اعتراضات ۲۰۲۵ پرو

در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، اعتراضاتی در پرو علیه دولت دینا بولوارته و سپس دولت خوزه جری آغاز شد. این اعتراضات پس از استیضاح بولوارته و انحلال کنگره پرو شکل گرفت. با روی کار آمدن رئیس‌جمهور جری، اعتراضات شدت بیشتری پیدا کرد، به‌ویژه پس از آن‌که اتهاماتی مبنی بر آزار جنسی علیه او مطرح شد. این سلسله تظاهرات ادامه‌ای بود بر اعتراضات سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ که پس از برکناری رئیس‌جمهور پیشین، پدرو کاستیلو، رخ داده بود. این موج تازه از تظاهرات عمدتاً توسط جوانان نسل زِد سازمان‌دهی و هدایت می‌شد، نسلی که در سال‌های اخیر نقش پررنگی در اعتراضات اجتماعی داشته است.

به گفته «هماهنگ‌کننده ملی حقوق بشر پرو» (CNDDHH)، دست‌کم ۱۹ معترض در راهپیمایی‌های ۲۷ و ۲۸ سپتامبر در لیما زخمی شدند. در اعتراضات بعدی در ۱۵ اکتبر، بیش از ۸۰ نفر زخمی و یک معترض بر اثر اصابت چندین گلوله جان باخت. در درگیری‌ها، برخی معترضان با پرتاب سنگ و اشیای دیگر با پلیس مقابله کردند و نیروهای امنیتی نیز با گاز اشک‌آور و گلوله‌های پلاستیکی جمعیت را متفرق کردند.

## ریشه
پرو از سال ۲۰۱۶ با بحران سیاسی مداوم روبه‌رو بوده است و نارضایتی عمومی به دلیل افزایش فساد و جرم و جنایت در کشور رو به گسترش گذاشته است. دینا بولوارته یکی از پایین‌ترین نرخ‌های محبوبیت میان رهبران جهان را داشت و پس از سرکوب اعتراضات سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، به‌شدت منفور شد. کنگره پرو نیز به همان اندازه بی‌اعتبار بود و نرخ نارضایتی از آن به بیش از ۹۰ درصد می‌رسید.

ناآرامی اجتماعی زمانی افزایش یافت که دولت بولوارته در ۵ سپتامبر قانونی تصویب کرد که بر اساس آن همه شهروندان پرو بالای ۱۸ سال موظف بودند به یکی از صندوق‌های بازنشستگی بپیوندند؛ این در حالی بود که بی‌ثباتی شغلی بسیار بالا و میزان اشتغال غیررسمی بیش از ۷۰ درصد بود.

به گفته عمر کورونل، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه کاتولیک پونتیفیک پرو، پس از بحران مربوط به قانون بازنشستگی، جوانان دامنهٔ اعتراضات خود را گسترش دادند و با توجه به سرخوردگی از ناکارآمدی دولت، علیه فساد و ناامنی در کشور به خیابان‌ها آمدند.

## گاه‌شمار
### ۱۳–۲۱ سپتامبر
برخی راهپیمایی‌های کوچک در مرکز تاریخی لیما آغاز شد. سفارت آمریکا دربارهٔ این رویدادها بیانیه‌ای صادر کرد. نخستین گزارش‌ها از اعتراضات گسترده در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شد؛ اعتراضاتی که در پی تصویب اصلاحات بازنشستگی توسط دولت رخ داد. بسیاری خواستار برکناری دینا بولوارته شدند. در ۲۱ سپتامبر دست‌کم سه افسر در نتیجه تجمع حدود ۵۰۰ نفر به‌سوی مرکز شهر زخمی شدند. آشوب هنوز ادامه دارد.

### ۲۲ سپتامبر
در پی درگیری با نیروهای انتظامی، هجده معترض زخمی شدند. حدود ۴۵۰ نفر به اعتراضات پیوستند و به اموال عمومی آسیب رساندند. حدود شش روزنامه‌نگار عضو انجمن ملی روزنامه‌نگاران پرو از اصابت ساچمه‌های شلیک‌شده توسط پلیس مصدوم شدند. دوره ریاست بولوارته کوتاه و پایان آن به ژوئیه ۲۰۲۶ موکول شد.

### ۲۳ سپتامبر
شرکت هادبی، یک کارخانه آسیاب مواد معدنی در پرو، به‌طور موقت به دلیل اعتراضات تعطیل شد؛ مسیرهای انتقال و حمل‌ونقل مس و مسدود شدند.

### ۲۸ سپتامبر
خبر رسید که معترضان در میدان سن‌مارتین گرد آمدند؛ گروه‌های مختلف در آنجا تجمع کردند و نقطه تجمع دیگر «پارکه اونیورسیتاریو» بود. گزارش شد که پلیس علیه مأموری که روز قبل در جریان راهپیمایی‌ها به یک پیرمرد حمله کرده بود، روند انضباطی گشوده و همچنین بازداشت‌شدگان آزاد شدند.

کاردینال کارلوس کاستییو ماتاسولیو از معترضان حمایت کرد و گفت: «اینجا تروریستی وجود ندارد، اینجا انسان‌های باکرامت هستند.» هم‌زمان، نهاد «نظارت بر بانکداری و بیمه» (SBS) مقررات مربوط به هشتمین مرحله برداشت از اندوخته‌های صندوق‌های بازنشستگی خصوصی (AFP) را منتشر کرد.

به‌موازات آن، گروه «دفِیس پرو» وب‌سایت روزنامه «اِل پروآنو» را هک کرد، صفحات ویکی‌پدیای چند سیاستمدار را خرابکاری کرد و شناسه‌های مأموران پلیسی را که به راهپیمایی‌ها اعزام شده بودند، افشا کرد و در همان رویدادها پیام‌های حمایتی از معترضان گذاشت.

### ۳۰ سپتامبر
اعتصاب ماهی‌گیران پس از افزایش قیمت ماهی مرکب آغاز شد. بیش از ۹۰ هزار نفر در لامبایکه و پیورا صیادی را متوقف کردند.

### ۲ اکتبر
پلیس ملی پرو هنگام یک راهپیمایی علیه ناامنی در لیما، هفده نفر از جمله یک نوجوان را بازداشت کرد.

### ۱۰ اکتبر
دینا بولوارته توسط کنگره از مقام خود برکنار شد. خوزه جری به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید پرو سوگند یاد کرد.

### ۱۵ اکتبر
در سراسر پرو اعتراضاتی سازمان‌دهی شد. در لیما، هزاران نفر در تظاهرات شرکت کردند و معترضان شعارهایی از جمله «تجاوزگر جری است» و «جری یک ویولِن است» سر دادند؛ «ویولن» در زبان عامیانه پرویی به معنای متجاوز است. در مرکز شهر لیما درگیری‌ها آغاز شد و فرمانده کل پلیس ملی پرو، اسکار مانوئل آریولا دلگادو، گفت: «ما با استفاده از زور عمل خواهیم کرد… آنها به‌دنبال یک اینتی و برایان هستند»، که گفته می‌شود اشاره به تلاش برای ایجاد «شهید» با مرگ‌هایی مشابه مرگ برایان پینتادو و اینتی سوتِلو در اعتراضات ۲۰۲۰ پرو داشت. این درگیری‌ها به کشته‌شدن یک معترض و زخمی‌شدن بیش از ۸۰ نفر در پی شلیک ساچمه توسط پلیس انجامید. وزیر کشور، ویسنته تیبورسیو، مرگ این معترض را کم‌اهمیت جلوه داد وقتی گفت: «برای من، قطعاً هیچ هزینه سیاسی‌ای وجود ندارد، چون از ابتدا تا انتها همه چیز را طوری برنامه‌ریزی کرده‌ایم که این روند کاملاً مسالمت‌آمیز پیش برود و حقوق بشر هر شهروندی به‌دقت رعایت شود.» پس از این قتل، گروه‌ها برای ساعت ۳ بعدازظهرِ روز بعد در میدان سن‌مارتین فراخوان تجمع دادند.

## پانویس

رده:اعتراضات ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:اعتراضات نسل زد