شلومو موشه عمار

**شلومو موشه عمار** (؛ ؛ زادهٔ ۱ آوریل ۱۹۴۸) خاخام سفاردی و خاخام‌باشی پیشین سفاردی اسرائیل است. او از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ با عنوان ریشون لتسیون (عنوان سنتی خاخام‌باشی سفاردی در سرزمین اسرائیل) خدمت کرد. همتای اشکنازی او در دوران تصدی‌اش یونا متسگر بود. در سال ۲۰۱۴ به سمت خاخام‌باشی سفاردی اورشلیم برگزیده شد.

عمار در کازابلانکای مراکش به دنیا آمد و در سال ۱۹۶۲ همراه خانواده‌اش به اسرائیل مهاجرت کرد. او از شاگردان نزدیک عووادیه یوسف، رهبر روحانی حزب شاس و خاخام‌باشی پیشین سفاردی، بود. عمار پیش از انتصاب به مقام خاخام‌باشی اسرائیل، ریاست دادگاه دینی پتخ تیکوا را بر عهده داشت و در سال ۲۰۰۲ نخستین خاخام‌باشی منفرد شهر تل‌آویو شد.

عمار به دلیل مواضعش دربارهٔ قبایل گمشدهٔ یهود، ازدواج مدنی، قانون بازگشت و نیز روابط بین‌الادیانی شناخته می‌شود. همچنین به خاطر اظهارنظرهای جنجالی دربارهٔ دگرباشان جنسی و یهودیت اصلاح‌گرا مورد انتقاد قرار گرفته‌است.

## زندگی‌نامه
### دوران آغازین
شلومو عمار در کازابلانکای مراکش در خانوادهٔ الیاهو و میما (میریام) عمار به دنیا آمد. او در کازابلانکا در یشیوای مدرسهٔ عطار هتوراه تحصیل کرد. خانوادهٔ او در سال ۱۹۶۲ هنگامی که ۱۴ سال داشت به اسرائیل مهاجرت کردند. عمار در یشیوای پونوِوِژ به ادامهٔ تحصیل پرداخت و سپس به یشیوای کوچکی در شهر شمالی شلومی منتقل شد که در سن ۱۹ سالگی به عنوان خاخام آن شهر منصوب گردید. در ۲۰ سالگی نیز مسئولیت نظارت بر کشروت شهر نهریا را بر عهده گرفت.

عمار دانش داینوت (قضاوت شرعی) را در حیفا نزد خاخام یعقوو نیسان روزنتال آموخت. او از نزدیکان و شاگردان عووادیه یوسف، رهبر روحانی حزب شاس و خاخام‌باشی پیشین سفاردی، بود. پیش از انتصاب به مقام خاخام‌باشی سفاردی اسرائیل، عمار ریاست دادگاه دینی (بت دین) پتخ تیکوا را بر عهده داشت. او در سال ۲۰۰۲ به عنوان خاخام‌باشی تل‌آویو برگزیده شد و نخستین خاخام‌باشی منفرد این شهر بود.

### زندگی شخصی
شلومو و همسرش مزال صباغ ۱۲ فرزند دارند. دخترش یهودیت راحل با خاخام عووادیه یوسف (پسر خاخام‌باشی سفاردی ایتسخاک یوسف و نوهٔ عووادیه یوسف) ازدواج کرده‌است.

## خاخام‌باشی سفاردی اسرائیل
عمار به عنوان ریشون لتسیون پیشین، رهبر روحانی جامعهٔ سفاردی در سرزمین اسرائیل به‌شمار می‌رود و یهودیان سراسر جهان همچنان او را رهبری مرجع می‌دانند.

### تلاش برای بازگرداندن «قبایل گمشده»
عمار تلاش گسترده‌ای برای آوردن فلاشمورا (بازماندگان یهودیان اتیوپیایی) به اسرائیل انجام داد و اعلام کرد که هر کسی که از طریق تبار مادری با عضوی از بتا اسرائیل خویشاوندی دارد، یهودی محسوب می‌شود و باید توسط دولت به اسرائیل آورده شود. در ژانویهٔ ۲۰۰۴، به دنبال توصیه‌های کنست و خاخام‌باشی‌ها، آریل شارون طرحی را برای انتقال همهٔ فلاشمورا (نزدیک به ۱۸٬۰۰۰ نفر) به اسرائیل تا پایان ۲۰۰۷ اعلام کرد.

عمار در سال ۲۰۰۸ گفت: «ما همه مقصریم و همه سرزنش‌پذیریم که یهودیان اتیوپی را همراه بقیهٔ مردم یهود به خانه بازنگرداندیم.» او همچنین با موافقت عووادیه یوسف حکم داد که بازماندگان یهودیان اتیوپیایی که به‌زور به مسیحیت گرویده بودند «بدون هیچ تردیدی از هر جهت یهودی هستند» و پرسش‌گری دربارهٔ یهودیت این جامعه ممنوع است.

### بنی آنوسیم

در سال ۲۰۰۴، عمار برای شرکت در جشن صدسالگی کنیسهٔ شَعاری تیکوا در لیسبون به پرتغال سفر کرد. در طول اقامتش با بازماندگان خانواده‌های یهودی آزاردیده توسط تفتیش عقاید که همچنان یهودیت را حفظ کرده بودند (بنی آنوسیم) دیدار کرد. این دیدار میان یک خاخام‌باشی و مارانوهای پرتغالی (بنی آنوسیم) نخستین دیدار از این دست پس از سده‌ها بود. عمار وعده داد کمیته‌ای برای بررسی وضعیت هلاخایی این جامعه تشکیل دهد.

### پیشنهاد ازدواج مدنی
عمار در سپتامبر ۲۰۰۵ اعلام کرد که آمادهٔ حمایت از ازدواج مدنی برای غیریهودیان و افرادی است که وابستگی دینی ندارند. او تأکید کرد که پیشنهاد وی با طرح پیشین الیاهو بخشی دورون (که ازدواج مدنی را برای همهٔ علاقه‌مندان پیشنهاد کرده بود) متفاوت است و تنها شامل ازدواج غیریهودیان با یکدیگر می‌شود. عمار گفت این پیشنهاد برای حل مشکل نزدیک به ۳۰۰٬۰۰۰ مهاجر غیریهودی بی‌دین اسرائیل (بسیاری از اتحاد شوروی سابق) طراحی شده که ادعای هویت یهودی و حق شهروندی دارند اما وضعیت یهودی‌شان ممکن است طبق معیارهای ارتدکس پذیرفته نشود.

### پیشنهاد اصلاح قانون بازگشت
در نوامبر ۲۰۰۶، عمار پیش‌نویس لایحه‌ای را به نخست‌وزیر ایهود اولمرت ارائه کرد که بند تبدیل دین را از قانون بازگشت اسرائیل حذف می‌کرد. بر اساس این لایحه، مبدلان دینی از همهٔ شاخه‌های یهودیت (از جمله یهودیت ارتدکس) از حق شهروندی خودکار محروم می‌شدند و قانون بازگشت تنها به یهودیان تَبار مادری محدود می‌گردید.

عمار در مصاحبه‌ها گفت که این لایحه برای پیشگیری از «وضعیتی که در آن دو ملت در کشور اسرائیل وجود داشته باشد» طراحی شده‌است. او استدلال کرد که گنجاندن مبدلان دینی در قانون بازگشت، فرایند تبدیل دین را از امری مذهبی به اقدامی سیاسی تبدیل کرده و بسیاری صرفاً برای مهاجرت تبدیل دین می‌دهند نه از روی ایمان واقعی.

عمار گفت این لایحه تا حدی در واکنش به بررسی دادگاه عالی اسرائیل دربارهٔ دادخواست‌های جنبش یهودیت اصلاح‌گرا برای اجازهٔ اقامت مبدلان اصلاح‌گرا در اسرائیل تنظیم شده‌است. این لایحه با انتقاداتی از سوی جنبش‌های اصلاح‌گرا و محافظه‌کار و نیز سیاستمداران اسرائیلی از جمله آوراهام راویتس نمایندهٔ اتحاد یهودیت توراتی مواجه شد. راویتس گفت باور ندارد این لایحه، حتی در صورت تصویب، مانع دریافت شهروندی توسط مبدلان اصلاح‌گرا و محافظه‌کار شود و افزود که لایحهٔ عمار تبعیض آشکار علیه مبدلان دینی محسوب می‌شود. با این حال برخی از حقوقدانان و سیاستمداران دینی مانند زوولون اورلو نمایندهٔ حزب ملی مذهبی از جداسازی تبدیل دین از فرایند سکولار شهروندی حمایت کردند.

## خاخام‌باشی سفاردی اورشلیم
در اکتبر ۲۰۱۴، پس از ۱۱ سال که اورشلیم بدون خاخام‌باشی بود (به دنبال درگذشت خاخام‌باشی اورشلیم، شالوم مساس)، عمار به عنوان خاخام‌باشی سفاردی اورشلیم در کنار خاخام‌باشی اشکنازی آریه اشترن برگزیده شد. عمار از حمایت شهردار اورشلیم نیر بارکات و رئیس حزب خانه یهودی، نفتالی بنت، برخوردار بود.

## روابط بین‌ادیانی

عمار در نامه‌ای به زبان عربی خطاب به یوسف قرضاوی، عالم مسلمان، سخنان پاپ بندیکت شانزدهم دربارهٔ اسلام را مورد انتقاد قرار داد و نوشت: «راه ما احترام به هر دین و هر ملتی بر اساس مسیرشان است، چنان‌که در کتاب انبیا آمده‌است: "زیرا هر ملتی به نام خدای خود خواهد رفت."» او بعدها به پاپ بندیکت گفت که وظیفهٔ اوست پیام تعلق مردم یهود به سرزمین اسرائیل را به جهان برساند.

در دسامبر ۲۰۱۹ عمار برای شرکت در رویدادی بین‌الادیانی از بحرین بازدید کرد و در آنجا با پادشاه بحرین حمد بن عیسی آل خلیفه و رهبران دینی از قطر، کویت، اردن، لبنان، مصر، روسیه، ایالات متحده، ایتالیا، هند و تایلند دیدار کرد.

## جنجال‌ها و انتقادها
### اظهارات دربارهٔ دگرباشان جنسی
عمار بارها به دلیل اظهاراتش دربارهٔ دگرباشان جنسی مورد انتقاد شدید قرار گرفته‌است. در نوامبر ۲۰۱۶ در مصاحبه‌ای با روزنامهٔ اسرائیل هیوم همجنس‌گرایی را «فرقهٔ نفرت‌انگیزها» خواند و گفت که طبق تورات «مجازاتش مرگ است». در ژوئیهٔ ۲۰۱۹ اعلام کرد که دگرباشان جنسی «نمی‌توانند دیندار باشند» و از تبدیل‌درمانی حمایت کرد. در ژوئن ۲۰۲۱ نیز رژهٔ افتخار سالانهٔ دگرباشان جنسی در اورشلیم را «رژهٔ نفرت‌انگیزها» نامید.

### اظهارات دربارهٔ یهودیت اصلاح‌گرا
در سپتامبر ۲۰۱۷ عمار در واکنش به دادخواست‌هایی که خواستار ساخت محل نیایش مختلط زن و مرد در دیوار ندبه بودند، گفت که پیروان یهودیت اصلاح‌گرا «دربارهٔ منکران هولوکاست در ایران فریاد می‌زنند اما خودشان بیشتر از منکران هولوکاست انکار می‌کنند».

## دیگر فعالیت‌ها
### نشان شاهی مراکش
در سال ۲۰۱۳ پادشاه مراکش محمد ششم بالاترین نشان شاهی (وسام العرش) را به عمار اعطا کرد. عمار این نشان را «روزی بزرگ برای یهودیان مراکشی» توصیف کرد.

### دیدار با پادشاهان اسپانیا
در سال ۲۰۱۴ عمار با خوان کارلوس یکم پادشاه اسپانیا دیدار کرد و در آوریل ۲۰۱۵ به دیدار فلیپه ششم در کاخ سارسوئلا در مادرید دعوت شد تا دربارهٔ اعطای شهروندی اسپانیایی به یهودیان سفاردی گفتگو کند.

### حمایت از یهودیان فرانسه

عمار پس از حملات شارلی ابدو در ژانویهٔ ۲۰۱۵ نقش بسزایی در دلداری‌دادن به یهودیان فرانسه ایفا کرد. او رابطهٔ نزدیکی با جامعهٔ یهودی فرانسه و خاخام‌باشی فرانسه، حاییم کورسیا، دارد.

## آثار

از جمله آثار منتشرشدهٔ عمار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* «برکت الیاهو» — تفسیر مفصل بر تورات که به افتخار پدرش نامگذاری شده‌است.
* «شِما شلومو» — مجموعه‌ای از پاسخ‌نامه‌های شرعی (ریسپونسا).
* «کِرِم شلومو» — پاسخ‌نامه‌هایی دربارهٔ احکام و فرمان‌های ویژهٔ سرزمین اسرائیل.
* «بِئرا شِل میریام» — دربارهٔ کشروت، به افتخار مادرش نامگذاری شده.
* «میامیم یمیما هگادهٔ پسح» — تفسیری بر هگادهٔ پسح.
* «میامیم یمیما» — تفسیری بر سرودها و برکات شبات.
* «کول میتسَلوت خاتانیم» — پاسخ‌نامه‌هایی دربارهٔ خوپا، کتوبا و مراسم ازدواج یهودی.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* خاخام‌باشی سفاردی شلومو عمار در وزارت امور خارجهٔ اسرائیل

رده:زادگان ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:افراد زنده
رده:اهالی کازابلانکا
رده:اهالی پتخ تیکوا
رده:مراکشی‌های مهاجرت‌کرده به اسرائیل
رده:خاخام‌های اسرائیل
رده:خاخام‌های سفاردی