پیمان‌های تجارت آزاد اسرائیل

**پیمان‌های تجارت آزاد اسرائیل** نمایانگر همکاری اسرائیل در پیمان‌های چندجانبه و دوجانبهٔ بازرگانی و مشارکت این کشور در اقتصاد جهانی است. نخستین پیمان تجارت آزاد اسرائیل در سال ۱۹۸۵ با ایالات متحده آمریکا امضا شد. از آن زمان تاکنون اسرائیل ۱۶ پیمان تجارت آزاد با ۴۸ کشور و بلوک‌های اقتصادی مانند اتحادیه اروپا، انجمن تجارت آزاد اروپا و بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی به امضا رسانده‌است.

اسرائیل از ۵ ژوئیهٔ ۱۹۶۲ عضو موافقت‌نامه عمومی تعرفه و تجارت (گات) و از ۲۱ آوریل ۱۹۹۵ عضو سازمان تجارت جهانی است. این کشور همچنین از ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ به عضویت سازمان توسعه و همکاری اقتصادی درآمده است. اسرائیل کنوانسیون سازمان ملل متحد برای قراردادهای فروش بین‌المللی کالا را در ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۰۲ امضا کرده و عضو آنسیترال برای دورهٔ ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۸ است.

## جدول خلاصهٔ پیمان‌ها

## پیمان‌های تجارت آزاد لازم‌الاجرا
### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–ایالات متحده
اسرائیل و ایالات متحده آمریکا نخستین پیمان تجارت آزاد اسرائیل و همچنین نخستین پیمان تجارت آزاد ایالات متحده با کشوری خارج از آمریکای شمالی را امضا کردند. مذاکرات این پیمان از ۱ ژانویهٔ ۱۹۸۴ پس از گفت‌وگوهای میان رئیس‌جمهور وقت آمریکا رونالد ریگان و نخست‌وزیر وقت اسرائیل اسحاق شامیر در نوامبر ۱۹۸۳ آغاز شد. ریگان با امضای قانون تجارت و تعرفهٔ ۱۹۸۴ زمینهٔ انعقاد پیمان را فراهم ساخت. پیمان در ۲۲ آوریل ۱۹۸۵ امضا و از ۱ سپتامبر ۱۹۸۵ لازم‌الاجرا شد. بر پایهٔ این پیمان، تعرفه‌های گوناگون بر فرآورده‌های مختلف به‌تدریج تا سال ۱۹۹۵ کاهش یافت.

پیمان ۱۹۸۵ فرآورده‌های کشاورزی را دربر نمی‌گرفت و در مادهٔ ۶ آن تصریح شده بود که بخش کشاورزی در پیمانی جداگانه بررسی خواهد شد. در سال ۲۰۰۴ پیمان به فرآورده‌های کشاورزی گسترش یافت. همچنین در سال ۲۰۰۴ موافقت‌نامهٔ شناسایی متقابل تجهیزات مخابراتی امضا شد و کمیتهٔ مشترکی تغییراتی در ضمیمهٔ ۳ پیمان دربارهٔ مستندسازی قواعد مبدأ اعمال کرد. در سال ۲۰۲۲ نیز الحاقیهٔ دیگری بر پیمان کشاورزی ۲۰۰۴ افزوده شد.

اسرائیل و ایالات متحده همچنین همراه با مصر در پیمان منطقهٔ صنعتی مشترک () شریک هستند که هدف آن ترویج تولید مشترک و همکاری اقتصادی میان اسرائیل و مصر است. این پیمان در ۱۴ دسامبر ۲۰۰۴ در قاهره امضا شد و در سال ۲۰۰۵ لازم‌الاجرا گردید.

### پیمان تجارت آزاد انجمن تجارت آزاد اروپا–اسرائیل
اسرائیل و انجمن تجارت آزاد اروپا (افتا) که دربرگیرندهٔ سوئیس، نروژ، ایسلند و لیختن‌اشتاین است، مذاکرات تجارت آزاد را در ژوئن ۱۹۹۱ آغاز کردند. پیمان در سال ۱۹۹۲ امضا شد و از ۱ ژانویهٔ ۱۹۹۳ لازم‌الاجرا گردید. پیمان نخستین دربرگیرندهٔ بازرگانی کالا، قواعد مبدأ و حقوق مالکیت فکری بود. در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۸ این پیمان به‌روزرسانی شد تا فرآورده‌های کشاورزی را نیز دربرگیرد و این الحاقیه از ۱ اوت ۲۰۲۱ لازم‌الاجرا شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–اردن
پیمان تجارت آزاد میان اسرائیل و اردن همزمان با پیمان صلح در ۲۶ اکتبر ۱۹۹۴ امضا شد و یک سال پس از آن در ۲۵ اکتبر ۱۹۹۵ لازم‌الاجرا گردید. پیمان شامل قواعد مبدأ و کالاهایی با معافیت گمرکی ۱۰۰٪، ۵۰٪ یا ۳۰٪ بود. این پیمان در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۴ به‌روزرسانی شد. بر پایهٔ منابع عبری، هفت سال پس از امضای پیمان حجم مبادلات بازرگانی با اردن هشت برابر شد.

### پیمان تجارت آزاد اتحادیه اروپا–اسرائیل
پیمان تجارت آزاد میان اسرائیل و اتحادیه اروپا در چارچوب موافقت‌نامهٔ همبستگی اروپا–مدیترانه منعقد شد. مذاکرات میان اسرائیل و جامعهٔ اروپایی از دسامبر ۱۹۹۳ آغاز شد، پیمان در ۲۰ نوامبر ۱۹۹۵ امضا و از ۱ ژوئن ۲۰۰۰ لازم‌الاجرا گردید. پیمان نخستین شامل بندهایی دربارهٔ قواعد مبدأ، تعرفه‌ها، بازرگانی خدمات و صنعت، همکاری‌ها، گردشگری و حمل‌ونقل بود. مذاکرات بر سر پیمان تکمیلی کشاورزی در سال ۲۰۰۸ آغاز شد، در ۲۰ اکتبر ۲۰۰۹ امضا و از ژانویهٔ ۲۰۱۰ لازم‌الاجرا گردید.

در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۲ اسرائیل و اتحادیهٔ اروپا موافقت‌نامهٔ ارزیابی انطباق و پذیرش صنعتی (ACAA) را امضا کردند که معافیت رویه‌های تولید خوب (GMP) را برای صنعت پزشکی اسرائیل فراهم ساخت و صادرات فرآورده‌های پزشکی از اسرائیل به اتحادیهٔ اروپا را آسان‌تر کرد. این موافقت‌نامه در سال ۲۰۱۳ لازم‌الاجرا شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–ترکیه
اسرائیل و ترکیه پیمان تجارت آزاد را در ۱۴ مارس ۱۹۹۶ امضا کردند و پیمان از ۱ مه ۱۹۹۷ لازم‌الاجرا شد. این پیمان زمینه‌هایی از جمله معافیت‌های گمرکی بر فرآورده‌های کشاورزی، صنعتی و خدمات و نیز قواعد مبدأ را پوشش می‌دهد. پیمان در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ به‌روزرسانی شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–کانادا
اسرائیل و کانادا نخستین پیمان تجارت آزاد خود را در ۳۱ ژوئیهٔ ۱۹۹۶ امضا کردند و پیمان از ۱ ژانویهٔ ۱۹۹۷ لازم‌الاجرا شد. این پیمان شمار زیادی از کالاها را بدون تعرفه یا با تعرفهٔ کاهش‌یافته دربر می‌گرفت. موافقت‌نامه‌ای دربارهٔ تجهیزات مخابراتی نیز امضا شد. پیمان نخست در سال ۲۰۱۹ به‌روزرسانی شد و تعرفه‌های بازرگانی میان دو کشور حذف گردید.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–مکزیک
اسرائیل و مکزیک پیمان تجارت آزاد را در ۱۰ آوریل ۲۰۰۰ امضا کردند که از ۱ ژوئیهٔ ۲۰۰۰ لازم‌الاجرا شد. این پیمان در سال ۲۰۰۸ در زمینهٔ فناوری به‌روزرسانی شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–مرکوسور
بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی (مرکوسور) بلوک تجاری‌ای متشکل از برزیل، آرژانتین، اروگوئه و پاراگوئه است. مذاکرات رسمی از سال ۲۰۰۵ آغاز شد و پیمان در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۷ امضا گردید. پیمان در ۱ ژوئن ۲۰۱۰ لازم‌الاجرا شد و آرژانتین که در آغاز مستثنا بود، از ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ به آن پیوست. این نخستین پیمان تجارت آزاد مرکوسور با کشوری بیرون از آمریکای لاتین بود و معافیت گمرکی تقریباً کامل بر صادرات کشاورزی و صنعتی اسرائیل به کشورهای عضو و بر ۴۰٪ از فرآورده‌های کشاورزی واردشده از این کشورها را در پی داشت.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–کلمبیا
پیمان تجارت آزاد میان اسرائیل و کلمبیا در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۳ امضا شد و از ۱۱ اوت ۲۰۲۰ لازم‌الاجرا گردید. این پیمان شامل معافیت یا کاهش تعرفه بر فرآورده‌های گوناگون از جمله فرآورده‌های بهداشتی، نساجی و کالاهای صنعتی با تعرفه‌های ۵٪ تا ۳۵٪ و نیز بخش کشاورزی است.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–پاناما
پیمان تجارت آزاد میان اسرائیل و پاناما در ۸ مه ۲۰۱۸ امضا شد و از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۰ لازم‌الاجرا گردید.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–اوکراین
اسرائیل و اوکراین پیمان تجارت آزاد را در ۲۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹ امضا کردند و پیمان از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۱ لازم‌الاجرا شد. هزاران قلم کالا از جمله فرآورده‌های صنعتی، کشاورزی و مواد خام از تعرفهٔ گمرکی معاف شدند.

### پیمان تجارت و مشارکت اسرائیل–بریتانیا
پس از خروج بریتانیا از اتحادیهٔ اروپا (برگزیت)، اسرائیل و بریتانیا پیمان تجاری جداگانه‌ای را در ۱۸ فوریهٔ ۲۰۱۹ امضا کردند که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۱ لازم‌الاجرا شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–کرهٔ جنوبی
اسرائیل و جمهوری کره مذاکرات رسمی را در مه ۲۰۱۶ آغاز کردند و در اوت ۲۰۱۹ پایان دادند. پیمان در ۱۲ مه ۲۰۲۱ امضا شد و از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳ لازم‌الاجرا گردید.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–امارات متحدهٔ عربی
اسرائیل و امارات متحدهٔ عربی پیمان تجارت آزاد را در ۳۱ مه ۲۰۲۲ امضا کردند و پیمان از ۱ آوریل ۲۰۲۳ لازم‌الاجرا شد.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–گواتمالا
پیمان تجارت آزاد اسرائیل و گواتمالا در ۸ سپتامبر ۲۰۲۲ امضا شد و از ۱ مارس ۲۰۲۴ لازم‌الاجرا گردید.

### پیمان تجارت آزاد اسرائیل–ویتنام
پیمان تجارت آزاد اسرائیل و ویتنام در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ امضا شد و از ۱۷ نوامبر ۲۰۲۴ لازم‌الاجرا گردید.

## پیمان‌های در حال مذاکره
اسرائیل همزمان با چندین کشور و بلوک اقتصادی در حال مذاکره بر سر انعقاد پیمان‌های تجارت آزاد است. این مذاکرات دربرگیرندهٔ کشورهای زیر است:
* **بحرین** – مذاکرات از اکتبر ۲۰۲۲ آغاز شده‌است.
* **چین** – مذاکرات از سپتامبر ۲۰۱۶ آغاز شده‌است.
* **اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا** – مذاکرات از آوریل ۲۰۱۸ آغاز شده‌است.
* **هند** – مذاکرات از مه ۲۰۱۰ آغاز شده‌است.
* **ژاپن** – مذاکرات از ۲۲ نوامبر ۲۰۲۲ آغاز شده‌است.
* **گرجستان** – مذاکرات از ۲ مه ۲۰۲۳ آغاز شده‌است.
* **مولداوی** – مذاکرات از ۸ اوت ۲۰۲۳ آغاز شده‌است.
* **صربستان** – مذاکرات از ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴ آغاز شده‌است.

## عضویت‌ها و کنوانسیون‌های بین‌المللی
اسرائیل از ۵ ژوئیهٔ ۱۹۶۲ عضو موافقت‌نامه عمومی تعرفه و تجارت (گات) بوده‌است. پس از جایگزینی گات با سازمان تجارت جهانی، اسرائیل از ۲۱ آوریل ۱۹۹۵ عضو این سازمان شد. اسرائیل از ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی است.

اسرائیل کنوانسیون سازمان ملل متحد برای قراردادهای فروش بین‌المللی کالا را در ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۰۲ امضا کرد و عضو آنسیترال برای دورهٔ ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۸ است.

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون
* پیمان‌های تجارت آزاد در وبگاه وزارت اقتصاد اسرائیل
* صفحهٔ اسرائیل در وبگاه سازمان تجارت جهانی

رده:اقتصاد اسرائیل
رده:سیاست خارجی اسرائیل
رده:معاهده‌های تجارت آزاد
رده:روابط تجاری دوجانبه