حمله فرامرزی ۲۰۰۶ غزه

**حمله فرامرزی ۲۰۰۶ غزه** که از سوی شبه‌نظامیان فلسطینی با نام **عملیات وهم متبدد** () شناخته می‌شود، یک حمله مسلحانه بود که در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۶ توسط ۷ یا ۸ شبه‌نظامی فلسطینی از نوار غزه از راه یک تونل حمله علیه مواضع نیروهای دفاعی اسرائیل در نزدیکی گذرگاه مرزی کرم شالوم انجام شد. در این حمله ۲ سرباز اسرائیلی و ۲ شبه‌نظامی فلسطینی کشته شدند و ۴ سرباز اسرائیلی زخمی شدند که یکی از آنها گیلعاد شلیط بود. شلیط به اسارت درآمد و به نوار غزه منتقل شد.

شاخه نظامی حماس یعنی گردان‌های عزالدین قسام به همراه کمیته‌های مقاومت مردمی (متشکل از اعضای فتح، جهاد اسلامی و حماس) و گروهی ناشناخته به نام ارتش اسلام مسئولیت این حمله را بر عهده گرفتند. آنها اعلام کردند که این حمله در واکنش به گلوله‌باران و یک رشته حملات هوایی اسرائیل بود که در همان ماه ۲۲ فلسطینی را کشته بود.

به اسارت رفتن شلیط سبب شد اسرائیل عملیات «باران‌های تابستانی» را آغاز کند که شامل مجموعه‌ای از یورش‌ها به نوار غزه بود. این عملیات در آزادسازی شلیط ناکام ماند و سرانجام شلیط در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۱ در قالب یک تبادل اسیران آزاد شد. این نخستین بار پس از اسارت نحشون واکسمن در سال ۱۹۹۴ بود که جنگجویان فلسطینی یک سرباز اسرائیلی را به اسارت می‌گرفتند.

## پیش‌زمینه
در فوریه ۲۰۰۵ رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین محمود عباس و نخست‌وزیر اسرائیل آریئل شارون آتش‌بسی را اعلام کردند که عملاً به انتفاضه دوم پایان داد. حماس به‌صورت یک‌جانبه با رعایت این آتش‌بس موافقت کرد. اسرائیل تحت هدایت شارون در سپتامبر ۲۰۰۵ از غزه خارج شد.

حماس به‌گونه‌ای غیرمنتظره در انتخابات ژانویه ۲۰۰۶ فلسطین پیروز شد؛ انتخاباتی که ناظران آن را دمکراتیک اعلام کردند. «کوارتت» (چهارجانبه) از حماس خواست خشونت را کنار بگذارد، اسرائیل را به رسمیت بشناسد و توافق‌نامه‌های پیشین اسرائیلی-فلسطینی را بپذیرد؛ اما حماس از انجام این کار سرباز زد و در نتیجه کمک‌ها قطع شد. اسرائیل محاصره و تحریم‌هایی بر غزه تحمیل کرد و درآمدهای گمرکی را نگه داشت.

حماس آتش‌بسی را در سال ۲۰۰۵ اعلام کرده بود و تا ۱۰ ژوئن ۲۰۰۶ به آن پایبند ماند. در ۸ فوریه ۲۰۰۶ رهبر حماس خالد مشعل «آتش‌بس درازمدت» با اسرائیل را مشروط به عقب‌نشینی اسرائیل به مرزهای ۱۹۶۷ پیشنهاد داد. ساعت‌هایی پیش از آن نخست‌وزیر اسرائیل ایهود اولمرت قول داده بود هرگز بخش‌های کلیدی کرانه باختری اشغالی را رها نکند. با این حال بنا بر ادعای ارتش اسرائیل، حماس همچنان در حملات موشکی علیه شهروندان اسرائیلی نقش داشت.

در ۸ ژوئن ۲۰۰۶ در حالی که آتش‌بس هنوز برقرار بود، جمال ابوسمهدانه بازرس‌کل حماس در وزارت کشور و بنیان‌گذار کمیته‌های مقاومت مردمی در یک حمله هوایی اسرائیل به اردوگاه آموزشی تیپ‌های صلاح‌الدین در غزه ترور شد؛ حمله‌ای که سه فلسطینی دیگر را نیز کشت. این چهارمین تلاش اسرائیل برای کشتن او بود. هواداران او تهدید به انتقام‌جویی کردند.

روز بعد جنگجویان فلسطینی از غزه موشک‌هایی به جنوب اسرائیل شلیک کردند و چند ساعت پس از آن انفجاری که ارتش اسرائیل آن را به گلوله‌باران خود بر یک سکوی پرتاب نسبت داد، یک خانواده هشت‌نفره فلسطینی را کشت و دست‌کم ۳۰ تن دیگر را زخمی کرد. حماس در واکنش به این انفجار رسماً از آتش‌بس ۱۶ ماهه خود خارج شد.

## حمله و اسارت

صبح یکشنبه ۲۵ ژوئن ۲۰۰۶ در نزدیک به ساعت ۵:۳۰ به وقت محلی (GMT+۲) یک گروه از شبه‌نظامیان فلسطینی از نوار غزه از راه تونلی به طول ۳۰۰ متر که در نزدیکی گذرگاه مرزی کرم شالوم حفر کرده بودند وارد خاک اسرائیل شدند. شبه‌نظامیان پس از بیرون آمدن از تونل در خاک اسرائیل در پشت ردیفی از درختان پنهان شدند و از پشت به مواضع مرزی ارتش اسرائیل رسیدند. هم‌زمان شبه‌نظامیان دیگری از داخل نوار غزه مواضع اسرائیلی را با خمپاره و آتش ضدزرهی بمباران کردند و گروه مهاجم به سه دسته تقسیم شد.

یک دسته خود را پشت تانک مرکاوا مارک ۳ جای داد، دسته دوم پشت یک برج دیده‌بانی بتنی و دسته سوم پشت یک نفربر زرهی. شبه‌نظامیان هم‌زمان بر اهداف خود آتش گشودند. گروهی که به تانک حمله کردند در عقب آن را با یک آرپی‌جی منفجر کردند. توپچی تانک سرجوخه گیلعاد شلیط بر اثر انفجار آرپی‌جی زخمی شد و دست چپ او شکست و شانه‌اش آسیب سبکی دید. دو شبه‌نظامی سپس به تانک نزدیک شدند. برخورد آرپی‌جی تانک را به آتش کشید و سامانه اطفای حریق فعال شد اما موتور از کار افتاد و سامانه تهویه نیز کار نکرد و فضای داخل تانک خفقان‌آور شد. فرمانده و راننده تانک برای فرار بیرون آمدند و با تیراندازی شبه‌نظامیان کشته شدند. یکی از شبه‌نظامیان سپس بر روی برجک تانک رفت و نارنجک‌هایی به داخل آن پرتاب کرد و عضو دیگری از خدمه را زخمی ساخت. شلیط برای فرار از شرایط خفقان‌آور از تانک بیرون آمد و هنگام بیرون آمدن از برجک یکی از شبه‌نظامیان را دید که با کلاشنیکف بر پشتش بر تانک بالا می‌رود. شلیط در آن لحظه می‌توانست با مسلسل سنگین کالیبر ۵۰ نصب‌شده بر برجک آن شبه‌نظامی را بکشد اما تسلیم شد. او بعدها به بازجویان ارتش اسرائیل گفت که گیج و در حالت شوک بوده و به فکر تیراندازی نیفتاده است. شلیط سپس به همراه شبه‌نظامیان به غزه برده شد.

یک تانک اسرائیلی به‌زودی به محل رسید و یک پست دیده‌بانی ارتش فرار آنها را دید اما در آن زمان مشخص نبود که شبه‌نظامیان یک سرباز اسیر با خود دارند و تانک به‌موقع آتش نگشود زیرا فرمانده در انتظار مجوز بود. هنگامی که سرانجام مجوز صادر شد تانک با مسلسل‌هایش آتش گشود.

عضو سوم دسته در نزدیکی جاده‌ای مستقر شده بود و یک آرپی‌جی به‌سوی جیپ ارتش اسرائیل شلیک کرد. پس از آنکه افسر راننده جیپ آتش تلافی کرد، شبه‌نظامی با پرتاب نارنجک به‌سوی تونلی در امتداد حصار گریخت. یک خودروی زرهی اسرائیلی به‌سوی او تیراندازی کرد اما هدف نخورد و او فرار کرد.

دو شبه‌نظامی به برج دیده‌بانی حمله کردند و آن را با آرپی‌جی و سلاح سبک زیر آتش گرفتند و دو سرباز مستقر در برج را زخمی کردند. یکی از شبه‌نظامیان به‌سوی برج خزید و بار انفجاری در کنار درهای پایین آن کار گذاشت. انفجار کابل‌های ارتباطی برج را آسیب رساند. سپس شبه‌نظامی تلاش کرد از پله‌ها بالا رود اما سربازان اسرائیلی داخل برج او را دیدند و با تیراندازی در بالای پلکان کشتند. شبه‌نظامی دوم نیز توسط یک دیده‌بان ارتش شناسایی و کشته شد.

دسته سوم به یک نفربر زرهی خالی که به‌عنوان طعمه قرار داده شده بود حمله کرد و پیش از عقب‌نشینی آرپی‌جی‌ای شلیک کرد که آن را آسیب زد و به آتش کشید.

بلافاصله پس از آن شبه‌نظامیان به همراه شلیط از راه زمینی پس از منفجر کردن شکافی در حصار امنیتی به نوار غزه بازگشتند و ناپدید شدند. آنها در مسیر عقب‌نشینی بارهای انفجاری برجای گذاشتند. در همین حال نیروهای بزرگ نظامی اسرائیل به محل رسیدند و به کمک زخمیان پرداختند. بارهای انفجاری برجامانده هنگام جست‌وجوی سربازان منفجر شدند و سه سرباز را به‌شکل سبکی زخمی کردند. هنگامی که سربازان به تانک رسیدند دو جسد و یک خدمه زخمی را یافتند. پس از مشخص شدن غیبت عضو چهارم خدمه هشدار ربایش اعلام شد و نیروهای گوناگون اسرائیلی وارد غزه شدند.

### تلفات
دو سرباز اسرائیلی در این عملیات کشته شدند: ستوان‌یار پاول سلوتسکر ۲۰ ساله از دیمونا و ستوان حنان باراک ۲۰ ساله از عراد. دو شبه‌نظامی فلسطینی نیز کشته شدند: محمد فراونه ۲۲ ساله از خان یونس عضو ارتش اسلام و حامد رنتیسی ۲۲ ساله از رفح عضو کمیته‌های مقاومت مردمی.

## واکنش اسرائیل

روز پس از حمله یعنی ۲۶ ژوئن ۲۰۰۶ سه سازمان شبه‌نظامی فلسطینی مسئولیت حمله را بر عهده گرفتند: گردان‌های عزالدین قسام (شاخه نظامی حماس)، کمیته‌های مقاومت مردمی (شامل اعضای فتح، جهاد اسلامی و حماس) و ارتش اسلام. آنها بیانیه مشترکی صادر کردند و اعلام کردند تنها در صورتی دربارهٔ شلیط اطلاعاتی می‌دهند که اسرائیل همه زنان و همه زندانیان فلسطینی زیر ۱۸ سال را آزاد کند. روزنامه نیویورک تایمز در آن زمان گزارش داد که ۹۵ زن فلسطینی و ۳۱۳ کودک فلسطینی در زندان‌های اسرائیل نگهداری می‌شدند. اسرائیل این پیشنهاد را رد کرد.

دو روز بعد در ۲۸ ژوئن ۲۰۰۶ اسرائیل عملیات «باران‌های تابستانی» را آغاز کرد. همچنین نهادهای بین‌المللی گوناگون از جمله مصر فعالیت‌های دیپلماتیک برای آزادی شلیط انجام دادند. از آنجا که شلیط شهروند فرانسه نیز بود، فرانسه تلاش کرد از راه‌های دیپلماتیک آزادی او را فراهم کند. با این حال اسیرگیرندگان که تحت فرمان خالد مشعل و رهبری نظامی حماس عمل می‌کردند از آزادی او سرباز زدند.

در شب ۲۸ تا ۲۹ ژوئن ۲۰۰۶ ارتش اسرائیل ده‌ها تن از رهبران حماس در کرانه باختری را بازداشت کرد از جمله ۲۰ نماینده پارلمان فلسطین و ۸ وزیر فلسطینی. بنا بر گزارش‌ها این عملیات تلافی‌جویانه چند هفته پیش‌تر برنامه‌ریزی شده بود. در همان روز چهار هواپیمای نیروی هوایی اسرائیل بر فراز کاخ بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه در لاذقیه پرواز کردند؛ سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد که اسرائیل رهبری سوریه را حامی حماس می‌داند.

در ۱ ژوئیه ۲۰۰۶ اسیرگیرندگان شلیط خواسته دیگری مطرح کردند و خواستار آزادی ۱٬۰۰۰ زندانی فلسطینی دیگر (افزون بر زنان و نوجوانان زندانی) و پایان دادن به یورش‌های اسرائیل به غزه شدند. دو روز بعد اسیرگیرندگان اولتیماتوم ۲۴ ساعته‌ای صادر کردند و در صورت نپذیرفتن خواسته‌هایشان تهدید به پیامدهای نامشخص کردند. اسرائیل ساعاتی پس از صدور اولتیماتوم رسماً خواسته‌ها را رد کرد و اعلام کرد «هیچ مذاکره‌ای برای آزادی زندانیان انجام نخواهد شد».

در ۳ ژوئیه ۲۰۰۶ اسیرگیرندگان شلیط اولتیماتومی صادر کردند و خواستار برآورده شدن همه خواسته‌هایشان تا ۴ ژوئیه ساعت ۶:۰۰ صبح شدند اما مشخص نکردند در صورت نپذیرفتن چه خواهد شد. دفتر نخست‌وزیر اسرائیل رسماً اولتیماتوم را رد کرد. پس از پایان مهلت اولتیماتوم گروه ارتش اسلام اعلام کرد هیچ اطلاعات بیشتری دربارهٔ سرنوشت شلیط منتشر نخواهد شد.

عملیات باران‌های تابستانی که در دستیابی به هدف اصلی خود (آزادسازی شلیط) ناکام ماند، در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۶ با توافق آتش‌بس میان نخست‌وزیر اسرائیل ایهود اولمرت و رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین محمود عباس پایان یافت؛ پس از آنکه سازمان‌های شبه‌نظامی فلسطینی پذیرفتند شلیک موشک بر سدروت را متوقف کنند و اسرائیل پذیرفت عملیات‌های نظامی در نوار غزه را پایان دهد.

## سرانجام

فرمانده ارشد حماس ابوجبریل شمالی که اسرائیل او را مسئول هماهنگی اسارت شلیط می‌دانست، در جریان درگیری‌های خشونت‌بار میان حماس و سازمان جندالله وابسته به القاعده در غزه در اوت ۲۰۰۹ کشته شد.

در ۲ اکتبر ۲۰۰۹ اسرائیل یک ویدئوی ۲ دقیقه و ۴۲ ثانیه‌ای از گیلعاد شلیط دریافت کرد. در برابر آن اسرائیل ۲۰ زندانی فلسطینی را آزاد کرد. ویدئو در همان روز از شبکه‌های تلویزیونی سراسر جهان پخش شد. در این ویدئو شلیط با لباس نظامی پیامی از پیش‌نوشته‌شده را می‌خواند و از دولت اسرائیل می‌خواست معامله آزادی‌اش را نهایی کند. شلیط همچنین روزنامه‌ای عربی با تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۹ در دست داشت تا تازه بودن ویدئو ثابت شود.

شلیط سرانجام در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۱ در قالب تبادل اسیران آزاد شد. فرمانده حماس رائد العطار که هدایت‌کننده این حمله بود، در جریان جنگ ۲۰۱۴ غزه در یک حمله هوایی اسرائیل کشته شد.

## واکنش‌های رسمی
### طرف‌های درگیر
;
* نخست‌وزیر اسرائیل ایهود اولمرت اعلام کرد که اسرائیل تشکیلات خودگردان فلسطین، دولت حماس و رئیس‌جمهور محمود عباس را «مسئول این رویداد با هر آنچه دربرمی‌گیرد» می‌داند.
* رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل سپهبد دان حالوتص اعلام کرد «فلسطینیان مسئول سرنوشت سرباز اسیر هستند و ما هر کاری در توان داریم برای بازگرداندن او انجام خواهیم داد».

;
* رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین محمود عباس حمله را محکوم کرد و اعلام کرد «ما همواره دربارهٔ خطر اقدام گروه‌ها یا جناح‌های خاصی که از اجماع ملی خارج شوند و اقداماتی انجام دهند که بهای آن همیشه بر دوش ملت فلسطین است هشدار داده بودیم».
* غازی حمد سخنگوی دولت حماس در غزه از اسیرگیرندگان شلیط خواست «جان او را حفظ کرده و با او خوب رفتار کنند» و از اسرائیل خواست «وضعیت را تشدید نکند».

### واکنش‌های بین‌المللی
*  – وزارت خارجه ایالات متحده بیانیه‌ای صادر کرد و از هر دو طرف خواست خویشتنداری به خرج دهند و از گام‌هایی که وضعیت را بدتر می‌کند بپرهیزند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Israeli soldier 'seized' in raid – بی‌بی‌سی نیوز، ۲۵ ژوئن ۲۰۰۶
* Militants' Raid on Israel Raises Gaza Tension – نیویورک تایمز، ۲۶ ژوئن ۲۰۰۶

رده:اسرائیل در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:فلسطین در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:نوار غزه در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:گیلعاد شلیط
رده:مرز نوار غزه و اسرائیل
رده:درگیری اسرائیل و غزه
رده:عملیات‌های گردان‌های عزالدین قسام