ناوگان جهانی صمود

**ناوگان جهانی صمود** ؛ که گاهی با نام **ناوگان آزادی جهانی** نیز شناخته می‌شود، ناوگان دریایی بین‌المللی است که در اواسط سال ۲۰۲۵ با هدف شکستن محاصره نوار غزه به دست اسرائیل آغاز شد. نام آن از واژه عربی صُمود، به معنای «استواری» یا «مقاومت» گرفته شده است. این جنبش در ژوئیه ۲۰۲۵، توسط ائتلاف ناوگان آزادی، جنبش جهانی به سوی غزه، ناوگان صمود مغرب و صمود نوسانتارا، در طول جنگ غزه، سازماندهی شد. این ناوگان شامل بیش از ۴۰ کشتی با ۵۰۰ شرکت‌کننده از بیش از ۴۴ کشور است که آن را به بزرگ‌ترین کاروان غیرنظامی در نوع خود در تاریخ تبدیل می‌کند. پیش از سال ۲۰۱۰، تلاش‌هایی موفقیت‌آمیز برای شکستن محاصره اسرائیل انجام شد، اما از آن زمان، کشتی‌ها توسط نیروهای اسرائیلی رهگیری یا مورد حمله قرار گرفته‌اند؛ در مه ۲۰۲۵ یک کشتی مورد حمله پهپادها قرار گرفت و در ژوئن و ژوئیه، کشتی‌های دیگر این کاروان در آب‌های بین‌المللی رهگیری و خدمه آن بازداشت شدند. تا سپتامبر ۲۰۲۵، کاروان‌های این ناوگان سه حمله پهپادی را گزارش کردند که در پاسخ به این حملات، سه کشتی نیروی دریایی برای ارائه کمک اعزام شدند. ابتدای اکتبر، اسرائیل تمام کشتی‌های این ناوگان را توقیف کرد.

این ناوگان در اواخر اوت ۲۰۲۵ با هیئت‌ها و کاروان‌هایی از بندرهای اوترانتو، جنوا و بارسلون حرکت خود را آغاز کرد و به دنبال آن در اوایل سپتامبر، به کاروان‌هایی از کاتانیا، سیروس و تونس ملحق شد. در ابتدا به دلیل بادهای شدید و طوفان، حرکت برخی از کاروان‌ها با تأخیر مواجه شد. در ۳ سپتامبر، کاروان ایتالیایی به سیسیل رسید و چهار روز بعد، بخشی از کاروان اسپانیایی به شمال تونس رسید. در ساعات اولیه ۹ سپتامبر، یکی از کشتی‌های اصلی دچار آتش‌سوزی شد که گمان می‌رود حمله پهپادی بوده باشد. شب بعد، حمله دیگری به یکی از کشتی‌ها گزارش شد. در ۱۹ سپتامبر، کاروان‌های اسپانیایی و تونسی، پس از ادغام در سیلیسی، به سمت یونان حرکت کردند. در ۲۲ سپتامبر، کاروان یونانی از میلوس به سمت کرت حرکت کرد و روز بعد به مقصد رسید. در شب ۲۴ سپتامبر، یازده کشتی مورد حمله پهپادها قرار گرفتند. چهار روز پس از آن، با ادغام کاروان‌ها در کرت، این ناوگان سفر خود را به سمت غزه ادامه داد.

بیش از دوازده وزیر امور خارجه، سیاستمداران و احزاب سیاسی ایتالیا، نمایندگان مجلس اسپانیا و پرتغال، رئیس‌جمهور کلمبیا، گوستاوو پترو و گزارشگر ویژه سازمان ملل در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، فرانچسکا آلبانزه، از این ابتکار عمل حمایت کرده‌اند. در مقابل، ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، ادعا کرده است که شرکت‌کنندگان باید به عنوان تروریست زندانی شوند و وزارت امور خارجه اسرائیل قسم خورد حرکت این ناوگان را متوقف کند. در پاسخ به حملات به این ناوگان، وزارت دفاع ایتالیا، کشتی‌های نیروی دریایی را برای کمک به این کاروان اعزام کرد. پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، متعاقباً یک کشتی نیروی دریایی را برای عملیات نجات اعزام کرد. کمیسیون اروپا اعلام کرد که از ناوگان‌های امدادی به غزه حمایت نمی‌کند.

بر اساس اعلام ناوگان جهانی صمود، هیئت‌هایی از ۶ قاره جهان در این ناوگان حضور دارند. 

این شرکت‌کنندگان به هیچ دولت یا حزب سیاسی وابسته نیستند و هدف مشترک آن‌ها، شکستن محاصره دریایی غزه و رساندن کمک‌های حیاتی به مردم غزه است. این تلاش‌ها توسط چهار ائتلاف اصلی جنبش جهانی به غزه (GMTG)، ائتلاف ناوگان آزادی (FFC)، ناوگان صمود مغرب و صمود نوسانتارا سازماندهی شده‌اند.

در این کاروان طیف گسترده‌ای از افراد از جمله پزشکان، وکلا، هنرمندان و فعالان حضور دارند. افرادی مانند گرتا تونبرگ فعال سوئدی، ملانی شوایزر دانشمند علوم سیاسی و سیف ابوکشک فعال فلسطینی از جمله اعضای کمیته راهبری این ناوگان هستند. این سازمان‌دهندگان حتی مجبور به خرید کشتی‌ها شده‌اند، زیرا هیچ شرکتی حاضر به کرایه دادن کشتی نیست؛ چراکه می‌دانند در مقصد توسط رژیم‌صهیونیستی مصادره خواهند شد. 

رووس ایکما، مؤسس و مدیر گروه حمایت از حقوق پناهندگان «MiGreat»، و مو کوتش از بنیاد جامعه فلسطینی هلند (PGNL) هدف اصلی ناوگان را شکستن محاصره غزه که از سال ۲۰۰۷ ادامه دارد، اعلام کردند.

ایکما گفت: «اسرائیل عمداً مردم غزه را به گرسنگی محکوم می‌کند و هدف ما ایجاد یک مسیر انسانی است تا سازمان‌های غیردولتی و سازمان ملل بدون اجازه اسرائیل بتوانند کمک برسانند.»

## زمینه
از زمان حاکمیت غزه توسط حماس در سال ۲۰۰۷، اسرائیل محاصره دریایی نوار غزه را اعمال کرده است. در سال ۲۰۰۸ به منظور شکستن این محاصره، اولین کشتی‌ها توسط جنبش غزه آزاد به آب انداخته شدند. در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۶، ۵ قایق از ۳۱ قایق به غزه رسیدند.

در سال ۲۰۱۰، اولین ناوگان آزادی غزه متشکل از شش کشتی توسط نیروهای اسرائیلی مورد حمله قرار گرفت که در نتیجه آن ۱۰ نفر از شرکت کنندگان کشته و ده‌ها نفر توسط کماندوهای اسرائیلی زخمی شدند که خشم بین‌المللی را برانگیخت. از آن زمان، تلاش‌های انجام شده برای شکست محاصره غزه در سال‌های ۲۰۱۱، ۲۰۱۵، ۲۰۱۶، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۵ همگی توسط نیروهای اسرائیلی رهگیری شده یا مورد حمله قرار گرفته‌اند. از مارس تا ژوئیه ۲۰۲۴، یک کریدور دریایی موقت بین قبرس و غزه برای کمک‌رسانی باز بود که توسط قایق‌ها در عملیات سفینه و توسط ارتش ایالات متحده استفاده می‌شد.

در مارس ۲۰۲۵، اسرائیل به مدت سه ماه محاصره کامل نوار غزه را اعمال کرد. در طول این محاصره، یک ناوگان کمک رسانی در ماه مه توسط هواپیماهای بدون سرنشین مورد حمله قرار گرفت و ناوگان‌های دیگر در ژوئن و ژوئیه توسط نیروهای اسرائیلی رهگیری شدند.

## شکل‌گیری
ناوگان جهانی صمود در ژوئیه ۲۰۲۵، در بحبوحه نسل‌کشی غزه، از طریق ادغام چندین جنبش فعال و بشردوستانه؛ یعنی ائتلاف ناوگان آزادی، جنبش جهانی به سوی غزه، ناوگان صمود مغرب و صمود نوسانتارا، شکل گرفت. در اوایل سپتامبر، سازمان اورژانس برای ارائه کمک‌های پزشکی با یک کشتی به این ناوگان پیوست.

## آماده‌سازی و عزیمت

در فاصله ۳۱ اوت تا ۷ سپتامبر ۲۰۲۵، کاروان‌ها از بندر جنوا، بندر بارسلون، تونس و کاتانیا حرکت کردند. از اقدامات مقدماتی این ناوگان ثبت نام بیش از ۱۵۰۰۰ شرکت کننده، همراه با جلسات آموزشی، برگزاری تجمعات و چادر زدن در نزدیکی نقاط عزیمت این ناوگان بود. این اقدامات منجر به مشارکت بیش از ۵۰۰ نفر و ۴۰ کشتی شد. محموله ایتالیایی این ناوگان، شامل ۴۵ تن کمک است.

در ۲۳ اوت ۲۰۲۵، کشتی‌های مالزیایی، تحت نام «ناوگان آسیایی صمود نوسانتارا»، با غذا و کمک‌های اولیه حرکت کردند. قرار بود در کنار ناوچه نوسانتارا و «ناوگان واترملون»، که رسماً توسط دولت مالزی حمایت مالی می‌شد، یک گروه از داوطلبان هندی از کلکته به این ناوگان بپیوندد، اما به دلیل نگرانی‌های امنیتی از این کار منصرف شد.

کشتی‌های جنوا، که در مجموع چهار فروند بودند، هنگام حرکت توسط جمعیتی بالغ بر ۴۰٬۰۰۰ شهروند بدرقه شد. یک مقام اتحادیه گفت که در صورت بروز حادثه برای این کاروان، کارگران اسکله ها در سراسر اروپا از ارسال هر نوع محموله‌های غیرنظامی به اسرائیل جلوگیری می کنند.

در ۱۱ سپتامبر، گروهی از فعالان مصری تمایل خود را برای پیوستن به این ناوگان ابراز و اولین قایق خود را «کاملاً مجهز» و خدمه آن را آماده حرکت توصیف کردند. این گروه درخواست رسمی خود را به دولت مصر ارسال کرد تا به آنها اجازه مشارکت داده شود. حرکت این کاروان که برای ۲۸ سپتامبر برنامه‌ریزی شده بود، لغو شد و گروه مصری عنوان کرد که همچنان منتظر تأیید دولت هستند. در ۳۰ سپتامبر، در حالی که گروه مصری در حال مرتب‌سازی کمک‌های مالی در دفتر مرکزی خود در منطقه دقی شهر جیزه بود، ظاهراً دو عضو از کمیته تدارکات که برای خرید قهوه از دفتر خارج شده بودند، در راه توسط پلیس ملی مصر دستگیر شدند. عضو دیگری از این گروه نیز بعداً دستگیر شد.

## حمله به کشتی

ناوگان جهانی صمود تا به حال مورد حملات گسترده ای قرار گرفته است .

موج اول : وائل نوار عضو کاروان آزادی «صمود» گفت یک پهپاد اسرائیل بزرگ‌ترین کشتی این کاروان را که در ورودی بندر تونس لنگر انداخته بود، هدف قرار داده است.

در همین رابطه فرانچسکا آلبانیز گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، از حمله به بزرگ‌ترین کشتی این کاروان در تونس خبر داد و گفت این حمله ظاهراً توسط یک پهپاد انجام شده است.

فعالان کاروان صمود گفتند پس از حمله پهپادی، آتش‌سوزی در کشتی متعلق به این ناوگان در بندر سیدی بو سعید در تونس رخ داد.

موج دوم : ناوگان جهانی «صمود» اعلام کرد دومین کشتی بزرگ این ناوگان با نام «ألما» بامداد چهارشنبه هدف حمله یک پهپاد قرار گرفته و آتش‌سوزی در آن رخ داده است. این حادثه در بندر سیدی بوسعید در حومه پایتخت تونس اتفاق افتاد.

به گفته مسئولان ناوگان، کشتی «ألما» تحت پرچم انگلیس حرکت می‌کند و در زمان حمله 9 نفر از شرکت‌کنندگان در آن حضور داشتند که همگی در سلامت کامل هستند.

موج سوم :  بامداد چهارشنبه 2 مهر ماه 1404 شمسی در اطلاعیه‌ای، از پرواز چند پهپاد بر فراز کشتی‌ها خبر داد و گفت که یکی از آن‌ها ماده‌ای با بوی باروت بر روی یکی از کشتی‌ها رها کرد. این اقدام هیچ‌گونه آسیب یا تلفات جانی در پی نداشت.

فعالان حاضر در این ناوگان نیز گزارش دادند که دو پرتابه به سمت کشتی‌ها شلیک شده است؛ یکی از آن‌ها دودزا بوده و دیگری در دریا سقوط کرده که خوشبختانه خسارتی به بار نیاورد.

به گفته این گروه، بیش از 15 پهپاد بر فراز کشتی‌ها به پرواز در آمدند و همزمان اختلال در ارتباطات و شنیده شدن صدای انفجار در اطراف ناوگان برای ساعتی ادامه داشته است.

ایتالیا و اسپانیا کشتی های جنگی برای حمایت از کاروان صمود به سمت این کاروان اعزام کرده اند.

با نزدیک شدن کشتی‌های کاروان جهانی «صمود» به سواحل غزه، نیروی دریایی اسرائیل این کاروان را در آب‌های بین‌المللی رهگیری و توقیف کرد. منابع نزدیک به کاروان تأیید کرده‌اند که ارتباطات قطع شده و نیروهای نظامی سوار کشتی‌ها شده‌اند.

به نقل از الجزیره، وزارت خارجه اسرائیل مدعی است که به کاروان پیشنهاد داده بود کمک‌ها از طریق بندر اشدود وارد غزه شود، اما فعالان این پیشنهاد را رد کردند و آن را نقض آشکار حقوق بین‌الملل دانستند. تییاگو آویلا، عضو کمیته هدایت کاروان، در پیامی ویدئویی تأکید کرد: شما می‌گویید وارد منطقه جنگی می‌شویم، اما این همان جایی است که شما مرتکب جنایت جنگی می‌شوید. ما مشروعیت شما را برای کنترل کمک‌های بشردوستانه به رسمیت نمی‌شناسیم.

## پایان ماموریت صمود
نهایتا نیروهای اسرائیل طی دو روز، ۴۸۰ فعال از بیش از ۵۰ کشور عضو ناوگان جهانی «صمود» را که با هدف رساندن کمک‌های انسانی و پزشکی به غزه عازم این منطقه بودند، در آب‌های بین‌المللی بازداشت کردند.
اقدامات نیروهای اسرائیلی از اواخر چهارشنبه 1 اکتبر 2025 آغاز شد و با حمله به ۴۲ کشتی ناوگان ادامه یافت؛ سرانجام صبح جمعه، کشتی «مارینت» ـ آخرین کشتی فعال ناوگان ـ در آب‌های بین‌المللی نزدیک غزه توقیف شد.

از جمله شخصیت‌های برجسته بازداشت‌شده می‌توان به فعال محیط‌زیست سوئدی گرتا تونبرگ، فعال و نماینده پیشین پارلمان آفریقای جنوبی و نوه نلسون ماندلا، نکوسی زوولیولیله ماندلا و شهردار پیشین بارسلونا، آدا کولائو، اشاره کرد.

از جمله اعضای پارلمان اروپا که در این کشتی حضور داشتند می‌توان به ریما حسن و اما فوررو از فرانسه، خوان بوردرا از پارلمان منطقه‌ای اسپانیا و پیلار کاستیخو از پارلمان کاتالونیا اشاره کرد.

سایر فعالان شامل ماریانا مورتاگوا از پرتغال، سناتور کریس آندرس از ایرلند، آرتورو اسکوتو از ایتالیا و ماریا سلسته فیرو از آرژانتین بودند.

فعالان حقوق بشر نیز مانند تیاگو آویلا از برزیل، کریس اسمالز از آمریکا و تادگ هیکی از ایرلند بازداشت شدند.
همچنین، کلئونیکی الکسوپولو از یونان، شهردار پیشین فورتالزا لویزیانه لینز، سناتور پیشین پاکستان مشتاق احمد و محمد نادر النوری، مسئول هماهنگی کمک‌های بشردوستانه از مالزی نیز بازداشت شدند.

رولاندو گومز، رئیس واحد اطلاع‌رسانی دفتر سازمان ملل در ژنو استفاده از زور علیه فعالان در آب‌های بین‌المللی و بازداشت آنان را محکوم کرد و تأکید داشت که اعمال خشونت مرگبار علیه غیرنظامیان نقض قوانین بین‌المللی حقوق بشر و قوانین بشردوستانه است.

همچنین، ریکاردو برز، مدیر ارتباطات وضعیت‌های اضطراری صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)  اعلام کرد که جهان از وضعیت غزه طی دو سال گذشته خشمگین است و ناوگان جهانی صمود تنها یکی از نمادهای این وضعیت به شمار می‌رود.
## یادداشت

## منابع