الشونه

**الشونه** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش صفد در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. این روستا در ۶ کیلومتری جنوب شهر صفد و مشرف بر دره ژرف وادی العامود قرار داشت. نام آن به معنای «انبار غله» است.

الشونه در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در سرزمین قیمومتی فلسطین در ۳۰ آوریل ۱۹۴۸ از سوی گردان نخست پالماخ در چارچوب عملیات یفتاح پاکسازی قومی و تخلیه شد. جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ نزدیک به ۱۷۰ تن بود و همگی مسلمان بودند. امروزه محوطه‌ای که روستا بر آن بنا شده بود به پناهگاه حیات وحش ناحال عمود تبدیل شده‌است.

## پیشینه
ویکتور گِرَن در سال ۱۸۷۵ این مکان را چنین توصیف کرد: «ساختمانی از سنگ آهک سفید آمیخته با سنگ‌های بازالت سیاه که به‌صورت ردیف‌های متناوب چیده شده‌اند. هرچند این شیوه در ساخت‌وسازهای جدید عربی رایج است، می‌توان نشان داد که ریشه‌ای کهن دارد و بنابراین بنا ممکن است قدیمی باشد. پیرامون آن بقایای یک آبادی ویران دیده می‌شود.»

در سال ۱۸۸۱ در بررسی فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، دربارهٔ «قلعة الشونه» () آمده‌است: «ساختمانی نوساز عربی از سنگ بازالتی؛ احتمالاً به‌عنوان انبار غله به کار می‌رفته، چنان‌که نامش نیز نشان می‌دهد.»

## موقعیت جغرافیایی
روستای الشونه در نقطه‌ای قرار داشت که چند دره کوچک به هم می‌پیوستند و مجرای واحدی به نام وادی العامود را شکل می‌دادند. این وادی از بلندی‌های صفد سرچشمه می‌گرفت و به دریاچه طبریه می‌ریخت. ارتفاع روستا ۵۰ متر بالاتر از سطح دریا بود و تپه‌هایی آن را از همه سو جز سمت جنوب غربی فراگرفته بودند.

از روستاهای همجوار الشونه می‌توان القدیریه، یاقوق، فراضیه، الظاهریه التحتا، خربة الحقاب و عکبره را نام برد. شبکه‌ای از راه‌های خاکی از الشونه منشعب می‌شد و آن را به روستاها و خرابه‌های اطراف پیوند می‌داد و یکی از این راه‌ها الشونه را به یاقوق متصل می‌کرد.

خانه‌های روستا از خشت و سنگ ساخته شده بود و نقشه کالبدی آن شکلی دایره‌ای داشت. صخره‌های صعب‌العبور در سمت شرقی و جنوب‌شرقی روستا باعث شده بود که ساختمان‌ها در جهت غربی و در دامنه بلندی‌ها گسترش یابند.

## دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، جمعیت الشونه ۸۳ تن گزارش شد که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۳۳۷ تن افزایش یافت که باز هم همگی مسلمان بودند و در ۶۵ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱۷۰ تن (همگی مسلمان) بود. مساحت کل زمین‌های روستا ۳٬۶۶۰ دونم بود. از این میان ۹۹۵ دونم به کشت غلات اختصاص داشت و ۲٬۴۸۱ دونم زمین غیرقابل کشت بود. باغ‌های میوه بر دامنه‌های کوهستانی غرب و شمال روستا پراکنده بودند.

### مالکیت زمین
تا سال ۱۹۴۵ فلسطینیان ۳٬۴۷۶ دونم از زمین‌های روستا را در مالکیت داشتند و ۱۸۴ دونم نیز زمین مشاع بود. هیچ بخشی از زمین‌های روستا به صهیونیست‌ها واگذار نشده بود.

### زیرساخت‌ها
روستا دارای مسجد، مدرسه و چند دکان بود. چشمه‌ای در جنوب روستا آب مورد نیاز ساکنان را تأمین می‌کرد. همچنین در بخش غربی روستا چند آب‌انبار برای گردآوری آب باران ساخته شده بود.

## ۱۹۴۸ و تخلیه روستا
تاریخ دقیق سقوط الشونه مشخص نیست، اما با توجه به موقعیت جغرافیایی آن، بر این گمانند که در چارچوب حمله نیروی پالماخ در نبرد موسوم به عملیات یفتاح و به دست گردان نخست آن اشغال شده باشد. احتمال می‌رود ورود به روستا در اواخر آوریل تا اوایل مه ۱۹۴۸ رخ داده باشد، هم‌زمان با تخلیه روستاهای مجاور در آماده‌سازی برای حمله به صفد. بنی موریس، مورخ اسرائیلی، هم تاریخ و هم علت تخلیه را «نامعلوم» ذکر کرده‌است.

## روستا در زمان حاضر
تپه‌ای که روستا بر آن بنا شده بود اکنون حصارکشی شده و دیوارهای سنگی فروریخته خانه‌های ویران‌شده بر آن دیده می‌شود. در وادی العمود دو خانه سنگی با درها و پنجره‌های قوسی‌شکل باقی مانده که تقریباً سالم‌اند هرچند متروک‌اند. زمین‌های پیرامون روستا به محمیه طبیعی ناحال عمود تبدیل شده که به‌عنوان پناهگاه حیات وحش و چراگاه نیز به کار می‌رود. هیچ شهرکی بر زمین این روستا بنا نشده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* الشونه در وبگاه فلسطین در خاطره‌ها
* الشونه در ذاکرات
* الشونه در وبگاه روستاهای فلسطین

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:بخش صفد
رده:مختصات در ویکی‌داده