تایاما کاتای

**تایاما کاتای** (به ژاپنی: Tayama Katai ،田山花袋) زاده ۲۲ ژانویهٔ ۱۸۷۲ (سال چهارم میجی) – درگذشت ۱۳ مهٔ ۱۹۳۰ (سال پنجم شووا)؛ با نام اصلی تایاما رُکویا (به ژاپنی: Tayama Rokuya ،田山録弥) نویسنده و رمان‌نویس ژاپنی بود. تایاما با رمان «تشک» به یکی از نویسندگان برجسته ناتورالیسم ژاپنی تبدیل شد.همچنین او در کنار شیمازاکی توسون از چهره‌های مهم در پایه‌گذاری سبک ادبی I-novel  به‌شمار می‌رود؛ سبکی که بر خودنگری دقیق و روایت اعتراف‌گونهٔ نویسنده از زندگی خود تمرکز دارد.

= سرگذشت =

### سال های آغازین
تایاما کاتای در تاریخ ۲۲ ژانویه ۱۸۷۲ به عنوان دومین پسر در خانواده‌ای شیزوکو (سامورایی سابق) در شهر تاته‌بایاشی، استان گونما زاده شد. پدرش، تایاما شوجورو ، پس از لغو امتیازات طبقه سامورایی برای تأمین مخارج خانواده وارد نیروی پلیس توکیو شد، اما در سال ۱۸۷۷ میلادی در جریان جنگ سینان کشته شد. بنابراین خانواده تایاما که به سبب شغل پدر به توکیو نقل‌مکان کرده بودند، پس مرگ او، درحالی که کاتای پنج‌ساله بود به تاته‌بایاشی بازگشتند.
تایاما بار دیگر در سال ۱۸۸۱ و در حالی‌که تحصیل ابتدایی‌اش ناتمام مانده بود، برای کمک به معاش خانواده به توکیو رفت و در آنجا به‌عنوان شاگرد در یک کتاب‌فروشی مشغول به کار شد؛ با این حال، یک سال بعد به دلیل مشکلاتی نامعلوم به زادگاهش بازگشت. تجربه‌های زیسته تایاما از فضای توکیو، بعدها مبنای نگارش اثر «سی‌سال در توکیو» قرار گرفت؛ اثری که به‌عنوان روایتی مبتنی بر تجربهٔ شخصی، دگرگونی‌های پایتخت ژاپن از دوره‌ میجی تا  تایشو را ثبت می‌کند.

### تجربه‌های اولیهٔ ادبی
پس از بازگشت به تاته‌بایاشی، کاتای تحصیل را از سر گرفت. او در سن دوازده‌سالگی در مدرسه کانگاکو (مدرسه مطالعات چینی. بعدها برادر بزرگترش مدیر این مدرسه شد) نزد یوشیدا روکِن، دانشمند کنفوسیوسی، به فراگیری شعر و نثر کلاسیک چینی پرداخت و اشعار واکا و کانشی خود را در نشریاتی چون اِی‌سای شین‌شی منتشر کرد. او همچنین در ١۴ سالگی مجموعه‌ای از اشعار چینی‌اش را گردآوری نمود.

### مهاجرت به توکیو و گرایش به ادبیات
سرانجام در سال ۱۸۸۶، به دنبال اشتغال برادرش میاتو در ادارهٔ تدوین تاریخ، خانواده تایاما به توکیو مهاجرت کردند. در این دوره، کاتای زبان انگلیسی را از نوجیما کینپاچیرو، یک سامورایی سابق از قلمرو تاته‌بایاشی که در دوره آمادگی دانشگاه توکیو تحصیل می‌کرد، آموخت و از این طریق به ادبیات غرب علاقه‌مند شد. او در ابتدا آرزوی مشاغل نظامی و سیاسی را داشت، اما به‌سبب تنگنای مالی ناچار شد در همان سال اول از مدرسهٔ حقوق انصراف بدهد. پیش از آن نیز، آرزوی مشاغل نظامی هم به‌سبب ضعف بینایی از میان رفته بود. بدین سبب، در حدود سال ۱۸۸۹ با پیوستن به حلقه ادبی کویوکای، شرکت در کلاس های شعر ماتسورا تاتسوئو و آشنایی با شخصیت هایی چون یاناگیتا کونیو، سرانجام مسیر ادبیات را برگزید.

### آغاز فعالیت حرفه‌ای
او با پیوستن به حلقه ادبی «کن‌یوشا»، در سال ۱۸۹۱ از اوزاکی کویو دیدار کرد و به شاگردی او درآمد؛ همچنین به توصیهٔ کویو، آموزش مستقیم را نزد اِمی سوئین ادامه داد. سپس در سال ۱۹۰۱، اولین اثر داستانی خود را با نام «مزرعه خربزه» در مجله سِنشی‌بانکو تحت نام مستعار «کوتو-کن شوجین» منتشر کرد و یک سال بعد، نام مستعار «کاتای» را برگزید. اگرچه کاتای در ابتدا تحت تأثیر کن‌یوشا بود، اما در سال ۱۸۹۴ به مجله ادبی «بونگاکوکای» پیوست.او در همین دوران با شیمازاکی توسون آشنا شد و سپس در سال ۱۸۹۶ دوستی مهمی با کونیکیدا دوپو برقرار کرد که تأثیر عمیقی بر مسیر ادبی او گذاشت. او سپس در سال ١٨٩٧، همراه با دوپو و چند تن دیگر مجموعه‌ای به نام «اشعار غنایی» منتشر کرد که حاوی چهل شعر از خود او بود. کاتای در فوریه سال ۱۸۹۹ با ریسا، خواهر دوست شاعرش اوتا گیوکومِی، ازدواج کرد و در ماه آگوست همان سال نیز مادرش را از دست داد. کاتای با وجود فعالیت‌های ادبی، زندگی‌اش با فقر و تنگدستی همراه بود و همین شرایط باعث شد برای آرامش روحی به سفر روی بیاورد. حاصل این تجربه‌ها، مجموعهٔ سفرنامهٔ «نانسن‌هوکوبا» بود که توجه اوهاشی اوتووا را جلب کرد و با معرفی او وارد انتشارات هاکوبونکان شد و از طریق تصحیح و ویرایش و بعدها سفرنامه‌نویسی، امرار معاش می‌کرد.**ا**و تا سال ۱۹۱۲ در این انتشارات به فعالیت خود ادامه داد.

### گرایش به جریان ادبی ناتورالیسم
کاتای که در اواسط دهه ١٨٩٠ به سبب دوستی با کونیکیدا دوپو با آثار نویسندگان ناتورالیست اروپایی، به‌ویژه گی دو موپاسان، آشنا شده بود، نگاه ادبی او به سوی بازنمایی واقع‌گرایانه و بی‌پردهٔ زندگی روزمره سوق پیدا کرد. وی با تأثیرپذیری شدید از موپاسان، در سال ۱۹۰۲ داستان «مرگ جوئه‌مون» را به‌عنوان پنجمین جلد از مجموعه‌ی آکاتسوکی سوشو نوشت و منتشر کرد. این اثر، توانایی او را به عنوان یک نویسنده به اثبات رساند.

با آغاز جنگ روسیه و ژاپن، او به‌عنوان خبرنگار جنگی در واحد عکاسیِ ارتش دوم به جبهه اعزام شد. ۲۹ مارس ١٩٠۴ در اقامتگاهی در اوته‌ماچی شهر هیروشیما برای نخستین بار با موری اوگای که در آن زمان رئیس بخش پزشکی ارتش دوم بود، دیدار کرد. کاتای تا ۲۰ سپتامبر که به خانه‌اش بازگشت، بارها با اوگای ملاقات داشت. یادداشت‌های این دوره بعدها با عنوان «دفتر خاطرات همراهی با ارتش دوم» در تاریخ ژانویهٔ ۱۹۰۵ منتشر شد. او بعدها در سپتامبر ۱۹۰۸ در مجله ادبی بونشو سکای نوشت:

«… من به‌ طور ویژه‌ای به آقای اوگای علاقه‌مندم و مباحث زیبایی‌شناختی ایشان، مانند آنچه در « ساکوسوشی» آمده، را با اشتیاق فراوان خوانده‌ام. نتیجهٔ این مطالعهٔ مشتاقانه آثار آقای اوگای آن بود که خود من نیز تحت تأثیر او قرار گرفتم.»

کاتای از همان دوره، آگاهانه به ادبیات ناتورالیسم گرایش پیدا کرد. او در پی آن بود که شیوه‌ای تازه برای نوشتن بیابد که بتواند واقعیت را ساده‌تر و صادقانه‌تر بازنمایی کند. بنابرین مقاله‌ای انتقادی با عنوان «توصیف صریح» در سال ۱۹۰۴ و در سن ۳۳ سالگی منتشر ساخت و به‌عنوان یکی از چهره‌های نسل جدید ادبیات مطرح شد. در سال ۱۹۰۶، با راه‌اندازی مجلهٔ «بونشو سکای»(دنیای نثر) توسط هاکوبونکان، کاتای سردبیر اصلی آن شد و تحت تأثیر فعالیت‌های نویسندگانی چون کاتای، به یخشی از جنبش ادبیات ناتورالیستی ژاپن تبدیل شد.

### شهرت با «تشک» و تثبیت جایگاه ادبی
در سال‌های آغازین قرن بیستم، کاتای درگیر رابطه‌ای شد که بعدها به ایده اصلی یکی از مهم‌ترین آثار او تبدیل شد. در سال ۱۹۰۳، زنی جوان به نام اوکادا میچی‌یو، که از خوانندگان و تحسین‌کنندگان آثار او بود، با او مکاتبه کرد و کاتای—که در آن زمان تحت تاثیر نمایشنامهٔ «مردمان تنها» اثر گرهارت هاوپتمان بود—به او اجازه داد برای شاگردی ادبی به توکیو بیاید. اوکادا در ۱۹۰۴ به توکیو آمد، اما اقامتش با اعزام کاتای به جنگ روسیه و ژاپن هم‌زمان شد و پس از بازگشت کاتای، این رفت‌وآمدها تا ۱۹۰۶ ادامه یافت. هرچند این رابطه به پیوند عاشقانهٔ‌ای نینجامید، اما تنشی عاطفی در زندگی کاتای ایجاد کرد که به انتشار رمان «تشک» در سال ۱۹۰۷ انجامید؛ اثری که نخست در مجلهٔ شین‌شوسِتسو به چاپ رسید و سپس به صورت کتاب منتشر شد. «تشک» با روایت بی‌پردهٔ کشمکش‌های درونی نویسنده‌ای میانسال در ازدواجی بدون عشق و دلبستگی او به شاگرد زن جوانش، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی برانگیخت و جایگاه کاتای را به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی ناتورالیسم ژاپنی تثبیت کرد. همچنین این اثر، با وجود آن‌ که توسط سوم‌شخص روایت می‌شود، به سبب نزدیکی آشکار به تجربهٔ زیستهٔ او، از آثار برجسته و عموماً به عنوان نمونه اولیه سبک ادبی I-novel شناخته می‌شود.

### گسترش کارنامهٔ ادبی
بندانگشتی|293x293پیکسل|کاتای در سپتامبر ۱۹۱۵
پس از شهرت تشک، جموعه‌ای از آثار I-novel که در قالب یک سه‌گانهٔ یاد می‌شوند، نوشت: رمان «زندگی» که از ۱۳ آوریل تا ۱۹ ژوئیهٔ ۱۹۰۸ در روزنامهٔ یومی‌ئوری شیمبون منتشر شد، سپس «همسر» در سال ۱۹۰۹، و «سرنوشت» در ۱۹۱۰ که به فرزندخواندگی اوکادا میچی‌یو توسط کاتای، پس از طرد شدن میچی‌یو توسط خانواده‌اش می‌پردازد. از دیگر آثار شاخص او در این دوران، رمان بلند «معلم روستا» است که در سال ۱۹۰۹ منتشر شد. با کمرنگ شدن جریان ناتورالیسم و ظهور نویسندگان جدید در دوره تایشو، او به تدریج از صحنه‌ی ادبی جریان اصلی خارج شد، با اینحال به نوشتن ادامه داد. او در نوشتن سفرنامه نیز مهارت بالایی داشت و آثاری مانند «نان‌سن‌هوکوبا » و «کوه‌پیمایی و آب‌پیمایی» را به نگارش درآورد. افزون بر این، با سفر به چشمه‌های آب گرم سراسر ژاپن، کتاب‌های متعددی درباره‌ی آنها بر جای گذاشت. او همچنین در نگارش هر ۱۲ جلد «جغرافیای مناظر دیدنی ژاپن» انتشارات هاکوبونکان مشارکت داشته است.

### درگذشت
[بندانگشتی|موزه یادبود تایاما کاتای، [تاته‌بایاشی، گونما|تاته‌بایاشی، گونما]]
کاتای در سال‌های پایانی عمر خود بیش از پیش به دین و معنویات گرایش یافت و آثار معنوی بسیاری خود بر جای گذاشت. او در پایان سال ۱۹۲۸ (سال سوم شووا) بر اثر خونریزی مغزی در بیمارستان بستری شد و هم‌زمان از سرطان حنجره نیز رنج می‌برد. از آوریل ۱۹۳۰ (سال پنجم شووا) وضعیت جسمانی او رو به وخامت گذاشت. سرانجام کاتای در ۱۳ مه همان سال در خانهٔ خود در یویوهاتاماچی ( یویوگی امروزی) توکیو درگذشت و بنا بر وصیت خود او، به خاک سپرده شد. آرامگاه او هم‌اکنون در گورستان تاما شهر توکیو قرار دارد.
بندانگشتی|منزل قدیمی کاتای در شهر تاته‌بایاشی

= آثار برجسته =
### رمان و داستان‌‌های کوتاه

### رمان‌ها و روایت‌های تاریخی

### سفرنامه

### مقاله انتقادی

### مجموعه خاطرات

### گزارش

= یادداشت‌ها =

= منابع =

رده:نویسندگان اهل ژاپن
رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
رده:خبرنگاران جنگی در جنگ روسیه و ژاپن
رده:درگذشتگان ۱۹۳۰ (میلادی)