روبرتو کالاسو

**روبرتو کالاسو** (۳۰ مه ۱۹۴۱–۲۸ ژوئیه ۲۰۲۱) نویسنده و ناشر ایتالیایی بود. کالاسو علاوه بر زبان مادری‌اش، به زبان‌های فرانسوی، انگلیسی، اسپانیایی، آلمانی، لاتین و یونان باستان مسلط بود. او همچنین سانسکریت را مطالعه کرد. او را «یک نهاد ادبی واحد» نامیده‌اند. مفهوم موضوعی اساسی *آثار* او رابطه بین اسطوره و ظهور آگاهی مدرن است.

## اوایل زندگی
کالاسو در سال ۱۹۴۱ در فلورانس، در خانواده‌ای از طبقهٔ بالای توسکانی به دنیا آمد که با شماری از روشنفکران برجستهٔ ایتالیایی زمان خود ارتباط نزدیکی داشتند. پدربزرگ مادری‌اش، ارنستو کودینیولا، استاد فلسفه در دانشگاه فلورانس بود. او انتشاراتی جدید به نام «لا نووآ ایتالیا» در فلورانس تأسیس کرد، همان‌گونه که دوستش بندتو کروچه در باری با انتشارات «لاترتسا» چنین کرده بود. عموی کالاسو، تریستانو کودینیولا، در جنگ جهانی دوم از اعضای مقاومت بود و پس از جنگ وارد عرصهٔ سیاسی جمهوری نوین شد و مدتی نیز وزیر آموزش و پرورش بود. مادرش ملیزندآ، که برای تربیت سه فرزندش از مسیر دانشگاهی چشم پوشید، پژوهشگری در ادبیات آلمانی بود و بر ترجمه‌های هولدرلین از شاعر یونانی پین‌دار کار می‌کرد. پدرش فرانچسکو، استاد حقوق بود؛ ابتدا در دانشگاه فلورانس و سپس در رم، جایی که در نهایت ریاست دانشکده را برعهده گرفت. او پس از ترور جووانی جنتیله توسط شبه‌نظامیان فاشیست دستگیر شد و قرار بود در اقدامی تلافی‌جویانه اعدام شود، اما با دخالت دوستان جنتیله—که خانوادهٔ کالاسو از سوی مادری با آنان ارتباط داشت—و همچنین کنسول آلمان، گرهارد ولف، از مرگ نجات یافت.

کالاسو در ۱۲ سالگی با استاد دانشگاه پادوا، انزو تورولا، آشنا شد و تحت تأثیر او قرار گرفت و آنها دوستانی مادام‌العمر شدند. در سال ۱۹۵۴ خانواده به رم نقل مکان کردند، جایی که کالاسو به سینما علاقه‌مند شد. پایان‌نامه دکترای ادبیات انگلیسی او نظریه سر توماس براون در مورد هیروگلیف بود که او آن را زیر نظر ماریو پراز، در حالی که خود را با حشیش سرگرم می‌کرد، تکمیل کرد.

## شغل
کالاسو از زمان تأسیس شرکت انتشاراتی آدلفی ادیزیونی توسط روبرتو بازلن در سال ۱۹۶۲، برای این شرکت کار می‌کرد و در سال ۱۹۹۹ رئیس آن شد. در سال ۲۰۱۵، او شرکت را خریداری کرد تا از خرید آن توسط یک شرکت انتشاراتی بزرگتر جلوگیری کند. کتاب‌های او به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شده‌اند.

*او نویسندهٔ مجموعه‌ای بی‌نام و در حال تکامل بود که به تأمل دربارهٔ فرهنگ مدرنیته اختصاص داشت و نخستین جلد آن با عنوان «ویرانی کاش» در سال ۱۹۸۳ منتشر شد—کتابی که مورد تحسین ایتالو کالوینو قرار گرفت و به سیاستمدار فرانسوی شارل موریس دو تالیران-پریگور تقدیم شده بود. در سال ۱۹۸۸، «ازدواج کادموس و هارمونیا» منتشر شد؛ اثری که داستان کادموس و همسرش هارمونیا را بهانه‌ای برای بازگویی اسطوره‌های بزرگ یونانی و تأملی بر جایگاه فرهنگ یونان در ذهن مخاطب معاصر قرار داد.*

*در سال ۱۹۹۶، کالاسو به تمدنی دیگر پرداخت و در کتاب «کا» به بازخوانی اسطوره‌شناسی هندویی روی آورد. در کتاب «کا»، تمرکز بر روایت‌های هند با نگاهی فلسفی و فرهنگی صورت گرفت. در کتاب «ک»، نگاه محدودتر شد و تنها به یک نویسنده اختصاص یافت: فرانتس کافکا. این مسیر در «صورتی تیپولو» ادامه یافت—کتابی که از صفتی برگرفته از مارسل پروست الهام گرفته بود، برای توصیف سایه‌ای از رنگ صورتی که نقاش ونیزی، جامباتیستا تیپولو، در آثارش به‌کار می‌برد.*

*در «جنون بودلر»، کالاسو بار دیگر دامنهٔ نگاه خود را گسترش داد و از یک نقاشی دیواری به بررسی تمدنی کامل پرداخت: پاریس در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم، با بازخوانی زندگی و آثار نسل پسارمانتیک نویسندگان و هنرمندانی چون بودلر تا والری. در یکی از آثار متأخرش، «شور» (۲۰۱۰)، نویسنده به هند بازگشت تا تحلیلی جامع از نظریه و آیین قربانی ودایی ارائه دهد و اهمیت آن را برای معرفت‌شناسی پسامدرن بررسی کند.*

*جلدهای بعدی این مجموعه تا زمان مرگ او شامل «شکارچی آسمانی»، «حالِ نام‌پذیر»، «کتاب همهٔ کتاب‌ها» و «لوح سرنوشت» بودند—آثاری که هر یک به‌نحوی بازتابی از تلاش کالاسو برای پیوند دادن اسطوره، تاریخ، فلسفه و ادبیات در بستر مدرنیته‌اند.*

مقاله‌های متمرکزتر او دربارهٔ مدرنیتهٔ اروپایی در مجموعه‌ای با عنوان «چهل‌ونه پله» گردآوری شده‌اند که به پیر کلسوفسکی و همسرش تقدیم شده است. اثر دیگر، «ادبیات و خدایان» (۲۰۰۲)، بر پایهٔ سخنرانی‌های وایدنفلد او در دانشگاه آکسفورد شکل گرفته و به بررسی افول و بازگشت تصویرهای اساطیری در هنر غرب می‌پردازد. مجموعهٔ «جنونی که از حوریان می‌آید» نیز شامل مقاله‌هایی مرتبط است که از گفتار فایدروس افلاطون تا رمان لولیتای ناباکوف را در بر می‌گیرد و پیوند میان شور، اسطوره، و ادبیات را در بستر مدرنیته واکاوی می‌کند.

کالاسو، علاوه بر جایگاهش به عنوان یک تحلیلگر برجسته، به ویژه در آثار کافکا، به‌طور گسترده‌تر، در بسیاری از مقالات در بازیابی و احیای مفهوم فرهنگ ادبی اروپای مرکزی فعال بود. او همچنین به عنوان رئیس انجمن بین‌المللی الکساندر لرنه-هولنیا فعالیت داشت که انتشار، ترجمه و مطالعه آثار این نویسنده اتریشی چند ژانری و تمرکز او بر بحران هویت شخصیت‌هایش در تضاد با اتریش پساامپراتوری و اروپای مرکزی را ترویج می‌دهد.

## مرگ
کالاسو عصر روز ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۱، در سن ۸۰ سالگی، یک روز پیش از انتشار دو کتاب جدیدش *«بابی»* و *«میم سیانکا»* در میلان درگذشت.

## زندگی شخصی
از کالاسو، همسرش، نویسنده سوئیسی، فلور یاگی، و دو فرزند به نام‌های ژوزفین و تانکردی کالاسو، که هر دو از رابطه‌اش با نویسنده آلمانی، آنا کاترینا فرولیش، بودند، به یادگار ماندند.

## پذیرش
لیلا اعظم زنگنه در مقاله‌ای در پاریس ریویو دربارهٔ کالاسو نوشت: «منتقدان و تحسین‌کنندگان، کالاسو را یک «نئو-گنوستیک» یا استاد دانش پنهان نامیده‌اند.» او همچنین از کالاسو به عنوان «یک نهاد ادبی واحد» یاد کرد. تری ویندلینگ ترجمه انگلیسی کتاب *«ازدواج کادموس و هارمونی»* را به عنوان یکی از بهترین کتاب‌های فانتزی سال ۱۹۹۴ انتخاب کرد و آن را «رمانی پیچیده و از نظر فکری خیره‌کننده با استفاده از اساطیر یونان باستان برای کاوش در ریشه‌های تفکر غربی» توصیف کرد.

## جوایز و افتخارات
روبرتو کالاسو در سال ۲۰۱۵ به عنوان عضو افتخاری آکادمی هنر و ادبیات آمریکا انتخاب شد.
** ۲۰۰۱ جایزه Viareggio، جایزه ویژه، ادبیات و خدایان
* ۲۰۰۲ جایزه باگوتا 
* جایزه فورمنتور ۲۰۱۸

## کتابشناسی

## منابع

رده:جستارنویسان اهل ایتالیا
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایتالیا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا