پرونده سکوهای نفتی

**پرونده سکوهای نفتی** () (که به طور رسمی ***سکوهای نفتی (جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحده آمریکا)*** دیوان بین‌المللی دادگستری ۴ نامیده می‌شود) یک پرونده حقوق بین‌الملل است که توسط دیوان بین‌المللی دادگستری در سال ۲۰۰۳ مورد رسیدگی قرار گرفت و در آن ایران انهدام سه سکوی نفتی در خلیج فارس توسط نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا در سال‌های ۱۹۸۷-۱۹۸۸ را به چالش کشید. دیوان تأیید کرد که می‌تواند بر اساس عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی سال ۱۹۵۵ بین ایالات متحده و ایران، صلاحیت خود را در مورد این پرونده اعمال کند، اما با اکثریت قاطع آرا، هم ادعای ایران و هم ادعای متقابل ایالات متحده را رد کرد.

## حقایق
در سال‌های ۱۹۸۷-۱۹۸۸، سه سکوی نفتی فراساحلی متعلق به شرکت ملی نفت ایران پس از برخورد یک کشتی جنگی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا، ساموئل بی. رابرتز (اف‌اف‌جی-۵۸)، با یک مین در آب‌های بین‌المللی نزدیک بحرین نابود شدند. در نوامبر ۱۹۹۲، ایران ادعایی را در دیوان بین‌المللی دادگستری مطرح کرد و ادعا کرد که اقدامات نیروی دریایی ایالات متحده نقض عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی ایالات متحده آمریکا و ایران در سال ۱۹۵۵ و نقض قوانین بین‌المللی است. ایالات متحده اعتراض مقدماتی خود را مبنی بر به چالش کشیدن صلاحیت دیوان در رسیدگی به این پرونده ارائه کرد و همچنین ادعای متقابلی را مطرح کرد مبنی بر اینکه ایران تعهدات خود را تحت عهدنامه مودت برای حمله به کشتی‌ها در خلیج فارس و به خطر انداختن تجارت و ناوبری در منطقه نیز نقض کرده است.

## احکام
در ۱۲ دسامبر ۱۹۹۶، دیوان اعتراض مقدماتی ایالات متحده به صلاحیت دیوان را با رأی چهارده به دو رد کرد و اعلام کرد که می‌تواند طبق عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی صلاحیت خود را اعمال کند. دو مخالف، معاون رئیس جمهور استفان شوبل (ملیت: ایالات متحده) و قاضی اودا (ژاپن) بودند که هر کدام نظرات مخالف خود را نوشتند. در میان اکثریت آرا، نظرات جداگانه‌ای توسط قضات شهاب‌الدین (گویان)، رانجوا (ماداگاسکار)، هیگینز (بریتانیا) و پارا-آرانگورن (ونزوئلا) و قاضی موقت ریگو (بلژیک، منصوب ایران) ضمیمه شد.

در ۱۰ مارس ۱۹۹۸، دیوان اعلام کرد که ادعای متقابل ایالات متحده علیه ایران، برای مین‌گذاری و سایر حملات به کشتی‌های ایالات متحده، نیز قابل قبول است.

جلسات شفاهی بین ۱۷ فوریه و ۷ مارس ۲۰۰۳ برگزار شد.

در ۶ نوامبر ۲۰۰۳، ۱۱ سال پس از ارائه درخواست اولیه توسط ایران، دیوان بین‌المللی دادگستری ادعاهای هر دو کشور را رد کرد. اول، دیوان با رأی ۱۴ به ۲ (قضات مخالف، الخصاونه (اردن)، العربی (مصر)) تشخیص داد که اقدامات ایالات متحده علیه سکوهای نفتی ایران در سال‌های ۱۹۸۷ و ۱۹۸۸ نمی‌تواند تحت استثنای امنیتی اساسی معاهده توجیه شود، اما این اقدامات ناقض ماده آزادی تجارت معاهده نیست، زیرا در آن زمان، سکوهای نفتی در حال تعمیر و غیرفعال بودند و بنابراین، این حمله بر آزادی تجارت بین ایالات متحده و ایران تأثیری نداشت. بنابراین، ادعای ایران علیه ایالات متحده قابل تأیید نبود. دوم، دیوان با رأی ۱۵ به ۱ (قاضی مخالف، سیما (آلمان)) تشخیص داد که ادعای متقابل ایالات متحده علیه ایران به دلایل مشابه قابل تأیید نیست: کشتی‌های مورد حمله ایران نشان نداده‌اند که در هیچ تجارتی بین ایالات متحده و ایران مشارکت داشته‌اند و بنابراین مانع تجارت یا دریانوردی بین طرفین نشده‌اند. (بند ۱۲۵ تصمیم.) یازده قاضی اعلامیه‌ها یا نظرات جداگانه‌ای را ضمیمه کردند.

## جستارهای وابسته
* جنگ ایران و عراق

## منابع

* 

رده:ایالات متحده آمریکا در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:ایران در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:دعاوی حقوقی در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۰۳ (میلادی)