روابط قبرس و اسرائیل

**روابط قبرس و اسرائیل** به روابط دوجانبه میان جمهوری قبرس و کشور اسرائیل اشاره دارد. اسرائیل سفارتخانه‌ای در نیکوزیا و قبرس سفارتخانه‌ای در تل‌آویو دارد. هر دو کشور عضو اتحادیه مدیترانه، سازمان ملل متحد، شورای مشارکت فراآتلانتیکی، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی هستند.

قبرس و اسرائیل همکاری‌های گسترده‌ای در زمینه‌های نظامی، فرهنگی و سیاسی دارند. چشم‌انداز بهره‌برداری مشترک از میدان‌های نفت و گاز در آب‌های قبرس و همچنین پروژه یوروآسیا اینترکانکتور که درازترین کابل برق زیردریایی جهان است، دو کشور را بیش‌ازپیش به هم نزدیک کرده‌است. سفارت اسرائیل در نیکوزیا از سال ۱۹۶۱ و سفارت قبرس در تل‌آویو از سال ۱۹۹۴ آغاز به کار کرده‌اند.

## پیشینه

در دوران جنگ جهانی دوم و بی‌درنگ پس از آن، قبرس به نقطه ترانزیت بازماندگان هولوکاست یهود تبدیل شد که می‌کوشیدند به فلسطین تحت قیمومت بریتانیا برسند. قبرس در آن زمان مستعمره تاج بریتانیا بود. از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۹ نزدیک به ۵۳٬۰۰۰ یهودی در اردوگاه‌های بریتانیایی در قبرس بازداشت شدند. بر پایه منابع یونانی، مردم قبرس در این دوره با یهودیان بازداشت‌شده همبستگی نشان دادند و در این میان نزدیک به ۲۰۰۰ نوزاد در قبرس زاده شدند.

امروزه روابط میان قبرس و اسرائیل بسیار نیرومند است و بسیاری از اسرائیلی‌ها و قبرسی‌ها از آن با عنوان «برادری قبرسی-اسرائیلی» یاد می‌کنند. شیمون پرز، رئیس‌جمهور اسرائیل، قبرس را «قابل‌پیش‌بینی‌ترین همسایه اسرائیل» خواند.

## روابط دوجانبه
در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ قبرس نگرانی خود را از روابط دفاعی نزدیک اسرائیل با ترکیه ابراز می‌کرد. قبرس آشکارا از فلسطینیان در درگیری عرب و اسرائیل پشتیبانی می‌کرد و فلسطین را به‌صورت بالفعل (به لاتین: ) به رسمیت می‌شناخت. آندروئولا واسیلیو، بانوی اول قبرس و همسر رئیس‌جمهور یورگوس واسیلیو، هنگامی که هیئتی به سرپرستی وی کوشید با یاسر عرفات که در آن زمان در حبس خانگی به سر می‌برد دیدار کند، در اسرائیل عنصر نامطلوب اعلام شد.

روابط از سال ۱۹۹۳ رو به بهبود نهاد. چندین توافقنامه دوجانبه امضا شد و بازدیدهای رسمی متعددی صورت گرفت از جمله سفر رسمی رئیس‌جمهور اسرائیل و سفر متقابل رئیس‌جمهور قبرس.

در آغاز دهه ۲۰۰۰ اعضای شاخه قبرسی کلیسای ارتدکس یونانی متهم شدند که زمین‌های متعلق به کلیسا در کرانه باختری را به سازندگان اسرائیلی فروخته‌اند.

### تعیین منطقه انحصاری اقتصادی
در سال ۲۰۱۰ منطقه انحصاری اقتصادی در آب‌های سرزمینی میان اسرائیل و قبرس در نقطه میانی دریایی تعیین شد؛ روشنگری‌ای که برای پاسداشت حقوق اسرائیل بر ذخایر نفت و گاز زیردریایی ضروری بود. این توافقنامه در نیکوزیا از سوی اوزی لاندائو، وزیر زیرساخت اسرائیل، و مارکوس کیپریانو، وزیر امور خارجه قبرس، امضا شد. دو کشور بر همکاری در بهره‌برداری از هرگونه منابع فرامرزی کشف‌شده توافق کردند.

### بازدیدهای سران
دیمیتریس خریستوفیاس، رئیس‌جمهور قبرس، در مارس ۲۰۱۱ نخستین سفر رسمی یک رئیس‌جمهور قبرسی به اسرائیل را انجام داد.

در فوریه ۲۰۱۲ بنیامین نتانیاهو از قبرس بازدید کرد که نخستین سفر یک نخست‌وزیر اسرائیلی در پیشینه روابط دو کشور بود و در جریان آن توافقنامه جست‌وجو و نجات امضا شد. آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز به دعوت همتای قبرسی‌اش از قبرس بازدید کرد و با مارکوس کیپریانو چندین بار دیدار داشت. لیبرمن روابط دو کشور را در بهترین مرحله خود از زمان تأسیسشان توصیف کرد.

در ۲ سپتامبر ۲۰۱۳ یانناکیس امیرو، رئیس مجلس نمایندگان قبرس، و یولی-یوئل ادلشتین، رئیس کنست، تفاهم‌نامه همکاری میان پارلمان‌های دو کشور را امضا کردند. آوروف نئوفیتو، رهبر ائتلاف دموکراتیک، اسرائیل را «مطمئن‌ترین متحد قبرس» خواند.

در مه ۲۰۱۸ نتانیاهو با سفر رسمی به قبرس با نیکوس آناستاسیادس، رئیس‌جمهور قبرس، و آلکسیس سیپراس، نخست‌وزیر یونان، دیدار کرد. در این سفر قراردادهایی در زمینه تولید مشترک فیلم، پیشگیری از آلودگی دریای مدیترانه و همکاری در حوزه ارتباطات امضا شد.

در دسامبر ۲۰۲۱ نیکوس آناستاسیادس به اسرائیل سفر کرد و در اورشلیم با نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل، در چارچوب نشست سه‌جانبه اسرائیل-یونان-قبرس دیدار نمود. در پایان این دیدار توافقنامه همکاری علمی و فناوری میان دو کشور امضا شد.

## انرژی و گاز طبیعی

شرکت انرژی اسرائیلی دلک گروپ به دنبال همکاری با قبرس در اکتشاف و استخراج گاز طبیعی در نزدیکی میدان گازی لویاتان در سواحل اسرائیل بوده‌است. میدان‌های بزرگ نفت و گاز و فرصت‌های بهره‌برداری مشترک دو کشور را به هم نزدیک‌تر ساخته اما در عین حال منبع تازه‌ای از تنش میان هر دو کشور و ترکیه پدیدآورده است.

ترکیه مدعی بود که دولت قبرس یونانی‌نشین در بخش جنوبی جزیره اختیار امضای قراردادهایی با اسرائیل را ندارد که ممکن است به زیان جمعیت ترک‌تبار قبرس شمالی باشد. کشف میدان‌های نفتی در مدیترانه به رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، امکان داد تا رویارویی دیپلماتیک خود را در دو جبهه ادامه دهد: یکی با اسرائیل و دیگری با قبرس.

بر پایه گزارش‌های رسانه‌های ترکیه در سپتامبر ۲۰۱۱، جنگنده‌های نیروی هوایی اسرائیل پس از بلندشدن برای رویارویی با کشتی پژوهش لرزه‌نگاری ترکیه در مدیترانه شرقی از فضای هوایی قبرس و قبرس شمالی عبور کردند. ترکیه با اعزام دو جنگنده پاسخ داد و جنگنده‌های اسرائیلی به فضای هوایی خود بازگشتند. عملیات هواپیماهای اسرائیلی در فضای هوایی قبرس نشانه‌ای دیگر از نزدیکی روابط اسرائیل و قبرس تلقی شد.

### کابل برق زیردریایی یوروآسیا
گروه ΔΕΗ-کوانتوم انرژی مستقر در قبرس که شامل شرکت دولتی برق یونان (PPC) نیز می‌شود، برنامه‌ریزی کرد تا درازترین کابل برق زیردریایی جهان را میان اسرائیل، قبرس و یونان بکشد. این پروژه با نام یوروآسیا اینترکانکتور قرار بود از اسرائیل از راه قبرس و کرت به اروپای خشکی به‌ویژه ایتالیا و سوئیس و نیز از بلغارستان به صربستان برسد.

### تفاهم‌نامه سه‌جانبه انرژی
در ۸ اوت ۲۰۱۳ یونان، اسرائیل و قبرس پس از یک سال گفت‌وگو تفاهم‌نامه سه‌جانبه انرژی را در نیکوزیا امضا کردند. مذاکرات میان سیلوان شالوم، وزیر انرژی و منابع آب اسرائیل، نیکوس کویالیس، وزیر کشاورزی و منابع طبیعی قبرس، و جورج لاکوتریپیس، وزیر انرژی قبرس، برگزار شده بود. سیلوان شالوم این توافقنامه را «تاریخی» نامید و گفت برق از راه کابل به بازار انرژی اروپا صادر خواهد شد.

در نوامبر ۲۰۱۸ اسرائیل، یونان، قبرس و ایتالیا توافقنامه ساخت خط لوله گازی را امضا کردند که این کشورها را به هم متصل می‌ساخت و گاز طبیعی اسرائیل و قبرس را به اروپا می‌رساند. این خط لوله به درازای ۲۲۰۰ کیلومتر ژرف‌ترین خط لوله زیردریایی جهان خواهد بود و هزینه آن ۷ میلیارد یورو و ظرفیتش ۲۰ میلیارد مترمکعب در سال برآورد شده‌است.

### چشم‌انداز خط لوله گاز قبرس-اسرائیل
در مارس ۲۰۲۱ قبرس اعلام کرد که با اسرائیل دربارهٔ ذخایر گازی در مرز دریایی خود به چارچوب توافقی رسیده‌است.

در مه ۲۰۲۳ قبرس و اسرائیل بر سر ایجاد خط لوله گاز طبیعی به درازای ۳۲۰ کیلومتر میان دو کشور کار می‌کردند که گاز طبیعی اسرائیل در آن مایع و به اروپا صادر شود. هزینه خط لوله ۴۵۰ میلیون یورو و هزینه کارخانه مایع‌سازی ۱ میلیارد یورو برآورد شد. شرکت آمریکایی شورون نیز به این خط لوله علاقه‌مند بود و ساخت آن نزدیک به دو سال و نیم زمان می‌برد.

## میانجی‌گری قبرس میان اسرائیل و لبنان
پس از تعیین منطقه انحصاری اقتصادی قبرس، اسرائیل و لبنان، قبرس میانجی‌گری میان لبنان و اسرائیل بر سر اختلاف مرز دریایی‌شان را که اکتشاف نفت و گاز دو کشور را به تأخیر انداخته بود پیشنهاد داد. سولوناس کاسینیس، مدیرکل بخش انرژی قبرس، در سال ۲۰۱۰ از لیماسول اعلام کرد که قبرس هر کاری ممکن است انجام می‌دهد تا همکاری سه کشور را نه‌تنها در تقسیم ذخایر نفت و گاز بلکه در زمینه‌های نظامی و راهبردی تقویت کند. یانناکیس امیرو، رئیس مجلس نمایندگان قبرس، از میشل سلیمان، رئیس‌جمهور لبنان، در بیروت دیدار کرد تا راه‌حلی برای اختلافات بیابد.

## ازدواج مدنی
قانون ازدواج اسرائیل هنوز بر پایه نظام ملت دوران امپراتوری عثمانی استوار است که در دوره قیمومت بریتانیا اصلاح نشد و همچنان اجرا می‌شود. ازدواج در هر جامعه دینی زیر نظارت مرجع دینی همان جامعه انجام می‌گیرد. زوج‌های اسرائیلی که به هر دلیلی نمی‌توانند یا نمی‌خواهند ازدواج دینی کنند اغلب در قبرس همسایه ازدواج مدنی می‌کنند؛ زیرا دولت اسرائیل ازدواج‌های مدنی، بین‌مذهبی و همجنس‌گرایانه انجام‌شده در خارج از کشور را به رسمیت می‌شناسد. قبرس در کنار پراگ در رتبه نخست یا دوم مقصد ازدواج مدنی اسرائیلی‌ها جای دارد.

## همکاری نظامی و دفاعی
در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ آوی دیختر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، و النی ماورو، وزیر کشور قبرس، تفاهم‌نامه‌ای دربارهٔ حفاظت متقابل و یاری‌رسانی هنگام فاجعه و حمایت از غیرنظامیان امضا کردند.

در ژوئن ۲۰۱۸ آویگدور لیبرمن به‌عنوان وزیر دفاع اسرائیل از قبرس بازدید کرد و با نیکوس آناستاسیادس دیدار نمود. وی سپس با پانوس کامنوس، وزیر دفاع یونان، و ساواس آنگلیدیس، وزیر دفاع قبرس، در نشست سه‌جانبه دفاعی شرکت کرد.

در آغاز اکتبر ۲۰۱۹ وزارت دفاع قبرس در بحبوحه تشدید تنش با ترکیه بر سر «درگیری گازی» چهار پهپاد از شرکت اسرائیلی ایروناتیکس دیفنس سیستمز به ارزش ۱۳ میلیون یورو خریداری کرد.

## همکاری فرهنگی و آموزشی
در اوت ۲۰۱۲ دو کشور پیمان همکاری‌ای امضا کردند که به موجب آن پایگاه داده‌ای از یافته‌های بی‌شمار باستان‌شناسی در اسرائیل و قبرس ایجاد شد. در ۱۸ مه ۲۰۱۳ رویدادهای ویژه فرهنگی و هنری اسرائیلی در ساختمان نوین تئاتر نیکوزیا برای قبرسی‌ها برگزار شد.

در ژوئن ۲۰۱۶ قبرس و اسرائیل برنامه سه‌ساله همکاری فرهنگی، آموزشی و علمی (۲۰۱۶–۲۰۱۹) را در جریان سفر رسمی کوستاس کادیس، وزیر آموزش و فرهنگ قبرس، به اسرائیل امضا کردند. هر دو وزیر بر لزوم تقویت همکاری به‌ویژه در آموزش عالی تأکید ورزیدند.

باشگاه کشتیرانی اسرائیل و باشگاه بادبانی فاماگوستا نخستین «رگاتای قبرسی-اسرائیلی» را از ۱ تا ۴ اکتبر ۲۰۱۲ از لارناکا تا تل‌آویو سازمان‌دهی کردند.

در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۴ شش شناگر اسرائیلی با شنا از قبرس تا اسرائیل به فاصله ۳۸۰ کیلومتر رکورد جهانی شنای آزاد را شکستند.

## بهداشت و درمان
در ژانویه ۲۰۲۱ نیکوس آناستاسیادس از دولت اسرائیل درخواست کرد شماری دُز واکسن کرونا به قبرس منتقل کند و وزارت امور خارجه اسرائیل بررسی این درخواست را آغاز نمود.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سفارت قبرس در تل‌آویو

رده:روابط اسرائیل و قبرس
رده:روابط دوجانبه قبرس
رده:روابط دوجانبه اسرائیل