شمارش (موسیقی)

در موسیقی، **شمارش** روشی از توالی منظم صداها است که برای کمک به اجرا یا شنیدن موسیقی به‌کار می‌رود و امکان تشخیص آسان ضرب را فراهم می‌کند. معمولاً این کار شامل شمارش لفظی ضرب‌ها در هر میزان است، چه ۲ ضرب باشد، چه ۳، ۴ یا حتی ۵ ضرب. افزون بر یکنواخت‌سازی زمانی که هر ضرب می‌گیرد، شمارش موجب تشخیص آسان‌تر ضرب‌های تأکیدشده نیز می‌شود. شمارش بیشتر با ریتم (اغلب برای درک یک ریتم دشوار) و فرم همراه است و معمولاً شامل زیرتقسیم نیز می‌شود.

## مقدمه‌ای بر نظام‌ها: اعداد و هجاها
روشی که از اعداد استفاده می‌کند ممکن است **«سرود شمارش»** (*count chant*) نامیده شود تا «به‌عنوان یک فرایند آموزشی منحصربه‌فرد شناخته شود».

وسط|بندانگشتی|۴۰۰px|نمونه‌ای از روش «سرود شمارش»

به‌جای شمارش سادهٔ ضرب‌های یک میزان، از نظام‌های دیگری نیز می‌توان بهره گرفت که بسته به قطعهٔ موسیقی مناسب‌تر باشند. با توجه به تِمپو، ممکن است تقسیمات ضرب نیز تلفظ شوند (در زمان‌های کندتر) یا در زمان‌های سریع‌تر از برخی اعداد صرف‌نظر شود. به‌عنوان جایگزین شمارش، می‌توان از مترونوم نیز برای انجام همین کار استفاده کرد.

میزان سه‌تایی مانند  معمولاً با شمارش ۱ ۲ ۳ شمرده می‌شود، در حالی‌که میزان ترکیبی مانند  معمولاً در دو ضرب شمرده شده و زیرتقسیم می‌شود به‌صورت «یک–*و*–*آ*–دو–*و*–*آ*» اما ممکن است به‌صورت «یک–*لا*–*لی*–دو–*لا*–*لی*» نیز ادا شود. برای هر سطح از زیرتقسیم، هجای تازه‌ای به‌کار می‌رود. برای نمونه، در  نت‌های شانزدهم به‌صورت «۱ e & a 2 e & a 3 e & a 4 e & a» شمرده می‌شوند، که عددها برای نت سیاه، «&» برای نت چنگ و «e» و «a» برای سطح نت شانزدهم هستند. سه‌تایی‌ها ممکن است به‌صورت «۱ تری پِل ۲ تری پِل ۳ تری پِل ۴ تری پِل» و سه‌تایی‌های نت شانزدهم به‌صورت «۱ لا لی + لا لی ۲ لا لی + لا لی» شمرده شوند. سه‌تایی‌های نت سیاه، به‌دلیل حس ریتمیک متفاوتشان، ممکن است به‌گونه‌ای دیگر تلفظ شوند مانند «۱ درا گیت ۳ درا گیت».

به‌جای استفاده از اعداد یا هجاهای بی‌معنی، ممکن است واژه‌ای تصادفی برای یک ریتم انتخاب شود تا هر ضرب به‌وضوح شمرده شود. برای نمونه، در مورد سه‌تایی‌ها (سه‌تایی)، تقسیم‌بندی اغلب با واژهٔ «تری-پِل-اِت» بیان می‌شود. در روش کودای، از «تا» برای نت سیاه و از «تی-تی» برای نت‌های چنگ استفاده می‌شود. برای شش‌تایی‌ها کافی است واژهٔ «تری‌پلت» را دو بار بیان کرد. پنج‌تایی‌ها نیز ممکن است با واژه‌های پنج‌هجایی مانند «یو-نی-وِرس-ی-تی» یا «هیپ-و-پات-ا-موس» ادا شوند.

در برخی روش‌ها ارزش‌های کسری نت‌ها تا زمانی که کودکان توانایی اجرای نسخه‌های هجایی یا عبارتی از این ریتم‌ها را نداشته باشند، آموزش داده نمی‌شوند.

«با هر شیوه‌ای که شمارش هجایی شود، مهارت مهم این است که تپش را یکنواخت و تقسیم‌بندی را دقیق نگه داریم.»

## نظام‌های عددی
### اعداد
در نهایت، موسیقی‌دانها با استفاده از اعداد، «اند» و صداهای حرف صدادار شمارش می‌کنند. ضرب‌های پایین در یک میزان به‌صورت ۱، ۲، ۳… نامیده می‌شوند. ضرب‌های بالا با علامت جمع (+) نمایش داده شده و «اند» خوانده می‌شوند (مثلاً ۱ + ۲ +)، و تقسیم‌بندی‌های بیشتر با صداهای «ای» و «آ» نمایش داده می‌شوند (مثلاً ۱ ای + آ ۲ ای + آ). موسیقی‌دانان در نام‌گذاری سه‌تایی‌ها اتفاق نظر ندارند: برخی فقط کلمه «سه‌تایی» («تریپ-اِ-لت») یا یک کلمه سه‌هجایی دیگر با تأکید بر هجای سوم را می‌گویند. برخی دیگر از اعداد همراه با کلمه «سه‌تایی» استفاده می‌کنند (مثلاً «۱-تریپ-لت»). عده‌ای نیز صداهایی مانند «آه-لی» یا «لا-لی» را بعد از عدد اضافه می‌کنند (مثلاً ۱-لا-لی، ۲-لا-لی یا ۱-تی-داه، ۲-تی-داه).

*نمونه*

شعر آهنگ فولکلور «*این پیر مرد، او یک را نواخت، او نیک-نک را روی شست من نواخت، با نیک-نک پدی واک، استخوانی به سگم بده، این پیرمرد به خانه برگشت*» در میزان  به این صورت خوانده می‌شود: «یک و دو یک و دو یک و دو و یک و دو و آ یک و دو ای و یک ای و آ دو یک و دو و یک و دو.»

۱ ای و آ ۲ ای و آ ۳ ای و آ ۴ ای و آ

### سیستم سنتی آمریکایی
ضرب‌ها روی تاکتوس و نیم‌ضرب شمرده می‌شوند و n-e-&-a برای چهار شانزدهم، n-&-a برای یک سه‌تایی یا سه هشتم در میزان مرکب، که n عدد ضرب است.

### سیستم ایستمن
اعداد ضرب برای تاکتوس استفاده می‌شوند، te برای نیم‌ضرب، و n-ti-te-ta برای چهار شانزدهم. سه‌تایی یا سه هشتم در میزان مرکب n-la-li و شش شانزدهم در میزان مرکب n-ta-la-ta-li-ta است.

### سیستم فروست
سیستم شمارش با n-ne, n-ta-ne-ta, n-na-ni و n-ta-na-ta-ni-ta انجام می‌شود. هر سه سیستم برای تمام تقسیم‌بندی‌های ضرب داخلی همگن هستند به جز تاکتوس که بسته به عدد ضرب تغییر می‌کند.

## سیستم‌های هجایی
سیستم‌های هجایی تحت عنوان «سیستم‌های عملکرد ضرب» دسته‌بندی می‌شوند - زمانی که تاکتوس هجای خاص A دارد و نیم‌ضرب همیشه هجای خاص B است، صرف‌نظر از اینکه بقیه میزان چگونه پر شده باشد.

#### نمونه‌های ریتم در میزان ساده

File:Whole note.gif|نت گرد = ta-a-a-a
File:Half note.gif|نت سفید = Ta-a
File:Quarter note.gif|نت سیاه = Ta
File:Figure rythmique deux croches lien bas.svg|دو چنگ = Ta-Di
File:Sixteenth note run.png|چهار دولاچنگ = Ta-Ka-Di-Mi



File:Eighth rest.svg|
File:Eighth note (crop).gif|

استراحت چنگ + چنگ = X-Di


File:Eighth note (crop).gif|
File:Sixteenth note.gif|

چنگ + دو دولاچنگ = Taaa-Di-Mi


File:Sixteenth note.gif|
File:Eighth note (crop).gif|


#### نمونه‌های ریتم در میزان مرکب

File:Dotted whole note.svg|نت گرد نقطه‌دار = Ta-a-a-a
File:Dotted half note with upwards stem.svg|نت سفید نقطه‌دار = Ta-a
File:Dotted quarter note with upwards stem.svg|نت سیاه نقطه‌دار = Ta



File:Eighth note (crop).gif|

سه چنگ = Ta-Ki-Da


File:Eighth note (crop).gif|
File:Eighth rest.svg|

چنگ + استراحت چنگ + چنگ = Ta-X-Da


File:Sixteenth note.gif|

شش دولاچنگ = Ta-Va-Ki-Di-Da-Ma


File:Eighth note (crop).gif|
File:Sixteenth note run.png|

چنگ + چهار دولاچنگ = Ta-aa-Ki-Di-Da-Ma


File:Sixteenth note run.png|
File:Eighth note (crop).gif|

چهار دولاچنگ + چنگ = Ta-Va-Ki-Di-Da-aa


File:Sixteenth note.gif|
File:Eighth note (crop).gif|


## منابع

رده:ضرب‌آهنگ و متر