سفالگری سریلانکا

بندانگشتی|سفال سنتی ''گوروگال'' سریلانکا، نوعی سفال است که از "کیریمتی" (کائولن) و سنگ "گوروگال"/گورو (گره‌های آهن‌دار) ساخته می‌شود.
**سفالگری سریلانکا** یکی از صنایع کوچک سنتی است. صنعت سفالگری تقریباً در سراسر کشور گسترده شده و سابقه و سنت طولانی دارد.

## تاریخچه
سفالگری در سریلانکا سابقه بسیار طولانی دارد. شواهدی در مورد تاریخ سفالگری در سریلانکا وجود دارد که به قرن دوم پیش از میلاد برمی‌گردد. این هنر به یک سنت ناگسستنی تبدیل شده و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. شواهدی از کاوش‌های باستان‌شناسی در آنوراداپورا گدیگه و کاندارودای در جافنا وجود دارد که نشان می‌دهد اقلام سفالی در مراحل اولیه تاریخ سریلانکا یافت شده‌اند. کاوش‌های باستان‌شناسی انجام شده در نزدیکی تیساماهارامایا، اقلام سفالی زیادی را مربوط به سال دوم پیش از میلاد مسیح یافته است. برخی از آنها از نقاط مختلف جهان وارد شده‌اند. این ثابت می‌کند که اقلام سفالی یکی از کالاهای اصلی بوده که در تجارت بین‌المللی در سریلانکای باستان معامله می‌شده است.

## مواد اصلی
ماده اصلی مورد استفاده در صنعت سفالگری سریلانکا، خاک رس است. سه نوع اصلی خاک رس برای سفالگری استفاده می‌شود. در نتیجه استفاده گسترده، خاک رس به یک منبع کمیاب در سریلانکا تبدیل شده است. خاک رس عمدتاً در مناطق ناتاندیا، ددیاولا، بورالاسگامووا و میتیاگودا موجود است. بیشتر روستاهای سفالگری سنتی در نزدیکی این ذخایر خاک رس یافت می‌شوند. اما از آنجایی که تقاضا در سراسر کشور گسترش یافته است، می‌توان روستاهای دیگری را نیز در خارج از این ذخایر خاک رس یافت؛ بنابراین، برخی از سفالگران در تهیه خاک رس مشکل دارند که هزینه تولید را افزایش می‌دهد.

### خاک رس قرمز
خاک رس قرمز معمولاً در سریلانکا موجود است. معمولاً با ماسه و شن مخلوط می‌شود. این نوع خاک رس عمدتاً برای ساخت کاشی و آجر استفاده می‌شود. اما پس از پاک کردن از خاک، برای سفالگری نیز استفاده می‌شود.

### خاک رس سفید
خاک رس سفید به صورت یک کانسار بزرگ یافت می‌شود. نمی‌توان آن را مستقیماً به عنوان ماده خام استفاده کرد و برای استفاده در صنعت سفالگری باید با مواد دیگر مخلوط شود. بیشتر اوقات از خاک رس سفید برای ساخت چینی و سرامیک استفاده می‌شود.

### خاک رس گلوله‌ای
خاک رس گلوله‌ای را می‌توان در ذخایر کوچک یافت. جزء اصلی خاک رس گلوله‌ای، کائولن است. مناطق بورالسگامووا و میتیاگودا مناطق اصلی با ذخایر بزرگ خاک رس گلوله‌ای هستند.

## تکنیک‌های اصلی
تکنیک‌هایی که توسط اکثر سفالگران استفاده می‌شود، مدت‌هاست که تغییر نکرده است. مواد با مخلوط کردن کامل خاک رس قرمز و خاک رس سیاه تهیه می‌شوند. سپس مخلوط به صورت کپه در می‌آید و حدود یک ماه برای چاشنی زدن کنار گذاشته می‌شود. سپس کپه شکسته با استفاده از یک تکه بامبو برش داده می‌شود. هدف از این کار از بین بردن گرد و غبار و آلودگی است. سپس آن را ورز داده و با اضافه کردن آب کافی، آن را کوبیده و خرد می‌کنند. سپس برای یک روز دیگر نگه می‌دارند.

چرخ سفالگری سنتی «ساکاپوروا» (සක පෝරුව) نام دارد. این چرخ، چرخی به قطر حدود ۲٫۵ فوت است. این چرخ قابلیت چرخش انعطاف‌پذیری دارد و محکم به زمین متصل است. چرخ سنتی توسط همسر سفالگر یا فرزند او در حین ساخت سفال می‌چرخید. اما در حال حاضر، بیشتر چرخ‌های سفالگری توسط موتورهای الکتریکی به حرکت در می‌آیند. در حالی که چرخ در حال چرخش است، سفالگران یک گلوله گل رس را در مرکز چرخ قرار می‌دهند و با هر دو دست، سفال را قالب می‌زنند. او با استفاده از چرخ، شکل و دهانه سفال را می‌سازد. سپس سفال را بریده و با استفاده از یک پره کوچک بیرون می‌آورند. حلقه سفال با استفاده از یک تکه پارچه یا لوله لاستیکی ساخته می‌شود. سپس شکل‌دهی و برش انجام می‌شود. کف سفال هنوز تمام نشده است. قبل از آن، سفال برای یک روز دیگر برای خشک شدن نگه داشته می‌شود. سپس سفالگر، ظرف را به دست چپ و «والانتالانا لالا» (වලං තලන ලෑල්ල) یا «ماتی آلوا» (මැටි අලුව) را که ابزاری چوبی به شکل خفاش است، به دست راست خود می‌گیرد. سپس یک سنگ گرد را درون ظرف نزدیک کف آن نگه می‌دارد و با ضربه زدن با والاانتالانا لالا، کف آن را شکل می‌دهد. سپس ظرف به آرامی مالیده می‌شود و هرگونه تزئینی به آن اضافه می‌شود.

کوره برای سوزاندن سفال‌ها تا دمای مورد نیاز استفاده می‌شود. این کوره یک محفظه مربع شکل است که برای چیدن سفال‌ها و سوزاندن آنها ساخته شده است. پخت سفال توسط خود سفالگر انجام می‌شود. موادی که معمولاً در دسترس هستند به عنوان سوخت برای پخت استفاده می‌شوند. رایج‌ترین مواد سوختی پوسته نارگیل و چوب نارگیل هستند. در کوره چند روزنه برای فرار از دود وجود دارد. سفال‌ها درون کوره چیده می‌شوند و ابتدا به مدت حدود دو روز دود داده می‌شوند. این فرایند «دون گاهاناوا» (දුං ගහනවා) نامیده می‌شود. سپس به تدریج دما افزایش می‌یابد و سفال‌ها برای یک روز دیگر سوزانده می‌شوند. این کار نیاز به تجربه دارد تا مطمئن شویم که سفال‌ها به اندازه کافی سوخته شده‌اند. در غیر این صورت، بسیاری از سفال‌ها هنگام بیرون آوردن از کوره می‌شکنند. پس از آن، حدود دو روز نگه داشته می‌شود تا دما به طرز چشمگیری کاهش یابد. سپس کوره شکسته شده و سفال‌ها بیرون آورده می‌شوند.

این فرایند سنتی ساخت کوزه است. تکنیک‌های جدیدی به آن اضافه شده است. اما هنوز هم، بیشتر سفالگران در سریلانکا کوزه‌های خود را به روش سنتی می‌سازند.

## وضعیت فعلی و پیشرفت‌های جدید صنعت
با توجه به بخش فعلی اس ام ای در سریلانکا، صنعت سفالگری سنتی با چالش‌های بسیاری مانند کمبود مواد اولیه و قیمت نامناسب مواجه است. این بخش هنوز سود کمی ایجاد می‌کند؛ بنابراین، بسیاری از افرادی که در صنعت سفالگری فعالیت دارند با مشکلات اجتماعی و اقتصادی زیادی روبرو هستند. فقدان فناوری مدرن، ناکارآمدی تولید و میزان بالای خسارات از جمله مشکلات عمده‌ای است که آنها با آن روبرو هستند.

در سال ۲۰۲۰، دولت تازه منتخب به رهبری رئیس‌جمهور گوتابایا راجاپاکسا رویکرد جدیدی را برای توسعه صنایع سنتی از جمله سفالگری اتخاذ کرد. به عنوان یک ابتکار، وزارتخانه جدیدی به عنوان «وزارت دولتی توسعه صنایع خشت، نیشکر، برنج، مبلمان و روستایی» تشکیل شد. انتظار می‌رود تحت نظارت این وزارتخانه، مشکلات صنایع سنتی شناسایی و با ارائه راه‌حل‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت، آنها را به عنوان شرکت‌های کوچک و متوسط توسعه دهد.

## منابع

رده:سفال‌گری بر پایه کشور
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فرهنگ سری‌لانکا