برجسته‌سازی کاغذ

برجسته‌کاری و فرورفته‌کاری، فرآیندهایی برای ایجاد تصاویر و طرح‌های برجسته یا فرورفته در کاغذ و سایر مواد هستند. یک طرح برجسته (امباس) در مقابل زمینه بالا آورده شده است، در حالی که یک طرح فرورفته (دیباس) در سطح ماده فرو رفته است، اما ممکن است در طرف پشت تا حدی بیرون زده باشد.
بندانگشتی|مهر کاغذی برجسته

## تکنیک‌ها
برجسته‌کاری اغلب در ترکیب با طلاکوبی به کار می‌رود و سطح کاغذ یا سایر زیرلایه‌ها را با ایجاد یک اثر سه‌بعدی یا برجسته در مناطق منتخب تغییر می‌دهد. این فرآیند استفاده از دو قالب را می‌طلبد: یکی برجسته و دیگری فرورفته. این قالب‌ها به گونه‌ای در هم چفت می‌شوند که وقتی کاغذ بین آن‌ها فشار داده می‌شود، قالب برجسته، کاغذ را به داخل قالب فرورفته رانده و اثر برجسته را ایجاد می‌کند.
بندانگشتی|یک کارت پستال برجسته، کتابخانه کارنگی، هوستون، تگزاس (حدود ۱۹۰۰-۱۹۲۴).
میزان فشار خاصی به قالب‌ها اعمال می‌شود تا الیاف کاغذ فشرده شوند که نتیجه آن ایجاد یک ناحیه دائمی برجسته روی کاغذ است. در تولید قالب‌ها، یک قالب‌ساز، تصویر مورد نظر را روی چند صفحه فلزی حکاکی می‌کند که این صفحات، همان قالب‌های برجسته‌کاری برای استفاده در پرس برجسته‌کاری هستند.

درک کامل این فرآیند، منجر به نتیجه‌ای موفق‌تر خواهد شد. به طور کلی، برجسته‌کاری فرآیندی است که اغلب برای جلب توجه یا انتقال یک تضاد بافتی باکیفیت بالا در رابطه با منطقه اطراف کاغذ به کار می‌رود.

"فرورفته‌کاری" (دیباس) مشابه برجسته‌کاری است، اما طرح را به جای برجسته کردن، فرورفته می‌کند. به جای اینکه کاغذ در مناطق خاصی بالا آورده شود، در آن مناطق فرورفتگی ایجاد می‌شود. این فرآیند شامل اعمال فشار به جلوی زیرلایه و وادار کردن material به پایین رفتن از سطح است. اگرچه این روش به اندازه برجسته‌کاری رایج نیست، اما گاهی اوقات برای ایجاد جلوه یا ظاهری متفاوت که با یک تم خاص همخوانی دارد، استفاده می‌شود.
بندانگشتی|نقشه‌ای برجسته از جزایر بریتانیا، از کتاب «نور برای نابینایان» نوشته ویلیام مون، منتشر شده در سال ۱۸۷۷.
برجسته‌کاری و فرورفته‌کاری روی چاپ‌های دیجیتال، یک فرآیند غیرخطی (off-line) است که ممکن است هزینه قابل توجهی به کار اضافه کند.

برجسته‌کاری در اصل برای ایجاد یک اثر متمایز به کار می‌رود. بزرگ‌ترین دغدغه و تأکید از سوی مشتری باید بر روی نتیجه اثر برجسته‌شده معطوف باشد. برای دستیابی به بهترین اثر ممکن، درک فرآیند برجسته‌کاری و انواع قالب‌های مورد استفاده در آن اهمیت دارد. سه عاملی که در طول فرآیند برجسته‌کاری نیاز به کنترل دارند عبارتند از:

# فشار: میزان شدت تأثیر بر وزن کاغذ در حال برجسته‌کاری.
# دما: توانایی حفظ سطح حرارت ثابت برای دستیابی به بهترین اثر.
# عمق قالب: طرح اولیه مشتری یا تلاش‌های حکاکی در ابتدا عمق قالب را تعیین می‌کند، اما اگر با نگاه کردن به طرح به نظر برسد که نیاز به تنظیم عمق قالب وجود دارد، ممکن است نیاز به بازسازی قالب برای دستیابی به عمق بیشتر باشد. اکثر انواع کاغذ قابلیت برجسته‌کاری دارند و اندازه معمولاً محدودیت محسوب نمی‌شود. برجسته‌کاری بدون مرکب، به طوری که تصویر برجسته اما بدون رنگ باشد، "برجسته‌کاری کور" نامیده می‌شود. برجسته‌کاری که در پیوند با مرکب استفاده می‌شود، به طوری که ناحیه برجسته رنگی شود، "برجسته‌کاری رجیستر رنگی" نام دارد. برجسته‌کاری که در ترکیب با طلاکوبی استفاده می‌شود، "طلاکوبی ترکیبی" یا "کامبو استامپینگ" نامیده می‌شود.

برجسته‌کاری شامل یک مرحله جداگانه در فرآیند تولید است که پس از هرگونه ورنی‌کاری و لمینت انجام می‌شود. این فرآیند requires requires یک چاپ جداگانه requires requires دارد و بر همین اساس قیمت‌گذاری می‌شود.

علاوه بر استفاده به عنوان یک المان طراحی، از برجسته‌کاری می‌توان برای بهبود عملکرد محصولات کاغذی مانند دستمال‌غذا، پوشک و دستمال کاغذی نیز استفاده کرد.

## جنس قالب
بندانگشتی|دستگاه منبت کاری دستی
فلزاتی که بیشتر برای ساخت قالب استفاده می‌شوند عبارتند از: روی، منیزیم، مس و برنج. material مورد استفاده برای یک کاربرد خاص به عوامل متعددی بستگی دارد.

## انواع برجسته‌کاری

### برجسته‌کاری کور
برجسته‌کاری کور (Blind Embossing) شامل استفاده از مرکب یا فویل برای برجسته‌نمودن ناحیه مورد نظر نمی‌شود. تنها تفاوت قابل مشاهده حاصل از این فرآیند، تغییر در ظاهر سه‌بعدی است.

فرآیند برجسته‌کاری کور، یک تصویر تمیز و متمایز یا ظریف روی کاغذ ایجاد می‌کند. این روش بهترین کاربرد را زمانی دارد که هدف ایجاد یک اثر ظریف یا سطح پایینی از جلب توجه در قطعه باشد، اما در عین حال شکل کمی از تفاوت برای اثر نهایی فراهم کند.

### برجسته‌کاری رجیستری
برجسته‌کاری رجیستر (Registered Embossing) فرآیندی است که در آن تصویر برجسته‌شده در راستای دقیق با المان دیگری که با مرکب، فویل، برش یا یک تصویر برجسته‌شده دوم ایجاد شده است، قرار می‌گیرد.

### برجسته‌کاری ترکیبی
برجسته‌کاری ترکیبی (Combination Embossing)، فرآیندی است که در آن هم‌زمان برجسته‌کاری و طلاکوبی بر روی یک تصویر واحد انجام می‌شود. این فرآیند شامل چاپ و هم‌ترازی فویل بر روی یک تصویر برجسته‌شده برای ایجاد یک اثر برجسته‌ی طلاکوبی‌شده است.

برای این برجسته‌کاری از یک قالب مجسمه‌سازی‌شده (Sculptured Die) که معمولاً از جنس برنج ساخته می‌شود، استفاده می‌گردد. این فرآیند نیاز به ثبت دقیق (Close Registration) دارد که باید کنترل شود تا تصویر و فویل به طور دقیق با هم تطابق داشته باشند.
بندانگشتی|لوازم التحریر برجسته کور
فرآیند برجسته‌کاری و طلاکوبی در یک عملیات و با استفاده از یک قالب ترکیبی (Combination Die) انجام می‌پذیرد. این قالب ترکیبی دارای لبه‌ی برش در اطراف محیط خود است تا فویل اضافی را به صورت تمیز از ناحیه‌ی برجسته‌شده جدا کند.

### پاستل‌کاری
پاستلینگ (Pastelling) که به آن برجسته‌کاری فویل رنگ‌روشن نیز گفته می‌شود، فرآیندی است که در آن از یک قالب ترکیبی برای ایجاد ظاهری ظریف و کهنه‌گونه بر روی زیرلایه‌ای که هم برجسته‌کاری و هم طلاکوبی شده است، استفاده می‌کند.

پوشش‌های مرواریدی، براق شفاف یا پوشش‌های فویل پاستلی مشابه را می‌توان انتخاب کرد که ظاهر کهنه‌گونه نرم و دو رنگ (بدون سوختگی) به تصویر برجسته‌شده می‌بخشند. کاغذهای با رنگ‌های روشن بهترین عملکرد را برای ایجاد این اثر تضادی نرم دارند.

### لعاب‌کاری
لعاب‌کاری به ناحیه‌ای برجسته‌شده اشاره دارد که ظاهری براق یا صیقلی دارد. اغلب این فرآیند با اعمال حرارت همراه با فشار انجام می‌شود تا یک اثر درخشان روی کاغذ ایجاد شود.

کاغذهای سنگین با رنگ‌های تیره معمولاً بهترین نتیجه را با گلِیزینگ می‌دهند، زیرا اثر صیقلی بسیار قابل‌توجه‌تر است و رنگ تیره کاغذ به حذف یا نرم کردن هرگونه ظاهر سوختگی که ممکن است ناشی از اعمال حرارت باشد، کمک می‌کند. هنگامی که این فرآیند در ترکیب با فویل استفاده شود، می‌تواند ظاهر کمی روشن‌تری به فویل ببخشد.

### سوزاندن
سوزاندن شبیه به لعاب‌کاری است، با این تفاوت که برای صیقل دادن کاغذ به کار نمی‌رود. در عوض، این فرآیند دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهد که نامش نشان می‌دهد: با افزایش دمای صفحه حرارتی قالب فراتر از حد معمول، اثر سوختگی در تصویر برجسته ایجاد می‌شود که ظاهری قدیمی یا سایه‌دار به وجود می‌آورد.

برای این کار بهتر است از کاغذهای با رنگ روشن استفاده شود تا ظاهر دو رنگ منحصر به فردی ایجاد گردد. در درخواست این اثر باید دقت کرد، زیرا اگر حرارت بیش از حد باشد به راحتی ممکن است کاغذ بسوزد. اگر سوختگی بسیار نزدیک به متن چاپی ایجاد شود، می‌تواند وضوح متن را کاهش دهد؛ هرچند که این تاثیر ممکن است برای برخی کاربردهای خاص دقیقاً همان نتیجه مطلوب باشد.

## احراز هویت سند
یک سردفتر اسناد رسمی می‌تواند از مهر برجسته برای علامت‌گذاری مدارک قانونی استفاده کند. این کار ممکن است به صورت مهر چسبی یا با استفاده از دستگاه برجسته‌کاری گیره‌ای انجام شود تا امضا روی سند، قرارداد و غیره را تأیید کند یا از طریق سردفتر اسناد رسمی تصدیق شود.

مهندسین حرفه‌ای دارای مجوز نیز از مهرهای برجسته برای تأیید نقشه‌ها استفاده می‌کنند و بدین ترتیب به گیرنده تضمین می‌دهند که در طراحی، دقت و بررسی لازم صورت گرفته است.

مراجع دولتی از مهرهای برجسته برای تأیید اصالت مدارک مهم مانند گواهی تولد، حکم دادگاه و غیره استفاده می‌کنند تا مشخص شود که سند اصلی و معتبر است، نه یک فتوکپی که ممکن است در فرآیند کپی‌برداری دستکاری شده باشد.

## روی تمبرها
برجسته‌کاری به طور متداول روی تمبرهای پستی و سایر انواع تمبرها استفاده شده است. کاغذ برجسته‌کاری شده روی پاکت نامه یا پاکت تمبردار، اِندیسیوم (indicum) نامیده می‌شود.

از جمله نمونه‌های قابل توجه اولیه می‌توان به برخی از اولین تمبرهای ایتالیا، ناتال و سوئیس و همچنین تمبرهای با ارزش بالای اولیه بریتانیا (۱۸۴۷-۱۸۵۴) اشاره کرد.
بندانگشتی|نقش برجسته روی تمبر مالیاتی بریتانیای کبیر در سال ۱۸۸۶.
تمبرهای مدرن نیز گاهی از برجسته‌کاری به عنوان یک عنصر طراحی استفاده می‌کنند.

## جستارهای وابسته

* جنبش‌های هنری
* تکنیکهای خلاقیت
* طلاکاری
* نقش برجسته

## منابع

# *Stanley Gibbons Stamp Catalogue: Commonwealth and British Empire Stamps 1840–1970*. 111th edition. London: Stanley Gibbons, 2009, p. GB7. ISBN 0852596839
رده:هنرهای تزئینی
رده:هنر کاغذی