۵=۲+۲ (جرج اورول)

**۵=۲+۲** یا **دو بعلاوه دو می‌شود پنج** یک محاسبه نادرست ریاضی است که به عنوان مثالی از یک خطای منطقی ساده استفاده می‌شود. نادرستی آن برای هر آشنای با حساب پایه آشکار است. این عبارت از سال ۱۷۲۸ در زمینه‌های مختلف استفاده شده‌است و بیشتر از سال ۱۹۴۹ یعنی از انتشار رمان ویران‌شهر با عنوان «۱۹۸۴» نوشته جورج اورول شناخته می‌شود.

به عنوان یک درون‌مایه و موضوع در هنر، شعار ضد روشنفکری ۵=۲+۲ به پیش از اورول برمی‌گردد و ادبیاتی مانند «دو و دو می‌شود پنج» ('دو و دو می‌شود پنج') را که در سال 1895 توسط آلفونز آله نوشته شده است، به وجود آورده است که مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه پوچ‌گرا است. و مانیفست هنری تصویرگرایی 1920 با عنوان «۵=۲+۲» نوشته شاعر وادیم شرشنویچ را به وجود آورده است.

## حقیقت خود-بدیهی و دروغ خود-بدیهی

یوهان ویگاند در اثبات حقیقت دنیویِ حقیقت بدیهیِ ۴=۲+۲ در کتاب «در باب خنثی و مادیات» (۱۶۵۲) گفت: «اینکه دو ضربدر دو می‌شود چهار؛ هیچ انسانی نمی‌تواند قانوناً در آن شک کند زیرا این شیوۀ شناخت در ذات انسان حک شده است.»

در نمایشنامه کمدی آداب و رسوم دون ژوان یا «ضیافت سنگ» (۱۶۶۵) اثر مولیر، از لیبرتین قهرمان، دون ژوان، پرسیده می‌شود: به چه ارزش‌هایی اعتقاد دارد؟ او پاسخ می‌دهد: به «دو بعلاوه دو می‌شود چهار» باور دارد.

در سده هجدهم، نادرستی بدیهیِ ۵=۲+۲ در «دانشنامه، یا فرهنگ جامع هنر و علوم» (۱۷۲۸) توسط افرایم چمبرز، اثبات شد: «بنابراین، گزاره‌ای «پوچ» خواهد بود که تأیید کند دو بعلاوه دو می‌شود پنج؛ یا انکار کند که مجموع آنها می‌شوند چهار.»

در سال ۱۷۷۹، ساموئل جانسون نیز به همین ترتیب گفت: «شما ممکن است دلیلی داشته باشید که چرا دو بعلاوه دو می‌شود پنج ولی همچنان می‌شود چهار.»

در سده نوزدهم، لرد بایرون در نامه‌ای شخصی به همسر آینده‌اش، بانو بایرون گفت: «من می‌دانم که دو بعلاوه دو می‌شود چهار - و اگر می‌توانستم خوشحال می‌شدم که آن را ثابت کنم - اگرچه باید بگویم اگر با هر روشی می‌توانستم دو بعلاوه دو را به "پنج" تبدیل کنم، لذت بسیار بیشتری به من می‌داد.»

در داستان «شاهزاده آیدا» (۱۸۸۴) اثر گیلبرت و سالیوان، پرنسس اظهار می‌کند:
::«آن آدم کوته‌بین و سطحی‌نگر هنوز هم معتقد است / که دو به اضافه دو می‌شود چهار! چرا، می‌توانیم ثابت کنیم. / برای ما زنان - که در خانه کار می‌کنیم - / دو بعلاوه دو می‌شود: پنج یا سه یا هفت؛ / یا اگر لازم باشد: بیست و پنج!»

## سیاست، ادبیات، تبلیغات
### فرانسه
در اواخر سده هجدهم، در جزوه «طبقه سوم چیست؟» (۱۷۸۹)، در مورد انکار قانونی حقوق سیاسی اکثریت مردم عادی فرانسه، امانوئل ژزف سیس گفت: «در نتیجه، اگر ادعا شود که طبق قانون اساسی فرانسه، ۲۰۰۰۰۰ نفر، از ۲۶ میلیون شهروند، دو سوم اراده عمومی را تشکیل می‌دهند، تنها یک نظر می‌توان داد: این ادعا این است که دو بعلاوه دو می‌شود پنج.»

سیِس با استفاده از منطق غیرمنطقی «دو بعلاوه دو می‌شود پنج»، عوام‌فریبی از طبقات عمومی را به خاطر اختصاص قدرت رأی نامتناسب به اقلیت‌های سیاسی فرانسه - روحانیون (طبقه اول) و نجیب‌زادگان (طبقه دوم) - در رابطه با طبقه سوم، اکثریت عددی و سیاسی شهروندان فرانسه مسخره کرد.

در سده نوزدهم، در رمان «سرافیتا» (۱۸۳۴)، در مورد ماهیت دوجنسیتی، انوره دو بالزاک گفت:

در جزوه «ناپلئون کوچک» (۱۸۵۲)، درباره محدودیت‌های امپراتوری دوم فرانسه (۱۸۵۲-۱۸۷۰)، مانند حمایت سیاسی اکثریت از «کودتای» سلطنت‌طلبان که ناپلئون سوم (۱۸۵۲-۱۸۷۰) را به قدرت رساند و کنار گذاشتن ارزش‌های لیبرال که انقلاب ضد سلطنت‌طلبی را شکل داد، توسط مردم فرانسه از سیاست ملی، ویکتور هوگو گفت:
::«حالا، هفت میلیون و پانصد هزار رأی جمع کنید تا اعلام کنید: دو بعلاوه دو می‌شود پنج، خط مستقیم طولانی‌ترین راه است، کل از جزء خود کمتر است؛ اگر این را با هشت میلیون، ده میلیون، صد میلیون رأی اعلام کنید، یک قدم هم جلو نرفته‌اید.»

در ''طاعون'' (۱۹۴۷)، فیلسوف فرانسوی آلبر کامو اعلام کرد: زمان‌هایی در تاریخ فرارسیده است که کسانی که جرات می‌کردند بگویند: ۴=۲+۲ به جای ۵=۲+۲، به مرگ محکوم می‌شدند.

### روسیه

در اواخر سده نوزدهم، مطبوعات روسیه از عبارت ۵=۲+۲ برای توصیف سردرگمی اخلاقی ناشی از زوال اجتماعی در آغاز سده بیستم استفاده می‌کردند زیرا خشونت سیاسی بخش عمده‌ای از مبارزه ایدئولوژیک میان طرفداران دموکراسی اومانیستی و مدافعان استبداد تزاری در روسیه را مشخص می‌کرد. میخائیل باکونین در کتاب «واکنش در آلمان» (۱۸۴۲)، نوشت: سازش‌های سیاسی اثبات‌گرایان فرانسوی، در آغاز انقلاب ژوئیه (۱۸۳۰)، میانه‌روی آنها را تأیید کرد: «چپ می‌گوید: ۲ ضربدر ۲ می‌شود ۴؛ راست می‌گوید: ۲ ضربدر ۲ می‌شود ۶؛ و میانه‌رو می‌گوید: ۲ ضربدر ۲ می‌شود ۵».

در «یادداشت‌های زیرزمینی» (۱۸۶۴) اثر فئودور داستایوفسکی، شخصیت اصلی ناشناس، نادرستیِ «دو بعلاوه دو می‌شود پنج» را می‌پذیرد و پیامدهای (هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی) رد حقیقتِ «دو ضربدر دو می‌شود چهار»، را بررسی می‌کند و پیشنهاد می‌دهد روشنفکری اراده آزاد - توانایی ذاتی انسان برای انتخاب یا رد منطق و غیرمنطق - توانایی شناختی است که بشریت را انسان می‌سازد:
:: «من اعتراف می‌کنم که دو ضربدر دو می‌شود چهار چیز فوق‌العاده‌ای است ولی اگر قرار باشد به هر چیزی بها دهیم، دو ضربدر دو می‌شود پنج، گاهی چیز بسیار جذابی نیز هست.»

در ویگنت ادبی «دعا» (۱۸۸۱)، ایوان تورگنیف گفت: «هرچه انسان برای آن دعا کند، برای معجزه دعا می‌کند. هر دعایی به این خلاصه می‌شود: «خدای بزرگ، عطا کن که دو برابر دو تا نشود چهار تا».» باکونین در «خدا و دولت» (۱۸۸۲)، دئیسم را رد کرد:
::«یک سس سرکه فلسفی از متضادترین سیستم‌ها را تصور کنید، ترکیبی از آبای کلیسا، فیلسوفان مدرسی، دکارت و بلز پاسکال، ایمانوئل کانت و روانشناسان اسکاتلندی، همه اینها روبنایی بر ایده‌های الهی و ذاتی افلاطون هستند و با لایه‌ای از درون‌ماندگاری هگلی پوشیده شده‌اند، که البته با جهلی تحقیرآمیز و در عین حال کامل از علوم طبیعی همراه است، و همانطور که دو ضربدر دو می‌شود پنج، وجود یک خدای شخصی را اثبات می‌کند.»

علاوه بر این، شعار «دو بعلاوه دو می‌شود پنج»، عنوان مجموعه داستان‌های کوتاه پوچ‌گرایانه با عنوان «دو و دو می‌شود پنج»، ۱۸۹۵، نوشته آلفونز آله است؛ و مانیفست هنری تصویرگرایی ۱۹۲۰ با عنوان «۵=۲+۲» نوشته شاعر وادیم شرشنویچ را به وجود آورده است.

در سال ۱۹۳۱، هنرمند گومینر، یاکوو مویسویچ از برنامه تولید کوتاه شده استالین برای اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی با یک پوستر تبلیغاتی که "حساب یک طرح جایگزین: ۲+۲ بعلاوه اشتیاق کارگران =۵" را اعلام می‌کرد، پس از اعلام استالین، در سال ۱۹۳۰، مبنی بر اینکه برنامه پنج-ساله اول شوروی (۱۹۲۸-۱۹۳۳) در سال ۱۹۳۲، در مدت چهار سال، تکمیل خواهد شد، حمایت کرد.

## کاربرد معاصر

در کتاب "فرقه آماتورها: چگونه اینترنت امروزی فرهنگ ما را می‌کشد" (۲۰۰۷)، منتقد رسانه‌ای اندرو کین از شعار "دو بعلاوه دو می‌شود پنج" برای انتقاد از سیاست ویکی‌پدیا استفاده می‌کند که به هر کاربری اجازه ویرایش دانشنامه را می‌دهد. — اینکه اشتیاق آماتورها برای محتوای تولیدی کاربران، تولید جمعی و وب ۲.۰ فناوری منجر به ایجاد یک دانشنامه دانش عمومی می‌شود، و نه یک دانشنامه دانش تخصصی؛ اینکه "خرد جمعی" آنچه را تحریف خواهد کرد که جامعه حقیقت می‌داند.

در سال ۲۰۲۰، پس از اظهارات دانشجوی دکترای آمار زیستی، کریم کار، بحثی در رسانه‌های اجتماعی درگرفت: "اگر کسی بگوید ۵=۲+۲، پاسخ صحیح این است که 'تعاریف و اصول شما چیست؟' نه غر زدن در مورد زوال تمدن غرب".

## پانویس

## پیوند به بیرون
* "دو به علاوه دو مساوی است با قرمز"، مجله "تایم"، دوشنبه، 30 ژوئن 1947
* مور، دارسی (2020). 2+2=. تنوع متنی این جمله را در آثار اورول مورد بحث قرار می‌دهد.

رده:عناصر تخیلی معرفی‌شده در ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:رمان ۱۹۸۴
رده:کنترل ذهن
رده:ارتباط نادرست‌ها
رده:جمع
رده:گفتاوردهای ادبیات
رده:شبه‌ریاضیات