ینس مونک

**ینس اریکسن مونک** (؛ ۳ ژوئن ۱۵۷۹ – ) کاوشگر و دریانورد اهل دانمارک-نروژ بود. او در خدمت کریستیان چهارم پادشاه دانمارک-نروژ بود و بیش از همه برای تلاش‌هایش در یافتن گذرگاه شمال غربی شناخته می‌شود.

## اوایل زندگی
ینس مونک در ملک پدری خود، باربو، در آرندال در شهرستان اوست اگدر، نروژ به دنیا آمد. پدرش، اریک نیلسن مونک، به‌خاطر دستاوردهایش در جنگ هفت سالهٔ شمالی چندین تیول دریافت کرده بود. با این حال، پدرش به‌خاطر حکومت خشنش بر املاکش شهرت داشت که منجر به چندین محاکمه شد. در سال ۱۵۸۵، او برکنار و در قلعهٔ دراگشولم در دانمارک زندانی شد.
 در هشت سالگی، مونک همراه مادرش به آلبور نقل مکان کرد؛ مادرش در خانهٔ خواهر همسرش که با شهردار شهر ازدواج کرده بود، به‌عنوان خدمتکار مشغول به کار شد.

## دوران حرفه‌ای
در سال ۱۵۹۱، در دوازده سالگی، مونک به پورتو در پرتغال رفت و برای سرمایه‌دار دریانوردی، دوارت دویز، کار کرد. سال بعد با یک کاروان هلندی به باهیا سفر کرد. در ساحل برزیل، کاروان مورد حملهٔ دزدان دریایی فرانسوی قرار گرفت و مونک یکی از هفت بازمانده بود. مونک به مدت شش سال در باهیا زندگی کرد و در خدمت برادر دوارت دویز، میگل بود. در سال ۱۵۹۹، تحت شرایطی دراماتیک، مونک به اروپا و کپنهاگ بازگشت، جایی که سرمایه‌دار دانمارکی و صدراعظم، هنریک رامِل، او را به‌عنوان دبیر کشتی استخدام کرد.

در سال ۱۶۰۹، او همراه با شریکش یِنز هویید به دریای یخ‌زدهٔ بارنتز سفر کرد. پس از دو تلاش ناموفق برای یافتن گذرگاه شمال شرقی در سال‌های ۱۶۰۹ و ۱۶۱۰، توجه شاه کریستیان چهارم دانمارک-نروژ را جلب کرد. در سال ۱۶۱۲، در جریان جنگ کالمار، مونک همراه با نجیب‌زادهٔ یورگن دا حملهٔ موفقی به دژ سوئدی آلوسبوری نزدیک یوتبری امروزی رهبری کرد. در سال ۱۶۱۴، او به جستجوی دزدان دریایی ژان مندوسس پرداخت و با او در نبردی در کانین نوس نزدیک ورودی دریای سفید جنگید. در بهار ۱۶۱۷، او هجده شکارچی نهنگ باسک را برای اولین سفر شکار نهنگ دانمارک به اسپیتس‌برگن استخدام کرد.

در سال ۱۶۱۸، کریستین چهارم او را به‌عنوان فرماندهٔ اولین سفر دانمارک به هند شرقی با پنج کشتی و نزدیک به هزار نفر منصوب کرد، اما تنها یک ماه قبل از عزیمت، مونک جای خود را به نجیب‌زاده‌ای بسیار جوان‌تر، اووه گیِده، داد. دلیل این تغییر نامشخص است، اما احتمالاً ناشی از اختلاف مونک با صدراعظم، کریستین فریس، بوده است. ناکامی مونک با مرگ برادرش نیلس و دوست صمیمی‌اش یورگن دا تشدید شد. چند ماه قبل، او همچنین مقدار زیادی پول را در نتیجهٔ یک سفر ناموفق شکار نهنگ از دست داده بود که باعث کاهش موقعیت اجتماعی‌اش شد. به‌عنوان تلاشی برای بازپس‌گیری موقعیت اجتماعی، او برنامه‌ریزی یک سفر بسیار چشمگیرتر در سال ۱۶۱۹، جستجوی گذرگاه شمال غربی، را آغاز کرد.

در نهم مهٔ ۱۶۱۹، تحت حمایت کریستین چهارم، مونک با ۶۵ نفر و دو کشتی سلطنتی، فرگیت انهیورنینگن (یونیکورن) و اسلوپ لامپرنین، حرکت کرد. هر دو کشتی تحت نظارت مستقیم او تجهیز شده بودند. مأموریت او کشف گذرگاه شمال غربی به هند شرقی و چین بود. خدمهٔ او شامل راسموس ینسن، کشیشی که اکنون به‌عنوان اولین کشیش لوتری در کانادا شناخته می‌شود، بود. مونک وارد تنگهٔ دیویس شد تا عرض جغرافیایی ۶۹ درجه شمالی، خلیج فروبیشر را یافت و سپس نزدیک یک ماه برای عبور از تنگهٔ هادسن تلاش کرد.

در سپتامبر ۱۶۱۹، او ورودی خلیج هادسون را پیدا کرد و پس از توماس باتن دومین اروپایی شد که بخش‌های غربی این خلیج را کاوش کرد. این سفر زمستان را در نزدیکی دهانهٔ رودخانه‌ای که اکنون به نام ودخانه چرچیل شناخته می‌شود، گذراند؛ جایی که مونک آن را نووا دانیا نامید. سرمازدگی، قحطی و بیماری اسکوربوت بسیاری از افرادش را از پای درآورد، به‌طوری که تنها او و دو نفر دیگر زنده ماندند. با این افراد، او با لامپرنین به خانه بازگشت و در شانزدهم ژوئیهٔ ۱۶۲۰ حرکت کرد و در بیستم سپتامبر ۱۶۲۰ به برگن نروژ رسید. مدتی بعد، گروهی از بومیان به ساحل خلیج هادسون بازگشتند، جایی که اردوگاه سفر برقرار بود، و تعدادی از اجساد ناپاک و انبارهای رهاشدهٔ مونک را یافتند. آن‌ها که با باروت آشنا نبودند، آن را آتش زدند و بسیاری کشته شدند.

مونک قصد داشت سفر جدیدی به گذرگاه شمال غربی انجام دهد تا نووا دانیا را به تاج دانمارک اختصاص دهد، اما وضعیت جسمانی‌اش برای ادامهٔ سفر کافی نبود. در سال‌های بعد، مونک به‌عنوان کاپیتان دریایی در نیروی دریایی سلطنتی خدمت کرد. در جریان جنگ سی‌ساله، مونک در سال‌های ۱۶۲۶ و ۱۶۲۷ رهبری یک محاصره در رودخانهٔ وزر را برعهده داشت و در مارس و آوریل ۱۶۲۸ در حملات به نیروهای والنشتاین در فهمارن و کیلر فورده شرکت کرد.

## منابع

## کتاب‌شناسی

* C. C. A. Gosch (ed.): *Danish Arctic Expeditions, 1605 to 1620: Volume 2, The Expedition of Captain Jens Munk*, Cambridge University Press (2010)
* Walter Andrew Kenyon: *The journal of Jens Munk, 1619–1620*, Royal Ontario Museum (1980). Translation.
* Birket-Smith, K.: *Jens Munk's rejse og andre danske ishavsfarter under Christian IV* (Copenhagen. 1929) 
* Knudsen, Johannes: *Den danske Ishavsfarer Jens Munk* (Copenhagen. 1902) 
* 

رده:اهالی آرندال
رده:درگذشتگان ۱۶۲۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۵۷۹ (میلادی)
رده:کاوشگران سده ۱۷ (میلادی)
رده:کاوشگران شمالگان
رده:لوتریان‌های اهل نروژ