نپتون و تریتون

***نپتون و تریتون***  یکی از آثار اولیهٔ جان لورنتسو برنینی است که در حدود سال‌های ۱۶۲۲ تا ۱۶۲۳ میلادی ساخته شد. این مجسمه مرمری با ارتفاع ۱۸۲٫۲ سانتی‌متر، هم‌اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت شهر لندن نگهداری می‌شود.

## پیشینهٔ تاریخی
این مجسمه در ابتدا به سفارش کاردینال آلساندرو داماسنتی- پرتی مونتالتو در سال ۱۶۲۰ ساخته شد و از مارس ۱۶۲۲ تا فوریه ۱۶۲۳ اجرا گردید. هدف از ساخت آن، تزئین حوض باغ‌ویلای پرتی مونتالتو در تپه ویمینال شهر رم بود. مجسمه در استخری بیضی‌شکل نصب شد که پیش‌تر دومنیکو فونتانا در سال‌های ۱۵۷۹ تا ۱۵۸۱ طراحی کرده بود و با نام *پشیه‌را* یا *پشیه‌رونه* شناخته می‌شد.

در سال ۱۷۸۶، این اثر توسط یک انگلیسی به نام توماس جنکینز خریداری شد و در همان سال به جاشوا رینولدز، نقاش مشهور، فروخته شد. بر اساس زندگینامه‌ای که فیلیپو بالدینوچی از برنینی نوشته بود، این مجسمه در ابتدا با عنوان «نپتون و گلاوْکوس» شناخته می‌شد. اما در نسخهٔ چاپی دومنیکو دِ روسی در سال ۱۷۰۴، نام آن به «نِتوونو و تریتونه» تغییر یافت و بعدها با یادداشت‌های رینولدز، عنوان رسمی آن به «نپتون و تریتون» اصلاح شد.

پس از درگذشت رینولدز در سال ۱۷۹۲، مجسمه به چارلز اندرسون- پلهام، نخستین بارون یاربرو، فروخته شد. او هم این مجسمع را در باغ خانه‌اش در چلسی لندن، موسوم به خانه والپول، نگهداری کرد. در سال ۱۹۰۶، نوادگان او مجسمه را به خانهٔ ییلاقی‌شان در بروکلسبی هال واقع در لینکلن‌شر منتقل کردند. در نهایت، موزهٔ ویکتوریا و آلبرت این اثر را در سال ۱۹۵۰ میلادی از آن خانواده خریداری کرد. مجسمه نپتون و تریتون پیش از آن هم در نمایشگاهی در فرهنگستان سلطنتی لندن در سال ۱۹۳۸ میلادی به نمایش درآمده بود.

## ارجاعات ادبی
به‌نظر می‌رسد که صحنهٔ این مجسمه اشاره‌های آزاد به داستان یاری‌رسانی نپتون و تریتون به کشتی‌های تروا داشته باشد. روایت این یاری‌رسانی در آثار ویرژیل، اووید یا ترکیب آنها همراه با منابع تکمیلی آمده است.

در کتاب *دگرگونی‌ها* اثر اووید، نپتون از تریتون می‌خواهد که با دمیدن در صدف خود، امواج دریا را آرام کند. در کتاب *[[انئید]]* اثر ویرژیل، نپتون امواج را آرام می‌سازد و سپس، سیموتوئه (پری دریایی) و تریتون به کمک او کشتی‌های آئنیاس را از خطر نجات می‌دهند. نپتون نیز با نیزه سه‌شاخه‌اش در این کمک‌رسانی نقش دارد. با این حال، هیچ‌یک از این روایت‌ها دقیقاً با صحنهٔ مجسمه مطابقت ندارند و به‌نظر می‌رسد که برنینی با تلفیق منابع مختلف، نسخه‌ای خاص از داستان را خلق کرده باشد.

## طبیعت‌گرایی
طبیعت‌گرایی در طراحی پیکره‌ها نشان‌دهندهٔ هدف هنرمند برای برانگیختن واکنش احساسی فوری در مخاطب است. اخم‌های نپتون، قدرت خشم‌آلود و الهی او را نمایان می‌سازد. حالت ایستادنش، که محکم و سنگ‌وار است، اقتدار خدایی‌اش را تثبیت می‌کند. در مقابل، تریتون حالتی مطیع دارد و در حالی که ران نپتون را گرفته، چهره‌اش پر از اضطراب است؛ گویی می‌داند که باید بی‌چون‌وچرا از فرمان نپتون اطاعت کند. این تضاد میان خضوع تریتون و سلطه‌گری نپتون، واقعیت احساسات انسانی را بازتاب می‌دهد و هدف هنری برنینی را یادآوری می‌کند: جان بخشیدن به اسطوره‌ها.

برنینی به مخاطب این فرصت را می‌دهد که خدایان را نه‌تنها در قالب تصویر، بلکه در حرکت و زندگی ببینند. این نخستین مجسمه‌ای بود که در آن، برنینی از شکل‌های شکسته، لحظهٔ اوج یک کنش گذرا و حرکاتی بهره گرفت که از مرزهای فیزیکی فراتر می‌روند. هدف این اثر آن است که مخاطب را با یک داستان اسطوره‌ای روبه‌رو کند که به‌واسطهٔ تنش در حرکات بدن و نشانه‌های ظریف از زندگی طبیعی، واقعی و باورپذیر جلوه کند. برنینی توانسته اسطوره‌ها، افسانه‌ها و شایعات را به فرصتی برای حقیقت بدل کند و از مخاطب بخواهد تا به واقعیت آن‌ها ایمان بیاورد.

## منابع

رده:آثار بر پایه انه‌اید
رده:تندیس‌ها بر پایه دگردیسی‌ها (اوید)
رده:تندیس‌های جیان لورنزو برنینی
رده:تندیس‌های دهه ۱۶۲۰ (میلادی)
رده:تندیس‌های موزه ویکتوریا و آلبرت
رده:صدف‌ها در هنر
رده:فواره در رم
رده:مجسمه‌های سنگ مرمر در انگلستان
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر