روابط روسیه و سوئیس

**روابط روسیه و سوئیس** () به روابط خارجی میان روسیه و سوئیس اشاره دارد. سوئیس در سال ۱۸۱۶ یک کنسولگری در سنت پترزبورگ تأسیس کرد و ۹۰ سال بعد آن را به لژاسیون ارتقا داد. روابط دیپلماتیک دو کشور در سال ۱۹۲۳ قطع شد، زمانی که روسیه در دوره انقلاب روسیه قرار داشت و تا سال ۱۹۴۶ از سر گرفته نشد. به دلیل حمله روسیه به اوکراین، روابط پس از اعمال تحریم‌های سوئیس علیه روسیه تنش‌آمیز شد. روسیه سوئیس را در فهرست کشورهای غیردوست قرار داد.

## تاریخچه
### روسیه امپراتوری و سوئیس

تماس‌های قابل توجه میان سوئیسی‌ها و روس‌ها به قرن هفدهم بازمی‌گردد، زمانی که یک سرباز بیست ساله سوئیسی فرانسیس لافور در سال ۱۶۷۵ به مسکو آمد تا در خدمت دودمان رومانوف باشد و به سرعت به جایگاه برجسته‌ای رسید. اگرچه تزار پتر کبیر در کودکی تاج‌گذاری کرد (۱۶۸۲)، اداره کشور بیش از یک دهه در دست خواهرش سوفیا آلکسیونا، سپس مادرش ناتالیا ناریشکینا و خویشاوندان بویار آنها بود، که فرصت کافی به پتر جوان برای تصور تغییرات در کشورش هنگام رسیدن به قدرت واقعی داد. لافور یکی از افرادی بود که به شدت جهان‌بینی تزار جوان را شکل داد و پس از آنکه پتر کنترل کامل کشور را در دست گرفت، این سرباز سوئیسی به یکی از مشاوران ارشد او تبدیل شد و در سال‌های اولیه برنامه مدرن‌سازی پتر تأثیرگذاری زیادی داشت.

با وجود آنکه لافور در اوایل سلطنت پتر درگذشت (۱۶۹۹)، شمار قابل توجهی از سربازان، ماجراجویان، آموزگاران و دانشمندان سوئیسی در تاریخ امپراتوری روسیه سهم داشتند. معمار سوئیسی-ایتالیایی دومنیکو ترتزینی تا سال ۱۷۱۲ مدیر کل ساخت سنت پترزبورگ بود و به ایجاد سبک Petrine Baroque که در معماری اولیه این شهر شاخص بود، اعتبار داده می‌شود. ریاضیدان لئونهارت اویلر و پنج عضو خانواده برنولی به عضویت آکادمی علوم روسیه درآمدند. یک قرن پس از لافور، فردریک-سزار دو لا هارپ در تربیت آینده تزار الکساندر یکم، امپراتور روسیه تأثیرگذار بود.

اولین حضور گسترده روس‌ها در سوئیس به سال‌های اولیه جنگ‌های ناپلئونی بازمی‌گردد، زمانی که ارتش الکساندر سوورف در سال‌های ۱۷۹۹–۱۸۰۰ در سوئیس و شمال ایتالیا نبرد رفت و برگشت داشت. اگرچه نتایج این کمپین‌ها قطعی نبود، اما سوورف را به درجه جنرالیسیمو رساند و به ویژه عقب‌نشینی از گردنه پانیکس به موضوعی محبوب برای نقاشان روس تبدیل شد.

در تلافی، حدود ۸۰۰۰ مرد سوئیسی به ارتش ناپلئون بناپارت پیوستند که در سال ۱۸۱۲ به تهاجم فرانسه به روسیه پرداخت؛ تنها چند صد نفر از این لشکرکشی فاجعه‌بار جان سالم به در بردند. قهرمانی سوئیسی‌ها در نبرد بریزینا در Beresinalied جاودانه شده است.

در قرن نوزدهم، سوئیس به دلیل فرهنگ آزادی، نبود رابطه نزدیک میان دولت جمهوری‌خواه سوئیس و دولت امپراتوری روسیه و گاهی هم بی‌طرفی آن در جنگ‌ها، به پناهگاهی محبوب برای مخالفان تزاری روسیه تبدیل شد. فهرست تبعیدیان روسی که در سوئیس پناه یافتند از آلکساندر هرتسن، که در سال ۱۸۵۱ شهروند سوئیس شد، تا ولادیمیر لنین، که نخستین بار در سال ۱۸۹۱ به سوئیس سفر کرد و سپس بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۷ در زوریخ در تبعید رسمی زندگی کرد، پیش می‌رود؛ او تنها در آوریل ۱۹۱۷، طی انقلاب روسیه، و به لطف آنچه قطار مهر و موم شده توسط مقامات آلمانی نامیده می‌شد، توانست از تبعید سوئیسی خود خارج شود.

همین دلایل، سوئیس را به مقصدی جذاب برای دانشجویان روس تبدیل کرد. تعداد دانشجویان روس در سوئیس در سال‌های ۱۹۰۶–۰۷ به اوج خود رسید، درست پس از شکست انقلاب ۱۹۰۵ روسیه، زمانی که ۳۶٪ از کل دانشجویان دانشگاه‌های سوئیس روس بودند (۲۳۲۲ نفر از مجموع ۶۴۴۴ نفر). نه تنها اکثریت تمام دانشجویان خارجی ثبت‌نام‌شده در دانشگاه‌های سوئیس در آن سال (۳۷۸۴ نفر) از روسیه آمده بودند، بلکه بیش از دو سوم این دانشجویان روس (۱۵۰۷ نفر از ۲۳۲۲ نفر) زن بودند تاریخ یهودیان در روسیه.

### فدراسیون روسیه و سوئیس
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تعداد بازدیدکنندگان و مهاجران روس به اروپای غربی نسبت به دوره شوروی افزایش قابل توجهی یافت. با این حال، برای بیشتر آن‌ها سوئیس همچنان تا حدودی سرزمین زیر پرواز در مسیر مقاصد محبوب‌تر مدیترانه باقی ماند.

آرامش این کشور در اول ژوئیه ۲۰۰۲ به تراژدی تبدیل شد، زمانی که یک هواپیمای بی‌ای‌ال باشکیریان ایرلاینز با یک هواپیمای باری DHL برخورد هوایی اوربرلینگن درست پیش از ورود به حریم هوایی سوئیس از آلمان برخورد کرد. تمام ۷۱ سرنشین دو هواپیما در این حادثه جان باختند. ویتالیا کالویف که تمام خانواده خود را از دست داده بود، کنترل‌کننده ترافیک هوایی، پیتر نیلسن، را که مسئول حادثه می‌دانست، کشت.

ادعا شده است که روسیه طی سال‌ها سرویس اطلاعات خارجی (روسیه) را به سوئیس فرستاده است. در سال ۲۰۱۸، گزارشی محرمانه برای شورای فدرال (سوئیس) تهیه شد که نشان داد یک نفر از هر چهار دیپلمات روسی مستقر در سوئیس جاسوس است. به گفته مقامات سوئیس، این روند از سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. بر اساس مقامات سوئیس، روسیه حدود ۸۰ جاسوس در سوئیس دارد.

ادعا شده است که جاسوسان روسی در سال ۲۰۱۸ آزمایشگاهی در سپیه را هدف قرار داده‌اند که در حال بررسی عوامل نوویچوک مورد استفاده علیه سرگئی اسکریپال بود.

در سال ۲۰۲۰، پلیس سوئیس اطلاع داد که دو «جاسوس روسی»، یکی از آن‌ها در لباس لوله‌کش، پیش از برگزاری جلسه سالانه به داووس با گذرنامه‌های دیپلماتیک سفر کرده‌اند. سفارت روسیه در برن (سوئیس) انجام «کارهای مقدماتی» برای جاسوسی از مجمع جهانی اقتصاد را رد کرد. به گفته روزنامه NZZ، «یک‌پنجم» جاسوسان روس در اروپا در سوئیس مستقر هستند.

در ژوئن ۲۰۲۱، سوئیس میزبان نشست روسیه–ایالات متحده ۲۰۲۱ در ژنو بود.

سوئیس چندین مدرسه مرتبط با روسیه را در خاک خود میزبانی می‌کند. یکی از آن‌ها به نام «مدرسه سوئیسی روابط بین‌الملل» (SSIR) در ژنو است. مدرسه مشهور دیگر «مرکز بین‌المللی لومونوسف دانشگاه دولتی مسکو (CIL)» است.

### تحریم‌ها علیه روسیه ۲۰۲۲–۲۰۲۵

پس از حمله روسیه به اوکراین، سوئیس تصمیم گرفت تمامی تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه را اتخاذ کند. به گفته رئیس‌جمهور سوئیس ایگنازیو کاسی‌س، این اقدامات «بی‌سابقه اما همسو با بی‌طرفی سوئیس» بوده‌اند. دولت همچنین تأیید کرد که سوئیس به ارائه خدمات برای یافتن راه‌حل صلح‌آمیز در این مناقشه ادامه خواهد داد. سوئیس تنها در مأموریت‌های بشردوستانه شرکت می‌کند و کمک‌های اضطراری به جمعیت اوکراین و کشورهای همسایه ارائه می‌دهد. در مجموع، حدود ۸۷۰ نفر و بیش از ۶۰ شرکت مشمول تحریم‌های سوئیس هستند. سوئیس در مارس ۲۰۲۲ حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای روسی بست. بر اساس یک نظرسنجی امنیتی در سال ۲۰۲۲، ۷۷٪ از سوئیسی‌ها معتقدند که حمایت سوئیس از تحریم‌ها علیه روسیه درست است، اما تنها ۲۷٪ از حمایت از اتحاد ناتو پشتیبانی می‌کنند. سوئیس رسماً خواستار بازگشت شبه‌جزیره کریمه و تمام قلمروهای اشغال‌شده اوکراین به اوکراین شده است.

در مارس ۲۰۲۲، انجمن بازرگانی Economiesuisse اعلام کرد که تحریم‌های بین‌المللی در طول جنگ روسیه و اوکراین تأثیر محدودی بر اقتصاد صادراتی سوئیس خواهد داشت. با این حال، مؤسسه تحقیقات اقتصادی سوئیس KOF گزارش داد که در صورت تشدید تحریم‌ها در آینده، مانند ممنوعیت گاز و نفت، اقتصاد سوئیس (تولید ناخالص داخلی) طی دو سال ۳ تا ۴ درصد کاهش خواهد یافت.

سفیر روسیه در سازمان ملل متحد در ژنو از این موضوع ابراز ناامیدی کرد و روابط پیشین عالی میان دو کشور را یادآور شد. در ۶ مارس ۲۰۲۲، روسیه سوئیس را در فهرست فهرست کشورهای غیردوست قرار داد، به‌عنوان کشوری که اقدامات «غیردوستانه» علیه شهروندان روسیه انجام داده است. روسیه پس از تحریم‌های شدید سوئیس علیه نهادهای روسیه، کنترل‌های بیشتری بر کسب‌وکارهای مشترک سوئیس-روسیه اعمال خواهد کرد.

الیگارش روس میلیاردها روبل دارایی خود را در بانکداری در سوئیس نگهداری کرده بود. با اعمال تحریم‌ها، بخشی از این دارایی‌ها به کشورهایی منتقل شد که تحریم اعمال نمی‌کنند، مانند امارات متحده عربی، و همچنین به کشورهای غربی مانند فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده.

در اوت، روسیه پیشنهاد سوئیس برای نمایندگی منافع اوکراین در مسکو را رد کرد، پس از آن که اوکراین موافقت کرد تا سوئیس نماینده منافع خود در روسیه باشد. سخنگوی وزارت خارجه روسیه گفت این طرح قابل قبول نیست، زیرا سوئیس را پس از پیوستن برن به تحریم‌ها علیه روسیه کشوری بی‌طرف نمی‌داند.

رئیس‌جمهور سوئیس ایگنازیو کاسی‌س در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲ پس از نشست هفتاد و هفتم مجمع عمومی سازمان ملل متحد با وزیر خارجه روسیه سرگئی لاوروف دیدار کوتاهی داشت. کاسی‌س پیش‌تر در مجمع اعلام کرده بود که سوئیس نتیجه همه‌پرسی الحاق ۲۰۲۲ در اوکراین تحت اشغال روسیه را به رسمیت نخواهد شناخت. لاوروف به کاسی‌س گفت سوئیس مسیر بی‌طرفی خود را به دلیل تحریم‌ها ترک کرده است. کاسی‌س مجدداً موقعیت بی‌طرف سوئیس را با عدم مشارکت نظامی در این مناقشه تأکید کرد.

تا مارس ۲۰۲۲، مقامات سوئیس ۶٫۲ میلیارد دلار از دارایی‌های روسیه را مسدود کردند. کمیسیون هلسینکی (یک کمیسیون تأثیرگذار ایالات متحده) سوئیس را به «کمک به پنهان‌کردن دارایی‌های روسیه» متهم کرده و وکلای سوئیس را «تسهیل‌کنندگان» دانسته است. شورای فدرال (سوئیس) با این توصیف مخالفت کرده است.

## منابع

## پیوند به بیرون


رده:روابط دوجانبه روسیه
رده:روابط دوجانبه سوئیس