فرهنگ یمن

**فرهنگ [[یمن]]** پیشینه فرهنگی کهنی دارد.  موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد این کشور باعث شده که در طول تاریخ  ، فرهنگی متمایز و خاص نسبت به همسایگان خود کسب کند.

## ادبیات
ادبیات در یمن شامل ادبیات عامیانه مانند ترانه‌های سنتی، داستان‌های شفاهی و اشعار و همچنین آثار نویسندگان مدرن شعر، داستان، غیرداستان و نمایشنامه می‌شود. به گفته مارک واگنر، استاد ادبیات عرب، «نویسندگان یمنی در طول سال‌ها به طیف وسیعی از مضامین، از جمله مهاجرت، تبعید، نژادپرستی، روابط مسلمانان و یهودیان و کثرت‌گرایی فرهنگی پرداخته‌اند.»  کتاب «دختر گاروت» نوشته احمد بن عبدالله السقاف در سال ۱۹۲۷ به‌عنوان نخستین رمان یک نویسنده یمنی شناخته می‌شود.

علاوه بر تعداد زیادی از آثار الهام گرفته از ادبیات شفاهی یا کتبی اسلامی ، تا زمان مهاجرت یهودیان یمنی در حدود سال 1950، یک سنت متمایز شعر و نثر در میان یهودیان یمنی وجود داشت.

زنان از جمله صداهای برجسته در شعر یمن به‌شمار می‌آیند. نخستین شاعر شناخته‌شده از جزیره سقطرا، فاطمه السقطریه بود که در قرون نهم و دهم میلادی فعال بوده است. زینب بنت محمد الشهاریه که در سال ۱۷۰۲ درگذشت، آثار پراکنده‌اش جایگاهی «قابل احترام» در ادبیات یمن دارد.

## موسیقی
موسیقی یمن در درجه اول به خاطر مجموعه‌ای از ستاره‌های محبوب پان‌عرب در خارج از کشور شناخته می‌شود. در جهان عرب ، یمن مدت‌هاست که یک مرکز فرهنگی بوده است. سرود ملی یمن توسط عبدالله «الفضول» عبدالوهاب نعمان سروده شده است.

یونسکو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۰۳، سنت آوازهای شاعرانه در شهر صنعا، معروف به «الغناء الصنعانی»، را به‌عنوان یکی از شاهکارهای میراث شفاهی و ناملموس بشریت اعلام کرد.

## تئاتر
تاریخ تئاتر یمن حداقل به یک قرن پیش، به اوایل دهه ۱۹۰۰ میلادی، برمی‌گردد. گروه‌های تئاتر آماتور و حرفه‌ای (تحت حمایت دولت) در مراکز شهری بزرگ این کشور اجرا دارند. بسیاری از شاعران و نویسندگان برجسته یمن، مانند علی احمد باکثیر ، محمد الشرفی و وجدی الاهدل ، آثار نمایشی نوشته‌اند؛ اشعار، رمان‌ها و داستان‌های کوتاه نویسندگان یمنی، مانند محمد عبدالولی و عبدالعزیز المقالح ، نیز برای صحنه اقتباس شده‌اند. نمایش‌نامه‌های نویسندگان عرب، مانند توفیق الحکیم و سعدالله ونوس ، و همچنین نویسندگان غربی، از جمله شکسپیر ، پیراندلو ، برشت و تنسی ویلیامز ، در یمن اجرا شده‌اند. از نظر تاریخی، شهر بندری جنوبی عدن مهد تئاتر یمن است. در دهه‌های اخیر، پایتخت صنعا، میزبان جشنواره‌های تئاتر متعددی بوده است که اغلب همزمان با روز جهانی تئاتر برگزار می‌شوند.

## آشپزی
بندانگشتی|240x240پیکسل|فاتوت یکی از غذاهای سنتی یمن است که به نوعی نان سرخ‌شده با تخم‌مرغ گفته می‌شود. این خوراکی در وعده صبحانه و میان‌وعده‌ها بسیار محبوب است و در سراسر یمن و به‌ویژه در مناطق شهری تهیه می‌شود.
غذاهای یمنی کاملاً با آشپزی خاورمیانه که بیشتر شناخته شده‌اند، متفاوت است و حتی از منطقه‌ای به منطقه دیگر کمی تفاوت دارد.

مرغ، گوشت بز و گوسفند بیشتر از گوشت گاو مصرف می شوند که گران است. ماهی نیز به خصوص در مناطق ساحلی خورده می شود.

پنیر، کره و دیگر فرآورده‌های لبنی در رژیم غذایی یمنی چندان رایج نیستند. با این حال، دوغ در برخی روستاها که دسترسی به آن بیشتر است، تقریباً به‌صورت روزانه مصرف می‌شود. رایج‌ترین چربی‌های مورد استفاده در غذاهای یمنی شامل روغن گیاهی و روغن حیوانی (گی) در خوراک‌های شور هستند، در حالی‌که «سمن» (کره تصفیه‌شده) به‌عنوان چربی اصلی در شیرینی‌ها و خوراکی‌های شیرین به‌کار می‌رود.

اگرچه هر منطقه تنوع خاص خود را دارد، *[[سلته|اما سالتح]]* غذای ملی محسوب می‌شود. پایه آن خورش گوشت قهوه‌ای رنگی به نام *مراق* ، کمی کف شنبلیله و *[[ژوگ|ساهویق]]* یا *ساهوقا* (مخلوطی از فلفل چیلی ، گوجه فرنگی ، سیر و سبزیجات آسیاب شده در سالسا ) است. برنج ، سیب زمینی ، تخم مرغ همزده و سبزیجات از افزودنی‌های رایج به *سالتح* هستند. این غذا به طور سنتی با نان پهن یمنی خورده می‌شود که به عنوان وسیله‌ای برای برداشتن غذا از روی آن عمل می‌کند.

شکشوکا یک غذای محبوب در یمن است.  شکشوکا با تخم مرغ ، گوشت ، گوجه فرنگی ، فلفل ، پیاز و ادویه جات (اغلب شامل زیره ، زردچوبه و فلفل چیلی ) تهیه می شود.  معمولاً با نان فطیر یمنی یا نان سفید به عنوان غذا سرو می شود.

از دیگر غذاهای محبوب می توان به اسعید ، فحسه ، ثارید ، سمک موفا ، مندی ، کبسه و فتوت اشاره کرد.

شاهی حلیب ( چای شیر ، که بعد از قات سرو می‌شود)، چای سیاه (با هل ، میخک یا نعناع )، قشر (پوسته قهوه)، قهوه (قهوه)، کرکادین (دم‌کرده گل‌های خشک شده ختمی)، ناقیع الزبیب (نوشیدنی کشمش سرد) و دیبا (شهد کدو) نمونه‌هایی از نوشیدنی‌های محبوب یمنی هستند. آب انبه و گواوا نیز محبوب هستند.

ملوغا و لحوه محبوب‌ترین انواع نان‌های مسطح موجود در یمن هستند. ملوغا با غذاهای لوبیا مانند فول مدام (شبیه برنج و لوبیا ) خورده می‌شود. لحوه با کاری ، خورش و سوپ و همچنین غذاهای برنجی خورده می‌شود.

## قات
چپ|بندانگشتی|مرد یمنی در حال جویدن و فروش قات
قات، که با نام «خت» نیز شناخته می‌شود، گیاهی است که به‌طور گسترده در یمن کشت می‌شود و معمولاً برای جویدن مورد استفاده قرار می‌گیرد. بلعیدن عصارهٔ این گیاه اثری مشابه آمفتامین ایجاد می‌کند. یمنی‌ها در ساعات بعدازظهر، ضمن پوشیدن لباس‌های سنتی، به جویدن این گیاه محرک می‌پردازند. جویدن قات همچنین بخشی از فرهنگ تجاری یمن محسوب می‌شود و به‌عنوان ابزاری برای تسهیل تصمیم‌گیری در جلسات کاری به‌کار می‌رود، هرچند از بیگانگان انتظار نمی‌رود که در این رسم مشارکت کنند.

## ورزش
فوتبال محبوب‌ترین ورزش در یمن است. تیم ملی فوتبال یمن در لیگ‌های فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا رقابت می‌کند. این کشور همچنین میزبان بسیاری از باشگاه‌های فوتبال است. آنها در لیگ‌های ملی و بین‌المللی رقابت می‌کنند.

کوه‌های یمن فرصت‌های زیادی برای ورزش‌های فضای باز مانند دوچرخه‌سواری ، صخره‌نوردی ، پیاده‌روی ، کوه‌پیمایی ، اسکی ، پرش از کوه و سایر ورزش‌های چالش‌برانگیزتر، از جمله کوهنوردی ، فراهم می‌کنند. تورهای کوهنوردی و پیاده‌روی به کوه‌های سراوات و کوه نبی شعیب، از جمله قله‌های ۵۰۰۰ متری در منطقه، به صورت فصلی توسط آژانس‌های محلی و بین‌المللی آلپاین برگزار می‌شوند.

مناطق ساحلی یمن و جزیره سقطرا فرصت‌های فراوانی برای ورزش‌های آبی فراهم می‌کنند؛ از جمله موج‌سواری، بادی‌بوردینگ، قایقرانی، شنا و غواصی. جزیره سقطرا به‌عنوان یکی از بهترین مقاصد موج‌سواری در جهان شناخته می‌شود.

## آموزش
یمن در شاخص توسعه انسانی سال ۲۰۰۶، رتبه ۱۵۰ از ۱۷۷ و در شاخص توسعه جنسیتی (۲۰۰۶)، رتبه ۱۲۱ از ۱۴۰ کشور را دارد.  یمن هنوز در تأمین زیرساخت‌های لازم با مشکل مواجه است. امکانات مدارس و مواد آموزشی از کیفیت پایینی برخوردارند، تعداد کلاس‌های درس بسیار کم است و کادر آموزشی ناکافی است، به همین دلیل آموزش در یمن بسیار ضعیف است.

دولت یمن توسعه نظام آموزشی را در اولویت اصلی خود قرار داده است. سهم بودجه اختصاص یافته به آموزش و پرورش در طول دهه گذشته همچنان بالا بوده است.  ، که به طور متوسط بین 14 تا 20 درصد از کل هزینه‌های دولت را تشکیل می‌دهد. در سال 2000، این رقم 32.8 درصد بوده است. هزینه‌های آموزش و پرورش در سال 2001، 9.6 درصد بوده است  در چشم‌انداز استراتژیک برای 25 سال آینده از سال 2000، دولت متعهد شده است که تغییرات قابل توجهی در سیستم آموزشی ایجاد کند و در نتیجه بی‌سوادی را تا سال 2025 به کمتر از 10 درصد کاهش دهد 

## معماری
[بندانگشتی|منظره تاریخی شهر قدیمی [صنعا ، یک میراث جهانی یونسکو ]]
تاریخ معماری در یمن از دوران باستان آغاز می‌شود، زمانی که به لطف ظهور دولت‌شهرهایی که از طریق تجارت ثروتمند شدند، سنت معماری جنوب عربستان در منطقه شکوفا شد. این تحولات در دوره اسلامی نیز ادامه یافت و هم ویژگی‌های محلی و هم تأثیرات خارجی را نشان داد. شهرها و شهرستان‌های تاریخی یمن همچنین به خاطر خانه‌های برجی سنتی خود که از آجر گلی یا سنگی ساخته شده‌اند و تا چندین طبقه ارتفاع دارند، مشهور هستند.  شهرهای قدیمی صنعا، شیبام و زبید به عنوان میراث جهانی یونسکو تعیین شده‌اند. 

## جستارهای وابسته

* تاریخ یمن
* جغرافیای یمن
* جمعیت‌شناسی یمن
* قات در یمن

## منابع

رده:فرهنگ عرب
رده:فرهنگ در خاورمیانه
رده:فرهنگ غرب آسیا
رده:فرهنگ در یمن