اثر رژ لب

**اثر رژ لب** (به انگلیسی: Lipstick effect) یک نظریه در اقتصاد و روان‌شناسی مصرف‌کننده است که بیان می‌دارد در دوران رکود اقتصادی یا بحران‌های مالی، در حالی که مصرف‌کنندگان تمایل به کاهش شدید هزینه‌های مربوط به کالاهای لوکس گران‌قیمت (مانند اتومبیل‌های لوکس، تعطیلات گران یا جواهرات) دارند، هزینه‌های خود را بر روی کالاهای لوکسِ کوچک و مقرون‌به‌صرفه (مانند رژ لب، لوازم آرایشی گران‌قیمت یا شکلات‌های خاص) حفظ کرده یا حتی افزایش می‌دهند.

این نظریه فرض می‌کند که این خریدها به عنوان یک مکانیسم روان‌شناختیِ «لذت مقرون‌به‌صرفه» عمل می‌کنند. در دورانی که مصرف‌کنندگان با عدم اطمینان اقتصادی و کاهش قدرت خرید مواجه هستند، این خریدهای کوچک به آن‌ها اجازه می‌دهد تا بدون ایجاد فشار مالی قابل توجه، حس *تجمل*، عزت نفس و کنترل بر زندگی خود را به طور موقت بازیابی کنند.

## توضیحات
نظریه اثر رژ لب بیان می‌کند که در دوران بحران‌های اقتصادی، مصرف‌کنندگان به جای صرف هزینه برای کالاهای لوکس بزرگ و گران‌قیمت، به خرید کالاهای لوکس کوچک‌تر و ارزان‌تر روی می‌آورند. برای نمونه، به جای خرید کیف‌های گران یا کت‌های خز، ممکن است رژ لب یا دیگر لوازم آرایشی لوکس بخرند. اساس این فرضیه آن است که برخی افراد حتی در شرایط نامطلوب اقتصادی، همچنان تمایل به خرید کالاهای لوکس دارند، اما انتخابشان به سمت محصولاتی با هزینه کمتر تغییر می‌کند. کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان به آینده اقتصادی باعث می‌شود آن‌ها به سراغ محصولاتی بروند که فشار کمتری بر بودجه‌شان وارد کند. این الگو تنها به لوازم آرایشی محدود نمی‌شود و می‌تواند شامل خرید کالاهای کوچک‌تر و گران‌قیمت دیگر، مانند انواع خاصی از نوشیدنی‌ها یا ابزارهای الکترونیکی نیز باشد.

## تاریخچه
جولیت شور در کتاب *آمریکایی ولخرج* توضیح می‌دهد که مصرف‌کنندگان در شرایط خاص تمایل دارند رژ لب‌های گران‌تر و شناخته‌شده‌تری مانند شنل را انتخاب کنند، به‌ویژه برای استفاده در جمع، در حالی که برندهای ارزان‌تر و کم‌اعتبارتر بیشتر در محیط خصوصی مثل حمام به کار می‌روند. لئونارد لودر، رئیس شرکت استه لودر، این تغییر الگوی خرید را نشانه‌ای از کاهش تمایل به خرید لباس‌های گران دانست. او اشاره کرد که پس از حملات تروریستی سال ۲۰۰۱، فروش رژ لب در تمام برندهای استه لودر افزایش چشمگیری داشت. به گفته او، در سه‌ماهه پایانی همان سال، فروش رژ لب در سراسر آمریکا ۱۱ درصد رشد کرد؛ روندی که یادآور افزایش ۲۵ درصدی فروش لوازم آرایشی در دوران رکود بزرگ بود. لودر بر همین اساس ادعا کرد که فروش رژ لب می‌تواند به عنوان یک شاخص اقتصادی در نظر گرفته شود؛ به این معنا که تقاضای بیشتر برای لوازم آرایشی، به‌ویژه رژ لب، معمولاً با افت سلامت اقتصادی جامعه همزمان است.

### آزمایش
رکودهای اقتصادی بعدی، به‌ویژه رکود مالی اواخر دهه ۲۰۰۰، شواهدی متناقض با ادعاهای لادر ارائه دادند؛ چراکه برخلاف پیش‌بینی او، فروش رژ لب در این دوره همگام با کاهش فعالیت‌های اقتصادی افت کرد. در مقابل، افزایش فروش رژ لب بیشتر در زمان‌هایی مشاهده شد که اقتصاد در حال رشد بوده است. به همین دلیل، اعتبار شاخص رژ لب به عنوان یک شاخص اقتصادی چندان قابل اتکا نیست. همچنین رشد چشمگیر فروش لوازم آرایشی در سال ۲۰۰۱ بیشتر به محبوبیت روزافزون برندهایی نسبت داده می‌شود که با نام و طراحی افراد مشهور عرضه می‌شدند تا به شرایط رکودی اقتصاد.

## میراث
در دههٔ ۲۰۱۰، با گسترش مد آرایش ناخن در کشورهای انگلیسی‌زبان و حتی مناطقی چون ژاپن و فیلیپین، بسیاری از رسانه‌ها گزارش دادند که لاک ناخن جایگزین رژ لب شده و در دوران رکود اقتصادی به‌عنوان اصلی‌ترین کالای مقرون‌به‌صرفه برای زنان، در برابر خریدهای گران‌تری مانند کیف و کفش مطرح شده است. همین موضوع باعث شد که بحث دربارهٔ *شاخص [[لاک ناخن]]* شکل بگیرد. روند مشابهی نیز در جریان همه‌گیری ویروس کرونا دیده شد؛ زمانی که استفادهٔ اجباری از ماسک‌های صورت باعث کاهش مصرف رژ لب گردید و در عوض، خرید لوازم آرایش چشم افزایش یافت، به‌گونه‌ای که اصطلاح *شاخص [[ریمل]]* مطرح شد.

## جستارهای وابسته
* شاخص لباس زیر مردانه
* شاخص بیگ مک
* شاخص طول دامن

## منابع
رده:اثرات اقتصادی
رده:لوازم آرایشی