یک تصادف ساده

***یک تصادف ساده*** یک فیلم دلهره‌آور محصول سال ۲۰۲۵ به نویسندگی و کارگردانی جعفر پناهی است. این فیلم به صورت مشترک توسط ایران، فرانسه و لوکزامبورگ تهیه شده است. پناهی، که به دلیل انتقادهایش از دولت ایران چندین بار زندانی شده، این فیلم را بدون دریافت مجوز رسمی فیلم‌برداری از مقامات ایرانی ساخته است. این فیلم روایت‌گر گروهی از زندانیان سیاسی سابق ایرانی است که با این پرسش روبه‌رو می‌شوند: آیا باید از مردی که باور دارند شکنجه‌گرشان بوده، انتقام بگیرند.

این فیلم نخستین‌بار در بخش مسابقه اصلی هفتاد و هشتمین جشنواره فیلم کن در ۲۰ مه ۲۰۲۵ به نمایش درآمد و موفق به کسب نخل طلا شد. پس از *[[طعم گیلاس]]* (۱۳۷۶) این دومین جایزه نخل طلا برای سینمای ایران است. همچنین این فیلم در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵ توسط شرکت توزیع ممنتو در فرانسه به‌صورت عمومی اکران شد.

در هشتاد و سومین مراسم گلدن گلوب، *یک تصادف ساده* به اولین فیلم ایرانی تبدیل شد که نامزد دریافت جایزه بهترین فیلم درام، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه گردید؛ همچنین نامزد دریافت جایزه گلدن گلوب بهترین فیلم خارجی‌زبان نیز شد. این فیلم به عنوان نمایندهٔ فرانسه در شاخهٔ بهترین فیلم بین‌المللی برای حضور در نود و هشتمین دوره جوایز اسکار انتخاب شده است.

## داستان
مردی در حال رانندگی در شب همراه با همسر باردارش است که ناگهان با یک سگ تصادف می‌کند و آن را می‌کشد. این تصادف، آسیب شدیدی به موتور ماشین وارد می‌کند و خودرو کمی بعد از کار می‌افتد. مرد به ناچار به کارگاهی در نزدیکی پناه می‌برد که وحید در آن کار می‌کند. وحید متوجه شباهت زیاد آن مرد به مأموری با نام مستعار اقبال می‌شود که پای مصنوعی داشته، بازجو/شکنجه‌گر او بوده، و زندگی‌اش را نابود کرده بود.

وحید شروع به تعقیب آن مرد می‌کند و در نهایت او را می‌رباید. وحید قصد می‌کند او را زنده‌به‌گور کند، اما پس از انکار مرد، در هویت واقعی او دچار تردید می‌شود و تصمیم می‌گیرد با یکی از زندانیان سیاسی سابق تماس بگیرد تا موضوع را روشن کند.

او با چند نفر ملاقات می‌کند: سالار، کتاب‌فروش؛ شیوا، عکاس؛ گُلی، عروس؛ علی، داماد؛ و حمید، کارگر. بعضی از این افراد در ون وحید جمع می‌شوند و در روز و شب به همراه هم در شهر می‌چرخند، در حالی که به دنبال انتقام از مردی هستند که روزگاری به شکلی بی‌رحمانه آن‌ها را آزار داده است.

اما در طول مسیر، آن‌ها دربارهٔ اخلاقی بودنِ کشتن مردِ اسیر و این‌که آیا او واقعاً همان فردِ شکنجه‌گر است یا نه، دچار تردید و درگیری درونی می‌شوند.

در انتها، گلی، علی، و حمید جمع را ترک می‌کنند و وحید و شیوا باید تصمیم بگیرند که با آن مرد چه کار کنند. در جایی خارج از شهر او را به درختی می‌بندند و آن مرد هم بالاخره اعتراف می‌کند که «اقبال» است. وحید و شیوا مرد را زنده می‌گذارند. مدتی بعد، وحید در حال کمک به مادرش برای سیسمونی خواهرش است که صدای پای مصنوعی اقبال را پشت سرش می‌شنود.

## بازیگران
* وحید مبصری در نقش وحید
* ژرژ هاشم‌زاده در نقش سالار
* مریم افشاری در نقش شیوا
* ابراهیم عزیزی در نقش اقبال
* حدیث پاک‌باطن در نقش گُلی/گلرخ
* مجید پناهی در نقش علی (داماد)
* محمدعلی الیاس‌مهر در نقش حمید

## تولید
### پیش‌زمینه
بندانگشتی|200px|پناهی در سال ۲۰۰۷
جعفر پناهی، یکی از شناخته‌شده‌ترین کارگردانان ایران است. او در گذشته بارها در آثار خود از سیاست‌های جمهوری اسلامی انتقاد کرده بود. پناهی در سال ۲۰۲۲ پس از محکومیت در سال ۲۰۱۰ به شش سال زندان و ۲۰ سال ممنوعیت از کار، دستگیر شد. او در آن زمان هنوز دوران حبس خود را آغاز نکرده بود. این تصمیم به شدت مورد انتقاد بین‌المللی قرار گرفت. پس از تقریباً هفت ماه بازداشت، پناهی در اوایل فوریه ۲۰۲۳، پس از آنکه دست به اعتصاب غذا زد، آزاد شد. با وجود ممنوعیت کار، او همیشه موفق شده بود پروژه‌های سینمایی را در ایران به پایان برساند و آنها را در خارج از کشور اکران کند. در غیاب او، فیلم ''خرس'' ''نیست'' (۲۰۲۲) در بخش مسابقه اصلی هفتاد و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز به نمایش درآمد و برندهٔ جایزه ویژه هیئت داوران شد.

### تأمین مالی و فیلمبرداری
*یک تصادف ساده* توسط پناهی با همکاری فیلیپ مارتین برای «له فیلم پلیاس»، یک شرکت مستقر در پاریس که فیلم برندهٔ نخل طلای *[[آناتومی یک سقوط]]* اثر ژوستین تریه را تولید کرده بود، تهیه شده است. این فیلم به‌طور مشترک توسط «بیدی‌بول پروداکشنز» (لوکزامبورگ) و «پیو و کو» (فرانسه) تهیه شده است. مراحل پس از تولید فیلم در فرانسه به پایان رسیده است. طبق گزارش پخش‌کنندهٔ مخالف رادیو فردا، پناهی *یک تصادف ساده* را دوباره بدون کسب پروانه ساخت از جمهوری اسلامی فیلمبرداری کرده است. همچنین گفته می‌شود که بازیگران زن این فیلم بدون حجاب اجباری جلوی دوربین رفته‌اند.

## انتشار
*یک تصادف ساده* برای اولین بار در مه ۲۰۲۵ در هفتاد و هشتمین جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد. این فیلم نخستین حضور پناهی در جشنواره کن پس از آخرین حضورش در سال ۲۰۱۸ با فیلم *[[سه‌رخ]]* است که جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره کن را دریافت کرد. دبیر جشنواره کن در کنفرانس مطبوعاتی معرفی فیلم‌های منتخب جشنواره اعلام کرد که پناهی خواسته است فعلاً چیزی دربارهٔ فیلمش نگوید و به‌جز خلاصه‌ای کوتاه، هیچ چیز دربارهٔ فیلم جدید، حتی بازیگران آن فاش نشده بود.

فروش بین‌المللی توسط «mk2 Films» انجام می‌شود. این فیلم ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵ توسط «Memento Distribution» در فرانسه با عنوان *یک تصادف ساده* اکران شد. کمپانی نئون نیز با خرید حق پخش فیلم، آن را در آمریکا و چند کشور دیگر اکران می‌کند.

## بازخورد
### واکنش منتقدان
 

داوید آباتشچانی از سایت *[[سینه‌اروپا]]* این فیلم را «روایتی گیرا و آهسته‌سوز توصیف کرد که به پایانی غیرمنتظره و ویرانگر ختم می‌شود» و آن را «هم به‌روز و هم جاودانه، و عمیقاً ریشه‌دار در واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی ایران» دانست. در *[[گاردین]]*، پیتر بردشاو *یک تصادف ساده* را «شاید از لحاظ احساسی صریح‌ترین فیلم [پناهی] تا به امروز» نامید که در آن «لحظاتی از طعنه‌های هولناک طنز، کمدی سیاه و لودگی ترسناک» به چشم می‌خورد، و یادآور فیلم‌هایی چون *[[آخر هفته در برنی]]* و *[[دردسر هری]]* است.

در ژوئن ۲۰۲۵، نشریه *[[ایندی‌وایر]]* این فیلم را در رتبه ۴۳ فهرست «۱۰۰ فیلم برتر دهه ۲۰۲۰ (تا الان)» قرار داد.

### جوایز و نامزدی‌ها

### واکنش سیاسی
شماری از نهادها و افراد ایرانی و غیرایرانی در شبکه‌های اجتماعی از دریافت جایزه نخل طلا برای پناهی ابراز خوشحالی کردند و به او تبریک گفتند.
* رضا پهلوی، واپسین ولیعهد ایران، در شبکه ایکس خطاب به جعفر پناهی نوشت: «کسب نخل طلای کن افتخار بزرگی نه فقط برای شما بلکه برای کشور ما ایران است.» و در واکنش به سخنان جعفر پناهی بعد از دریافت جایزه گفت: «خواست آزادی ایران… همه آن چیزی است که ایرانیان یک‌صدا و متحد برای دستیابی به آن با جمهوری اسلامی مبارزه می‌کنند. آرزومند روزی هستم که شما و همه سینماگران ایرانی بتوانید در کشور خود آزادانه و به دور از هر گونه ممنوعیت و سانسور فیلم بسازید.»
* جبهه ملی ایران با انتشار بیانیه‌ای ضمن تبریک به جعفر پناهی «هنرمند مردمی و آزادی‌خواه و مستقل ایرانی» و جامعهٔ هنری ایران، دریافت جایزهٔ نخل طلای جشنوارهٔ کن را خبر مسرت‌بخشی دانست که در کنار ده‌ها خبر تلخ و ناگوار دل مردم ایران را شاد و نام ایران را در پهنهٔ جهانی زنده و سرافراز گردانید.
* شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران اعطای نخل طلای کن به پناهی را «پاسداشت شجاعت و خلاقیت یک هنرمند متعهد» و «یادآور قدرت هنر در بیان حقیقت، ایستادگی در برابر سانسور، و دفاع از کرامت انسان در تاریک‌ترین روزها» و «افتخاری برای تمام مردم ایران» و الهام‌بخش باورمندان به «آزادی اندیشه، عدالت و مقاومت فرهنگی» دانست. همچنین اسکندر لطفی عضو این تشکل نیز با انتشار مطلبی دریافت این جایزه توسط پناهی را فراتر از یک افتخار هنری، «به مثابه بیانیه‌ای جهانی علیه سانسور، سرکوب و روایت‌سازی‌های حکومتی» و «پیروزی‌ای علیه فراموشی»، «اعلام حضوری آرام، اما عمیق» و «گامی بلند به‌سوی آینده‌ای که دیگر ساخته می‌شود، نه تحمیل» دانست.
* همگامی برای جمهوری سکولار دموکرات در ایران ضمن اشاره به آثار و مبارزات جعفر پناهی و تبریک به وی، او را کارگردانی دانست که «دغدغه حقیقت و انسان را دارد» و «برای بازسازی روایت‌های زندگی مردم در سینما» بی‌وقفه تلاش می‌کند و «الهام‌بخش مخاطبان در سراسر جهان است».
* نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، در شبکه ایکس نوشت: «او نه با یک تصادف ساده که در روندی خستگی ناپذیر برای تعمیق مفاهیمی انسانی و حقوق بشری در این جایگاه ممتاز ایستاده است. به ملت ایران به سرزمین پر افتخارمان و به جعفر پناهی تبریک می‌گویم.»
* ژان‌نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در واکنش به اهدای نخل طلا به جعفر پناهی، این جایزه را «حرکتی نمادین از مقاومت در برابر ستم رژیم ایران» خواند و اظهار داشت: «این افتخار بار دیگر امید را در دل تمامی آزادی‌خواهان جهان زنده می‌کند.»
* حامد اسماعیلیون، نویسنده و فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، پناهی را «قهرمانی واقعی» توصیف کرد و با اشاره به فعالیت‌های این فیلم‌ساز نوشت: «او با موانع بزرگی چون سرکوب، اختناق و سانسور روبه‌رو بوده است. شجاعت او الهام‌بخش همه کسانی است که برای عدالت و آزادی می‌جنگند و هم‌زمان هشداری است به آنان که در پیِ سازش با مستبدان هستند.»
* نازنین بنیادی، بازیگر سینما و از چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی، در حساب کاربری ایکس خود، بخشی از صحبت‌های پناهی در زمان دریافت جایزه نخل طلا را بازنشر کرده و او را به‌دلیل «صدای وحدت‌آفرین‌اش» ستایش کرد.
* محمد رسول‌اف، کارگردان شناخته‌شده ایرانی، در بیانیه‌ای مشترک با کاوه فرنام و فرزاد پاک، تهیه‌کنندگان فیلم «شیطان وجود ندارد»، با تبریک به جعفر پناهی به مناسبت دریافت نخل طلا، این جایزه را «ضربه‌ای سنگین و غیرمنتظره به ساختار سرکوب در جمهوری اسلامی» توصیف کردند. آنها در این بیانیه نوشته‌اند: «پس از سال‌ها تلاش، ایستادگی و خلاقیت از سوی نسل‌هایی از سینماگران، امروز نظام فرسوده و در حال فروپاشی سانسور به عقب رانده شده است.»
* مهدی محمودیان، روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی، در پیامی از زندان اوین نوشت: «نخل طلای پناهی فقط یک افتخار سینمایی نیست؛ پیروزی حقیقت است بر سانسور؛ مقاومت است در برابر خاموشی، و اثباتی است بر اینکه تصویر حتی اگر در پستو ساخته شود، می‌تواند بر فراز جهان بدرخشد.»
* مصطفی عزیزی در جستاری در مجله هفته به مناسبت نمایش این فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو نوشت: «... موقعیت‌های گروتسک (عجیب‌پردازی) که ما را به طنز سیاه می‌رساند است و این دقیقاً مدل ایرانی شدهٔ «مرگ و دوشیزه» است. تصور کنید پشت یک ون در صندوقی شکنجه‌گر بی‌هوش افتاده است و یک عروس داماد و یک عکاس و دوست‌پسر سابق‌اش به همراه زن در حال وضع حمل شکنجه‌گر دراز کشیده روی صندوق باشد و بعد در مورد مسایل مهم بشری بحث کنند. و این واقعیت موجود ایران امروز است.»
* حزب چپ ایران با انتشار بیانیه‌ای ضمن تبریک به «جعفر پناهی و همکارانش، به جامعهٔ هنری و سینمائی و به همهٔ مردم آزادی‌خواه ایران»، پناهی را «آینهٔ درد و رنج مردم» ی نامید «به وسعت ایران که صدایشان به درازی عمر جمهوری اسلامی در گلو خفه شده»، و دوربین او را «پژواکی از حقیقت در سرزمینی» دانست که «سانسور، سرکوب، زندان و حتی طناب دار هزینهٔ آزاداندیشی است».
* سازمان کارگران انقلابی ایران (راه کارگر) و حزب کمونیست ایران در اعلامیه‌ای مشترک فیلم یک تصادف ساده را «روایت ماراتن نافرمانی مدنی مردم ایران» نامیدند و ساخت آن را بدون مجوز حکومتی «روایت شیوه‌های مبارزاتی مردمان ایران در زیر سرکوب شدید، سانسور نهادینه‌شده، دخالت بی‌شرمانهٔ حاکمان در همهٔ ابعاد زندگی شهروندان» دانستند و دریافت این جایزه را به «هنرمندان و سینماگران متعهد و مردمی»، «زندانیان سیاسی الهام‌بخش این فیلم»، «مبارزان علیه سانسور و دخالت‌های حکومتی در زندگی مردم» و به «پیش‌برندگان نافرمانی مدنی الهام‌بخش و ستایش‌برانگیز مردم ایران» تبریک گفتند.

در پی اظهارات وزیر خارجه فرانسه در حمایت از جعفر پناهی، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۴ خرداد کاردار فرانسه در تهران را احضار کرد. محمد تنهایی، رئیس اداره دوم غرب اروپای وزارت خارجه، این اظهارات را «مداخله‌ای آشکار در امور داخلی ایران» و «موهن و مبتنی بر ادعاهای بی‌اساس» خواند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی جعفر پناهی
رده:فیلم‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های جاده‌ای ایرانی
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های درام دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های برنده جایزه نخل طلا
رده:فیلم‌های ایرانی بدون حجاب اجباری