کلاه فویلی

**کلاه [[فویل]]ی** نوعی کلاه است که از یک یا چند ورقهٔ فویل قلع یا ورق آلومینیومی ساخته می‌شود، یا کلاه معمولی‌ای است که درون آن با فویل پوشانده شده‌است. باور بر این است که چنین کلاهی می‌تواند مغز را در برابر تهدیدهایی مانند میدان الکترومغناطیسی، کنترل ذهن و خواندن ذهن محافظت کند. تصورِ استفاده از کلاه‌های دست‌ساز برای این نوع محافظت، به یک کلیشه و اصطلاحی برای اشاره به پارانویا، توهم آزار، و باور به شبه‌علم و نظریه توطئه بدل شده‌است.

در کشورهای انگلیسی‌زبان، واژهٔ «فویل قلع» در واقع یک غلط مصطلح برای آلومینیوم است؛ زیرا در گذشته، فویل‌های فلزیِ بسته‌بندی از قلع ساخته می‌شدند، اما بعدها با آلومینیوم جایگزین شدند.
## خاستگاه
برخی افراد — که به آن‌ها «کلاهِ فویلی‌به‌سرها» گفته می‌شود — باور دارند چنین کلاه‌هایی از کنترل ذهن توسط دولت‌ها، جاسوسان، تبهکاران سازمان‌یافته، شرکت‌ها، موجودات فرازمینی یا نیروهای ماورایی که از ادراک فراحسی یا اثر شنیداریِ مایکروویو بهره می‌برند، جلوگیری می‌کند. در کشورهای گوناگون، کسانی که خود را افراد هدف‌گرفته‌شده می‌دانند و گمان دارند تحت نظارت یا آزار دولتی، شرکتی یا مجرمانه هستند، وب‌سایت‌ها، تماس‌های گروهی و نشست‌هایی حمایتی برای گفت‌وگو دربارهٔ نگرانی‌های خود (از جمله ایدهٔ پوشش محافظ برای سر) ایجاد کرده‌اند.

*نشریهٔ وایس* نوشته‌است که ریشهٔ کلاه فویلی در فرهنگ عامه را می‌توان به داستان کوتاه عجیب و آینده‌نگرانه‌ای از سال ۱۹۲۷ به قلم جولیان هاکسلی با نام *[[پادشاه کشت‌بافتی]]* بازگرداند. در این داستان، شخصیت اصلی با استفاده از کلاهی فلزی از کنترل ذهنی دانشمندِ شرور جلوگیری می‌کند.

با گذر زمان، اصطلاح «کلاه فویلی» به‌طور فزاینده‌ای با پارانویا و نظریهٔ توطئه پیوند یافته‌است.

## مبنای علمی
تابش الکترومغناطیسی و سلامت|تأثیر تابش‌های الکترومغناطیسیِ قوی بر سلامت از دیرباز مورد مطالعه و مستندسازی قرار گرفته‌است. کارایی یک پوشش فلزی در مسدود کردن تابش الکترومغناطیسی به ضخامت فویل بستگی دارد، که این امر بر اساس «اثر پوستی» رسانا برای بازهٔ بسامدیِ خاصی از تابش تعیین می‌شود. برای فویلی از جنس آلومینیوم با ضخامت نیم‌میلی‌متر، تابش‌هایی با بسامد بالاتر از حدود ۲۰ کیلوهرتز (از جمله باند ای‌اِم و باند اف‌اِم) تا حدی مسدود می‌شوند. با این حال، فویل آلومینیوم در چنین ضخامت‌هایی به‌صورت تجاری تولید نمی‌شود؛ از این‌رو، برای دستیابی به این اثر باید چندین لایه فویل روی‌هم قرار گیرد.

آلن اچ. فری در سال ۱۹۶۲ کشف کرد که اثر شنیداریِ مایکروویو (یعنی صداهایی که بر اثر دریافت سیگنال‌های الکترومغناطیسی در بسامد رادیویی ایجاد می‌شوند و به‌صورت تق‌تق یا وزوز شنیده می‌شوند) را می‌توان با قرار دادن تکه‌ای توری سیمی (و نه فویل) در بالای لوب گیجگاهی مسدود کرد.

در یک پژوهش طنزآمیز توسط گروهی از دانشجویان مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در سال ۲۰۰۵ نشان داده شد که کلاه‌های فویلی در بیشتر بازهٔ بسامدهای آزمایش‌شده از امواج رادیویی محافظت می‌کنند، اما در برخی بسامدهای خاص مانند ۱٫۲ و ۲٫۶ گیگاهرتز، شدت امواج را افزایش می‌دهند.

## در فرهنگ عامه
بندانگشتی|دو مرد در حالی که کلاه فویلی بر سر دارند.
دنیل ویلسون در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۶ در مجلهٔ ماورایی *[[فورتیَن تایمز]]* اولین بار به «ابزار الکتریکیِ عایق که در هنگام اندیشیدن دور سر پیچیده می‌شود» در کتاب غیرداستانیِ غیرمعمول سال ۱۹۰۹ با عنوان *آگاهی اتمی* اشاره کرده‌است. نویسندهٔ این کتاب، که خود را «روشن‌بین» می‌نامید و با نام مستعار «جیمز باثرست» شناخته می‌شد، باور داشت چنین پوششی برای «نگه‌داشت افکار و ایده‌ها» در برابر «برخوردهای تله‌پاتیکیِ ذهنیِ بیرونی» کارایی ندارد.

کلاه‌های فویلی در فیلم‌هایی چون *[[نشانه‌ها (فیلم)|نشانه‌ها]]* (۲۰۰۲)، *[[نفرین (فیلم ۲۰۰۵)|ناروی: نفرین]]* (۲۰۰۵)، و *[[فیوچراما: در دل سبز وحشیِ فراسوی آینده]]* (۲۰۰۹) نیز دیده می‌شوند. در مجموعهٔ تلویزیونی *[[نگهبانان (مجموعه تلویزیونی)|واچمن]]* (۲۰۱۹) از شبکهٔ اچ‌بی‌او، شخصیت «وِید تیلمن/آینه‌نما» افسر پلیسی است که ماسکی از فویل بازتابی بر چهره دارد و در زمان استراحت نیز کلاهی با آستر فویلی بر سر می‌گذارد تا ذهن خود را از «حملات روانیِ بیگانگان» محافظت کند.

طبق گزارش‌ها در سال ۲۰۲۴، گروهی از معلمان در استان ورونژ روسیه با کلاه‌های فویلی در عکس‌هایی ظاهر شدند. این ماجرا حاصل شوخی هنرمند بلاروسی «ولادیسلاو بوخان» بود که خود را به‌عنوان مقام رسمی از حزب روسیه متحد جا زد. او «دستورالعملی» برای مدارس محلی فرستاد که از معلمان می‌خواست کارگاهی با عنوان «کلاه‌خود میهن» برگزار کنند، شامل آموزش ساخت کلاه‌های فویلی به‌عنوان «پویشی میهن‌پرستانه» برای «محافظت در برابر پرتوهای ماهواره‌های ناتو». شاخهٔ محلی وزارت آموزش روسیه از معلمان بابت نشان دادن «روحیهٔ میهن‌دوستانه، تعهد قوی و رویکردی خلاقانه در انجام وظیفه» تمجید کرد، هرچند ماجرا در واقع یک شوخی بود.

## پانویس

## منابع

رده:کنترل ذهن
رده:پارانویا
رده:کلمات ناسزا برای اشاره به افراد
رده:تجهیزات حفاظتی
رده:شبه‌علم