شکار با عقاب

بندانگشتی|300x300پیکسل|شاهین‌بانان در مغولستان در حال شکار روباه با عقاب طلایی، قبل از سال ۱۹۳۲
**شکار با عقاب** (شکار عقاب) نوعی سنتی از شاهین‌داری است که در سراسر استپ اوراسیا یافت می‌شود و توسط مردمان خیتان و ترک باستان انجام می‌شده است. امروزه این کار توسط قزاق‌ها و قرقیزها در قزاقستان و قرقیزستان امروزی و همچنین مهاجران در بایان-اولگی، مغولستان و سین کیانگ، چین انجام می‌شود. اگرچه این افراد بیشتر به خاطر شکار با عقاب‌های طلایی مشهور هستند، اما به آموزش شاهین‌های شمالی اوراسیا، شاهین‌های تیزپر، شاهین‌های بالابان و موارد دیگر نیز معروف هستند.

## اصطلاحات
بندانگشتی|جشنواره عقاب طلایی در مغولستان
در هر دو زبان قزاقی و قرقیزی، اصطلاحات جداگانه‌ای برای کسانی که با پرندگان شکاری به‌طور کلی شکار می‌کنند و کسانی که با عقاب شکار می‌کنند، وجود دارد.

در زبان قزاقی، هر دو کلمه *قوش‌بگی* و *سایاتشی* به‌طور کلی به شاهین‌بانان اشاره دارند. *قوش‌بگی* از کلمات *قوش* ("پرنده") و *بک* ("ارباب") گرفته شده است، بنابراین به معنای واقعی کلمه به عنوان "ارباب پرندگان" ترجمه می‌شود. در ترکی باستان، *کوش‌بگی* عنوانی بود که برای محترم‌ترین مشاوران خان استفاده می‌شد و نشان دهنده نقش ارزشمند شاهین‌بان دربار بود. *سایاتشی* از کلمه *سایات* ("شاهین‌پروری") و پسوند *-* گرفته شده است که برای عناوین حرفه‌ای در زبان‌های ترکی استفاده می‌شود. کلمه قزاقی برای شاهین‌بانانی که با عقاب شکار می‌کنند، *بورکیتشی*، از *بورکیت* ("عقاب طلایی") است، در حالی که کلمه کسانی که از شاهین استفاده می‌کنند، *قارشیغاشی*، از *قارشیغا* ("شاهین") است.

در زبان قرقیزی، کلمه عمومی برای شاهین‌بانان، *مونوشکور (münüshkör*) است. شاهین‌بانی که به‌طور خاص با عقاب‌ها شکار می‌کند، *بورکچو (bürkütchü*) نامیده می‌شود که از *بورکوت* ("عقاب طلایی") گرفته شده است.

## تاریخچه
بندانگشتی|تصویرسازی دهه ۱۸۷۰ از بازداران عقاب طلایی در قزاقستان

### گوک‌ترک‌ها
در ترکی باستان، کوش بگی عنوانی بود که برای محترم‌ترین مشاوران خان استفاده می‌شد و نشان دهنده نقش ارزشمند بازدار دربار بود.

### خیتان‌ها
[بندانگشتی|نقاشی [دودمان سونگ|سلسله سونگ از شکارچیان عقاب خیتان سوار بر اسب، قرن دهم]]
در سال‌های ۹۳۶ تا ۹۴۵ میلادی، خیتان‌ها، قومی کوچ‌نشین از منچوری که به زبانی شبه‌مغولی صحبت می‌کردند، بخشی از شمال چین را فتح کردند. در سال ۹۶۰ میلادی، چین توسط سلسله سونگ فتح شد. از همان ابتدا، سلسله سونگ قادر به کنترل کامل خیتان‌ها که بخش زیادی از فرهنگ چینی را جذب کرده بودند، نبود. در طول حکومت ۳۰۰ ساله خود بر چین، سلسله سونگ مجبور بود به خیتان‌ها خراج بپردازد تا آنها را از فتح قلمروهای بیشتر سلسله سونگ بازدارد. با وجود این واقعیت که خیتان‌ها فرهنگ چینی را جذب کردند، بسیاری از سنت‌های کوچ‌نشینی، از جمله شکار با عقاب، را حفظ کردند.

### قرقیز
در سال ۱۲۰۷، عشایر قرقیز تسلیم جوچی، پسر چنگیز خان، شدند. تحت حکومت مغول‌ها، قرقیزها فرهنگ عشایری و همچنین سنت‌های شکار با عقاب و شاهین را حفظ کردند. باستان‌شناسان قدمت شکار با شاهین در آسیای مرکزی را به هزاره اول یا دوم پیش از میلاد مسیح برمی‌گردانند.

### قزاق‌ها در مغولستان
[چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|شکارچی عقاب [مردم قزاق|قزاق در پارک ملی آلتای تاوان بوگد مغولستان .]]
در دوران کمونیستی در قزاقستان، بسیاری از قزاق‌ها برای جلوگیری از مجبور شدن به ترک سبک زندگی عشایری خود و فرستاده شدن به مزارع اشتراکی، به مغولستان گریختند. آنها در استان بایان-اولگی ساکن شدند و سنت شکار با عقاب را با خود به آنجا آوردند. تخمین زده می‌شود که ۲۵۰ شکارچی عقاب در بایان-اولگی، که در کوه‌های آلتای در غرب مغولستان واقع شده است، وجود دارد. رسم شاهین‌داری آنها شامل شکار با عقاب‌های طلایی سوار بر اسب است و آنها عمدتاً روباه‌های قرمز و روباه‌های کرساک را شکار می‌کنند. آنها در ماه‌های سرد زمستان که دیدن روباه‌های طلایی رنگ در پس زمینه برف آسان‌تر است، از عقاب‌ها برای شکار روباه و خرگوش استفاده می‌کنند. هر ساله در ماه اکتبر، آداب شکار عقاب قزاق در جشنواره سالانه عقاب طلایی به نمایش گذاشته می‌شود. اگرچه دولت قزاقستان تلاش‌هایی برای جذب تمرین‌کنندگان این سنت‌های قزاق به قزاقستان انجام داده است، اما اکثر قزاق‌ها در مغولستان باقی مانده‌اند.

## جستارهای وابسته
* شاهین‌بانی
* جنگ‌های گوریو-خیتان
* استپ قزاقستان
* قرقیزستان
* تاریخ مغولستان
* شکار گرگ

## منابع

## برای مطالعهٔ بیشتر
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* مقاله‌ای در مورد شکار عقاب در قرقیزستان به همراه تصاویر
* مقاله شکار عقاب آلتایی 
* جشنواره عقاب طلایی
* عشایر مغولستان با استفاده از عقاب‌های طلایی به شکار گرگ‌ها می‌روند

رده:بازداری
رده:فرهنگ آسیای مرکزی
رده:فرهنگ قرقیزستان
رده:فرهنگ قرقیزها
رده:فرهنگ قزاقستان