روزی که آسمان منفجر شد

**روزی که آسمان منفجر شد** (), (؛ به معنای: «مرگ از فضا می‌آید») که در بریتانیا با عنوان «مرگ از فضای بیرونی می‌آید» منتشر شد، یک فیلم علمی تخیلی در سبک محصول مشترک بین‌المللی است که در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. این اثر به عنوان نخستین فیلم علمی تخیلی تاریخ سینمای ایتالیا شناخته می‌شود و حتی بر فیلم‌های علمی تخیلی آنتونیو مارگریتی نیز تقدم زمانی دارد.

## خلاصه داستان
از پایگاه «دماغه شارک» در بیابان‌های استرالیا، سازمان ملل متحد یک موشک اتمی را در یک مأموریت سرنشین‌دار به مقصد ماه پرتاب می‌کند، اما یکی از موتورها دچار نقص فنی می‌شود. خلبان آمریکایی، جان مک‌لارن، کپسول نجات را جدا کرده و به زمین بازمی‌گردد. با این حال، تقویت‌کننده اتمی به مسیر خود ادامه داده و در نهایت در خوشه سیارکی دلتا منفجر می‌شود. وقتی مک‌لارن اصرار می‌کند برای کمک در دماغه شارک بماند، همسرش مری که دلتنگ خانه شده، پسرشان را برداشته و بدون او به ایالات متحده می‌رود.

مهندس پیتر لودوک، مردی خودستا، شرط می‌بندد که می‌تواند همکار سردمزاجش، کیتی داندریج را ظرف شش روز با یک بوسه «رام» کند، غافل از اینکه کیتی صدای او را از طریق دستگاه اینترکام می‌شنود. کیتی در ابتدا تلاش‌های او را رد می‌کند، اما در حالی که برای محاسبه نتایج انفجار موشک تا دیروقت کار می‌کنند، به او اجازه می‌دهد او را ببوسد. وقتی کیتی بعداً به یاد می‌آورد که این ابراز علاقه ناشی از یک شرط‌بندی بوده، دل‌شکسته می‌شود و متوجه نمی‌شود که پیتر واقعاً به او علاقه‌مند شده است.

انفجار موشک باعث خارج شدن سیارک‌ها از مدارشان می‌شود. آن‌ها در یک خوشه غول‌پیکر ادغام شده و به سمت زمین حرکت می‌کنند. بدتر از آن، دانشمندان متوجه می‌شوند که این خوشه از کنار ماه عبور خواهد کرد و باعث ایجاد جزر و مدهای شدیدی می‌شود که مناطق ساحلی را غرق خواهد کرد. با نزدیک شدن خوشه، بلایای جهانی رخ می‌دهد: موج‌های جزر و مدی، طوفان، طوفان‌های آتش و زمین‌لرزه. تخلیه انبوه جمعیت منجر به وحشت و شورش می‌شود.

در حالی که دانشمندان به دنبال راه حلی هستند، داندریج زیر فشار روانی درهم می‌شکند و لودوک شیفت او را بر عهده می‌گیرد و جنبه حساس و حمایتگر خود را به او نشان می‌دهد. در آخرین لحظات، مک‌لارن به این ایده می‌رسد که تمام موشک‌های روی زمین را به کلاهک هسته‌ای مجهز کرده و همه آن‌ها را به سمت خوشه سیارکی شلیک کنند. به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از نزدیکی خوشه، سیستم تهویه مطبوع دماغه شارک باید با حداکثر قدرت کار کند تا دما را برای فعالیت ماشین‌حساب (رایانه) پایه به منظور تعیین داده‌های شلیک پایین نگه دارد. مک‌لارن دوباره به خانواده‌اش می‌پیوندد. مری توضیح می‌دهد که آن‌ها تا آخرین لحظه منتظر سوار شدن به هواپیما بودند به امید اینکه او به آن‌ها ملحق شود و به همین دلیل خبر فاجعه سیارک را شنیده و به دماغه شارک بازگشته‌اند.

دکتر راندوسکیِ دانشمند متقاعد می‌شود که هرج و مرج ایجاد شده توسط خوشه، مجازاتی الهی برای استفاده بشریت از موشک‌های هسته‌ای است. او واحد تهویه مطبوع را از کار می‌اندازد و باعث غیرعملیاتی شدن رایانه می‌شود و با اسلحه جلوی هر کسی را که قصد تعمیر آن را دارد می‌گیرد. مک‌لارن، لودوک و دوست مک‌لارن، هربرت وایزر به سمت راندوسکی هجوم می‌برند و وایزر با شلیک گلوله کشته می‌شود. مهمات راندوسکی تمام می‌شود و هنگام فرار از دست مک‌لارن و لودوک، بر اثر برق‌گرفتگی تصادفی کشته می‌شود. رایانه دوباره راه‌اندازی شده و آخرین داده‌های شلیک ارسال می‌شود. موشک‌ها پرتاب شده، خوشه را نابود می‌کنند و زمین نجات می‌یابد.

## بازیگران
* پاول هوبشمید در نقش جان مک‌لارن
* فیورلا ماری در نقش مری مک‌لارن
* ایوو گارانی در نقش هربرت وایزر
* مادلین فیشر در نقش کیتی داندریج
* داریو میکائلیس در نقش پیتر لودوک
* سام گالتر در نقش دکتر راندوسکی
* ژان-ژاک دلبو در نقش سرگئی بوتنیکوف

## تولید
### پیش‌زمینه و پیش‌تولید
پیش از انتشار «روزی که آسمان منفجر شد»، هیچ فیلم علمی تخیلی ایتالیایی ساخته نشده بود. برخی از فیلم‌های قبلی مانند کمدی ماریو ماتولی با نام «۱۰۰۰ کیلومتر در دقیقه»، دانشمندانی را نشان می‌دادند که در حال تحقیق در مورد فضا بودند، اما آن جنبه ارتباط چندانی با داستان نداشت. برخی از فیلم‌های علمی تخیلی آمریکایی قدیمی‌تر مانند «مهاجمانی از مریخ» تازه در سال ۱۹۵۷ در ایتالیا اکران شدند و به موفقیت مالی قابل توجهی دست یافتند.

توسعه فیلم در اوایل سال ۱۹۵۸ آغاز شد. مشخص نیست که ایده ساخت یک فیلم علمی تخیلی متعلق به چه کسی بوده است. کارگردان رسمی فیلم پائولو هئوش است که اولین کارگردانی خود را با فیلم «مرد آسان» انجام داده بود که در همان سال اکران شد. در میان بازیگران، بازیگر سوئیسی پاول هوبشمید حضور داشت که نقش اصلی را در فیلم «هیولایی از ۲۰۰۰۰ فرسنگی» (۱۹۵۳) با نام مستعار پاول کریستین بازی کرده بود. جاکومو روسی استوارت نیز در این فیلم ظاهر شد؛ این اولین نقش از چندین نقش او برای باوا بود.

### فیلم‌برداری
به گفته ایوو گارانی، بازیگر فیلم، «روزی که آسمان منفجر شد» «*کاملاً* توسط باوا کارگردانی شد. در واقع، پائولو هئوش کار زیادی سر صحنه انجام نمی‌داد.» این موضوع توسط آرماندو گووونی، دستیار تولید نیز تأیید شد که اظهار داشت «نقاب شیطان» «اولین فیلم باوا نبود، او قبلاً یک فیلم را برای پائولو هئوش کارگردانی کرده بود.»

باوا نه تنها فیلم‌بردار و طراح جلوه‌های ویژه فیلم بود، بلکه مسئول دستکاری فیلم‌های خبری برای روایت داستان فیلم نیز بود. تیم لوکاس، زندگی‌نامه‌نویس باوا، گفته است که نزدیک به ۶۰٪ فیلم از تصاویر آرشیوی تشکیل شده است که ده‌ها رویداد نامرتبط را مستند می‌کنند. از جمله جلوه‌های ویژه‌ای که باوا برای فیلم ایجاد کرد، می‌توان به تعدادی «نمای شیشه‌ای» (Glass shots) با استفاده از بریده‌های مجلات اشاره کرد؛ مانند نمایی در مسکو که از بریده‌ای از یک مناره در مجله «نشنال جئوگرافیک» استفاده شده بود و تلسکوپ «کوه هولا» که از مجله «پاپیولار ساینس» گرفته شده بود. برای فیلم‌برداری کره بزرگ محصور در هاله در آسمان شهر، باوا اسلایدهایی از بناهای شاخص جهان را روی یک صفحه ابریشمی کدر با نوری شدید در پشت آن تاباند. لوکاس اشاره کرد که این جسم شبیه به «یک اسفنج بزرگ که تکه‌هایی از آن کنده شده» به نظر می‌رسید. سپس این نما با چندین نوردهی چندگانه که باوا با دوربین میچل پدرش گرفته بود، ترکیب شد.

### موسیقی
موسیقی متن فیلم توسط کارلو روستیکلی ساخته شد. روستیکلی در حین توسعه موسیقی مستقیماً با باوا در ارتباط بود و توضیح داد که «عموماً این کارگردان بود که آهنگساز را با توافق ناشران موسیقی و گاهی با تهیه‌کننده یا فیلمنامه‌نویس انتخاب می‌کرد.» موسیقی فیلم با استفاده از سازهای آکوستیک، الکترونیک و وسایل غیرموسیقی ساخته شد. این آهنگساز توضیح داد که او «با کپسول آتش‌نشانی، مخلوط‌کن و جاروبرقی به استودیوی ضبط رفت تا آن جلوه‌های صوتی خاص را ایجاد کند.» روستیکلی خاطرنشان کرد که «ایجاد یک صدای جدید برای این ژانر خاص دشوار بود؛ باید به یاد داشته باشید که این یک علمی تخیلی بسیار ابتدایی بود؛ شبیه *[[۲۰۰۱: ادیسه فضایی (فیلم)|۲۰۰۱]]* یا *[[جنگ ستارگان]]* نبود.» روستیکلی بعدها دوباره با باوا در فیلم‌های «شلاق و بدن» و «شش زن برای قاتل» همکاری کرد.

## انتشار
«روزی که آسمان منفجر شد» در ۴ سپتامبر ۱۹۵۸ در ایتالیا اکران شد. این فیلم در داخل کشور کمتر از ۱۵۰ میلیون لیره فروخت. این فیلم در سال بعد در ۱۵ ژوئیه ۱۹۵۹ توسط شرکت لوکس در فرانسه با عنوان «خطر از فضا می‌آید» منتشر شد.

این اثر در ایالات متحده در ۲۷ سپتامبر ۱۹۶۱ در لس آنجلس به نمایش درآمد. فیلم در آمریکا توسط «اکسلسیور پیکچرز» توزیع شد، توزیع‌کننده کوچکی که با چند نسخه قبلی خود موفقیت مالی کسب نکرده بود. فیلم بعداً بر روی وی‌اچ‌اس و دی‌وی‌دی نیز منتشر شد.

## بازخورد
در یک نقد معاصر، «بولتن ماهانه فیلم» بیان کرد که «تهیه‌کنندگان این فیلم علمی تخیلی فرانسوی-ایتالیایی به قدری به تصاویر آرشیوی روی آورده‌اند که این اثر را به خوبی می‌توان یک فیلم ساخته شده از تکه‌پاره‌های آرشیوی نامید» و «این مطالب ناهمگون به شکلی کاملاً هوشمندانه گردآوری شده‌اند». آن‌ها در پایان نتیجه گرفتند که فیلم «در سایر جنبه‌ها معمولی» و «با کارگردانی ضعیف» است.

مجله «تی‌وی گاید» به فیلم امتیاز یک از چهار داد و آن را یک «اثر علمی تخیلی بی‌اثر» نامید. فیل هاردی در کتاب خود با عنوان «علمی تخیلی» (۱۹۸۴) نوشت: «مزیت اصلی فیلم فیلم‌برداری عالی باوا است؛ اما هم بازیگری و هم کارگردانی در فراتر رفتن از یک فیلمنامه ضعیف ناتوان هستند.»

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آثار موسیقی کارلو روستیکلی
رده:فیلم‌های ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی‌زبان دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره فضانوردان
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی–تخیلی ایتالیا
رده:فیلم‌های علمی–تخیلی فرانسه
رده:فیلم‌های کارگردانی‌شده توسط پائولو هئوش