مهره سوئیج

**مهره سوئیج** (انگلیسی: Swage Nut) یا **مهره خود-پرچ‌شونده** (انگلیسی: Self-Clinching Nut) نوعی مهره یا بوش رزوه‌دار است که روی ورق فلزی استفاده می‌شود.

این مهره به‌صورت دائمی با تغییر شکل دادن (پرچ کردن) فلز اطراف خود، به ورق فلزی متصل می‌شود. معمولاً مهره سوئیج از فلز سختی مانند فولاد ضدزنگ ساخته می‌شود و درون سوراخی از پیش‌سوراخ‌شده در یک فلز نرم‌تر و چکش‌خوار مانند آلومینیوم قرار می‌گیرد. 

ساقه‌ی این مهره سه قطر متفاوت دارد:

* **قطر اصلی** که تقریباً هم‌اندازه سوراخ است و به‌خوبی در آن جا می‌گیرد.
* **یک بخش باریک‌تر** با قطر کمتر (Undercut).
* بندانگشتی|یک جفت مهره سوئیج که برای پذیرش پیچ‌های 8-32 رزوه شده‌اند. به شیار باریک درست بالای حلقه پرچ‌کننده در مهره سمت چپ توجه کنید.**یک حلقه دندانه‌دار (سرتخت) با قطر بزرگ‌تر** که به آن حلقه پرچ‌کننده گفته می‌شود.

وقتی این حلقه پرچ‌کننده با استفاده از پرس دستی (Arbor Press) یا با سفت کردن یک پیچ از داخل مهره، به داخل فلز نرم‌تر فشرده می‌شود، فلز اطراف به‌صورت پلاستیکی تغییر شکل داده و در شیار حلقه قفل می‌شود. این کار باعث می‌شود مهره در سوراخ محکم شود. شیارها یا دندانه‌های روی حلقه (Knurling) برای این مرحله ضروری نیستند، اما باعث می‌شوند مهره پس از نصب نچرخد.

این روش، روشی محبوب برای ایجاد رزوه‌های قوی و تحمل‌کننده بار در ورق‌های نسبتاً نازک است. انواع تجاری این مهره‌ها برای ورق‌های فلزی رایج مانند فولاد نرم، فولاد ضدزنگ و آلومینیوم موجود هستند و می‌توانند دارای پوشش‌های مقاوم در برابر خوردگی باشند.
بندانگشتی|تصویر دو عدد مهره سوئیج
بندانگشتی|تصویری از یک مهره سوئیج برش خورده
مهره‌های خود-پرچ‌شونده در استاندارد هوافضا NASM45938 توصیف شده‌اند که جایگزین مشخصات نظامی MIL-N-45938 شده است.

## تاریخچه
تاریخچه مهره سوئیج به نیاز صنعت برای ایجاد رزوه‌های محکم در ورق‌های نازک فلزی برمی‌گردد. پیش از معرفی این فناوری، روش‌های سنتی مانند پرچ‌کردن یا استفاده از مهره‌های معمولی نیازمند دسترسی به هر دو طرف قطعه و صرف زمان و نیروی بیشتری بود. در اواسط قرن بیستم، با گسترش صنایع هوافضا و الکترونیک، نیاز به اتصالات سبک، مقاوم و سریع‌النصب بیشتر شد. در همین دوره، طراحی نوینی معرفی شد که با استفاده از تغییر شکل پلاستیک فلز نرم اطراف مهره، آن را به‌طور دائمی در جای خود قفل می‌کرد. این ایده باعث شد نصب تنها با دسترسی از یک سمت ورق ممکن شود و مقاومت مکانیکی بالایی ایجاد گردد. به مرور، شرکت‌های مختلف این فناوری را توسعه دادند و استانداردهایی مانند NASM45938 در حوزه هوافضا جایگزین مشخصات نظامی پیشین شدند. امروزه مهره‌های خودپرچ‌شونده در صنایع مختلف از خودروسازی تا تجهیزات الکترونیکی به‌عنوان یک راه‌حل سریع، مطمئن و اقتصادی برای ایجاد رزوه در ورق‌های نازک به کار می‌روند.

## نحوه نصب
برای نصب یک مهره سوئیج یا خودپرچ‌شونده، باید چند نکته کلیدی را رعایت کرد تا اتصال هم محکم باشد و هم رزوه‌ها آسیب نبینند.
بندانگشتی|شماتیک نحوه نصب یک مهره سوئیج بصورت مرحله به مرحله
ابتدا باید سوراخی با قطر دقیق مطابق با مشخصات سازنده در ورق ایجاد شود. این سوراخ بهتر است با پانچ ایجاد شود تا لبه‌های آن تیز و بدون پخ‌خوردگی باقی بماند، چون همین لبه‌ها هنگام پرچ شدن به داخل شیار مهره جریان پیدا می‌کنند و آن را قفل می‌کنند. سپس مهره از سمت مناسب (معمولاً سمت پانچ‌شده) در سوراخ قرار می‌گیرد، به‌طوری که حلقه پرچ‌کننده یا بخش دندانه‌دار آن رو به فلز باشد و کاملاً عمود بر سطح ورق قرار گیرد.

در مرحله بعد، با استفاده از یک پرس دستی، هیدرولیک یا هر ابزار فشاردهنده‌ای که بتواند نیرو را به‌صورت یکنواخت و موازی وارد کند، فشار لازم اعمال می‌شود. این فشار باعث می‌شود فلز نرم اطراف حلقه پرچ‌کننده تغییر شکل داده و در شیار زیر سر مهره قفل شود. در پایان، سر مهره باید هم‌سطح با سطح ورق باشد و هیچ فاصله یا لقّی باقی نماند.

نکته مهم این است که از ضربه چکشی استفاده نشود، چون ضربه ناگهانی اجازه نمی‌دهد فلز به‌درستی جریان پیدا کند و اتصال ضعیف می‌شود. همچنین نباید فشار بیش از حد وارد کرد، چون ممکن است رزوه‌ها له شوند یا ورق تاب بردارد. رعایت فاصله مناسب از لبه ورق و تمیز بودن محل نصب هم برای دوام و استحکام اتصال ضروری است.

## کاربردها
مهره‌های سوئیج یا خودپرچ‌شونده به دلیل ایجاد رزوه‌های محکم و دائمی در ورق‌های نازک، در طیف گسترده‌ای از صنایع به کار می‌روند و جایگزین بسیاری از روش‌های سنتی اتصال شده‌اند.

در صنعت خودروسازی، این مهره‌ها برای اتصال قطعات بدنه، پنل‌های داخلی، براکت‌ها و بخش‌هایی که نیاز به رزوه مقاوم دارند ولی ضخامت ورق کم است، استفاده می‌شوند. در صنایع الکترونیک و تجهیزات مخابراتی، برای نصب بردهای مدار، محفظه‌ها و قاب‌های فلزی کاربرد دارند، چون هم فضای کمی اشغال می‌کنند و هم امکان مونتاژ و دمونتاژ مکرر را بدون آسیب به رزوه فراهم می‌سازند.

در حوزه هوافضا و تجهیزات نظامی، به دلیل وزن کم، مقاومت بالا و قابلیت اطمینان، این مهره‌ها برای اتصال پنل‌های آلومینیومی، محفظه‌های تجهیزات و ساختارهای سبک‌وزن استفاده می‌شوند. در صنعت لوازم خانگی نیز برای اتصال قطعات داخلی و خارجی دستگاه‌هایی مانند ماشین لباسشویی، یخچال و اجاق گاز به کار می‌روند، جایی که نیاز به رزوه مقاوم در ورق‌های نازک وجود دارد.

همچنین در تجهیزات پزشکی، سیستم‌های تهویه و سرمایش، سازه‌های فلزی سبک، تابلوهای برق و حتی سازه‌های نمایشگاهی، این مهره‌ها به دلیل سرعت نصب، دوام بالا و مقاومت در برابر گشتاور و نیروی کششی، انتخابی محبوب هستند.

## مقایسه

## جستارهای وابسته

* رزوه زنی
* قلاویزه و حدیده
* ماشین کاری
* تراشکاری

## منابع

رده:ماشین‌کاری