تاوا

بندانگشتی|یک توا مقعر که برای استفاده در آشپزخانه منزل طراحی شده است
**تاوا** / ***tawa(h)*** (عمدتاً در شبه قاره هند)، ***saj*** (به عربی)، ***sac*** (به ترکی) و سایر انواع آن، یک وسیله پخت و پز فلزی است. تاوا گرد است و معمولاً منحنی شکل است: طرف مقعر آن به عنوان وُک یا ماهیتابه و طرف محدب آن برای پخت نان‌های مسطح و پنکیک استفاده می‌شود. تاواهای مسطح نیز وجود دارند.

تاوا هندی ممکن است دارای دسته باشد یا نباشد و می‌تواند از چدن، آلومینیوم یا فولاد کربنی ساخته شود. ممکن است لعاب‌دار باشد یا سطحی نچسب داشته باشد. تاوا و ساج در شپزی آسیای میانه، آشپزی جنوب آسیا و آشپزی خاورمیانه و همچنین بالکان استفاده می‌شوند. تاوا همچنین در آشپزی هندوی کارائیب نیز کاربرد دارد.

## نام‌ها بر اساس منطقه
### طَابا، طَوا
در زبان فارسی، واژه فارسی «تاوه» (تاوه‏) به کار می‌رود که از کلمه فارسی «تابه» مشتق شده است و به معنای چیزی است که خمیده یا سخت شده باشد. ریشه این کلمه، «تاب» در فارسی، فعلی است به معنای خم کردن، سخت کردن یا منحنی دادن (اما در ادامه به استفاده از ساج در ایران توجه شود). این واژه هم‌ریشه با «**tawaa**» است، کلمه‌ای که در تقریباً تمام زبان‌های هندوآریایی مانند زبان پنجابی، هندی و اردو به معنای تابه آشپزی استفاده می‌شود. در افغانستان، وسیله خمیده چدنی که برای پخت نان به کار می‌رود «**تاوَه**» نامیده می‌شود، اما در پشتو بیشتر با نام «**تبخی/طبخی**» شناخته می‌شود. نیاز به منبع هم‌ریشه گرجی آن «تاپا» (ტაფა) است.

### ساج
ساج (عربی: صاج، به معنی «ورق فلزی») معادل تاوه در زبان عربی است و معادل «ساج» در ترکی استفاده می‌شود و در جنوب غرب آسیا کاربرد دارد. نام «ساج» از ترکی قدیم «sāç» گرفته شده است. ۴ در ایران، ساج برای صفحه آهنی خمیده‌ای که در پخت نان به کار می‌رود استفاده می‌شود (اما به بخش بالا برای استفاده از تاوه در ایران مراجعه کنید).

### انواع، تغییر معنی
واژه «تاوا» در ترکی و در سراسر بالکان نیز استفاده می‌شود و به هر نوع تابه سرخ‌کردنی اشاره دارد. با این حال، در صربستان و بلغارستان، «توا» (tava) به سینی فلزی پخت با لبه‌های بلند گفته می‌شود. نیاز به منبع در رومانی و آلبانی نیز، «توا» و «tavë» می‌توانند به معنی سینی پخت‌وپز، مانند آنچه برای پخت در فر استفاده می‌شود، باشند، اما همچنین می‌توانند به معنی سینی سرو غذا و نوشیدنی نیز باشند.

ساچ (sač) در بالکان در واقع یک درپوش به شکل ساج است که به عنوان وسیله پخت استفاده می‌شود. در صربستان و بلغارستان، ساچ یا ساچه (сač / сaчѐ) سرامیکی و صاف برای پخت روی میز برش‌های نازک سبزیجات و گوشت به کار می‌رود.
پرونده:Pita.jpg|جایگزین=Pita being baked on a convex saj| نان پیتا که روی یک ساج محدب پخته می‌شود
پرونده:Food_Gechresh_Azerbaijan_01.jpg|جایگزین=Reversible Azerbaijani sac with handles| ساک آذربایجانی دو رو با دسته
پرونده:Markouk_-_Bread_on_Saje.jpg|جایگزین=Markouk being baked on a convex saj| نان ساجی در حال پخت روی یک ساج محدب

پرونده:Woman_Baking_Bread_on_Saj_Oven_in_Artas,_West_Bank,_Palestine.JPG|جایگزین=A Palestinian woman baking markook on a saj in a West Bank village| یک زن فلسطینی در حال پختن *مرکوک* روی ساج در روستایی در کرانه باختری
پرونده:Fulka_Roti.jpg|جایگزین=A roti being baked on a tava| روتی که روی تاوا پخته می‌شود
پرونده:Gözleme_Break_(6335105588).jpg|جایگزین=Gözleme, a filled bread, being baked on a sac| گوزلمه، نانی پر شده که روی کیسه پخته می‌شود
پرونده:Preparation_of_qurasah.jpg|جایگزین=Manasir woman preparing qurasah (قراصة), the daily bread on Sherari Island in Dar al-Manasir in Northern Sudan| زن اهل مناصیر در حال تهیه *قراصه* (نان روزانه) در جزیره شراری در دارالمناصیر در شمال سودان
پرونده:صاجية_الدجاج.jpg|جایگزین=Sajiyeh in Jordan, made from chicken and vegetables| *ساجیه* در اردن، تهیه شده از مرغ و سبزیجات


## موارد استفاده
از *تاوا* یا *ساج* برای پخت انواع نان‌های مسطح و پنکیک‌های خمیرمایه‌دار و بدون خمیرمایه در سراسر منطقه استفاده می‌شود: پیتا، نان، نان ساج، روتی، چاپاتی، پاراتا، دوسا و پساراتو. در پاکستان، به ویژه در مناطق روستایی، *از ساج‌های* محدب بزرگ برای پخت همزمان چندین نان یا تهیه روتی رومالی استفاده می‌شود.

در ترکیه و شام، از نوعی ساج برای تهیه ویفر نشاسته‌ای مورد استفاده در گولاچ استفاده می‌شود.

علاوه بر تهیه نان، از تاوا یا *ساج* می‌توان به عنوان ماهیتابه برای پختن گوشت و سبزیجات یا سایر غذاها استفاده کرد. به عنوان مثال، *ساجیه* () غذایی است که با سرخ کردن گوشت و سبزیجات (معمولاً فلفل دلمه‌ای) در روغن زیتون روی ساج تهیه می‌شود و در اردن و فلسطین محبوب است.
پرونده:Tawa_sabji.jpg|جایگزین=Vegetables fried in a tawa| سبزیجات سرخ شده در تاوا
پرونده:Aloo_chaat_vendor,_Connaught_Place,_New_Delhi.jpg|جایگزین=Aloo chaat being cooked in a large tava| آلو چات در تاوای بزرگ پخته می‌شود
پرونده:Fishes_fried_in_Dosai_pan.JPG|جایگزین=Fish frying in a tawa| سرخ کردن ماهی در تاوا


## جستارهای وابسته
* میتاد
* ماهیتابه، نوعی ماهیتابه با دسته بلند
* باربیکیوی مغولی، یک غذای کبابی تایوانی که گاهی اوقات از یک ماهیتابه شبیه ساج استفاده می‌شود

## منابع

رده:آشپزی جنوب آسیا
رده:آشپزی غرب آسیا
رده:پنکیک‌ها
رده:ظرف‌های آشپزی
رده:غذاهای آسیای مرکزی