آیین بهائی در ازبکستان

**دیانت بهائی در ازبکستان** در زمان حیات بهاءالله، بنیان‌گذار این آیین، آغاز شد. حدود سال ۱۹۱۸، حدود ۱۹۰۰ بهائی در تاشکند وجود داشت. در دوره سیاست سرکوب دین در اتحاد جماهیر شوروی سابق، این جوامع کاهش یافتند - تا سال ۱۹۶۳ در کل اتحاد جماهیر شوروی حدود ۲۰۰ بهائی وجود داشت. تا دهه ۱۹۸۰ که آیین بهائی دوباره در سراسر اتحاد جماهیر شوروی شروع به رشد کرد، اطلاعات کمی در دست است. در سال ۱۹۹۱، یک محفل روحانی ملی بهائیان اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد، اما به سرعت بین اعضای سابق آن تقسیم شد. در سال ۱۹۹۲، یک محفل روحانی ملی منطقه‌ای برای کل آسیای مرکزی با مقر آن در عشق آباد تشکیل شد. در سال ۱۹۹۴، محفل روحانی ملی ازبکستان انتخاب شد. در سال ۲۰۰۸، هشت محفل روحانی محلی بهائی یا گروه‌های کوچک‌تر در دولت ثبت نام کرده بودند هرچند اخیراً نیز حملات و اخراج‌هایی صورت گرفته است.

## تاریخ در منطقه
### بخشی از امپراتوری روسیه
قدیمی‌ترین رابطه بین آیین بهائی و ازبکستان در حوزه تاریخ این کشور با روسیه قرار می‌گیرد. در آن زمان، زمانی که این منطقه به عنوان بخشی از امپراتوری روسیه، به نام‌های مختلف روسیه آسیایی یا ترکستان روسیه نامیده می‌شد، تاریخ آن به سال ۱۸۴۷ برمی‌گردد، زمانی که سفیر روسیه در تهران، شاهزاده دیمیتری ایوانوویچ دولگورکوف، درخواست کرد که باب، مبشر آیین بهائی که در ماکو زندانی بود، به جای دیگری منتقل شود. او همچنین قتل‌عام دینداران ایرانی را محکوم کرد و خواستار آزادی بهاءالله، بنیان‌گذار آیین بهائی، شد. در زمان حیات بهاءالله، این آیین در سمرقند تأسیس شد که میرزا ابوالفضل بعداً به آنجا سفر کرد. میرزا ابوالفضل در سال ۱۸۹۲ در سمرقند، کتابی *با عنوان «فصل الخطاب*» (برهان قاطع) در پاسخ به سؤالات میرزا حیدرعلی تبریزی نوشت. همچنین در سمرقند بود که او با یک واعظ پروتستان مناظره کرد. در سال ۱۹۱۰، جامعه بهائی سمرقند علاوه برداشتن یک مدرسه، اولین مجمع خود را انتخاب کرد و مرکزی ساخت که چهار جلسه در هفته برگزار می‌کرد.

یکی از لوح‌های حضرت عبدالبهاء خطاب به محفل سمرقند می‌گوید:آیا می‌دانید در چه چرخه‌ای آفریده شده‌اید و در چه عصری وجود دارید؟ این عصر، عصر کمال مبارک است و این زمان، زمان اسم اعظم!... اگر در این فصل شاد و مسرور نباشیم، منتظر چه فصل دیگری باشیم و به دنبال چه زمان دیگری بگردیم؟ این زمان، زمان رویش است؛ فصلِ گردهماییِ شاد!... 

### دوره شوروی
در تاشکند، جامعه‌ای از بهائیان به حدود ۱۹۰۰ عضو گسترش یافته بود که از یک کتابخانه، مدارس زبان فارسی و روسی پشتیبانی می‌کردند و جلسات بزرگی با اجازه مقامات دولتی برگزار می‌شد. آثار بهائی منتشر شده در تاشکند شامل چندین اثر از عبدالبهاء بود. تا سال ۱۹۳۸، پس از دستگیری‌های متعدد و سیاست سرکوب دین، بهائیان در سراسر اتحاد جماهیر شوروی به زندان‌ها و اردوگاه‌ها فرستاده می‌شدند یا به خارج از کشور فرستاده می‌شدند. جوامع بهائی در ۳۸ شهر در سراسر قلمرو شوروی از بین رفتند. در تاشکند، بهائیان مورد بازجویی و زندانی قرار گرفتند. آقا حبیب‌الله باقراف از تاشکند به ده سال زندان «در همسایگی دریای شمال و جنگل‌های قطبی» محکوم شد.

پس از ممنوعیت دین، بهائیان، با پایبندی کامل به اصل اطاعت از حکومت قانونی، اداره آن را رها کردند و املاک آن ملی شد. تا سال ۱۹۴۶ در تمام ترکستان، فقط جوامع عشق آباد، سمرقند و تاشکند به حیات خود ادامه دادند. بهائیان در طول دهه ۱۹۵۰، طبق نقشه رهبر وقت دین، شوقی افندی، موفق شدند دوباره وارد کشورهای مختلف بلوک شرق شوند. تا سال ۱۹۵۶، تنها اشاره مبهمی به وجود یک جامعه فعال بهائی در ازبکستان وجود داشت.

در سال ۱۹۶۳ دو جامعه کوچک بهائی در فهرست بهائیان ثبت شدند - تاشکند و یک جامعه بهائی منزوی در فرغانه. بیت العدل اعظم، که از سال ۱۹۶۳ رهبر این آیین بود، جوامع کوچک بهائی را در بیشتر مناطق اتحاد جماهیر شوروی به رسمیت شناخت: ارمنستان، آذربایجان، گرجستان، ترکستان، تاجیکستان، ازبکستان. در آن زمان در اتحاد جماهیر شوروی ۲۰۰ بهائی وجود داشت.

## توسعه جامعه
شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد آیین بهائی در دهه ۱۹۸۰ در سراسر اتحاد جماهیر شوروی شروع به رشد کرد. در سال ۱۹۹۰، محافل روحانی محلی در سمرقند و تاشکند فهرست شدند. در سال ۱۹۹۱، یک محفل روحانی ملی بهائیان اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد، اما به سرعت بین اعضای سابق آن تقسیم شد. در سال ۱۹۹۲، یک محفل روحانی ملی منطقه‌ای برای کل آسیای مرکزی (ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان) با مقر آن در عشق آباد تشکیل شد. در سال ۱۹۹۴، محفل روحانی ملی ازبکستان انتخاب شد.

## جامعه مدرن
در سال ۲۰۰۶، سفیر سیار وزارت امور خارجه ایالات متحده در امور آزادی مذهبی بین‌المللی، ازبکستان را به دلیل سرکوب اخیر اقلیت‌های مذهبی مورد انتقاد قرار داد و گفت که دولت رئیس‌جمهور اسلام کریموف محدودیت‌ها را افزایش داده است. با این حال، بهائیان ازبک توانستند در سال ۲۰۰۸ در یک کنفرانس منطقه‌ای در مورد پیشرفت این دین در آلماتی در جنوب شرقی قزاقستان شرکت کنند دو جامعه در ازبکستان هماهنگی بیشتری در تلاش‌های این جامعه نشان دادند. سه عضو محفل روحانی ملی، نمایندگان حیفا برای کنوانسیون بین‌المللی بهائیان در سال ۲۰۰۸ بودند، و ازبک‌ها در جاهای دیگر به این آیین پیوسته بودند. اما در سال‌های ۲۰۰۹–۲۰۱۰، گروه‌های ثبت‌شده جلساتی داشتند که منحل شد و والدینی که اجازه حضور فرزندانشان در این جلسات را امضا کرده بودند، جریمه شدند. تبلیغات در مورد فعالیت‌های مذهبی، از جمله فعالیت‌های بهائیان و مسلمانان، از طریق اپراتورهای تلویزیون کابلی ازبکستان اجباری شده بود.

### جمعیت‌شناسی
آمار کمیته امور مذهبی دولت نشان می‌دهد که یکی از جوامع بهائی بین اکتبر ۲۰۰۲ و فوریه ۲۰۰۷ ثبت نام خود را از دست داده است تا سال ۲۰۰۵، ۶ جامعه بهائی در دولت ثبت شده بودند در حالی که در سال ۲۰۰۸، هشت جامعه ثبت شده بودند. این جوامع شامل تاشکند، سمرقند، جیزک، بخارا و ناوی بودند. آرشیو داده‌های انجمن ادیان (با تکیه بر دایرةالمعارف جهانی مسیحیت) تعداد بهائیان را در سال ۲۰۰۵ حدود ۷۷۰ نفر تخمین زده است

## جستارهای وابسته
* دین در ازبکستان
* آزادی مذهب در ازبکستان
* تاریخ ازبکستان
* فهرست شهرهای ازبکستان
* آیین بهائی در ترکمنستان
* آزار و اذیت بهائیان

## برای مطالعهٔ بیشتر
* تاریخ مقدماتی جامعه بهائی سمرقند، ازبکستان، نوشته دوان ال. هرمان و حسن تی. شودیف، وزیر بهائی، هلند: زمستان ۲۰۰۴

## منابع

## پیوند به بیرون
* جامعه ملی بهائیان ازبکستان

رده:بهائیت بر پایه کشور
رده:دین در ازبکستان
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده