صوریف

**صوریف** () شهری فلسطینی در استان الخلیل است که در ۲۵ کیلومتری شمال غربی شهر الخلیل و ۳۲ کیلومتری جنوب بیت‌المقدس در جنوب غربی کرانه باختری قرار دارد. بر پایه سرشماری مرکز آمار فلسطین در سال ۲۰۱۷ میلادی، جمعیت صوریف ۱۷٬۲۸۷ نفر بوده‌است و همه ساکنان آن مسلمان هستند.

بیشتر زمین‌های ۱۵ هزار دونومی این شهر به کشاورزی اختصاص دارد و محصولات عمده آن زیتون، گندم و جو است. صوریف دارای هفت مسجد و چهار مدرسه است. این شهر بر فراز رشته‌کوهی به بلندای نزدیک به ۶۰۰ متر از سطح دریا واقع شده و آب‌وهوای مدیترانه‌ای معتدل دارد.

## پیشینه نام
دربارهٔ ریشه نام صوریف دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. بر پایه پژوهش ادوارد هنری پالمر در فهرست نام‌های عربی بررسی فلسطین غربی، این نام از یک نام شخصی برگرفته شده‌است. برخی منابع عربی آن را تحریف واژه سریانی «سریفا» به معنای ضرب سکه می‌دانند و برخی دیگر آن را برگرفته از «سور الریف» (حصار روستا) دانسته‌اند؛ زیرا کوه‌ها از همه سو آن را همچون باروی فراگرفته‌اند.

## تاریخ
### دوره عثمانی
روایت‌های شفاهی نشان می‌دهد که صوریف پس از سده شانزدهم میلادی بنیان‌گذاری شده‌است. در سال ۱۸۳۸ میلادی ادوارد رابینسون صوریف را روستایی مسلمان‌نشین میان الخلیل و غزه زیر فرمانروایی الخلیل توصیف کرد.

در سده نوزدهم، صوریف و دیگر روستاهای اطراف الخلیل منطقه کشاورزی خود را به سوی غرب به شفلا گسترش دادند و ویرانه‌های نزدیک را دربر گرفتند. این گسترش بازتاب قانون زمین عثمانی، ابتکارهای کشاورزی محلی و ثبات منطقه پس از کاهش یورش‌های بدوی بود.

در سال ۱۸۶۳ میلادی ویکتور گرن جمعیت صوریف را ۷۰۰ نفر گزارش کرد و یادآور شد که جز یک آبگیر سنگی، چند آب‌انبار، یک تنه ستون باستانی در کنار مسجدی کوچک، همه ساختمان‌ها نوساز هستند. فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ میلادی ۸۷ خانه و جمعیتی ۲۶۵ نفره (تنها مردان) را ثبت کرد.

در سال ۱۸۸۳ میلادی، بررسی فلسطین غربی صندوق اکتشاف فلسطین صوریف را «روستایی کوچک بر تپه‌ای پست با درختان زیتون در جنوب» وصف کرد و یادآوری کرد که شاید همان «ساریفسئا» مسیحیان نخستین باشد که در پیوند با مار سابا و بیت جبرین نام برده شده‌است. در سال ۱۸۹۶ میلادی جمعیت صوریف ۱٬۱۶۴ نفر گزارش شد.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا انجام شد، صوریف ۱٬۲۶۵ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند. این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۱٬۶۴۰ نفر در ۳۴۴ خانه مسکونی رسید.

در آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت صوریف ۲٬۱۹۰ نفر (همگی مسلمان) ثبت شد و مساحت کل زمین‌های آن ۳۸٬۸۷۶ دونوم بود. از این مقدار ۳٬۴۹۳ دونوم باغ و زمین آبی، ۱۱٬۳۲۵ دونوم زمین غلات و ۵۴ دونوم بافت ساخته‌شده (شهری) بود.

در دوران قیمومت، ساکنان صوریف در مبارزه با حکومت بریتانیا مشارکت داشتند. در شورش ۱۹۳۶–۱۹۳۹ بیشتر جوانان شهر سلاح برداشتند و به ارتش جهاد مقدس به فرماندهی عبدالقادر الحسینی پیوستند و زیر فرماندهی ابراهیم ابودیه الغنیمات جنگیدند.


File:Surif 1944.jpg|صوریف، نقشه قیمومت بریتانیا، مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Surif 1945.jpg|صوریف ۱۹۴۵ مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
File:Surif from Judean hills.jpg|نمایی از صوریف
File:Surif cross-stitch.jpg|نمونه‌ای از سوزن‌دوزی سنتی فلسطینی صوریف (۲۰۰۶)


### دوره حکومت اردن
پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹، صوریف زیر حکومت اردن درآمد. سرشماری اردن در سال ۱۹۶۱ جمعیت صوریف را ۲٬۸۲۷ نفر ثبت کرد.

### پس از ۱۹۶۷
از زمان جنگ شش‌روزه در ۱۹۶۷ میلادی، صوریف زیر اشغال اسرائیل قرار گرفته‌است.

اسرائیل از سال ۲۰۰۰ میلادی در حدود ۱٬۲۱۳ دونوم از زمین‌های صوریف را مصادره کرده و نزدیک به ۱٬۳۰۰ دونوم دیگر پس از تکمیل دیوار حائل در پشت آن قرار خواهد گرفت.

## شهرک‌سازی اسرائیل
نیروهای اشغالگر بخش‌های گسترده‌ای از زمین‌های صوریف را مصادره کردند و در سال ۱۹۸۲ میلادی شهرک «ناحال صوریف» را بر روی آن‌ها برپا ساختند؛ این شهرک در آغاز دهه ۱۹۹۰ تخلیه شد و به منطقه مسکونی تبدیل گشت. پس از سال ۱۹۸۷ شهرک بت عین در شمال شرقی صوریف بنا شد. در سال ۲۰۰۴ اسرائیل دیوار جداسازی را در غرب شهر ساخت و در بخش شمال غربی گذرگاه الجبعه–صوریف را برپا کرد.

## حملات شهرک‌نشینان
### حمله آوریل ۲۰۲۳
در آوریل ۲۰۲۳ ده‌ها شهرک‌نشین اسرائیلی به مدت سه روز به صوریف یورش بردند، ساکنان را با سنگ مجروح کردند و درختان زیتون و خانه‌ها را به آتش کشیدند. ارتش اسرائیل نیز با شلیک گلوله و گاز اشک‌آور از مهاجمان پشتیبانی کرد. از سال ۲۰۲۱ میلادی شش مورد حمله شهرک‌نشینان به صوریف مستند شده که دربرگیرنده تخریب محصولات، آسیب به خانه‌ها و مجروح‌شدن ساکنان بوده‌است.

### رویدادهای ۲۰۲۵
در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۵ شهرک‌نشینان مستقر در یک پایگاه غیرقانونی تازه‌ساز بر زمین‌های خصوصی فلسطینی در منطقه القرنات به ساکنان فلسطینی که در حال خاموش‌کردن آتش‌سوزی عمدی زمین‌های کشاورزی بودند تیراندازی کردند؛ محمد احمد محمود الحور (۴۸ ساله) کشته و هشت نفر دیگر زخمی شدند.

در ۹ ژوئیه ۲۰۲۵ حمله دیگری در منطقه الوطوات نزدیک شهرک بت عین رخ داد که در آن مردی ۴۵ ساله از ناحیه ران مورد اصابت گلوله قرار گرفت، شماری مورد ضرب و شتم واقع شدند و بخش‌های گسترده‌ای از زمین‌های کشاورزی به آتش کشیده شد. این حملات بخشی از تشدید گسترده خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری در سال ۲۰۲۵ بود. کمیسیون مقاومت در برابر دیوار و شهرک‌سازی تشکیلات خودگردان فلسطین بیش از ۲٬۱۰۰ حمله شهرک‌نشینان را در نیمه نخست آن سال گزارش کرد که دست‌کم چهار فلسطینی در آن‌ها کشته شدند.

## جغرافیا
صوریف بر فراز رشته‌کوهی واقع است که همچون حصاری آن را فراگرفته و دره‌ها و دشت‌های کوچکی میان آن‌ها جای گرفته‌اند. ارتفاع شهر نزدیک به ۶۵۹ متر از سطح دریاست. مساحت زمین‌های صوریف ۱۵٬۰۳۴ دونوم است.

از شمال به روستای الجبعه (بیت‌لحم)، از جنوب به روستای خاراس و شهر حلحول، از شرق به بیت امر و از غرب به بیت‌نتیف و بیت‌شمش محدود می‌شود.

### آب‌وهوا
آب‌وهوای صوریف مدیترانه‌ای معتدل است: تابستان‌ها گرم و خشک و زمستان‌ها سرد و بارانی است. ماه‌های تیر و مرداد (ژوئیه و اوت) گرم‌ترین ماه‌ها با میانگین دمای ۲۸٫۹ درجه سلسیوس و دی (ژانویه) سردترین ماه سال است. بارندگی معمولاً از مهر تا فروردین (اکتبر تا آوریل) رخ می‌دهد و میانگین بارش سالانه ۵۶۰ میلی‌متر است.

## جمعیت‌شناسی
ساکنان نخستین صوریف از بیت امر و احتمالاً از جاهای دیگر آمده‌اند. برخی از ساکنان از سلقا (مکانی ناشناخته نزدیک غزه)، المجدل و غزه ریشه دارند. صوریف با نام «کفین التحتا» نیز شناخته می‌شود؛ زیرا ساکنانش مانند اهالی بیت‌امر در سده شانزدهم در آنجا زندگی می‌کردند.

جدول زیر روند دگرگونی جمعیت صوریف را نشان می‌دهد:

## تقسیمات اداری
هشت روستا و خرابه از نظر اداری به شهرداری صوریف وابسته‌اند:
# **روستای الدیر**: در نزدیکی وادی‌السور در غرب صوریف با جمعیتی نزدیک به ۵۰۰ نفر؛ بیشتر ساکنان آن کشاورز هستند.
# **روستای الجبلیه**: در شمال صوریف؛ به کشت انگور، انجیر و هلو و پرورش دام مشهور است و دارای محوطه باستانی دوره روم باستان است.
# **خربه جمرین**: در جنوب صوریف؛ دارای مقام ابوعبیده عامر بن جراح و خانه‌های قدیمی با قدمت بیش از ۳۵۰ سال.
# **خربه دیر موسی**: در شمال صوریف بر سر راه بیت‌لحم؛ نزدیک به ۲۰۰ نفر ساکن دارد.
# **خلة علی غنیم**: در شمال شرقی صوریف؛ بخش شمالی آن برای گسترش شهرک بت‌عین مصادره شده‌است.
# **خربه ابوشوک**: در جنوب غربی صوریف.
# **خربه علین** و **خربه کرابین**: خرابه‌های زیتون‌کاری و انگورکاری و فاقد سکنه.

## بناهای تاریخی و دیدنی

* **بافت قدیم**: بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد و ۵۴۸ ساختمان کهن را در بر می‌گیرد.
* **مسجد عمری بزرگ**: در غرب بافت قدیم؛ در سال ۱۹۴۵ بنا شد و در سال ۱۹۷۰ به شکل کنونی بازسازی گردید.
* **خربه جمرین باستانی**: دارای مقام ابوعبیده عامر بن جراح و غاری با آرامگاه یکی از صالحان.
* **پادگان ارتش اردن**: در غرب صوریف؛ از ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۷ مرکز استقرار ارتش اردن بود و پس از تأسیس تشکیلات خودگردان فلسطین در ۱۹۹۴ به مدرسه ابتدایی «شهیدان صوریف» تبدیل شد.
* **چاه شهیدان**: در جنوب شرقی گورستان شهیدان؛ تا سال ۱۹۹۴ منبع اصلی آب بافت قدیم بود. در سال ۲۰۱۴ شهرداری صوریف آن را برچید و بنای یادبود شهید را به جای آن برپا ساخت.

## چهره‌های سرشناس
* ابراهیم ابودیه الغنیمات – فرمانده فلسطینی در شورش ۱۹۳۶–۱۹۳۹
* غازی انعیم – نویسنده و پژوهشگر
* شریف عدنان

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای شهرداری صوریف
* صفحه صوریف در «فلسطین در خاطره»
* صوریف در Welcome to Palestine
* نیم‌رخ شهر صوریف، پژوهشکده کاربردی بیت‌المقدس (ARIJ)

رده:استان الخلیل
رده:شهرک‌های کرانه باختری
رده:شهرداری‌های فلسطین