اردوگاه چپ اسرائیل

**اردوگاه چپ اسرائیل** (، *مَحانه سِمول لِیِسرائل*) یک حزب سیاسی چپ‌گرا در اسرائیل بود. این حزب همچنین با نام **شِلی** () شناخته می‌شد که سرنام عبارت «صلح برای اسرائیل» (، *شالوم لِیِسرائل*) است.

اردوگاه چپ اسرائیل در سال ۱۹۷۷ از ادغام چند حزب کوچک سوسیالیستی (غیرکمونیستی) صلح‌طلب تشکیل شد و توانست دو کرسی در کنست نهم به دست آورد. حزب خواهان مذاکره با سازمان آزادی‌بخش فلسطین بر پایهٔ شناسایی متقابل و تأسیس کشور مستقل فلسطینی در امتداد خط سبز بود. پس از ناکامی در عبور از حد نصاب انتخاباتی در انتخابات ۱۹۸۱ و اختلافات داخلی شدید، حزب در سال ۱۹۸۴ منحل شد.

## پیشینه
در انتخابات ۱۹۷۳ کنست، حزب مری به رهبری اوری آونری ـ روزنامه‌نگار ضد نظام حاکم و سردبیر نشریه هعولام هزه ـ نمایندگی خود در کنست را از دست داد. آونری پس از آن تصمیم گرفت با نگارش بیانیه‌ای جدید به نام «طرح برای کشور اسرائیل» بازگشت خود به کنست را برنامه‌ریزی کند.

در سال ۱۹۷۵ «شورای اسرائیلی صلح اسرائیل و فلسطین» (ICIPP) تأسیس شد. اعضای برجستهٔ آن عبارت بودند از سرلشکر بازنشستهٔ ارتش اسرائیل متیتیاهو پلد، اقتصاددان و فعال چپ‌گرا یعقوب آرنون، یوسی آمیتای عضو سابق ماپام، روزنامه‌نگار آموس کنان، آریه الیاو دبیرکل سابق حزب کارگر اسرائیل و اوری آونری. بیشتر بنیان‌گذاران این شورا ـ از جمله پلد ـ اعضای سابق نهادهای سیاسی و امنیتی اسرائیل بودند که در اوایل دهه ۱۹۷۰ مواضع چپ‌گرایانه‌تری اتخاذ کرده بودند.

در سال ۱۹۷۶ پلد و چند اسرائیلی دیگر گفت‌وگوهایی با عصام السرطاوی، مقام ارشد سازمان آزادی‌بخش فلسطین، آغاز کردند. سرطاوی با مجوز کامل یاسر عرفات، رئیس سازمان، در این مذاکرات شرکت می‌کرد. این گفت‌وگوها تحولی مهم در سیاست سازمان بود که پیش‌تر تنها با اسرائیلی‌های ضدصهیونیست تعامل داشت.

شرکت‌کنندگان اسرائیلی در این تماس‌های اولیه تهدید به مرگ‌های فراوانی دریافت کردند و برخی ستون‌نویسان روزنامه‌ها آنان را علناً به خیانت متهم ساختند. اسحاق رابین در نخستین دوره نخست‌وزیری خود (۱۹۷۴–۱۹۷۷) پذیرفت که گزارش‌های پلد دربارهٔ تماس‌های غیررسمی با سازمان آزادی‌بخش فلسطین را بشنود، اما از ارسال هرگونه پیام متقابل خودداری کرد.

## تأسیس و انتخابات ۱۹۷۷
آریه الیاو اردوگاه چپ اسرائیل (شِلی) را با ادغام چند حزب صلح‌طلب سوسیالیستی برای شرکت در انتخابات ۱۹۷۷ بنیان‌گذاری کرد. بخش عمدهٔ حزب از اعضای شورای صلح اسرائیل و فلسطین تشکیل می‌شد و شامل حزب مری و فراکسیون سوسیالیست مستقل الیاو بود. الیاو تا ۱۹۷۵ نمایندهٔ ائتلاف معراخ در کنست بود و پس از ترک آن، حزب «یعد» را با حزب رتس به رهبری شولامیت آلونی تأسیس کرد، اما سال بعد یعد را ترک و فراکسیون سوسیالیست مستقل را بنا نهاد.

حزب‌های دیگری که در شِلی ادغام شدند عبارت بودند از موکد (ادغام حزب کمونیست قدیمی و جنبش دانشجویی سیاح) به همراه تنها نمایندهٔ کنستش مئیر پاییل، ران کوهن افسر ذخیرهٔ ارتش، و یائیر تساوان عضو سابق ماپام. همچنین برخی اعضای پلنگان سیاه از جمله سعدیا مارسیانو به حزب پیوستند. از دیگر اعضای سرشناس شِلی می‌توان از یعقوب ریفتین نمایندهٔ سابق ماپام، یائل لوتان نویسنده، یافا یارکونی خواننده، ولید حاج یحیی مدیر مدرسه‌ای از الطیبه، گادی یاتسیو و روت دایان ـ فعال صلح و همسر سابق موشه دایان ـ نام برد.

هرچند ورود حزب رتس به شِلی امکان‌پذیر بود ـ چرا که هر دو دیدگاه‌های مشابهی دربارهٔ فرایند صلح داشتند ـ حضور موکد به عنوان میراث‌دار حزب کمونیست قدیمی مانع از آن شد که شولامیت آلونی وارد مذاکره برای ادغام با شِلی شود.

شِلی در انتخابات ۱۹۷۷ دو کرسی به دست آورد که به شکل چرخشی در اختیار پنج عضو حزب قرار می‌گرفت: آونری، الیاو، حاج یحیی، مارسیانو و پاییل. بر اساس توافق، الیاو و پاییل از ۱۹۷۷ تا ۱۹۷۹ کرسی‌ها را در اختیار داشتند و سپس آونری جایگزین الیاو شد. در این انتخابات حزب کارگر برای نخستین بار در تاریخ شکست خورد و شِلی حتی توانست از رتس که به یک کرسی کاهش یافته بود پیشی بگیرد.

## دورهٔ کنست نهم (۱۹۷۷–۱۹۸۱)
در فوریه ۱۹۸۰ پلنگان سیاه در اعتراض به اینکه سعدیا مارسیانو کرسی چرخشی مئیر پاییل را دریافت نکرده بود از شِلی جدا شدند. کمیتهٔ حزب درخواست مارسیانو را رد کرد که به درگیری فیزیکی اعضای پلنگان سیاه انجامید. هرچند مارسیانو سرانجام در ماه مه کرسی پاییل را گرفت، در نوامبر ۱۹۸۰ از حزب انشعاب کرد و فراکسیون تک‌نفره‌ای تشکیل داد. مارسیانو رسماً اعلام کرد که دلیل ترکش اختلاف شخصی با آونری بوده و او را به «بازی سیاسی» و «بی‌توجهی به مشکلات اجتماعی حاد» متهم کرد. در ۱۹ مه ۱۹۸۱ موردخای الگرابلی نمایندهٔ سابق دش به فراکسیون مارسیانو پیوست و حزب جدید بعداً به «حزب وحدت» تغییر نام داد.

یائیر تساوان که نمایندهٔ شِلی در کمیتهٔ اجرایی هیستادروت بود با احساس تنش‌های درون‌حزبی در سال ۱۹۸۰ به ماپام بازگشت. در فوریه ۱۹۸۱ آونری طبق برنامه از کنست کناره‌گیری کرد و کرسی خود را به ولید حاج یحیی واگذاشت.

### انتخابات ۱۹۸۱
برای انتخابات ۱۹۸۱ پاییل فهرست حزب را رهبری کرد و پس از او حاج یحیی، کوهن، پلد و لوتان قرار داشتند. شعارهای انتخاباتی حزب «مبارزان واقعی صلح را به کنست بفرستید» و «به جای هدر دادن رأی‌تان برای پرز یا فهرست تغییر، آن را به شِلی بدهید» بود. با وجود خوش‌بینی برخی تحلیل‌گران مبنی بر اینکه شِلی رأی‌دهندگان سابق ماپام را جذب خواهد کرد، حزب نتوانست از حد نصاب انتخاباتی عبور کند و ولید حاج یحیی کرسی خود را از دست داد.

## انشعاب و انحلال
درون شِلی، گروه شورای صلح به رهبری پلد و آونری عملاً به جناحی تبدیل شد که در تعارض مداوم با گروه ران کوهن بود. تنش‌ها در جریان جنگ ۱۹۸۲ لبنان به اوج رسید. پلد از موضع سربازان ذخیره‌ای که از خدمت در جنگ سر باز زده بودند و جنبش «یش گوول» آنان را سازمان‌دهی کرده بود حمایت علنی کرد. نزدیک به ۲۰۰ نفر از این سربازان زندانی شدند و حمایت پلد به دلیل سابقهٔ نظامی‌اش توجه عمومی زیادی را به خود جلب کرد. در مقابل، کوهن ـ که خود سرهنگ ذخیره بود ـ به شدت با این موضع مخالفت کرد و معتقد بود سربازان موظف به اجرای فرمان‌اند. کوهن خود به عنوان افسر توپخانه در بمباران بیروت شرکت داشت.

در همین حال آونری در ۳ ژوئیه ۱۹۸۲ در جریان محاصرهٔ بیروت از خطوط جبهه عبور کرد و با یاسر عرفات دیدار نمود؛ گفته می‌شود این نخستین دیدار حضوری یک اسرائیلی با عرفات بوده است. یک تیم اطلاعاتی اسرائیل او را ردیابی می‌کرد و قصد داشت عرفات را ـ حتی به بهای کشته شدن آونری ـ ترور کند، اما عملیات «ماهی نمک‌سود» شکست خورد زیرا اعضای سازمان آزادی‌بخش ردیاب‌ها را در کوچه‌های بیروت از دست دادند. کوهن این دیدار را «چاپلوسانه» خواند و در پاسخ، پلد کوهن را «جنایتکار جنگی که جمعیت غیرنظامی را بمباران می‌کند» نامید.

در سال ۱۹۸۳ پلد جناح خود ـ شامل آونری و آرنون ـ را از شِلی خارج کرد و جنبش «آلترناتیوا» را بنیان‌گذاشت. اندکی بعد کوهن بقایای شِلی را با نسبت یک‌به‌سه به حزب رتس برد و بدین ترتیب شِلی عملاً منحل شد.

## سرنوشت اعضا پس از انحلال
در سال ۱۹۸۴ جنبش آلترناتیوا در «فهرست مترقی برای صلح» ادغام شد؛ حزب مشترک یهودی–عربی که در انتخابات ۱۹۸۴ دو کرسی به دست آورد و پلد یکی از نمایندگانش بود. آونری ریاست حزب را بر عهده داشت. ران کوهن نیز در همان انتخابات به عنوان نمایندهٔ رتس وارد کنست شد. الیاو به طور مستقل در انتخابات شرکت کرد اما موفق به کسب کرسی نشد و سپس به حزب کارگر بازگشت.

یائیر تساوان در ۱۹۸۱ از سوی معراخ و در ۱۹۸۸ به عنوان رهبر نهایی ماپام وارد کنست شد. ولید حاج یحیی نیز پس از انحلال شِلی به ماپام بازگشت اما در انتخابات ۱۹۸۸ شرکت نکرد. کارزار انتخاباتی ماپام در ۱۹۸۸ به رهبری تساوان عمدتاً بر فرایند صلح متمرکز بود؛ مسیری که رتس نیز در آن سال برگزیده بود.

فهرست مترقی برای صلح در ۱۹۹۲ بر سر مسئلهٔ حمایت از عراق در جنگ خلیج فارس از هم فروپاشید. در همان سال رتس و ماپام در حزب میرتس ادغام شدند و حاج یحیی، تمکین، کوهن و تساوان همگی از این حزب وارد کنست شدند. تساوان و کوهن از ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ در دولت اسحاق رابین وزیر بودند. کوهن تا ۲۰۰۹ نمایندهٔ میرتس در کنست باقی ماند.

اسحاق رابین و یاسر عرفات در ۱۹۹۳ نخستین پیمان‌های اسلو را امضا کردند، در حالی که میرتس در دولت رابین حضور داشت. اوری آونری نیز در همان سال گروه فعال گوش شالوم را بنیان‌گذاری کرد.

عوفر کاسیف که در ۱۹۷۹ به عنوان نوجوان به شِلی پیوسته بود پس از زندانی شدن به دلیل سرباز‌زدن از خدمت نظامی در انتفاضه اول به هدش ملحق شد و در ۲۰۱۹ نمایندهٔ کنست از این حزب شد.

## ایدئولوژی
شِلی خواستار مذاکره با سازمان آزادی‌بخش فلسطین بر پایهٔ شناسایی متقابل و تأسیس کشور عربی فلسطینی در امتداد خط سبز با عقب‌نشینی کامل ارتش و شهرک‌نشینان اسرائیلی از کرانهٔ باختری و نوار غزه بود. همچنین حزب برای پایان دادن به تبعیض علیه جامعهٔ عرب، افزایش دستمزدها و لائیسیته مبارزه می‌کرد.

یکی از جناح‌های حزب به رهبری ران کوهن معتقد بود که اسرائیلی‌ها باید در گفت‌وگو با نمایندگان فلسطینی امتیازات متقابل از جمله شناسایی رسمی کشور اسرائیل را بخواهند. در مقابل متیتیاهو پلد استدلال می‌کرد که نمی‌توان از رهبران فلسطینی انتظار داشت در مذاکرات غیررسمی با اسرائیلیان منتقد چنین امتیازاتی بدهند، زیرا این کار موضع آنان را در هرگونه مذاکرهٔ رسمی آتی تضعیف می‌کرد.

از نظر اقتصادی شِلی خیمه‌ای فراگیر از سوسیالیست‌ها بود. چهره‌های اصلی مانند کوهن ساکن کیبوتص و صهیونیست کارگری بودند. جناح تساوان متشکل از سوسیال‌دموکرات‌های صهیونیست بود که آمادگی همکاری با معراخ را داشت. کوهن و پاییل جناحی را رهبری می‌کردند که بر مسائل اقتصادی تمرکز داشت نه مذاکرات صلح. اوری آونری خود را فراتر از طیف سیاسی چپ–راست می‌دانست و بنگاه آزاد را می‌پذیرفت؛ دیدگاهی که سعدیا مارسیانو سوسیالیست ـ که حزب پلنگان سیاه او بر مبارزات اقتصادی جامعهٔ محروم مزراحی تمرکز داشت ـ آن را یکی از دلایل ترک حزب عنوان کرد.

با این حال شِلی در مقایسه با احزاب پیشین اعضایش مانند ماپام یا موکد از گفتمان سوسیالیستی یا کمونیستی سخت‌گیرانه فاصله گرفته بود و کارزارهایش را بر محور فرایند صلح بنا نهاده بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* اردوگاه چپ اسرائیل (شِلی) در تارنمای کنست

رده:حزب‌های منحل‌شده در اسرائیل
رده:حزب‌های سوسیالیست در اسرائیل
رده:حزب‌های سیاسی چپ رادیکال
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۷ (میلادی) در اسرائیل
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند