موافقتنامه تجارت آزاد هند و اتحادیه اروپا

**موافقتنامه تجارت آزاد هند و اتحادیه اروپا** (که به سادگی **موافقتنامه تجارت آزاد هند و اتحادیه اروپا** نامیده می‌شود) یک موافقتنامه تجارت آزاد جامع است که در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ بین جمهوری هند و اتحادیه اروپا منعقد شد و به دنبال مذاکراتی بود که نزدیک به دو دهه به طول انجامید. این توافقنامه در یک نشست سران هند و اتحادیه اروپا در دهلی نو اعلام شد و هدف آن آزادسازی تجارت و سرمایه‌گذاری بین دو اقتصاد از طریق تعهدات پلکانی شامل کالاها، خدمات و همکاری‌های نظارتی است.

در پوشش رسانه‌های معاصر، رهبران سیاسی هر دو طرف این پیمان را به عنوان «مادر تمام توافق‌ها» توصیف کردند، عبارتی که در بیانیه‌های عمومی به کار رفت، نه در متن رسمی معاهده. از زمان اعلام آن، این توافقنامه قبل از امضای رسمی، نیازمند بررسی حقوقی و ترجمه است. قبل از لازم‌الاجرا شدن، این توافقنامه نیاز به تصویب شورای اتحادیه اروپا، موافقت پارلمان اروپا، و تصویب هیئت دولت در هند دارد.

## پیشینه
مذاکرات برای یک موافقتنامه تجاری جامع بین هند و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۷ تحت چارچوب موافقتنامه تجاری و سرمایه‌گذاری گسترده آغاز شد. گفتگوها در سال ۲۰۱۳ به دلیل اختلاف نظر بر سر تعرفه‌ها، دسترسی به بازار، حقوق مالکیت معنوی و استانداردهای نظارتی متوقف شد. مذاکرات در ژوئیه ۲۰۲۲ و در میان تجدید همکاری‌های استراتژیک و اقتصادی بین هند و اتحادیه اروپا رسماً از سر گرفته شد.

مذاکرات فصل‌های متعددی از جمله تجارت کالا و خدمات، حمایت از سرمایه‌گذاری، توسعه پایدار، حقوق مالکیت معنوی، تجارت دیجیتال و مکانیسم‌های حل اختلاف را پوشش می‌داد. در فوریه ۲۰۲۵، هند و اتحادیه اروپا پس از گفتگو بین نخست‌وزیر نارندرا مودی و رئیس کمیسیون اروپا اورزولا فون در لاین، هدف خود را برای پایان دادن به مذاکرات تا پایان سال تعیین کردند. در سپتامبر ۲۰۲۵، کایا کالاس، معاون رئیس کمیسیون اروپا، از روابط نزدیک‌تر تجاری و امنیتی بین اتحادیه اروپا و هند حمایت کرد، در حالی که از همکاری نزدیک هند با روسیه، از جمله شرکت آن در رزمایش نظامی زاپاد ۲۰۲۵، انتقاد کرد.

در ژانویه ۲۰۲۶، در جریان مذاکرات، هم اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا و هم پیوش گویال، وزیر بازرگانی هند، آن را «مادر تمام توافق‌های تجاری» توصیف کردند. علاوه بر این، فون در لاین در مجمع جهانی اقتصاد ۲۰۲۶ نیز اظهار داشت که این توافق تجاری «بازاری آزاد برای دو میلیارد نفر ایجاد خواهد کرد که یک چهارم تولید ناخالص داخلی جهانی را تشکیل می‌دهند». تا ژانویه ۲۰۲۶، در مورد حدود ۲۰ فصل از ۲۴ فصل مذاکره به توافق رسیده بود.

### پایان مذاکرات

این توافقنامه در یک نشست سران هند و اتحادیه اروپا در حیدرآباد هاوس در دهلی نو در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶، پس از آنکه مذاکرات شب قبل به پایان رسیده بود، اعلام شد. هند در این نشست توسط نخست‌وزیر نارندرا مودی و اتحادیه اروپا توسط اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، و آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، نمایندگی شد. فون در لاین و کوستا روز قبل به عنوان مهمانان ویژه در مراسم روز جمهوری هند شرکت کرده بودند.

نارندرا مودی اظهار داشت که یک «توافق بزرگ» بین هند و اتحادیه اروپا امضا شده است و «مردم در سراسر جهان» آن را «مادر تمام توافق‌ها» می‌نامند. او بیان کرد که این توافقنامه «فرصت‌های بزرگی برای ۱٫۴ میلیارد نفر از مردم هند و میلیون‌ها نفر در اروپا» به ارمغان خواهد آورد. اورزولا فون در لاین این توافق را «مادر تمام توافق‌ها» خواند و گفت که «ما یک منطقه تجارت آزاد دو میلیارد نفری ایجاد کرده‌ایم که هر دو طرف از آن سود خواهند برد.»

علاوه بر توافق تجارت آزاد، چندین توافق دیگر نیز بین هند و اتحادیه اروپا در این نشست حاصل شد. بر اساس مشارکت امنیتی و دفاعی، هند و اتحادیه اروپا همکاری‌های خود را در زمینه امنیت دریایی، مقابله با تروریسم، دفاع سایبری و خریدهای دفاعی افزایش خواهند داد. یک موافقتنامه تحرک و مهاجرت بین هند و اتحادیه اروپا نیز در این نشست امضا شد. این توافق که همزمان با موافقتنامه تجارت آزاد نهایی شد، قرار است به‌طور قابل توجهی مسیرهای قانونی به اتحادیه اروپا را برای دانشجویان و کارگران ماهر هندی تسهیل کند.

## مفاد کلیدی
موافقتنامه تجارت آزاد هند و اتحادیه اروپا چارچوبی برای آزادسازی تجارت کالا و خدمات، تسهیل سرمایه‌گذاری و افزایش همکاری‌های نظارتی و پایداری ایجاد می‌کند. اطلاعات عمومی موجود در مورد محتوای این توافقنامه بر اساس جلسات توجیهی رسمی و گزارش‌های سازمان‌های خبری بین‌المللی بود و منتظر انتشار متن نهایی حقوقی و ضمایم آن است. هر دو طرف متعهد به کاهش تدریجی تعرفه‌ها برای اکثریت قریب به اتفاق کالاهای مبادله شده بر اساس ارزش شدند، با استثناها و ترتیبات انتقالی برای بخش‌های حساس داخلی. گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که آزادسازی تعرفه‌ها به تدریج و طی چندین سال اجرا خواهد شد، نه بلافاصله پس از لازم‌الاجرا شدن توافقنامه.

گزارش‌ها به آزادسازی تعرفه‌ای اشاره داشتند که بیش از ۹۰ درصد از کالاهای مبادله شده بر اساس ارزش را تحت تأثیر قرار می‌داد، اگرچه انتظار می‌رفت برنامه‌های دقیق در سطح محصول، جدول‌های زمانی و تعهدات الزام‌آور حقوقی پس از انتشار متن معاهده و ضمایم مرتبط روشن شود.

## تصویب و اجرا
این توافقنامه قبل از امضای رسمی نیازمند بررسی حقوقی و ترجمه است. این توافقنامه نیاز به تصویب شورای اتحادیه اروپا با اکثریت واجد شرایط دارد، موافقت پارلمان اروپا و تکمیل فرآیندهای تصویب داخلی در هند قبل از لازم‌الاجرا شدن. انتظار می‌رود اقدامات آزادسازی تجارت طی چند سال اجرا شود. این توافقنامه می‌تواند در اوایل سال ۲۰۲۷ لازم‌الاجرا شود.

## اهمیت اقتصادی
کمیسیون اروپا اعلام کرد که این توافقنامه تعرفه‌ها را بر روی تقریباً ۹۷ درصد از صادرات اروپا کاهش داده یا حذف خواهد کرد و سالانه تا ۴ میلیارد یورو در عوارض صرفه‌جویی خواهد شد. همچنین اعلام کرد که انتظار دارد صادراتش به هند در نتیجه این توافق تا سال ۲۰۳۲ دو برابر شود. گزارش شده است که هند در چارچوب مذاکرات برای این توافق، قصد داشته تعرفه‌های خود بر خودروهای وارداتی از اتحادیه اروپا را از سطوحی تا ۱۱۰ درصد به ۴۰ درصد کاهش دهد. دولت موافقت کرد که عوارض را بلافاصله برای تعداد محدودی از خودروهای ساخت اتحادیه اروپا با قیمت بالای ۱۵۰۰۰ یورو کاهش دهد و تعرفه‌ها در طول زمان به ۱۰ درصد کاهش یابد و دسترسی به بازار برای خودروسازان اروپایی از جمله فولکس‌واگن، مرسدس-بنز و ب‌ام‌و بهبود یابد. اتحادیه اروپا و هند اعلام کردند که هند تعرفه‌های واردات حداکثر ۲۵۰۰۰۰ خودرو از اتحادیه اروپا را کاهش خواهد داد، اقدامی که انتظار می‌رود برای صنعت خودروسازی اروپا که با فشار مواجه است، تسکینی فراهم کند.

این توافقنامه تعرفه‌ها را بر روی طیفی از صادرات اتحادیه اروپا از جمله آب میوه، مواد غذایی فرآوری‌شده، روغن زیتون و سایر روغن‌های گیاهی حذف می‌کند و عوارض مشروبات الکلی را به ۴۰ درصد کاهش می‌دهد. همچنین تعرفه‌های واردات اکثر محصولات اپتیکال، پزشکی، جراحی، هواپیما و فضاپیما از اروپا به هند را حذف می‌کند. بیشتر تعرفه‌ها، از جمله عوارض تا ۴۴ درصد بر ماشین‌آلات، ۲۲ درصد بر مواد شیمیایی و ۱۱ درصد بر داروها، حذف خواهند شد. انتظار می‌رود این توافقنامه به‌طور قابل توجهی به بخش‌های نساجی، پوشاک، چرم و کفش هند رونق بخشد، با حذف تعرفه‌های اتحادیه اروپا تا ۱۲–۱۷ درصد، صادرکنندگان هندی را در سطح رقبایی مانند بنگلادش، ویتنام، پاکستان و ترکیه قرار دهد که قبلاً از دسترسی بدون عوارض بهره‌مند بودند، و شکاف رقابتی با سایر تولیدکنندگان کم‌هزینه را کاهش دهد. وزیر بازرگانی پیوش گویال همچنین اظهار داشت که صادرات نساجی هند پتانسیل رشد «بسیار سریع» از ۷ میلیارد دلار به ۳۰–۴۰ میلیارد دلار را دارد.

## تحلیل

تحلیلگران گروه جفریز خاطرنشان کردند که هند دسترسی ترجیحی به ۹۷ درصد از خطوط تعرفه اتحادیه اروپا را به دست آورده است که نزدیک به ۹۹٫۵ درصد از ارزش تجارت را پوشش می‌دهد، به این معنی که حدود ۹۱ درصد از صادرات هند به اتحادیه اروپا از زمان لازم‌الاجرا شدن توافقنامه با عوارض واردات مواجه نخواهند بود.

هر دو هند و اتحادیه اروپا در میان عدم‌اطمینان ژئوپلیتیکی به دنبال شرکای تجاری قابل اعتماد بودند، به طوری که هند به دنبال جبران تأثیر تعرفه‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا به دنبال کاهش وابستگی تجاری خود به چین بود، به گفته سومدها داسگوپتا از واحد اطلاعات اکونومیست، که گفت این توافقنامه نشان‌دهنده ادامه حرکت هند به دور از سیاست‌های سنتی حمایت‌گرایانه‌اش خواهد بود.

در جریان مذاکرات تجاری، دعوت هند از اورزولا فون در لاین و آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، برای مراسم روز جمهوری ۲۰۲۶ نیز یک پیام دیپلماتیک را مخابره کرد و بر تلاش‌های هند برای گسترش روابط استراتژیک و تجاری در سراسر جهان در حالی که اختلاف بر سر تعرفه‌های ۵۰ درصدی ایالات متحده بر کالاهای هندی از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ ادامه یافت، تأکید کرد. چیتیگ باج‌پایی از چتم هاوس گفت که این حرکت نشان می‌دهد هند یک سیاست خارجی متنوع را دنبال می‌کند و «به هوس‌های دولت ترامپ وابسته نیست.»

## جستارهای وابسته
* موافقتنامه‌های تجارت آزاد هند
* موافقتنامه‌های تجارت آزاد اتحادیه اروپا
* روابط هند و اتحادیه اروپا

## منابع

رده:روابط هند و اتحادیه اروپا
رده:معاهده‌های ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:موافقتنامه‌های تجارت آزاد اتحادیه اروپا
رده:موافقتنامه‌های تجارت آزاد هند