سان باسیلیو د پالنکه

**سن باسیلیو د پالنکه** یا **پالنکه د سان باسیلیو**، که اغلب توسط مردم محلی به سادگی **پالنکه** نامیده می‌شود، روستایی است به نام پالنکه و بخشی از شهرداری ماهاتس، بولیوار در شمال کلمبیا قرار دارد. پالنکه اولین شهر آزاد شده آفریقایی در قاره آمریکا بود و در سال ۲۰۰۵ توسط یونسکو به عنوان شاهکار میراث شفاهی و ناملموس بشریت اعلام شد.

## تاریخچه
اسپانیایی‌ها آفریقایی‌ها را در آمریکای جنوبی از طریق دره رودخانه ماگدالنا به بردگی گرفتند. دهانه آن نزدیک به بندر مهم کارتاخنا د ایندیاس است که کشتی‌هایی پر از آفریقایی‌ها به آنجا می‌رسیدند. در سال ۱۵۹۹، حدود ۳۰ برده فراری به رهبری کاپیتان بنکوس بیوهو به جنگل گریختند. گروه مارون‌ها اولین لشکرکشی ۲۰ نفره مسلح اعزامی علیه خود را شکست دادند و خوان گومز رهبر این لشکر را کشتند. چند سال پس از فرار نیروهای کاپیتان بنکوس، آنها بین باتلاق ماتونا و کانال دیکه سرگردان بودند. بنکوس بیوهو در یکی از حملات خود به جنوب، قطعه زمینی پیدا کرد که شرایط ایده‌آلی برای ایجاد یک سکونت‌گاه را مهیا می‌کرد. در این سکونت‌گاه پادشاه بنکوس-بیوهو سلسله خود را به همراه همسرش ملکه ویوا در حدود سال ۱۶۰۰ در ماتونا تأسیس کرد. از آنجایی که آنها این مکان را با پرچین‌ها محصور کردند، این مکان همچنین پالنکه (به اسپانیایی به معنای پرچین، حصار چوبی) نامیده شد. هرچند سال دقیق آن مشخص نیست، اما طبق روایات اسطوره‌ای-تاریخی، پالنکه در سال ۱۶۰۳ تأسیس شد. این سال تاریخی است که در مجسمه بنکوس بیوهو در میدان اصلی پالنکه حک شده است. این روستا ابتدا با نام پالنکه د سن میگل آرکانجل نامگذاری شد. این جامعه خرمایی «از بوزالس (یعنی افراد متولد آفریقا) و همچنین کریول‌ها (یعنی افراد متولد دنیای جدید) تشکیل شده بود که بسیاری از آنها قبلاً در پالنکه‌های مجاور دیگر ساکن بودند». تنها یک قرن بعد، در ژانویه ۱۷۱۳، این مکان در زمانی که طبق سوابق، جامعه خرمایی ۱۳۷خانه داشت به سن باسیلیو مگنو تغییر نام داد.

بیوهو نقش مهمی در ایجاد این جامعه داشت. او خود را پادشاه بنکوس اعلام کرد و پالنکوی او تعداد زیادی از فراریان را برای پیوستن به جامعه خود جذب کرد. اسپانیایی‌ها با بیوهو به توافق رسیدند، اما بعداً او را دستگیر کردند و پس از اینکه او را به توطئه علیه اسپانیایی‌ها متهم کردند، در سال ۱۶۲۱ او را به دار آویختند.

در طول سال‌ها، مردم پالنکه تلاش کردند تا تمام آفریقایی‌های برده‌شده را که به کارتاخنا می‌رسیدند آزاد کنند و کاملاً موفق بودند؛ بنابراین، سلطنت اسپانیا با صدور یک فرمان سلطنتی (۱۶۹۱) اعلام کرد که آزادی آفریقایی‌های پالنکه د سن باسیلیو را در صورت توقف استقبال از فراریان جدید تضمین می‌گردد. اما فراریان همچنان به فرار به سن باسیلیو ادامه دادند. در سال ۱۶۹۶، مقامات استعماری شورش دیگری را در آنجا سرکوب کردند و بین سال‌های ۱۷۱۳ تا ۱۷۱۷. در سال ۱۷۱۳، پس از یک دوره طولانی جنگ و مقاومت شدید از سوی جامعه پالنکه‌رو، اسقف آنتونیو ماریا کاسیانی یک *توافق‌نامه کوردیال* با آنها امضا کرد، سندی که به جامعه بردگان فراری حق مالکیت زمین‌هایشان را می‌داد، به شرطی که هیچ برده جدیدی را نپذیرند. پالنکه‌روها در نهایت از رعایت این توافق‌نامه خودداری کردند. در سال ۱۷۷۲ این جامعه از بردگان فراری در منطقه ماهاتس گنجانده شد، مشروط بر اینکه دیگر هیچ برده فراری دیگری را نپذیرند.

اگرچه تعداد این نوع جوامع محصور در محدوده قلمرو کلمبیا کاهش یافته است، با با این‌حال پالنکه به دلیل مقاومت بی‌وقفه خود همچنان منحصر به فرد است. لودمیلا یکی از بردگان فراری معتقد است که:

## روستا
بندانگشتی|فیستا در پالنکه
روستای پالنکه د سن باسیلیو جمعیتی حدود ۳۵۰۰ نفر دارد و در دامنه‌های کوه‌های مونتس د ماریا، در جنوب شرقی پایتخت منطقه‌ای، کارتاخنا، واقع شده است. کلمه «پالنکه» به معنای «شهر محصور» است و پالنکه د سن باسیلیو تنها یکی از جوامع محصور بسیاری است که توسط بردگان فراری به عنوان پناهگاه در قرن هفدهم تأسیس شد. از میان بسیاری از پالنکه‌های برده‌های فراری که قبلاً وجود داشتند، سن باسیلیو تنها شهری است که باقی مانده است. بسیاری از سنت‌های شفاهی و موسیقی ریشه در گذشته آفریقایی پالنکه دارند. آفریقایی‌ها تحت سیستم آسینتو به آمریکای اسپانیایی اعزام شدند.

روستای سن باسیلیو عمدتاً توسط آفریقایی-کلمبیایی‌هایی ساکن در آن شکل گرفته که نوادگان مستقیم آفریقایی‌های برده‌ای هستند که توسط اروپایی‌ها در طول استعمار قاره آمریکا به این مکان آورده شده‌اند و سنت‌های اجدادی خود را حفظ کرده‌اند و همچنین زبان خود، پالنکرو، را توسعه داده‌اند. در سال ۲۰۰۵، روستای پالنک د سن باسیلیو توسط یونسکو به عنوان شاهکار میراث شفاهی و ناملموس بشریت اعلام شد.

در روستای پالنکه د سن باسیلیو، بیشتر ساکنان آن سیاه‌پوست هستند و هنوز آداب و رسوم و زبان اجداد آفریقایی خود را حفظ کرده‌اند. در سال‌های اخیر، افرادی از تبار بومی که پیش از این به دلیل جنگ داخلی کلمبیا آواره شده بودند، در مرزهای پالنکه ساکن شده‌اند.

یکی از اولین مطالعات انسان‌شناسی ساکنان پالنکه د سن باسیلیو توسط انسان‌شناس نینا د فریدمن و عکاس ریچارد کراس در سال ۱۹۷۹ با عنوان «*ما نگومبه: گوئروروس‌ها و گانادروس‌ها در پالنکه»* منتشر شد.

در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساکنان سن باسیلیو د پالنکه در یک همه‌پرسی در مورد تبدیل شدن به یک شهر مستقل (شهرداری) رأی دادند. در حال حاضر، این شهر بخشی از شهرداری ماهاتس است.

## زبان پالنکرو
*نیویورک تایمز* در ۱۸ اکتبر ۲۰۰۷ گزارش داد که زبانی که در پالنکه صحبت می‌شود، تنها زبان کریول اسپانیایی‌زبان در آمریکای جنوبی است. از آنجایی که پالنکه یک زبان کریول است، دستور زبان آن به‌طور قابل توجهی با اسپانیایی متفاوت است و این زبان را برای اسپانیایی‌زبانان نامفهوم می‌کند. پالنکه‌رو تحت تأثیر زبان کیکونگو در کنگو و آنگولا و همچنین پرتغالی، زبان برده‌دارانی که مردم باکونگو را در قرن هفدهم به بردگی به آمریکای جنوبی آوردند، قرار گرفته است. اطلاعات دقیقی در مورد ریشه‌های مختلف پالنکه‌رو هنوز وجود ندارد و نظریه‌های مختلفی در مورد منشأ آن وجود دارد. در سال ۲۰۰۷، کمتر از نیمی از ۳۰۰۰ نفر از ساکنان این جامعه هنوز به زبان پالنکه‌رو صحبت می‌کنند.

یک زبان‌شناس متولد پالنکه‌رو در حال گردآوری واژگانی برای این زبان است و دیگران در حال گردآوری فرهنگ لغت پالنکه‌رو هستند. مدافعان پالنکه‌رو همچنان برای زنده نگه داشتن این زبان تلاش می‌کنند.

## ساکنان سرشناس
* بنکوس بیوهو
* آنتونیو سروانتس
* اواریستو مارکز
* ریکاردو کاردونا
* پرودنسیو کاردونا

## جستارهای وابسته
* شاهکارهای میراث شفاهی و ناملموس بشریت
* فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو
* کویلومبو
* مارون‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون
* یونسکو: فضای فرهنگی Palenque de San Basilio
*  وزارت فرهنگ کلمبیا: سن باسیلیو د پالنکه، میراث معنوی کلمبیا، 
* ویدیوی سی‌ان‌ان
* نیویورک تایمز: زبانی، نه کاملاً اسپانیایی، با پژواک‌های آفریقایی



## برای مطالعهٔ بیشتر
* پالنکه از دریچه‌ی قلبم: اولین سفر من، نوشته‌ی ویوین لیبرمن

رده:شاهکارهای شفاهی و ناملموس میراث بشری
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۱۹ (میلادی)