یانو ریوکی

**یانو ریوکی**  –  زادهٔ  – درگذشتهٔ ) او در اواخر دورهٔ باکوماتسو ساموراییِ قلمرو سائِکی بود و در دوران میجی به‌عنوان کارمند دولت، نویسنده، روزنامه‌نگار و سیاستمدار فعالیت کرد. وی سمت‌هایی همچون دبیر ارشد شورای دولت و دبیر ادارهٔ آمار، مدیر روزنامهٔ «یوبین هوچی شیمبون»  ، مقام دربار در وزارت امور امپراتوری، سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار در چین، و معاون مدیر روزنامهٔ «اوساکا ماینیچی شیمبون» را بر عهده داشت.نام اصلی او **فومیئو** بود و **ریوکی** تخلص ادبی وی به شمار می‌رفت. همچنین با تخلص دیگری با عنوان **تِمپُو کوجی**شناخته می‌شد.
## سرگذشت
### دوران کودکی و بزرگسالی

او در ایالت بُنگو (امروزه شهر سائِکی در استان اوئیتا) به‌عنوان فرزند ارشد یانو میتسو‌نوری، یکی از سامورایی‌های خاندان موری در قلمروی سائِکی، زاده شد. پدرش سمت‌های مختلفی از جمله مأمور بندر، مأمور شهر و مأمور ناحیه را بر عهده داشت.
«در دوران کودکی در مدرسه‌ی قلمرویی شیکیود به تحصیل پرداخت و هنگامی که جنبش طرفدار اخراج بیگانگانشکل گرفت، داوطلبانه وارد مرکز آموزش تفنگ شد و در فنون تیراندازی به درجه‌ی کامل دست یافت. او از پدربزرگ خود آموزش‌های کنفوسیوسی و استعداد سیاسی را به ارث برد و از پدرش با خواندن کتاب رابینسون کروزو با دانش غربی آشنا شد. همچنین نزد شاگردان برجسته‌ی هیروسه تان‌سو، یعنی آکیزوکی کیتسومون و هواشی بانری، آموزش دید و به شخصیتی بدل شد که مورد توجه ویژه‌ی ارباب قلمرو قرار گرفت.در سال ۱۸۶۸ (دوران کِئی‌او ۴)، در جریان نبرد توبا–فوشیمی، همراه با ارباب قلمرو به کیوتو رفت و در همان نبرد به‌عنوان فرمانده یک واحد از سربازان دربار، مسئول نگهبانی از دروازه‌های کاخ امپراتوری شد. پس از بازگشت به قلمرو، به‌عنوان رهبر گروه جوانان فعالیت کرد. پس از اصلاحات میجی، به‌دلیل انتصاب میتسونوری (پدرش) به سمت معاون ارشد استان کاتسوشیکا در ادو، خانواده به توکیو نقل مکان کرد و او نزد تاگوچی ایمورا به مطالعه‌ی مکتب کهنِ علوم کنفوسیوسی پرداخت. میتسونوری نیز هم‌زمان با لغو نظام فئودالی و ایجاد استان‌ها، به فرماندار استان فُکاتسو در اوکایاما منصوب شد.

### ورود به کِئو گیجُوکو و آغاز خدمت دولتی

در سال ۱۸۷۱ (میجی ۴) وارد مدرسهٔ خصوصی کِئو گیجُوکو شد و به پژوهش در تاریخ قانون اساسی انگلستان و ایالات متحده پرداخت. در سال ۱۸۷۳ (میجی ۶) فارغ‌التحصیل گردید و به‌عنوان مدرس همان مؤسسه منصوب شد. از هم‌دوره‌ای‌های او می‌توان به بابا تاتسوئی،وادایوشیرو، موریشیتا ایواکوسو  و ایکای آساجیرو اشاره کرد. در همان سال با رِتسو، دختر دوم سامورایی قلمرو سائِکی‌، ساکوما مامُرو ، ازدواج کرد. در سال ۱۸۷۴ (میجی ۷) مقالهٔ «نامه‌ای به بازرگانان»  را در نشریهٔ رسمی کِئی‌او گیجُوکو با عنوان مجلهٔ مردمی منتشر کرد و کتاب «گفتار و کردار بزرگان غرب» را به چاپ رساند.در سال ۱۸۷۶ (میجی ۹) به‌عنوان رئیس شعبهٔ اوساکای مدرسهٔ کِئو گیجُوکو منصوب شد و در سال ۱۸۷۷ (میجی ۱۰) ریاست شعبهٔ توکوشیما را بر عهده گرفت. در این دوران با ادیب موریتا شیکِنو همچنین اوزاکی یوکیوو اینوکای تسویوشی که بعدها به دوستان و هم‌پیمانان نزدیک او بدل شدند معاشرت داشت و به مطالعهٔ نظام‌های سیاسی انگلستان و ایالات متحده پرداخت. او با هدف گسترش حقوق مردمی و استقرار نظام مشروطه، در همین زمان نگارش مقالات انتقادی برای روزنامهٔ هوچی شیمبون را آغاز کرد. با این حال، یانو در سال ۱۸۸۲ (میجی ۱۵) در کیوتو سخنرانی‌ای ایراد نمود که در آن هشدار داد اجرای اصلاحات شتاب‌زده ممکن است موجب از دست رفتن حمایت عمومی شود و بر ضرورت پیروی از رویکرد تدریجی تأکید کرد.

در سال ۱۸۷۹ (میجی ۱۲) به توصیهٔ فوکوزاوا یوکیچی، همراه با اوشیبا تاکوزو، اینوکای تسویوشی و اوزاکی یوکیو به‌عنوان کارمند دولت وارد دستگاه اداری شد. او ابتدا در ادارهٔ آمار وابسته به شورای عالی دولت خدمت کرد و سپس به‌عنوان دبیر ارشد وزارت کشور و پس از آن به وزارت دارایی منتقل شد. در وزارت دارایی به‌عنوان دبیر و سپس عضو ادارهٔ بازرسی حساب‌ها فعالیت کرد و به رتبهٔ ششم درباری ارتقا یافت. با آغاز مباحث مربوط به تدوین قانون اساسی خصوصی، در تأسیس انجمن کوجین‌شا مشارکت داشت و به‌عنوان عضو دائمی آن انتخاب شد. در سال ۱۸۸۰ (میجی ۱۳) به همراه اوباتا توکوجیرو و دیگران پیش‌نویس قانون اساسی خصوصی را تهیه کرد و رسالهٔ سان‌سِی رون که در آن بر استقرار نظام مشروطه تأکید شده بود، در سال بعد توسط اوکُوما شیگِنوبو  به دربار ارائه شد. در سال ۱۸۸۱ (میجی ۱۴) با همکاری اوکوما اقدام به خرید روزنامهٔ «یوبین هوچی شیمبون»  کرد و در ژانویه همان سال به ریاست شرکت این روزنامه منصوب شد. با این حال، پس از کنار گذاشته شدن از صحنهٔ سیاسی در پی رخدادهای موسوم به «تحول سیاسی سال چهاردهم میجی» به ابتکار اینوئه کوواشی، از سیاست کناره گرفت و به فعالیت‌های آموزشی روی آورد و به‌عنوان عضو هیئت مؤسس در تأسیس مدرسهٔ عالی توکیو مشارکت کرد.

### به‌عنوان رمان‌نویس و روزنامه‌نگار

در سال ۱۸۸۲ با رهبری انجمن سیاسی تویو گیسِیکای که به آن وابسته بود به حزب اصلاحات مشروطه پیوست.به دلیل فشار کاری ناشی از ادارهٔ حزب دچار فرسودگی شد و مدتی بستری گردید، اما از این فرصت برای طرح نگارش رمانی سیاسی بهره برد تا مردم را برانگیزد و به استقرار نظام مشروطه یاری رساند. نخستین بخش از رمان «کِی‌کُکو بیدان»  که بر پایهٔ داستان سقوط و شکوفایی شهر تبای یونان باستان شکل گرفته بود، در سال ۱۸۸۳ منتشر شد و با استقبال گسترده روبه‌رو گردید و چندین بار تجدید چاپ شد. به‌ویژه بخش یازدهم با عنوان «گل‌های بهاری»محبوبیت فراوانی یافت و توسط فعالان جنبش آزادی‌های مردمی خوانده می‌شد و همچنین روایتگران داستانی چون «ماتسوبایاشی هاکوئن» و «کاواکامی اوتوجیرو» آن را به‌صورت سخنرانی نمایشی اجرا کردند. در فوریهٔ ۱۸۸۴، هم‌زمان با اوج‌گیری جنبش آزادی‌های مردمی، بخش دوم این رمان منتشر شد. او با استفاده از درآمد حاصل، از سال بعد برای بررسی صنعت روزنامه‌نگاری به اروپا سفر کرد و در فاصلهٔ سال‌های ۱۸۸۵ تا ۱۸۸۶ از طریق هنگ‌کنگ به فرانسه، بریتانیا، ایتالیا، آلمان و ایالات متحده رفت و با شخصیت‌هایی چون «ژرژ کلمانسو» و «فردینان دولیسپس» دیدار کرد. در این سفر به حوزه‌های گوناگون از سیاست و فرهنگ گرفته تا علوم و فناوری و بازرگانی علاقه نشان داد و مشاهدات خود را در نوشته‌هایی مانند «یادداشت‌های سفر» منتشر ساخت.پس از بازگشت به کشور، اصلاحات در روزنامهٔ «یوبین هوچی شیمبون» را در دستور کار قرار داد و اقدام به کاهش هزینهٔ اشتراک، تقویت محتوای مقالات، ساده‌سازی سبک نگارش و تسریع در توزیع روزنامه کرد. او همچنین برادرش اوگوری سادائو و میکی زنپاچی را به کار گرفت. یانو به‌عنوان معاون کوریموتو جوئون جایگاه یافت و ریاست روزنامه در اختیار کوری‌موتو بود. سمت سردبیری نیز بر عهدهٔ فوجیتا موکیچی از فارغ‌التحصیلان مدرسهٔ کِئی‌او گیجُوکو قرار داشت.

### بازگشت به خدمت دولتی و فعالیت سیاسی

با این حال، در سال ۱۸۸۸(میجی ۲۱ ) از فعالیت مستقیم در عرصهٔ مدیریت روزنامه کناره گرفت و در سال ۱۸۸۹(میجی۲۲) اعلام بازنشستگی سیاسی کرد. او شرکت خدمات روزنامه(که بعدها به «خبرگزاری امپراتوری» تبدیل شد) را بنیان گذاشت و در مراسم افتتاح نخستین مجلس امپراتوری، هم‌زمان با آغاز به کار مجلس، به‌درخواست خود وارد وزارت دربار شد و به‌عنوان پیشخدمت امپراتور میجی حضور یافت. در سال ۱۸۹۰(میجی۲۳) به‌عنوان کارمند ویژهٔ وزارت دربار منصوب شد، سال بعد به عضویت کمیسیون بررسی آیین‌نامهٔ خاندان سلطنتی درآمد، در ۱۸۹۲(میجی۲۵) عضو کمیسیون بررسی تشریفات امپراتوری شد و در سال بعد به مقام «شیکیبُوکان» رسید.

در جریان جنگ چین و ژاپن، در سال ۱۸۹۷(میجی۳۰) به درخواست وزیر امور خارجه وقت «اوکوما شیگِنوبو» به‌عنوان سفیر فوق‌العاده و مختار ژاپن در چین منصوب شد و دو سال در پکن اقامت داشت و مسئلهٔ وام‌های خارجی چین پس از جنگ را سامان داد. به پاس این خدمات، نشان درجهٔ سوم خورشید تابان به او اعطا شد. در دوران خدمت، روابط او با «لی هونگ‌ژانگ»بسیار نزدیک بود و به همین سبب، در سال ۱۸۹۶(میجی۲۹) برای نخستین بار دانشجویان اعزامی دولت چین به ژاپن پذیرفته شدند؛ سیزده دانشجوی دولتی منتخب دولت چین به‌طور آزمایشی به ژاپن فرستاده شدند. دو سال بعد، در ۱۸۹۸(میجی۳۱)، «یانو» که سفیر فوق‌العاده ژاپن در چین بود، دولت چین را به اعزام مستمر دانشجویان تشویق کرد. در سال ۱۹۰۰(سال ۳۳ میجی) آیین‌نامهٔ «دانشجویان اعزامی به مدارس دولتی تحت نظارت وزارت علوم» و در سال ۱۹۰۱(میجی۳۴)فرمان شمارهٔ پانزدهم وزارت علوم با عنوان «آیین‌نامهٔ پذیرش ویژهٔ دانشجویان خارجی در مدارس دولتی» صادر شد و بدین ترتیب راه برای تحصیل دانشجویان چینی در ژاپن گشوده شد.

با این حال، پیش‌تر «یانو» در روزنامهٔ «یوبین هوچی شیمبون» با مقایسهٔ نیروی دریایی ژاپن و چین، ضرورت گسترش سریع نیروی دریایی را مطرح کرده بود. همچنین در سال ۱۸۸۷(میجی۲۰)در دیباچهٔ کتاب «خطر و امنیت شرق»  نوشتهٔ «فوجینو فوساجیرو»  که توسط انتشارات «شوسِیشا»  منتشر شد، راهبردی در ارتباط با شرق را بیان کرد که به نظریهٔ پیشروی به شمال پیوند می‌خورد.

### پس از کناره‌گیری از سیاست

از سال ۱۸۹۹ (میجی۳۲) از فعالیت‌های سیاسی کناره‌گیری کرد، اما به اندیشهٔ سوسیالیسم علاقه‌مند شد و در سال ۱۹۰۱ (میجی۳۴) همراه با تاگاوا دایکیچیرُو  و کاتُو توکِیجیرو «انجمن پژوهش مسائل اجتماعی» را بنیان نهاد. در ۱۹۰۲ (میجی۳۵) آشکارا اعلام کرد که «خود را سوسیالیست می‌داند». وی در همان سال رمان آرمان‌شهری *«شین‌شاکای*»(جامعهٔ نو) را منتشر کرد که در آن بر سازگاری میان سرمایه‌داری و سوسیالیسم تأکید شده بود.

افزون بر این، همراه با تاجیما کینجی ، توکوتومی سوهو  ، میاکه ستسورهو یاماجی آیزان،سخنرانی‌های متعددی دربارهٔ سوسیالیسم ایراد کرد.

در سال ۱۹۰۲ (میجی۳۵) با توصیهٔ او، کونی کیدا دُپّو  به «کِی گیوشا» پیوست. در ۱۹۰3(میجی۳۶)، هنگامی که این مؤسسه نام خود را به «کینجی گا‌هوشا» تغییر داد، وی به عنوان مشاور آن منصوب شد و از کونی کیدا، که سردبیر بود، پشتیبانی کرد. پس از آن، مقالات و نقدهای بسیاری از جمله «یادداشت‌های بی‌پایه» را در نشریات *کینجی گا‌هو* و *فوجین گا‌هو* منتشر ساخت.با آغاز جنگ روسیه و ژاپن در ۱۹۰۴ (میجی۳۷)، نام نشریه به «سِنجی گا‌هو» تغییر یافت. در سال ۱۹۰۶ (میجی۳۹) به دعوت موتویاما هیکوئیچیبه روزنامهٔ *اوساکا ماینیچی شیمبون* پیوست و به عنوان مشاور، سپس بازرس و در نهایت معاون مدیرعامل فعالیت کرد. او علاوه بر انتشار رمان *«بی‌نیاز»* در روزنامهٔ *ماینیچی دِمپو*، مقالات و جستارهای بسیاری در زمینهٔ سیاست و ادبیات به چاپ رساند.

در سال ۱۹۲۶ (تایشو ۱۵) در پی برخورد یک خودروی سواری با قطار خط کِی‌او دچار جراحات شدید شد. در سال ۱۹۳۱ (شووا ۶) در خانهٔ خود واقع در شهر سِنداگایا در بخش تویُتاما-گُن بر اثر بیماری انسداد ادراری درگذشت و در آرامگاه عمومی تاما  به خاک سپرده شد.
## عناوین افتخاری

**رتبه‌های درباری**

* سال ۱۸۹۷(میجی۳۰) رتبه جوشی

* سال ۱۹۰۵(میجی۳۸ ) رتبه شوشی

**نشان‌ها و مدال‌ها**

* سال ۱۸۹۸ (میجی۳۱) مدال خورشید تابان

**مدال‌های خارجی**

* سال ۱۸۹۹(میجی۳۲) نشان ستاره سوم درجه اول اعطایی از امپراتوری چینگ

## روایت‌ها و نکته‌ها

* بر پیشانی او هفت خال وجود داشت که در چهره‌خوانی بسان «هفت ستارهٔ ردیف‌شده» تعبیر می‌شد و از همین رو در دوران کودکی آینده‌ای درخشان برایش پیش‌بینی می‌کردند.
* از سال ۱۸۸۱ تا ۱۸۸۴ (میجی ۱۴ تا میجی ۱۷) عضو هیئت مدیرهٔ دانشگاه کِی‌او گی‌جُوکو بود. همچنین در فاصلهٔ سال‌های ۱۸۸۹ تا ۱۸۹۳ (میجی ۲۲ تا میجی ۲۶) و دوباره از ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۵ (میجی ۳۴ تا میجی ۳۸) به عنوان عضو شورای این دانشگاه فعالیت کرد.
* بنیان‌گذار و مدیر مدرسهٔ عالی «کینجو گاکوئن» (که پیش‌تر با نام «میتا یو‌بیکو» شناخته می‌شد) بود.
* مورى اوگای دربارهٔ او چنین نوشت: «استاد ریوکِی مرد عمل است، نه مرد اندیشه. شاید برخی شگفت‌زده شوند که چرا او اندیشهٔ یک روزه را به کار می‌بندد؛ اما شوپنهاور گفته است: اندیشیدن نیز گونه‌ای عمل کردن است.

## آثار برجسته

## پانویس

## منابع

رده:درگذشتگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان اهل ژاپن
رده:زادگان ۱۸۵۱ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ژاپن