تاریخ لودی

**تاریخ [[لودی، لمباردی|لودی]]** ()، شهری و *[[کومونه]]* در لمباردی، ایتالیا، ریشه در وقایع مربوط به روستای باستانی *[[لودی وکیو]]* دارد، که از سال ۸۹ قبل از میلاد به افتخار کنسول روم گنایوس پمپیوس استرابو این نام را گرفت.

این سکونتگاه توسط بویی (قبیله سلتی) در سرزمینی تأسیس شد که از دوران نوسنگی توسط نخستین کشاورزان و دامداران دوره‌گرد مسکونی بوده است؛ در دوران‌های بعدی، شهر به یک *[[municipium]]* رومی (۴۹ قبل از میلاد)، یک اسقف‌نشین (قرن چهارم) و در نهایت—پس از تحت کنترل گرفتن توسط لمباردها و فرانک‌ها—یک کومونه آزاد (قرن یازدهم) تبدیل شد. در قرون وسطی، به دلیل موقعیت جغرافیایی ممتاز و زیرکی ساکنانش، این شهر برتری تجاری و سیاسی میلان همجوار را تضعیف کرد؛ تنش بین دو کومونه به یک درگیری مسلحانه تلخ منجر شد که در طی آن، میلیشیاهای آمبروزی دو بار Laus را ویران کردند.

شهر به ابتکار امپراتور فریدریش یکم، امپراتور مقدس روم در ۳ اوت ۱۱۵۸ دوباره تأسیس شد، روزی که به عنوان تاریخ تولد لودی جدید به یاد مانده است. به دلیل حکومت‌های اربابانه و حمایت امپراتورها، شهرداری تا سال ۱۳۳۵ مستقل باقی ماند، زمانی که تحت حکومت ویسکونتی‌های میلان قرار گرفت و به یکی از مراکز اصلی دوک‌نشین میلان تبدیل شد. در اواسط قرن پانزدهم، میزبان مذاکرات مهم بین ایالت‌های پیش‌واحد ایتالیا بود که به صلح لودی (۹ آوریل ۱۴۵۴) منجر شد؛ در دهه‌های بعد، به لطف فعالیت‌های هنرمندان و اندیشمندان متعدد، دوره‌ای از شکوه فرهنگی بزرگ را تجربه کرد.

بین پایان قرن شانزدهم و اواسط قرن نوزدهم، مردم لودی تحت اشغال خارجی‌ها قرار گرفتند: دوره اسپانیایی مرحله‌ای از افول بود که طی آن شهر به یک قلعه تبدیل شد؛ در دوران حکومت اتریش، شهر دوره‌ای از توسعه اقتصادی قاطع و بازسازی شهری را تجربه کرد؛ نبرد لودی (۱۰ مه ۱۷۹۶) دوره بیست ساله ناپلئونی را آغاز کرد.

دهه‌های پس از وحدت ایتالیا شاهد تولد نخستین کارخانه‌ها و همچنین احیای زندگی فرهنگی و فعالیت‌های مدنی بود. مردم لودی همچنین در جریان جنبش مقاومت ایتالیا نقش مهمی ایفا کردند. از ۶ مارس ۱۹۹۲، این شهر پایتخت یکی از استان‌های ایتالیا است.

## Laus Pompeia
### ریشه‌ها

به احتمال زیاد، قلمرو لودی از دوران نوسنگی توسط جمعیت‌های دوره‌گرد کشاورز و دامدار مسکونی بوده است. همان‌طور که یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد، نخستین سکونتگاه‌های پایدار—که در مثلثی با رأس‌هایی منطبق بر سکونتگاه‌های امروزی Gugnano، لودی وکیو و مونتاناسو لومباردو قرار داشتند—به عصر آهن بازمی‌گردند و احتمالاً ناشی از سکونت برخی لیگوری‌ها هستند؛ قدیمی‌ترین یافته، که در موزه شهرداری لودی نگهداری می‌شود، یک انگشتر برنزی با حکاکی شش غاز است. روستای اصلی، که در دوران بعدی نام Laus را بر خود گرفت، در لودی وکیو، حدود ۷ کیلومتر غرب محل شهر لودی، لمباردی قرار داشت؛ در کتاب سوم *[[تاریخ طبیعی (پلینی)]]*، پلینیوس صراحتاً بیان می‌کند که این روستا توسط بویی (قبیله سلتی) تأسیس شده است، هرچند تاریخی نشان می‌دهد که آن منطقه همیشه تحت کنترل Insubri بوده است. جای‌نام‌شناسی گالیک این سکونتگاه به دقت ثبت نشده است و بازسازی دقیق ریشه‌شناسی نام "*Laus*" را دشوار می‌کند.

به گفته تاریخ‌نگار یونانی پولیبیوس، روم باستان بین ۲۲۳ و ۲۲۲ قبل از میلاد وارد دره پو شد، سال‌هایی که کنسول روم (Publius Furius Philus و Gaius Flaminius Nepos ابتدا، و Marcus Claudius Marcellus و گنایوس کورنلیوس اسکیپو بعداً) به Insubriان حمله و آنها را شکست دادند. این نخستین اشغال کوتاه‌مدت بود، زیرا سلت‌ها—با بهره‌گیری از عقب‌نشینی هانیبال—استقلال خود را بازیافتند و بیش از بیست سال آن را حفظ کردند. تا سال ۱۹۵ قبل از میلاد مقاومت Insubriان سرانجام فروپاشید: از آن زمان تا ۴۹ قبل از میلاد، Laus بخشی از استان‌های روم در گالیا سیزالپینا بود. در همین حال، در سال ۸۹ قبل از میلاد، این روستا به نام "*Laus Pompeia*" تغییر یافت به پاس خدمات کنسول گنایوس پمپیوس استرابو، که همان سال *[[Lex Pompeia de Transpadanis]]* را تصویب کرد و به ساکنان جوامع واقع در شمال پو (رود) حق لاتین اعطا کرد—یعنی وضعیتی میان شهروندی کامل و پرگرینوس (رومی). اقدام استرابو نه تنها از نظر حقوقی، بلکه از نظر فرهنگی و شهرسازی نیز تحول اساسی ایجاد کرد: لاتین به عنوان زبان رسمی پذیرفته شد و سکونتگاه به شکل تقریبی مستطیل، با مدل *[[کاستروم]]* بازسازی شد. چهل سال بعد، مردم لودی به شهروندی کامل رومی دست یافتند: *Laus Pompeia* همزمان رتبه *[[municipium]]* را کسب کرد، تحت حکومت quadrumvirate و شورای شهری، هر دو انتخابی.

موزه شهرداری لودی قطعه‌ای از مرمر سیاه، متعلق به قرن اول میلادی، را حفظ می‌کند که روی آن نوشته شده است: «تیبریوس، پسر آگوستوس، و Drusus Caesar، پسر آگوستوس، این دروازه را ساختند»؛ بنابراین باید دیواری وجود داشته باشد. همان‌طور که مختص هر شهر رومی بود، در Laus نیز یک فروم (روم), باسیلیکای مدنی، بازار سرپوشیده، تئاتر و حمام وجود داشت. Laus به سرعت به یک مرکز کشاورزی، صنعتی و تجاری رونق‌یافته تبدیل شد، عمدتاً به دلیل موقعیت جغرافیایی ممتاز: شهر در بخش مرکزی دشت پو، در محل تلاقی جاده‌های رومی از *Placentia* (پیاچنتسا) و *[[Acerrae (Cisalpine Gaul)|Acerrae]]* (پیتزیگتونه) که به *[[مدیولانوم (شهر باستانی)]]* (میلان) می‌رفت، و همچنین در نقطه تلاقی آن‌ها با جاده *Ticinum* (پاویا) که به *Brixia* (برشا) می‌رسید، قرار داشت. نخستین صنعتگر لودنس که شواهدی از او موجود است و در تولید سفال تخصص داشت، Lucius Acilius نام داشت.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:تاریخ شهرها در ایتالیا
رده:تاریخ لمباردی
رده:لمباردی