رنگ در فرهنگ چینی

بندانگشتی|رنگ‌های اصلی و واسطه‌ای چینی
فرهنگ چینی برای رنگ‌ها ارزش‌های خاصی قائل است، مانند اینکه برخی را فرخنده می‌دانند () یا ناخوشایند (). کلمه چینی برای «رنگ»  () است). در زبان چینی کلاسیک، این  بیشتر به معنای تحت‌اللفظی «رنگ در چهره» یا «احساس» است. این کلمه عموماً به تنهایی استفاده می‌شد و اغلب به میل یا مطلوبیت جنسی اشاره داشت. در طول سلسله تانگ (۶۱۸–۹۰۷)، کلمه  به معنای «تماماً رنگی» به کار می‌رفت. یک اصطلاح چینی به معنای «چندرنگ»،  ()، همچنین می‌تواند به‌طور کلی به «رنگ‌ها» اشاره داشته باشد.

در اساطیر چینی، گفته می‌شود الهه نووا پس از آنکه فاجعه‌ای ستون‌های اصلی نگهدارنده آسمان‌ها را ویران کرد، با استفاده از پنج سنگ رنگی در پنج رنگ فرخنده، آسمان‌های در حال فروپاشی را مرمت کرد و دلیل رنگ‌های فراوانی را که آسمان‌ها می‌توانند به خود بگیرند، توضیح داد.

## وو شینگ (پنج عنصر)
به‌طور سنتی، این رنگ‌ها در فرهنگ چینی به عنوان «رنگ‌های اصلی» شناخته می‌شوند: سبزآبی (青؛ قینگ، که معمولاً به «سایان» ترجمه می‌شود اما می‌تواند از سبز تا آبی متغیر باشد)، قرمز، زرد، سفید و سیاه. به‌ترتیب، این رنگ‌ها با عناصر چوب، آتش، زمین، فلز و آب مطابقت دارند که پنج عنصر (وو شینگ) در متافیزیک سنتی چین را تشکیل می‌دهند. در طول دوران‌های شاهان شنگ، تانگ، ژو و چین، امپراتورهای چین از نظریه پنج عنصر برای انتخاب رنگ‌ها استفاده می‌کردند. سایر رنگ‌ها توسط کنفوسیوس به عنوان «کم‌ارزش» در نظر گرفته می‌شدند.

## زرد
[بندانگشتی|پرتره [هونگ‌وو|امپراتور هونگ‌وو در ردای ابریشمی اژدهای زرد که با اژدهای زرد گلدوزی شده است]]
زرد زیباترین و معتبرترین رنگ محسوب می‌شود. تصور چینی‌ها از رنگ زرد () ) شامل بسیاری از سایه‌هایی است که در انگلیسی به عنوان قهوه‌ای مایل به زرد یا خرمایی در نظر گرفته می‌شوند و ارتباط اصلی آن با زمین است تا خورشید. قبلاً شامل بسیاری از پرتقال‌ها بود، اگرچه گویندگان زبان ماندارین استاندارد مدرن به‌طور فزاینده‌ای استفاده خود از  را به سایه‌هایی مربوط به زرد انگلیسی نسبت می‌دهند. ضرب‌المثل چینی "زرد، یین و یانگ را تولید می‌کند" دلالت بر این دارد که زرد مرکز همه چیز است. زرد که با قهوه‌ای مرتبط است اما در رتبه‌ای بالاتر از آن قرار می‌گیرد، نشان دهنده بی‌طرفی و خوش‌شانسی است. زرد گاهی اوقات به جای طلایی با قرمز جفت می‌شود. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژوئن ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

رود زرد مهد تمدن چین است. در چین امپراتوری، رنگ زرد رنگ امپراتور بود و به عنوان نماد پنج امپراتور افسانه‌ای چین باستان، مانند امپراتور زرد، شناخته می‌شد. اژدهای زرد تجسم حیوانی امپراتور زرد، مرکز جهان در دین و اساطیر چینی است. پرچم دودمان چینگ دارای زمینه‌ای به رنگ طلایی زرد بود. «پرچم زرد ساده» و «پرچم زرد حاشیه‌دار» دو مورد از سه پرچم بالای دودمان جین پسین و دودمان چینگ بودند.

رنگ زرد اغلب کاخ‌های سلطنتی، قربانگاه‌ها و معابد را تزئین می‌کند و در لباس‌ها و روپوش‌های اژدهایی امپراتورها نیز به‌کار می‌رفته است. دریافت ژاکت زرد امپراتوری امتیازی نادر و ویژه محسوب می‌شد.

رنگ زرد همچنین نماد رهایی از دغدغه‌های دنیوی است و به همین دلیل در بودیسم مورد احترام قرار می‌گیرد. لباس‌های راهبان بودایی زرد است و بخش‌هایی از معابد بودایی نیز به این رنگ هستند. زرد همچنین به عنوان رنگ عزاداری برای بوداییان چینی به‌کار می‌رود.

رنگ زرد همچنین نماد قهرمانی است، بر خلاف نگرش غرب که این رنگ را با ترس و بزدلی مرتبط می‌داند.
پرونده:Yellow_River_-_panoramio.jpg|جایگزین=The Yellow River at Sanmenxia| رودخانه زرد در سانمنشیا
پرونده:Ma_Yuan_-_Water_Album_-_The_Yellow_River_Breaches_its_Course.jpg|جایگزین=The Yellow River Breaches its Course by Ma Yuan (1160–1225), Song dynasty| *رودخانه زرد از مسیر خود خارج می‌شود* ، اثر ما یوان (۱۱۶۰–۱۲۲۵)، سلسله سونگ
پرونده:Flag_of_China_(1889–1912).svg|جایگزین=The 1889–1912 flag of the Qing Empire| پرچم امپراتوری چینگ ۱۸۸۹–۱۹۱۲
پرونده:Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_China-6184.jpg|جایگزین=Yellow tiles and figures on the roof the Hall of Supreme Harmony in the Forbidden City| کاشی‌های زرد و چهره‌های روی سقف تالار هماهنگی عالی در شهر ممنوعه
پرونده:Imperial_Yellow_Peking_Glass_Vase.jpg|جایگزین=A Peking glass vase in Imperial Yellow, a shade of yellow so named for the banner of the Qing dynasty| یک گلدان شیشه‌ای پکنی به رنگ زرد امپراتوری، سایه‌ای از زرد که به نام پرچم سلسله چینگ نامگذاری شده است


## سیاه
بندانگشتی|یک نقاشی سیاه و سفید از ''تایجیتو'' اثر ژائو هویچیان (دهه ۱۳۷۰ میلادی) مربوط به قرن هجدهم
رنگ سیاه (黑، هِی)، که با عنصر آب مطابقت دارد، عموماً به عنوان رنگی خنثی در نظر گرفته می‌شود، اگرچه در بسیاری از زمینه‌های منفی در اصطلاحات و نام‌های رایج ظاهر می‌شود. «فرقه سیاه» (黑幫، هِی‌بانگ) نام معمول برای باندهای جنایی سازمان‌یافته چینی است و نظریه «حزب باد» از روشنفکر دوران اواخر چینگ، لی زونگ‌وو (۱۸۷۹–۱۹۴۳)، تشویقی به فرصت‌طلبی است. در چین مدرن، رنگ سیاه در لباس‌ها، به ویژه در زمینه‌های حرفه‌ای، استفاده می‌شود. در فرهنگ سنتی چین، سیاه نسبت به سفید ارتباط کمتری با عزاداری دارد. ژاکت‌ها و شلوارهای رسمی سیاه با حرفه‌ای‌گری بین‌المللی مرتبط شده‌اند.

یی‌چینگ رنگ سیاه را رنگ آسمان می‌داند. گفته «آسمان و زمین سیاه‌اند» بر اساس مشاهده این حقیقت شکل گرفته بود که آسمان شمالی سیاه است. مردم چین باستان بر این باور بودند که امپراتور جید در جدی ساکن است. در نماد تایجی‌تو، از سیاه و سفید یا قرمز برای نمایش وحدت یین و یانگ استفاده می‌شود. چینیان باستان سیاه را پادشاه رنگ‌ها می‌دانستند و بیش از هر رنگ دیگری به آن احترام می‌گذاشتند. لائوتسه گفته است: «سفید را بشناس، سیاه را نگه دار» و تائویست‌ها معتقدند سیاه رنگ «تائو» است.

## سفید
رنگ سفید (白، بای) با عنصر فلز در ووشینگ مطابقت دارد و نماد شفافیت تا درخشش طلایی است. این رنگ نماد روشنایی، پاکی و وضوح محسوب می‌شود. سفید همچنین رنگ سنتی عزاداری است. از زمان اصلاحات اقتصادی چین و ورود ارزش‌های فرهنگی غربی، لباس‌های عروس سفید نیز محبوبیت بیشتری یافته‌اند.

## قرمز
رنگ قرمز (紅؛ 红، هُنگ)، قرمز آجری (丹، دان) و سرخ (赤، چی) با انرژی یان مردانه، عنصر آتش، خوش‌شانسی و شادی مرتبط هستند. قرمز رنگ سنتی مورد استفاده در جشن سال نو چینی و دیگر مراسم، از جمله عروسی‌ها و لباس عروس است. قرمزهای چینی به‌طور سنتی شامل طیف‌هایی می‌شوند که در زبان انگلیسی ممکن است به‌عنوان نارنجی یا قهوه‌ای گرم در نظر گرفته شوند.

نوشتن با جوهر قرمز به‌طور سنتی منحصر به نظرات امپراتور بود که به یادبودها اضافه می‌شد. نوشتن نام کسی با جوهر قرمز یک تابو سنتی است.

پاکت سرخ، پاکت قرمزی که با پول پر می‌شود و امروزه اغلب شامل اسکناس‌های ۱۰۰ یوانی (رنمینبی) است، هدیه‌ای رایج در جوامع چینی برای سال نو چینی، تولد، ازدواج، رشوه و سایر مناسبت‌های ویژه است. رنگ قرمز این پاکت نماد خوش‌شانسی است. استفاده از رنگ قرمز در مراسم عزاداری کاملاً ممنوع است، زیرا به‌طور سنتی نماد شادی محسوب می‌شود.

در جمهوری خلق چین، قرمز همچنان رنگی بسیار محبوب است و به حزب کمونیست و دولت وابسته است و توسط آنها استفاده می‌شود.
پرونده:Laisee.jpg|جایگزین=Contemporary red envelopes| پاکت‌های قرمز امروزی
پرونده:Red_paper_lanterns,_Shanghai,_2012.jpg|جایگزین=Red paper lanterns for sale in Shanghai. The color red symbolizes luck and is believed to ward away evil.| فانوس‌های کاغذی قرمز برای فروش در شانگهای . رنگ قرمز نماد شانس است و اعتقاد بر این است که شر را دور می‌کند.
پرونده:永福姜家.jpg|جایگزین=Chinese seal and red seal paste| خمیر مهر چینی و مهر قرمز
پرونده:Ciudad_prohibida-Pekin-China5527.JPG|جایگزین=One of the red gates to the Forbidden City| یکی از دروازه‌های قرمز شهر ممنوعه


## آبی و سبز
چینیان قدیم تفاوتی میان آبی و سبز قائل نمی‌شدند و از یک رنگ سبزآبی واحد (青، قینگ) استفاده می‌کردند که هر دو را در بر می‌گرفت. آسمان آبی و سبزیجات سبز به‌عنوان سایه‌هایی از یک رنگ واحد در نظر گرفته می‌شدند و در برخی زمینه‌ها حتی سیاه نیز به‌عنوان تیره‌ترین طیف آن لحاظ می‌شد. در زبان چینی معیار مدرن، تفاوت بین آبی و سبز با استفاده از «لǜ» (綠؛ 绿، به معنای برگ) برای سبز و «لان» (藍؛ 蓝، به معنای نیلی سیر) برای آبی مشخص شده است.

رنگ قینگ با سلامتی، رونق و هماهنگی مرتبط بود. از این رنگ برای کاشی‌های سقف و تزئینات داخلی باشکوه معبد آسمان و سایر سازه‌ها به‌عنوان نمادی از آسمان استفاده می‌شد. همچنین این رنگ در بیشتر سنگ‌های یشم و سفال‌های سبزرنگی که برای تقلید از آن ساخته می‌شدند، دیده می‌شود.

به‌طور جداگانه، کلاه‌های سبز با خیانت مرتبط هستند و به عنوان اصطلاحی برای یک زن بی‌عفت استفاده می‌شوند. در متون علمی مدرن،  به فیروزه‌ای به عنوان طیف باریکی از رنگ بین آبی و سبز اشاره دارد و نام‌های رنگ مدرن هنگام اشاره به سایر سایه‌های آبی یا سبز استفاده می‌شوند.
پرونده:Templeofheavenclose.jpg|جایگزین=Azure roof structure and name plaque of the Temple of Heaven| سازه سقف لاجوردی و پلاک نام معبد بهشت
پرونده:Jade_Bi_Ornament,_Dragon_designs,_China_-_Warring_States_period,_Western_Han_dynasty,_4th-2nd_century_BC.tiff|جایگزین=A Western Han dynasty green jade Bi disk, with dragon designs| یک دیسک *بی* از جنس یشم سبز متعلق به سلسله هان غربی ، با طرح‌های اژدها
پرونده:Porcelaine_chinoise_Guimet_241101.jpg|جایگزین=Green Longquan celadon from Zhejiang, Song dynasty, 13th century| سلادون سبز لانگ‌کوآن از ژجیانگ ، سلسله سونگ ، قرن سیزدهم


## رنگ‌های واسطه
پنج رنگ میانی (五間色، ووجیان‌سه) به‌عنوان ترکیبی از پنج رنگ عناصر اصلی شکل می‌گیرند. این رنگ‌ها عبارتند از:
* سبز (綠، لǜ): رنگ میانی شرق، ترکیبی از زرد مرکزی و آبی شرقی
* صورتی روشن (粉紅، فِن‌هونگ): رنگ میانی جنوب، ترکیبی از سفید غربی و قرمز جنوبی
* آبی زمردی (碧، بی): رنگ میانی غرب، ترکیبی از آبی شرقی و سفید غربی
* بنفش (紫، زی): رنگ میانی شمال، ترکیبی از قرمز جنوبی و سیاه شمالی
* قهوه‌ای اسبی (駵黄، لیوهوانگ): رنگ میانی مرکز، ترکیبی از سیاه شمالی و زرد مرکزی

## جستارهای وابسته
* هنر چینی
* فرهنگ چین
* شانس

## منابع

رده:رنگ در فرهنگ
رده:فرهنگ در چین
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی ساده‌شده
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی سنتی
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی