بحران کوزوو شمالی (۲۰۱۱–۲۰۱۳)

درگیری‌ها بین جمهوری کوزوو و صرب‌های قومی در شمال کوزوو در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۱ آغاز شد، زمانی که پلیس کوزوو برای کنترل چندین گذرگاه مرزی اداری وارد شهرداری‌های تحت کنترل صرب‌ها در شمال کوزوو شد. این کار بدون مشورت پلیس کوزوو با صربستان یا نیروی کوزوو (KFOR)/ EULEX (مأموریت حاکمیت قانون اتحادیه اروپا در کوزوو) انجام شد. اگرچه تنش‌ها بین دو طرف پس از مداخله نیروهای KFOR ناتو تا حدودی کاهش یافت، اما در میان نگرانی اتحادیه اروپا که کوزوو را نیز به خاطر تحریک یکجانبه سرزنش می‌کرد، همچنان بالا باقی ماند. در ۱۹ آوریل ۲۰۱۳، توافق‌نامه‌ای در بروکسل بین نمایندگان کوزوو و صربستان امضا شد. این سند ۱۵ ماده‌ای، اختیارات تفویضی را در مورد توسعه اقتصادی، آموزش، مراقبت‌های بهداشتی و برنامه‌ریزی شهری و چندین مکانیسم که امکان خودمختاری خاصی را در امور قضایی، پلیسی و انتخاباتی فراهم می‌کرد، به کوزوو شمالی اعطا کرد.

## پیشینه
### ناآرامی‌های گذشته
نوشتارهای اصلی: ناآرامی‌های ۲۰۰۴ در کوزوو و ناآرامی‌های ۲۰۰۸ در کوزوو

### گذرگاه‌های مرزی اداری کوزوو-صربستان
این درگیری‌ها به دلیل بن‌بست طولانی بر سر تجارت فرامرزی رخ داد. از زمان اعلام استقلال، کوزوو قادر به صادرات هیچ چیزی به یا از طریق سرزمین‌هایی که مستقیماً توسط دولت صربستان کنترل می‌شوند، نبوده است. پس از ممنوعیت واردات کوزوو توسط صربستان، اختلال در تجارت فرامرزی وجود داشت، اگرچه بسیاری از مشاغل در هر دو طرف به تجارت فرامرزی وابسته بودند. صربستان نیروهایی را در منطقه شمالی مستقر کرد تا تحریم کالاها از کوزوو را اعمال کند.

اگرچه KFOR «اولتیماتوم‌های مبهم» را برای برداشتن موانع اجرا کرده بود، اما صرب‌های کوزوو در گذشته از مسیرهای کوهستانی برای عبور بین شمال کوزوو و صربستان استفاده می‌کردند. همزمان با بسته شدن پل جداکننده میتروویکا از حمل و نقل به جنوب، قطار روزانه به جنوب صربستان مملو از مسافر بود. اتحادیه اروپا از صربستان خواست که «ساختارهای موازی» دولت در شمال کوزوو را برچیند. الیور ایوانوویچ، وزیر امور خارجه صربستان در امور کوزوو، گفت: «ما اینها را «ساختارهای موازی» نمی‌بینیم، بلکه اینها را تنها ساختارها می‌دانیم، زیرا استقلال کوزوو را به رسمیت نمی‌شناسیم.» او همچنین گفت که تجزیه کوزوو منتفی است، اگرچه بوریس تادیچ، رئیس‌جمهور صربستان، گفت که از این احتمال استقبال می‌کند. صرب‌های کوزوو شمالی دولت کوزوو را به رسمیت نمی‌شناسند یا با آن همکاری نمی‌کنند.

پیش از تلاش پلیس کوزوو برای تصرف گذرگاه‌های مرزی اداری در ۲۶ ژوئیه، نیروهای EULEX و اعضای صرب پلیس کوزوو آنها را کنترل می‌کردند.

## اهداف
کوزوو شمالی، به عنوان بخشی از مجمع شهرداری‌های کوزوو، قطعنامه ۱۲۴۴ شورای امنیت سازمان ملل متحد را رعایت کرد و از اعلامیه استقلال کوزوو در سال ۲۰۰۸ (مناطق صرب‌نشین کوزوو تحت کنترل محلی بودند که مورد مناقشه مجمع آلبانیایی‌های کوزوو بود) تا زمان توافق بروکسل در سال ۲۰۱۳، سرپیچی کرد. دولت جمهوری کوزوو در پی استقرار مأموران گمرک در گذرگاه‌های مرزی اداری با صربستان مرکزی بود. از آنجا که صرب‌های کوزوو با حضور آلبانیایی‌های کوزوو در گذرگاه‌ها مخالف بودند، موانع جاده‌ای ایجاد کردند تا حرکت پرسنل KFOR را دشوار کنند.

## گاهشمار
بندانگشتی|پلیس کوزوو و کارابینیرهای ایتالیایی در نزدیکی پل ایبار

### ژوئیه-اوت ۲۰۱۱
در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۱، طی عملیات تصرف پست‌های مرزی اداری، یک تک‌تیرانداز صرب، انور زیمبری، یکی از اعضای واحد مداخله ویژه پلیس کوزوو را به قتل رساند. بیست و پنج پلیس دیگر زخمی شدند که حداقل یکی از آنها به دلیل جراحات شدید در بیمارستان تحت درمان است. بالگرد KFOR Mi-17 که ۱۶ پرسنل پلیس ویژه کوزوو را منتقل کرده بود، متعلق به ارتش کرواسی بود. بعداً در همان روز، به همان بالگرد شلیک شد. ساعتی بعد، ۱۴ افسر پلیس جدید کوزوو و سه افسر گمرک در برنجاک مستقر شدند. اگرچه پلیس کوزوو بعداً عقب‌نشینی کرد و آرامشی در تنش‌ها برقرار شد، اما برخی از معترضان صرب عصر همان روز بازگشتند و به پست حمله کردند.

درگیری‌ها در ۲۷ ژوئیه پس از آنکه پلیس مسلح کوزوو دو پست مرزی اداری را برای اجرای حکم دولت مرکزی در پریشتینا تصرف کرد، ادامه یافت؛ صرب‌های قومی پست مرزی اداری در جارینیه را به آتش کشیدند. گفته می‌شود این جمعیت که طبق گزارش‌ها شامل «ده‌ها مرد نقابدار، مسلح به دیلم، چماق، تبر، کوکتل مولوتوف و منور دستی» و همچنین سنگ و سایر آوارها بودند، به نیروهای ناتو که بخشی از عملیات KFOR بودند، حمله کردند. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که ممکن است به سمت این نیروها آتش گشوده شده باشد. این همان پست مرزی اداری بود که در سال ۲۰۰۸ پس از اعلام یکجانبه استقلال کوزوو به آتش کشیده شد. پس از مداخله نیروهای ناتو KFOR، سرهنگ دوم رالف آدامتز، یک افسر عملیات ناتو، گفت: «اوضاع اکنون تحت کنترل است، اما متشنج است».

در ۲۸ ژوئیه، پس از آنکه تمام واحدهای کوزوو از شمال کوزوو عقب‌نشینی کردند و نیروهای ناتو KFOR مسئول حفظ صلح در منطقه شدند، تنش‌ها فروکش کرد. در عوض، صرب‌ها بیشتر موانع جاده‌ای ایجاد شده را برداشتند. KFOR کنترل کامل دو گذرگاه را به دست گرفت و ژنرال ارهارد بوهلر منطقه اطراف دو گذرگاه را مناطق نظامی اعلام کرد و بنابراین به سربازان خود دستور داد که به هر کسی که از منطقه عبور می‌کند، شلیک کنند.

تا ۲۹ ژوئیه، واحدهای ناتو کنترل دو پست مرزی اداری را در دست داشتند. با این حال، برخی موانع جاده‌ای که توسط صدها معترض صرب ایجاد شده بود، مانع از بازگشت آنها به پایگاه‌هایشان شد. سپس ستونی از ۳۰ خودروی زرهی آمریکایی و اسلوونیایی از سنگر عقب‌نشینی کردند، اگرچه به آنها اجازه داده شده بود که در صورت لزوم با استفاده از زور علیه معترضان اقدام کنند. این تصمیم برای جلوگیری از خونریزی بیشتر گرفته شد.

در ۳۱ ژوئیه، صرب‌ها به استقرار نیروهای خود در ایست‌های بازرسی ادامه دادند و سربازان KFOR در گذرگاه‌های مرزی اداری که در اختیار داشتند، منزوی ماندند. سپس کوزووایی‌ها آتش زدن محصولات صربستان را ترتیب دادند و ژنرال بولر به صرب‌هایی که جاده را مسدود کرده بودند، اولتیماتوم داد. [*نیازمند توضیح*] [*نیازمند منبع*]

در اول آگوست، ناتو اعلام کرد که نیروهای ارتش سوئیس با حمایت سایر نیروهای KFOR سه ایست بازرسی را پاکسازی کرده‌اند، اما ادعا کرد که هنوز حداقل پنج ایست بازرسی در دو جاده منتهی به صربستان باقی مانده است. بایرام رکسپی، وزیر کشور کوزوو، دستور داد گوران بوگدانوویچ، وزیر صربستان در امور کوزوو و متوهیا، و بوریسلاو استفانوویچ، رئیس تیم مذاکره‌کننده صربستان، پس از ورود غیرقانونی به کوزوو، اخراج شوند. با این حال، روز بعد، برخی از ایست‌های بازرسی همچنان پابرجا بودند و تمام جاده‌های اصلی کاملاً مسدود شده بودند. *خبرگزاری فرانسه* از بحران شدید غذایی و کمبود دارو در شمال خبر داد. سپس KFOR از یک گردان ۵۵۰ نفره از سربازان آلمانی با کمک ۱۵۰ سرباز اتریشی خواست تا حضور خود را در شمال برای مقابله با ناآرامی‌های آینده تقویت کنند.

در ۳ آگوست، هاشم تاچی، نخست‌وزیر کوزوو، بار دیگر از لغو ممنوعیت تجاری خود خودداری کرد، زیرا برخی از موانع جاده‌ای در سراسر شمال همچنان پابرجا بودند. [*نیازمند منبع*] بعداً توافقی حاصل شد که به KFOR اجازه داده شود در ازای برچیدن موانع، گذرگاه‌های مرزی اداری را کنترل کند. سپس از بالگردهای KFOR برای دور زدن موانع جاده‌ای و ایجاد حضور کمرنگ EULEX و پلیس و گمرک کوزوو در گذرگاه‌های مرزی اداری استفاده شد.

### سپتامبر-دسامبر
تنش‌ها پس از آنکه پلیس کوزوو، نیروهای EULEX و ناتو در ۱۶ سپتامبر، نیروهای خود را از کوزوو به دو پست مرزی اداری منتقل کردند تا کنترل شمال را دوباره برقرار کنند، دوباره شعله‌ور شد. صرب‌های محلی تمام مسیرهای اصلی منتهی به دو گذرگاه مرزی اداری، از جمله دو پل اصلی که شهر تقسیم‌شده میتروویکا را به هم متصل می‌کنند، مسدود کردند و قول دادند که «تا پایان تلخ» باقی بمانند. این امر باعث شد که نیروهای مستقر در گذرگاه‌های مرزی اداری عملاً از بقیه کوزوو جدا شوند. [*نیازمند منبع*] رسانه‌های اروپایی گزارش دادند که جوانان هر دو جامعه آلبانیایی و صرب در نزدیکی یکی از پل‌های مسدود شده به یکدیگر سنگ پرتاب کردند [*کدام؟*] نیروهای KFOR برای متوقف کردن خشونت مداخله کردند.

شب گذشته در بیشتر مناطق شمالی کوزوو بدون حادثه گذشت، به جز یک حادثه جزئی در نزدیکی زوپچه و چابر که به دلیل افزایش حضور پلیس در میتروویکا، تیراندازی‌هایی در این منطقه رخ داد. پس از تیراندازی، صرب‌های کوزوو در کنار اردوگاه موجود در زوپچه در جاده میتروویکا به ریباریچی، سنگر دیگری برپا کردند. در هر دو لاین جاده منتهی به بخش جنوبی میتروویکا، شن ریخته شد. روز بعد، پس از تقویت ایست‌های بازرسی با معترضان صرب بیشتر و افسران پلیس کوزوو، درگیری‌هایی در این ایست‌های بازرسی رخ داد.

بالگردهای KFOR در ۲۹ سپتامبر صدها بروشور پخش کردند و از صرب‌ها خواستند به انسداد جاده‌ها پایان دهند. این بروشور پنج جمله‌ای که به خط سیریلیک صربی نوشته شده بود، به شهروندان هشدار داد که مسدود کردن جاده‌ها خلاف قانون است و چنین اقدامی «با تظاهرات مسالمت‌آمیز همخوانی ندارد. مسدود کردن جاده‌ها در شرایط اضطراری برای همه خطرناک است، زیرا امکانی برای رساندن کمک به نیازمندان وجود ندارد.» رالف آدامتز، سخنگوی KFOR، با تأیید این خبر گفت که این بروشورها در سنگرهای نزدیک به گذرگاه‌های مرزی اداری ۱ و ۳۱ پخش شده‌اند. او وضعیت کلی را غیرقابل تغییر توصیف کرد اما بر لزوم باز کردن جاده‌های مسدود شده تأکید کرد. KFOR گفت که این مأموریت «حق اعتراضات و تظاهرات مسالمت‌آمیز را به رسمیت می‌شناسد» اما «مسدود کردن جاده‌ها هیچ راه پذیرفته‌شده‌ای برای ابراز نگرانی‌های شما نیست». این پخش هوایی چند ساعت پس از بازدید خاویر د مارناک، رئیس EULEX، از دو گذرگاه مورد مناقشه آغاز شد. به گفته وی، هر دو گذرگاه از نظر فنی آماده بهره‌برداری کامل بودند، اما موانعی که در جاده‌های مجاور ایجاد شده بود، مانع از استفاده از دروازه‌ها می‌شد.

انفجار بمب‌های لوله‌ای در ۲۷ سپتامبر چهار سرباز را زخمی کرد. کای گودنوگه، سخنگوی ناتو، سپس گفت که نیروهای آلمانی KFOR پس از حمله به معترضان صرب کوزوو در دروازه مرزی اداری ۱، پس از تلاش صرب‌های کوزوو برای ایجاد یک مانع جدید پس از مسدود کردن یک جاده جایگزین به صربستان توسط KFOR، مجبور به شلیک گلوله‌های لاستیکی و گاز اشک‌آور در دفاع از خود علیه آنها شدند. پنج معترض دستگیر شدند. مقامات بیمارستان در شمال کوزوو اعلام کردند که هفت معترض صرب در اثر تیراندازی که بعد از ظهر در جارینج رخ داد، زخمی شدند. میلان یاکوولیویچ، رئیس بیمارستان میتروویکا، گفت که زخمی‌ها برای درمان پزشکی به بیمارستان او منتقل شده‌اند و افزود: «ما نمی‌توانیم بگوییم که آیا کسی در حال حاضر جراحات تهدیدکننده زندگی دارد یا خیر، زیرا در حال ارزیابی میزان فعلی جراحات آنها هستیم.» دولت کوزوو در پریشتینا اعلام کرد که با KFOR و EULEX برای باز کردن جاده‌های مسدود شده در شمال همکاری می‌کند. رسانه‌های محلی در میتروویکا گزارش دادند که دو وسیله نقلیه EULEX به آتش کشیده شده‌اند.

فرمانده KFOR گفت که اگر صرب‌های کوزوو داوطلبانه موانع جاده‌ای را برندارند، نیروهایش در ۱۷ اکتبر آنها را به زور برخواهند داشت. ژنرال ارهارد دروز از KFOR گفت: «KFOR آماده و مصمم است که به نمایندگی از آزادی رفت و آمد اقدام کند.» با این حال، صرب‌های کوزوو گفتند که برای مقابله با تلاش‌های KFOR برای برداشتن موانع جاده‌ای به زور، «اقدام دفاعی» انجام خواهند داد. اگرچه مهلت برداشتن آنها به پایان رسید، نیروهای KFOR که برای برداشتن موانع جاده‌ای اعزام شده بودند، بدون هیچ حادثه‌ای آنجا را ترک کردند تا به صرب‌های محلی زمان بیشتری برای انجام این کار بدهند. یکی از فرماندهان KFOR گفت که «به ما دستور داده شده است که برگردیم، زیرا نمی‌توانیم از موانع عبور کنیم». دروز گفت که با سرپیچی از اولتیماتوم، زیرا «شمال به درخواست برداشتن موانع جاده‌ای عمل نکرد». در پاسخ، سیاستمداران صرب کوزوو اعلام کردند که هرگونه عملیات KFOR تا ۱۹ اکتبر متوقف خواهد شد تا رهبران جامعه در مورد یک راه حل مصالحه ای بحث کنند. اسلاویسا ریستیچ، شهردار زوبین پوتوک، گفت: «تا زمانی که نمایندگان شهرداری‌های (صربستان) در مورد چگونگی پایان دادن به این بن بست به توافق نرسند، هیچ گونه اقدامی از سوی KFOR امروز یا فردا انجام نخواهد شد.»

صبح روز ۲۰ اکتبر، نیروهای KFOR و EULEX با صرب‌های کوزوو در نزدیکی برنجاک درگیر شدند که زخمی شدن سه نفر از صرب‌ها، از جمله زنان، و هشت نفر از نیروهای KFOR شد. KFOR سپس پس از عدم توافق در مورد تردد آزاد در چهار شهرداری صرب‌نشین کوزوو، وارد شمال کوزوو شد. در همان روز در دوبروشا، نزدیک پجه، یک مجرم آلبانیایی که بعداً خود را به پلیس کوزوو تسلیم کرد، یک صرب را کشت و دو نفر دیگر را زخمی کرد. چند هزار صرب اعتراض مسالمت‌آمیز دیگری را در گراچانیکا برگزار کردند. در این زمان، اکثر صرب‌های جنوب ایبار، فراتر از شمال کوزوو، هنوز به صربستان وابسته بودند، [*مبهم*] در حالی که تنها پنج درصد با نهادهای آلبانیایی کوزوو صحبت می‌کنند.

پلیس کوزوو در ۲۴ اکتبر مانع از آن شد که یک آلبانیایی اهل جنوب میتروویکا با بولدوزر موانع یک پل را تخریب کند.

نیروهای KFOR در شب ۲۳ نوامبر سعی کردند یک مانع را در روستای دودین کرش بردارند. آنها حدود یک ساعت و نیم پس از نیمه شب عقب‌نشینی کردند. پس از آن، انفجاری در ساعت 01:00 CET در شمال میتروویکا در نزدیکی دانشکده اقتصاد رخ داد که به دو خودرو آسیب رساند. ۲۱ سرباز KFOR/ناتو در شب ۲۳/۲۴ نوامبر به‌طور جزئی مجروح شدند و یکی از آنها به شدت مجروح شد.

در ۲۰ دسامبر، پلیس صربستان، زونکو و زارکو وسلینوویچ را دستگیر کرد که گفته می‌شود به ترتیب سنگربندی‌های ۲۷ و ۲۸ سپتامبر در جارینیه و یاگنینیتسا را سازماندهی کرده بودند و باعث جنجال در افکار عمومی صربستان شده بودند.

### همه‌پرسی کوزوو شمالی
نوشتار اصلی: همه‌پرسی کوزوو شمالی ۲۰۱۲

در فوریه ۲۰۱۲، چهار منطقه شمالی تحت سلطه صرب‌ها، یک همه‌پرسی غیرالزام‌آور برگزار کردند تا بپرسند آیا نهادهای کوزوو باید به رسمیت شناخته شوند یا خیر. نتیجه این همه‌پرسی، رد جمهوری کوزوو توسط ۹۹٫۷۴ درصد از رأی‌دهندگان بود.

### ژوئن ۲۰۱۲
اندکی پس از آنکه تومیسلاو نیکولیچ، رئیس‌جمهور جدید صربستان، در اول ژوئن در زوچان به قدرت رسید، نیروهای آلمانی KFOR در تلاش برای برداشتن یک مانع جاده‌ای، پلی را با خودروهای زرهی و سیم خاردار مسدود کردند و باعث درگیری با چند صد معترضی شدند که به سمت آنها سنگ پرتاب می‌کردند. سپس گزارش شد که سربازان با گلوله‌های لاستیکی و گاز اشک‌آور به آتش پاسخ داده‌اند که منجر به درگیری بیشتر با صرب‌های کوزوو با استفاده از سلاح‌های سبک شد. چهار صرب و دو سرباز آلمانی زخمی شدند. سرهنگ اووه نوویتسکی، سخنگوی ارتش، گزارش داد که تیراندازی تک‌تیراندازان به سمت نیروهای آلمانی صورت گرفته است و سربازان با شلیک مهمات جنگی به حداقل یک «گودال تک‌تیرانداز» که در نتیجه «غیرفعال» شد، تلافی کردند. نوویتسکی افزود: «KFOR این عمل خشونت‌آمیز را محکوم می‌کند. KFOR اجازه تشدید اوضاع را نمی‌دهد و از سطح متناسبی از نیروی لازم برای حفظ محیطی امن و مطمئن استفاده خواهد کرد.» KFOR اعلام کرد که به تلاش برای برداشتن موانع جاده‌ای ادامه خواهد داد، در حالی که صرب‌های کوزوو قول دادند که افراد وابسته به دولت در پریشتینا قادر به تحمیل حاکمیت خود بر شمال نخواهند بود. دراگیشا میلوویچ، شهردار زوچان، گفت که KFOR از اجازه دادن به پرسنل پزشکی صرب برای کمک به صرب‌های زخمی خودداری کرد. «یک فرمانده به من گفت که آنها اختیار دارند از نیروی مرگبار علیه هر کسی که سنگی پرتاب کند یا از سلاح استفاده کند، استفاده کنند.»

### توافق بروکسل (۲۰۱۳)
نوشتار اصلی: توافق‌نامه بروکسل (۲۰۱۳)

## منابع

رده:بحران کوزوو شمالی
رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:روابط صربستان و کوزوو
رده:صربستان در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:صربستان در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:صربستان در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:کوزوو در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:کوزوو در ۲۰۱۲ (میلادی)