فهرست شخصیت‌ها و نام‌های یادشده در قرآن

**فهرست شخصیت‌ها و نام‌های یادشده در قرآن** فهرستی است از نام‌ها، شخصیت‌ها و موجوداتی که در قرآن از آن‌ها یاد شده‌است. این فهرست دربرگیرندهٔ نام الله، فرشتگان، جنیان، پیامبران، انسان‌های نیک و بد و نیز گروه‌ها و قوم‌هایی است که در آیات قرآن نام‌شان آمده یا به آن‌ها اشاره شده‌است.

قرآن به‌عنوان کتاب مقدس مسلمانان، شمار بسیاری از شخصیت‌های تاریخی و دینی را نام می‌برد که بسیاری از آن‌ها در کتاب مقدس یهودی و مسیحی نیز حضور دارند. پیامبرانی مانند موسی (۱۳۶ بار)، ابراهیم (۶۹ بار) و نوح (۴۳ بار) از پربسامدترین نام‌های یادشده در قرآن هستند. افزون بر پیامبران، قرآن از فرشتگان، شیاطین، جانوران و گروه‌های انسانی گوناگونی نیز یاد کرده‌است.

## خداوند
* **[[خدا در اسلام|الله]]** («خدا»)
** نام‌ها و صفات خدا در قرآن

## فرشتگان
**ملائکه** (، فرشتگان):

### فرشتگان دوزخ
* مالک — نگهبان دوزخ
* **زبانیه** () — فرشتگان عذاب

### فرشتگان مقرب
* **[[جبرئیل]]** — فرشتهٔ وحی و سرفرشته
** **الروح** () — «روح»
** **الروح الامین** () — «روح امین»
** **روح القدس** () — «روح‌القدس»
* **فرشتهٔ صور** — (اسرافیل یا رفائیل)
* **ملک‌الموت** () — فرشتهٔ مرگ (عزرائیل)
* **[[میکائیل]]**

### دیگر فرشتگان
* حاملان عرش
* هاروت و ماروت
* **کِرامًا کاتبین** () — فرشتگان نویسنده

## جنیان
**[[جن]]**:
* **عفریت** — (۲۷:۳۹)
* **جان** — نوعی از جن
* **[[قرین]]** — (۴۳:۳۶–۳۸؛ ۵۰:۲۳–۲۷)

## شیاطین
**شیاطین** (، دیوها):
* **[[ابلیس]]** — شیطان بزرگ (۱۱ بار در قرآن)
* **[[مارد (شیطان)|مارد]]** — «سرکش»

## موجودات دیگر
* **غلمان** یا **ولدان** — خدمتگزاران بهشتی
* **[[حوری|حور]]** — همدمان بهشتی با چشمان زیبا

## جانوران
جانوران یادشده در قرآن به دو دستهٔ «وابسته به داستان پیامبران» و «دیگر جانوران» بخش می‌شوند.

### جانوران وابسته به داستان پیامبران
* **بقره** (، گاو) — گاو بنی‌اسرائیل
* **ذئب** (، گرگ) — گرگی که یعقوب از حملهٔ آن به یوسف می‌ترسید
* **فیل** (، فیل) — فیل ابرهه
* **هدهد** (، هدهد) — هدهد سلیمان (۲۷:۲۰–۲۸)
* **کلب** (، سگ) — سگ اصحاب کهف (۱۸:۱۸–۲۲)
* **نمله** (، مورچه) — مورچهٔ سلیمان (۲۷:۱۸–۱۹)
* **ناقه** (، شتر ماده) — ناقهٔ صالح
* **نون** (، ماهی یا نهنگ) — ماهی یونس
* **حوت** (، ماهی بزرگ) — ماهی موسی در داستان خضر
* **[[دابه الارض|دابة الارض]]** () — جنبندهٔ زمین (۲۷:۸۲)

### دیگر جانوران
* **عنکبوت** (، عنکبوت)
* **حمار** (، خر)
* **نحل** (، زنبور عسل)
* **قسوره** (، شیر)

## پیامبران
پیامبران (، انبیاء) یا رسولان (، رسل) شخصیت‌هایی هستند که خداوند آن‌ها را برای هدایت مردم برگزیده‌است. در قرآن ۲۵ پیامبر به‌صراحت نام برده شده‌اند.

### فهرست پیامبران نام‌برده در قرآن
* **[[آدم در اسلام|آدم]]** — نخستین انسان (۲۵ بار)
* **[[ادریس]]** — (۲ بار)
* **[[نوح در اسلام|نوح]]** — (۴۳ بار)
* **[[هود (پیامبر)|هود]]** — (۷ بار)
* **[[صالح]]** — (۹ بار)
* **[[ابراهیم در اسلام|ابراهیم]]** خلیل‌الله — (۶۹ بار)
* **[[اسماعیل در اسلام|اسماعیل]]** — (۱۲ بار)
* **[[اسحاق در اسلام|اسحاق]]** — (۱۷ بار)
* **[[یعقوب در اسلام|یعقوب]]** — (۱۶ بار)
* **[[یوسف در اسلام|یوسف]]** پسر یعقوب — (۲۷ بار)
* **لوط** — (۲۷ بار)
* **[[شعیب]]** — (۱۱ بار)
* **[[موسی در اسلام|موسی]]** کلیم‌الله — (۱۳۶ بار)
* **[[هارون در اسلام|هارون]]** — (۲۴ بار)
* **[[داوود در اسلام|داوود]]** — (۱۶ بار)
* **[[سلیمان در اسلام|سلیمان]]** پسر داوود — (۱۷ بار)
* **ایوب** — (۴ بار)
* **[[ذوالکفل]]** — (۲ بار)
* **[[یونس در اسلام|یونس]]** — (۴ بار)
** ذوالنون — «صاحب ماهی»
* **[[الیسع در اسلام|الیسع]]** — (۲ بار)
* **[[الیاس در اسلام|الیاس]]** — (۲ بار)
* **زکریا** — (۷ بار)
* **یحیی** پسر زکریا — (یحیی تعمیددهنده، ۵ بار)
* **[[عیسی در اسلام|عیسی]]** پسر مریم — (۲۵ بار)
** المسیح — (مسیحا)
** ابن مریم
* **[[محمد در اسلام|محمد]]** — خاتم پیامبران (۴ بار)
** احمد
** دیگر نام‌ها و عناوین محمد

### اولوالعزم
**اولوالعزم** (، «صاحبان عزم استوار») پنج پیامبر بزرگ هستند که در قرآن جایگاه ویژه‌ای دارند:
# نوح
# ابراهیم
# موسی
# عیسی
# محمد

### شخصیت‌های دارای اختلاف‌نظر
دربارهٔ پیامبر بودن یا نبودن برخی شخصیت‌های قرآنی میان مفسران اختلاف‌نظر وجود دارد:
* **[[ذوالقرنین]]**
* **[[لقمان حکیم|لقمان]]**
* **طالوت** — (شائول یا جدعون؟)
* **[[عزیر]]** — (عزرا)

### پیامبران اشاره‌شده بدون ذکر نام
* **ارمیا** ()
* **[[سموئیل]]** ()
* **یوشع بن نون** — همراه و جانشین موسی
* **[[خضر]]** — بدون ذکر نام در سوره کهف (۱۸:۶۵–۸۲)
* **شمعون** — (پطرس، حواری عیسی)

## همعصران، خویشاوندان و پیروان پیامبران
### نیکان
* خویشاوندان آدم:
** پسر شهید (هابیل)
** همسر (حوا)
* **[[مؤمن یاسین|مؤمن آل یاسین]]**
* خاندان نوح
* مردم هارون و موسی:
** **همسر فرعون** (آسیه بنت مزاحم)
** همسر موسی
** مادر موسی
** خواهر موسی
* خاندان ابراهیم:
** مادر اسماعیل
** مادر اسحاق (ساره)
* مردم عیسی:
** حواریون (یاران عیسی)
** مادر مریم
** همسر زکریا
* مردم یوسف:
** برادران (از جمله بنیامین و شمعون)
** **عزیز مصر** (پوتیفار)
** **همسر عزیز** (زلیخا)
* مردم سلیمان:
** ملکهٔ سبا (بلقیس)
** وزیر سلیمان
* **زید** — فرزندخواندهٔ محمد (زید بن حارثه)

### بدکاران
* **آزر** — پدر ابراهیم (شاید تارح)
* **[[فرعون]]** — فرعون زمان موسی (۷۴ بار)
* **[[هامان (شخصیت قرآن)|هامان]]** — (۶ بار)
* **جالوت** — (جلیات)
* **قارون** — پسرعموی موسی
* **سامری** — سازندهٔ گوسالهٔ زرین
* **[[ابولهب]]**
* کشندگان ناقهٔ صالح

### اشاره‌شدگان بدون نام
* **عمران** — پدر موسی
* ابرهه
* برصیصا
* نبوکدنصر دوم
* نمرود
* شداد

## گروه‌ها و قوم‌ها
### گروه‌های نام‌برده
* **اصحاب الجنه** — بهشتیان
* **اصحاب السبت** — یهودیانی که سبت را شکستند
* **حواریون** — یاران عیسی
* **اصحاب کشتی نوح** — همراهان کشتی نوح
* **اصحاب کهف** — اصحاب کهف (۱۸:۹–۲۲)
* **[[اصحاب فیل]]**
* **اصحاب الاخدود** — مردم خندق
* **[[اصحاب قریه]]** — مردم شهری در سوره یس
* **اهل یثرب** — مردم مدینه
* **قوم لوط** — مردم سدوم و عموره
* **قوم نوح**

### قبایل و اقوام
* **اعراب** — بادیه‌نشینان و قبیله‌های عرب
** **[[عاد]]** — قوم هود
** **[[اصحاب رس]]**
** **قوم تبع**
*** **[[سبایی‌ها|قوم سبا]]**
** **[[قریش]]**
** **[[ثمود]]** — قوم صالح
* **[[بنی‌اسرائیل]]**
* **یأجوج و مأجوج**
* **اصحاب مدین** — قوم شعیب

## جستارهای وابسته
* پیامبران در اسلام
* فهرست سوره‌های قرآن
* زنان در قرآن
* تفسیر قرآن

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Quran.com — متن کامل قرآن با ترجمه
* پارس‌قرآن — متن کامل قرآن با ترجمه 

رده:شخصیت‌های قرآن
رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی
رده:فهرست‌های نام‌ها
رده:فهرست‌های افراد هم‌بسته به مذهب