الحدیثه

**الحدیثه** () روستایی فلسطینی در قضای رمله بود که در ۸ کیلومتری شمال‌شرق شهر رمله و در کنارهٔ وادی الناتوف جای داشت. این روستا بر فراز تپه‌ای باستانی قرار گرفته بود که اکنون به تل حدید شناخته می‌شود و یافته‌های باستان‌شناختی مهمی از دوره‌های گوناگون تاریخی از آن به دست آمده‌است.

الحدیثه در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و در نخستین مرحلهٔ عملیات دانی در ۱۲ ژوئیه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. بخشی از روستا در همان سال ۱۹۴۸ و بقیهٔ آن در سال ۱۹۶۷ ویران گردید. امروزه شهرک حدید بر زمین‌های آن بنا شده‌است.

## ریشه‌شناسی نام
الحدیثه به زبان عربی به معنای «نو» یا «جدید» است و برگردان عربی واژهٔ عبری «حدید» (Hadid) به‌شمار می‌رود. حدید در کتاب عزرا (باب ۲، آیهٔ ۳۳) و سپس در میشنا به عنوان شهری در یهودیه یاد شده که یوشع بن نون آن را استحکام بخشیده بود. در کتاب مکابیان از این شهر با نام «آدیدا» () یاد شده و یوسبیوس قیصریه آن را «آداتا» یا «آدیتا» خوانده‌است. نویسش یونانی سه واج متفاوت سامی را پنهان می‌کند. ممکن است عدّاسی بازماندهٔ «حدشه» یا «عدشه» (به معنای عدس) باشد، در صورتی که تشدید «د» و کشیده شدن «الف» ثانوی باشد. ناپدید شدن حروف حلقی ممکن است ناشی از ممنوعیت حضور یهودیان در آن ناحیه پس از شورش بارکوخبا باشد.

## پیشینه
الحدیثه با جایگاه روستای کتاب‌مقدسی حدید همسان‌سازی شده‌است.

### دورهٔ عثمانی
در سدهٔ هجدهم یا اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی، کشمکشی میان بیت‌نبالا و الحدیثه در چارچوب درگیری‌های قیس و یمن در منطقه درگرفت.

در سال ۱۸۷۰ ویکتور گِرَن از روستا دیدن کرد و در فاصلهٔ یک‌ربع ساعتی جنوب‌شرق الحدیثه گورهای باستانی کنده‌شده در صخره یافت. او روستا را بر جایگاه شهری کهن توصیف کرد که از آن آب‌انبارها، حوضچه‌ها، گورها و غارهای کنده‌شده در سنگ به همراه سنگ‌های تراشیده‌شدهٔ پراکنده بر جای مانده بود.

فهرست رسمی روستاهای امپراتوری عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که «الحدیته» ۲۸ خانه و ۱۴۵ نفر جمعیت داشت، هرچند در این شمارش تنها مردان به حساب آمده بودند.

در سال ۱۸۸۲ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی با اندازهٔ متوسط بر روی تپه‌ای پلکانی در دهانهٔ دره‌ای در پای تپه‌ها، با چاهی در سمت شرق. بقایای شهری بزرگ در پیرامون آن دیده می‌شود؛ گورها و معادن سنگ وجود دارد و تپه‌ای که روستا بر آن نشسته پوشیده از سفال است.»

### دورهٔ قیمومت بریتانیا
بر پایهٔ سرشماری سال ۱۹۲۲ که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، الحدیثه ۴۱۵ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری سال ۱۹۳۱ به ۵۲۰ نفر رسید که همچنان همگی مسلمان بودند و در ۱۱۹ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا به ۷۶۰ مسلمان رسیده بود و مجموع زمین‌های آن ۷٬۱۱۰ دونوم بود. از این میان ۱۰ دونوم به کشت مرکبات و موز، ۴٬۴۱۹ دونوم به غلات و ۲۴۶ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشت و ۱۶ دونوم بافت مسکونی بود.

بر پایهٔ منبع عربی، روستا دارای مسجد، بازارچه‌ای کوچک و مدرسه‌ای ابتدایی بود که در سال ۱۹۴۳ تأسیس شده بود. زراعت زیتون در بخش‌های شمالی و جنوبی روستا متمرکز بود و مهم‌ترین محصول به‌شمار می‌رفت و مرکبات در رتبهٔ دوم قرار داشت.


File:Al-Haditha 1940 looking northwest.jpg|الحدیثه در سال ۱۹۴۰، نمای شمال‌غربی
File:Al-Haditha 1942.jpg|الحدیثه ۱۹۴۲ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Beit Nabala 1945.jpg|الحدیثه ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
File:Lydda and Ramla area - 9 July 1948.PNG|روستاهای تخلیه‌شده در قضای رمله


### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها
در اوایل سال ۱۹۴۸ مختار الحدیثه با نمایندگان شهرک همسایهٔ بن‌شمعون برای رسیدن به توافقی مبتنی بر عدم درگیری دیدار کرد. با این حال، الحدیثه در ۱۲ ژوئیه ۱۹۴۸ در نخستین مرحلهٔ عملیات دانی از سکنه تخلیه شد.

در سپتامبر ۱۹۴۸ بن‌گوریون از کمیتهٔ وزیران اجازهٔ تخریب ۱۴ روستا را خواست که الحدیثه یکی از آن‌ها بود. بخشی از روستا در سال ۱۹۴۸ و بقیهٔ آن در سال ۱۹۶۷ ویران شد.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «آوار سنگی و بتنی خانه‌های ویران‌شده در محل دیده می‌شود. تنها یک خانه بر جای مانده که مُهر و موم و متروک است. این خانه سقف شیروانی کاشی‌کاری دارد و تابلویی با نوشتهٔ «BROADWAY 80» بر یکی از دیوارهایش چسبانده شده‌است. همچنین خوشه‌هایی از درختان از جمله سدر، زیتون و اکالیپتوس در محل دیده می‌شود. جادهٔ قدیمی روستا باقی مانده و عریض‌تر شده و زمین‌های پیرامون آن زیر کشت است.»

### پژوهش باستان‌شناختی
از سال ۲۰۲۲ پروژه‌ای مشترک از فلسطینیان و اسرائیلیان به سرپرستی یوآو آلون از دانشگاه تل‌آویو، روستای فلسطینی الحدیثه را از زمان پایه‌گذاری در دورهٔ عثمانی تا تخلیهٔ آن در سال ۱۹۴۸ با بهره‌گیری از باستان‌شناسی، شهادت‌های شفاهی و اسناد تاریخی بررسی کرده‌است. این پروژه دومین پژوهش باستان‌شناختی اسرائیلی دربارهٔ یک روستای فلسطینی از دورهٔ مدرن است.

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* الحدیثه در وبگاه «فلسطین در خاطره»
* الحدیثه در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مکان‌ها در کتاب مقدس عبری
رده:شهرهای کنعانی