سحماتا

**سحماتا** (به عربی: ) روستایی فلسطینی بود که در فاصله نزدیک به ۲۵ کیلومتری شمال‌شرق عکا قرار داشت. این روستا در جریان عملیات حیرام در سال ۱۹۴۸ توسط تیپ ۱ گولانی تخلیه و ویران شد.

سحماتا در ارتفاع نزدیک به ۶۰۰ متری از سطح دریا واقع بود و از قله آن می‌شد ساحل عکا را دید. جاده اصلی ساحل به صفد از میان روستا می‌گذشت و آن را به دو بخش تقسیم می‌کرد. روستا دارای جمعیتی مختلط از مسلمانان و مسیحیان بود و پیشینه‌ای کهن داشت که به دوران روم باستان و بیزانس بازمی‌گشت.

## پیشینه
### دوران باستان و سده‌های میانه
یک آب‌انبار زیرزمینی و غاری گورستانی که ظاهراً به دوران روم باستان تعلق دارد در محل روستا یافت شده‌است. ویرانه‌های کلیسایی متعلق به دوران بیزانس نیز در زمین‌های روستا قرار داشت. بنایی که مدت‌ها قلعه‌ای صلیبی پنداشته می‌شد و ظاهر العمر در نیمه دوم سده هجدهم بازسازی‌اش کرده بود، در واقع همان کلیسای بیزانسی بود. کاوش‌های باستان‌شناسی سال ۱۹۳۲ کتیبه‌ای بر کف موزاییک این کلیسا آشکار کرد که به سال ۵۵۵ میلادی تاریخ‌گذاری شده‌است.

سحماتا دست‌کم تا زمان حمله ساسانیان به فلسطین (۶۱۴–۶۲۷ میلادی) جمعیتی مسیحی داشت و احتمالاً پس از آن نیز بسیاری از ساکنان مسیحی باقی ماندند.

صلیبیون به این روستا با نام‌های «ساموئت» (به لاتین: ) یا «سامَهته» (به لاتین: ) اشاره می‌کردند. در سال ۱۱۷۹، بالدوین چهارم فروش خانه‌ها، تاکستان‌ها و باغ‌هایی در ساموئت و روستای سوفیه و برخی خانه‌ها در کاستلوم رگیس توسط ویکونتس پترونلا از عکا به کنت ژوسلن سوم، عموی بالدوین چهارم، را به مبلغ ۴٬۵۰۰ بزنت تأیید کرد. با این حال، رانی النبلوم معتقد است که استقرار واقعی فرانک‌ها در سحماتا در آن دوره بعید بوده‌است.

### دوران عثمانی
در دفتر مالیاتی عثمانی سال‌های ۱۵۴۸/۱۵۴۹ میلادی ثبت شده که سحماتا مالیات چهار کارگاه روغن زیتون را پرداخت می‌کرد.

در سال ۱۸۳۸، سحماتا روستایی با جمعیت مختلط مسیحی و مسلمان در ناحیه الجبل در غرب صفد شناسایی شد.

در سال ۱۸۷۵، ویکتور گرن از سحماتا دیدن کرد و نوشت: «روستا به دو محله مجزا تقسیم شده و بر دو تپه نزدیک به هم جای گرفته که میان آن‌ها آبگیر بزرگی قرار دارد که بخشی در صخره تراشیده و بخشی بنا شده‌است. یکی از تپه‌ها بقایای دژی دارد با برج‌هایی که از سنگ ساده ساخته شده؛ این دژ چند انبار زیرزمینی، مسجدی و اتاق‌هایی داشت. ساخت آن را به ظاهر العمر نسبت می‌دهند. اکنون سه‌چهارم آن ویران شده و بر جای آن تاک و توتون می‌روید.»

در سال ۱۸۸۱، بررسی فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین سحماتا را چنین توصیف کرد: «روستایی سنگی با نزدیک به ۴۰۰ مسلمان، بر ستیغ و دامنه تپه‌ای، در میان انجیر، زیتون و زمین‌های کشاورزی؛ چند آب‌انبار و چشمه‌ای در نزدیکی آن.»

مدرسه ابتدایی پسرانه‌ای در سال ۱۸۸۶ در روستا بنیان نهاده شد. فهرست جمعیتی نزدیک به سال ۱۸۸۷ جمعیت سحماتا را در حدود ۱٬۵۰۰ تن نشان می‌دهد؛ ۱٬۴۰۰ مسلمان و ۱۰۰ مسیحی.

### دوران قیمومت بریتانیا
در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، مدرسه‌ای کشاورزی در سحماتا تأسیس شد. مدارس، مسجد، کلیسا و دو آبگیر بارانی تا سال ۱۹۴۸ برقرار بودند.

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات بریتانیایی انجام دادند، جمعیت سحماتا ۶۳۲ تن بود؛ ۵۸۹ مسلمان و ۴۳ مسیحی ملکی. در سرشماری ۱۹۳۱ جمعیت به ۷۹۶ تن رسید؛ ۷۵۲ مسلمان و ۴۴ مسیحی در ۱۷۵ خانه.

بیش از ۷۰ درصد زمین‌های روستا سنگلاخ و بایر بود و پوشش بلوط و گلابی وحشی داشت. زمین‌های کشاورزی به کشت گندم، جو، ذرت، توتون و سبزیجات اختصاص داشت. توتون سحماتا شهرت ویژه‌ای در کیفیت داشت.

در جریان شورش‌های ۱۹۲۹ فلسطین، ساکنان سحماتا قصد حمله به جامعه یهودی روستای نزدیک پکیعین را داشتند، اما مختار دروزی آن روستا، عبدالله صالح، برای حفاظت از آنان مداخله کرد. با این حال، تهدید موجب شد چند خانوار یهودی پکیعین را ترک کنند.

ساکنان سحماتا در شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) نیز شرکت داشتند و در اوایل ۱۹۳۸ پاسگاه پلیس روستا مورد حمله قرار گرفت. بنا بر گزارش یکی از نگهبانان، ده‌ها مهاجم مسلح به‌طور ناگهانی به پاسگاه یورش بردند، فرمانده را کشتند و دیگر افسران را اسیر و سپس آزاد کردند.

بر پایه آمار ۱۹۴۵، جمعیت سحماتا ۱٬۱۳۰ تن بود؛ ۱٬۰۶۰ مسلمان و ۷۰ مسیحی و مساحت کل زمین‌ها ۱۷٬۰۵۶ دونم بود. از این مقدار، ۳٬۲۹۰ دونم به غلات، ۱٬۹۰۱ دونم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده و ۱۳۵ دونم به بافت مسکونی اختصاص داشت.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

در جریان عملیات حیرام، در ۲۸ اکتبر ۱۹۴۸ روستا از هوا بمباران شد. در ۳۰ اکتبر، گردان نخست تیپ ۱ گولانی به روستا حمله کرد و ساکنان آن آواره شدند. روستا ویران شد.

کمیته نام‌گذاری وابسته به صندوق ملی یهود که از ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۱ فعال بود، نام سحماتا را به «حوسن» (به معنای «نیرو») تغییر داد. مرون بنونیستی می‌نویسد که کمیته پس از آنکه دریافت هیچ پیوند تاریخی یهودی شناخته‌شده‌ای با روستای سحماتا وجود ندارد، این نام نمادین را برگزید.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین گزارش شد: «محوطه پوشیده از آوار و دیوارهای فروریخته خانه‌های سنگی است که میان درختان زیتون پراکنده‌اند. قلعه‌ای و دیواری که احتمالاً ساخت صلیبیون است هنوز بر پاست. قلعه بر بلندی سمت شرقی محوطه و دیوار محله غربی را در بر می‌گیرد. زمین‌های پیرامون بخشی جنگلی و بخشی چراگاه است.»

ساکنان پیشین سحماتا در سال ۱۹۹۳ کمیته‌ای روستایی بنیان نهادند که کارهای داوطلبانه را هماهنگ می‌کند. این کمیته همچنین پیمایشی دربارهٔ جمعیت آواره سحماتا و پراکندگی آنان در اسرائیل انجام داد. روستا همچنین درونمایه نمایشنامه «سحماتا» نوشته هنا ایدی و اد مست در سال ۱۹۹۶ بود.

## جمعیت آواره
بر پایه برآوردهای سال ۱۹۹۸، شمار پناهندگان ثبت‌شده از سحماتا به ۸٬۰۵۰ تن می‌رسید. بیشتر آنان در اردوگاه‌های آوارگان فلسطینی در لبنان از جمله برج البراجنه، البداوی، الرشیدیه، نهر البارد و عین الحلوه و نیز اردوگاه یرموک در سوریا سکونت داشتند. نزدیک به ۷ درصد از ساکنان اصلی به‌صورت آوارگان داخلی در اسرائیل باقی ماندند و در روستاهایی چون فسوطه، ترشیحا، رامه و دیگر نقاط جلیل ساکن شدند.

## جستارهای وابسته
* اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان
* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه انجمن ابناء سحماتا
* سحماتا در Palestine Remembered
* سحماتا در ذاکرات

رده:ناحیه عکا
رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:انحلال‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل