چای نعناعی مغربی

بندانگشتی|چای نعناعی تونسی که با آجیل سرو می‌شود
**چای نعناعی مغربی** که با نام‌های **چای نعناعی مراکشی** و **چای نعناع تونسی** یا **چای نعناع الجزایری** نیز شناخته می‌شود، نوعی چای سبز باروتی است که در شمال آفریقا با برگ‌های نعناع و شکر تهیه می‌شود.

این نوشیدنی به‌طور سنتی در منطقه مغرب کبیر (کشورهای شمال غربی آفریقا شامل مراکش، الجزایر، تونس، لیبی و موریتانی) مصرف می‌شود. مصرف آن در سراسر شمال آفریقا، بخش‌هایی از ساحل، فرانسه، اسپانیا، جهان عرب و خاورمیانه گسترش یافته است.

چای نعناع در زندگی اجتماعی مغرب نقشی محوری دارد و در میان مردم طوارق الجزایر، لیبی، نیجر و مالی بسیار محبوب است. سرو آن می‌تواند شکلی تشریفاتی داشته باشد، به خصوص وقتی برای مهمان آماده می‌شود. این چای به‌طور سنتی توسط بزرگ خانواده تهیه می‌گردد و به عنوان نشانه‌ای از مهمان‌نوازی به مهمانان تعارف می‌شود. معمولاً حداقل سه لیوان چای سرو می‌شود. این چای در طول روز به عنوان یک فعالیت اجتماعی مصرف می‌گردد. *نعناع* بومی دارای عطری شفاف، تند و ملایم است و همان نعناعی است که به‌طور سنتی در چای مغربی استفاده می‌شود. سایر هیبریدها و ارقام نعناع، از جمله *یربا بوئنا*، گاهی به عنوان جایگزین نعناع نانا استفاده می‌شوند. در مراکش، چای نعناع گاهی با گیاهان، گل‌ها یا عرق شکوفه پرتقال معطر می‌گردد. در فصل سرما، گیاهان گرم‌کننده زیادی مانند مرزنجوش، مریم گلی، شاه پسند و افسنتین به آن اضافه می‌کنند. نعناع از دوران باستان به عنوان دم کرده، جوشانده و داروی گیاهی در سراسر مدیترانه استفاده می‌شده است.

## نام
در موریتانی، مراکش و الجزایر، کلمه چای، *تَی*، *آتای* یا *لَتای* است؛ در حالی که در تونس، *اِت-تِی* است. این کلمات با کلمه عربی معمول برای چای (شای) متفاوت هستند. به گفته ون دریم، *«ایت-تای»* از زبان هلندی  سرچشمه گرفته است.

## تاریخچه
چای باروتی توسط بریتانیایی‌ها در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ از طریق مراکش و الجزایر به شمال آفریقا معرفی شد.

به گفته هلن صابری، مورخ غذا، نوشیدن چای سبز دم کرده با نعناع از مراکش به الجزایر، تونس، لیبی، مصر و قبایل کوچ‌نشین بربر و طوارق در صحرا گسترش یافت.

شکر و چای از اروپا به بندر صویره می‌رسیدند، جایی که بازرگانان یهودی که در قرن نوزدهم شروع به مهاجرت به شهرهای ساحلی کرده بودند، از طریق آن از مسیر مناطق داخلی مراکش عبور می‌کردند. جیمز ریچاردسون شرحی از مراسم چای مراکشی در دهه ۱۸۴۰ را ثبت کرده و گفته است که در طول سفرهایش، چای به‌طور گسترده و در تمام طول روز نوشیده می‌شد.

مصرف چای در مراکش با قدرت و اعتبار مرتبط بود و احمد بن مبارک، افسر سلطان سلیمان (ح. ۱۷۹۲–۱۸۲۲) اولین *مول اتای* «استاد چای» در المخزن شد. بیست سال پس از پیمان انگلیس و مراکش در سال ۱۸۵۶ و پس از آنکه شرکت هند شرقی بریتانیا در طول جنگ کریمه، چای مورد نظر برای کشورهای بالتیک را به مراکش منتقل کرد، واردات چای چهار برابر شد، اما مصرف چای همچنان یک رسم شهری باقی ماند. در میان جمعیت‌های شهری، شرکت در مراسم چای به نمادی از جایگاه و دانش تبدیل شد. در حالی که در میان کشاورزان روستایی، این راهی برای تقلید از طبقه شهری بود که هم به آنها حسادت می‌کردند و هم از آنها متنفر بودند. مصرف چای در نتیجه قحطی‌های دهه ۱۸۸۰، زمانی که به یک جایگزین کالری اضطراری، سرکوب‌کننده اشتها و روشی برای فرهنگ‌سازی برای جمعیت‌های روستایی تبدیل شد که در جستجوی فرصت‌ها به شهرها هجوم می‌آوردند، در بخش‌های وسیع‌تری از جمعیت گسترش یافت.

یکی دیگر از عوامل گسترش مصرف *آتای* در مراکش، کمبود نسبی قهوه بود. در حالی که شهرهای الجزایر تحت تأثیر عثمانی‌ها با فرهنگ قهوه آشنا شده بودند، شهرهای مراکشی بعداً با قهوه آشنا شدند. سنت‌های شفاهی در شهر تلمسان الجزایر بین «نوشندگان چای فاسی و نوشندگان قهوه تلمسانی» تمایز قائل می‌شوند.

در اواخر قرن نوزدهم، فرقه‌های صوفی به رهبری چهره‌هایی مانند محمد بن عبدالکبیر الکتانی به پیروان خود گفتند که چای ننوشند و تلاش کردند شکر و چای وارداتی توسط اروپایی‌ها را تحریم کنند.

در اوایل قرن بیستم، چای نعناع در مراکش به خوبی جا افتاده بود.

## آماده‌سازی
چپ|بندانگشتی|مراسم چای صحراوی
مواد اولیه چای عبارتند از چای سبز، برگ‌های نعناع تازه، شکر و آب جوش. نسبت مواد تشکیل‌دهنده و زمان دم کردن می‌تواند بسیار متفاوت باشد. در مغرب از آب جوش استفاده می‌شود، برخلاف آب سردتری که در شرق آسیا برای جلوگیری از تلخی نوشیدنی استفاده می‌گردد. برگ‌ها در حین مصرف چای در قوری باقی می‌مانند و طعم آن را از یک لیوان به لیوان دیگر تغییر می‌دهند. چای از بالا در لیوان‌ها ریخته می‌شود تا برگ‌های چای شل تا ته‌لیوان چرخانده شوند، در حالی که به آرامی چای را هوا می‌دهند تا طعم آن بهبود یابد.

در زمستان، اگر نعناع کمیاب باشد، گاهی برگ‌های افسنتین ( *شیبه (* در عربی مراکشی) جایگزین (یا برای تکمیل) نعناع می‌شوند و طعم تلخی به چای می‌دهند. به لیمو ( *(لویزه* در عربی مراکشی) همچنین برای طعم لیمو به آن استفاده می‌شود. سایر گیاهانی که برای طعم دادن به چای استفاده می‌شوند عبارتند از پونه کوهی، مریم گلی و آویشن. این چای گاهی به صورت مخلوط آماده برای استفاده از چای و نعناع خشک فروخته می‌شود که نگهداری و تهیه آن آسان‌تر است اما طعم کمتری دارد.


پرونده:ThiMil_The1.jpg|جایگزین=Ingredients| مواد لازم
پرونده:ThiMil_The2.jpg|جایگزین=Cleaning the tea| تمیز کردن چای
پرونده:Trek302-mint_tea.jpg|جایگزین=Adding the mint| اضافه کردن نعناع
پرونده:ThiMil_The4.jpg|جایگزین=Adding the sugar| اضافه کردن شکر
پرونده:ThiMil_The5.jpg|جایگزین=Ready to drink| آماده نوشیدن


## فرهنگ
به‌طور سنتی، چای سه مرتبه سرو می‌شود. مدت زمانی که چای دم کشیده است، به هر لیوان چای طعم منحصر به فردی می‌دهد، همان‌طور که در این ضرب‌المثل معروف مغربی توصیف شده است:

در یکی از محبوب‌ترین آهنگ‌های ناس الغیوانه، *Es-Siniya* () سینی چای به عنوان استعاره‌ای برای بحث در مورد سختی‌های مهاجرت از روستا به شهری بزرگ مانند کازابلانکا استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* چای عربی
* آشپزی الجزایری
* آشپزی تونسی
* آشپزی مراکشی
* آشپزی لیبی
* چای لیبی
* فرهنگ چای

## منابع

رده:آشپزی آفریقایی
رده:آشپزی الجزایری
رده:آشپزی شمال آفریقا
رده:چای در آفریقا
رده:چای سبز

رده:فرهنگ چای
رده:نوشیدنی‌های آفریقایی
رده:نوشیدنی‌های الجزایری
رده:نوشیدنی‌های نعناع