فهرست ایالت‌های تاریخی ایتالیا

چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|شبه جزیره ایتالیا در سال ۱۴۹۹ میلادی

تا پیش از اتحاد ایتالیا در سال ۱۸۶۱، این سرزمین مجموعه‌ای از شهر-دولت‌ها، جمهوری‌ها و دیگر نهادهای مستقل بود. فهرست زیر، ایالت‌های مختلف ایتالیا در آن دوره را نشان می‌دهد. در زیر فهرستی از ایالت‌های مختلف ایتالیا در آن دوره آمده است. پس از سقوط امپراتوری روم غربی و آغاز قرون وسطی (به ویژه از قرن یازدهم)، شبه جزیره ایتالیا به ایالت‌های متعددی تقسیم شد. بسیاری از این ایالت‌ها در واحدهای سیاسی اصلی که قدرت را در شبه جزیره ایتالیا متعادل می‌کردند، ادغام شدند: ایالت‌های پاپی، جمهوری ونیز، جمهوری فلورانس، دوک‌نشین میلان، پادشاهی ناپل و پادشاهی سیسیل. بر خلاف دیگر ایالت‌های ایتالیایی در دوران قرون وسطی و اوایل مدرن، جمهوری‌های ونیز و جنوا به لطف قدرت دریایی خود، فراتر از فتوحات سرزمینی در شبه‌جزیرهٔ ایتالیا رفتند و مناطق مختلفی در دریای مدیترانه و دریای سیاه را تصرف کردند.

## ایتالیای باستان
[بندانگشتی|نقشه قوم‌شناسی ایتالیا در [عصر آهن، قبل از گسترش روم در ایتالیا .]]
بندانگشتی|460x460پیکسل
مردمان باستانی ایتالیا در تاریخ‌نگاری عموماً به عنوان مردمان ایتالیک شناخته می‌شوند، اگرچه در زبان‌شناسی مدرن این اصطلاح فقط برای تعریف گویشوران زبان‌های ایتالیک، یعنی لاتین-فالیسکایی‌ها و اوسکو-اومبریایی‌ها، استفاده می‌شود. آنها عبارتند از:
* اتروسک‌ها
* مردمان ایتالیک به معنای دقیق:
** لاتین-فالیسکایی‌ها:
*** لاتین‌ها
**** رومی‌ها
***** پادشاهی روم
***** جمهوری روم
***** امپراتوری روم
***** امپراتوری روم غربی
*** فالیشی
** اسکو-اومبریایی‌ها، که سابلیایی‌ها نیز نامیده می‌شوند:
*** اومبریا
**** مارسی
**** اومبری
**** وُلسکی
*** اسکن‌ها
**** ماروچینی
**** اوسکی
***** آرونچی
***** آوسون‌ها
***** کامپانیان‌ها
**** پائلینی
**** سابین‌ها
*** سامنیتیک
**** بروتی
**** فرنتانی
**** لوکانی
**** سامنیت‌ها
***** پنتری
***** کاراچنی
***** کودینی
***** هیرپینی
*** دیگران:
**** آکوی
**** فیدناتس
**** هرنیچی
**** پیکنتس
**** وستینی
**** سیکلز
**** ونتیک
* لیگورها
* ساردینیایی‌ها
* مستعمرات یونانی در Magna Graecia
* سکونتگاه‌های فنیقی‌ها در ایتالیای جزیره‌ای
* سکونتگاه‌های کارتاژی در ایتالیای جزیره‌ای
* گال‌های سیسالپین

## اوایل قرون وسطی
* پادشاهی ایتالیا
* پادشاهی اوستروگوت‌ها
* پادشاهی لومبارد
* دوک‌نشین روم (تحت امپراتوری بیزانس)
* اسقف‌نشین راونا (تحت امپراتوری بیزانس)
* اسقف‌نشین کارتاژ (تحت امپراتوری بیزانس)
* تم سیسیل (تحت امپراتوری بیزانس)
* کاتپانات ایتالیا (تحت امپراتوری بیزانس)
*  دوک‌نشین بنونتو
*  دوک‌نشین اسپولتو
* دوک‌نشین ناپل
* ایالات پاپی
* جمهوری ونیز

## قرون وسطی میانه
بندانگشتی|431x431پیکسل|نقشه سیاسی ایتالیا در سال ۱۰۰۰ میلادی
بندانگشتی|340x340پیکسل|نقشه سیاسی جنوب ایتالیا در سال ۱۱۱۲ میلادی

### ایالت‌های مرکزی و شمالی ایتالیا
* ایالات پاپی
*  جمهوری ونیز
*  جمهوری جنوا
*  جمهوری پیزا
*  جمهوری فلورانس
*  جمهوری لوکا
*  جمهوری سینا
*  جمهوری آنکونا
*  جمهوری نولی
*  جمهوری راگوسا
* جمهوری سن مارینو

### ایالت‌های جنوب ایتالیا
* شاهزاده‌نشین بنونتو
* شاهزاده‌نشین سالرنو
* کتپانات ایتالیا (زیر نظر امپراتوری بیزانس)
* شاهزاده‌نشین کاپوآ
* دوک‌نشین گایتا
* دوک‌نشین ناپل
* دوک‌نشین آمالفی
* دوک‌نشین سورنتو
* امارت سیسیل (زیر نظر خلافت فاطمی)
* کنت‌نشین سیسیل
* کنت‌نشین آپولیا
* دوک‌نشین آپولیا
* دوک‌نشین کالابریا
* دوک‌نشین آپولیا و کالابریا
* پادشاهی سیسیل

### ایالت‌های [[امپراتوری مقدس روم]]
* پادشاهی ایتالیا
* شهرداری میلان
* مارک توسکانی
* مارک ورونا
* مارک ترویِزو
* مارک ایوریا
* مارک تورین
* مارک مونت‌فررات
* مارک جنوا
* پاتریارک آکوئیلیا (شامل مارک فریولی و مارک ایستریا)
* دوک‌نشین اسپولتو
* اسقف‌نشین بریکزن
* اسقف‌نشین ترنت
* کنت‌نشین ساووی
* کنت‌نشین گوریتزیا
* مارکیز نشین سالوتزو
* مارکیز نشین سوا
* مارکیز نشین اینچیسا
* مارکیز نشین فیناله

### قضات ساردینیا
* آگوگلیاسترا
* آربوریا
* کالیاری
* گالورا
* لوگودورو

## اواخر قرون وسطی
چپ|بندانگشتی|320x320پیکسل|ایتالیا در سال ۱۴۵۴، درست پس از صلح لودی .
چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|شبه جزیره ایتالیا در سال ۱۴۹۹ میلادی

### ایالت‌های اصلی
* دولت‌های پاپ
* جمهوری وینس
* جمهوری فلورنس
* پادشاهی ناپل
* دوکوت میلان
* جمهوری ژنوا

### ایالت‌های کوچک
* پادشاهی سردینیا و کورسیکا
* پادشاهی سیسیلی
* دوکوت فرارا
* لوردن میلان (قبل از افزایش به دوکیت در ۱۳۹۵) 
* دوکوت مدینا و ریجیو
* شاهزاده-برشپوری برکسن
* شاهزاده-برشپوری ترنت
* مارکیزای باستیا
* مارکیزای سِوا
* مارکیزت فینیل
* مارکیز فوسدینو
* مارکیزیت اینکیسا
* مارکیزت مانتو
* مارکیز ماسا
* مارکیز سالوزو
* مارکیزیت مونتفرات
* کاونتی آستی
* کاونتی کورجیو
* کاونتی گورزیا
* شهرستان گوستالا
* کاونتی ماسیرانو
* شهرستان میراندولا
* شهرستان مونتشیارگوولو
* شهرستان نوفلارا
* کاونتی پیتیلیانو
* کاونتی سانتا فیورا
* کاونتی Savoie (در سال ۱۴۱۶ به دوکاتی Savoie تبدیل شد) کاونتی Nice (در اتحاد شخصی با Savoie) 
** کاونتی نیس (در اتحاد شخصی با ساوویا) 
* کاونتی اسکندیانو
* شهرستان سووانا
* کاونتی تند
* کاونتی اوربینو (در سال ۱۴۴۳ به دوکاتی اوربینو تبدیل شد) 
* جمهوری آمبروسی طلایی
* جمهوری آنکونا
* جمهوری کوسپیا
* جمهوری لوکا
* جمهوری نولی
* جمهوری راگوسا
* جمهوری سان مارینو
* جمهوری سناریکا
* جمهوری سیینا
* شهرها و دولت‌های شورشی در کشورهای پاپ

## پس از جنگ‌های ایتالیا
[بندانگشتی|نقشه ایتالیا در سال ۱۵۵۹ پس از معاهدات کاتئو-کامبرزی. متصرفات و [نایب‌الملک‌نشین|نایب‌السلطنه‌های هابسبورگ‌های اسپانیا به رنگ زرد. تیول‌های امپراتوری هابسبورگ‌های اتریش در ایتالیا با مرزهای قرمز.]]
صلح کاتئو کامبرزیس در سال ۱۵۵۹ به جنگ‌های ایتالیا پایان داد. پادشاهی‌های سیسیل، ساردینیا، ناپل (شامل ایالت پرزیدی) و دوک‌نشین میلان تحت کنترل هابسبورگ‌های اسپانیایی باقی ماندند. فرانسه کنترل چندین قلعه و به ویژه مارکیزات سالوتزو را در دست داشت. سایر ایالت‌های ایتالیا مستقل باقی ماندند و قدرتمندترین آنها جمهوری ونیز، دوک‌نشین توسکانی مدیچی، ایالت ساوویارد، جمهوری جنوا و ایالت‌های پاپی بودند. گونزاگا در مانتوا، استه در مودنا و فرارا و فارنیز در پارما و پیاچنزا همچنان سلسله‌های مهم بودند. بخش‌هایی از شمال ایتالیا بخشی از امپراتوری مقدس روم باقی ماندند.

### ایالت‌های اصلی
* دولت‌های پاپ
* جمهوری وینس
* دوکوت بزرگ توسکان
* پادشاهی ناپل
* جمهوری ژنوا
* دوکوت ساوویا
* دوکوت میلان

### ایالت‌های کوچک
* پادشاهی سردینیا (در زیر حاکمیت اسپانیا) 
* پادشاهی سیسیلی
* شاهزاده-برشپوری برکسن
* شاهزاده-برشپوری ترنت
* شاهزادهٔ پیومبینو
* شاهزاده موناکو
* دوکوت منتو
* دوکوت فرارا دوکوت مودنا و ریجیو (در اتحاد شخصی با فرارا) 
** دوکوت مدینا و ریجیو (در اتحاد شخصی با فرارا) 
* دوکوت پارما و پیآچینزا
** دوکوت کاسترو (در اتحاد شخصی با پارما) 
* دوکوت اروبینو
* مارکیزای باستیا
* مارکیزت کاستیلیون (در سال ۱۶۰۹ به شاهزادهای کاستیلیونی تبدیل شد)
* مارکیزت فینیل
* مارکیز فوسدینو
* مارکیز ماسا (در سال ۱۵۶۸ به شاهزادهٔ ماسا افزایش یافت) مارکیزادهٔ کارارا (در اتحاد شخصی با ماسا) 
** مارکیزت کارارا (در اتحاد شخصی با ماسا)
* مارکیزاد ماسرانو (در سال ۱۵۹۸ به املاک ماسیرانو تبدیل شد) 
* مارکیزیت مونتفرات (در سال ۱۵۷۴ به دوکاتی مونتفرارات ارتقا یافت؛ در اتحاد شخصی با مانتو) 
* مارکیزاد سببیونتا (در سال ۱۵۷۷ به دوکوت سببیوناتا تبدیل شد) 
* مارکیزای تورریگلیا
* کاونتی کورجیو (در سال ۱۶۱۶ به شاهزادهی کورجیو تبدیل شد) 
* شهرستان گوستالا
* کاونتی پیتیلیانو
* شهرستان میراندولا
* شهرستان مونتشیارگوولو
* شهرستان نوفلارا
* کاونتی سانتا فیورا
* کاونتی تند
* دولت راهبانهٔ نظم مالتا
* جمهوری آنکونا
* جمهوری کوسپیا
* جمهوری لوکا
* جمهوری نولی
* جمهوری راگوسا
* جمهوری سان مارینو

## جستارهای وابسته
* جمهوری‌های دریایی
* سینیوریا

## منابع

رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای ایتالیا
رده:کشورهای پیشین در اروپا
رده:کشورهای پیشین در شبه‌جزیره ایتالیا