جمزو

**جمزو** (به عربی: ) که با نام **گیمزو** (به معنای «نخلستان چنار») نیز شناخته می‌شود، روستایی فلسطینی بود که در نزدیک به پنج کیلومتری جنوب‌شرقی لد قرار داشت. بر پایه طرح تقسیم سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ برای قیمومت بریتانیا بر فلسطین، جمزو باید بخشی از کشور عربی پیشنهادی می‌شد. در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، این روستا طی یورش دوروزه نیروهای اسرائیلی از سکنه تخلیه شد.

بر پایه توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹، زمین‌های جمزو در عمل زیر حاکمیت دولت نوبنیاد اسرائیل درآمد. یک سال پس از آن، موشاو گیمزو در محل روستای پیشین برپا شد و اکنون نزدیک به ۷۰۰ شهروند یهودی اسرائیلی در آن زندگی می‌کنند.

## پیشینه
جمزو با شهر باستانی «گیمزو» یکی دانسته می‌شود؛ شهری که در کتاب مقدس در دشت پادشاهی یهودا جای داشت و روستاهایش به دست فلیسطی‌ها گرفته شد (دوم تواریخ ۲۸:۱۸). این رویداد به دوران آحاز پادشاه یهودا و در حدود سال ۷۰۰ پیش از میلاد نسبت داده می‌شود. در دوره میشنا و تلمود، گیمزو شهرک یهودی مهمی بود و زادگاه نحوم ایش‌گیمزو، حکیم تنایی شناخته‌شده، به‌شمار می‌رفت.

### دوره عثمانی
جمزو همراه با سراسر سرزمین فلسطین پس از شکست ممالیک در نبرد مرج دابق در سال ۱۵۱۶ میلادی زیر فرمان امپراتوری عثمانی درآمد. روستا در ناحیه (نهیه) رمله از لوای غزه جای گرفت. بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶، روستای جمزو ۲۸ خانوار داشت که همگی مسلمان بودند و جمعیت برآوردشده آن ۱۵۴ تن بود. ساکنان نرخ مالیاتی ۲۵ درصد بر فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو و میوه و نیز بز و کندوی عسل و درآمدهای گاه‌به‌گاه می‌پرداختند؛ جمعاً ۶٬۹۹۰ آقچه.

ادوارد رابینسون، پژوهشگر کتاب مقدس، در سال ۱۸۳۸ از روستا گذشت و آن را «نسبتاً بزرگ» توصیف کرد و نوشت که بر فراز بلندی‌ای جای گرفته و «از دور نمایی چشمگیر دارد». او همچنین از انبارهای زیرزمینی فراوان برای نگهداری غلات یاد کرد.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن دریافت که روستا ۴۰۰ ساکن دارد و درختان زیتون و نخل آن را فراگرفته‌اند. روستا مقامی (زیارتگاه) به نام سیدی احمد و برای هر خانواده انبار غله جداگانه‌ای داشت.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ شمار خانه‌های جمزو را ۸۳ و جمعیت آن را ۳۲۵ تن ثبت کرد؛ هرچند شمارش تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

در سال ۱۸۸۲ بررسی فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را ساخته‌شده از آجرهای خشتی و واقع بر دامنه تپه‌ای کم‌ارتفاع و پیرامون آن را پرچین‌های کاکتوس و درختان زیتون توصیف کرد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمزو ۸۹۷ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۱٬۰۸۱ تن رسید که باز همه مسلمان بودند و مجموع خانه‌ها ۲۶۸ واحد شمرده شد.

ساکنان روستا مسجدی نگهداری می‌کردند. دبستانی در سال ۱۹۲۰ در روستا بنیاد نهاده شد و تا میانه دهه ۱۹۴۰ شمار دانش‌آموزانش به ۱۷۵ تن رسیده بود.

بیشتر روستاییان به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱٬۵۱۰ تن بود که همگی مسلمان بودند و مساحت کل زمین‌ها ۹٬۶۸۱ دونوم بود. از این میزان ۷۷ دونوم به مرکبات و موز، ۵٬۵۷۷ دونوم به غلات و ۱٬۶۰۵ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشت که ۱٬۴۰۰ دونوم آن ویژه زیتون بود. همچنین ۵۰ دونوم به‌عنوان زمین عمومی ساخته‌شده دسته‌بندی شده بود.


File:Jimzu 1942.jpg|جمزو ۱۹۴۲ مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Kharruba 1942.jpg|جمزو ۱۹۴۵ مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
File:Lydda and Ramla area - 9 July 1948.PNG|روستاهای فلسطینی تخلیه‌شده در پیرامون لد و رمله (به رنگ سبز)


### جنگ ۱۹۴۸

جمزو در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ در نخستین مرحله عملیات دنی به دست تیپ ۱۱ یفتاح از ارتش نوبنیاد اسرائیل تصرف شد.

به گفته بنی موریس:

روز بعد (۱۱ ژوئیه) تیپ یفتاح به ستاد عملیات دنی گزارش داد که نیروهایش جمزو و دانیال را گرفته‌اند و «سرگرم پاک‌سازی روستاها و منفجرکردن خانه‌ها» هستند. همه ساکنان جمزو بر اثر یورش نظامی گریختند. در ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ هر ۴۳۴ خانه روستا ویران شد.

شهرک گیمزو در سال ۱۹۵۰ بر زمین‌های روستا برپا شد. تاریخ‌نگار فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ بازمانده‌های جمزو را چنین وصف کرد: «آنچه از خانه‌ها بر جاست سنگ‌هایی پراکنده بر پهنه ویرانه و چند دیوار فروریخته است. بوته‌ها و گیاهان خاردار همه‌جا را فراگرفته‌اند. درختان سدر، دُم‌روباهی، کاکتوس و چند درخت زیتون رهاشده نیز در زمین‌های روستا دیده می‌شوند.»
## جستارهای وابسته

* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* به جمزو خوش آمدید در تارنمای فلسطین در خاطره‌ها
* جمزو در تارنمای ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:فلسطینی‌های باستان
رده:مختصات در ویکی‌داده