جسیر

**جسیر** (به عربی: ) روستایی عربی فلسطینی در بخش غزه بود. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۷ ژوئیه ۱۹۴۸ در چارچوب عملیات باراک تخلیه و ویران شد. جسیر در ۳۵ کیلومتری شمال شرقی غزه و در ارتفاع ۱۰۰ متری از سطح دریا قرار داشت.

نام جسیر تصغیر واژه عربی «جسر» به معنای «پل کوچک» است و گفته می‌شود این روستا میان دو پلی بنا شده بود که ساکنان بر روی وادی‌ای که از آن می‌گذشت (وادی الجیره) ساخته بودند. زمین‌های روستا ۱۲٬۳۶۱ دونوم مساحت داشت و اراضی روستاهای صمیل، جلدیه، سوافیر، حتی، فالوجه و زیتا آن را دربرمی‌گرفت.

## پیشینه
سفال‌های متعلق به دوره بیزانسی در این محل یافت شده‌است. ساکنان جسیر از مصر و حجاز آمده بودند.

### دوره عثمانی
در سال ۱۵۱۷ میلادی جسیر همراه با دیگر بخش‌های سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سال ۱۵۹۶ نام این روستا در دفترهای مالیاتی عثمانی در ناحیه () غزه زیر مجموعه لوای غزه ثبت شده‌است. در آن زمان ۶۰ خانوار با جمعیت برآوردی ۳۳۰ نفر داشت و همه ساکنان مسلمان بودند. مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر فراورده‌هایی چون گندم، جو، محصولات تابستانه، تاکستان‌ها، درختان میوه، بزها و کندوهای عسل و نیز «درآمدهای گاه‌به‌گاه» پرداخت می‌شد که در مجموع ۱۲٬۱۸۰ آقچه بود.

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون روستا را با نام  به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه غزه یادداشت کرد.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن از روستا دیدن کرد و جمعیت آن را ۵۰۰ نفر گزارش کرد. فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ جمعیت روستا را ۲۹۶ نفر (فقط مردان) در ۱۱۹ خانه ثبت کرده‌است.

در سال ۱۸۸۳ در پیمایش فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، جسیر به‌صورت روستایی خشتی بر زمین هموار توصیف شده‌است.

### دوره قیمومت بریتانیا

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جسیر ۵۷۹ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۸۳۹ نفر مسلمان در ۲۴۶ خانه رسید.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت جسیر به ۱۱۸۰ نفر مسلمان رسیده بود و مساحت کل اراضی آن ۱۲٬۳۶۱ دونوم بود. از این میزان ۱۱٬۸۵۲ دونوم به کشت غلات اختصاص داشت و ۵۴ دونوم زمین ساخته‌شده بود.

جسیر یک دبستان پسرانه داشت که در سال ۱۹۳۷ بنیاد نهاده شد و تا سال ۱۹۴۵ دارای ۷۴ دانش‌آموز بود.

### تخلیه و ویرانی ۱۹۴۸

جسیر یکی از شانزده روستایی بود که در جریان عملیات «آن‌فار» در ده روز میان دو آتش‌بس (۸ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۸) در جبهه جنوبی اشغال شدند. هدف این عملیات گسترش دامنه کنترل تیپ گیواتی به سوی شرق و جنوب بود. در پی حمله نظامی نیروهای یه‌شو در ۱۷ ژوئیه ۱۹۴۸ ساکنان آواره شدند. ارتش مصر پیش از آن از این منطقه عقب‌نشینی کرده بود و مردم بدون پشتیبانی نظامی رها شده بودند.

بر روی زمین‌های روستا دو شهرک اسرائیلی بنا شد: منوحا در سال ۱۹۵۳ و واردون در سال ۱۹۶۸.

### وضعیت کنونی
در سال ۱۹۹۲ از محل روستا چنین توصیف شده‌است: «یک خانه بتنی تخت‌بام در میان باغ هلو هنوز بر پاست. نمای جلویی آن دو پنجره مستطیلی و یک ورودی مستطیلی در میانه دارد. آوار خانه‌ها در میان علف‌های بلند و گیاهان هرز دیده می‌شود. اکنون زباله‌دانی در محل قرار دارد و نیز ساختمان‌هایی که به یکی از شهرک‌های اسرائیلی تعلق دارند. زمین‌های پیرامونی کشت می‌شوند.»

برآورد شده‌است که شمار آوارگان این روستا در سال ۱۹۹۸ به نزدیک ۸٬۴۰۶ نفر رسیده بود. امروزه بخش بزرگی از بازماندگان در نوار غزه و اردن (به‌ویژه اربد، رمثا، مادبا و عمّان) زندگی می‌کنند.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* جسیر در پایگاه فلسطین در یادها
* جسیر در ذاکرات
* جسیر در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی