مدل تبادل اطلاعات

**مدل تبادل اطلاعات**  یک ساختار پرونده و مجموعه‌ای از ویژگی‌های فراداده است که می‌تواند برای متن، تصاویر و دیگر انواع رسانه به کار گرفته شود. این مدل در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ توسط شورای بین‌المللی مخابرات خبری (IPTC) برای تسریع تبادل بین‌المللی اخبار میان روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها توسعه یافت.

مشخصات کامل IIM شامل یک ساختار داده‌ای پیچیده و مجموعه‌ای از تعاریف فراداده است. نسخهٔ جدیدی از راهنمای کاربری در مهٔ ۲۰۲۴ منتشر شد.

اگرچه IIM برای استفاده در همهٔ انواع اخبار ــ از جمله مقالات سادهٔ متنی ــ طراحی شده بود، اما یک زیرمجموعه از آن به‌طور گسترده در سراسر جهان به‌عنوان استاندارد فرادادهٔ جاسازی‌شده مورد استفادهٔ عکاسان خبری و تجاری پذیرفته شد. اطلاعاتی همچون نام عکاس، اطلاعات حق نشر و شرح یا دیگر توضیحات می‌تواند به‌صورت دستی یا خودکار درون فایل تعبیه شود.

فرادادهٔ IIM که در تصاویر جاسازی می‌شود اغلب به‌عنوان «سرایندهای IPTC» شناخته می‌شود و توسط بیشتر نرم‌افزارهای ویرایش تصویر محبوب به‌آسانی رمزگذاری و رمزگشایی می‌گردد.

پلتفرم فرادادهٔ توسعه‌پذیر (XMP) تا حد زیادی ساختار پروندهٔ IIM را جایگزین کرده است، اما ویژگی‌های تصویری IIM در *IPTC Core* طرح‌واره برای XMP تعریف شده‌اند و بیشتر نرم‌افزارهای ویرایش تصویر، ویژگی‌های IPTC مبتنی بر XMP و غیر XMP را همگام‌سازی می‌کنند.

به دلیل پذیرش تقریباً همگانی آن در میان عکاسان ــ حتی عکاسان آماتور ــ این استاندارد پرکاربردترین استاندارد IPTC به‌شمار می‌آید. از سوی دیگر، استفاده از ساختار و فرادادهٔ IIM برای متن و گرافیک عمدتاً محدود به خبرگزاری‌های اروپایی است.

## مرور کلی
ویژگی‌های IIM به‌طور گسترده استفاده می‌شوند و بسیاری از برنامه‌های ایجاد و ویرایش تصویر از آن‌ها پشتیبانی می‌کنند. تقریباً همهٔ ویژگی‌های IIM توسط قالب پروندهٔ تصویری قابل‌مبادله (Exif)، که یک مشخصه برای قالب پرونده‌های تصویری مورد استفاده در دوربین‌های دیجیتال است، پشتیبانی می‌شوند.

فرادادهٔ IIM می‌تواند در پرونده‌های تصویری با قالب JPEG/Exif, TIFF, JPEG2000 یا PNG جاسازی شود. دیگر قالب‌های پرونده مانند GIF یا PCX از IIM پشتیبانی نمی‌کنند.

فناوری ساختار پروندهٔ IIM تا حد زیادی توسط پلتفرم فرادادهٔ توسعه‌پذیر (XMP) جایگزین شده است، اما تعریف ویژگی‌های IIM پایهٔ *IPTC Core* طرح‌واره برای XMP به‌شمار می‌آید.

## تاریخچه
از اواخر دههٔ ۱۹۷۰ فعالیت‌های IPTC عمدتاً بر توسعه و انتشار استانداردهای صنعتی برای تبادل اخبار متمرکز بوده است. نخستین استاندارد، IPTC 7901، دوران تل‌پرینترها و رایانه‌ها را به هم پیوند داد.

در اواخر دههٔ ۱۹۸۰، توسعهٔ یک استاندارد (*مدل تبادل اطلاعات*) آغاز شد که برای کار با سامانه‌های ویرایش خبری رایانه‌ای طراحی شده بود.

به‌طور خاص، IPTC مجموعه‌ای از ویژگی‌های فراداده IIM را تعریف کرد که می‌توانستند برای تصاویر به کار روند. این ویژگی‌ها در ابتدا در سال ۱۹۷۹ تعریف شدند و در سال ۱۹۹۱ به‌طور قابل توجهی بازنگری شدند تا بخشی از IIM باشند، اما این مفهوم واقعاً در سال ۱۹۹۴ پیشرفت کرد، زمانی که شرکت آدوبی مشخصه‌ای برای جاسازی عملی فراداده‌ها در پرونده‌های تصویری دیجیتال تعریف کرد ــ که به «سرایندهای IPTC» انجامید.

(آدوبی تعاریف فراداده‌ای IPTC IIM را پذیرفت، اما کل ساختار داده‌ای IIM را به‌کار نبرد. عکس‌هایی که شامل سرایندهای IPTC هستند از سایر جهات به‌عنوان تصاویر معمولی JPEG یا TIFF دیده می‌شوند؛ نرم‌افزاری که سرایندهای IPTC را تشخیص نمی‌دهد، به‌سادگی فراداده را نادیده خواهد گرفت)

در سال ۲۰۰۱، آدوبی «پلتفرم فرادادهٔ توسعه‌پذیر» (XMP) را معرفی کرد، که یک طرح‌واره مبتنی بر XML برای همان انواع فراداده‌ای بود که IPTC ارائه می‌کرد، اما مبتنی بر XML/RDF بود و بنابراین ذاتاً توسعه‌پذیر به‌شمار می‌آمد. این تلاش منجر به همکاری با IPTC شد و در نهایت «طرح‌وارهٔ IPTC Core برای XMP» تولید گردید، که دو رویکرد مختلف برای فرادادهٔ جاسازی‌شده را ادغام کرد. مشخصهٔ XMP روش‌هایی را برای جاسازی فراداده در پرونده‌های JPEG, TIFF, JPEG2000، GIF, PNG، اچ‌تی‌ام‌ال، پست‌اسکریپت، پی‌دی‌اف، SVG، آدوبی ایلاستریتور و DNG توصیف می‌کند. نسخه‌های اخیر همهٔ محصولات اصلی آدوبی (فتوشاپ، ایلاستریتور، آکروبات، فریم‌میکر و غیره) از XMP پشتیبانی می‌کنند، همانند تعداد فزاینده‌ای از ابزارهای جانبی دیگر.

در ژوئن ۲۰۰۷، IPTC با همکاری IFRA نخستین کنفرانس بین‌المللی فرادادهٔ عکاسی را با عنوان «حرکت به‌سوی یک جریان کاری بی‌وقفهٔ عکس» در برابر جمعیتی انبوه (بیش از ۱۳۰ شرکت‌کننده)، پیش از کنگرهٔ CEPIC در فلورانس ایتالیا برگزار کرد. کنفرانس مشابهی در ژوئن ۲۰۰۸ در مالت برگزار شد.

گروه کاری فرادادهٔ عکاسی IPTC یک گزارش سفید منتشر کرد، که نقش مهمی در این رویداد داشت. سخنرانی اصلی کنفرانس توسط آندریاس ترامپه، رئیس میز عکس مجلهٔ *[[اشترن (مجله)|اشترن]]* ارائه شد. دیگر سخنرانان شامل عکاسانی چون دیوید ریکس و پیتر کروگ، آژانس‌های خبری و عکاسی مانند رویترز؛ نمایندگان نهادهای استاندارد مانند PLUS, IPTC و IFRA؛ و همچنین سخنگویانی از سمت پیاده‌سازان فرادادهٔ عکاسی مانند شرکت آدوبی، اپل، کانن، فوتوور، هاسلبلاد و مایکروسافت بودند.

ارائه‌های الکترونیکی بیشتر سخنرانان به‌صورت آنلاین در وبگاه کنفرانس فرادادهٔ عکاسی  در دسترس هستند، که شامل پیوندی به گزارشی از سخنرانی‌های هر یک از ارائه‌دهندگان نیز می‌شود.

## منابع

رده:فراداده