برونو ده فینتی

**برونو دِ فینِتی** (۱۳ ژوئن ۱۹۰۶–۲۰ ژوئیه ۱۹۸۵) یک آماردان و متخصص آمار احتمالات ایتالیایی بود که به خاطر مفهوم «عملیاتی-ذهنی» احتمال شناخته می‌شود. شرح کلاسیک نظریه متمایز او در سال ۱۹۳۷ آمده است. که احتمال مبتنی بر انسجام ضرایب شرط‌بندی و پیامدهای قابلیت تعویض را مورد بحث قرار داد.

## زندگی
دِ فینِتی در اینسبروک، اتریش متولد شد و در دانشگاه پلی‌تکنیک میلان در رشته ریاضیات تحصیل کرد. او در سال ۱۹۲۷ با راهنمایی جولیو ویوانتی فارغ‌التحصیل شد و پایان‌نامه خود را نوشت. پس از فارغ‌التحصیلی، به عنوان کارشناس آمار و متخصص آمار مشغول به کار شد. مرکز ملی آمار (ایتالیا) در رم و از سال ۱۹۳۱، شرکت بیمه تریسته جنرالی. در سال ۱۹۳۶ او در رقابتی برای کرسی ریاضیات و آمار مالی برنده شد، اما به دلیل قانون فاشیستی که دسترسی به کاندیداهای مجرد را ممنوع می‌کرد، نامزد نشد. او تنها در سال ۱۹۵۰ به عنوان استاد عادی در دانشگاه تریسته منصوب شد.

او به‌طور گسترده آثار خود را منتشر کرد (طبق گفته لیندلی، تنها در سال ۱۹۳۰، ۱۷ مقاله) و در دنیای کوچک ریاضیدانان احتمال، شهرت بین‌المللی کسب کرد. او در پادوا به تدریس آنالیز ریاضی پرداخت و سپس در سال ۱۹۳۹ کرسی ریاضیات مالی را در دانشگاه تریسته به دست آورد. در سال ۱۹۵۴، او به دانشگاه ساپینزا رم نقل مکان کرد، ابتدا به کرسی دیگری در ریاضیات مالی و سپس، از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۶، کرسی در حساب احتمالات. دِ فینِتی ایده‌های خود را در مورد احتمال ذهنی در دهه ۱۹۲۰ مستقل از فرانک پی. رمزی توسعه داد. با این حال، طبق مقدمه کتاب *«نظریه احتمال»*، او از ایده‌های هارولد جفریز، آی.جی. گود و بی. کوپمن. او همچنین در مورد ارتباط اقتصاد و احتمال استدلال کرد و فکر کرد که اصول راهنما برای بهینه پارتویی بودن، بیشتر از معیارهای «انصاف» الهام گرفته شده‌اند. دِ فینِتی در طول زندگی خود باورهای اجتماعی و سیاسی متفاوتی داشت: در جوانی از فاشیسم پیروی کرد، سپس به سوسیالیسم مسیحی روی آورد و در نهایت به حزب رادیکال پیوست.

دِ فینِتی تنها در دهه ۱۹۵۰ در دنیای آماری آنگلو-آمریکایی شناخته شد، زمانی که ال.جی. ساویج، که مستقلاً ذهن‌گرایی را پذیرفته بود، او را به این عرصه کشاند؛ یکی دیگر از قهرمانان بزرگ، دنیس لیندلی بود. دِ فینِتی در سال ۱۹۸۵ در رم درگذشت.

## کار و تأثیر
دِ فینِتی بر رویکرد استنتاج پیش‌بینی‌کننده به آمار تأکید کرد؛ او یک آزمایش فکری را در راستای خطوط زیر پیشنهاد داد (که با جزئیات بیشتر در انسجام توضیح داده شده است): *شما* باید قیمت یک وعده را برای پرداخت ۱ دلار در صورت وجود حیات در مریخ تعیین کنید. میلیارد سال پیش، و اگر نبود ۰ دلار، و فردا جواب آشکار خواهد شد. شما می‌دانید که *حریف شما می‌تواند انتخاب کند که چنین قولی را از شما با قیمتی که تعیین کرده‌اید بخرد، یا از شما بخواهد که چنین قولی را از حریف خود، همچنان با همان قیمت، بخرید. به عبارت دیگر: شما ضرایب را تعیین می‌کنید، اما حریف شما* تصمیم می‌گیرد که کدام طرف شرط‌بندی مال شما باشد. قیمتی که شما تعیین می‌کنید، «احتمال ذهنی عملیاتی» است که به گزاره‌ای که روی آن شرط می‌بندید، اختصاص می‌دهید. اگر قرار نیست با ضرر قطعی مواجه شوید، این قیمت باید از اصول احتمال پیروی کند، همان‌طور که اگر قیمتی بالاتر از ۱ دلار (یا قیمت منفی) تعیین کنید، با آن مواجه خواهید شد. با در نظر گرفتن شرط‌بندی‌ها روی بیش از یک رویداد، دِ فینِتی می‌تواند جمع‌پذیری را توجیه کند. قیمت‌ها یا به‌طور معادل ضرایب، که شما را از طریق یک *[[کتاب هلندی]]* در معرض ضرر قطعی قرار نمی‌دهند، *منسجم* نامیده می‌شوند.

دِ فینِتی همچنین به خاطر قضیه دِ فینِتی در مورد دنباله‌های تعویض‌پذیر متغیرهای تصادفی شناخته شده است. دِ فینِتی اولین کسی نبود که تعویض‌پذیری را مطالعه کرد، اما این موضوع را بیشتر مورد توجه قرار داد. او در اواخر دهه ۱۹۲۰ شروع به انتشار آثاری در مورد تعویض‌پذیری کرد، اما مقاله او در سال ۱۹۳۷ با عنوان «La Prévision» (به کتابشناسی مراجعه کنید) مشهورترین بررسی اوست.

در سال ۱۹۲۹، دو فینتی مفهوم توزیع‌های احتمال بی‌نهایت بخش‌پذیر را معرفی کرد.

او همچنین نمودارهای دِ فینِتی را برای ترسیم نمودار فراوانی ژنوتیپ‌ها معرفی کرد.

ترجمه انگلیسی کتاب او در سال ۱۹۷۴ به دلیل احیای علاقه به استنتاج پیش‌بینانه در جهان انگلیسی‌زبان و توجه به ایده تبادل‌پذیری مورد توجه قرار گرفته است.

در سال ۱۹۶۱، او به عنوان عضو انجمن آمار آمریکا انتخاب شد. جایزه دِ فینِتی که سالانه توسط انجمن اروپایی تصمیم‌گیری اهدا می‌شود، به نام او نامگذاری شده است. دانشکده ریاضیات، آمار و اقتصاد دانشگاه تریسته نیز به نام او نامگذاری شده است.

در قرن بیست و یکم، بسط‌های کوانتومی قضیه نمایش دو فینتی در اطلاعات کوانتومی، در مباحثی مانند توزیع کلید کوانتومی و تشخیص درهم‌تنیدگی مفید واقع شده‌اند.

## کتابشناسی
آثار را ببینید
* وب‌سایت برونو دِ فینِتی

(مطالب زیر ترجمه‌هایی از آثاری هستند که در اصل به زبان ایتالیایی یا فرانسوی منتشر شده‌اند)
* «احتمال‌گرایی: مقاله‌ای انتقادی در باب نظریه احتمال و ارزش علم»، (ترجمه مقاله ۱۹۳۱)*،* جلد ۳۱، شماره ۲–۳، سپتامبر ۱۹۸۹، صفحات … ۱۶۹–۲۲۳. کل شماره دوگانه به فلسفه احتمال دِ فینِتی اختصاص داده شده است.
* ۱۹۳۷، «پیش‌بینی: قوانین منطقی، منابع ذهنی»، سالنامه انستیتو هانری پوانکاره،: - «آینده‌نگری: قوانین منطقی آن، منابع ذهنی آن»، (ترجمه مقاله ۱۹۳۷ به زبان فرانسوی) و (ویراستاران)، *مطالعاتی در احتمال ذهنی،* نیویورک: Wiley، ۱۹۶۴.
* *نظریه احتمال*، (ترجمه توسط ای. ماچی و ای.اف.ام. اسمیت از کتاب ۱۹۷۰) ۲ جلد، نیویورک: انتشارات وایلی، ۱۹۷۴–۱۹۷۵.

### بحث‌ها
* ۱۹۰۶–۱۹۸۵ (درگذشت)" *مجله انجمن آماری سلطنتی، سری A*، **۱۴۹**، ص. ۲۵۲ (۱۹۸۶).

کتاب‌های زیر فصلی دربارهٔ دِ فینِتی و ارجاعاتی به منابع بیشتر دارند.
* یان فون افلاطون، *آفرینش احتمال مدرن: ریاضیات، فیزیک و فلسفه آن در چشم‌انداز تاریخی*، کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج، ۱۹۹۴
* دونالد گیلیز، *نظریه‌های فلسفی احتمال*، لندن: انتشارات روتلج، ۲۰۰۰.

## جستارهای وابسته
* متغیرهای تصادفی تعویض پذیر
* تابع شبه‌محدب

## منابع

## پیوند به بیرون
* *[http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=35 Probabilità e induzione]*, Bologna, 1993. 
* وب‌سایت برونو دِ فینِتی
* نمودارهای فینتی را به‌صورت آنلاین تولید کنید
* مک‌توتور: برونو دِ فینِتی
* مقالات برونو دو فینتی http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/f/findaid/findaid-idx?c=ascead&cc=ascead&rgn=main&view=text&didno=US-PPiU-asp199201 (مقالات برونو دو فینتی، ۱۹۲۴–۲۰۰۰، ASP.1992.01، بایگانی فلسفه علمی، بخش مجموعه‌های ویژه، دانشگاه پیتسبورگ)
* دِ فینِتی در صفحهٔ «چهره‌های آمارشناسان».
* تفاسیر احتمال از دایرةالمعارف فلسفه استنفورد. دیدگاه‌های دِ فینِتی در بخش ۳٫۵ این مقاله مورد بحث قرار گرفته است.
* ''Bruno de Finetti e la geometria del benessere'' اثر Rosaria Adriani 

رده:آماردانان اهل ایتالیا
رده:استادان دانشگاه تریسته
رده:استادان دانشگاه ساپینزا رم
رده:اعضای انجمن اقتصادسنجی
رده:درگذشتگان ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:زادگان ۱۹۰۶ (میلادی)
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:نظریه‌پردازان احتمالات
رده:همکاران انجمن آمار آمریکا