روابط حزب‌الله لبنان و سوریه

[بندانگشتی|[پرچم حزب‌الله لبنان در حلب در جریان جنگ داخلی سوریه به اهتزاز درآمد]]
**روابط حزب‌الله لبنان و سوریه**، به‌ویژه از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه، جنبه‌ای حیاتی از ژئوپلیتیک خاورمیانه بوده است. حزب‌الله لبنان از سال ۲۰۱۱ نقش مهمی در تقویت رژیم اسد در برابر نیروهای اپوزیسیون سوریه ایفا کرده است. حزب‌الله، یک حزب سیاسی و گروه شبه‌نظامی اسلام‌گرای شیعه مورد حمایت ایران مستقر در لبنان، خود را به عنوان یک نیروی مهم در سوریه با قدرت نظامی و سیاسی تثبیت کرد و جنگی عمدتاً فرقه‌ای را علیه نیروهای شورشی سوری تحت سلطه سنی‌ها به راه انداخت. در سال ۲۰۲۳، تلاش‌های امارات متحده عربی و عربستان سعودی برای بازسازی روابط با رژیم بشار اسد در سوریه با نگرانی‌های حزب‌الله مواجه شد. رژیم سوریه مایل بود احتمالات اتحادهای جدید را بررسی کند.

با این حال، با سقوط رژیم اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ در نتیجه حمله مجدد اپوزیسیون، حزب‌الله خود را به‌طور فزاینده‌ای منزوی یافت، زیرا دولت سرپرست سوریه به دنبال مهار انتقال سلاح از ایران به حزب‌الله و قاچاق مواد مخدر در امتداد مرز لبنان و سوریه بود که به درگیری‌های مرزی بین دو طرف منجر شد.

## پیشینه
### محور مقاومت
محور مقاومت به اتحادی به رهبری ایران اشاره دارد که شامل بازیگران دولتی و غیردولتی است که هدفشان مقابله با نفوذ غرب در خاورمیانه، به ویژه ایالات متحده و اسرائیل، است. اعضای اصلی این اتحاد، رژیم اسد در سوریه و حزب‌الله لبنان هستند. ایران همچنین نفوذ خود را به شبه‌نظامیان شیعه عراقی گسترش داده است. حمایت متقابل، از جمله کمک‌های مالی، لجستیکی و نظامی، در مرکز این اتحاد قرار دارد و سوریه به عنوان مجرای حیاتی برای کمک‌های ایران به حزب‌الله عمل می‌کند.

حمایت مالی ایران از حزب‌الله سالانه بالغ بر ۲۰۰ میلیون دلار تخمین زده می‌شود. پس از درگیری سال ۲۰۰۶ با اسرائیل، ایران و سوریه نقش محوری در تجهیز مجدد حزب‌الله با سلاح‌های پیشرفته‌تر ایفا کردند. جنگ در سوریه با به خطر انداختن یکی از اعضای اصلی آن، این اتحاد استراتژیک را تهدید کرده و آن را به نگرانی مهمی برای ایران و حزب‌الله تبدیل کرده است. حفظ محور مقاومت نه تنها استراتژیک، بلکه ایدئولوژیک نیز هست، زیرا هدف ایران برای صدور آرمان‌های انقلاب اسلامی خود را در بر می‌گیرد.

## دخالت حزب‌الله در سوریه
### عملیات اولیه: ۲۰۱۱–۲۰۱۳
در ابتدا، فعالیت‌های حزب‌الله در سوریه محدود و مخفیانه بود. عملیات این گروه برای حمایت از رژیم اسد بدون جلب توجه بین‌المللی قابل توجه طراحی شده بود. در این دوره، مشارکت حزب‌الله عمدتاً در ظرفیت مشاوره‌ای و لجستیکی بود و برنامه‌ریزی استراتژیک و آموزش را به نیروهای دولتی سوریه ارائه می‌داد.

### تشدید و اذعان عمومی: ۲۰۱۳–۲۰۲۴
[بندانگشتی|تظاهرات طرفداران دولت سوریه در دمشق پس از [حملات موشکی آوریل ۲۰۱۸ به سوریه|حملات موشکی داخلی، با پرچم‌های سوریه و حزب‌الله، ۲۰۱۸.]]
سال ۲۰۱۳ نقطه عطفی بود، چرا که حزب‌الله علناً حضور خود در سوریه را پذیرفت و تعهد خود را در میدان افزایش داد. جنگجویان حزب‌الله، در کنار نیروهای سوری و عراقی، در عملیات‌های مهمی برای بازپس‌گیری کنترل مناطق تحت کنترل شورشیان شرکت کردند. این مشارکت فعال، رژیم اسد را قادر ساخت تا مناطق را بازپس گرفته و اثربخشی نظامی خود را بهبود بخشد.

حضور حزب‌الله در سوریه پیامدهای عمیقی در میدان نبرد داشته و اوضاع را به نفع نیروهای طرفدار رژیم تغییر داده است. همچنین تنش‌های فرقه‌ای در لبنان را تشدید کرده و به بی‌ثباتی منطقه‌ای دامن زده است.

### سقوط رژیم اسد: ۲۰۲۴–اکنون
در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، رژیم اسد در نتیجه سقوط دمشق در بحبوحه حمله بزرگ اپوزیسیون به رهبری هیئت تحریر شام سقوط کرد که متعاقباً یک دولت انتقالی به رهبری احمد الشرع تأسیس کرد. از آن زمان، دولت جدید سوریه پس از قطع مسیر تدارکاتی ایران به حزب‌الله از طریق مرز عراق و سوریه، گام‌هایی برای مهار قاچاق سلاح و مواد مخدر در امتداد مرز برداشته است و مانع از توانایی حزب‌الله برای بازسازی پس از آسیب دیدن قابلیت‌های نظامی‌اش در اثر حمله اسرائیل به لبنان شده است.

## اندازه، دامنه و ساختار
میزان مشارکت حزب‌الله در سوریه قابل توجه است، با ساختاری سازمان‌یافته که به‌طور یکپارچه با نیروهای سوری و ایرانی ادغام شده است. عملیات این گروه در سراسر سوریه گسترش یافته است که نشان دهنده رویکرد استراتژیک آنها به مشارکت نظامی است. اختصاص منابع و جنگجویان توسط حزب‌الله نشان دهنده اهمیت بالای بقای رژیم اسد و حفظ محور مقاومت است.

## پیامدها
### تأثیر بر لبنان
دخالت عمیق‌تر حزب‌الله در سوریه، تنش‌های فرقه‌ای را در لبنان افزایش داده و امنیت داخلی و ثبات سیاسی آن را به خطر انداخته است. اقدامات این گروه در سوریه همچنین انتقاد جناح‌های مختلف در لبنان را برانگیخته است، که اولویت‌های حزب‌الله را بیشتر با منافع ایران همسو می‌دانند تا با منافع دولت لبنان.

### پیامدهای منطقه‌ای
نقش حزب‌الله در سوریه پیامدهای قابل توجهی برای امنیت منطقه‌ای داشته است. قدرت نظامی و عملیات‌های استراتژیک این گروه در سوریه، جایگاه آن را به عنوان یک نیروی قدرتمند که فراتر از مرزهای لبنان فعالیت می‌کند، تقویت کرده است. مشارکت حزب‌الله همچنین پیچیدگی‌های جنگ نیابتی در خاورمیانه را برجسته کرده است، جایی که بازیگران مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی برای نفوذ در آن رقابت می‌کنند.

## منابع

رده:سیاست خارجی سوریه