القبیبه

**القبیبه** () روستایی عرب فلسطینی در بخش رمله از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. نام این روستا به معنای «گنبد کوچک» است. القبیبه در ۱۰٫۵ کیلومتری جنوب شرقی رمله و در نزدیکی رود روبین (وادی الصرار) قرار داشت که آب آشامیدنی و آبیاری کشاورزی روستا را تأمین می‌کرد.

این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۷ مه ۱۹۴۸ توسط تیپ ۸۴ گیواتی و در چارچوب مرحلهٔ دوم عملیات باراک از ساکنانش تخلیه شد. بخش بزرگی از روستا ویران گردید و تنها چند خانه بر جای ماند. پس از آن، شهرک کفار گویرول در محل روستا بنا شد که اکنون محله‌ای در غرب شهر رخووت است.

## پیشینه
### دوران عثمانی
در اواخر دوران عثمانی، پیر ژاکوتن روستا را به‌صورت بی‌نام در نقشهٔ خود از سال ۱۷۹۹ ثبت کرد.

بر پایهٔ منبع عبری، در سدهٔ سیزدهم میلادی قبایل بدوی از شبه‌جزیره عربستان این روستا را بنیاد نهادند. نام آن از آرامگاه شیخ جنده گرفته شده بود که گنبدی سنگی داشت.

در ۱۸۶۳، ویکتور گِرَن روستا را بازدید کرد و جمعیت آن را چهارصد و پنجاه نفر گزارش نمود. خانه‌ها بر فراز تپه‌ای گرد هم آمده بودند و باغ‌هایی با درختان انجیر، زیتون، خیار و تنباکو آن‌ها را احاطه کرده بود.

فهرست روستایی عثمانی در حدود ۱۸۷۰ جمعیت «کوبِبه» را ۴۹۹ نفر (تنها مردان) در ۲۱۰ خانه ثبت کرده بود.

در ۱۸۸۲، پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین «کوبیبه» را چنین وصف کرد: «روستایی نسبتاً بزرگ که عمدتاً از خشت ساخته شده، با پرچین‌های کاکتوس پیرامون باغ‌ها و بر زمینی مرتفع. چاهی در باغ‌های شرقی و چاهی دیگر در جنوب روستا وجود دارد.»

### دوران قیمومت بریتانیا

در ۱۹۱۷ نبرد عیون قارا بر روی زمین‌های این روستا درگرفت.

در سال ۱۹۲۹ مدرسهٔ ابتدایی پسرانه در روستا تأسیس شد و تا سال ۱۹۴۵ شمار دانش‌آموزان آن به ۳۴۴ نفر رسیده بود. روستا همچنین دارای بازارچه‌ای کوچک و مسجدی بود.

بر پایهٔ سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، القبیبه دارای ۷۹۹ ساکن مسلمان در ۱۶۰ خانه بود.

در سال ۱۹۳۷ ساکنان القبیبه یادداشتی به کمیسر عالی بریتانیا فرستادند و از بدهی‌های سنگین و فروش بخش بزرگی از زمین‌هایشان (حدود ۱۷٬۰۰۰ دونم از مجموع ۲۴٬۰۰۰ دونم) به یهودیان شکایت کردند.

بر پایهٔ آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱٬۷۲۰ نفر (همگی مسلمان) بود و مساحت کل زمین‌ها ۱۰٬۷۳۷ دونم بود. از این میزان، ۴٬۶۳۹ دونم به مرکبات و موز، ۱٬۱۴۳ دونم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۲٬۹۷۲ دونم به غلات و ۴۳ دونم به مناطق ساخته‌شده اختصاص داشت. همچنین ۱٬۳۹۷ دونم از زمین‌ها در مالکیت یهودیان و ۴۵۱ دونم در اختیار دولت بود.

### تخلیه و ویرانی
القبیبه در ۲۷ مه ۱۹۴۸ همزمان با روستای مجاور زرنوقه توسط تیپ ۸۴ گیواتی در چارچوب مرحلهٔ دوم عملیات باراک تصرف شد. بیشتر ساکنان پیش از حمله یا در جریان آن گریختند و تعداد اندک باقی‌مانده ظاهراً اخراج شدند. در ۲۴ تا ۲۸ اوت همان سال، سربازان تیپ گیواتی آوارگان عرب روستاهای القبیبه، زرنوقه و یبنا را که در غرب یبنا گرد آمده بودند، تخلیه کردند.

مسجد روستا پس از تصرف به کنیسه تبدیل شد که در دههٔ ۱۹۸۰ فروریخت.

### سکونتگاه‌های اسرائیلی
نخستین ساکنان جدید، مهاجران یهودی از بلغارستان بودند که پس از مدت کوتاهی روستا را ترک کردند. در ۱۹۴۹ مهاجران یمنی (در چارچوب عملیات بال عقاب) به خانه‌های متروک منتقل شدند اما مالکیت خانه‌ها به آنان واگذار نشد.

بر روی زمین‌های روستا، شهرک کفار گویرول ساخته شد. در ۱۹۵۳ گزارش شد که ۷۵ تا ۱۰۰ خانواده در خانه‌های متروک زندگی می‌کردند و با احتساب آلونک‌های تازه‌ساز، مجموع جمعیت به حدود ۲۷۰ خانوار می‌رسید. در ۱۹۵۵ این شهرک به شهر رخووت ملحق شد و بعدها به محلهٔ «ابن گویرول» در غرب رخووت تبدیل گردید.

موشاو گئالیا نیز بر روی زمین‌های روستا بنا شد.

### وضعیت کنونی
در ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «دیوارها و آوار خانه‌های فروریخته با ساختمان‌های شهرک‌های اسرائیلی درهم آمیخته‌اند. حوض آب سابق به زباله‌دانی تبدیل شده‌است. برخی خانه‌ها هنوز پابرجاست؛ یکی از آن‌ها که ساکنان یهودی دارد، خانه‌ای کوچک و سنگی با سقف تخت است. خانهٔ دیگری از روستا اکنون به رستوران تبدیل شده‌است. بخشی از ساختمان مدرسه با درگاه مستطیلی و پنجره‌هایش هنوز برپاست. پرچین‌های کاکتوس و درختان چنار و نخل در حاشیهٔ جنوبی محل رشد می‌کنند.»

دو خانهٔ باشکوه بر فراز تپه‌ای که از جادهٔ ۴۱۱ دیده می‌شوند از بقایای بارز روستا هستند. این خانه‌ها در دههٔ ۱۹۲۰ توسط برادران موسی و رفعت شاهین از خاندان‌های سرشناس منطقه ساخته شده بودند و به عنوان بنای تاریخی برای حفاظت ثبت شده‌اند.

گورستان روستا در نزدیکی خیابان دولو در کفار گویرول قرار دارد و میان سده‌های سیزدهم تا شانزدهم میلادی بهره‌برداری می‌شده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* القبیبه در وبگاه فلسطین در خاطره
* القبیبه (رمله) در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده