خور اسکورزبی

بندانگشتی|260px|نقشه دریای گرینلند که خور اسکورزبی را در بالا سمت چپ نشان می‌دهد.
بندانگشتی|خور اسکورزبی

**خور اسکورزبی** (به دانمارکی: Scoresby Sund؛ به زبان گرینلندی: Kangertittivaq) یک خور بزرگ در دریای گرینلند در سواحل شرقی گرینلند است. این خور دارای ساختاری درخت‌مانند است که بدنه اصلی آن حدود  طول دارد و به شبکه‌ای از آبدره‌ها منشعب می‌شود که مساحتی حدود  را پوشش می‌دهد. طولانی‌ترینِ این آبدره‌ها تا  به سمت داخل خشکی امتداد می‌یابد. عمق در حوضه اصلی  است، اما در برخی آبدره‌ها عمق تا  افزایش می‌یابد. این شبکه یکی از بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین مجموعه‌های آبدره‌ای در جهان است.

در سمت شمالی دهانه خور اسکورزبی، ایتوکورتورمیت قرار دارد که تنها سکونتگاه دائمی در این منطقه است و ۴۶۹ نفر جمعیت دارد (در سال ۲۰۱۰).
نام این تنگه به افتخار کاوشگر انگلیسی، ویلیام اسکورزبی که در سال ۱۸۲۲ منطقه آبدره را با جزئیات نقشه‌برداری کرد، انتخاب شده است.

## جغرافیا
خور اسکورزبی میان «سرزمین جیمسون» در شمال و سرزمین شاه کریستیان نهم در جنوب واقع شده است. در غرب، فراتر از جزیره میلن، شبه‌جزیره «رن‌لند» قرار دارد. زمین‌های اطراف آبدره عمدتاً کوهستانی با لبه‌های پرشیب هستند.
عرض دهانه بین «کانگیکاجیک» (دماغه بروستر، ۷۰°۰۹' شمالی) در انتهای شبه‌جزیره ساوویا و «اونارتق» (دماغه توبین ۷۰°۲۴' شمالی) ۲۹ کیلومتر است. بخش جنوبی آن دیواره‌ای از بازالت به ارتفاع  است و سمت شمالی ارتفاع کمتر و شکل گردتری دارد. دهانه حدود  به سمت غرب امتداد می‌یابد، کمی به سمت شمال می‌پیچد، عریض‌تر می‌شود و حوضه‌ای به نام «هال بردنینگ» (Hall Bredning) را تشکیل می‌دهد.
در «نوردست‌بوخت» در سرزمین جیمسون، ایستگاه تحقیقاتی «گورهولم» (Gurreholm) قرار دارد () که در سال ۱۹۳۷ تأسیس شد. در طول جنگ جهانی دوم، این ایستگاه محل استقرار ایستگاه هواشناسی «بلوئی ایست ۳» گارد ساحلی ایالات متحده آمریکا بود.

### آبدره‌های اصلی
حوضه «هال بردنینگ» به چندین شاخه تقسیم می‌شود، از جمله: «نوردوست‌فیورد»، «اوفیورد» (Øfjord) — که خود به «رایپ فیورد» و «هیر فیورد» تقسیم می‌شود — «روده فیورد» (Røde Fjord)، «گاسه فیورد» (Gåsefjord) و «فون‌فیورد» (Fønfjord). بین اوفیورد و فون‌فیورد، بزرگ‌ترین جزیره این شبکه یعنی سرزمین میلن قرار دارد.
* فون‌فیورد (Fønfjord)
** روده فیورد (Røde Fjord)
** وست‌فیورد
* گاسه فیورد (Gåsefjord)
* «هاری اینلت» (Hurry Inlet)
* «اوفیورد» (Øfjord)
** «هیر فیورد» (Hare Fjord)
** رایپ فیورد
** «اسنه‌ساند» (Snesund)
* نوردوست‌فیورد
** «فلایور فیورد» (Flyver Fjord)

### جزایر
در میان جزایر خور اسکورزبی، بزرگ‌ترین جزیره با اختلاف زیاد سرزمین میلن است و سایر جزایر در نزدیکی آن قرار دارند. سرزمین میلن مساحتی معادل  دارد و در موقعیت مرکزی غرب حوضه واقع شده است. جزایر دیگر شامل «استورو»، «جزیره سورته» در سواحل شمال غربی سرزمین میلن، «جزیره روده» در جنوب در «روده فیورد»، «جزیره دانمارک» در سواحل جنوبی سرزمین میلن و «جزایر بیورن» در سرزمینی در شمال شرقی سرزمین میلن هستند.


پرونده:Greenland-iceportal hg.jpg|اسکورزبی ساند در سال ۲۰۰۷
پرونده:Greenland2.1ac.jpg|کوهه‌های یخ در ژوئیه ۱۹۷۰
پرونده:Ittoqqortoormiit coast hg.jpg|نمایی از ایتوکورتورمیت در تابستان


## اقلیم
اقلیم این منطقه از نوع اقلیم شمالگان با زمستان‌های طولانی و سرد و طوفان‌های شدید است. دمای ماه‌های ژانویه تا مارس بین  و  متغیر است و میانگین دما در دوره ۱۹۷۱–۱۹۸۱ بین  و  بوده است. میانگین دمای تابستان زیر  است. بارش کم است و حدود  در ماه است. جزر و مدها نیم‌روزی هستند و دامنه‌ای معادل  دارند.

## جانوران
بندانگشتی|پوشش گیاهی توندرا در «سیدکاپ»، بخش داخلی خور اسکورزبی
حیات وحش این منطقه برای گرینلند به‌طور غیرمعمولی غنی است. این امر به دلیل عوامل متعددی از جمله وجود آب‌های باز در دهانه (با پلینیاهایی که حتی در زمستان منجمد نمی‌شوند)، محافظت در برابر بادها توسط ارتفاعات بلند و زمین‌های نسبتاً حاصلخیز است. جانوران خشکی شامل گاو مشک، روباه قطبی، قاقم، خرگوش قطبی و لمینگ هستند. گوزن شمالی و گرگ شمالگان در گذشته در این منطقه زندگی می‌کردند، اما در اوایل قرن بیستم ناپدید شدند.

پرندگان شامل غاز گونه‌سفید، غاز پاصورتی، غاز برفی، قوی فریادکش، مرغابی شمالگان پادشاه، مرغابی شمالگان معمولی، اردک دم‌دراز، سینه‌سفید نوک‌کلفت، پرسفید سیاه، ماهی‌گیرک کوچک، طوطی دریایی, بدبومرغ, کاکایی شاه‌ماهی‌خوار اروپایی، کاکایی کبود، کاکایی پشت‌سیاه بزرگ، کاکایی صخره‌نشین، پرستودریایی شمالگان، غواص گلوسرخ، غواص بزرگ شمالی، اردک ماهی‌خوار کاکلی، پرپاخروس صخره‌ای، کلاغ، بوف برفی، شنقار گرینلندی و غیره هستند. اکثر آن‌ها گونه‌های مهاجر هستند و کلونی‌های بزرگی را تشکیل می‌دهند که ممکن است شامل میلیون‌ها پرنده (مانند ماهی‌گیرک کوچک) باشد.

ماهی‌های این منطقه شامل آزادماهی قطبی، لوزی‌ماهی گرینلند، روغن‌ماهی قطبی، سپیداج، گرگ‌ماهی و کوسه گرینلند هستند. پستانداران آبی تحت سلطه فک‌ها (فک حلقه‌دار، فک کلاه‌دار، فک بندرگاه، فک ریشدار و فک چنگی) هستند که در زمستان از ماهی (عمدتاً روغن‌ماهی قطبی) و در تابستان از سخت‌پوستان تغذیه می‌کنند. گونه‌های بزرگ‌تر شامل گراز دریایی اطلس، شبه‌نهنگ تک‌شاخ و گاهی نهنگ سفید هستند. گراز دریایی اطلس از صدف سیاه، ماهی و فک‌های حلقه‌دار تغذیه می‌کند که باعث می‌شود در زمان حضور طولانی گرازهای دریایی، فک‌های حلقه‌دار از منطقه ناپدید شوند. شبه‌نهنگ‌های تک‌شاخ از کاد قطبی، لوزی‌ماهی گرینلند، سپیداج و سخت‌پوستان لجه‌ای تغذیه می‌کنند.


پرونده:Ovibos moschatus qtl3.jpg|گاو مشک
پرونده:Polarfuchs 1 2004-11-17.jpg|روباه قطبی
پرونده:AlleAlle 2.jpg|ماهی‌گیرک کوچک
پرونده:Puffin Latrabjarg Iceland.jpg|طوطی دریایی اطلس
پرونده:Mustela erminea upright.jpg|قاقم


## منابع

* 

## پیوند به بیرون