کدنه

**کدنه** (، همچنین شناخته‌شده با نام **کدنا**) روستایی فلسطینی عرب‌نشین بود که بر دامنه‌های شمال غربی کوه‌های الخلیل و در فاصلهٔ نزدیک به ۲۵ کیلومتری الخلیل و در ارتفاع ۲۵۰ متری از سطح دریا قرار داشت. زمین‌های این روستا ۱۵٬۷۴۴ دونوم وسعت داشت و دربرگیرندهٔ باغ‌های زیتون، کشتزارهای غلات و چراگاه‌ها بود. در سمت غربی آن دشت‌های حاصلخیزی به نام «سهل غزال» گسترده شده بود و در حاشیهٔ جنوبی آن زمین‌های جنگلی با درختان پسته وحشی و خرنوب وجود داشت. چشمه‌های طبیعی و آب‌انبارها آب آشامیدنی روستا را تأمین می‌کردند.

کدنه در دوران صلیبیون به نام «کدنا» شناخته می‌شد و بقایای دژ، پایه‌های ساختمان‌های قدیمی، غارهای مسکونی و آب‌انبارها در آن یافت شده بود. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۲ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۸ توسط تیپ گیواتی ارتش اسرائیل در چارچوب عملیات یوآو مورد حمله قرار گرفت و ساکنان آن آواره شدند. پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ضمیمه شد و در سال ۱۹۵۵ کیبوتص بیت نیر بر زمین‌های غربی روستا بنا گردید.

## پیشینه
کدنه در دوران صلیبیون با نام «کدنا» شناخته می‌شد. این روستا بقایای یک دژ، پایه‌های ساختمان‌ها، غارهایی که پیش‌تر مسکونی بودند و آب‌انبارهایی را در خود داشت. نزدیک به شش «خربه» نیز در پیرامون آن قرار داشت. بقایای یک ساختمان مستحکم از دوران صلیبیون که احتمالاً نوعی تالار-خانه بوده، هنوز هم پابرجاست.

### دوره عثمانی

در سال ۱۸۳۸ در دوران حکومت امپراتوری عثمانی، ادوارد رابینسون کدنه را روستایی کوچک و مسلمان‌نشین در بخش غزه توصیف کرد. او همچنین بقایای یک ساختمان بزرگ باستانی را دید که دیوار غربی آن هنوز برپا بود و نزدیک به ۴۶ متر درازا داشت و از سنگ‌های بزرگ ساخته شده بود.

در سال ۱۸۶۳ کاوشگر فرانسوی ویکتور گرن جمعیت کدنه را پانصد نفر برآورد کرد. او روستا را بر تپه‌ای توصیف کرد که قلهٔ آن سنگلاخ و دامنه‌هایش پوشیده از درختان زیتون و انجیر و میان آن‌ها کشت تنباکو بود. بر بلندترین نقطهٔ تپه بقایای دژی کهن به درازای شصت گام و پهنای پنجاه‌وهفت گام دیده می‌شد. گرن ردیف‌های پایینی سنگ‌ها را کهن و احتمالاً بیزانسی و لایه‌های بالایی را نوتر دانست.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ میلادی ۱۲ خانه و ۴۰ نفر جمعیت (تنها مردان) را ثبت کرده بود. در سال ۱۸۸۳ «بررسی فلسطین غربی» صندوق اکتشاف فلسطین کدنه را روستایی کوچک بر تپه‌ای کوتاه و پیرامون آن را درختان زیتون توصیف کرد که دیوارهای دژ صلیبی از میان روستا سر برآورده بود.

در سال ۱۸۹۶ جمعیت کدنه نزدیک به ۲۲۸ نفر برآورد شد.

### خاندان‌ها و ساختار اجتماعی
خاندان اصلی کدنه خانوادهٔ الشدفان بود که روایت‌های شفاهی دربارهٔ تبار خود و پیوندشان با منطقهٔ گسترده‌تر الخلیل و نیز خاطرات مقاومت در برابر صلیبیون و عثمانیان را نگه داشته بودند. گواهی‌هایی که در مهاجرت گردآوری شده، کدنه را روستایی همبسته توصیف می‌کند که دارای مهمان‌خانه‌های سنتی (مضافه) و جشن‌های فصلی وابسته به برداشت زیتون بود.

### دوره قیمومت بریتانیا

بر پایهٔ سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، کدنه جمعیتی یکسره مسلمان و برابر با ۲۸۱ نفر داشت. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۵۳ نفر رسید.

بر اساس آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت کدنه ۴۵۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند و ۱۵٬۷۴۴ دونوم زمین در اختیار داشتند. از این میزان ۸۲۵ دونوم باغ و زمین آبی، ۶٬۵۰۵ دونوم کشتزار غلات و ۱۵ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.

روایت‌های شفاهی نشان می‌دهد که تا دهه ۱۹۴۰ کدنه چندین مغازه و یک دبستان داشت و باغ‌های گسترده زیتون ستون اصلی اقتصاد روستا را تشکیل می‌داد.

### مالکیت زمین
بر پایهٔ آمار رسمی، فلسطینیان ۱۱٬۶۰۷ دونوم از زمین‌های روستا را در مالکیت داشتند؛ صهیونیست‌ها هیچ زمینی نداشتند و ۴٬۱۳۷ دونوم نیز زمین مشاع بود که مجموع آن ۱۵٬۷۴۴ دونوم می‌شد.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، نیروهای اسرائیلی تیپ گیواتی به فرماندهی ایگال آلون در چارچوب عملیات یوآو در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸ به روستا یورش بردند. هرچند داوطلبانی از ارتش آزادی‌بخش عرب، اخوان‌المسلمین مصر و نیروهای محلی از روستا دفاع می‌کردند، نیروهای اسرائیلی بر آن چیره شدند و ساکنان روستا گریختند. بنی موریس گزارش می‌دهد که کدنه یکی از چندین روستا از جمله زکرین، رعنا، دیر الدبان و عجور بود که بیشتر مردمشان پیش از رسیدن تیپ گیواتی گریخته بودند؛ اما آنان که مانده بودند به سوی شرق اخراج شدند.

گواهی‌های محلی نشان می‌دهد که نبرد پایانی کدنه چندین ساعت به درازا کشید و مدافعان با تفنگ و چند مسلسل کوشیدند جلوی یگان‌های زرهی اسرائیل را بگیرند. روایت‌های شفاهی دست‌کم ۱۷ روستایی و داوطلب کشته‌شده در نبرد را نام می‌برند، از جمله اعضای خاندان‌های الشدفان و ابوعطوان که بعدها در روایت‌های پناهندگان به عنوان «شهدای کدنه» یاد شدند. بازماندگان توصیف کردند که شب‌هنگام به سوی کوه‌های الخلیل گریختند و کودکان و سالمندان را بر الاغ حمل می‌کردند و سرانجام به روستاهای صوریف و دورا رسیدند و سپس در اردوگاه‌ها پراکنده شدند.

پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ضمیمه شد و کیبوتص بیت نیر در سال ۱۹۵۵ در غرب محل روستا بر زمین‌هایی که به روستا تعلق داشت بنا گردید. بازماندگان خاندان‌های کدنه، به‌ویژه الشدفان، در اردوگاه‌های پناهندگی مانند الفوار و العروب ساکن شدند و برخی دیگر به الخلیل و امان مهاجرت کردند.

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، در سال ۱۹۹۲ بقایای روستا را چنین توصیف کرد: «خانه‌ها به ویرانه‌هایی هموارشده بدل شده‌اند که زیر پوشش گیاهان وحشی پنهان‌اند. سنگ‌هایی را می‌توان دید که حصار باغچه‌های خانه‌ها بوده‌اند. کاکتوس، خرنوب، انجیر و زیتون بر این محل می‌رویند.»

### روایت‌های شفاهی و حافظه جمعی
ساکنان پیشین کدنه روایت‌های شفاهی مفصلی از روستای خود را حفظ کردند. گواهی‌هایی که در اردن و منطقه الخلیل گردآوری شده، روستا را «دژی در مرز» می‌نامند و ویرانه‌های قلعه صلیبی را نمادی از پایداری می‌دانند. بزرگان روستا جشن‌های فصلی از جمله جشن برداشت زیتون همراه با سرودهای سنتی (عتابا و میجنا) و بهره‌گیری مشترک از خرمنگاه بزرگ (بیدر) در ورودی روستا را بازمی‌گفتند.

خاطرهٔ ۱۹۴۸ در روایت‌های شفاهی نقشی محوری داشت. زنان از آتش زدن انبارهای غله پیش از رفتن سخن گفتند تا «دشمن از نان ما نخورد» و مردان از سوگندهایشان برای بازگشت پس از پایان جنگ یاد کردند. در اردوگاه‌های پناهندگی، داستان کدنه از راه گردهمایی‌های خانوادگی، قصه‌گویی و یادبودهای سالانه انتقال یافت. خاندان الشدفان شجره‌نامه‌هایی تنظیم کرد که بازماندگان امروزی را در فلسطین و اردن به زمین‌های نیاکانی‌شان پیوند می‌دهد.

کدنه همچنان نقطهٔ ارجاعی در حافظه جمعی فلسطینی باقی مانده‌است. انجمن‌های پناهندگان در الخلیل و امان از راه پروژه‌های میراث شفاهی، انتشارات و جشنواره‌های فرهنگی یاد این روستا را زنده نگه می‌دارند. اعضای پراکنده نیز اسنادی مانند سندهای مالکیت زمین و عکس‌ها را حفظ کرده‌اند که در ادعاهای مالکیت و کارهای میراث فرهنگی به کار می‌روند. امروزه ویرانه‌های دژ صلیبی در کنار درختان انجیر، خرنوب و بوته‌های کاکتوس نشانگر روستای ویران‌شده هستند و زمین‌های آن بخشی از پارک بریتانیا در اسرائیل کنونی را تشکیل می‌دهد.

## جمعیت
جمعیت کدنه در طول زمان به شرح زیر تغییر کرد:

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* al-Shadfān, Ziyād Muḥammad ʿAbd al-Fattāḥ (2025). *Kudna, Āl al-Shadfān: al-Waṭan wa-l-Judhūr*. Amman: Author.

## پیوند به بیرون
* Welcome To Kudna, District of Hebron
* Kudna، ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده