بیت محسیر

**بیت محسیر** () روستایی عرب فلسطینی در بخش اورشلیم بود. این روستا در ۹ کیلومتری غرب اورشلیم و در ارتفاع نزدیک به ۵۸۸ متری از سطح دریا قرار داشت. بیت محسیر در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت در ۱۰ مه ۱۹۴۸ توسط تیپ ۱۰ هارئیل در چارچوب عملیات مکابی تخلیه و تخریب شد.

بیت محسیر در آخرین سرشماری دوره قیمومت (۱۹۴۵) دارای ۲۴۰۰ نفر جمعیت (همگی مسلمان) و ۱۶٬۲۶۸ دونوم زمین بود. پس از تخلیه ساکنان و ویرانی روستا، بر زمین‌های آن شهرک‌های بیت مئیر و مسیلات صیون بنا شد.

## پیشینه
یک دستگاه بزرگ روغن‌کشی سده‌های میانه با ابعاد نزدیک به ۱۰ در ۳۵ متر در سال ۱۹۴۷ در شمال غربی روستا توسط کارکنان اداره آثار باستانی فلسطین ثبت شد. آنان نخست آن را متعلق به دوره ایوبیان یا صلیبی دانستند؛ اما بررسی بعدی عکس‌ها توسط دی. پرینگل نشان داد که این بنا از دوره صلیبی‌هاست. این بنا از آن پس ویران شده‌است.

### دوره عثمانی
در سال ۱۸۳۸ بیت محسیر به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌مالک در غرب اورشلیم شناسایی شد. فهرستی عثمانی از حدود ۱۸۷۰ شمار خانه‌های روستا را ۵۰ و جمعیت آن را ۱۳۰ نفر (فقط مردان) ثبت کرده‌است.

در ۱۸۸۳ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین بیت محسیر را روستایی با اندازه متوسط توصیف کرد که بر تپه‌ای در انتهای برآمدگی‌های بلندتر و مشرف بر تپه‌ماهورهای غربی قرار داشت و زیتون‌زارهایی در شمال و چشمه‌ای در شمال شرق آن بود.

در ۱۸۹۲ پی. بالدنسپرگر داستانی دربارهٔ «عجمی» بیت محسیر نقل کرد؛ موجودی که زمین‌هایش با زمین‌های روستا درآمیخته بود و هر جانوری را که به زمینش وارد می‌شد مجازات می‌کرد. به گفته بالدنسپرگر شتری که از زیتونی می‌خورد آویزان از شاخه‌هایش یافت شد و شغالی مرده با شمعی در دهان بر در مقام ایستاده بود. بالدنسپرگر همچنین از دیدار با درویشی نوشت که نزد «عجمی» در زیارتگاه بالای بیت محسیر اقامت داشت.

در سال ۱۸۹۶ جمعیت بیت محسیر نزدیک به ۲۵۸ نفر برآورد شد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت بیت محسیر ۱٬۳۶۷ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۱٬۹۲۰ مسلمان در ۴۴۵ خانه افزایش یافت. بر پایه آمار ۱۹۴۴–۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲٬۴۰۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۱۶٬۲۶۸ دونوم بود. از این میان ۱٬۳۴۸ دونوم آبی یا باغی و ۶٬۲۲۵ دونوم زراعی بود و ۷۷ دونوم اراضی ساخته‌شده عرب بود. از ۱۵٬۴۲۸ دونوم زمین‌ها متعلق به عرب‌ها و ۸۴۰ دونوم اراضی عمومی بود.

بیت محسیر سه مدرسه داشت: دو مدرسه پسرانه (ابتدایی و متوسطه) و یک مدرسه ابتدایی دخترانه. روستا دربرگیرنده چندین خربه بود از جمله الحویطیه، الماسی، خاتوله و السلام. ساکنان به این افتخار می‌کردند که آخرین امام مسجد روستا، شیخ خلیل اسعد، فارغ‌التحصیل دانشگاه الازهر قاهره بود.


File:Kasla 1943.jpg|نقشه بیت محسیر ۱۹۴۳ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Yalu 1945.jpg|نقشه بیت محسیر ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
File:Latroun (10 mai).png|بیت محسیر در ۱۰ مه ۱۹۴۸


### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

از ۱۲ آوریل ۱۹۴۸ و در حالی که بیت محسیر هنوز در دست فلسطینیان بود، رهبران یه‌شو برنامه‌ریزی برای اسکان یهودیان در آن را آغاز کردند.

در پایان مارس ۱۹۴۸ ارتش بریتانیا پس از حمله عرب‌ها به شهرک هارتوو بیت محسیر را به‌طور موقت اشغال کرد.

در جریان نبردهای آوریل–مه در دالان اورشلیم (عملیات‌های نخشون، هارئیل، یووسی و مکابی) واحدهای پالماخ روستاهای القسطل، قلونیا و خلده را به‌طور کامل و روستاهای بیت سوریک، بدو، شوفات، بیت اکسا، بیت محسیر و شیخ جراح را تا اندازه زیادی ویران کردند.

در مه ۱۹۴۸ گردان قادسیه از ارتش رهایی‌بخش عرب به فرماندهی سرهنگ مهدی صالح از بیت محسیر دفاع می‌کرد. تیپ هارئیل سه شب پیاپی یورش برد. نخستین حمله گردان ششم پالماخ در ۹ مه ناکام ماند اما نیروهای یهودی بلندی‌های اطراف روستا را تصرف کردند. فوزی القاوقجی در پی درخواست کمک از سوی صالح یک گردان کمکی فرستاد. نیروهای ارتش رهایی‌بخش عقب نشستند و ضدحمله زدند اما نتوانستند جایگاه خود را در روستا حفظ کنند و بیت محسیر سرانجام در ۱۱ مه سقوط کرد.

پس از تصرف، نیروهای اسرائیلی بی‌درنگ خانه‌های روستا را منفجر کردند؛ در گزارش فرمانده واحد در همان ۱۱ مه آمده بود: «هم‌اکنون خانه‌ها را منفجر می‌کنیم. تاکنون ۶۰ تا ۷۰ خانه را ویران کرده‌ایم.»

دو روز بعد در ۱۳ مه نیروهای یهودی چاه‌های روستا را با عامل جنگ زیستی شامل باکتری‌های تیفوس و دیفتری آلوده کردند تا بازگشت فلسطینیان را ناممکن سازند.

در اوت ۱۹۴۸ رهبران نوپای اسرائیل برنامه‌های نهایی اسکان در زمین‌های بیت محسیر را تنظیم کردند.

### شهرک‌های اسرائیلی
یک شهرک یهودی در سپتامبر ۱۹۴۸ بر ویرانه‌های روستا پایه‌گذاری شد که بنی موریس نام نخست آن را «لهاگشاما» ذکر کرده‌است. منابع دیگر نشان می‌دهند که لهاگشاما نام اولیه شهرک شورش (بر زمین‌های ساریس) بوده و بیت مئیر در فوریه ۱۹۵۰ بنیان‌گذاری شده‌است. شهرک دومی به نام مسیلات صیون نیز در ۱۹۵۰ در شمال غربی محل روستا ساخته شد.

### بازمانده‌ها و یادمان

در سال ۱۹۹۲ مورخ فلسطینی ولید خالدی گزارش داد که چند خانه از بیت محسیر هنوز در موشاو بیت مئیر سرپاست؛ از جمله دو خانه بزرگ سنگ آهکی که بزرگ‌تر از ساختمان‌های پس از ۱۹۴۸ هستند. او همچنین بازمانده‌های آسیاب آردی فلزی بر پایه سنگی، جنگل درختان کهن در شرق روستا بر بلندای کوه و گور عجمی را در میان درختان توصیف کرد.

«مقام عجمی» یا آرامگاه عجمی در ۱۹۹۴ توسط اندرو پترسن بررسی شد. این بنا در جنوب شرقی محل روستا بر تپه‌ای در حفاظتگاه طبیعی هامسرک واقع است. توفیق کنعان نام آن را از احمد عجمی (ملقب به ایرانی) دانسته اما در اصالت ایرانی او تردید داشت. نماینده اداره آثار باستانی فلسطین در ۱۹۴۷ تاریخ بنا را سده هفدهم برآورد کرد و پترسن آن را سازگار با معماری ساختمان یافت.

دو کتاب دربارهٔ بیت محسیر منتشر شده: یکی در ۱۹۸۸ و دیگری در ۲۰۰۲.

## جغرافیا
بیت محسیر بر بالای شیب کوهی قرار داشت و از سمت غرب بر دشت ساحلی پهناوری مشرف بود. جاده‌های فرعی آن را به روستاهای همسایه و جاده اصلی یافا–اورشلیم پیوند می‌دادند. روستا شکل ذوزنقه‌ای داشت و خانه‌هایش در اواخر سده نوزدهم از سنگ یا خشت ساخته شده بود. در سده بیستم روستا در امتداد جاده‌ها به‌ویژه جاده ساریس گسترش یافت. مسجد و مغازه‌ها در امتداد خیابان اصلی شرقی–غربی بودند. زمین‌های روستا از شمال با ساریس و کسلا و از شرق با اشوع و دیر ایوب و اللطرون هم‌مرز بود.

## نگارخانه

File:Bayt Mahsir 1948.jpg|بیت محسیر؛ تصرف‌شده توسط تیپ هارئیل ۸–۱۱ مه ۱۹۴۸
File:Bayt Mahsir iii.jpg|تیم خمپاره‌انداز ۸۱ میلی‌متری تیپ هارئیل در حال بمباران بیت محسیر، ۱۹۴۸
File:Bayt Mahsir iv.jpg|نیروهای تیپ ۱۰ هارئیل در بیت محسیر، عملیات مکابی، ۱۹۴۸
File:Bayt Mahsir i.jpg|بیت محسیر پس از اشغال، عملیات مکابی، ۱۹۴۸
File:Bayt Mahsir ii.jpg|تخریب بیت محسیر توسط تیپ هارئیل، ۱۹۴۸
File:A glimpse of a forest surrounding the village of Bayt Mahsir..JPG|پوشش گیاهی کنونی منطقه
File:Sabra Cactus.JPG|کاکتوس‌های صبر که اکنون در این مکان می‌رویند


## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* بیت محسیر در «فلسطین در خاطره‌ها»
* بیت محسیر در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ولسوالی اورشلیم