المر

**المر** ()، همچنین شناخته‌شده با نام **المحمودیه** («دارایی محمود»)، روستایی عربی فلسطینی در زیربخش یافا بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت از سکنه تخلیه شد. ساکنان این روستا در ۳ فوریه ۱۹۴۸ به دلیل ترس از حمله نیروهای یهودی، روستا را ترک کردند.

این روستا در ۱۶٫۵ کیلومتری شمال‌شرقی یافا و در کرانه جنوبی رود العوجا قرار داشت. المر در دوره عثمانی و در زمان فرمانروایی محمود دوم (۱۸۰۸–۱۸۳۹) بنیان‌گذاری شد. جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ حدود ۱۷۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند و به کشاورزی و حمل‌ونقل اشتغال داشتند. در محل روستا بقایای یک آسیاب آبی باستانی و پلی عثمانی وجود دارد.

## موقعیت جغرافیایی
روستای المر در زمینی هموار در دشت ساحلی میانی و بر کرانه جنوبی رود العوجا واقع بود. یک خط فرعی کوتاه راه‌آهن این روستا را به خط آهن میان رأس‌العین و پتخ تیکوا پیوند می‌داد.

## پیشینه
### دوره باستان و سده‌های میانه
یک آسیاب آبی و سد در این مکان در اواخر دوره رومی یا آغاز دوره بیزانسی ساخته شد و در دوره صلیبیون بازسازی گردید. این آسیاب در منابع صلیبی در سال ۱۱۵۸/۱۱۵۹ میلادی ذکر شده‌است.

کاوش‌های باستان‌شناختی در آسیاب، چندین سکه متعلق به سده چهاردهم میلادی را آشکار ساخت که نشان می‌دهد آسیاب در دوره ممالیک نیز فعال بوده‌است.

### دوره عثمانی
روستای نوین المر در دوره فرمانروایی محمود دوم (۱۸۰۸–۱۸۳۹)، سلطان امپراتوری عثمانی، بنیان‌گذاری شد و به همین دلیل به «المحمودیه» نیز شناخته می‌شد. بر پایه منبع عبری، مهاجران مصری و سودانی به این منطقه آورده شدند و روستا را همراه با روستاهای همجوار بازبنیاد کردند. در سال ۱۸۵۶ نام روستا به صورت «المیر» در نقشه فلسطین کیپرت ثبت شد.

در سال ۱۸۷۰ ویکتور گِرَن از این روستا بازدید کرد و آن را چنین توصیف نمود: «روستا حداکثر دویست ساکن دارد که در خانه‌هایی از خشت زندگی می‌کنند. چندین آسیاب با نیروی آبشارهای رود نهرالعوجه به کار می‌افتند. پلی کوچک بر رودخانه امکان عبور از آن را در این نقطه فراهم می‌سازد». فهرست روستایی عثمانی از همان دوره ۳۰ خانه و ۶۹ نفر جمعیت (تنها مردان) را ثبت کرده بود.

بررسی فلسطین غربی (صندوق اکتشاف فلسطین) در سال ۱۸۸۲ المر را «روستایی کوچک از خشت با آسیاب‌هایی در کنار رودخانه» توصیف کرد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، جمعیت روستا در سرشماری ۱۹۲۲ برابر ۷۵ نفر مسلمان ثبت شد و روستا در «فهرست جغرافیایی فلسطین» به عنوان آبادی (مزرعه) طبقه‌بندی شد. در سرشماری ۱۹۳۱، محمودیه ۱۰۱ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند و در ۲۵ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایه آمار ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱۷۰ نفر مسلمان بود. ساکنان در بخش کشاورزی و حمل‌ونقل کار می‌کردند. زمین‌های کشاورزی روستا در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ شامل ۲ دونم مرکبات و موز و ۳۱ دونم غلات بود. ۲ دونم نیز به عنوان بافت ساخته‌شده طبقه‌بندی شده بود.

### رویدادهای ۱۹۴۸ و پس از آن
پیش از آغاز جنگ عرب و اسرائیل در ۱۹۴۸، ساکنان المر در ۳ فوریه ۱۹۴۸ از ترس حمله یهودیان روستا را ترک کردند. به گفته بنی موریس، برخی از ساکنان در ۱۵ فوریه بازگشتند اما یک ماه بعد برای آخرین بار گریختند. با این حال، بر پایه گزارش ولید خالدی به نقل از نیویورک تایمز، روستاییان ظاهراً بار دیگر بازگشتند؛ زیرا نیروهای یهودی در اواسط مه روستا را مورد حمله قرار دادند. حمله ۱۳ مه احتمالاً هم‌زمان با حمله‌ای از سوی ایرگون به این منطقه رخ داده بود.

## وضعیت کنونی
بقایای پلی عثمانی در محل روستا وجود دارد. بر پایه منبع عربی، چند خانه بزرگ متروک و چاه‌ها و راه‌های استفاده‌نشده در محل روستا باقی مانده‌است. همچنین دو ساختمان سیمانی دوطبقه هنوز پابرجاست که یکی از آن‌ها دارای معماری پیشرفته با قوس‌های دایره‌ای و کورنیش دندانه‌دار است.

اندرو پیترسن، باستان‌شناس ویژه‌کار در معماری اسلامی، در سال ۱۹۹۱ از آسیاب آبی بازدید کرد. او دریافت که آسیاب احتمالاً در چند مرحله ساخته شده‌است. ساختمان کنونی یک بنای مستطیلی به ابعاد ۶۰ متر (شمال–جنوب) در ۱۰ متر (شرق–غرب) در دو سطح است. در سطح پایین‌تر دست‌کم ۱۳ ورودی آب موازی وجود دارد. این ورودی‌ها دو نوع متفاوت‌اند (که نشان‌دهنده تاریخ ساخت متفاوت است): یکی با سقف تخت و دیگری با طاق نوک‌دار. میان دو سطح، سوراخ‌هایی در کف وجود دارد که احتمالاً محل اتصال سنگ‌های آسیاب به توربین‌ها بوده‌است.

امروزه محل روستا در محدوده پارک ملی یرکون قرار دارد.

## نگارخانه

Image:Yarkon-42-mill.jpg|آسیاب قدیمی المر در پارک ملی یرکون
Image:Yarkon-44-mill.jpg|نمایی از آسیاب
Image:Yarkon-47-mill.jpg|بقایای ساختمان آسیاب


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* المر در وبگاه فلسطین در خاطره‌ها
* المر (محمودیه) در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل