السوافیر الشمالیه

**السوافیر الشمالیه** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در قضای غزه بود که در ۳۳ کیلومتری شمال‌شرق غزه و در جلگه ساحلی جنوبی سرزمین فلسطین با ارتفاع ۵۰ متر از سطح دریا قرار داشت. این روستا یکی از سه روستای هم‌نام بود که دو روستای دیگر عبارت بودند از السوافیر الشرقیه و السوافیر الغربیه.

جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ به ۶۸۰ نفر می‌رسید. السوافیر الشمالیه در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد و ساکنان آن آواره گشتند.

## پیشینه
روستا احتمالاً در محل شهر کتاب مقدسی شافیر واقع بوده که یوسبیوس قیصریه از آن به عنوان «شهری زیبا» میان اشکلون و بیت جبرین یاد کرده‌است. با این حال بیشتر پژوهشگران جدید محل شافیر را در خربة القوم دانسته‌اند. نام روستا در دوران جنگ‌های صلیبی «زئوفیر» (Zeophir) ثبت شده و گزارش‌های صلیبی آن را متعلق به اسقف اورشلیم در اوایل سده دوازدهم میلادی دانسته‌اند؛ هرچند مشخص نیست که این اسناد به کدام‌یک از سه روستای سوافیر اشاره دارند.

### دوره عثمانی
السوافیر الشمالیه در ۱۵۱۷ میلادی همراه با سراسر فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶ با نام «سوافیر الحلیل» ثبت شده و زیرمجموعه ناحیه غزه در لوای غزه بود. روستا ۱۱۲ خانوار داشت که ۷۱ خانوار مسلمان و ۴۱ خانوار مسیحی بودند. جمعیت کل آن در حدود ۶۱۶ نفر برآورد شده و ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فراورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، زیتون و درختان میوه می‌پرداختند که مجموع آن ۱۹٬۵۵۰ آقچه بود. همه درآمدها به وقف اختصاص داشت.

در ۱۸۳۸ سه روستای سوافیر در ناحیه غزه ثبت شدند. روستای غربی (السوافیر الغربیه) «خراب یا متروک» گزارش شد و دو روستای دیگر مسلمان‌نشین بودند.

در ۱۸۶۳ کاوشگر فرانسوی ویکتور گرن از روستا دیدن کرد و جمعیت آن را نزدیک به پانصد نفر برآورد نمود. او سه بشکه از تکه‌های ستون‌های شکسته باستانی از سنگ مرمر خاکستری‌سفید را نزدیک چاهی یافت. قبه‌ای در روستا به شیخ سیدی عبدالله اختصاص داشت.

فهرست روستایی عثمانی در حدود ۱۸۷۰ تعداد ۵۵ خانه و جمعیتی ۱۷۱ نفری را ثبت کرده که تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

در ۱۸۸۲ بررسی فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین گزارش کرد که السوافیر الشمالیه دارای چند باغ کوچک و چاه آب بوده‌است.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت روستا ۳۳۴ نفر بود: ۳۳۳ مسلمان و ۱ مسیحی. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۴۵۴ نفر تماماً مسلمان در ۷۷ خانه افزایش یافت.

بر اساس آمار روستایی ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۸۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌های آن ۵٬۸۶۱ دونوم بود. از این میزان ۶۷۰ دونوم به مرکبات و موز، ۱۰ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده، ۴٬۸۹۴ دونوم به غلات و ۲۱ دونوم به بافت مسکونی اختصاص داشت.

بیشتر خانه‌های روستا از خشت و شمار اندکی از سنگ ساخته شده بود. ساکنان مسلمان بودند و روستا مسجد خود را داشت اما مدرسه‌ای مشترک با السوافیر الغربیه و السوافیر الشرقیه برپا بود که شمار دانش‌آموزان آن در اواسط دهه ۱۹۴۰ به ۲۸۰ نفر می‌رسید. اقتصاد روستا بر کشاورزی استوار بود و فراورده‌های آن شامل غلات، مرکبات، انگور و زردآلو می‌شد.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها
در اوایل مه ۱۹۴۸ کمیته ملی مجدل عسقلان به ساکنان سه روستای سوافیر دستور داد که فرار نکنند.

السوافیر الشمالیه در ۱۲ مه ۱۹۴۸ در جریان عملیات باراک به دست نیروهای هاگانا تصرف شد. ممکن است ساکنان بر اثر حمله به روستای بیت دراس در ۱۰ مه که با بمباران خمپاره‌ای همراه بود رانده شده باشند؛ اما به احتمال بیشتر تخلیه روستا در جریان حمله مستقیم به خود روستا صورت گرفت. گزارشی از خبرگزاری آسوشیتد پرس به نقل از منبعی در هاگانا این نکته را تأیید می‌کند. بر پایه گزارش‌های اسرائیلی مورخ ۲۳ مه ۱۹۴۸، ساکنان هر سه روستای سوافیر شب‌ها در مزارع می‌خوابیدند ولی روزها برای کار به روستا بازمی‌گشتند.

در نزدیکی پایان جنگ، نیروهای مصری و سودانی برنامه‌ریزی کردند السوافیر الشمالیه را بازپس بگیرند اما در مراحل نخست از انجام آن بازماندند.

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل ملحق شد ولی زمین‌ها توسعه‌نیافته باقی ماند. به گفته مورخ فلسطینی ولید خالدی، «چند خانه خالی و بخش‌هایی از خانه‌ها در میان گیاهان هرز بر جای مانده‌اند. یکی از آن‌ها ایوان سرپوشیده‌ای دارد که بر دو ستون تکیه زده‌است. جاده‌ای کهن روستایی نیز قابل شناسایی است و صبر و درختان انجیر در محل می‌رویند.»

## جستارهای وابسته
* فهرست مکان‌های خالی از سکنه شده فلسطین در اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* السوافیر الشمالیه در وبگاه فلسطین در خاطره
* السوافیر الشمالیه در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده