موزه هنر نوکاث

**موزه هنر نوکاث** یا به عبارت بهتر **موزه دولتی هنرهای جمهوری کاراکالپاکستان به نام آی وی ساویتسکی** ( , ) , در نوکاث، قره قالپاقستان واقع شده است و دومین مجموعه بزرگ آثار هنری آوانگارد روسی در جهان و همچنین گالری‌هایی از آثار باستانی و هنرهای عامیانه قره قالپاق را در خود جای داده است. در مجموع، بیش از ۸۲۰۰۰ اثر در مجموعه موزه وجود دارد.

## تاریخچه موزه
بندانگشتی|نقاشی دیواری یافت شده در توپراک قلعه (قرن دوم و سوم میلادی). موزه هنر نوکاث
بندانگشتی|استودان زرتشتیان، قره قالپاقستان، برج سکوت (دخمه) چیلپیک، قرن اول پیش از میلاد تا قرن اول میلادی.
موزه هنر نوکاث در سال ۱۹۶۶ به دستور ایگور ساویتسکی، که اولین متصدی موزه شد، تأسیس شد. در ابتدا، این موزه یافته‌های باستان‌شناسی از قره‌قالپاقستان، از جمله از قلعه‌های خوارزم؛ نسخه‌هایی از آثار باستانی کلاسیک؛ و هنرهای عامیانه از قره‌قالپاقستان را به نمایش می‌گذاشت. اکثر نمایشگاه‌ها شخصاً توسط ساویتسکی جمع‌آوری شده بودند.

ساویتسکی می‌خواست الهام‌بخش نسل بعدی هنرمندان قره‌قالپاق باشد و شروع به جمع‌آوری آثار هنرمندان مدرن آسیای مرکزی کرد. او همچنین آثار هنری هنرمندان روسی را که در آسیای مرکزی نقاشی کرده بودند یا تحت تأثیر آن بودند، خریداری کرد. این آثار شامل آثار کانستراکتیویسم، کوبیسم، فوتوریسم و نئوپریمیتیسم بود که در دهه ۱۹۳۰ توسط استالین ممنوع شده بودند و به عنوان اشکال هنری منحط شناخته می‌شدند.

مقامات قره‌قالپاق «تا حدودی از آنچه ساویتسکی به دست می‌آورد، آگاه بودند»، اما کار او را به عنوان متصدی موزه محدود نکردند.

بخش عمده‌ای از آثار هنری جمع‌آوری‌شده توسط ساویتسکی هرگز در موزه به نمایش گذاشته نشدند. تا زمان پرسترویکا در سال ۱۹۸۵، یک سال پس از مرگ او، و سپس استقلال ازبکستان در سال ۱۹۹۱، وسعت کامل این مجموعه و اهمیت آن درک نشد.

در سال ۲۰۰۳ ساختمان جدیدی برای موزه هنر نوکاث ساخته شد و از آن زمان تاکنون این مکان با دو ساختمان دیگر گسترش یافته است. این ساختمان‌ها شامل فضای نمایشگاهی اضافی مورد نیاز و همچنین یک مرکز بایگانی و ذخیره‌سازی اختصاصی بودند.

## هنر آوانگارد
مجموعه آثار هنری آوانگارد در موزه هنر نوکاث یکی از بهترین‌ها در جهان است و از نظر اندازه، تنها پس از موزه روسیه در سن پترزبورگ در رتبه دوم قرار دارد. در مجموع، این موزه حدود ۱۰۰۰۰ اثر هنری آوانگارد، شامل نقاشی، چاپ، مجسمه و گرافیک دارد.

موزه هنر نوکاث تقریباً ۱۰۰ نقاشی از الکساندر ولکوف دارد که بیش از هر موزه دیگری در جهان است. ولکوف که پدر آوانگارد ازبکستان محسوب می‌شود، در کوبیسم و کانستراکتیویسم نیز تجربیاتی داشته است. تنها یکی از این نقاشی‌ها در حراجی به قیمت ۲ میلیون پوند به فروش می‌رسد.

این موزه همچنین دارای ۱۰۰۰ نقاشی، طرح و آثار در حال انجام از تاراسوف و ۴۰۰ نقاشی و ۱۶۰۰ اثر گرافیکی از استاوروفسکی است. اورال تانسیبایف، هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی، به خوبی در این موزه حضور دارد: او به فوویسم و اکسپرسیونیسم فرانسوی علاقه‌مند بود، اما همچنین یک هنرمند جنگی بود و طرح‌هایی برای باله خلق کرد. تنها آثار هنری شناخته شده باقی مانده از ولادیمیر لیسنکو (از جمله گاو نر، که به نماد موزه تبدیل شده است)، همگی متعلق به موزه بوده و در آن به نمایش گذاشته شده‌اند.

بسیاری از هنرمندانی که آثارشان در موزه هنر نوکاث به نمایش گذاشته شده است، توسط استالین پاکسازی شدند. نیکولایف به دلیل گرایش جنسی‌اش دستگیر شد، کورزین به دلیل تبلیغات ضد شوروی زندانی و تبعید شد، و سولوکوف در اردوگاه کار اجباری به خاک سپرده شد. لیسنکو به دلیل آثار هنری‌اش دستگیر و بیشتر عمرش را در آسایشگاه روانی گذراند. قرار بود آثار آنها نابود شود، اما ساویتسکی اهمیت هنری و سیاسی آنها را تشخیص داد و از نجات آنها اطمینان حاصل کرد.

## متصدیان
ایگور ساویتسکی، نقاش، باستان‌شناس و مجموعه‌دار روسی، اولین بار در سال ۱۹۵۰ برای شرکت در سفر اکتشافی باستان‌شناسی و قوم‌نگاری خوارزم از قره‌قالپاقستان بازدید کرد. او بعداً به نوکاث، پایتخت قره‌قالپاقستان، نقل مکان کرد و مجموعه گسترده‌ای از جواهرات، فرش‌ها، سکه‌ها، لباس‌ها و سایر آثار باستانی قره‌قالپاق را جمع‌آوری کرد. ساویتسکی مقامات قره‌قالپاق را از ارزش تأسیس یک موزه دولتی در نوکاث متقاعد کرد و هنگامی که موزه افتتاح شد، او به عنوان اولین متصدی آن منصوب شد. این ساویتسکی بود که مجموعه هنری آوانگارد فوق‌العاده موزه را جمع‌آوری کرد و جان و آزادی خود را برای به دست آوردن آثار هنری ممنوعه به خطر انداخت.

مارینیکا بابانظروا در سال ۱۹۸۴ جانشین ساویتسکی به عنوان متصدی موزه هنر نوکاث شد. او از مؤسسه هنر تاشکند فارغ‌التحصیل شد و همچنین در موزه لوور و موزه بریتانیا آموزش دید. او بیش از ۲۰ نمایشگاه در فرانسه، آلمان، روسیه و ایالات متحده و همچنین در ازبکستان برگزار کرد. مقالات او در پنج کاتالوگ نمایشگاه، از جمله کتاب پرفروش «آوانگارد، فرار متوقف شد» (Avant-Garde Stopped on the Run) منتشر شده است. بابانظروا در سال ۲۰۱۵ به‌طور جنجالی از موزه اخراج شد اما اختلافات خود را با بنیاد توسعه هنر و فرهنگ حل کرد و در سال ۲۰۱۹ در هیئت مصاحبه برای انتصاب تیگران مکرتیچف به سمت مدیر حضور داشت.

گلبهار ایزنتاوا جایگزین مارینیکا بابانظروا به عنوان مدیر و متصدی موزه شد.

تیگران مکرتیچف باستان‌شناس و مورخ هنر روسی است که ایگور ساویتسکی را شخصاً می‌شناخت. او معاون مدیر موزه هنرهای شرقی در مسکو و سپس مدیر موزه روئریچ شد. او همچنین عضو بورسیه اندرو دبلیو. ملون در موزه هنر متروپولیتن در نیویورک بوده است. امید است که مکرتیچف پس از رفع محدودیت‌های سفر ناشی از بحران کووید، سمت خود را در موزه هنر نوکاث بر عهده بگیرد.

## دوستان موزه نوکاث
دوستان موزه نوکاث (FoNM) که در ابتدا در تاشکند به عنوان یک گروه غیررسمی در اوایل دهه ۱۹۹۰ تأسیس شد و بعداً در سال ۲۰۰۱ به عنوان یک سازمان غیردولتی (NGO) در قره قالپاقستان ثبت شد، یک شبکه بین‌المللی کوچک اما متعهد از طرفداران و حامیان است. در سال ۲۰۰۷، این بنیاد به عنوان بنیاد دوستان موزه نوکاث، مستقر در هلند، دوباره تأسیس شد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* وبگاه ''بیابان هنر ممنوع''، فیلم مستند دربارهٔ موزهٔ هنر نوکاث


## جستارهای وابسته
* گردشگری در ازبکستان
* ایستگاه هنر در سمرقند
* موزه دولتی هنرهای کاربردی ازبکستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۶ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:پیشروان هنری اهل روسیه
رده:نوکوس