ماکی (حزب سیاسی)

**ماکی** (، سرنام ، «هامیفلِگا هاکومونیستیت هایسرائلیت» به معنای «حزب کمونیست اسرائیل») یک حزب سیاسی کمونیست در اسرائیل بود که از ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۳ فعالیت می‌کرد. این حزب از معدود سازمان‌های سیاسی اسرائیلی بود که هم اعضای یهودی و هم اعضای عرب داشت.

ماکی جانشین حزب کمونیست فلسطین بود و پس از انشعاب درونی در سال ۱۹۶۵ به دو جناح تقسیم شد: جناحی که نام ماکی را حفظ کرد و جناحی که حزب راکاح (فهرست نوین کمونیستی) را تأسیس نمود. ماکی سرانجام در سال ۱۹۷۳ با جنبش آبی‌ـسرخ ادغام شد و حزب مؤکد را پدیدآورد. در سال ۱۹۸۹ راکاح نام خود را به ماکی تغییر داد که اکنون به‌عنوان حزب کمونیست اسرائیل شناخته می‌شود.

## پیشینه و تأسیس
ماکی از حزب کمونیست فلسطین سرچشمه می‌گرفت که در سال ۱۹۴۷ پس از حمایت از طرح تقسیم فلسطین نام خود را به «ماکای» (حزب کمونیست ارض اسرائیل) و سپس به ماکی تغییر داد. در سال ۱۹۴۴ بیشتر اعضای غیریهودی حزب کمونیست فلسطین از آن جدا شده و جامعهٔ آزادی‌بخش ملی فلسطین را تأسیس کرده بودند. پس از ناکامی ارتش‌های عربی در نابودی دولت اسرائیل در اکتبر ۱۹۴۸ اعضای اسرائیلی جامعهٔ آزادی‌بخش ملی به ماکی پیوستند و حزب هم اعضای یهودی و هم اعضای عرب یافت. همچنین گروه کمونیست‌های عبری که در سال ۱۹۴۵ از حزب کمونیست فلسطین جدا شده بودند به ماکی ملحق شدند.

حزب مدیریت دو روزنامهٔ کمونیستی را بر عهده گرفت: *کول هاعام* به زبان عبری و *[[روزنامه اتحاد (اسرائیل)|الاتحاد]]* به زبان عربی. ماکی صهیونیست نبود اما اسرائیل را به رسمیت می‌شناخت؛ هرچند پیوند میان دولت اسرائیل و یهودیان دور از وطن را نفی می‌کرد و حق فلسطینیان را برای تشکیل دولت بر اساس قطعنامهٔ تقسیم سازمان ملل متحد تأیید می‌نمود.

## انتخابات نخستین کنست (۱۹۴۹)

در نخستین انتخابات کنست در سال ۱۹۴۹ ماکی ۳٫۵ درصد آرا را کسب کرد و چهار کرسی به دست آورد که به شموئل میکونیس، الیعزر پرمینگر، توفیق طوبی و مئیر ویلنر تعلق گرفت. در طول این دوره پرمینگر از حزب جدا شد و کمونیست‌های عبری را بازتأسیس کرد و سپس به ماپام پیوست.

## دورهٔ کنست دوم و سوم (۱۹۵۱–۱۹۵۵)

در انتخابات ۱۹۵۱ ماکی ۴ درصد آرا و پنج کرسی را به دست آورد و امیل حبیبی و استر ویلنسکا وارد کنست شدند. در همین دوره دادگاه‌های پراگ در سال ۱۹۵۲ باعث شد ماپام که حزبی صهیونیستِ چپ و هوادار شوروی بود با اتحاد جماهیر شوروی قطع رابطه کند. آوراهام برمن و موشه اسنه از اعضای ناراضی ماپام از آن حزب خارج شدند و «فراکسیون چپ» را پایه‌گذاری کردند و سپس به ماکی پیوستند.

ماکی همچنین در سقوط پنجمین دولت موشه شارت نقش داشت؛ هنگامی که همراه با حزب حروت پیشنهاد رأی عدم اعتماد را در پی موضع‌گیری دولت دربارهٔ محاکمهٔ مالکیئل گرونوالد مطرح کرد. گرونوالد رودولف کاستنر را به همکاری با نازی‌ها متهم کرده بود.

## دوران اوج و افول (۱۹۵۵–۱۹۶۱)
در انتخابات ۱۹۵۵ سهم ماکی از آرا افزایش یافت و شش کرسی در کنست به دست آورد. حزب در سال ۱۹۵۸ روزنامه‌ای به زبان لهستانی با نام *والکا* منتشر کرد. با این حال انتخابات ۱۹۵۹ عملکرد ضعیفی برای حزب رقم زد و تنها سه کرسی به دست آورد.

کارزار انتخاباتی ۱۹۶۱ از درگیری ائتلاف حاکم در ماجرای لاون بهره برد و ماکی پنج کرسی کسب کرد.

## انشعاب ۱۹۶۵
در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ تنش‌های درونی حزب شدت گرفت. جناح عمدتاً یهودی به رهبری موشه اسنه و شموئل میکونیس منافع ملی اسرائیل را در نظر می‌گرفت و حق موجودیت اسرائیل را می‌پذیرفت؛ در مقابل جناح عمدتاً عرب به رهبری مئیر ویلنر و توفیق طوبی مواضع ضداسرائیلی و ضدصهیونیستی اتحاد جماهیر شوروی را بدون قید و شرط قبول داشت.

این اختلافات سرانجام در سال ۱۹۶۵ به انشعاب انجامید. جناح اسنه نام ماکی را حفظ کرد و جناح طرفدار فلسطین (طوبی و ویلنر) حزب راکاح («فهرست نوین کمونیستی») را تشکیل داد که اتحاد جماهیر شوروی آن را به‌عنوان حزب کمونیست «رسمی» به رسمیت شناخت. رسانه‌های شوروی اعلام کردند که «گروه میکونیس‌ـاسنه به اردوگاه بورژواناسیونالیستی پیوسته‌است».

## سال‌های پایانی (۱۹۶۵–۱۹۷۳)
انتخابات ۱۹۶۵ فاجعه‌بار بود و ماکی تنها یک کرسی به دست آورد، در حالی که راکاح سه کرسی کسب کرد. ماکی از جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷ حمایت کرد اما در انتخابات ۱۹۶۹ نیز تنها یک کرسی کسب نمود.

در سال ۱۹۷۳ ماکی با جنبش آبی‌ـسرخ ادغام شد و حزب مؤکد را تشکیل داد و به‌عنوان حزبی مستقل از میان رفت. مؤکد در انتخابات ۱۹۷۳ یک کرسی به دست آورد. مؤکد بعدها بخشی از «اردوگاه چپ اسرائیل» (در ۱۹۷۷) و سپس حزب رتز (در ۱۹۸۱) شد.

## میراث و بازنام‌گذاری
در این میان راکاح به نیروی اصلی اتحاد هدش تبدیل شد که در سال ۱۹۷۷ همراه با سایر سازمان‌های چپ‌گرا تأسیس کرده بود. در سال ۱۹۸۹ چند سال پس از انحلال ماکی تاریخی، راکاح نام خود را به ماکی تغییر داد. رهبران حزب در آن زمان مدعی شدند که حزب آن‌ها نسبت به جناح رقیب که در چپ صهیونیستی ادغام شده بود ادعای موجه‌تری بر میراث تاریخی این نام دارد.

## نتایج انتخاباتی

* پس از انشعاب درونی و تشکیل راکاح

منبع: مؤسسهٔ دموکراسی اسرائیل

## جستارهای وابسته
* حزب کمونیست اسرائیل (ماکی کنونی / راکاح سابق)
* حزب کمونیست فلسطین
* هدش
* کمونیسم

## منابع

## پیوند به بیرون
* ماکی در تارنمای کنست
* ''Communism in Israel'' اثر فایز صایغ

رده:حزب‌های کمونیست اسرائیل
رده:حزب‌های منحل‌شده در اسرائیل
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:روابط اتحاد شوروی و اسرائیل
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل
رده:جنبش‌های کمونیستی یهودی