آدریانا لکوورور

آدریانا لکوورور  اپرایی در چهار پرده اثر فرانچسکو چیلئا با لیبرتوی به زبان ایتالیایی از آرتورو کولوتی است که براساس نمایشنامه‌ای به همین نام نوشتهٔ اوژن اسکریب و ارنست لگووه در سال ۱۸۴۹ نوشته شده است. این اپرا اولین بار در ۶ نوامبر ۱۹۰۲ در تئاتر لیریکو در میلان اجرا شد.

## تاریخچه
نمایشنامهٔ اسکرایب و لگوو نه تنها مبنای برای نویسندهٔ اشعار چیلئا بود، بلکه حداقل توسط سه نویسندهٔ اشعار و آهنگساز مختلف دیگر برای اپراهایی با همین نام، نیز مورد استفاده قرار گرفت. اولین اپرا، اپرایی در سه پرده از توماسو بنونوتی بود (که در سال ۱۸۵۷ در میلان به نمایش درآمد). دو اپرای بعدی، درام‌های غنایی در ۴ پرده از ادواردو ورا (بر اساس لیبرتویی از آشیل دو لازیِر) بودند که در سال ۱۸۵۸ در لیسبون و توسط اتوره پروسیو با لیبرتوی پدرش در سال ۱۸۸۹ در جنوا به اجرا درآمدند. با این حال، پس از اینکه چیلئا آدریانا خودش را خلق کرد، هیچ‌یک از آثار دیگران دیگر اجرا نشدند و امروزه تا حد زیادی ناشناخته مانده‌اند.

این اپرا براساس زندگی بازیگر فرانسوی، آدرین لوکورور (۱۶۹۲–۱۷۳۰) ساخته شده است. اگرچه برخی از چهره‌های تاریخی واقعی در این اپرا وجود دارند، اما اپیزودی که روایت می‌کند عمدتاً تخیلی است؛ طرح داستانی آن که مرگ بر اثر بنفشه‌های مسموم است، اغلب به عنوان غیرواقعی‌ترین اپرای وریسمو معرفی می‌شود. این اپرا اغلب به عنوان یکی از گیج‌کننده‌ترین متونی که تاکنون برای صحنه نوشته شده است، زیر سؤال برده می‌شود و برش‌هایی که اغلب در اجرا اعمال شده‌اند، فقط دنبال کردن داستان را دشوارتر می‌کنند. مدت زمان اجرای یک اجرای مدرن معمولی حدود ۱۳۵ دقیقه است (بدون احتساب فواصل).

## تاریخچه اجرا
این اپرا برای نخستین بار در ۶ نوامبر ۱۹۰۲ در تئاتر لیریکو، میلان، با حضور آنجلیکا پاندولفینی، خوانندهٔ مشهور وریسمو سوپرانو، در نقش اصلی، انریکو کاروزو در نقش مائوریتزیو و جوزپه دِ لوکا، خوانندهٔ باریتون غنایی، در نقش میکونه، اجرا شد.

این اپرا برای نخستین بار در ایالات متحده توسط گروه اپرای سن کارلو در ۵ ژانویه ۱۹۰۷ در ساختمان اپرای فرانسه در نیواورلئان با تارکوینیا تارکویینی در نقش اصلی اجرا شد. این اپرا نخستین اجرای خود را در اپرای متروپولیتن در ۱۸ نوامبر ۱۹۰۷ (با بازی لینا کاوالیری و کاروزو) تجربه کرد. با این حال، به دلیل بیماری کاروزو، در آن فصل تنها سه اجرا داشتند. این اپرا تا زمان اجرای یک اثر جدید در سال ۱۹۶۳ با بازی رناتا تبالدی در نقش اصلی، دوباره در متروپولیتن اجرا نشد. آن اجرای سال ۱۹۶۳ برای چند دهه آینده در همان تئاتر، با بازیگران متفاوت، ادامه یافت. در نقش اصلی این اپرا بود که پلاسیدو دومینگو، خواننده تنور اسپانیایی، اولین حضور خود در متروپولیتن را در سال ۱۹۶۸، در کنار رناتا تبالدی، تجربه کرد. او در فوریه ۲۰۰۹ دوباره در آدریانا لکوورور خواند.

نقش اصلی در نمایش آدریانا لکوورور همیشه مورد علاقه سوپرانوهایی با صداهای بلند بوده است که تمایل دارند کمتر در بالاترین سطح صدای خود قرار بگیرند. این نقش دامنه صوتی نسبتاً پایینی دارد و از Bb بالاتر نمی‌رود و فقط چند بار در آن حد است، اما به قدرت صوتی بالایی نیاز دارد و اجرای آن در سطح دراماتیک چالش‌برانگیز است - به خصوص در صحنه‌های به اصطلاح «قرائت» و مرگ اثر. آدریاناهای مشهور ۷۵ سال گذشته، شامل کلودیا موتزیو، کلارا پترلا، ماگدا اولیوورو، رناتا تبالدی، کارلا گاوازی، لیلا گنسر، مونتسرات کابایه، رینا کابایوانسکا، رناتا اسکوتو، میرلا فرنی و جوآن ساترلند بوده‌اند. آنجلا گئورگیو در سال ۲۰۱۰ این نقش را در اپرای سلطنتی لندن با بازی یوناس کافمن در نقش موریتزیو ایفا کرد. این نخستین اجرای جدید (به کارگردانی دیوید مک‌ویکار) در اپرای سلطنتی از سال ۱۹۰۶ بود. آنجلا گئورگیو این نقش را با تحسین فراوان منتقدان، در همان اجرا، در اپرای ایالتی وین، زمانی که این اپرا برای اولین بار روی صحنه آن اجرا شد (۲۰۱۴)، پاریس (۲۰۱۵) و دوباره در لندن، زمانی که او ۲۵ سال حضورش روی صحنه اپرای سلطنتی و ۱۵۰ اجرا با این گروه را جشن گرفت (۲۰۱۷) تئاتر متروپولیتن در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۸ اجرایی جدید از دیوید مک‌ویکار را برای آن اپرا ارائه کرد، با بازی آنا نتربکو در نقش اصلی، پیوتر بچلا در نقش موریتزیو و آنیتا راچویلیشویلی در نقش شاهزاده خانم دو بوئیون.

کاروزو در اوایل سال ۱۹۰۲ بخشی از دوئت آخرین پرده اپرا با عنوان «نه، شریف‌تر» (No, più nobile) را که به یک آریای تنور مستقل تبدیل شده بود، برای شرکت گرامافون و ماشین تحریر در میلان و شرکت‌های وابسته به آن ضبط کرد و چیلئا نوازنده پیانو بود.

اگرچه ماریا کالاس هرگز نقش لکورور را بازی نکرد، اما او در سال ۱۹۵۴ قطعه «Poveri Fiori» را با ارکستر فیلارمونیک به رهبری تولیو سرافین ضبط کرد.

## خلاصه داستان
مکان: پاریس، فرانسه
زمان: ۱۷۳۰

### پرده یکم
پشت صحنه در کمدی-فرانسز
گروه در حال آماده شدن برای اجرا هستند و اطراف میکونه، مدیر صحنه، شلوغ است. شاهزاده دو بوئیون، تحسین‌کننده و حامی بازیگر دوکلو، نیز به همراه همراهش، کشیش، در پشت صحنه دیده می‌شود. آدریانا وارد می‌شود، شعری می‌خواند و به ستایش دیگران با «من خدمتگزار فروتن روح خلاق هستم» پاسخ می‌دهد. میکونه که با آدریانا تنها مانده است، می‌خواهد عشق خود را به او ابراز کند. با این حال، آدریانا توضیح می‌دهد که او از قبل معشوقی دارد: موریتزیو، سربازی از کنت ساکسونی. موریتزیو وارد می‌شود و عشق خود را به آدریانا، «پیکره دولسیسیما» اعلام می‌کند. آنها موافقت می‌کنند که همان شب ملاقات کنند و آدریانا به او چند بنفشه می‌دهد تا در دکمه لباسش بگذارد. شاهزاده و ابه برمی‌گردند. آنها نامه‌ای از دوکلو را پیدا کرده‌اند که در آن دوکلو درخواست ملاقات با موریتزیو را در همان شب در ویلای شاهزاده دارد. شاهزاده به امید افشای این قرار، تصمیم می‌گیرد پس از اجرا، تمام گروه را به آنجا دعوت کند. موریتزیو با دریافت نامه دوکلو، قرار ملاقات خود با آدریانا را لغو می‌کند و آدریانا نیز به نوبه خود تصمیم می‌گیرد به گروه شاهزاده بپیوندد.

### پرده دوم
ویلایی کنار رود سن
شاهزاده خانم بوئیون، نه بازیگر دوکلو (که فقط به عنوان نماینده او عمل می‌کرد)، مشتاقانه منتظر موریتزیو است ("Acerba voluttà, dolce tortura"). وقتی موریتزیو وارد می‌شود، بنفشه‌ها را می‌بیند و می‌پرسد که چگونه آنها را به دست آورده است. موریتزیو آنها را به او تقدیم می‌کند، اما اعتراف می‌کند که دیگر او را دوست ندارد. او استنباط می‌کند که او عاشق شخص دیگری است، اما خیلی زود وقتی شاهزاده و کشیش ناگهان از راه می‌رسند، مجبور به پنهان شدن می‌شود. موریتزیو متوجه می‌شود که آنها فکر می‌کنند او با دوکلو است. آدریانا وارد می‌شود و می‌فهمد که موریتزیو اصلاً سرباز نیست، بلکه خودِ کنت ساکسونیِ تغییر قیافه داده است. او به آدریانا می‌گوید که این مأموریت سیاسی بوده و آنها باید ترتیب فرار زنی را که در همان نزدیکی پنهان شده است، بدهند. آدریانا به او اعتماد می‌کند و قبول می‌کند که کمک کند. در طول میان‌پرده‌ای که پس از آن می‌آید، خانه تاریک می‌شود و آدریانا به شاهزاده می‌گوید که این فرصتی برای فرار اوست. با این حال، دو زن به یکدیگر مشکوک می‌شوند و تلاش برای نجات به یک نزاع آتشین تبدیل می‌شود تا اینکه شاهزاده خانم سرانجام آنجا را ترک می‌کند. میکونِه، مدیر صحنه، دستبندی را که شاهزاده خانم انداخته است، کشف می‌کند و آن را به آدریانا می‌دهد.

### پرده سوم
هتل بویون
شاهزاده خانم ناامیدانه می‌خواهد هویت رقیب خود را کشف کند. شاهزاده که به شیمی علاقه دارد، سمی قوی را که دولت از او خواسته است آن را تجزیه و تحلیل کند، در انبار نگهداری می‌کند. این زوج، میزبان یک مهمانی هستند که در آن مهمانان متوجه ورود میشونِت و آدریانا می‌شوند. شاهزاد خانم فکر می‌کند صدای دومی را می‌شناسد و اعلام می‌کند که موریتزیو در یک دوئل زخمی شده است. آدریانا غش می‌کند. با این حال، کمی بعد، وقتی موریتزیو بدون آسیب وارد می‌شود، آدریانا به وجد می‌آید. او از شاهکارهای جنگی خود می‌خواند ("Il russo Mencikoff"). یک باله اجرا می‌شود: قضاوت پاریس. آدریانا می‌فهمد که دستبندی که میکونه پیدا کرده متعلق به شاهزده خانم است. شاهزاده خانم و آدریانا با درک اینکه آنها رقیب محبت موریتزیو هستند، یکدیگر را به چالش می‌کشند. وقتی اولی به‌طور کنایه‌آمیز پیشنهاد می‌کند که آدریانا صحنه‌ای از نمایشنامه "رها شده توسط آریادنه" را بخواند، شاهزاده در عوض صحنه‌ای از فدر را درخواست می‌کند. آدریانا از سطرهای پایانی متن برای حمله‌ای سرسختانه به شاهزاده خانم استفاده می‌کند، که قسم می‌خورد انتقام او را بگیرد.

### پرده چهارم
اتاقی در خانه آدریانا
روز نامگذاری آدریانا است و میکونه در خانه‌اش منتظر بیدار شدن اوست. آدریانا غرق در خشم و حسادت است. همکارانش به ملاقاتش می‌آیند، برایش هدایایی می‌آورند و سعی می‌کنند او را متقاعد کنند که به صحنه بازگردد. یکی از این هدایا گردنبند الماسی است که میکونه آن را پیدا کرده و آدریانا برای کمک به پرداخت بدهی‌های موریتزیو گرو گذاشته بود. یک تابوت کوچک از راه می‌رسد. این تابوت حاوی یادداشتی از موریتزیو به همراه بنفشه‌هایی است که آدریانا در تئاتر به او داده بود. آدریانا، که رنجیده است، گل‌ها را می‌بوسد ("Poveri fiori") و آنها را در آتش می‌اندازد. موریتزیو به امید ازدواج با او وارد می‌شود. آنها یکدیگر را در آغوش می‌گیرند و موریتزیو متوجه می‌شود که آدریانا می‌لرزد. آدریانا به سرعت دچار جنون می‌شود و میکونه و موریتزیو - که بنفشه‌ها را به شاهزاده خانم هدیه داده بودند - متوجه می‌شوند که آدریانا مسموم شده است. برای لحظه‌ای، او دوباره هوشیار می‌شود ("Ecco la luce")، سپس می‌میرد.

## نقش‌ها

## پانویس

رده:اپراها
رده:اپراها بر پایه زبان
رده:اپراها به زبان ایتالیایی