روابط فرانسه و اسرائیل

**روابط فرانسه و اسرائیل** به پیوندهای دوجانبه میان جمهوری فرانسه و دولت اسرائیل اشاره دارد. در اوایل دهه ۱۹۵۰ میلادی، دو کشور روابط سیاسی و نظامی نزدیکی داشتند و فرانسه تأمین‌کننده اصلی تسلیحات اسرائیل بود. این روابط نزدیک تا خروج فرانسه از الجزایر در ۱۹۶۲ ادامه یافت. سه روز پیش از آغاز جنگ شش‌روزه در ۱۹۶۷، دولت شارل دو گل تحریم تسلیحاتی بر منطقه وضع کرد که بیشترین پیامد آن بر اسرائیل بود. پس از آن، ایالات متحده آمریکا جایگزین فرانسه به‌عنوان متحد اصلی نظامی اسرائیل شد.

در دوران ریاست‌جمهوری فرانسوا میتران در اوایل دهه ۱۹۸۰ روابط دوجانبه بهبود چشمگیری یافت و میتران نخستین رئیس‌جمهور فرانسه شد که در دوران تصدی مقام از اسرائیل دیدن کرد. پس از انتخاب ژاک شیراک در ۱۹۹۵ روابط به‌سبب حمایت وی از یاسر عرفات در جریان انتفاضه دوم کاهش یافت. نیکولا سارکوزی پس از رسیدن به ریاست‌جمهوری در ۲۰۰۷ موضع سخت‌تری در قبال مخالفان اسرائیل اتخاذ کرد. در دوره امانوئل مکرون از ۲۰۱۷ روابط به‌طور کلی گرم‌تر شد، هرچند مکرون در اکتبر ۲۰۲۴ خواستار توقف ارسال تسلیحات به اسرائیل در جریان جنگ غزه شد که واکنش تند بنیامین نتانیاهو را برانگیخت.

## پیشینه
### سده نوزدهم

ناپلئون بناپارت، امپراتور امپراتوری اول فرانسه، با صدور فرمان آزادی دینی یهودیان و ممنوعیت هرگونه آزار آنان، لقب «آزادی‌بخش» را از سوی جامعه یهودی دریافت کرد. ناپلئون حتی پس از تأسیس اسرائیل نیز در میان یهودیان بسیار ارجمند باقی ماند.

### سده بیستم (پیش از تأسیس اسرائیل)
ماجرای دریفوس میان ۱۸۹۴ تا ۱۹۰۶ نخستین و تلخ‌ترین پیوند میان جنبش صهیونیسم و فرانسه بود. اخراج یک افسر یهودی فرانسوی در یک دولت مدرن اروپایی، تئودور هرتسل را برانگیخت تا نخستین کنگره صهیونیست را در ۱۸۹۷ ترتیب دهد و خواستار وطنی برای یهودیان شود. پیوند میان جنبش صهیونیسم و فرانسه در جریان اشغال فرانسه توسط آلمان در جنگ جهانی دوم به‌سبب دشمن مشترک آلمانی تقویت شد.

بر پایه منابع فرانسوی، جمهوری فرانسه تنها زمانی به صهیونیسم توجه نشان داد که حمایت از آن می‌توانست امپراتوری عثمانی (متحد آلمان در جنگ جهانی اول) را تضعیف کند. در دوران پس از جنگ جهانی دوم، فرانسه از انگیزه‌های متفاوتی برای نزدیکی به جنبش صهیونیسم بهره‌مند بود: احساس گناه در قبال یهودیان و نیز تمایل به رقابت با بریتانیا در خاورمیانه پس از خروج فرانسه از لبنان و سوریه. کشتی‌هایی که مهاجران یهودی غیرقانونی یا اسلحه را به فلسطین حمل می‌کردند، مانند اکسودوس و آلتالنا، با حمایت غیررسمی مقامات فرانسوی از بندرهای فرانسه تأمین سوخت می‌شدند.

سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین شمار ۷۱۶ فرانسوی‌زبان را در سرزمین فلسطین تحت قیمومت ثبت کرده‌است.

## تاریخچه
### دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰

پس از آزادسازی فرانسه توسط نیروهای متفقین، داوید بن گوریون اطمینان داشت که شارل دو گل در تأسیس دولت یهودی به وی یاری خواهد رساند. در ۱۲ ژانویه ۱۹۴۹ (۲۲ دی ۱۳۲۷) فرانسه وجود اسرائیل را به رسمیت شناخت و از پیوستن اسرائیل به سازمان ملل متحد پشتیبانی کرد. شناسایی حقوقی (به فرانسوی: ) اما تا ۲۰ مه ۱۹۴۹ به تعویق افتاد؛ زیرا اختلافاتی دربارهٔ وضعیت اورشلیم و اماکن مقدس و نیز نهادهای فرانسوی در اسرائیل وجود داشت.

از ۱۹۵۳ فرانسه آغاز به فروش تسلیحات به اسرائیل کرد و به یکی از نزدیک‌ترین متحدان آن تبدیل شد. دو کشور در منافع راهبردی مشترکی در برابر ناسیونالیسم افراطی عربی سهیم بودند؛ زیرا فرانسه با احساسات ملی‌گرایانه در سرزمین‌های الجزایری‌اش دست‌وپنجه نرم می‌کرد. در اواخر دهه ۱۹۵۰ فرانسه هواپیمای داسو میراژ ۳ را به اسرائیل تحویل داد که پیشرفته‌ترین هواپیمای جنگی اسرائیل در آن زمان بود.

#### بحران سوئز
بحران سوئز در ۱۹۵۶ نقطه عطفی در روابط فرانسه و اسرائیل بود. اسرائیل، فرانسه و بریتانیا برای کنترل کانال سوئز توطئه چیده بودند. اسرائیل حمله‌ای غافلگیرانه به مصر آغاز کرد و سپس بریتانیا و فرانسه وارد شدند. هدف‌ها بازپس‌گیری کنترل غربی بر کانال سوئز و برکناری رئیس‌جمهور مصر جمال عبدالناصر از قدرت بود. همچنین بازگشایی تنگه تیران برای کشتیرانی اسرائیل و متوقف‌سازی حملات فدائیان فلسطین با حمایت مصر نیز دنبال می‌شد. پس از آغاز جنگ، ایالات متحده آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی و سازمان ملل متحد بریتانیا و فرانسه را به عقب‌نشینی واداشتند. اسرائیل چند ماه بیشتر مقاومت کرد تا نیروی اضطراری سازمان ملل متحد مستقر شد و آزادی کشتیرانی در تنگه تیران تضمین گردید.

#### همکاری هسته‌ای
در اکتبر ۱۹۵۷ قراردادی میان فرانسه و اسرائیل برای ساخت نیروگاه هسته‌ای در اسرائیل امضا شد که در ۱۹۶۳ به بهره‌برداری رسید. شیمون پرز سیاستمداری بود که این توافق را میانجیگری کرد. بر پایه مستند «بمبی در زیرزمین» (۲۰۰۱) ساخته میخائیل کارپین، فرانسه یک رآکتور هسته‌ای همراه با اورانیوم غنی‌شده و ابزار تولید پلوتونیوم را در ازای حمایت اسرائیل در جنگ سوئز به اسرائیل ارائه داد.

در ۱۹۶۰ بن‌گوریون برای نخستین دیدار رسمی اسرائیل به فرانسه سفر کرد. با پایان حضور فرانسه در شمال آفریقا در ۱۹۶۲، منافع راهبردی مشترک در برابر ناسیونالیسم عربی از میان رفت و فرانسه رویکرد آشتی‌جویانه‌تری نسبت به کشورهای عربی و لحن تندتری نسبت به اسرائیل اتخاذ کرد.

### تحریم تسلیحاتی ۱۹۶۷
فرانسه پیش از آغاز جنگ شش‌روزه تحریم تسلیحاتی بر اسرائیل وضع کرد. پس از این تحریم، نیروی هوایی اسرائیل به‌شدت در برنامه‌ریزی راهبردی بلندمدت محدود شد؛ زیرا قطعات یدکی هواپیماهای جنگی فرانسوی اسرائیل کمیاب شد. بنا بر گزارش نیویورک‌تایمز، «جنگ شش‌روزه در ۱۹۶۷ فرانسه را واداشت تا یک سو را برگزیند. فرانسه در یک شوک برای متحدان اسرائیلی‌اش، کشورهای عربی را برگزید.»

تغییر جبهه فرانسه روابط فرانسه و آمریکا را نیز آسیب رساند. ایالات متحده از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ نقش کنونی خود به‌عنوان متحد اسرائیل را برعهده گرفت، درحالی‌که فرانسه تصمیم گرفت پس از استقلال الجزایر روابطش را با جهان عرب بهبود بخشد. آوری آونری نوشت: «من پیش‌بینی کرده بودم که پس از پایان جنگ الجزایر، فرانسه اسرائیل را مانند آتشی سوزان رها خواهد کرد و پیوندهایش را با جهان عرب تجدید خواهد کرد؛ و دقیقاً همین اتفاق افتاد.»

در ۱۹۶۹ دو گل بازنشسته شد و اسرائیل امید داشت که رئیس‌جمهور جدید ژرژ پمپیدو بهبود روابط را به ارمغان آورد، اما پمپیدو تحریم تسلیحاتی را ادامه داد و روابط بار دیگر تیره شد.

### دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰
در ۱۹۸۱ فرانسوا میتران به‌عنوان بیست‌ویکمین رئیس‌جمهور فرانسه برگزیده شد. میتران نخستین رئیس دولت چپ‌گرا از ۱۹۵۷ بود و دوست مردم یهود و علاقه‌مند به کتاب مقدس شناخته می‌شد. در ۱۹۸۲ او از اسرائیل دیدن کرد و در پارلمان اسرائیل (کنست) سخنرانی کرد.

هم اسرائیل و هم فرانسه نیروهای مسلح خود را در جریان جنگ داخلی لبنان در لبنان مستقر کردند.

### دهه ۲۰۰۰

در ۲۰۰۶ صادرات فرانسه به اسرائیل به ۶۸۳ میلیون یورو (۱٫۰۶ میلیارد دلار) رسید. فرانسه یازدهمین تأمین‌کننده بزرگ کالا برای اسرائیل و نهمین بازار بزرگ اسرائیل بود. اقلام اصلی صادراتی فرانسه شامل خودرو، پلاستیک، مواد شیمیایی آلی، فراورده‌های هوافضا، عطر و لوازم آرایشی بود. دومین گروه بزرگ گردشگران بازدیدکننده از اسرائیل از فرانسه می‌آمدند.

در ۱۳ فوریه ۲۰۰۸ رئیس‌جمهور نیکولا سارکوزی در شام سالانه شورای نمایندگی نهادهای یهودی فرانسه (CRIF) سخنرانی کرد. این سخنرانی نشانه گرمای تازه‌ای میان کاخ الیزه و یهودیان فرانسوی تلقی شد. سارکوزی گفت: «اسرائیل می‌تواند بر پویایی نوینی در روابطش با اتحادیه اروپا حساب کند. فرانسه هرگز امنیت اسرائیل را به خطر نخواهد انداخت.»

اسرائیل از موضع سخت سارکوزی در برابر حماس و حزب‌الله لبنان (هر دو مورد حمایت ایران) استقبال کرد. در جنگ لبنان ۲۰۰۶ فرانسه نقش کلیدی در تلاش‌های اروپا برای دستیابی به آتش‌بس سریع ایفا کرد.

در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۹ سارکوزی از نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو خواست وزیر خارجه‌اش آویگدور لیبرمن را برکنار کند و گفت: «باید از شرّ آن مرد خلاص شوید.»

### دهه ۲۰۱۰
در ژانویه ۲۰۱۶ وزیر خارجه فرانسه لوران فابیوس اعلام کرد فرانسه کنفرانس بین‌المللی‌ای برای از سرگیری مذاکرات صلح اسرائیل و فلسطین برگزار خواهد کرد. وی هشدار داد که در صورت ناکامی مذاکرات، فرانسه دولت فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت. مقامات اسرائیلی آنچه را اولتیماتوم تلقی می‌شد رد کردند، درحالی‌که رهبران اپوزیسیون اسرائیل شکست دیپلماسی دولت وقت را مسبب تهدید فرانسه دانستند.

### دهه ۲۰۲۰

#### تنش‌های فرانسه و ترکیه و همسویی با اسرائیل
پس از آنکه امانوئل مکرون تروریسم اسلامگرایانه را نکوهش کرد، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه رفتار با مسلمانان در اروپا را با رفتار نازی‌ها با یهودیان در جنگ جهانی دوم مقایسه کرد. اسرائیل این اظهارات را محکوم کرد و به نبود همبستگی دولت ترکیه پس از ترور ساموئل پتی معلم فرانسوی اشاره نمود. اسرائیل و فرانسه همراه با روسیه، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، یونان، قبرس و مصر در جبهه‌های گوناگونی از مسئله کردها تا بحران لیبی و جنگ داخلی سوریه در برابر ترکیه همکاری کردند.

#### ضدصهیونیسم و یهودستیزی
در ۲۰۲۰ مکرون اعلام کرد که صهیونیسم‌ستیزی شکلی از یهودستیزی است و افزود: «این بدان معنا نیست که اختلاف‌نظر یا انتقاد از این یا آن اقدام دولت اسرائیل ناممکن می‌شود، اما نفی وجود اسرائیل امروز به‌روشنی شکلی معاصر از یهودستیزی است.»

#### جنگ غزه (۲۰۲۳ به بعد)
در اکتبر ۲۰۲۳ مکرون اقدامات حماس در جنگ غزه را محکوم کرد و از حق دفاع اسرائیل پشتیبانی نمود.

در مه ۲۰۲۴ گابریل اتل نخست‌وزیر وقت فرانسه از اسرائیل و اقداماتش در غزه دفاع کرد و مخالفت با اسرائیل را یهودستیزانه خواند و گفت جامعه فرانسه بدون یهودیان ناقص است.

در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۴ فرانسه مشارکت شرکت‌های دفاعی اسرائیل را در نمایشگاه تسلیحاتی یوروساتوری به‌سبب جنگ در غزه ممنوع کرد. جروزالم پست گزارش داد دادگاه بخش فرانسه حضور «هر شهروند اسرائیلی یا واسطه شرکت اسرائیلی» را نیز ممنوع ساخت.

در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴ یوآف گالانت وزیر دفاع وقت اسرائیل اعلام کرد: «فرانسه در برابر حملات و قتل‌های حماس در کنار اسرائیل نمی‌ایستد» و گفت اسرائیل آماده مشارکت فرانسه در تلاش‌ها برای دستیابی به توافق میان اسرائیل و حزب‌الله نیست.

در ۵ اکتبر ۲۰۲۴ مکرون در یک کنفرانس اعلام کرد جریان تسلیحات نظامی فرانسه به اسرائیل را متوقف کرده و از دیگر کشورها نیز خواست همین کار را انجام دهند. نتانیاهو این فراخوان را «شرم‌آور» خواند.

تنش‌ها زمانی بالاتر گرفت که گزارش شد مکرون در جلسه هیئت دولت گفته‌است: «آقای نتانیاهو نباید فراموش کند که کشورش با تصمیم سازمان ملل متحد تأسیس شد.» نتانیاهو در پاسخ گفت: «تصمیم سازمان ملل نبود که دولت اسرائیل را بنیان نهاد، بلکه پیروزی حاصل‌شده در جنگ استقلال با خون جنگاوران دلیر بود — بسیاری از آنان بازماندگان هولوکاست و به‌ویژه رژیم ویشی فرانسه بودند.»

در ژانویه ۲۰۲۶ فرانسه همراه با دیگر قدرت‌های اروپایی، ایران را از اقدامات «تنش‌زا» هشدار دادند و تحریم‌های اسنپ‌بک سازمان ملل علیه ایران اعمال شد. در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ فرانسه در چرخشی بزرگ از قراردادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در فهرست تروریسم اتحادیه اروپا حمایت کرد.

## نمایندگی‌های دیپلماتیک

* فرانسه سفارتخانه‌ای در تل‌آویو و سرکنسولگری در حیفا دارد.
* اسرائیل سفارتخانه‌ای در پاریس و سرکنسولگری در مارسی دارد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه سفارت فرانسه در تل‌آویو
* وبگاه سفارت اسرائیل در پاریس

رده:روابط اسرائیل و فرانسه
رده:روابط دوجانبه فرانسه
رده:روابط دوجانبه اسرائیل