توطئه ورونوف

**توطئه وُرونوف** () چهاردهمین کتاب از مجموعه کتاب‌های کمیک *[[بلیک و مورتیمر]]* است. این اثر در سال ۲۰۰۰ منتشر شد.

## داستان
در ۱۶ ژانویه ۱۹۵۷، به دستور ژنرال اوفا از ارتش سرخ که به دنبال حفظ برتری خود بر ایالات متحده آمریکا در تسخیر فضا بود، موشکی از پایگاه فضایی بایکونور به فضا پرتاب می‌شود. همان‌طور که پروفسور پیوتر ایلیوتشین بیم داشت، موشک با بارانی از شهاب‌سنگ‌ها برخورد می‌کند و سر کلاهک آن به زمین بازمی‌گردد. پس از آنکه تیم اعزامی برای بازیابی کلاهک تحت شرایطی مرموز جان خود را از دست می‌دهند، دکتر وُرونوف، رئیس یکی از درمانگاه‌های کاگ‌ب، مسئول گره‌گشایی از این معما می‌شود. دستیار او، ناستازیا واردینسکا، کشف می‌کند که کلاهک موشک به یک باکتری جهش‌یافته به نام «باکتری Z» آلوده شده است که تنها با یک تماس ساده، در عرض ۲۴ ساعت باعث مرگ می‌شود. اما دستورهای کرملین صریح است: رسماً، چنین اتفاقی هرگز رخ نداده است. وُرونوف با سرپیچی از اَوامِر اوفا، دستیار خود را مجبور می‌کند تا تحقیقاتش را ادامه دهد تا بفهمد چرا موش‌های جوان به ناقلان سالم این باکتری تبدیل شده‌اند.

در لندن، کاپیتان فرانسیس بلیک و فرمانده ویلیام استیل، به ترتیب رؤسای MI5 و MI6، دربارهٔ وضعیتی نگران‌کننده گفتگو می‌کنند: استیل گزارشی دربارهٔ باکتری Z و تمایل وُرونوف برای استفاده از آن به عنوان یک سلاح بیولوژیک علیه غرب دریافت کرده است. جاسوس او که مشخص می‌شود همان ناستازیا واردینسکا است (که ده سال پیش توسط کاپیتان بلیک استخدام شده بود)، قول می‌دهد که ماه آینده نمونه‌ای از باکتری را ارسال کند. یک شب در بایکنور، ناستازیا یک لوله آزمایش حاوی باکتری را می‌دزدد و آن را برای رابط خود در مسکو، سرگئی پوشکاچوی، می‌فرستد. وُرونوف متوجه موضوع می‌شود و پس از اطمینان از خیانت دستیارش، او را در لوبیانکا، مقر کاگ‌ب در مسکو، تحت نظر ژنرال اورلوف و سرهنگ ایلکور زندانی می‌کند. علاوه بر این، سرهنگ ایلکور مداخله می‌کند تا از تبادل بسته ارزشمند بین پوشکاچوی و مأمور MI6 جلوگیری کند.

بلیک با اطلاع از وقایع، تصمیم می‌گیرد خودش به اتحاد جماهیر شوروی برود تا ناستازیا را آزاد کرده و نمونه را بازیابی کند. برای این کار، او هویت «مک‌تِیسر»، مترجم پروفسور فیلیپ مورتیمر را که مهمان رسمی کنگره بین‌المللی در مسکو است، به عنوان پوشش برمی‌گزیند. در آنجا، این دو دوست با ادگار ریوز، وابسته علمی سفارت بریتانیا و مأمور MI6 تماس می‌گیرند. آن‌ها در حال طراحی نقشه‌ای برای نجات ناستازیا هستند، اما منشیِ ریوز، دوشیزه اسنیک، در واقع یک نفوذی است و اورلوف را از حضور مورتیمر باخبر می‌کند. سرهنگ ایلکور، با نام مستعار اولریک، اطمینان دارد که بلیک در همان نزدیکی است. در کنسرتی که پس از سخنرانی مورتیمر ترتیب داده شده، او به دوستش پروفسور ایلیوتشین نزدیک می‌شود تا اطلاعاتی دربارهٔ باکتری به دست آورد. اما در حالی که مرد روسی دربارهٔ موش‌های جوان صحبت می‌کند، وُرونوف در پشت صحنه آن دو را غافلگیر کرده و ایلیوتشین را بازداشت می‌کند، در حالی که مورتیمر به سختی از مرگ می‌گریزد.

روز بعد، بلیک با لباس مبدل یک افسر کاگ‌ب و با یک حکم انتقال جعلی برای ناستازیا به لوبیانکا نفوذ می‌کند، اما اولریک در کمین اوست و هویتش را فاش می‌کند. بلیک پس از شکست دادن سرهنگ، به همراه ناستازیا پس از تعقیب و گریزی در شهر موفق به فرار می‌شوند. با این حال، ناستازیا بر اثر شلیک اولریک از ناحیه سر به شدت مجروح می‌شود و بلافاصله پس از اینکه به بلیک می‌گوید «عروسک سرِ سیاه دارد»، از هوش می‌رود. همان شب، بلیک برای ملاقات با پوشکاچوی به پارک لنینسکی گورای می‌رود، اما اولریک باز هم در انتظار اوست. در حالی که کاپیتان در آستانه دستگیری است، با رسیدن ریوز و مورتیمر که به خیانت دوشیزه اسنیک پی برده بودند، نجات می‌یابد. پس از یک تیراندازی، مورتیمر به تعقیب اولریک می‌پردازد، اما اولریک موفق می‌شود نمونه را به رود موسکوا بیندازد. در پارک، پوشکاچوی پیش از مرگ جمله «دنیای کودکی» را بر زبان می‌آورد که نام یک فروشگاه اسباب‌بازی در مسکو است. مورتیمر که به واسطه موقعیت مهمان بودنش محافظت می‌شود، تصمیم می‌گیرد به آنجا برود و بدون مشکل یک ماتریوشکا (عروسک روسی) را که حاوی نمونه باکتری Z است، پس بگیرد.

چند روز بعد، هر دو بریتانیایی با ترفندی به کشور خود بازمی‌گردند. در حالی که پروفسور مورتیمر و تیمش تحقیقات خود را روی باکتری آغاز می‌کنند، کاپیتان بلیک به کمیته امنیت گزارش می‌دهد. او توصیه می‌کند که فعلاً به آمریکایی‌ها دربارهٔ این تهدید هشدار ندهند، مبادا که جنگ جهانی جدیدی آغاز شود؛ چرا که حس می‌کند چیز دیگری در پشت این ماجرا نهفته است. در مسکو، وُرونوفِ خشمگین، اولریک را مأمور می‌کند تا با القای این که کرملین در این قضیه دست دارد، نمونه دزدیده شده را بازپس گیرد یا نابود کند. او تصمیم می‌گیرد نقشه خود را عملی کند و در روزهای بعد، چندین شخصیت آمریکایی و اروپایی به‌طور ناگهانی جان می‌بازند. از سوی دیگر، اولریک به لطف نفوذیِ خود در CSIR، موفق می‌شود نمونه‌ها را پس گرفته و آزمایشگاه را به آتش بکشد. خوشبختانه مورتیمر یک نمونه را کنار گذاشته بود و این آخرین نمونه تکثیر شده و به چندین آزمایشگاه در سراسر کشور فرستاده می‌شود تا خطر کاهش یابد.

درحالی که مرگ شخصیت‌ها در سراسر جهان ادامه دارد، مورتیمر به لیورپول سفر می‌کند؛ جایی که یکی از همکارانش کشف کرده است که غده تیموسِ موش‌های جوان به آن‌ها اجازه می‌دهد در برابر باکتری مقاومت کنند. در جلسه جدید کمیته امنیت، بلیک مطلع می‌شود که سه سیاستمدار شورویِ نزدیک به دولت نیز جان باخته‌اند. او درمی‌یابد که وُرونوف که در حسرت دوران ژوزف استالین است، به تنهایی بازی می‌کند و می‌کوشد کشورش را از درون و بیرون بی‌ثبات کند تا قدرت را به دست بگیرد. سرویس مخفی بریتانیا تصمیم می‌گیرد به روس‌ها هشدار دهد و بلیک پیشنهاد همکاری را به سفیر روسیه می‌دهد که او نیز می‌پذیرد. در بایکنور، ژنرال اوفا که از وضعیت آگاه شده، مسئول نظارت بر وُرونوف می‌شود، اما او که مصمم است حسابش را با دکتر تسویه کند، در آزمایشگاه به دست وُرونوف کشته می‌شود و دکتر فرار می‌کند.

به لطف اسنادی که بین دو بلوکِ موقتاً متحد رد و بدل شده، مورتیمر متوجه می‌شود که باکتری چگونه با اهداف دکتر تماس پیدا می‌کند: کودکانی که به آن‌ها گل هدیه می‌دهند و آن‌ها را می‌بوسند. پروفسور به یاد می‌آورد که چند روز قبل، خودِ ملکه مادر توسط یک کودک خردسال شوروی مورد خطاب قرار گرفته بود، اما او هنوز سالم است. با درک اینکه این دختر کلید درمان است، او با عجله به لیورپول می‌رود، اما اولریک از قبل در آنجا حضور دارد و به سمت بندری می‌رود که یک کشتی باری روسی با آن دختر در انتظار است. مورتیمر با کمک هانی‌چرچ، زودتر به بندر می‌رسد و تله‌ای برای اولریک ترتیب می‌دهد که منجر به دستگیری او می‌شود.

مشخص می‌شود که آن دختر، گریس، به کم‌خونی داسی‌شکل مبتلا است و مورتیمر موفق می‌شود از خون او واکسنی علیه باکتری بسازد. هم‌زمان، شوروی‌ها ژنرال اورلوف و دیگر رهبران کودتا را دستگیر کرده و با پلیس سراسر جهان برای متلاشی کردن شبکه مأموران خفته همکاری می‌کنند. آن‌ها درخواست استرداد اولریک را دارند تا بتوانند وُرونوف را پیدا کنند و بریتانیایی‌ها به این شرط که ناستازیا بتواند آزادانه اتحاد جماهیر شوروی را ترک کند، می‌پذیرند. تبادل در ۳ اکتبر ۱۹۵۷ روی پل گلینیکه بر روی رود البه که دو آلمان را از هم جدا می‌کند صورت می‌گیرد که در جریان آن اولریک موفق به فرار می‌شود. روز بعد، در حالی که شوروی اسپوتنیک-۱ را پرتاب می‌کند، مورتیمر به ناستازیا پستی در CSIR پیشنهاد می‌دهد.

## تاریخچه
با توجه به موفقیت داستان *[[ماجرای فرانسیس بلیک]]* در سال ۱۹۹۶ که علاوه بر آن، فروش داستان‌های قبلی را نیز افزایش داده بود، انتشارات دارگو زوج ژان فان هام و تد بنوآ را مأمور ساخت یک داستان جدید کرد (داستان *[[ملاقات عجیب]]* که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد). اما تد بنوآ که مانند ادگار پ. یاکوبس سخت‌گیر و وسواسی بود، به کندی طراحی می‌کرد. این در حالی بود که انتشارات دارگو پس از شکست در یک پرونده قضایی طولانی با آلبر اودرزو و از دست دادن حقوق مجموعه *[[ماجراهای آستریکس]]*، در وضعیت دشواری قرار داشت و روی بازگشت «بلیک و مورتیمر» حساب ویژه‌ای باز کرده بود. در پایان سال ۱۹۹۷، ناشر به دنبال طراحی بود تا به تد بنوآ کمک کند، اما در نهایت، در ابتدای سال ۱۹۹۸، تصمیم گرفت تیم دوم از پدیدآورندگان را تشکیل دهد تا بتواند داستان‌ها را در فواصل زمانی منظم‌تری منتشر کند.

ایو سانت مدیر تحریریه انتشارات لو لومبار، یک صفحه سناریو نوشت تا برای آزمایش طراحانِ داوطلب مورد استفاده قرار گیرد. اما او مجذوب کار شد و در نهایت سناریوی کاملی نوشت که برای پر کردن دو جلد کافی بود. او برای امتحانِ شانس خود، سناریو را به دیدیه کریستمن، مدیر تحریریه دارگو تحویل داد و به دروغ ادعا کرد که این سناریویی است که به دستش رسیده است. پس از انتخاب شدن، ایو سنته ناچار شد داستانش را در یک جلد خلاصه کند، چرا که ناشر ترجیح می‌داد در ابتدای کار، یک مجموعه دو جلدی را به او نسپارد. او در آن زمان توصیه‌های ارزشمندی از ژان فان هام دریافت کرد که روند ساخت داستان را دنبال می‌کرد.

برای انتخاب طراح، یک فراخوان (کاستینگ) میان چندین طراح برگزار شد که هر کدام یک صفحه آزمایشی را طراحی کردند: یوهان دو مور — فرزند بوب دو مور که جلد دوم «*سه فرمول پروفسور ساتو*» را طراحی کرده بود — رنه استرن و تیم دو نفره آندره ژویارد/دیدیه کونوار. در نهایت، این دو نفر اخیر برای تصویرگری داستان انتخاب شدند؛ به این صورت که یکی پلان‌های جلو و دیگری پس‌زمینه را طراحی کند. اما این چیدمان نتیجه‌بخش نبود و سرانجام، ژویارد به تنهایی طراحی‌ها را انجام داد و کونوار مسئولیت رنگ‌آمیزی را بر عهده گرفت.

## منابع

رده:آثار واقع‌شده در سیبری
رده:ادبیات داستانی در ۱۹۵۷ (میلادی)
رده:بلیک و مورتیمر
رده:رمان‌های گرافیکی ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:کمیک‌ها در ۲۰۰۰ (میلادی)