پژوهشگاه وی-دم

**پژوهشگاه وی-دم** (به انگلیسی: ، کوتاه‌شده **گونه‌های مردم‌سالاری** ) یک بنیاد پژوهشی مستقل سوئدی است که در سال ۲۰۱۴ میلادی به‌دست استفان آی. لیندبرگ بنیان‌گذاری شد. این پژوهشگاه به‌عنوان مقر پروژه وی-دم کار می‌کند؛ پایگاه داده‌ای که هدف آن مفهوم‌سازی و سنجش مردم‌سالاری است. وی-دم مردم‌سالاری را بر پایه هفت اصل کلیدی (انتخاباتی، آزادی‌خواهانه، مشارکتی، مشورتی، برابری‌گرایانه، اکثریتی و توافقی) تعریف می‌کند که بر مفهوم «حاکمیت مردم» تأکید دارند. پژوهشگاه به‌عنوان بخشی از کار خود مجموعه‌داده‌ای به نام شاخص‌های دموکراسی وی-دم منتشر می‌کند.

مقر این پروژه در گروه علوم سیاسی دانشگاه گوتنبرگ در سوئد جای دارد. پژوهشگاه وی-دم از سوی چندین سازمان دولتی، بانک جهانی و شماری از نهادهای پژوهشی تأمین مالی می‌شود. بر پایه داده‌های پژوهشگاه تا سال ۲۰۲۲ تیم آن دربرگیرنده ۲۰ نفر کارکنان اصلی بوده و تیم جهانی آن از ۵ پژوهشگر اصلی، ۲۲ مدیر پروژه، ۳۳ مدیر منطقه‌ای، ۱۳۴ هماهنگ‌کننده کشوری و دستیار پژوهشی و ۳٬۵۰۰ کارشناس در کشورهای گوناگون تشکیل شده‌است. به گفته پژوهشگاه این یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های گردآوری داده‌های پژوهشی در حوزه علوم اجتماعی به‌شمار می‌رود.

دانیل هگدوش دانشمند علوم سیاسی وی-دم را «مهم‌ترین ارائه‌دهنده داده‌های کمّی مردم‌سالاری برای پژوهش‌های دانشگاهی» توصیف کرده‌است.

## شاخص‌های مردم‌سالاری

پژوهشگاه وی-دم شماری از مجموعه‌داده‌های پرآوازه را منتشر می‌کند که ویژگی‌های حکومت‌های گوناگون را توصیف می‌کنند. این مجموعه‌داده‌ها هر سال به‌روزرسانی و به‌رایگان در دسترس همگان گذاشته می‌شوند. این مجموعه‌داده‌ها در میان دانشمندان علوم سیاسی پرکاربرد هستند؛ زیرا آگاهی‌هایی دربارهٔ صدها متغیر نشانگر ارائه می‌دهند که همه جنبه‌های حکمرانی به‌ویژه کیفیت مردم‌سالاری، فراگیری و شاخص‌های اقتصادی را توصیف می‌کنند.

در مقایسه با دیگر سنجه‌های مردم‌سالاری (مانند مجموعه داده‌های پلیتی و گزارش آزادی در جهان از خانه آزادی) شاخص‌های پژوهشگاه وی-دم ریزدانه‌تر و جزئی‌تر هستند. تا سال ۲۰۲۰ این شاخص‌ها «بیش از ۴۷۰ نشانگر، ۸۲ شاخص میان‌رده و ۵ شاخص رده‌بالا را دربرمی‌گرفتند که ۲۰۲ نظام سیاسی را از سال ۱۷۸۹ تا ۲۰۱۹ پوشش می‌دادند». هر نشانگر به‌گونه مستقل دست‌کم از سوی ۵ کارشناس کشوری کدگذاری می‌شود و پژوهشگاه از ابزارهای روش‌شناختی برای پردازش پایایی و بازه اطمینان ارزیابی‌های کارشناسان بهره می‌گیرد.

پروژه وی-دم مردم‌سالاری را با پنج اصل رده‌بالا متمایز می‌کند: انتخاباتی، آزادی‌خواهانه، مشارکتی، مشورتی و برابری‌گرایانه. جنبه‌هایی که در آن بررسی می‌شوند عبارت‌اند از شیوه انتخاباتی کشور، استقلال قوه قضاییه، میزان آزادی محیط دانشگاهی، گشودگی جامعه مدنی و آزادی بیان رسانه‌ها.

پژوهشگاه همچنین ۵۹ نشانگر دیگر و چندین شاخص فرعی را بازنشر می‌کند که بخشی از آن‌ها با یاری شاخص‌های وی-دم ساخته شده‌اند.

### پروژه جامعه دیجیتال
«پروژه جامعه دیجیتال» (به انگلیسی: ) زیرمجموعه‌ای از نشانگرهای پیمایش وی-دم است که پرسش‌هایی دربارهٔ جایگاه سیاسی رسانه‌های اجتماعی و اینترنت مطرح می‌کند. این پروژه به‌ویژه شماری از پرسش‌های مرتبط با سانسور اینترنتی، اطلاعات نادرست آنلاین و قطع اینترنت را می‌سنجد.

## گزارش مردم‌سالاری
پژوهشگاه وی-دم هر ساله در ماه مارس «گزارش مردم‌سالاری» (به انگلیسی: ) را منتشر می‌کند که وضعیت مردم‌سالاری در جهان را با تمرکز بر مردم‌سالاری شدن و خودکامه‌سازی توصیف می‌کند. گزارش مردم‌سالاری، مجموعه‌داده‌ها، نوشتارهای علمی و مقاله‌های کاری همگی به‌رایگان از تارنمای پژوهشگاه که ابزارهای گرافیکی تعاملی نیز دارد قابل بارگیری هستند.

برای نمونه گزارش مردم‌سالاری ۲۰۱۸ از بیش از ۴۰۰ نشانگر مرتبط با مردم‌سالاری، حقوق بشر، حقوق شهروندی و سازوکارهای آزادی بهره گرفت که بر پایه رتبه‌بندی بیش از ۳٬۲۰۰ کارشناس از ۱۸۰ کشور تهیه شده بود.

در رتبه‌بندی شاخص‌های دموکراسی سال ۲۰۲۳ که پژوهشگاه منتشر کرد ۱۷۹ کشور گنجانده شدند. دانمارک، سوئد و استونی در صدر جدول و میانمار، کره شمالی و اریتره در پایین‌ترین جایگاه قرار داشتند.

## مجموعه‌داده دوره‌های دگرگونی نظام
مجموعه‌داده «دوره‌های دگرگونی نظام» (به انگلیسی: ؛ به اختصار ERT) دوره‌هایی از مردم‌سالاری‌شدن (آزادسازی خودکامگی، ژرفش مردم‌سالاری) و خودکامه‌سازی (پسرفت مردم‌سالارانه، پسرفت خودکامگانه) را در درون مجموعه‌داده وی-دم شناسایی و گردآوری می‌کند. پدیدآورندگان این مجموعه‌داده دوره‌های دگرگونی نظام را «بازه‌هایی که در آن‌ها یک کشور دچار دگرگونی‌های پایدار و چشمگیر در پیوستار مردم‌سالاری-خودکامگی می‌شود» مفهوم‌سازی کرده‌اند.

## مجموعه‌داده وی-پارتی
مجموعه‌داده «گونه‌های هویت و سازمان حزبی» (به انگلیسی: ) پایگاه داده‌ای است که پژوهشگاه وی-دم نگهداری می‌کند و مواضع سیاسی و ساختارهای احزاب سیاسی سراسر جهان را پی‌گیری می‌کند. این پایگاه داده احزابی را دربرمی‌گیرد که در نظام سیاسی خود بیش از ۵ درصد آرا را در بازه ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۹ کسب کرده‌اند و ۱۶۹ کشور را پوشش می‌دهد.

مجموعه‌داده وی-پارتی شاخص‌هایی از ضدکثرت‌گرایی، پوپولیسم، بُعد فرهنگی و طیف چپ-راست اقتصادی را دربرمی‌گیرد. شاخص ضدکثرت‌گرایی به‌صورت نبود پایبندی به فرایند مردم‌سالارانه، بی‌احترامی به حقوق بنیادین اقلیت‌ها، شیطان‌سازی از رقیبان و پذیرش خشونت سیاسی تعریف شده‌است. این مجموعه‌داده نشان می‌دهد که خودکامه‌سازی بیشتر در حالت ضدکثرت‌گرایی و پوپولیسم بالا رخ می‌دهد.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای رسمی پژوهشگاه وی-دم
* تارنمای رسمی پروژه جامعه دیجیتال

رده:مراکز پژوهشی در سوئد
رده:دانشگاه یوتبری