پرستاری در اسلام

در **اسلام**، **پرستاران** به عنوان مظهر عشق به خدا و محمد، خدمات درمانی را به بیماران، خانواده‌ها و جوامع ارائه می‌دهند. حرفه پرستاری در اسلام چیز جدیدی نیست. سنت‌های اسلامی شامل همدردی و مسئولیت‌پذیری نسبت به نیازمندان است. این دیدگاه در طول توسعه اسلام به عنوان یک دین، فرهنگ و تمدن پدیدار شده است.

## اخلاق خدمات درمانی
در روایات اسلامی، مراقبت، تجلی عشق به خدا و محمد است. با این حال، مراقبت در اسلام چیزی بیش از عمل همدلی است؛ در عوض، شامل مسئولیت‌پذیری، حساسیت و توجه به نیازمندان، یعنی ضعفا، رنج‌دیدگان و مطرودان جامعه است. این عمل مراقبت به سه اصل دیگر تقسیم می‌شود: نیت، فکر و عمل. نیت و فکر به چه کسی، چه چیزی، کجا، چه زمانی و چرا مراقبت کردن اشاره دارد، در حالی که عمل مربوط به دانش لازم برای مراقبت کردن است. به‌طور خلاصه، مراقبت‌های بهداشتی، برخلاف سایر حرفه‌های تجاری، *خدمتی* به بیماران و خداوند تلقی می‌شود. این روحیه، عامل انگیزشی اساسی برای اکثر پزشکان و پرستاران در تاریخ اسلام بود.

## رویکرد به خدمات درمانی
جنبهٔ دیگری از خدمات مراقبت سلامت اسلامی که آن را از صنعت مراقبت سلامت معاصر غرب متمایز می‌کند، رویکرد کل‌نگر به سلامت و تندرستی است. این رویکرد کل‌نگر هم شامل درمان ریشه‌های جسمانی بیماری‌ها می‌شود و هم حمایت معنوی از بیمار را در بر می‌گیرد. این بُعد معنوی در قالب توحید (یگانگی خداوند) نمود پیدا می‌کند؛ بُعدی که در الگوهای کنونی پرستاری در غرب وجود ندارد و از این‌رو، به‌کارگیری این مدل پرستاری برای بیماران مسلمان می‌تواند با چالش روبه‌رو شود، زیرا نیازهای کل‌نگر آنان را برآورده نمی‌سازد.

## اولین پرستار مسلمان
اولین پرستار حرفه‌ای در تاریخ اسلام، زنی به نام رُفَیده بنت سعد است که با نام رُفَیده الاسلمیه یا رُفَیده الاسلمیه نیز شناخته می‌شود. او در سال ۶۲۰ میلادی (تخمینی) متولد شد و در زمان محمد (ص) زندگی می‌کرد. او از قبیله بنی اسلم در مدینه بود و از اولین افرادی در مدینه بود که اسلام را پذیرفت. رُفَیده آموزش و دانش پزشکی خود را از پدرش، که پزشک بود، دریافت کرد و مرتباً به او کمک می‌کرد. در زمانی که پیروان اولیه محمد (ص) درگیر جنگ بودند، او گروهی از پرستاران داوطلب را به میدان جنگ هدایت کرد تا مجروحان و افراد در حال مرگ را درمان و مراقبت کنند. پس از تأسیس دولت اسلامی در مدینه، محمد (ص) به او اجازه داد تا چادری را در بیرون مسجد برپا کند تا بیماران را درمان کند و زنان و دختران مسلمان بیشتری را به عنوان پرستار آموزش دهد. رُفَیده به عنوان زنی توصیف می‌شود که دارای ویژگی‌های یک پرستار ایده‌آل است: دلسوز، همدل، یک رهبر خوب و یک معلم بزرگ. گفته می‌شود که او آموزش‌های بهداشتی به جامعه ارائه می‌داد، به افراد محروم (مانند یتیمان و معلولان) کمک می‌کرد، از مراقبت‌های پیشگیرانه حمایت می‌کرد و حتی اولین قانون اخلاق پرستاری جهان را تدوین کرد.

## پرستاری در بیمارستان‌ها
در بیمارستان‌هایی که در جامعهٔ اسلامیِ قرون وسطی ساخته می‌شد، پرستاران مرد به بیماران مرد و پرستاران زن به بیماران زن رسیدگی می‌کردند. از نظر تاریخ برده‌داری در جهان اسلام، پرستاران زن غالباً از میان بردگان بودند؛ سنتی که در عربستان سعودی نیز تا زمان لغو برده‌داری در سال ۱۹۶۲ ادامه داشت، زیرا پرستاری حرفه‌ای ننگ‌آور تلقی می‌شد. بیمارستان قیروان (به انگلیسی: Kairouan) از جهات گوناگون در میان بیمارستان‌های اسلامی منحصربه‌فرد بود. این بیمارستان در سال ۸۳۰ میلادی به فرمان امیر زیادت‌الله یکم از افریقیه (۸۱۷–۸۳۸) در منطقهٔ دِمنه، نزدیک مسجد جامع قیروان ساخته شد و بسیار جلوتر از زمان خود بود. یکی از نوآوری‌های آن وجود محل انتظار برای ملاقات‌کنندگان بود. افزون بر این، نخستین پرستاران زن رسمی از سودان برای کار در این بیمارستان استخدام شدند. همچنین، در کنار پزشکان معمولی که در آنجا فعالیت می‌کردند، گروهی از امامان مذهبی که در طب نیز مهارت داشتند و به نام فقهاء البدن شناخته می‌شدند، خدماتی ارائه می‌کردند که به‌احتمال قوی شامل رسیدگی به نیازهای معنوی بیماران نیز می‌شد.

## منابع

رده:اسلام و علم
رده:پرستاری
رده:تاریخ پرستاری