ایکس منهای یک

**ایکس منهای یک** () یک مجموعه درام رادیویی علمی-تخیلی نیم‌ساعته آمریکایی است که از ۲۴ آوریل ۱۹۵۵ تا ۹ ژانویه ۱۹۵۸ در زمان‌های پخش مختلف از شبکه ان‌بی‌سی پخش می‌شد. این مجموعه که به دلیل کیفیت بالای تولید در اقتباس داستان‌های برترین نویسندگان آمریکایی آن دوران شهرت دارد، به عنوان یکی از بهترین آثار درام رادیویی آمریکا و یکی از برترین مجموعه‌های علمی-تخیلی در تمامی رسانه‌ها توصیف شده است.

## بررسی اجمالی
*ایکس منهای یک* در اصل احیای مجموعه *[[بعد ایکس (برنامه رادیویی)|بعد ایکس]]* (۱۹۵۰–۵۱) شبکه ان‌بی‌سی بود؛ به طوری که ۱۵ قسمت اول آن اجراهای جدیدی از فیلمنامه‌های سری قدیمی بودند. از قسمت شانزدهم به بعد، این مجموعه شامل قسمت‌های جدیدی بود که توسط نویسندگان کارکنان ان‌بی‌سی، عمدتاً ارنست کینوی و جورج لفرتس تولید می‌شد. *ایکس منهای یک* اقتباس‌هایی از آثار نویسندگان پیشرو آمریکایی در این حوزه، از جمله آیزاک آسیموف، ری بردبری، فیلیپ کی. دیک، رابرت آنسون هاین‌لاین، تئودور استورجن، مورای لینستر و فردریک پوهل را به همراه برخی فیلمنامه‌های اصلی کینوی و لفرتس ارائه می‌کرد.

در این مجموعه، اقتباس‌هایی از داستان‌های «اجازه پنهان شدن» اثر رابرت شکلی، «مریخ بهشت است» اثر بردبری، «گیتی» و «تپه‌های سبز زمین» اثر هاین‌لاین، «تونل زیر دنیا» اثر پوهل، «مدار توهم» اثر جی.تی. مک‌اینتاش، «یک سطل هوا» اثر فریتس لیبر و «رژه» اثر جورج لفرتس گنجانده شده بود.

برنامه با شمارش معکوس فرد کالینز، گوینده برنامه، آغاز می‌شد که به مقدمه زیر ختم می‌گردید (هرچند برنامه‌های بعدی از قسمت ۳۷ به بعد، به جای مجله *[[آنالوگ ساینس فیکشن اند فکت|علمی-تخیلی آنالوگ]]*، با مجله *[[مجله علمی تخیلی کهکشان]]* همکاری می‌کردند):

این مجموعه پس از ۱۲۶امین پخش در ۹ ژانویه ۱۹۵۸ لغو شد. با این حال، اوایل دهه ۱۹۷۰ موجی از نوستالژی برای رادیوی زمان قدیم به راه افتاد. یک قسمت آزمایشی جدید به نام «صدر اعظم آهنین» اثر رابرت سیلوربرگ در سال ۱۹۷۳ تولید شد، اما نتوانست مجموعه را احیا کند. ان‌بی‌سی همچنین سعی کرد ضبط‌های قدیمی را دوباره پخش کند، اما برنامه‌ریزی نامنظمِ یک‌بار در ماه باعث شد حتی شنوندگان وفادار هم نتوانند پخش‌ها را دنبال کنند.

این مجموعه از ۲۲ ژوئن ۲۰۰۷ به صورت پادکست بازنشر شد.

در نوامبر ۲۰۰۸، گروه تئاتر Counter-Productions در رود آیلند آمریکا، سه قسمت از *ایکس منهای یک* را برای صحنه اقتباس کرد: «رژه»، «منطقی به نام جو» و «مدار توهم». این گروه تئاتری تا سال ۲۰۱۶ اقتباس‌های سالانه‌ای از *ایکس منهای یک* انجام می‌دادند.

## قسمت‌های مبتنی بر داستان‌های نویسندگان مشهور
* پول اندرسون – «نور»
* آیزاک آسیموف – «شبانگاه»، «سقوط‌کننده در سی»، «مهمان‌دار»
* جیمز بلیش – «کشش سطحی»
* رابرت بلاک – «تقریباً انسان»
* ری بردبری – «و ماه همچنان درخشان بماند»، «مریخ بهشت است!»، «علفزار»، «ساکنان در سکوت»، «ساعت صفر»، «به سوی آینده»، «عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی»، «نوبت باران‌های لطیف خواهد آمد»
* ال. اسپراگ دی کمپ – «تفنگی برای دایناسور»
* مارک کلیفتون – «ستاره، درخشان»
* فیلیپ کی. دیک – «مدافعان»، «مستعمره»
* تام گودوین – «معادلات سرد»
* رابرت آنسون هاین‌لاین – «گیتی»، «تپه‌های سبز زمین»، «مرثیه»، «جاده‌ها باید بغلتند»
* فریتس لیبر – «یک سطل هوا»، «قرار ملاقات در فردا»، «ماه سبز است»
* فردریک پوهل – «جسد جن‌زده»، «تونل زیر دنیا»، «هدف اول»، «نقشه‌سازان»
* رابرت شکلی – «اجازه پنهان شدن»، «شورش در قایق نجات»، «محافظت»، «مدل اولیه»، «قربانی هفتم»، «چیزی برای هیچ»، «مشکل بومی»، «پزشکی بد»
* رابرت سیلوربرگ – «جرات مضاعف»، «صدر اعظم آهنین»
* کلیفورد سیماک – «ادب»، «قبرستان ضایعات»، «چگونه-۲»، «پروژه ماستودون»، «مرده بیفت»، «لولو»
* تئودور استورجن – «آقای کاستلو، قهرمان»، «بشقاب تنهایی»، «ستارگان استیکس هستند»
* ویلیام تن – «زهره برای مردان است»

## قسمت‌ها

## جستارهای وابسته
* *[[۲۰۰۰ پلاس]]*، (شبکه میوچوال) اولین مجموعه علمی-تخیلی بزرگسالان در رادیوی آمریکا.
* *[[بعد ایکس (برنامه رادیویی)|بعد ایکس]]*، (ان‌بی‌سی) سلفِ *ایکس منهای یک* با ۱۵ داستان مشابه.
* *[[کاوش در فردا]]*، (میوچوال) مجموعه‌ای در سال ۱۹۵۷–۱۹۵۸ با روایت جان دبلیو. کمبل.
* عصر طلایی رادیو

## پیوند به بیرون
* نقد قسمت‌ها: ''ایکس منهای یک''
* خلاصه داستان‌ها و نقدها: ''ایکس منهای یک''
* 

## منابع

* 

رده:برنامه‌های رادیویی آمریکایی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)