ریپوترکتینیب

**ریپوترکتینیب** () با نام تجاری **آگتایرو**، دارویی ضد سرطان است که برای درمان سرطان ریه سلول غیر کوچک به کار می‌رود. این دارو به صورت خوراکی مصرف می‌شود. ریپوترکتینیب «مهارکنندهٔ پروتواُنکوژن تیروزین-پروتئین کیناز ROS1» و همچنین گیرنده‌های تیروزین کیناز تروپومیوزین شامل TRKA, TRKB و TRKC است.

شایع‌ترین عوارض جانبی شامل سرگیجه، اختلال چشایی، نوروپاتی محیطی، یبوست، تنگی نفس، آتاکسی، خستگی، اختلالات شناختی و ضعف عضلانی هستند.

ریپوترکتینیب در نوامبر ۲۰۲۳ برای مصرف پزشکی در ایالات متحده آمریکا و در ژانویه ۲۰۲۵ در اتحادیه اروپا مورد تأیید قرار گرفت.

## موارد مصرف
ریپوترکتینیب برای درمان بزرگسالان مبتلا به سرطان ریه سلول غیر کوچک دارای جهش ژنی ROS1 که در مرحله موضعی پیشرفته یا متاستاتیک قرار دارند، تجویز می‌شود.

در ژوئن ۲۰۲۴، سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا دامنهٔ کاربرد این دارو را گسترش داد تا شامل درمان افراد دوازده ساله و بالاتر با تومورهای جامدی شود که دارای اتحاد ژنی کیناز گیرنده تیروزین نوروتروفیک (NTRK) هستند، در مرحله موضعی پیشرفته یا متاستاتیک قرار دارند یا برداشتن جراحی آن‌ها احتمالاً منجر به ناتوانی شدید می‌شود، و پس از درمان پیشرفت کرده‌اند یا گزینهٔ درمانی رضایت‌بخشی در دسترس ندارند.
## عوارض جانبی
شایع‌ترین عوارض جانبی شامل سرگیجه، اختلال چشایی، نوروپاتی محیطی، یبوست، تنگی‌نفس، خستگی، آتاکسی، اختلال شناختی، ضعف عضلانی و تهوع هستند.

## تاریخچه
تأیید ریپوترکتینیب توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده بر اساس مطالعهٔ ترایدِنت-۱ انجام شد؛ یک آزمایش بالینی جهانی، چندمرکزی، تک‌گروهی، با برچسب باز و چندبخشی (اِن‌تی‌سی۰۳۰۹۳۱۱۶) که شامل شرکت‌کنندگانی با سرطان ریه سلول غیر کوچک دارای تغییر ژنی ROS1 در مراحل موضعی پیشرفته یا متاستاتیک بود. کارایی دارو در ۷۱ شرکت‌کنندهٔ فاقد تجربهٔ قبلی با مهارکنندهٔ تیروزین کیناز ROS1 که حداکثر یک دوره شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین و/یا ایمنی‌درمانی دریافت کرده بودند و همچنین در ۵۶ شرکت‌کننده که یک مهارکنندهٔ تیروزین کیناز ROS1 دریافت کرده ولی پیش‌تر شیمی‌درمانی یا ایمنی‌درمانی مبتنی بر پلاتین نداشتند، مورد ارزیابی قرار گرفت.

سازمان غذا و داروی ایالات متحده درخواست مربوط به ریپوترکتینیب را با بررسی در اولویت، عنوان درمان پیشگام موفقیت‌آمیز و مسیر سریع مورد پذیرش قرار داد.

## کارآزمایی‌های بالینی
### ترایدِنت-۱
کارایی دارو در مطالعهٔ ترایدِنت-۱ (اِن‌تی‌سی۰۳۰۹۳۱۱۶)، یک آزمایش چندمرکزی، تک‌گروهی، با برچسب باز و چندبخشی، روی ۸۸ شرکت‌کنندهٔ بزرگسال مبتلا به تومورهای جامد دارای اتحاد ژنی کیناز گیرنده تیروزین نوروتروفیک در مراحل موضعی پیشرفته یا متاستاتیک بررسی شد؛ شرکت‌کنندگان یا پیش‌تر یک مهارکنندهٔ تیروزین کیناز تی‌آرکی دریافت کرده بودند (تعداد: ۴۸) یا فاقد تجربهٔ قبلی با مهارکنندهٔ تیروزین کیناز تی‌آرکی بودند (تعداد: ۴۰). تمام شرکت‌کنندگان در آغاز مطالعه از نظر وجود ضایعات سیستم عصبی مرکزی ارزیابی شدند و بیماران با متاستاز مغزی علامت‌دار از مطالعه کنار گذاشته شدند. ارزیابی تومورها هر هشت هفته یک‌بار انجام می‌شد.

## جامعه و فرهنگ
### وضعیت قانونی
در نوامبر ۲۰۲۴، کمیتهٔ محصولات دارویی برای مصرف انسانی در آژانس دارویی اروپا نظر مثبتی صادر کرد و توصیه به اعطای مجوز بازاریابی مشروط برای داروی آگتایرو نمود؛ دارویی که برای درمان افرادی با تومورهای جامد دارای اتحاد ژنی کیناز گیرنده تیروزین نوروتروفیک یا افراد مبتلا به سرطان ریه سلول غیر کوچک پیشرفتهٔ دارای ROS1 در نظر گرفته شده است. درخواست‌کنندهٔ این داروی پزشکی شرکت بریستول-مایرز اسکوئیب فارما ئی‌ئی‌آی‌جی است. ریپوترکتینیب در ژانویه ۲۰۲۵ برای مصرف پزشکی در اتحادیهٔ اروپا مجوز دریافت کرد.

## منابع

## بیشتر بخوانید

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:اترهای حلقوی
رده:بازدارنده‌های تیروزین کیناز
رده:ترکیب‌های هتروسیکل با ۴ حلقه
رده:داروهای کم‌کاربرد
رده:فلوروآرن‌ها
رده:لاکتام‌ها
رده:هتروسیکل‌های نیتروژن