کهیر کولینرژیک

**کهیر کولینرژیک** (به انگلیسی: **Cholinergic urticaria** یا به اختصار **CholU** یا **CU**) نوعی از کهیر است که بر اثر افزایش دمای بدن، تعریق یا قرار گرفتن در معرض گرما ایجاد می‌شود. از این بیماری با نام‌های «کهیر ناشی از ورزش» یا «کهیر گرمایی» نیز یاد می‌شود.

این اختلال به دلیل واکنش بیش‌ازحد دستگاه ایمنی به آزاد شدن هیستامین و سایر مواد شیمیایی در پاسخ به افزایش دمای بدن ایجاد می‌شود. نتیجهٔ این فرایند بروز لکه‌های قرمز، خارش‌دار و گاهی برجسته روی پوست است که ویژگی اصلی کهیر محسوب می‌شود.

## علائم
کهیر کولینرژیک معمولاً با بروز تعداد زیادی کهیر پاپولی کوچک در سراسر بدن همراه است که با التهاب پوستی (برآمدگی‌های wheal) و درد عصبی شدید همراه‌اند. این علائم معمولاً در واکنش به فعالیت بدنی، استحمام، ماندن در محیط‌های گرم، خوردن غذاهای تند یا استرس‌های احساسی بروز می‌کنند.

علائم معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر و سپس فروکش می‌کنند و ممکن است چندین بار در طول روز بدون هشدار قبلی رخ دهند. کهیر کولینرژیک می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد، به‌ویژه در انجام فعالیت‌های روزمره.

این بیماری ناشی از واکنش بیش‌فعال دستگاه ایمنی در برابر آزاد شدن هیستامین، سلول ماست و سایر مواد شیمیایی در پاسخ به تحریک رشته‌های عصبی محیطی بر اثر افزایش دمای بدن است. در برخی بیماران، حساسیت غیرطبیعی به عرق نیز دیده می‌شود.

## علل
علت دقیق کهیر کولینرژیک هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما چندین عامل مختلف می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند، از جمله:
* دیس‌اتونومی (اختلال در عملکرد سیستم عصبی خودمختار)
* حساسیت به عرق یا واکنش ایمنی نسبت به ترکیبات موجود در عرق بدن
* بی‌عرقی اکتسابی (acquired anhidrosis) یا کاهش تعریق (hypohidrosis)
* علل ایدیوپاتیک (نامشخص)
* مصرف داروهای اپیوئیدی
* استفاده از مهارکننده کولین‌استراز‌ها

## زیرگونه‌ها
کهیر کولینرژیک را می‌توان بر اساس مکانیسم ایجاد و پاسخ بدن به چهار گروه اصلی تقسیم کرد:

### حساسیت به عرق (Sweat hypersensitivity)
در این زیرگونه، افراد به ترکیبات موجود در عرق خود حساسیت نشان می‌دهند و تماس عرق با پوست باعث بروز کهیر می‌شود.

#### تشخیص
تشخیص این نوع معمولاً با تزریق عرق خود بیمار (autologous sweat) به درون پوست انجام می‌شود.

#### ویژگی‌ها
در این بیماران، محل بروز کهیرها با نقاط تعریق بدن مطابقت دارد.

#### فیزیولوژی بیماری
بر اساس یافته‌های Tanaka و همکاران، حساسیت به عرق در بیماران مبتلا به کهیر کولینرژیک و درماتیت آتوپیک بسیار مشابه است. در نتیجه، آزاد شدن هیستامین از بازوفیل‌ها در پاسخ به عرق احتمالاً به‌وسیلهٔ آنتی‌بادی IgE اختصاصی علیه عرق انجام می‌شود.

## نمودار تشخیص و درمان

#### درمان
* **درمان تعریق (Sweat therapy):** تحریک تعریق از طریق گرم کردن بیش‌ازحد بدن (مثلاً با سونا، حمام داغ یا ورزش روزانه) ممکن است علائم را با کاهش واسطه‌های التهابی کاهش دهد.
* **آنتی‌هیستامین‌ها:** به‌عنوان درمان خط اول برای کهیرهای معمولی تجویز می‌شوند، اما در کهیر کولینرژیک اثربخشی محدودی دارند.
* **درمان‌های با موفقیت متغیر:** اومالیزوماب (درمان ضد IgE), دانازول (آندروژن سنتتیک)، پروپرانولول (مسدودکننده بتا)، و زایلوتون (ضد لوکوترین).
* **درمان پیشنهادی دیگر:** حساسیت‌زدایی سریع با استفاده از تزریق عرق خود بیمار.

### بی‌عرقی یا کاهش تعریق اکتسابی (Acquired anhidrosis/hypohidrosis)
در این زیرگونه، میزان تعریق بدن به‌طور غیرطبیعی کاهش یافته یا متوقف می‌شود. در این موارد نیز تعریق اجباری روزانه (مانند حمام داغ یا ورزش) ممکن است علائم را کاهش دهد.

#### تشخیص
برای بررسی تعریق از نشانگرهای موضعی مانند «نشاسته یددار» یا «سدیم آلیزارین سولفونات» استفاده می‌شود که در تماس با عرق تغییر رنگ می‌دهند.
آزمایش تعریق تنظیمی (thermoregulatory sweat test) نیز با ایجاد گرما در محیط یا استفاده از پتوهای حرارتی انجام می‌شود و در صورت عدم تغییر رنگ نشانگرها، وجود بی‌عرقی یا هیپوهیدروزیس را تأیید می‌کند.

نمونه‌برداری پوستی ممکن است وجود سلول‌های التهابی در غدد یا مجاری تعریق را نشان دهد.

#### ویژگی‌ها
بیماران معمولاً دچار عدم تحمل گرما (مانند تهوع، سرگیجه، یا سردرد)، و احساس گزگز یا سوزش در سراسر بدن هنگام قرارگیری در گرما یا ورزش طولانی‌مدت می‌شوند که پس از خنک شدن بدن کاهش می‌یابد. این حالت در غیاب بیماری‌های پوستی، متابولیک یا عصبی دیگر رخ می‌دهد.

#### فیزیولوژی بیماری
مطالعات نشان داده‌اند که برآمدگی‌های پوستی (wheals)، کاهش تعریق و درد در بیماران مبتلا به این نوع کهیر، ناشی از کاهش سطح بیان آنزیم استیل‌کولین‌استراز (AchE) و گیرنده کولینرژیک موسکارینی نوع ۳ (CHRM3) در سلول‌های اپیتلیال غدد اکرین است.

افزایش بیان مواد شیمیایی مانند CCL2/MCP-1، CCL5/RANTES و CCL17/TARC سبب جذب سلول‌های CD4+ و CD8+ تی در اطراف بافت شده و احتمالاً موجب کاهش بیان AchE و CHRM3 می‌شود.
کورتیکواستروئیدها قادرند بیان این مواد را مهار کنند و همین مسئله نقش مهم این فاکتورها را در بروز بیماری تأیید می‌کند.

#### درمان
* **درمان دارویی:** آنتاگونیست‌های گیرنده H1 (H1RA) معمولاً خط اول درمان بیماران مبتلا به کهیر کولینرژیک هستند، اما اغلب پاسخ بیماران به دوزهای استاندارد خفیف یا متوسط است. افزودن آنتاگونیست گیرنده H2 (H2RA) در موارد مقاوم به درمان می‌تواند مؤثر باشد.
همچنین از اسکوپولامین بوتیل‌بروماید (داروی ضدکولینرژیک)، ترکیب پروپرانولول، آنتی‌هیستامین‌ها و مونته‌لوکاست، و حتی تزریق بوتولینوم توکسین نیز در برخی بیماران نتایج مثبتی گزارش شده است.
* **درمان غیردارویی:** در نبود تعریق طبیعی، می‌توان از اسپری آب سرد یا حوله‌های خیس برای افزایش خنک‌سازی پوست استفاده کرد.
رفتن به محیط‌های خنک‌تر یا دارای تهویه مطبوع نیز به کاهش ناراحتی کمک می‌کند.
در صورت بروز هیپرترمی شدید (دمای بدن بالاتر از ۴۱ درجه سانتی‌گراد)، باید بلافاصله از روش‌های سریع خنک‌سازی مانند غوطه‌ورسازی در آب بسیار سرد برای جلوگیری از آسیب مغزی استفاده شود.

### نوع ایدیوپاتیک (Idiopathic)
این گروه شامل بیمارانی است که در هیچ‌یک از زیرگونه‌های شناخته‌شده (حساسیت به عرق یا بی‌عرقی) قرار نمی‌گیرند و علت مشخصی برای بیماری آن‌ها یافت نشده است.

## همه‌گیرشناسی
مطالعات محدود موجود نشان می‌دهند که کهیر کولینرژیک در میان جمعیت‌های مختلف نسبتاً شایع است و میزان شیوع آن بین ۵ تا ۲۰ درصد (بسته به منطقه، نژاد و سن) گزارش شده است.

این بیماری بیشتر در بزرگسالان جوان مشاهده می‌شود و بیشترین شیوع آن در افراد ۲۶ تا ۲۸ سال گزارش شده است (حدود ۲۰٪). اکثر موارد خفیف‌اند و تعداد کمی از بیماران برای درمان به پزشک مراجعه می‌کنند.

## تاریخچه
کهیر کولینرژیک نخستین‌بار در سال ۱۹۲۴ توسط «دوک» (Duke) توصیف شد که آن را «کهیر گرمایی» (*Urticaria calorica*) نامید. اصطلاح «کولینرژیک» از این موضوع گرفته شده است که کهیر مشابهی را می‌توان با استفاده از آگونیست‌های کولینرژیک (مانند متاکولین) در پوست ایجاد کرد.

## جستارهای وابسته
* میلیاریا
* آنافیلاکسی ناشی از ورزش
* نارسایی تعریق ایدیوپاتیک خالص
* هیپوهیدروزیس
* بیماری فابری
* کهیر آبی‌زایی

## منابع

رده:بیماری‌های با علت ناشناخته
رده:کهیر و آنژیوادم