سیستم ردیابی و نظارت فضایی

**سامانه ردیابی و نظارت فضایی** (**STSS**) که پیش‌تر با نام **SBIRS-Low** شناخته می‌شد، مجموعه‌ای متشکل از دو ماهواره بود که توسط آژانس دفاع موشکی (MDA) ایالات متحده برای تحقیق دربارهٔ شناسایی و ردیابی فضایی موشک بالستیک توسعه یافت. داده‌های ماهواره‌های STSS می‌توانست به سامانه‌های رهگیر اجازه دهد تا موشک‌های مهاجم را زودتر از آنچه با دیگر سامانه‌های شناسایی موشکی ممکن بود، رهگیری کنند. برنامه STSS در سال ۲۰۰۱ و زمانی آغاز شد که برنامه «SBIRS Low» از نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به آژانس دفاع موشکی (MDA) منتقل شد. در دسامبر ۲۰۰۲، نام بخش تحقیق و توسعه SBIRS Low (SBIRS Low R&D) به سامانه ردیابی و نظارت فضایی (STSS) تغییر یافت.

## پرتاب
یکی از دو ماهواره در ۴ مه ۲۰۰۹ به پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال (CCAFS) منتقل شده بود؛ ماهواره دوم در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹ به پایگاه پرتاب رسید.

دو ماهواره نمایشی (Demo) با هم بر روی یک پرتابگر فضایی دلتا ۲ پرتاب شدند. این پرتاب در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۹ از مجموعه پرتاب فضایی ۱۷ کیپ کاناورال (LC-17B) انجام شد. منظومه STSS شامل دو ماهواره است که در مداری با ارتفاع ۱۳۵۰ کیلومتر، انحراف مداری ۵۸٫۰ درجه و تناوب مداری ۱۲۰ دقیقه می‌چرخند.

گزارش شد که چندین قطعه زباله فضایی، که توسط ردیاب‌های آماتور ماهواره به عنوان بقایای پرتابگر دلتا-۲ شناسایی شده بودند، در ۱۹ فوریه ۲۰۱۰ در میدانی در مغولستان سقوط کردند.

## شناسایی زودهنگام
مزیت اصلی سامانه STSS این بود که ماهواره‌های آن با فعالیت در ارتفاع پایین‌تر و با استفاده از حسگرهای فروسرخ موج‌بلند و موج‌کوتاه، قادر به شناسایی و ردیابی موشک‌ها در فاز میانی مسیر (midcourse) و در طول فاز اوج‌گیری (boost phase) بودند.

## نقش STSS
سامانه STSS به عنوان بخش مستقر در مدار پایینی زمین (LEO) در سامانه دفاع موشکی بالستیک لایه‌ای طراحی شده بود. این سامانه مکمل برنامه ماهواره‌های مدار زمین‌ثابت برنامه پشتیبانی دفاعی، سامانه فروسرخ فضابنیان (SBIRS) و دیگر سامانه‌های فروسرخ غیرتصویربردار بالاسری (ONIR) بود و اطلاعات ردیابی را برای سامانه‌های مستقر در سطح زمین فراهم می‌کرد. برنامه STSS در چند فاز توسعه یافت که فاز اول آن پرتاب دو ماهواره نمایشی بود. این ماهواره‌ها آزمایش‌هایی را انجام دادند و سامانه‌ها و فرایندها را به اثبات رساندند تا پایگاه دانشی برای طراحی‌های عملیاتی آینده ایجاد شود. ماهواره‌های نمایشی که توسط نورثروپ گرامن (فضاپیما) و ریتیان تکنالوجیز (حسگرها) ساخته شده بودند، یک موشک رهگیر دو مرحله‌ای رهگیر زمینی (GBI) را طی یک آزمایش پروازی آژانس دفاع موشکی آمریکا در ۶ ژوئن ۲۰۱۰ شناسایی و ردیابی کردند.

## شهادت در کنگره
بر اساس شهادت‌های ارائه شده در کنگره، مقامات نظامی معتقد بودند که STSS پتانسیل تقویت سامانه دفاع موشکی کشور را دارد. سپهبد پاتریک جی. اورایلی، مدیر آژانس دفاع موشکی آمریکا، در شهادت‌نامه آماده‌شده خود به کمیته فرعی دفاعی کمیته تخصیص بودجه سنای آمریکا در ۲۵ مه ۲۰۱۱ گفت: «دو آزمایش پروازی اخیر نشان دادند که STSS به‌طور چشمگیری دقت حملات موشکی تهدیدآمیز را بهبود بخشیده و داده‌های با کیفیت کنترل آتش را چندین دقیقه زودتر از داده‌های با دقت کمتر که توسط رادارهای ارگانیک سامانه‌های ایجس یا تاد (تاد) فراهم می‌شود، به ناوهای ایجس ارائه می‌دهد».

## گاه‌شمار آزمایش‌های ردیابی موشک توسط STSS
بر اساس بیانیه‌های مطبوعاتی «گلوب نیوزوایر» (که از سوی نورثروپ گرامن منتشر شده)، خلاصه‌ای از عملکرد مداری ماهواره‌های برنامه نمایشی STSS به شرح زیر است.

**ژوئن ۲۰۱۰**
* ۶ ژوئن ۲۰۱۰، ساعت ۲۲:۲۵ به وقت UTC
آزمایش پرتاب رهگیر زمینی از پایگاه نیروی هوایی وندنبرگ.

نخستین پیام‌های رؤیت شیء (OSM) از یک موشک توسط STSS

نخستین ردگیری روی-برد (on-board) از یک موشک شکل گرفت.
* ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰، ساعت ۱۰:۰۱ به وقت UTC
آزمایش پرتاب موشک قاره‌پیمای مینتمن ۳ از پایگاه نیروی هوایی وندنبرگ.

پرتاب به سمت هدف از پیش تعیین‌شده از سایت آزمایش دفاع موشکی بالستیک رونالد ریگان در آب‌سنگ کواجالین، جزایر مارشال.

داده‌ها به مرکز یکپارچه‌سازی و عملیات دفاع موشکی (MDIOC) در پایگاه نیروی هوایی شریور، کلرادو منتقل شد.

نخستین جمع‌آوری داده از هدف توسط دو ماهواره به صورت همزمان، و

نخستین کسب هدف از یک هدف پرتاب‌شده از فراسوی افق.
* ۲۹ ژوئن ۲۰۱۰، ساعت ۰۷:۳۲ به وقت UTC
یک موشک اسکاد از یک سکوی پرتاب متحرک (ناو سابق یواس‌اس طرابلس) در نزدیکی کائوآئی، هاوایی پرتاب شد.

موشک تاد از پایگاه نیروی هوایی وندنبرگ پرتاب شد.

نخستین پیام‌های OSM به آزمایشگاه حسگرهای سازمانی در پایگاه نیروی هوایی شریور، کلرادو، برای ترکیب داده‌ها با سایر حسگرها به صورت همزمان ارسال شد.

نخستین ردیابی یک موشک بالستیک تاکتیکی کم‌نور.

**ژوئیه ۲۰۱۰**
* ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰
نخستین ردیابی یک شیء فضایی مقیم (resident space object).

ردیابی یک ماهواره هواشناسی NOAA در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰ برای چند دقیقه (با دستور خارجی).
* ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰
نخستین انتقال خودکار ردیابی هدف از حسگر کسب‌کننده به حسگر ردیاب.

این نمایش انتقال ردیابی زمانی رخ داد که STSS یک منبع لیزر زمینی را که توسط آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی ایالات متحده از رصدخانه نوری استارفایر در پایگاه نیروی هوایی کرتلند، نیومکزیکو، اداره می‌شد، کسب کرد.

**اوت ۲۰۱۰**
* ۵ اوت ۲۰۱۰
نخستین ردیابی یک هواپیما.

عملیات حسگر ردیابی دقیق در زیر افق در روشنایی روز.

نخستین انتقال خودکار ردیابی یک هواپیما از حسگر کسب‌کننده به حسگر ردیاب.

**سپتامبر ۲۰۱۰**
* ۱ سپتامبر ۲۰۱۰
تمرین بستر آزمایشی لیزر هوابرد.

نخستین انتقال خودکار ردیابی یک هدف در فاز اوج‌گیری (boosted target) از حسگر کسب‌کننده به حسگر ردیاب.
* ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۰:۰۲ به وقت UTC
آزمایش پرتاب موشک قاره‌پیمای مینتمن ۳ از پایگاه نیروی هوایی وندنبرگ به سمت جزیره گوآم (۸۵۰۰ کیلومتر).

نخستین ادامه ردیابی یک هدف پس از فاز اوج‌گیری با استفاده از حسگر ردیاب.

نخستین نمایش تولید چندین مسیر ردیابی توسط حسگر ردیاب برای اهداف در حال جدا شدن.

**اکتبر ۲۰۱۰**
* ۵ اکتبر ۲۰۱۰
کمپین پرتاب از راه دور ایجس (Aegis Launch on Remote).

نخستین ردیابی استریو (سه‌بعدی) یک هدف کم‌نور در فاز اوج‌گیری توسط حسگر ردیاب.

نخستین ردیابی استریو یک هدف در فاز میانی مسیر پس از اوج‌گیری.

**مارس ۲۰۱۱**
* ۹ مارس ۲۰۱۱
دومین هدف‌گیری ارزیابی آمادگی خودروی ایجس (Aegis Readiness Assessment Vehicle Targeting).

ماهواره‌های STSS هدف خود را تا زمان بازورود به جو کسب و ردیابی کردند.
* ۱۵ مارس ۲۰۱۱
دومین ردیابی کامل مسیر طی پرتاب ایجس توسط آژانس دفاع موشکی آمریکا (MDA).

تولید موفقیت‌آمیز نرم‌افزار ردیابی استریو (سه‌بعدی) برای دنبال کردن مسیر پرواز موشک هدف و پیش‌بینی نقطه برخورد آن.

**آوریل ۲۰۱۱**
* ۱۵ آوریل ۲۰۱۱
آزمایش دفاع موشکی دریایی.

ماهواره‌های STSS یک موشک بالیستیک میان‌برد (IRBM) را هدف‌گیری و به رهگیری آن کمک کردند؛ انهدام IRBM در لحظه برخورد.

**ژوئیه ۲۰۱۱**
* ۸ ژوئیه ۲۰۱۱
آزمایش STSS روی یک هدف کوتاه‌برد پرتاب‌شده از هوا (SRALT).

این آزمایش توانایی STSS را در ردیابی اهداف کم‌نوری که بازه‌های زمانی پرواز بسیار کوتاهی دارند، اثبات کرد.

## پایان مأموریت
دو ماهواره سامانه ردیابی و نظارت فضایی در سپتامبر ۲۰۲۱ جمع‌آوری داده‌ها را متوقف کردند. پس از انتقال به مدارهای بالاتر برای جلوگیری از برخوردهای آتی با دیگر اجرام فضایی، این دو ماهواره در ۸ مارس ۲۰۲۲ از رده خارج شدند.

## منابع

رده:دفاع موشکی
رده:سامانه‌های هشدار زودهنگام
رده:فضاپیماهای از رده خارج‌شده در ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده در ۲۰۰۹ (میلادی)