عفیف البهنسی

**عفیف احمد رفیق البَهْنَسی** (۷ آوریل ۱۹۲۸ – ۲ نوامبر ۲۰۱۷) تاریخ‌نگار هنر سوری بود. در سال ۱۹۶۴ دکترای تاریخ هنر از دانشگاه سوربن و در سال ۱۹۷۸ دکترای دولتی از همان دانشگاه گرفت. او سمت‌های متعددی را در وزارت فرهنگ بر عهده داشت، از جمله اولین مدیر هنرهای زیبا بین سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۱ و اولین مدیر کل آثار باستانی و موزه‌ها بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۹. او همچنین نقش محوری در تأسیس ۲۳ موزه در دمشق و استان‌های دیگر، از جمله موزه‌های رقه، بصری، سویدا و قلعه حلب، و همچنین در توسعه موزه ملی دمشق ایفا کرد. به عنوان نویسنده، بیش از ۷۰ کتاب نوشت که شهرت عربی و بین‌المللی پیدا کرد و آثارش به چندین زبان خارجی ترجمه شد. او در تألیف دانشنامه‌هایی هنری و معماری مشارکت داشت و کتاب‌هایی به زبان‌های جز عربی نوشت.

## زندگی و پیشه
عفیف البهنسی در محلهٔ الشعلان دمشق در ۷ آوریل ۱۹۲۸ متولد شد. او به خاندان بهنسی تعلق دارد که از سدهٔ دهم میلادی در دمشق ساکن بودند. پدرش، احمد رفیق البهنسی، کارمند شهرداری دمشق بود و سپس یک مغازهٔ خصوصی در منطقهٔ شهدای دمشق باز کرد. برادرانش فرید و شوکت نام داشتند. مادرش مکیه العش، که پدرش وقتی عفیف هنوز هفت ساله نشده بود، از او جدا شد. حضانت او به پدرش واگذار شد که در آن زمان با پدربزرگش، محمد ادیب، رئیس دیوان عالی کشور در دمشق زندگی می‌کرد.

در سال ۱۹۳۳، عفیف البهنسی وارد مهدکودک شد که به مدرسهٔ مقدماتی دختران متصل بود و در ساختمانی مجاور بیمارستان ایتالیایی‌ها قرار داشت. پس از دوران مهدکودک، او به مدرسه کاربردهای رفتاری نقل مکان کرد که در ساختمان مدرسهٔ مقدماتی - اولین مدرسهٔ مقدماتی که بعدها جودت الهاشمی نام گرفت - قرار داشت. در سال ۱۹۳۵، او به مدرسهٔ ابراهیم هنانو - دبیرستان عربی دمشقی در عرنوس - نقل مکان کرد. تحصیلات متوسطه خود را در مدرسهٔ بازرگانی که در بیمارستان نوری واقع بود، ادامه داد و دو سال در آنجا تحصیل کرد. او به خاطر وفاداری به این ساختمان تاریخی، آن را مرمت کرد و هنگامی که سمت مدیرکل آثار باستانی و موزه‌ها را بر عهده گرفت، آن را تخلیه کرد. این مدرسه به موزهٔ پزشکی و علوم تبدیل شد. در سال ۱۹۴۵، تحصیلات خود را در دار المعلمین مقدماتی ادامه داد و در آنجا گواهینامهٔ آزاد دوره متوسطه را دریافت کرد.

او به عنوان معلم در مدرسه ابراهیم هنانو منصوب شد. در جریان معلمی، عفیف البهنسی در سال ۱۹۴۷ وارد دانشکدهٔ حقوق شد و در سال ۱۹۵۰ فارغ‌التحصیل گردید. او طبق تصمیم شماره ۸۸۱ وزارت آموزش و پرورش که در ۲۳ ژانویهٔ ۱۹۴۸ صادر شد، به عنوان معلم در مدرسهٔ معاویه در دمشق منصوب شد که مدرسهٔ البحصه نام داشت و در آنجا موسیقی و ورزش تدریس می‌کرد. پس از فارغ‌التحصیلی از دانشکدهٔ حقوق، موفق به اخذ مدرک دیپلم در رشتهٔ حقوق اداری شد. پس از آن به اداره گمرک رفت و به عنوان رئیس دادگاه آن منصوب شد.

در سال ۱۹۵۶، او به خدمت سربازی اجباری در حمص و سپس حلب در پادگان ابراهیم پاشا پیوست. او به دانشکدهٔ ذخیره پیوست و با درجهٔ ستوان از آنجا فارغ‌التحصیل شد و به عنوان دستیار مدیر مدرسهٔ اشاره، که پشت ساختمان دانشکده حقوق در دمشق واقع شده بود، منصوب شد. خدمت اجباری او دو سال و نیم طول کشید. او در دوران جدایی سوریه از جمهوری متحد عربی به دلیل مواضع طرفدار اتحادش، به ویژه پس از انتشار مقاله‌ای با عنوان «مسئولیت‌های بزرگ» در روزنامهٔ الوحده در ۸ مه ۱۹۶۲، دستگیر شد. پس از آزادی، به بهانهٔ تکمیل تحصیلاتش عازم پاریس شد.

در سال ۱۹۶۴ دکترای تاریخ هنر با موضوع «هنر و شرق‌شناسی» از دانشگاه سوربن دریافت کرد. در آن دوره، او به همراه هنرمندانی چون محمود حماد، صلاح الناشف، ادهم اسماعیل، محمود جلال، جاک ورده و منور مورلی، انجمن دوستان هنر را تأسیس کرد. او همچنین دوباره در دانشگاه سوربن تحصیل کرد و در سال ۱۹۷۸ دکترای فلسفهٔ هنر عرب را دریافت کرد. او از زمان تأسیس ادارهٔ هنرهای زیبا در وزارتخانهٔ فرهنگ در سال ۱۹۶۲ به عنوان مدیر آن تا ۱۹۷۰ منصوب شد. او بنیانگذار و عضو اتحادیهٔ نویسندگان عرب از سال ۱۹۶۸ بود. در سال ۱۹۷۰ به عنوان مدیر مرکز فرهنگی دمشق منصوب شد.سپس از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۹ به عنوان مدیر کل آثار باستانی و موزه‌ها منصوب شد. او عضو بنیانگذار انجمن دوستان دمشق در سال ۱۹۷۳ بود. در سال ۱۹۸۰، او به عضویت مرکز تحقیقات تاریخ، هنر و فرهنگ اسلامی (IRCICA)، سازمانی وابسته به سازمان کنفرانس اسلامی، مستقر در استانبول، منصوب شد و متعاقباً به مدت ۱۲ سال به عنوان رئیس آن انتخاب شد. از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۹، او توسط یونسکو به عنوان عضوی از کمیتهٔ سه جانبه برای نظارت بر حفاظت از شهر صنعا و مرمت بناهای آن منصوب شد. او چندین مرکز هنرهای تجسمی و کاربردی در دمشق، حما، حلب و حمص تأسیس کرد.

البهنسی در طول حرفهٔ کاری خود، سیزده مدال بین‌المللی و جوایز متعددی دریافت کرد و از سوی نهادهای محلی، عربی و بین‌المللی مورد تقدیر قرار گرفت. وزارت فرهنگ سوریه در سال ۲۰۰۸ یک سمپوزیوم فکری برای بزرگداشت او برگزار کرد.

عفیف البهنسی در ۲ نوامبر ۲۰۱۷ در سن هشتاد و نه سالگی در خانه‌اش در دمشق به مرگ طبیعی درگذشت. در ۴ نوامبر نماز میت بر پیکر او در مسجد الروضه دمشق برگزار شد و سپس در آرامگاهش در قبرستان شیخ رسلان به خاک سپرده شد. چندین نهاد و سازمان در سوگ او نشستند، از جمله وزارت فرهنگ، ادارهٔ آثار باستانی و موزه، اتحادیهٔ نویسندگان عرب و انجمن هنرمندان هنرهای زیبای سوریه.

## زندگی شخصی
فرزندانش ایاد، انس، کنان، عمر و یولا نام دارند.

## آثار

## منابع

رده:اعضای اتحادیه نویسندگان عرب
رده:اهالی دمشق
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل سوریه
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل سوریه
رده:تاریخ‌نگاران هنر اسلامی
رده:تاریخ‌نگاران هنر اهل سوریه
رده:دانشنامه‌نویسان اهل سوریه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دمشق
رده:درگذشتگان ۱۳۹۶
رده:درگذشتگان ۱۴۳۹ (قمری)
رده:درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۰۷
رده:زادگان ۱۳۴۶ (قمری)
رده:زادگان ۱۹۲۸ (میلادی)
رده:معلمان مدرسه اهل سوریه
رده:فرهنگ‌نویسان اهل سوریه
رده:استادان دانشگاه اهل سوریه
رده:باستان‌شناسان اهل سوریه