سلامت در مغولستان

**سلامت در مغولستان** () در وضعیت نسبتاً خوبی قرار دارد. مغولستان مدرن، سیستم مراقبت‌های بهداشتی نسبتاً خوبی را از دوره سوسیالیستی خود به ارث برده است. گزارش بانک جهانی از سال ۲۰۰۷ اشاره می‌کند که «با وجود درآمد سرانه پایین، مغولستان شاخص‌های بهداشتی نسبتاً قوی دارد؛ که بازتابی از دستاوردهای مهم بهداشتی حاصل شده در دوره سوسیالیستی است.» به‌طور متوسط، نرخ مرگ و میر نوزادان در مغولستان کمتر از نصف کشورهای توسعه‌یافته از نظر اقتصادی مشابه است، نرخ مرگ و میر کودکان زیر پنج سال و امید به زندگی آن به‌طور متوسط بهتر از سایر کشورها با سرانه تولید ناخالص داخلی مشابه است. از سال ۲۰۲۴، مغولستان ۷ آوریل را به عنوان روز رسمی سلامت اعلام کرده است که تعطیل عمومی نیست، اما همچنان یک روز بزرگداشت است.

از سال ۱۹۹۰، شاخص‌های کلیدی سلامت در مغولستان مانند امید به زندگی و مرگ و میر نوزادان و کودکان، هم به دلیل تغییرات اجتماعی و هم به دلیل بهبود در بخش بهداشت، به‌طور پیوسته بهبود یافته است. اکینوکوکوز یکی از شایع‌ترین تشخیص‌های جراحی در دهه ۱۹۶۰ بود، اما اکنون به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. با این حال، سلامت بزرگسالان در طول دهه ۱۹۹۰ و دهه اول قرن بیست و یکم رو به وخامت گذاشت و میزان مرگ و میر به‌طور قابل توجهی افزایش یافت. آبله، تیفوس، طاعون، فلج اطفال و دیفتری تا سال ۱۹۸۱ ریشه کن شدند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (دسامبر ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; جمعیت صلیب سرخ مغولستان بر کارهای پیشگیرانه تمرکز دارد. کنفدراسیون اتحادیه‌های کارگری مغولستان شبکه‌ای از آسایشگاه‌ها را تأسیس کرد.

مشکلات جدی، به ویژه در مناطق روستایی، همچنان پابرجاست. طبق مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۱ توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) انجام شد، پایتخت مغولستان، اولان‌باتور، دومین سطح بالای آلودگی ذرات ریز را در بین تمام شهرهای جهان دارد. کیفیت پایین هوا همچنین بزرگ‌ترین خطر شغلی است، زیرا بیش از دو سوم بیماری‌های شغلی در مغولستان، برونشیت مزمن یا ذات‌الریه ناشی از گرد و غبار است.

میانگین زایمان (میزان باروری) حدود 2.25 -1.87 به ازای هر زن (۲۰۰۷) و میانگین امید به زندگی ۶۸٫۵ سال (۲۰۱۱) است. مرگ و میر نوزادان 1.9% تا 4% و مرگ و میر کودکان ۴٫۳٪ است.

مغولستان با اختلاف قابل توجهی بالاترین میزان سرطان کبد را در جهان دارد.

ابتکار سنجش حقوق بشر نشان می‌دهد که مغولستان ۷۸٫۷٪ از آنچه را که باید برای حق سلامت بر اساس سطح درآمد خود انجام دهد، برآورده می‌کند. وقتی به حق سلامت در رابطه با کودکان نگاه می‌کنیم، مغولستان ۹۶٫۲٪ از آنچه را که بر اساس درآمد فعلی خود انتظار می‌رود، محقق می‌کند. در رابطه با حق سلامت در میان جمعیت بزرگسال، این کشور تنها ۷۹٫۲٪ از آنچه را که بر اساس سطح درآمد کشور انتظار می‌رود، محقق می‌کند. مغولستان هنگام ارزیابی حق سلامت باروری در دسته «بسیار بد» قرار می‌گیرد، زیرا این کشور تنها ۶۰٫۸٪ از آنچه را که انتظار می‌رود بر اساس منابع (درآمد) موجود خود به دست آورد، محقق می‌کند.

## جمعیت
تا سال ۲۰۲۴، مغولستان جمعیتی بالغ بر ۳٬۵۴۴٬۸۳۵ نفر داشت. اولان‌باتور، پایتخت و بزرگ‌ترین شهر، تقریباً ۱٬۷۵۱٬۵۰۰ نفر جمعیت داشت که تقریباً نیمی از کل جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد.

## شاخص‌های سلامت
شاخص‌های سلامت در مغولستان از سال ۱۹۹۰ به‌طور قابل توجهی بهبود یافته است. امید به زندگی بیش از یک دهه افزایش یافته، نرخ باروری کاهش یافته و مرگ و میر مادران و کودکان به شدت کاهش یافته است.

منبع داده‌ها: دنیای ما در داده‌ها.

## شیوع بیماری
از دهه ۱۹۹۰، مغولستان یک گذار اپیدمیولوژیک را تجربه کرده است، از جمله کاهش مرگ و میر ناشی از بیماری‌های عفونی و انگلی و افزایش بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی عروقی، که فشار خون بالا و بیماری ایسکمیک قلب شایع‌ترین آنها هستند.

مغولستان فاقد معادلی برای مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها است و قابلیت‌های دولتی محدود است.

### غیر واگیردار
در سال ۲۰۰۵، مغولستان یک برنامه ملی در زمینه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر اجرا کرد. اجرای این برنامه به دو مرحله، ۲۰۰۶–۲۰۰۹ و ۲۰۱۰–۲۰۱۳ تقسیم شد. شاخص‌های این برنامه شامل سطح قند خون و فشار خون بود.

### قابل انتقال
مغولستان همچنان تحت تأثیر بیماری‌های عفونی نوظهور، از جمله اکینوکوکوز، هاری، تولارمی، سیاه‌زخم، بیماری تب برفکی و طاعون قرار داشته و دارد. از سال ۱۹۸۰، سازمان بهداشت جهانی گزارش‌هایی از موارد طاعون انسانی در مغولستان دریافت کرده است. هر ساله تقریباً ۴۰ نفر به طاعون ناشی از *[[یرسینیا پستیس]]*، عمدتاً در مناطق روستایی، مبتلا می‌شوند.

#### شیوع سرخک در سال ۲۰۲۵
در آوریل ۲۰۲۵، مغولستان شیوع قابل توجهی از سرخک را تجربه کرد و ۷۵۸ مورد تأیید شده آزمایشگاهی تا ۲۴ آوریل توسط مرکز ملی بیماری‌های واگیردار گزارش شد. از میان مبتلایان، ۱۷۱ نفر نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشتند، ۲۴ نفر تحت درمان خانگی قرار گرفتند و ۵۶۳ نفر بهبود یافتند. ۳۸ مورد مشکوک دیگر همچنان تحت نظر بودند و مقامات بهداشتی ۱۱۵۳۹ مورد تماس نزدیک با فرد مبتلا را شناسایی کردند. شیوع این بیماری به‌طور قابل توجهی در مدارس متوسطه متمرکز بوده است و مقامات بهداشت عمومی را بر آن داشته است تا واکسیناسیون را برای دانش‌آموزان، معلمان و کارکنان برای مهار شیوع بیماری توصیه کنند.

## تأثیر بالقوه تغییرات اقلیمی بر سلامت در آینده
بندانگشتی|تلفات دام‌ها در طول یک طوفان در مغولستان
مغولستان، کشوری وسیع و محصور در خشکی در آسیای مرکزی، با سرعتی بیشتر از میانگین جهانی، اثرات تغییرات اقلیمی را تجربه می‌کند. یکی از شدیدترین عواقب آن، افزایش فراوانی و شدت دزود ، رویدادهای شدید زمستانی شامل برف سنگین، باران یخ‌بندان یا سرمای طولانی مدت است. دزود ۲۰۲۳–۲۰۲۴ حدود ۹۰٪ از قلمرو ملی را تحت تأثیر قرار داد و بیش از ۵٫۹ میلیون دام را که بیش از ۹٪ از گله ملی را تشکیل می‌دهند، از بین برد.

تغییرات زیست‌محیطی مرتبط با آب و هوا، پیامدهای مستقیم و غیرمستقیمی بر سلامت و معیشت دارند:
* **تغذیه و فقر**: از بین رفتن دام‌ها، امنیت غذایی و درآمد خانوار را تضعیف می‌کند و خطر فقر و سوءتغذیه را افزایش می‌دهد. یک مطالعه پیش‌بینی کرده است که تغییرات اقلیمی ممکن است قیمت مواد غذایی را در مغولستان تا سال ۲۰۵۰ تا ۳۸ درصد افزایش دهد
* **بیماری‌های** **تنفسی** و قلبی عروقی: مهاجرت به مناطق شهری، مناطق شهری در اولان‌باتور را گسترش داده است، جایی که خانوارها برای گرمایش به شدت به زغال سنگ و چوب متکی هستند. این امر به آلودگی خطرناک هوای داخل و خارج از منزل منجر می‌شود.
** هر ساله در مغولستان، تخمین زده می‌شود که ۳۰۱۰ نفر بر اثر بیماری‌های ناشی از آلودگی هوای داخل خانه و ۱۱۲۳ نفر دیگر بر اثر بیماری‌های ناشی از آلودگی هوای بیرون جان خود را از دست می‌دهند. این موارد عبارتند از:
*** بیماری ایسکمیک قلب
*** سکته
*** سرطان ریه
*** ذات الریه
*** بیماری انسدادی مزمن ریه
* **سلامت روان:** رویدادهای شدید آب و هوایی مانند طوفان‌های دزود فشار قابل توجهی بر خانوارهای گله‌دار وارد می‌کند. خطر از دست دادن دام و ناامنی اقتصادی، همراه با جدایی گاه به گاه کودکان از مراقبان در طول تلاش‌های حفاظت از گله، از عواملی هستند که به نگرانی‌های سلامت روان در جوامع روستایی دامن می‌زنند.
* **بیماری‌های مشترک بین انسان و دام و عفونی:** مرگ و میر گسترده دام‌ها، لاشه‌هایی را به جا می‌گذارد که ممکن است منابع آب را در طول ذوب شدن یخ‌ها در بهار آلوده کنند و خطرات شیوع بیماری‌های منتقله از طریق آب را در جوامع روستایی با دسترسی محدود به مراقبت‌های بهداشتی افزایش دهند.

اقدامات سازگاری توسط دولت و شرکا آغاز شده است. در سال ۲۰۲۵، یونیسف مغولستان و دفتر فرمانداری منطقه بایانگول یک پروژه مشترک برای نصب سیستم‌های عایق‌بندی و تهویه در خانه‌های منطقه بایانگول راه‌اندازی کردند. هدف این ابتکار کاهش اتلاف گرما، کاهش هزینه‌های گرمایش و کاهش قابل توجه آلودگی هوای داخل ساختمان است.

## بهداشت و درمان
### تاریخچه
قبل از دهه ۱۹۲۰، مغولستان هیچ خدمات پزشکی به جز آنچه توسط لاماها ارائه می‌شد، نداشت. مراقبت‌های بهداشتی در مغولستان از سال ۱۹۲۲ تحت مدل سماشکو شوروی با یک بیمارستان و شبکه بالینی بزرگ توسعه یافت. این امر نیاز به تأمین زیادی از کارکنان آموزش دیده بالینی داشت که در دسترس نبود. انزوای این کشور به این معنی بود که پیشرفت در پزشکی به کندی صورت می‌گرفت. نسبت پزشکان به جمعیت عمومی به طرز چشمگیری افزایش یافت، به طوری که در سال ۱۹۹۰، بیش از ۶۰۰۰ پزشک وجود داشت که سه چهارم آنها زن بودند. سیستم مراقبت‌های پزشکی حتی در دورافتاده‌ترین مناطق نیز با هزینه کم یا رایگان در دسترس بود. خانه‌های سالمندان تحت حمایت دولت برای زنان روستایی در مراحل آخر بارداری به کاهش مرگ و میر نوزادان از ۱۰۹ در هر ۱۰۰۰ تولد زنده در سال ۱۹۶۰ به ۵۷٫۴ در سال ۱۹۹۰ و کاهش مرگ و میر مادران از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ حدود ۲۵ درصد کمک کرد تا همین اواخر، یعنی سال ۲۰۰۰، تنها ۱۰۶ متخصص بیهوشی در کشور وجود داشت.

### چارچوب قانونی
وزارت بهداشت، طبق قانون بیمه سلامت شهروندان، مسئول ارائه خدمات درمانی عمومی است. شهروندان از نظر قانونی ملزم به ثبت نام و انجام معاینات سالانه هستند. تأمین مالی از طریق صندوق بیمه سلامت که در سال ۱۹۹۴ تأسیس شد، انجام می‌شود. بیماران ملزم به پرداخت ۱۰٪ برای مراقبت‌های ثانویه و ۱۵٪ برای مراقبت‌های ثالثیه هستند. در سال ۲۰۰۹، پرداخت‌های مستقیم از جیب، ۴۹٪ از کل هزینه‌های سلامت را تشکیل می‌داد.

### طب سنتی
تا پایان قرن نوزدهم، خدمات پزشکی توسط راهبان بودایی ارائه می‌شد که طب سنتی را انجام می‌دادند و داروهای چینی، تبتی و هندی را می‌دانستند.

طب سنتی مغولستان پس از سال ۱۹۲۲ سرکوب شد، اما اکنون به رسمیت شناخته شده است. مؤسسه طب سنتی در سال ۱۹۶۱ و مؤسسه ترکیبات طبیعی در سال ۱۹۷۳ تأسیس شدند. بیمارستان تخصصی ملی به بیماران طب سنتی خدمات ارائه می‌دهد و ۱۰۰ تخت دارد. روزانه ۴۰ تا ۵۰ بیمار سرپایی در این بیمارستان پذیرش می‌شوند. در سال ۲۰۰۶ حدود ۵٪ از کل بیماران بستری در بیمارستان با طب سنتی درمان می‌شدند. در سال ۲۰۱۲، ۸۲ کلینیک طب سنتی خصوصی وجود داشت که ۶۳ مورد از آنها در اولان‌باتور بود. از سال ۱۹۹۰، دانشگاه ملی علوم پزشکی مغولستان دارای دانشکده طب سنتی بوده است. در سال ۲۰۰۷، ۱۵۳۸ پزشک در طب سنتی آموزش دیده بودند.

### آنتی‌بیوتیک‌ها
مغولستان در سال ۲۰۱۵ با نرخ ۶۴٫۴ دوز روزانه تعریف‌شده به ازای هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت، بالاترین میزان مصرف آنتی‌بیوتیک را در بین تمام کشورهای جهان داشت.

#### امکانات
در دهه ۱۹۸۰ سلسله مراتبی از کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها ایجاد شد. یک ایستگاه پزشکی *سام* (منطقه‌ای)، با یک پزشک، سپس یک بیمارستان بین منطقه‌ای، که منطقه وسیع‌تری را پوشش می‌دهد و بالاتر از آن یک بیمارستان عمومی استان‌های مغولستان که منطقه‌ای با شعاع حدود ۲۰۰ کیلومتر را پوشش می‌دهد. یک بیمارستان استانی بیش از ۱۰۰ تخت خواهد داشت. یک بیمارستان بین منطقه‌ای ۱۰ تا ۲۰ تخت و ۱ یا ۲ پزشک عمومی دارد. در سال ۱۹۸۵، ۴۶۰۰ پزشک در کشور وجود داشت، یعنی ۲۴٫۸ نفر به ازای هر ۱۰۰۰۰ نفر. حدود نیمی از آنها در اولان‌باتور بودند که در آنجا یک مرکز انکولوژی و یک بیمارستان ایزوله ۶۰۰ تختخوابی برای بیماری‌های عفونی وجود داشت. حدود ۸۵۰۰ پرستار و ۳۸۰۰ دستیار پزشک وجود داشت. در سال ۱۹۸۶، ۱۱۲ بیمارستان وجود داشت. صندوق بیمه سلامت هزینه افرادی را که مستقیماً و بدون ارجاع به بیمارستان‌ها مراجعه می‌کنند، پرداخت نمی‌کند.

بخش بهداشت و درمان شامل ۱۷ بیمارستان و مرکز تخصصی، ۴ مرکز تشخیصی و درمانی منطقه‌ای، ۹ بیمارستان عمومی ناحیه‌ای و ۲۱ بیمارستان عمومی استانی، ۳۲۳ بیمارستان *سوم*، ۱۸ پست *فلدشر*، ۲۳۳ مطب خانوادگی، ۵۳۶ بیمارستان خصوصی و ۵۷ شرکت/داروخانه تأمین دارو است. در سال ۲۰۰۲، تعداد کل کارکنان بهداشت و درمان ۳۳۲۷۳ نفر بود که از این تعداد ۶۸۲۳ نفر پزشک، ۷۸۸ نفر داروساز، ۷۸۰۲ نفر پرستار و ۱۴۰۹۱ نفر پرسنل سطح متوسط بودند. در حال حاضر، به ازای هر ۱۰۰۰۰ نفر جمعیت، ۲۷٫۷ پزشک و ۷۵٫۷ تخت بیمارستانی وجود دارد.

## منابع


رده:سلامت در آسیا بر پایه کشور
رده:سلامت در آسیا