بیریا (روستای اسرائیلی)

**بیریا** (، همچنین **بیریّا**) روستایی کشاورزی در شمال اسرائیل است. این روستا در جلیل علیا و نزدیک شهر صفد جای دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای مروم هاگلیل اداره می‌شود. جمعیت بیریا در سال ۲۰۲۲ برابر با ۸۷۲ نفر بود.

بیریا پیشینه‌ای کهن دارد و نام آن در تلمود آمده‌است. یهودیان در دوره تلمودی در بیریا و پیرامون آن می‌زیستند. در آغاز دوره عثمانی، روستا جمعیتی آمیخته از مسلمانان و یهودیان داشت. جامعه یهودی در اواخر سده شانزدهم میلادی محل را ترک کرد و تا اواخر سده نوزدهم، روستا تنها جمعیتی عرب مسلمان داشت. روستای یهودی در سال ۱۹۴۶ در کنار روستای عربی بیریا بنیان گذاشته شد. هر دو جمعیت عربی و یهودی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از محل کوچانده شدند. در سال ۱۹۷۱ روستای کشاورزی یهودی بار دیگر در این مکان برپا شد.

## پیشینه
### دوران باستان
شهرک بیریا در تلمود یاد شده‌است. بر پایه گزارش صندوق ملی یهود، یهودیان در دوره تلمودی در بیریا و پیرامون آن زندگی می‌کردند. بر پایه منابع عبری، یک آبادی یهودی به نام بیریا در دوره معبد دوم پابرجا بود و احتمالاً پس از آسیب‌دیدگی صفد و گوش‌حالاو در جریان سرکوب شورش بزرگ در جلیل علیا به دست رومیان رشد کرد. رومیان این مکان را «بِرای» یا «بیری» می‌نامیدند. بیریا به سبب حکیمان گوناگونی که در دوره میشنا و تلمود در آنجا می‌زیستند شناخته شده‌است.

### دوره عثمانی
در آغاز دوره عثمانی، روستا جمعیتی آمیخته از مسلمانان و یهودیان داشت. گفته می‌شود خاخام یوسف قارو، نویسنده شولحان عاروخ، نگارش بخش «اوراح حاییم» را در بیریا به پایان رسانده‌است. بر پایه منابع عبری، در سده شانزدهم چاپخانه‌ای نسبتاً پیشرفته در بیریا وجود داشت و یوسف قارو هنگام شیوع طاعون در صفد، مدتی در بیریا اقامت گزید و به نوشتن شولحان عاروخ ادامه داد. جامعه یهودی در اواخر سده شانزدهم محل را ترک کرد. تا اواخر سده نوزدهم، روستا تنها جمعیتی عرب مسلمان داشت. در سال ۱۹۰۸ بارون روچیلد زمین‌هایی به مساحت ۴۰۰۰ دونام در بیریا برای کشاورزان روش پینا خریداری کرد.

### دوره قیمومت بریتانیا

گروهی از پیشگامان یهودی فلسطین در سال ۱۹۲۲ در این محل ساکن شدند، اما تلاش‌هایشان ناکام ماند و زمین به صندوق ملی یهود واگذار شد و کار جنگل‌کاری آغاز گردید.

در سال ۱۹۴۵ گروهی از پیشگامان وابسته به جنبش کیبوتص دینی در محلی نزدیک دژ بیریا مستقر شدند. بر پایه منابع عبری، اعضای بخش دینی پالماح که از فارغ‌التحصیلان بنی‌عقیوا بودند، در ژانویه ۱۹۴۵ بیریا را به‌عنوان نخستین حلقه در زنجیره آبادی‌هایی برای پیوند صفد به انگشت گلیل بنیان نهادند.

در فوریه ۱۹۴۶ پس از حمله‌ای به اردوگاه هنگ عربی در منطقه، ارتش بریتانیا روستا را بازرسی کرد و سلاح‌هایی یافت. همه اعضای «کووتسا» بازداشت شدند و ارتش بریتانیا روستا را اشغال کرد. در واکنش، هزاران جوان یهودی از سراسر فلسطین آمدند و آبادی جدیدی را در نزدیکی محل نخست برپا کردند. ارتش بریتانیا نیز با تانک و زره‌پوش وارد عمل شد و مهاجران را بیرون راند، اما همان شب صدها نفر از صفد و روش پینا بار دیگر به محل بازگشتند و «بیریای سوم» را برپا کردند. بریتانیایی‌ها دو ماه پس از آن نیروهای خود را بیرون کشیدند، هرچند روستاییان تا تابستان سال بعد آزاد نشدند. در سال ۱۹۴۷ بیریا ۱۵۰ ساکن یهودی داشت.

### دوره اسرائیل
در جریان جنگ استقلال ۱۹۴۸، هم روستای عربی و هم آبادی یهودی آسیب دیدند و تخلیه شدند. روستای عربی بیریا در اواخر آوریل ۱۹۴۸ در چارچوب عملیات یفتاح به دست نیروهای اسرائیلی افتاد. در سال ۱۹۴۹ اردوگاه مهاجران در محل برپا شد که یهودیان مهاجر از لیبی و الجزایر در آن سکنا گزیدند.

بیریای کنونی در سال ۱۹۷۱ توسط گروهی از مهاجران یهودی ایتالیایی بازبنیان‌گذاری شد. مکان روستای جدید نزدیک به ۱٫۵ کیلومتر جنوبی‌تر از دژ بیریای ۱۹۴۵ و بر جای روستای عربی پیشین قرار داشت. بیریا یکی از آبادی‌هایی بود که در جنگ دوم لبنان (۲۰۰۶) هدف راکت‌های کاتیوشای حزب‌الله لبنان قرار گرفت. جنگل‌های پیرامون روستا در این جنگ آسیب شدیدی دیدند و تلاش‌هایی برای بازسازی آن‌ها صورت گرفت.

امروزه بیریا در عمل حومه‌ای از شهر صفد به‌شمار می‌رود. ساکنان آن بیشتر در حرفه‌های آزاد فعالیت دارند و اقتصاد روستا به‌تدریج بر گردشگری تکیه یافته‌است.

## جغرافیا
بیریا در ارتفاع ۸۴۰ متری از سطح دریا و در حدود ۴۰ کیلومتری شرق ساحل دریای مدیترانه، در کرانه شرقی تپه‌های جلیل علیا و بر دامنه جنوبی کوه بیریا جای دارد. در شمال روستا جنگل بزرگ بیریا گسترده شده‌است. بیریا تنها ۱ کیلومتر شمال صفد واقع است و بخشی از مجموعه شهری آن به‌شمار می‌رود.

## جنگل بیریا

جنگل‌های بیریا در دهه ۱۹۴۰ توسط صندوق ملی یهود و با کمک‌های مالی از فلسطین و نیز سازمان مزراحی بریتانیای کبیر و زنان مزراحی بریتانیا و ایالات متحده آمریکا کاشته شد. در دل این جنگل ویرانه‌های عین الزیتون و چند روستای فلسطینی دیگر از جمله بیریا، دیشوم، علما، عمقا و قدّیتا قرار دارد. برخی از این ویرانه‌ها و چشمه‌ها در مسیر پیاده‌روی «گذرگاه رزمنده» گنجانده شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* بیریا (روستای عربی)
* صفد
* جلیل علیا

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:روستاهای یهودی در قیومت بریتانیا بر فلسطین
رده:مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:پیوند رده انبار در ویکی‌داده‌است