کشته شدن ناهده و سمر آنتون

**کشته شدن ناهده و سمر آنتون** رویدادی بود که در ۱۶ دسامبر ۲۰۲۳ (۲۵ آذر ۱۴۰۲) در محوطه کلیسای خانواده مقدس در شهر غزه رخ داد. در این رویداد دو زن مسیحی فلسطینی به نام‌های **ناهده خلیل بولس آنتون** (به عربی: ) و دخترش **سمر کمال آنتون** (به عربی: ) در حالی که در محوطه کلیسا برای رفتن به دستشویی راه می‌رفتند به ضرب گلوله کشته شدند. این رویداد در جریان جنگ غزه رخ داد.

پاتریارک لاتین (اورشلیم) اعلام کرد که گلوله‌ها را یک تک‌تیرانداز اسرائیلی شلیک کرده‌است. نیروهای دفاعی اسرائیل بارها این ادعا را رد کرده‌اند. هنگامی که سمر برای نجات مادرش به بیرون دوید، خودش نیز هدف گلوله قرار گرفت. هفت نفر دیگر نیز هنگام تلاش برای کمک به این دو زن یا حفاظت از دیگر پناهندگان در محوطه کلیسا زخمی شدند. هم حماس و هم نهاد پاتریارک لاتین اورشلیم اعلام کردند که یک تک‌تیرانداز اسرائیلی مسئول کشتن این دو زن بوده‌است.

## پیش‌زمینه
در آغاز جنگ، جامعه مسیحی غزه ۱۰۱۷ نفر را دربرمی‌گرفت که از این میان ۱۳۵ نفر کاتولیک بودند و روی‌هم‌رفته به‌سختی ۰٫۰۵ درصد جمعیت نوار غزه را تشکیل می‌دادند. روابط با جمعیت گسترده‌تر مسلمان صلح‌آمیز بود؛ برنامه‌های خیریه‌ای برای فقرا و سالمندان برگزار می‌شد و هزاران کودک مسلمان در مدارس مسیحی درس می‌خواندند. در جریان درگیری‌ها، کلیسای خانواده مقدس در محله ریمال به پناهگاهی برای بیش از ۳۰۰ آواره که بیشترشان مسیحی بودند تبدیل شد و تا زمان وقوع این کشتار، ۶۴۸ نفر از ساکنان غزه در آن پناه گرفته بودند. کلیسا به دلیل تجربه درگیری‌های پیشین، آذوقه و ملزومات لازم برای چنین شرایط اضطراری را ذخیره کرده بود. این ذخایر در جریان آتش‌بس نوامبر ۲۰۲۳ تجدید شده بودند، هرچند تا دسامبر جامعه با کمبود جیره روبه‌رو بود.

پس از تبادل فشرده نامه‌های الکترونیکی میان ۱۴ تا ۲۶ اکتبر بین سازمان خدمات امدادی کاتولیک و کارکنان سنای ایالات متحده، سنا به رابطان نظامی اسرائیل اطلاع داد که کلیسا میزبان غیرنظامیان است و مختصات دقیق ۴ ساختمان را در اختیار آن‌ها گذاشت. نیروهای دفاعی اسرائیل در پاسخ گفتند که نمی‌توانند امنیت غیرنظامیان داخل محوطه را تضمین کنند و خواستار تخلیه جامعه شدند؛ امری که با توجه به حضور شمار زیادی معلول و سالمند عملی نبود. در یکی از نامه‌های الکترونیکی، مقامات اسرائیلی یکی از چهار ساختمان یعنی خانه کودکان معلول را به‌عنوان مسجد شناسایی کرده بودند.

### رویدادهای پیش از کشتار
بمباران‌های نیروهای دفاعی اسرائیل بیشتر ساختمان‌های اطراف کلیسا را با خاک یکسان کرده بود. در ۱۲ نوامبر، برخلاف توصیه هم‌کیشان مسیحی‌اش، یک زن سالخورده (۸۴–۸۵ ساله) باپتیست به نام الهام فرح که نوازنده ارگ کلیسا، آموزگار موسیقی و بنا بر گزارش‌ها خویشاوند شاعر فلسطینی حنا ابوحنا بود، از محوطه کلیسا بیرون رفت تا ببیند آیا خانه‌اش هنوز پابرجاست یا وسایل شخصی‌اش را بازیابد. یک راننده او را همراهی کرد اما پیش از رسیدن به خانه‌اش توقف کرد چون ادامه مسیر بسیار خطرناک بود. الهام از خودرو پیاده شد و به راه خود ادامه داد؛ آنگاه تک‌تیرانداز اسرائیلی به پای او شلیک کرد و او نزدیک بیمارستان الشفاء که در آن زمان تحت محاصره بود بر زمین افتاد. او تمام شب زخمی بر زمین ماند و فریاد کمک سر می‌داد. هیچ‌کس در آن محله حتی آمبولانس‌ها به دلیل خطر تک‌تیراندازها نتوانستند به کمکش بیایند. خواهرزاده‌اش پس از آگاهی از وضعیت او از طریق مردم محل، درخواست آمبولانس را همراه با شماره تلفن عمه‌اش منتشر کرد. به گفته شاهدان عینی، صبح روز بعد جسد او زیر چرخ‌های یک تانک اسرائیلی له شد.

در ۱۵ نوامبر، لیلا موران نماینده حزب لیبرال دموکرات در مجلس عوام بریتانیا اعلام کرد که اعضای خانواده فلسطینی او شامل مادربزرگ، پسرعمو، همسرش و دوقلوهای ۱۱ ساله‌شان در کلیسا پناه گرفته‌اند. طبق گزارش آن‌ها محوطه کلیسا هدف تیراندازی و مهمات فسفر سفید قرار گرفته بود، یکی از اعضای خانواده جان باخته بود و یک زباله‌جمع‌کن و یک سرایدار در بیرون کشته شده و امکان دفنشان نبود. ژنراتورهای کلیسا در اثر بمباران از بین رفته بودند و پنل‌های خورشیدی، مخازن آب و ذخایر سوخت نیز نابود شده بودند. تانک‌های اسرائیلی در نزدیکی مستقر بودند و تک‌تیراندازان نیروهای دفاعی اسرائیل در بلوک‌های آپارتمانی مشرف بر محوطه موضع گرفته بودند که جابه‌جایی میان ساختمان‌های مجموعه سنگ‌آهکی را بسیار خطرناک می‌کرد. موران بعدها افزود که به هرکسی که به کلیسا نزدیک می‌شد بی‌درنگ شلیک می‌شد. تا اواسط دسامبر، بنا بر برآوردها ۱۹٬۴۵۳ نفر از ساکنان غزه بر اثر آتش اسرائیل کشته شده بودند.

در ۱۴ دسامبر، دو تعمیرکار که در حال تعمیر لوله‌های آب آسیب‌دیده از تیراندازی بودند توسط تک‌تیراندازها به قتل رسیدند.

## کشته‌شدگان

ناهده آنتون مادر بزرگ‌ترین خانواده کاتولیک در نوار غزه بود با ۷ فرزند و بیش از ۲۰ نوه. دخترش سمر به‌عنوان آشپز برای کودکان دارای معلولیت جسمی و ذهنی در نزد راهبه‌های ترزایی جمعیت مبلغان خیریه کار می‌کرد. ناهده از خانواده‌ای آواره فلسطینی بود و در سال ۱۹۵۳ در ضبیه لبنان زاده شد که بخشی از اردوگاه آن هنوز از آوارگان مسیحی فلسطینی و سوری نگهداری می‌کند. خانواده‌اش در پی تهاجم اسرائیل به لبنان در ۱۹۸۲ ناگزیر به یمن گریخت. سرانجام، ناهده توانست به نوار غزه بازگردد و در آنجا خود را وقف کارهای داوطلبانه برای جامعه کاتولیک محلی کرد. دخترش سمر ۴۹ ساله بود.

## رویداد ۱۶ دسامبر
صبح ۱۶ دسامبر، بنا بر اعلام پاتریارک لاتین (اورشلیم)، یک تانک اسرائیلی صومعه جمعیت مبلغان خیریه را که میزبان ۵۴ معلول بود هدف قرار داد و به آن اصابت کرد. گلوله‌باران انفجار بزرگی ایجاد کرد و ژنراتور برق و ذخایر سوخت کلیسا را نابود ساخت. پرتاب دو گلوله بعدی نوانخانه را غیرقابل سکونت کرد و ساکنان مجبور به ترک آن شدند و چندین نفر از دستگاه‌های تنفس مصنوعی که به آن‌ها نیاز داشتند محروم شدند. کشیش یوسف، یکی از روحانیون غزه، با تلفن همراه معیوب تلاش کرد از طریق نهاد پاتریارکی به نیروهای دفاعی اسرائیل اطلاع دهد که منطقه آن‌ها منطقه امن تعیین‌شده‌است. نیروهای دفاعی اسرائیل بعدها گفتند که آن صبح گفت‌وگویی با مسئولان کلیسا صورت گرفته و کلیسا اعلام کرده بود که تلفاتی نداشته‌است.

نزدیک ظهر، ادوارد آنتون برادر سمر که با پزشکان بدون مرز کار می‌کرد تصور کرد نیروهای نظامی اسرائیل را در بیرون کلیسا دیده و با فریاد به پناهندگان در ساختمان هشدار داد که داخل بمانند. بنا بر گفته او، مادرش در حالی که از حیاط به سمت دستشویی می‌رفت مورد اصابت گلوله قرار گرفت و هشدارهای او را نشنیده بود. ناهده سه بار مورد اصابت گلوله قرار گرفت که یکی از آن‌ها به شکمش خورد. هنگامی که سمر به بیرون دوید تا مادر افتاده‌اش را یاری دهد و به جای امنی بکشاند، خودش نیز با گلوله‌ای در سر و زیر گوش هدف قرار گرفت. این کشتار را یکی از راهبه‌های مقیم به نام خواهر نبیله صالح مستقیماً مشاهده کرد. طی نزدیک به ده دقیقه پس از آن، هفت نفر دیگر مورد تیراندازی قرار گرفتند و زخمی شدند؛ از جمله ادوارد آنتون که گلوله به پایش اصابت کرد و دیگر خویشاوندان خانواده شامل دکتر الیاس (جراح) و پسرعموی ۱۶ ساله‌ای که تلاش کرد به این دو زن کمک کند.

بنا بر بیانیه نهاد پاتریارکی: «هیچ هشداری داده نشد، هیچ اطلاعیه‌ای ارائه نشد. آن‌ها با خونسردی در محوطه کلیسا که هیچ جنگجویی در آن نبود به گلوله بسته شدند.» هم حماس و هم نهاد پاتریارکی اعلام کردند که تک‌تیرانداز اسرائیلی مسئول کشتن این دو زن بوده‌است. بولدوزرهای اسرائیلی سپس خودروهای متلاشی‌شده از خیابان را جلوی در کلیسا انباشته کردند.

خواهر یکی از غیرنظامیان در محوطه به بی‌بی‌سی گفت که افراد حاضر در کلیسا از ترس تیراندازی جرئت خروج ندارند و افزود: «آن‌ها باور داشتند که اسرائیلی‌ها به هر چیز متحرکی شلیک می‌کنند.» تلفات بیشتری رخ داد زیرا نیروهای اسرائیلی مانع رسیدن کمک‌های پزشکی به زخمی‌ها شدند. زخمی‌ها مجبور شدند تا شب کریسمس صبر کنند تا به بیمارستان الاهلی عرب انتقال یابند؛ بیمارستانی که پیش‌تر در انفجار ۱۷ اکتبر آسیب شدیدی دیده بود و بسیاری از کارکنانش در یورش نیروهای اسرائیلی در ۱۹ دسامبر بازداشت شده بودند و بیمارستان با کمبود نیرو مواجه بود.

## بررسی نیروهای دفاعی اسرائیل
نیروهای دفاعی اسرائیل در ابتدا اعلام کردند که رویدادها در جریان عملیاتی برای جست‌وجوی سلاح در منطقه رخ داده‌است. پس از بررسی داخلی، ارتش اسرائیل مدعی شد که حماس از نزدیکی کلیسا آرپی‌جی شلیک کرده و سربازان اسرائیلی در پاسخ به ناظران حماس شلیک کرده‌اند. اما مقامات کلیسای کاتولیک تأکید کردند که هیچ جنگجوی فلسطینی در منطقه حضور نداشته‌است. در ژانویه ۲۰۲۴ نیروهای دفاعی اسرائیل از نتیجه‌گیری‌های نخستین خود عقب‌نشینی کردند و اعلام کردند که بررسی بیشتری دربارهٔ این رویداد انجام خواهند داد.

## واکنش واتیکان
زنجیره رویدادها از بمباران کلیسای قدیس پرفیریوس در ۱۹ اکتبر که ۱۸ غیرنظامی را کشت و ۲۰ نفر را زخمی کرد تا ویرانی مدرسه رزاری مقدس، آسیب شدید به خانه جمعیت مبلغان خیریه و کشتن ناهده و سمر، همه به وخامت روابط میان واتیکان و اسرائیل که پیش‌تر نیز متشنج بود انجامید. پاپ فرانسیس شخصاً تقریباً هر روز با کلیسای کاتولیک غزه تماس تلفنی داشت. بنا بر گزارش واشینگتن پست، در اواخر اکتبر طی تماس تلفنی با رئیس‌جمهور اسرائیل اسحاق هرتزوگ، پاپ فرانسیس اعلام کرد که مبارزه با تروریسم از راه تروریسم ممنوع است. او این حمله را محکوم کرد و گفت: «برخی می‌گویند «این جنگ است. این تروریسم است.» بله، این جنگ است. این تروریسم است.» این دومین بار بود که پاپ هنگام سخن گفتن دربارهٔ رویدادهای غزه واژه «تروریسم» را به کار می‌برد که خشم برخی اسرائیلی‌ها را برانگیخت.

اسقف اعظم وستمینستر، کاردینال وینسنت نیکولز، برجسته‌ترین چهره کاتولیک در بریتانیا، گفت: «آن‌ها با خونسردی در محوطه کلیسا که هیچ جنگجویی در آن نبود به گلوله بسته شدند.»

### واکنش اسرائیل
هنگامی که وبگاه پاتریارک لاتین اورشلیم کشتن دو زن را در ۱۶ دسامبر محکوم کرد، سفیر اسرائیل در واتیکان با تندی واکنش نشان داد و نهاد پاتریارکی را به تهمت خون متهم کرد. میتری راحب، کشیش لوتری فلسطینی در بیت‌لحم، به خبرنگاران گفت که این مرگ‌ها دل‌خراش است و مردم را خشمگین کرده و به حملات دیگر نیروهای دفاعی اسرائیل به کلیساهای غزه مانند حمله به کلیسای قدیس پرفیریوس اشاره کرد.

## دیگر واکنش‌ها
نیروهای دفاعی اسرائیل اعلام کرد که کلیسا را هدف قرار نداده و نمایندگان کلیسا در گفت‌وگوی صبح ۱۶ دسامبر هیچ اشاره‌ای به حمله یا کشته شدن غیرنظامیان نکرده بودند. تال هاینریش، سخنگوی نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو، منکر هرگونه درگیری در منطقه کلیسا شد. فلور حسن‌ناهوم، نایب شهردار اورشلیم، در مصاحبه با شبکه ال‌بی‌سی وقتی دربارهٔ گزارش‌های مربوط به تک‌تیراندازان بیرون کلیسا سؤال شد، با ادعایی نادرست پاسخ داد که در غزه کلیسایی وجود ندارد و مسیحیان توسط حماس بیرون رانده شده‌اند. اسقف عطاءالله حنا، اسقف اعظم ارتدوکس یونانی سبسطیه، نابلس، ادعاهای او را رد کرد و یادآور شد که حضور مسیحیان غزه قرن‌ها قدمت دارد. حسن‌ناهوم بعدها عقب‌نشینی کرد و اعتراف کرد که هیچ گزارشی ندیده‌است.

آنتونیو تاجانی وزیر امور خارجه ایتالیا این کشتار را محکوم کرد و گفت: «یک تک‌تیرانداز (اسرائیلی) به دو زن در داخل کلیسا شلیک کرد. این هیچ ربطی به مبارزه با حماس ندارد زیرا تروریست‌ها قطعاً در کلیساهای مسیحی پنهان نمی‌شوند.» لیلا موران نماینده بریتانیایی که خویشاوندانش در محوطه کلیسا پناه گرفته بودند در شبکه‌های اجتماعی دربارهٔ حمله و کشته‌شدگان سخن گفت و اعلام کرد که خانواده‌اش «بیش از هر زمان ناامید و وحشت‌زده» هستند.

## جستارهای وابسته
* مسیحیان فلسطین
* کلیسای خانواده مقدس
* حمله هوایی به کلیسای قدیس پرفیریوس
* جنگ غزه

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:مسیحیان اهل فلسطین
رده:مرگ‌ها به وسیله اسلحه گرم در نوار غزه
رده:روابط سریر مقدس و اسرائیل
رده:رویدادهای خشونت علیه زنان
رده:حادثه‌های خشونت‌آمیز ضدکاتولیک
رده:خشونت علیه مسیحیان
رده:مسیحیت در ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:کشتارهای فراقضایی توسط ارتش اسرائیل
رده:غیرنظامیان کشته‌شده در جنگ غزه
رده:کژاطلاعات در جنگ غزه
رده:زنان در جنگ غزه
رده:فلسطینی‌ها در جنگ غزه