شمعون بن گمالئیل

**شمعون بن گمالئیل** (اول) (عبری: שמעון בן גמליאל یا רשב"ג הראשון؛ حدود ۱۰ پیش از میلاد – ۷۰ میلادی) تانا (حکیم) و رهبر مردم یهود بود. او به‌عنوان ناسی سنهدرین بزرگ اورشلیم در جریان آغاز جنگ یهودیان و روم اول خدمت می‌کرد و پس از مرگ پدرش در سال ۵۰ میلادی، جایگاه او را به ارث برد و درست پیش از تخریب معبد دوم به رهبری سنهدرین رسید.
بندانگشتی|مقبره شمعون بن گمالئیل در جلیل.

## خانواده
ربّان شمعون بن گمالئیل، نوهٔ بزرگ هلیل پیر بود. او پس از پدرش، ربّان گمالئیل پیر، به‌عنوان ناسی (رئیس) سنهدرین جانشین شد.

پسر او ربّان گمالئیل یونه بود. دخترش، ایما شالوم، با ربی الیعازر بن هیرکانوس ازدواج کرد، که یکی از بزرگ‌ترین شاگردان ربّان یوحنان بن زکای بود (تلمود بابلی، بابا متزیا ۵۹ب).

نام او، شمعون، همان نام پدربزرگش، شمعون بن هلیل، و نوه‌اش، ربّان شمعون بن گمالئیل دوم بود. در متون ربانی، او به‌عنوان «ربّان شمعون بن گمالئیل پیر» یا «راشباگ شهید» نامیده می‌شود تا او را از نوه‌اش متمایز سازند. با این حال، گاهی او صرفاً به‌عنوان «ربّان شمعون بن گمالئیل» ظاهر می‌شود که باعث سردرگمی در تمایز او از نوه‌اش می‌شود.

## زندگینامه
ربّان شمعون بن گمالئیل در اورشلیم در دوران معبد دوم به دنیا آمد. او حدود ۱۸ سال پیش از تخریب معبد دوم به‌عنوان ناسی منصوب شد و آخرین ناسی در دوران معبد بود. تلمود (تلمود بابلی، شبات ۱۵آ) یک برائیتا را نقل می‌کند:

هلیل، شمعون، گمالئیل و شمعون (این همان راشباگ پیر است) به مدت ۱۰۰ سال در حضور معبد مقام ناسی را داشتند.

در زمان او، سنهدرین در اورشلیم قرار داشت، اما نه در محل سنتی خود، یعنی «اتاق سنگ تراشیده»، بلکه در نخستین تبعید سنهدرین—در مغازه‌های کوه معبد، جایی که سنهدرین در دوران پدرش به آن منتقل شده بود.

یوسفوس او را در زندگینامه‌اش چنین توصیف می‌کند:

«مردی از تبار نجیب از فریسیان… او مردی حکیم و باهوش بود، و با خرد خود می‌توانست مسائل پیچیده را حل کند.»

### دوره شورش
در دوران ریاست او، شورش بزرگ علیه رومیان رخ داد. ربّان شمعون بن گمالئیل بخشی از جناح میانه‌رو بود و در کنار ربّان یوحنان بن زکای قرار داشت و به دولت انقلابی میانه‌رویی که در آغاز شورش شکل گرفت نزدیک بود. طبق نوشته‌های یوسفوس، ربّان شمعون از شورش حمایت می‌کرد، با وجود اینکه در جناح میانه‌رو بود:

«مردان برجستهٔ مردم، گوریون بن یوسف و شمعون بن گمالئیل، مردم را برای اجتماع گرد آوردند، از آنان خواستند که در پی انتقام از دشمنان آزادی شتاب کنند و معبد را از خونریزی پاک سازند.»

یوسفوس شمعون را ستایش می‌کند، اما بلافاصله پس از آن، می‌گوید که شمعون خواستار برکناری او از مقام فرماندار نظامی جلیل شد، مقامی که توسط دولت انقلابی به او واگذار شده بود. طبق گفته یوسفوس، او و شمعون در اختلاف بودند. شمعون دوست یوان گیشقالا، رقیب یوسفوس، بود و با درخواست یوان موافقت کرد تا کاهنان عالی، انانوس بن انانوس و یهوشع بن گملاء و دیگران را متقاعد کند تا یوسفوس را برکنار کنند. با این حال، انانوس تصمیم گرفت بدون مدرک شتاب نکند. یوسفوس ادعا می‌کند که شمعون از تلاش خود دست نکشید و او را به توطئه متهم می‌کند: شمعون به برادر یوان دستور داد تا هدایایی به انانوس و جناح او بفرستد تا نظرشان تغییر کند و آن‌ها تصمیم گرفتند فرستادگانی به جلیل بفرستند تا یوسفوس را بدون اطلاع دولت برکنار کنند. طبق گفته یوسفوس، این اقدام خشم بزرگی در اورشلیم نسبت به شمعون و انانوس ایجاد کرد.دولت انقلابی میانه‌رو مدت زیادی دوام نیاورد و توسط یهودیان متعصب ( zealots) سرنگون شد.

ربّان شمعون بن گمالئیل در جریان شورش کشته شد، همان‌طور که در نوشته‌های گئونیم آمده است:

«ربّان گمالئیل پیر، و پسرش ربّان شمعون که در زمان تخریب معبد دوم کشته شد، و ربّان یهوحنان بن زکای، همه به‌عنوان ناسی خدمت کردند.»[۷]

## منابع