حذف تدریجی زغال‌سنگ

**حذف تدریجی زغال‌سنگ** یک سیاست زیست‌محیطی است که با هدف توقف سوزاندن زغال‌سنگ در نیروگاه‌های زغال‌سنگ سوز و جاهای دیگر در نظر گرفته شده است و بخشی از برنامه حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی است. مزایای سلامتی و زیست‌محیطی حذف تدریجی زغال‌سنگ، مانند محدود سازی بیماری‌های تنفسی و از بین رفتن تنوع زیستی، بیشتر از هزینه‌های آن است. زغال‌سنگ پرکربن‌ترین سوخت فسیلی است، بنابراین حذف تدریجی آن برای محدود کردن تغییرات اقلیمی همان‌طور که در توافق‌نامه پاریس آمده است، بسیار مهم است. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) تخمین می‌زند که زغال‌سنگ مسبب بیش از ۳۰ درصد از افزایش میانگین دمای جهانی نسبت به سطوح پیش از صنعتی شدن است. برخی از کشورهای عضو اتحاد عبور از استفاده از زغال‌سنگ از قبل این روند را متوقف کرده‌اند.

چین و هند مقدار زیادی زغال‌سنگ می‌سوزانند. اما تنها بودجه قابل توجه برای نیروگاه‌های جدید، برای نیروگاه‌های زغال‌سنگ در چین است. کشورهای توسعه‌یافته می‌توانند از طریق مشارکت انتقال انرژی عادلانه بخشی از هزینه‌های حذف تدریجی [استفاده از] زغال‌سنگ را برای کشورهای در حال توسعه تأمین کنند، مشروط بر اینکه آنها دیگر نیروگاه زغال‌سنگ نسازند. تخمین زده شده است که حذف تدریجی زغال‌سنگ می‌تواند تا پایان قرن بیست و یکم، سالانه بیش از ۱ درصد از تولید ناخالص داخلی را برای جامعه سودمند کند، بنابراین اقتصاددانان یک معامله کوآسی را پیشنهاد کرده‌اند که در آن کشورهای توسعه‌یافته به تأمین مالی حذف تدریجی زغال‌سنگ کشورهای در حال توسعه کمک می‌کنند.

مزایای سلامتی و زیست‌محیطی خلاص شدن از مصائب زغال‌سنگ به سرعت از هزینه‌های آن پیشی می‌گیرد، اما برخی از کشورها هنوز زغال‌سنگ را ترجیح می‌دهند، و اختلاف نظر زیادی در مورد سرعت حذف تدریجی آن وجود دارد. با این حال، بسیاری از کشورها، مانند اتحادیه عبور از استفاده از زغال‌سنگ، در حال گذار از زغال‌سنگ به انرژی‌های تجدیدپذیر هستند یا در حال گذار از آن به انرژی‌های تجدیدپذیر هستند؛ بزرگ‌ترین گذار اعلام شده تاکنون مربوط به آلمان است که قرار است آخرین نیروگاه زغال‌سنگ سوز خود را بین سال‌های ۲۰۳۵ تا ۲۰۳۸ تعطیل کند. آلمان از مزایده‌های معکوس برای جبران خسارت نیروگاه‌های زغال‌سنگ سوز که زودتر از موعد تعطیل شده‌اند، استفاده می‌کند. برخی کشورها در حال گذار گذار عادلانه و بازنشستگی زودهنگام معدنچیان زغال‌سنگ هستند. با این حال، جزایر کم‌ارتفاع اقیانوس آرام نگرانند که این گذار به اندازه کافی سریع نباشد و آنها در اثر افزایش سطح آب دریا به زیر آب بروند، بنابراین از کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) خواسته‌اند که تا سال ۲۰۳۰ و سایر کشورها تا سال ۲۰۴۰ زغال‌سنگ را به‌طور کامل کنار بگذارند. کاهش تدریجی مصرف زغال‌سنگ در کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱ در پیمان اقلیمی گلاسکو مورد توافق قرار گرفت. ویتنام جزو معدود کشورهای در حال توسعه وابسته به زغال‌سنگ است که متعهد شده است تا دهه ۲۰۴۰ یا در اسرع وقت پس از آن، استفاده از انرژی زغال‌سنگ را به تدریج کنار بگذارد

در سال‌های ۲۰۲۲–۲۰۲۳ مصرف زغال‌سنگ افزایش یافت. آژانس بین‌المللی انرژی به قیمت بالای گاز به دلیل حمله روسیه به اوکراین و رویدادهای شدید آب و هوایی به عنوان عوامل مؤثر در این افزایش اشاره کرد. کشورهای گروه هفت توافق کرده‌اند که تا سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۵ تمام نیروگاه‌های زغال‌سنگ سوز را تعطیل کنند، مگر اینکه گازهای گلخانه‌ای آنها جمع‌آوری شود.

## روی آوردن به سوخت‌های پاک‌تر و تولید برق با کربن کمتر

تولید برق با سوخت زغال‌سنگ حدود دو برابر دی‌اکسید کربن - حدود یک تن به ازای هر مگاوات ساعت تولید می‌شود - در مقایسه با آن، برق تولید شده با سوزاندن گاز طبیعی ۵۰۰ کیلوگرم گاز گلخانه‌ای در هر مگاوات ساعت است. علاوه بر تولید برق، گاز طبیعی در برخی کشورها برای گرمایش نیز محبوب است. یکی از سازمان‌های بزرگ بین دولتی (گروه هفت) در سال ۲۰۲۱ متعهد شد که حمایت از نیروگاه‌های زغال‌سنگ را در طول سال پایان دهد.

استفاده از زغال‌سنگ در بریتانیا در نتیجه توسعه نفت دریای شمال و متعاقب آن، طرح دش برای گاز در دهه ۱۹۹۰ کاهش یافت. در کانادا، برخی از نیروگاه‌های زغال‌سنگ، مانند نیروگاه هرن، سوخت خود را از زغال‌سنگ به گاز طبیعی تغییر دادند. در سال ۲۰۲۲، انرژی زغال سنگ در ایالات متحده کمتر از یک پنجم برق خود را تأمین کرد، که نسبت به تقریباً نصف این مقدار در سال ۲۰۰۸ کاهش یافته است، به دلیل منابع فراوان گاز طبیعی کم هزینه که از طریق شکست هیدرولیکی سازندهای شیل به دست می‌آید.

## منابع

رده:سیاست انرژی
رده:کاهش گازها