حسین نایل

جایگزین=حسین نایل|بندانگشتی|حسین نایل، نویسنده و عضو سابق آکادمی علوم افغانستان

**حسین نایل** (زادهٔ ۱۳۱۰ در کابل)، نویسنده و استاد دانشگاه و عضو سابق آکادمی علوم افغانستان بود. نایل، یکی از پژوهشگران نامدار افغانستان و از نخستین کسانی بود که یک رویکرد علمی را در زمینهٔ پژوهش دربارهٔ تاریخ، فرهنگ و رسوم مردم طایفه هزاره بنیان گذاشت. وی همچنین در دوران عضویت خود در آکادمی علوم افغانستان، سفرهای زیادی به کشورهای مختلف داشت و از سوی نهادهای بسیاری از او تقدیر شد.''

## زندگی‌نامه
حسین نایل در سال ۱۳۱۰ خورشیدی در کابل به دنیا آمده است. او اصالتاً از قریهٔ حصار قول‌خویش، ولسوالی حصهٔ اول بهسود، ولایت میدان وردک بود. پدر او غلام‌حسین نام داشت و به‌دلیل مشکلات زندگی، فشار سیاسی و بدرفتاری کوچی‌ها، ده و دیار خود را ترک نموده و به کابل عزیمت کرده بود.

نایل، بعد از سپری کردن ایام کودکی، وارد مکتب ابتداییه شد و بعد از یک وقفهٔ کوتاه تحصیلات خود را در لیسه شبانه اِدامه داد و کورس‌های مالی و اداری را در مربوطات وزارت معارف نیز فراگرفت. همین‌طور به‌عنوان کارمند در بخش اداری وزارت صحت‌عامه مشغول به‌کار شد. او با شرکت‌های خصوصی نیز به‌عنوان دفتردار کار کرده است.

## فعالیت‌های اجتماعی و اداری
حسین نایل در سال ۱۳۴۱ خورشیدی در ریاست مجادله ملاریا به‌عنوان کارمند کار کرد، و بعدها به مدت دو سال در مربوطات وزارت تعلیم و تربیه به‌صفت معلم خدمت کرده است و سپس در سال ۱۳۵۳ خورشیدی به‌کرسی استادیاری در دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل تکیه زده و سال‌های زیادی در این سمت باقی ماند.
او بین سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۶ خورشیدی به‌عنوان کارمند در اداره اصلاحات ارضی کار کرد و در این اداره در ۲۶ سرطان ۱۳۵۶ ه.خ. از رتبه هفتم به هشتم، ترفیع گرفت.
بندانگشتی|حسین نایل در دفتر کارش در ریاست تفتیش وزارت مالیه؛ سال ۱۳۵۹ هجری خورشیدی

از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ خورشیدی در سمت معاون گمرک‌ها و رئیس تفتیش وزارت مالیه خدمت کرده است و در این وزارت در ۷ ثور ۱۳۵۷ ه.خ. به رتبهٔ چهارم، ریاست اداری، مدیریت مأموران وزارت مالیه ترفیع گرفت.

آقای نایل لقب «کارمند شایستهٔ فرهنگ» را از سوی «انجمن نویسندگان» بنا بر فرمان شماره ۴۷۳، مورخهٔ 1369/03/12 ه‍.ش رئیس‌جمهوری و مدال هفتادمین سال استقلال افغانستان را در کارنامهٔ خود دارد.

## عضویت در آکادمی افغانستان
## کارنامهٔ مطبوعاتی و فرهنگی
نایل افزون بر شرکت و سخنرانی در مجامع و کنفرانس‌های بزرگ علمی و ادبی در داخل و خارج از افغانستان، در نشریات، مجلات، نهادها و سمینارهای ادبی نیز فعالیت کرده و عضویت داشته است:
بندانگشتی|شهر دوشنبه، در حضور رئیس آکادمی علوم تاجیکستان، سال ۱۳۶۰ هجری خورشیدی
بندانگشتی|شهر دوشنبه، دفتر کار استاد محمد عاصمی رئیس آکادمی علوم تاجیکستان، سال ۱۳۶۰ هجری خورشیدی
* عضو هیئت تحریریه مجله خراسان از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۹ هـ.ش.
* عضو سمینار بزرگداشت هزار و دوصدمین سال وفات خالد برمکی، ۲۴ جوزای ۱۳۶۱ ه.خ.
* عضو کمیته تدوین قانون کتاب‌خانه‌های عامه، ۱۳۶۲ ه.خ.
* عضو سمینار شناخت فولکلور، ۲۵ میزان ۱۳۶۳ ه.خ.
* عضو کمیته پذیرش و ارزیابی مقالات در سمینار سه صد و چهلمین سال تولد میرزا عبدالقادر بیدل، ۱۳۶۳ ه.خ.
* عضو اصلی سمینار هنر خطه در دو قرن اخیر، ۱۵ و ۱۶ عقرب ۱۳۶۴ ه.خ.
* عضو شورای عالی فرهنگ ملیت‌ها، ۲۰ سرطان ۱۳۶۶ ه.خ.
* عضو هیئت تحریریه مجله ملیت‌های برادر، ۱۳۶۷ ه.خ.
* عضو هیئت قیمت‌گذاری کتب استاد خلیلی در کتاب‌خانه‌های عامه، وزارت اطلاعات و کلتور، ۱۳۶۸ ه.خ.
* عضو شورای مرکزی و هیئت رئیسه انجمن نویسندگان افغانستان، ۱۳۶۹ه.خ.
* عضو هیئت تحریریه مجله ژوندون (زندگی)، ۱۳۶۹ه.خ.
* مدیر مسئول مجله خراسان از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۰ ه.خ.
* عضو هیئت تحریریه مجله غرجستان؛
* عضو هیئت تحریریه مجله حجت؛
* عضو اتحادیه ژورنالیست‌های افغانستان.

آقای نایل علاوه بر این با نشریات و مجلات مختلف همکاری مستمر و طولانی داشته و برخی از مقالات و نوشته‌های ایشان در مجلات دیگر نیز چاپ و منتشر شده است. متأسفانه به دلیل تحولات سیاسی در افغانستان بسیاری از این نوشته‌ها و مقالات از بین رفته و در دسترس نیست.

## آثار قلمی و کتاب‌ها
حسین نایل یکی از پژوهشگران پرکار و باپشتکار افغانستان بود که آثار قلمی فراوانی را به‌رشتهٔ تحریر درآورده است. او با هدف‌مندی و تلاش خستگی‌ناپذیر کتاب‌های ذیل را از خود به یادگار گذاشته است:
* فهرست کتب چاپی دری افغانستان، چاپ انجمن تاریخ، سال ۱۳۵۶ ه.خ.
* سایه‌روشن‌هایی از وضع جامعه هزاره، چاپ اول، ۱۳۶۴ ه‍.ش، وزارت اقوام و قبایل، چاپ دوم در کویته، چاپ سوم در قم، چاپ چهارم نشر زریاب در کابل، ۱۳۹۴ ه.خ.
* یادنامهٔ کاتب، چاپ اول وزارت اقوام و قبایل، ۱۳۶۵ ه‍.ش، چاپ دوم بنیاد اندیشه، ۱۳۹۵ ه.خ.
* سیری در ادبیات سدهٔ سیزدهم، جلد اول، چاپ وزارت اقوام و قبایل، ۱۳۶۵ ه.خ. (برنده جایزه)؛
* کهزاد و پژوهش‌های او، چاپ دانشگاه کابل، ۱۳۶۶ ه.خ. · اعلام سراج‌التواریخ (جلد اول)، چاپ دانشگاه کابل، ۱۳۶۶ ه.خ.
* اعلام سراج (رجال، اماکن و قبایل هزاره)، چاپ دانشگاه کابل، ۱۳۶۶ ه.خ.
* سال‌نمای رویدادهای فرهنگی در گسترهٔ زبان دری، چاپ انجمن نویسندگان، ۱۳۶۷ ه.خ.
* مقدمه و چاپ تذکره، چاپ آکادمی علوم، ۱۳۶۷ ه‍.ش
* سرزمین و رجال هزاره‌جات، چاپ اول مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان در قم، ۱۳۷۹ ه‍.ش، چاپ دوم بنیاد اندیشه در کابل؛
* ساختار طبیعی هزاره‌جات، چاپ اول، انتشارات صلصال در قم، ۱۳۸۱ ه.خ.، چاپ دوم بنیاد اندیشه در کابل؛
* سیری در ادبیات سدهٔ سیزدهم، جلد دوم، آکادمی علوم افغانستان، ۱۳۸۲ ه.خ.
* جستارها، چاپ بنیاد اندیشه در کابل، خزان ۱۳۹۵ ه.خ.
* مسایل هزاره در شش جلد، چاپ بنیاد اندیشه در کابل، ۱۳۹۷؛}}

## درگذشت
حسین نایل، بعد از سپری نمودن ۶۷ بهار از زندگی پربار علمی و فرهنگی خود، حوالی ساعت ۴ صبح روز شنبه، ۱۶ حمل ۱۳۷۶ ه.خ.، بر اثر بیماری، چشم از جهان فروبست. پیکر نایل حوالی ساعت یک همان روز در دامنهٔ شمالی تپهٔ بی‌بی مهرو در کابل به‌خاک سپرده شد. عبدالشکور رشاد، معاون اول آکادمی علوم افغانستان در آن زمان، ضمن قدردانی از خدمات فرهنگی و علمی آقای نایل، نبود او را یک ضایعهٔ فرهنگی خواند. (نایل، 1395: 6)}}

## منابع

رده:نویسندگان اهل افغانستان