ماریا مدینا کوئلی

**ماریا مدینا کولی** (۱۷۶۴ در کیاونا - ۱۸۴۶ در پیانلو لاریو) (همچنین به عنوان **هلنا پرپنتی** شناخته می‌شود) یک پزشک، مخترع و گیاه‌شناس ایتالیایی بود.

ماریا دختر پزشک برجسته سباستین مدینا کوئلی و همسرش ایزابلا باتیستسا کوئلی بود؛ زنی که از یکی از خانواده‌های سرشناس و بانفوذ شهر آلپی محل تولد ماریا به‌شمار می‌رفت. این شهر، با چشم‌اندازهای کوهستانی و فرهنگی غنی‌اش، بستری بود برای رشد نسل‌هایی از افراد فرهیخته و تأثیرگذار، و خانواده کوئلی در میان آن‌ها جایگاه ویژه‌ای داشت. ماریا کوچک‌ترین فرزند از میان پنج خواهر و برادر بود، و همین موقعیت خانوادگی احتمالاً نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت او ایفا کرد—هم از نظر توجه و مراقبتی که دریافت می‌کرد، و هم از نظر انتظاراتی که از او به عنوان عضو جوان‌تر خانواده وجود داشت.

محیط خانوادگی او، آمیخته با دانش پزشکی پدر و ریشه‌های فرهنگی مادر، فضایی فراهم می‌کرد که در آن علم، سنت، و اعتبار اجتماعی در هم تنیده بودند. چنین ترکیبی می‌توانست تأثیر عمیقی بر تربیت فکری و اجتماعی ماریا بگذارد، به‌ویژه در دورانی که نقش زنان در عرصه‌های علمی و فرهنگی هنوز محدود بود. حضور در خانواده‌ای با پیشینه علمی و اجتماعی قوی، احتمالاً به ماریا امکان داد تا با مفاهیم پیچیده و گفت‌وگوهای سطح بالا از سنین پایین آشنا شود، و درک عمیق‌تری از جایگاه خود در جامعه پیدا کند.

در چنین بستری، ماریا نه تنها وارث نام و اعتبار خانوادگی بود، بلکه در معرض فرصت‌هایی قرار داشت که می‌توانستند مسیر زندگی‌اش را به سوی مشارکت فعال در عرصه‌های علمی، فرهنگی یا اجتماعی هدایت کنند. موقعیت او به عنوان کوچک‌ترین فرزند نیز می‌توانست به او آزادی بیشتری برای کشف مسیرهای متفاوت بدهد، در حالی که از حمایت و تجربه خواهران و برادران بزرگ‌تر بهره‌مند بود. این ترکیب از حمایت خانوادگی، اعتبار اجتماعی، و زمینه فرهنگی غنی، ماریا را در موقعیتی قرار می‌داد که می‌توانست نقش مهمی در تحولات فکری یا اجتماعی زمانه‌اش ایفا کند.

## مطالعات پزشکی
ماریا از همان ابتدا به پزشکی، به شیوه پدرش، به ویژه بلای آبله و احتمالات واکسن‌های اولیه علاقه نشان داد. برای پیگیری این موضوع، او با پزشک لوئیجی ساکو در میلان مکاتبه کرد. او واکسنی علیه آبله ساخت و آن را روی خود و خانواده‌اش آزمایش کرد (که در آن زمان روشی غیرمعمول نبود) و معرفی واکسیناسیون در منطقه کومو به تلاش‌های او نسبت داده می‌شود.... او خودش همین روش را در خانواده‌اش، روی فرزندانش آزمایش کرد. به خاطر الگوبرداری و تعهد او به ترویج پیشگیری از آبله، ما معرفی این روش را در قلمرو کومو مدیون او هستیم. 

## ریسندگی آزبست

کوئلی همچنین علوم طبیعی خواند. او برای تحصیل به کومو نقل مکان کرد، اما در عوض در سال ۱۷۸۸ با کارمندی به نام برناردینو لنا پرپنتی ازدواج کرد و به هلنا پرپنتی معروف شد. «این ازدواج منجر به تولد پانزده فرزند در بیست و یک سال شد.» فرزندان زیاد حاصل از ازدواج او مانع از مطالعات فشرده او شد، اما او در مقیاس کوچک‌تری به تحصیل ادامه داد و روشی برای ریسندگی آزبست اختراع کرد که «شهرت قابل توجهی در ایتالیا و خارج از کشور» برای او به ارمغان آورد. او در واقع با استفاده از یک شانه مخصوص، روشی برای ریسندگی آزبست ابداع کرد که به او امکان بافت محصولات متعددی را می‌داد که در آنها ظرافت زنانه و نبوغ فنی-عملی به‌طور کامل با هم ترکیب شده بودند: توری، تور، پارچه‌های کاملاً نسوز. در میان لباس‌های مختلفی که او تولید کرد، یک جفت دستکش نیز وجود دارد که به نایب‌السلطنه اوژنیو بوهارنه اهدا شده است. با بهره‌گیری از تکه‌های باقی‌مانده آزبست، او موفق شد نوعی کاغذ نسوز تولید کند که در برابر شعله و حرارت مقاومت بالایی داشت. این نوآوری تنها به کاغذ محدود نماند؛ او همچنین نوعی جوهر ویژه ساخت که همانند کاغذ، در برابر آتش مقاوم بود. ترکیب این جوهر شامل ویتریول (اسید سولفوریک یا نمک‌های آن) و منگنز بود—دو ماده‌ای که در کنار هم، خاصیت پایداری در برابر حرارت را به جوهر می‌بخشیدند و آن را برای نوشتن بر روی کاغذ نسوز مناسب می‌کردند.

او این اختراعات را صرفاً در سطح آزمایشگاهی نگه نداشت، بلکه با روحیه‌ای علمی و ارتباط‌محور، اقدام به تهیه جزوه‌هایی آزمایشی کرد که با کاغذ و جوهر نسوز خود تهیه شده بودند. این جزوه‌ها را به کتابخانه‌های مختلف فرستاد تا هم قابلیت‌های مواد جدید را به نمایش بگذارد و هم توجه محافل علمی و فرهنگی را جلب کند. این اقدام نشان‌دهنده درک عمیق او از اهمیت مستندسازی، آزمایش‌پذیری، و ارتباط با نهادهای علمی بود.

در میان گیرندگان این نمونه‌ها، یکی از برجسته‌ترین چهره‌ها، الساندرو ولتا بود—دانشمند نامدار و مخترع پیل الکتریکی، که رابطه‌ای دوستانه و شخصی با او داشت. ارسال نمونه به ولتا نه تنها نشان‌دهنده اعتماد او به کیفیت کار خود بود، بلکه گواهی بر جایگاه علمی و اجتماعی‌اش در میان حلقه‌ای از متفکران برجسته آن دوران به‌شمار می‌رفت. این ارتباطات، به‌ویژه با چهره‌هایی چون ولتا، می‌توانست به گسترش ایده‌ها و پذیرش نوآوری‌های او در سطحی فراتر از جامعه محلی کمک کند و زمینه‌ساز تأثیرگذاری گسترده‌تر در تاریخ علم شود.

اختراعات کوئلی توجه صنعتگران در ایتالیا و فراتر از آن را به خود جلب کرد. به خاطر کارش، مدال نقره (۱۸۰۶) و سپس مدال طلا (۱۸۰۷) از مؤسسه ملی میلان به او اهدا شد. پس از اینکه خبر کار او به انجمن تشویق صنعت ملی در پاریس رسید، گفته می‌شود که «توجه و تحسین ناپلئون را به خود جلب کرد.»

## مشارکت‌های گیاه‌شناسی
کوئلی (که در آن زمان با نام هلنا پرپنتی شناخته می‌شد) با استفاده از سیستم طبقه‌بندی لینه‌ای، گیاهان دره‌های لاریو در نزدیکی دریاچه کومو را مطالعه کرد. در سال ۱۸۱۷، او نمونه‌ای از گل کامپانولا را پیدا کرد که بعدها با نام کامپانولا پرپنتیه شناخته شد. پس از انتشار کشف این گونه نادر گل، او به عنوان یک طبیعت‌شناس برجسته در فرهنگ اختراعات فرانسه جایگاهی کسب کرد.

با بهره‌گیری از نظام طبقه‌بندی لینه‌ای، کوئلی—که در آن زمان با نام هلنا پرپنتی شناخته می‌شد—به مطالعه گیاهان بومی دره‌های لاریو در نزدیکی دریاچه کومو پرداخت. این منطقه، با تنوع زیستی چشمگیر و اقلیم خاص کوهستانی‌اش، بستری غنی برای پژوهش‌های گیاه‌شناسی فراهم می‌کرد. کوئلی با دقت علمی و نگاه طبقه‌بندانه، گونه‌های مختلف گیاهی را بررسی کرد و در سال ۱۸۱۷ موفق به کشف نمونه‌ای نادر از گل‌های زنگوله‌ای شد که بعدها با نام *[[گل‌استکانی]]*شناخته شد—نامی که به افتخار او بر این گونه نهاده شد.

این کشف نه تنها از نظر علمی اهمیت داشت، بلکه به‌عنوان دستاوردی نمادین از مشارکت زنان در علوم طبیعی در قرن نوزدهم نیز تلقی شد. انتشار گزارش این کشف در محافل علمی، توجه گسترده‌ای را به خود جلب کرد و موجب شد کوئلی جایگاهی ممتاز به‌عنوان یک گیاه‌شناس برجسته به دست آورد. او به‌واسطه این دستاورد، در *فرهنگ اختراعات فرانسه* به‌عنوان یک طبیعت‌دان ممتاز معرفی شد—افتخاری که در آن دوران برای یک زن، به‌ویژه در حوزه‌ای همچون گیاه‌شناسی، بسیار نادر و قابل توجه بود.

ورود نام او به این فرهنگ علمی، نه تنها تأییدی بر کیفیت پژوهش‌هایش بود، بلکه نشان‌دهنده پذیرش تدریجی زنان در عرصه‌های علمی و پژوهشی نیز به‌شمار می‌رفت. کوئلی با تلفیق روش‌های طبقه‌بندی دقیق، مشاهده‌گری موشکافانه، و ارتباط با محافل علمی، توانست نقشی ماندگار در تاریخ علم ایفا کند و نام خود را در کنار دیگر کاشفان بزرگ گیاهان ثبت کند. این دستاورد، بخشی از میراث علمی اوست که همچنان در تاریخ گیاه‌شناسی اروپا برجسته باقی مانده است.

## منابع

رده:پزشکان سده ۱۸ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:درگذشتگان ۱۸۴۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۶۴ (میلادی)