صطاف

**صطاف** (به عربی: ، به عبری: ) روستایی فلسطینی در بخش اورشلیم بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۰ کیلومتری غرب اورشلیم واقع بود و دره سورِک (به عربی: وادی الصرار) از سمت شرق آن می‌گذشت.

دو چشمه به نام‌های عین صطاف و عین بیکوره از این محوطه به بستر رود زیرین جاری می‌شدند. صومعه‌ای در جنوب وادی الصرار و روبه‌روی صطاف قرار داشت که نزد عرب‌های محلی به عین الحبیس (چشمه زاهدان) شناخته می‌شد. امروزه صطاف یک محوطه گردشگری است که شیوه‌های کشاورزی کهن کوهستان‌های اورشلیم را به نمایش می‌گذارد.

## پیشینه
### دوره مس‌سنگی
بازمانده‌های یک روستای مس‌سنگی متعلق به حدود ۴٬۰۰۰ پیش از میلاد در این محوطه کشف شده‌است. آثار کشاورزی مرتبط با این دوره از کهن‌ترین نمونه‌ها در منطقه به‌شمار می‌روند. بر پایه برخی منابع، نخستین سکونت در این مکان نزدیک به ۶٬۰۰۰ سال پیش آغاز شده و کشاورزی پلکانی از حدود ۴٬۵۰۰ سال پیش در آن رواج یافته‌است.

### دوره بیزانسی
بیشتر بازمانده‌های باستانی محوطه به دوره بیزانسی تعلق دارند.

### دوره مملوکی
نخستین یادکرد مکتوب از این محل مربوط به دوره ممالیک است.

### دوره عثمانی
صطاف در دفترهای مالیاتی امپراتوری عثمانی در سال‌های ۱۵۲۵–۱۵۲۶ و ۱۵۳۸–۱۵۳۹ میلادی ثبت شده و در سنجاق قدس قرار داشته‌است. بر پایه بررسی‌های باستان‌شناختی، روستا در اواخر سده شانزدهم میلادی با بهره‌گیری از چندین غارمسکن پدید آمد و بعدها خانه‌هایی در جلوی غارها ساخته شد.

در سال ۱۸۳۸ این محل به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌حسن در غرب اورشلیم توصیف شد.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گرن روستایی با ۱۸۰ نفر جمعیت گزارش کرد که خانه‌هایش بر دامنه کوهی قرار داشتند و دامنه با تراس‌های پی‌درپی پوشیده شده بود. فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ شمار ۳۸ خانه و ۱۱۵ نفر جمعیت (تنها مردان) را ثبت کرده‌است.

در سال ۱۸۸۳ پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین صطاف را «روستایی با اندازه متوسط از خانه‌های سنگی که بر دامنه پرشیب دره‌ای جای گرفته» توصیف کرد و از چشمه‌ای در پایین‌دست و سمت شمال یاد کرد.

در سال ۱۸۹۶ جمعیت صطاف در حدود ۱۸۰ نفر برآورد شد.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، صطاف ۳۲۹ نفر جمعیت داشت: ۳۲۱ مسلمان و ۸ مسیحی. همه مسیحیان کاتولیک رومی بودند. سرشماری ۱۹۳۱ شمار ۳۸۱ نفر (۳۷۹ مسلمان و ۲ مسیحی) را در ۱۰۱ خانه ثبت کرد.

بنا بر آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت صطاف ۵۴۰ نفر و همگی مسلمان بودند و مساحت کل زمین‌های آن ۳٬۷۷۵ دونوم بود. از این مقدار ۹۲۸ دونوم باغ و زمین آبی، ۴۶۵ دونوم کشتزار غلات و ۲۲ دونوم بافت ساخته‌شده بود.

روستای صطاف بر ارتفاع ۵۵۰ متری بر دامنه‌های شرقی جبل الشیخ احمد البختیاری (۷۸۸ متر) جای داشت و بر وادی الصرار مشرف بود. جاده فرعی آن را از شمال‌شرقی به جاده عمومی اورشلیم–یافا متصل می‌کرد و راه‌های خاکی نیز آن را به روستاهای همسایه پیوند می‌داد. روستا چهار محله داشت و ساکنان فراورده‌های کشاورزی خود را در بازارهای اورشلیم می‌فروختند.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها
در ۱۳–۱۴ ژوئیه ۱۹۴۸ روستای عربی صطاف در جریان عملیات دنی توسط تیپ هارئل از سکنه تخلیه شد. بنی موریس مورخ اسرائیلی می‌نویسد که بخش بزرگی از ساکنان این روستاها از آوریل ۱۹۴۸ به دلیل نزدیکی به خط مقدم آنجا را ترک کرده بودند و با نزدیک شدن نیروهای تیپ هارئل و آتشباری خمپاره‌ها بیشتر باقیماندگان نیز رفتند و مشتی اندک که مانده بودند با ورود ارتش اخراج شدند. صطاف و اطراف آن بخشی از کشور نوبنیاد اسرائیل شد.

اندکی پس از جنگ، گروه کوچکی از مهاجران یهودی شمال آفریقا برای چند ماه در محل روستا ساکن شدند و آن را بیکوره نامیدند. این سکونتگاه به ابتکار ناتان یلین-مور فرمانده پیشین لحی پایه‌ریزی شد اما تنها تا پاییز ۱۹۵۰ دوام آورد. در دهه ۱۹۵۰ واحد ۱۰۱ و تیپ چتربازان ارتش اسرائیل از این محل برای تمرینات نظامی بهره بردند.

در دهه ۱۹۸۰ صندوق ملی یهود بازسازی تراس‌های کشاورزی کهن را آغاز کرد و پیرامون چشمه‌ها به محوطه‌ای گردشگری تبدیل شد. جنگلی نیز در اطراف محوطه توسط صندوق ملی یهود کاشته شد.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت روستا چنین توصیف شد: «بسیاری از دیوارهای نیمه‌ویران هنوز برپاست و برخی هنوز درگاه‌های قوسی دارند. دیوارهای چند خانه با سقف‌های فروریخته تقریباً سالم‌اند… پیرامون چشمه روستا که در شرق و کنار ویرانه‌های خانه‌ای سنگی مستطیلی قرار دارد به محوطه گردشگری اسرائیلی تبدیل شده‌است. یک خانواده یهودی در سمت غربی روستا ساکن شده و بخشی از زمین را حصارکشی کرده‌است.»

## آرامگاه عُبید
آرامگاه (مقام) عُبید در جنوب‌غربی محوطه روستا شامل یک حیاط و سه اتاق است. به گفته توفیق کنعان، شیخ عُبید «هر بز یا گوسفندی را که به غارش وارد شود می‌کشد.»

## نگارخانه

Image:Sataf,_Sataf.jpg|تپه (جبل) روبه‌روی صطاف، ۱ سپتامبر ۱۹۴۵
Image:SatafNov062022 09.jpg|عین صطاف (عین البلد)، ۲۰۲۲
Image:Ein Sataf14.jpg|عین صطاف، ۲۰۰۹
Image:SatafNov062022 02.jpg|عین بیکوره (عین الشرقیه)، ۲۰۲۲
Image:Bikura2.jpg|عین بیکوره، ۲۰۰۹
Image:Sataf 006.jpg|بازسازی صطاف
Image:Sataf17.jpg|کشاورزی در صطاف، ۲۰۰۹
Image:PikiWiki Israel 7596 ruins at the Sataf near Jerusalem.JPG|بازمانده‌های روستای صطاف


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* صطاف در Palestineremembered.com
* صطاف در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ولسوالی اورشلیم
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اسرائیل
رده:چشمه‌های اسرائیل