سن لورنزو، تورین

**سن لورنزو، تورین** () کلیسایی به سبک باروک در تورین، مجاور کاخ سلطنتی تورین است. کلیسای فعلی توسط گوارینو گوارینی در طول سال‌های ۱۶۶۸ تا ۱۶۸۷ طراحی و ساخته شده است.

## تاریخچه
امانوئل فیلیبرت، دوک ساووی، یکی از رهبران ارتش‌های هابسبورگ پسرعمویش فیلیپ دوم اسپانیا بود. آنها قاطعانه ارتش‌های فرانسه را در نبرد سن-کوئنتین در شمال فرانسه در ۱۰ آگوست ۱۵۵۷، جشن سنت لارنس (سن لورنزو)، شکست دادند که بر نتیجه پیمان کاتئو-کامبرزی تأثیر گذاشت. در این پیمان، ساووی، از جمله تورین، به حکومت دوک بازگردانده شد. وقوع این نبرد در جشن سنت، انگیزه نامگذاری و طراحی کاخ ال اسکوریال توسط فیلیپ را برانگیخت. امانوئل فیلیبرت، در بازگشت به تورین در سال ۱۵۶۲، کلیسای قدیمی دوک‌نشین سانتا ماریا اد پرسپائه را که هنوز در نزدیکی ورودی وجود دارد، بازسازی کرد و این کلیسا را که به سنت لارنس تقدیم شده بود، بنا نهاد. ساخت کلیسای معاصر در سال ۱۶۳۴ آغاز شد.

معمار گوارینو گوارینی، مبتکر بزرگی در اصول باروک بود که ابتدا توسط معمار بزرگ باروک رومی، فرانچسکو بورومینی، توسعه داده شد، به ویژه در بازی با جلوه‌های نوری و «ساختارشکنی» ارگانیک از نظم‌ها و اصول کلاسیک ستون و پیشانی ستون‌ها. با این حال، گوارینی در سن لورنزو این موارد را فراتر برد. نقشه زمین نوعی مربع است که در سطح پیشانی ستون‌ها به هشت ضلعی تبدیل می‌شود و دوباره در سطح طاقچه‌های طاق‌ها به یک صلیب یونانی تبدیل می‌شود. باز هم، پایه گنبد در طرح دایره‌ای است، اما فانوس بالای آن هشت ضلعی است. خود گنبد توسط هشت دنده پشتیبانی می‌شود که شبکه‌ای مشابه آنچه در مساجد و کلیساهای رومانسک اسپانیا یافت می‌شود را تشکیل می‌دهند. به این روی هم قرار گرفتن - طبق استانداردهای مرسوم - نقشه‌های مرکزی متناقض، یک گروه کر بیضی شکل اضافه شده است. محراب بلند، که توسط یک طاق محدب و مقعر از شبستان جدا شده است، نور طبیعی را از یک گنبد پنهان دریافت می‌کند، طرحی که از دیگر معمار کلیدی باروک رومی، جیان لورنزو برنینی، الهام گرفته شده است.

### ۱۵۶۲: از کلیسای کوچک سنت ماریا آد پرسپائه تا سن لورنزو
امانوئل فیلیبرت اول از دوک‌نشین ساووی و پسرعمویش فیلیپ دوم اسپانیا در ۱۰ آگوست ۱۵۵۷، در نبرد سن کوینتینو در فرانسه، که جشن سن لورنزو نامیده می‌شود، پیروز شدند. این نبرد نقش مهمی در پایان جنگ‌های ایتالیا در قرن شانزدهم، به ویژه بین هابسبورگ‌ها و فرانسه، ایفا کرد و به لطف حمایت اسپانیا، ساووی‌ها در آن پیروز شدند. هر دو دوک قول دادند که در صورت پیروزی، کلیسایی به نام این قدیس مشهور بسازند. فیلیپ دوم اسپانیا، صومعه‌ای به شکل شطرنجی ساخت تا یادبود شکنجه‌های وارده به شهید لورنزو، در نزدیکی ال اسکوریال، حدود ۵۰ کیلومتری مادرید، باشد.

دوک ساووی پیش از بازگشت باشکوه به تورین، مجبور شد منتظر پیمان صلح کاتئو-کامبرزیس و بازپس‌گیری سرزمین‌های ساووی توسط پادشاه اسپانیا بماند. تنها در سال ۱۵۶۲، «سر آهنین» (لقب امانوئل فیلیبرت اول ساووی) کلیسای کوچکی را که از قبل وجود داشت، یعنی کلیسای کوچک باستانی دوک‌نشین سانتا ماریا آد پرسپائه، که قبلاً مادونا دلا نوئه نام داشت و هنوز هم در ورودی کلیسا قرار دارد، بازسازی و به سنت لارنس تقدیم کرد. در سال ۱۵۷۲، امانوئل فیلیبرت خود دفتر مرکزی تورین فرقه مقدس موریس و لازاروس را در اینجا تأسیس کرد.

با ورود کفن مقدس به تورین و اولین نمایش آن در سال ۱۵۷۸، اسقف اعظم میلانی کارلو بورومئو در ۱۰ اکتبر همان سال، در قسمت شمالی این کلیسای کوچک ورودی، مراسم عشای ربانی باشکوهی را در اینجا برگزار کرد. تورکواتو تاسو، شاعر دربار آن زمان، نیز در این جشن شرکت کرد و از تورین بازدید کرد و شعری به او تقدیم کرد. به یادبود، محرابی با دوازده پله ساخته شد که طبق سنت باید روی زانوها بالا رفت. این اثر توسط برناردو ویتون در سال ۱۷۲۶ طراحی شد. بعداً یک کپی عکاسی از کفن مقدس در اندازه واقعی در بالای آن قرار گرفت. کل کلیسای ورودی بعداً به بانوی غم‌های ما تقدیم شد. در سال ۱۸۴۶، توسط آلفونسو دوپوی بیشتر بازسازی شد و در سال ۱۸۷۰، یک گروه چوبی از مسیح مرده در پای مریم مقدس، اثر مجسمه‌ساز جیووانی تامونه، بالای محراب اضافه شد.

ساختمان کلیسایی که در دوران رومانسک ذکر شده بود، در سال ۱۶۳۴ به فرقه تئاتین تحویل داده شد و برای ساخت بنای جدید تخریب گردید. ساخت و ساز تا سال ۱۶۶۱ به آرامی پیش می‌رفت، به طوری که در سال ۱۶۶۶، پدر تئاتین، گوارینو گوارینی، برای این پروژه منصوب شد. این فیلسوف، ریاضیدان و معمار فرهیخته اهل مودنا در نزدیکی بود، اما پیش از آن در مسینا ساختمان‌سازی کرده و به شبه جزیره ایبری سفر کرده بود، جایی که از معماری اسلامی الهام گرفته بود، که متعاقباً تأثیر قابل توجهی بر طرح‌های او که در تورین اجرا شدند، داشت. پس از تخریب مجدد سازه موجود، کار در سال ۱۶۶۷ طبق نقشه‌های گوارینی آغاز شد. کلیسا در سال ۱۶۸۰ تقدیس شد. با این حال، ساخت نما، گروه کر (۱۷۳۰) و مبلمان تا قرن ۱۸ ادامه یافت. صومعه تئاتین در سال ۱۸۰۲ منحل شد.

### کلیسای گوارینی
تقریباً یک قرن گذشت و تنها در سال ۱۶۳۴ بود که اولین سنگ بنای توسعه‌ای که امروزه قابل مشاهده است، فراتر از کلیسای کوچک ورودی، گذاشته شد. اولین کسی که ساخت و ساز را آغاز کرد، معمار آسکانیو ویتوزی بود، اگرچه این پروژه بعداً توسط کارلو دی کاستلامونته مورد بازنگری قرار گرفت. با این حال، کلیسای باروک فعلی عمدتاً کار گوارینو گوارینی بود که از سال ۱۶۶۸ تا زمان تقدیس و افتتاح نهایی آن در ۱۲ مه ۱۶۸۰، با مراسم عشای ربانی رسمی که توسط او به عنوان کشیشی از فرقه تئاتین برگزار شد، روی آن کار کرد.

اگرچه گوارینی نمای کلیسا را نیز طراحی کرد، اما هرگز ساخته نشد. در واقع، کلیسا به طرز عجیبی فاقد نمای تزئین شده است و جدا از گنبد، هیچ چیز نشان دهنده حضور آن به عنوان یک ساختمان مذهبی نیست. این موضوع همیشه محل بحث بوده است؛ ساخت یک نما می‌توانست تقارن کل میدان کاستلو را از بین ببرد و بنابراین، پیوستگی فرم‌های کاخ مجاور، کاخ منطقه (مربوط به سال ۱۵۹۰، سپس بازسازی شده در سال‌های ۱۷۶۹ و ۱۹۴۷) در جنوب، به سادگی طراحی شده بود و در همان زمان، خط ایده‌آل کاخ چیابلسه به سمت شمال، که تنها با الحاق دروازه سلطنتی پلاگی (۱۸۴۰) قطع می‌شد، به سادگی طراحی شد. در دو برجک: در سمت چپ، در اصل احتمالاً یک ساعت آفتابی که تاریخ را نشان می‌دهد (بعداً با یک ساعت مکانیکی که هنوز وجود دارد جایگزین شده است)، در سمت راست، یک ساعت آفتابی که در اصل احتمالاً ساعات ایتالیایی را نشان می‌دهد، سپس ساعات فرانسوی و به این ترتیب در سال ۱۹۸۹ بازسازی شده است.

### ده ناقوس
در تاریخ ۲۶ ژانویه ۱۹۸۳، ساعت ۵:۱۵ بعد از ظهر، انجمن ملی آلپ تورین، به یاد سربازان ایتالیایی که در لشکرکشی روسیه در جنگ جهانی دوم، که شامل ده لشکر نظامی بود، جان باختند، از یک پلاک یادبود بر روی نمای کلیسا رونمایی کرد. به همین دلیل، هر روز ساعت ۵:۱۵ بعد از ظهر، ناقوس ده بار به صدا در می‌آید. به همین ترتیب، هر ساله در آخرین یکشنبه ژانویه، به یاد نبرد خونین نیکولائوکا در ۲۶ ژانویه ۱۹۴۳، مراسم عشای ربانی ویژه‌ای برگزار می‌شود.

### امروزه
از سال ۲۰۱۰، از خزانه داخلی کلیسا به عنوان یک موزه آموزشی کوچک از کفن مقدس استفاده می‌شود.

در تاریخ ۲۵ آگوست ۲۰۱۷، بخشی از نمای کلیسا فرو ریخت، خوشبختانه بدون تلفات جانی یا آسیب بیشتر.

## طراحی معماری
بندانگشتی|مساجد کوردوبا در داخل 5 گنبد
نمای پنجره‌دار، که دیگر توسط گوارینی طراحی نشده است، به‌طور نامحسوس در نماهای کاخ اطراف میدان کاخ قرار می‌گیرد. با این حال، در پشت آن، که به اندازه عرض هشتی عقب‌نشینی شده است، گنبد از بالای سقف بالا می‌رود، که ساخت خارق‌العاده آن فقط از داخل و هنگام نگاه به بالا آشکار می‌شود. طبقه همکف هنوز به‌طور سنتی با طرحی از بازوهای ضربدری و نمازخانه‌های گوشه‌ای مبله شده است، اما ساختار فضایی به‌طور خلاقانه‌ای با تاب‌های رو به جلو و عقب پنهان شده است. گوارینی وضوح پوسته بیرونی و افزایش نور با افزایش ارتفاع را افزایش می‌دهد. طاق‌های هندسی با مهارت در هم تنیده‌اند و یک «ستاره اسکلتی از دنده‌های کشیده کروی» را تشکیل می‌دهند، که مدل‌های آن را می‌توان در مسجد کوردوبا (۹۶۱–۹۶۵) یا نمازخانه مقبره مقدس در تورس دل ریو (قرن دوازدهم) مشاهده کرد. دنده‌های متقاطع احتمالاً به گریلی اشاره دارند که سنت لارنس روی آن به شهادت رسید. گوارینی با جسارتی حتی بیشتر، اما با پیروی از اصولی که تنها در نگاه اول مشابه به نظر می‌رسند، گنبد کلیسای کوچک کفن در کلیسای جامع تورین را ساخت.

## توضیحات
این کلیسا با فقدان نما و گنبد آن مشخص می‌شود، جایی که شبکه‌ای از ۱۶ دنده به شکل ستاره‌ای شکل می‌گیرند. خطوط و دهانه‌های ماسک‌های مرتبط، یک پنج ضلعی معکوس را تشکیل می‌دهند.

در سال ۱۶۶۷، گوارینی طرح صلیب لاتین اصلی را به یک طرح مرکزی تبدیل کرد که شامل یک فضای هشت ضلعی بزرگ محصور شده توسط یک مربع بود. از اینجا، می‌توان به یک محراب بیضی شکل عرضی کوچک دسترسی پیدا کرد که با تزئینات مرمر و طلا به گروه کر متصل است. پویایی با چرخش کلیساهای دیواری که به صورت مستقل در نظر گرفته می‌شوند، فراهم می‌شود؛ بنابراین، فضا ریتمی الاستیک و چرخشی به خود می‌گیرد. قرنیز از هشت سطح منحنی متصل به هم تشکیل شده است.

کل این بنا با عدد ۴ (یعنی عناصر) اما مهم‌تر از همه، با عدد ۸ که به‌طور گسترده در تعمیدگاه‌های مسیحی استفاده می‌شود و نشان دهنده روز کامل، روز بی‌نهایت، روز پیروزی و بازگشت مسیح است، تصور شده است. همچنین نشانه‌های نمادین و پنهان متعدد دیگری نیز وجود دارد. با شروع از پایین، یک فضای مرکزی تاریک کلیسا را درک می‌کنیم که نمادی از زندگی فانی است. با بالا رفتن، با چهار سطح نور روبرو می‌شویم که نشانگر عناصر طبیعت است. در سطح چهار ایوان سرلیایی، با اولین نور روبرو می‌شویم. وقتی به سمت بالا و به سمت ستون‌های سرلیایی نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که گنبد به‌طور فزاینده‌ای روشن می‌شود. با نگاه به گنبد، ساختاری از طاق‌های متقاطع را می‌بینیم که یک گل هشت پر را تشکیل می‌دهند. چهار طاقچه، انجیل‌نویسان را با ابتدای هر انجیل به تصویر می‌کشند. کل ساختمان به ویژه از نظر ارتفاع، در چهار طاقچه بزرگ، گنبد و فانوس که به ارتفاع ۵۰ متر از زمین می‌رسد، چشمگیر است.

گنبد گنبد، که توسط ستون‌های سرلیایی پشتیبانی می‌شود، توسط هشت پنجره بیضوی روشن می‌شود و توسط سیستمی از دنده‌ها که یک ستاره هشت پر را تشکیل می‌دهند (این نماد در معماری اسلامی نیز یافت می‌شود) با یک هشت ضلعی منظم در مرکز آن، عبور می‌کند. پنجره‌ها، از پایین دیده می‌شوند، چیزی را تشکیل می‌دهند که اکنون به طعنه «چهره شیطان» لقب گرفته است. برج ناقوس به هیچ وجه از گنبد متمایز نیست؛ بلکه فقط از سقف جلویی می‌توان آن را دید.

## گنبد
هشت طاق متقاطع، گنبد را نگه می‌دارند و یک ستاره هشت‌پر را تشکیل می‌دهند که شبیه ویژگی‌های مساجد است و پنجره‌های کوچک‌تر، فضاهای بین طاق‌ها را زینت می‌دهند. در بالا، فانوس با شکلی هشت‌ضلعی احاطه شده است.

ترکیب این ویژگی‌های هندسی و بازتاب نور، اشکالی شبیه به چهره ایجاد می‌کند که پنجره پایینی به عنوان دهان، دهانه کوچک‌تر بالا شامل بینی و دو پنجره بالایی به عنوان چشم‌ها هستند. به دلیل موقعیت و شکل چشم‌ها و دهان، این ویژگی‌ها «چهره شیطان» ("faccia del diavolo") نامیده شده‌اند.

## آثار داخلی
کلیسای صلیب مقدس، اولین در سمت راست. محراب اثر خود گوارینی، که قدمت آن به سال ۱۶۷۶ برمی‌گردد، دارای یک پیشانی است که یادبود نمایشگاه ۱۵۷۸ را نشان می‌دهد. محراب اثر یسوعی آندره‌آ پوتزو، از سال ۱۶۵۹ است. در تمپانوم، می‌توانید سنت ورونیکا، اثری پس از مرگ فرانچسکو مارساگلیا از سال ۱۷۸۴ را نیز ببینید.

کلیسای سنت گائتانو تین، دومین در سمت راست، دارای محرابی اثر بندتو آلفیری و برنرو، از حدود سال ۱۷۶۸ است که به بنیانگذار مقدس فرقه تئاتین تقدیم شده است. در سمت چپ، مجسمه‌های قدیسان آنتونی پادوا و رز لیما قرار دارند، در حالی که در بالای آن کتیبه لاتین «ابتدا پادشاهی خدا را جستجو کنید» قرار دارد.

کلیسای کوچک «لقب معصوم»، که سومین نفر از سمت راست است، توسط خود گوارینی طراحی شده است؛ در واقع، حدود دو قرن قبل از اعلام عقیدهٔ «لقب معصوم مریم» (۱۸۵۴)، سنت مسیحی از قبل به این موضوع معتقد بود. این محراب اثر دومنیکو ماریا موراتوری بود که فرشته‌ای را به تصویر می‌کشد که شهر تورین را به حفاظت از مریم مقدس می‌سپارد و اطراف آن را ساوویاردز آمادئوس نهم، لودوویکا و امبرتو مقدس احاطه کرده‌اند. در کنار این کلیسا، مجسمه‌های قدیسان فرانسیس خاویر و فرانچسکا رومانا قرار دارند. نکتهٔ عجیب: حدود ظهر در اعتدالین، پرتوی خورشید سوراخ بالای این کلیسا را روشن می‌کند و یک نقاشی دیواری پنهان را که خدای پدر را در حال برکت نشان می‌دهد، روشن می‌کند. در اوایل صبح، در همان دوره از سال، همین پدیده در بالای دو محراب جانبی دیگر میلاد مسیح و صلیب مسیح رخ می‌دهد. محراب بلند که قدمت آن به سال ۱۶۸۰ برمی‌گردد، به دلیل سبک نوآورانه‌اش، یکی از مهم‌ترین محراب‌ها در شمال ایتالیا است. درست پشت این محراب، گوارینی مراسم تقدیس کلیسا را جشن می‌گیرد. پیش‌آمدگی، اثر تانتاردینی، یادبود نذر امانوئل فیلیبرتو در طول نبرد سن کوینتینو است.

کلیسای میلاد، سومین کلیسای سمت چپ هنگام ورود، توسط گوارینی طراحی شده است، با محرابی که توسط آنتونیو بتینی از لوگانو در سال ۱۶۷۷ طراحی و توسط پیترو سومازی تزئین شده است. در عوض، محراب توسط پیترو دوفور در سال ۱۶۹۰ ساخته شده است. پیش‌آمدگی بین شاخ‌های مرمر چند رنگ از ارزش قابل توجهی برخوردار است. در طرفین، مجسمه‌های سنت جان باپتیست و مریم مجدلیه قرار دارند. منبر چوبی سمت چپ، در سال ۱۷۵۲ توسط استفانو ماریا کلمنته از یک تنه گردوی هندی چند صد ساله تراشیده شده است. این منبر در ابتدا برای کلیسای کورپوس دومینی، به مناسبت سیصدمین سالگرد معجزه عشای ربانی، در نظر گرفته شده بود. از آنجایی که ورود به آن از طریق درب کلیسای مذکور امکان‌پذیر نیست، به همین دلیل به کلیسای سن لورنزو اهدا شد.

کلیسای بشارت، دومین کلیسای سمت چپ، طراحی شده توسط گوارینی؛ گروه مرمرین اثر جوزپه ماریا کارلونه است، در حالی که محراب اثری جدیدتر است که در سال ۱۷۹۴ تکمیل شده است. همچنین شمایلی از بانوی چستوخووا، هدیه‌ای از پاپ ژان پل دوم، در آن به چشم می‌خورد.

در نهایت، پس از ورود، کلیسای ارواح در برزخ اولین کلیسای سمت چپ است. این کلیسا تنها در سال ۱۷۵۵ و با طرحی از آلفونسو دوپوی ساخته شده است. محراب، اثر پیترو آیرس از ساویلیانو از سال ۱۸۱۵، ارواح را در برزخ به تصویر می‌کشد، به همراه مریم مقدس، سنت آن و خدای پدر که از آنها استقبال می‌کنند، در حالی که در طرفین مجسمه‌های سنت پیتر و چارلز بورومئو قرار دارند.

گچبری‌های محراب توسط شرکت فرانچسکو بیانکی، پسر ایزیدورو بیانکی از کامپیونه دیتالیا اجرا شده‌اند. نقاشی‌های دیواری اثر دومنیکو گویدوبونی هستند که بین سال‌های ۱۷۰۳ تا ۱۷۱۰ اجرا شده‌اند، در حالی که تمام نقاشی‌های دیواری دیگر اثر پیترو فئا هستند که از سال ۱۸۲۹ به دستور شاه چارلز فلیکس اجرا شده‌اند.

ستون‌ها و مرمرهای چند رنگ، در نهایت، رنگی متمایز به کل فضای داخلی می‌دهند. به لطف اندازه کوچک آن، به ویژه به خاطر فضای صمیمی و دنج آن مورد توجه قرار گرفته است.

## تجهیزات
اولین محراب در سمت راست، تصویر مصلوب شدن اثر آندره‌آ پوتزو (۱۶۷۸) را به تصویر می‌کشد؛ محراب بلند، که توسط گوارینی (۱۶۸۰–۱۶۹۶) در گروه کر بیضی‌شکل عرضی طراحی شده است، شامل نقاشی از سنت لارنس از سال ۱۷۷۵ است. تزئینات مجسمه‌سازی عمدتاً در حدود سال ۱۷۳۸ ایجاد شده‌اند. نقاشی‌های داخل کلیسا پس از سال ۱۸۰۲ تجدید شده‌اند.

## منابع

* Laura Facchin, *Nuove ipotesi per la cronologia della decorazione a stucco di S. Maria dei Ghirli a Campione d'Italia*, in *L'arte dello Stucco nel Parco dei Magistri Comacini (Intelvesi, Campionesi, Ticinesi) delle Valli e dei Laghi: valorizzazione, conservazione e promozione*, atti del convegno(Campione d'Italia, Auditorium, 21 novembre 2006), Como 2007, 109-118.
* Giorgio Mollisi, *I Casella marmorai, scultori e stuccatori. Una numerosa famiglia attiva a Torino nel Seicento*, in Giorgio Mollisi (a cura di), Svizzeri a Roma nella storia, nell'arte, nella cultura, nell'economia dal Cinquecento ad oggi, "Arte&Storia", anno 11, numero 52, ottobre 2011, Edizioni Ticino Management, Lugano 206-210.
* Andrea Spiriti, *I Carlone di Rovio. Elogio alla maniera*, in Giorgio Mollisi (a cura di), Svizzeri a Torino nella storia, nell'arte, nella cultura, nell'economia dal Cinquecento ad oggi, "Arte&Storia", anno 11, numero 52, ottobre 2011, Edizioni Ticino Management, Lugano 226-233.
* Laura Facchin, *Biografia*, Ibidem, Lugano 2011, 234-245.
* Beatrice Bolandrini, *I Somasso e i Papa. Due dinastie di stuccatori a Torino nel Sei e nel Settecento*, Ibidem, Lugano 2011.
* , su ResearchGate
* P. Ricciardi, *Effetti geometrici in due chiese a pianta centrale: misure e simulazioni*, Atti congresso AIA, Firenze 13-15 giugno 2007
* 

## پیوند به بیرون

رده:کلیساهای کاتولیک رومی در تورین