دیگ‌ساز

**دیگ‌ساز** (؛ ؛ ) پیشه‌وری است که فولاد، آهن یا مس را به دیگ‌های بخار و دیگر ظروف بزرگ ویژهٔ نگهداری گاز یا مایع داغ تبدیل می‌کند و همچنین نگهداری و تعمیر دیگ‌ها و سامانه‌های دیگ بخار را بر عهده دارد. هرچند نام این حرفه از ساخت دیگ بخار برگرفته شده، دیگ‌سازان در عمل مخزن‌های بزرگ و ظروف سربستهٔ گوناگون دیگری را نیز مونتاژ، نگهداری و تعمیر می‌کنند.

پیشهٔ دیگ‌سازی از آهنگری صنعتی برآمده است؛ در آغاز سدهٔ نوزدهم میلادی، دیگ‌ساز را «دیگ‌آهنگر» () می‌نامیدند. با جایگزینی آهن به‌جای چوب در صنعت کشتی‌سازی، دیگ‌سازان به این صنعت راه یافتند؛ زیرا استخدام دیگ‌سازی که پیش‌تر در کارگاه کشتی‌سازی دیگ‌های آهنی کشتی‌های بخاری چوبی را می‌ساخت، برای ساخت بدنهٔ کشتی آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر بود. در بریتانیا، این انحصار مهارتی در دوران انقلاب صنعتی سبب شد تا مورخان از دیگ‌سازان با عنوان «اشرافیت کارگری» یاد کنند.

پیشینهٔ کار با فلز برای ساخت ظروف به دوران پیش‌ازتاریخ بازمی‌گردد. مس نخستین فلزی بود که برای ساخت ظروف به کار رفت و تا مدت‌ها مادهٔ اصلی کار دیگ‌سازان باقی ماند. با انقلاب صنعتی و پیدایش ورق‌های فلزی نورد شده از جنس فولاد، فولاد زنگ‌نزن و آلومینیوم، دیگ‌سازی صنعتی شکل نوینی به خود گرفت.

## کاربردها
دیگ‌سازی، جوشکاری و لوله‌کاری در نیروگاه‌ها می‌تواند نیاز تمام‌وقت باشد. ترک‌های تنشی، نشتی‌ها و خوردگی ناشی از فشار بسیار بالای بخار، تعمیر یا تعویض پیوسته را ضروری می‌سازد. برخی دیگ‌سازان به‌صورت فصلی یا پروژه‌ای کار می‌کنند؛ برای نمونه بازسازی دیگ یک کشتی اقیانوس‌پیما یا نوسازی یک نیروگاه بخار.

تعمیر دیگ بخار معمولاً خدمتی پرارزش به‌شمار می‌آید، زیرا تعویض دیگ بسیار پرهزینه است؛ حتی دیگ‌های بخار کوچک مورد بهره‌گیری در خشک‌شویی‌ها و خیاط‌خانه‌ها ممکن است ده‌ها هزار دلار هزینه داشته باشند.

### زمینه‌های صنعتی
بخش‌های صنعتی اصلی که دیگ‌سازان در آن‌ها فعالند عبارت‌اند از:

## دیگ‌های خانگی و تجاری در ایالات متحده
در ایالات متحده، بسیاری از دیگ‌سازان در تعمیر، لوله‌کشی مجدد و بازلوله‌گذاری دیگ‌های بخار و آب گرم تجاری به کار می‌پردازند که برای گرمایش و تأمین آب گرم ساختمان‌های تجاری و مجتمع‌های مسکونی چندواحدی بهره‌گیری می‌شوند. این دیگ‌ها گاه مخزن تحت فشار خوانده می‌شوند. به‌طور کلی، مخزن تحت فشار ظرفی است که برای کار در فشارهای بالاتر از ۱۵ پوند بر اینچ مربع (نزدیک به ۱٫۰۳ بار) طراحی شده‌است.

دو مسئولیت اصلی دیگ‌سازان عبارت‌اند از: نخست، بهره‌گیری از مشعل گاز اکسی‌استیلن برای برش یا شیارزنی ورق و لولهٔ فولادی؛ و دوم، جوشکاری تیگ (GTAW)، جوشکاری قوسی فلز پوشش‌دار (SMAW) یا جوشکاری قوسی با گاز محافظ (GMAW) برای اتصال و ترمیم بخش‌های بریده‌شده.

## آموزش و گواهی‌نامه
### ایالات متحده
دیگ‌سازان معمولاً دورهٔ کارآموزی رسمی نزدیک به چهار ساله را می‌گذرانند که آموزش عملی همراه با دستمزد و آموزش کلاسی را دربرمی‌گیرد. اتحادیه‌ها و بسیاری از کارفرمایان این کارآموزی‌ها را ارائه می‌دهند. متقاضی باید دست‌کم ۱۸ سال سن و دیپلم دبیرستان داشته باشد.

بر پایهٔ داده‌های ادارهٔ سرشماری ایالات متحده در سال ۲۰۱۲، دیگ‌سازی مردانه‌ترین شغل در آمریکاست؛ ۹۹٫۸ درصد شاغلان آن مرد و تنها ۰٫۲ درصد زن هستند.

### آلمان
در آلمان، این حرفه نخستین بار در نوامبر/دسامبر ۱۹۳۶ به‌عنوان شغل کارآموزی رسمی شناخته شد. در سال ۱۹۵۶ نام آن به «سازندهٔ دیگ و مخزن» () تغییر یافت و در سال ۱۹۸۷ به «مکانیک تأسیسات» () بازنام‌گذاری شد.

### فرانسه
در فرانسه، پیشهٔ دیگ‌سازی صنعتی یکی از مشاغل پرتقاضا به‌شمار می‌آید و آموزش نیروی کار ماهر جدید برای جایگزینی نسل پیشین از چالش‌های اصلی بنگاه‌های این حوزه است.

## استانداردها و مقررات در ایالات متحده
### جوشکاری با مهر R
تعمیر دیگ بخار در ایالات متحده تحت نظارت «هیئت ملی بازرسان دیگ بخار و مخزن تحت فشار» () و «انجمن مهندسان مکانیک آمریکا» (ASME) و با طبقه‌بندی‌ای به نام «جوشکاری مهر R» انجام می‌شود. برای انجام جوش‌ها و تعمیرات مهر R، دیگ‌سازان باید کیفیت اتصالات جوشی خود را از طریق آزمون دقیق به اثبات برسانند. جوشکاران هر جوش خود را با کوبیدن شمارهٔ شناسایی خویش در کنار جوش، نشانه‌گذاری می‌کنند.

### لوله‌کشی قدرت
جوشکاری، اتصال و نصب لوله‌ها و تجهیزات جانبی متصل به دیگ نیز می‌تواند توسط دیگ‌سازان انجام شود و تحت همان سازمان‌ها و بر پایهٔ بخش B31.1 آیین‌نامهٔ ASME تنظیم می‌گردد.

## مهارت‌های پایه
مهارت‌های بنیادین دیگ‌سازی که از دیرباز تاکنون تغییر نکرده‌اند عبارت‌اند از: خواندن نقشهٔ فنی، ترسیم (تراسه)، شکل‌دهی (فرمینگ) و مونتاژ ورق‌ها و پروفیل‌های فلزی. امروزه دیگ‌سازان از ماشین‌های کنترل عددی برای ترسیم، برش، پانچ، خم‌کاری و مونتاژ بهره می‌گیرند.

## اتحادیه‌های صنفی
### ایالات متحده و کانادا
«اخوت بین‌المللی دیگ‌سازان، کشتی‌سازان آهنی، آهنگران، آهن‌کوبان و یاوران» () اتحادیهٔ کارگری دیگ‌سازان در کانادا و ایالات متحده است.

### بریتانیا
در بریتانیا، دیگ‌سازان به‌طور سنتی به «انجمن دیگ‌سازان» () می‌پیوستند که سرانجام با «اتحادیهٔ کارگران عمومی و شهرداری» ادغام شد و اتحادیهٔ نوین GMB را پدیدآورد که هنوز بخش ویژهٔ پیشه‌وران ماهر (عمدتاً دیگ‌سازان) را نگه داشته‌است.

## دیگ‌سازان سرشناس
* عمر بردلی – نخستین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا
* بیلی کانلی – کمدین اسکاتلندی
* هوراس الجین داج – بنیان‌گذار خودروسازی داج
* جان فرانسیس داج – بنیان‌گذار خودروسازی داج
* جیمز جی. جفریس – قهرمان بوکس سنگین‌وزن آمریکا، ملقب به «دیگ‌ساز»

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه هیئت ملی بازرسان دیگ بخار و مخزن تحت فشار
* وبگاه انجمن مهندسان مکانیک آمریکا (ASME)

رده:پیشه‌های فلزکاری