مسجد جمعه دربند

**مسجد جمعه دربند** یک مسجد جمعه و مدرسه (اسلام) شیعه است که در مرکز بخش قدیمی دربند در جمهوری داغستان، در روسیه امروزی واقع شده است. این مسجد توسط ایرانیان قبل از جدایی دربند از ایران در نتیجه پیمان گلستان پس از جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴) ساخته شده است (). تکمیل شده در این مسجد که قدمت آن میلادی می‌رسد، قدیمی‌ترین مسجد در روسیه و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع است. با وجود قدمت چند صد ساله‌اش، این مسجد به خوبی حفظ شده است. این مسجد یک میراث فرهنگی از مردم فدراسیون روسیه با اهمیت فدرال است. مسجد جمعه بخشی از میراث جهانی یونسکو در دربند قدیمی است.

## تاریخچه
در سال ۷۳۳، در هر یک از ۷ محله دربند، یک مسجد ساخته شد. به همراه این مساجد، یک مسجد بزرگتر برای نماز جمعه عمومی ساخته شد. از آن زمان به بعد تعداد مساجد افزایش یافت و تا سال ۱۷۹۶، ۱۵ مسجد در دربند وجود داشت.

بالای ورودی مسجد، کتیبه‌ای وجود دارد که بیان می‌کند در سال‌های ۱۳۶۸–۱۳۶۹، مسجد پس از زلزله توسط تاج‌الدین از باکو مرمت شده است. در سال ۱۸۱۵، گسترش و شکل‌گیری کل مجموعه مسجد تکمیل شد. در دهه ۱۹۳۰، مسجد در جریان کمپین الحادی که در سراسر اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد، بسته شد.

بین سال‌های ۱۴۷۴ و ۱۴۷۵، ساخت یک مدرسه آغاز شد. گسترش آن و تشکیل کل مجموعه تنها در سال ۱۸۱۵ تکمیل شد.

از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۳، این مسجد به زندان شهر تبدیل شد. در سال ۱۹۴۳، با حکمی از مسکو، این مسجد به روحانیون شهر بازگردانده شد و حق استفاده بیشتر از آن برای اهداف مورد نظرش به آنها داده شد. در دوران اتحاد جماهیر شوروی، مسجد جمعه بزرگ‌ترین مسجد در قفقاز شمالی بود و تا سال‌های اخیر تنها مسجد در سراسر داغستان جنوبی باقی ماند. به همین دلیل، مؤمنان از مناطق مختلف داغستان جنوبی برای نماز جمعه به دربند می‌آمدند.

در دهه ۱۹۴۰، اساسنامه مسجد تدوین شد و پیروان آن هیئتی متشکل از ۲۰ نفر را انتخاب کردند. جوامع سنی و شیعه شهر، امامان خود را دارند.

در سال ۲۰۱۵، در آماده‌سازی برای جشن دو هزارمین سالگرد دربند، کارهای مرمت در مسجد انجام شد.

## معماری
مجموعه مسجد جمعه شامل مسجد اصلی، مدرسه و محل زندگی روحانیون است. در زمان ساخت، یعنی از سال ۷۳۳ تا ۷۳۴ میلادی، این بنا بزرگ‌ترین ساختمان شهر بود. این مسجد از غرب به شرق ۶۸ متر (۲۲۳ فوت) و از جنوب به شمال ۲۸ متر (۹۲ فوت) طول دارد. گنبد آن ۱۷ متر (۵۶ فوت) ارتفاع دارد.

فضای داخلی مسجد از سه شبستان تشکیل شده است که توسط ستون‌های مربعی با سرستون‌های برجسته از هم جدا شده‌اند. شبستان میانی ۶٫۳ متر (۲۱ فوت) عرض دارد و شبستان‌های جانبی ۴ متر (۱۳ فوت) عرض دارند. طاق‌های نیزه‌ای بین ستون‌ها قرار گرفته‌اند.

حیاط مسجد ۵۵ در ۴۵ متر (۱۸۰ در ۱۴۸ فوت) است و با چهار درخت چنار قدیمی تزئین شده است که به وسیله آنها می‌توان مسجد جمعه را از هر نقطه‌ای در دربند تشخیص داد. در سال ۲۰۱۲، درختان چنار مسجد جمعه به عنوان بناهای طبیعی با اهمیت تمام روسیه شناخته شدند و تحت حفاظت شورای حفظ میراث طبیعی ملت در شورای فدراسیون مجمع فدرال فدراسیون روسیه قرار گرفتند.

## نگارخانه

پرونده:Двор_Джума_мечети._Дербент.jpg|جایگزین=Courtyard of the mosque| حیاط مسجد
پرونده:Ворота_Джума_мечети._Дербент.jpg|جایگزین=Mosque gate| دروازه مسجد
پرونده:Двор_Джума_мечети_2._Дербент.jpg|جایگزین=Courtyard of the mosque| حیاط مسجد
پرونده:Джума_мечеть_изнутри._Дербент.jpg|جایگزین=Mosque from the inside| مسجد از داخل
پرونده:Внутри_дербентской_Джума-мечети.jpg|جایگزین=Inside the mosque| داخل مسجد
پرونده:Экскурсия_в_Дагестан_(25).jpg|جایگزین=Excursion to the mosque| گشت و گذار در مسجد


## جستارهای وابسته
* اسلام در روسیه
* فهرست میراث جهانی در روسیه

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:تاریخ دربند
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های مذهبی در داغستان
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:صفحه‌های دارای محتوای روسی
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مسجدهای جامع
رده:مسجدهای روسیه
رده:مسجدهای سده ۸ (میلادی)
رده:میراث جهانی در روسیه
رده:یادمان‌های میراث فرهنگی در دربند