کی‌دی‌ئی پلاسما

**کی‌دی‌ئی پلاسما** (KDE Plasma) یک پوسته گرافیکی است که توسط جامعه کی‌دی‌ئی برای سیستم‌عامل‌های شبه‌یونیکس توسعه یافته است. این پوسته لایه واسط بین کاربر و سیستم‌عامل را تشکیل می‌دهد و محیط رابط کاربری گرافیکی (GUI) و فضای کاری برای اجرای برنامه‌ها، مدیریت پنجره‌ها، و تعامل با فایل‌ها و تنظیمات سیستم فراهم می‌کند. پلاسما به صورت ماژولار و قابل تطبیق طراحی شده و گونه‌های مختلفی برای انواع دستگاه‌ها دارد، مانند **پلاسما دسکتاپ** برای رایانه‌های شخصی و پلاسما موبایل برای تلفن‌های هوشمند.

پلاسما نخستین بار در سال ۲۰۰۸ به عنوان بخشی از کامپایل نرم‌افزاری کی‌دی‌ئی ۴ معرفی شد و یک بازنگری فنی عمده بود که عملکرد دسکتاپ سنتی را با سیستم مبتنی بر ویجت برای انعطاف‌پذیری و یکنواختی بصری ترکیب کرد. با تغییر برند کی‌دی‌ئی در سال ۲۰۰۹، کامپایل نرم‌افزاری کی‌دی‌ئی به سه پروژه مجزا تقسیم شد: کی‌دی‌ئی پلاسما، کی‌دی‌ئی فریم‌ورکز و کی‌دی‌ئی گیر، که هر کدام بر اساس برنامه زمانی مستقل توسعه و منتشر می‌شوند. از سری پلاسما ۶، به‌روزرسانی‌های ویژگی هر چهار ماه یک بار منتشر می‌شوند و انتشارهای میان‌دوره‌ای برای رفع اشکال هستند.

## انتشارها
### پلاسما ۴

[thumb|right|پلاسما ۴٫۹ با مدیر فایل [دلفین (مدیر پرونده)|دلفین باز شده]]
پلاسما ۴ به عنوان بخشی از کامپایل نرم‌افزاری کی‌دی‌ئی ۴ منتشر شد و جایگزین پوسته کی‌دسکتاپ، نوار وظیفه کیکر و موتور ویجت سوپرکارامبا شد که در انتشارهای قبلی کی‌دی‌ئی دسکتاپ را تشکیل می‌دادند. این نسخه به طور پیش‌فرض در تعدادی از توزیع‌های نرم‌افزار آزاد مانند چاکرا، کوبونتو، ماژیا (نسخه دی‌وی‌دی)، اوپن‌سوزه، یا ترو‌اواس همراه بود.

از کی‌دی‌ئی اس‌سی ۴٫۰ تا ۴٫۲، تم پیش‌فرض «اکسیژن» با رنگ‌های تیره بود. در کی‌دی‌ئی اس‌سی ۴٫۳، تم جدید «ایر» جایگزین شد که بر شفافیت و رنگ سفید تمرکز داشت. تم‌های جدید برای پلاسما را می‌توان از طریق نرم‌افزارهایی مانند دیسکاور یا فروشگاه آنلاین store.kde.org انتخاب و نصب کرد.

با انتشار کی‌دی‌ئی اس‌سی ۴٫۱۱ در ۱۴ اوت ۲۰۱۳، پلاسما ۴ در حالت انجماد ویژگی قرار گرفت و تا اوت ۲۰۱۵ به عنوان بسته پایدار بلندمدت نگهداری شد. در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۴، جانشین آن یعنی پلاسما ۵ منتشر شد.

#### ویژگی‌ها
پلاسما از «کانتینمنت‌ها» (containments) استفاده می‌کند که اساساً اپلت‌هایی هستند که اپلت‌های دیگر را در خود جای می‌دهند. دو مثال: زمینه دسکتاپ و نوار وظیفه. کانتینمنت می‌تواند تصویر (رستر یا اس‌وی‌جی)، انیمیشن یا حتی اوپن‌جی‌ال باشد. کاربر می‌تواند هر اپلتی را به عنوان زمینه دسکتاپ تنظیم کند بدون از دست دادن عملکرد آن.

پلاسما اجزا را به «موتور داده» و همتایان بصری آن‌ها جدا می‌کند تا تلاش برنامه‌نویسی کاهش یابد.

ویجت‌های پلاسما مقیاس‌پذیر هستند و می‌توانند اندازه و چرخش دلخواه داشته باشند. چارچوب کراس اجازه نوشتن ویجت با زبان‌های مختلف علاوه بر سی++ را می‌دهد.

thumb|right|کی‌رنر در پلاسما ۴٫۳
*کی‌رنر* ابزاری چندمنظوره است. این ابزار جایگزین جعبه گفتگوی «اجرای دستور» از کی‌دی‌ئی ۳ شد و قابلیت‌های بیشتری دارد. با ترکیب کلید  ظاهر می‌شود.

#### ویجت‌ها
thumb|right|ویجت یادداشت در پلاسما ۴٫۳
لیست ویجت‌های پشتیبانی‌شده (بسته به توزیع ممکن است نیاز به بسته‌های اضافی داشته باشد):
* ویجت‌های نسل اول (سی++، جاوااسکریپت، روبی، پایتون)
* ویجت‌های نسل دوم با کیوام‌ال
* ویجت‌های داشبورد اپل
* ویجت‌های سوپرکارامبا
* ویجت‌های وب (اچ‌تی‌ام‌ال و جاوااسکریپت)

پشتیبانی از گجت‌های گوگل و برخی دیگر حذف شده است.

### پلاسما ۵

thumb|right|پلاسما ۵ با تم بریز تاریک
پلاسما ۵ پنجمین نسل محیط فضای کاری گرافیکی کی‌دی‌ئی است که عمدتاً برای سیستم‌های لینوکس ساخته شده. جانشین پلاسما ۴ بود و در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۴ منتشر شد. تم پیش‌فرض جدید «بریز» و همگرایی بیشتر بین دستگاه‌ها دارد. رابط گرافیکی کاملاً به کیوام‌ال مهاجرت کرد و از اوپن‌جی‌ال برای شتاب سخت‌افزاری استفاده می‌کند.

پلاسما موبایل گونه‌ای از پلاسما ۵ برای تلفن‌های هوشمند است.

#### معماری
بر پایه کیوت ۵ و کی‌دی‌ئی فریم‌ورکز ۵ ساخته شده و پشتیبانی بهتر از نمایشگرهای های‌دی‌پی‌آی دارد.

#### سیستم‌های پنجره‌سازی
از سامانهٔ پنجره اکس و ویلند پشتیبانی می‌کند. پشتیبانی پایدار از ویلند از نسخه ۵٫۵ (دسامبر ۲۰۱۵) اضافه شد.

#### ویژگی‌ها
* کی‌رنر با افزونه‌های متعدد برای جستجو، محاسبه و غیره.
* چیدمان انعطاف‌پذیر دسکتاپ و پنل با ویجت‌ها (پلاسموئیدها).
* سیستم اعلان سراسری با پشتیبانی پاسخ سریع.
* فعالیت‌ها (Activities) برای جداسازی فضای کاری.
* گاوصندوق‌های رمزنگاری‌شده.
* رنگ شب (Night Color).
* مدیریت جلسه برای بازگردانی برنامه‌ها پس از خاموشی.

### پلاسما ۶

کی‌دی‌ئی پلاسما ۶ ششمین و جدیدترین نسل محیط فضای کاری گرافیکی کی‌دی‌ئی است. جانشین پلاسما ۵ است و در ۲۸ فوریه ۲۰۲۴ منتشر شد.

پلاسما ۶ سرور نمایش پیش‌فرض را از ایکس۱۱ به ویلند تغییر داد، هرچند ایکس۱۱ همچنان در دسترس است. از نسخه ۶٫۴، نسخه ایکس۱۱ به طور پیش‌فرض نصب نمی‌شود و کدبیس ک‌وین به دو بخش تقسیم شده است.

## گونه‌ها
### پلاسما دسکتاپ
گونه اصلی برای رایانه‌های رومیزی و لپ‌تاپ با پشتیبانی کامل از ویجت‌ها، افکت‌ها و سفارشی‌سازی.

در پلاسما ۶، ویلند پروتکل پیش‌فرض شد.

### پلاسما نت‌بوک
گونه‌ای بهینه‌شده برای نت‌بوک‌ها که در پلاسما ۵ متوقف شد.

### پلاسما اکتیو
گونه‌ای برای دستگاه‌های لمسی که توسط پلاسما موبایل جایگزین شد.

### پلاسما موبایل

برای تلفن‌های هوشمند و تبلت‌های کوچک.

### پلاسما بیگ‌اسکرین

برای تلویزیون‌های هوشمند و نمایشگرهای بزرگ، بهینه‌شده برای کنترل از راه دور.

### پلاسما نانو
گونه‌ای مینیمال برای دستگاه‌های جاسازی‌شده و کم‌منبع.

## همچنین ببینید

* گنوم شل
* محیط رومیزی

## یادداشت‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* ویکی کاربر پلاسما
* ویکی توسعه‌دهندگان پلاسما

رده:محیط‌های میزکار آزاد
رده:نرم‌افزارهایی که از کیوام‌ال استفاده می‌کنند
رده:نرم‌افزارهای مرتبط با سیستم پنجره‌ای یونیکس