رصدخانه هوابرد

بندانگشتی|رصدخانه‌های فروسرخ هوابُرد ناسا - رصدخانه لیرجت، رصدخانه هوابرد کویپر و سوفیا - در کنار تصاویری که نشان می‌دهند اندازه هر تلسکوپ تقریباً با یک بزرگسال مقایسه می‌شود، به تصویر کشیده شده‌اند.
**رصدخانه هوابُرد**  یا **رصدخانه هوایی،** هواپیما یا کِشتی‌هوایی مجهز به تلسکوپ نجومی است. با حمل تلسکوپ به ارتفاع به مقدار کافی بالا، تلسکوپ می‌تواند از پوشش ابر و آلودگی جلوگیری کند و مشاهدات را در طیف فروسرخ، بالاتر از بخار آب موجود در جو که تابش فروسرخ را جذب می‌کند، انجام دهد. برخی از معایب این روش عبارتند از: ناپایداری سکوی بالابر، محدودیت‌های وزنی دستگاه، نیاز به بازیابی ایمن تجهیزات پس از پرتاب و هزینه بالاتر در مقایسه با یک رصدخانه زمینی مشابه. رصدخانه‌های هوابُرد بسیار گران هستند، زیرا به خدمه، خلبان و سوخت نیاز دارند. هزینه سالانه اداره رصدخانه سوفیا تقریباً مشابه تلسکوپ فضایی هابل بود.

مشاهدات متعددی از خورشیدگرفتگی‌ها از سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۸۰ انجام شد. ناسا اولین رصدخانه هوابُرد تخصصی، گالیله، را در سال ۱۹۶۵ ایجاد کرد. سوفیا، آخرین رصدخانه از این نوع، در سال ۲۰۲۲ بازنشسته شد. 

## تاریخچه
### تعقیب کسوف
#### تلاش‌های اولیه
[بندانگشتی|دانشمندان رصد دریایی با دوربین مخصوص از کشتی هوایی [یواس‌اس لس‌آنجلس (زدآر-۳)|''یواس‌اس لس‌آنجلس'' عکس‌برداری از کسوف انجام می‌دهند.]]
اولین تلاش‌ها برای مشاهده اجرام نجومی از طریق هواپیما در سال ۱۹۲۰ از یک هواگرد دوباله انجام شد. تا سال ۱۹۶۰، اجرام اصلی چنین رصدهایی، خورشیدگرفتگی‌ها بودند.

در سال ۱۹۲۳، نیروی دریایی ایالات متحده سعی کرد خورشیدگرفتگی ۱۰ سپتامبر را از شانزده هواپیما، از جمله هواگرد دوباله فلیکستو اِف۵اِل، رصد کند «تا خط مرکزی خورشیدگرفتگی را از هوا تعیین کند». هیچ عکسی از خورشیدگرفتگی ثبت نشد. افسر و عکاس آلبرت ویلیام استیونز یکی از خلبانان این سفر اکتشافی بود، او گاهی «پدر نجوم هوابُرد» نامیده می‌شود. تلاش دیگری برای رصد خورشیدگرفتگی، این بار از یک بالون، صورت گرفت. در ۲۴ ژانویه ۱۹۲۵، رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده و اداره استانداردهای ایالات متحده گروهی از ستاره‌شناسان را برای رصد خورشیدگرفتگی کامل از کشتی هوایی یواس‌اس ''لس‌آنجلس'' بر فراز شهر نیویورک، به سرپرستی کاپیتان ادوین تیلور پولاک، گرد هم آوردند. آنها از «دو جفت دوربین تلسکوپی» برای ثبت بخش‌های داخلی و خارجی تاج خورشید و یک طیف‌نگار استفاده کردند. این سفر اکتشافی تبلیغات خوبی به دست آورد، اما در مشاهدات خود چندان موفق نبود - بالون خیلی پایدار نبود و عکس‌ها تار بودند. تلاش بعدی موفقیت‌آمیز بود: هیئت اعزامی رصدخانه نیروی دریایی برای مشاهده خورشیدگرفتگی ۲۸ آوریل ۱۹۳۰ در هانی لیک، کالیفرنیا، با هواپیمای ووت او۲یو کرسر مجهز به دوربین، «نزدیک شدن سایه» را ثبت کردند.

نیروی هوایی ارتش و انجمن نشنال جئوگرافیک در سال ۱۹۳۲ سفر اکتشافی دیگری را برای مشاهده کسوف ۳۱ آگوست ترتیب دادند. استیونز به همراه ستوان چارلز دی. مک‌آلیستر از نیروی هوایی ارتش، اولین عکس از سایه ماه که در طول یک کسوف خورشیدی بر روی زمین افتاده بود را گرفت.

#### پس از جنگ
[بندانگشتی|دو سرهنگ [نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا|نیروی هوایی ایالات متحده در حال بررسی مسیر خورشیدگرفتگی ۲۵ فوریه ۱۹۵۲، در حال آماده شدن برای سفری به آفریقا.]]
برای خورشیدگرفتگی ۳۰ ژوئن ۱۹۵۴، مشاهدات «از درون یک هواپیمای ویژه لینکلن» انجام شد. عکس‌ها به «به دست آوردن روشنایی و قطبش تاج خورشید، همراه با روشنایی و قطبش آسمان» کمک کردند. چندین مأموریت در دهه ۱۹۶۰ انجام شد. سه هواپیمای اِن‌سی-۱۳۵ از آزمایشگاه علمی لوس آلاموس (LASL) برای مشاهدات خورشیدگرفتگی از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰ مورد استفاده قرار گرفتند. این هواپیماها توسط کمیسیون انرژی اتمی اداره می‌شدند.

### رصدخانه‌های ناسا
اولین رصدخانه هوابُرد ناسا، گالیله، یک کانویر ۹۹۰ اصلاح‌شده بود. این رصدخانه اولین بار در خورشیدگرفتگی ۳۰ مه ۱۹۶۵ به پرواز درآمد. نام گالیله را از آن خود کرد زیرا در طول خورشیدگرفتگی  قمرهای مشتری را از هواپیما رصد کرد. گالیله تا سال ۱۹۷۳ مورد استفاده قرار گرفت، تا اینکه در یک برخورد هوایی نابود شد. از آن برای رصد کسوف، دنباله‌دار ایکیا-سکی، رصدهای فروسرخ سیاره‌ای و بارش‌های شهابی جیاکوبینی استفاده شد. جرارد پی. کویپر، دانشمند سیاره‌ای، مجموعه‌ای از رصدهای زهره را در طیف فروسرخ نزدیک و مقابله مریخ انجام داد. گالیله II، که آن هم یک کانویر ۹۹۰ است، برای مدت بسیار کوتاهی مورد استفاده قرار گرفت.
پرونده:Learjet_Observatory_Telescope.jpg|جایگزین=12-inch infrared telescope of the Learjet Observatory| تلسکوپ فروسرخ ۱۲ اینچی رصدخانه لیرجت
پرونده:36_Inch_Airborne_Infrared_Telescope_(6996884880).jpg|جایگزین=Kuiper Airborne Observatory interior| نمای داخلی رصدخانه هوابُرد کویپر
پرونده:SOFIA_ED10-0182-01_full.jpg|جایگزین=Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy (SOFIA)| رصدخانه هوابُرد برای نجوم فروسرخ (سوفیا)
از نظر دیافراگم، بزرگ‌ترین ابزار قابل حمل توسط هواپیما تا به امروز، یک تلسکوپ  است. تلسکوپ بازتابی که توسط یک بوئینگ ۷۴۷ اصلاح‌شده برای پروژه رصدخانه هوابُردی برای نجوم فروسرخ (سوفیا) حمل می‌شود. این ابزار در سال ۲۰۱۰ برای مشاهدات نجومی مورد استفاده قرار گرفت. در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵، سیاره کوتوله پلوتون از بین یک ستاره دور و زمین عبور کرد و سایه‌ای روی زمین در نزدیکی نیوزیلند ایجاد کرد که به سوفیا اجازه داد تا جوّ پلوتو را مطالعه کند.

## فهرست رصدخانه‌های هوابُرد-ویژه ساخته شده

## جستارهای وابسته
* تلسکوپ بالون‌بُرد
* تلسکوپ فضایی
* جدول زمانی تلسکوپ‌ها، رصدخانه‌ها و فناوری رصدی

## یادداشت‌ها

## منابع

## برای مطالعهٔ بیشتر

* 
* SWUIS Airborne Missions
* SP-4302 Adventures in Research: A History of Ames Research Center 1940-1965
* 
* NASA - Top Ten Discoveries from SOFIA

رده:رصدخانه‌های هوابرد
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده