حمید اسماعیل‌اف

**حمید اسماعیل اف** ( ; ) متولد ۵ مه ۱۹۵۴، روزنامه‌نگار و نویسنده ازبکی است که در سال ۱۹۹۲ مجبور به فرار از ازبکستان به بریتانیا شد و در آنجا در سرویس جهانی بی‌بی‌سی مشغول به کار شد. او پس از ۲۵ سال خدمت، در ۳۰ آوریل ۲۰۱۹ بی‌بی‌سی را ترک کرد. او که در تخماق، قرقیزستان متولد شده است آثارش در ازبکستان ممنوع است.

## زندگی و حرفه
اسماعیل‌اف از دانشکده ارتباطات نظامی و بعداً از چندین رشته دانشگاه تاشکند (زیست‌شناسی، حقوق، مدیریت) فارغ‌التحصیل شد.

اسماعیل‌اف ده‌ها کتاب به زبان‌های ازبکی، روسی، فرانسوی، آلمانی، ترکی و دیگر زبان‌ها منتشر کرده است. در میان آن‌ها کتاب‌های شعر: «Сад» (باغ) در سال ۱۹۸۷، «Пустыня» (بیابان) در سال ۱۹۸۸؛ در زمینه شعر تصویری: «Post Faustum» در سال ۱۹۹۰، «Книга Отсутстви» (کتاب غیاب) در سال ۱۹۹۲؛ رمان‌ها: «Собрание Утончённых» (مجموعه ظریفان) در سال ۱۹۸۸، *Le vagabond flamboyant* (سرگردان شعله‌ور) در سال ۱۹۹۳، *Hay-ibn-Yakzan* (حی بن یقظان) در سال ۲۰۰۱، *Hostage to Celestial Turks* (گروگان ترک‌های آسمانی) در سال ۲۰۰۳، «Дорога к смерти больше чем смерть» (راه مرگ بزرگ‌تر از مرگ) در سال ۲۰۰۵ و بسیاری آثار دیگر.

او همچنین آثار کلاسیک روسی و غربی را به زبان ازبکی ترجمه کرده و کلاسیک‌های ازبکی و فارسی را به زبان روسی و برخی زبان‌های غربی برگردانده است.

در پایان دهه ۱۹۸۰ او یک گروه ادبی خیالی به نام «کنفرانس فرهیختگان» ایجاد کرد.  متشکل از شاعران، فیلسوفان، منتقدان ادبی، نویسندگان و مترجمان با نام مستعار که آثارشان با موفقیت منتشر شده و مورد تحسین قرار گرفته‌اند. در همان دوره، او تعداد زیادی مقاله دانشگاهی، عمدتاً در مورد ادبیات و ذهنیت ازبکی، نوشت که بعداً آنها را در وب‌سایت آکادمیا قرار داد.

در آغاز دهه ۱۹۹۰، اسماعیل‌اف با آهنگساز فرانسوی میشل کارسکی در خلق چندین نمونه از قطعات شعر صوتی یا موسیقایی مانند «بابل درخشان» یا «ساعت شنی/لو پاس درنیه» همکاری کرد.

رمان «راه‌آهن» اسماعیل‌اف (به ) که پیش از ترک ازبکستان نوشته شده بود، نخستین اثری بود که به انگلیسی ترجمه شد. این ترجمه را رابرت چندلر انجام داد و در سال ۲۰۰۶ منتشر گردید. نسخه روسی آن در سال ۱۹۹۷ در مسکو با نام مستعار «آلتائر ماگدی» () چاپ شده بود. رمان دیگر او با عنوان «شاعر و بن‌لادن» (ترجمه انگلیسی اثر «Дорога к смерти больше чем смерть») توسط اندرو برامفیلد ترجمه شد و در سپتامبر ۲۰۱۲ انتشار یافت. سه‌گانه رمان‌های او با عنوان «Мбобо» که در انگلیسی با نام *The Underground* (انتشار جهانی توسط Restless Book), *Googling for Soul* و *Two Lost to Life* شناخته می‌شود نیز به انگلیسی ترجمه شده است. کتاب «دریاچه مرده» (ترجمه انگلیسی اثر «Вундеркинд Ержан» توسط اندرو برامفیلد) در اوایل سال ۲۰۱۴ توسط انتشارات Peirene Press منتشر شد. رمان «رقص شیاطین» که ابتدا به زبان ازبکی و به‌صورت فصل‌به‌فصل در فیسبوک منتشر می‌شد، در سال ۲۰۱۸ توسط انتشارات Tilted Axis Press چاپ شد و در سال ۲۰۱۹ برنده جایزه ادبی بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) شد.

رمان «ماناشچی» نیز با ترجمه انگلیسی دونالد ریفیلد در سال ۲۰۲۱ توسط انتشارات Tilted Axis Press منتشر شد، هرچند این کتاب تاکنون به زبان اصلی ازبکی چاپ نشده است.

در ۳۰ آوریل ۲۰۱۰، بی‌بی‌سی از انتصاب اسماعیل‌اف به عنوان نویسنده مقیم سرویس جهانی بی‌بی‌سی به مدت دو سال خبر داد. این وبلاگ در ۱۰ مه ۲۰۱۰ راه‌اندازی شد. در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۴، حمید اسماعیل‌اف در حساب‌های فیس‌بوک و توییتر خود اعلام کرد که به دوره تصدی خود که ۴٫۵ سال به طول انجامید، پایان می‌دهد. در ژوئن ۲۰۱۲، اسماعیل‌اف نماینده ازبکستان در پارناسوس شعر در لندن بود. او در بسیاری از جشنواره‌های ادبی، از جمله هی https://www.hayfestival.com/p-15417-hamid-ismailov-donald-rayfield-and-john-farndon.aspx، ادینبورگ https://www.edinburghfestivalcity.com/news/459-eclectic-lineup-for-book-festivals-unbound، بروکلین https://www.youtube.com/watch?v=owaXvkI7Y9I&t=4s، برلین https://www.youtube.com/watch?v=u94DE-lfaQ0&t=4s، لاهور شرکت کرد و بسیاری دیگر. در سال ۲۰۲۲، او یک تور ادبی در دانشگاه‌های ایالات متحده داشت که با یک سمپوزیوم مرور آثارش در دانشگاه ییل https://cmes.macmillan.yale.edu/event/hamid-ismailov-retrospective-symposium آغاز شد. او در تعدادی از دانشگاه‌ها، از جمله آن آربر https://www.youtube.com/watch?v=EFZbB-94--I&t=1981s، شیکاگو https://www.youtube.com/watch?v=sKE-Zdr0lww&t=2695s، برکلی https://www.youtube.com/watch?v=RMsBgQtSkic&t=2787s، استنفورد https://events.stanford.edu/event/central_asian_literature_in_the_context_of_world_literature_ismailovs_case و دانشگاه‌های دیگر، سخنرانی کرد.

## تبعید و ممنوعیت
حمید در سال ۱۹۹۲ پس از آنکه رژیم اسلام کریموف پرونده جنایی علیه اسماعیلوف گشود، از ازبکستان گریخت. مقامات گفتند که اسماعیلوف در تلاش برای سرنگونی دولت بوده و تهدیدهایی علیه خانواده‌اش دریافت کرده و به خانه‌اش حمله شده است. آثار او هنوز در این کشور ممنوع است. او منتقد صریح دولت این کشور و سابقه ضعیف حقوق بشر در ازبکستان و سانسور آن است.

## آثار
### شعر
* «Сад» = باغ (۱۹۸۷)
* «Пустыня» = بیابان (۱۹۸۸)
* *Post Faustum* = پس از فاوست (۱۹۹۰)
* «Книга Отсутстви» = کتاب غیاب (۱۹۹۲)

### رمان‌ها
* «Собрание Утончённых» = کنفرانس ظریفان (۱۹۸۸)
* *Hay-ibn-Yakzan* = حی بن یقظان (۲۰۰۱). ترجمه انگلیسی با عنوان *Of Strangers and Bees* توسط شلی فِروِدِر-وگا (۲۰۱۹)
* *Hostage to Celestial Turks* = گروگان ترک‌های آسمانی (۲۰۰۳، با نام مستعار نومان اسمایلز)
* «Дорога к смерти больше чем смерть» = راه مرگ بزرگ‌تر از مرگ (۲۰۰۵). ترجمه انگلیسی با عنوان *A Poet and Bin-Laden* توسط اندرو برامفیلد (۲۰۱۲)
* «Железная дорога» = راه‌آهن (۱۹۹۷). ترجمه انگلیسی با عنوان *The Railway* توسط رابرت چندلر (۲۰۰۶)
* «Мбобо» = زیرزمین (۲۰۰۹). ترجمه انگلیسی با عنوان *The Underground* توسط کارول اِرماکوا (۲۰۱۵)
* *Googling Soul* = جستجوی روح در گوگل (۲۰۰۴، مجموعه داستان کوتاه، قرار است در ۲۰۲۶ توسط Glagoslav منتشر شود)
* *Two Lost to Life* = دو گمشده در زندگی
* «Вундеркинд Ержан» = نابغه یرجان (۲۰۱۱). ترجمه انگلیسی با عنوان *The Dead Lake* توسط اندرو برامفیلد (۲۰۱۴)
* *Jinlar basmi yoxud katta o'yin* = رقص شیاطین (۲۰۱۲). ترجمه انگلیسی با عنوان *The Devils' Dance* توسط دونالد ریفیلد و جان فارندون (۲۰۱۸)
* *Gaia, Queen of Ants* = گایا، ملکه مورچه‌ها (ترجمه شلی فِروِدِر-وگا، ۲۰۲۰)
* *Amber or Good Morning, Midnight* = کهربا یا صبح بخیر، نیمه‌شب (۲۰۲۰، منتشر نشده)
* *Manaschi* = ماناشچی (ترجمه انگلیسی توسط دونالد ریفیلد، ۲۰۲۱)
* «Русская Матрёшка» = ماتریوشکای روسی (قرار است در ۲۰۲۶ توسط Matthes&Seitz به زبان آلمانی منتشر شود)
* *Bizkim - komputerlar, yo dunyoning eng go’zal shoiri* = ما رایانه‌ها، یا زیباترین شاعر جهان (ترجمه شلی فِروِدِر-وگا، انتشار در ۲۰۲۵ توسط انتشارات دانشگاه ییل)
* «Туш тили/Tush Tili» = زبان خواب (قرار است منتشر شود)
* *Scottish Dances or Shestory© of a Whirling Balerina* = رقص‌های اسکاتلندی یا داستان یک بالرین چرخان (قرار است ترجمه و منتشر شود)

### ترجمه
* بابا رحیم مشرب: *ولگردِ پر زرق و برق* (ترجمه از زبان ازبکی به فرانسوی با همکاری جی. -پی. بالپه، ۱۹۹۳)
* علی‌شیر نوایی «غزل‌ها» (ترجمه از ازبکی به فرانسوی با همکاری جی. -پی. بالپه، ۱۹۹۳)
* «گلچین شعر ازبکستان» (در دو جلد، ترجمه از زبان ازبکی به فرانسوی با همکاری جی. -پی. بالپه، ۲۰۰۸)

## منابع

## پیوند به بیرون
* وب‌سایت رسمی ()
* «کنفرانس فرهیختگان»  آثار ازبکی و روسی با نام‌های مستعار متنوع.
* درباره شعرهای لورکا «دیوان تاماریت» اثر حمید اسماعیل اف. ترجمه شده به انگلیسی توسط ناتالیا خان و سائودات I. Bazarova. Transoxiana 7 – Diciembre 2003. متن اصلی روسی دردرباره بوطیقای «مبل تاماریت» اثر لورکا
* دو گمشده برای زندگی (قطعه) https://ziyouz.uz/en/prose/111-hamid-ismailov-two-lost-to-life-story -

## برای مطالعهٔ بیشتر
* ماریوس کوچی‌یفسکی: *باغ وحش خدا: هنرمندان، تبعیدیان، لندنی‌ها* (انتشارات کارکانت، ۲۰۱۴) که شامل فصل زندگینامه‌ای با عنوان «زمزمه‌ای شبح‌گونه از خطوط موازی – حمید اسماعیل‌اف، نویسنده، و رازیه سلطانوا، موسیقیدان» است.
* جان مریک (۲۰۲۲): «تاریخ سرگردان». *نیو لفت ریویو*. بازیابی شده در تاریخ ۱۵ اوت ۲۰۲۲.

رده:ازبکستانی‌های مهاجرت‌کرده به بریتانیا
رده:روزنامه‌نگاران اهل ازبکستان
رده:شاعران مرد اهل ازبکستان
رده:نویسندگان اهل ازبکستان