یانترا عددی

بندانگشتی|ماها ساتون یانترا
**یانتراهای عددی** (به تایلندی: เลขยันต์) شاخه‌ای از علوم غریبه تایلندی (*سایاسات*) است که از برهمنیسم گرفته شده، اما تحت تأثیر بودیسم نیز قرار گرفته است. آنها یانتراهایی هستند که به شکل شبکه‌ها یا الگوهای خطی حاوی اعداد، حروف یا تصاویر ترسیم می‌شوند. این‌ها را می‌توان روی پوست (ساک یانت) خالکوبی کرد یا روی پارچه، چرم، چوب، فلز و سایر سطوح حک کرد. یانتراهای عددی تایلندی از مناطق مختلف با استفاده از خطوط مقدس مانند لانا تام، خط ایسان تام و خط خمر نوشته شده‌اند.

## تاریخچه
مفاهیم آیینی در تمرین‌های تانتریک ممکن است به‌عنوان نمونه اولیه‌ای برای یانتراهای عددی عمل کرده باشند. در پادشاهی سوخوتای، زمان دقیق ظهور یانتراهای عددی مشخص نیست. با این حال، نماد «تو» (که بعدها به‌عنوان بخشی از یانتراها استفاده شد) بر روی یک نسخه خطی نقره‌ای از برگ نخل که در چدی وات فرا بوروماتات در استان کامفنگ فت پیدا شد، کشف گردید و احتمالاً به دوره بین سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۷۶ میلادی تعلق دارد. این ممکن است قدیمی‌ترین یانترا کشف‌شده باشد. همچنین نوشته‌هایی از متون دهمه، که ممکن است پیش‌درآمدی برای یانتراها باشند، نیز یافت شده‌اند.

در دوران پادشاهی آیوتایا، خط خمر به‌طور گسترده برای نوشتن یانتراها به کار می‌رفت. سوابق منظم یانتراهای عددی در کتاب‌های تاشو تایلندی (نسخه‌های کاغذی بای لان یا خوی) نگهداری می‌شد. این آثار که هنوز حفظ شده‌اند، یانتراها را در حداقل چهار حوزه ثبت کرده‌اند: متون غیبی، نجوم، پزشکی سنتی و استراتژی نظامی. یانتراهای عددی برای اولین بار در سال ۱۴۹۸ میلادی در کرونیکل‌ها ذکر شدند. در آیوتایا، مطالعه یانتراها نظام‌مند شد، به‌طور گسترده ثبت گردید و به شکل عمومی مورد مطالعه قرار گرفت. استادان غالباً آموزه‌های بودایی را در یانتراها می‌آوردند. یانتراهای عددی همچنین با اشکال باستانی تمرین‌های مدیتیشن مرتبط بودند و به‌عنوان تعویذ محافظتی استفاده می‌شدند، مانند طومارهای تاکروت، یانتراهای پارچه‌ای، پرچم‌ها، ورقه‌های مسی یا برگ‌های نخل. برخی یانتراها با پزشکی مرتبط بودند (مثلاً بر روی ظروف دارویی یا سنگ‌های خردکننده حک شده)، در حالی که برخی دیگر به نجوم مربوط می‌شدند.

در پادشاهی راتاناکوسین تحت سلطنت راما اول، بودیسم احیا شد و نسخه‌های خطی مختلفی، از جمله رساله‌های یانترا، گردآوری شد. مردان تایلندی آن زمان اغلب مانتراها و یانتراها را مطالعه می‌کردند، و یانتراهای عددی به‌طور فزاینده‌ای برای ایجاد طلسم‌های محافظ استفاده می‌شدند. از زمان سلطنت راما چهارم، طلسم‌های مبتنی بر یانترا توسط راهبان مشهور به‌طور گسترده محبوب شدند، از جمله: *طومار تاکروت با یانترا سوتورن‌مونگ‌خون توسط لوانگ پو ایام (۱۸۰۷–۱۸۹۶)، دندان‌های ببر با یانترا گراس کلاستر توسط لوانگ پور پان (۱۸۲۰–۱۹۰۹)، طومار یانترا یوم سالاک کلو توسط لوانگ پو کون (۱۸۶۰–۱۹۲۰)، و میوه‌های بتل با متون یانترا توسط لوانگ پو ایام سووان‌نوسارو (۱۸۳۲–۱۹۲۶).*

در سال ۱۹۴۵، لغو آموزش رسمی زبان خمر، توانایی راهبان و مردم عادی را در خواندن کتیبه‌های یانترای خمر کاهش داد.

قبل از جنگ جهانی دوم، عمل خالکوبی یانترا رواج پیدا کرد و استادان مشهوری مانند لوانگ پو سوک کسارو از وات پاک کلونگ ماکام تائو و لوانگ پو تونگ آیانا از وات راچا یوتا در بانکوک آن را انجام می‌دادند.

در عصر حاضر، محبوبیت یانتراهای عددی به نوعی «علم غیب تجاری» تبدیل شده است، که در آن طرح‌های یانترا به عنوان محصول به بازار عرضه می‌شوند و طلسم‌ها و افسون‌های یانترا به صورت تجاری در دسترس هستند.

## قطعات
یانترای عددی از سه بخش اصلی تشکیل شده است. بخش اول شکل نموداری آن است که به «چارچوب یانترا» (لاننا: khong yan) معروف است و شامل شبکه‌های هندسی تقسیم‌شده توسط خطوط داخلی (که به آن‌ها «استخوان‌های یانترا» گفته می‌شود) می‌باشد. این شبکه‌ها فضاهایی برای نگارش کاراکترها ایجاد می‌کنند. چارچوب‌ها اغلب هندسی هستند، مانند دایره‌ها، مربع‌ها یا شکل‌های لوزی.

مؤلفه دوم خط است. حروف معمولاً با خط‌های محلی تام نوشته می‌شوند که نشان‌دهنده زبان پالی یا زبان‌های بومی است.

بخش سوم شامل اعداد است که معمولاً به شکل اعداد محلی نوشته می‌شوند. دو نوع رایج وجود دارد: اعداد نجومی (lek hora) که نماینده اجرام آسمانی هستند و اعداد دهمه (lek nai tham) که به دسته‌بندی‌های عددی آموزه‌های بودایی یا معانی نمادین اشاره دارند. یک طراحی حتی اگر فقط یکی از این سه عنصر را دربرداشته باشد، می‌تواند یانترا نامیده شود.

## نوشتن یانتراهای عددی
کسانی که یانترا می‌نویسند، ابتدا باید نسخه‌های راهنمای لوب فونگ را مطالعه کنند که پنج مورد از آن‌ها پایه‌ای محسوب می‌شوند: پاتامانگ، ایتتاج، تری‌نیسینگهه، ماهاراچا و بودداخون (راتانامالا). هر متن از نظر محتوا، روش‌های نگارش و پاک‌کردن و دستورالعمل‌های استفاده با دیگری تفاوت دارد.

نوشتن یانتراها نیاز به هوشیاری و تمرکز دارد. حرکات دست باید پیوسته و دقیق باشند، و خطوط باید طوری کشیده شوند که فرمول را در یک حرکت کامل کنند. نوشتن منقطع، یانترا را بی‌اثر می‌کند، مگر اینکه با فرمول‌های خاص اصلاح شود. حروف هرگز نباید روی خطوط یانترا همپوشانی داشته باشند، در غیر این صورت یانترا «کور» (بی‌اثر) می‌شود. این فرایند همچنین شامل ادای احترام آیینی به معلم، تلاوت مانتراها در طول کتیبه‌نویسی و تقدیس پس از اتمام است.

## سنت‌های منطقه‌ای
* **تایلند مرکزی**: ریشه در سنت‌های آیوتایا با نفوذ قوی برهمایی دارد و اغلب به خدایانی مانند شیوا و ویشنو اشاره می‌کند. خط خمر غالب بوده و نشان می‌دهد که یانتراها عمدتاً توسط راهبان ابداع شده‌اند که از پالی و خمر برای متون مذهبی استفاده می‌کردند. سنت‌های مرکزی همچنین یانتراهای پودری را برای بوداخون (قدرت مقدس) توسعه داده‌اند.
* **جنوب تایلند**: عمدتاً تحت تأثیر سلسله وات خائو آئور، که با استفاده از خط تایلندی و مجموعه هجاهای *نامو تونگ چای* مشخص می‌شود.
* **شمال شرقی تایلند**: تحت تأثیر سنت‌های لائوس، آداب و رسوم بومی خمر (ایسان) و دانش تایلندی مرکزی. یانتراها معمولاً به خط ایسان تام نوشته می‌شوند و در نسخه‌های خطی برگ نخل ثبت می‌شوند. *سامود کوم* (کتاب تاشو) منحصر به فرد با یانتراها به عنوان یک طلسم قابل حمل استفاده می‌شد. مجموعه کاراکترهایی مانند *نا ما پا تا* و *نا ما آ یو* متمایز هستند.
* **تایلند شمالی**: معمولاً با استفاده از خط تای تام نوشته می‌شود. *یانترای شمع* (*یان تیان*) به ویژه برجسته است. یانتراهای پارچه‌ای بزرگ در اینجا بیشتر از سایر مناطق رایج هستند.

## منابع

رده:علوم خفیه
رده:فرهنگ در تایلند
رده:هنر تایلند