امیر هویدا (شیمی‌دان)

**امیر حسین هویدا** (؛ زادهٔ ۱۵ فروردین ۱۳۳۸) شیمیدان ایرانی-آمریکایی و استاد شیمی در کالج بوستون است. او همچنین از سال ۱۳۹۸، مدیر آزمایشگاه سنتز شیمیایی کاتالیزوری در موسسه علوم و مهندسی فرامولکولی دانشگاه استراسبورگ فرانسه است.

شهرت اصلی او به دلیل توسعهٔ کاتالیزور هویدا-گرابز برای واکنش‌های اولفین متاتسیس است. هویدا برنده جوایز متعدد بین‌المللی از جمله جایزه انی در سال ۱۳۹۳ شده است. در سال ۱۳۹۰، تامسون رویترز او را در میان ۱۰۰ شیمیدان برتر جهان قرار داد.

## تحصیلات
هویدا مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۳۶۰ از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد و دکترای خود را در سال ۱۳۶۵ از دانشگاه ییل به دست آورد. او در دوره ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۹ به عنوان محقق پسادکتری در دانشگاه هاروارد فعالیت کرد. او همچنین برای مدت کوتاهی در بخش تحقیقات سرطان شرکت فایزر کار کرد.

## فعالیت حرفه‌ای
هویدا در سال ۱۳۶۹ به کالج بوستون پیوست و در سال ۱۳۷۳ به مقام استاد تمام ارتقا یافت. او از سال ۱۳۷۷ دارنده کرسی استادی Patricia and Joseph T. Vanderslice Millennium است و از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶ رئیس دپارتمان شیمی این دانشگاه بود.

در سال ۱۳۹۸، او به عنوان مدیر آزمایشگاه به موسسه علوم و مهندسی فرامولکولی در دانشگاه استراسبورگ پیوست.

## تحقیقات
تحقیقات هویدا بر توسعه روش‌های کاتالیزی برای سنتز استریوگزین ترکیبات آلی متمرکز است.

### کاتالیزور هویدا-گرابز
مهم‌ترین دستاورد هویدا، توسعه کاتالیزور هویدا-گرابز است که نوعی کاتالیزور بر پایه روتنیوم برای واکنش‌های اولفین متاتسیس است. این کاتالیزورها به دلیل پایداری بالا در برابر هوا و رطوبت، کاربردهای گسترده‌ای در صنعت دارو دارند.

### همکاری با ریچارد شراک
هویدا همکاری نزدیکی با ریچارد شراک، برنده جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۰۵، داشته است. آن‌ها کاتالیزورهای مولیبدن و تنگستن را برای متاتزیس Z-گزینشی توسعه داده‌اند.

## فعالیت‌های کارآفرینی
هویدا و شراک بنیانگذاران مشترک شرکت XiMo AG در سوئیس هستند که در زمینه تجاری‌سازی کاتالیزورهای متاتزیس فعالیت می‌کند.

## جوایز و افتخارات
هویدا برنده جوایز علمی متعددی است:
* فلوشیپ محقق جوان ملی بنیاد ملی علوم (NSF National Young Investigator Award) (۱۹۹۲)
* فلوشیپ تحقیقاتی بنیاد آلفرد پی اسلون (۱۹۹۴)
* جایزه معلم-محقق کمیل دریفوس (Camille Dreyfus Teacher-Scholar Award) (۱۹۹۴)
* جایزه کوپ اسکالر (Arthur C. Cope Scholar Award) از انجمن شیمی آمریکا (۱۹۹۸)
* جایزه تدریس ممتاز دانشگاه بوستون کالج (۲۰۰۲)
* جایزه شایستگی (MERIT Award) از موسسه ملی بهداشت ایالات متحده (۲۰۰۵)
* جایزه یامادا-کوگا (Yamada-Koga Prize) (۲۰۱۰)
* رتبه‌بندی در میان ۱۰۰ شیمیدان برتر جهان توسط تامسون رویترز (۱۳۹۰)
* جایزه کار خلاق در سنتز آلی (ACS Award for Creative Work in Organic Synthesis) (۱۳۹۲)
* جایزه انی برای تحقیقات در مرزهای جدید هیدروکربن‌ها (۱۳۹۳)
* جایزه هربرت سی. براون (ACS Herbert C. Brown Award) (۱۳۹۸)

## انتشارات و تأثیرگذاری
هویدا نزدیک به ۵۰۰ مقاله علمی منتشر کرده است که بیش از ۲۸٬۰۰۰ بار استناد شده‌اند. شاخص اچ او ۹۷ است. شناسه ORCID او 0000-0002-1470-6456 است.

### مقالات برجسته
هویدا مقالات متعددی در مجلات معتبر نیچر و ساینس منتشر کرده است. برخی از مهم‌ترین آن‌ها:

* "The remarkable metal-catalysed olefin metathesis reaction" در Nature (۲۰۰۷)
* "Catalytic Z-Selective Olefin Cross-Metathesis" در Nature (۲۰۱۱)
* "Simple Organic Molecules as Catalysts" در Nature (۲۰۱۳)
* "Multifunctional Organoboron Compounds" در Nature (۲۰۱۴)
* "Catalytic Enantioselective 1,6-Conjugate Additions" در Nature (۲۰۱۶)
* "Kinetically E-Selective Olefin Metathesis" در Science (۲۰۱۶)
* "Molybdenum Chloride Catalysts" در Nature (۲۰۱۷)
* "Delayed Catalyst Function" در Science (۲۰۱۹)

## جستارهای وابسته
* متاتزیس الفین 
* کاتالیز
* ریچارد شراک
* سعید بلالایی
* رابرت گرابز 

## پانویس

## پیوند به بیرون

رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ییل
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:شیمی‌دانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارکنان دانشگاه هاروارد