میگدال آفک

**میگدال آفک** () که با نام **میگدال تصدک** () نیز شناخته می‌شود، پارک ملی‌ای در جنوب شرقی روش هاعین در اسرائیل است. در این مکان بقایای یک عمارت استحکام‌یافته را می‌توان دید که شیخی عثمانی در سده نوزدهم میلادی بر روی ویرانه‌های دژ صلیبی میرابل () ساخته بود. این محوطه پیش از جنگ عرب و اسرائیل ۱۹۴۸ جایگاه روستای فلسطینی مجدل یابا () بود.

دژ میرابل بر فراز تپه‌ای در نزدیک به ۱۷ کیلومتری شرق یافا و در کنار گذرگاه باریکی در مسیر ویا ماریس قرار داشت که مصر را به شام پیوند می‌داد. این گذرگاه میان میگدال آفک و تل آفک از اهمیت راهبردی برخوردار بود، زیرا امکان دور زدن رود یارکون و باتلاق‌های دشت شارون را فراهم می‌کرد.

شهرک یهودی حصاردار میگدال آفک از سده دوم پیش از میلاد در این مکان وجود داشت و در سده‌های میانه به دژ صلیبی و سپس به استحکامات عثمانی تبدیل شد. این محوطه در سال ۱۹۹۴ به عنوان پارک ملی اعلام شد.

## ریشه‌شناسی
میگدال آفک (؛ به یونانی باستان: ) در هر دو زبان به معنای «برج آفک» است.

نام میگدال تصدک به معنای «برج صادق» در عبری است و به نام شیخ صادق الریان اشاره دارد.

## پیشینه
### دوران باستان
شهرک یهودی حصاردار میگدال آفک از سده دوم پیش از میلاد در این مکان برپا بود و در سال ۶۷ میلادی در جریان نخستین جنگ یهود-روم به دست رومیان ویران شد.

### دوران بیزانس
از کلیسایی متعلق به دوران بیزانس، سنگ‌نبشته‌ای یونانی بر فراز درگاهی سنگی برجای مانده‌است. این کتیبه عبارت «ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ» (شهادتگاه قدیس کریکوس) را دربردارد که به کریکوس، شهید خردسال تارسوس، اشاره می‌کند و احتمالاً به سده‌های پنجم تا هفتم میلادی تعلق دارد. اتاق پشت این درگاه بعدها توسط شیخ الریان به اصطبل و انبار علوفه تبدیل شد.

### دوران صلیبی
در سال ۱۱۳۴ میلادی، پادشاه فولک میرابل را به قلمرویی مستقل در شهرستان یافا و عسقلان ارتقا داد و آن را به باریسان ایبلینی واگذار کرد. باریسان در سال‌های پس از آن بر ویرانه‌های بنای رومی-بیزانسی یک دژ کوهستانی برپا ساخت.

پس از مرگ باریسان در ۱۱۵۰، ماناسه دو هیرژ که با بیوه باریسان ازدواج کرده بود، ارباب میرابل شد. ماناسه پسرعموی ملکه ملیساند و از ۱۱۴۰ کنتابل پادشاهی بود. در نزاع بر سر تاج و تخت میان ملکه ملیساند و پسرش بلدوین سوم، ماناسه در کنار ملیساند ایستاد. بلدوین سوم سرانجام در ۱۱۵۲ میرابل را محاصره کرد و ماناسه را وادار به تسلیم و تبعید ساخت.

پسر باریسان، هوگو، اربابی میرابل را بر عهده گرفت و پس از مرگ بدون فرزند او در ۱۱۷۰، برادرش بلدوین ایبلینی جانشین او شد. در ۱۱۶۶ زمین‌ها و محصولات کشاورزی میرابل به کلیسای یوحنای تعمیددهنده در نابلس بخشیده شد.

در ۱۱۷۷ سکونتگاه فرنگی اطراف دژ توسط پیشقراول سپاه صلاح‌الدین غارت و سوزانده شد، هرچند صلاح‌الدین در نبرد مونژیزار شکست خورد. پس از نبرد حطین، میرابل در ژوئیه ۱۱۸۷ به دست العادل، برادر صلاح‌الدین، فتح شد. برخلاف بسیاری از دژهای صلیبی، فاتحان میرابل را ویران نکردند؛ در ۱۱۹۱–۱۱۹۲ صلاح‌الدین از آن به عنوان پایگاه حملات علیه صلیبیون بهره برد.

در دوران ممالیک، جغرافی‌دان عرب یاقوت حموی در ۱۲۲۶ از آن با نام «مجدل یافا» (برج یافا) یاد کرد و آن را روستایی با دژی استوار توصیف نمود. در اواخر سده سیزدهم مجدل یافا رها شد.

### دوران عثمانی
در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی، عثمانیان بار دیگر از دژ به عنوان استحکامات نظامی بهره بردند. برای مدتی نام محل از مجدل یابا به **مجدل صادق** تغییر یافت و سپس دوباره بازگردانده شد.

در سده هفدهم، خاندان ریان که از ماوراء اردن آمده بودند روستا را در اختیار گرفتند و عمارتی دوطبقه بنا کردند.

### جنگ جهانی اول و دوران قیمومت

در جنگ جهانی اول، میگدال آفک صحنه درگیری‌هایی میان قدرت‌های مرکزی (نیروهای امپراتوری عثمانی، امپراتوری آلمان و امپراتوری اتریش-مجارستان) و نیروی اعزامی مصر امپراتوری بریتانیا بود.

در دهه ۱۹۴۰، معدن سنگ سولل بونه در میگدال تصدک توسط تاعاس (صنایع زیرزمینی تسلیحاتی یهودی) برای آزمایش نخستین سلاح‌های تولیدشده به کار گرفته شد.

### ۱۹۴۸
روستای عربی در ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان نکبت توسط نیروهای دفاعی اسرائیل تخلیه شد.

## ساختار دژ

دیوارهای دژ ۲ متر ضخامت دارند و شیوه ساخت صلیبی به‌ویژه در برج غربی به‌خوبی قابل شناسایی است. سنگ کتیبه‌دار بر فراز ورودی، قطعه‌ای بازکاربردشده از سده‌های چهارم تا پنجم میلادی است. در دوران عثمانی بخش‌هایی از دژ بازسازی شد، اما ساختار برج مرکزی (دونژون) و باروی حلقوی همچنان نمایانگر معماری صلیبی اصلی است.

## جستارهای وابسته
* واسال‌های پادشاهی اورشلیم
* سولل بونه
* شبتای توت

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تصاویر دژ میرابل

رده:پارک‌های ملی اسرائیل
رده:قلعه‌های صلیبیون
رده:قلعه‌ها و دژهای پادشاهی اورشلیم
رده:قلعه‌ها در اسرائیل
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان مرکز (اسرائیل)