جیانجاکومو فلتریلینی

**جیان‌جیاکومو فلترینلی** (۱۹ ژوئن ۱۹۲۶ – ۱۴ مارس ۱۹۷۲) ناشر، تاجر و فعال سیاسی برجستهٔ ایتالیایی بود که در دوران بین جنگ جهانی دوم و سال‌های سرب فعالیت داشت. او کتابخانه‌ای گسترده از اسناد به‌ویژه در حوزهٔ تاریخ جنبش‌های بین‌المللی کارگران و سوسیالیسم بنیان گذاشت.

فلترینلی شاید بیش از همه به دلیل تصمیمش برای ترجمه و انتشار رمان دکتر ژیواگو در غرب پس از خروج نسخهٔ خطی از اتحاد جماهیر شوروی در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ شناخته شود. او در سال ۱۹۷۲ به شکلی مرموز و خشونت‌آمیز درگذشت.

## زندگی اولیه
جیان‌جیاکومو فلترینلی در سال ۱۹۲۶ در یکی از ثروتمندترین خانواده‌های ایتالیا به دنیا آمد، خانواده‌ای که احتمالاً اصالتش به فلتری برمی‌گشت. پدرش، کارلو فلترینلی، کنترل چندین شرکت از جمله *[[Credito Italiano]]*، ادیسون و *Legnami Feltrinelli* را برعهده داشت که دارای منابع چوبی وسیع در اروپای مرکزی بود، برخی از آن‌ها برای توسعهٔ خطوط راه‌آهن ایتالیا در قرن نوزدهم استفاده شده بودند. کارلو در سال ۱۹۳۵ درگذشت. به پیشنهاد مادر مونوچریست جیان‌جیاکومو، جیانالیزا، دیکتاتور ایتالیایی بنیتو موسولینی او را در سن ۱۲ سالگی توسط پادشاه ویتور امانوئل سوم به عنوان مارکِز دی گارگنانو منصوب کرد. در سال ۱۹۴۰، مادرش با لوئیجی بارزینی جونیور ازدواج کرد، سردبیر روزنامهٔ ایتالیایی *[[کوریره دلا سرا]]*. در دوران جنگ جهانی دوم، خانواده ویلای فلترینلی در گارگنانو را ترک کرده و به مونته آرژنتاریو نقل مکان کردند تا از تصرف موسولینی در امان باشند.

## جنگ جهانی دوم
فلترینلی جوان نخستین بار با شرایط زندگی فقرا و طبقهٔ کارگر از طریق گفتگو با کارکنان املاک خانوادگی آشنا شد و به این باور رسید که در سرمایه‌داری اکثر مردم هیچ‌گاه به امتیازات او دست نخواهند یافت و مجبورند نیروی کار خود را با دستمزد اندک به صنعتی‌ها و مالکین بفروشند. در مراحل پایانی جنگ، فلترینلی به ارتش هم‌جبههٔ ایتالیا و گروه رزمی "لگنانو" پیوست و در حزب کمونیست ایتالیا (PCI) ثبت‌نام کرد، با نیروهای اشغالگر آلمانی *[[ورماخت]]* و بازماندگان رژیم فاشیست موسولینی جنگید.

در دوران پس از جنگ، PCI از حمایت و نفوذ سیاسی بالایی برخوردار بود و پس از ۱۹۴۸ به اصلی‌ترین حزب مخالف تبدیل شد. ایتالیا در ویرانی اقتصادی به سر می‌برد و مخالفت حزب با موسولینی محبوبیت زیادی برای آن کسب کرده بود. PCI تا ۱۹۴۷ در ائتلاف حضور داشت.

## میراث
وصیت‌نامهٔ کارلو فلترینلی، جیان‌جیاکومو را وارث سه‌چهارم دارایی‌هایش کرد که کنترل کامل آن‌ها در سن ۲۱ سالگی در سال ۱۹۴۷ به او رسید. *بانکا یونیونه* (پیش‌تر *بانکا فلترینلی*) تا ۱۹۶۸ تحت کنترل جیان‌جیاکومو بود، زمانی که توسط میکله سیندونا خریداری شد. برخی معتقدند که این خرید تحت فشار بانک واتیکان، سهامدار اقلیت، انجام شد.

## کتابخانه
از ۱۹۴۹ فلترینلی اسناد را برای کتابخانهٔ جیان‌جیاکومو فلترینلی در میلان جمع‌آوری کرد، که تاریخ اندیشه‌ها، به‌ویژه جنبش‌های بین‌المللی کارگران و سوسیالیسم را مستند می‌کرد. این کتابخانه بعدها به مؤسسه و سپس به بنیاد جیان‌جیاکومو فلترینلی تبدیل شد و دارای حدود ۲۰۰٬۰۰۰ کتاب نادر و مدرن، مجموعهٔ گسترده‌ای از روزنامه‌ها و مجلات، و بیش از یک میلیون منبع اصلی بود.

## نشر
نزدیک پایان ۱۹۵۴، فلترینلی شرکت نشر *[[Giangiacomo Feltrinelli Editore|جیان‌جیاکومو فلترینلی انتور]]* را در میلان تأسیس کرد. اولین کتاب منتشرشده، خودزندگی‌نامهٔ جواهرلال نهرو، نخستین نخست‌وزیر هند بود.

### ''دکتر ژیواگو''
در اواخر ۱۹۵۶، یک خبرنگار ایتالیایی نسخهٔ خطی رمان *[[دکتر ژیواگو]]* نوشتهٔ بوریس پاسترناک را به فلترینلی نشان داد. مشاور زبان‌های اسلاوی به او گفت که انتشار کتاب واجب است و خودداری از آن «جرم علیه فرهنگ» خواهد بود. کتاب فوراً به یک پرفروش بین‌المللی تبدیل شد.

فلترینلی حق اقتباس فیلم را به Metro-Goldwyn-Mayer به مبلغ ۴۵۰٬۰۰۰ دلار فروخت. اقتباس سال ۱۹۶۵ به یکی از پرفروش‌ترین و تحسین‌شده‌ترین فیلم‌ها تبدیل شد.

## فعالیت سیاسی
جیانجیاکومو فلتزینلی از دههٔ ۱۹۴۰ وارد فعالیت سیاسی شد و به عنوان یک ناشر، ابزار تأثیرگذاری فرهنگی و سیاسی را برای ترویج اندیشه‌های چپ و مارکسیستی به کار گرفت. او پس از پایان جنگ جهانی دوم، به حمایت از جنبش‌های ضدفاشیستی و سوسیالیستی در ایتالیا پرداخت و به سرعت به یکی از چهره‌های برجستهٔ جناح چپ ایتالیایی بدل شد.  
او با انتشار کتاب‌ها و مقاله‌هایی که بر مبارزه با فقر و نابرابری اجتماعی تمرکز داشتند، و حمایت از کارگران و اتحادیه‌های کارگری، نقش مهمی در شکل‌دهی به گفتمان سیاسی دوران خود ایفا کرد. فلتزینلی همچنین در برقراری ارتباط با گروه‌های کمونیست و سوسیالیست بین‌المللی نقش داشت و تلاش می‌کرد تا از طریق نشر، اندیشه‌های انقلابی و ضدسرمایه‌داری را در ایتالیا ترویج دهد.  
در دههٔ ۱۹۶۰، فلتزینلی به دلیل حمایت از جنبش‌های چپ رادیکال، به‌ویژه گروه‌های دانشجویی و توده‌های کارگری، تحت نظر شدید دولت و سرویس‌های امنیتی قرار گرفت. فعالیت‌های او به عنوان یک ناشر و فعال سیاسی، او را به یکی از اهداف مهم مخالفان سیاسی بدل کرد و سرانجام منجر به مرگ مرموزش در ۱۹۷۲ شد.
## زندگی فرهنگی و یادبود
* *سرویس ارشد*، نوشتهٔ کارلو فلتزینلی، ۲۰۰۱. این زندگی‌نامهٔ طولانی که توسط پسر جیانجیاکومو، کارلو، نوشته شده، ابتدا به ایتالیایی منتشر شد و سپس به انگلیسی ترجمه گردید.
* *فلتزینلی*، مستندی ۸۰ دقیقه‌ای ساختهٔ آلِساندرو روسّتو، در ۲۰۰۶ منتشر شد.
* شخصیت فلتزینلی، با بازی فابریتزیو پارنتی، در فیلم ۲۰۱۲ *[[پیاتزا فونتانا: توطئهٔ ایتالیایی]]* (*Romanzo di una strage*) ساختهٔ مارکو تولیو جوردانا ظاهر می‌شود. این فیلم دربارهٔ انفجار بمب سال ۱۹۶۹ در میدان فونتانا میلان، سقوط مشکوک یک مظنون آنارشیست از پنجرهٔ پلیس و قتل احتمالی لوئیجی کالابریزی، بازرس پلیس تحقیق‌کننده، است. در فیلم، او شخصاً در کشف جسد فلتزینلی حضور دارد: کالابریزی در واقعیت تحقیقات را از میلان هدایت کرده بود.
* زندگی فلتزینلی موضوع آلبوم مفهومی و نمایش صحنه‌ای ۲۰۱۳ *[[Praxis Makes Perfect]]* توسط گروه Neon Neon بود.
* فلتزینلی، نشرات او و مرگ مشکوک او چندین بار در رمان *[[تفنگ‌های شعله‌ور]]* اثر Rachel Kushner که در دوران سال‌های رهبری خشونت‌آمیز ایتالیا رخ می‌دهد، ذکر شده است.

## جستارهای وابسته

* فهرست مرگ‌های حل‌نشده

## منابع

## مطالعهٔ بیشتر
* گوتفرید آبراث، *Der AugenBlick*، رمان تاریخی، نوردِرشتِدت ۲۰۱۵، ISBN 9783734746758.
*  نسخهٔ آمریکایی *سرویس ارشد*.
* نیکگه، یوبست سی. (۲۰۱۰). *فلتزینلی – مسیر او به سوی تروریسم*، دانشگاه هومبولت، برلین.
* 

{{DEFAULTSORT:فلترینلی, جیان‌جیاکومو (میلادی)]]
رده:ضدفاشیست‌های اهل ایتالیا
رده:کمونیست‌های اهل ایتالیا
رده:سوسیالیست‌های اهل ایتالیا
رده:مارکسیست‌های اهل ایتالیا
رده:مرگ‌های مرتبط با سال‌های سرب (ایتالیا)
رده:ناشران اهل ایتالیا
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:فعالان همبستگی با فلسطینیان اهل ایتالیا
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم اهل ایتالیا
رده:قتل‌های ناشناخته در ایتالیا