخانه برای پادگان.

## خط وارد سرویس می‌شود
این سیستم مستحکم به فرمانده ارتش پنجم از وارسه، سپهبد اتوره مامبرتی، سپرده شد که وظیفه حفاظت از جناح چپ جبهه دفاعی ایتالیا را بر عهده داشت. به دلیل کمبود نیرو، که تقریباً به‌طور کامل در جبهه مشغول به کار بودند، پست‌ها و موانع در موقعیت‌های عقب‌تر ساخته شدند تا از عوارض زمین بهره‌برداری شود. ارتش پنجم دارای ۴ سپاه (هر کدام دو لشکر)، دو لشکر سواره نظام، یک لشکر مستقر در واله دائوستا و ۵۶ آتشبار کالیبر متوسط بود.

در ۱۶ ژانویه ۱۹۱۷، «فرماندهی اشغال پیشرفته مرز شمالی» ( در وارسه، تحت ارتش پنجم، با هدف «نظارت بر شرایط محلی و مطالعه اجرای مشخص طرح‌های تدوین‌شده» تأسیس شد؛ این طرح‌ها، همان‌طور که در سومین کنفرانس شانتیلی در دسامبر ۱۹۱۶ تصمیم گرفته شده بود، با حمایت کشورهای متفق، طرح دفاع مرزی را فراهم می‌کردند. 

سه نقشه جنگی توسط فرماندهی ارتش پنجم تدوین شد. «نقشه الف» دفاعی بود و پشتیبانی فرانسه را در منطقه آرونا-گالاراته در نظر می‌گرفت. «نقشه ب» شامل یک «جهش» تهاجمی به سمت گذرگاه‌های مونته سنری و برنینا و اشغال خط الراس‌های مرزی شمالی رودخانه آدا (رود) بود. «نقشه ج» تهاجمی برای از بین بردن برجستگی تیچینو در سوئیس بود. پس از شایعاتی مبنی بر اینکه سوئیس برای حمله به ایتالیا پیمان مخفی با آلمان بسته است، نقشه‌ها اصلاح شدند تا سوئیس به جای یک کشور بی‌طرف که از شمال مورد حمله قرار گرفته است، دشمن فرض شود. 

در ماه‌های اول سال ۱۹۱۷ کارها تقریباً تکمیل شده بود، اما تا این زمان نیروهای پادگان آنها به همراه واحدهای شبه‌نظامی منطقه‌ای به ونتو اعزام شده بودند. سپس این سیستم مستحکم تحت کنترل ۶ گردان از گارد مالی سلطنتی قرار گرفت. پس از کاپورتو، این ۶ گردان نیز برای دفاع از خط پیاوه اعزام شدند و پس از آن خط کادورنا تا پایان درگیری بدون محافظ باقی ماند.

ژنرال مامبرتی، که توسط کادورنا برکنار شده بود، در ۲۰ ژوئیه ۱۹۱۷ به جای ژنرال لِکیو به فرماندهی نیروی هوایی ارتش سرخ منصوب شد. فرماندهی ارتش پنجم منحل شد زیرا فرماندهی ارتش بیش از حد کافی تشخیص داده شد. در ماه مه ۱۹۱۸، مامبرتی فرماندهی را به ژنرال نوولی واگذار کرد. در ۱۰ ژانویه ۱۹۱۹، منحل و خط کادورنا رها شد.

## پس از جنگ جهانی اول
در دهه سی، رژیم فاشیستی ساخت دیوار آلپ را آغاز کرد و کار تعمیر و نگهداری خط کادورنا را تصویب کرد. خط کادورنا برای مدت کوتاهی در سال ۱۹۳۸، زمانی که موسولینی به فکر حمله به سوئیس افتاد، مورد توجه قرار گرفت  شاید برای قدرت‌نمایی در برابر آلمانی‌هایی که اخیراً اتریش را ضمیمه خاک خود کرده بودند. گردان «Camicie Nere Como» به مرز اعزام شد، اما این دستور لغو و حمله متوقف شد. تنها اقدام جنگی در این خط در ۱۳ نوامبر ۱۹۴۳ بود، زمانی که اولین نبرد مقاومت در سنگرهای سن مارتینو در والکوویا رخ داد، زمانی که نیروهای دولت فاشیست گروهی از پارتیزان‌ها به رهبری سرهنگ کارلو کروچه را شکست دادند.

پس از جنگ جهانی دوم، این آثار به‌طور کامل رها شدند و عمدتاً مورد غفلت قرار گرفتند. به دلیل کیفیت عالی ساخت و ساز، بسیاری از ترانشه‌ها و سازه‌های خط کادورنا در شرایط فیزیکی خوبی باقی مانده‌اند. ترانشه‌های اورناواسو، کاسانو والکوویا و مونته مارزیو در استان وارسه به‌طور خاص در وضعیت خوبی قرار دارند.

در استان کومو، سازه‌های زیر مرمت شده‌اند و می‌توان از آنها بازدید کرد:
* فورتینو مونت ساسو (فورتینو دی کاوالاسکا)
* مونته بیسبینو
* صلیب از مناجیو
* باتری کاردینا
* باتری‌های غاری در پلان پویتز در سن-ریمی-آن-بوس در دره آئوستا، مونته اورسا نزدیک ویجیو، در مونته پیامبلو، وارسه و در لوکو توکو در استان لکو واقع شده‌اند.

## برای مطالعهٔ بیشتر
* Corbella, Roberts: *Le fortificazioni della linea Cadorna tra Maggiore e Ceresio*, Macchione Editore
* Viviani, Ambrogio & Corbella, Roberto: *La Linea Cadorna Storia e Itinerari Val d'Ossola - Val d'Intelvi - Lago di Como - Valtellina* , Macchione Editore
* Minola, Mauro & Ronco, Beppe: *Fortificazioni di montagna* Macchione Editore
* Vaschetto, Diego: *Strade e sentieri della linea Cadorna.* *سفرهای تاریخی-Escursionistici dalla Valle d'Aosta alle Alpi Orobie* , Edizioni del Capricorno، ۲۰۱۵

## منابع

## پیوند به بیرون
* فیلم کوتاه (به زبان ایتالیایی) درباره خط کادورنا

رده:ایتالیا در جنگ جهانی اول
رده:دژها در ایتالیا
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده