آرامگاه ترکان آغا

**آرامگاه ترکان آغا**، شادی ملک آغا، یادمانی تاریخی در شهر سمرقند (۱۳۷۲ میلادی) در ازبکستان است. این بنا بخشی از مجموعهٔ شاه‌زنده به‌شمار می‌رود. ترکان آغا، خواهر امیر تیمور، این آرامگاه را برای دختر درگذشته‌اش شادیمُلک آغا (۱۳۷۰–۱۳۷۱) بنا کرد. در سال ۱۳۸۳ میلادی، خود ترکان آغا نیز در کنار دخترش به خاک سپرده شد.

این مقبره (با ابعاد ۸٫۶۵ در ۹٫۸۵ متر) ساختمانی تک‌فضایی با سقف گنبدی و دیوارهای بیرونی ساده است. نمای بیرونی و درونی آن با کاشی‌کاری‌های ظریف، پرده‌های ابریشمی و پارچه‌های فاخر به رنگ فیروزه‌ای آراسته شده است. فضای داخلی شامل کتیبه‌ها و تزئینات است و گنبد نیز با پارچه‌های نفیس پوشانده شده. بنا به هشت بخش تقسیم شده که هر بخش با ستاره‌ها و نقوش پیچیده تزئین گردیده است.

سطوح ایوان و بخش بالای ورودی نام استادکاران سمرقندی، یعنی شمس‌الدین، بدرالدین و زین‌الدین را به رنگ فیروزه‌ای در خود دارد. این مقبره در سال ۱۹۵۴ مورد مطالعه قرار گرفت و از آن زمان تاکنون چندین بار مرمت شده است.

مقبرهٔ ترکان آغا بازتابی از دستاوردهای هنری مردم در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی در زمینهٔ هنرهای یادمانی و تزئینی است.

## توضیحات
مقبرهٔ ترکان آغا به‌عنوان نخستین بنایی شناخته می‌شود که توسط امیر تیمور در مجموعهٔ شاه‌زنده ساخته شد. شادیمُلک آغا، دختر ترکان آغا، که در سن یازده‌سالگی در تاریخ ۲۹ دسامبر ۱۳۷۱ درگذشت، در همین مقبره به خاک سپرده شد.

## بخش داخلی
بخش داخلی مقبرهٔ شادیمُلک آغا با پرده‌های ابریشمی آراسته شده است. دیوارها تا بخش گنبد با **ماجولیکا** پوشانده شده‌اند که با سفال‌های نقاشی‌شده و لعاب‌دار تزئین گردیده و هماهنگی رنگی آن با آبی چشمگیر است.

بر روی سقف مقبره، دو اتاق تدفین (که تاکنون به‌طور باستان‌شناسی بررسی نشده‌اند) از شمال به جنوب قرار گرفته‌اند: یکی در مرکز بنا با ابعاد ۲٫۵×۱٫۲ متر و دیگری در کنار دیوار غربی با ابعاد ۱٫۵×۳٫۶ متر. ارتفاع این اتاق‌ها حدود ۱٫۳ تا ۱٫۴ متر برآورد شده است.

پس از ورود به داخل، راهرویی به ارتفاع تقریبی ۱٫۲ تا ۱٫۵ متر دیده می‌شود. همچنین در دیوارهای بنا سه یا چهار طاقچه وجود دارد. بنا چه در داخل و چه در خارج، با کاشی‌کاری‌های موزاییکی پیچیده و پرده‌های ابریشمی به رنگ فیروزه‌ای لعاب‌دار تزئین شده است که توسط همان استادکاران ساخته شده‌اند.

در مقابل مقبرهٔ شادیمُلک آغا، میان کاشی‌های تزئینی و نقوش موزاییکی، نام استادکارانی که در ساخت بنا مشارکت داشتند به صورت کتیبه حفظ شده است. این نام‌ها عبارت‌اند از: «شمس‌الدین»، «بدرالدین» و «زین‌الدین، فرزند شمس‌الدین از بخارا».

## نگارخانه

پرونده:Antiquities_of_Samarkand._Tomb_of_Saint_Kusam-ibn-Abbas_(Shah-i_Zindah)_and_Adjacent_Mausoleums._Mausoleum_of_Emir_Kutuluk_Turdi_Bek_Aka._View_of_the_Facade_from_the_North_WDL3618.png|جایگزین=A group of prisoners in Bukhara, 1899| سال ۱۸۷۰
پرونده:Antiquities_of_Samarkand._Tomb_of_the_Saint_Kusam-ibn-Abbas_(Shah-i_Zindah)_and_Adjacent_Mausoleums._Mausoleum_of_Emir_Kutuluk_Turdi_Bek_Aka._Entry_Door_WDL3661.png|جایگزین=1870 year 1902| ۱۸۷۰ سال ۱۹۰۲
پرونده:Самарканд_-_110_-_Шахи-Зинде._Мавзолей_Шади-Мульк.jpg|جایگزین=1890 year| سال ۱۸۹۰
پرونده:Central_Asia_Hammond_Slides_22.jpg|جایگزین=1964 year| سال ۱۹۶۴
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi2.jpg|جایگزین=Turkan Ago Mausoleum front view| نمای جلوی مقبره ترکان آگو
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi5.jpg|جایگزین=2023 year| سال ۲۰۲۳
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi1.jpg|جایگزین=Plaque at the entrance| پلاک در ورودی
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi3.jpg|جایگزین=Iwan in the front part| ایوان در قسمت جلو
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi8.jpg|جایگزین=The interior of the dome| نمای داخلی گنبد
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi7.jpg|جایگزین=Graves inside the Turkan Ago Mausoleum| قبرهای داخل آرامگاه ترکان آگو
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi4.jpg|جایگزین=Wall decorations| تزئینات دیواری
پرونده:Shodimulk_oqo_maqbarasi9.jpg|جایگزین=The inner part of Turkan Ago Mausoleum| بخش داخلی آرامگاه ترکان آغا


## ادبیات
* Nemtseva N. B. Ensemble Shahi-Zinda: history - archeology - architecture of the XI-XXI centuries. -Samarkand, 2019.
* Babadzhanov B. , Rustamov U. Epigraphy of the memorial complex "Shahi-Zinda" (texts, translations) / Reading texts, translations. — Samarkand, 2015.
* Bulatov M. S. Geometric harmonization in the architecture of Central Asia in the 9th—15th centuries. -Moscow, ۱۹۸۸.
* Gul E.V. Architectural decor of the Temurid era. Symbols and meanings. - Tashkent, 2014.
* Masson M.E. About the origin of the Turkanak mausoleum in Samarkand. MITAU. Vol. 1. 1950 — 46-48 bet.

## منابع

رده:آرامگاه‌ها در ازبکستان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در سمرقند
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۳۷۲ (میلادی)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان روسی