معماری نیوار

[چپ|بندانگشتی|350x350پیکسل|معبد تالجو، [کاتماندو]]
معماری نیوار، سبک بومی معماری مردم نیواری در دره کاتماندو در نپال است. این سبک شامل انواع ساختارهای معبدی و مذهبی مانند پاگودا، استوپا، شیکهارا و چایتیا است و به‌ویژه به‌خاطر ظرافت در طراحی و مهارت چشمگیر در جزئیات شناخته می‌شود. از ویژگی‌های شاخص این معماری، برنامه‌ریزی منحصربه‌فرد شهری و پیوند هماهنگ میان هنر، مذهب و زندگی روزمره است. این سبک ارتباط تنگاتنگی با رشد تاریخی و فرهنگی دره کاتماندو دارد و تأثیر چشمگیری بر سنت‌های معماری منطقه گذاشته است. نشانه اصلی این دره، پاگوداهای چندسقفی هستند که گفته می‌شود منشأ آن‌ها همین ناحیه بوده و بعدها به هند، چین، هندوچین و ژاپن گسترش یافته است. در معماری نوار می‌توان سازه‌های گوناگونی را مشاهده کرد، از جمله خانه‌های مسکونی، صحن‌های صومعه‌ای موسوم به «بها» و «بهی»، استراحتگاه‌ها، معابد، استوپاها، خانه‌های روحانیون و کاخ‌ها. بیشتر آثار مهم این سبک در میدان دربار کاتماندو، لالیتپور و بختاپور قرار دارند که مجموعه کاخ‌های سلطنتی قدیمی‌اند و بین قرون دوازدهم تا هجدهم ساخته شده‌اند. ویژگی‌های اصلی معماری نوار شامل آجرکاری چشمگیر و سبک منحصربه‌فردی از منبت‌کاری چوب است که در خارج از نپال به ندرت دیده می‌شود. این سبک به‌وسیله معماران نپالی، از جمله آرنیکو، در سراسر آسیا شناسانده و گسترش یافته است.

## تاریخچه
ریشه‌های معماری نیواری را می‌توان به دوره لیچاوی، لیچاوی‌های نپال (۴۰۰–۷۵۰ میلادی) نسبت داد، که در طی آن سلسله مالا (نپال) (قرن‌های ۱۲ تا ۱۸) شکوفا شد. دره کاتماندو در سال ۱۹۰۰ میلادی شکوفا شد. از نظر دستاوردهای معماری هنری، شهرهای بزرگی مانند کاتماندو، پاتان و باکتاپور به مراکز فرهنگ و صنایع دستی نیواری تبدیل شدند.

سنت‌های معماری خارج از نپال، به ویژه در تبت و چین. همچنین با تبادل فرهنگی و مذهبی آسان، بر معماری نیواری تأثیر گذاشته است. این به دلیل موقعیت استراتژیک دره در امتداد مسیر تجاری باستانی است.

## ویژگی‌های کلیدی
* معبد به سبک چدی

[بندانگشتی|[معبد نایاتاپولا|معبد نیاتاپولا، باکتاپور، نپال]]
معابد نیواری معمولاً به شکل پاگودا ساخته می‌شوند. این معابد دارای سقفی پلکانی هستند. این ستون‌ها که توسط پنل‌های چوبی پشتیبانی می‌شوند، عموماً با حکاکی‌هایی از خدایان، موجودات اسطوره‌ای و شمایل‌ها تزئین شده‌اند. نمونه خوبی از آن، معبد نیاتاپولا است که در سال ۱۷۰۲ در باکتاپور ساخته شد. این معبد نمونه‌ای از تعادل و دقت این سبک است.
* معماری مسکونی و حیاط

خانه‌های سنتی نیواری در اطراف حیاط‌های مشترکی که به عنوان حیاط‌های باهال یا باهیس شناخته می‌شوند، طراحی شده‌اند که به عنوان فضاهای اجتماعی برای فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی و مذهبی عمل می‌کنند. خانه‌ها معمولاً با مصالح محلی موجود مانند آجر، گل و ملات و سردابه‌های چوبی با کنده‌کاری‌های پیچیده ساخته می‌شوند.
* ساخت و ساز آجر و چوب

استفاده از آجرهای قرمز و عناصر چوبی ظریف حکاکی شده، از ویژگی‌های بارز معماری نیواری است. توندال‌ها (ستون‌های چوبی) و انخیجیال (پنجره‌های مشبک) عناصر تزئینی و کاربردی متمایزی هستند. مهارت این عناصر، سطح بالای مهارت صنعتگران نیواری را نشان می‌دهد. کف‌ها توسط تیرچه‌های نزدیک به هم (دهالین) با لایه‌ای از کاشی‌های سفالی یا تخته‌های چوبی پشتیبانی می‌شوند. این زیرکف با یک پوشش ۱۰ سانتی‌متری از خاک رس زرد مرغوب پوشانده شده است. تیرچه‌ها بر روی صفحات دیواری چوبی پیوسته‌ای قرار دارند که در سنگ‌تراشی تعبیه شده‌اند.
بندانگشتی|استوپای سوایامبونات
* استوپاها و چیتیاها

معماری نیواری شامل استوپاها و چایتیاهای بودایی است که سازه‌های کوچک و اغلب گنبدی شکل هستند که برای اهداف مذهبی استفاده می‌شوند. استوپاهای نمادین مانند استوپای سوایامبونات و بودا نمونه‌های برجسته‌ای هستند که ترکیبی از نمادگرایی مذهبی و نوآوری معماری را به نمایش می‌گذارند.

## نمادگرایی و طراحی
معماری نیواری شامل نمادهای معنوی و کیهانی است که اغلب به اصول ماندالا، یک طرح هندسی که نمایانگر جهان است، مرتبط می‌شود. ترازبندی و چیدمان فضایی سازه‌ها منعکس کننده باورهای کیهانی سنتی است و برای هماهنگی سکونت انسان با الوهیت در نظر گرفته شده است.

## حفاظت و چالش‌ها
بندانگشتی|معبد ماچیندرا ناث، بونگاماتی
معماری نیواری در دهه‌های اخیر به دلیل شهرنشینی سریع، مدرنیزاسیون و بلایای طبیعی، از جمله زلزله گورخا در سال ۲۰۱۵ و زلزله نپال در آوریل ۲۰۱۵ که به بسیاری از سازه‌های تاریخی آسیب رساند، با چالش‌هایی روبرو بوده است. تلاش‌های مرمت و حفاظت توسط سازمان‌هایی مانند یونسکو و جوامع محلی برای حفظ این میراث معماری انجام شده است.

## میراث و نفوذ
معماری نیواری همچنان بر شیوه‌های معماری مدرن در نپال و فراتر از آن تأثیر می‌گذارد. معماران معاصر اغلب نقوش و تکنیک‌های سنتی را در سازه‌های جدید می‌آمیزند و زیبایی‌شناسی تاریخی را با عملکرد مدرن ترکیب می‌کنند. [چپ|بندانگشتی|[میدان دربار|میدان دوربار کاتماندو]]

## معابد پاگودا
[چپ|بندانگشتی|[معبد شری‌پشوپتی‌نات]]
تعدادی از برجسته‌ترین پاگوداهای سبک نیواری عبارتند از:
* معبد چاندشوری
* معبد چانگو نارایان
* کاستامانداپ ساتال
* میدان دوربار کاتماندو - کاخ نه طبقه
* معبد کومبهشوار
* معبد موکتینات
* معبد نارادوی
* کاخ سلطنتی نارایانهیتی
* معبد نهوگا دگا
* معبد نیاتاپولا
* معبد پاشوپاتینات
* معبد تالجو بهاوانی

## جستارهای وابسته
* معماری نپال
* دره کاتماندو

## منابع

رده:سبک‌های معماری