تفرد

اصل **تفرد** یا **فردیت‌یابی** ()، نحوه‌ای را توصیف می‌کند که یک چیز به‌صورت متمایز از چیزهای دیگر شناخته می‌شود.

این مفهوم در حوزه‌های متعددی ظاهر می‌شود و در آثار لایب‌نیتس، کارل یونگ، گونتر آندرس، گیلبرت سیموندون، برنارد استیگلر، فردریش نیچه، آرتور شوپنهاور، دیوید بوهم، هنری برگسون، ژیل دلوز، و مانوئل دلاندا دیده می‌شود.

## کاربرد
واژه *تفرد* در حوزه‌های مختلف با معانی و مفاهیم متفاوتی به کار می‌رود.

### در فلسفه

از نظر فلسفی، «تفرد» بیانگر این ایده کلی است که چگونه یک چیز به عنوان یک چیز منفرد که «چیز دیگری نیست» شناخته می‌شود. این شامل این می‌شود که چگونه یک فرد منفرد از سایر عناصر جهان متفاوت تلقی می‌شود و چگونه یک فرد از سایر افراد متمایز است. در قرن هفدهم، فیلسوفان مسئله تفرد یا آنچه فردیت را یک لحظه به وجود می‌آورد را با مسئله هویت یا آنچه در مقاطع مختلف یکسانی را برمی‌سازد، مرتبط کردند.

### در روان‌شناسی یونگی
در روان‌شناسی تحلیلی، تفرد فرآیندی است که طی آن خودِ فرد از یک ناخودآگاهِ تمایز نیافته رشد می‌کند - به عنوان یک فرایند روانیِ رشدی دیده می‌شود که طی آن عناصر ذاتی شخصیت، اجزای روان نابالغ و تجربیات زندگی فرد، در صورت موفقیت‌آمیز بودن تقریبی این فرایند، به مرور زمان در یک کلِ کارآمد ادغام می‌شوند. سایر نظریه‌پردازان روانکاوی آن را به عنوان مرحله‌ای توصیف می‌کنند که فرد از دلبستگی گروهی و در خود-فرورفتگیِ خودشیفته فراتر می‌رود.

### در صنعت خبر
صنعت خبر شروع به استفاده از اصطلاح *فردی‌سازی* برای اشاره به فناوری‌های جدید چاپ و آنلاین کرده است که امکان سفارشی‌سازی انبوه محتوای یک روزنامه، مجله، برنامه پخش یا وب‌سایت را فراهم می‌کنند تا محتوای آن با علایق منحصر به فرد هر کاربر مطابقت داشته باشد. این با رویه سنتی رسانه‌های جمعی که محتوای یکسانی را برای همه خوانندگان، بینندگان، شنوندگان یا کاربران آنلاین تولید می‌کنند، متفاوت است.

مارشال مک‌لوهان، نظریه‌پرداز ارتباطات، هنگام بحث در مورد آینده کتاب‌های چاپی در دنیای به هم پیوسته الکترونیکی در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ به این روند اشاره کرد.

### در قانون حفظ حریم خصوصی و حفاظت از داده‌ها
از حدود سال ۲۰۱۶، همزمان با افزایش مقررات دولتی در مورد جمع‌آوری و مدیریت داده‌های شخصی، به ویژه GDPR در قانون اتحادیه اروپا، از اصطلاح «تفرد» برای توصیف «جداسازی» یک فرد از یک جمعیت استفاده شده است - تهدیدی برای حریم خصوصی، استقلال و کرامت. اکثر قوانین حفاظت از داده‌ها و حریم خصوصی، قابلیت شناسایی یک فرد را به عنوان معیار آستانه‌ای برای زمانی که افراد داده به حمایت قانونی نیاز دارند، در نظر می‌گیرند. با این حال، طرفداران حریم خصوصی استدلال می‌کنند که آسیب‌های حریم خصوصی همچنین می‌تواند از توانایی ابهام‌زدایی یا «جداسازی» یک فرد ناشی شود. انجام این کار، فرد را در سطح فردی قادر می‌سازد تا ردیابی، پروفایل‌بندی، هدف قرار گیرد، با او تماس گرفته شود یا در معرض تصمیم یا اقدامی قرار گیرد که بر او تأثیر می‌گذارد - حتی اگر «هویت» مدنی یا قانونی او مشخص نباشد (یا قابل شناسایی نباشد).

در برخی حوزه‌های قضایی، متن قانون از قبل *شامل* مفهوم تفرد است. در سایر حوزه‌های قضایی، دستورالعمل‌های نظارتی پیشنهاد کرده‌اند که مفهوم «شناسایی» شامل تشخص نیز می‌شود - یعنی فرآیندی که طی آن می‌توان یک فرد را «جداسازی» یا از سایر اعضای یک گروه متمایز کرد.

با این حال، در مواردی که قوانین مربوط به حریم خصوصی و حفاظت از داده‌ها فقط از کلمه «شناسایی» یا «قابلیت شناسایی» استفاده می‌کنند، تصمیمات مختلف دادگاه‌ها به این معنی است که لزوماً اجماعی در مورد اینکه آیا مفهوم قانونی شناسایی، تفرد را در بر می‌گیرد یا خیر، وجود ندارد.

پیشرفت‌های سریع در فناوری‌ها، از جمله هوش مصنوعی و نظارت تصویری همراه با سیستم‌های تشخیص چهره، اکنون محیط دیجیتال را تا حدی تغییر داده‌اند که «قابل شناسایی با نام نیست» دیگر جایگزین مؤثری برای «هیچ آسیبی به حریم خصوصی وارد نخواهد شد» نیست. بسیاری از قوانین حفاظت از داده‌ها ممکن است نیاز به بازنگری داشته باشند تا با تنظیم صریح هویت و همچنین شناسایی افراد، از منافع حریم خصوصی به اندازه کافی محافظت شود.

### در فیزیک
دو ذره کوانتومی درهم‌تنیده به‌طور مستقل قابل درک نیستند. دو یا چند حالت در برهم‌نهی کوانتومی، مثلاً مانند گربه شرودینگر که همزمان مرده و زنده است، از نظر ریاضی با فرض اینکه گربه در یک حالت زنده فردی با احتمال ۵۰٪ قرار دارد، یکسان نیست. اصل عدم قطعیت هایزنبرگ می‌گوید که متغیرهای مکمل، مانند موقعیت و تکانه، نمی‌توانند هر دو به‌طور دقیق شناخته شوند - به نوعی، آنها متغیرهای فردی نیستند. یک *معیار طبیعی برای فردیت* پیشنهاد شده است.

## آرتور شوپنهاور
از نظر شوپنهاور، *اصل تفرد* () از زمان و مکان تشکیل شده که اساس کثرت است. از نظر او، صرف تفاوت در مکان برای متفاوت ساختن دو سیستم کافی است، به طوری که هر یک از دو حالت، حالت فیزیکی واقعی خود را دارد که مستقل از حالت دیگری است.

این دیدگاه بر آلبرت انیشتین تأثیر گذاشت. شرودینگر برچسب شوپنهاوری را بر روی پوشه‌ای از مقالات موجود در بایگانی‌های خود با عنوان «مجموعه اندیشه‌ها در باب اصل تفرد فیزیکی»  زد.

## کارل یونگ
بر اساس روان‌شناسی یونگ، تفرد یا فردیت‌یابی () فرآیندی از ادغام روانشناختی است. «به‌طور کلی، این فرآیندی است که طی آن موجودات منفرد شکل می‌گیرند و [از سایر انسان‌ها] متمایز می‌شوند؛ به‌طور خاص، این رشد فرد روانشناختی به عنوان موجودی متمایز از روان‌شناسی عمومی و جمعی است.»

فردیت‌یابی فرآیندی از دگرگونی است که به موجب آن ناخودآگاه شخصی و جمعی به آگاهی (مثلاً از طریق رؤیاها، تخیل فعال یا تداعی آزاد) آورده می‌شوند تا در کل شخصیت جذب شوند. این یک فرایند کاملاً طبیعی است که برای ادغام روان ضروری است. فردیت‌یابی تأثیر شفابخش جامعی بر فرد، چه از نظر ذهنی و چه از نظر جسمی، دارد.

علاوه بر نظریه یونگ در باب عقده‌ها، نظریه او در مورد فرایند فردیت‌یابی، مفاهیمی از ناخودآگاه پر از تصاویر اسطوره‌ای، لیبیدوی غیرجنسی، انواع کلی برونگرایی و درونگرایی، کارکردهای جبرانی و آینده‌نگر رویاها و رویکردهای ترکیبی و سازنده به شکل‌گیری و استفاده از فانتزی را شکل می‌دهد.

«نمادهای فرایند تفرد… مراحل آن را مانند نقاط عطف مشخص می‌کنند که از جمله آنها برای پیروان یونگ، مفهوم سایه، پیرمرد خردمند … و در نهایت آنیما و آنیموس در مرد و زن برجسته هستند.» بنابراین، «اغلب حرکتی از پرداختن به پرسونا در ابتدا… به خود در مرحله دوم، به سایه به عنوان مرحله سوم، به آنیما یا آنیموس، به خود به عنوان مرحله نهایی وجود دارد. برخی پیرمرد خردمند و پیرزن خردمند را به عنوان کهن‌الگوهای معنوی که قبل از مرحله نهایی خود می‌آیند، در نظر می‌گیرند.»

«حیاتی‌ترین میل در هر موجود زنده، میل به خودشکوفایی، نیروی محرکه پشت فرایند فردیت‌یابی است. با جهت‌گیری درونی طبیعت ما به سمت خودشکوفایی، نیروی محرکه برای تبدیل شدن به آنچه که هستیم و آنچه که هستیم، قدرت خود را از غرایز می‌گیرد. یونگ با شروع مطالعه کیمیاگری، به آرزوی دیرینه خود برای یافتن مجموعه‌ای از آثار که بیانگر فرآیندهای روانشناختی دخیل در فرایند فراگیر فردیت‌یابی باشد، پی برد.»

## گیلبرت سیموندون
در کتاب *«فردیت‌یابی روانی و جمعی» *، گیلبرت سیموندون نظریه‌ای در مورد فردیت‌یابی فردی و جمعی ارائه داد که در آن سوژه فردی به عنوان معلول فرایند فردیت‌یابی در نظر گرفته می‌شود، نه علت آن؛ بنابراین، اتم منفرد با یک فرایند هستی‌شناختی بی‌پایان فردیت‌یابی جایگزین می‌شود.

سیموندون همچنین به «زمینه‌های پیشافردی» که فردیت‌یابی را ممکن می‌سازند، اندیشید. فردیت‌یابی فرآیندی همواره ناتمام است که همواره یک «پیشافردی» به جا می‌گذارد که فردیت‌یابی‌های آینده را ممکن می‌سازد. علاوه بر این، فردیت‌یابی همیشه هم یک سوژه فردی و هم یک سوژه جمعی ایجاد می‌کند که همزمان خود را فردیت می‌بخشند. سیموندون، مانند موریس مرلوپونتی، معتقد بود که تفرد هستی را نمی‌توان درک کرد، مگر از طریق تفرد موازی و متقابل دانش که با آن همبسته است.

## برنارد استیگلر
فلسفه برنارد استیگلر از آثار ژیلبرت سیموندون در مورد فردیت و همچنین ایده‌های مشابه در فریدریش نیچه و زیگموند فروید الهام گرفته و آن‌ها را اصلاح می‌کند. استیگلر طی سخنرانی‌ای که در سال ۲۰۰۴ در گالری هنر تیت مدرن ایراد کرد، درک خود از فردیت را خلاصه کرد. نکات اساسی به شرح زیر است:
* «*من»*، به عنوان یک فرد روانی، تنها می‌تواند در رابطه با *«ما»*، که یک فرد جمعی است، تصور شود. «*من»* در پذیرش یک سنت جمعی، که آن را به ارث می‌برد و در آن کثرتی از *«من»* وجود دارد، شکل می‌گیرد. وجود یکدیگر را به رسمیت می‌شناسند.
* این ارث‌بری نوعی اقتباس است، به این معنا که من به عنوان نوهٔ فرانسوی یک مهاجر آلمانی، به خوبی می‌توانم خودم را در گذشته‌ای بشناسم که گذشتهٔ اجدادم نبوده، بلکه می‌توانم آن را از آنِ خودم کنم؛ بنابراین، این فرایند اقتباس از نظر ساختاری واقعی است.
* «*من»* اساساً یک فرایند است، نه یک حالت، و این فرایند یک «در-تفرد»  است - فرآیندی از تفرد روانی. این تمایل به *یکی‌شدن* است، یعنی، تقسیم‌ناپذیرشدن.
* این گرایش هرگز به خودی خود محقق نمی‌شود، زیرا با یک گرایش متقابل مواجه می‌شود که با آن یک تعادل فراپایدار تشکیل می‌دهد. (باید اشاره کرد که این مفهوم از پویایی فردیت چقدر به نظریه فرویدی رانه‌ها و تفکر نیچه و امپدوکلس نزدیک است)
* «*ما»* نیز چنین فرآیندی است (فرایند تفرد جمعی). تفرد «*من»* همیشه در تفرد «*ما»* حک شده است، در حالی که تفرد «*ما»* تنها از طریق تفردهای *«من»* که ماهیتی جدلی دارند، رخ می‌دهد. که آن را تشکیل می‌دهند.
* آنچه تفردهای «*من»* و «*ما»* را به هم پیوند می‌دهد، یک سیستم پیشافردی است که دارای شرایط مثبت اثربخشی است و به آنچه استیگلر دستگاه‌های یادآوری می‌نامد، تعلق دارد. این دستگاه‌های یادآوری از یک سیستم فنی ناشی می‌شوند که شرط مواجهه «*من»* و «*ما»* است - تفرد *«من»* و «*ما»* از این نظر، تفرد سیستم فنی نیز هست.
* سیستم فنی دستگاهی است که نقش خاصی دارد که در آن همه اشیاء قرار می‌گیرند - یک شیء فنی تنها تا زمانی وجود دارد که در چنین دستگاهی با سایر اشیاء فنی قرار گیرد (این همان چیزی است که گیلبرت سیموندون آن را گروه فنی می‌نامد).
* سیستم فنی همچنین همان سیستمی است که امکان تشکیل دستگاه‌های یادآوری را فراهم می‌کند، که از فرآیندهای دستوری‌سازی که از فرایند تفرد سیستم فنی نشأت می‌گیرند، سرچشمه می‌گیرند. و این دستگاه‌های یادآوری، مبنایی برای موقعیت‌های بین تفرد «*من»* و تفرد «*ما»* در یک فرایند واحد تفرد روانی، جمعی و فنی هستند که از سه شاخه تشکیل شده و هر کدام به گروه‌های فرآیندی منشعب می‌شوند.
* این فرآیندِ تفرد سه‌گانه، خود در دلِ یک تفرد حیاتی حک شده است که باید به صورت زیر درک شود:
** تفرد حیاتی اندام‌های طبیعی
** تفرد تکنولوژیکی اندام‌های مصنوعی
** و تفرد روانی-اجتماعی سازمان‌هایی که آنها را به هم پیوند می‌دهد
* در فرایند تفرد، که در آن دانش به معنای واقعی کلمه پدیدار می‌شود، تفردهایی از زیرسیستم‌های حافظه-فن‌آورانه وجود دارد که *به عنوان* سازمان‌های خاص آنچه استیگلر آن را حفظ ثالثیه می‌نامد، سازماندهی، انتقال و بسط دانش ناشی از تجربه امر محسوس را بیش از حد تعیین می‌کنند.

## در فرهنگ‌های جمع‌گرا
تحقیقات نشان می‌دهد که تفرد تحت تأثیر فرهنگ است: در جوامع جمع‌گرا، ابراز تفرد به جای پیروی از یک الگوی مستقل و واحد، «رهبری را به دست می‌گیرد» یا «جستجوی توجه» است. مفاهیمی مانند «فردگرایی یکپارچه» بر حفظ پیوندهای رابطه‌ای تأکید دارند نه جدایی کامل. هنجارهای جمع‌گرا تمایل دارند که از برجسته شدن جلوگیری کنند، به این معنی که فردیت‌یابی اغلب مطابق با ارزش‌های فرهنگی محدود یا تغییر شکل می‌یابد.

## جستارهای وابسته

* آکراسیا
* فردیت‌زدایی
* ذرات یکسان
* شکل‌گیری هویت
* غیرقابل تشخیص‌ها
* نکیا
* فروپاشی مثبت
* اصل فردیت
* عقلانیت (جامعه‌شناسی)
* خودشکوفایی

## منابع

## کتابشناسی
* Gilbert Simondon, *Du mode d'existence des objets techniques* (Méot, 1958; Paris: Aubier, 1989, second edition). 
* Gilbert Simondon, On the Mode of Existence of Technical Objects, Part 1, link to PDF of 1980 translation.
* Gilbert Simondon, *L'individu et sa genèse physico-biologique (l'individuation à la lumière des notions de forme et d'information)* (Paris: PUF, 1964; J.Millon, coll. Krisis, 1995, second edition). 
* Gilbert Simondon, The Individual and Its Physico-Biological Genesis, Part 1, Part 2, links to HTML files of unpublished 2007 translation.
* Gilbert Simondon, *L'Individuation psychique et collective* (1964; Paris: Aubier, 1989). 
* Bernard Stiegler, *Acting Out*.
* Bernard Stiegler, Temps et individuation technique, psychique, et collective dans l’oeuvre de Simondon. 

رده:تشخص
رده:رشد کودک
رده:روان‌شناسی تحلیلی
رده:ژیل دلوز
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فلسفه فناوری
رده:مطالعات رسانه
رده:واژگان زیست‌شناسی