عملیات راه مصمم

**عملیات راه مصمم** () یک عملیات نظامی بود که نیروهای دفاعی اسرائیل از ۲۲ ژوئن ۲۰۰۲ (۱ تیر ۱۳۸۱) در کرانه باختری آغاز کرد. این عملیات در پی عملیات دیوار دفاعی و با هدف دستیابی به اهدافی انجام شد که در آن عملیات به‌ویژه در شمال کرانه باختری محقق نشده بود.

در دو ماه پس از عملیات دیوار دفاعی، پنج افسر و سرباز اسرائیلی در سرزمین‌های فلسطینی کشته شدند و اسرائیل ۶۴ حمله بزرگ را تجربه کرد که ۸۳ غیرنظامی در آن‌ها جان باختند. بمب‌گذاری اتوبوس در تقاطع پت اورشلیم در ۱۸ ژوئن ۲۰۰۲ که ۱۹ نفر در آن کشته شدند، انگیزه مستقیم صدور فرمان این عملیات از سوی آریل شارون نخست‌وزیر اسرائیل بود. بر پایه نظرسنجی‌ها، ۸۰ درصد یهودیان اسرائیلی از اجرای این عملیات پشتیبانی می‌کردند.

برخلاف عملیات دیوار دفاعی که در آن نیروی نظامی انبوه به‌صورت متمرکز به کار گرفته شد، در عملیات راه مصمم نیروها به‌صورت پراکنده و در صدها اقدام نقطه‌ای فشرده و مداوم عمل کردند. این عملیات رسماً از ۲۲ ژوئن تا ۲ ژوئیه ۲۰۰۲ ادامه یافت، هرچند کنش‌های مرتبط با آن تا هفته‌ها پس از آن تداوم داشت.

## پیشینه
### عملیات دیوار دفاعی
در جریان عملیات دیوار دفاعی در بهار ۲۰۰۲، نزدیک به ۳۰ هزار سرباز اسرائیلی شهرهای کرانه باختری را که زیر نظر تشکیلات خودگردان فلسطینی بود اشغال کردند. هدف این عملیات واکنش به عملیات انتحاری در هتل پارک شهر نتانیا در عید پِسَح بود که نزدیک به ۳۰ اسرائیلی در آن کشته شدند. عملیات دیوار دفاعی به کشته شدن ده‌ها فلسطینی و اشغال بیشتر شهرهای کرانه باختری انجامید.

با وجود آنکه در جریان دیوار دفاعی رهبری سازمان‌های مسلح فلسطینی تا حد زیادی متلاشی شد و انبارهای بزرگ سلاح (از جمله موشک‌های ضدزره و نمونه‌های اولیه موشک قسام) ضبط شد، نیاز به آزادسازی یگان‌های ذخیره ارتش اسرائیل را ناگزیر کرد پیش از تحقق همه اهداف عملیات نیروهایش را بیرون بکشد. به‌ویژه در نابلس و جنین ارتش نتوانسته بود زیرساخت‌های مسلحانه را به‌طور کامل از میان بردارد.

### موج حملات ژوئن ۲۰۰۲
در دو ماه پس از عملیات دیوار دفاعی، پنج افسر و سرباز اسرائیلی در کنش‌های گوناگون نظامی در سرزمین‌های فلسطینی کشته شدند که بیشتر آن‌ها در جریان تلاش برای بازداشت افراد تحت تعقیب رخ داد. یگان‌های سازمانی که در عملیات دیوار دفاعی شرکت کرده بودند فرصت استراحت نیافتند. اسرائیل ۶۴ حمله بزرگ را تجربه کرد که ۸۳ غیرنظامی در آن‌ها جان باختند.

در ۱۸ ژوئن ۲۰۰۲ بمب‌گذاری اتوبوس خط ۳۲ الف در تقاطع پت در اورشلیم رخ داد که ۱۹ نفر در آن کشته شدند. آریل شارون نخست‌وزیر اسرائیل برای نخستین بار در مقام نخست‌وزیری از محل حادثه بازدید کرد و همان روز دستور اجرای عملیات راه مصمم را صادر کرد. در ماه ژوئن ۲۰۰۲ در مجموع ۵۷ اسرائیلی در حملات فلسطینی کشته شدند. بر پایه نظرسنجی، ۸۰ درصد یهودیان اسرائیلی از این عملیات پشتیبانی می‌کردند.

## اهداف عملیات
هدف اصلی عملیات راه مصمم تکمیل آنچه بود که ارتش اسرائیل در عملیات دیوار دفاعی آغاز کرده بود، یعنی نابودی زیرساخت‌های مسلحانه‌ای که پس از نبردهای سخت آوریل ۲۰۰۲ همچنان در منطقه باقی مانده بود. از آنجا که دستیابی به این هدف مستلزم زمان طولانی و حضور مستمر در منطقه بود، هدف فرعی عملیات استقرار نیروهای ارتش در پیرامون شهرهای فلسطینی، ایجاد زیرساخت اطلاعاتی و امنیتی و بازگرداندن کنترل امنیتی کامل به منطقه برای درازمدت بود.

هدف کوتاه‌مدت عملیات نیز متوقف ساختن موج حملات ژوئن ۲۰۰۲ بود که در بمب‌گذاری تقاطع پت (۱۸ ژوئن) و حمله به تپه فرانسوی در اورشلیم (۱۹ ژوئن) به اوج خود رسیده بود.

## روند عملیات
### تغییر راهبرد تاکتیکی
ارتش اسرائیل برای پرهیز از فشار بین‌المللی و فراهم ساختن امکان اقدام درازمدت، تاکتیک خود را تغییر داد: به‌جای وارد کردن نیروهای انبوه، نیروهای کوچک وارد شهرها می‌شدند، مأموریت مشخصی را انجام می‌دادند و بازمی‌گشتند. برخلاف دوره پیش از عملیات دیوار دفاعی که یورش‌هایی از این دست به‌صورت پراکنده و با نیاز به تأیید دولت برای ورود به منطقه الف انجام می‌شد، در عملیات راه مصمم این یورش‌ها بر پایه روزانه و با مجوز فرمانده گردان صورت می‌گرفت.

ارتش اسرائیل فراخوان اضطراری ذخیره صادر کرد، اما برخلاف فراخوان‌های پیش از عملیات دیوار دفاعی، تاریخ مشخصی برای ترخیص تعیین شد.

### اطلاعات نظامی و اهداف
سازمان اطلاعات اسرائیل گزارش داد که شماری از فعالان ارشد حماس از نوار غزه از سد امنیتی اسرائیل گذشته و به کرانه باختری رفته و ساخت مواد منفجره را در آنجا آغاز کرده‌اند. عملیات عمدتاً علیه هسته‌های حماس و جهاد اسلامی فلسطین هدف‌گذاری شده بود.

### مراحل اجرایی
در مرحله نخست، نیروهای سنگین ارتش وارد شهرهای کرانه باختری شدند و مواضع خود را تثبیت کردند. ارتش حکومت نظامی (منع رفت‌وآمد) اعلام کرد و به بازداشت افراد تحت تعقیب پرداخت. پس از چند هفته، مواضع ثابت (به‌جز در نابلس) رها شد، اما یگان‌ها تقریباً هر شب برای بازداشت وارد شهرها می‌شدند.

ورود نیروهای کوچک به شهرهای فلسطینی بدون همراهی نیروهای زرهی بزرگ به دلیل پاکسازی منطقه از سلاح سنگین در جریان عملیات دیوار دفاعی امکان‌پذیر شده بود.

کنش‌های انجام‌شده در جریان عملیات دربرمی‌گرفت:
* اعلام منع رفت‌وآمد در شهرهای بزرگ کرانه باختری
* استقرار نیروها در سراسر کرانه باختری و آغاز کنش‌های امنیتی جاری بدون محدودیت زمانی
* ده‌ها یورش هدفمند برای بازداشت و کسب داده‌های اطلاعاتی
* نبرد با افراد مسلح و کشتن فعالان کلیدی
* یورش به ساختمان‌های تشکیلات خودگردان فلسطینی و ضبط اسناد
* خنثی‌سازی حملات در مراحل گوناگون آماده‌سازی
* یافتن و نابودی کارگاه‌های ساخت مواد منفجره
* تخریب خانه‌های افراد مسلح

### دستاوردهای اعلام‌شده
در ۷ ژوئیه ۲۰۰۲، بنیامین بن‌الیعزر وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرد که در جریان عملیات ۱۵۰ فرد تحت تعقیب بازداشت شده‌اند که ده تن از آن‌ها عامل انتحاری بالقوه بودند و ۱۴ کارگاه ساخت مواد منفجره شناسایی و نابود شده‌است. پس از دو هفته، ارتش اسرائیل عملیات را «موفقیت بزرگ» خواند و به کاهش حملات فلسطینی و نبود تلفات اسرائیلی استناد کرد.

با این حال، هفته سوم عملیات شاهد دو حمله فلسطینی بود: یکی در شهرک عمانوئل و دیگری در تل‌آویو.

## پیامدها
یک ماه پس از آغاز عملیات، یکی از فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل در کرانه باختری گفت که عملیات «در حال ارائه نتیجه» است و دو حمله صورت‌گرفته را استثناهایی خواند که قاعده را تأیید می‌کنند.

### تغییر الگوی حضور نظامی
در جنین، تانک‌ها و نفربرهای زرهی که در حال گشت‌زنی بودند با یک یا دو خودروی جیپ جایگزین شدند. سرهنگ موشه تمیر فرمانده تیپ گولانی فرمانده منطقه جنین شد. نیروهای او بیرون شهر و عمدتاً بر خط درز مستقر شدند و بر پایه نیاز و عمدتاً برای بازداشت‌های مشخص وارد شهر می‌شدند و بیرون می‌آمدند.

در الخلیل، ۱۸۰ فرد فلسطینی مظنون در جریان عملیات بازداشت شدند.

### پیامدهای کوتاه‌مدت و درازمدت
عملیات که در پی چندین حمله سنگین در ماه ژوئن انجام شد، در کاهش سطح خشونت و برقراری آرامش نسبی تا اواسط ژوئیه موفق بود. در اواسط ژوئیه موج تازه‌ای از حملات آغاز شد و ارتش اسرائیل عملیات دیگری موسوم به «شاید این بار» را آغاز کرد. در پی فشار مستمر ارتش در طول تابستان، ماه‌های اوت، سپتامبر و اکتبر ۲۰۰۲ نسبتاً آرام بودند.

پیامد بلندمدت‌تر عملیات بهبود چشمگیر توانایی خنثی‌سازی اقدامات مسلحانه از سوی اسرائیل بود؛ نسبت حملات خنثی‌شده به کل اقدام‌ها به‌شدت افزایش یافت و درصد حملات «موفق» به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.

### انتقادها
در جریان عملیات، سازمان‌های چپ‌گرا و سازمان‌های حقوق بشر از شیوه‌های ارتش اسرائیل به‌ویژه کاربرد منع رفت‌وآمد، تخریب خانه‌ها و بهره‌گیری از «روش همسایه» انتقاد کردند. چپ افراطی اسرائیل نیز اسرائیل را به ارتکاب جنایات جنگی متهم کرد. در پی این انتقادها، جنبش‌های سربازان ناراضی شکل گرفت که از سربازان دیگر خواستند از خدمت در سرزمین‌های اشغالی سرباز زنند.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گزارش مجله تایم درباره عملیات

رده:درگیری‌ها در ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:اسرائیل در ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:مبارزه با تروریسم در اسرائیل
رده:نبردهای انتفاضه دوم
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عبری