کلیسای جامع مونتزا

**کلیسای جامع مونتزا** () که اغلب در انگلیسی با نام کلیسای مونزا شناخته می‌شود، ساختمان مذهبی اصلی مونتزا در ایتالیا است. برخلاف اکثر دوئومی‌ها، این کلیسا در واقع یک کلیسای جامع نیست، زیرا مونزا همیشه بخشی از اسقف‌نشینی کاتولیک رومی میلان بوده است، اما تحت نظارت یک کشیش اعظم است که حق استفاده از برخی لباس‌های اسقفی از جمله تاج و انگشتر را دارد. این کلیسا همچنین به دلیل وقفش به یحیی تعمید دهنده، **باسیلیکای سن جیووانی باتیستا** نیز نامیده می‌شود چراکه به یحیی تعمیددهنده تقدیم شده است..

## تاریخچه
این کلیسا که در اصل تا سال ۶۰۳ میلادی، زمانی که آدالوالد، وارث تاج و تخت لومبارد، توسط سِکوندس از نون در اینجا غسل تعمید داده شد، تکمیل شده بود، اعتقاد بر این است که در اواخر قرن ششم توسط ملکه لومبارد ایتالیا، تئودلیندا، به عنوان یک کلیسای سلطنتی برای خدمت به کاخ مجاور، سفارش داده شده است. طبق افسانه، او نذر کرده بود که کلیسایی وقف یحیی بسازد و هنگام اسب‌سواری در امتداد سواحل رودخانه لامبرو، کبوتری او را متوقف کرد که به او گفت *مودو* (به لاتین به معنای "اکنون") و او پاسخ داد *اتیا* (به معنای "بله"). خود مونتزا در ابتدا با نام *مودوئتیا* شناخته می‌شد.

در سال ۵۹۵ میلادی، وی یک اوراکولوم (نمازخانه/کلیسای کوچک) با نقشه‌ای بر اساس صلیب یونانی بنا کرد؛ امروزه از آن بنا تنها دیوارها باقی مانده است. ملکه در همین مکان به خاک سپرده شد، جایی که اکنون در راهروی میانی سمت چپ کلیسا قرار دارد. بر بقایای همان اوراکولوم، در قرن سیزدهم کلیسای تازه‌ای برپا گردید. این کلیسا از سال ۱۳۰۰ میلادی به‌صورت باسیلیکا و با طرح صلیب لاتین و یک تیبوریوم هشت‌ضلعی بازسازی شد. در اواخر قرن چهاردهم، نمازخانه‌های جانبی به مجموعه افزوده شدند و هم‌زمان، نمای غربی کلیسا به سبک پیسان-گوتیک، با سنگ مرمر سفید و سبز و بر اساس طرح‌های «ماتئو دا کامپیونه»، آغاز گردید.

از قرن شانزدهم، جایگاه گروه کر و سقف مرمت شدند. متعاقباً، دیوارها و طاق‌ها با نقاشی‌های دیواری و گچ‌بری تزئین شدند. برج ناقوس در سال ۱۶۰۶ ساخته شد. در قرن هجدهم، یک گورستان در سمت چپ آن الحاق شد.

## نمای غربی
نمای عظیم غربی توسط شش لزن (نوارهای کار شده) به پنج قسمت تقسیم شده است که هر کدام توسط یک خیمه که یک مجسمه را در خود جای داده است، پوشانده شده است. نما دارای چندین پنجره چند لایه است که در مرکز آن، یک پنجره بزرگ گل رز با طرحی الهام گرفته از سقف‌های عتیقه رومی قاب گرفته شده و با گل‌های رز، ماسک و طرح‌های ستاره‌ای تزئین شده است.
پرونده:Lunetta_Duomo.JPG|جایگزین=Lunette over the portal|لونِت بر فراز پورتال
پرونده:Rosone_Duomo_Monza.jpg|جایگزین=The rose window|پنجره گل رز

بندانگشتی|نقشه کلیسای جامع مونزا. مقیاس ۰:۱۰ متر. (الف) منبر چوبی اثر کارلو آماتی (۱۸۰۸)، (ب) منبر انجیلی اثر ماتئو دا کامپیونه، (ج) کلیسای کوچک سنت کاترین، (د) کلیسای کوچک سنت روخ و سباستین، (ه) کلیسای کوچک گردن‌زنی، (و) کلیسای کوچک سنت آنتونی، (ز) جناح راست، (ح) کلیسای کوچک بانوی تسبیح، (چپ) کلیسای کوچک پیشوای کلیسا، (م) محراب کلیسا، (ن) کلیسای کوچک تئودولیندا، (اُ) جناح چپ، (پ) خزانه بزرگ کلیسا، (س) خزانه کوچک کلیسا، (راست) کلیسای کوچک سنت استفان، (س) کلیسای کوچک کورپوس دومینی، (ت) کلیسای کوچک سنت لوسی، (ی) کلیسای کوچک باپتیستری، (و) حیاط کوچک، (ز) گورستان کوچک

## نمای داخلی
این کلیسا دارای یک شبستان و دو راهرو است که توسط ستون‌های هشت ضلعی با سرستون‌های رومی و ستون‌های گرد با سرستون‌های باروک از هم جدا شده‌اند. این کلیسا به محراب‌های بزرگی ختم می‌شود و مجموعه‌ای از نمازخانه‌ها دارد که به راهروها باز می‌شوند.

تزئینات دیواری به طرز چشمگیری سبک باروک دارند. از دیگر آثار هنری می‌توان به گروه کر اثر ماتئو دا کامپیونه، محراب بلند اثر آندره‌آ آپیانی و نقاشی‌های دیواری محراب و ایوان کلیسا اثر جوزپه مدا و جوزپه آرچیمبولدو اشاره کرد.

## کلیسای تئودلیندا
جدا از تاج آهنین، مشهورترین جاذبه کلیسا، کلیسای کوچک تئودلیندا است. این کلیسا دارای نقاشی‌های دیواری قرن پانزدهم از کارگاه زاواتاری است که داستان‌هایی از زندگی ملکه، مانند ماجرای کبوتر، پیشنهاد ازدواج او، ملاقات او با شوهر اولش، آوتاری، مرگ دومی در نبرد و ازدواج جدید او با آگیلوف را به تصویر می‌کشد. همه چهره‌ها با لباس‌های فاخری که مختص دوران ویسکونتی است، به تصویر کشیده شده‌اند.

این طاق با تصاویر قرن چهاردهمی از قدیسان و مبلغان انجیل که بر تخت نشسته‌اند تزئین شده است. در طاق بیرونی دیگر، تئودلیندا به همراه درباریانش در حال تکریم سنت جان باپتیست به تصویر کشیده شده‌اند.

## نگهبان آلاباردیر
یکی از امتیازات باستانی و غیرمعمول کلیسای جامع، حق استخدام نگهبانان مسلح تشریفاتی، مشابه گارد سوئیسی پاپ در واتیکان است. این نگهبانان که به دلیل نیزه‌هایی که حمل می‌کنند، به *آلاباردیری* معروف هستند، تاریخ تأسیس آنها در فرمانی از ماریا ترزا از اتریش در سال ۱۷۶۳ به عنوان «کهن» توصیف شده است. یونیفرم آنها به سبک قرن هجدهم، از پشم آبی با نوارهای طلایی و سگک کمربندی با تصویر تاج آهنین، از آنچه در فرمان تصویب شده بود، بدون تغییر مانده است، به جز اینکه از دوره ناپلئون، کلاه دوگوش جایگزین کلاه سه‌گوش قبلی شده است.

## زنگ‌ها
برج ناقوس محل اجرای کنسرتی از ۸ ناقوس در گام دیاتونیک ماژور لا است. ناقوس‌ها در سال ۱۷۴۱ توسط بارتولومئو بوزی میلانی، که ناقوس‌های کلیسای سنت آمبروجیو را نیز ساخته است، با هم ترکیب شدند. برج ناقوس دارای ویژگی استفاده از سیستم صدای ناقوس معروف به "swing" (به ایتالیایی "slancio") است، که یک استثنا در اسقف‌نشین میلان است که به جای آن از سیستم "Ambrosian" استفاده می‌کند.

## منابع

رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده
رده:کلیساهای جامع در لمباردی
رده:کلیساهای سده ۶ (میلادی)
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای منابع به زبان ایتالیایی (it)