لشکرکشی کشمیر

**لشکرکشی کشمیر (۱۸۱۴)** پس از نبرد اتک روی داد. پس از این نبرد، رانجیت سینگ برنامه‌ریزی برای تصرف کشمیر را آغاز کرد و تهاجم سیک‌ها با فرماندهی هری سینگ نالوا و رام دیال شکل گرفت.

نیروهای سیک به رهبری رانجیت سینگ، رام دیال و هری سینگ نالوا وارد درهٔ کشمیر شدند. با پیشروی آنان، مشکلات شدیدی به‌وجود آمد؛ از جمله مقاومت حاکمان محلی، شرایط سخت جغرافیایی و بارش‌های سنگین. حملات چریکی نیز پشت جبههٔ نیروهای سیک را آزار می‌داد و فرار سربازان و غارت اردوگاه سیک‌ها افزایش یافت. هنگامی که مشخص شد عظیم‌خان در گذرگاه توسا میدان به‌خوبی استحکامات ایجاد کرده است، رانجیت سینگ دستور عقب‌نشینی کامل لشکرکشی را صادر کرد.

کشمیر تا نبرد شوپیان در سال ۱۸۱۹ همچنان تحت کنترل افغان‌ها باقی ماند.

## پیش‌زمینه
رانجیت سینگ از سال ۱۷۹۹ و پس از عقب‌نشینی زمان‌شاه درانی از پنجاب، در اندیشهٔ تصرف کشمیر بود. او نیروهای خود را به فرماندهی صاحب سینگ بهنگی بسیج کرد، اما این نیروها فراتر از بهیمبر پیش نرفتند؛ زیرا رانجیت سینگ ترجیح داد ابتدا جایگاه خود را در لاهور تثبیت کند و با واکنش تلافی‌جویانه روبه‌رو نشود.

در سال ۱۸۰۸، رانجیت سینگ بار دیگر جاه‌طلبی‌های خود را گسترش داد و با اعزام جاسوسان به مسیر کشمیر، زمینهٔ نفوذ را فراهم کرد. او در سال ۱۸۱۱ بهیمبر و در ۱۸۱۲ راجوری را مطیع خود ساخت. در آن زمان، حاکم افغان کشمیر عطا محمد خان بود.

فتح‌خان بارکزایی، وزیر افغان، به دلیل حمایت عطا محمد خان از شاه شجاع درانی و نیز عدم پرداخت خراج، خواهان برکناری او از حکومت کشمیر بود. ثروت فراوان منطقه نیز فتح‌خان را به تصرف آن ترغیب می‌کرد، ازاین‌رو در صورت مداخلهٔ سیک‌ها، با آنان اتحاد برقرار کرد. رانجیت سینگ نیز مایل بود سربازانش برای سازگاری با اقلیم سخت کشمیر در این لشکرکشی شرکت کنند و همچنین آزادی شاه شجاع درانی و دستیابی به الماس کوه نور را تضمین نماید.

در نتیجه، در ۱ دسامبر ۱۸۱۲ پیمانی در روهتاس بسته شد که بر اساس آن رانجیت سینگ ۱۲٬۰۰۰ نفر را تحت فرمان دیوان موخام چند اعزام کرد.

در راجوری، نیروهای افغان و سیک به یکدیگر پیوستند و به سوی کشمیر حرکت کردند. مشکلات ناشی از برف سنگین و دشمنی محلی باعث شد افغان‌ها از نیروهای سیک جدا شوند و با حرکت‌های سریع پیشروی کنند. موخام چند مسیری کوتاه‌تر به سوی سرینگر یافت و زودتر به آنجا رسید. کشمیر به‌دست نیروهای مشترک افغان–سیک افتاد، اما همچنان تحت کنترل افغان‌ها و حکومت فتح‌خان بارکزایی باقی ماند. فتح‌خان بعدها حکومت کشمیر را به برادرش، عظیم‌خان، واگذار کرد.

پس از نبرد اتک, رانجیت سینگ همچنان به توسعهٔ قلمرو خود ادامه داد و بسیاری از ایالت‌های کوهستانی جنوب رشته‌کوه پیر پنجال از جمله آخنور، بهیمبر، راجوری و پونچ را مطیع ساخت.

## لشکرکشی
در مارس ۱۸۱۴، رانجیت سینگ سپاهیان خود را بسیج کرد و به سوی کشمیر پیش رفت. نیروهای سیک در ژوئن به بهیمبر و سپس به راجوری رسیدند. حاکم راجوری، راجا اغر خان، سیک‌ها را فریب داد و آنان را واداشت توپخانهٔ سنگین خود را در راجوری بگذارند. سپاه سیک به دو بخش تقسیم شد؛ بخشی ۳۰٬۰۰۰ نفری به فرماندهی رام دیال همراه با خوشال سینگ جامدار و هری سینگ نالوا به سوی گذرگاه پیر پنجال حرکت کرد و رانجیت سینگ شخصاً به سوی توسا میدان رفت.

در ادامه، نیروهای سیک با کمبود آذوقه، حملات چریکی و مقاومت شدید افغان‌ها مواجه شدند. سرانجام رانجیت سینگ در اوت ۱۸۱۴ دستور عقب‌نشینی کامل را صادر کرد. میت سینگ بهارانی در جریان این لشکرکشی کشته شد و سپاه سیک به لاهور بازگشت.

این لشکرکشی به‌عنوان شکستی کامل برای سیک‌ها تلقی شد.

## پیامدها
کشمیر تا سال ۱۸۱۹ همچنان بخشی از امپراتوری درانی باقی ماند، تا آنکه در نبرد شوپیان به تصرف سیک‌ها درآمد.

## منابع

رده:نبردهای افغانستان
رده:نبردهایی که سلطنت درانی در آن دخیل بود
رده:درگیری‌ها در ۱۸۱۴ (میلادی)