حماس در لبنان

[بندانگشتی|[اسامه حمدان، نماینده ارشد حماس در لبنان]]
سازمان حماس حضور دائمی و تثبیت‌شده‌ای در لبنان دارد. این حضور پس از اعلام تشکیل واحد پیشتازان طوفان الاقصی توسط حماس در بیروت در سال ۲۰۲۳، برجسته شد.

به گفته جبران باسیل، رهبر جنبش میهنی آزاد، استقرار حماس در لبنان نگرانی‌هایی را در مورد حاکمیت و ثبات لبنان ایجاد کرد.

## تاریخچه
به گزارش *روزنامه لورینت-لو ژور،* روابط بین حماس و حزب‌الله در طول سال‌ها توسعه یافته است. به دلیل تلاش مشترک برای تضعیف سازمان آزادی‌بخش فلسطین پس از همکاری آنها با اسرائیل، این دو سازمان در دوره‌های خاصی با هم همکاری نزدیکی داشتند.&#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

روابط آنها پس از اتحاد سیاسی حماس با ترکیه، کشوری که ایران، حامی حزب‌الله، با آن اختلاف نظر داشته است، رو به وخامت گذاشت. روابط آنها در سال ۲۰۱۱، در جریان قیام سوریه، زمانی که حماس از شورشیان علیه دولت حمایت کرد، رو به وخامت گذاشت. حزب‌الله در کنار دولت سوریه علیه شورشیان سوری، از جمله عوامل حماس حاضر در سوریه، می‌جنگید.

روابط حماس و حزب‌الله در سال‌های اخیر و پس از بهبود پیوند بین ایران و ترکیه، رو به بهبود گذاشته است. حماس در طول سال‌ها در لبنان نیروهایی داشته است. بهبود روابط حماس، حزب‌الله و ایران منجر به افزایش حضور و قدرت حماس در لبنان شده است که نه تنها به صورت سیاسی، بلکه به صورت حمایت نظامی نیز گزارش شده است.

جرون گانینگ، استاد مطالعات خاورمیانه در کالج کینگز لندن، توضیح داد که از نظر تاریخی، در طول حکومت بریتانیا بین سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۸، جامعه جنوب لبنان و جامعه شمال لبنان در هم تنیده بودند. پس از جنگ اسرائیل در سال ۱۹۴۸، فلسطینی‌ها مجبور به ترک لبنان شدند و چندین اردوگاه پناهندگان در لبنان تأسیس کردند. در سال ۱۹۶۹، دولت لبنان به اردوگاه‌ها استقلال داد تا امنیت خود را مدیریت کنند.

از نظر تاریخی، دخالت حزب‌الله در سیاست لبنان محدود به فعالیت‌های پارلمانی بود. با این حال، خروج اسرائیل از لبنان در سال ۲۰۰۰ و خروج سوریه در سال ۲۰۰۵، چشم‌انداز سیاسی و نظامی را در جبهه‌های منطقه‌ای و داخلی تغییر داد. در پاسخ، حزب‌الله دخالت خود را در سیاست لبنان افزایش داد و رسماً در سال ۲۰۰۵ به دولت لبنان پیوست. در حالی که خروج اسرائیل در سال ۲۰۰۰ به عنوان پیروزی قطعی مقاومت در لبنان مورد ستایش قرار گرفت، چالش مهمی در مورد خلع سلاح حزب‌الله پدیدار شد که منجر به مخالفت شدید این جنبش و حتی توسل به زور در ماه مه ۲۰۰۸ شد و ملت را تا آستانه درگیری داخلی پیش برد.

در سال‌های اخیر، طرف‌های مختلف عربی و بین‌المللی قطعنامه‌ها و توافق‌نامه‌های متعددی را برای رسیدگی به ثبات و امنیت منطقهٔ بی‌ثبات لبنان تصویب کرده‌اند.

در سال ۲۰۰۴، قطعنامه ۱۵۵۹ شورای امنیت تصویب شد و دستور داد که تمام شبه‌نظامیان مسلح خلع سلاح شوند. این به دولت لبنان اجازه می‌داد تا حاکمیت خود را اعمال کند.

به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده و چندین منبع دیگر، حزب‌الله در موارد مختلف قطعنامه سازمان ملل را نقض کرده است. طی چندین سال گزارش شده است که حزب‌الله از ایران سلاح دریافت می‌کند و پایگاه‌هایی برای تولید سلاح‌های مستقل در لبنان می‌سازد.

روزنامه تایمز اسرائیل توافق قبلی مبنی بر خودداری ارتش لبنان از مداخله در این اردوگاه‌ها را توضیح می‌دهد که باعث می‌شود آنها در معرض کنترل احزاب فلسطینی، از جمله حماس، قرار گیرند.

در سال ۲۰۱۷، یحیی سنوار رهبری حماس در غزه را بر عهده گرفت. سینوار، که طبق مجله «نیو لاینز» روابط نزدیکی با ایران داشت، روابط حماس با حزب‌الله و بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه را ترمیم کرد. این روابط احیا شده، این سازمان را به یک «وحدت غیررسمی در جبهه‌های نبرد» تبدیل کرد، به این معنی که هرگونه حمله به یکی از اعضای این اتحاد (مانند حماس در غزه) به عنوان حمله به همه تلقی می‌شد.

در سال ۲۰۲۰، گزارش شد که اسماعیل هنیه، رهبر حماس، از اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی در لبنان بازدید کرده است.

در سال ۲۰۲۲، سینوار از پیمانی بین «محور مقاومت» پرده برداشت. تحلیلگران گمان می‌کنند که یک اتاق امنیتی مشترک در لبنان وجود دارد. با وجود همکاری این سازمان‌ها، به گفته احمد عبدالهادی، رئیس دفتر سیاسی حماس در بیروت، حماس قبل از حمله خود در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، حزب‌الله را مطلع نکرد. علی برکه در بیانیه‌ای به الجزیره عربی اظهار داشت که پس از حمله، محمد ضیف، رهبر نظامی این حمله، از لبنان، ایران، عراق، سوریه و یمن درخواست حمایت کرد. او از وجود یک اتاق عملیات مشترک فلسطین از سال ۲۰۲۱ در میان جناح‌های مختلف خبر داد.

### اعلامیه ۲۰۲۳ حماس
در ۴ دسامبر ۲۰۲۳، در بحبوحه جنگ غزه، حماس تأسیس رسمی این سازمان را در لبنان اعلام کرد. این واحد مستقر در لبنان «واحد پیشتازان سیل الاقصی» نامگذاری شد.

در بیانیه حماس از «مردم فلسطین» لبنان و همه مبارزان خواسته شده است تا به این گروه بپیوندند و در مقاومت علیه اشغال رژیم اسرائیل مشارکت کنند و آن را به عنوان بخشی از مبارزه گسترده‌تر برای آزادسازی اورشلیم و مسجد الاقصی معرفی کنند.

به گفته یک مقام آمریکایی که در اسکای نیوز گزارش شد، حزب‌الله اعضای حماس در لبنان راکت‌هایی را برای استفاده علیه اسرائیل در جریان درگیری ۲۰۲۳ اسرائیل و حزب‌الله تأمین کرده بود.

### واکنش
تأسیس گروه پیشتازان در جریان حملات ۷ اکتبر با انتقاد شدید چهره‌ها و جناح‌های سیاسی مختلف در لبنان مواجه شد. بسیاری استدلال می‌کردند که چنین سازمانی، با پیامدهای نظامی بالقوه، می‌تواند حاکمیت لبنان را نقض کرده و قطعنامه‌های بین‌المللی، به ویژه توافق طائف، را نقض کند. منتقدان، از جمله اعضای حزب نیروهای لبنانی و دیگر چهره‌های سیاسی، نگرانی خود را در مورد تکرار احتمالی مسائل تاریخی مربوط به گروه‌های مسلح فلسطینی که از خاک لبنان عملیات انجام می‌دهند، ابراز کردند.&#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژانویه ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

در پاسخ به انتقادات گسترده، احمد عبدالهادی، نماینده حماس در لبنان، با بیان اینکه این سازمان ماهیت نظامی نخواهد داشت، تلاش کرد تا نگرانی‌ها را کاهش دهد. با این حال، اظهارات متناقضی از سوی دیگر منابع حماس نشان می‌دهد که برخی از اعضا ممکن است در مقاومت مسلحانه شرکت داشته باشند.&#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژانویه ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

نجیب میقاتی، نخست‌وزیر لبنان، با قاطعیت تأسیس این سازمان جدید را رد کرد و تأکید کرد که چنین چیزی غیرممکن است و تأکید کرد که عناصر مربوطه تصریح کرده‌اند که این سازمان برای اقدام نظامی در نظر گرفته نشده است.

حمله پهپادی اسرائیل به محله ضاحیه بیروت در ۲ ژانویه ۲۰۲۴ منجر به ترور صالح العاروری، معاون رهبر دفتر سیاسی حماس و یکی از چهره‌های کلیدی پشت حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس به اسرائیل شد.

## منابع

رده:روابط لبنان و فلسطین