گالری ساووی

**گالری ساووی** () یک مجموعه هنری در شهر تورین ایتالیا است که شامل مجموعه‌های هنری سلطنتی است که توسط دودمان ساووی در طول قرن‌ها جمع‌آوری شده است.

این موزه که اولین مدیران آن روبرتو و ماسیمو دازگلیو بودند، مجموعه هنری اوژن ساووی را که پس از مرگش توسط پسر عمویش، پادشاه ساردینیا، به دست آمد، با آثاری از کاخ سلطنتی تورین، گالری تصاویر ساووی-کاریگنانو و آثار هنری از کاخ دوراتزو در جنوا که در سال ۱۸۲۴ به دست آمد، متحد می‌کند.

در ۲ اکتبر ۱۸۳۲ (روز تولدش)، شاه چارلز آلبرت ساووی گالری سلطنتی را در کاخ ماداما، شامل ۳۶۵ نقاشی، افتتاح کرد. در سال ۱۸۶۵، ماسیمو دازگلیو این مجموعه را به کاخ آکادمی علوم گوارینو گوارینی (۱۶۷۹) منتقل کرد و تا سال ۲۰۱۲ در آنجا ماند و سپس به مکان فعلی منتقل شد.

در ۴ دسامبر ۲۰۱۴، با حضور وزیر فرهنگ ایتالیا، «مانیکا نووا» ی کاخ رئاله (بخش جدید کاخ سلطنتی) رسماً افتتاح شد. این مجموعه اکنون مکان نهایی خود را برای نمایش پیدا کرده است. این گالری بر اساس یک پروژه موزه کاملاً جدید ساخته شده است که توسط سرپرست ادیت گابریلی (برای بخش علمی) به همراه استودیو آلبینی آسوشیتی (صحنه پردازی) طراحی و توسعه داده شده است. نورپردازی توسط استودیوی کاستاگنا راولی، مستقر در میلان و گرافیک توسط نوردا دیزاین انجام شده است.

## تاریخچه
ریشه‌های این مجموعه ارتباط نزدیکی با خاندان ساووی دارد: این مجموعه در نیمه دوم قرن شانزدهم، زمانی که امانوئل فیلیبر تصمیم گرفت پایتخت دوک‌نشین را به تورین، که قبلاً در شامبری واقع شده بود، منتقل کند، در تورین به‌طور دائمی شکل گرفت.

خود موزه با امتیاز شاه چارلز آلبرت، در ۲ اکتبر ۱۸۳۲ (روز تولدش)، با نام گالری سلطنتی تأسیس شد و در سالن‌های کاخ ماداما قرار گرفت. این موزه مجموعه‌ای از نقاشی‌های مشهور در سراسر اروپا را در معرض دید عموم قرار داد که ثمره اشتیاق چند صد ساله خاندان ساووی به جمع‌آوری آثار هنری بود (جیوان پائولو لومازو، نقاش لومبارد، پیش از این در سال ۱۵۹۰ در اثر خود با عنوان «ایده زمان گودال» از آن به نیکی یاد کرده بود).

مربی و اولین مدیر گالری، روبرتو دازگلیو بود که در سال ۱۸۳۶ انتشار اولین کاتالوگ این مجموعه را به صورت بخش بخش و با نسخه‌های چاپی ارزشمند آغاز کرد. در آن زمان ۳۶۵ اثر از کاخ سلطنتی، کاخ کاریگنانو در تورین و کاخ دوراتزو در جنوا گردآوری شده بود.

دستور کار سیاسی و فرهنگی چارلز آلبرت منجر به تأسیس یک صندوق مدیریت مستقل و همچنین تشویق او به یک برنامه خرید شد که فضای کافی را در اختیار مدارس مختلف ایتالیایی و «اولترا مونتان» قرار می‌داد. در سال ۱۸۴۸، استقرار سنا در کاخ ماداما، به زودی نیاز به مکانی جدید برای گالری را ایجاد کرد. تنها در سال ۱۸۶۵ - به لطف تلاش‌های سازمانی ماسیمو دازگلیو، که جانشین برادر بزرگترش روبرتو به عنوان مدیر شده بود - گالری به طبقه دوم کاخ آکادمی علوم (که ساخت آن در سال ۱۶۷۹ آغاز شد و توسط گوارینو گوارینی با عنوان «کالج نوبلی» طراحی شده بود) منتقل شد. متأسفانه، این تلاش نتیجهٔ معکوس داد، زیرا کاخ ماداما در سال ۱۸۶۵، زمانی که سنا پس از کنوانسیون سپتامبر به فلورانس (با جابجایی پایتخت) نقل مکان کرد، دوباره به‌طور کامل در دسترس قرار گرفت و مکانی بسیار معتبر برای آنچه که به عنوان ضمیمه موزه مصر (که قبلاً در کاخ آکادمی علوم قرار داشت) در نظر گرفته می‌شد، باقی گذاشت. در همین حال، در سال ۱۸۶۰، پادشاه ویکتور امانوئل دوم سخاوتمندانه گالری را به ملت اهدا کرد و آن را تحت نظارت وزارت آموزش قرار داد.

در مکان جدید، نقاشی‌ها بر اساس ترتیب زمانی سنتی و بر اساس مکتب نقاشی چیده شدند و از آن زمان، فضای قابل توجهی به نقاشی‌های پیدمونتی قرن‌های ۱۵ و ۱۶ اختصاص داده شد.

در سال ۱۹۳۳، به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس این مؤسسه، این گالری هنری نام قطعی خود را «گالریا سابودا» گذاشت.

توسعه گالری با رشد مداوم دارایی‌های هنری آن مشخص شد. از جمله مهم‌ترین مشارکت‌ها، می‌توان به ریکاردو گوالینو، صنعتگر بیلا، اشاره کرد که اولین بلوک مهم آن در سال ۱۹۳۰ به دست آمد. در دهه ۱۹۵۰، تحت نظارت موزه‌شناسی معمار پیرو سانپائولسی و نظارت موزه‌شناسی سرپرست نوئمی گابریلی، گالری تحت یک پروژه سازماندهی مجدد کامل قرار گرفت. این پروژه - علیرغم تضاد بین سانپائولسی و گابریلی، که منجر به یک پرونده حقوقی شد - به اتفاق آرا یکی از شاهکارهای موزه‌شناسی ایتالیا پس از جنگ محسوب می‌شد.

بین دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، گالری دستخوش بازسازی‌ها و سازماندهی‌های مداومی شد که از یک سو با هدف افزایش تعداد آثار به نمایش گذاشته شده و از سوی دیگر با هدف اصلاح مسیر بازدیدکنندگان بر اساس مجموعه‌های مختلف انجام شد. توجه ویژه‌ای به مجموعه شاهزاده اوژن ساووی شد که زمانی در وین بود و در قرن ۱۸ به پیمونت رسیده بود. این تغییرات عمیقاً بر پروژه اصلی سانپائولسی-گابریلی تأثیر گذاشت، که اساساً فقط در سالن ورودی قابل مشاهده بود. همچنین در این دوره، یک کارزار مرمت گسترده بر روی نقاشی‌ها، به ویژه نقاشی‌های روی تابلو، تطبیق آنها با قاب‌های موجود و در نهایت، اولین بررسی انتقادی از آثار قرن بیستم، به ویژه شش تورین، آغاز شد.

در سال ۱۹۹۸، برای تطبیق گالری با نیازهای فزاینده به فضا، نور و خدمات - از جمله فضایی برای نمایشگاه‌های موقت - مراحل انتقال آن به مکانی جدید، سومین مکان در تاریخ آن، آغاز شد. در ماه‌های بعد، این مکان جدید در به اصطلاح «مانیکا نووا» کاخ سلطنتی شناسایی شد، یک بنای معماری که بین قرن‌های نوزدهم و بیستم توسط امیلیو استراموچی در کنار کلیسای جامع، ساخته شده است. این تصمیم که در ابتدا توسط مدیر منطقه‌ای پیتارلو گرفته شد، توسط مدیران و سرپرستان بعدی نیز تأیید شد، همچنین بر اساس نارضایتی فزاینده مردم نسبت به موزه، که در سال‌های اخیر در مجموع حدود ۳۰۰۰۰ بازدیدکننده در سال، از جمله مدارس، را شامل می‌شد. این پروژه به لطف حمایت مالی ۳۵ میلیون یورویی، جنبه عینی پیدا کرد. در سال ۲۰۰۳، استودیو آلبینی میلان مناقصه پروژه موزه‌شناسی گالری را برنده شد. این پروژه که از جمله توسط سرپرست وقت میراث هنری، کارلا انریکا اسپانتیگاتی، تأیید شد، خواستار نصب نقاشی‌های گالری بر روی پنل‌های سفت و سخت بود. از منظر معماری، استودیو آلبینی همچنین قصد داشت روبناهایی را که فضاهای اصلی استراموچی را مسدود کرده بودند، آزاد کند.

این کار که به گروه گوتزو ادارت تورین سپرده شده بود، در سال‌های بعد نیز ادامه یافت. در اوایل سال ۲۰۱۲، طبقه همکف برای قرار دادن برخی از نقاشی‌ها آماده شد. در آوریل ۲۰۱۲، ساختمان قدیمی سابودا به‌طور قطعی بسته شد: دو هفته بعد، ۹۹ اثر، که از میان مهم‌ترین آثار موزه انتخاب شده بودند، به عنوان بخشی از یک نمایشگاه موقت به سرپرستی ادیت گابریلی، در طبقه همکف «مانیکا نووا» قرار گرفتند. در همان زمان، ۷۴ اثر دیگر، که قبلاً بخشی از مجموعه شاهزاده اوژن ساووی بودند، به عنوان بخشی از نمایشگاهی دربارهٔ خود شاهزاده اوژن ساووی، به سرپرستی اسپانتیگاتی، به مجموعه وناریا رئاله منتقل شدند. هدف از کل این عملیات، با عنوان «نقاشی‌های پادشاه»، تضمین حداقل دسترسی جزئی به بخش قابل توجهی از گالری سابودا در طول مرحله جابجایی بود.

بسته شدن گالری قدیمی سابودا و جابجایی بعدی آن، جنجال‌هایی را برانگیخت. شایعاتی در مطبوعات روزانه مبنی بر آسیب‌های ادعایی به نقاشی‌ها در طول جابجایی، که ظاهراً ناشی از نقص در سیستم تهویه مطبوع بود، منتشر می‌شد. در واقع، این شایعات و شایعات دیگر بیشتر به دشواری رها کردن طرح «تاریخی» سانپائولسی-گابریلی مرتبط بودند، اگرچه موزه مصر، که قصد جایگزینی فضاها را داشت، حفظ معماری اصلی را تضمین می‌کرد.

در طول این کارها، اداره میراث هنری و تاریخی پیمونت چندین طرح را برای تضمین دسترسی مداوم به میراث ساووی اجرا کرد. از نکات قابل توجه می‌توان به افتتاح انبار موقت در قلعه مونکالیری برای عموم و نمایشگاهی موقت که در تابستان ۲۰۱۴ در ۱۵ مکان در سراسر استان‌های پیمونت افتتاح شد، اشاره کرد.

در ۴ دسامبر ۲۰۱۴، با حضور وزیر میراث و فعالیت‌های فرهنگی، داریو فرانچسکینی، افتتاح بخش جدید (مانیکا نووا) کاخ سلطنتی، که اکنون محل دائمی گالری سابودا است، برگزار شد. این گالری - که اکنون به موزه‌های سلطنتی (شامل کاخ سلطنتی، زرادخانه سلطنتی، موزه باستان‌شناسی، کتابخانه سلطنتی و فضای نمایشگاهی در پالازو چیابلزه) متصل است - بر اساس یک پروژه موزه‌شناسی کاملاً جدید، که به صورت علمی توسط سرپرست ادیت گابریلی سرپرستی می‌شود، بنا شده است. این پروژه نیز به لطف بودجه بازی لاتاری، مطابق با مفاد قانون ۶۶۲/۹۶، محقق شد.

این پروژه که بر اساس نمایشگاه ۵۰۰ نقاشی است، از جمله موارد دیگر، شامل ارزیابی مجدد مجموعه گوالینو و آثار قرن بیستم است که در طبقه چهارم ساختمان جدید به نمایش گذاشته شده‌اند.

## منابع

* Noemi Gabrieli, *Galleria Sabauda - Maestri italiani*, Torino 1971
* Paola Astrua, Carla Enrica Spantigati, *Galleria Sabauda: guida breve*, Electa, Milano, 2000.
* Luca Leoncini (a cura di), *Da Tintoretto a Rubens. Capolavori della Collezione Durazzo*, catalogo della mostra di Genova, Milano 2004, 294-295
* Laura Facchin, *Opere di artisti svizzeri alla Galleria Sabauda. Una prima indagine*, in Giorgio Mollisi (a cura di), Svizzeri a Torino nella storia, nell'arte, nella cultura, nell'economia dal Cinquecento ad oggi, "Arte&Storia", anno 11, numero 52, ottobre 2011, Edizioni Ticino Management, Lugano 2011
* Marco Albini (a cura di), *La sede del Museo della Galleria Sabauda nella Manica Nuova del Palazzo Reale a Torino*, Società Editrice Umberto Allemandi & C. , Torino, 2012
* Ferdinando Zanzottera, *Il riordino della Galleria Sabauda nelle carte d’archivio di Guglielmo Pacchioni*, in "AAA Italia. Associazione nazionale Archivi Architettura Contemporanea", n. 12, 2013, pp. 15–17
* Ferdinando Zanzottera, *Il riordino della Galleria Sabauda di Torino progettato da Guglielmo Pacchioni nel 1931-1932*, in “Rivista dell’Istituto per la Storia DELL’ARTE LOMBARDA”, n. 11, gennaio-aprile 2014, pp. 103–116
* *Guglielmo Pacchioni, Direttore della Sovrintendenza unita del Piemonte e della Liguria, e il “furto dimostrativo” della tavola della Stigmate di S. Francesco di Jan van Eyck*, in “Rivista dell'Istituto per la Storia DELL’ARTE LOMBARDA”, n. 30, 2020, pp. 91–102
* Ferdinando Zanzottera, *Arte “bandita”. Il “furto dimostrativo” del Soprintendente Guglielmo Pacchioni di un’opera di Van Eyck*, Istituto per la Storia dell’Arte Lombarda, Milano, 2021, ISBN 978-88-8515-326-4
* 

## پیوند به بیرون

* 

رده:موزه‌های تورین
رده:موزه‌های ملی ایتالیا