حتا (روستای ویران‌شده فلسطینی در غزه)

**حتی** () روستایی عرب فلسطینی با ۱٬۱۲۵ ساکن بود که در ۱۷ ژوئیه ۱۹۴۸ در پی حمله نیروهای اسرائیلی تیپ ۸۴ گیواتی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۳۱ کیلومتری شمال شرق غزه و در جلگه ساحلی جنوبی قرار داشت. نام آن احتمالاً از قبیله الحوط برگرفته شده که از نجد در مرکز شبه‌جزیره عربستان آمده و در اواخر سده پنجم میلادی در نزدیکی این مکان اردو زده بودند.

پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ملحق شد و شهرک‌های زبدیئل و آلوما بر روی زمین‌هایی که به حتی تعلق داشت بنا شدند. روستا دارای مسجد و مدرسه‌ای بود که در سال ۱۹۲۳ ساخته شده بود. ساکنان حتی همگی مسلمان بودند و به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند.

## جغرافیا
حتی در منطقه‌ای هموار در جلگه ساحلی جنوبی سرزمین فلسطین واقع بود. این روستا در ۳۱ کیلومتری شمال شرق غزه و در ارتفاع ۱۰۰ متری از سطح دریا قرار داشت. مساحت کل اراضی روستا ۵٬۳۰۵ دونوم (۵٫۳ کیلومتر مربع) بود. از این مقدار ۴ دونوم باغ و زمین آبی، ۵٬۱۰۸ دونوم کشتزار غلات و ۴۵ دونوم زمین ساخته‌شده بود. سرزمین حتی با شهر فالوجه و روستاهای کراتیا، جسیر و بیت عفا هم‌مرز بود. ساکنان روستا به پرورش گوسفند نیز می‌پرداختند.

حتی بر روی یک محوطه باستان‌شناختی بنا شده بود و یک تپه (تل) و یک خربه نیز در قلمرو روستا وجود داشت.

## پیشینه
### دوره پیش از عثمانی
جغرافی‌دان عرب یاقوت حموی (درگذشته ۱۲۲۸ میلادی) از این روستا با نام «حتّاوه» یاد کرده و آن را زادگاه دانشمند اسلامی عمرو الحتّاوی دانسته‌است.

### دوره عثمانی
حتی همچون دیگر نقاط سرزمین فلسطین در سال ۱۵۱۷ میلادی به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶ با نام «حتی السجاره» در ناحیه غزه از توابع سنجق غزه ثبت شده بود. جمعیت آن ۱۵ خانوار بود که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر گندم، جو، کنجد، بز و کندوهای عسل می‌پرداختند که جمع آن ۵٬۶۰۰ آقچه بود.

ساکنان روستا مهاجرانی از مصر، ماوراء اردن و حجاز بودند.

در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی، منطقه حتی دچار فرایند چشمگیر کاهش جمعیت روستایی شد که ناشی از فشار کوچ‌نشینان بر جوامع محلی بود. ساکنان روستاهای متروک‌شده به روستاهای باقی‌مانده کوچ کردند، اما زمین‌ها همچنان از سوی روستاهای همسایه کشت می‌شد.

ادوارد رابینسون در سال ۱۸۳۸ از این روستا گذشت و خانه‌هایش را از خشت خام توصیف کرد. همچنین از آن به عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه غزه یاد شد.

ویکتور گرن در سال ۱۸۶۳ از روستا دیدن کرد و جمعیت آن را نزدیک به ۶۰۰ نفر برآورد کرد. وی در کنار چاه آب چهار تنه ستون شکسته مشاهده کرد که سه تای آنها از سنگ مرمر خاکستری‌سفید و چهارمی از مرمر آبی‌رنگ بود. ستون آبی به شکل افقی بر دهانه چاه قرار داشت و شیارهای عمیقی از طناب آب‌کشی بر آن ایجاد شده بود. در یک مقام (زیارتگاه) به نام نبی عمران نیز سنگ‌هایی با ظاهر کهن دیده می‌شد. پیرامون روستا کشتزارهای بزرگ تنباکو و درختان کاج، زیتون و انجیر قرار داشت.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌داد که حتی ۷۸ خانه و ۲۱۱ نفر جمعیت داشت؛ هرچند شمارش جمعیت تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

در سال ۱۸۸۳ بررسی فلسطین غربی (صندوق اکتشاف فلسطین) روستا را محاط به باغ‌هایی توصیف کرد که برخی از آنها درختان گز داشت. این بررسی همچنین نام «حتّه» را نگهدارنده نام هیتی‌ها دانست.

### دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت حتی ۵۷۰ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۶۴۶ نفر در ۱۴۰ خانه افزایش یافت و همگی همچنان مسلمان بودند.

امپراتوری بریتانیا یک پایگاه نظامی مجهز به فرودگاه در میان حتی و فالوجه ساخت.

روستا دارای یک مسجد بود. در سال ۱۹۲۳ مدرسه‌ای ساخته شد که در دهه ۱۹۴۰ میلادی ۷۳ دانش‌آموز داشت. حتی برای بازرگانی، خدمات اداری و بهداشتی وابسته به فالوجه بود.

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵ جمعیت حتی ۹۷۰ نفر و همگی مسلمان بودند.

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن

حتی در ۱۷–۱۸ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان عملیات «مرگ بر مهاجم» () تصرف شد. این عملیات آخرین عملیات در دوره ده‌روزه میان دو آتش‌بس جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل بود. روستا توسط گردان سوم تیپ ۸۴ گیواتی مورد حمله قرار گرفت و غیرنظامیان بر طبق دستورات اخراج شدند. در آن هنگام ارتش مصر از روستا دفاع می‌کرد.

حتی بخشی از سرزمینی بود که در طرح تقسیم فلسطین به دولت عربی اختصاص یافته بود اما در سال ۱۹۴۹ به اسرائیل ملحق شد. پس از جنگ در اوت ۱۹۴۸ قرار بود موشاوی به نام رواحه در این مکان ساخته شود اما این نقشه تا سال ۱۹۵۳ عملی نشد. موشاو زبدیئل در ۱۹۵۰ و آلوما در ۱۹۶۵ بر زمین‌های روستا بنیان‌گذاری شدند.

ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ دربارهٔ بقایای روستا نوشت: «بخش کوچکی از محوطه پوشیده از جنگلی است که اسرائیلی‌ها کاشته‌اند. خرده‌های خانه‌ها زیر درختان پراکنده‌است. درختان انجیر سیکامور و بوته‌های کاکتوس نیز در محل می‌رویند. زمین‌های پیرامون کشت می‌شوند. فرودگاه نظامی ساخته‌شده در دوره بریتانیا هنوز دایر است.»

## جستارهای وابسته
* روستاهای فلسطینی خالی‌شده از سکنه

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome to Hatta Palestine Remembered
* Hatta، ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده