حمله به مسجد ابراهیم المقادمه

**حمله به مسجد ابراهیم المقادمه** یا **کشتار مسجد ابراهیم المقادمه** رویدادی بود که در ۳ ژانویه ۲۰۰۹ (۱۳ دی ۱۳۸۷) در جریان جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹) رخ داد. در این حمله نیروی هوایی اسرائیل موشکی به مسجد شهید ابراهیم المقادمه در شهر بیت‌لاهیا در نوار غزه شلیک کرد. این حمله هنگام برگزاری نماز مغرب و در حالی صورت گرفت که بر پایه گزارش شاهدان عینی بیش از ۲۰۰ نمازگزار در مسجد حضور داشتند.

در پی این حمله دست‌کم ۱۶ نفر از جمله ۶ کودک کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند. مسجد ابراهیم المقادمه به نام ابراهیم المکادمه، از بنیان‌گذاران حماس که در سال ۲۰۰۴ به دست اسرائیلی‌ها کشته شده بود، نام‌گذاری شده‌است. گزارش هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد (گزارش گلدستون) این حمله را بمباران عمدی غیرنظامیان توصیف کرد، در حالی که اسرائیل ادعاهای مربوط به حمله به مسجد را رد کرد.

## حمله
در ساعت ۱۷:۲۰ روز ۳ ژانویه ۲۰۰۹ نیروهای دفاعی اسرائیل ورودی غربی مسجد ابراهیم المقادمه در بیت‌لاهیا را هنگام نماز مغرب هدف قرار دادند. شاهدان عینی گزارش دادند که بیش از ۲۰۰ مرد فلسطینی در آن هنگام در مسجد مشغول نماز بودند.

دست‌کم ۱۶ نفر از جمله شش کودک کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند. تقریباً همه کشته‌شدگان در هنگام مرگ هنوز درون ساختمان مسجد بودند. امدادگرانی که به محل رسیدند صحنه را چنین توصیف کردند: «مردم تکه‌تکه شده بودند». پای یکی از کودکان کشته‌شده بر اثر انفجار از بدن جدا شده و بعداً روی پشت‌بام پیدا شد.

یک امدادگر در مصاحبه با روزنامه آبزرور گفت هیچ نشانه‌ای از حضور شبه‌نظامیان در میان کشته‌شدگان وجود نداشت.

مسجد در منطقه‌ای مسکونی و پرجمعیت و نزدیک بیمارستان کمال عدوان قرار داشت و ساکنان محل انتظار نداشتند که این منطقه هدف حمله قرار گیرد. خانه‌های اطراف نیز آسیب دیدند. مردم محل طبق رسم معمول در دوران بحران نماز مغرب و نماز عشاء را با هم ادا می‌کردند.

بر پایه منبع پرتغالی‌زبان، نیروی هوایی اسرائیل دست‌کم سه بمب بر مسجد فرود آورد که با آتش توپخانه تانک‌های اسرائیلی از بیرون سرزمین‌های فلسطینی همراه بود.

## پیامدها و بررسی‌ها
### موضع اسرائیل
اسرائیل حماس را به بهره‌گیری از مساجد برای پنهان‌سازی سلاح و مهمات متهم کرد. واحد سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل ویدئوهایی منتشر کرد که انفجارهای ثانویه پس از هدف قرار دادن مساجد با موشک را نشان می‌داد و مدعی شد این انفجارها ناشی از سلاح و مهمات پنهان‌شده در داخل آنها بوده‌است.

در ژوئیه ۲۰۰۹ وزارت امور خارجه اسرائیل گزارشی منتشر کرد و در آن اعلام نمود که «بررسی‌های ارتش اسرائیل نشان داده‌است که مسجد اصلاً مورد حمله قرار نگرفته‌است». در این گزارش همچنین آمده بود: «افرادی که گزارش شده در این رویداد کشته شده‌اند، در واقع در رویدادهای دیگری کشته شده‌اند که ارتباطی با مسجد نداشته‌اند. افزون بر این غیرنظامیان ادعایی که قربانی حمله شدند، در حقیقت نیروهای عملیاتی حماس بودند که در جریان نبرد با ارتش اسرائیل کشته شده‌اند.» گزارش همچنین یادآوری کرد که مقررات درگیری ارتش اسرائیل «به‌صراحت حمله به اماکن مقدس را ممنوع می‌کند مگر آنکه برای مقاصد نظامی به‌کار روند».

بر پایه گزارش سال ۲۰۱۰ وزارت امور خارجه اسرائیل، به‌دنبال بررسی‌های داخلی دربارهٔ اتهامات سوءرفتار و نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه توسط نیروهای دفاعی اسرائیل، «یک افسر ارتش اسرائیل به‌شدت توبیخ و دو افسر دیگر به‌خاطر عدم اعمال قضاوت مناسب در رویدادی که به کشته شدن غیرنظامیان در مسجد المقادمه انجامید، تنبیه شدند».

### گزارش گلدستون
گزارش هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد دربارهٔ منازعه غزه (معروف به گزارش گلدستون) اعلام کرد که اسرائیلی‌ها عمداً مسجد المقادمه را در حومه جبالیا هنگامی بمباران کردند که بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ زن و مرد برای نماز شامگاهی در آنجا حضور داشتند و ۱۵ نفر کشته شدند. قاضی ریچارد گلدستون آفریقای جنوبی که رهبری هیئت حقیقت‌یاب را بر عهده داشت، گفت: «با فرض اینکه سلاح در مسجد انبار شده باشد، بمباران آن در شب جنایت جنگی نیست… ولی بمباران آن در روز که ۳۵۰ نفر در حال نماز هستند جنایت جنگی است». قاضی گلدستون به این رویداد به‌عنوان موردی اشاره کرد که هیچ تفسیر دیگری جز هدف‌گیری عمدی غیرنظامیان برای آن وجود ندارد.

گزارش نتیجه گرفت که مسجد المقادمه در هنگام نماز شامگاهی با موشکی اسرائیلی مورد اصابت قرار گرفت و دست‌کم ۱۵ نفر کشته و ۴۰ نفر دیگر زخمی شدند. در گزارش تصریح شد هیچ مدرکی دال بر کاربرد مسجد برای انبارسازی سلاح یا بهره‌گیری شبه‌نظامیان فلسطینی از آن در آن زمان وجود نداشت. گزارش همچنین پاسخ دولت اسرائیل مبنی بر انکار حمله به مسجد را «نامقنع و آشکارا نادرست» خواند.

بررسی نخستین گروه قاضی گلدستون شواهدی از آسیب قابل‌توجه ترکش در داخل مسجد را آشکار ساخت. گزارش همچنین اشاره کرد که مسجد در آن روز به‌طور غیرمنتظره‌ای نماز مغرب و عشاء را با هم برگزار کرده بود.

### نقد گزارش گلدستون
سرهنگ (بازنشسته) جاناتان هالوی، پژوهشگر مرکز امور عمومی اورشلیم (JCPA)، ادعا کرد که هیئت تحقیق در جریان بررسی خود احتمالات دیگری مانند حمله پهپادی به گروهی از شبه‌نظامیان در نزدیکی مسجد را در نظر نگرفته‌است؛ احتمالی که می‌تواند با این واقعیت که انفجار درست بیرون مسجد رخ داد پشتیبانی شود. هالوی همچنین اظهار داشت: «بررسی منابع فلسطینی آزادانه در دسترس نشان می‌دهد که قربانیان این رویداد نیروهای عملیاتی تروریستی بودند» و نام ۷ نفر از ۱۵ کشته‌شده را مشخص کرد. هالوی افزود که ممکن است ارتش اسرائیل از ادغام غیرمنتظره نمازهای مغرب و عشاء در آن روز آگاه نبوده باشد.

## پیوند به بیرون
*  — ویدئوی واحد سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل در یوتیوب
*  — مرکز اطلاعات و اخبار تروریسم

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:حمله‌های هوایی در جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
رده:نوار غزه در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:کشتارهای اسرائیل علیه فلسطینی‌ها
رده:کشتارهای مرتکب‌شده توسط اسرائیل
رده:کشتار جمعی در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:اسلام در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:همه مقاله‌های نیازمند مختصات