فرانچسکو فاآ دی برونو

**فرانچسکو فاآدی برونو** (۷ مارس ۱۸۲۵ – ۲۵ مارس ۱۸۸۸) کشیش، ریاضیدان و خیرخواه ایتالیایی بود. او به خاطر مشارکت‌هایش در ترکیبیات، توابع بیضوی، نظریهٔ نامتغیرها و به‌ویژه فرمول فاآ دی برونو در حساب دیفرانسیل و انتگرال شناخته می‌شود. او شاگرد اوگستان لوئیس کوشی در دانشگاه پاریس بود و بعدها در دانشگاه تورین تدریس کرد و شاگردانی برجسته مانند جوزپه پئانو و کورادو سگره را تربیت نمود.

فاآ دی برونو علاوه بر ریاضیات، به فعالیت‌های خیریه و اجتماعی نیز اهمیت می‌داد. او مؤسسات مذهبی برای کمک به فقرا و نیازمندان تأسیس کرد و به همین دلیل به عنوان «دوست فقرا» شناخته شد. وی توسط پاپ ژان پل دوم در ۲۵ سپتامبر ۱۹۸۸ مبارک‌شده و روز جشن وی ۲۷ مارس است. آرامگاه اصلی او کلیسای بانوی شفاعت در تورین، ایتالیا است.

## زندگی
### اوایل زندگی
فاا دی برونو در ۷ مارس ۱۸۲۵ در آلساندریا، که در آن زمان بخشی از پادشاهی ساردنی بود، متولد شد. او از خانواده‌ای اشرافی بود و دوازدهمین و کوچک‌ترین فرزند لوئیجی فاا دی برونو از خانواده مارکی و لیدی کارولینا ساپا دِ میلانزی بود. او در خانه‌ای بزرگ شد که با شادی، هنر و توجه به فقرا که ناشی از ایمان قوی کاتولیک والدین بود، مشخص می‌شد.

در جوانی وارد ارتش سلطنتی شد و زمانی درجه افسر ستاد نظامی را داشت. او از مأموریت خود استعفا داد و به پاریس رفت، جایی که تحصیلات دکترای خود را در ریاضیات زیر نظر آگوستین کوشی و اوربن لو وریه، که هر دو در کشف سیاره نپتون سهیم بودند، گذراند. او با ریاضیدانانی چون فرانسوا ناپلئون ماری مویگنو و شارل هرمیت در ارتباط نزدیک بود.

پس از بازگشت به تورین، او سمت استادی ریاضیات را در دانشگاه محلی بر عهده گرفت. به پاس قدردانی از دستاوردهای او به عنوان یک ریاضیدان، دانشگاه‌های پاریس و تورین مدرک دکترای علوم را به او اعطا کردند.

### اصلاح‌گر اجتماعی
فا دی برونو ضمن انجام مسئولیت‌های شغلی خود، به‌طور فعال در فعالیت‌های اجتماعی برای فقرا که توسط چهره‌های برجسته کلیسای کاتولیک در تورین در حال توسعه بود، مشارکت داشت. او دوست صمیمی جان بوسکو شد، و به ایجاد پناهگاه‌هایی برای سالمندان و فقرا کمک کرد. او بر ساخت کلیسایی در تورین به نام بانوی حق رأی زنان نظارت داشت.

### کشیش و بنیانگذار
فا دی برونو در اواخر عمرش احساس کرد که دنبال کردن سلسله مراتب مقدس به او در فعالیت‌های مذهبی‌اش کمک می‌کند و مطالعات لازم در الهیات را آغاز کرد. با این حال، چیزی که او متوجه شد این بود که اسقف اعظم تورین در آن زمان یک مرد مسن‌تر را برای مقام کشیشی نمی‌پذیرفت، فا دی برونو در آن زمان در اواخر دهه چهل زندگی خود بود. برای قرن‌ها، مسیر سنتی برای این حرفه از اواسط نوجوانی یک پسر آغاز می‌شد.

فا دی برونو به پاپ پیوس نهم متوسل شد و حمایت او را دریافت کرد و سرانجام در سن ۵۱ سالگی به مقام کشیشی رسید. او در سال ۱۸۸۱ «خواهران مینیم سنت زیتا» را تأسیس کرد تا به خدمتکاران و خدمتکاران خانگی کمک کند و بعداً دامنه فعالیت خود را گسترش داد تا افراد دیگری مانند مادران مجرد را نیز در بر بگیرد. با کمک آنها، او همچنین پناهگاه دیگری تأسیس کرد که به پذیرش روسپی‌ها اختصاص داشت.

### پرستش
هدف از قدیس‌شدن فا دی برونو در اوایل قرن بیستم توسط اسقف‌نشین تورین آغاز شد و او به عنوان بنده خدا اعلام شد. نوشته‌های معنوی او در ۲۲ مه ۱۹۳۵ توسط متکلمان تأیید شد. او در سال ۱۹۷۱ توسط پاپ پل ششم به عنوان محترم اعلام شد و در صدمین سالگرد مرگش در سال ۱۹۸۸ توسط پاپ ژان پل دوم بئاتیفیه اعلام شد

پاپ ژان پل دوم در سخنرانی خود در سال ۲۰۰۲ خطاب به خواهران مینیم گفت: «من گفتم که فرانچسکو فا دی برونو «غول ایمان و نیکوکاری» است، زیرا پیام نور و عشق او «به هیچ وجه فرسوده نیست، بلکه به موقع‌تر از همیشه به نظر می‌رسد و همه کسانی را که ارزش‌های انجیل را در قلب خود دارند، به عمل فرا می‌خواند» (موعظه، ۲۵ سپتامبر، شماره ۴؛ ORE، ۲۴ اکتبر ۱۹۸۸، صفحه ۱۵).

## تحقیق در مورد ریاضیات
علاوه بر برخی نوشته‌های زاهدانه، سرودن برخی ملودی‌های مقدس و اختراع برخی دستگاه‌های علمی، فا دی برونو سهم مهم و متعددی در ریاضیات داشته است. امروزه، او بیشتر به خاطر فرمول فا دی برونو در مورد مشتقات توابع مرکب شناخته می‌شود، اگرچه اکنون مسلم است کهلوئیس آربوگاست در کشف و استفاده از آن اولویت داشته است. فا دی برونو را باید فقط به خاطر شکل دترمینان این فرمول به او نسبت داد. با این حال، کار او عمدتاً مربوط به نظریه حذف و نظریه توابع بیضوی است.

او نویسنده حدود ۴۰ مقاله اصلی منتشر شده در "مجله ریاضیات" (ویرایش جوزف لیوویل)، مجله کرل، "مجله ریاضیات آمریکایی" (دانشگاه جانز هاپکینز)، «آنالی دی تورتولینی»، «جهان‌ها»، «گزارش‌های آکادمی»" و غیره بود. نیمه اول یک رساله جامع در مورد تئوری و کاربردهای توابع بیضوی که او قصد داشت آن را در سه جلد کامل کند. نظریه عمومی حذف (پاریس، ۱۸۵۹); «خطاهای محاسباتی» (تورین، ۱۸۶۷)، ترجمه شده به فرانسوی تحت عنوان «رساله مقدماتی در محاسبه خطاها» (پاریس، ۱۸۶۹). و از همه مهم‌تر، «نظریه فرم‌های دوتایی» (پاریس، ۱۸۷۶)، ترجمه شده به آلمانی (لایپزیگ، ۱۸۸۱). برای فهرستی از خاطرات فا دی برونو، به «کاتالوگ مقالات علمی انجمن سلطنتی: (لندن، ۱۸۶۸، ۱۸۷۷، ۱۸۹۱).

در میان شاگردان او ریاضیدانان برجسته‌ای مانند کورادو سگره و جوزپه پئانو حضور داشتند.

## آثار
* ، لندن: برنز و اوتس، ۱۸۸۴.

## جستارهای وابسته
* توابع بیضوی
* فهرست دانشمندان-روحانیون کاتولیک رومی

## منابع

رده:استادان دانشگاه تورین
رده:افراد بئاتیفیه شده‌ی ایتالیایی
رده:اهالی آلساندریا
رده:بنیان‌گذاران جوامع مذهبی کاتولیک رومی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:درگذشتگان ۱۸۸۸ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:زادگان ۱۸۲۵ (میلادی)