منطقه آزاد تجاری-صنعتی قشم

**منطقه آزاد تجاری - صنعتی قشم** یکی از مناطق آزاد ایران است که در استان هرمزگان قرار دارد. اداره امور آن برعهده سازمانی است که مسئولیت‌هایش از سوی شورای عالی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی کشور تهیه و تصویب شده‌است‌ و در سال ۱۳۷۲ راه اندازی شد.

**منطقه آزاد تجاری-صنعتی قشم** یکی از مناطق آزاد ایران است که در استان هرمزگان و در جزیرهٔ قشم واقع شده است. ادارهٔ این منطقه بر عهدهٔ **سازمان منطقه آزاد قشم** است؛ سازمانی که وظایف و اختیارات آن بر اساس مصوبات شورای عالی مناطق آزاد تجاری–صنعتی و ویژهٔ اقتصادی کشور تعیین شده است. این منطقه آزاد به‌طور رسمی در سال ۱۳۷۲ با تصویب دولت و مجلس شورای اسلامی فعالیت خود را آغاز کرد.

## موقعیت جغرافیایی
جزیرهٔ قشم با مساحتی حدود ۱۴۰۰ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین جزیرهٔ خلیج فارس به‌شمار می‌رود. این جزیره در فاصلهٔ حدود ۳۷ کیلومتری از بندرعباس قرار دارد و در شمال تنگهٔ هرمز واقع شده است. قرارگیری قشم در مسیر راه‌های اصلی دریایی میان خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند، به آن موقعیتی راهبردی در حوزهٔ حمل‌ونقل و تجارت دریایی بخشیده است. این موقعیت باعث شده است که بخش قابل توجهی از خطوط کشتیرانی منطقه‌ای و بین‌المللی با جزیرهٔ قشم در ارتباط باشند.

## تاریخچه
مطالعات اولیه برای ایجاد منطقهٔ آزاد در قشم در اواخر دههٔ ۱۳۶۰ انجام شد و در سال ۱۳۶۹ محدوده‌ای به وسعت حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع برای شکل‌گیری منطقهٔ آزاد تجاری–صنعتی قشم در نظر گرفته شد. هدف از ایجاد این منطقه، کمک به برقراری عدالت اجتماعی، کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای، و ارتقای شاخص‌های توسعه در استان هرمزگان بود. سرانجام سازمان منطقه آزاد قشم در سال ۱۳۷۲ به‌طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.

## اهداف و کارکردها
هدف اصلی از ایجاد منطقه آزاد تجاری–صنعتی قشم، تبدیل این جزیره به یکی از قطب‌های راهبردی کشور در حوزه‌های انرژی، صنعت و تجارت بین‌المللی بوده است. از جمله اهداف اعلام‌شده برای این منطقه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* توسعهٔ ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی
* گسترش تجارت و خدمات بازرگانی
* توسعهٔ صنایع انرژی‌بر، نفت، گاز و پتروشیمی
* سرمایه‌گذاری در صنایع مبتنی بر منابع دریایی و زیست‌فناوری
* توسعهٔ گردشگری، شیلات و صید صنعتی
* ایجاد و گسترش خدمات پشتیبان صنعت نفت و پارک‌های انرژی

## مزایا و ظرفیت‌ها
منطقه آزاد قشم به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی، اقتصادی و زیرساختی، دارای مزایای متعددی است، از جمله:

* دسترسی مستقیم به آبراه‌های بین‌المللی و مسیرهای اصلی کشتیرانی
* نزدیکی به بازار داخلی ایران و بازارهای خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی
* وجود سواحل عمیق و مناسب برای احداث اسکله‌های بزرگ و بنادر تجاری
* قرارگیری در مرکز بازار انرژی جهان و مجاورت با ذخایر عظیم نفت و گاز
* سهولت دسترسی به بندرعباس از طریق مسیرهای دریایی و هوایی
* برخورداری از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری مانند جنگل‌های حرا و سواحل جنوبی
* داشتن حدود ۲۶۰ کیلومتر نوار ساحلی و اراضی گسترده برای توسعهٔ صنعتی و تجاری
* ظرفیت بالا در زمینهٔ پرورش و بهره‌برداری از آبزیان دریایی
* ثبات نسبی سیاسی و اجتماعی و سابقهٔ تاریخی فعالیت‌های بازرگانی
* دسترسی به نیروی کار ماهر و غیرماهر و تسهیل قوانین اشتغال

## شرکت‌ها و نهادهای وابسته
سازمان منطقه آزاد قشم دارای شرکت‌ها و نهادهای تابعه و وابسته متعددی است که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
*شهرک صنعتی طولا
* شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌های منطقه آزاد قشم
* مرکز بین‌المللی رشد قشم
* شرکت پالایشگاه نفت ستاره قشم
* شرکت سوخت‌رسانی و خدمات کشتیرانی ستاره قشم
* شرکت عمران قشم
* شرکت مشعل گاز قشم
* مؤسسهٔ آموزش عالی غیردولتی–غیرانتفاعی قشم
* شرکت نظارت بر ضوابط بهداشت انسانی و استاندارد قشم
* شرکت آب، برق و تأسیسات قشم
* شرکت سرمایه‌گذاری و توسعهٔ قشم

## گردشگری
* منطقه نمونه گردشگری هامون (قشم)
* ژئوپارک قشم

## جستارهای وابسته

* مناطق آزاد تجاری ایران
* فهرست مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران
* جزیرهٔ قشم
* منطقه آزاد تجاری-صنعتی کیش

* منطقه ویژه اقتصادی بندر شهید رجایی (شهرستان بندرعباس)
* منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس صنایع معدنی و فلزی (شهرستان بندرعباس)
* منطقه ویژه اقتصادی کشتی‌سازی خلیج فارس (شهرستان بندرعباس)
* منطقه ویژه اقتصادی پارسیان
* منطقه ویژه اقتصادی لاوان

## منابع

رده:اقتصاد ایران
رده:جغرافیای استان هرمزگان
رده:خلیج فارس
رده:شهرستان قشم
رده:مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران
رده:جزیره قشم