جمعه سفید (۱۹۱۶)

**جمعه سفید** مجموعه‌ای از بهمن‌ها در جبهه ایتالیا در جنگ جهانی اول بود. مهم‌ترین بهمن به پادگان‌های اتریش-مجارستان در کوه مارمولادا برخورد کرد و ۲۷۰ سرباز را کشت. بهمن‌های دیگری در همان روز به مواضع ایتالیایی‌ها و دیگر مواضع اتریش-مجارستان برخورد کرد و صدها نفر را کشت. طبق برخی گزارش‌ها، هر دو طرف عمداً گلوله‌هایی را به سمت توده‌های برف ضعیف شده شلیک کردند تا طرف مقابل را دفن کنند.

تخمین دقیقی از تعداد تلفات ناشی از بهمن‌های جمعه سفید در دسترس نیست؛ اسناد تاریخی حاکی از مرگ حداقل ۲۰۰۰ سرباز و چند ده غیرنظامی است.

اگرچه وقوع بهمن در کوه‌های دولومیت در روز چهارشنبه در سال ۱۹۱۶ رخ داد، اما اصطلاح «جمعه سفید» برای نامگذاری این روز فاجعه‌بار به کار رفت و این رویداد هر ساله در ۱۳ دسامبر گرامی داشته می‌شود، که با روز سنت لوسی، یک تعطیلات مذهبی یادبود که توسط اکثر کاتولیک‌های ایتالیایی برگزار می‌شود، نیز مشخص شده است.

## بهمن‌های قله گرند پوز
پادگان نظامی *کایزرشوتزِنِ* اتریش-مجارستان بر روی قله گران پوز (تقریباً ۱۱۰۰۰ نفر) ساخته شد. (تقریباً ۳٫۳۵ کیلومتر بالاتر از سطح دریا) در کوه مارمولادا. این سربازخانه چوبی در اوت تابستان ۱۹۱۶ برای اسکان افراد گردان اول هنگ تفنگداران امپراتوری شماره ۳ (۱.Btl. KschRgt.III) ساخته شد. محل سربازخانه طوری برنامه‌ریزی شده بود که در موقعیت خوبی قرار داشته باشد تا از حمله ایتالیایی‌ها محافظت شود و دفاعی در بالای کوه مورد مناقشه مارمولادا ایجاد کند. سربازخانه در امتداد صخره‌های سنگی قرار گرفته بود تا از آتش مستقیم دشمن محافظت شود و این مکان خارج از برد خمپاره‌های زاویه بالا بود.

در زمستان ۱۹۱۶، بارش سنگین برف و ذوب ناگهانی یخ‌ها در آلپ، شرایط را برای وقوع بهمن مساعد کرد. از ابتدای دسامبر، ارتفاع برف انباشته شده  ثبت شد. بالای قله. فرمانده اتریشی-مجارستانی هنگ اول، کاپیتان رودولف اشمید، متوجه خطر قریب‌الوقوعی شد که گروهانش با آن مواجه بودند. کاپیتان اشمید از ترس اینکه موقعیتش به زودی غیرقابل دفاع شود، درخواستی به مافوق خود، فیلد مارشال ستوان لودویگ گویگینگر از لشکر ۶۰ پیاده‌نظام، نوشت. در نهایت این درخواست برای تخلیه پایگاه بالای قله گران پوز رد شد. در هشت روز قبل از بهمن، بارش برف سنگین اضافی خطوط تلفن را مختل کرد و هر پاسگاه را با کمبود آذوقه مواجه کرد.
چپ|بندانگشتی|بقایای یک انبار سلاح ویران‌شدهٔ اتریش-مجارستان، مارمولادا
در ۱۳ دسامبر ۱۹۱۶، ساعت ۵:۳۰ صبح، بیش از ۲۰۰۰۰۰ تن (تقریباً ۱ میلیون متر مکعب) برف و یخ از دامنه کوه مستقیماً به سمت پادگان‌ها سرازیر شد. ساختمان‌های چوبی مملو از سرباز، زیر وزن بهمن فرو ریختند و سرنشینان را له کردند. از ۳۲۱ سرباز حاضر، ۲۲۹ نفر از پیاده‌نظام کوهستانی *کایزرشوتزِن* و ۱۰۲ نفر از ستون پشتیبانی بوسنیایی بودند. تنها تعداد کمی به سلامت بیرون کشیده شدند در حالی که ۲۷۰ نفر زنده به گور شدند. تنها ۴۰ جسد از این توده آوار بیرون آورده شد. در میان کسانی که زنده ماندند، کاپیتان اشمید به همراه دستیارش بود که با کمی جراحت فرار کردند.

## بهمن‌های وال چیامپی دآری
در شب ۱۳ دسامبر، بهمن به یک لشکر ایتالیایی از لشکر هفتم آلپینی برخورد کرد و پادگان‌های کوهستانی آنها را درنوردید. ایتالیایی‌ها این روز فاجعه‌بار را به نام سنت لوسیا *، لا سانتا لوسیا نرا* نامیدند.

## پیامدها
پس از جمعه سفید، ۱۰٬۰۰۰ سرباز از هر طرف در ماه دسامبر بر اثر بهمن کشته شدند. در مجموع، این حادثه بیشترین تعداد مرگ و میر ناشی از آوار برف/یخ ناشی از بهمن در تاریخ را تشکیل داد. با احتساب تمام مرگ و میرهای مرتبط با بهمن (این شامل رانش گل و لای و سنگ ناشی از بهمن نیز می‌شود)، جمعه سفید پس از بهمن هواسکاران در سال ۱۹۷۰، دومین فاجعه بزرگ مرتبط با بهمن است که ثبت شده است.

## منابع

* 
رده:اتریش-مجارستان در جنگ جهانی اول
رده:ایتالیا در ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:بلایای طبیعی ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:بلایای طبیعی در ایتالیا
رده:تاریخ نظامی ایتالیا در جنگ جهانی اول
رده:تاریخ نظامی در ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:ریزش بهمن‌های سده ۲۰ (میلادی)