ملک قیوموف

**ملک قیوموویچ قیوموف** (زاده ۱۹۱۱ - درگذشت ۲۹ آوریل ۲۰۱۰) یک فیلمساز، بازیگر و اولین وزیر اتحادیه سینماگران شوروی از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۶ بود.  او به خاطر کار خود در فیلمبرداری حفاری محل دفن تیمور مشهور بود. بعداً در طول جنگ جهانی دوم به عنوان یک اپراتور دوربین در خط مقدم و سپس برای استودیو ازبک فیلم کار کرد. فیلم‌های او در سطح بین‌المللی نمایش داده شد. او برای کارهای خود به بسیاری از جایزه‌های معتبر، از جمله جایزه دولت حمزه هنرمند مردمی شوروی در سال ۱۹۶۷، جایزه دولتی شوروی در سال ۱۹۸۱، قهرمان کار سوسیالیستی در سال ۱۹۹۰ و جایزه نیکا برای دستاوردهای زندگی در سال ۱۹۹۲، اعطا شد. او در طول زندگی خود با این باور که باز کردن قبر تیمور، یک فرایند که او فیلمبرداری کرد، باعث حمله نازی به اتحاد جماهیر شوروی به نتیجه «لعنت تیمور» شد و اگر قبر بدون اختلال باقی ماند، جنگ رخ نمی‌داد.

## پس زمینه
قیوموف در سال ۱۹۱۱ در تاشکند به یک خانواده ازبک متولد شد. او ۱۳ برادر و خواهر داشت، اما پدرش، مردی بسیار مذهبی اما خواندگی داشت، زمانی که او تنها سه سال داشت، فوت کرد. مادرش سبرینسو تحصیلات خوبی داشت و به زبان روسی و عربی روانی بود. اگرچه او در ابتدا ۱۳ برادر و خواهر داشت، تنها ملک و چهار نفر دیگر تا بزرگسالی زنده ماندند. در سن شش سالگی ملک شروع به تحصیل در یک مدرسه اسلامی ازبک کرد، مدرسه ای که در یک ساختمان آدابی است و معلم آن روحانی بود. درسی که به‌طور کامل به مطالعه کتاب مقدس مذهبی محدود بود، اما او در نهایت دست از کار کشید و به یک مدرسه سکولار که معلمش یک دانشگاهی بود، رفت. اونجا زبان روسی و انقلاب روسی رو یادگرفت با این حال، این یک تلاش خطرناک بود، زیرا تروریست‌های باسماتی مدارس سکولار را در منطقه هدف قرار دادند. بعداً در حرفه خود او یک فیلم در مورد مبارزه برای تحصیل در زمان فئودال ساخته است.

## حرفه ای اولیه
پس از اتمام مدرسه، قیوموف کار خود را در فیلم آغاز کرد. او در ابتدا در یک کارخانه فیلم و به عنوان دستیار دوربین کار می‌کرد. در سال ۱۹۲۹ اولین شغل بازیگری خود را داشت، در نقش یک کارگر مزرعه در فیلم "نیکولای کالدو" در سال ۱۹۳۰ "آمریکایی از بغداد" ظاهر شد. در سال ۱۹۳۰ به مسکو نقل مکان کرد و در موسسه سینماگری گراسیموف تحصیل کرد، جایی که سینماگری را تسلط یافت اما قبل از فارغ‌التحصیلی خود را ترک کرد تا سال بعد به شوروی سوزی بازگردد. او در ابتدا خانواده اش را در مورد مشارکت خود در سینما اطلاع نداد زیرا در آن زمان تبعیض بزرگی علیه سینما وجود داشت. فیلم او در سال ۱۹۳۸ "تشکند پارچه سازی" در نمایشگاه فیلم‌های بین‌المللی در شهر نیویورک مدال طلا دریافت کرد. بسیاری از فیلم‌های اولیه او مبارزه علیه فئودالیسم در منطقه را گزارش می‌کردند، که شامل یک فیلم با توجیکون شودیوا یکی از اولین زنان در شوروی سوزی که حجاب خود را می‌سوزاند بود.

## حفاری قبر تامرلان و جنگ جهانی دوم
حفاری قبر تیمور در گور امیر توسط انسان‌شناس روسی میخائیل گراسیموف در اواخر ژوئن ۱۹۴۱ انجام شد. به گفتهٔ برخی، مجسمه ای در قبر یا داخل تابوت اعلام می‌کرد که هر کسی که آن را باز کند با یک گل رز دشمن از تیمور روبرو می‌شود (یا به‌طور جایگزین، از دست می‌گیرد)، اگرچه اصالت این ادعا مورد بحث قرار می‌گیرد، با اینکه دیگران نشان می‌دهند که مجسمه ای می‌گوید زمین وقتی باز می‌شود لرزه می‌کند و یک مستند روسیه در سال ۲۰۰۳ نشان می‌دهد که اصل داستان دربارهٔ لعنت تیمور از یک کتاب آمده است نه یک نقاشی. قیموف در کتاب خود در مورد رویدادها نوشت که قبل از باز کردن قبر با گروهی از پیرمردان در یک چایخانه ملاقات کرد که او را از باز کردن قبرها هشدار دادند و گفتند که این امر باعث جنگ وحشتناک خواهد شد، اما انسان شناسان این هشدار را به عنوان یک افسانه که برای جلوگیری از سرقت قبرها ایجاد شده است، پشت سر گذاشتند. با این حال، قیوموف به لعنت تیمور اعتقاد داشت و به دنبال شکستن آن بود. کمی پس از حفاری قبر تامرلان، آلمان نازی عملیات بارباروسا را آغاز کرد و قیوموف داوطلبانه به عنوان یک اپراتور دوربین در خط مقدم کار کرد. در حالی که در جبهه کالینین قرار داشت، قیوموف موفق شد با مارشال ژوکوف ملاقات کند، جایی که او او را در مورد لعنت تیمور مطلع کرد و از او خواست تا از این لعنت به استالین خبر دهد تا برای دفن مجدد تیمور ترتیب دهد. در نوامبر ۱۹۴۲ گراسیموف با مراسم مناسبی مسلمان، تدفین مجدد تیمور را انجام داد و افسانه‌های محلی پیروزی بعدی شوروی در نبرد استالینگراد را به تدفین دوباره تیمور نسبت می‌دهند. بعداً در طول جنگ در سال ۱۹۴۴ قیوموف به شدت توسط گلوله ماشین در پای خود زخمی شد و اگرچه از قطع پای خود در امان بود، اما تا آخر زندگی اش پایش ضعیف باقی ماند.

## حرفه ای ازبک فیلم
از سال ۱۹۴۶ به عنوان کارگردان در استودیوی فیلم تاشکند «وزبک فیلم» کار کرد، جایی که در طول حرفه خود بیش از ۴۰۰ فیلم تولید کرد و فیلمسازان دیگر را آموزش داد. موضوعات فیلم‌های او از فیلم‌ها تا مستندات دربارهٔ زندگی در اتحاد جماهیر شوروی، زندگی تحت فوادالیسم در آسیا مرکزی و مستندات دربارهٔ چندین کشور در آسیا از جمله هند، ویتنام و افغانستان بود. علاوه بر کار به عنوان یک دوربیندار در فیلم‌های مختلف بازی کرد و از سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۶ و ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۶ به عنوان سکرتری اول اتحادیه سینمایازان ازبکستان عمل کرد.

قیموف در سال ۱۹۶۰ عضو حزب کمونیست شد. او عضو شورای شهر تاشکند و نماینده در شورای عالی شورای شورای شوروی ازبکستان در فراخوان ۹ و ۱۲ بود.

آثار برجسته او شامل یک فیلم کوتاه پنج دقیقه ای با عنوان «پارانجا» در مورد هوجوم کمپین محو کردن فئودالیسم و تروریسم مذهبی در آسیا مرکزی، «افغانستان. انقلاب ادامه دارد» در مورد جمهوری دموکراتیک افغانستان «تاشکند، زلزله» در مورد زلزله تاشکند ۱۹۶۶، «سامرکند ۲۵۰۰ سال است»، «چلدان تاشکند» و بسیاری دیگر است. در حالی که در ویتنام برای یک فیلم مستند فیلم می‌سازید، او با رهبر ویتنام هو چی مین ملاقات کرد. به عنوان یک فیلمساز، او یکی از تعداد کمی از مسلمانان شوروی بود که موفق به انجام حج شدند، پس از اینکه اجازه برای سفر داده شد تا بتواند بخشی از مکّه را برای یک فیلم مستند فیلم‌برداری کند. در سال ۱۹۸۲ او کتاب خودشیری «زندگی من سینما» را منتشر کرد. او به عنوان عضو هیئت منصفه در جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو نشست و در سال‌های ۱۹۶۶ و ۱۹۷۷ به عنوان رئیس هیئت منصف جشنواره فیلم کل اتحادیه عمل کرد.

## زندگی پس از شوروی
پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، او در صنعت فیلم ازبک فعال بود. او مصاحبه ای با مطبوعات داد که در آن ثابت بود که اگر قبر تیمور باز نشد، حمله نازی به اتحاد جماهیر شوروی رخ نمی‌داد. او در ۲۹ آوریل ۲۰۱۰ در حالی که از خانواده اش در مسکو بازدید می‌کرد، درگذشت و بقایای او به ازبکستان بازگرداند و در آنجا با مراسم تدفین اسلامی در قبرستان ساغبان تاشکند دفن شد.

## جایزه‌ها
* قهرمان کار سوسیالیستی (۵ دسامبر ۱۹۹۰)
* جایزه نیکا برای جایزه دستاوردهای زندگی (۱۹۹۲)
* هنرمند معتبری از شوروی شوروی ازبک (۱۹۵۰)
* هنرمند مردمی شوروی ازبک (۱۹۶۵)
* هنرمند مردمی شوروی (۱ ژوئیه ۱۹۶۷)
* جایزه دولتی شوروی (۱۹۸۱)
* جایزه دولت حمزه (۱۹۶۴)
* دو حکم لینین (۲۳ ژوئیه ۱۹۸۰ و ۵ دسامبر ۱۹۹۰)
* نظم پرچم قرمز (۱۹۴۴)
* نظم جنگ وطن کلاس دوم (۱۱ مارس ۱۹۸۵)
* دو فرمان پرچم سرخ کار (۱۸ مارس ۱۹۵۹ و ۲۲ ژوئن ۱۹۷۱)
* نظم دوستی مردم (۱۷ اوت ۱۹۸۹)
* نظم ستاره سرخ (۲۰ آوریل ۱۹۴۳)
* آردن شارژ افتخار (۲۳ مه ۱۹۴۰)
* دو مدال «به خاطر ارزش کار» (۱۶ ژانویه ۱۹۵۰ و ۶ دسامبر ۱۹۵۱)
* نظم احترام کشور (۱۹۹۰)
* مدال شجاعت (۱۹۹۵)

## منابع

رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ازبکستان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ
رده:زادگان دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:سال تولد مشکوک
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:هنرمند مردمی ازبکستان
رده:هنرمندان مردمی اتحاد شوروی