فرهنگ تیمور شرقی

**فرهنگ تیمور شرقی** () بازتاب تأثیرات فرهنگی متعددی از جمله پرتغالی، کاتولیک رومی و مالایی بر فرهنگ‌های بومی مردمان آسترونزیایی در تیمور شرقی است.

## فعالیت‌های یونسکو
تیمور شرقی در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۷ به عضویت کنوانسیون میراث جهانی یونسکو درآمد. این کشور هنوز برای ثبت در هیچ‌یک از شبکه‌های یونسکو مانند فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو، فهرست میراث جهانی، شبکه جهانی ذخایر زیست‌کره، شبکه شهرهای خلاق و شبکه جهانی ژئوپارک‌ها نامزد نشده است. از جمله مدعیان اصلی این کشور می‌توان به جزیره آتاورو اشاره کرد که سازمان حفاظت از محیط زیست بین‌المللی آن را دارای بیشترین تنوع زیستی در آب‌های جهان می‌داند، چشم‌انداز فرهنگی فاتالوکو، و بناهای تاریخی دیلی.

## معماری
معماری و زیباسازی تیمور شرقی ترکیبی از عناصر پرتغالی و بومی تیموری است. بسیاری از مناطق میراث فرهنگی، شهرهای تاریخی و سازه‌های ارزشمند در تیمور-لسته حفظ شده‌اند، در حالی که در بسیاری از کشورهای همسایهٔ جنوب‌شرقی آسیا سبک‌های معماری سنتی با سازه‌های مدرن یا بی‌برنامه جایگزین شده و موجب تخریب حوزه‌های فرهنگی شده است. تیمور-لسته هنوز سیاست رسمی برای حفاظت از معماری و مناظر خود ندارد، اما همچنان یکی از معدود کشورهای آسیایی است که دارای معماری بومی و معماری استعماریِ به‌خوبی حفظ‌شده است. برخی از مردم محلی همچنین در حال ارائهٔ پیشنهادی برای ایجاد قانونی هستند که طبق آن تمام روستاها موظف باشند دارای یک سبک واحد در معماری و محوطه‌سازی باشند تا زیبایی‌شناسی و فرهنگ روستا و شهری خود را حفظ کنند.
چپ|بندانگشتی|267x267پیکسل|کمپینی برای ترویج کتابخوانی در تیمور شرقی.

## ادبیات
به راحتی می‌توان گفت که مشهورترین نویسنده تیمور شرقی، شانانا گوسمائو، رهبر سازمان مقاومت تیمور شرقی فرتیلین و نخست‌وزیر سابق تیمور شرقی مستقل است. او در طول مبارزه برای استقلال دو کتاب نوشت. او که شاعر و نقاش نیز بود، آثاری در توصیف فرهنگ، ارزش‌ها و مهارت‌های مردم تیمور شرقی خلق کرد.

دیگر نویسندگان مهم تیمور عبارت‌اند از: لوئیس کاردوسو، فرناندو سیلوان، پونته پدرینیا، خورخه باروش دوارته، کریسودیو آراوخو، خورخه لائوتن، فرانسیسکو بورخا دا کوستا، آفونسو بوسا متان و فیتون فوئیک.

## دین
راست|بندانگشتی|عروسی در تیمور شرقی در سال ۲۰۰۶
تیمور شرقی از اوایل دوره استعمار پرتغال، اسماً کاتولیک بوده است. مذهب کاتولیک در طول اشغال اندونزی بین سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۹ به بخش مرکزی فرهنگ تیمور شرقی تبدیل شد. در حالی که تحت حکومت پرتغال، تیمور شرقی عمدتاً آنیمیست (جان‌گرا) بود و گاهی اوقات با حداقل مراسم کاتولیک همراه می‌شد، تعداد کاتولیک‌ها در زمان حکومت اندونزی به‌طور چشمگیری افزایش یافت. این امر به چند دلیل بود: اندونزی عمدتاً مسلمان بود؛ دولت اندونزی پیروی از یکی از شش دین رسمی شناخته شده را الزامی می‌دانست و باورهای سنتی را به رسمیت می‌شناخت؛ و به این دلیل که کلیسای کاتولیک، که در طول حکومت اندونزی مستقیماً مسئول واتیکان بود، به پناهگاهی برای تیمور شرقی تبدیل شد که به دنبال پناهگاهی برای فرار از آزار و اذیت بودند.

«مدیر حواری» (اسقف *بالفعل*) اسقف‌نشین دیلی، مونسینور مارتینو دا کوستا لوپس، شروع به صحبت علیه نقض حقوق بشر توسط نیروهای امنیتی اندونزی، از جمله تجاوز، شکنجه، قتل و ناپدید شدن افراد کرد. در پی فشار جاکارتا، او در سال ۱۹۸۳ کناره‌گیری کرد و کشیش جوان‌تر، مونسینور کارلوس فیلیپه خیمنس بلو، که اندونزی فکر می‌کرد وفادارتر خواهد بود، جایگزین او شد. با این حال، او نیز نه تنها علیه نقض حقوق بشر، بلکه در مورد مسئله خودمختاری نیز شروع به صحبت کرد و نامه‌ای سرگشاده به دبیرکل سازمان ملل نوشت و خواستار برگزاری همه‌پرسی شد. در سال ۱۹۹۶، او به همراه رهبر تبعیدی خوزه راموس-هورتا، که اکنون رئیس‌جمهور کشور است، جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.

## ورزش
تیمور-لسته به بسیاری از انجمن‌های بین‌المللی ورزشی از جمله کمیتهٔ بین‌المللی المپیک (IOC) پیوسته است. هیئت اجرایی IOC به کمیتهٔ المپیک تیمور شرقی (COTL) شناسایی کامل اعطا کرده است. IOC اجازه داده بود که یک تیم چهار نفره، عمدتاً نمادین، در بازی‌های سیدنی ۲۰۰۰ تحت پرچم المپیک و با عنوان «ورزشکاران مستقل المپیک» شرکت کند. فدراسیون دوومیدانی تیمور-لسته به اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دو و میدانی (IAAF) پیوسته است. فدراسیون بدمینتون تیمور-لسته در آوریل ۲۰۰۳ به فدراسیون بین‌المللی بدمینتون (IBF) پیوست. اتحادیه جهانی دوچرخه‌سواری تیمور شرقی نیز به اتحادیهٔ بین‌المللی دوچرخه‌سواری ملحق شده است. کنفدراسیون ورزش تیمور-لسته به فدراسیون بین‌المللی وزنه‌برداری پیوسته است. تیمور-لسته همچنین عضو کامل فدراسیون بین‌المللی تنیس روی میز (ITTF) است.

تیمور شرقی در چندین رویداد ورزشی شرکت کرده است. اگرچه ورزشکاران بدون مدال بازگشتند، اما ورزشکاران تیمور شرقی این فرصت را داشتند که در بازی‌های آسیای جنوب شرقی ۲۰۰۳ که در ویتنام برگزار شد، با سایر ورزشکاران آسیای جنوب شرقی رقابت کنند. در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۰۳ آسه‌آن که در ویتنام نیز برگزار شد، تیمور شرقی یک مدال برنز کسب کرد. در بازی‌های المپیک ۲۰۰۴ آتن، شش ورزشکار در سه رشته ورزشی شرکت کردند: دو و میدانی، وزنه‌برداری و بوکس. تیمور شرقی در بازی‌های آسیای جنوب شرقی ۲۰۰۵ سه مدال در آرنیس کسب کرد. تیمور شرقی همچنین یکی از کشورهای شرکت‌کننده در اولین بازی‌های لوسوفونی بود و با وجود اینکه هر سه بازی خود را باخته بود، در مسابقات والیبال زنان مدال برنز کسب کرد (از بین سه تیم سوم شد). در ۳۰ اکتبر ۲۰۰۸، تیمور شرقی اولین امتیاز بین‌المللی خود را در یک مسابقه فیفا با تساوی ۲–۲ مقابل کامبوج به دست آورد.

## فیلم
مجموعه‌ای گسترده از آثار سمعی و بصری تیمور شرقی در آرشیو ملی فیلم و صدای استرالیا نگهداری می‌شود. این آثار در سندی با عنوان «نمایه مجموعه تیمور شرقی NFSA» شناسایی شده‌اند که شامل فهرست‌ها و مقالاتی برای مجموع ۷۹۵ اثر تصویر متحرک، صدای ضبط‌شده و مستندسازی NFSA است که تاریخ و فرهنگ تیمور شرقی را از اوایل قرن بیستم به تصویر کشیده‌اند. NFSA با دولت تیمور شرقی همکاری می‌کند تا اطمینان حاصل شود که همه این آثار می‌توانند توسط مردم آن کشور مورد استفاده و دسترسی قرار گیرند.

مطالب صوتی و تصویری گسترده در آرشیو مکس استال در مورد استقلال تیمور شرقی در سال ۲۰۱۳ با عنوان «تولد یک ملت: نقاط عطف» در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون


رده:فرهنگ جنوب شرق آسیا