مرکز معلومات افغانستان

**مرکز معلومات افغانستان** (ACKU) مرکزی تحقیقاتی و آرشیوی در دانشگاه کابل است که در سال ۱۹۸۹ توسط نانسی هچ دوپری تأسیس شد. این مرکز با گردآوری بیش از ۴۰۰,۰۰۰ سند شامل کتاب، مجله، و اسناد تاریخی به زبان‌های دری، پشتو، و انگلیسی، به حفظ میراث فرهنگی و تاریخی افغانستان و حمایت از تحقیقات علمی می‌پردازد. ACKU از طریق دیجیتال‌سازی اسناد، برنامه‌های آموزشی مانند کتابخانه‌های سیار توانا (ABLE)، و برگزاری کنفرانس‌های علمی، به ترویج سوادآموزی و تقویت هویت ملی کمک کرده و منبعی کلیدی برای محققان و دانشجویان در منطقه محسوب می‌شود.

## زمینه و انگیزه
نانسی هچ دوپری (۱۹۲۷–۲۰۱۷) مورخ و پژوهشگر آمریکایی بیش از پنج دهه از زندگی‌اش را در افغانستان گذراند و به‌عنوان «مادربزرگ افغانستان» شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۶۲ به کابل آمد و با لوئیس دوپری، باستان‌شناس مشهور آمریکایی، آشنا شد. این آشنایی به ازدواج و همکاری علمی آن‌ها انجامید. آن‌ها در دهه ۱۹۸۰ میلادی در پیشاور پاکستان «مرکز منابع و اطلاعات آژانس هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه افغانستان» (ACBAR) را تأسیس کردند. پس از بازگشت دوپری به کابل در سال ۲۰۰۵، این مجموعه به دانشگاه کابل منتقل شد و در سال ۲۰۱۳ به «مرکز معلومات افغانستان»(ACKU) تغییر نام داد.

## فعالیت‌ها
مرکز معلومات افغانستان (ACKU) با هدف ترویج سوادآموزی، تسهیل تحقیقات علمی، و حفظ میراث فرهنگی افغانستان فعالیت‌های خود را در چهار حوزه اصلی انجام می‌دهد:

# **کتابخانه و آرشیو**: ACKU مجموعه‌ای با بیش از ۲۰۰,۰۰۰ سند شامل کتاب، مجله، روزنامه، پوستر، نقشه، عکس، و اسناد صوتی و تصویری را گردآوری، فهرست‌نویسی، و دیجیتال‌سازی کرده و از طریق پایگاه‌های آنلاین مانند کاتالوگ کتابخانه، مخزن دیجیتال، و مجموعه قوانین در دسترس قرار داده است. بیش از ۷۰ درصد این اسناد دیجیتال‌سازی شده‌اند و برای محققان و دانشجویان قابل دسترسی هستند. این مرکز همچنین اسناد نادر از دوران جهاد و میراث فرهنگی افغانستان را حفظ می‌کند.
# **برنامه توانا (ABLE)**: این برنامه از سال ۱۹۹۶ با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و توسعه کتابخانه‌ها در سراسر افغانستان آغاز شد. ACKU تاکنون ۲۵۰ کتابخانه کوچک در ولایات مختلف تأسیس کرده و کتاب‌هایی با موضوعات علمی، ادبی، اجتماعی، و آموزشی توزیع کرده است. این کتابخانه‌ها توسط معلمان، کسبه‌کاران، و بزرگان محلی اداره می‌شوند و هر سال با کتاب‌های جدید به‌روزرسانی می‌شوند.
# **تحقیقات علمی**: واحد تحقیق ACKU با برگزاری کارگاه‌های آموزشی در زمینه روش‌های تحقیق کمی و کیفی، تحلیل اسناد، و استفاده از منابع آرشیوی، از محققان جوان حمایت می‌کند. این مرکز میزبان سمینارها، کنفرانس‌ها، و گفت‌وگوهای علمی در موضوعات فرهنگی، اقتصادی، و اجتماعی است و شبکه‌ای از محققان داخلی و بین‌المللی را برای تبادل تجارب ایجاد کرده است.
# **فعالیت‌های فرهنگی و ارتباطی**: ACKU برنامه‌های فرهنگی مانند نمایشگاه‌های عکس، جشنواره‌های فیلم، و کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی را سازمان‌دهی می‌کند تا منابع آرشیوی خود و آثار محققان و هنرمندان را معرفی کند. این مرکز همچنین با انتشار کتاب‌های کودکان، مانند «دختر آفتاب و دیو سیاه»، به ترویج فرهنگ صلح، برابری، و حقوق بشر کمک می‌کند.

## جایگاه و اهمیت
مرکز معلومات افغانستان (ACKU) در دانشگاه کابل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز آرشیوی و تحقیقاتی منطقه شناخته می‌شود که در سال ۱۹۸۹ تأسیس شد. این مرکز با گردآوری بیش از ۴۰۰,۰۰۰ سند، شامل کتاب، مجله، اسناد تاریخی، و مواد دیداری و شنیداری، منبعی جامع برای مطالعه تاریخ، فرهنگ، و توسعه افغانستان فراهم کرده است که حدود ۴۰ درصد آن به زبان‌های محلی دری، پشتو، و ازبکی است. ACKU از طریق دیجیتال‌سازی اسناد و ارائه دسترسی رایگان به منابع، نقش مهمی در حمایت از تحقیقات علمی و آموزش در افغانستان ایفا می‌کند. برنامه‌هایی مانند کتابخانه‌های سیار توانا (ABLE) با تأسیس بیش از ۲۵۰ کتابخانه در ولایات، به گسترش سوادآموزی و دسترسی به منابع آموزشی در مناطق دورافتاده کمک کرده است. این مرکز همچنین با برگزاری دوره‌های آموزشی پژوهش و میزبانی کنفرانس‌های علمی، بستری برای تبادل دانش میان محققان داخلی و بین‌المللی فراهم کرده و به تقویت ظرفیت‌های علمی در افغانستان یاری رسانده است. ACKU به‌عنوان مرکزی برای حفظ اسناد در دوران جنگ و بازسازی فرهنگی، اهمیت ویژه‌ای در مستندسازی تاریخ معاصر افغانستان دارد.

## منابع

* سایت رسمی مرکز معلومات افغانستان https://afghandata.org/farsi
* مرکز معلومات افغانستان در سایت دانشگاه کابل.

رده:مراکز داده
رده:نهادها
رده:نهادهای پژوهشی