وادی حنین

**وادی حنین** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در قضای رمله بود که در ۹ کیلومتری غرب رمله قرار داشت. بر پایه سنت‌های محلی، نام روستا برگرفته از زادگاه یمنی قبیله قضاعه بود که در آغاز دوره اسلامی در این ناحیه ساکن شدند. اقتصاد روستا عمدتاً بر پایه کشت مرکبات و صادرات آن استوار بود و ساکنان در باغ‌های میوه آبیاری‌شده با چاه‌های متعدد کار می‌کردند.

وادی حنین در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد. بخش بزرگی از جمعیت روستا در ژانویه ۱۹۴۸ آن را ترک کردند و نیروهای هاگانا در ۱۹ آوریل ۱۹۴۸ وارد روستا شدند و باقی‌ماندگان را به اردن منتقل کردند. بیشتر ساختمان‌های روستا ویران شد و مسجد آن به کنیسه‌ای به نام «گئولات یسرائل» (رستگاری اسرائیل) تبدیل گردید. امروزه محل روستا در محدوده شهر نس زیونا قرار دارد.

## پیشینه
در سال ۱۸۸۱ میلادی نام این مکان به صورت «وادی حنین» () ثبت شد که به معنای «دره حنین» است؛ واژه حنین در زبان عربی به آوای ناله شتر ماده برای بچه‌اش اشاره دارد.

بر پایه منبع عبری، سرآغاز روستا به سال ۱۹۲۶ بازمی‌گردد؛ زمانی که یکی از اعضای خاندان ابوجبر از روستای مجاور صرفند الخراب، سرپناهی برای فروش هندوانه در کنار جاده اصلی یافا–غزه برپا کرد. این کسب‌وکار به‌سرعت رونق گرفت و به ساختمانی دائمی شامل فروشگاه و قهوه‌خانه تبدیل شد.

## جغرافیا و موقعیت
وادی حنین بر زمینی هموار به بلندای نزدیک به ۵۰ متر از سطح دریا در بخش میانی دشت ساحلی فلسطین واقع بود. روستا بر سر راه عمومی منتهی به رمله و یافا قرار داشت و شبکه‌ای از راه‌ها آن را به روستاهای اطراف پیوند می‌داد. خط آهن رفح–لد–یافا از ۱٫۵ کیلومتری شرق روستا می‌گذشت و روستا در سمت شرقی جاده ساحلی آسفالته غزه–یافا جای داشت. راه‌های خاکی آن را به روستاهای بئر سالم، صرفند الخراب و صرفند العمار متصل می‌کرد.

## دوره قیمومت بریتانیا
بر اساس سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، وادی حنین ۱۹۵ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۷۸ مسلمان و ۲ مسیحی رسید که در ۵۵ خانه زندگی می‌کردند.

در آمار ۱۹۴۵، جمعیت وادی حنین و نس زیونا به‌صورت مشترک ۱٬۶۲۰ مسلمان و ۱٬۷۶۰ یهودی برآورد شد. مساحت روستا نزدیک به ۵٬۴۰۱ دونم برآورد شده بود که ۳٬۲۱۱ دونم آن در مالکیت یهودیان قرار داشت.

### رونق کشاورزی و همزیستی
در دهه نخست سده بیستم، صنعت مرکبات در نوار ساحلی غرب وادی حنین رونق گرفت و کارگران بسیاری را از نواحی پیرامون جذب کرد. فلسطینیان زیادی از مناطق دیگر برای کار در باغ‌های مرکبات آمدند و برخی در وادی حنین ساکن شدند. مهاجران صهیونیست نیز در نس زیونا مستقر شدند؛ مستعمره‌ای که در سال ۱۸۸۳ بر زمین‌های خریداری‌شده از وادی حنین تأسیس شده بود.

وادی حنین تنها روستای واقعاً «مختلط» فلسطین به‌شمار می‌آمد که در آن مهاجران صهیونیست و ساکنان فلسطینی در کنار یکدیگر زندگی و کار می‌کردند. همین امر سبب شد سیاست «لیبرالی» نس زیونا در به‌کارگیری نیروی کار غیریهودی از سوی رهبران صهیونیست مورد انتقاد شدید قرار گیرد.

در سال ۱۹۳۴ مختار روستا، شکری التاجی، ساخت مسجدی را در روستا آغاز کرد. روستا مدرسه نداشت و کودکان در مدرسه روستای مجاور صرفند الخراب درس می‌خواندند. شرکت اتوبوس‌رانی عربی که خط یافا–غزه را پوشش می‌داد، ایستگاهی در روستا دایر کرده بود.

## اقتصاد
صادرات اصلی روستا مرکبات بود که در باغ‌های میوه آبیاری‌شده از چاه‌های آب متعدد اطراف روستا کشت می‌شد. ساکنان در باغ‌ها کار می‌کردند و محصول خود را در شهرها به فروش می‌رساندند. موز و غلات نیز کشت می‌شد. در دهه ۱۹۴۰ به دلیل موقعیت راهبردی روستا بر سر جاده اصلی، وادی حنین به منبع اصلی تأمین مایحتاج اساسی و گوشت برای ساکنان یهودی و فلسطینی مناطق اطراف تبدیل شد.

## رویدادهای ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
روستا در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد. با آغاز جنگ و بدتر شدن اوضاع امنیتی، ساکنان مرفه‌تر (بیش از ۱٬۰۰۰ نفر) در ژانویه ۱۹۴۸ روستا را ترک کردند و نزدیک به ۵۰۰ تن در آن باقی ماندند. یگان‌های منظم هاگانا در ۱۷ آوریل ۱۹۴۸ وارد روستا شدند و بازماندگان اندک را به سمت شرق (اردن) منتقل کردند.

مورخ اسرائیلی بنی موریس علت فرار ساکنان را تأثیر سقوط شهری مجاور ذکر کرده‌است، اما از آنجا که در آن زمان هیچ عملیات نظامی صهیونیستی مهمی در نزدیکی روستا انجام نشده بود، هویت آن شهر مجاور نامعلوم می‌ماند. نزدیک‌ترین خطر در گذرگاه قدس بود که در آنجا تیپ گیواتی عملیات نحشون را انجام داده و کشتار دیر یاسین بیش از یک هفته پیش‌تر رخ داده بود.

نیروهای هاگانا بیشتر ساختمان‌های کنار جاده اصلی و نیز مناره مسجد را منفجر کردند، زیرا روستا به‌عنوان پایگاه حملات عربی به کاروان‌های یهودی در مسیر بیت‌المقدس به کار می‌رفت. تنها تعداد اندکی از خانه‌های اصلی روستا باقی ماند و مسجد (ساخته‌شده در ۱۹۳۴) به کنیسه‌ای به نام «گئولات یسرائل» (رستگاری اسرائیل) تبدیل شد.

## روستا در زمان حاضر

مستعمره نس زیونا در سال ۱۸۸۳ در سمت غربی جاده ساحلی غزه–یافا تأسیس شده بود و با گسترش خود بخشی از ساختمان‌هایش بر روی زمین‌های روستا ساخته شد. مستعمره کفار اهارون نیز که در سال ۱۹۴۸ بر زمین‌های روستا پایه‌گذاری شد، بعدها در نس زیونا ادغام گردید.

نزدیک به ده خانه از روستا بر جای مانده‌است. خانه شیخ سلیمان الفاروقی اکنون محل سکونت خانواده‌های یهودی است؛ ساختمانی دوطبقه با پنج واحد مسکونی که هر کدام ایوان جلویی دارد. خانه ابن حامد با معماری زیبا و سقف شیروانی جملونی به بیمارستان روانی تبدیل شده‌است. خانه ابوعمر افندی که شبیه کاخ است از سوی ارتش اسرائیل برای مقاصد نامشخص بهره‌برداری می‌شود و عکسبرداری از آن ممنوع است. در محل روستا درختان کرچک، سرو و توت دیده می‌شود و زمین‌های پیرامون آن را شهرک‌نشینان اسرائیلی کشت می‌کنند.

## شخصیت‌های برجسته
* نزهه الغصین (۱۹۲۶–۲۰۱۳)، فعال سیاسی و حقوق زنان فلسطینی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وادی حنین در پایگاه Palestine Remembered
* وادی حنین در ذاکرات
* وادی حنین در مرکز فرهنگی خلیل السکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده