مخدوم‌شاه

**مخدوم شاه خان قتلع** فرزند سلطان قطب الدین شاه جهان بسن سلطان جلال الدین سیورغتمش پادشاه قراختائی کرمان و همسر امیر مبارز الدین محمد از برگزیده‌ترین سیاستمداران و مقتدرترین زن نامدار سلسله آل مظفر و ما در شاه شجاع استحکمش در خطهٔ فارس خوانده می‌شد.زنی کاردان سیاست باز و اندیشمند بود که توانست مدت زمانی خاندان مظفری را از نابودی نجات دهد.

## زندگی
مخدوم‌شاه زنی دلیر و نیرومند بود؛ دختری که هم در دوران فرمانروایی پدر و هم در زمان ریاست همسرش بر سرزمینی پهناور، بر امور نظامی و رزمی نظارت می‌کرد و نقشی فعال داشت.مخدوم‌شاه، همسر امیر مبارزالدین، از طوایف بومی منطقه به شمار می‌رفت و نفوذ گسترده‌ای در کرمان داشت. امیر مبارزالدین که به‌خوبی می‌دانست پشتیبانی خاندان قراختایی می‌تواند امنیت نظامی کرمان را تضمین کند، همسرش را به نیابت خود برای سرپرستی و ادارهٔ امور برگزید.

او که نوهٔ سلطان جلال الدین سیورغتمش و نابرادری پادشاه خاتون فرمانروای هنر نواز کرمان بود از پدری قطب الدین شاه جهان نام که مدتی حکومت کرمان را داشت و پس از عزل از حکومت به شیراز آمد زاده شد و پس از مرگ پدرش به عقد امیر محمد پسر مظفر درآمد و شاه شجاع و شاه محمود و سلطان احمد و علی و مخدوم زاده از او به وجود آمدند. مخدوم شاه که خان قتلغ هم خوانده می‌شد پس از مرگ شوهر و به حکومت رسیدن شاه شجاع از شیراز به کرمان رفت هدف او وصلت با خان قتلغ، دختر سلطان قطب‌الدین شاه‌جهان بن سلطان جلال‌الدین بود در همین سال، سلطان شاه‌جهان به سبب خویشاوندی با خان‌زاده کردوجین به شیراز رفت و دختر خود را نیز همراه برد. امیر مبارزالدین به شیراز آمد و پس از پذیرش خواستگاری، عقد ازدواج انجام شد. سپس به یزد بازگشت و گروهی از امیران را برای انتقال حرم در حوالی شیراز باقی گذاشت و خود تا ابرقو به استقبال رفت. در همان سال ۷۲۹، خاتون عظمی نیز به محل اقامت جدید منتقل شد. پهلوان اسد خراسانی، حاکم کرمان، کسی را به درِ زورخانه فرستاد تا پهلوان مراد خراسانی را فراخوانَد و پیام دهد که: «پس از پایان کار زورخانه، امشب میهمان ما باش.» پهلوان مراد با روی گشاده پذیرفت و شب را با احترام فراوان در خانهٔ حاکم گذراند.خبر این مهمانی به گوش مخدوم‌شاه عیال امیر مبارزالدین و نایب‌الحکومهٔ کرمان  رسید و او را سخت ناراحت کرد. از آنجا که حضور پهلوان مراد در خانهٔ حاکم می‌توانست نشانه‌ای از نزدیکی و اتحاد تازه باشد، مخدوم‌شاه بیم آن داشت که نفوذش در منطقه کاهش یابد.

اما هیچ‌گاه رابطه اش را با شاه شجاع ممدوح خواجه حافظ قطع نکرد و از راه دور بر تمامی امور مملکتی نظارت داشت جلال‌الدین شاه شجاع، فرزند خان قتلغ، در بامداد چهارشنبه بیست‌ودوم جمادی‌الثانی سال ۷۳۳ هجری قمری به دنیا آمد. حضور خان قتلغ، والده‌السلاطین، در کرمان سبب شد که پهلوان اسد، والی کرمان از سوی شاه شجاع، نتواند در آن شهر دست به عصیان بزند؛ هرچند او از سوی امیر محمود، پسر امیر قطب‌الدین سلیمان‌شاه، و نیز شاه یحیی یزد به شورش تحریک می‌شد. در پی نزاعی که میان کشتی‌گیران کرمانی و خراسانی رخ داد، والده پادشاه جانب کرمانیان را گرفت و پهلوان اسد از خراسانیان حمایت کرد. در نتیجه، شکایت‌ها از پهلوان اسد پی‌درپی به شیراز ارسال می‌شد، اما برخوردی جدی با او صورت نمی‌گرفت.

مخدوم شاه پس از مرگ شوهرش در کرمان می‌زیست، اما پیک‌های او پیوسته در راه کرمان و شیراز دررفت و آمد بودند تا رابطهٔ بین خودش و پسرش شاه شجاع را حفظ کنند.

می‌گویند در آن هنگام که پهلوان اسد که از نواده‌های موید الدین آی آبه یکی از حکمرانان گذشته پارس بود و در آن زمان نقش دست نشاندگی شاه شجاع را در کرمان بازی کرده مخدوم شاه به‌طور مخفیانه نقشه‌های او را نقش بر آب می‌ساخت. با شدت گرفتن این اوضاع و بروز اختلاف میان دو گروه کشتی‌گیر کرمانی و خراسانی که سبب تعصب و خصومت دو طرف شد، مخدوم شاه ناچار شد از کرمان به سیرجان منتقل شود و شاه شجاع را از اوضاع مطلع کند.

او رجال برجسته کرمان، مانند خواجه شمس‌الدین، خواجه قطب‌الدین و کوتوال یکی از قلاع مهم منطقه را بر ضد پهلوان اسد بسیج کرد. سرانجام با تمهیداتی که همسر پهلوان، با امید همراهی با شاه شجاع انجام داد، پهلوان اسد در سال ۷۷۶ هجری دستگیر و کشته شد و به کیفر خیانت‌هایش رسید. سپس پاره ای از رجال برجسته کرمان را علیه پهلوان اسد برانگیخت و سرانجام با همیاری همسر پهلوان اسد که از زنان دسیسه گر آن زمان و آرزومند جلب توجه شاه شجاع بود در سال ۷۷۶ دستگیر و کشته شد و خود آن زن هم به زودی به جبران آن گناه به دست یاران پهلوان اسد از پای درآمد

در حقیقت، مخدوم شاه زنی مدیر و کشورگشا بود که با نیروی اندیشه و تدبیر خود، خاندان مظفر را از خطر نابودی نجات داد. مؤلف تاریخ کرمان، احمد علی وزیری، نیز علت تسلط امیر مبارزالدین بر کرمان را در وجود همسرش، مخدوم شاه، می‌جوید

## منابع