سازندهٔ ماشین‌ابزار

**سازندهٔ ماشین‌ابزار** به شرکت یا شخصی گفته می‌شود که ماشین‌ابزار می‌سازد و آن‌ها را معمولاً به تولیدکنندگان می‌فروشد تا در فرایند ساخت محصولات به کار گرفته شوند. سازندگان ماشین‌ابزار کارخانه‌های ماشین‌سازی را اداره می‌کنند که بخشی از صنعت ماشین‌آلات به‌شمار می‌روند.

ماشین‌ابزارها اغلب قطعات قابل تعویض تولید می‌کنند که در زیرمجموعه‌ها یا مجموعه‌های نهایی سرهم‌بندی شده و سرانجام به‌صورت مستقیم یا از راه بنگاه‌های واسطه در زنجیرهٔ ارزش افزوده به دست مصرف‌کنندگان می‌رسند. همچنین ماشین‌ابزارها ممکن است در ساخت قالب‌ها یا قالب‌های پرسی به کار روند که خود آن قالب‌ها قطعات مجموعه‌ها را تولید می‌کنند.

سازندگان ماشین‌ابزار معمولاً خود از ماشین‌ابزارها برای تولید محصولات بعدی بهره نمی‌گیرند؛ هرچند استثناهایی مانند چبول‌ها و کیرتسوها وجود دارد. بسیاری از سازندگان ماشین‌ابزار حتی سامانهٔ کنترل عددی () دستگاه را خود نمی‌سازند و آن را از شرکت‌هایی مانند فانوک و زیمنس تأمین می‌کنند.

## دیدگاه کلی
اصطلاح «سازندهٔ ماشین‌ابزار» به شرکتی اشاره دارد که ماشین‌ابزار را برای فروش به شرکت‌های دیگر می‌سازد و آن شرکت‌ها از این ماشین‌ها برای تولید محصولات بهره می‌گیرند. از دیدگاه کلان‌اقتصادی، ماشین‌ابزارها تنها ابزاری برای رسیدن به هدف (یعنی محصولات ساخته‌شده) هستند و خود هدف نهایی به‌شمار نمی‌آیند. ازاین‌رو، طیفی از رابطه‌ها میان سازندگان ماشین‌ابزار، کاربران آن‌ها و مصرف‌کنندگان نهایی محصولات وجود دارد.

همواره این امکان بالقوه هست که کاربران ماشین‌ابزار همان سازندگان باشند یا اینکه افراد دیگری باشند که جایگاهی میانی در جریان ارزش دارند. بازارها اغلب گرایشی به حذف چنین جایگاه‌های واسطه‌ای دارند، هرچند این گرایش همیشه مطلق نیست. هر گونه‌ای از این طیف رابطه‌ها نمونه‌هایی عملی در طول سده‌ها داشته‌است.

برای نمونه، فانوک و زیمنس سامانه‌های کنترل عددی می‌سازند که به بسیاری از سازندگان ماشین‌ابزار فروخته می‌شود. هر بخش از صنعت دریافته است که ورود به بخش‌های دیگر مستلزم تبدیل شدن به یک شرکت خوشه‌ای از کسب‌وکارهای ناهمگون است که سردرگمی اجرایی به همراه دارد؛ درحالی‌که تمرکز بر حوزهٔ تخصصی‌تر اغلب سودآوری بیشتری دارد.

## پیشینه

صنعت ماشین‌ابزار به‌تدریج در آغاز سدهٔ نوزدهم میلادی با ابزارسازان فردی شکل گرفت که در طراحی و ساخت ماشین‌ابزار نوآوری کردند. شناخته‌شده‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از هنری مودسلی، جوزف ویتورث، جوزف کلمنت، جیمز ناسمیت، متیو ماری، الیشا کی. روت، فردریک دبلیو. هاو، استیون فیچ، کریستوفر ام. اسپنسر، آموس ویتنی و فرانسیس پرت.

سپس صنعت به نخستین شرکت‌های سازنده رشد یافت؛ مانند براون اند شارپ، شرکت وارنر اند سوایزی و شرکت اصلی پرَت اند ویتنی. در همهٔ این موارد، تولیدکنندگان محصول بودند که ساخت ماشین‌ابزار را برای نیازهای درون‌سازمانی خود آغاز کردند و سرانجام دریافتند که ماشین‌ابزارها خود به خطوط تولید مستقلی تبدیل شده‌اند.

در مقابل، کلت و فورد نمونه‌های خوبی از تولیدکنندگانی هستند که پیشرفت‌های چشمگیری در ساخت ماشین‌ابزار داشتند اما هرگز «سازندهٔ ماشین‌ابزار» به معنای فروشندهٔ ماشین‌ابزار نشدند. نشنال-اکمی نمونه‌ای بود از ادغام یک تولیدکننده و یک سازندهٔ ماشین‌ابزار در یک شرکت واحد که هم ماشین‌آلات و هم محصولات ساخته‌شده با آن‌ها (ماشین‌های پیچ‌تراشی و بست‌ها) را می‌فروخت. هیوندای و میتسوبیشی به‌ترتیب چبول و کیرتسو هستند و منافعشان از معدن سنگ تا مصرف‌کنندهٔ نهایی را دربرمی‌گیرد.

تا دهه ۱۹۷۰ میلادی، به‌طور کلی می‌شد به شرکت‌های سازندهٔ ماشین‌ابزار ملیت نسبت داد. از دههٔ ۱۹۷۰ به بعد، صنعت چنان جهانی شد که نسبت دادن ملیت به این شرکت‌ها به‌تدریج بی‌معنا گردید. امروزه بیشتر سازندگان ماشین‌ابزار شرکت‌های چندملیتی یا شرکت‌های خوشه‌ای هستند یا شرکت‌های تابعهٔ آن‌ها به‌شمار می‌روند. برای نمونه، شرکت‌هایی مانند هاردینگ و یامازاکی مازاک امروز عملیات گسترده‌ای در کشورهای بسیاری دارند.

## انجمن‌های صنفی
سازندگان ماشین‌ابزار از دیرباز انجمن‌های صنفی داشته‌اند که در زمینه‌هایی مانند تدوین استانداردهای صنعتی، لابی‌گری (در مجالس قانون‌گذاری و بیشتر در نهادهای نظارتی واردات و صادرات) و برنامه‌های آموزشی یاری‌رسان بوده‌اند.

برای نمونه، انجمن ملی سازندگان ماشین‌ابزار () برای دهه‌ها انجمن صنفی سازندگان ماشین‌ابزار آمریکا بود و به تدوین استانداردهایی مانند سری مخروطی NMTB کمک کرد که ابزارگیرها را میان نشان‌های تجاری گوناگون ماشین‌ابزار قابل تعویض می‌ساخت. این انجمن سرانجام در «انجمن فنّاوری ساخت» () ادغام شد. نمونه‌های دیگر عبارت‌اند از: سسیمو (؛ انجمن صنعت ماشین‌ابزار اروپا) و انجمن سازندگان ماشین‌ابزار ژاپن ().

همچنین توزیع‌کنندگان (نمایندگان فروش) ماشین‌ابزار نیز انجمن‌های صنفی خاص خود را داشته‌اند؛ مانند انجمن توزیع‌کنندگان ماشین‌ابزار آمریکا () و انجمن بازرگانی ماشین‌ابزار ژاپن (). در دهه‌های اخیر، انجمن‌های سازندگان و توزیع‌کنندگان در منافع مشترک همکاری کرده و برخی از آن‌ها ادغام شده‌اند؛ برای نمونه، انجمن‌های پیشین NMTBA و AMTDA در AMT ادغام شدند.

## نمایشگاه‌های تجاری
از نمایشگاه‌های بزرگ تجاری این صنعت می‌توان به نمایشگاه بین‌المللی فنّاوری ساخت () و اِمو (؛  به معنای «نمایشگاه جهانی ماشین‌ابزار») اشاره کرد. افزون بر این‌ها، نمایشگاه‌های کوچک‌تر بسیاری نیز وجود دارند که بر مناطق جغرافیایی خاص (مانند غرب آمریکا، درهٔ روهر یا منطقهٔ توکیو) یا صنایع ویژه (مانند صنعت قالب‌سازی) تمرکز دارند.

## پژوهش‌های تاریخی دربارهٔ ساخت ماشین‌ابزار
در آغاز سدهٔ بیستم، جوزف ویکام رو اثر بنیادین *سازندگان ابزار انگلیسی و آمریکایی* (۱۹۱۶) را نوشت که به‌طور گسترده در آثار بعدی ارجاع داده شده‌است. در حدود بیست سال بعد، رو زندگی‌نامهٔ جیمز هارتنس (۱۹۳۷) را منتشر کرد که شامل پیشینهٔ عمومی صنعت نیز هست.

در ۱۹۴۷، فرد اچ. کالوین خاطرات خود با عنوان *شصت سال با مردان و ماشین‌ها* را منتشر کرد که بخش قابل توجهی از پیشینهٔ عمومی صنعت را دربرمی‌گیرد.

تک‌نگاشت ال.تی.سی. رولت با عنوان *پیشینهٔ کوتاه ماشین‌ابزارها* (۱۹۶۵) اثری پرخواننده و کلاسیک است. همچنین مجموعه تک‌نگاشت‌های رابرت اس. وودبری که در دهه ۱۹۶۰ منتشر شد و در ۱۹۷۲ در قالب مجلدی با عنوان *بررسی‌هایی در پیشینهٔ ماشین‌ابزارها* گردآوری گشت.

در ۱۹۷۰، وین آر. مور دربارهٔ شرکت خانوادگی مور (شرکت ابزار ویژهٔ مور) نوشت. تک‌نگاشت وی با عنوان *بنیادهای [[صحت و دقت|دقت]] مکانیکی* اثری بنیادین در اصول طراحی و ساخت ماشین‌ابزار است که بالاترین دقت ممکن را (تنها پس از دستگاه‌های اندازه‌شناختی) به دست می‌دهد.

*نیروهای تولید* (۱۹۸۴) نوشتهٔ دیوید اف. نوبل از جزئی‌ترین پیشینه‌های صنعت ماشین‌ابزار از جنگ جهانی دوم تا آغاز دههٔ ۱۹۸۰ است که در بافت پیامد اجتماعی خودکارسازی از راه NC و CNC روایت شده‌است. همچنین در ۱۹۸۴، دیوید ای. هانشل *از سامانهٔ آمریکایی تا تولید انبوه* را منتشر کرد که یکی از مفصل‌ترین پیشینه‌های صنعت ماشین‌ابزار از اواخر سدهٔ هجدهم تا ۱۹۳۲ است.

در ۱۹۸۹، ماکس هالند پیشینه‌ای با عنوان *وقتی ماشین ایستاد* منتشر کرد که به‌ویژه دربارهٔ شرکت برگ‌مستر (متخصص دریل‌های برجکی) بود؛ اما در روایت داستان برگ‌مستر و شرکت خریدار آن (هودای)، پیشینهٔ عمومی صنعت ماشین‌ابزار میان جنگ جهانی دوم و دههٔ ۱۹۸۰ را ارائه داد که در کنار اثر نوبل (۱۹۸۴) از پیشینه‌های بنیادین همان دوره به‌شمار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* ماشین‌ابزار
* صنعت ماشین‌آلات
* فلزکاری
* ماشین‌کاری

## منابع

* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:سازندگان ماشین‌ابزارها