اوکنها

***اوکنها*** (،  ) یک لقب افتخاری خمر است. بسته به دوره‌ای که استفاده می‌شده، معانی مختلفی دارد.

## زبان‌شناسی
این کلمه به معنای «نجیب‌زاده» یا «سرور» است.

ترجمه «*اوکنها» (Oknha*) مورد اتفاق نظر نیست. برخی با تکیه بر معنای لقب ویتنامی «*کوک چونگ*»، لقب *اوکنها* را «دوک» ترجمه کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر نسخه تجاری‌تر «تایکون» (tycoon) را ترجیح می‌دهند.

## تاریخچه
### اوکنها: فرستاده سلطنتی امپراتوری خمر
در دوران پیشامدرن، *اوکنها* فرستادگانی بودند که توسط پادشاه منصوب می‌شدند و از آنها انتظار می‌رفت وظایف متنوعی را انجام دهند، سوگند وفاداری مفصلی یاد کنند و هدایای منظمی به پادشاه تقدیم کنند. *اوکنها* یکی از عناوین اشرافی، بالاتر از *پره بود.*

این اصطلاح به همین صورت در کتیبه‌های خمر مدرن یافت شده در آنگکور، مانند کتیبه ۹ ای ام ای که قدمت آن به سال ۱۵۳۹ برمی‌گردد و یادآور اعمال نیک «ساماراسانگرام انگلستان» است، به کار رفته است.

### عنوان سلطنتی ایجاد شده توسط سلطنت اودونگ (قرن ۱۷ تا ۱۹)
عنوان *اوکنها* در طول قرن ۱۸ برای جایگزینی عنوان *پونها* ( استفاده می‌شد) که می‌تواند به صورت *فرایا* ( ترجمه شود) در تایلندی عنوان " *اوکنها* " به تایلندی به عنوان *Okya* تبدیل شد () توسط پادشاهی آیوتایا. کلمه *اوکنها* در اسناد باستانی ویتنامی به صورت *Ốc nha* (屋牙) ذکر شده است.

اوکنها یومریچ یک افسر کامبوجی بود که در اواخر قرن هجدهم نقش مهمی در سیاست کامبوج ایفا کرد، علیه ویتنامی‌ها و چام‌ها جنگید و در نهایت به فرمانداری تحت حاکمیت سیام رسید.

در سال ۱۸۵۹، اوکنها پونها هیم، فردی برجسته و بانفوذ که در منابع خمر و چام با نام توآن هیم شناخته می‌شود، علیه پادشاه آنگ دونگ شورش کرد و بیش از هزار چم و مالایایی را علیه پادشاه متحد نمود.

### عنوان مدرن برای نخبگان جدید کامبوج: (۱۹۹۳–تاکنون)
از زمان برقراری مجدد سلطنت در کامبوج در سال ۱۹۹۳، *عنوان «اوکنها»* به عنوان بالاترین عنوان اعطا شده به غیرنظامیان، منحصراً غیرسلطنتی، توسط پادشاه کامبوج احیا شده است.

از سال ۲۰۱۰، افزایش تعداد *اوکنها* نشان دهنده رفاه رو به رشد بخش خوش شانسی از جمعیت کامبوج بوده است.

با افزایش تعداد دارندگان عنوان، رسوایی‌های مرتبط با *اوکنهای* مختلف نیز رو به افزایش است، که اغلب به دلیل استفاده از نفوذ خود برای فرار از عدالت مورد انتقاد قرار می‌گیرند.

در اوت ۲۰۱۹، نخست‌وزیر هون سن به اعضای نیروهای نظامی و پلیس که عنوان افتخاری *اوکنها* را دارند، دستور داد تا بین مناصب دولتی یا عناوین خصوصی خود یکی را انتخاب کنند تا اعتبار خوب دولت حفظ شود؛ اکثر آنها تصمیم گرفتند از عناوین ثروتمند خود دست بکشند و به خدمت به ملت خمر ادامه دهند.

در حالی که برخی از *اوکنها* با رسوایی‌هایی از تجاوز جنسی گرفته تا زمین‌خواری و آزار اقلیت‌های قومی، خبرساز شده‌اند، بسیاری دیگر همچنان سخاوت زیادی از خود نشان می‌دهند، مانند کمک به تهیه واکسن در طول همه‌گیری ویروس کرونا از طریق کمک‌های مالی قابل توجه.

امروزه، اتاق بازرگانی پنوم پن با نام *باشگاه اوکنها* شناخته می‌شود. محققان، سیاست اعطای و دریافت عنوان *اوکنها* را به عنوان یک «پیمان نخبگان» توصیف کرده‌اند که بیانگر رابطه متقابل بین نخبگان تجاری کامبوج و رهبری حزب مردم کامبوج است، در حالی که برخی دیگر آن را به عنوان به رسمیت شناختن مثبت ظهور رهبری جدید کامبوج پس از سال‌ها جنگ داخلی و نفوذ خارجی دانسته‌اند.

انجمن اوکنهای کامبوج (COA) در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۲ به‌طور قانونی در وزارت کشور ثبت شد. هدف آن حفظ و تقویت برتری عنوان اوکنها و پیوستن به دولت سلطنتی در توسعه اجتماعی-اقتصادی کشور و فعالیت‌های اجتماعی و بشردوستانه است. در سال ۲۰۲۱، دولت کامبوج لباسی را برای *اوکنها* تجویز کرد تا در مراسم تشریفاتی بپوشند.

## روند انتخابات
به گفته شاهزاده سیسووات تومیکو، منشی قدیمی پادشاه فقید، پدر نوردوم سیهانوک و مشاور سابق پادشاه نوردوم سیهامونی، در حالی که انتصاب *اوکنها* یک سنت سلطنتی پادشاه بود، این روند اکنون تقریباً منقرض شده و از زمان احیای سلطنت در سال ۱۹۹۲ تنها سه یا چهار بار مورد استفاده قرار گرفته است.

طبق فرمانی که از آوریل ۱۹۹۴ صادر شد، نیکوکاران ثروتمندی که حداقل ۱۰۰۰۰۰ دلار به دولت کمک کرده و پول خود را صرف ابتکاراتی برای کمک به جامعه کنند، می‌توانند عنوان اوخنا را از این طریق دریافت کنند.

در آوریل ۲۰۱۷، نخست‌وزیر هون سن با صدور فرمانی حداقل مبلغ مورد نیاز برای دریافت عنوان افتخاری *اوکنها* را از ۱۰۰۰۰۰ دلار به ۵۰۰۰۰۰ دلار افزایش داد.

پیش از دریافت این عنوان، دریافت‌کننده باید سوگند یاد کند که شهروند خدمتگزار باشد و متعهد به انجام کار صادقانه برای پادشاه شود. سپس نامزدهای شایسته، مدال درجه یک ساتاپانا چیت، که اغلب در نشان سلطنتی مونیسارافون است، را از پادشاه و عنوان سلطنتی *اوکنها را* دریافت می‌کنند. در میان سایر امتیازات، یک «اوخنا» معمولاً از معافیت‌های مالیاتی رسمی و اختیارات غیررسمی در جامعه خمر بهره‌مند می‌شود.

## اوکنهاهای معروف
طبق تخمین‌ها، در سال ۲۰۰۸، ۲۰۰ نفر و در سال ۲۰۱۷، حداقل ۷۰۰ نفر این عنوان را داشتند، در حالی که قبل از سال ۱۹۷۵، این تعداد حدود پنج نفر بود.

در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۵، تنگ بونما توسط میشل ورور و هایدی اشنتزینگر به عنوان نمونه اولیه *اوکنهای* جدید خمر توصیف شد که «پیمان نخبگان» بین نخبگان تجاری و سیاسی را از طریق سیستم *اوکنهای* کامبوج توضیح دادند.

اکثریت قریب به اتفاق *اوکنها* متولد خمر هستند و نمونه‌های نادری از خمرهای تابعیت گرفته، مانند پاول بلانش-هورگان، که این عنوان را دریافت می‌کنند، یافت می‌شوند.

لوک اوکنها سوتانتاپریجا ایند، راهب خمر، نویسنده و شاعر مشهور قرن بیستم در دوران تحت الحمایه فرانسه بر کامبوج بود. عنوان سلطنتی او، " *اوکنها* " یا "لرد" در انگلیسی، توسط پادشاه کامبوج به دلیل کارهای گسترده‌اش در کمک به حفظ ادبیات خمر، نوشته‌ها و مهارت‌های شعری‌اش به او اعطا شد.

## منابع

## جستارهای وابسته

* پروردگار
رده:اقتصاد کامبوج
رده:سیاست در کامبوج
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:عنوان‌های افتخاری
رده:عنوان‌های نجیب‌زادگان