دستگاه خردکن ادعایی صدام حسین

**دستگاه خردکن ادعایی صدام حسین** به شایعه‌ای تبلیغاتی اشاره دارد که در آستانهٔ حمله ۲۰۰۳ به عراق در رسانه‌های بریتانیا و ایالات متحده آمریکا منتشر شد. بر پایهٔ این گزارش‌ها، صدام حسین و پسرش قصی مخالفان حکومت بعثی خود را با دستگاه خردکن پلاستیک صنعتی یا چوب‌خردکن به شیوه‌ای هولناک اعدام می‌کردند. این داستان‌ها توجه جهانی را به خود جلب کرد و پشتیبانی افکار عمومی از اقدام نظامی علیه عراق را افزایش داد.

گزارش‌ها با عنوان‌هایی مانند «مردانی را ببین که خرد می‌شوند، سپس بگو از جنگ حمایت نمی‌کنی» منتشر شدند. با این حال، نزدیک به یک سال پس از انتشار نخستین گزارش‌ها روشن شد که مدرک کافی برای اثبات وجود چنین دستگاهی در دست نیست. نه دیده‌بان حقوق بشر و نه سازمان عفو بین‌الملل در بررسی‌های گستردهٔ خود دربارهٔ نقض حقوق بشر در عراق هرگز گزارشی از چنین دستگاهی دریافت نکرده بودند. این رویداد گاه با شهادت نیره در جریان جنگ خلیج فارس مقایسه می‌شود که آن نیز ساختگی از آب درآمد.

## گزارش‌های رسانه‌ای
نخستین بار در ۱۲ مارس ۲۰۰۳ جیمز ماهون پس از بازگشت از پژوهش در شمال عراق در نشستی در مجلس عوام بریتانیا از وجود این دستگاه سخن گفت.

شش روز بعد، آن کلوید نمایندهٔ مجلس عوام بریتانیا جستاری در روزنامهٔ تایمز با عنوان «مردانی را ببین که خرد می‌شوند، سپس بگو از جنگ حمایت نمی‌کنی» نوشت. او به نقل از یک عراقی ناشناس ادعا کرد که صدام و قصی مخالفان مرد خود را با دستگاه خردکن به‌گونه‌ای فجیع می‌کشتند و از بقایای بدن آن‌ها به‌عنوان خوراک ماهی بهره می‌بردند. کلوید سپس افزود که گمان می‌رفت دستگاه در زندان ابوغریب نگهداری می‌شده و فردی ناشناس مدعی شده بود که خردکن‌ها «درست پیش از رسیدن نیروهای نظامی» از هم باز شده‌اند. دو روز پس از انتشار جستار کلوید، نخست‌وزیر استرالیا جان هوارد نیز به «دستگاه خردکن انسان» اشاره کرد.

ویلیام شوکراس در کتاب خود با عنوان «متحدان: ایالات متحده، بریتانیا، اروپا و جنگ عراق» (۲۰۰۳) ادعا کرد که صدام حسین «مردم را پا به جلو درون خردکن‌های عظیم می‌انداخت تا شکنجه طولانی‌تر شود». ترور کاوانا، سردبیر سیاسی روزنامهٔ د سان، نیز در فوریهٔ ۲۰۰۴ نوشت: «افکار عمومی به سود تونی بلر چرخید هنگامی که رأی‌دهندگان دریافتند صدام مخالفان را پا به جلو درون خردکن‌های صنعتی می‌اندازد.»

هیچ مدرک بیشتری دربارهٔ وجود این دستگاه منتشر نشد، هرچند شاهدی به نام احمد حسن محمد در محاکمه صدام حسین در دسامبر ۲۰۰۵ ادعا کرد که آن را دیده‌است. برزان تکریتی، برادر ناتنی صدام، در دادگاه فریاد زد که این شاهد «باید در سینما بازی کند».

## کشیش کنت جوزف
برای آمریکایی‌ها، یکی از مهم‌ترین منابع داخلی داستان خردکن، گواهی کنت جوزف جونیور بود که بعدها بی‌اعتبار شد. جوزف یک کشیش مسیحی آشوری بود که در سال ۲۰۰۳ وارد عراق شد و خانواده‌اش از ماهودی در شمال عراق بودند. او مدعی شد که عراقیان نه‌تنها از درگیری نمی‌گریزند بلکه خواهان تهاجم آمریکا هستند و «اگر بمباران آمریکا آغاز نشود خودکشی خواهند کرد». جوزف پس از شنیدن روایت‌های دست‌اول دربارهٔ دستگاه خردکن صدام از عراق خارج شد و گفت: «داستان‌های آن‌ها دربارهٔ شکنجهٔ کند و کشتار حالم را به‌هم زد؛ مردم را درون خردکن غول‌آسای محصولات پلاستیکی می‌انداختند، نخست از پاها، تا بتوانند فریادهایشان را بشنوند در حالی که بدنشان از پا تا سر خرد می‌شد.»

یوهان هاری، روزنامه‌نگار بریتانیایی حامی جنگ عراق، سخنان جوزف را در ستونی در روزنامهٔ ایندیپندنت در ۲۶ مارس ۲۰۰۳ نقل کرد و نوشت که این سفر «او را به واقعیت بازگرداند». جستار جوزف با عنوان «من اشتباه می‌کردم» به استدلالی کلیدی در بحث دربارهٔ آزادسازی عراق تبدیل شد.

گروه‌هایی که اقدام سپر انسانی به عراق را سازمان‌دهی کرده بودند اعلام کردند که هیچ پرونده‌ای از کشیش کنت جوزف جونیور ندارند و «ظاهراً هیچ‌کس هرگز او را ندیده بود». فعالان سپر انسانی گمانه‌زنی کردند که اگر جوزف واقعاً به عراق رفته باشد احتمالاً «انگیزهٔ او کارزارش برای استقلال آشوری‌ها بوده نه رفاه مردم عراق در برابر تهاجم».

بر پایهٔ گزارش ماهنامهٔ آمریکایی کانترپانچ، تناقض‌های جدی در داستان جوزف آشکار شد. افزون بر این، اسقف کلیسای شرق آشور اعلام کرد که جوزف هیچ پیوندی با سازمان کلیسایی آشوری نداشته‌است.

## پیدایش تردیدها
برندن اونیل نخستین روزنامه‌نگار غربی بود که در فوریهٔ ۲۰۰۴ در گزارش‌هایی برای مجلهٔ اسپکتاتور و روزنامهٔ گاردین به‌طور جدی وجود خردکن را به چالش کشید. او از کلوید و ماهون خواست مدرک یا نام عراقیانی را که این داستان را گفته بودند ارائه دهند. اونیل با پزشکی گفت‌وگو کرد که در دوران حکومت صدام حسین در زندان ابوغریب مسئول رسیدگی به زندانیان اعدام‌شده بود. این پزشک گفت همهٔ اعدام‌ها به شیوهٔ دار زدن انجام می‌شدند و وجود هرگونه دستگاه خردکن را انکار کرد.

اونیل از آن پزشک پرسید:

آیا تابه‌حال زندانی خردشده‌ای را دیده‌اید یا از آن شنیده‌اید؟ «نه.» آیا هیچ‌یک از پزشکان دیگر ابوغریب از دستگاه خردکنی برای اعدام سخن گفته‌اند؟ «نه، نه، هرگز.»

کلوید در همان ماه در گاردین به ادعاهای اونیل پاسخ داد:

به دفتر من گفته شد اما برندن اونیل ترجیح داد این داده‌ها را در جستارش نیاورد. شاهدی که گفت مردم با خردکن کشته شده‌اند بسیار دقیق بود: نام افرادی را که به گفتهٔ او در خردکن کشته شدند و افرادی که بر اعدام نظارت داشتند ذکر کرد؛ محل دستگاه و ماه و سال اعدام‌ها را بیان کرد. پژوهشگران سازمان ایندیکت از شاهد بازجویی دقیق کردند و او را «تزلزل‌ناپذیر» توصیف نمودند. شاهد اعلام کرد که آمادهٔ ادای شهادت در دادگاه است.

برندن اونیل در پاسخ به نامهٔ کلوید نوشت که دفتر او در واقع از ارائهٔ داده‌ها خودداری کرده بود:

پشت تلفن، یکی از کارکنان کلوید بیانیه‌ای ازپیش‌آماده دربارهٔ شاهد را با سرعتی سرسام‌آور برایم خواند. گفت که نمی‌توانم هیچ پرسشی دربارهٔ بیانیه بکنم، بیانیه نه فکس و نه ایمیل خواهد شد و هیچ‌یک از داده‌های مشخص شاهد در اختیارم گذاشته نخواهد شد. وقتی با کلوید تماس گرفتم تا پرسش‌های بیشتری بکنم، گوشی را قطع کرد.

اونیل در فوریهٔ ۲۰۱۰ دوباره به این موضوع پرداخت و نوشت: «نه سازمان عفو بین‌الملل و نه دیده‌بان حقوق بشر در بررسی‌های فراوان خود دربارهٔ نقض حقوق بشر در عراق هرگز از کسی دربارهٔ دستگاه خردکن انسان نشنیده بودند.»

## مقایسه با شهادت نیره
این رویداد گاه با داستان «نوزادان و دستگاه‌های نگهداری نوزاد» در جریان تهاجم عراق به کویت در ۱۹۹۰ مقایسه می‌شود. در آن ماجرا دختری ۱۵ ساله به نام «نیره» در شهادتی مدعی شد که سربازان عراقی نوزادان را از دستگاه‌های نگهداری نوزاد بیرون انداخته‌اند. این گزارش تأثیر بسزایی بر افکار عمومی داشت اما بعدها آشکار شد که نیره دختر سفیر کویت در آمریکا بوده و داستان کاملاً ساختهٔ شرکت تبلیغاتی هیل اند نولتون بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* شهادت نیره
* پارک یئون می

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گزارش‌های دست‌اول از رژیم وحشیانهٔ صدام در وبگاه ایندیکت

رده:ادعاها
رده:نمودهای فرهنگی صدام حسین
رده:شکنجه در عراق
رده:افسانه‌های پروپاگاندا
رده:پروپاگاندا در بریتانیا
رده:پروپاگاندا در ایالات متحده آمریکا