کوزوو شمالی

**کوزوو شمالی** ( صربی : Северно Косово , رومی شده :  *Severno Kosovo* , آلبانیایی : *Kosova Veriore* ); همچنین به نام **ایبار کولاسین**  (به صربی: Ибарски Колашин ، رومی:  *Ibarski Kolašin* ، آلبانیایی: *Koloshini i Ibrit* یا *Kollashini i Ibrit* ) نیز شناخته می شود. این منطقه از چهر شهر داری میتروویچای شمالی ، لپوسوویچ ، زوچان و زوبین پوتوک با اکثریت صرب تشکیل شده است . 

پیش از توافق‌نامه بروکسل در سال ۲۰۱۳ ، این منطقه مستقل از نهادهای کوزوو عمل می‌کرد، زیرا آنها از پذیرش و به رسمیت شناختن استقلال کوزوو که در سال ۲۰۰۸ اعلام شد، خودداری می‌کردند.  دولت کوزوو با هر نوع دولت موازی برای صرب‌ها در این منطقه مخالف بود.  با این حال، ساختارهای موازی همگی توسط توافق‌نامه بروکسل که بین دولت‌های کوزوو و صربستان امضا شد، لغو شدند . هر دو دولت بر سر ایجاد یک جامعه شهرداری‌های صرب توافق کردند . انتظار می‌رفت این انجمن رسماً در سال ۲۰۱۶ تشکیل شود. طبق این توافق‌نامه، مجلس آن هیچ اختیار قانونگذاری نخواهد داشت و مقامات قضایی در چارچوب قانونی کوزوو ادغام شده و فعالیت خواهند کرد. مشاجرات سیاسی بر سر وضعیت کوزوو بین دولت آن و صربستان منجر به این شده است که مقامات کوزوو اجازه تشکیل این جامعه را ندهند. با این حال، اختلافات همچنان پابرجاست و کوزوو شمالی همچنان تحت حاکمیت *دوفاکتو* صربستان باقی مانده است. 

## تاریخچه

### ۲۰۰۸–۲۰۱۱: مجمع شهرداری‌های صربستان
پس از اعلام استقلال کوزوو در سال 2008، صرب‌ها انجمن شهرداری‌های صرب  را تشکیل دادند که در 11 مه انتخاب و توسط دولت صربستان فراخوانده شد .  این مجلس متشکل از 45 نماینده بود.  صرب‌های کوزوو شمالی همواره موضعی سرسختانه اتخاذ کرده و از همکاری با دولت پریشتینا یا تصاحب کرسی‌های خود در مجلس کوزوو خودداری می‌کردند . موضع آنها توسط دولت صربستان وویسلاو کوشتونیتسا تشویق شد و آنها با ساختارهای خود کنترل این منطقه را در دست داشتند.

رهبر فهرست صرب‌ها ( به صربی : Српска листа ، به لاتین :  *Srpska lista* ) الیور ایوانوویچ و دیگر رهبران صرب کوزوو، ناامیدی فزاینده‌ای را از رویکرد بلگراد ابراز کرده و حمایت خود را از موضعی میانه‌روتر ابراز کرده‌اند و آشکارا از پیوستن مجدد به مجلس کوزوو و مشارکت در دولت آن سخن گفته‌اند. این موضع بسیار بحث‌برانگیز بوده است، زیرا بسیاری از صرب‌های کوزوو هرگونه مصالحه‌ای را رد می‌کنند. در فوریه 2004، ماشین ایوانوویچ در اثر انفجار بمبی در بیرون خانه‌اش در میتروویکا منهدم شد. 

دولت صربستان ، فهرست صرب‌ها، دولت کوزوو و سازمان ملل متحد همگی رسماً با جدایی کوزوو شمالی مخالفند. با این حال، بسیاری از صرب‌های منطقه قاطعانه با زندگی تحت حکومت یک دولت استانی با اکثریت آلبانیایی مخالف بودند و کوزوو مستقل را رد می‌کردند. ایوانوویچ با اشاره به اینکه بیش از 60000 (50٪) از جمعیت صرب کوزوو در جنوب ایبار زندگی می‌کنند و تمام دارایی‌های مهم فرهنگی و اقتصادی صرب‌های کوزوو در جنوب کوزوو قرار دارد، علیه جدایی صحبت کرده است. 

در سال 2011، بهجت پاکولی، رئیس جمهور سابق کوزوو، وارد بخش شمالی میتروویکا شد . این اولین باری بود که یک مقام عالی رتبه جمهوری کوزوو از شمال کوزوو بازدید می‌کرد. چنین اقدام نمادینی با حضور سنگین نیروهای امنیتی همراه بود. 

### ۲۰۱۱–۲۰۱۳: توافق‌نامه بروکسل
نوشتار‌های اصلی: بحران کوزوو شمالی (۲۰۱۱–۲۰۱۳) ، بحران کوزوو شمالی ۲۰۲۱ 

در 25 ژوئیه 2011، پلیس کوزوو بدون مشورت با صربستان، نیروی کوزوو (KFOR) و ماموریت حاکمیت قانون اتحادیه اروپا در کوزوو (EULEX) وارد شهرداری‌های تحت کنترل صرب‌ها شد تا چندین گذرگاه مرزی اداری را کنترل کند. 

در اوایل سال ۲۰۱۳، ایویتسا داچیچ، نخست وزیر صربستان، همه صرب‌ها را به شرکت در انتخابات کوزوو تشویق کرد. اکثریت قریب به اتفاق صرب‌ها با حضور گسترده در انتخابات برگزار شده توسط دولت کوزوو که نمادهای کمیسیون مرکزی انتخابات جمهوری کوزوو در برگه‌های رأی وجود داشت، شرکت کردند.

با امضای توافقنامه بروکسل در آوریل ۲۰۱۳، صربستان رسماً حمایت خود را از مجلس و ساختارهای موازی در شمال کوزوو قطع کرد. هر دو دولت کوزوو و صربستان بر سر ایجاد جامعه شهرداری‌های صرب به توافق رسیدند . طبق این توافقنامه:

* مجلس آن هیچ گونه اختیار قانونگذاری نخواهد داشت و مقامات قضایی در چارچوب قانونی کوزوو ادغام شده و فعالیت خواهند کرد.
* یک نیروی پلیس در کوزوو به نام پلیس کوزوو وجود خواهد داشت .
* تمام پلیس‌های شمال کوزوو در چارچوب پلیس کوزوو ادغام خواهند شد.
* حقوق و دستمزد صرفاً توسط KP پرداخت خواهد شد.
* دادگاه تجدیدنظر در پریشتینا ، هیئتی متشکل از اکثریت قضات صرب کوزوو را برای رسیدگی به تمام شهرداری‌های دارای اکثریت صرب کوزوو تشکیل خواهد داد. 

با نزدیک شدن به مرحله نهایی گفتگو بین صربستان و کوزوو، مقامات مختلف صربستان اظهار داشتند که تجزیه کوزوو، با الحاق کوزوو شمالی به صربستان، بهترین راه حل است. رئیس جمهور صربستان ، الکساندر ووچیچ، در 9 آگوست اعلام کرد که او طرفدار تقسیم کوزوو است.  همین نظر را می‌توان از وزیر امور خارجه، ایویکا داچیچ  و وزیر دفاع، الکساندر وولین، نیز شنید .  برخی از سیاستمداران آلبانیایی اظهار داشتند که تبادل سرزمین‌ها ممکن است راه حل اختلاف صربستان و کوزوو باشد (صربستان کوزوو شمالی را به خود و کوزوو دره پرشوو را به خود ضمیمه کند )، اگرچه بسیاری دیگر این پیشنهاد را رد کردند.

### بحران کوزوو شمالی ۲۰۲۱
[ ویرایش منبع ]
در سال ۲۰۲۱، دولت کوزوو تصمیم گرفت که پلاک‌های صربستان را به طور متقابل ممنوع کند . داشتن پلاک صربستان به این معنی بود که آن افراد باید در یک مرکز ثبت نام خودرو دولتی، پلاک‌های کوزوو را تعویض می‌کردند.

مراکز ثبت نام وسایل نقلیه کوزوو در زوچان و زوبین پوتوک توسط آتش افروزان هدف قرار گرفتند . روابط با هر دو کشور در طول اعتراضات بدتر شد، زیرا ارتش صربستان در حالت آماده باش قرار گرفت . در 30 سپتامبر، توافقی برای پایان دادن به ممنوعیت پلاک خودرو حاصل شد که از 4 اکتبر به اجرا درآمد و منجر به این شد که پلاک‌های کوزوو در صربستان و پلاک‌های صربستان در کوزوو اکنون نمادهای ملی و کدهای کشور خود را با یک برچسب موقت پوشانده باشند .

### بحران کوزوو شمالی (۲۰۲۲–۲۰۲۵)
نوشتار اصلی: بحران کوزوو شمالی (۲۰۲۲–۲۰۲۵)

انقضای دوره اعتبار یازده ساله مدارک خودروها در ۱ آگوست ۲۰۲۲، تنش‌ها بین دولت کوزوو و صرب‌ها در شمال کوزوو را دوباره شعله‌ور کرد. پس از اعلام کوزوو مبنی بر اینکه شهروندان صرب که وارد کوزوو می‌شوند، مدارک ورود و خروج دریافت خواهند کرد، تعدادی موانع در شمال کوزوو ایجاد شد، اما پس از به تعویق افتادن ممنوعیت، این موانع برداشته شدند.

در اوت 2022، مذاکرات ناموفقی در مورد پلاک خودروها برگزار شد، اگرچه اختلاف بر سر سند هویت حل شد. صربستان بعداً درخواستی را به KFOR برای استقرار 1000 سرباز صرب در کوزوو ارائه داد که رد شد. در آوریل 2023، صرب‌ها انتخابات محلی را تحریم کردند که منجر به انتخاب شهرداران آلبانیایی‌تبار در هر چهار شهرداری کوزوو شمالی شد. در ماه مه، پلیس کوزوو با زور ساختمان‌های شهرداری کوزوو شمالی را برای نصب شهرداران منتخب به دست گرفت که منجر به اعتراضات و درگیری‌ها شد.  کوزوو بعداً پس از دستگیری 3 افسر پلیس، ورود تمام پلاک‌های خودروهای صربی به خاک خود و واردات از صربستان را ممنوع کرد. 

در 24 سپتامبر 2023، تقریباً 30 شبه‌نظامی صرب به رهبری میلان رادویچیچ ، قبل از اینکه خود را در داخل صومعه بانجسکا سنگر بگیرند ، به پلیس کوزوو در روستای بانجسکا حمله کردند .  نیروهای کوزوو بعداً روستا و صومعه را بازپس گرفتند و چندین زرادخانه سلاح به همراه پهپادها، نفربرهای زرهی و خودروهای ضد نفر را توقیف کردند.  این حادثه منجر به مرگ یک افسر پلیس کوزوو و سه نفر از شبه‌نظامیان شد. 

توافقی با صربستان و کوزوو حاصل شد که بیان می‌کرد صربستان توافق‌نامه سال ۲۰۱۱ در مورد پلاک‌های خودرو را اجرا خواهد کرد که پلاک‌های کوزوو را از اول ژانویه ۲۰۲۴ به رسمیت می‌شناسد. 

در فوریه 2024، دولت کوزوو استفاده از دینار صربستان را به عنوان واحد پولی در کوزوو و کوزوو شمالی ممنوع کرد.  این اقدام توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا مورد انتقاد قرار گرفت زیرا اقلیت صرب به کمک‌های مالی و پرداخت‌های مزایای اجتماعی از دولت صربستان متکی هستند. 

## جمعیت‌شناسی
نوشتار اصلی: جمعیت‌شناسی کوزوو

کوزوو شمالی از چهار شهرداری، لپوساویچ ، زوچان ، زوبین پوتوک و میتروویکای شمالی تشکیل شده است . این منطقه 1007 کیلومتر مربع (389 مایل مربع) یا 9.97٪ از مساحت کوزوو را پوشش می‌دهد.  به دلیل مرز مشترک با صربستان، کوزوو شمالی به طور دقیق یک " منطقه محصور صرب " یا " منطقه برون‌بومی صرب" نیست .

پیش از جنگ کوزوو ، این منطقه عمدتاً توسط صرب‌ها، با اقلیت قابل توجهی از آلبانیایی‌های کوزوو و جمعیت کمتری از بوسنیایی‌ها و کولی‌ها سکونت داشت . سرشماری سال 1991، 50500 نفر را در شهرداری‌های لپوساویچ، زوچان و زوبین پوتوک ثبت کرد که اکثریت قریب به اتفاق آنها صرب بودند و تعداد کمی آلبانیایی و سایر اقلیت‌های کوچکتر نیز در آن حضور داشتند،  اگرچه اداره آمار کوزوو با توجه به اینکه اکثر آلبانیایی‌ها آن را تحریم کردند، دقت این سرشماری را "مورد تردید" می‌داند.  جمعیت شهرداری میتروویکا عمدتاً آلبانیایی بود و خود شهر و دو روستای اطراف آن از نظر قومی مختلط بودند. 

میتروویکا در پایان جنگ بین صرب‌ها و آلبانیایی‌ها تقسیم شد و رودخانه ایبار خط جدایی را مشخص می‌کرد. میتروویکای شمالی که اکنون محل سکونت تقریباً ۲۲۵۰۰ صرب و ۷۰۰۰ نفر از سایر گروه‌های قومی است، از سال ۲۰۱۳ توسط دولت کوزوو به عنوان یک شهرداری جداگانه شناخته می‌شود.

در سال ۲۰۱۸، سازمان امنیت و همکاری اروپا تخمین زد که جمعیت لپوساویچ، زوچان، زوبین پوتوک و میترویتسا شمالی ۴۸۵۰۰ نفر است. از این تعداد، حدود ۴۲۵۰۰ نفر (۸۷٪) صرب، ۵۰۰۰ نفر (۱۰٪) آلبانیایی، ۱۰۰۰ نفر (۳٪) بوسنیایی و سایرین هستند.

این تخمین‌ها نشان می‌دهد که بیش از 60 درصد از کل صرب‌های کوزوو در شمال کوزوو زندگی می‌کنند. یک سرویس اتوبوس ویژه در بخش‌هایی از شمال کوزوو فعالیت می‌کند تا رفت و آمد ساکنان غیر صرب را در این منطقه تسهیل کند.  این اتوبوس با حضور امنیتی همراه برای تضمین امنیت مسافران فعالیت می‌کند و به این ساکنان اجازه می‌دهد تا با امنیت بیشتری به منطقه شمال کوزوو وارد و خارج شوند.

## اقتصاد
این منطقه از بیکاری بالا رنج می‌برد. وضعیت اقتصادی در سال‌های اخیر به دلیل کمبود سرمایه‌گذاری، که با عدم قطعیت ناشی از اختلاف سیاسی بر سر آینده منطقه تشدید شده است، به طور قابل توجهی رو به وخامت گذاشته است. این منطقه به جای یورو از دینار صربستان استفاده کرده است .  با این حال، در فوریه 2024، دولت کوزوو استفاده از دینار برای پرداخت را ممنوع کرد و همه مناطق را ملزم به استفاده از یورو کرد.  نخست وزیر کوزوو، کورتی، بعداً توضیح داد که این ارز ممنوع نشده است، اما یورو تنها ارز قانونی برای معاملات تجاری خواهد بود و یک دوره گذار چند ماهه برای تسهیل در قانون جدید وجود خواهد داشت.  قاچاق کالاهایی مانند الکل در شمال کوزوو به یک تجارت تبدیل شده است، جایی که مقررات گمرکی مقامات کوزوو قابل اجرا نیست.  با این حال، مقامات گمرک کوزوو تلاش می‌کنند جریان کالاهای غیرقانونی از شمال کوزوو به بقیه کوزوو را محدود کنند و در این زمینه شبکه‌ای پیچیده از دوربین‌های نظارتی را در محل مستقر کرده‌اند.  قاچاقچیان کالاها را از طریق مرز متخلخل بین صربستان مرکزی و کوزوو شمالی حمل می‌کنند. 

جمعیت اکثریت صرب از به رسمیت شناختن کوزوو به عنوان یک کشور مستقل خودداری می‌کنند و در نتیجه، از زمان جنگ کوزوو ، بیش از دو دهه است که هزینه برق را پرداخت نکرده‌اند . در نتیجه، صنعت پرمصرف استخراج ارزهای دیجیتال ، به ویژه بیت کوین ، با وجود ممنوعیت، بسیار سودآور است.  تخمین زده می‌شود که هزینه برق مصرفی سالانه حدود 12 میلیون یورو باشد.  کل میزان برق مصرفی در سال 2021 در شمال کوزوو 372 گیگاوات ساعت است که از نظر مصرف برق سرانه 7670 کیلووات ساعت است، در حالی که میانگین مصرف برق برای کوزوو 3185 کیلووات ساعت است.  این تفاوت بزرگ به دلیل استخراج غیرقانونی ارزهای دیجیتال در شمال کوزوو است.

## جغرافیا
کوزوو شمالی سرشار از منابع معدنی است که زمانی به خاطر مجتمع معدنی ترپچا شناخته می‌شد . در بخش شمالی منطقه شمال کوزوو، رشته‌کوه کوپائونیک با قله *شاتوریتسا* ، ۱۷۷۰ متر (۵۸۱۰ فوت)، در بالای شهر لپوساویچ قرار دارد . مرز جنوبی رودخانه ایبار است که شهرهای میتروویکا و میتروویکای شمالی را از هم جدا می‌کند. در غرب توسط زوبین پوتوک ، رشته‌کوه‌های روگوزنا و موکرا گورا با قله *بریم ، ۱۷۳۱ متر (۵۶۷۹ فوت) قرار دارند که دریاچه* گازیووده را از یکدیگر جدا می‌کند . 

## سیاست و حاکمیت قانون

### سیاست
از سال 1999، نهادهای کوزوو شمالی با اکثریت صرب، *عملاً* توسط صربستان اداره شده‌اند.  این دولت از نمادهای ملی صربستان استفاده می‌کرد و در انتخابات ملی صربستان شرکت می‌کرد، انتخاباتی که در بقیه کوزوو تحریم شده است؛ و به نوبه خود، انتخابات کوزوو را نیز تحریم کرد.  شهرداری‌های لپوساویچ ، زوچان و زوبین پوتوک توسط صرب‌های محلی اداره می‌شوند، در حالی که شهرداری میتروویکا تا زمان توافق در نوامبر 2002، دولت‌های رقیب صرب و آلبانیایی داشت که به موجب آن شهر یک شهردار دارد.  صرب‌ها در انتخابات کوزوو در سال 2013 مشارکت فعالی داشتند . 

این منطقه در قالب یک جامعه، اتحادیه مناطق صربی و واحدهای منطقه‌ای کوزوو و متوهیا، در فوریه 2008 توسط نمایندگان صرب در جلسه‌ای در میتروویکا، که از آن زمان به عنوان پایتخت کوزوو شمالی خدمت کرده است، تأسیس شد. [ *نیازمند منبع* ] رئیس اتحادیه دراگان ولیچ است. این اتحادیه توسط کوزوو یا توسط UNMIK ،  که در سال 2013 در نتیجه توافق بروکسل لغو شد، به رسمیت شناخته نشده است . 

*همچنین یک نهاد حاکم مرکزی به نام شورای ملی صربستان برای کوزوو و متوهیا* (SNV) وجود دارد. [54] رئیس SNV در شمال کوزوو دکتر میلان ایوانوویچ است، در حالی که رئیس شورای اجرایی آن رادا تراجکوویچ است. [55] سیاست‌های محلی تحت  برای  [ 56 ]  الیور ایوانوویچ ، مهندسی از میتروویکا، رهبری می‌شد. 

کوزوو شمالی تاکنون بزرگترین منطقه تحت سلطه صرب‌ها در کوزوو است و برخلاف سایر مناطق، مستقیماً با صربستان مرکزی هم‌مرز است . [ *نیازمند منبع* ] این امر توانایی آن را برای اداره خود تقریباً به‌طور کامل مستقل از نهادهای کوزوو در یک وضعیت تجزیه *بالفعل* تسهیل کرده بود . مقامات به نوبه خود تصمیم گرفتند حاکمیت مستقیم بلگراد را رعایت کنند ، که عموماً تا جنگ کوزوو ۱۹۹۸-۱۹۹۹ به عنوان مرجع قانونی بر کل کوزوو شناخته می‌شد. [ *نیازمند منبع* ] با این حال، علیرغم مجاورت این منطقه با صربستان مرکزی، موقعیت آن در کوزوو و شرایط بعدی پیمان کومانوو در سال ۱۹۹۹ به این معنی است که مقامات UNMIK در کوزوو شمالی آزادی حرکت دارند و به موجب آن آنها وضعیت نظارتی را به عهده می‌گیرند، در حالی که هیچ نهادی (مثلاً پلیس) برای اجرای دستورالعمل‌های مرکزی صربستان که در مورد بقیه صربستان اعمال می‌شود، وجود ندارد. [ *نیازمند منبع* ] قبل از اعلام استقلال کوزوو در سال ۲۰۰۸ ، گمانه‌زنی می‌شد که کوزوو ممکن است با باقی ماندن کوزوو شمالی به‌عنوان بخشی از صربستان، تجزیه شود .  پیچیدگی این منطقه در دستور کار مذاکرات پریشتینا-بلگراد در سال 2011 بوده است. در نوامبر 2012، هاشم تاچی، نخست وزیر کوزوو، اظهار داشت که خودمختاری برای کوزوو شمالی هرگز اعطا نخواهد شد و این منطقه همیشه بخشی از جمهوری کوزوو باقی خواهد ماند . 

### حاکمیت قانون
نیروهای انتظامی و ایست‌های بازرسی مرزی سبز توسط KFOR، EULEX و پلیس کوزوو انجام می‌شوند. طبق گزارش گروه بین‌المللی بحران ، مأموران مخفی پلیس صربستان نیز در این منطقه فعالیت می‌کنند.  به طور خاص، شمال میتروویکا همچنان یک نقطه داغ برای جرایم سازمان‌یافته است. 

### ورزش
به دلیل امتناع صرب‌ها از نهادهای کوزوو، صرب‌ها در این بخش از کوزوو در ورزش مستقل عمل کردند.  به عنوان مثال، لیگ دسته اول فوتبال کوزوو شمالی در درجه اول از باشگاه‌های صربستانی از چهار شهرداری کوزوو شمالی تشکیل شد.  اکنون باشگاه‌هایی مانند ترپچا یا اف کی موکرا گورا دیگر در کوزوو شمالی بازی نمی‌کنند، بلکه در راشکا یا نووی پازار بازی می‌کنند که توسط زوران گایچ ، وزیر ورزش صربستان، پذیرفته شد.

## منابع

رده:مناطق مورد مناقشه در اروپا
رده:استقلال کوزوو
رده:کوزووی شمالی
رده:منطقه‌های جغرافیایی کوزوو