عملیات ۲۰۰۴ اسرائیل در شمال نوار غزه

**عملیات ۲۰۰۴ اسرائیل در شمال نوار غزه** عملیات نظامی گسترده‌ای بود که نیروهای دفاعی اسرائیل با نام رمز **عملیات روزهای توبه** () در شمال نوار غزه به اجرا درآورد. این عملیات از ۲۹ سپتامبر تا ۱۶ اکتبر ۲۰۰۴ به مدت هفده روز ادامه یافت و در جریان آن نزدیک به ۱۳۰ فلسطینی و ۵ اسرائیلی کشته شدند. مقاومت فلسطینی این رویداد را «معرکه روزهای خشم» نامید.

عملیات بر شهرهای بیت حانون و بیت‌لاهیا و اردوگاه آوارگان جبالیا تمرکز داشت که به گفته اسرائیل به‌عنوان پایگاه پرتاب راکت‌های قسام به‌سوی شهر سدروت و شهرک‌های اسرائیلی در نوار غزه به کار می‌رفتند. عملیات پس از کشته شدن دو کودک اسرائیلی بر اثر اصابت راکت قسام در سدروت آغاز شد. نام عملیات برگرفته از نام عبری فصل اعیاد بزرگ یهودی بود که عملیات در آن بازه زمانی انجام گرفت.

## پیش‌زمینه
در جریان سال ۲۰۰۴ آریل شارون، نخست‌وزیر اسرائیل، طرح عقب‌نشینی یک‌جانبه از نوار غزه را پیش می‌برد. این طرح شامل خروج ارتش و برچیدن همه شهرک‌های یهودی بود و با مخالفت‌های گسترده‌ای در داخل اسرائیل و حتی در حزب لیکود روبه‌رو شده بود.

در طول همان سال چندین عملیات نظامی اسرائیلی در نوار غزه انجام شد. تحلیلگران این عملیات‌ها را با دو هدف تفسیر می‌کردند: جلوگیری از تقویت حماس پس از عقب‌نشینی احتمالی و نشان دادن اینکه اسرائیل از موضع قدرت عقب‌نشینی می‌کند.

انگیزه بی‌واسطه عملیات، ادامه پرتاب راکت‌های قسام از شمال نوار غزه به‌سوی شهر سدروت بود. در ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۴ دو کودک سه‌ساله و پنج‌ساله اسرائیلی بر اثر اصابت راکت قسام حماس در سدروت کشته شدند و حماس این حمله را واکنشی به حمله ارتش اسرائیل به اردوگاه جبالیا دانست.

## روند عملیات
### آغاز حمله (۲۹–۳۰ سپتامبر)
در ۲۹ سپتامبر پنج فلسطینی از جمله توفیق علی شرفی عضو حماس در حملات اسرائیل به اردوگاه جبالیا و نابلس در کرانه باختری کشته شدند. در ۳۰ سپتامبر ارتش اسرائیل در یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های نظامی خود طی سال‌های اخیر وارد شمال نوار غزه شد. بیش از صد تانک میرکاوا با پشتیبانی هوایی بالگردهای آپاچی به‌سوی جبالیا پیش‌روی کردند و درگیری‌های شدیدی با نیروهای حماس درگرفت. در همان روز نخست دست‌کم ۲۳ فلسطینی (شبه‌نظامیان و غیرنظامیان) کشته و ۷۲ نفر زخمی شدند. بولدوزرها خانه‌ها را تخریب کردند و ساکنان مجبور به فرار شدند. یک سرباز اسرائیلی نیز در یک پست دیده‌بانی کشته شد.

### گسترش عملیات (اکتبر)
در ۱ اکتبر نیروهای اسرائیلی با پشتیبانی تانک وارد شهر جبالیا و شهرهای بیت حانون و بیت‌لاهیا شدند. دست‌کم پنج فلسطینی در حملات موشکی به جبالیا کشته شدند. در ۲ اکتبر یاسر عرفات در نوار غزه وضعیت اضطراری اعلام و خواستار کمک بین‌المللی شد. ارتش اسرائیل عملیات ایجاد یک منطقه حائل به عمق ۹ کیلومتر در شمال نوار غزه را آغاز کرد تا برد راکت‌های قسام را پوشش دهد. حکومت ایالات متحده آمریکا از اسرائیل خواست از نیروی بیش‌ازحد بهره نگیرد.

بر پایه گزارش‌های رسانه‌های اسرائیلی، در جریان عملیات نزدیک به ۲۰۰۰ سرباز و ۲۰۰ تانک به کار گرفته شدند. فرمانده ستاد ارتش اسرائیل موشه یعلون هشدار داد که عملیات ممکن است هفته‌ها ادامه یابد.

در ۴ اکتبر محاصره غزه به‌شدت تنگ‌تر شد. بر پایه گزارش مرکز المیزان برای حقوق بشر، تأسیسات آب و برق هدف قرار گرفتند و بیماران از دسترسی به بیمارستان‌های اصلی غزه یا مصر بازماندند.

در ۵ اکتبر بشیر الدباش، یکی از فرماندهان جهاد اسلامی، با شلیک موشک از هواپیمای اسرائیلی در شهر غزه کشته شد. همچنین در همان روز ایمان درویش الحمص، دختر ۱۳ ساله فلسطینی، هنگام رفتن به مدرسه در نزدیکی رفح توسط سربازان اسرائیلی کشته شد. سربازان گروهان فرمانده خود را متهم کردند که ۲۰ گلوله از فاصله نزدیک به‌سوی او شلیک کرده‌است.

در ۹ اکتبر عبدالرئوف نبهان، فرمانده محلی بازوی نظامی حماس در جبالیا، هنگام آماده‌سازی موشک ضدزره کشته شد. ارتش اسرائیل مدعی شد او مسئول پرتاب راکتی بود که در عصر سوکوت دو کودک را در سدروت کشته بود.

## پیامدهای عملیات
### تلفات و ویرانی‌ها
در جریان هفده روز عملیات، ارتش اسرائیل نزدیک به ۱۳۰ فلسطینی را کشت. بر پایه گزارش‌ها دست‌کم ۸۵ خانه ویران و صدها خانه دیگر آسیب دید. تأسیسات عمومی از جمله مدارس، مهدکودک‌ها و مساجد آسیب دیدند و زمین‌های کشاورزی نابود شدند. به گفته سربازان اسرائیلی، بسیاری از ساختمان‌های تخریب‌شده به‌عنوان پوشش برای پرتاب راکت قسام و شلیک موشک‌های ضدزره به کار می‌رفتند. بر پایه گزارش منبع فرانسوی، تا ۱۲ اکتبر ۱۱۵ فلسطینی از جمله ۲۹ کودک کشته شده بودند. از سوی اسرائیل نیز ۵ نفر (دو سرباز و سه غیرنظامی) کشته شدند.

### واکنش‌های بین‌المللی
دبیرکل سازمان ملل کوفی عنان از اسرائیل خواست عملیات نظامی خود را متوقف کند و گفت این عملیات به «کشته شدن ده‌ها فلسطینی از جمله بسیاری از غیرنظامیان و کودکان» انجامیده‌است. او همچنین از تشکیلات خودگردان فلسطین خواست حماس را به توقف پرتاب راکت‌ها ترغیب کند.

در ۵ اکتبر قطعنامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل متحد پیشنهاد شد که خواستار پایان فوری عملیات نظامی و عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی بود. این قطعنامه با ۱۱ رأی موافق، ۱ رأی مخالف و ۳ رأی ممتنع (بریتانیا، آلمان و رومانی) به رأی‌گیری گذاشته شد اما با وتوی ایالات متحده آمریکا رد شد. ایالات متحده انتقاد کرد که قطعنامه به تروریسم علیه اسرائیلی‌ها اشاره نکرده‌است.

سخنگوی کاخ سفید اسکات مک‌کللان اعلام کرد «اسرائیل حق دفاع از خود را دارد» و معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز از حکومت اسرائیل خواست «تنها از نیروی متناسب» بهره گیرد.

## اتهامات اسرائیل علیه آنروا
در جریان نشست‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد دربارهٔ سرزنش اسرائیل، دولت اسرائیل آژانس امداد و آبادانی سازمان ملل (آنروا) را به همدستی با شبه‌نظامیان فلسطینی متهم کرد و مدعی شد خودروهای آنروا برای حمل راکت به کار رفته‌اند. ارتش اسرائیل ویدئویی از یک پهپاد منتشر کرد که به ادعای آن بارگیری راکت در آمبولانس آنروا را نشان می‌داد.

آنروا این اتهام را رد کرد و اعلام نمود شیئی که در ویدئو دیده می‌شود یک برانکارد است نه راکت و خواستار عذرخواهی شد. آنروا آمبولانس مورد ادعا را همراه با راننده و امدادگران آن به خبرنگاران نشان داد. در ۶ اکتبر اسرائیل اتهام خود را پس گرفت.

پیتر هانسن، کمیسر کل آنروا، در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌سی گفت مطمئن است اعضای حماس نیز در میان کارکنان آنروا حضور دارند. وزارت خارجه کانادا که حماس را سازمان تروریستی می‌شناسد اعلام کرد بی‌درنگ از هانسن و مقامات سازمان ملل توضیح خواهد خواست.

## پایان عملیات و ادعای پیروزی دو طرف
در آخر هفته ۱۷ اکتبر ارتش اسرائیل اعلام کرد نیروهایش از اردوگاه آوارگان جبالیا و دیگر مناطق مسکونی عقب‌نشینی کرده و در مواضع نزدیک مستقر شده‌اند. ارتش عملیات را موفقیت‌آمیز خواند اما هشدار داد در صورت از سرگیری حملات راکتی بازخواهد گشت.

هر دو طرف ادعای پیروزی کردند. سروان یعقوب دلال، سخنگوی ارتش اسرائیل، گفت: «ما واقعاً توانایی شلیک قسام از جبالیا را تضعیف کردیم … ضربه سختی به تمام زیرساخت حماس در جبالیا زدیم.»

از سوی دیگر اسماعیل هنیه، سخنگوی حماس، اعلام کرد: «حماس بر دشمن صهیونیستی پیروز شد … ضربات مقاومت و پایداری مردم باعث عقب‌نشینی نیروهای اشغالگر شد بدون آنکه به هیچ‌یک از اهدافشان دست یابند.»

## کشته شدن کودکان و غیرنظامیان
کشته شدن شمار زیادی از کودکان و غیرنظامیان فلسطینی در جریان عملیات واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخت. از جمله رویدادهای بحث‌برانگیز، کشته شدن ایمان درویش الحمص ۱۳ ساله در ۵ اکتبر نزدیک رفح بود. به گفته ارتش اسرائیل، منطقه محدوده ممنوعه بود و مظنون بودند کیف مدرسه‌اش حاوی بمب است. رئیس ستاد ارتش اسرائیل گفت شبه‌نظامیان فلسطینی او را به‌عنوان طعمه فرستاده بودند. سربازان گروهان فرمانده خود را متهم کردند که از فاصله نزدیک ۲۰ گلوله به‌سوی دختر شلیک کرده‌است و دادستان ارشد ارتش دستور بررسی داد.

در ۷ اکتبر ارتش اسرائیل دو نوجوان فلسطینی به نام‌های سلیمان ابوفول (۱۵ ساله) و رائد ابوزید (۱۴ ساله) را در جبالیا کشت. ارتش ادعا کرد پهپاد آنها را هنگام پرتاب راکت شناسایی کرده بود. همان روز دختر ۱۲ ساله‌ای به نام سماح معین عوده در بیت حانون با شلیک گلوله در سر زخمی شد.

## جستارهای وابسته
* انتفاضه دوم
* حملات موشکی فلسطینی‌ها به اسرائیل
* عملیات ۲۰۰۴ اسرائیل در رفح

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:نبردهای انتفاضه دوم
رده:استان شمال غزه
رده:مبارزه با تروریسم در اسرائیل
رده:سدروت
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند