روابط شیلی و اسرائیل

**روابط شیلی و اسرائیل** به روابط دوجانبه و دیپلماتیک میان جمهوری شیلی و دولت اسرائیل اشاره دارد. شیلی استقلال اسرائیل را در ۵ فوریه ۱۹۴۹ به رسمیت شناخت و دو کشور در ۱۶ مه ۱۹۵۰ روابط دیپلماتیک خود را برقرار کردند. شیلی سفارتخانه‌ای در تل‌آویو و اسرائیل سفارتخانه‌ای در سانتیاگو دارد.

جامعه یهودیان شیلی نزدیک به ۱۰ تا ۱۶ هزار نفر برآورد می‌شود که بیشتر آنها در سانتیاگو ساکن‌اند. از سوی دیگر شیلی میزبان بزرگ‌ترین جامعه فلسطینی‌تبار در بیرون از خاورمیانه با نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر است که از میانه سده نوزدهم به این کشور مهاجرت کرده‌اند. همکاری نظامی و بازرگانی دو کشور پیشینه‌ای دیرینه دارد و اسرائیل از تأمین‌کنندگان مهم تجهیزات نظامی نیروهای مسلح شیلی به‌شمار می‌رود.

## پیشینه
شیلی استقلال اسرائیل را در ۵ فوریه ۱۹۴۹ به رسمیت شناخت. دو کشور روابط دیپلماتیک خود را در ۱۶ مه ۱۹۵۰ آغاز کردند؛ اسرائیل نخستین سفیر خود را در آن تاریخ و شیلی نخستین سفیرش را در ۱۶ ژوئن ۱۹۵۲ فرستاد.

پس از جنگ یوم کیپور که بسیاری از کشورهای آفریقایی زیر فشار کشورهای عربی روابطشان را با اسرائیل قطع کردند، اسرائیل به نزدیکی بیشتر با آمریکای جنوبی روی آورد.

### کمک‌رسانی اسرائیل پس از زلزله‌ها
پس از زلزله ۱۹۶۵ شیلی، دولت اسرائیل تجهیزات و لوازم پزشکی پیشنهاد کرد. همچنین پس از زلزله ۲۰۱۰ شیلی، دولت اسرائیل بیانیه‌ای صادر کرد و ضمن ابراز همدردی با خانواده‌های قربانیان، کمک‌های پزشکی و مهندسی به شیلی پیشنهاد داد. شرکت اسرائیلی رافائل سامانه‌های دفاعی پیشرفته نیز دو پهپاد به نیروی هوایی شیلی قرض داد تا خسارات پس از زلزله را ارزیابی کند.

### رویداد امنیتی ۲۰۰۹
در سال ۲۰۰۹ گلوله‌ای به خودروی سفیر اسرائیل در شیلی، داوید دادون، شلیک شد و شیشه جلوی آن شکست. دادون در خودرو نبود و کسی آسیب ندید، اما تدابیر امنیتی تشدید شد.

## بازدیدهای دیپلماتیک
در نوامبر ۱۹۸۳، وزیر امور خارجه شیلی میگل شوایتسر والترز از اسرائیل بازدید کرد. مشاور حقوقی دولت اسرائیل ییتسخاک زمیر خواستار استرداد والتر راوف، متهم به جنایات جنگی نازی، شد؛ اما شوایتسر اعلام کرد که به دلیل مرور زمان در قوانین شیلی امکان استرداد وجود ندارد. در ۱۹۸۴ درخواست مشابهی از سوی مدیرکل وزارت امور خارجه اسرائیل به وزیر خارجه شیلی خایمه دل‌وایه ارائه شد؛ دل‌وایه اعلام کرد که اخراج راوف «نامناسب» خواهد بود.

گلدا مئیر، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، همراه با وزیر امور خارجه‌اش شیمون پرز از شیلی بازدید کرد. در مارس ۲۰۰۵ نخستین بازدید رسمی از اسرائیل توسط ایگناسیو واکر، وزیر امور خارجه شیلی، به همراه هیئتی انجام شد.

در ژوئن ۲۰۱۹، سباستین پینیرا، رئیس‌جمهور شیلی، به اسرائیل سفر کرد و با رئوون ریولین رئیس‌جمهور و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل دیدار کرد. پینیرا از «پیشینه دراز دوستی و همکاری» میان دو کشور ستایش کرد. با این حال، بازدید وی از حرم شریف (مسجدالاقصی) در بیت‌المقدس با همراهی نمایندگان فلسطینی اعتراض دولت اسرائیل را برانگیخت.

## همکاری نظامی
دفاتر وابسته‌های نظامی، دریایی و هوایی سفارت شیلی در اسرائیل به دنبال حفظ و گسترش پیوندها با نیروهای دفاعی اسرائیل هستند تا «امکان تبادل دانش، آموزش و تجربه‌ها» فراهم شود.

اسرائیل در دوره دیکتاتوری آگوستو پینوشه تسلیحاتی به شیلی تأمین کرد. از ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۸ اسرائیل سامانه‌های رادار، موشک‌های هوا به هوا، تجهیزات دریایی و سامانه‌های هوانوردی و ضدموشکی به شیلی فروخت. در ۱۹۸۱ رژیم پینوشه ۱۵۰ تانک ام-۵۱ شرمن از صنایع نظامی اسرائیل خریداری کرد.

در ۱۹۸۸ دولت شیلی همراه با دولت اسرائیل و وزارت امور خارجه ایالات متحده فروش جنگنده‌های اف-۵ از شیلی به ایران را مسدود کردند.

اسرائیل یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سخت‌افزار نظامی نیروهای مسلح شیلی است. در ۱۹۹۳ سامانه فالکون (IAI Phalcon) به نیروی هوایی شیلی فروخته شد. در ۲۰۰۲ نیروی هوایی شیلی شرکت نظامی اسرائیلی رادا (RADA Electronic Industries) را برای تأمین راهکار پیشرفته دیجیتالی گزارشگیری برای ناوگان تازه‌خریداری‌شده اف-۱۶ سی/دی برگزید. در دسامبر ۲۰۱۰ سه سازنده اصلی اسرائیلی پهپاد پیشنهادهایی برای فروش به نیروی هوایی شیلی ارائه دادند.

در ۲۰۱۸ ارتش‌های اسرائیل و شیلی توافقنامه‌های تازه‌ای دربارهٔ همکاری در زمینه آموزش نظامی، فرماندهی و شیوه‌های تمرینی امضا کردند.

## روابط اقتصادی
از نظر اقتصاد کلان، در ۲۰۲۲ حجم مبادلات بازرگانی دو کشور به ۲۵۷ میلیون دلار آمریکا رسید که رشد میانگین سالانه ۲٫۴ درصد در پنج سال گذشته را نشان می‌داد. مهم‌ترین کالاهای صادراتی شیلی به اسرائیل عبارت بودند از ماهی آزاد، خمیر شیمیایی چوب، دانه هندوانه و زغال‌اخته تازه؛ در مقابل اسرائیل بیشتر سامانه‌های هشداردهنده برقی، کپسول‌های آتش‌نشانی و دستگاه‌های تصفیه آب به شیلی صادر می‌کرد.

بر پایه اصل عمل متقابل، شهروندان هر دو کشور برای ورود به کشور دیگر تا سقف سه ماه از ویزا معاف هستند.

در اکتبر ۲۰۱۰ بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، از سباستین پینیرا، رئیس‌جمهور شیلی، برای امضای توافقنامه تجارت آزاد میان دو کشور به اسرائیل دعوت کرد.

## مسئله فلسطین
شیلی میزبان بزرگ‌ترین جامعه فلسطینی‌تبار در بیرون از خاورمیانه با نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر است. بیشتر آنها مسیحی‌اند و از میانه سده نوزدهم به شیلی مهاجرت کرده‌اند. این جامعه نفوذ چشمگیری بر اقتصاد و سیاست شیلی دارد؛ در ۲۰۱۳ نزدیک به ۱۰ درصد سناتورهای شیلی فلسطینی‌تبار بودند.

در ۲۰۰۶ شماری از سیاستمداران شیلیایی از جمله نمایندگان مجلس، «تجاوز اسرائیل علیه مردم فلسطین در نوار غزه و کرانه باختری» را به‌شدت محکوم کردند و خواستار فراخوانی سفیر شیلی از تل‌آویو شدند.

در ژانویه ۲۰۱۱ دولت شیلی به ریاست سباستین پینیرا قطعنامه‌ای تصویب کرد که «وجود دولت فلسطین به‌عنوان کشوری آزاد، مستقل و دارای حاکمیت» را به رسمیت شناخت.

در ژوئیه ۲۰۱۴ دولت میشل باشله در پی درگیری غزه سفیر خود را از اسرائیل فراخواند و عملیات اسرائیل را ناقض «هنجارهای بنیادین حقوق بشردوستانه بین‌المللی» دانست.

در ۲۰۱۸ شورای شهر والدیویا خود را «عاری از آپارتاید اسرائیل» اعلام کرد و نخستین شهر آمریکای لاتین بود که چنین اقدامی کرد. با این حال، دیوان محاسبات شیلی این مصوبه را مغایر قانون اساسی اعلام نمود.

### دوره دولت گابریل بوریچ
سیاست خارجی دولت گابریل بوریک دربارهٔ درگیری اسرائیل و فلسطین جهت‌گیری آشکاری به سود فلسطینیان داشت. در ۲۰۲۲ دولت بوریچ از پذیرش استوارنامه سفیر اسرائیل خودداری کرد.

در ۲۰۲۴ اسرائیل به نمایشگاه بین‌المللی هوافضا (FIDAE) دعوت نشد؛ دولت بر تعهد خود به حقوق بشر در فلسطین تأکید کرد.

در ۲۰۲۵ بوریچ در گزارش سالانه خود پشتیبانی شیلی از تحریم تسلیحاتی اسرائیل (به پیروی از اسپانیا) را اعلام کرد و گفت لایحه‌ای برای تعلیق واردات از سرزمین‌های اشغالی ارائه خواهد داد. سفیر وقت اسرائیل گیل آرتسیئلی اعلام کرد که هیچ کالایی از آن مناطق به شیلی صادر نمی‌شود.

## جامعه یهودی شیلی
جامعه یهودی شیلی نزدیک به ۱۰ تا ۱۶ هزار نفر جمعیت دارد و بیشتر در سانتیاگو متمرکز است؛ برخی برآوردها این رقم را تا ۲۰٬۷۰۰ نفر ذکر می‌کنند.

در ۲۰۰۶ کابینه میشل باشله، رئیس‌جمهور تازه‌انتخاب‌شده شیلی، «یهودی‌ترین دولت جهان» خوانده شد؛ وزیران عمران، برنامه‌ریزی، معدن و انرژی و معاون وزیر خارجه همگی یهودی بودند.

## جنبش بی‌دی‌اس در شیلی
شاخه شیلیایی جنبش تحریم، سلب سرمایه‌گذاری و تحریم‌ها (به انگلیسی: ) تنها سازمان آمریکای لاتین در فهرست سیاه اسرائیل است.

## توافقنامه‌های دوجانبه

از ۱۹۵۳ تاکنون اسرائیل و شیلی توافقنامه‌های دوجانبه فراوانی امضا کرده‌اند:
* توافقنامه مبادله فرهنگی (۱۹۵۳)
* توافقنامه بهره‌گیری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای (۱۹۶۵)
* توافقنامه همکاری علمی و فنی (۱۹۶۵)
* موافقتنامه خدمات هوایی (۱۹۸۲)
* توافقنامه رادیوآماتوری (۱۹۸۲)
* توافقنامه همکاری بازرگانی و اقتصادی (۱۹۸۲)
* قرارداد کوناف – کرن کیمت اسرائیل دربارهٔ همکاری و کمک فنی جنگلداری (۱۹۸۳)
* برنامه اجرایی مبادله فرهنگی (۱۹۸۳)
* موافقتنامه همکاری گردشگری (۱۹۸۶)
* توافقنامه کنترل مواد مخدر و روان‌گردان (۱۹۹۳)
* موافقتنامه لغو ویزا برای گذرنامه‌های دیپلماتیک و خدماتی (۱۹۹۴)
* موافقتنامه همکاری فرهنگی، علمی و فنی (۱۹۹۵)
* برگزاری کمیسیون مشترک فرهنگی در بیت‌المقدس (۱۹۹۶)
* تفاهم‌نامه برقراری رایزنی‌های دوجانبه میان وزارتخانه‌های خارجه (۲۰۰۷)
* توافقنامه کار با دستمزد برای بستگان مأموریت‌های دیپلماتیک (۲۰۰۷)
* توافقنامه همکاری جنوب-جنوب و سه‌جانبه میان آژسی‌ای و ماشاو (۲۰۱۱)
* برنامه همکاری فرهنگی، آموزشی و علمی (۲۰۱۱)
* تفاهم‌نامه همکاری دوجانبه دفاعی (۲۰۱۱)
* تفاهم‌نامه میان دیوان محاسبات شیلی و دیوان محاسبات اسرائیل (۲۰۱۲)
* اعلامیه مشترک وزیران محیط‌زیست (۲۰۱۲)
* توافقنامه همکاری و مساعدت اداری متقابل در امور گمرکی (۲۰۱۴)

## نمایندگی‌های دیپلماتیک
* شیلی سفارتخانه‌ای در تل‌آویو دارد.
* اسرائیل سفارتخانه‌ای در سانتیاگو دارد.

## جستارهای وابسته
* اسرائیل
* شیلی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سفارت اسرائیل در سانتیاگو
* سفارت شیلی در تل‌آویو

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه شیلی