کلیسای جامع ارفورت

**کلیسای جامع ارفورت** (به آلمانی: Erfurter Dom)، که با نام رسمی کلیسای مریم مقدس (St. Marien) نیز شناخته می‌شود، قلب تپنده مذهبی و تاریخی شهر ارفورت در ایالت تورینگن آلمان است. این کلیسا که بر فراز تپه «دومبرگ» بنا شده، همراه با کلیسای مجاورش، «سنت سوروس»، یکی از خیره‌کننده‌ترین مناظر معماری سبک گوتیک در اروپای مرکزی را پدید آورده است. این بنا نه تنها به دلیل معماری باشکوه، بلکه به دلیل پیوند عمیقش با زندگی مارتین لوتر، بنیان‌گذار مذهب پروتستان، اهمیت جهانی دارد.

## پیشینه و تحولات ساختمانی
تاریخچه این مکان به سال ۷۴۲ میلادی بازمی‌گردد، زمانی که قدیس بونیفاس، ملقب به «رسول آلمانی‌ها»، از پاپ درخواست کرد تا اسقف‌نشینی در ارفورت تأسیس کند. بنای اولیه که یک بازیلیکای رومانسک بود، در سده دوازدهم میلادی (حدود ۱۱۵۴) بازسازی شد و بخش‌هایی از پی و زیربنای آن دوران هنوز در بخش‌های پایینی کلیسا موجود است.

در سده‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی، ارفورت به یکی از ثروتمندترین شهرهای تجاری آلمان تبدیل شد و به همین دلیل، مقامات کلیسا تصمیم گرفتند بنا را به سبک «گوتیک بین‌المللی» گسترش دهند. به دلیل کمبود فضا بر روی تپه، معماران دست به ابداعی شگفت‌انگیز زدند و سازه‌های طاقی‌شکل عظیمی به نام «کاواتن» ساختند تا بتوانند محراب بلند کلیسا را بر روی لبه تپه معلق نگه دارند. این عملیات مهندسی در زمان خود یک معجزه معماری محسوب می‌شد.

## معماری داخلی و شیشه‌نگاری‌های سده ۱۴
یکی از ارزشمندترین گنجینه‌های هنری این کلیسا، «گروه کر گوتیک» است. این بخش دارای ۱۵ پنجره عظیم به ارتفاع ۱۸٫۵ متر است که با شیشه‌های رنگی بسیار قدیمی تزیین شده‌اند. این شیشه‌نگاری‌ها که بین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۴۲۰ میلادی ساخته شده‌اند، مضامین کتاب مقدس، زندگی مریم مقدس و قدیسان را با جزئیاتی حیرت‌انگیز روایت می‌کنند. این مجموعه، بزرگ‌ترین و دست‌نخورده‌ترین چرخه شیشه‌نگاری گوتیک در کل کشور آلمان است.

در داخل شبستان، آثاری چون «محراب باروک» با تزیینات طلاکاری شده، تندیس‌های چوبی قدیسان و «لوستر برنزی ولفرام» که متعلق به سال ۱۱۶۰ میلادی است، دیده می‌شوند. *لوستر ولفرام* یکی از قدیمی‌ترین مجسمه‌های برنزی ریخته‌گری شده در آلمان است که به شکل انسانی ایستاده طراحی شده است.

## عجایب صوتی: ناقوس گلوریوزا
برج مرکزی کلیسا محل نگهداری مشهورترین ناقوس جهان، یعنی *گلوریوزا* است. این ناقوس در شب ژوئیه ۱۴۹۷ توسط «*گرت ون کامپن*» ساخته شد. وزن آن حدود ۱۱٫۵ تن و قطر دهانه آن ۲٫۵ متر است. *گلوریوزا* به دلیل طنین صوتی بسیار خالص و غنی‌اش، لقب «ملکه تمام ناقوس‌ها» را یدک می‌کشد. صدای این ناقوس به قدری خاص است که تنها در روزهای بسیار مهم مذهبی مانند عید پاک یا کریسمس نواخته می‌شود تا از آسیب‌های احتمالی به بدنه قدیمی آن جلوگیری شود.

## کلیسای جامع و مارتین لوتر
ارتباط کلیسای جامع ارفورت با جنبش اصلاحات دینی بسیار برجسته است. مارتین لوتر که دانشجوی حقوق در دانشگاه ارفورت بود، پس از نجات یافتن از یک طوفان شدید، نذر کرد که راهب شود. او در سال ۱۵۰۵ وارد صومعه شد و در ۳ آوریل ۱۵۰۷، در همین کلیسای جامع به مقام کشیشی نائل شد و اولین مراسم توده خود را در محراب آن برگزار کرد. اگرچه او بعدها علیه برخی آموزه‌های کلیسای کاتولیک شورید، اما ارفورت همواره به عنوان خاستگاه معنوی او شناخته می‌شود.

## اهمیت فرهنگی و جشنواره‌ها
امروزه کلیسای جامع ارفورت علاوه بر کارکرد مذهبی، مرکز فرهنگی شهر است. «پله‌های کلیسای جامع» (Domstufen) که دارای ۷۰ پله سنگی عریض است، هر ساله در تابستان به صحنه تئاتر و اپرای فضای باز تبدیل می‌شود. این جشنواره که با نام «Domstufen-Festspiele» شناخته می‌شود، هزاران بیننده را برای تماشای نمایش‌هایی که با شکوه کلیسا در پس‌زمینه اجرا می‌شوند، به ارفورت می‌کشاند. این مکان همچنین به عنوان نماد ایستادگی در برابر تخریب‌های جنگ جهانی دوم شناخته می‌شود؛ چرا که با وجود آسیب‌های جزیی، بنای اصلی از بمباران‌ها جان سالم به در برد.

## نگارخانه

پرونده:Erfurt Dom Josephfenster 685.JPG|نمونه ای از پنجره های شیشه رنگی کلیسا
پرونده:St Mary's cathedral (left) & St. Severus's church (right) seen from Cathedral square.jpg|نمای بیرون در شب
پرونده:Erfurt Lamentation of Christ in Erfuerter Dom.JPG|تدهین عیسی
پرونده:Erfurter Dom noerdlicher Seiteneingang.jpg|ورودی شمالی
پرونده:T-Nicolai 1993 Heaven above Erfurt 4.jpg|نمایش روی پله های کلیسا
پرونده:Erfurt cathedral chorus 01.jpg|نمای داخلی شبستان
پرونده:"Wolfram" candelabra within Erfurt Cathedral, Erfurt, Germany.JPG|لوستر برنزی
پرونده:Erfurt - Dom - Apostelportal 02.jpg|نمایی از تندیسها در نمای بیرونی
پرونده:19850704230A&NR Erfurt Marien-Dom.jpg|نمای درونی
پرونده:Erfurt-Cathédrale-maitre-autel.jpg|محراب کلیسا
پرونده:Erfurt - Dom - Jungfrauenportal 02.jpg|یکی از درب های کلیسا
پرونده:Erfurt Dom g-Glocke.jpg|ناقوس گلوریوزا
پرونده:Erfurter Dom - Taufstein (Erfurt Cathedral - Font) - geo.hlipp.de - 39991.jpg|سنگ تعمید


## منابع

رده:بناهای تاریخی ارفورت
رده:معماری گوتیک در آلمان
رده:کلیساهای مریم مقدس
رده:بناهای تاریخی تورینگن
رده:معماری گوتیک
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ معماری آلمان
رده:تاریخ معماری
رده:کلیساهای جامع کاتولیک در آلمان