دیسپلازی برونکوپولمونری

**دیسپلازی برونکوپولمونری**  یک بیماری مزمن ریه است که نوزادان نارس را درگیر می‌کند. نوزادان نارس که نیاز به درمان با اکسیژن مکمل دارند یا برای مدت طولانی از اکسیژن استفاده می‌کنند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. آلوئول‌هایی که در ریه وجود دارند معمولاً به اندازه‌ای بالغ نیستند که بتوانند به‌طور طبیعی عمل کنند. این بیماری همچنین در نوزادانی که دارای وزن کم در هنگام تولد هستند و همچنین در آن‌هایی که برای درمان سندرم زجر تنفسی نوزادان به تهویه مکانیکی طولانی‌مدت نیاز دارند، شایع‌تر است. دیسپلازی برونکوپولمونری باعث ناتوانی و مرگ‌ومیر قابل‌توجهی می‌شود. تعریف این بیماری در گذر زمان تغییر کرده است، که عمدتاً ناشی از دگرگونی‌های جمعیتی مانند افزایش بقای نوزادان در سنین حاملگی پایین‌تر و بهبود مراقبت‌های نوزادان با استفاده از مواد فعال‌کننده سطحی، درمان با گلوکوکورتیکوئیدهای پیش‌زایمان و تهویه مکانیکی کمتر تهاجمی است. در حال حاضر، توضیح مربوط به دیسپلازی برونکوپولمونری شامل درجه‌بندی شدت آن به سه دسته «خفیف»، «متوسط» و «شدید» است. این درجه‌بندی با میزان بلوغ، رشد و شدت کلی بیماری در نوزاد ارتباط دارد. این سامانهٔ جدید، توصیف دقیق‌تری از بیماری زمینه‌ای ریوی و شدت آن ارائه می‌دهد.

## کشف
در سال ۱۹۶۷، ویلیام نورث‌وی، رابرت روزن و دیوید پورتر نخستین بار اصطلاح «دیسپلازی برونکوپولمونری» را برای توصیف نوعی آسیب مزمن به ریه‌ها که در اثر فشار باروتروما و صدمه ناشی از اکسیژن در نوزادان نارسِ نیازمند تهویه مکانیکی ایجاد می‌شود، به‌کار بردند. این بیماری برای نخستین بار سه سال پیش از آن، در میان نوزادان نارس که با اکسیژن با غلظت بالا و تهویه با فشار مثبت متناوب درمان می‌شدند، توسط فیلیپ سان‌شاین در مرکز پزشکی دانشگاه استنفورد مشاهده شد.

## تظاهرات بالینی
### عوارض
مشکلات تغذیه‌ای در نوزادان مبتلا به دیسپلازی برونکوپولمونری شایع است و اغلب به‌دلیل لوله‌گذاری طولانی‌مدت ایجاد می‌شود. چنین نوزادانی معمولاً دچار حساسیت بیش‌ازحد دهانی-لمسی (که با نام «اجتناب دهانی» نیز شناخته می‌شود) هستند.

یافته‌های فیزیکی:
* هیپوکسمی
* هیپرکاپنی
* کراکل، ویز و کاهش صداهای تنفسی
* افزایش ترشحات برونشی
* اتساع بیش از حد ریه‌ها
* عفونت‌های مکرر دستگاه تنفسی تحتانی
* تأخیر در رشد و نمو
* بیماری قلبی ریوی
* در پرتونگاری قفسه سینه (CXR)، اتساع بیش از حد ریه، پایین بودن دیافراگم، آتِلکتازی و تغییرات کیستی مشاهده می‌شود.

## علت
تحویل طولانی‌مدت اکسیژن با غلظت بالا در نوزادان نارس باعث برونشیولیت نکروزان و آسیب دیواره‌های بین‌آلوئولی همراه با التهاب و ایجاد بافت جوشگاهی می‌شود. این روند منجر به هیپوکسمی می‌گردد. امروزه با به‌کارگیری درمان با سورفاکتانت و تهویه با بسامد بالا و همچنین استفاده از اکسیژن مکمل، آسیب وارده به نوزادان مبتلا به بی‌پی‌دی بسیار خفیف‌تر است و بدون بروز برونشیولیت نکروزان یا فیبروز دیواره‌های آلوئولی رخ می‌دهد. در این حالت معمولاً آسینی‌ها به‌صورت یکنواخت گشاد شده‌اند و دیواره‌های آلوئولی نازک بوده و فیبروز بینابینی اندک است یا اصلاً وجود ندارد. این بیماری معمولاً در چهار هفتهٔ نخست پس از تولد بروز می‌کند.

امروزه مشخص شده است که دیسپلازی برونکوپولمونری به‌دلیل فرایند غیرطبیعی ترمیم زخم در پاسخ به آسیب ایجاد می‌شود و این موضوع با تغییرات در مسیر پیام‌رسانی وینت/بتا-کاتنین ارتباط دارد.

## تشخیص
### معیارهای قدیمی‌تر
تشخیص کلاسیک دیسپلازی برونکوپولمونری ممکن است در ۲۸ روزگی زندگی در صورت وجود شرایط زیر مطرح شود:
* استفاده از تهویه با فشار مثبت در دو هفتهٔ نخست زندگی برای حداقل سه روز.
* وجود نشانه‌های بالینی اختلال در عملکرد تنفسی.
* نیاز به اکسیژن مکمل برای بیش از ۲۸ روز جهت حفظ فشار جزئی اکسیژن (PaO2) بالای ۵۰ میلی‌متر جیوه.
* پرتونگاری قفسه سینه با یافته‌های منتشر و غیرطبیعی که مشخصهٔ دیسپلازی برونکوپولمونری هستند.

### معیارهای جدیدتر
در سال ۲۰۰۶، مؤسسه ملی سلامت ایالات متحده (*National Institute of Health*) معیارهایی برای بی‌پی‌دی در نوزادانی که بیش از ۲۱٪ اکسیژن را به‌مدت حداقل ۲۸ روز دریافت کرده‌اند ارائه کرد.

; خفیف
* تنفس در هوای محیط در سن ۳۶ هفته پس از قاعدگی یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پیش از ۳۲ هفته، یا
* تنفس در هوای محیط تا ۵۶ روز پس از تولد یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پس از ۳۲ هفتهٔ بارداری.

; متوسط
* نیاز به کمتر از ۳۰٪ اکسیژن در سن ۳۶ هفته پس از قاعدگی یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پیش از ۳۲ هفته، یا
* نیاز به کمتر از ۳۰٪ اکسیژن تا ۵۶ روز پس از تولد یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پس از ۳۲ هفتهٔ بارداری.

; شدید
* نیاز به بیش از ۳۰٪ اکسیژن، با یا بدون تهویه با فشار مثبت یا فشار مثبت مداوم در سن ۳۶ هفته پس از قاعدگی یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پیش از ۳۲ هفته، یا
* نیاز به بیش از ۳۰٪ اکسیژن با یا بدون تهویه با فشار مثبت یا فشار مثبت مداوم تا ۵۶ روز پس از تولد یا هنگام ترخیص (هرکدام زودتر باشد) برای نوزادان متولدشده پس از ۳۲ هفتهٔ بارداری.

## مدیریت
نوزادان مبتلا به دیسپلازی برونشیول ریوی معمولاً با داروهای مدر (ادرارآور) درمان می‌شوند که میزان مایع موجود در آلوئول‌ها ــ جایی که تبادل گاز انجام می‌شود ــ را کاهش می‌دهد، و با داروهای گشادکنندهٔ نایژه که عضلات مجاری هوایی را شل کرده و تنفس را تسهیل می‌کنند.

برای تسکین دیسپلازی برونشیول ریوی، کافئین یکی از درمان‌های رایج است که التهاب را کاهش داده و حجم ریه را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه، موفقیت در لوله‌برداری (خارج کردن لوله تنفسی) را بهبود داده و مدت‌زمان تهویهٔ مکانیکی را کاهش می‌دهد.
ایمن‌سازی ویروسی برای این نوزادان اهمیت دارد، زیرا در معرض خطر بالاتری از عفونت‌های دستگاه تنفسی قرار دارند.

### درمان با کورتیکواستروئیدها
شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف استروئیدها (درمان سیستمیک با کورتیکواستروئیدها) در نوزادان کمتر از هفت‌روزه می‌تواند از بروز دیسپلازی برونشیول ریوی جلوگیری کند.
با این حال، این درمان خطر پیامدهای عصبی‌رشدی (فلج مغزی) و سوراخ شدن دستگاه گوارش را افزایش می‌دهد.

در نوزادان هفت‌روزه و بزرگ‌تر، «درمان سیستمیک با کورتیکواستروئیدهای پس از تولد در مراحل دیرتر» ممکن است خطر مرگ و ابتلا به دیسپلازی برونشیول ریوی را کاهش دهد.

برخی شواهد نشان می‌دهند که این درمان خطر فلج مغزی را افزایش نمی‌دهد، با این حال، مطالعات بلندمدت بیشتری دربارهٔ پیامدهای عصبی‌رشدی لازم است تا خطرات این روش درمانی بهتر درک شود.

بنابراین، درمان سیستمیک با کورتیکواستروئیدها در مراحل دیرتر فقط برای نوزادان هفت‌روزه یا بزرگ‌تر توصیه می‌شود که امکان جدا شدن از دستگاه تهویه را ندارند. مزایا و خطرات درمان با کورتیکواستروئید سیستمیک در نوزادان بزرگ‌تر که لوله‌گذاری نشده‌اند (در دستگاه تهویه نیستند) هنوز مشخص نیست.

### ویتامین آ
درمان با ویتامین آ در نوزادان با وزن پایین هنگام تولد ممکن است خطر مرگ‌ومیر در هفتهٔ سی‌وششم را کاهش دهد، مدت‌زمان نیاز به تهویهٔ مکانیکی را کم کند و بروز دیسپلازی برونشیول ریوی را کاهش دهد.

### سایر موارد
درمان با اکسیژن در خانه برای نوزادانی که دچار کاهش قابل توجه سطح اکسیژن هستند توصیه می‌شود.

هیپرکربی (افزایش بیش‌ازحد دی‌اکسید کربن در خون) ممکن است در بروز دیسپلازی برونشیول ریوی نقش داشته باشد. پایش سطح دی‌اکسید کربن در نوزادان برای اطمینان از این‌که مقدار آن نه بیش از حد زیاد و نه بیش از حد کم (هیپوکاربی) است، در بهبود نتایج درمانی نوزادان بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان اهمیت دارد.

دی‌اکسید کربن را می‌توان با نمونه‌گیری از خون (آزمایش گاز خون شریانی)، از طریق بازدم (بازدم) یا با استفاده از دستگاه پوستی کم‌تهاجمی به‌صورت مداوم اندازه‌گیری کرد.
کارآمدترین و ایمن‌ترین روش برای اندازه‌گیری دی‌اکسید کربن در نوزادان تازه‌متولدشده هنوز مشخص نشده است.

همچنین مشخص نیست که مصرف مکمل سوپراکسید دیسموتاز در جلوگیری از دیسپلازی برونشیول ریوی در نوزادان نارس یا کاهش مرگ‌ومیر آن‌ها مؤثر باشد.

## همه‌گیرشناسی
میزان بروز دیسپلازی برونشیول ریوی در میان مؤسسات مختلف متفاوت است، که ممکن است بازتاب‌دهندهٔ عوامل خطر نوزادی، شیوه‌های مراقبتی (مانند سطوح هدف اشباع اکسیژن قابل قبول) و تفاوت در تعاریف بالینی این بیماری باشد.

## پیامدهای بلندمدت
بازماندگان در بزرگسالی ممکن است دچار علائمی شبیه آسم شوند و در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به بیماری انسدادی ریه قرار گیرند.
فنوتیپ‌های بازماندگان بزرگسال به‌طور کلی در سه گروه «شبیه آسم»، «آمفیزم‌گونه» یا «سازگار با فشار خون ریوی» دسته‌بندی شده‌اند.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:نوزادشناسی
رده:بیماری‌های ریوی ناشی از عوامل خارجی
رده:اختلالات نایژه
رده:زایمان زودرس
رده:بیماری‌های نادر