ماجرای کورنیلوف

**ماجرای کورنیلوف** یا **کودتای کورنیلوف**، یک کودتای نظامی نافرجام توسط فرمانده کل ارتش روسیه، ژنرال لاور کورنیلوف، از ۱۰ تا ۱۳ سپتامبر ۱۹۱۷، علیه دولت موقت روسیه به رهبری الکساندر کرنسکی و شورای نمایندگان سربازان و کارگران پتروگراد بود.

## پیشینه
پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷ (۲۳ فوریه - ۳ مارس)، سلطنت روسیه از قدرت سقوط کرد و یک دولت موقت جایگزین آن شد که اعضای آن از احزاب سیاسی مختلف لیبرال و چپ بودند، برخی قبلاً در دوما و برخی دیگر در شورای پتروگراد نمایندگی داشتند. با این حال، موج اولیه حمایت از دولت موقت در میان مردم روسیه به زودی فروکش کرد و ناآرامی‌ها افزایش یافت، که عمدتاً نتیجه مشارکت مداوم روسیه در جنگ جهانی اول و تأثیرات اقتصادی جنگ بر جامعه روسیه بود.

ناآرامی‌هایی که مردم روسیه احساس می‌کردند با حمله کرنسکی در ۱۵ ژوئیه ۱۹۱۷ به اوج خود رسید. حمله کرنسکی قرار بود روحیه سربازان را تقویت کند و حمایت از مشارکت روسیه در جنگ را دوباره برانگیزد. اما این حمله نتیجه معکوس داد. سربازان و کارگران از ادامه دخالت روسیه ناامید شدند و این منجر به شورش روزهای ژوئیه شد.

روزهای ژوئیه از ۱۶ تا ۲۰ ژوئیه (OS 3 تا ۷ ژوئیه) در پایتخت روسیه، پتروگراد، رخ داد و شورشی علیه دولت موقت بود. تظاهرات در طول روزهای ژوئیه، ناامیدی مردم روسیه را کاهش نداد و ناآرامی‌های مداوم در طول آن تابستان، درخواست‌هایی را برای نظم و انضباط بیشتر و یک دولت قوی‌تر و متحدتر برانگیخت. همچنین، نارضایتی در میان بازرگانان و صنعتگران روسیه در دولت موقت افزایش یافت. حمایت از احیای نظم حتی در میان اعضای دولت موقت نیز قوی بود.

بلافاصله پس از روزهای ژوئیه، الکساندر کرنسکی نخست‌وزیر دولت موقت شد و به سرعت کورنیلوف را به عنوان فرمانده کل ارتش روسیه منصوب کرد. او با کمک افسران ارتش روسیه، از جمله کورنیلوف، امیدوار بود که شکل متحدتری از حکومت را ارائه دهد. افسران از این می‌ترسیدند که بی‌نظمی در میان سربازانشان دلیل عملکرد ضعیف مداوم ارتش روسیه در جنگ باشد. آنها خواستار بازگرداندن مجازات اعدام در خط مقدم و همچنین لغو کمیته‌های مختلف سربازان شدند که در ماه‌های پس از دستور شماره ۱ شورای پتروگراد در ۱۴ مارس ۱۹۱۷ (OS 1 مارس) ایجاد شده بودند. افسران، به ویژه کورنیلوف، می‌خواستند به هرگونه نشانه‌ای از انقلاب در روسیه، به ویژه در رابطه با بلشویک‌ها، پایان دهند. کورنیلوف اندکی پس از انتصاب به عنوان فرمانده کل قوا، نیروهای خود را برای مقابله با تهدید انقلاب به پتروگراد بسیج کرد.

## ماجرا
اگرچه نظرات متناقضی در مورد جزئیات چگونگی وقوع این رویداد و همچنین نحوه انجام آن وجود داشته است، اما یک واقعیت مشترک این بود که کورنیلوف برای «بازگرداندن صلح به پتروگراد»، در حال سازماندهی نیرویی از سربازان برای ورود به پتروگراد و از بین بردن شورا بود. اینکه آیا کورنیلوف این کار را به عنوان وسیله‌ای برای تحمیل دیکتاتوری نظامی پس از موفقیت خود انجام داده بود یا صرفاً تحت دستور کرنسکی عمل می‌کرد، مشخص نیست، اما آنچه قطعی است این بود که کرنسکی از ترس احتمال اول، قصد نداشت به کورنیلوف اجازه دهد با ارتش وارد پتروگراد شود. در تلاش برای جلوگیری از این امر، در ۱۰ سپتامبر ۱۹۱۷ (۲۷ اوت)، کرنسکی تلگرافی برای کورنیلوف فرستاد و او را از برکناری‌اش مطلع کرد و به او دستور داد به پتروگراد بازگردد. این تلگراف مانع پیشرفت کورنیلوف به سمت پتروگراد طبق برنامه نشد، بلکه به احتمال زیاد پیشروی نیروهایش را تسریع کرد، زیرا کورنیلوف پس از خواندن پیام، فرض کرد که پتروگراد تحت کنترل بلشویک‌ها قرار گرفته است.

کورنیلوف از حمایت وابسته نظامی بریتانیا، سرتیپ آلفرد ناکس، برخوردار بود و کرنسکی، ناکس را به تولید تبلیغات طرفدار کورنیلوف متهم کرد. کرنسکی همچنین ادعا کرد که لرد میلنر نامه‌ای به او نوشته و در آن از کورنیلوف حمایت کرده است.

در طول چند روز بعد، همزمان با تلاش دولت موقت برای ارائه طرحی مشخص برای جلوگیری از حمله قریب‌الوقوع، شورای پتروگراد اقداماتی را برای دفاع در برابر نیروهای پیشرو کورنیلوف انجام داد. یکی از این اقدامات، ایجاد کمیته مبارزه با ضدانقلاب در ۱۱ سپتامبر ۱۹۱۷ (۲۸ اوت به سبک قدیم) بود. شرکت‌کنندگان در این کمیته، نمایندگان دو کمیته اجرایی ملی شوروی متشکل از کارگران و سربازان و دهقانان، شورای پتروگراد، شورای مرکزی عمومی اتحادیه‌های کارگری و احزاب سوسیال رولوسیونر (SR) و منشویک بودند. برجسته‌ترین اعضای این کمیته بلشویک‌ها بودند که پایگاه حمایتی بزرگی در میان طبقه پایین داشتند و شامل سازمان‌دهندگانی مانند لئون تروتسکی می‌شدند که قبلاً زندانی شده بودند اما به دستور شورای پتروگراد آزاد شده بودند تا در سازماندهی دفاع از پتروگراد کمک کنند.

شورا اقدامات متعددی از جمله همکاری با اتحادیه‌های کارگران راه‌آهن برای جلوگیری از پیشرفت ارتش کورنیلوف به سمت پتروگراد و همچنین نفوذ در ارتش به منظور خرابکاری و متقاعد کردن سربازان درون نیرو به فرار انجام داده بود، که همه اینها در تلاش برای متوقف کردن و تضعیف نیروهای کورنیلوف بود. در پتروگراد، به شورا، به ویژه بلشویک‌ها به دلایلی که بعداً مهم شدند، مهمات و اسلحه داده شد تا در صورت رسیدن نیروهای کورنیلوف به پتروگراد و لزوم نبرد، در دسترس باشند. با این حال، این امر غیرضروری بود زیرا تا ۱۳ سپتامبر ۱۹۱۷ (۳۰ اوت به سبک قدیم) ارتش کورنیلوف تعداد زیادی از سربازان خود را از دست داده بود و با عدم حمایت بیشتر از جنبش کورنیلوف، این ماجرا بدون خونریزی به پایان رسید.

## پیامدها
پس از کودتای نافرجام، کورنیلوف از سمت خود به عنوان فرمانده کل قوا برکنار شد و در قلعه بیخوف به همراه ۳۰ افسر دیگر ارتش که متهم به دست داشتن در توطئه بودند، زندانی شد. ژنرال الکساندر کریموف فرماندهی نیروهایی را که به سمت پتروگراد حرکت کردند، قبل از اینکه متوقف شوند، بر عهده داشت. کریموف تسلیم شد و پس از ملاقات با کرنسکی، با شلیک گلوله به قلب خود، خودکشی کرد.

در ۱۴ سپتامبر ۱۹۱۷ (اول سپتامبر به سبک قدیم)، دولت موقت تأسیس جمهوری روسیه را اعلام کرد و رسماً آنچه از نظام سلطنتی قدیمی باقی مانده بود را لغو کرد و یک شورای موقت به عنوان پارلمان موقت ایجاد کرد تا برای انتخابات مجلس مؤسسان آماده شود.

با این حال، دولت موقت تمام اعتبار خود را از دست داده بود و به زودی فرو ریخت. اندکی پس از آنکه لنین با انقلاب اکتبر بلشویکی در ۷ نوامبر ۱۹۱۷ (۲۵ اکتبر به سبک قدیم) قدرت را به دست گرفت، کورنیلوف موفق به فرار از قلعه بیخوف شد و ارتش داوطلب را تأسیس کرد که در طول جنگ داخلی روسیه با بلشویک‌ها جنگید. او در آوریل ۱۹۱۸ در نبرد علیه نیروهای بلشویک در شهر اکاترینودار کشته شد.

بزرگ‌ترین ذینفع ماجرای کورنیلوف، حزب بلشویک بود که پس از کودتای نافرجام، از حمایت و قدرت بیشتری برخوردار شد. کرنسکی، بلشویک‌هایی را که چند ماه قبل در روزهای ژوئیه دستگیر شده بودند، آزاد کرد. در آن روزها، ولادیمیر لنین متهم به مزدوری آلمانی‌ها شده و متعاقباً به فنلاند گریخته بود. درخواست کرنسکی از شورای پتروگراد برای حمایت، منجر به تجدید تسلیحات سازمان نظامی بلشویک‌ها و آزادی زندانیان سیاسی بلشویک، از جمله لئون تروتسکی، شد. اگرچه این سلاح‌ها برای مقابله با نیروهای در حال پیشروی کورنیلوف در ماه اوت مورد نیاز نبودند، اما بلشویک‌ها آنها را نگه داشتند و در انقلاب مسلحانه موفق اکتبر خود از آنها استفاده کردند. حمایت از بلشویک‌ها در میان مردم روسیه نیز پس از ماجرای کورنیلوف افزایش یافت، که نتیجه نارضایتی از نحوه برخورد دولت موقت با تلاش کورنیلوف برای تصاحب قدرت بود. پس از انقلاب اکتبر، لنین و بلشویک‌ها قدرت را به دست گرفتند و دولت موقت که کورنیلوف بخشی از آن بود، دیگر وجود نداشت. بخش‌هایی از دولت موقت نیروی محوری در جنگ داخلی روسیه بودند که در پاسخ به تصرف قدرت توسط لنین رخ داد.

علیرغم امتناع افسران از شرکت در شورش کورنیلوف، آنها از مجازاتی که کرنسکی برای او در نظر گرفته بود، و همچنین از همراهی کرنسکی با چپ‌گرایان و دستگیری ژنرال‌های برجسته توسط او، خشمگین بودند. این موضوع بعدها برای کرنسکی دردسرساز شد، زیرا ارتش به درخواست او برای دفاع از دولت در زمان حمله بلشویک‌ها در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ توجه نکرد.

## منابع

رده:کودتاهای دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:تاریخ نظامی سده ۲۰ (میلادی) روسیه
رده:تاریخ سیاسی روسیه
رده:انقلاب روسیه (۱۹۱۷)