المنصوره (روستای ویران‌شده در طبریه فلسطین)

**المنصوره** () روستایی عربی فلسطینی در ناحیه طبریه بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ۱۰ مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۶ کیلومتری شمال باختری طبریه قرار داشت.

المنصوره بر دامنه‌های جنوبی کوه حَزور در ارتفاع ۲۲۵ تا ۳۰۰ متری از سطح دریا ساخته شده بود. وادی سلامه از باختر آن می‌گذشت و روستا بر درّه‌ای مشرف بود که سرشاخه‌ای از وادی الربادیه را تشکیل می‌داد و به دریاچه طبریه می‌ریخت. راه‌های فرعی آن را به طبریه، صفد و ناصره پیوند می‌داد. المنصوره در آغاز دهکده‌ای وابسته به روستای مجاور مُغار بود و در سرشماری‌ها معمولاً همراه با آن شمرده می‌شد.

مساحت زمین‌های المنصوره و مُغار روی‌هم ۵۵٬۵۸۳ دونوم (نزدیک به ۵۵٫۶ کیلومتر مربع) بود. ساکنان به کشاورزی و به‌ویژه پرورش زیتون می‌پرداختند و مدرّج‌های کشاورزی (تراس) بر دامنه‌های پرشیب ساخته بودند. جمعیت روستا و مغار در آمار سال ۱۹۴۵ به ۲٬۱۴۰ تن می‌رسید.

## جغرافیا
روستای المنصوره بر شیب تپه‌ای سنگی بنا شده بود و کوه حَزور در شمال آن سر برمی‌افراشت. در جنوب روستا دره‌ای قرار داشت که سرشاخه‌ای از وادی الربادیه از آن عبور کرده و به دریاچه طبریه (دریای جلیل) می‌ریخت. راه‌های فرعی روستا را به طبریه، صفد و ناصره متصل می‌ساخت.

مساحت زمین‌های المنصوره و مُغار در مجموع ۵۵٬۵۸۳ دونوم بود که از این میان تنها یک دونوم متعلق به یهودیان و ۹٬۹۹۲ دونوم زمین عمومی و بقیه متعلق به عرب‌ها بود. سطح زیر کشت ۲۶٬۲۱۷ دونوم بود؛ ۷٬۸۶۴ دونوم باغ و زمین آبی و ۱۸٬۳۵۲ دونوم زمین غلات. شیب تند زمین ساکنان را از دیرباز به ساخت مدرّج‌های کشاورزی واداشته بود. مساحت زمین ساخت‌وسازشده ۵۵ دونوم بود.

## پیشینه
### دوره عثمانی
المنصوره مانند سراسر فلسطین در سال ۱۵۱۷ به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. بر پایه دفتر (ثبت مالیاتی) سال ۱۵۹۶، این روستا در ناحیه (نَحیه) طَبَریه از سنجق صفد جای داشت و ۱۶ خانوار داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، برنج، بز و کندوی عسل و نیز درآمدهای پراکنده می‌پرداختند؛ جمع مالیات ۵۳۰ آقچه بود.

در سال ۱۸۳۸، المنصوره به‌عنوان روستایی درزی در ناحیه «اِش‌شَغور» میان صفد، عکا و طبریه ثبت شد.

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گِرَن جمعیت روستا را ۲۰۰ تن درزی برآورد کرد و باغ‌های انجیر، لیمو و انار و نیز چشمه مهم عین‌المنصوره را توصیف نمود. در سال ۱۸۸۱ در بررسی فلسطین باختری صندوق اکتشاف فلسطین، المنصوره چنین وصف شد: «روستایی سنگی بر شیب تپه با نزدیک به ۱۵۰ مسلمان؛ باغ‌های گسترده زیتون در جنوب؛ آب از چشمه‌ها و آب‌انبارها.»

### دوره قیمومت بریتانیا

پس از نبردهای جنگ جهانی اول در فلسطین، بریتانیا فلسطین را تصرف کرد و از ۱۹۲۳ بر پایه قیمومت جامعه ملل اداره نمود.

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات بریتانیا انجام دادند، مُغار و منصوره با هم جمعیتی برابر با ۱٬۳۷۷ تن داشتند: ۲۶۵ مسلمان، ۶۷۶ درزی و ۴۳۶ مسیحی. همه مسیحیان کاتولیک رومی بودند.

در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت المنصوره و مغار روی‌هم ۱٬۷۳۳ تن در ۳۷۳ خانه مسکونی بود: ۳۰۷ مسلمان، ۵۴۹ مسیحی و ۸۷۷ درزی.

در آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت المنصوره و مغار ۲٬۱۴۰ تن بود: ۹۰ مسلمان، ۸۰۰ مسیحی و ۱٬۲۵۰ نفر از دیگر گروه‌ها (عمدتاً درزی).

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
تاریخ و شرایط دقیق تصرف روستا و آوارگی ساکنانش به‌درستی دانسته نیست. بر پایه گزارش عارف العارف، سقوط المنصوره پیامد تضعیف‌کننده‌ای بر مردم صفد داشت که در ۱۰ مه ۱۹۴۸ سقوط کرد؛ بنابراین المنصوره احتمالاً چند روز پیش از آن افتاده بود. به گفته بنی موریس، روستای درزی مغار نزدیک به ۲۹ تا ۳۱ اکتبر سقوط کرد و ساکنان المنصوره احتمالاً در همان زمان گریختند.

زمین‌های روستا دیرهنگام شهرک‌سازی شد: حازون (هازون) در ۱۹۶۹ در باختر، تفاشوت در ۱۹۸۰ در جنوب و کلانیت و راوید در ۱۹۸۱ بنیان‌گذاری شدند.

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی آنچه از روستا بر جای مانده بود را چنین وصف کرد: «محوطه پوشیده از آوار و کاکتوس و درختان زیتون و علف‌های بلند است. بقایای دیوارها پیداست؛ یکی از آن‌ها دری سنگی با طاق قوسی دارد. دیوار دیگری سوراخ شده و میلگردهای درونش نمایان است که نشان از تخریب با دینامیت دارد.»

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* المنصوره در Palestine Remembered
* المنصوره (طبریه) در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه