روابط روسیه و سوریه

**روابط روسیه–سوریه** (؛ ) به روابط دو جانبه بین روسیه و سوریه اشاره دارد. روسیه دارای سفارت روسیه در دمشق و سوریه دارای سفارت سوریه در مسکو است. روسیه دارای روابط تاریخی قوی، پایدار و دوستانه با سوریه است، همان‌طور که با اکثر کشورهای جهان عرب تا زمان بهار عربی داشت. تنها پایگاه دریایی روسیه در مدیترانه برای نیروی دریایی دریای سیاه در بندر سوری طرطوس قرار دارد. آینده این رابطه پس از سقوط رژیم اسد نامعلوم است، اگرچه روسیه تاکنون اجازه داشته است پایگاه‌های خود را در سوریه حفظ کند.

روابط دیپلماتیک بین اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری نخست سوریه در ژوئیه ۱۹۴۴ برقرار شد و توافق‌نامه‌ای در فوریه ۱۹۴۶ امضا شد که حمایت شوروی از استقلال سوریه را پیش از روز استقلال (سوریه) در آوریل ۱۹۴۶ تضمین می‌کرد. در طول جنگ جهانی دوم، هر دو کشور در کنار متفقین جنگ جهانی دوم علیه نیروهای محور جنگیدند.

در سال ۱۹۷۱، بر اساس توافق با رئیس‌جمهور حافظ اسد، اتحاد جماهیر شوروی پایگاه دریایی نظامی خود در طرطوس را افتتاح کرد، پایگاهی که جمهوری سابق شوروی تا امروز از آن استفاده می‌کند. در ۸ اکتبر ۱۹۸۰، سوریه و اتحاد جماهیر شوروی معاهده دوستی و همکاری امضا کردند. این معاهده برای بیست سال معتبر است و به‌طور خودکار با تمدیدهای پنج ساله ادامه می‌یابد، مگر اینکه یکی از طرفین آن را فسخ کند. این توافق شامل مشاوره منظم در مسائل دوجانبه و چندجانبه، هماهنگی پاسخ‌ها در مواقع بحران و همکاری نظامی است. و تا به امروز معتبر باقی مانده است. در ژانویه ۱۹۹۲، دولت سوریه فدراسیون روسیه را به عنوان جانشین قانونی اتحاد جماهیر شوروی به رسمیت شناخت.

روسیه در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ از حق وتوی خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه قطعنامه‌های پیشنهادی کشورهای غربی و عربی استفاده کرد تا از تحریم‌ها یا مداخله نظامی احتمالی علیه دولت سوریه جلوگیری کند و همچنین به تأمین مقادیر زیادی تسلیحات ادامه داد که دولت سوریه قبلاً خریداری کرده بود و برای مقابله با شورشیان مورد حمایت غرب استفاده شد. در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵، روسیه مداخله روسیه در جنگ داخلی سوریه را برای حمایت از دولت سوریه آغاز کرد که شامل حملات شدید هوایی و موشکی به چند گروه تروریستی از جمله داعش و جبهه النصره (وابسته رسمی القاعده در سوریه) بود.

در فوریه ۲۰۲۲، وزیر امور خارجه سوریه فیصل مقداد اعلام کرد که سوریه از تصمیم متحد خود روسیه برای به رسمیت شناختن دیپلماتیک دو منطقه جدایی‌طلب لوهانسک و دونتسک در شرق اوکراین حمایت می‌کند. در مارس ۲۰۲۲، سوریه تنها کشور خاورمیانه (و یکی از ۵ کشور جهان) بود که به قطعنامه ES-11/1 مجمع عمومی سازمان ملل متحد علیه حمله روسیه به اوکراین رأی منفی داد و خواستار خروج کامل نیروهای روسیه شد. در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۲، سوریه اعلام کرد که استقلال و حاکمیت دو منطقه جدایی‌طلب لوهانسک و دونتسک در شرق اوکراین را به رسمیت می‌شناسد. در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۲، سوریه اعلام کرد که روابط دیپلماتیک خود با روابط اوکراین و سوریه را به صورت رسمی قطع می‌کند، در پاسخ به اقدام مشابه اوکراین.

با سقوط رژیم اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، اسد به روسیه فرار کرد تا پناهجو شود، در حالی که نیروهای روسیه شروع به عقب‌نشینی از کشور کردند.

## تاریخ
### پیش از ۱۹۴۴
در سال ۱۸۹۳، امپراتوری روسیه یک کنسول (دیپلمات) در دمشق تأسیس کرد، که آن زمان بخشی از سوریه عثمانی بود. پس از انقلاب اکتبر (۱۹۱۷) و تأسیس اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۲۲)، حضور روسیه در سوریه پایان یافت و این وضعیت طی قیمومت فرانسه بر سوریه و لبنان (۱۹۲۳−۱۹۴۶) ادامه یافت. اگرچه اتحاد جماهیر شوروی نقش سیاسی مستقیمی در منطقه نداشت، اما در سال ۱۹۲۴ تأسیس حزب کمونیست سوریه و لبنان را ترویج کرد.

### ۱۹۴۴–۱۹۵۸

روابط دیپلماتیک بین اتحاد جماهیر شوروی و سوریه در ژوئیه ۱۹۴۴ برقرار شد. اتحاد جماهیر شوروی پس از جنگ جهانی دوم علاقه خود را به خاورمیانه نشان داد. دو کشور در ۱ فوریه ۱۹۴۶ یک توافقنامه محرمانه امضا کردند، که فرستاده شوروی در سوریه و لبنان Daniel Solod به نمایندگی از شوروی آن را امضا کرد. بر اساس این توافق، اتحاد جماهیر شوروی متعهد شد در شکل‌گیری نیروی زمینی سوریه کمک نظامی ارائه دهد و حمایت دیپلماتیک و سیاسی خود را در عرصه بین‌المللی تضمین کند. شوروی تعهد خود به این پیمان را با سخنرانی آندره ویشینسکی در شورای امنیت سازمان ملل در ۱۵ فوریه ۱۹۴۶، که خواستار خروج نیروهای بریتانیایی و فرانسوی از کشور شد، نشان داد. آخرین نیروهای فرانسوی در روز استقلال (سوریه) در ۱۷ آوریل ۱۹۴۶ خارج شدند. در طول جنگ سرد (۱۹۴۷–۱۹۹۱)، پیوند سیاسی قوی‌تری شکل گرفت و سوریه به عنوان متحد شوروی در مقابل قدرت‌های غربی تلقی شد.

در سال ۱۹۴۹، پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، سوریه شاهد چندین کودتای نظامی و ظهور حزب بعث بود. تا سال ۱۹۵۳ سه کودتای نظامی رخ داد و دو بار منجر به حکومت‌های دیکتاتوری نظامی شد. یک پیمان عدم تجاوز در ۱۰ آوریل ۱۹۵۰ امضا شد که روابط شوروی–سوریه را مستحکم‌تر کرد. در دوره جنگ سرد، هر جنگ یا درگیری در خاورمیانه باعث شد سوریه روابط نزدیک‌تری با اتحاد جماهیر شوروی برقرار کند. پس از کودتای نظامی ۲۵ فوریه ۱۹۵۴، حزب بعث به صحنه سیاسی سوریه وارد شد.

سازمان پیمان مرکزی، الهام گرفته از غرب (۱۹۵۵)، با تلاش ناموفق برای تشکیل سازمان پیمان مرکزی، روابط دیپلماتیک شوروی–سوریه را نزدیک‌تر کرد. اوایل ۱۹۵۶، سوریه قراردادی برای خرید تسلیحات با اتحاد جماهیر شوروی امضا کرد. پس از آن، تیم‌های مختلف سوری به کشورهای بلوک شرق از جمله چکسلواکی، لهستان و شوروی رفتند تا دوره‌های آموزشی سلاح، توپخانه و هواپیماهای میگ-۱۷ برای خلبانان و پرسنل زمینی بگذرانند. بسیاری از افسران و درجه‌داران سوری نیز از مارس ۱۹۵۶ دوره‌هایی تحت هدایت مربیان چکسلواکی در مصر گذراندند، از جمله آموزش استفاده از توپ‌های ۱۲۲ میلی‌متری، توپ‌های ضدتانک SU-100 و تانک‌های T-34. همزمان، تیم‌هایی از کشورهای بلوک شرق به سوریه آمدند تا به ارتش سوریه آموزش دهند. با این حال، سوری‌ها این توافق را نوعی پیمان علیه خود تلقی می‌کردند. در واقع، از جمله پیامدهای پیمان بغداد نه تنها تقویت روابط سوریه با شوروی بود، بلکه باعث شد کشورهای خاورمیانه در بلوک‌های شرق و غرب به متحدان خود تبدیل شوند.

واکنش اتحاد جماهیر شوروی به بحران سوئز (اواخر اکتبر ۱۹۵۶) – با تهدید به استفاده از «سلاح‌های مخرب» علیه بریتانیا و فرانسه – باعث افزایش اعتبار شوروی در خاورمیانه شد. رئیس‌جمهور سوریه، که آن زمان در شوروی حضور داشت، از دولت شوروی خواست تا مداخله کند و خلبانان خود را برای افزایش روحیه اعراب اعزام نماید. وزیر خارجه سوریه نیز در گفت‌وگو با وزیر خارجه شوروی حتی درخواست کرد که پس از بحران سوئز، اتحاد جماهیر شوروی دو اسکادران هواپیما به همراه خلبانان خود مستقر کند.

کمک‌های شوروی به سوریه شتاب گرفت و شامل توافقنامه‌های نظامی و اقتصادی شد. بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۸، سوریه حدود ۲۹۴ میلیون دلار از اتحاد جماهیر شوروی برای کمک‌های نظامی و اقتصادی دریافت کرد. همزمان، حزب بعث سوسیالیست عرب (سوریه) قدرت و نفوذ خود را افزایش داد که به کودتای ۱۹۶۳ سوریه و تأسیس نظام تک‌حزبی در سوریه انجامید. جناح‌های سیاست‌های چپ تندرو و نئوبعثیسم که حزب بعث سوریه را در دست داشتند، به دنبال اتحاد نزدیک با اتحاد جماهیر شوروی بودند. پس از ششمین کنگره ملی در سال ۱۹۶۳، حزب رسماً دکترین اتحاد ایدئولوژیک با بلوک شرق را پذیرفت:«حزب بعث مسئله مبارزه با امپریالیسم را در چارچوب بین‌المللی و انسانی خود قرار داده و جهان دوم را نیرویی مثبت و فعال در مبارزه علیه امپریالیسم می‌دانست… میهنی که توسط امپریالیسم سرکوب و استثمار شده، نقاط شروع بنیادین اردوگاه سوسیالیستی را با منافع جهان عرب ما هماهنگ‌تر و با مردم عرب ما همدل‌تر می‌سازد.»

## منابع

## پیوند به بیرون


رده:روابط دوجانبه روسیه
رده:روابط دوجانبه سوریه