فضاپیمای خواب

**فضاپیمای خواب** () نوعی فرضی از فضاپیمای سرنشین‌دار یا ستاره‌پیما است که در آن تمام یا اکثر خدمه، طول سفر را در شکلی از زمستان‌خوابی یا زیست تعویقی سپری می‌کنند. تنها فناوری شناخته‌شده‌ای که در حال حاضر اجازه تعلیق علائم حیاتی انسان در درازمدت را می‌دهد، انجماد رویان‌های انسانی در مراحل اولیه از طریق انجماد رویان است که زیربنای مفهوم استعمار فضایی از طریق رویان محسوب می‌شود.

## توصیف
رایج‌ترین نقش فضاپیماهای خواب در داستان‌های علمی-تخیلی، برای سفر میان‌ستاره‌ای یا سفر میان‌کهکشانی است که معمولاً با سرعت زیر نور انجام می‌شود. زمان لازم برای چنین سفرهایی می‌تواند به صدها یا هزاران سال برسد، که استفاده از شکلی از افزایش طول عمر مانند زیست تعویقی را برای خدمه اصلی ضروری می‌سازد تا بتوانند مقصد خود را ببینند. همچنین در فضاپیماهایی که امکان استفاده از آن‌ها به عنوان فضاپیمای چندنسله وجود ندارد، استفاده از زیست تعویقی الزامی است.

منجمد کردن فضانوردان احتمالاً شامل شیشه‌ای‌سازی (Vitrification) کل بدن خواهد بود و به احتمال زیاد، بدن‌ها در دمای ۱۴۵ کلوین منجمد می‌شوند تا خطر شکستگی بافت‌ها کاهش یابد.

زیست تعویقی همچنین می‌تواند برای کاهش مصرف منابع سامانه پشتیبان حیات توسط خدمه‌ای که در طول مسیر به آن‌ها نیازی نیست مفید باشد. همچنین نویسندگان از این مفهوم به عنوان یک تمهید داستانی استفاده می‌کنند؛ به همین دلیل، فضاپیماهای خواب گاهی در زمینه‌های مربوط به سفر در داخل منظومه شمسی یا هر سیستم سیاره‌ای دیگری نیز ظاهر می‌شوند.

## نمونه‌ها در ادبیات داستانی
نمونه‌های متعددی از فضاپیماهای خواب در ادبیات و فیلم‌های علمی-تخیلی وجود دارد. برخی از مشهورترین آن‌ها عبارتند از:
* «قنطورس دوردست»، منتشر شده در کتاب «مقصد: جهان!» اثر آلفرد التون ون وت
* فضاپیمای خواب میان‌سیاره‌ای یواس‌اس‌سی دیسکاوری ۱ که یکی از موضوعات اصلی مجموعه ادیسه فضایی است. همان‌طور که در فیلم ۲۰۰۱: ادیسه فضایی روایت می‌شود، شش خدمه در فضاپیما هستند: فرمانده «دیو» بومن و فرانک پول پیش از دیگران از حالت انجماد خارج شدند؛ ویکتور کامینسکی، جک کیمبال و چارلز هانتر توسط عضو ششم یعنی هال ۹۰۰۰ (یک هوش مصنوعی روان‌آزار) کشته شدند.
* *[[پاندروم|پاندروم]]*
* در سریال تلویزیونی «گم‌شده در فضا»، از فضاپیمای خوابی به نام *ژوپیتر ۲* استفاده شد که قرار بود خدمه را طی سفری پنج و نیم ساله به آلفا قنطورس ببرد. دکتر اسمیت که یک خرابکار است، مجبور می‌شود خدمه را زودتر بیدار کند تا کشتی را از برخورد شهاب‌سنگ‌ها نجات دهد.
* فیلم *[[گم‌شده در فضا (فیلم)|گم‌شده در فضا]]* که در آن سیستم زیست تعویقی دچار نقص شده و خدمه *ژوپیتر ۲* را پیش از موعد بیدار می‌کند.
* *نوسترومو* – فضاپیمای خواب و باری در فیلم *[[بیگانه (فیلم ۱۹۷۹)|بیگانه]]*.
* *سولاکو* – فضاپیمای خواب و جنگی در فیلم *[[بیگانه‌ها|بیگانه‌ها]]*.
* کشتی *هانتر-گراتزنر* در فیلم *[[قیرگون|قیرگون]]* تعدادی از مسافران خود را در وضعیت سرمازیستی حمل می‌کند.
* *[[سیاره میمون‌ها (فیلم ۱۹۶۸)|سیاره میمون‌ها]]*
* *[[آواتار (فیلم ۲۰۰۹)|آواتار]]*
* *[[دروازه ستارگان اس‌جی-۱|دروازه ستارگان اس‌جی-۱]]* – سفینه‌ای پیدا می‌شود که خدمه آن در حالت تعلیق برودتی هستند.
* *[[دروازه ستارگان هستی|دروازه ستارگان هستی]]* – خدمه سفینه *دستینی* وارد ایستایی (Stasis) می‌شوند تا در طول یک سفر بالقوه هزارساله بخوابند.
* *[[پرومتئوس (فیلم)|پرومتئوس]]*
* اس‌اس *باتی بی*، یک فضاپیمای خواب در قسمت «بذر فضا» از سریال *[[پیشتازان فضا: مجموعه اصلی|پیشتازان فضا: مجموعه اصلی]]* (این سفینه در فیلم‌های خشم خان و به‌سوی تاریکی نیز ذکر شده است) که خدمه‌ای از جمله خان نونین سینگ را حمل می‌کرد.
* *[[محموله (فیلم ۲۰۰۹)|محموله]]*
* *[[پس از زمین|پس از زمین]]*
* مجموعه بازی‌های *[[هوم‌ورلد|هوم‌ورلد]]*
* بازی *[[فریلنسر (بازی ویدئویی)|فریلنسر]]* – پنج فضاپیمای خواب ساخته شده توسط اتحاد: بریتونیا، راین‌لند، هیسپانیا، کوساری و لیبرتی.
* فضاپیمای ترکیبی ایستگاه فضایی و ستاره‌پیمای *اندورنس* در فیلم *[[میان‌ستاره‌ای (فیلم)|میان‌ستاره‌ای]]* که توسط فضانوردان ناسا برای سفر از طریق یک کرم‌چاله به کهکشانی دیگر استفاده می‌شود.
* *[[افق رویداد (فیلم)|افق رویداد]]* – کشتی *لوئیس و کلارک* برای یافتن آنچه بر سر سفینه *افق رویداد* آمده اعزام می‌شود و خدمه آن در حالت خواب زمستانی قرار دارند.
* در تریلر رسمی بازی ویدئویی *[[تمدن: فراتر از زمین|تمدن: فراتر از زمین]]*، یک فضاپیمای خواب مشاهده شد که انسان‌ها را از زمین به یک سیاره بیگانه می‌فرستاد.
* *[[تأثیر فراگیر: آندرومدا|تأثیر فراگیر: آندرومدا]]* – نمایندگان نژاد بشر و دیگر نژادهای کهکشان راه شیری، با هدف استعمار سیارات جدید، با چندین فضاپیمای خواب (آرک) به کهکشان آندرومدا سفر می‌کنند.
* مجموعه بازی‌های *[[هیلو (مجموعه بازی)|هیلو]]*
* *[[هایپریون (رمان)|هایپریون]]*، رمانی از دن سیمونز. «کشتی‌های بذر» نوعی وسیله سفر زیر سرعت نور هستند که مسافران را برای طول سفر در حالتی شبیه به اغما قرار می‌دهند.
* *[[مسافران (فیلم ۲۰۱۶)|مسافران]]* – در این فیلم فضاپیمای خواب *آوالون* نمایش داده می‌شود که ۵٬۰۰۰ مسافر را در یک سفر ۱۲۰ ساله به سیاره «هومستد ۲» حمل می‌کند؛ اما بر اثر برخورد سیارک، سیستم یکی از محفظه‌ها دچار نقص شده و یک مهندس مکانیک زودتر از موعد بیدار می‌شود.
* *[[بالا رو نگاه نکن (فیلم ۲۰۲۱)|بالا رو نگاه نکن]]* – رئیس‌جمهور ایالات متحده و برخی از نزدیکانش با یک فضاپیمای خواب از یک رویداد انقراض فرار می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* فضاپیمای چندنسله
* شهرک ستاره‌پیما

## منابع

* 

رده:خواب در ادبیات داستانی
رده:سرمازیستی در ادبیات داستانی
رده:سفر میان‌ستاره‌ای
رده:فضاپیماهای داستانی بر پایه نوع
رده:فضاپیمای فرضی
رده:فناوری‌های تخیلی