عرب سکریر

**عرب سکریر** () روستایی عربی فلسطینی در بخش غزه بود که در ۳۸ کیلومتری شمال‌شرقی غزه در منطقه‌ای هموار با ارتفاع ۲۵ متر در جلگه ساحلی و در شمال اسدود جای داشت. مساحت کل زمین‌های روستا ۴۰٬۲۲۴ دونوم بود که ۱۲٬۲۷۰ دونوم آن متعلق به عرب‌ها و باقی اراضی عمومی بود. جمعیت روستا در سال ۱۹۳۱ برابر ۵۳۰ نفر و در سال ۱۹۴۵ برابر ۳۹۰ نفر بود.

عرب سکریر در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل ویران و تخلیه شد. بخش دوم نام روستا احتمالاً از نام کنعانی محل یعنی «شکرون» گرفته شده‌است. پس از جنگ، دو شهرک یهودی‌نشین نیر گالیم (تأسیس ۱۹۴۹) و اشدود (تأسیس ۱۹۵۵) بر زمین‌های این روستا بنا شدند.

## پیشینه
بخش دوم نام روستا، «سکریر»، ممکن است از نام کنعانی محل یعنی «شکرون» برگرفته شده باشد. تقی‌الدین مقریزی از سکریر به عنوان مکانی یاد می‌کند که امیر حسام‌الدین لاجین پس از شکست رقیبش سلطان کتبغا در سال ۱۲۹۶ میلادی در بازگشت به مصر از آن گذشت.

## دوره عثمانی
در دوره امپراتوری عثمانی، در سال ۱۵۹۶ میلادی، روستا زیر اداره ناحیه غزه و بخشی از لوای غزه بود. جمعیت آن ۵۵ نفر (۱۰ خانوار) و همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات‌هایی بر گندم، جو، کنجد، کندوهای عسل و بزها می‌پرداختند که مجموعش ۲۰۰۰ آقچه بود. ساکنان نخستین روستا بادیه‌نشینان مسلمان بودند که به‌تدریج در این مکان ساکن شدند، خانه‌های سنگی ساختند و به کشاورزی روی آوردند.

ساکنان عرب سکریر عمدتاً از قبیله بادیه‌نشین **عرب الملالحه** () بودند. این مردم کوچ‌نشین که در تلماسه‌های شنی زندگی می‌کردند، به دامداری، ترابری و کشاورزی ابتدایی وابسته بودند. شیوه زندگی کوچ‌نشینی و دارایی‌های اندکشان سبب شده که نشانه‌های اندکی از آنها در اسناد باستان‌شناسی بر جای مانده باشد.

آلبرت زوکین (Albert Socin) از فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ دریافت که این مکان (با نام «ابوسویرح») ۴۱ خانه و ۱۰۵ نفر جمعیت داشت، هرچند شمارش جمعیت تنها مردان را دربرمی‌گرفت. مارتین هارتمان هم دربارهٔ شمار خانه‌ها و هم دربارهٔ شناسایی مکان اختلاف نظر داشت. کاوش‌های باستان‌شناسی در این محل که امروزه تل مور نام دارد، آثار گورخمره‌های نوزادان متعلق به دوره عثمانی متأخر را آشکار کرد که معمولاً با کوچ‌نشینان یا کارگران سیار با ریشه مصری مرتبط دانسته می‌شوند.

## دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین که توسط مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، «ابوسویره» جمعیتی برابر ۵۳۰ نفر مسلمان داشت.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت عرب سکریر ۳۹۰ نفر و همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌های آن ۴۰٬۲۲۴ دونوم بود. از این میان ۵۸۳ دونوم به مرکبات و موز، ۴۸۹ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۱۵٬۵۳۸ دونوم به غلات اختصاص داشت و ۹۶۶ دونوم غیرقابل کشت بود.

## جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۱۱ ژانویه ۱۹۴۸، عرب سکریر هدف نخستین پیشنهاد عملیاتی هاگانا برای تخریب یک روستا قرار گرفت. یک گزارش اطلاعاتی حاوی توصیه رسمی بود که «روستا باید ویران شود و برخی مردان آن کشته شوند.» به گفته مورخ اسرائیلی بنی موریس، این گزارش در پی کشته شدن یازده دیده‌بان هاگانا در نزدیکی غن عونه به دست شبه‌نظامیان عرب سکریر در ۹ ژانویه صادر شد. زیاما دیوون، رئیس اطلاعات هاگانا، با تأیید این توصیه گفت: «عرب‌ها انتظار تلافی دارند… نبودِ پاسخ از سوی ما نشانه ضعف تلقی خواهد شد.»

به گفته مورخ فلسطینی ولید خالدی، گزارش‌های مطبوعاتی روایت دیگری داشتند. نیویورک تایمز به نقل از منابع پلیس نوشت که گروهی از یهودیان از یبنه نزدیک در ۹ ژانویه به «وادی سکریر» با تیراندازی حمله کردند و پلیس پس از رسیدن ضدحمله زد که به کشته شدن هشت عرب و دوازده یهودی انجامید. روزنامه فلسطین مستقر در یافا نیز از حمله به روستا در ۹ ژانویه گزارش داد.

در ۲۰ ژانویه فرمان رسمی صادر شد: «چاه را نابود کنید… روستا را به‌طور کامل ویران کنید، همه مردان بزرگ‌سال را بکشید و نیروهای کمکی رسیده را نابود کنید.» هنگامی که عملیات در ۲۵ ژانویه اجرا شد، زنان و کودکان چند روز پیش از آن تخلیه شده بودند و نزدیک به ۳۰ مرد برای نگهبانی از روستا مانده بودند. موریس می‌نویسد اسرائیلی‌ها خانه‌ها، دو کامیون و چاه نزدیک را ویران کردند و گزارشی نقل می‌کند که «روستا جز چند ویرانه دیگر وجود ندارد.» آسوشیتد پرس گزارش داد که هاگانا پانزده تا بیست خانه را در روستایی عربی نزدیک یبنا بمباران کرد.

ساکنان عرب سکریر از اینکه «هیچ روستایی به کمکشان نیامد» خشمگین بودند. برخی روستاییان اندکی پس از ویرانی بازگشتند اما سرانجام در پایان ماه مارس روستا را ترک کردند. روستا در حدود ۱۰ مه ۱۹۴۸ در آغاز عملیات باراک به دست تیپ ۸۴ گیواتی تصرف شد، اما تخریب فیزیکی نهایی آن در ۲۴ تا ۲۵ اوت در عملیات نیکایون (پاکسازی) انجام گرفت. منابع فلسطینی از کشته شدن ده نفر از ساکنان خبر می‌دهند. پس از جنگ، این منطقه به اسرائیل الحاق شد.

خالدی در سال ۱۹۹۲ نوشت که از روستا «علف‌های هرز، چند بوته کاکتوس و درخت» بر جای مانده‌است. دو خانه هنوز پابرجاست؛ یکی از آنها در باغ مرکبات قرار دارد و دارای اسکلت بتنی و دیوارهای بلوکی است و بر بام مسطحش یک «علّیه» ساخته شده‌است. دو شهرک یهودی‌نشین بر زمین‌های عرب سکریر بنا شدند: نیر گالیم در سال ۱۹۴۹ و اشدود در سال ۱۹۵۵.

## کاروانسرا
به گفته پترسن، محل روستا امروزه در مرکز موشاو بنی داروم قرار دارد و بازمانده‌های یک خان در پارکی جنگلی در کنار برج آب موشاو دیده می‌شود. ویرانه‌های خان نخستین‌بار توسط ویکتور گرن در سال ۱۸۶۳ توصیف شد. او نوشت:

شارل سیمون کلرمون-گانو در سال ۱۸۷۳ از این مکان دیدن کرد و با توصیفی مشابه افزود که «این مکان بایستی جایگاه یک «منزل» یا ایستگاه پستی باستانی بر مسیر عربی از سوریه به مصر بوده باشد.»

این محل در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین به عنوان «بنای باستانی» ثبت شد، هرچند به مالکان اجازه داده شد مخزنی به ابعاد ۲۰ متر مربع در درون خان بسازند.

پترسن که در سال ۱۹۹۴ از این مکان بازدید کرد، آن را تقریباً در همان وضعیت دوره قیمومت یافت، جز اینکه مخزن آب با برج آبی جایگزین شده بود. او بازمانده‌ها را شامل دیواری نزدیک به ۴۰ متر طول در جهت شمالی-جنوبی با ورودی در نزدیکی انتهای شمالی توصیف کرد. اتاقکی تاق‌ضربی با ابعاد داخلی ۸٫۳ متر طول و ۳٫۸ متر عرض در درون خان و جنوب ورودی جای دارد.

در سال ۲۰۰۲ کاوش‌هایی در بنی داروم بازمانده‌های مهمی از دوره مملوکی آشکار کرد.

## جستارهای وابسته
* مکان‌های خالی از سکنه فلسطینی در اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* عرب سکریر در Palestine Remembered
* عرب سکریر (ابوسویرح) در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده