دولت مافیایی

در سیاست، **دولت مافیایی**  به سیستمی دولتی گفته می‌شود که در آن دولت تا حدی با جرائم سازمان‌یافته مرتبط است که مقامات دولتی، پلیس و/یا ارتش به بخشی از این تشکیلات جنایی تبدیل می‌شوند. به گفتهٔ دیپلمات‌های آمریکایی، اصطلاح «دولت مافیایی» توسط الکساندر لیتویننکو ابداع شده است. به باور او دولت مافیایی یعنی دولت به یک ابرسازمان تبهکار تنزل پیدا می‌کند که هدفش فقط ارعاب جامعه برای تقسیم امتیازات و منافع در دست باندهای مافیایی است. صاحب‌نظران دیگری نیز بعدها ویژگی‌های این شکل از دولت را شرح داده‌اند. از دید رابرت بانکر از پژوهشگران آکادمیک آمریکا در حوزه امنیت ملی، دولت مافیایی دارای سه ویژگی عمدهٔ حکمرانی الیگارشیک، غارت‌سالاری و تصرف تبهکارانه و فقدان قانون است.

دولت مافیایی مبتنی بر فعالیت کسانی است که فاقد هرگونه حس شفقت و ملی بوده و با اعمال خشونت نامحدود و قساوت فقط در فکر بیشتر کردن منافع مادی خود هستند. سرکوب و مجازات معترضان و مخالفان و نادیده گرفتن روش‌های مشروع مدیریت سیاسی و اقتصادی از یک سو و تنزل قانون به ارادهٔ حاکم و ادارهٔ کشور و جلو بردن سیاست خارجی همچون یک ابرباند تبهکار از سوی دیگر از ویژگی‌های یک دولت مافیایی است.

## نمونه‌ها
#### روسیه
این اصطلاح توسط الکساندر لیتویننکو مخالف کشته‌شدهٔ روس و رسانه‌ها برای توصیف نظام سیاسی روسیه تحت حکومت ولادیمیر پوتین به کار رفته است. این توصیف پس از افشای تلگراف‌های دیپلماتیک ایالات متحده آمریکا برجسته شد که نشان می‌داد دیپلمات‌های آمریکایی روسیه را «یک دزدسالاری فاسد و خودکامه با محوریت رهبری ولادیمیر پوتین می‌دانند که در آن مقامات، الیگارش‌ها و جرائم سازمان‌یافته برای ایجاد یک «دولت مافیایی تقریباً تمام‌عیار» به هم پیوسته‌اند.» لوک هاردینگ، روزنامه‌نگار و نویسنده، در کتاب خود با عنوان «دولت مافیا» استدلال می‌کند که پوتین «دولتی ایجاد کرده است که دست‌اندرکاران آن را افسران سابق کاگ‌ب و اف‌اس‌بی، مانند خودش، تشکیل می‌دهند که بیش از هر چیز به دنبال پول درآوردن هستند. به تخمین دیپلمات‌های آمریکایی، «دولت روسیه عملاً یک دولت مافیایی است.»

به گفتهٔ نیو استیتسمن، «این اصطلاح چند سال قبل از افشای اسناد، وارد واژگان بحث‌های کارشناسی شده بود» و «نه به عنوان یک استعارهٔ بی‌معنا. کسانی که بیشترین آشنایی را با این روسیه داشتند، آن را به عنوان یک دزدسالاری می‌دیدند که ولادیمیر پوتین در نقش «کاپو دی توتی کاپی» غنایم را تقسیم می‌کند و از جنگ‌های بین‌گروهی بین جناح‌های رقیب یک نخبهٔ اساساً جنایتکار جلوگیری می‌کند.» در سال ۲۰۰۸، استفن بلنک خاطرنشان کرد که روسیه تحت رهبری پوتین «دولتی است که مقامات اروپایی به‌طور خصوصی آن را یک دولت مافیایی می‌نامند» و «به‌طور طبیعی به سمت رفتارهای مافیایی گرایش دارد.»

#### ایران
نظام جمهوری اسلامی ایران را نمی‌توان به‌مثابه یک دولت-ملت یا یک دولت قانون اساسی در نظر گرفت، بلکه نزدیک‌ترین تعبیر به مدل سیاسی حاکم بر ایران، دولت تبهکار (criminal state) یا دولت مافیا خواهد بود. حکومت حاکم بر ایران به‌طور کامل به حاکمیت قانون پایان داده است و سپاه پاسداران به‌مثابه یک سازمان تبهکار تمامی ابزارهای قدرت سیاسی، نظامی و اقتصادی را در انحصار خود گرفته و گروهک‌سالاری یا الیگارشی همهٔ ابزارهای تولید قدرت و ثروت را در قبضه گروه کوچکی از نزدیکان رهبر ایران درآورده است که مالکیت بر تمام شئون زیست فردی و جمعی جامعه را حق ذاتی خود می‌دانند و هیچ مسئولیتی در برابر جامعه برای خود قائل نیستند و هیچ الزامی نیز برای پاسخگویی نمی‌بینند. این حکومت تمامی ابزارهای مشروع کنترل سیاسی و اقتصادی را رها کرده و همچون یک باند جنایتکار از طریق تهدید، اخاذی، آدم‌ربایی، گروگان‌گیری، ترور و گسترش وحشت از طریق نمایش قساوت و شکنجه تلاش می‌کند تا جامعه را تحت کنترل خود نگه دارد. این کنترل، نه برای ادارهٔ کشور و جامعه، بلکه تنها برای کسب درآمد و گسترش حوزهٔ پول‌سازی اعمال می‌شود. سیاست خارجی متناقض حکومت ایران نیز تنها از دیدگاه یک سازمان جنایتکار صاحب ابزارهای حاکمیتی قابل درک است که بر منافع یک گروهک خاص متمرکز است و تنها به گسترش حوزهٔ نفوذ و کسب درآمد برای این گروهک خاص می‌اندیشد.

#### مکزیک
ادگاردو بوسکالیا، محقق حقوق و اقتصاد، نظام سیاسی مکزیک را «مافیاکراسی» توصیف می‌کند. بوسکالیا وضعیت بین دولت، اقتصاد و جرائم سازمان‌یافته در مکزیک را به عنوان یک درهم‌تنیدگی متقابل توصیف می‌کند. مکزیک همچنین به عنوان یک دولت نارکو (اصطلاحی سیاسی و اقتصادی که به کشورهایی گفته می‌شود که در آن تمام نهادهای مشروع تحت نفوذ قدرت و ثروت تجارت غیرقانونی مواد مخدر قرار می‌گیرند) شناخته شده است.

#### دیگر کشورها
به گفتهٔ دانشمندان علوم سیاسی در *مجله مطالعات سیاست‌گذاری* در سال ۲۰۲۱، ونزوئلا تحت ریاست‌جمهوری هوگو چاوز نیز به عنوان زمینه‌ساز ایجاد شرایط برای نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور بعدی ونزوئلا برای تحکیم یک «دولت مافیایی» ارزیابی شده است. مویسس نعیم، نویسنده ونزوئلایی و نویسنده کتاب *«غیرقانونی: چگونه قاچاقچیان، دلالان و مقلدان اقتصاد جهانی را می‌ربایند»*، در مقاله‌ای برای مجله آمریکایی فارین پالیسی نوشت: «در کشورهای مافیایی مانند بلغارستان، گینه بیسائو، مونته‌نگرو، میانمار، اوکراین و ونزوئلا منافع ملی و منافع جرائم سازمان‌یافته اکنون به‌طور جدایی‌ناپذیری در هم تنیده شده‌اند.»

جاناتان بنتون، رئیس سابق آژانس مبارزه با فساد بریتانیا، کشور مالت را به عنوان یک «دولت مافیایی» توصیف کرد که در آن تراکنش‌های پولشویی صدها میلیون یورویی هر ساله بدون هیچ مشکلی انجام می‌شود. او این سخنان را در جریان مصاحبه با رادیو بی‌بی‌سی پس از قتل روزنامه‌نگار تحقیقی دافنه کاروآنا گالیتزیا بیان کرد.

## جستارهای وابسته
* الیگارشی
* دزدسالاری
* رانت‌خواری
* خویشاوندسالاری
* فساد در ایران
* فساد در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

## منابع

رده:اقتدارگرایی
رده:الیگارشی
رده:انواع کشورها
رده:فساد سیاسی
رده:مافیا
رده:واژگان سیاسی