شماره خدمت

**شماره خدمت** یا **شماره شناسایی خدمت** کدی شناسایی است که برای شناسایی یک فرد در یک گروه بزرگ به کار می‌رود. شماره‌های خدمت بیشتر با سازمان‌های نظامی پیوند دارند؛ با این حال در سازمان‌های غیرنظامی نیز کاربرد دارند. شماره‌های شناسایی ملی را نیز می‌توان گونه‌ای از شماره خدمت دانست.

واژه «شماره سریال» گاهی هم‌معنای شماره خدمت به کار می‌رود؛ اما شماره سریال بیشتر به کدهای تولید و کالاها اشاره دارد و نه به شناسایی افراد. در ارتش کانادا نیز «شماره سریال» به شماره‌ای یکتا گفته می‌شد که به هر یگانی که در جنگ جهانی دوم بسیج شده بود اختصاص می‌یافت. بر پایه کنوانسیون‌های ژنو (۱۹۴۹)، شماره شناسایی خدمت از جمله داده‌هایی است که طرف‌های درگیر موظف به ثبت آن برای مجروحان، بیماران و اسیران جنگی هستند و اسیران جنگی هنگام بازجویی باید آن را اعلام کنند.

## استرالیا
### جنگ جهانی اول
در نخستین نیروی امپراتوری استرالیا، شماره‌هایی با عنوان «شماره هنگی» به درجه‌داران و سربازان اختصاص داده می‌شد؛ اما افسران و پرستاران شماره‌ای نداشتند. شماره‌های هنگی به‌ندرت یکتا بودند. هر گردان یا سپاه دنباله شماره‌ای خاص خود را داشت که معمولاً از ۱ آغاز می‌شد. در نتیجه چندین ده سرباز شماره ۱ را در اختیار داشتند که معمولاً به گروهبان ارشد هنگ یا افسر تدارکات هنگ داده می‌شد. هنگامی که سربازی از یک یگان به یگان دیگر منتقل می‌شد، اگر شماره‌اش پیش‌تر در اختیار فرد دیگری نبود آن را نگه می‌داشت؛ در غیر این صورت شماره‌ای تازه یا حرف A یا B به شماره قبلی افزوده می‌شد. سربازان بازگشته به خدمت نیز اغلب حرف R را به شماره خود می‌افزودند. در سال ۱۹۱۷ سامانه‌ای تازه برای «تقویت‌های عمومی» به کار گرفته شد و شماره‌های یکتایی در بازه ۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰ اختصاص یافت.

در ۱۹۲۱ شیوه شماره‌گذاری هنگی در ارتش استرالیا کنار گذاشته شد و سامانه‌ای سراسری جایگزین آن شد که به هر سرباز شماره‌ای یکتا اختصاص می‌داد.

### جنگ جهانی دوم
با توجه به مشکلات سامانه پیشین، به همه اعضای دومین نیروی امپراتوری استرالیا شماره‌ای یکتا با نام «شماره ارتشی» اختصاص یافت. نخستین حرف نشان‌دهنده ایالت محل سربازگیری بود: N (نیوساوت‌ولز)، V (ویکتوریا)، Q (کوئینزلند)، S (استرالیای جنوبی)، W (استرالیای غربی)، T (تاسمانی) و D (قلمرو شمالی). شماره سربازان زن پس از حرف ایالت دارای حرف F بود و شماره‌های نیروی امپراتوری دارای حرف X بودند. شماره پایین‌تر نشان‌دهنده ثبت‌نام زودتر بود؛ برای نمونه ژنرال سر توماس آلبرت بلمی شماره VX1 را داشت.

### پس از جنگ جهانی دوم
پس از جنگ جهانی دوم سامانه شماره‌گذاری ارتش استرالیا بسیار پیچیده شد. سامانه‌ای دوگانه تا ژوئیه ۱۹۴۷ ادامه یافت؛ ثبت‌نام‌های تازه شماره‌هایی آغاز شده با X500000 دریافت کردند. از سپتامبر ۱۹۴۷ سامانه‌ای بر پایه مناطق نظامی برای ارتش منظم استرالیا معرفی شد. نیروهای داوطلب جنگ کره (کی-فورس) شماره‌هایی آغاز شده از ۴۰۰٬۰۰۰ دریافت کردند و دیگر داوطلبان شماره‌هایی از ۹۰۰٬۰۰۰ گرفتند. این سامانه (سری ۹۰۰٬۰۰۰) تا سال ۲۰۰۲ کاربرد داشت و سپس با سامانه یکپارچه PMKeyS جایگزین شد که نیروهای دفاعی استرالیا را از شماره خدمت به شماره کارمندی منتقل کرد.

## کانادا
کانادا از دوران جنگ جهانی اول کاربرد «شماره هنگی» را آغاز کرد. در جنگ جهانی دوم بلوک‌هایی از شماره‌های هنگی ۵ یا ۶ رقمی به یگان‌ها اختصاص داده می‌شد. قالب شماره به صورت X12345 بود که X نشان‌دهنده ناحیه نظامی محل سربازگیری بود (A برای ناحیه ۱، B برای ناحیه ۲ و به همین ترتیب). تا ۱۹۴۵ افسران شماره‌ای نداشتند و تنها با نام و درجه شناسایی می‌شدند.

در دهه ۱۹۶۰ شماره بیمه اجتماعی (SIN) جایگزین شماره هنگی شد. خود شماره بیمه اجتماعی نیز در دهه ۱۹۹۰ با شماره خدمت تازه‌ای با قالب X12 345 678 جایگزین شد؛ زیرا اداره مالیات کانادا مجوز بهره‌گیری از شماره بیمه اجتماعی را به‌عنوان شماره خدمت لغو کرد.

## هنگ‌کنگ
افسران کنونی پلیس هنگ‌کنگ از شماره‌ای ۵ رقمی بهره می‌برند که همه درجات زیر افسران ارشد آن را بر یونیفرم خود می‌زنند. همین الگوی شماره‌گذاری در اداره خدمات اصلاحی هنگ‌کنگ و سازمان آتش‌نشانی هنگ‌کنگ نیز کاربرد دارد.

## بریتانیا
سربازان ارتش بریتانیا شماره‌ای ۸ رقمی دریافت می‌کنند. پیش از ۱۹۲۰ هر هنگ شماره خدمت خاص خود را صادر می‌کرد که تنها در همان هنگ یکتا بود و هنگام انتقال سرباز شماره تازه‌ای به وی داده می‌شد. افسران تا ۱۹۲۰ شماره خدمت نداشتند. سامانه نوین با فرمان ارتشی شماره ۳۳۸ (۹ اوت ۱۹۲۰) معرفی شد که شماره‌ها در آغاز حداکثر ۷ رقم و بعدها تا ۸ رقم افزایش یافت.

نمونه‌هایی از بازه شماره‌ها:
* سپاه خدمات ارتش سلطنتی: ۱ تا ۲۹۴۰۰۰
* نیزه‌داران: ۳۰۹۰۰۱ تا ۳۸۶۰۰۰
* سپاه سیگنال سلطنتی: ۲۳۰۳۰۰۱ تا ۲۶۰۴۰۰۰
* سپاه مهندسان برق و مکانیک سلطنتی: ۱۶۰۰۰۰۰۱ تا ۱۶۱۰۰۰۰۰

تا ۱۹۶۰ سربازان وظیفه‌ای که داوطلبانه در نیروهای مسلح باقی می‌ماندند همچنان از شماره خدمت وظیفه خود بهره می‌بردند. در نیروی دریایی سلطنتی، شماره‌های خدمت ۸ رقمی بودند و با حرفی آغاز و پایان می‌یافتند؛ حرف نخست نشان‌دهنده پایگاه سربازگیری بود: P (پورتسموث)، C (چتم) و D (دونپورت) و حرف پایانی جمع‌آزما بود. بعدها حرف آغازین برای تمایز میان زنان و مردان و افسران و ملوانان بازتعریف شد. پس از معرفی سامانه اداره مشترک پرسنل (JPA) در ۲۰۰۷، همه شماره‌های خدمت تازه نیروی دریایی سلطنتی به قالب ۸ رقمی آغاز شده با ۳ تغییر یافت و تمایزی میان جنسیت یا درجه باقی نماند.

## ایالات متحده
نیروهای مسلح ایالات متحده شماره‌های خدمت را در ۱۹۱۸ معرفی کردند و در ۱۹۷۴ کاربرد آن‌ها را متوقف ساختند. نخستین فردی که شماره خدمت دریافت کرد آرتور کرین بود.

قالب‌های شماره خدمت در نیروهای گوناگون چنین بود:
* ۱۲-۳۴۵-۶۷۸: سربازان نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا و نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا
* ۱۲۳-۴۵-۶۷: سربازان نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا
* ۱۲۳۴–۵۶۷: سربازان گارد ساحلی ایالات متحده آمریکا
* ۱۲۳۴۵۶: سربازان سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا
* ۱۲۳۴۵: بیشتر افسران ارتش آمریکا

شماره‌های خدمت سرانجام با شماره تأمین اجتماعی جایگزین شدند: در ارتش و نیروی هوایی از ۱ ژوئیه ۱۹۶۹ و در نیروی دریایی و تفنگداران دریایی از ۱ ژانویه ۱۹۷۲ و در گارد ساحلی از ۱ اکتبر ۱۹۷۴.

از ژوئن ۲۰۱۱ ارتش آمریکا برنامه‌ای برای حذف شماره تأمین اجتماعی از کارت‌های شناسایی نظامی و جایگزینی آن با شماره خدمت تازه آغاز کرد تا از سرقت هویت اعضای نیروهای مسلح پیشگیری شود. اکنون همه اعضا شماره شناسایی وزارت دفاع دریافت کرده‌اند.

## ژاپن
در ارتش امپراتوری ژاپن شماره شناسایی با عنوان «شماره دفتر نظامی» () شناخته می‌شد. در نیروهای دفاعی ژاپن (خودای‌تای) نیز شماره شناسایی وجود دارد که برای شناسایی اعضا به کار می‌رود و بر پلاک شناسایی حک می‌شود. این شماره حتی پس از بازنشستگی به‌طور دائم در پرونده پرسنلی فرد باقی می‌ماند.

قالب شماره شناسایی در هر یک از شاخه‌های نیروهای دفاعی متفاوت است:
* نیروی زمینی: G1234567 (حرف G برگرفته از )
* نیروی دریایی: MO12-345678A (افسران)، ME12-345678A (درجه‌داران) (حرف M برگرفته از )
* نیروی هوایی: AO12-345678 (افسران)، AE12-345678 (درجه‌داران) (حرف A برگرفته از )

شماره شناسایی هر شاخه در شاخه دیگر قابل بهره‌گیری نیست و در صورت انتقال میان شاخه‌ها شماره تازه‌ای اختصاص می‌یابد.

## جایگاه در حقوق بین‌الملل
بر پایه کنوانسیون‌های ژنو مصوب ۱۹۴۹، شماره شناسایی خدمت از جمله آگاهی‌هایی است که طرف‌های درگیر باید برای شناسایی مجروحان، بیماران و کشته‌شدگان دشمن ثبت کنند (ماده ۱۶ کنوانسیون نخست و ماده ۱۹ کنوانسیون دوم). همچنین بر پایه ماده ۱۷ کنوانسیون سوم (دربارهٔ رفتار با اسیران جنگی)، اسیر جنگی هنگام بازجویی موظف به اعلام نام، درجه، تاریخ تولد و شماره شناسایی خود است و حق سکوت در این باره به رسمیت شناخته نشده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* شماره‌های ارتشی در یادبود جنگی استرالیا

رده:زندگی نظامی
رده:شناساگرها