بیت یتیر

**بیت یتیر** () با نام رسمی **مصادوت یهودا** (، به معنای «دژهای یهودا») یک شهرک اسرائیلی در جنوب تپه‌های الخلیل در کرانه باختری است که به‌صورت موشاو دینی-صهیونیستی ارتدکس سازمان‌دهی شده‌است. این شهرک بر فراز تپه‌ای به بلندای ۹۰۰ متر از سطح دریا در نزدیکی خط سبز و در جنوب سوسیا جای دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای هار حبرون اداره می‌شود.

بیت یتیر در سال ۱۹۷۹ میلادی پایه‌گذاری شد و در سال ۱۹۸۳ به جایگاه کنونی خود در جنگل یتیر منتقل گردید. ساکنان آن ترکیبی از یهودیان بومی اسرائیل و مهاجرانی از کشورهای گوناگون از جمله فرانسه، روسیه، برزیل و کشورهای انگلیسی‌زبان هستند. جامعه جهانی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، هرچند دولت اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد.

ویرانه‌های شهر باستانی اشتموع در نزدیکی این شهرک قرار دارد.

## نام شهرک
شهرک نخست با نام «بیت یتیر» بر پایه نام شهر کتاب مقدسی «یتیر» (از جمله در کتاب یوشع ۲۱:۱۴) پایه‌گذاری شد. پس از آن کمیته نام‌گذاری دولتی اسرائیل نام رسمی «مصادوت یهودا» را برگزید؛ زیرا این منطقه با «مصادوت» (دژها) یاد شده در کتاب اول سموئیل که داوود از دست شائول به آنجا گریخت شناسایی شده بود. با این حال ساکنان همواره نام «بیت یتیر» را ترجیح دادند و سرانجام در اوت ۲۰۲۳ کمیته نام‌گذاری دولتی نام «بیت یتیر» را به‌عنوان نام رسمی شهرک تصویب کرد.

## پیشینه
### پایه‌گذاری
تصمیم ایجاد شهرک در اواخر دوره نخست‌وزیری اسحاق رابین در آوریل ۱۹۷۷ در چارچوب طرح آلون گرفته شد و در ۱۷ اوت ۱۹۷۷ تأیید گردید. هسته‌ای از فعالان گوش اِمونیم در سپتامبر ۱۹۷۷ در ایستگاه جنگلبانی جنگل یتیر مستقر شدند. در ۸ اوت ۱۹۷۹ گروه دیگری از فعالان در محلی موسوم به «مزرعه لوسیفر» ساکن شدند؛ این نخستین شهرک یهودی در جنوب تپه‌های الخلیل بود که پس از آن دولت اسرائیل ناگزیر به تنظیم وضعیت آن شد. در ۵ آوریل ۱۹۸۱ دولت اسرائیل تأسیس رسمی شهرکی غیرنظامی در این مکان را با نام کاری «لوسیفر» تصویب کرد. نام‌های کاری دیگری مانند «یتارون»، «کرایوت» و سپس «بیت یتیر» نیز برای شهرک پیشنهاد شده بود.

### جابه‌جایی و گسترش
در سال ۱۹۸۳ ساکنان به ساختمان‌های پیش‌ساخته بر تپه «پاسگاه لوسیفر» و اطراف آن منتقل شدند و شهرک به جنوب‌غرب محل نخستین جای‌گیری واقع در جنوب شهر السموع کوچ کرد. در سال ۱۹۸۸ نخستین خانه‌های بنایی ساخته شد. طرح شهرسازی شهرک ساخت ۱۱۸ خانه را پیش‌بینی می‌کرد که از این میان ۱۰۰ خانه ساخته شده‌است. در دهه ۱۹۹۰ مهاجرانی از برزیل و کشورهای انگلیسی‌زبان به شهرک پیوستند، اما جمعیت آن اندک باقی ماند و در فهرست شهرک‌های کم‌جمعیت وزارت کشاورزی گنجانده شد. در آغاز سال ۲۰۱۳ با رسیدن به ۸۰ عضو در ۵۲ خانوار پیشنهاد حذف آن از فهرست مطرح شد. در سال ۲۰۱۹ محله جدیدی در جنوب شهرک با گنجایش نزدیک به ۱۱۰ خانوار ساخته شد.

### پاسگاه‌های اقماری
در سال ۱۹۹۶ در حدود یک کیلومتری شرق بیت یتیر پاسگاهی به نام «مزرعه لوسیفر» یا «نوف نِشِر» بنیان نهاده شد. سازمان «صلح اکنون» در سال ۲۰۰۷ تعداد ساکنان دائمی آن را چهار نفر گزارش کرد. در دسامبر ۲۰۰۲ مجموعه‌ای از خانه‌ها با نام «یتیر جنوب‌غربی» ایجاد شد که شامل چهار کاروان و چند سازه موقت بود. در سال ۲۰۰۶ مسیر دیوار حائل اسرائیل در این منطقه تغییر یافت تا پاسگاه در سمت اسرائیلی دیوار قرار گیرد.

### دیوار حائل
در آغاز سده بیست‌ویکم شهرک بیت یتیر به دلیل جایگاهش در لبه کرانه باختری برخلاف بیشتر شهرک‌های شورای منطقه‌ای هار حبرون در محدوده دیوار حائل اسرائیل گنجانده شد. بر پایه داده‌های سال ۲۰۰۸ بخشی از حصار جداکننده بیت یتیر از مناطق فلسطینی ساخته شده بود. در جریان انتفاضه دوم شهرک از حملات مسلحانه در امان ماند.

## جغرافیا
بیت یتیر در بلندای ۹۰۰ متری از سطح دریا در جنوب کوه‌های الخلیل و در مرز میان تپه‌ماهورهای جنوبی یهودا، بیابان یهودا و بیابان نِگِو جای دارد. شهرک در حدود ۱۸ کیلومتری جنوب الخلیل، ۴۷ کیلومتری جنوب‌غربی بیت‌المقدس و ۸۵ کیلومتری جنوب‌شرقی تل‌آویو واقع است. شهرک کمتر از یک کیلومتر از خط سبز فاصله دارد. در جنوب‌غرب آن جنگل یتیر که از بزرگ‌ترین جنگل‌کاری‌های اسرائیل است قرار گرفته و در شمال و شرقش چشم‌انداز بیابانی با چند شهرک کوچک اسرائیلی مانند سوسیا، معون و کرمل دیده می‌شود. نشانه بصری برجسته شهرک یک توربین بادی بلند است. در سال ۲۰۱۸ طرح ساخت مزرعه توربین‌های بادی بر زمین‌های کشاورزی شهرک در جنگل یتیر پیشنهاد شد.

## اقتصاد و نهادها
شهرک به‌صورت موشاو کشاورزی اداره می‌شود اما عضویت در تعاونی برای ساکنان اجباری نیست. ساکنان به پرورش انگور (نخستین تاکستان در سال ۱۹۸۵ ایجاد شد)، باغداری، پرورش گل در گلخانه، دامداری با نزدیک به ۵۰۰ گاو و مرغداری می‌پردازند. در شهرک همچنین کارگاه شراب‌سازی و مزرعه اسب وجود دارد.

در بیت یتیر دو کنیسه، مهدکودک، درمانگاه بهداشتی، فروشگاه و میکوه ساخته شده‌است. کنیسه در سال ۱۹۹۷ به بهره‌برداری رسید. آموزش ابتدایی در شهرک همسایه سوسیا ارائه می‌شود.

## آموزش
مخینای دینی پیش‌نظامی () در سال ۱۹۹۱ در بیت یتیر بنیان نهاده شد و به فارغ‌التحصیلان دبیرستان آموزش دینی و آمادگی نظامی ارائه می‌دهد. این نهاد نزدیک به ۸۰ دانشجو دارد و به سرپرستی خاخام موشه هاگار اداره می‌شود.

## جمعیت‌شناسی
ساکنان بیت یتیر در پایگاه داده شورای یشع یهودیان دین‌دار توصیف شده‌اند. بر پایه آمار سال ۲۰۱۴ اکثریت مطلق ساکنان یهودی بودند. جمعیت شهرک در پایان سال ۲۰۱۴ به ۴۷۸ نفر رسید که رشد ۹٫۴ درصدی در آن سال را نشان می‌دهد. ترکیب اجتماعی ساکنان شامل یهودیان بومی اسرائیل و مهاجرانی از فرانسه، روسیه، برزیل و کشورهای انگلیسی‌زبان است.

## جایگاه در حقوق بین‌الملل
جامعه بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این موضع را رد می‌کند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* بیت یتیر در تارنمای آمانا
* تارنمای مخینا

رده:شهرک‌های مذهبی اسرائیل
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:آبادی‌های اسرائیلی در استان یهودا و سامره
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند