گاسپاره آسلی

**گاسپاره آسلی** (یا **آسلیو**) (۹ سپتامبر ۱۶۲۵) یک پزشک ایتالیایی بود که به خاطر کشف لاکتیل دستگاه لنفاوی شناخته می‌شود. آسلی رگ‌های شیلوس را کشف (یا دوباره کشف) کرد و به‌طور سیستماتیک اهمیت این ساختارهای عروقی را مورد مطالعه قرار داد.

## زندگی

گاسپاره آسلی در کرمونا در یک خانواده اشرافی ثروتمند متولد شد. او در دانشگاه پاویا تحصیل کرد و در آنجا مدرک پزشکی، جراحی و فلسفه گرفت. او تحصیلات خود را در میلان ادامه داد و در آنجا با افتخار به طبابت پرداخت. سنای میلان او را «به خاطر ویژگی‌های عالی‌اش به عنوان پزشک و دانشمند» به عنوان شهروند افتخاری برگزید. در سال ۱۶۱۲، او به عنوان جراح ارشد ناوگان اسپانیایی در ایتالیا منصوب شد. او کمی قبل از مرگش در سال ۱۶۲۵ در سن ۴۴ سالگی، استاد آناتومی و جراحی در دانشگاه پاویا شد. او در میلان، در کلیسای سن پیترو سلستینو، نزدیک پورتا ونزیا، به خاک سپرده شده است.

## مشارکت‌ها
راست|بندانگشتی|این تصویر، جزئی از نقاشی اثر ولوزو سالگادو، صحنه‌ای تاریخی و علمی را به تصویر می‌کشد: گاسپاره آسِلی، پزشک و آناتومی‌دان ایتالیایی قرن هفدهم، در حال انجام کال‌بدشکافی زنده بر روی یک سگ.
آسلی به عنوان کاشف لاکتئال‌ها یا مجموعه‌ای از رگ‌ها که بخش مغذی غذای حیوانات، یعنی کیلوس را از قسمت بالایی لوله روده جذب یا مکیده می‌کنند، در نظر گرفته می‌شود تا آن را به قلب و ریه‌ها منتقل کند تا در مایع یا خون در گردش خون گنجانده شود. در ۲۳ ژوئیه ۱۶۲۲، در طول کالبدشکافی زنده‌ای که روی یک سگ انجام شد، او این رگ‌ها را دید و از رنگ سفید مایعی که در آنها وجود داشت، که از ویژگی شیر مانند آن نام *لاکتئال* گرفته شده است، آنها را از سایر رگ‌ها متمایز کرد و در سخنرانی‌های خود آنها را نشان داد. آسلی مشاهده کرد که رگ‌ها فقط پس از هضم پر می‌شوند و در مواقع دیگر به سختی قابل مشاهده هستند. او آنها را به گروهی از غدد مزانتریک که هنوز به عنوان «غده آسلی» یا «پانکراس آسلی» شناخته می‌شوند، ردیابی کرد و معتقد بود که آنها به کبد منتقل می‌شوند، بنابراین نتوانست انتهای واقعی خود را ردیابی کند. تا زمان کشف مجرای سینه‌ای و پیوستگی آن با عروق شیری توسط ژان پکه، فرایند جذب به وضوح مشخص نشده بود. او وجود دریچه‌هایی را در این عروق تشخیص داد و نشان داد که آنها از جریان رو به عقب جلوگیری می‌کنند.

در دوران رنسانس پزشکی، رگ‌های شیری به‌عنوان نوع چهارم رگ‌ها شناخته شدند—در کنار سرخرگ‌ها، سیاهرگ‌ها، و اعصاب** (که در آن زمان به‌اشتباه نوعی رگ تلقی می‌شدند). این کشف مهم، نظریهٔ کهن جالینوس را که معتقد بود کایل —مادهٔ مغذی حاصل از گوارش—از طریق سیاهرگ‌ها منتقل می‌شود، رد کرد. کشف عملکرد رگ‌های شیری در جذب چربی‌ها از روده و انتقال آن‌ها به سیستم لنفاوی، نقطهٔ عطفی در درک فیزیولوژی بدن انسان بود. این تحول نه‌تنها بنیان‌های پزشکی کلاسیک را به چالش کشید، بلکه راه را برای شکل‌گیری دانش مدرن در زمینهٔ دستگاه لنفاوی و جذب مواد مغذی هموار ساخت.

با برجسته کردن وجود رگ‌های شیری و نقش جریان لنفاوی در بدن، کشف آسلی گام بزرگی در رد کردن نظریه رایج گالن برداشت؛ نظریه‌ای که بر این باور بود کبد منبع اصلی خون در بدن است. این باور در زمان خود بسیار پذیرفته شده بود و قرن‌ها به عنوان یک اصل علمی در پزشکی باقی مانده بود. با این حال، یافته‌های آسلی نشان دادند که در بدن، علاوه بر رگ‌های خونی شناخته‌شده، مجاری دیگری نیز وجود دارند که مایعات حیاتی را جابه‌جا می‌کنند. این موضوع نخستین ترک را در ساختمان مستحکم نظریه گالن ایجاد کرد. در ادامه، ویلیام هاروی با اثر بنیادین خود با عنوان دربارهٔ حرکت قلب این دیدگاه کهن را به‌طور قطعی و علمی باطل کرد و نشان داد خون در یک سیستم بسته و به کمک قلب در سراسر بدن به گردش درمی‌آید.

## دربارهٔ لاکتئال‌ها یا رگ‌های شیری

آسلی گزارشی از کشف خود تهیه کرد، اما هرگز در زمان حیاتش آن را منتشر نکرد. شرح او از رگ‌های شیری با عنوان «دربارهٔ لاکتئال‌ها یا رگ‌های شیری» پس از مرگش، در سال ۱۶۲۷ در شهر میلان و به لطف حمایت مالی فابری دو پی‌رسک منتشر شد.

این کتاب به دلیل نوآوری در تصویرگری علمی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که برای نخستین بار از چاپ چوبی چندرنگ استفاده شد تا بتوان انواع رگ‌ها را با دقت بیشتری از هم تفکیک کرد. در این تصاویر، سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها با رنگ قرمز و مجاری شیری با رنگ سیاه نمایش داده شده بودند. به این ترتیب، اثر آسلی به عنوان اولین کتابی شناخته می‌شود که برای دقت علمی بیشتر از تصویرسازی رنگی بهره گرفت.

تصاویر چشمگیر این چاپ (که تنها در همین نسخه دیده می‌شوند) به احتمال زیاد اثر چزاره باسانو یا همکار او دومِنیکو فالچینی بودند

کتاب آسلی پس از آن چندین بار در نقاط مختلف اروپا تجدید چاپ شد:
* بازل در سال ۱۶۲۸
* لایدن در سال‌های ۱۶۴۰ و دوباره در ۱۶۴۱
* آمستردام در سال ۱۶۴۵

همچنین در همان سال ۱۶۴۵، در مجموعه آثار کامل کالبدشناس نامدار پادوآ، آدریان فان دن اشپیگل نیز گنجانده شد.

شاید چنین فرضی چندان غیرمنطقی نباشد که خونی که از راه ورید شریانی یا همان شریان ریوی به سوی شُش‌ها برده می‌شود، در آنجا با هوایی که به‌وسیلهٔ شُش لطیف و سبک شده درهم بیامیزد و سپس از راه شریان وریدی یا همان ورید ریوی به بطن چپ قلب بازگردد. در این صورت دیگر نیازی نیست که وجود روزنه‌ها و مجراهایی را که گالن در دیوارهٔ میانی قلب میان دو بطن فرض کرده بود بپذیریم، چرا که چنین مجراهایی اگر هم وجود می‌داشتند، هیچ فایده‌ای نداشتند و کارکردی برای گردش خون نمی‌توانستند داشته باشند. این سخن در واقع نشانه‌ای است از تردیدی که در همان زمان نسبت به درستی دیدگاه‌های کهن گالن به وجود آمده بود و می‌کوشید توضیحی تازه و علمی‌تر از چگونگی جریان خون ارائه دهد. در نوشتهٔ آسلی، که پس از مرگ او در سال ۱۶۲۷ به چاپ رسید، این نگاه تازه به وضوح پیداست؛ نگاهی که راه را برای درک دقیق‌تر کارکرد ریه‌ها، نقش تبادل هوا و خون و در نهایت کشف شگرف ویلیام هاروی دربارهٔ گردش خون هموار کرد.

هم‌زمان با کشف بزرگ ویلیام هاروی در زمینه گردش خون، کشف رگ‌های شیری به‌وسیلهٔ آسلی نیز در شمار مهم‌ترین اکتشافات فیزیولوژیک سدهٔ هفدهم قرار می‌گیرد. این دو کشف در کنار هم نقطهٔ عطفی در تاریخ پزشکی بودند، زیرا نگاه تازه‌ای به درک جریان مایعات حیاتی در بدن گشودند و پایه‌های نظریه‌های کهن، به‌ویژه آموزه‌های گالن را به چالش کشیدند. آنچه این دستاورد را برجسته‌تر می‌سازد، شیوهٔ کار آسلی است؛ او با انجام آزمایش‌ها بر روی جانوران زنده و به‌ویژه با استفاده از کالبدگشایی زنده یا ویو سکشن، توانست وجود و کارکرد رگ‌های شیری را آشکار سازد. همین روش آزمایشی او بعدها به الگویی برای بسیاری از پژوهش‌های پسین در زمینه فیزیولوژی انسان بدل شد و مسیر مطالعه علمی‌تر بدن و فرایندهای حیاتی را هموار کرد.

## آثار
* دربارهٔ رگ‌های شیری، یا رگ‌های لاکتئال، با کشف نوع چهارم رگ‌های میان‌تهیگاهی جدید. میلان: چاپخانهٔ یو. باتیستا بیدلیوس، ۱۶۲۷.
* دربارهٔ رگ‌های شیری، یا رگ‌های لاکتئال. لیدن: چاپخانهٔ یوهانس مایره، ۱۶۴۰.

## منابع

رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه پاویا
رده:پزشکان سده ۱۷ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:جراحان اهل ایتالیا
رده:دانشمندان سده ۱۷ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاویا
رده:درگذشتگان ۱۶۲۵ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۵۸۰ (میلادی)
رده:کاتولیک‌های رومی سده ۱۷ (میلادی)
رده:کالبدشناسان اهل ایتالیا
رده:نویسندگان کاتولیک اهل ایتالیا
رده:نویسندگان لاتین سده ۱۷ (میلادی)