بحران آب ۲۰۲۵ ترکیه

[بندانگشتی|رسوبات نمکی در [دریاچه ارومیه، که در قرن بیست و یکم به‌طور قابل توجهی خشک شده است]]
کمبود شدید آب در ترکیه از سال ۲۰۲۵ در حال وقوع است. این کمبود ناشی از تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های مداوم، سوء مدیریت منابع آب و گسترش شهرها است. این کمبود تقریباً کل کشور، از جمله بخش‌هایی مانند کشاورزی، صنعت و جمعیت شهری را تحت تأثیر قرار داده است. با ادامه کاهش بارندگی و تخلیه مخازن، کارشناسان سازمان ملل متحد ادعا می‌کنند که ۸۸ درصد از ترکیه در آینده نزدیک با بیابان‌زایی مواجه خواهد شد.

## پیشینه
این کشور سال‌هاست که از کمبود آب رنج می‌برد، اما در سال ۲۰۲۵ بدترین خشکسالی ترکیه در بیش از ۵۰ سال گذشته رخ داد. در مقایسه با سه دهه گذشته، میزان بارندگی حدود ۲۷ درصد کاهش یافته است، در حالی که در برخی مناطق کشور، ۷۱ درصد کمتر از سال ۲۰۲۴ بارندگی وجود داشته است کمبود بارندگی باعث شده است که بسیاری از مخازن آب در شهرهای بزرگ مانند آنکارا، استانبول و ازمیر، به همراه مناطقی مانند تکیرداغ، دشت قونیه و منطقه آناتولی جنوب شرق، به سطح کمتر از ۱۰ درصد کاهش یابند.

بحران آب فراتر از کمبود آب شهری است و بر کشاورزی، سیستم‌های آبیاری و تولید انرژی تأثیر گذاشته است. همه تحت فشار قابل توجهی هستند، در حالی که همزمان، اکوسیستم‌ها در حال تجزیه هستند و تالاب‌ها و دریاچه‌ها در حال خشک شدن هستند و حیوانات و پوشش گیاهی را در معرض خطر قرار می‌دهند. گزارش سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ نتیجه گرفت که ۸۸ درصد از مساحت ترکیه تا سال ۲۰۳۰ با بیابان‌زایی مواجه خواهد شد. این گزارش می‌گوید که بدون انجام اقدامات جدی، ترکیه با آسیب‌های زیست‌محیطی عمده و کمبود آب و غذا مواجه خواهد شد.
بندانگشتی|جمعیت ترکیه به هزار نفر، از سال ۱۹۳۰ تا ۲۰۱۵. تا سال ۲۰۲۵ به ۸۶ میلیون نفر رسیده است.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که در مقایسه با میانگین ۳۰ سال گذشته، میزان بارندگی در ترکیه ۲۷ درصد کاهش یافته است. این امر به تغییرات اقلیمی جهانی و افزایش دما که تبخیر آب و تقاضا برای آب را افزایش می‌دهد، مرتبط است. جمعیت رو به رشد ترکیه، به ویژه در شهرهای بزرگ مانند استانبول، به شدت بر منابع آب این کشور فشار می‌آورد. در همین راستا، تقاضای آب برای بخش‌های کشاورزی و صنعتی نیز افزایش می‌یابد. ترکیه از هدررفت آب از طریق شبکه‌های لوله‌کشی توزیع خود رنج می‌برد که منجر به افزایش کمبود آب می‌شود. ترکیه هیچ سیستم مدیریت آب متمرکزی ندارد؛ تعداد زیادی از آژانس‌ها آن را به‌طور جداگانه مدیریت می‌کنند. این امر ایجاد برنامه‌ریزی مدیریت آب را برای دولت دشوار می‌کند. با خالی شدن مخازن آب در استان‌های شمال غربی مانند تکیرداغ که باعث کمبود آب می‌شود، رقابت فزاینده‌ای با اعمال محدودیت‌های آب و جیره‌بندی وجود دارد.

## تأثیر
استانبول، بزرگ‌ترین شهر ترکیه، از کمبود مداوم آب رنج می‌برد. از سپتامبر ۲۰۲۵، آب مخزن آن تنها ۳۰ درصد ظرفیت خود را دارد، در حالی که در آوریل ۸۲ درصد بود. کاهش شدید سطح آب به دلیل کمبود بارندگی و گرمای شدید تابستان رخ داده است. سد نایپ در تکیرداغ، شمال غربی ترکیه، تا اوت ۲۰۲۵ به دلیل کاهش ۹۵ درصدی بارندگی تخلیه شد. مقامات محلی اقدامات اضطراری از جمله حفر چاه‌های جدید و هدایت آب آبیاری به مصارف خانگی را انجام دادند و بدین ترتیب تقاضای آب را برآورده کردند. در حوضه قونیه، افزایش تولید محصولات پرمصرف آب مانند چغندر قند، ذرت و یونجه در قرن بیست و یکم بخشی از دلیل کاهش بیش از یک متر در سال سطح آب‌های زیرزمینی است. تا سپتامبر، بسیاری از سدهای استان به سطح بحرانی رسیده بودند.

خشکسالی تأثیر شدیدی بر کشاورزی، عمدتاً در منطقه آناتولی مرکزی و جنوب ترکیه، داشته است. عملکرد محصولات کشاورزی کاهش یافته و ۷۵ درصد از دریاچه‌های کشور در ۶۰ سال گذشته ناپدید شده‌اند که این امر آسیب‌های زیست‌محیطی را افزایش می‌دهد. مناطق خشک‌شده در معرض خطر تبدیل شدن به بیابان هستند. به گفته کارشناسان، اگر این وضعیت ادامه یابد، ترکیه در آینده نزدیک با کاهش برداشت محصول و آسیب‌های طبیعی مواجه خواهد شد. بدون اصلاحات قابل توجه و استراتژی‌های سازگاری با تغییر اقلیم، ترکیه تا سال ۲۰۵۰ به کشوری کم آب تبدیل خواهد شد. آناتولی مرکزی، منطقه اصلی کشاورزی ترکیه، در برابر بیابان‌زایی بسیار آسیب‌پذیر است.

## گودال‌ها
در طول سال ۲۰۲۵، منطقه کلیدی کشاورزی ترکیه در استان قونیه شاهد افزایش نگران‌کننده صدها فروچاله بوده است که تعداد آنها نزدیک به ۷۰۰ مورد است و در زمین‌های کشاورزی که ذرت، گندم و چغندر قند کشت می‌کنند، رخ داده است. این افزایش با خشکسالی شدید، تغییرات اقلیمی و کاهش سریع سطح آب‌های زیرزمینی مرتبط است که تخمین زده می‌شود سالانه حدود ۴ تا ۵ متر کاهش می‌یابد. از آنجایی که کمبود آب یک مشکل رو به رشد است، کشاورزان چاه‌های غیرمجاز زیادی حفر می‌کنند که باعث تخلیه سفره‌های آب زیرزمینی و تشدید فروپاشی زمین می‌شود.

## واکنش
واکنش دولت به بحران آب شامل اقدامات اضطراری جیره‌بندی آب، به ویژه در دوره‌هایی که خطوط لوله آب تعمیر می‌شوند، می‌شود. در ماه مارس، دولت طرح ملی بهره‌وری آب را آغاز کرد. هدف آن صرفه‌جویی در مصرف آب از طریق آموزش و تعرفه‌های جدید است. از مصرف‌کنندگان پرمصرف، هزینه بیشتری نسبت به مصرف‌کنندگان محافظه‌کار دریافت خواهد شد، بنابراین مردم از مصارف غیرضروری مانند آبیاری باغ‌ها و شستن ماشین‌ها اجتناب خواهند کرد. در سپتامبر ۲۰۲۵، ترکیه با حمایت گروه بانک جهانی یک پروژه ۶۰۰ میلیون دلاری برای مدیریت سیل و خشکسالی راه‌اندازی کرد. این پروژه تأسیسات جدیدی خواهد ساخت، از راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت استفاده خواهد کرد، نظارت را بهبود خواهد بخشید و سیستم‌های هشدار اولیه را اضافه خواهد کرد.

## منابع

رده:ترکیه در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:تغییر اقلیم در ترکیه