حزب مردم فلسطین

**حزب مردم فلسطین** (به عربی: ،  با نام اختصاری PPP) یک حزب سیاسی سوسیالیستی در فلسطین و میان فلسطینی‌های پراکنده است. این حزب در فوریه ۱۹۸۲ با نام «حزب کمونیست فلسطین» بنیان‌گذاری شد و در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به نام کنونی تغییر نام داد.

حزب مردم فلسطین ریشه در جنبش کمونیستی فلسطین دارد و از فصیل‌های سازمان آزادی‌بخش فلسطین به‌شمار می‌رود. این حزب از راه‌حل تشکیل دو کشور و ایجاد کشور مستقل فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه پشتیبانی می‌کند و بر مقاومت مردمی غیرمسلحانه در برابر اشغال تأکید دارد. بشیر البرغوثی بنیان‌گذار حزب بود و از سال ۲۰۰۳ بسام الصالحی دبیرکل آن است.

## پیشینه
### ریشه‌ها
حزب کمونیست فلسطین نخستین‌بار در سال ۱۹۱۹ پایه‌گذاری شد. در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین، اعضای عرب این حزب در سال ۱۹۴۳ جدا شدند و در سال بعد «عصبة التحرر الوطنی» (اتحادیه رهایی ملی) را بنیان نهادند. پس از تأسیس کشور اسرائیل و الحاق کرانه باختری به اردن، کمونیست‌های فلسطینی کرانه باختری در سال ۱۹۵۱ به حزب کمونیست اردن پیوستند. حزب کمونیست اردن نفوذ چشمگیری در جنبش سندیکایی فلسطین به دست آورد و در دهه ۱۹۷۰ از محبوبیت قابل‌توجهی در کرانه باختری برخوردار بود. در نوار غزه که زیر اداره مصر قرار داشت نیز سازمان کمونیستی جداگانه‌ای در سال ۱۹۴۹ پدید آمد.

پس از آغاز اشغال اسرائیل در سال ۱۹۶۷، اعضای حزب کمونیست اردن در کرانه باختری به‌تدریج مستقل‌تر از حزب مادر عمل کردند و از سال ۱۹۷۳ خواستار تشکیل کشور مستقل فلسطینی بر پایه قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت شدند.

### بنیان‌گذاری حزب کمونیست فلسطین (۱۹۸۲)
در ۱۰ فوریه ۱۹۸۲، کمونیست‌های برجسته فلسطینی کنفرانسی برگزار کردند و حزب کمونیست فلسطین را بازبنیاد نهادند. کمونیست‌های باقی‌مانده در نوار غزه نیز به حزب جدید پیوستند. در اکتبر ۱۹۸۲ گروهی به رهبری عربی موسی عوّاد از حزب جدا شد و گروه انشعابی «حزب کمونیست فلسطین ـ انقلابی» را با مرکزیت در دمشق تأسیس کرد که به سازمان آزادی‌بخش فلسطین پیوست.

حزب کمونیست فلسطین در سال ۱۹۸۷ به عضویت سازمان آزادی‌بخش فلسطین درآمد و یک کرسی در کمیته اجرایی ۱۸ نفره سازمان دریافت کرد. این حزب تنها عضو سازمان آزادی‌بخش بود که در میان سازمان‌های فدایی قرار نمی‌گرفت و در مبارزه مسلحانه شرکت نداشت.

### انتفاضه نخست
حزب کمونیست فلسطین یکی از چهار جزء «رهبری ملی متحد قیام» در جریان انتفاضه نخست بود و نقش مهمی در بسیج حمایت مردمی برای قیام ایفا کرد. به دبیرکل حزب، بشیر البرغوثی، بنیان‌گذاری یکی از نخستین «کمیته‌های مردمی» نسبت داده می‌شود که شکل سازمان‌دهی محلی انتفاضه بودند. در همین دوره حزب به‌طور پیوسته در برابر برنامه جنبش اسلام‌گرای حماس موضع گرفت.

### تغییر نام و بازنگری ایدئولوژیک (۱۹۹۱)
زیر تأثیر فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، حزب در سال ۱۹۹۱ نام خود را به «حزب مردم فلسطین» تغییر داد و پایبندی خود به لنینیسم و اصل تمرکزگرایی دموکراتیک را کنار گذاشت. بشیر البرغوثی دربارهٔ دلیل تغییر نام گفت: «ما به‌عنوان یک حزب کمونیست باید بر مسئله اجتماعی تمرکز می‌کردیم؛ اما برای ما مبارزه برای سرزمین و میهنمان در درجه نخست قرار دارد. ابتدا به یک سرزمین نیاز داریم و سپس می‌توانیم مبارزه اجتماعی برای حقوق اجتماعی را پیش ببریم.» حزب استدلال می‌کرد که تضاد طبقاتی در فلسطین باید به تعویق بیفتد؛ زیرا مردم فلسطین هنوز درگیر مبارزه رهایی ملی هستند که در آن همه طبقات باید متحد شوند. تغییر نام همچنین بازتاب تلاش حزب برای فاصله‌گیری از تصویر کمونیسم بود؛ ایدئولوژی‌ای که در جهان مسلمان ضد دین تلقی می‌شد؛ هرچند اعضای حزب همچنان خود را با مارکسیسم هم‌هویت می‌دانند.

### روند صلح اسلو
حزب مردم فلسطین در آغاز از پیمان‌های اسلو پشتیبانی کرد و در سال ۱۹۹۱ از کنفرانس مادرید حمایت نمود؛ غسان الخطیب، عضو حزب، بخشی از هیئت فلسطینی در این کنفرانس بود. حزب همچنین از توافق‌نامه اسلو ۱ (۱۹۹۳) حمایت کرد. اما در برابر موافقت‌نامه موقت (اسلو ۲) موضع مخالف گرفت و در مه ۱۹۹۴ همه نیروهای فلسطینی را به عدم پذیرش آن فراخواند. حزب انتقاد می‌کرد که این موافقت‌نامه مانع مصادره زمین‌های فلسطینی از طریق گسترش شهرک‌سازی اسرائیل نمی‌شود و مسئله آوارگان را نادیده می‌گیرد.

### انتخابات و تحولات پس از ۱۹۹۶
در نخستین انتخابات مجلس قانون‌گذاری فلسطین در ۲۰ ژانویه ۱۹۹۶، حزب مردم فلسطین ۱۰۲٬۸۳۰ رأی (۲٫۹ درصد) به دست آورد اما به دلیل نظام انتخاباتی هیچ کرسی‌ای در مجلس کسب نکرد. با این حال دبیرکل حزب بشیر البرغوثی در دولت تشکیلات خودگردان فلسطین سمت وزیر صنایع را بر عهده گرفت و در دولت‌های بعدی نیز اعضای حزب حضور داشتند.

پس از آنکه بشیر البرغوثی به دلایل بهداشتی از سمت‌های خود کناره‌گیری کرد، از اکتبر ۱۹۹۸ حزب توسط دبیرکلی سه‌نفره متشکل از حنا عمیره، مصطفی البرغوثی و عبدالمجید حمدان رهبری شد.

در سال ۲۰۰۲، مصطفی البرغوثی حزب را ترک کرد و همراه با تعدادی از هواداران خود ابتکار ملی فلسطین را بنیان نهاد.

در انتخابات ریاست‌جمهوری ژانویه ۲۰۰۵، نامزد حزب بسام الصالحی ۲٫۶۷ درصد آرا را به دست آورد. در مقابل، مصطفی البرغوثی با نزدیک به ۲۰ درصد آرا دومین نفر پس از محمود عباس شد.

در انتخابات مجلس قانون‌گذاری ۲۰۰۶، حزب مردم فلسطین با جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین، اتحاد دموکراتیک فلسطین و مستقلان فهرست مشترکی به نام «البدیل» تشکیل داد که ۲٫۸ درصد آرا و دو کرسی از ۱۳۲ کرسی مجلس را به دست آورد. یکی از دو کرسی به بسام الصالحی از حزب مردم فلسطین و دیگری به جبهه دموکراتیک رسید.

برای انتخابات شوراهای محلی فلسطین در سال ۲۰۱۶ (که سرانجام در ۱۳ مه ۲۰۱۷ برگزار شد)، حزب مردم فلسطین یکی از پنج فصیل چپ‌گرای فلسطینی بود که فهرست مشترکی به نام «فهرست اتحاد دموکراتیک» تشکیل دادند. این اتحاد ۵ کرسی از ۳٬۲۵۳ کرسی مورد رقابت را با ۰٫۳۲ درصد آرا به دست آورد.

در آستانه انتخابات مجلس قانون‌گذاری فلسطین در سال ۲۰۲۱، حزب مردم فلسطین در مذاکراتی با جبهه خلق برای آزادی فلسطین، ابتکار ملی فلسطین، جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین و اتحاد دموکراتیک فلسطین برای تشکیل فهرست مشترک چپ شرکت کرد؛ اما اختلافات میان حزب مردم فلسطین و جبهه خلق سبب شکست مذاکرات شد. در نهایت حزب مردم فلسطین با اتحاد دموکراتیک فلسطین فهرست مشترکی به نام «چپ متحد» تشکیل داد که به رهبری فدوا خضر، عضو دفتر سیاسی حزب، بود.

## برنامه سیاسی
حزب مردم فلسطین از راه‌حل دو کشور با تأسیس کشور مستقل سوسیالیستی فلسطین در سرزمین‌های اشغال‌شده پس از ۱۹۶۷ (کرانه باختری و نوار غزه) با بیت‌المقدس شرقی به‌عنوان پایتخت پشتیبانی می‌کند. حزب به مقاومت بدون خشونت در برابر اشغال اسرائیل فرامی‌خواند و نظامی‌شدن انتفاضه دوم را مورد انتقاد قرار داده‌است؛ هرچند مقاومت را «به هر شکلی که حقوق بین‌الملل تضمین کرده» مشروع می‌داند. حزب از بدو تأسیس خواهان راه‌حل دو کشور بوده و مبارزه مسلحانه علیه اشغال را کنار گذاشته و بر «مقاومت مردمی» تأکید دارد.

## رهبران حزب
* بشیر البرغوثی (۱۹۸۲–۱۹۹۸)
* حنا عمیره، عبدالمجید حمدان و مصطفی البرغوثی (دبیرکلی سه‌نفره، ۱۹۹۸–۲۰۰۲)
* بسام الصالحی (از ۲۰۰۳ تاکنون)

### دیگر اعضای برجسته
* سلیمان النجاب، عضو کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین
* غسان الخطیب، عضو دفتر سیاسی و وزیر پیشین کار فلسطین
* معین بسیسو، دبیرکل حزب کمونیست در نوار غزه

## جستارهای وابسته
* حزب کمونیست فلسطین
* سازمان آزادی‌بخش فلسطین
* جبهه خلق برای آزادی فلسطین
* جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی (به زبان عربی، ناکارآمد)

رده:کمونیسم در فلسطین
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:حزب‌های کمونیست در فلسطین
رده:حزب‌های سوسیالیست در فلسطین