open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پاتریشیا کایسدو

**پاتریشیا کایسدو** (؛ زادهٔ ) سوپرانو کلاسیک و موسیقی‌شناس کلمبیایی-اسپانیایی است که در مطالعه و اجرای رپرتوارِ آهنگ‌های هنریِ آمریکای لاتین و اسپانیا به زبان‌های اسپانیایی، کاتالان، پرتغالی و زبان‌های بومی تخصص دارد. او همچنین پزشکِ آموزش‌دیده‌ای است.

## زندگی و حرفه
کایسدو در شهر ایباگوئه کلمبیا متولد شد و تحصیل موسیقی را از کودکی در کنسرواتوار موسیقی تولیما آغاز کرد. او در نوجوانی شروع به خواندن کرد و در ابتدا موسیقی فولکلور آمریکای لاتین می‌خواند. در سال ۱۹۹۲، پس از اتمام تحصیلات پزشکی در اسکوئلا کلمبیانا د مدیسینا، تحصیلات آواز خود را در کنسرواتوار تولیما و سپس در بارسلون و نیویورک آغاز کرد. او نزد اساتیدی چون روثیو ریوس، آلفردو کرائوس، مایا مایسکا و گیلبرتو اسکوبار آموزش دید.

در سال ۱۹۹۳، او با همراهی ارکستر سمفونیک تولیما در جشنواره بین‌المللی موسیقی کلاسیک اولین اجرای حرفه‌ای خود را انجام داد. او به عنوان تکخوان در اثر استابات مایتر خوان خوآن کریزوستومو آریاگا و استابات مایتر پرگولزی و در رسیتال‌های دیگر اجرا کرد. در سال ۱۹۹۳، او جایزه اول مسابقه کونکورسو ناسیونال دل بامبوکو را دریافت کرد و در سال ۱۹۹۸ توسط سونی میوزیک به عنوان بهترین تکخوان کلاسیک کلمبیا انتخاب شد.

کایسدو در رپرتوار آوازی آمریکای لاتین و ایبری تخصص یافت. در این زمینه او چندین کتاب و سی دی منتشر کرده و به‌طور مکرر کلاس‌های مستر، سخنرانی و رسیتال در دانشگاه‌های اروپا و آمریکا برگزار می‌کند. در سال ۲۰۱۳، او دکترای موسیقی‌شناسی خود را از دانشگاه کامپلوتنسه مادرید با عنوان پایاننامه «آهنگ هنری آمریکای لاتین: هویت ملی، تمرین اجرا و دنیای هنر» دریافت کرد.

از سال ۲۰۰۱، کایسدو برنامه‌های کنسرت و ضبط پرکاری داشته است. او یازده آلبوم اختصاص داده شده به رپرتوار آهنگ هنری آمریکای لاتین و ایبری به زبانهای اسپانیایی، کاتالان و پرتغالی ضبط کرده است. کایسدو چندین کتاب، مقاله و سی دی مرتبط با رپرتوار آوازی آمریکای لاتین، کاتالان و ایبری منتشر کرده است.

کایسدو یکی از بنیانگذاران اتحادیه آهنگ هنری آمریکای لاتین (LAASA) است و شرکت موندو آرتس را تأسیس کرده که به انتشار و توزیع آهنگ‌های هنری آمریکای لاتین می‌پردازد.

در سال ۲۰۰۵، او جشنواره آهنگ بارسلونا را تأسیس کرد، یک برنامه سالانه تابستانی برای خوانندگان کلاسیک و یک سری کنسرت اختصاص داده شده به مطالعه تاریخ و تفسیر رپرتوار آوازی آمریکای لاتین و ایبری. این جشنواره در سال ۲۰۲۴ بیستمین دوره خود را جشن می‌گیرد.

از سال ۲۰۰۸، کایسدو در هوئیز هوئیز این آمریکا گنجانده شده است. انتشارات مارکیز، هوئیز هوئیز را به عنوان مرجع پیشرو بیوگرافی افراد برجسته و تأثیرگذار از سراسر کشور و جهان منتشر می‌کند. گنجاندن او در این مراسم ادای احترامی به نظم و سختکوشی او به عنوان مدافع موسیقی آمریکای لاتین و اسپانیا است. از سال ۲۰۱۰، کایسدو همچنین در هوئیز هوئیز این امریکن ویمن و هوئیز هوئیز این د وورلد گنجانده شده است.

در سال ۲۰۲۰ کایسدو به عنوان عضو هیئت اجرایی شورای بین‌المللی موسیقی، سازمانی که در سال ۱۹۴۹ توسط یونسکو تأسیس شد، انتخاب گردید. «ای‌ام‌سی» بزرگ‌ترین شبکه سازمان‌ها و موسسات در جهان است که در زمینه موسیقی فعالیت می‌کنند. دسترسی به موسیقی برای همه و ارزش موسیقی در زندگی همه مردم را ترویج می‌کند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:افراد زنده
رده:پزشکان اهل کلمبیا
رده:پزشکان زن
رده:خوانندگان پرتغالی‌زبان
رده:خوانندگان سوپرانو
رده:زادگان ۱۹۶۹ (میلادی)
گوهار آبیان

**گوهار آبیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) خواننده و آموزگار موسیقی اهل ارمنستان-ایران بود.

## زندگی‌نامه
**گوهار آبیان (داویدیان)** () در سال ۱۹۲۰ میلادی (۱۲۹۹ خورشیدی) در شهر آلکساندراپول، ارمنستان به دنیا آمد در سال ۱۹۲۲ (۱۳۰۱) همراه با خانواده‌اش به تبریز مهاجرت کرد و تحصیلات ابتدایی را در آن شهر گذراند. در سال ۱۹۳۵ (۱۳۱۴) خانوادهٔ آبیان در تهران اقامت گزید و گوهار تحصیلات متوسطه را در دبیرستان انوشیروان دادگر به پایان رسانید و وارد هنرستان عالی موسیقی گشت و در سال ۱۹۶۰ (۱۳۳۹) فارغ‌التحصیل شد. گوهار داویدیان اولین دختر دانشجویی بود که از هنرستان عالی موسیقی تهران فارغ‌التحصیل گشت. وی نوازندهٔ ارکستر فیلارمونیک و مربی کلاس‌های پیانو در هنرستان عالی موسیقی بوده است و سال‌ها کلاس‌های خصوصی داشته است. گوهار آبیان در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) در تهران بدورد حیات گفت.

## آثار
## جستارهای وابسته
* موسیقی ارمنی
* فهرست خوانندگان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 

رده:آموزگاران موسیقی اهل ارمنستان
رده:اهالی گیومری
رده:خوانندگان زن اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان انوشیروان دادگر
رده:دانش‌آموختگان هنرستان عالی موسیقی تهران
رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
خشونت خانگی در ایران

خشونت خانگی هر شکلی از خشونت اعم از کلامی، روانی، فیزیکی و جنسی است که هر یک از اعضای خانواده از جمله مردان، زنان، والدین، فرزندان و صرف نظر از اینکه کجا اتفاق افتاده باشد، انجام می‌دهند. معمولاً مراد از خشونت خانگی خشونتی است که در چارچوب خانواده و بین زن و شوهر اتفاق می‌افتد.

خشونت خانگی امروزه به یک پدیده جهانشمول مبدل شده و تأثیرات آن باعث نابسامانی‌های جهان‌های مختلف در جوامع و فرهنگ شده است به همین علت، بیشترین قربانیان خشونت را در جهان، قربانیان خشونت خانگی تشکیل می‌دهند به همین خاطر از مهم‌ترین موضوعات در بررسی مسائل اجتماعی در جوامع به‌شمار می‌آید. برآوردهای منتشر شده سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۷ نشان می‌دهد که در سراسر جهان از هر سه زن یک زن (۳۰ درصد) در طول زندگی خود مورد خشونت فیزیکی یا جنسی شریک صمیمی قرار گرفته است. در ایران نیز خشونت خانگی جزء آسیب‌ها و مسائل اجتماعی کشور بوده است.

خشونت خانگی علیه زنان در ایران پیشینه ای طولانی دارد و از دیرباز زنان با این مشکل مواجه بوده‌اند؛ به گونه مثال بر اساس گزارش جهانگرد آلمانی آدام اولئاریوس که در دوران صفویه به ایران سفر کرده بود، برخی از زنان ایرانی مورد خشونت قرار می‌گرفتند و بسیاری از زن‌هایی که راه نجاتی نداشتند دست به خودکشی می‌زدند.

یک پژوهش تحت عنوان «تحقیق ملی بررسی خشونت خانگی علیه زنان» که در سال ۱۳۸۳ انجام شد بیانگر آن بود که ۶۶ درصد زنان ایرانی از ابتدای زندگی مشترک شان حداقل یک بار مورد خشونت قرار گرفته‌اند. بر اساس یک پژوهش دیگر، که در سال ۱۳۹۷ انجام شده است، میزان کلی شیوع خشونت بین زوجین در جامعه ایران ۸۱ درصد است، یعنی ۸۱ درصد از زوجین در جامعه ایران تجربه حداقل یکی از ابعاد خشونت خانگی (فیزیکی، روانی، کلامی، اقتصادی) را داشته‌اند. - میزان شیوع خشونت فیزیکی بین زوجین ۳۶ درصد، میزان شیوع خشونت روانی بین زوجین در جامعه ایران ۷۵/۵ درصد، میزان شیوع خشونت کلامی بین زوجین در جامعه ایران ۴۰ درصد، میزان شیوع خشونت اقتصادی بین زوجین در جامعه ایران ۴۶/۷ درصد، و - میزان شیوع خشونت جنسی بین زوجین در جامعه ۳۴/۵ درصد بود.

## علل خشونت خانگی
پژوهشگران و فمنیست‌ها علل خشونت را به سه دسته تقسیم کرده‌اند:

### علل فردی

#### جنبه‌های زیستی
اولین تبین به مسائل زیستی انسان و تفاوت زن و مرد از این بعد مربوط می‌شود. برخی فمنیست‌های رادیکال ادعا کرده‌اند که نیروی بدنی مردان سبب بروز خشونت نسبت به زنان می‌شود.

#### عوامل روانشناختی
رویکرد روانشناختی، منبع خشونت خانوادگی را در شخصیت یا اختلالات روانی جستجو می‌کند.

#### ناکامی
در شرایطی رخ می‌دهد که موانع، فرد را از نیل به هدف بازمی‌دارد و او را در انجام رفتاری ناتوان می‌کند.

#### ضعف اخلاقی.

#### الکل و اعتیاد به مواد مخدر

#### تفاوت سنی زن و شوهر.

#### هوش و تحصیلات

### علل ارتباطی بین فردی در ایجاد خشونت

* جنسیت.
* یادگیری.
* مشکلات ارتباطی.

### علل اجتماعی-اقتصادی

#### زمینه‌های اقتصادی
یکی از عوامل مؤثر بر خشونت خانگی مردان، اموری مانند نوع شغل، بیکاری، وضعیت اقتصادی خانواده و شغل زن است. بیکاری و مشکلات اقتصادی همراه آن عامل مهمی در بروز تنش های خانوادگی و خشونت های ناشی از آن است.

#### عوامل فرهنگی
تقدس خانواده و نگهداری اطلاعات مربوط به آن در چهار دیواری خانه.

#### عوامل حقوقی
یکی از مهمترین عوامل خشونت، پذیرش قانون خشونت خانگی و خصوصی دانستن نزاع های خانوادگی است.

## منابع

رده:خشونت خانگی
رده:خشونت خانگی در ایران
رده:خشونت خانگی بر پایه کشور
ژیزل منیان

**ژیزل منیان** (؛  – ) نوازنده پیانو کلاسیک فرانسوی است، بنیان‌گذار و مدیر انجمن «Les Concerts de Poche» است؛ انجمنی که هدف آن مردمی‌سازی و در دسترس قرار دادن موسیقی کلاسیک برای عموم است.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون شوالیه نشان ملی شایستگی شده است.
## زندگی‌نامه
مگنان نواختن پیانو را از سن هفت‌سالگی در مدرسه موسیقی "شولا کانتورومِ پاریس" زیر نظر نادیا تَگرین و آلفرد لوونگوث آغاز کرد. او در سن ۱۳ سالگی وارد کنسرواتوار پاریس شد. در آنجا، پیانو را نزد وِلادو پرلمیوتر، موسیقی مجلسی را با ژِنویو ژوا و تحلیل موسیقی را با بِتسی جولاس آموخت. او گاه‌به‌گاه از آموزش‌های پیانیست اتریشی، لی‌لی کراوس، و پیانیست روس، دیمیتری باشکیروف نیز بهره‌مند می‌شد. مگنان موفق به کسب سه جایزه اول به اتفاق آرا شد: پیانو (نفر اول مسابقه)، موسیقی مجلسی و تحلیل موسیقی. در سن ۱۹ سالگی، زمانی که مسیر حرفه‌ای کنسرت برای او هموار شده بود، تصمیم گرفت عقب‌نشینی کرده و هنر خود را با راهنمایی پیانیست ژان-رودولف کارس تکمیل کند. این "بازنشستگی" موسیقایی او چهار سال به طول انجامید، که در این مدت همچنین از آموزش‌های پیانیست روس، نیکیتا ماگالوف، و توصیه‌های رهبر ارکستر رومانیایی، سرجیو چلیبیداکه بهره برد.

## منابع

* 

رده:افراد زنده بدون سال تولد
رده:افراد زنده
ماریا مارگارتا کرچ

**ماریا مارگارتا کرچ** (با نام تولد وینکلمن، در منابع تاریخی با نام ماریا مارگارتا کیرشین؛ ;  – ) ستاره‌شناس آلمانی بود. او به‌دلیل نوشته‌هایش دربارهٔ مقارنهٔ خورشید با زحل، زهره و مشتری در سال‌های ۱۷۰۹ و ۱۷۱۲، یکی از نخستین ستاره‌شناسان مشهور دورهٔ خود به‌شمار می‌رفت. او برنده مدال طلایی فرهنگستان علوم پروس شده است.

## زندگی اولیه
ماریا از کودکی توسط پدرش که کشیش لوتری بود آموزش دید؛ کسی که معتقد بود او سزاوار آموزشی هم‌تراز با آموزش داده‌شده به پسران جوان است. تا ۱۳سالگی، هر دو والدینش را از دست داده بود. تا آن زمان، او همچنین آموزش عمومی را از دامادش یوستینوس تلنر و کریستوف آرنولد، ستاره‌شناس خودآموختهٔ مشهور که در شهر زومرفلد زندگی می‌کرد و به‌عنوان نخستین کسی شناخته می‌شد که دنباله‌داری گذرا را کشف کرده بود، دریافت ننمود. او به‌عنوان شاگرد غیررسمی و بعدها دستیار آرنولد درآمد و با او و خانواده‌اش زندگی می‌کرد. در این دوره، نجوم به‌طور کامل بر اساس خطوط صنفی سازماندهی نشده بود. در نتیجه، مسیر تبدیل‌شدن به ستاره‌شناس اغلب در هر مورد بسیار متفاوت به‌نظر می‌رسید.

از طریق آرنولد، ماریا با گوتفرید کیرش، ستاره‌شناس و ریاضیدان مشهور آلمانی که ۳۰ سال از او بزرگ‌تر بود و آموزش نجوم را نزد یوهانس هولیوس دیده و تحصیلات رسمی را در دانشگاه ینا گذرانده بود، آشنا شد. آن‌ها در سال ۱۶۹۲ ازدواج کردند و بعدها صاحب چهار فرزند شدند که همگی با مطالعهٔ نجوم، راه والدین خود را ادامه دادند. کیرش از این ازدواج سود برد، زیرا همسری داشت که از فرزندانش مراقبت می‌کرد و دستیاری که محاسبات را انجام می‌داد، داده‌ها را جمع‌آوری و به او کمک می‌کرد. در عین حال، ماریا توانست تحصیلات خود را در نجوم ادامه دهد. بدون این ازدواج، بعید بود که ماریا بتواند به‌طور مستقل در نجوم مشارکت کند. در سال ۱۷۰۰، این زوج به برلین نقل‌مکان کردند، زیرا فریدریش سوم، حاکم منتخب براندنبورگ (بعدها فریدریش اول پروس)، گوتفرید کیرش را به‌عنوان ستاره‌شناس سلطنتی منصوب کرده بود؛ مقامی که به ستاره‌شناس برجسته اعطا می‌شد.

## حرفه، مشاهدات و انتشارات
زنان در طول دورهٔ شاگردی خود سال‌های سفر را تجربه نمی‌کردند، که باعث می‌شد برای آموزش به افراد خانوار خود وابسته باشند. در نتیجه، گوتفرید کیرش آموزش بیشتری در نجوم به همسرش داد، همان‌طور که برای خواهر و همهٔ فرزندانش از سنین پایین این کار را انجام می‌داد. به‌دلیل هنجارها و باورهای اجتماعی آن دوره، زنان در آلمان اجازهٔ تحصیل در دانشگاه‌ها را نداشتند. با این حال، این امر زنان را به‌طور کامل از فعالیت در نجوم محروم نمی‌کرد، زیرا کار نجوم و رصد آسمان عمدتاً خارج از دانشگاه‌ها انجام می‌شد. اکثر ستاره‌شناسان در این دوره مدارک رسمی در نجوم نداشتند. دانشگاه‌های علمی برجسته در زمان کرچ شامل آکادمی سلطنتی علوم فرانسه، آکادمی برلین و انجمن سلطنتی لندن می‌شد - که همگی برای مخاطبان مرد قابل عضویت بودند.

از سال ۱۶۹۷، گرچ همچنین شروع به ثبت اطلاعات آب و هوا کردند. از داده‌های آنها برای تولید تقویم و سالنامه استفاده می‌شد و همچنین در جهت‌یابی بسیار مفید بود. آکادمی علوم در برلین فروش تقویم‌های خود را انجام می‌داد.

## جستارهای وابسته
* فهرست ستاره‌شناسان

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اخترشناسان سده ۱۷ (میلادی) اهل آلمان
رده:اهالی قلمرو ساکسونی
رده:دانشمندان اهل لایپزیگ
رده:درگذشتگان ۱۷۲۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۷۰ (میلادی)
رده:کاشفان دنباله‌دارها
عنکبوت شلاقی ایرانی

**عنکبوت شلاقی ایرانی** یا **عنکبوت شلاقی پارسی**  تنها گونهٔ شناخته‌شده از راستهٔ عنکبوت‌های شلاقی در ایران است. تاکنون حضور این گونه تنها از استان‌های ایلام و خوزستان گزارش شده است. منطقهٔ پراکنش این گونه، شمالی‌ترین محدودهٔ شناخته‌شده برای اعضای خانوادهٔ Phrynichidae در جهان به‌شمار می‌رود.

## منابع

رده:زیاگان بومی ایران
اگنس مری کلرک

**اگنس مری کلرک** (;  – ) ستاره‌شناس و نویسنده ایرلندی بود. او در اسکیبرین، شهرستان کورک، ایرلند به دنیا آمد و در لندن درگذشت.

## خانواده
اگنس کلرک دختر جان ویلیام کلرک (حدود ۱۸۱۴–۱۸۹۰) که در آن زمان مدیر بانک در اسکیبرین و همسرش کاترین ماری دیسی (متولد حدود ۱۸۱۹) که پدرش ثبت‌کننده دادگاه بود، به دنیا آمد. او دو خواهر و برادر داشت؛ خواهر بزرگترش الن ماری (۱۸۴۰–۱۹۰۶) و برادر کوچکترش آبری سنت جان (۱۸۴۳–۱۹۲۳). خواهر بزرگترش الن نیز دربارهٔ نجوم می‌نوشت. تمام فرزندان خانواده کلرک به‌صورت کاملاً خانگی آموزش دیدند.

کاترین کلرک در مدرسه صومعه اورسولین تحصیل کرده بود و بنابراین برای آموزش دختران جوان اهمیت زیادی قائل بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه آکتونیان شده است.

## زندگی و کار
اگنس با پیروی از جا پای پدرش - که ضمن مطالعه متون کلاسیک، دوره‌هایی در نجوم نیز گذرانده بود - از سنین پایین به نجوم علاقه‌مند شد. با استفاده از تلسکوپ ۴ اینچی پدرش در رصدهایش، در ۱۵ سالگی شروع به نوشتن تاریخچه‌ای از نجوم کرده بود.

در سال ۱۸۶۱، در ۱۹ سالگی، خانواده‌اش به دوبلین نقل مکان کردند، و در سال ۱۸۶۳ به کوئینزتاون (کوب فعلی) رفتند. در ۲۵ سالگی، تا حدی به دلایل سلامتی، همراه با خواهر بزرگترش الن به ایتالیا رفت و تا سال ۱۸۷۷ عمدتاً در فلورانس ماند و علوم، زبان‌ها و سایر موضوعاتی را که در زندگی آینده‌اش مفید بودند، مطالعه کرد. در سال ۱۸۷۷ در لندن ساکن شد.

پس از بازگشت، توانست دو مقاله که در ایتالیا نوشته بود، «دزدی دریایی در سیسیل» و «کوپرنیک در ایتالیا»، را در اکتبر ۱۸۷۷ در نشریه ادینبورگ ریویو منتشر کند. این امر باعث شد آدام و چارلز بلک، ناشران ریویو که ناشر دایرةالمعارف بریتانیکا نیز بودند، از او بخواهند زندگینامه تعدادی از دانشمندان مشهور را برای چاپ نهم دایرةالمعارف بنویسد.

این منجر به سفارش‌های دیگری شد، از جمله انتشار مقاله‌ای دربارهٔ نجوم برای دایرةالمعارف کاتولیک.

در طول حرفه‌اش، او نقدهای بسیاری بر کتاب‌ها نوشت، از جمله آثاری که به زبان‌های فرانسوی، آلمانی، یونانی یا ایتالیایی نوشته شده بودند. در سال ۱۸۸۵، معروف‌ترین اثر خود با عنوان «تاریخچه عمومی نجوم در طول قرن نوزدهم» را منتشر کرد. این کتاب به‌دلیل بحثش دربارهٔ طیف‌نما به‌صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۸۸۸، سه ماه در رصدخانه کیپ تاون گذراند. در پاییز ۱۸۹۰، کلرک و برادرش آبری از اعضای مؤسس انجمن ستاره‌شناسی بریتانیا بودند.

در سال ۱۸۹۳، کلرک جایزه آکتونیان ۱۰۰ گینی را از مؤسسه سلطنتی دریافت کرد. به‌عنوان عضو انجمن ستاره‌شناسی بریتانیا، او به‌طور منظم در جلسات آن و همچنین جلسات انجمن ستاره‌شناسی سلطنتی شرکت می‌کرد. در سال ۱۹۰۳، همراه با مارگارت لیندزی هاگینز، به‌عنوان عضو افتخاری انجمن ستاره‌شناسی سلطنتی انتخاب شد، مقامی که پیش از این تنها توسط سه زن دیگر، کارولین هرشل و مری سامرویل (در سال ۱۸۳۵)، و آن شیپشانکس (در سال ۱۸۶۲) به دست آمده بود. در سال ۲۰۱۷، انجمن سلطنتی نجوم مدال آگنس کلرک را برای تاریخچه نجوم یا ژئوفیزیک تأسیس کرد که به افرادی اعطا می‌شود که تحقیقات برجسته ای در تاریخ نجوم یا ژئوفیزیک داشته باشند.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اخترشناسان زن
رده:اخترشناسان سده ۱۹ (میلادی)
رده:تاریخ‌نگاران اخترشناسی
رده:درگذشتگان ۱۹۰۷ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان زن اهل ایرلند
رده:زادگان ۱۸۴۲ (میلادی)
رده:نویسندگان زن سده ۱۹ (میلادی) اهل ایرلند
رده:نویسندگان سده ۱۹ (میلادی) اهل ایرلند
رده:نویسندگان علمی زن
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل ایرلند
رده:نویسندگان غیرداستانی زن اهل ایرلند
میلدرد کلیگ‌هورن

**میلدرد ایمُچ کلیگ‌هورن** (زادهٔ ۱۱ دسامبر ۱۹۱۰ – درگذشته در ۱۵ آوریل ۱۹۹۷) یک سازنده عروسک، آموزگار و رهبر قبیله از آپاچی‌های چیریکاوا بود که از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۹۵ به عنوان نخستین رئیس قبیله آپاچی فورت سیل اکلاهما خدمت کرد. او زندگی خود را وقف حفظ فرهنگ آپاچی و ترویج *حقوق بومیان آمریکا* کرد.

## زندگی اولیه و تحصیلات
کلیگ‌هورن در ۱۱ دسامبر ۱۹۱۰ در فورت سیل، اکلاهما به دنیا آمد، در حالی که خانواده‌اش هنوز به عنوان اسیران جنگی توسط دولت فدرال ایالات متحده در نظر گرفته می‌شدند. پدربزرگ‌ها و والدین او پس از تسلیم شدن رهبر آپاچی چیریکاوا جرونیمو در سال ۱۸۸۶، ابتدا در فلوریدا، سپس در آلاباما و در نهایت در فورت سیل زندانی شدند. در سال ۱۹۱۳، زمانی که کلیگ‌هورن سه ساله بود، آپاچی‌های چیریکاوا به‌طور رسمی از وضعیت اسیر جنگی آزاد شدند.

تحصیلات کلیگ‌هورن در آپاچی، اکلاهما آغاز شد، جایی که دبیرستان را به پایان رساند و سپس به مؤسسه هاسکل رفت. سپس به کالج کامرون رفت و در سال ۱۹۴۱ درجه‌ای در رشته اقتصاد خانه از دانشگاه کشاورزی و مکانیکی اکلاهما دریافت کرد.

## حرفه
کلیگ‌هورن یک عامل گسترش خانه و معلم اقتصاد خانگی بود. او با چندین جامعه بومی آمریکایی، از جمله مسکلیروو، نیومکزیکو در نیومکزیکو و قبایل مختلف در اکلاهما همکاری کرد. او بعداً معلم اقتصاد خانگی شد و در فورت سیل ایندیا و مدرسه هند ریورساید کار کرد. علاوه بر تدریس به دانش‌آموزان دبیرستانی، کلیگ‌هورن همچنین با کودکان مهدکودکی در مدرسه عمومی آپاچی کار می‌کرد.
کلیگ‌هورن در ترویج تاریخ و فرهنگ سنتی آپاچی فعال بود. او عروسک‌های سنتی ساخت که نمایانگر لباس‌های قبایل مختلف بومی آمریکایی بود که در طول حرفه تدریس خود با آن‌ها برخورد کرده بود. عروسک‌های کلیگ‌هورن در نهادهای برجسته‌ای از جمله جشنواره فولک‌لایف اسمیتسونین در سال ۱۹۶۷ به نمایش گذاشته شدند. در سال ۱۹۷۶، زمانی که قبیله آپاچی فورت سیل به‌طور رسمی توسط دولت ایالات متحده به رسمیت شناخته شد، کلیگ‌هورن به نخستین رئیس قبیله تبدیل شد. دوران ریاست او که تا سال ۱۹۹۵ ادامه یافت، با تعهد او به حفظ تاریخ قبیله و ترویج توسعه اقتصادی برای مردم آپاچی همراه بود. تلاش‌های او در حفظ فرهنگ آپاچی و دفاع از حقوق بومیان آمریکایی از طریق جوایزی از جمله جایزه ایلیس آیلند در سال ۱۹۸۷ و جایزه «بومی سال» در سال ۱۹۸۹ شناخته شد.

در تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۹۶، شاکیان بومی از جمله الویس پی. کوبل، کلیگ‌هورن، توماس مالسون و جیمز لوئیس لاروس، شکایت دسته‌جمعی علیه دولت ایالات متحده به دلیل عدم مدیریت مناسب دارایی‌های اعتماد بومیان به نمایندگی از همه ذینفعان حال و گذشته این دارایی‌ها مطرح کردند. کلیگ‌هورن نتوانست نتیجه این شکایت را مشاهده کند که به نام *[[Cobell v. Salazar|کوبل در مقابل سالازار]]* شناخته شد. این پرونده در سال ۲۰۰۹ به مبلغ ۳٫۴ میلیارد دلار به نفع بومیان حل و فصل شد، یک هفته پس از تاریخ تولد ۹۹ سالگی او.

## زندگی شخصی
کلیگ‌هورن با ویلیام جی. کلیگ‌هورن ازدواج کرد، کسی که او را در حین کار در کانزاس ملاقات کرده بود. این زوج یک دختر داشتند. کلیگ‌هورن تا سال‌های پایانی عمر خود فعال در زندگی عمومی بود، به‌طور گسترده سفر می‌کرد و در تبادل‌های آموزشی و فرهنگی مختلف شرکت می‌کرد. او از جمله به انگلستان، کشورهای اروپایی دیگر، مکزیک و دیگر مقاصد بین‌المللی سفر کرد تا حقوق و رفاه زنان و جوامع بومیان آمریکا را ترویج کند. کلیگ‌هورن در تاریخ ۱۵ آوریل ۱۹۹۷ در یک حادثه رانندگی نزدیک خانه‌اش در آپاچی، اکلاهما درگذشت. او در قبرستان پست فورت سیل به خاک سپرده شد.

## منابع

رده:زادگان ۱۹۱۰ (میلادی)
الن بیوزاند

**اِلن بیوزاند** (؛  زادهٔ  - ) نویسنده اهل ارمنستان بود. وی عضو فدراسیون انقلابی ارمنی بود.

## زندگی‌نامه
وی با نام اصلی **یِغیزاپت استامبولتسیان** (؛ ) در سال ۱۸۹۵م در شهر آلکساندرپول به دنیا آمد. وی در ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۷۰ در ۷۴ سالگی در لس آنجلس درگذشت. بوزاند بیشتر شهرت خود را مدیون نگارش داستان‌های کوتاهش است. این نویسنده عناصر اصلی داستان و محتوای قصه‌هایش را از جامعه‌ای که در آن می‌زیسته انتخاب کرده‌است. او در مورد اثر آفرینش زن نو می‌گوید: 

## کتابشناسی
* آسواگش

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نویسندگان ارمنی

## منابع

* 
* 
* 

*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:اهالی گیومری
رده:درگذشتگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:نویسندگان زن اهل ارمنستان
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
بابی جونز

**بابی جونز** (;  – ) گلف‌باز و وکیل اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های تاریخ ورزش گلف محسوب می‌شود. جونز باشگاه گلف ملی آگوستا را تأسیس کرد و به طراحی آن کمک کرد و تورنمنت مسترز را بنیان نهاد. نوآوری‌هایی که او در مسابقات مسترز معرفی کرد تقریباً توسط تمام مسابقات گلف حرفه ای در جهان کپی شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 

رده:افسران نیروی هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:پیروان کلیسای کاتولیک رم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان کالج هاروارد
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه فناوری جورجیا
رده:درگذشتگان ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:کارکنان نیروی هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
رده:گلف‌بازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نظامیان اهل جورجیا
رده:وکیلان اهل جورجیا
رده:وکیل‌های سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
جینا گری

**جینا گری** (نام اوسِی: *پا-په سان‌تسه*) (۱۹۵۴ – ۲۰ دسامبر ۲۰۱۴) هنرمند اوسِیجی متولد پاوهوسکا، فرزند اندرو و مارگارت گری. او نوه هنری روآن هورس بود. او یکی از شناخته‌شده‌ترین هنرمندان معاصر بومی آمریکا در سه دهه گذشته بود که جوایزی از نمایشگاه‌ها و موزه‌های مختلف در سراسر کشور بومیان دریافت کرده و نمایشگاه‌هایی در آنها برگزار کرده بود.

## اشغال ووندِد نی
در حالی که او یک دانش‌آموز دبیرستانی در سال ۱۹۷۳ بود، گری به ووندِد نی مسافرت کرد تا در اشغال ۷۱ روزه ووندِد نی با تیمی از ۲۰۰ فعال اوگلالا لاکوتا و اعضای جنبش بومیان آمریکا شرکت کند. این اعتراض، که به منظور جلب توجه به عدم توافقات معاهده‌ای دولت، فقر، تنش‌های نژادی و شرایط در رزرویشن پایِن ریدج انجام شد، طولانی‌ترین اقدام مدنی نافرمانی در تاریخ ایالات متحده بود.

یکی از خواهران گری، مری بیگ‌هورس، با یکی از اعضای بلندپایه جنبش سرخپوستان ایالات متحده آمریکا، هنری واهاساوک، ازدواج کرده بود. دو برادرش، اندرو گری و لوئیس گری، با جینا در دنور ملاقات کردند و آنها به سمت یک خانه امن در داکوتای جنوبی حرکت کردند، جایی که بیگ‌هورس در انتظار بود، خارج از منطقه اشغال‌شده. در پوشش تاریکی شب، آنها وارد کمپ شدند و به مدت یک ماه در آنجا ماندند. برق، آب و منابع غذایی توسط مارشال‌های فدرال و گارد ملی قطع شد تا ایستادگی شکسته شود. در زیر آتش سنگین، فرانک کلیرواوتر، یک چرکایی، و بادی لامونت، یک اوگلالا لاکوتا، کشته شدند. جینا و برادرش لوئیس تصمیم گرفتند ترک کنند، توسط قاچاقچیان از منطقه خارج شدند و دوباره با پدرشان در خانه امن دیدار کردند.

## آموزش
پس از فرار از ووندِد نی، گری و برادرش لوئیس به مدرسه دبیرستان برگشتند تا تحصیلات خود را تکمیل کنند در مؤسسه هنرهای بومیان آمریکا در سانتا فه، نیومکزیکو. پس از فارغ‌التحصیلی از IAIA، او هنر تجاری را در موسسه هنر کالیفرنیا مطالعه کرد.

## حرفه هنری
آثار گری با رنگ‌های جسورانه و روشن از هنرهای میکس‌مدیا شناخته می‌شود که تصاویری سنتی از تربیت اوسِی او را با دنیای معاصر او ترکیب می‌کند. او به عنوان یک استاد هنرمند معاصر شناخته می‌شود و چاپ‌ها و مونوتایپ‌های او ویژگی‌هایی با شکل‌های استیلیزه و مناظر انتزاعی دارند. هنر تجاری او شامل طراحی تی‌شرت‌ها است، طراحی لوگو برای مرکز مطالعات بومیان آمریکا در دانشگاه ایست سنترال (آدا، اوکلاهما) و طراحی جلد کتاب تاریخ کنگره ملی بومیان آمریکا.

آثار او در نمایشگاه‌های گالری‌های مختلف در سراسر سرزمین‌های بومی به نمایش گذاشته شده است: در آریزونا، در موزه هرد در فینیکس؛ در نیومکزیکو، در موزه مؤسسه هنرهای بومیان آمریکا و موزه ویل‌ریت هر دو در سانتا فه؛ در اوکلاهما، در موزه مرکز تسا-لا-گی چرکویی در تهله‌کوا و موزه‌های گیلکریس و موزه هنر فیل‌برک در تلسا؛ در داکوتای جنوبی، در موزه هنر بومی رد کلاود در پاین ریج؛ و در ایالت واشینگتن، در موزه دی‌بریک استار در سیاتل. همچنین آثار او در موزه موزه بومیان آمریکا در اسمیتسونیان در واشینگتن دی.سی. به نمایش درآمده است.

گری گالری‌های هنری در سانتا فه، نیومکزیکو، تلسا، اوکلاهما و اخیراً در پاهوسکا، اوکلاهما تأسیس و اداره کرده بود. علاوه بر اینکه آثارش در بسیاری از مجموعه‌های خصوصی و گالری‌ها در سراسر جهان به نمایش درآمده است، برخی از آثار او متعلق به سلطان برونئی و دو شاهزاده سلطنتی اردن—عالی‌جناب شاهزاده طلال بن محمد و عالی‌جناب شاهزاده غازی بن محمد هستند.

## منابع

رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
محاصره گنجه (۱۶۰۶)

**محاصره گنجه** نبردی میان امپراتوری عثمانی و صفوی بود
## منابع
* 
* 
* 

رده:جنگ‌های شاه عباس یکم
رده:جنگ‌های ایران و عثمانی
رده:جنگ‌های دوره صفویان
رده:ایران در دهه ۱۶۰۰ (میلادی)
رده:آسیا در ۱۶۰۶ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در ۱۶۰۶ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۶۰۶ (میلادی)
رده:تاریخ گنجه
رده:محاصره‌های مربوط به ایران صفوی
آگدا مونتلیوس

**آگدا مونتلیوس** (؛ ۲۳ آوریل ۱۸۵۰ – ۲۷ اکتبر ۱۹۲۰) نیکوکار، فعال حقوق زنان، و سافرجت اهل سوئد بود.

## زندگی‌نامه
آگدا مونتلیوس در کوپینگ در سال ۱۸۵۰ متولد شد. او دختر وزیر دفاع دولت و اشراف‌زاده‌ای به نام سرلشکر الکساندر رویترشیولد و آنا شنستروم بود. او در مدرسهٔ دخترانهٔ مدگرای *Hammarstedtska flickskolan* در استکهلم تحصیل کرد.

در ۲۰ سپتامبر ۱۸۷۱، او با باستان‌شناس و استاد سوئدی اسکار مونتلیوس (۱۸۴۳–۱۹۲۱) ازدواج کرد.

از او به‌عنوان زنی ریزاندام، آرام، مهربان، اندیشمند، وظیفه‌شناس و همیشه مشغول به پروژه‌های بسیارش یاد شده است. او بینایی ضعیفی داشت و در نهایت، بینایی یکی از چشمان خود را از دست داد. ایده‌آل‌های شخصی‌اش ساده و سخت‌گیرانه بود.

آگدا مونتلیوس در میان زنان طبقهٔ متوسط بالای استکهلم چهره‌ای محوری و الگویی والا به‌شمار می‌رفت. لیدیا والستروم اغلب او را به‌عنوان شاهد آزمون‌های دانش‌آموزان مدرسهٔ دخترانهٔ *[[Åhlinska skolan]]* به کار می‌گرفت.

## کنشگری در زمینهٔ حقوق زنان
[thumb|آگدا مونتلیوس و [گرترود آدلبورگ طومار حق رأی زنان را در سال ۱۸۹۹ به نخست‌وزیر اریک گوستاف بوستروم ارائه می‌کنند]]

آگدا مونتلیوس از طریق فعالیت‌های بشردوستانه‌اش، در زمینهٔ حقوق زنان نیز مشارکت یافت. او حامی فمینیسم تفاوت‌گرا بود و باور داشت که مشارکت زنان در سیاست و در سازمان‌دهی و ساختار جامعه بسیار مهم است تا بتوان حقوق بیماران، ضعیفان و نیازمندان را محافظت کرد و جامعه را به خانه‌ای واقعی بدل ساخت.

در سال ۱۸۸۶، مونتلیوس رسماً عضو سازمان حقوق زنان به رهبری صوفی آدلرسپارره، یعنی انجمن فردریکا برمر (FBF) شد. دو سال پیش از آن، او یکی از بنیان‌گذاران این انجمن بود. به‌طور رسمی، رهبری FBF بر عهدهٔ هانس هیلدبراند بود، زیرا آدلرسپارره معتقد بود که برای جدی گرفته شدن، باید مردی ریاست آن را بر عهده داشته باشد. اما در واقع، خود آدلرسپارره نقش رئیس را ایفا می‌کرد و پس از مرگ او در سال ۱۸۹۵، آگدا مونتلیوس جانشینش شد. مونتلیوس در ابتدا «نایب‌رئیس» نامیده می‌شد، اما در سال ۱۹۰۳، رسماً به‌عنوان رئیس منصوب شد و نخستین زن در این جایگاه در FBF بود.

هدف انجمن FBF حمایت از حقوق زنان بود، اما تا پیش از آن، در زمینهٔ حق رأی زنان فعالیتی نداشت. در سال ۱۸۹۹، هیئتی از سوی FBF پیشنهاد اعطای حق رأی به زنان را به نخست‌وزیر اریک گوستاف بوستروم ارائه کرد. رهبری این هیئت را مونتلیوس بر عهده داشت و گرترود آدلبورگ، نویسندهٔ متن پیشنهاد، او را همراهی می‌کرد. این نخستین‌بار بود که جنبش زنان سوئد به‌طور رسمی خواستار حق رأی شد.

در سال ۱۹۰۲، انجمن ملی حق رأی زنان سوئد (*Landsföreningen för kvinnans politiska rösträtt*, LKPR) تأسیس شد. مونتلیوس هرگز عضو رسمی این انجمن نشد، احتمالاً به دلیل ریاستش بر FBF، اما به‌طور غیررسمی در فعالیت‌های LKPR نقش داشت. او وظایف متعددی برای LKPR انجام می‌داد، منابع و اعضای FBF را در اختیار آن می‌گذاشت و نشریهٔ FBF یعنی *[[Dagny (نشریهٔ سوئدی)|داگنی]]* را تا سال ۱۹۱۱ به‌عنوان ارگان رسانه‌ای LKPR مورد استفاده قرار داد. در سال ۱۹۱۱، زمانی که LKPR با تصویب قطعنامه‌ای اعلام کرد احزاب مخالف حق رأی زنان را تحریم می‌کند، مونتلیوس استفاده از نشریهٔ FBF به‌عنوان تریبون LKPR را متوقف کرد.

او مشاور کمیتهٔ دولتی برای اصلاح قوانین حقوق زناشویی در سال ۱۹۱۲ بود؛ این اصلاحات در نهایت در سال ۱۹۲۰ منجر به برابری حقوقی زن و شوهر در ازدواج شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:درگذشتگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۰ (میلادی)
رده:زنان سده ۱۹ (میلادی) اهل سوئد
رده:فعالان حقوق زنان اهل سوئد
برتا نوردنسون

**برتا نوردنسون** (;  – ) فعال حقوق زنان، و فعال حق رأی اهل سوئد بود.
در اواخر دههٔ ۱۸۸۰، برتا نوردنسون به پشتیبانی از رهایی زنان پرداخت و به عضویت «انجمن حقوق مالکیت زنان متأهل» (*Föreningen för gift kvinnas äganderätt*) درآمد و سپس به عضویت هیئت‌مدیرهٔ آن برگزیده شد. پس از آنکه این انجمن در انجمن فردریکا برمر (*Fredrika Bremer Förbundet*) ادغام شد، نوردنسون به کمیتهٔ دائمی مربوط به وضعیت حقوقی زنان پیوست و بعدها به عضویت هیئت‌مدیرهٔ این انجمن نیز درآمد. در نتیجه، او به یکی از اعضای تأثیرگذار شورای ملی زنان سوئد (*Svenska kvinnors nationalförbund*) نیز بدل شد. نوردنسون که علاقهٔ فراوانی به مراقبت‌های پزشکی داشت، از سال ۱۹۰۸ ریاست «انجمن مراقبت پزشکی در خانه برای خانواده‌های فقیر» (*Föreningen för sjukvård i fattiga hem*) را برعهده گرفت. به پاس خدمات گسترده‌اش به صلیب سرخ سوئد، مدال طلای این انجمن به وی اهدا شد.

## زندگی‌نامه
برتا هریت نوردنسون در ۲۵ سپتامبر ۱۸۵۷ در لندن به دنیا آمد. او یکی از پنج دختر صنعت‌گر چوب و آهن، یوهان گوستاف کارل پونتوس کلمان (۱۸۱۷–۱۹۰۳) و همسرش برتا آمالیا هیرتا (۱۸۳۶–۱۹۲۶) بود. در سال ۱۸۸۲، با چشم‌پزشک برجسته، اریک ویلهلم نوردنسون (۱۸۴۷–۱۹۱۹) ازدواج کرد و حاصل این ازدواج پنج فرزند بود. او که در خانواده‌ای مرفه در لندن، پاریس و جنوب فرانسه پرورش یافته بود، تحصیلات خوبی دریافت کرد و به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و آلمانی تسلط یافت. او تعطیلات خود را اغلب نزد پدربزرگ و مادربزرگ مادری‌اش، ناشر روزنامه لارش یوهان هیرتا و همسرش ویلهلمینا، در سوئد می‌گذراند که نقش مهمی در تسلط او به زبان سوئدی داشتند.

## فعالیت حرفه‌ای
پس از زندگی در پاریس، این زوج زمانی که برتا سی ساله بود به سوئد بازگشتند و در استکهلم ساکن شدند. در کنار تربیت فرزندان، برتا به‌تدریج در کنار شماری از بستگان زن خود در مبارزه برای آزادی زنان فعال شد. او به‌ویژه عضو فعال «انجمن حقوق مالکیت زنان متأهل» (Föreningen för gift kvinnas äganderätt) بود که توسط عمه‌اش، اصلاح‌طلب حقوق زنان آنا هیرتا-رتزیوس تأسیس شده بود. پس از ادغام این انجمن در انجمن فردریکا برمر (Fredrika Bremer Förbundet)، نوردنسون به کمیته دائمی وضعیت حقوقی زنان پیوست و بعدها به عضویت هیئت‌مدیره انتخاب شد. در این سمت، یکی از امضاکنندگان طومار حق رأی زنان بود که در سال ۱۸۹۹ به پادشاه ارائه شد.

از اواخر دههٔ ۱۸۸۰، او از رهایی زنان حمایت می‌کرد و ابتدا به عضویت و سپس به هیئت‌مدیرهٔ «انجمن حقوق مالکیت زنان متأهل» درآمد. با ادغام این انجمن در «انجمن فردریکا برمر»، نوردنسون در کمیتهٔ دائمی وضعیت حقوقی زنان عضویت یافت و بعدها به عضویت هیئت‌مدیره درآمد. در نتیجه، او به یکی از مشارکت‌کنندگان مهم شورای ملی زنان سوئد (Svenska kvinnors nationalförbund) تبدیل شد. او همچنین همراه با دخترخاله‌اش الن کلمن، عضو فعال انجمن ملی حق رأی زنان (سوئد) بود. در همین راستا، در سال ۱۹۱۱ به سازمان‌دهی ششمین کنفرانس اتحاد بین‌المللی حق رأی زنان که در استکهلم برگزار شد، کمک کرد. نوردنسون از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۷ که به دلیل بیماری کناره‌گیری کرد، ریاست شورای ملی زنان سوئد را بر عهده داشت.

از سال ۱۹۰۸، او ریاست «انجمن مراقبت پزشکی در منازل فقرا» (Föreningen för sjukvård i fattiga hem) را بر عهده گرفت و علاقه‌مند به موضوع بهداشت و درمان بود. به‌خاطر خدمات گسترده‌اش به صلیب سرخ سوئد، مدال طلای این انجمن به او اهدا شد.

برتا نوردنسون در ۲۴ ژانویه ۱۹۲۸ در استکهلم درگذشت.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:درگذشتگان ۱۹۲۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۷ (میلادی)
رده:فعالان حقوق زنان اهل سوئد
رده:فمینیست‌های اهل سوئد
روزالی اولیوه‌کرونا

**روزالی اولیوه‌کرونا** (;  – ) نویسنده، و سردبیر روزنامه اهل سوئد بود.

## زندگی‌نامه
روزالی اولریکا روز در خانواده‌ای ثروتمند به دنیا آمد. او در استکهلم رشد کرد و از نخستین دانش‌آموزان دبیرستان دخترانهٔ والینسکا در استکهلم بود؛ یکی از کهن‌ترین مدارس دخترانهٔ سوئد که بنیان آن به سال ۱۸۳۱ بازمی‌گردد. خانوادهٔ او در سال ۱۸۳۹ به عمارت «شوگریس» در دامنهٔ فلات کوهستانی موسه‌برگ در ناحیهٔ وستریوتلاند نقل مکان کردند.

یکی از دوستان نزدیک روزالی به نام هولدا هار، آموزگاری در مدرسه‌ای دخترانه در شهر «لایمستون» واقع در نزدیکی چارلستون در ایالت کارولینای جنوبی ایالات متحده آمریکا بود. هار به روزالی پیشنهاد داد که به‌عنوان معلم در آن مدرسه مشغول به کار شود. روزالی در سال ۱۸۵۱ به ایالات متحده سفر کرد و چهار سال در آنجا اقامت داشت. در ابتدا، او معلم زبان فرانسوی در مدرسه‌ای در لایمستون بود، اما بعدها به‌عنوان آموزگار خصوصی در مزرعه‌ای کار می‌کرد که دو تن از شاگردانش، الیزا و انی پرونُو، در آن زندگی می‌کردند.

او در آینده گزارشی از تجربهٔ اقامتش در ایالات متحده و جامعهٔ جنوب آمریکا نوشت. گرچه خودش مستقیماً شاهد سوءرفتار با بردگان نبود، اما برده‌داری را «نفرت‌انگیز و متضاد با طبیعت انسانی» توصیف کرد و بر این باور بود که لغو آن اجتناب‌ناپذیر است، گرچه با مقاومت‌های شدیدی روبه‌رو خواهد شد. روزالی در سال ۱۸۵۵ به سوئد بازگشت.

در سال ۱۸۵۹، به همراه دوست نزدیکش سوفی آدلرشپار و با پشتیبانی مالی فردریکا لیم‌نل، نشریهٔ تیدسکریفت فر هِمِت («نشریه‌ای برای خانه») را بنیان گذاشت. این نشریهٔ فمینیستی با تمرکز بر حقوق زنان، به‌ویژه حق دسترسی به آموزش عالی و اشتغال، منتشر می‌شد. روزالی و سوفی بسیاری از مقالات این نشریه را خودشان می‌نوشتند. این نشریه بین سال‌های ۱۸۵۹ تا ۱۸۸۵ در استکهلم منتشر شد.

در سال ۱۸۶۱، روزالی و آدلرشپار سفری پژوهشی به کشورهای آلمان، فرانسه، انگلستان، اسکاتلند و ایرلند انجام دادند تا وضعیت جنبش‌های فمینیستی در این کشورها را بررسی کنند. آنان در گزارش خود اشاره کردند که این جنبش در آلمان و فرانسه نسبت به بریتانیا کمتر شناخته‌شده است.

در سال ۱۸۶۴، روزالی با همکاری آدلرشپار، سرتیپ رودبک و دکتر لمشن، در تأسیس صلیب سرخ سوئد (*Svenska Röda Korset*) مشارکت داشت.

## زندگی شخصی
در سال ۱۸۵۷، روزالی با کنوت اولیوه‌کرونا (۱۸۱۷–۱۹۰۵) ازدواج کرد؛ مردی بیوه که وکیل، سیاستمدار و استاد دانشگاه بود. کنوت استاد حقوق در دانشگاه اوپسالا از ۱۸۵۲ تا ۱۸۶۷ و رئیس این دانشگاه از ۱۸۶۱ تا ۱۸۶۲ بود. او همچنین از ۱۸۶۸ تا ۱۸۸۹ قاضی دیوان عالی سوئد بود و از سال ۱۹۰۲ عضویت دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه را نیز برعهده داشت.

پس از ازدواج، روزالی به شهر اوپسالا نقل مکان کرد و ناپدری چهار فرزند همسرش شد: یک پسر و سه دختر. این ازدواج همچنین صاحب یک دختر و یک پسر مشترک شد.
## منابع

* 

رده:درگذشتگان ۱۸۹۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۲۳ (میلادی)
رده:فعالان حقوق زنان اهل سوئد
رده:نویسندگان سده ۱۹ (میلادی) اهل سوئد
رده:نویسندگان سوئدی‌زبان
رده:ویراستاران اهل سوئد
مارگارت هاروود

**مارگارت هاروود** (;  – ) یک ستاره‌شناس آمریکایی متخصص در فوتومتری و اولین مدیر رصدخانه ماریا میچل در نانتاکت، ماساچوست بود. یک سیارک که در سال ۱۹۶۰ کشف شد به افتخار او ۷۰۴۰ هاروود نام‌گذاری شد.

## زندگی اولیه و تحصیلات
مارگارت هاروود در سال ۱۸۸۵ در لیتلتون، ماساچوست به دنیا آمد و یکی از نه فرزند هربرت جوزف هاروود و امیلی آگوستا گرین بود. در سال ۱۹۰۷ مدرک لیسانس نجوم (AB) را از کالج ردکلیف دریافت کرد، جایی که عضو انجمن فی بتا کاپا بود. در سال ۱۹۱۶، مدرک فوق‌لیسانس نجوم (AM) را از دانشگاه کالیفرنیا در پردیس برکلی، کالیفرنیا کسب کرد.

## حرفه
در سال ۱۹۱۲، پس از فارغ‌التحصیلی از کالج ردکلیف، هاروود در رصدخانه هاروارد کار کرد و در مدارس خصوصی منطقه بوستون از جمله مدرسه ولکمن در بوستون، مدرسه باکینگهام در کمبریج و مدرسه فالکنر در ددهام تدریس کرد. مدت کوتاهی پس از آن، یک بورسیه نجومی برای زنان جهت کار در رصدخانه ماریا میچل ایجاد شد. هاروود اولین دریافت‌کننده این بورسیه بود که مبلغ ۱۰۰۰ دلار دریافت کرد. در حالی که عضو این بورسیه بود، وقت خود را بین رفت‌وآمد بین رصدخانه میچل و رصدخانه هاروارد می‌گذراند و کار خود را برای هر دو رصدخانه ادامه می‌داد. اگرچه در سال ۱۹۱۵ به او پیشنهاد بازگشت به رصدخانه میچل داده شد، اما تصمیم گرفت به رصدخانه لیک در کوه هامیلتون، کالیفرنیا برود، جایی که می‌توانست کار خود را ادامه دهد و همچنین برای اخذ مدرک فوق‌لیسانس نجوم تلاش کند.

در سال ۱۹۱۶، هاروود در ۳۰ سالگی به عنوان مدیر رصدخانه میچل منصوب شد و تا زمان بازنشستگی خود در سال ۱۹۵۷ در آنجا کار کرد. برای سال‌ها، او اولین و تنها زنی بود که به عنوان مدیر رصدخانه که به صورت مستقل تأمین مالی می‌شد، استخدام شده بود. تخصص او، فوتومتری، شامل اندازه‌گیری تغییرات نور ستارگان و سیارک‌ها بود و او آن را به ویژه در مورد سیاره کوچک ۴۳۳ اروس که در زمان حضورش در رصدخانه هاروارد کشف شده بود، به کار برد. او عضو انجمن ستاره‌شناسی آمریکا و همکار انجمن سلطنتی ستاره‌شناسی بود و سفرهای زیادی به اروپا و ایالات متحده انجام داد. در سال ۱۹۲۳، او اولین زنی شد که به رصدخانه مونت ویلسون دسترسی پیدا کرد و در سال ۱۹۲۴ اولین زنی بود که اجازه استفاده از تلسکوپ ۶۰ اینچی رصدخانه را که در آن زمان بزرگ‌ترین تلسکوپ جهان بود، به دست آورد.

در سال ۱۹۱۷، هاروود سیارک ۸۸۶ واشینگتنیا را چهار روز قبل از شناسایی رسمی آن توسط جورج هنری پیترز کشف کرد. در آن زمان، «افراد ارشد اطراف او به او توصیه کردند که آن را به عنوان یک کشف جدید گزارش ندهد، زیرا مناسب نبود که یک زن با چنین ادعایی در کانون توجه قرار گیرد». با این حال، هاروود عکس‌های کشف خود را برای پیترز فرستاد تا در مطالعه خود از مدار سیارک آن‌ها را بگنجاند. در سال ۱۹۶۰، یک سیارک که در رصدخانه پالومار کشف شد، به افتخار او ۷۰۴۰ هاروود نام‌گذاری شد.

هاروود یک یونیتارین متعهد بود. او عضو هیئت امنا بیمارستان نانتاکت کاتج بود و در طول جنگ جهانی دوم در مؤسسه فناوری ماساچوست تدریس کرد. او در گورستان وستلون در لیتلتون به خاک سپرده شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اهالی لیتلتون، ماساچوست
رده:دانشمندان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
رده:دانش‌آموختگان کالج رادکلیف
رده:درگذشتگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۵ (میلادی)
ماری ژان د لالاند

**ماری-ژان آملی لفرانسیس دو لالاند** (با نام تولد هارله؛ ; 1786 –) یک ستاره‌شناس فرانسوی بود. او همکاری کلیدی در آثار ژروم لالاند محسوب می‌شد.

اعتبار او به عنوان یک زن دانشمند با حکایتی مربوط به کارل فریدریش گاوس تأیید شده است: در سال ۱۸۰۶، در طول یک لشکرکشی نظامی در پروس، او اعلام کرد که تنها یک زن فرانسوی را می‌شناسد که در علم کار می‌کند، مادام لفرانسیس دو لالاند.

## زندگی‌نامه
ماری-ژان هارله در سال ۱۷۶۸ در پاریس متولد شد، دختر معلمان مدرسه ژان فرانسوا هارله (متولد ۱۷۳۰) و آن الیزابت کانی (متولد ۱۷۴۴). برخی از نویسندگان اولیه او را دختر نامشروع ژروم لالاند می‌دانستند.

ژروم لالاند به ماری-ژان هارله نجوم آموزش داد. گفته می‌شود که ژروم لالاند هارله را به دلیل استعداد ریاضی‌اش ارزشمند می‌دانست. میشل لفرانسیس دو لالاند، برادرزاده ژروم لالاند، نیز نجوم را با عمویش آموخت و در سال ۱۷۸۸ با ماری-ژان ازدواج کرد. ژروم لالاند به میشل لفرانسیس و ماری-ژان دو لالاند به عنوان برادرزاده و خواهرزاده خود اشاره می‌کرد.

میشل لفرانسیس جانشین لالاند در اکول میلتر شد و با کمک همسرش یک بررسی بزرگ ستاره‌ای را انجام داد، اما نام او در میان نویسندگان ذکر نشد.

ماری-ژان و میشل لفرانسیس دو لالاند چهار فرزند داشتند. پسرشان ایزاک لفرانسی دو لالاند به نام ایزاک نیوتن نامگذاری شد. فرزند دوم آنها، کارولین، به نام کارولین هرشل نامگذاری شد، تاریخ تولد او ۲۰ ژانویه ۱۷۹۰ اولین روزی بود که یک دنباله‌دار کشف شده توسط هرشل از پاریس قابل مشاهده بود. کارولین در دوران نوزادی درگذشت. فرزند سوم آنها شارلوت اورانی لفرانسی دو لالاند، فرزندخوانده ستاره‌شناس ژان باتیست ژوزف دولامبر و شارلوت ساکس-ماینینگن بود. چهارمین فرزند آنها شارل آگوست فردریک ژروم لفرانسی دو لالاند نام داشت.

دو لالاند در پاریس در نجوم تدریس می‌کرد. در طول انقلاب فرانسه، رصدخانه پاریس، دومینیک، کنت دو کاسینی، از ماری-ژان درخواست کمک کرد. او به پسر کاسینی آموزش داد و به او کمک کرد تا اولین مشاهدات خود را در کولژ دو فرانسه انجام دهد.

دو لالاند و دوشس شارلوت ساکس-ماینینگن تنها ستاره‌شناسان زنی بودند که در اولین کنگره اروپایی ستاره‌شناسان در سال ۱۷۹۸ شرکت کردند. در طول این سفر، دوشس نام آملی را به نام دو لالاند اضافه کرد.

او در سال ۱۸۳۲ در پاریس درگذشت.

## آثار
او جداول ساعتی دریایی را محاسبه کرد که در اثر ژروم لالاند با عنوان «خلاصه‌ای از ناوبری تاریخی نظری و عملی با جداول ساعتی» (۱۷۹۳) منتشر شد. این محاسبات برای ژروم لالاند یکی از مدال‌های لیسه دزار را برای دانشمندان و هنرمندان برجسته به ارمغان آورد. ژروم لالاند این جایزه را به ماری-ژان دو لالاند تقدیم کرد.

کار او همچنین در سالنامه سالانه ژروم لالاند «آشنایی با زمان» از سال ۱۷۹۴ تا ۱۸۰۶ منتشر شد.

در سال ۱۷۸۵، در مقدمه کتاب «نجوم بانوان» اثر ژروم لالاند، او ماری-ژان دو لالاند را به همراه هیپاتیا، ماریا کونیتز، الیزابت هولیوس، امیلی دو شاتله، نیکول-رین لپوت، لوئیز دو پیرری، کارولین هرشل و شارلوت ساکس-گوتا به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌شناسان زن نام برد.

در سال ۱۷۹۹، او یک کاتالوگ از ۱۰۰۰۰ ستاره را تهیه کرد. او همچنین در نوشتن کتاب «تاریخ آسمانی فرانسه» اثر لالاند که در سال ۱۸۰۱ منتشر شد همکاری داشت. این اثر موقعیت نزدیک به ۵۰۰۰۰ ستاره را نشان می‌داد. دهانه برخوردی چندحلقه‌ای دو لالاند در سیاره زهره به نام او نامگذاری شده است.

## منابع

رده:اخترشناسان سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:درگذشتگان ۱۸۳۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۶۸ (میلادی)
رده:فاقد محل تولد
مری آن دلافیلد دو بوا

**مری آن دلافیلد دو بوآ** (زادهٔ ۶ نوامبر ۱۸۱۳ – درگذشته در ۲۷ اکتبر ۱۸۸۸) یک مجسمه‌ساز و نیکوکار آمریکایی بود. در سال ۱۸۵۴ او بنیان‌گذار مشترک بیمارستان پرورش کودکان و بیمارستان نیویورک بود و مدیر آن بیمارستان بود.

## زندگی اولیه
مری آن دلافیلد در ۶ نوامبر ۱۸۱۳ در لندن به دنیا آمد. او دختر یک مادر انگلیسی به نام مری (رابرتز) دلافیلد و یک پدر آمریکایی به نام جان دلافیلد (۱۷۸۶–۱۸۵۳) بود، که در دوران جنگ ۱۸۱۲ در انگلستان زندگی می‌کرد. پس از مرگ مادرش در سال ۱۸۱۹، مری آن به نیویورک سیتی نقل مکان کرد، جایی که پدرش دوباره با هریت وادزورث تالمدج (۱۷۹۷–۱۸۵۶)، دختر نماینده کنگره ایالات متحده بنجمین تالمدج ازدواج کرد. در میان ناتنی‌های جوان‌ترش، تالمدج دلافیلد و مری فلوید دلافیلد بودند.

در میان خانواده گسترده‌اش، دایی‌های او دکتر ادوارد دلافیلد، ژنرال ریشارد دلافیلد، وکیل جوزف دلافیلد و بانکدار روفوس کینگ دلافیلد بودند. نخستین پسرعموهای او دکتر فرانسیس دلافیلد بودند که پدر ادوارد هنری دلافیلد، سیاستمدار کنتیکت بود. او در سال ۱۸۲۵ به آکادمی زنان لیتچفیلد رفت.

## حرفه
در دوران بحران مالی ۱۸۳۷، دو بوآ پدرشوهرش را قانع کرد که یک انبار خالی را برای اسکان مردانی که به دلیل رکود اقتصادی خانه‌نشین شده بودند، باز کند. در سال ۱۸۵۴ او و همسر یک پزشک، آنا آر. امِت، بیمارستان پرورش و بیمارستان کودکان را تأسیس کردند که بر نیازهای زنان فقیر و کودکان کوچک آنها تمرکز داشت. این بیمارستان نوزادان پیدا شده را حمایت می‌کرد، مراقبت روزانه و پرستاران شیرده را برای نوزادان زنان شاغل فراهم می‌کرد، و اولین بیمارستان در نیویورک سیتی بود که نوزادان زیر دو سال را پذیرفت. دو بوآ و امِت بیمارستان را با بودجه شخصی و جمع‌آوری کمک‌های مالی پرانرژی از میان دوستان و جامعه وسیع‌تر، از جمله برگزاری توپ‌های خیریه، اداره می‌کردند، تا اینکه توانستند از طریق لابی‌گری در مجلس ایالتی نیویورک حمایت دریافت کنند. دایی او، ادوارد دلافیلد، اولین رئیس هیئت پزشکی بیمارستان بود و پزشک مشاور آنجا بود. او یک مدیر فعال بیمارستان بود؛ در سال ۱۸۷۰، دو بوآ پزشک اطفال آبراهام جاکوبی را از بیمارستان اخراج کرد، زمانی که او نامه‌ای منتشر کرد که از سیاست‌های بیمارستان انتقاد می‌کرد. بیمارستان دو بوآ در نهایت با برنامه‌های پزشکی بزرگتر ادغام شد و اکنون بخشی از بیمارستان پرسبیترین نیویورک در مرکز پزشکی ویل کورنل به حساب می‌آید.

با وجود تقاضاهای ناشی از تلاش‌های نیکوکارانه‌اش، خانه‌داری بزرگ و مشکلات سلامتی (یا شاید به دلیل زندگی پرمشغله‌اش)، دو بوآ مجسمه‌سازی را به‌عنوان یک آماتور جدی دنبال کرد. او عضو انجمن هنر بروکلین بود. او تصاویر مینیاتوری ساخت، گاهی اوقات کلاس‌های هنر تدریس می‌کرد و به آکادمی طراحی ملی انتخاب شد. او دوست مجسمه‌ساز ادوارد آگوستوس براکت بود.

## زندگی شخصی
در سال ۱۸۳۲، مری آن دلافیلد با کورنیلیوس دو بوآ (۱۸۱۰–۱۸۸۲)، وکیل و تاجر تنباکو، ازدواج کرد. آنها با هم ده فرزند داشتند که بین سال‌های ۱۸۳۳ و ۱۸۵۲ به دنیا آمدند؛ چهار نفر از آنها در دوران نوزادی فوت کردند.

همسر او در سال ۱۸۸۲ درگذشت و مری آن تقریباً شش سال بعد در سال ۱۸۸۸، در سن ۷۵ سالگی، بر اثر عوارض مرتبط با دیابت درگذشت. او در گورستان ماربل نیویورک دفن شد.

### نسل‌ها
مری آن مادربزرگ فیزیولوژیست یوجین فلوید دو بوآ (۱۸۸۲–۱۹۵۹) بود. یکی دیگر از نوه‌های او، دلافیلد دو بوآ، همسر نویسنده تئودورا مک‌کورمیک دو بوآ بود.

## منابع

رده:زادگان ۱۸۱۳ (میلادی)
کورین می بوتز

**کورین می بوتز** (زاده ۱۹۷۷) هنرمند بصری و استاد آمریکایی است که فعالیت‌هایش شامل عکاسی، نویسندگی و فیلم‌سازی می‌شود. آثار او که بر فضا، جنسیت و بدن تمرکز دارند، شامل *مطالعات مقبره‌های مرگ‌های غیرقابل توضیح* (انتشارات موناکلی، ۲۰۰۴)، *خانه‌های تسخیر شده* (انتشارات رندوم هاوس/موناکلی، ۲۰۱۰)، و مستندهای کوتاه برنده جایزه *سبک بیمارستانی* (۲۰۱۶) و *کارخانه شیر* (۲۰۲۱) می‌شود. پنلوپه گرین در یک مقاله برای *نیویورک تایمز* نوشت، «آثار عکاسی بوتز مانند یک دی‌اس‌ام از زندگی معاصر آمریکایی و تاریک‌ترین جنبه‌های خانگی به نظر می‌رسد.»

## زندگی اولیه و تحصیلات
بوتز در ریدج‌وود، نیوجرسی به دنیا آمد. زمانی که بوتز در دوران پیش‌دبیرستان در گلن راک، نیوجرسی بود، او و دو خواهرش در یک بخش از برنامه *[[صبح بخیر آمریکا|گود مورنینگ آمریکا]]* به عنوان «مثال بد» در داستانی در مورد اتاق‌های نامرتب بچه‌ها ظاهر شدند. او در سال ۱۹۹۵ از دبیرستان گِلن راک فارغ‌التحصیل شد. بوتز مدرک لیسانس هنرهای زیبا را از مؤسسه هنر دانشگاه مریلند و فوق‌لیسانس هنرهای زیبا (MFA) را از مدرسه تحصیلات تکمیلی هنرهای میلٹن ایوری، کالج بارد دریافت کرد. برای پروژه پایان‌نامه خود در بارد در سال ۲۰۰۶، او خانه‌ها و دارایی‌های افراد مبتلا به آگورافوبیا را عکاسی و ثبت کرد.

## حرفه
بوتز در کاتسکیل، نیویورک مستقر است. او دریافت‌کننده چندین اقامت هنری است و از بنیاد هنرهای نیویورک و بنیاد جروم کمک‌هزینه دریافت کرده است. بوتز در هیئت علمی مرکز بین‌المللی عکاسی و دانشگاه جان جی عدالت کیفری، دانشگاه شهری نیویورک تدریس می‌کند.

## انتشارات
*مطالعات مقبره‌های مرگ‌های غیرقابل توضیح* (انتشارات موناکلی، ۲۰۰۴). این کتاب شامل عکاسی و نثر درباره دیوراماهای صحنه جرم است که توسط جرم‌شناس آماتور و وارث فرانسیس گلسنر لی ایجاد شده است. لوسی سانت درباره کتاب نوشت: «دیوراماهای مقبره‌ای جذاب، کمی نگران‌کننده و به طرز جالبی عجیب هستند—هیچ‌وقت به نظر نمی‌رسید که کلمات 'جنایی' و 'زیبا' در یک جمله استفاده شوند. کورین می بوتز کار بزرگی در نمایش این آثار به عموم مردم و عکاسی از آن‌ها با چنین واقع‌گرایی افراطی انجام داده است.»

*خانه‌های تسخیر شده* (انتشارات موناکلی، ۲۰۱۰). این کتاب مجموعه‌ای از عکاسی‌های با فرمت بزرگ و روایت‌های شفاهی از هشتاد خانه‌ای است که ادعا می‌شود تسخیر شده‌اند. این سری از عکاسی‌ها با الهام از عکس‌های روحی اوایل قرن و داستان‌های ارواح ویکتوریایی نوشته‌شده توسط زنان به‌عنوان راهی برای بیان نارضایتی‌های خانگی شکل گرفت. با ارائه تصاویری از فضاهای خالی، بوتز به بینندگان این امکان را می‌دهد که نادیدنی‌ها را تصور کنند.

## آثار ویدئویی
*سبک بیمارستانی* (۲۰۱۶) بر شبیه‌سازی‌های بیمار استاندارد واقعی تمرکز دارد تا جنبه اجرایی ملاقات‌های پزشک-بیمار و مسائلی مانند همدلی را بررسی کند. این فیلم شامل عصب‌شناس و نویسنده آلیس فلاهرتی است که نقش او از بیمار استاندارد به بیمار واقعی و سپس پزشک تغییر می‌کند. این فیلم جایزه هیئت داوران بهترین فیلم کوتاه را در سال ۲۰۱۶ برنده شد.

*کارخانه شیر* (۲۰۲۱)، یک پروژه عکاسی و ویدئویی است که به بررسی کار و زحمت‌های مرتبط با مراقبت از نوزادان می‌پردازد. این ویدئو عمدتاً در اتاق شیردهی دوحزبی در مجلس نمایندگان ایالات متحده فیلمبرداری شده است، همان‌جایی که قوانین مربوط به سیاست‌های والدینی و حقوق تولیدمثل تصویب می‌شود. این پروژه در دوران پاندمی کرونا منتشر شد، زمانی که کمبود حمایت از مادران شاغل بحران جهانی به وجود آورد. این پروژه برنده جایزه اول در مسابقات سالانه عکس‌های سال بین‌المللی در دسته زندگی روزمره مستند شد.
## منابع

رده:زادگان ۱۹۷۷ (میلادی)
هنریتا هیل سووپ

**هنریتا هیل سووپ** (;  – ) ستاره‌شناس آمریکایی بود که در زمینه ستاره‌های متغیر مطالعه می‌کرد. او به‌ویژه رابطه دوره-درخشندگی را برای ستاره‌های قیفاووسی اندازه‌گیری کرد که ستاره‌های متغیر درخشانی هستند و دوره‌های تغییرپذیری آنها مستقیماً با درخشندگی ذاتی‌شان مرتبط است؛ بنابراین دوره‌های اندازه‌گیری شده آنها می‌تواند با فاصله‌شان مرتبط باشد و برای اندازه‌گیری اندازه کهکشان راه‌شیری و فاصله‌های کهکشان‌های دیگر استفاده شود.

## زندگی شخصی
او دختر ماری هیل و جرارد سووپ و خواهرزاده هربرت بایارد سووپ بود. هر دو والدینش در اواخر دهه ۱۸۹۰ در هال-هاوس در شیکاگو تدریس می‌کردند، جایی که با هم آشنا شدند. پدرش در مؤسسه فناوری ماساچوست تحصیل کرده بود و مهندس بود. او برای جنرال الکتریک کار می‌کرد و در نهایت در سال ۱۹۲۲ به ریاست شرکت رسید و این امکان را فراهم کرد که دخترش در طول زندگی‌اش از استقلال مالی برخوردار باشد.

او در حالی که با خانواده‌اش در نانتاکت تعطیلات می‌گذراند، از سخنرانی‌های رصدخانه ماریا میچل مطلع شد و همراه با برادرش در یک کلاس شبانه در آنجا شرکت کرد. او همچنین سخنرانی هارلو شپلی، ستاره‌شناس هاروارد را شنید؛ در نهایت او برای کار بر روی ستاره‌های متغیر به همکاری با او پرداخت.

## تحصیلات
سووپ در کالج بارنارد تحصیل کرد و در سال ۱۹۲۵ با مدرک AB در ریاضیات فارغ‌التحصیل شد. او تنها در سال آخر خود یک کلاس نجوم از هارولد جاکوبی گذراند.

پس از کالج، او به شیکاگو بازگشت و در مدرسه مدیریت خدمات اجتماعی دانشگاه شیکاگو تحصیل کرد، اما تنها برای یک سال. در حالی که با هارلو شپلی کار می‌کرد، در سال ۱۹۲۸ مدرک کارشناسی ارشد نجوم را از کالج ردکلیف دریافت کرد.

## تاریخچه حرفه‌ای
او فهمید که دکتر شپلی در هاروارد بورسیه‌هایی را برای زنان جهت کار بر روی یافتن ستاره‌های متغیر ارائه می‌دهد. سووپ در سال ۱۹۲۶ برای شپلی شروع به کار کرد و به همراه دیگر «دختران» برای شناسایی ستاره‌های متغیر در کهکشان راه‌شیری کار کرد. او با سیسیلیا پین-گاپوشکین و آدلاید ایمز دوست شد. او با حقوقی از هاروارد و کمکی مالی از خانواده‌اش از خود حمایت می‌کرد. او در تخمین قدر ستاره‌ها از تصاویر روی صفحات عکاسی متخصص شد.

سووپ هاروارد را ترک کرد تا در سال ۱۹۴۲ در آزمایشگاه تابشی MIT کار کند. در تاریخ شفاهی خود می‌گوید: «... آنها پرسیدند، 'در هاروارد چقدر دریافت می‌کردی؟' و من گفتم، فکر می‌کنم ۲۰۰۰ دلار. این چیزی بود که گفتند به من می‌پردازند، آنچه دریافت می‌کردم، اما برای آنها خیلی کم بود. آنها نمی‌توانستند؛ بنابراین من نسبتاً سریع ارتقا یافتم.» از سال ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۷، او بر روی جداول ناوبری لوران کار کرد.

از سال ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۲، سووپ نجوم را در کالج بارنارد و کالج کنتیکت برای زنان تدریس و با استفاده از صفحات قدیمی هاروارد دربارهٔ ستارگان تحقیق می‌کرد.

در سال ۱۹۵۲، والتر باده از رصدخانه‌های مؤسسه کارنگی واشینگتن از طریق مارتین شوارتزشیلد به عنوان واسطه از او خواست تا برای کار بر روی ستاره‌های متغیر کشف شده در کهکشان‌های دیگر توسط تلسکوپ جدید ۲۰۰ اینچی هیل در رصدخانه پالومار به او بپیوندد. اگرچه او به عنوان دستیار تحقیقاتی باده استخدام شد، در گروه «مطالعات سحابی»، او به‌طور مستقل کار می‌کرد حتی تا حدی که پس از مرگ او مقالات علمی را با نام او منتشر می‌کرد. او برای بقیه عمر حرفه‌ای خود در مؤسسه کارنگی ماند؛ او رسماً در سال ۱۹۶۸ بازنشسته شد.

## منابع

رده:اخترشناسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان کالج بارنارد
رده:دانش‌آموختگان کالج رادکلیف
رده:درگذشتگان ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)