غویر ابو شوشه

**غویر ابو شوشه** () روستایی عرب فلسطینی در بخش طبریه از سرزمین قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ۲۱ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این روستا ۸ کیلومتر شمال طبریه در نزدیکی وادی ربدیه قرار داشت و در ارتفاع ۱۵۰ متر زیر سطح دریا و نزدیک دریاچهٔ طبریه واقع بود.

غویر ابو شوشه بر فراز تپه‌ای کوچک مشرف بر دریاچهٔ طبریه بنا شده بود و ساحل دریاچه حدود ۲ کیلومتر در شرق آن قرار داشت. بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱۲۴۰ نفر و همگی مسلمان بودند. مساحت کل اراضی روستا ۱۲٬۰۹۸ دونم بود که از آن میان ۸۶۰۹ دونم به عرب‌ها و ۳۴۳۹ دونم به یهودیان تعلق داشت. پس از تخلیه، بخشی از زمین‌های روستا به کیبوتص گینوسار و سکونتگاه لیونیم واگذار شد.

## جغرافیا
غویر ابو شوشه در منطقه‌ای دشتی و پست قرار داشت که حدود ۱۵۰ متر پایین‌تر از سطح دریا بود. از شمال روستا وادی العمود می‌گذشت که میان کوه‌های جلیل شرقی و جلیل غربی فاصله می‌انداخت و در دریاچهٔ طبریه می‌ریخت. از جنوب نیز وادی ربدیه در نزدیکی روستا جریان داشت و چندین آبراه از آن برای آبیاری دشت‌های میان روستا و دریاچه کشیده شده بود. چندین راه فرعی روستا را به روستاهای مجاور و جادهٔ اصلی طبریه–صفد متصل می‌کرد و آب آشامیدنی از چشمه‌های گوناگون تأمین می‌شد.

روستا از دو بخش تشکیل شده بود: بخش جنوبی که متراکم‌تر بود و بیشتر خانه‌هایش از بتن مسلح یا سنگ و سیمان یا سنگ و گل ساخته شده بود و بخش شمالی که نزدیک به نیم کیلومتر امتداد داشت و بیشتر خانه‌هایش چادرهای مویین بود.

## پیشینه
### دوران باستان و سده‌های میانه
بقایای باستان‌شناختی در محل به دوران صلیبی و مملوکی بازمی‌گردد. روستا شاخه‌ای از سکونتگاه پررونق دشت گینوسار بود که به‌سبب فراوانی آب و شرایط آب‌وهوایی مناسب کشت نیشکر به مرکزی پررونق برای صنعت شکر در دوران صلیبی و مملوکی تبدیل شده بود. با این حال سپس‌تر روستا ترک شد.

### سدهٔ نوزدهم
در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون بقایای چند خانهٔ ساخته‌شده از سنگ‌های آتشفشانی خام را یافت که برخی از آن‌ها هنوز به‌عنوان انبار به‌دست عرب‌های دشت به کار می‌رفت. یک زیارتگاه با گنبد سفید نشانگر آن مکان بود و او هیچ اثر باستانی‌ای در آنجا نیافت.

در سال‌های ۱۸۵۰–۱۸۵۱ لویی فلیسین دو سولسی از روستا دیدن کرد و آن را ویرانه یافت. از میان ویرانه‌ها برجی چهارگوش و طاق‌دار از سنگ‌های تراشیده که آن را به سده‌های نخست میلادی نسبت داد همچنان برپا بود.

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گرن از روستا بازدید کرد و زیارتگاه کوچکی وقف «ابو شوثه» را ثبت نمود.

در سال ۱۸۸۱ پیمایش صندوق اکتشاف فلسطین روستا را دارای ۲۰ ساکن مسلمان توصیف کرد که خانه‌هایشان از بازالت ساخته شده و پیرامون یک آسیاب جای داشت. همچنین ویرانه‌هایی نوساز و شماری آسیاب ویران در دره زیرین روستا گزارش شد.

### دوران قیمومت بریتانیا
بر پایهٔ آمار روستایی سال ۱۹۴۵ جمعیت غویر ابو شوشه ۱۲۴۰ مسلمان بود. مساحت کل اراضی ۱۲٬۰۹۸ دونم بود که ۸۶۰۹ دونم آن متعلق به عرب‌ها، ۳۴۳۹ دونم متعلق به یهودیان و ۵۰ دونم باقیمانده زمین عمومی بود. از این اراضی ۲۱ دونم به کشت مرکبات و موز، ۱۳۷۷ دونم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۱۸۴۸ دونم به کشت غلات و ۶ دونم به ناحیهٔ ساخته‌شده (شهری) اختصاص داشت. ۱۵۷ نفر از یهودیان کیبوتص گینوسار نیز از نظر اداری در شمار ساکنان غویر محاسبه شده بودند.

ساکنان روستا عمدتاً به دامپروری و کشت غلات می‌پرداختند و در سال ۱۹۴۵ حدود ۲۰ دونم زیتون‌زار در روستا وجود داشت. ویرانه‌های آسیاب‌های آبی نیز در نزدیکی خربت ابو شوشه دیده می‌شد.

در اکتبر ۱۹۳۹ بر سر اختلاف بر سر آب چشمه‌های منطقه، گروهی ده‌نفره از ساکنان گینوسار به روستای ابو شوشه حمله بردند و دو تن از ساکنان مجروح شدند. مقامات بریتانیایی تحقیقات را آغاز کردند و اعضای گروه محاکمه شده و به زندان محکوم گردیدند.

### جنگ ۱۹۴۸ و تخلیه
جمعیت روستا در آستانهٔ تخلیه در سال ۱۹۴۸ نزدیک به ۱۴۳۸ نفر برآورد شده‌است.

نخستین حمله به روستا در شب ۳ ژانویهٔ ۱۹۴۸ ساعت ۳ بامداد از سوی شبه‌نظامیان صهیونیست صورت گرفت. پسر مختار و یک زن کشته شدند و سه تن از مهاجمان نیز به هلاکت رسیدند.

به گفتهٔ بنی موریس روستا طی حملات نظامی در ۲۱ و ۲۸ آوریل ۱۹۴۸ در جریان عملیات مَتاته (، به معنای «جاروب» در عبری) تخلیه شد. با گسترش تخلیهٔ روستاهای عربی مجاور، مختار روستا از فرماندهٔ داوطلبان ارتش رهایی‌بخش عربی درخواست سلاح کرد اما با امتناع روبه‌رو شد. در پی آن زنان و کودکان روستا از راه کوهستان به سوی رامه حرکت کردند. مختار با این حال توانست دسته‌ای نزدیک به پنجاه کشاورز مسلح به تفنگ‌های شکاری کهنه را گرد هم آورد.

در ۲۲ آوریل هیئتی از یهودیان آشنا با ساکنان روستا از سوی شبه‌نظامیان صهیونیست فرستاده شد و خواستار تخلیهٔ بدون درگیری مردان شدند و اعلام کردند که یه‌شو برنامهٔ تخلیهٔ همهٔ روستاهای عربی جادهٔ طبریه–صفد را دارد؛ مختار پاسخ داد که از روستا دفاع خواهند کرد. همهٔ ساکنان بجز ۸۸ مرد مدافع تخلیه شدند. پس از حملهٔ سریع در بامداد ۲۴ آوریل، مهاجمان دروزیان روستا را جدا کرده و به آنان اجازهٔ ماندن دادند و بقیهٔ مردان را به سوی لبنان فرستادند. سپس دسته‌بندی دومی انجام شد: مردان ۱۰ تا ۳۰ ساله که شمارشان ۴۰ نفر بود از دیگران جدا و به اردوگاه‌های بازداشت فرستاده شدند و ۱۸ ماه در آنجا نگه داشته شدند.

ساکنانی که به رامه پناه برده بودند بارها در ماه‌های بعد برای برداشتن دارایی‌هایشان به روستا بازگشتند تا سرانجام با سقوط رامه به لبنان گریختند. بیشتر آنان در اردوگاه عین‌الحلوه ساکن شدند. در سال ۱۹۹۸ شمار پناهندگان فلسطینی بازماندهٔ ساکنان اخراج‌شدهٔ غویر نزدیک به ۸۸۳۳ نفر برآورد شده‌است.

### دوران اسرائیل
در نخستین سال‌ها اراضی روستا از سوی دولت اسرائیل با اجاره‌نامه‌های یک‌ساله به کیبوتص‌های گینوسار و میگدال واگذار شد. کیبوتص گینوسار که در سال ۱۹۳۷ بنیان‌گذاری شده بود اکنون بخشی از زمین‌های روستا را در اختیار دارد و سکونتگاه لیونیم نیز در سال ۱۹۸۲ در حدود ۱ کیلومتری شمال‌غرب محل روستا بنا شد.

ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ محل روستا را چنین توصیف کرده‌است: «محل روستا پوشیده از خار و خاشاک و گیاهان وحشی از جمله درختان سدر و کاکتوس است. مقام شیخ محمد و بقایای آسیابی در میان توده‌های سنگ و چند درخت زیتون دیده می‌شود. زمین‌های پست به موز و مرکبات کاشته شده و بلندی‌ها به‌عنوان مرتع از سوی اسرائیلیان به کار می‌رود.»

## نگارخانه

File:Abu Shusha sheikh 08.jpg|مقام شیخ ابو شوشه، ۲۰۱۵
File:Abu Shusha sheikh 09.jpg|مقام شیخ ابو شوشه، ۲۰۱۵
File:Abu Shusha sheikh 14.jpg|مقام شیخ ابو شوشه، ۲۰۱۵
File:Historical map series for the area of Ghuwayr Abu Shusha (1940s).jpg|نقشهٔ غویر ابو شوشه در دههٔ ۱۹۴۰


## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* غویر ابو شوشه در وبگاه Palestine Remembered
* غویر ابو شوشه در وبگاه ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه