دسپوتیکو

**دسپوتیکو** (به یونانی: Δεσποτικό)، که در باستان به نام‌های **پرپسینتوس** یا **پرپسینتوس** (به یونانی: Πρεπέσινθος) شناخته می‌شد، جزیره‌ای کوچک و غیرمسکونی در یونان است که در مجمع‌الجزایر کیکلادها قرار دارد. این جزیره در غرب جزیره آنتی‌پاروس و در شرق جزیره کوچک‌تر استرونگیلی واقع شده است.

## جغرافیا
این جزیره کوچک و خشک در حدود ۷۰۰ متری جنوب غربی سواحل آنتی‌پاروس قرار گرفته است. دسپوتیکو تقریباً دقیقاً در مرکز کیکلادها واقع شده و در روزهای صاف می‌توان جزایر اطراف آن شامل آنتی‌پاروس، جزیره سیروس، سریفوس، سیفنوس، کیمولوس، فوله‌گاندروس، سیکینوس و ایوس را مشاهده کرد. از نظر اداری، این جزیره بخشی از شهرداری آنتی‌پاروس است. در حال حاضر، دسترسی به جزیره تنها با قایق‌هایی که از آنتی‌پاروس حرکت می‌کنند امکان‌پذیر است. قایق‌ها یا از روستای اصلی آنتی‌پاروس یا از «آیوس گئورگیوس» (در جنوب غربی آنتی‌پاروس) که دقیقاً روبروی دسپوتیکو است، حرکت می‌کنند. معمولاً مقصد نهایی این قایق‌ها در بخش جنوبی جزیره است که یک ساحل شنی بزرگ در آن قرار دارد.

تنگه‌ای که دسپوتیکو را از آنتی‌پاروس جدا می‌کند، حداکثر حدود ۱ متر عمق دارد و جزیره کوچک تسیمینتیری در میان آن قرار گرفته است. این عمق بسیار کم نشان‌دهنده احتمال وجود ارتباط خشکی بین آنتی‌پاروس و دسپوتیکو در دوران باستان است. شواهدی از تغییر سطح دریا شامل بقایای باستان‌شناسی در بستر دریای خلیج دسپوتیکو، مانند گورهای صندوقی متعلق به اوایل عصر برنز در عمق ۳ متری، و همچنین دیوارها، یک دهانه چاه و یک تنور با قدمت نامشخص در عمق ۳ متری سواحل آنتی‌پاروس یافت شده است. خندق‌های موازی متعددی در غرب کلیسای پاناگیا در دسپوتیکو دیده می‌شود که هنوز حفاری یا تاریخ‌گذاری نشده‌اند، اما می‌توان آن‌ها را با خندق‌های مشابه و احتمالاً متعلق به دوران هلنیستی برای تاکستان در شمال شرقی آنتی‌پاروس مقایسه کرد. این ساختارهای زیر آب، به همراه یک کتیبه مرمری کلاسیک از عبادتگاه دسپوتیکو که روی آن عبارت «ΕΣΤΙΑΣ ΙΣΘΜΙΑΣ» (به معنای هستیا متعلق به تنگه) حک شده، نشان می‌دهد که سطح دریا در این منطقه در اوایل عصر برنز دست‌کم ۳ متر و در دوران هلنیستی بیش از ۱ متر پایین‌تر بوده است. این امر به این معنی است که احتمالاً یک باریکه خشکی (ایست‌موس)، دسپوتیکو، کویمتیری و آنتی‌پاروس را دست‌کم تا عصر هلنیستی به هم متصل می‌کرده است.

## باستان‌شناسی و تاریخ
هرچند این جزیره در حال حاضر غیرمسکونی است، اما شواهد مهمی وجود دارد که در دوران پیش از تاریخ و باستان - به دلیل موقعیت مرکزی در میان کیکلادها و خلیج بزرگ دسپوتیکو که لنگرگاهی امن فراهم می‌کرده است - نقش مهمی در مسیرهای ارتباط دریایی ایفا می‌کرده است. در حال حاضر، حفاری‌هایی در بخش شمال غربی جزیره در حال انجام است و یافته‌های تا به امروز بسیار با اهمیت بوده‌اند. این حفاری‌ها وجود یک عبادتگاه مهم متعلق به اواخر دوره یونان کهن را ثابت کرده است که اشیاء فراوان یافت شده در آن نشان‌دهنده پیوند با سرزمین اصلی یونان، شرق دریای مدیترانه و حتی شمال آفریقا است. همچنین استفاده مستمر از این منطقه در دوران یونان کلاسیک، عصر هلنیستی، یونان رومی و فرانکوکراتیا تأیید شده است. این جزیره کوچک در اوایل سال ۱۸۸۴ توسط کاوشگر انگلیسی جیمز تئودور بنت مورد بازدید قرار گرفت که بررسی مختصری انجام داد و دو «قبرستان» را شناسایی کرد. میبل بنت در خاطرات آن زمان خود ثبت کرده است که همسرش معبدی را در آنجا کشف کرده است. حفاری‌های سال ۲۰۱۵ در محل عبادتگاه باستانی (قرن ششم پیش از میلاد) شواهد جدیدی درباره اندازه و سازماندهی آن فاش کرد. به نظر می‌رسد این عبادتگاه به آپولون اختصاص داشته است. باستان‌شناسان نمای تزئین شده ساختمانی به ابعاد ۳۵ در ۱۵ متر را کشف کردند که نشان می‌دهد عبادتگاه چندین بار در دوره‌های کلاسیک و هلنیستی گسترش یافته و بازسازی شده است. یک ساختمان بزرگ چهار اتاقه در بخش غربی سایت دارای یک محراب سنگی بزرگ در یکی از اتاق‌ها و همچنین تکه‌های سفالی بود که نام آپولون روی آن‌ها حک شده بود. همچنین دیوار بلندی که از محل بندر باستانی جزیره تا محل عبادتگاه کشیده شده بود، نمایان شد. برخی از اشیاء به دست آمده از حفاری‌ها در موزه باستان‌شناسی پاریکیا، مرکز جزیره پاروس، به همراه سایر آثار باستانی مهم منطقه به نمایش گذاشته شده است. نام این جزیره تحت عنوان «پرپسینتوس» توسط جغرافی‌دانان باستان مانند استرابون و پلینیوس نیز ذکر شده است.

## محیط زیست و تنوع زیستی
به دلیل حضور کم و غیردائمی انسان و همچنین فشار متوسط چرا، برخی از انواع زیستگاه‌های طبیعی که ویژگی مرکزی کیکلادها هستند، بسیار خوب حفظ شده‌اند. از این رو، دسپوتیکو، استرونگیلی و جنوبی‌ترین بخش آنتی‌پاروس و مناطق دریایی اطراف به عنوان زیستگاه ناتورا ۲۰۰۰ انتخاب شده‌اند که بخشی از شبکه اکولوژیکی مناطق حفاظت شده در اتحادیه اروپا است. بخش‌های وسیعی از جزیره پوشیده از درختچه‌زارهای مدیترانه‌ای است. فک راهب مدیترانه ساکن دائمی مناطق دریایی کم‌عمق اطراف است. در بستر دریا، علفزارهای دریایی درازبرگ زیستگاهی برای جانوران و گیاهان متنوع فراهم کرده‌اند.
بندانگشتی|نمایی از آیوس گئورگیوس در آنتی‌پاروس به سمت پاناگیا در دسپوتیکو (۱۵-۰۹-۲۰۰۸)

## زمین‌شناسی
نخستین نظرات درباره زمین‌شناسی دسپوتیکو به فیدلر در سال ۱۸۴۱ بازمی‌گردد، اما تا سال ۱۹۶۳ طول کشید تا اولین نقشه زمین‌شناسی آن منتشر شود. از نظر تکتونیکی، دسپوتیکو، آنتی‌پاروس و پاروس متعلق به توده بلوری آتیک-کیکلاد در مرکز یونان هستند، که مجموعه‌ای از راندگی‌های تکتونیکی دگرگونی، عمدتاً شامل انواع مختلف گنیس، شیست، سنگ مرمر و آمفیبولیت است.

دسپوتیکو تحت سلطه سنگ‌های دگرگونی است. بخش‌های پایینی در شمال و شمال شرقی جزیره شامل ارتگنیس‌های میلونیت خاکستری با آذرین‌تیغه‌های پگماتیت فراوان است. پس از ارتگنیس، گنیس‌های میلونیتیک سفید و برجسته قرار دارند. در بخش‌های بالاتر، مرمرهای کلسیت با دانه متوسط و به دنبال آن گنیس‌های سبز-سفید و تناوبی از شیست‌های کلینوکلر-اپیدت و لایه‌های نازک مرمر دیده می‌شود. بالاترین بخش‌های ساختاری در جنوب و جنوب غربی جزیره شامل مرمرهای دولومیت دانه ریز سفید تا متمایل به زرد با لایه‌های نازک مرمر کلسیت کربن‌دار خاکستری تیره است.

این توالی دگرگونی توسط شش مجرای آتشفشانی ریولیتی متعلق به اوایل پلیوسن قطع شده است که به ندرت در آن‌ها ابسیدین کوچک دیده می‌شود. این مجراهای آتشفشانی از نظر منشأ با سنگ‌های پیروکلاستیک ریولیتی که کل بخش جنوبی آنتی‌پاروس را پوشانده‌اند، مرتبط هستند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آنتی‌پاروس
رده:جزیره‌های غیرمسکونی یونان
رده:جزیره‌های یونان
رده:زمین‌چهرهای اژه جنوبی
رده:زمین‌چهرهای پاروس (واحد استانی)
رده:کیکلادها
رده:مناطق مسکونی پیشین در یونان