یاجور

**یاجور** (، ) روستایی عرب‌نشین فلسطینی بود که در ۹٫۵ کیلومتری جنوب شرقی حیفا، در دامنه کوه کرمل قرار داشت. این روستا در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت در ۲۵ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت یاجور ۶۱۰ نفر و مساحت اراضی آن ۲٬۷۲۰ دونوم بود.

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل الحاق شد و اثری از خانه‌های روستا باقی نماند. کیبوتص یاگور که در ۱۹۲۲ بر زمین‌های سنتی روستا بنا شده بود، بخشی از اراضی پیشین یاجور را برای کشاورزی به کار گرفت و بخش دیگری به کارخانه‌های سیمان اختصاص یافت.

## پیشینه
در محوطه روستای قدیمی، تکه‌های شیشه و گورهایی با گورسنگ یافت شده‌است.

نام یاجور در پیمان آتش‌بس (هدنه) میان صلیبیون مستقر در عکا و سلطان مملوکی المنصور قلاوون در سال ۱۲۸۳ میلادی ذکر شده و به عنوان بخشی از قلمرو صلیبیون شناخته می‌شد.

### دوره عثمانی
در سال ۱۷۹۹ یاجور در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن ترسیم کرد نشان داده شد، هرچند با نام نادرست «Beled el Charq» (همان بلد الشیخ) ثبت گردید.

در سال ۱۸۷۲ مقامات عثمانی زمین‌هایی در یاجور را به دو بازرگان لبنانی به نام‌های سرسق و سلیم الخوری فروختند. بر پایه منبع عربی، ۱۸ قیراط به خاندان سرسق و ۴ قیراط به سلیم الخوری واگذار شد.

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گرن روستا را با نزدیک به ۲۰۰ ساکن یافت که درختان انجیر و زیتون آن را فرا گرفته بودند.

فهرست جمعیتی مربوط به حدود سال ۱۸۸۷ نشان می‌دهد که یاجور نزدیک به ۱۵۰ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.

در آغاز سده بیستم روستا با نام «El-Yadschur» ۱۵۳ ساکن داشت و دارای یک مسجد بود. اراضی روستا در مالکیت سلیم الخوری قرار داشت و ساکنان دیگر مالک زمین نبودند. در زمین‌های مسطح روستا درختان توت برای پرورش کرم ابریشم کاشته شده بود، هرچند کارگاه تولید ابریشم در روستا دایر نشد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت یاجور ۲۰۲ نفر ثبت شد که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین یاجور همراه با نشر شمارش شد و جمعیت مشترکشان ۱٬۴۴۹ نفر بود: ۵۵۴ مسلمان، ۲۶ مسیحی، ۸۵۸ یهودی و ۱۱ نفر بدون دین، در مجموع ۲۹۱ خانه.

زمین‌داران لبنانی بخشی از اراضی یاجور را به صهیونیست‌ها فروختند و این خرید بخشی از معامله موسوم به خریدهای سرسق بود. صهیونیست‌ها در سال ۱۹۲۲ کیبوتص یاگور را بر زمین‌هایی بنا کردند که به‌طور سنتی متعلق به روستا بود.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۱۰ نفر بود: ۵۶۰ مسلمان و ۵۰ مسیحی. مساحت کل اراضی ۲٬۷۲۰ دونوم بود که از این میان عرب‌ها ۵۷ دونوم را برای باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده و ۲۶۱ دونوم را برای کشت غلات به کار می‌بردند و ۱۸ دونوم نیز زمین ساخته‌شده به‌شمار می‌آمد.

جدول مالکیت اراضی یاجور در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ (بر حسب دونوم):

در سال ۱۹۳۷ روستا به پرداخت جریمه ۵۰ لیره فلسطینی محکوم شد؛ زیرا از روستا به سوی کیبوتص یاگور تیراندازی شده و یک دانش‌آموز زخمی شده بود.

### ۱۹۴۸ و پس از آن
پس از قطعنامه ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ سازمان ملل، درگیری‌هایی میان ساکنان نشر و یاجور آغاز شد. در ۲۵ آوریل ۱۹۴۸ ساکنان روستا آن را ترک کردند. بنی موریس ارزیابی می‌کند که سقوط حیفای عربی و اخبار مهاجرت ساکنانش عامل اصلی تخلیه یاجور بود.

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل الحاق شد. برخی از آوارگان یاجور در دهه ۱۹۵۰ در آلونک‌هایی نزدیک گشر پاز اسکان یافتند و برخی دیگر در روستای کفرمندا سکونت گزیدند. در سال ۱۹۹۲ از محل روستا این‌گونه توصیف شد: «هیچ نشانی از خانه‌ها بر جای نمانده و تنها درختان انجیر فراوان و شمار اندکی درخت زیتون محل را نشان می‌دهند.» کیبوتص یاگور بخشی از زمین‌های پیشین یاجور را برای کشاورزی به کار می‌برد و بر بخش دیگری کارخانه‌های سیمان ساخته شده‌است.

### شخصیت‌های برجسته
از زادگان یاجور می‌توان به ابراهیم غنام، هنرمند نقاش، و نمر حجاب، ادیب و پژوهشگر فرهنگ عامه اشاره کرد. همچنین بر پایه منبع عربی، شیخ عزالدین قسام هنگام ورود به فلسطین در سال ۱۹۲۲ در یاجور ساکن شد.

## نگارخانه

File:משק יגור - כפר ג'ידרו-JNF029010.jpeg|یاجور ۱۹۲۵
File:יגור - הבניינים של האפנדי הערבי בעל הקרקע הקודם.-JNF043465.jpeg|یاجور ۱۹۲۶
File:Balad al-Sheikh.jpg|یاجور (یاگور) بر نقشه صندوق اکتشاف فلسطین، ۱۸۷۵
File:Balad esh Sheikh 1942.jpg|یاجور ۱۹۴۲ (مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰)
File:Haifa 1945.jpg|یاجور ۱۹۴۵ (مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰)


## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* یاجور در وبگاه فلسطین در خاطره‌ها
* یاجور در وبگاه ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:بخش (تقسیم کشوری) حیفا