روابط مصر و فلسطین

**روابط مصر و فلسطین**، روابط دوجانبه بین جمهوری عربی مصر و دولت فلسطین است. جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر، از حامیان سرسخت آرمان فلسطین بود و از حق تعیین سرنوشت فلسطینی‌ها حمایت می‌کرد. اگرچه دولت مصر از زمان پیمان کمپ دیوید رابطه خوبی با اسرائیل داشته است، اما اکثر مصری‌ها به شدت از اسرائیل متنفرند و از رابطه نزدیک بین دولت‌های اسرائیل و مصر ناراضی هستند.

## روابط تاریخی
[جایگزین=|بندانگشتی|ناصر به همراه عرفات (راست) در [نشست ۱۹۷۰ اتحادیه عرب، یک روز قبل از مرگ عبدالناصر بر اثر حمله قلبی]]

### پیش از قرن بیستم
هیکسوس‌ها، یک گروه شامی باستانی، به مصر باستان حمله کردند و سلسله خود را در مصر تأسیس کردند. مصر بعداً هیکسوس‌ها را بیرون راند و در طول پادشاهی نوین مصر بر فلسطین حکومت کرد. مصر و فلسطین تا زمان جنگ محمدعلی پاشا علیه امپراتوری عثمانی توسط پادشاهی‌های خارجی اداره می‌شدند. پس از جنگ، مصر بر شام، از جمله فلسطین، حکومت می‌کرد، اما مالیات‌های بالا و خدمت اجباری منجر به شورش علیه حکومت مصر شد. مصر بعداً پس از جنگ دوم مصر و عثمانی از شام عقب‌نشینی کرد و وارد حوزه نفوذ بریتانیا شد، در حالی که عثمانی‌ها کنترل فلسطین را حفظ کردند.

### روابط مدرن
در طول جنگ جهانی اول، مصر در کنار بریتانیا قرار گرفت و با امپراتوری عثمانی در سینا و فلسطین جنگید. در طول جنگ، بیانیه بالفور حمایت بریتانیا از صهیونیسم، یک جنبش سیاسی برای ایجاد یک دولت یهودی در فلسطین، را اعلام کرد. صهیونیسم با ملی‌گرایی فلسطینی وارد درگیری شد و درگیری فلسطین و اسرائیل را آغاز کرد. مصر تحت سلطنت خاندان محمد علی در این درگیری از فلسطینی‌ها حمایت کرد. شورش فلسطین در سال ۱۹۳۶ توسط حزب سیاسی اسلام‌گرای مصری، اخوان‌المسلمین، حمایت شد و اعضای اخوان المسلمین به فدائیان فلسطین کمک کردند. مصر همچنین در سال ۱۹۴۸ به حمله اتحادیه عرب به اسرائیل پیوست و غزه را تصرف کرد. در حالی که کرانه باختری توسط اردن الحاق شد، مصر در عوض، تحت‌الحمایه سراسری فلسطین را در غزه ایجاد کرد که ادعای حاکمیت بر تمام فلسطین را داشت و توسط دولت سراسری فلسطین اداره می‌شد. مقامات مصری کنترل سیاسی دقیقی بر غزه داشتند.

پس از انقلاب ۱۹۵۲ مصر، بسیاری از فلسطینی‌ها ناصر را تنها فرد واقعی می‌دانستند که می‌توانست اسرائیلی‌ها را شکست دهد و بسیاری از آنها با او همدردی کرده و از او حمایت می‌کردند. مصر به حمایت از فلسطینی‌ها ادامه داد و در طول بحران سوئز، اسرائیل به غزه و سینا حمله کرد. تهاجم اسرائیل منجر به کشتار خان یونس شد، جایی که نیروهای دفاعی اسرائیل دویست فلسطینی را در خان یونس و رفح، که هر دو در غزه واقع شده بودند، به ضرب گلوله کشتند. در سال ۱۹۵۹، نوار غزه رسماً در جمهوری متحد عربی، یک اتحادیه سیاسی کوتاه مدت بین مصر و سوریه، ادغام شد. در سال ۱۹۶۲، دولت جمهوری متحد عربی یک شورای قانونگذاری فلسطین برای اداره غزه تأسیس کرد. در جریان اجلاس اتحادیه عرب در ژانویه ۱۹۶۴ در قاهره، سازمان آزادی‌بخش فلسطین یا ساف تأسیس شد. این سازمان شامل جناح‌های مختلف فلسطینی بود و اولین رهبر آن احمد الشقیری بود که مورد حمایت ناصر بود. هنگامی که سازمان آزادی‌بخش فلسطین در سال ۱۹۶۴ تأسیس شد، ناصر اعلام کرد که این سازمان بر غزه حکومت خواهد کرد، اما این قدرت هرگز در عمل اعطا نشد. یک سال بعد، خدمت سربازی برای ارتش آزادی‌بخش فلسطین برقرار شد.

اما پس از شکست مصر در جنگ شش‌روزه در ژوئن ۱۹۶۷، ناصر خواستار صلح با اسرائیل شد.&#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۲۲)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; اما متحدان سنتی او (سوریه، عراق، الجزایر و سازمان آزادیبخش فلسطین) با اقدامات اخیر او مخالفت کردند و یک «جبهه طرد» تشکیل دادند.

در ژانویه ۱۹۶۸، ناصر جنگ فرسایشی علیه اسرائیل را آغاز کرد و به نیروهای خود دستور داد تا حمله به مواضع اسرائیل در شرق کانال سوئز که اکنون مسدود شده بود را آغاز کنند. در همان ماه، او به شوروی‌ها اجازه داد تا تأسیسات دریایی را در پورت‌سعید، مرسی مطروح و اسکندریه بسازند. سپس در ماه مارس، حزب سیاسی فلسطینی فتح به رهبری یاسر عرفات، در اردن در نبردی که به نبرد کرامه معروف شد، با اسرائیل روبرو شد. ارتش اردن در نهایت از جنگجویان فتح حمایت کرد و اسرائیل را مجبور کرد تا بدون دستیابی به هدف استراتژیک خود - نابودی پایگاه فداییان فلسطینی - نیروهای خود را عقب بکشد؛ بنابراین، این نبرد به عنوان یک پیروزی اعراب بر اسرائیل تلقی شد و ناصر بلافاصله محمد حسنین هیکل را برای دعوت از عرفات به قاهره فرستاد. در آنجا، ناصر به جنبش فتح پیشنهاد کمک تسلیحاتی و مالی داد، اما به عرفات توصیه کرد که به صلح با اسرائیل و ایجاد یک کشور فلسطینی متشکل از کرانه باختری و نوار غزه فکر کند. ناصر عملاً رهبری «مسئله فلسطین» را به عرفات واگذار می‌کرد. در نهایت یاسر عرفات بعداً به عنوان رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین انتخاب شد. ناصر در سال ۱۹۶۹ به مذاکره در مورد توافق قاهره بین سازمان آزادی‌بخش فلسطین و دولت لبنان کمک کرد.

ساعاتی پیش از مرگ، ناصر در نشست ۱۹۷۰ اتحادیه عرب که در قاهره برگزار شد، پس از سپتامبر سیاه، میانجیگری برای انعقاد قرارداد صلح بین سازمان آزادیبخش فلسطین و اردن را بر عهده گرفت، اما پس از مرگ او، جانشینش انور سادات، پیمان کمپ دیوید را امضا کرد. این امر خشم جهان عرب را برانگیخت و منجر به اخراج مصر از اتحادیه عرب تا سال ۱۹۸۹ شد. عرفات از پیمان صلح انتقاد کرد و گفت: «بگذارید هر چه می‌خواهند امضا کنند. صلح دروغین دوام نخواهد داشت.»

پس از ترور سادات، حسنی مبارک روند صلح را ادامه داد و روابط خود را با اسرائیل حفظ کرد. با این وجود، مصر یکی از اولین کشورهایی بود که از بیانیه استقلال فلسطین حمایت کرد و در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸ رسماً فلسطین را به رسمیت شناخت.

در طول جنگ غزه، مصر از طریق گذرگاه مرزی رفح کمک‌های بشردوستانه قابل توجهی به فلسطینی‌ها ارائه داده است. در اول نوامبر ۲۰۲۳، مصر همچنین به برخی از فلسطینی‌های مجروح اجازه داده است تا برای مراقبت‌های پزشکی وارد مصر شوند. در جریان این رویدادها، اسرائیل پیشنهاد داده بود که مصر باید از فلسطینی‌های آواره بیشتری استقبال کند، اما مصر از تحمل بار مهاجرت دسته جمعی از فلسطین برای اسکان میلیون‌ها فلسطینی در کشور خود خودداری کرده است. رهبری مصر پیشنهاد داده بود که به جای آن، اسرائیل پناهندگان فلسطینی را در نگب اسکان دهد. مصر در حال حاضر ۹ میلیون پناهنده از بسیاری از کشورهای دیگر را در خود جای داده است و اقتصاد آن قادر به تحمل چنین باری نخواهد بود. عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور مصر، تأکید کرده است که چاره دوکشوری برای حل مناقشه در درازمدت بسیار مهم است.

## مصر در جریان روند صلح
پس از ترور سادات، حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر شد و سیاست آشتی با کشورهای عربی را آغاز کرد و در عین حال روابط مصر با ایالات متحده و اسرائیل را متعادل ساخت. عرفات در سال ۱۹۸۳ در قاهره با مبارک ملاقات کرد. مصر یکی از اولین کشورهایی بود که از بیانیه استقلال فلسطین حمایت کرد و در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸ رسماً فلسطین را به رسمیت شناخت
[بندانگشتی|250x250پیکسل|از چپ به راست، [مادلین آلبرایت، حسنی مبارک، ایهود باراک، یاسر عرفات و عبدالله دوم، پادشاه اردن، در شرم‌الشیخ مصر برای مراسم امضا.]]
مبارک نقش مهمی در فرایند صلح اسرائیل و فلسطین داشت. در سال ۱۹۹۳، مبارک میزبان اجلاس قاهره با حضور اسحاق رابین، نخست‌وزیر اسرائیل، و عرفات بود. سال بعد، مصر میزبان توافق غزه-اریحا بود. در سال ۲۰۰۱، مصر میزبان اجلاس طابا بود که یکی از نزدیک‌ترین لحظاتی بود که صلح می‌توانست محقق شود. در سال ۲۰۰۵، مصر میزبان اجلاس شرم الشیخ بود، نشستی بین آریل شارون، نخست‌وزیر اسرائیل، محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر، و عبدالله دوم، پادشاه اردن، برای بزرگداشت پایان انتفاضه دوم.

در ۱۹ ژوئن ۲۰۰۸، «آرامش» یا توقف خصومت‌ها بین اسرائیل و حماس که با میانجیگری مصر برقرار شده بود، به اجرا درآمد. اصطلاح «آرامش» ترجمه اصطلاح عربی *«تحادیه»* است. این توافق، حماس را ملزم به پایان دادن به حملات موشکی به اسرائیل و اجرای آرامش در سراسر غزه می‌کرد. در عوض، حماس انتظار داشت که محاصره پایان یابد، تجارت در غزه از سر گرفته شود و حمل و نقل کامیون‌ها به سطح سال ۲۰۰۵، که بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ کامیون در روز بود، بازگردد. اسرائیل محدودیت‌های محاصره را تا حد کاهش شلیک موشک کاهش داد و به تدریج خطوط تدارکاتی را بازگشایی کرد و اجازه داد حدود ۹۰ محموله کامیون روزانه وارد غزه شوند، که از حدود ۷۰ کامیون در روز افزایش یافته بود. حماس از اسرائیل به دلیل ادامه محاصره انتقاد کرد در حالی که اسرائیل حماس را به ادامه قاچاق سلاح از طریق تونل‌ها به مصر متهم کرد و به ادامه حملات موشکی اشاره کرد.

در طول جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)، مصر حملات اسرائیل را محکوم کرد، اما احمد ابوالغیط، وزیر امور خارجه مصر، گفت که مصر مدت‌هاست به حماس هشدار داده است که در صورت ادامه آتش‌بس با قسام، این واکنش اسرائیل خواهد بود. در نتیجه اعتراضات فراوان، مصر گذرگاه مرزی رفح را باز کرد تا مجروحان به بیمارستان‌های مصر منتقل شوند. وزارت بهداشت مصر ۳۰ اتوبوس را برای کمک به انتقال فلسطینی‌های مجروح به شمال سینا فرستاد. وزیر امور خارجه مصر گفت که حماس اجازه نمی‌دهد مجروحان غزه از مرز به مصر عبور کنند. مصر همچنین ۵۰۰ پلیس ضد شورش نیروهای امنیتی مرکزی مصر را در امتداد مرز مستقر کرد. در شصت و ششمین جلسه شورای امنیت سازمان ملل، نماینده مصر اظهار داشت که «محاصره فلج‌کننده اعمال شده توسط اسرائیل» «نقض آشکار» مسئولیت‌های اسرائیل تحت قوانین بین‌المللی، قوانین بشردوستانه بین‌المللی و تعهدات خاص آن به عنوان یک «قدرت اشغالگر» است.

پس از حمله اسرائیل به کاروان کمک‌رسانی غزه، حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر، استفاده اسرائیل از «زور بیش از حد و غیرقابل توجیه» را محکوم کرد و وزارت امور خارجه سفیر اسرائیل را برای ابراز محکومیت خود احضار کرد. رئیس‌جمهور مصر همچنین روز سه‌شنبه دستور باز شدن مرز مصر با غزه را برای ورود کمک‌های بشردوستانه و پزشکی به نوار غزه صادر کرد. در ۱۳ فوریه ۲۰۱۱، ایمن نور، رهبر مخالفان مصر، اظهار داشت که «دوران کمپ دیوید به پایان رسیده است» و او پیمان صلح مصر با اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد.

از ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۲، مصر اکنون به فلسطینی‌ها اجازه می‌دهد بدون ویزا آزادانه وارد شوند. در طول جنگ ۲۰۱۲ غزه، مصر به شدت از عملیات نظامی اسرائیل انتقاد کرد. سفیر مصر به قاهره فراخوانده شد و سفیر اسرائیل اعتراض رسمی دریافت کرد. محمد مرسی، رئیس‌جمهور مصر، اظهار داشت که «اسرائیلی‌ها باید درک کنند که این تجاوز غیرقابل قبول است و فقط منجر به بی‌ثباتی در منطقه خواهد شد». او از اتحادیه عرب خواست تا جلسه فوری وزرای امور خارجه عرب را برای بحث در مورد «تجاوز جنایتکارانه اسرائیل» به غزه برگزار کند و خواستار تشکیل جلسه فوری شورای امنیت سازمان ملل شد.

وزارت امور خارجه مصر این عملیات را محکوم کرد و از اسرائیل خواست حملات خود را متوقف کند. به گزارش *[[گاردین]]*، سعد الکتاتنی، رئیس حزب آزادی و عدالت، گفت: «مردم مصر علیه بی‌عدالتی قیام کردند و حمله به غزه را نخواهند پذیرفت. تجاوز وحشیانه به غزه ثابت می‌کند که اسرائیل هنوز نفهمیده است که مصر تغییر کرده است.»

یک مقام مصری گزارش داد که بیمارستان‌های مصر آماده پذیرش فلسطینی‌های مجروح هستند و گذرگاه رفح همچنان باز خواهد ماند. هشام قندیل، نخست‌وزیر مصر، روز جمعه، ۱۶ نوامبر، از غزه بازدید کرد.

در ۱۷ نوامبر، اتحادیه پزشکی عرب هیئتی از پزشکان مصری را با کمک‌های خود از مرز رفح عبور داد. در ۱۹ نوامبر، گروهی از غیرنظامیان مصری برای کمک به همسایگان فلسطینی خود در شرایط دشوار فعلی، عازم غزه شدند.

در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲، مصر با رأی مثبت به قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به انتقاد مداوم خود از اسرائیل ادامه داد و فلسطین را به عنوان جدیدترین عضو سازمان ملل متحد پذیرفت. این قطعنامه، فلسطین را درست مانند واتیکان به یک کشور ناظر غیر عضو تبدیل کرد.

در جریان جنگ ۲۰۱۴ غزه، وزارت امور خارجه مصر از طریق صفحه فیسبوک خود بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن «نگرانی عمیق» خود را در مورد آخرین وضعیت نوار غزه ابراز کرده و خواستار خویشتنداری و همچنین توقف خشونت متقابل شد. یکی از مقامات حماس اظهار داشت که مصر در تلاش است تا بین دو طرف میانجیگری کند و مقامات مصری برای این منظور با حماس تماس گرفته‌اند. سامح شکری، وزیر امور خارجه مصر، پس از دیدار با همتای اردنی خود، اظهاراتی ایراد کرد و گفت که رسیدگی به بحران به شیوه‌ای که از فلسطینیان و منافع آنها محافظت کند، مهم است.

در ۱۱ ژوئیه، وزارت امور خارجه سپس عملیات ارتش اسرائیل در غزه را به عنوان «سیاست‌های سرکوبگرانه مجازات جمعی» مورد انتقاد قرار داد. مصر تشدید غیرمسئولانه تنش‌ها در سرزمین‌های اشغالی فلسطین را که به شکل استفاده بیش از حد و غیرضروری از نیروی نظامی منجر به مرگ غیرنظامیان بی‌گناه می‌شود، رد می‌کند. همچنین از اسرائیل خواست که خویشتن‌داری کند و به خاطر داشته باشد که به عنوان یک «نیروی اشغالگر»، وظیفه قانونی و اخلاقی برای محافظت از جان غیرنظامیان دارد. دولت مصر با اعلام اینکه تلاش‌های آتش‌بس آن با «لجاجت و سرسختی» مواجه شده است، از قدرت‌های جهانی خواست تا مداخله کرده و بحران را متوقف کنند. در همان روز، مصر به مقامات غزه اطلاع داد که گذرگاه مرزی رفح را بسته است در حالی که روز قبل آن را برای پذیرش فلسطینی‌های مجروح جهت درمان در بیمارستان‌های مصر بازگشایی کرده بود. این اتفاق پس از آن رخ داد که نیروهای مصری پس از درگیری با شبه‌نظامیان در رفح مصر، ۲۰ موشک گراد را که از غزه به سینا قاچاق می‌شد، توقیف کردند. با این حال، اندکی پس از بسته شدن، رئیس‌جمهور عبدالفتاح سیسی به ارتش مصر دستور داد تا ۵۰۰ تن کمک، شامل مواد غذایی و دارویی، را به فلسطینیان در نوار غزه منتقل کند. ارتش همچنین بیانیه‌ای منتشر کرد که می‌گوید مصر تلاش‌های خود را برای «متوقف کردن تجاوز اسرائیل به نوار غزه» تحت نظارت رئیس‌جمهور دنبال می‌کند.

## روابط غیررسمی
علاوه بر آن ارتباط رسمی، چندین عنصر قابل مشاهده وجود دارد که می‌تواند به درک روابط بین فلسطین و مصر کمک کند. یک نمونه، دیوار حائل مصر و غزه است، دیواری که مصر برای جلوگیری از عبور فلسطینی‌ها ساخته است. نقطه عبور منحصر به فرد، در رفح، اغلب بسته است.

تصاویر ماهواره‌ای از فوریه ۲۰۲۴، ساخت یک منطقه حائل در سمت مصری مرز با فلسطین را نشان می‌دهد.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی فلسطین

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:روابط دوجانبه فلسطین
رده:روابط دوجانبه مصر
رده:روابط فلسطین و مصر