آنا چرتکوا

**آنا کنستانتینونا چرتکوا** (نام خانوادگی هنگام تولد دیتریکس، ۱۷ سپتامبر [۲۹]، ۱۸۵۹، کی‌یف، امپراتوری روسیه – ۱۱ اکتبر ۱۹۲۷، مسکو، اتحاد جماهیر شوروی) نویسندهٔ کودکان، فعال اجتماعی، گردآورندهٔ فولکلور، نگارندهٔ شرح حال و مدل (هنر) گروه نقاشان روسی موسوم به پریدویژنیکی بود. نام‌های مستعار ادبی او عبارتند از "A. Ch." و "A. Ch-va".

آنا دیتریکس در خانواده‌ای از افسران حرفه‌ای نظامی به دنیا آمد و با ولادیمیر چرتکوف، ناشر و چهرهٔ برجستهٔ اپوزیسیون دولت روسیه ازدواج کرد. او دوست نزدیک لئو تولستوی بود و در میان معاصرانش به عنوان مروج فعال جنبش تولستویی و گیاه‌خواری (انسان) شناخته می‌شد. او به‌طور فعال در شرکت نشر "پوسردنیک" و مجلات محبوب زمان خود "Svobodnoye slovo" و "Listki svobodnogo slova" فعالیت داشت. آنا چرتکوا آثار ادبی کوتاه نوشت (یکی از آن‌ها در ۲۴ سال، ۱۲ بار بازچاپ شد)، خاطراتی دربارهٔ لئو تولستوی و مقالات ادبی منتشر کرد و چندین نسخه از سرودهای مذهبی اعضای فرقه‌های روسی را به چاپ رساند.

آنا چرتکوا توسط نیکولای یاروشنکو در نقاشی‌های مشهور «دانش‌آموز دختر» (۱۸۸۳) و «در سرزمین گرم» (۱۸۹۰) به تصویر کشیده شد. او همچنین در بوم برنامه‌ریزی‌شدهٔ میخائیل نستروف، «در روسیه. روح مردم» (۱۹۱۶)، کنار همسرش و لئو تولستوی حضور دارد.

آنا چرتکوا از لباس‌های محدودکننده متنفر بود. بسته شدن به آن‌ها برایش غیرقابل تحمل بود. کارکنان او را مانند حیوان و نه انسان رفتار می‌کردند.

او ده سال را در یک تیمارستان روسی گذراند، نه به دلیل جنون، بلکه به دلیل مسیحی بودنش. قاضی ایمان او را «دیوانگی» خواند و وقتی حاضر نشد مسیح را انکار کند، او را زندانی کرد.

زندگی در میان بیماران روانی، گاهی باعث شد آنا فکر کند عقلش را از دست می‌دهد. اما در شب‌های طولانی و دردناک، به‌طور خاموش به خدا دعا می‌کرد. در حالی که دیگران از ترس یا خشم فریاد می‌زدند، او آرامش خود را حفظ می‌کرد. ایمانش هم در دادگاه و هم در تیمارستان قوی باقی ماند. وقتی امکان داشت، عشق مسیح را با اطرافیانش به اشتراک می‌گذاشت.

او از درون تیمارستان نوشت:
«با محبت در پروردگار ما عیسی مسیح شما را می‌خوانم. دعا می‌کنم خداوند ما را در مسیح کامل گرداند و از همهٔ مشکلات ما مراقبت کند. ایمان دارم خدایی که دل‌های همه را می‌بیند، میان من و بت‌پرستیِ بی‌خدایی داوری خواهد کرد و عدالت را اجرا خواهد نمود.»

## زندگی‌نامه
آنا دیتریکس در کی‌یف در خانواده‌ای از نظامیان حرفه‌ای به دنیا آمد (پدرش، کنستانتین الکساندرویچ دیتریکس (۱۸۲۳–۱۸۹۹)، در آن زمان ژنرال پیاده‌نظام و پیش‌تر به درجهٔ ژنرال کامل رسیده بود). در جریان جنگ قفقاز، لئو تولستوی با دیتریکس ملاقات کرد و از «یادداشت‌های جنگ قفقاز» او برای نگارش حاجی مراد (رمان) استفاده نمود. مادر آنا، اولگا یوسفیونا موسنیتسکایا (۱۸۴۰–۱۸۹۳)، از خانواده‌های اشرافی بود. آنا بزرگ‌ترین دختر و دومین فرزند خانواده بود. در اوایل دههٔ ۱۸۶۰، خانوادهٔ آنا در خانه‌ای چوبی دوطبقه با نیم‌طبقه و باغچه‌ای جلویی در شهر دوبوفکا، استان ولگوگراد در کنار رود ولگا زندگی می‌کردند. او بعدها در خاطرات کودکی‌اش، تأثیر شدید آتش‌سوزی‌هایی را که در سال‌های ۱۸۶۱–۱۸۶۲ رخ داده بود و ترسش از آتش‌افروزان، که هرگز شناسایی نشدند، توصیف کرد. آنا ترجیح می‌داد پابرهنه راه برود و چندان به لباس‌ها، به‌ویژه رنگ‌های روشن، توجه نمی‌کرد. او بعدها به یاد آورد که در کودکی می‌خواست پسر باشد. از میان خوشایندترین خاطرات کودکی، موسیقی و به‌ویژه آواز را برجسته کرد. طبق گفتهٔ دیتریکس، موسیقی او را «هیپنوتیزم» می‌کرد. در خانواده، دختر با نام گالیا خوانده می‌شد و نه آنا، طبق ترتیبی که پدربزرگ مادری‌اش، ژنرال Osip Musnitsky، که به گفتهٔ خاطراتش نیمه‌لهستانی و نیمهلیتوانیایی‌ها بود، معرفی کرده بود.

مادرش فردی بسیار مذهبی و از طرفداران سرسخت ارتدکس بود، در حالی که پدرش که مدت طولانی در قفقاز زندگی کرده بود، به اسلام و همچنین فرقه‌های مسیحی مانند مالاکان و Dukhobors علاقه‌مند بود.


File:К. А. Дитерихс. 1866.jpg|پدر، ۱۸۶۶
File:О. И. Дитерихс 1860-е.jpg|مادر، دهه ۱۸۶۰
File:Дитерихсы.jpg|ک. آ. و او. آی. دیترایک با فرزندان و خویشاوندانشان
File:Моя няня. 1864.png|داریا کزیمینیشنا دوبوفسکایا، پرستار آنا دیترایک، ۱۸۶۴


در کی‌یف، آنا دانش‌آموز گیمنازیوم (دبیرستان) بود و به‌طور جدی به موسیقی پرداخت. در سال ۱۸۷۸، آنا وارد بخش کلامی دوره‌های عالی Bestuzhev در سنت پترزبورگ شد، اما دو سال بعد به بخش طبیعی منتقل شد. مورخ گئورگی اورخانوف بیان کرده که آنا دیتریکس هم‌دورهٔ نادژدا کروپسکایا بوده است. پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۱۸۸۶، دیتریکس نتوانست مدرک پایان تحصیلات خود را دریافت کند. پس از چهار سال تحصیل، او به‌طور جدی بیمار شد و از امتحان نهایی جا ماند. در طول تحصیل، او به ماده‌باوری، اثبات‌گرایی و مطالعات یوهان گوتلیب فیشته علاقه‌مند شد.

به گفتهٔ فیلسوف مذهبی روس، نیکولای لوسکی، آنا دیتریکس مدتی به‌عنوان معلم در یک مؤسسهٔ خصوصی دخترانهٔ متوسطه در سن پترزبورگ، یعنی گیمنازیوم م.ن. استویونینا، جایی که خواهران کوچکترش اولگا و ماریا در آن تحصیل می‌کردند، فعالیت داشته است.

از سال ۱۸۸۵، دیتریکس شروع به همکاری با انتشارات «پوسردنیک» کرد، جایی که توسط چهرهٔ عمومی و روزنامه‌نگار Pavel Biryukov معرفی شد. میخائیل موراتو دربارهٔ او نوشت: «بسیار آسیب‌پذیر و ظریف، به‌شدت تحت تأثیر هر تجربهٔ جدید، دقیق و جدی، آ.ک. دیتریکس جذب مردم شد و به‌زودی به عضوی ضروری در انتشارات جدید تبدیل شد.»

در آنجا با لئو تولستوی و ولادیمیر چرتکوف آشنا شد و به زودی با چرتکوف ازدواج کرد. در «پوسردنیک»، او به‌عنوان ویراستار و نمونه‌خوانی فعالیت می‌کرد و همچنین امور مکاتبات را بر عهده داشت. همزمان دیتریکس به نوشتن پرداخت و در فعالیت‌های نشر همسرش مشارکت داشت. چرتکوف‌ها در دههٔ ۱۸۹۰ در خوتور رژه‌فسک زندگی می‌کردند (هدیهٔ عموی ولادیمیر چرتکوف)، که شامل عمارت بر فراز تپه، مزرعهٔ بزرگ و ساختمان‌های متعدد بود. رژه‌فسک مکانی دورافتاده بود، احاطه‌شده توسط زمین‌های کشاورزی و استپ‌ها. زمین‌ها اجاره بودند و بسیاری خدمتکار، کارگر، درشکه‌چی (راننده درشکه) و صنعتگر در عمارت فعالیت داشتند. امور ادبی و سازمانی «پوسردنیک» در همین محل انجام می‌شد.

در سال ۱۸۹۷، چرتکوا از روسیه تبعید شد. این زوج همراه با کل خانواده خود کشور را ترک کردند. در میان همراهان آن‌ها، مادر ولادیمیر چرتکوا، دو خدمتکار که سال‌ها در خانه آن‌ها خدمت کرده بودند – آنا، که از اوایل جوانی در خانه آن‌ها کار می‌کرد، و پرستار پسرشان کاتیا – و همچنین پزشک خانه، آلبرت شکاروان، یک خدمتکار اتریشی با ملیت اسلواک حضور داشتند.

هنگامی که آن‌ها از ۱۸۹۷ تا ۱۹۰۸ در بریتانیای کبیر زندگی می‌کردند، آنا چرتکوا همراه با همسرش در انتشارات "Svobodnoe Slovo" فعالیت می‌کرد. در اتوبیوگرافی خود نوشت که هرچند به عنوان ناشر ثبت شده بود، در واقع وظایف تصحیح متون، دستیار اداری، گردآوری مطالب و کمک‌های تحریریه را انجام می‌داد، یادداشت‌های تحریریه می‌نوشت، شماره‌های مجله "Svobodnoe Slovo" را گردآوری می‌کرد و با چاپخانه در ارتباط بود. وقتی انتشار "Svobodnoe Slovo" توسط بیریوکوف به سوئیس منتقل شد، چرتکوا و همسرش تمرکز خود را بر روی انتشار "Listki Svobodnoe Slovo" گذاشتند.

یک معاصر، خانهٔ Tuckton، جایی که چرتکواها در کرایست‌چرچ، دورست زندگی می‌کردند، را بسیار عجیب و نامطلوب توصیف می‌کند. این ساختمان در بخش‌هایی سه طبقه و در بخش‌هایی چهار طبقه بود، از آجر ساخته شده و تماماً با گیاه عشقه پوشیده شده بود. در مرکز ساختمان یک راه‌پله وجود داشت که در دو طرف آن درهایی به اتاق‌های متعدد باز می‌شد. یک انبار فولادی ویژه برای دست‌نوشته‌های تولستوی وجود داشت که مجهز به سیستم هشدار بود. همه اتاق‌ها مجزا بودند و به یکدیگر متصل نبودند، جز شومینه، و هیچ سیستم گرمایشی دیگری وجود نداشت، بنابراین آنا چرتکوا در زمستان از سرما رنج می‌برد. حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر به‌طور همزمان در خانه زندگی می‌کردند: روس‌ها، لتونیایی‌ها، استونیایی‌ها و انگلیسی‌ها با باورهای مختلف؛ تولستویانی‌ها، اعضای حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه و حزب سوسیالیست انقلابی. اوضاع خانه پر جنب و جوش بود و در روزهای خاصی از هفته، چرتکواها به بی‌خانمان‌های انگلیسی غذا می‌دادند. چاپخانهٔ "Svobodnoe Slovo" نیز نزدیک خانهٔ Tuckton قرار داشت.

پس از بازگشت از بریتانیا، این زوج در استان تولا سکونت گزیدند. خانهٔ آن‌ها در تلیاتینکی به مرکزی برای تولستویانی‌ها تبدیل شد. به گفتهٔ یک معاصر، آن‌ها در اینجا بیشتر احساس راحتی می‌کردند تا در یاسنایا پالیانا، «جایی که با فضایی عجیب و اشرافی محدود شده بودند». پسرشان ولادیمیر ارتباط نزدیکی با جوانان دهقانی داشت. چرتکواها به سرعت توجه مقامات محلی را جلب کردند و گزارش شدند. از اکتبر ۱۹۰۸، این زوج تحت نظارت خاموش پلیس بودند. خانهٔ آن‌ها سه کیلومتر با یاسنایا پالیانا فاصله داشت، چوبی و دو طبقه بود و به گفتهٔ یک معاصر، نامطلوب بود. تولستوی آن را «کارخانهٔ آبجو» می‌نامید. طبقهٔ همکف شامل یک سالن غذاخوری بزرگ بود که پشت آن راهروهایی در دو جهت قرار داشت و هرکدام به چهار اتاق کوچک می‌رسید. در وسط طبقهٔ دوم یک سالن با صحنه‌ای برای نمایش‌های آماتور وجود داشت. در کل ۳۴ اتاق بود و تقریباً همهٔ آن‌ها پر از مهمان بودند. اطراف خانه هیچ بهارخواب، باغ گل، رودخانه یا برکه‌ای وجود نداشت.

آنا چرتکوا بیمار بود، اما تولستوی به تاب‌آوری او تحسین می‌کرد و او را یکی از زنانی می‌دانست که «عالی‌ترین و زنده‌ترین آرمانشان آمدن ملکوت خداست». در دههٔ ۱۹۲۰، او به مرتب‌سازی و توصیف دست‌نوشته‌های نویسنده برای انتشار آثار کاملش پرداخت و همچنین شرحی علمی بر مکاتبات لئو تولستوی با همسرش نوشت. آنا چرتکوا در سال ۱۹۲۷ در مسکو درگذشت. او در قبرستان وودنسکوی، در کنار همسرش به خاک سپرده شد (بخش ۲۱).

آنا چرتکوا توسط نیکولای یاروشنکو در تابلوهای «دانشجو» (۱۸۸۳) و «در سرزمین گرم» (۱۸۹۰) به تصویر کشیده شد. بیوگراف‌نویس یاروشنکو، ایرینا پولنووا، نوشت که چرتکوا همچنین به عنوان یک شخصیت کمیک در گرافیک‌های هنرمند ظاهر شد. به گفتهٔ پژوهشگر، یاروشنکو در آنا چرتکوا «تناسب با برنامه‌های مختلف و حتی متضاد خود» را یافته بود. چرتکوا همچنین در نقاشی‌های میخائیل نستروف «در روسیه. روح مردم» (۱۹۱۶) در کنار همسرش و لئو تولستوی و نیز در دو پرتره‌ای که وی در ۱۸۹۰ کامل کرده است، به تصویر درآمده است.

## پانویس


## منابع

## پیوند به بیرون

رده:خاطره‌نویسان زن
رده:درگذشتگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:فعالان اهل روسیه
رده:ناشران اهل روسیه
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل روسیه
رده:نویسندگان زن سده ۱۹ (میلادی) اهل روسیه