روژه کایوا

**روژه کایوا** (؛   – ) فیلسوف، شاعر، جامعه‌شناس، مترجم، نویسنده و منتقد ادبی پرکار اهل فرانسه بود که آثار بدیع او با تمرکز بر موضوعاتی بسیار متنوع همچون فراواقع‌گرایی ادبیات آمریکای جنوبی، جهان کانی‌ها، رؤیاها و تصاویر، قوم‌شناسی، تاریخ ادیان و امور مقدس، حوزه‌هایی چون نقد ادبی، جامعه‌شناسی، شعر، مطالعات بازی و فلسفه را به هم پیوند می‌داد. او همچنین نقش مهمی در معرفی نویسندگان آمریکای لاتین، از جمله خورخه لوئیس بورخس، پابلو نرودا و میگل آنخل آستوریاس، به مخاطبان فرانسوی ایفا کرد. پس از مرگ او، «جایزه ادبی روژه کایوا» در سال ۱۹۹۱ به افتخار نام او نام‌گذاری شد.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون لژیون دونور (افسر) شده است.

## زندگی‌نامه
کایوا در سال ۱۹۱۳ در رنس به دنیا آمد و در ۱۶ سالگی آنجا را به مقصد پاریس ترک کرد. او تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان لویی-لو-گران به پایان رساند؛ مدرسه‌ای نخبه‌گرا که دانش‌آموزان را برای آزمون‌های ورودی معتبرترین دانشسرای عالی نرمال آماده می‌کرد. تلاش‌های کایوا به ثمر نشست: او در سال ۱۹۳۳ به‌عنوان «نورمالین» فارغ‌التحصیل شد و سپس وارد مدرسه عملی پژوهش‌های عالی گردید، جایی که با زبان‌شناسان برجسته‌ای چون ژرژ دومزیل و الکساندر کوژو آشنا شد. در این سال‌های شکل‌گیری، کایوا دایره دوستان خود را گسترش داد؛ دایره‌ای که بسیاری از چهره‌های اثرگذار روشنفکری فرانسه همچون آندره برتون، ژاک لاکان، میشل لیریس و ژرژ باتای را دربر می‌گرفت.

سال‌های پیش از جنگ با تعهد سیاسی هرچه چپ‌گرایانه‌تر کایوا، به‌ویژه در مبارزه‌اش علیه فاشیسم، مشخص می‌شود. او همچنین در زندگی روشنفکری آوانگارد پاریس فعال بود. او به همراه ژرژ باتای «کالج جامعه‌شناسی» را بنیان گذاشت؛ گروهی از روشنفکران که به‌طور منظم برای یکدیگر سخنرانی می‌کردند. این کالج که تا حدی در واکنش به جنبش فراواقع‌گرایی غالبِ دهه ۱۹۲۰ شکل گرفته بود، می‌کوشید از تمرکز سوررئالیسم بر زندگی خیالی ناخودآگاه فردی فاصله بگیرد و در عوض بر قدرت آیین‌ها و دیگر جنبه‌های زندگی جمعی تمرکز کند. پیشینه کایوا در انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی، و به‌ویژه علاقه او به امور مقدس، نمود این رویکرد بود.

در ژوئن ۱۹۳۹، به دعوت ویکتوریا اوکامپو که چند ماه پیش‌تر در پاریس با او آشنا شده بود و با او رابطه‌ای عاشقانه، نزدیک و مادام‌العمر برقرار کرده بود، کایوا فرانسه را به مقصد آرژانتین ترک کرد؛ جایی که آغاز جنگ جهانی دوم او را ناگزیر به ماندن در آنجا کرد. او در آنجا از طریق سخنرانی‌ها و همکاری با مجلات ضد فاشیستی مانند *سور* و *لی‌وولونتر* و نیز به‌عنوان سردبیر نشریه تازه‌تأسیس *لتر فرانسز*، نقشی فعال در مقابله با گسترش نازیسم در آمریکای لاتین ایفا کرد.

او در سال ۱۹۴۵ به پاریس بازگشت و گاستون گالیمار، ناشر نامدار، را متقاعد کرد مجموعه‌ای از کتاب‌های ترجمه‌شده از نویسندگان معاصر آمریکای لاتین ایجاد کند؛ مجموعه‌ای که «لا کروآ دو سود» نام گرفت و کایوا به‌عنوان سردبیر بنیان‌گذار آن را اداره کرد و نقشی کلیدی در معرفی نویسندگانی چون خورخه لوئیس بورخس، آلخو کارپانتیه و پابلو نرودا به مخاطبان فرانسوی‌زبان ایفا نمود. در سال ۱۹۴۸ به استخدام یونسکو درآمد — نهادی که ۲۵ سال بعد، در ۶۰ سالگی، از آن بازنشسته شد — و سفرهای گسترده‌ای را آغاز کرد.

او در کنار این فعالیت‌ها، زمانی را نیز به پژوهش‌های جدی و شخصی در طیف گسترده‌ای از موضوعات اختصاص داد و آثار فراوانی منتشر کرد و به‌تدریج ستایش و شناخته‌شدن بیشتری در محافل ادبی به دست آورد. از برجسته‌ترین کتاب‌های او می‌توان به «*انسان و بازی‌ها*» (۱۹۵۸) اشاره کرد که در سال ۱۹۶۱ توسط مایر باراش به انگلیسی با عنوان «*انسان، بازی و سرگرمی*» ترجمه شد، همچنین «*قدرت رؤیاها*» (۱۹۶۲)، «*سنگ‌ها*» (۱۹۶۶) و «*مربع‌های صفحه شطرنج*» (۱۹۷۰).

او در سال ۱۹۷۱ به عضویت فرهنگستان فرانسه انتخاب شد و در سال ۱۹۷۸ زندگی‌نامه‌ای «خیالی» و نیرومند با عنوان «*رودخانه آلفئوس*» منتشر کرد؛ جستاری خودزندگی‌نامه‌ای که جوایزی چون جایزه مارسل پروست و جایزه ادبی اتحادیه اروپا را دریافت کرد.

روژه کایوا در ۲۱ دسامبر ۱۹۷۸، در سن ۶۵ سالگی، بر اثر خون‌ریزی مغزی در پاریس درگذشت.

امروزه کایوا همچنین به‌خاطر بنیان‌گذاری مجله میان‌رشته‌ای فصلنامه *دیوژنز* در سال ۱۹۵۲ نیز به یاد آورده می‌شود؛ نشریه‌ای که به زبان‌های فرانسوی، اسپانیایی و انگلیسی منتشر می‌شود، با حمایت اولیه یونسکو آغاز به کار کرد و تا امروز نیز منتشر می‌شود. او همچنین در حوزه نوپای مطالعات بازی به‌طور گسترده مورد ارجاع قرار می‌گیرد، عمدتاً بر اساس بخش‌هایی از کتاب «*انسان و بازی‌ها*» (۱۹۵۸).

## منابع

رده:اعضای فرهنگستان فرانسه
رده:افسران لژیون دونور
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان لویی-لو-گران
رده:دانش‌آموختگان مدرسه عالی نرمال
رده:درگذشتگان ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
رده:مترجمان از اسپانیایی به فرانسوی
رده:مدفونان در گورستان مونپارناس
رده:نویسندگان فراواقع‌گرا اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه