اجلیل الشمالیه

**اجلیل الشمالیه** () روستایی عرب فلسطینی در زیربخش یافا بود. این روستا در سده نوزدهم میلادی پایه‌گذاری شد و بنیانگذاران آن از تبار طایفه بنی‌صعب از ناحیه قلقیلیه و مهاجرانی از مصر بودند. روستا در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ۳ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد.

نام اجلیل الشمالیه به معنای «اجلیل شمالی» است و این روستا نزدیک به ۱۰۰ متر در شمال روستای خواهرش اجلیل القبلیه («اجلیل جنوبی») قرار داشت. هر دو روستا روی تپه‌ای در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شرق یافا واقع بودند. بر پایه سرشماری ۱۹۴۵، جمعیت اجلیل الشمالیه ۱۹۰ نفر و همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌های آن ۲٬۴۵۰ دونوم بود.

## موقعیت جغرافیایی
اجلیل الشمالیه بر بالای تپه‌ای در فاصله  شمال شرق یافا و در حدود ۱۰۰ متر شمال روستای خواهرش اجلیل القبلیه جای داشت. این روستا مشرف بر دریای مدیترانه در غرب و دشت هموار گسترده‌ای در شرق بود و ارتفاع آن میان ۲۵ تا ۳۰ متر از سطح دریا متغیر بود. زمین‌های روستاهای الشیخ مونس از جنوب، الحرم از شمال و عرب السوالمه از جنوب شرقی پیرامون آن را دربر می‌گرفتند.

## پیشینه
اجلیل یکی از چهار روستایی بود که در سده هجدهم نزدیک ساحل و در شمال رود یرکون بنیاد نهاده شد (همراه با روستاهای الشیخ مونس، الحرم و ام خالد). به گفته مورخ روی ماروم، بنیاد اجلیل «نشان می‌دهد که گسترش سکونت در شارون جنوبی برآیند گسترش درونی هسته سکونتگاهی از سوی ساکنان مناطق کوهستانی سامره بوده و نه نفوذ مصری‌ها چنان‌که پیش‌تر ادعا شده بود.»

در ژوئن ۱۸۷۰ جهانگرد فرانسوی ویکتور گِرَن از هر دو روستا بازدید کرد. او آن‌ها را یک واحد به نام *اِجلیل* توصیف کرد که بر تپه‌ای جای دارد و به دو بخش تقسیم شده‌است. جمعیت مجموع آن‌ها ۳۸۰ تن بود. خانه‌ها از خاک کوبیده یا با ریزسنگ‌دانه‌های گوناگون آمیخته با لای ورز داده و خشک‌شده ساخته شده بودند. در سال ۱۲۸۸ هجری قمری (۱۸۷۰/۱۸۷۱ میلادی) سرشماری عثمانی، اجلیل را در ناحیه بنی‌صعب ثبت کرد.

در ۱۸۸۲ گزارش *بررسی فلسطین غربی* از سوی صندوق اکتشاف فلسطین هر دو روستا را با نام *الجلیل* چنین وصف کرد: «روستایی خشتی با یک چاه آب در جنوب و یک چاه دیگر در شمال. [...] باغ زیتون کوچکی در جنوب شرق هست.»

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به دست مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، دو روستای اجلیل (با املای *جلیل*) مجموعاً ۱۵۴ نفر جمعیت داشتند که همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۰۵ تن افزایش یافت که باز هم همگی مسلمان بودند.

در ۱۹۴۳ کیبوتص گلیل یام بر زمین‌هایی که به‌طور سنتی متعلق به روستا بود، در شرق محل روستا بنیاد نهاده شد.

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت اجلیل الشمالیه ۱۹۰ مسلمان بود و مساحت زمین‌های آن ۲٬۴۵۰ دونوم بود. از این زمین‌ها ۱۸۳ دونوم به مرکبات و موز، ۱۳ دونوم به کشت آبی و باغ، ۱٬۵۷۴ دونوم به غلات اختصاص داشت و هفت دونوم ساخته شده بود. همچنین در ۱۹۴۵ مدرسه‌ای در روستا تأسیس شد که با اجلیل القبلیه مشترک بود و در نخستین سال ۶۴ دانش‌آموز داشت. روستا دارای یک مسجد و چند دکان کوچک نیز بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در دسامبر ۱۹۴۷ و ژانویه ۱۹۴۸، سران روستاهای الشیخ مونس، المسعودیه، الجماسین الشرقی، الجماسین الغربی و مختاران عرب ابوکشک و دو روستای اجلیل با نمایندگان هاگانا در پتخ تیکوا دیدار کردند. این روستاها خواهان صلح بودند و پذیرفتند که هیچ سرباز ارتش آزادی‌بخش عرب یا شبه‌نظامی عرب محلی را پناه ندهند. آنان همچنین قول دادند که اگر به‌تنهایی نتوانند مانع ورود آنان شوند از هاگانا یاری بخواهند.

تا اواسط مارس ۱۹۴۸، تیپ ۳ الکساندرونی انزوایی را که «قرنطینه» نامیده می‌شد بر الشیخ مونس، عرب ابوکشک و دو روستای اجلیل تحمیل کرد. با این حال در ۱۲ مارس، گروه لحی پنج تن از بزرگان الشیخ مونس را ربود. این اقدام اعتماد روستاییان به توافق‌های پیشین را سست کرد و بسیاری از آنان روستا را ترک کردند. مردم دو روستای اجلیل نیز پس از آنکه از همسایگان یهودی‌شان خواستند مراقب اموالشان باشند، روستا را ترک گفتند.

در ۱۹۹۲، مورخ ولید خالدی گزارش داد که شناسایی دقیق محل روستا دشوار است زیرا بخشی از محوطه بزرگ انباشت زباله شده بود.

## وضعیت کنونی
شناسایی روستای اصلی دشوار است. بر بخش کوچکی از تپه، بقایای خانه‌های سنگی، بوته‌زارهای وحشی و کاکتوس و خرابه خانه مختار محمد یحیی ابوسنینه دیده می‌شود. شهرک گلیل یام که در ۱۹۴۳ تأسیس شده بر زمین‌های روستا در شرق محل آن قرار دارد. امروزه زمین‌های روستا میان شهرهای هرتسلیا، رمت هشارون و گلیل یام تقسیم شده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* اجلیل الشمالیه در Palestine Remembered
* اجلیل الشمالیه در ذاکرات
* اجلیل الشمالیه در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین