آمریگو دومینی

**آمریگو دومینی**  (سنت لوییس، ۳ ژانویه ۱۸۹۴ – رم، ۲۵ دسامبر ۱۹۶۷)  یک آدمکش فاشیست ایتالیایی متولد ایالات متحده بود که رهبری گروهی را بر عهده داشت که مسئول ترور جاکومو ماتئوتی، رهبر حزب سوسیالیست متحد، در سال ۱۹۲۴ بودند.

## زندگینامه
آمریگو دومینی، فرزند مهاجران ایتالیایی (پدرش آدولفو دومینی) و بریتانیایی، در سنت لوئیس میسوری ایالات متحده متولد شد. او به ایتالیا نقل مکان کرد و در سال ۱۹۱۳ با انصراف از شهروندی ایالات متحده به ارتش پیوست. در طول جنگ جهانی اول، او یک سرباز تهاجمی بود و به شدت زخمی و مدال گرفت. سپس در فاشیو فلورانس که توسط هواداران بنیتو موسولینی سازماندهی شده بود، فعال شد و به لقب "دمکش دوچه" (Sicario del Duce) افتخار می‌کرد. او در حادثه سارتزانا در ۲۱ ژوئیه ۱۹۲۱ شرکت کرد و رهبری ستونی متشکل از ۳۰۰ پیراهن سیاه (squadristi) را به سارتزانا با درخواست آزادی رناتو ریچی بر عهده داشت. ریچی و دیگر فاشیست‌ها پس از درگیری مسلحانه با آردیتی دل پوپولو، یک سازمان ضد فاشیستی که در سال ۱۹۲۱ توسط آنارشیست آرگو سکونداری به عنوان شاخه‌ای از جنبش "آردیتی" ایجاد شده بود، دستگیر شدند.

در سال ۱۹۲۴، دومینی به صفوف چکا، پلیس مخفی که موسولینی بر اساس چکای شوروی بنا نهاده بود، پیوست. اندکی پس از آن، در ۱۰ ژوئن، او رهبری گروهی (آلبینو ولپی، جوزپه ویولا، آگوستو مالاکریا و آملتو پوورومو) را بر عهده گرفت که قتل جاکومو ماتئوتی را انجام دادند، احتمالاً به دستور چزاره رُسی، که در آن زمان دستیار او بود. پس از قتل سیاسی، به استثنای روبرتو فاریناچی که در طول محاکمه از او دفاع کرد، باقی رهبری فاشیست‌ها او رها کردند. در حالی که فاریناچی خود را به خاطر این وظیفه "افتخارآمیز" اعلام کرد، نتوانست مانع از صدور حکم پنج سال زندان برای دومینی شود، که تنها یازده ماه از آن را گذراند و از عفو موسولینی بهره‌مند شد.

تصویری که امیلیو لوسو از او در کتابش «راهپیمایی به رم و اطراف»‌ (Marcia su Roma e dintorni) ترسیم کرده، به همین دوره برمی‌گردد:

پس از آزادی از زندان، او تلاش کرد تا با اخاذی از رهبری فاشیست، پاداش و پرداخت هزینه‌های حقوقی خود را به دست آورد. او با تظاهر، به دنبال ملاقات با موسولینی در شورای وزیران ایتالیا بود. او این حق خود را با این جمله توجیه کرد: «من اینجا هستم تا خون ماتئوتی را از دستانم بشویم». او دستگیر و به جرم «توهین به ایل دوچه» محاکمه و به هشت سال زندان محکوم شد - که به طور قابل توجهی بیشتر از جرم قبلی بود.

آمریگو دومینی در سال ۱۹۲۷ آزاد شد و با دریافت مستمری دولتی هنگفتی (۵۰۰۰ لیر) به سومالی‌لند ایتالیا رفت. ظاهراً از زمانی که در جزایر ترمیتی بازداشت و زندانی شد، هنوز هم به عنوان فردی دردسرساز شناخته می‌شد. در همین حال، او به ژنرال امیلیو د بونو هشدار داد که نسخه خطی از جزئیات قتل ماتئوتی را به سردفتران اسناد رسمی در تگزاس ارائه کرده است. این ادعا منجر به آزادی او و افزایش مستمری به ۵۰.۰۰۰ لیر شد. او به لیبی ایتالیا رفت و در آنجا مستمری او ۲۵۰۰ لیر (همراه با یک پرداخت واحد ۱۲۵۰۰۰ لیر) افزایش یافت.

دومینی بیش از یک دهه در منطقه ماند و در جریان لشکرکشی شمال آفریقا در جنگ جهانی دوم توسط ارتش بریتانیا در درنا دستگیر شد. او به عنوان جاسوس به اعدام محکوم شد، اما با شلیک ۱۷ گلوله از جوخه آتش، زنده ماند و شبانه به تونس فرار کرد. با بازگشت دومینی به ایتالیا، با شگفتی مورد استقبال قرار گرفت و مستمری سخاوتمندانه دیگری به او پیشنهاد شد. او به عنوان یک حمل و نقل کار خود را آغاز کرد و ویلایی در یک منطقه مسکونی در فلورانس خرید.

با سقوط فاشیسم در جنوب ایتالیا در سال ۱۹۴۳، او به جمهوری سوسیال ایتالیا که تحت حمایت آلمان نازی بود، پیوست. پس از اشغال آن منطقه توسط متفقین، دومینی در بولونیا دستگیر و به جرم قتل ماتئوتی محاکمه شد: در حکم دادگاه آمده بود که دستور قتل ماتئوتی توسط موسولینی به او داده شده است. او به حبس ابد محکوم شد که بلافاصله به دلیل عفو عمومی تولیاتی به ۳۰ سال کاهش یافت. او در سال ۱۹۵۳ تحت عفو عمومی دیگری آزاد شد. در سال ۱۹۶۷، دومینی هنگام تعویض لامپ در خانه‌اش به طور تصادفی دچار برق‌گرفتگی شد. او تقریباً سه هفته بعد بر اثر حمله قلبی در بیمارستان درگذشت

## در فرهنگ عامه
در فیلم «ترور ماتئوتی» محصول ۱۹۷۳، ساخته فلورستانو وانچینی، نقش دومینی را اومبرتو اورسینی بازی می‌کند.

در سریال تلویزیونی «موسولینی: پسر قرن» محصول ۲۰۲۵، ساخته جو رایت، نقش دومینی را فدریکو مایورانا بازی می‌کند.

## پانویس