توفند ۱۹۱۰ کوبا

**توفند ۱۹۱۰ کوبا** که با نام **چرخه‌توفان پنج‌روزه** نیز شناخته می‌شود، چرخند حارّه‌ای گرمسیری غیرمعمول و ویرانگر بود که در اکتبر ۱۹۱۰ کوبا و ایالات متحده را درنوردید. این سامانه در ۹ اکتبر در بخش جنوبی دریای کارائیب شکل گرفت و با حرکت به‌سوی شمال‌غرب تقویت شد و در ۱۲ اکتبر به توفند تبدیل شد. پس از عبور از نوک غربی کوبا، در ۱۶ اکتبر به بیشینهٔ شدت خود رسید که با دستهٔ ۴ مقیاس توفند سافیر–سیمپسون مطابقت دارد. در همان روز، توفند مسیر چرخشی پادساعت‌گردی را طی کرد و دوباره به کوبا برخورد نمود. سپس به سمت فلوریدا حرکت کرد و نزدیک کیپ رومانو به ساحل رسید. پس از عبور از این ایالت، در امتداد ساحل جنوب شرقی ایالات متحده حرکت کرد و سپس به دریا بازگشت.

به‌دلیل این مسیر حلقه‌ای غیرمعمول، گزارش‌های اولیه چنین نشان می‌داد که دو چرخند حارّه‌ای جداگانه به‌صورت پشت‌سرهم شکل گرفته و به خشکی برخورد کرده‌اند. مسیر حرکت این سامانه در آن زمان موضوع بحث‌های بسیاری بود؛ اما در نهایت مشخص شد که همهٔ این رویدادها به چرخندی واحد مربوط است. بررسی این رخداد بعدها به درک بهتر چرخندهای حارّه‌ای با مسیرهای مشابه کمک کرد.

این توفند یکی از بدترین بلایای طبیعی در تاریخ کوبا به‌شمار می‌رود. خسارات بسیار گسترده بود و هزاران نفر بی‌خانمان شدند. این سامانه در فلوریدا نیز اثرات وسیعی بر جای گذاشت، از جمله ویرانی خانه‌ها و وقوع سیلاب. هرچند مجموع خسارت مالی این توفند به‌طور دقیق مشخص نیست، برآوردها نشان می‌دهد میزان خسارت در هاوانا، کوبا بیش از ۱ میلیون دلار و در فلوریدا کیز حدود ۲۵۰ هزار دلار بوده است. تنها در کوبا دست‌کم ۱۰۰ نفر جان باختند.

## تاریخچه هواشناسی

در ۹ اکتبر، پنجمین سامانهٔ کم‌فشار چرخند حارّه‌ای فصل ۱۹۱۰ از اغتشاش حارّه‌ای در بخش جنوبی دریای کارائیب، در شمال پاناما، شکل گرفت. این سامانه به‌طور پیوسته به سمت شمال‌غرب حرکت کرد و در ۱۱ اکتبر به مرحلهٔ طوفان حارّه‌ای رسید و روز بعد به توفند تبدیل شد. در ۱۳ اکتبر، این توفند در جنوب‌غربی کوبا مشاهده شد. اوایل ۱۴ اکتبر، توفند به‌طور موقت به شدتی معادل دستهٔ ۴ در مقیاس توفند سافیر–سیمپسون امروزی رسید، پیش از آنکه در امتداد نوک غربی کوبا به خشکی بزند. با این حال، پس از عبور از جزیره اندکی تضعیف شد. با ورود به خلیج مکزیک، توفند به‌طور قابل‌توجهی کند شد.

با هدایت جریان‌های ناشی از منطقه پرفشار در شمال، توفان شروع به حرکت به سمت شمال غربی کرد و به سرعت بر روی آب‌های گرم خلیج عمیق‌تر شد. چرخشی ساعت‌گرد محکم را اجرا کرد و به رشد خود ادامه داد؛ در ۱۶ اکتبر به حداکثر سرعت باد  با حداقل فشار بارومتریک ۹۲۴ میلی‌بار (هکتوپاسکال؛ ۲۷٫۲۹ اینچ جیوه) رسید. توفند به سمت شمال شرقی چرخید، دوباره به غرب کوبا نزدیک شد و در ۱۷ اکتبر شروع به شتاب‌گرفتن به سمت شبه‌جزیره فلوریدا کرد. مرکز آن از غرب کی وست عبور کرد و نزدیک کیپ رومانو به خشکی رسید. توفان برای مدتی در حین حرکت به سمت داخل خشکی مستقیماً به سمت شمال حرکت کرد و به طوفان حارّه‌ای تضعیف شد. از شمال شرقی فلوریدا، سیکلون به سمت شمال شرقی چرخید و در امتداد ساحل جنوب شرقی ایالات متحده حرکت کرد پیش از آنکه به سمت دریا برود. تخمین زده می‌شود که این توفان در ۲۳ اکتبر متلاشی شده باشد.

این توفان از این جهت غیرمعمول است که به دلیل چرخش آن نزدیک کوبا، گزارش‌های اولیه حاکی از آن بود که در واقع دو سیکلون جداگانه بود. نشریه *[[مجله ماهانه بررسی آب و هوا]]* این رویداد را اغتشاشات متعدد توصیف می‌کند و گزارش می‌دهد که توفند اول پس از عبور از کوبا در مرکز خلیج مکزیک متلاشی شد، در حالی که دومی متعاقباً شکل گرفته و به فلوریدا اصابت کرد. در آن زمان، مسیر توفان موضوع بحث‌های زیادی بود. بعدها توفانی واحد شناسایی شد، هرچند مشاهدات بر روی این توفند منجر به پیشرفت‌هایی در درک سیکلون‌های حارّه‌ای با مسیرهای مشابه شد. در ۱۹ اکتبر، *[[واشینگتن پست]]* نوشت: «هنوز مشخص نیست که آیا طی هفتهٔ گذشته دو توفان جداگانه در آب‌های اطراف کوبا در جریان بوده‌اند، یا این‌که همان توفان بار دیگر به کوبا بازگشته و در مسیر بازگشتی خود از جنوب فلوریدا عبور کرده است. اگر فرض اخیر درست باشد، خمیدگی مسیر توفان پس از ورود به خلیج مکزیک باید به‌طور غیرمعمولی ناگهانی و تند بوده باشد..»

## تأثیر
در ۱۵ اکتبر، به تمام شناورهای در شعاع  کی وست دربارهٔ نزدیک شدن توفان هشدار داده شد و بسیاری از کشتی‌ها در بندرگاه‌ها لنگر انداختند. در سرتاسر منطقه، هشدارهای توفانی و اطلاعیه‌ها صادر شد.

### کوبا

توفان ویرانی شدیدی در کوبا به بار آورد که از جمله بدترین اثرات ثبت شده از توفند حارّه‌ای به‌شمار می‌رود. بادهای شدید و بارندگی‌های سیل‌آسا خیابان‌ها را آب گرفت، محصولات کشاورزی را نابود کرد، و به مزارع آسیب رساند. به ویژه، توفان خسارت قابل توجهی به محصولات تنباکو در منطقه وولتا آباهو وارد کرد. بسیاری از شهرها به شدت آسیب دیدند یا نابود شدند. شهر کاسیلدا ویران شد، در حالی که شهر باتابانیا توسط سیلاب‌ها غرق شد. توفند ارتباطات با مناطق داخلی را قطع کرد. گمان می‌رفت که بیشتر تلفات و خسارات مالی در استان پینار دل ریو باشد.

روزنامه *[[نیویورک تایمز]]* نوشت که کوبا «احتمالاً بزرگ‌ترین فاجعه مادی را در تمام تاریخ خود متحمل شده است». گزارش شد که هزاران دهقان به دلیل سیکلون بی‌خانمان شدند. خسارات در هاوانا نیز گسترده بود؛ در امتداد ساحل، شمار زیادی از کشتی‌های حامل بارهای با ارزش غرق شده بودند. توفان همچنین به کالاهای انبار شده در اسکله‌ها و بارج‌های محلی آسیب جدی وارد کرد. امواج «عظیم» به ساحل کوبیده شدند و مناطق ساحلی را آب گرفتند. کشتی‌های متعدد و شناورهای کوچک توسط سیکلون ویران شدند. دریای خروشان حدود  از زمین‌های ساحلی هاوانا را غرق کرد. دیوار دریایی مالکون شکسته شد و به سیلاب‌ها اجازه داد تا جاده و خانه‌های منطقه را فرا گیرند.

تخمین زده می‌شود که دست‌کم ۱۰۰ نفر، عمدتاً به دلیل رانش زمین، از جمله پنج نفر در هاوانا، جان باختند. با این حال، گزارش‌ها تا ۷۰۰ نفر را نیز نشان می‌دهد. تخمین‌های اولیه خسارات مالی ناشی از توفان، میلیون‌ها دلار بود، از جمله خسارت ۱ میلیون دلاری در هاوانا، که عمدتاً ناشی از تخریب انبارهای گمرک در آنجا بود که پر از کالاهای با ارزش بودند. برخی از این ساختمان‌ها به مسافت  دور شدند و بادها سقف انبار اصلی را کندند. در پی این رویدادها — در حالی که توفند همچنان به‌طور گسترده دو توفان جداگانه در نظر گرفته می‌شد — شایعاتی مبنی بر «نزدیک شدن توفان سوم» پدید آمد، اگرچه در واقع هیچ توفان دیگری در سال ۱۹۱۰ شناخته‌شده نیست.

### هالیس‌وود
کشتی بادبانی چهار دکله‌ای به نام *هالیس‌وود*، در خلیج مکزیک گرفتار توفان شد. این شناور در اول اکتبر، با حمل چوب سرو، از نیواورلئان حرکت کرده بود. خدمه برای چندین روز با توفان جنگیدند و سرانجام برای جلوگیری از واژگونی، دکل‌ها را بریدند. کشتی که غرقاب شده بود، کیلومترها از مسیر خود منحرف شد. همان‌طور که پل منگلد، صاحب کشتی بادبانی، توصیف کرد:

کشتی بخار *هارولد*، این شناور را دید و تمام خدمه آن را به جز کاپیتان ای.ای. والز نجات داد؛ والز ترجیح داد با دستور «به مالکانم گزارش دهید» در کشتی بماند. در آن زمان، *هالیس‌وود* به شدت آسیب دیده بود، عرشه آن تخریب شده و سکانش کنده شده بود. ظاهراً خدمه به کاپیتان هشدار داده بودند که کشتی برای پنج ساعت دیگر روی آب نخواهد ماند، اما او نگرانی‌هایشان را نادیده گرفت. پس از نجات خدمه، کاپیتان والز برای چندین روز بدون غذا و آب تازه با توفان مبارزه کرد. در ۲۰ اکتبر، *پارک‌وود* والز را بیهوش نجات داد، اما ابتدا گمان می‌رفت که او مرده باشد. پس از سوار شدن به کشتی، او به هوش آمد و بنا به گزارش‌ها، در میان دوره‌ای از هذیان، درخواست کرد که به *هالیس‌وود* بازگردانده شود. در نهایت، کاپیتان *پارک‌وود* موافقت کرد که کشتی آسیب‌دیده را به ساحل یدک بکشد.

### جنوب فلوریدا

در کی وست، فشارها از نیمه‌شب ۱۲ اکتبر با نزدیک شدن توفان از جنوب غربی شروع به کاهش کردند. تا اواخر ۱۳ اکتبر، بارندگی شدید آغاز شده بود و سرعت باد افزایش یافت و در ۱۴ اکتبر به  رسید. بادهای شدید به  رسیدند و ارتفاع طوفان  بالاتر از حد معمول بود؛ امواج در منطقه به سطوح «غیرعادی بالا» رسیدند. بسیاری از اسکله‌ها تخریب شدند، و در ۱۷ اکتبر، زیرزمین دفتر سازمان هواشناسی توسط آب‌های بالا آمده غرق شد. پیش از آنکه باران‌سنج به دریا برده شود،  بارندگی ثبت شد. در امتداد سواحل جنوبی و غربی کی وست، ساختمان‌ها به شدت آسیب دیدند و در برخی موارد از پایه‌های خود کنده شدند. لا بریسا، سازه‌ای بزرگ که به عنوان مکان تفریحی استفاده می‌شد، تخریب گردید. زنی و دو فرزندش هنگام تلاش برای فرار از خانه‌شان در امواج خروشان غرق شدند. خسارت کلی در سراسر فلوریدا کیز حدود ۲۵۰٬۰۰۰ دلار (دلار ۱۹۱۰) تخمین زده شد.

با پیشروی توفان به سمت غرب، تامپا و مکان‌های اطراف آن شروع به تجربه اثرات آن کردند. بادهای شدید از شمال شرقی، آب را از خلیج تامپا تا پایین‌ترین سطح ثبت شده به بیرون راندند. بارومتر به ۹۶۱ میلی‌بار (هکتوپاسکال؛ ۲۸٫۴ اینچ جیوه) افت کرد و امواج بسیار بلند سواحل را از فلامینگو تا کیپ رومانو در هم کوبیدند. امواج به عمق خشکی نفوذ کردند و بازماندگان را مجبور به چسبیدن به بالای درختان کردند. در شمال تامپا، اثرات توفند متوسط یا خفیف بود، در حالی که در بخش جنوب غربی ایالت، خسارات افزایش یافت. بخشی از محصولات مرکبات محلی نابود شد. خسارات مالی از تامپا تا جکسون‌ویل و نقاط جنوبی آن گسترده بود. بادهای شدید سقف خانه‌ها را کندند و برخی سازه‌ها را از پایه‌هایشان تکان دادند.

هفت مرد در لاشه چندین کشتی بادبانی کوبایی در پونتا گوردا جان باختند. در نزدیکی آنجا، مردی و نوزادی در نتیجه طغیان توفان غرق شدند و فرد دیگری هنگام تلاش برای عبور از رودی سیل‌زده جان باخت. کشتی بخار فرانسوی *لوئیزیان* با ۶۰۰ مسافر به ساحل برخورد کرد؛ تمام افراد سوار بر این شناور توسط *فوروارد*، کشتی گمرک، نجات یافتند.

### شمال شرقی فلوریدا و جنوب ایالات متحده

خسارت در سواحل اقیانوس اطلس کمتر شدید بود، هرچند در ژوپیتر، دفتر سازمان هواشناسی گزارش داد: «بارندگی در این نقطه بیش از باد خسارت وارد کرد. هر روز از ۳ تا ۱۳ باران باریده بود، با مجموع بارش ، و نهرها و جنگل‌های مسطح هنگامی که توفان اولیه آغاز شد، پر از آب بودند. از ۱۴ تا ۱۸، به صورت جامع،  بیشتر بارید. با بسته شدن ورودی، رودخانه‌ها  بالاتر از سطح آب بالای معمول بالا آمدند، که در کشوری مسطح مانند اینجا، تقریباً تمام زمین‌ها را از  تا  زیر آب می‌برد. خوشبختانه دریا پایین و نسبتاً آرام ماند، به طوری که امکان باز کردن ورودی و تخلیه آب وجود داشت.»

شمار زیادی درخت کاج در نزدیکی شهر ژوپیتر بر اثر باد سقوط کردند. مردی در نزدیکی لمون سیتی بر اثر سقوط درختان جان باخت. شناورهای کوچک، اسکله‌ها و خانه‌های قایق‌رانی متحمل خسارت شدند، اما در غیر این صورت، اثرات توفان در ساحل شرقی در مقایسه با سایر مناطق متوسط‌تر بود. بخش‌هایی از بستر راه‌آهن ساحلی شرقی فلوریدا شسته شد و پیش‌بینی می‌شد تعمیرات پرهزینه باشد. کشتی بادبانی آمریکایی در بوکا راتون به ساحل رانده شد که منجر به کشته شدن سه نفر و سرگردانی بقیه خدمه برای ۱۲ ساعت تا رسیدن کمک شد. تخمین‌ها از تأثیر سیکلون بر محصولات مرکبات در منطقه بسیار متفاوت است.

توفان در مسیر خود به سمت دریا، درست از غرب جکسون‌ویل عبور کرد. اگرچه خسارت بسیار کمی در شهر و اطراف آن رخ داد، بادهای مداوم شمال شرقی باعث سیل در مناطق ساحلی پست شد. سیل‌های جزئی به سمت شمال تا جورجیا و کارولینای جنوبی گسترش یافت؛ در ابتدا، قطع ارتباطات بین شهرها به گزارش‌های اغراق‌آمیز از خسارات در این ایالت‌ها منجر شد. اوایل ۱۸ اکتبر، با افزایش سرعت باد، بارندگی خفیف در ساوانا آغاز شد. تا ۱۹ اکتبر، سرعت باد به  رسیده بود. با این حال، گفته شد که بدترین خسارت شهر ناشی از جزر و مد بالا بود تا بادهای شدید. رودخانه‌هایی از بستر خود طغیان کردند و زمین‌های کشاورزی اطراف را غرق کردند. خسارت جزئی در چارلستون، کارولینای جنوبی رخ داد.

## منابع

## کتابشناسی

* 
* 

## پیوند به بیرون

*Atlantic Hurricane Database
*Monthly Weather Review

رده:توفندها در جورجیا
رده:توفندها در فلوریدا
رده:توفندها در کارولینای جنوبی
رده:توفندها در کوبا
رده:توفندهای رده ۴ اقیانوس اطلس
رده:فلوریدا در ۱۹۱۰ (میلادی)