آبدارچی

[بندانگشتی|آلونزو فیلدز (Alonzo Fields)، پیشخدمت [کاخ سفید به مدت ۲۱ سال، در خدمت روسای جمهور هوور، روزولت، ترومن و آیزنهاور بود.]]
**آبدارچی** یا **آبدارباشی** به فردی گفته می‌شود که در محیط‌های اداری، دولتی یا سازمانی، وظیفهٔ تهیه و عرضهٔ نوشیدنی‌ها، انجام امور مرتبط با پذیرایی و گاهی نظافت را بر عهده دارد. محل فعالیت آبدارچی معمولاً فضایی با عنوان آبدارخانه است و از این‌رو، او متصدی آبدارخانه نیز به‌شمار می‌آید.

## ریشه‌شناسی
بر پایهٔ لغت‌نامه دهخدا، واژه «آبدارچی» به کسی گفته می‌شود که کار تهیه و رساندن آب و نوشیدنی را انجام می‌دهد و این واژه در تداول اداری و دیوانی زبان فارسی سابقه دارد. شکل‌های قدیمی‌تر این عنوان، مانند «آبدار» و «آبدارباشی»، در متون تاریخی و دیوانی برای اشاره به متصدیان این وظیفه در دربارها و دستگاه‌های حکومتی به‌کار رفته است. «آب» + «دار» + «چی» تشکیل دهنده این واژه هستند. «آب» به معنای مایع مورد استفاده و «دار» به معنای کسی که دارد یا مسئول است. همچنین پسوند ترکی -چی به معنای «شغل و جایگاه» است.

در زبان فارسی میانه واژه **«**کهرمان یا کارمان**»** به معنی «کارگزار، مباشر، اداره‌کنندهٔ امور» بوده است. این واژه در دورهٔ ساسانی، پس از حمله اعراب به ایران وارد عربی شد و به صورت «**قهرمان**» درآمد و در عربی به معنای «مباشر، خزانه‌دار، مسئول امور خانه یا دربار» به کار رفت. چون یکی از کارهای مهم این شخص در دربار رسیدگی به امور پذیرایی و نوشیدنی بود، در برخی کاربردها معنای «آبدارچی» هم پیدا کرد. فارسی نو، واژهٔ «قهرمان» از آن‌جا که در ادبیات حماسی فارسی (در شاهنامه) «قهرمان» برای پهلوانان و شخصیت‌های برجسته به کار می‌رفت، کم‌کم معنای «پهلوان، دلاور» گرفت. اکنون واژه قهرمان در زبان عربی به معنای آبدارچی است که در زبان فارسی به معنای پهلوان یاد می‌شود. هچنین مشابه‌ترین واژه معادل آبدارچی به زبان انگلیسی؛ **باتلر** (Butler) است.

## پیشینه
مشاغل خدماتی به آن دسته از فعالیت‌ها گفته می‌شود که هدف اصلی آن‌ها ارائه خدمات به افراد، سازمان‌ها یا کسب‌وکارها است و نه تولید کالا. وظایف آبدارچی همگی ماهیت خدماتی دارند.
### جایگاه اداری و اجتماعی
بندانگشتی|آبدارخانه‌ای در یک محیط کاری؛ عکسی تاریخی از آبدار و تجهیزات تهیهٔ چای
در کاربرد امروزی، آبدارچی معمولاً به‌عنوان یکی از نیروهای خدماتی در سازمان‌ها و نهادهای اداری شناخته می‌شود. با این حال، پژوهش‌های جامعه‌شناختی نشان داده‌اند که این نقش در برخی دوره‌های تاریخی، به‌ویژه در عهد قاجار و پهلوی، فراتر از یک وظیفهٔ صرفاً خدماتی بوده و در قالب نقش‌های غیررسمی مانند واسطه‌گری، انتقال درخواست‌ها و شکل‌دهی به تعاملات غیررسمی در محیط‌های اداری عمل کرده است. این پژوهش‌ها به تأثیر چنین نقش‌هایی بر شکل‌گیری روابط غیرشفاف و مناسبات غیررسمی قدرت در ساختار اداری اشاره می‌کنند.

### بازتاب در رسانه‌های معاصر
در رسانه‌های معاصر نیز عنوان شغلی آبدارچی گاه به‌عنوان بخشی از هویت اداری افراد در گزارش‌های خبری بازتاب یافته است. برای نمونه، در پوشش برخی رویدادهای قضایی و اداری، به شغل آبدارچی به‌عنوان یکی از عناصر توصیفی جایگاه سازمانی افراد اشاره شده است.

از سوی دیگر، در مطبوعات عامه‌پسند و شبکه‌های اجتماعی، بازنمایی‌هایی از آبدارچی به‌عنوان چهره‌ای آشنا و گاه برجسته در محیط کار دیده می‌شود. برخی گزارش‌ها به شهرت آبدارچیانی پرداخته‌اند که از طریق حضور در رسانه‌های اجتماعی، نقش خود را از یک وظیفهٔ خدماتی صرف فراتر برده و به نمادی از تعاملات روزمره و فرهنگ کاری بدل شده‌اند.

## وظیفه‌ها
[بندانگشتی|یک آبدارچی در آبدارخانه کاخ سفید درحال بررسی برگه [چک‌لیست؛ سال ۲۰۰۲]]
بندانگشتی|یک آبدارچی درحال شماره‌گیری تلفن؛ سال ۱۹۲۲هر مکانی با عنوان شرکت، دفتر خصوصی و عمومی، موسسه آموزشی و فرهنگی و بانک به یک شخص برای رسیدگی به فعالیت‌های خدماتی و نظافتی نیاز دارد. ابتدایی‌ترین وظیفه آبدارچی سرو نوشیدنی است اما در بیشتر شرایط استخدام؛ نظافت نیز یکی دیگر از وظیفه‌های آبدارچی است که شامل نظافت آبدارخانه، سالن و اتاق و گاهی رسیدگی به امور خدماتی دیگر مانند مرتب‌سازی وسایل و بهداشت عمومی می‌شود. بیمه و سرویس رفت‌وبرگشت از مهم‌ترین مزایای کار آبدارچی است که درصورت نیاز باید قبل از تنظیم قرارداد بررسی شود.

وظایف آبدارچی و نیروی خدماتی متناسب با محل استخدام و چک لیست وظایفی است که کارفرما تعیین و ارائه می‌کند. وظایف آبدارچی بنابر محل استخدامی آن تعریف می‌شود. آبدارچی مدرسه، فروشگاه، مؤسسه یا شرکت هرکدام وظایف مشترک دارند اما برخی از آن‌ها کمتر یا بیشتر از دیگری است. برخی از مهم‌ترین مهارت‌های کاری آبدارچی:

* پذیرایی و آشنایی با تهیه انواع نوشیدنی (مانند چای، قهوه، آبمیوه و شربت)

* مدیریت آبدارخانه و عدم ورود افراد متفرقه
* مدیریت، نگهداری و اطلاع از اتمام لوازم بهداشتی
* گزارش‌دهی خرابی لوازم و گزارش‌دهی کمبود مواد شوینده
* نگهداری از گیاهان محیط کار
* جایگزینی و شارژ لیوان پلاستیکی آب‌سردکن، پر کردن دیسپنسر (جامایع) و حوله‌های کاغذی

* رفع خرابی‌ها و نقص‌های جزئی
* چیدمان دکوراسیون
* جابه‌جایی مرسولات، مدارک و اثاثیه در صورت لزوم (حمل و جابه‌جایی بار تا ۲۰ کیلوگرم طبق آیین نامه حفاظتی حمل دستی بار)
* توانایی رانندگی خودرو یا موتورسیکلت درصورت الزام
* اطلاع کافی از مسائل ایمنی و امنیتی محیط کار

### مهارت‌های نظافتی

*شست‌وشو ظروف، سرویس بهداشتی، دیواره‌ها
* جارو کردن فضای داخل (آبدارخانه، سالن و اتاق) و خارج محیط کار (پلکان و فضای بیرونی)
* تی کشیدن در کمترین رفت‌وآمدها مانند دقایقی پیش از شروع یا پس از اتمام کار
* گردگیری میزها، صندلی‌ها و تابلوها
* دستمال‌کشی آینه‌ها، درب و پنجره‌ها
* تخلیه مخزن و تعویض پلاستیک سطل‌های زباله
* ضدعفونی و استریل کردن صندلی و میز
* طرزکار با مواد شوینده

### مهارت‌های رفتاری
آبدارچی علاوه بر مهارت‌های کاری به چند مهارت رفتاری نیز می‌بایست توجه داشته باشد. ظاهر مرتب و رعایت بهداشت فردی، آداب معاشرت، وقت‌شناسی، سواد خواندن و نوشتن، گواهینامه رانندگی خودرو، چندکارگی (مالتی تسکینگ)، سابقه کار، عدم سوءسابقه و اعتیاد است.

## جستارهای وابسته
* آبدارخانه
* پیشخدمت
* خدمتکار
* کلفت
* ولی (خدمتکار)
* سرایدار

رده:خدمتکار

## پیوند به بیرون
* دانشیاری - همه چیز درباره حقوق و مزایای شغل آبدارچی در ایران
* ایسنا - چند مورد عجیب و غریب در بازار کار ایران - آبدارچی‌ها آکادمیک شدند

## منابع

رده:پیشه‌های تمیزکردن و نگهداری
رده:خدمتکار
رده:قانون کار