پیشنهاد قیمومت آمریکا برای فلسطین

**پیشنهاد قیمومت آمریکا برای فلسطین** (به انگلیسی: American trusteeship proposal for Palestine) که نام رسمی آن **پیشنهاد ایالات متحده برای قیمومت موقت سازمان ملل متحد بر فلسطین** () بود، طرحی بازنگری‌شده از سوی دولت ایالات متحده آمریکا برای آینده سرزمین تحت قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که رئیس‌جمهور هری ترومن در ۲۵ مارس ۱۹۴۸ اعلام کرد. این پیشنهاد چهار ماه پس از تصویب طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح شد و بازتاب‌دهندهٔ چرخشی بزرگ در سیاست خارجی آمریکا در واکنش به جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت بود.

ترومن به‌خودی‌خود با طرح قیمومت مخالف نبود، اما بر این باور بود که وزارت امور خارجه بدون آگاهی او اقدام کرده‌است. سرانجام ایالات متحده در ۱۴ مه ۱۹۴۸ اسرائیل را به رسمیت شناخت و این طرح را کنار گذاشت. روز پس از به رسمیت شناختن اسرائیل، ترومن در نامه‌ای خصوصی به بارتلی کرام نوشت که همچنان معتقد است کشور واحد پیشنهادی کمیتهٔ مشترک «راه‌حل درست» بوده و آنها سرانجام «آن را بدین شکل حل خواهند کرد».

## پیش‌زمینه
رأی موافق ایالات متحده به طرح تقسیم، موجی از تظاهرات ضدآمریکایی را در منطقه برانگیخت. در ۱۷ دسامبر ۱۹۴۷، دفتر امور خاور نزدیک و آفریقا در وزارت امور خارجه هشدار داد که اجرای تقسیم به زور خطرناک خواهد بود و دو گزینه پیشنهاد کرد:
# ایالات متحده فوراً اعلام کند که تقسیم فلسطین غیرممکن است و مسئله باید به نشست ویژهٔ مجمع عمومی در کشوری بی‌طرف مانند سوئیس ارجاع شود؛ در آن نشست آمریکا راه‌حلی میانه پیشنهاد دهد و در صورت ناکامی، قیمومت سازمان ملل بر فلسطین را مطرح کند.
# ایالات متحده موضع بگیرد که با توجه به ناممکن بودن اجرای تقسیم، هیچ گامی در این راستا برداشته نشود، با اعزام نیروهای سازمان ملل برای اجرای تقسیم مخالفت کند و تحریم تسلیحاتی خود بر فلسطین و کشورهای همسایه را حفظ نماید.

دیپلمات آمریکایی جرج اف. کنان از «کشور فدرال یا قیمومت» پشتیبانی می‌کرد و استدلال می‌کرد که تقسیم فلسطین ممکن است به شوروی بهانه دهد تا کشورهای دیگر از جمله عراق، ایران، ترکیه و یونان را به نام حق تعیین سرنوشت اقلیت‌های ملی تقسیم کند. برای نمونه، شوروی در جریان بحران ایران ۱۹۴۶ از ترک ایران خودداری کرده و حکومت‌های هوادار شوروی برای کردها و آذری‌ها به ترتیب در جمهوری مهاباد و حکومت خودمختار آذربایجان برپا کرده بود. کنان متقاعد بود که تقسیم بدون به‌کارگیری زور ممکن نیست.

دین راسک که در آن زمان مدیر امور سیاسی ویژه در وزارت امور خارجه بود، استدلال می‌کرد که تغییر سیاست آمریکا تنها در صورتی موجه است که قیمومت از همکاری برای موفقیت طرح سر باز زند، جنگ داخلی بیش از توان دولت یهودی نوپا باشد یا اعضای سازمان ملل از انجام تعهدات خود برای جلوگیری از اقدامات تجاوزکارانهٔ کشورهای عربی همسایه سرباز زنند. در صورت ادامهٔ خشونت، راسک پیشنهاد کرد که آمریکا قیمومت سازمان ملل بر فلسطین با مسئولیت مالی و امنیتی آمریکا را بررسی کند. در گزارش ۲ فوریهٔ ۱۹۴۸ به کمیسیون فلسطین سازمان ملل، راسک از فراخوانی نشست ویژهٔ مجمع عمومی برای پیشنهاد قیمومت تا رسیدن جوامع یهودی و عربی به توافق دربارهٔ تقسیم یا کشور واحد پشتیبانی کرد.

ستاد برنامه‌ریزی سیاسی سه گزینه را در پیش‌نویسی به وزیر امور خارجه جرج مارشال ارائه داد: ۱) پشتیبانی کامل از تقسیم با همهٔ ابزارها؛ ۲) اتخاذ نقش بی‌طرف و بی‌اقدام؛ ۳) فراخوانی نشست ویژهٔ مجمع عمومی برای یافتن جایگزینی برای تقسیم. مقام‌ها از گزینهٔ سوم پشتیبانی می‌کردند اما گزینهٔ دوم را پیشنهاد دادند تا تقسیم «مرگ طبیعی خود را بمیرد». در دیداری با ترومن در ۱۸ فوریه، آلفرد گرونتر برآورد کرد که اجرای تقسیم به ۸۰ تا ۱۰۰ هزار سرباز آمریکایی نیاز خواهد داشت.

### سخنرانی وارن آستین
نخستین نشانهٔ عمومی عقب‌نشینی آمریکا از تقسیم در سخنرانی وارن آستین، نمایندهٔ آمریکا در سازمان ملل متحد، در ۲۴ فوریه پدیدار شد:

شورای امنیت مجاز است دربارهٔ فلسطین اقدامات قهری برای رفع تهدید صلح بین‌المللی انجام دهد. منشور سازمان ملل متحد به شورای امنیت اختیار اجرای یک راه‌حل سیاسی را نمی‌دهد، چه آن راه‌حل بر پایهٔ توصیهٔ مجمع عمومی باشد و چه بر پایهٔ توصیهٔ خود شورای امنیت… اقدام شورای امنیت… معطوف به حفظ صلح است و نه اجرای تقسیم.

این سخنرانی پیش‌تر به تأیید ترومن رسیده بود و استعفای برخی مقام‌های حزب دموکرات در پنسیلوانیا را در پی داشت. ترومن با سیاست جدید مخالف نبود اما نگران زمان‌بندی بود؛ نمی‌خواست ایالات متحده متهم به خرابکاری در طرح تقسیم شود.

### سازش کشورهای عربی
در ۱۴ مارس، وزارت امور خارجه توانست کشورهای عربی را به سازش برساند. اعراب بر سه طرح به ترتیب مطلوبیت توافق کردند:
# کشور واحد دموکراتیک با خودمختاری شهرداری‌ها و محدودیت مهاجرت یهودی به ۱۰۰٬۰۰۰ نفر طی دو تا سه سال
# کشور فدرال یا کانتونی با اعداد مشابه مهاجرت
# نوعی قیمومت با اعداد مشابه مهاجرت

### اعلام طرح قیمومت
در ۱۸ مارس ۱۹۴۸، کمیتهٔ ویژهٔ سازمان ملل دربارهٔ فلسطین گزارش داد که نتوانسته ترتیب آتش‌بسی بدهد و قیمومت موقت بر فلسطین را برای بازگرداندن صلح توصیه کرد. روز بعد، وارن آستین اعلام کرد که ایالات متحده تقسیم فلسطین را دیگر گزینه‌ای عملی نمی‌داند. در ۲۰ مارس، جرج مارشال تأیید کرد که پیشنهاد قیمومت موقت سازمان ملل تنها طرح مورد بررسی است که به سازمان ملل امکان رسیدگی به وضعیت دشوار فلسطین را می‌دهد.

بر پایهٔ اسناد کتابخانهٔ ترومن، ترومن در روزهای پیش از اعلام ۲۵ مارس چندین یادداشت شخصی نوشت:
* **۲۱ مارس ۱۹۴۸:** ترومن در دفتر خاطراتش نوشت: «امروز را صرف تلاش برای اصلاح آنچه رخ داده می‌کنم. بی‌فایده. مارشال بیانیه‌ای می‌دهد. کمکی نمی‌کند.»
* **۲۱ مارس ۱۹۴۸:** ترومن به خواهرش مری‌جین نوشت که «توطئه‌گران شلوارراه‌راه‌پوش» وزارت امور خارجه «وضعیت فلسطین را کاملاً خراب کرده‌اند.» اما افزود: «ممکن است با وجود آنها کار درست شود.»
* **۲۲ مارس ۱۹۴۸:** ترومن به برادرش ویویان نوشت: «فکر می‌کنم کار درست، و کاری که انجام می‌داده‌ام، این است که آنچه درست می‌دانم انجام دهم و بگذارم همه به جهنم بروند.»

### گفت‌وگوی راسک با شاهزادهٔ سعودی
در ۲ مه، دین راسک به شاهزاده‌ای سعودی گفت:

رئیس‌جمهور تقسیم را راه‌حلی عادلانه و منصفانه برای فلسطین می‌داند، مشروط به شرایط اقدام سازمان ملل مندرج در منشور و مشروط به عزم ما برای عدم اقدام یک‌جانبه. … اگر آشکار شود که چنین کشوری دائماً در جنگ با جهان عرب خواهد بود یا پایگاهی برای عناصر خصمانه خواهد شد، آمریکا آشکارا تأسیس چنین کشوری را به سود خود نخواهد دانست.

## پیشنهاد
طرح قیمومت مورد پشتیبانی لوی دبلیو هندرسون، رئیس دفتر امور خاور نزدیک، بود که با حمایت آمریکا از تقسیم مخالف بود زیرا باور داشت این امر به منافع آمریکا در کشورهای عربی آسیب خواهد زد. این پیشنهاد را کلارک کلیفورد، مشاور حقوقی کاخ سفید و مکس لوونشتاین تدوین کردند.

متن پیشنهاد رسمی ترومن چنین بود:

ایالات متحده به شورای امنیت قیمومت موقت سازمان ملل بر فلسطین را برای تأمین حکومتی جهت حفظ صلح پیشنهاد کرده‌است. این قیمومت تنها پس از آن پیشنهاد شد که ما هر تلاشی برای یافتن راهی جهت اجرای تقسیم با ابزارهای صلح‌آمیز را به کار بستیم. قیمومت به‌عنوان جایگزین طرح تقسیم پیشنهاد نشده بلکه تلاشی است برای پر کردن خلأیی که به‌زودی با پایان قیمومت بریتانیا در ۱۵ مه ایجاد خواهد شد. قیمومت به سرشت تسویهٔ سیاسی نهایی لطمه‌ای نمی‌زند. این طرح شرایط نظمی را برقرار خواهد کرد که برای دستیابی به راه‌حل صلح‌آمیز ضروری است.

## فرجام طرح
سرانجام ایالات متحده در ۱۴ مه ۱۹۴۸ کشور اسرائیل را به رسمیت شناخت و طرح قیمومت را رها کرد. روز پس از به رسمیت شناختن اسرائیل، ترومن در نامه‌ای خصوصی به بارتلی کرام نوشت که هنوز معتقد است کشور واحد پیشنهادی کمیتهٔ مشترک «راه‌حل درست» بوده و سرانجام «آن را بدین شکل حل خواهند کرد».

## جستارهای وابسته
* شورای قیمومت سازمان ملل متحد
* طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین
* فهرست پیشنهادها برای صلح در خاورمیانه

## منابع

* 
* 

## خواندن بیشتر
* 
* 

رده:جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:اسناد قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:فلسطین و سازمان ملل متحد
رده:ریاست‌جمهوری هری ترومن