تولید فندق در ترکیه

[بندانگشتی|[فندق بیزانسی در ترکیه.]]
**تولید فندق در ترکیه** تولید فندق در کشور ترکیه از جایگاه و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا این کشور بخش عمده‌ای از فندق مورد نیاز جهان را کشت و فرآوری می‌کند.

## تاریخچه و جغرافیا
روایت‌هایی وجود دارد که قدمت آن‌ها به حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد و نشان می‌دهد فندق در منطقه دریای سیاه ــ که از نظر تاریخی به لازستان معروف است ــ کشت می‌شده است. مورخ برجسته ترک، اولیا چلبی، نیز در دهه ۱۶۵۰ میلادی و در دوران امپراتوری عثمانی، به توصیف باغ‌های فندق در این منطقه پرداخته است. مزارع فندق عمدتاً در ناحیه دریای سیاه و در امتداد منطقه‌ای میان آرتوین تا قوجاایلی واقع شده‌اند. این نواحی به دو بخش اصلی تقسیم می‌شوند: بخش شرقی قدیمی‌تر که از اردو تا آرتوین امتداد دارد، و منطقه جدیدتر فندق‌خیز در بخش غربی دریای سیاه، میان سامسون و قوجاایلی. بیشترین میزان تولید فندق در استان‌های اردو، سامسون، آرتوین و گره‌سون انجام می‌گیرد، در حالی که استان‌های سقاریه و دوزجه نیز از بهره‌وری بالایی در تولید فندق برخوردارند. تنها در استان اردو، در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۰۰ هزار تن فندق برداشت شده است.

با توجه به مهاجرت گسترده بسیاری از جوانان به شهرها، ترکیب سنی کشاورزان تغییر یافته و اغلب آنان در حال حاضر در گروه سنی بالاتر قرار دارند.

تمام تولیدات تجاری فندق در ترکیه از گونه Corylus avellana به‌دست می‌آید، نه از گونه بومی این کشور، یعنی Corylus colurna.

## باغ‌ها
چندین رقم سنتی درخت فندق، از جمله تومبول، چاکیلداک، فوشا و سیوری، بخش عمده‌ای از برداشت فندق در ترکیه را تشکیل می‌دهند. با این حال، از سال ۲۰۱۲ برنامه‌ای بلندمدت و هدفمند برای اصلاح نژاد فندق آغاز شده است که به تولید ارقامی با دوره رسیدن کوتاه‌تر انجامیده است. برداشت و خشک‌کردن محصول معمولاً در ماه اوت صورت می‌گیرد. میانگین اندازه مزارع فندق در ترکیه حدود سه هکتار است و اغلب این مزارع در زمین‌هایی با شیب زیاد قرار دارند؛ گفته می‌شود کوچک بودن اندازه مزارع نتیجه تقسیم اراضی بر اساس وراثت است.

مزارع فندق در ترکیه گسترده‌اند و حدود ۴۰۰ هزار خانواده مالک یک باغ فندق هستند. پس از مطرح شدن انتقاداتی مبنی بر به‌کارگیری کودکان در برداشت فندق، شرکت فریرو، یکی از مشتریان اصلی صنعت فندق و تولیدکننده نوتلا، در سال ۲۰۱۲ برنامه‌ای با عنوان «ارزش‌های کشاورزی» را آغاز کرد. همچنین شرکت‌های بالسو و اولام اینترنشنال، دو فعال بزرگ دیگر در این صنعت، با همکاری نستله و دولت ترکیه اقداماتی را برای مقابله با کار کودکان آغاز کرده‌اند. تولید فندق در ترکیه پس از سال ۱۹۶۴، زمانی که قانون تضمین خرید وضع شد، به‌طور پیوسته افزایش یافت و در پی آن، بخش بزرگی از کشاورزان منطقه دریای سیاه به کشت فندق روی آوردند. در نتیجه، ترکیه به مهم‌ترین تولیدکننده فندق در جهان تبدیل شد و اکنون محصول خود را به بیش از ۱۰۰ کشور صادر می‌کند. بیش از نیمی از هزینه تولید فندق مربوط به نیروی کار است و بیشترین بخش این هزینه به برداشت محصول اختصاص دارد. از نظر زیست‌محیطی، بیشترین تأثیر منفی ناشی از مصرف کودهای شیمیایی است. پیشنهاد شده است که برای هر نوع خاک، میزان مناسب مصرف کود بررسی و بر اساس نتایج بهینه‌سازی شود. همچنین توصیه شده است که کشاورزان در دوره سه‌ساله گذار به کشاورزی ارگانیک مورد حمایت قرار گیرند.  با این حال، تا سال ۲۰۲۳ به دلیل دشواری در تأمین نیتروژن کافی برای خاک و کنترل برخی آفات، به‌ویژه شپشک فندق، میزان کشاورزی ارگانیک در این بخش همچنان محدود باقی مانده است.

## آفات
خسارت واردشده به صنعت فندق ترکیه در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۰۰ میلیون دلار آمریکا و در سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۳۰۰ میلیون دلار آمریکا برآورد شده است. این خسارات عمدتاً ناشی از شیوع آفات قهوه‌ای مارموره، سبز و بیماری کپک پودری بوده است.

### ساس بدبوی قهوه‌ای مارموره‌دار
این حشره بدبو نخستین‌بار در سپتامبر ۲۰۱۷ در منطقه لونتِ استان استانبول گزارش شد. در اکتبر همان سال نیز حضور آن در استان آرتوین تأیید گردید. این گونه به‌سرعت در سایر مناطق شرق دریای سیاه، یعنی ناحیه‌ای که بیشترین میزان تولید فندق در آن صورت می‌گیرد، گسترش یافته است. بر اساس شواهد، احتمال می‌رود این حشره از طریق گرجستان وارد ترکیه شده باشد، زیرا نخستین گزارش از حضور آن در کمال‌پاشا، آرتوین، تنها چند کیلومتر دورتر از مرز دو کشور ثبت شده است. جلال تونچر، استاد دانشگاه اونوکوز مائیس، اعلام کرده است که این آفت در حال حاضر موجب کاهش حدود ۲۰ درصدی محصول فندق در آرتوین شده و پیش‌بینی می‌شود در آینده، تولید و کیفیت فندق را تا ۵۰ درصد کاهش دهد. به گفته تونچر، این کاهش می‌تواند منجر به وارد آمدن خسارتی معادل یک میلیارد دلار به تولیدکنندگان فندق شود.

## منابع

رده:کشاورزی در ترکیه
رده:فندق
رده:فرهنگ کسب‌وکار ترکیه