روابط جمهوری دموکراتیک کنگو و اسرائیل

**روابط جمهوری دموکراتیک کنگو و اسرائیل** به مناسبات دیپلماتیک دوجانبه میان جمهوری دموکراتیک کنگو و اسرائیل اشاره دارد. روابط رسمی میان دو کشور از سال ۱۹۶۲ برقرار است و هر دو عضو سازمان ملل متحد هستند. در سال ۱۹۷۳، زئیر (نام پیشین جمهوری دموکراتیک کنگو) همانند بیشتر کشورهای آفریقایی پس از جنگ یوم کیپور روابط خود را با اسرائیل قطع کرد، اما برخلاف دیگر کشورهای آفریقایی در آغاز دهه ۱۹۸۰ این روابط را از سر گرفت.

در مارس ۲۰۲۰، فلیکس تشیسکدی، رئیس‌جمهور کنگو، قصد خود را برای انتصاب یک سفیر در اسرائیل اعلام کرد؛ کشوری که جمهوری دموکراتیک کنگو تا آن زمان تنها با یک کاردار در آن نمایندگی داشت. وی همچنین ایجاد یک بخش اقتصادی در اورشلیم را اعلام کرد. روابط دو کشور بر پایه همکاری‌های نظامی، بشردوستانه و بازرگانی شکل گرفته و جامعه کوچک یهودیان ساکن کنگو نیز از عوامل تقویت‌کننده این مناسبات بوده‌است.

## پیشینه
### نخستین روابط

کنگو در ۳۰ ژوئن ۱۹۶۰ به استقلال دست یافت، یعنی دوازده سال پس از اعلام استقلال اسرائیل (۱۴ مه ۱۹۴۸). نخستین دیدار میان سران دو کشور در اوت ۱۹۶۲ برگزار شد، هنگامی که رئیس‌جمهور اسرائیل اسحاق بن زوی به لئوپولدویل (اکنون کینشاسا) سفر کرد و با همتای کنگویی خود ژوزف کاسا-ووبو دیدار کرد.

### دوران ریاست‌جمهوری موبوتو (۱۹۶۵–۱۹۹۷)
در اواسط دهه ۱۹۶۰، در بحبوحه جنگ سرد و در حالی که چه گوارا برای صدور انقلاب کوبا به زئیر سفر کرده بود، رئیس‌جمهور کنگو موبوتو سسه سکو که از سال ۱۹۶۵ بر سر قدرت بود، به اردوگاه غرب نزدیک شد.

در اکتبر ۱۹۷۳، پس از جنگ یوم کیپور و زیر فشار کشورهای عربی، موبوتو تصمیم به قطع روابط دیپلماتیک با اسرائیل گرفت و اعلام کرد: «زئیر باید میان یک کشور دوست، اسرائیل، و یک کشور برادر، مصر، یکی را برگزیند. میان یک دوست و یک برادر، گزینش روشن است.» زئیر پس از آن نخستین کشور آفریقایی بود که در سال ۱۹۸۲ روابط خود را با تل‌آویو از سر گرفت. پس از آن لیبریا در ۱۹۸۳، ساحل عاج و کامرون در ۱۹۸۶ و توگو در ۱۹۸۷ نیز همین مسیر را پیمودند.

در جریان از سرگیری روابط، موبوتو و آریل شارون، وزیر دفاع اسرائیل در کابینه مناخم بگین، یک قرارداد نظامی برای آموزش و تجهیز گارد ریاست‌جمهوری کنگو امضا کردند. موبوتو همچنین اعلام کرد که «زئیر وظیفه سازمان‌دهی مجدد تمام ارتش زئیر را بر عهده اسرائیل می‌گذارد.» آریل شارون همچنین از طریق موبوتو با رئیس‌جمهور چاد حسین حبری دیدار کرد و اسرائیل قراردادهای تحویل سلاح با چاد را در سال ۱۹۸۳ در بستر جنگ چاد و لیبی امضا کرد.

کمک‌های اسرائیل به زئیر در سال ۱۹۹۴ نیز ادامه یافت؛ قراردادی به ارزش ۵۰ میلیون دلار برای اعزام نزدیک به چهل مشاور نظامی اسرائیلی به کینشاسا به امضا رسید.

### روابط نوین
در سال ۲۰۱۲، دولت اسرائیل یک کنسولگری افتخاری در کینشاسا گشود. اسلان پیها به‌عنوان کنسول افتخاری منصوب شد و تا زمان درگذشتش در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۳ در این سمت باقی ماند.

در ژوئن ۲۰۱۹، ژوزف کابیلا که از ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸ رئیس‌جمهور کنگو بود، متهم شد که مأموران پیشین موساد را برای جاسوسی از مخالفانش به کار گرفته‌است.

در مارس ۲۰۲۰، فلیکس تشیسکدی که از ژانویه ۲۰۱۹ رئیس‌جمهور کنگو بود، به ایالات متحده سفر کرد و در کنفرانس سالانه کمیته امور عمومی اسرائیلی-آمریکایی (ایپک) شرکت کرد. وی از سرگیری روابط دیپلماتیک در بالاترین سطح میان کشورش و اسرائیل و انتصاب قریب‌الوقوع یک سفیر کنگویی در اسرائیل را اعلام کرد؛ کشوری که جمهوری دموکراتیک کنگو بیست سال تنها با یک کاردار در آن نمایندگی داشت.

تشیسکدی همچنین گشایش یک بخش بازرگانی سفارت جمهوری دموکراتیک کنگو در اورشلیم غربی (در حالی که خود سفارت در تل‌آویو باقی می‌ماند) و پشتیبانی خود از طرح صلح اسرائیلی-فلسطینی پیشنهادی رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ را اعلام کرد. این اعلامیه در کنگو جنجال‌برانگیز شد، زیرا این طرح از سوی جامعه بین‌المللی به‌شدت به زیان فلسطینیان ارزیابی شده و از سوی اتحادیه آفریقا رد شده بود؛ سازمانی که تشیسکدی در سال ۲۰۲۱ ریاست آن را بر عهده گرفت.

در پاسخ به حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، تشیسکدی حملات گروه‌های فلسطینی علیه اسرائیل را محکوم کرد.

در سپتامبر ۲۰۲۳، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با فلیکس تشیسکدی دیدار کرد. دو رهبر دربارهٔ تقویت همکاری در زمینه‌های کشاورزی، بازرگانی، امنیت و امنیت سایبری گفتگو کردند و دربارهٔ انتقال سفارت جمهوری دموکراتیک کنگو به اورشلیم توافق کردند.

در نوامبر ۲۰۲۵، ایتسخاک هرتزوگ رئیس‌جمهور اسرائیل از جمهوری دموکراتیک کنگو بازدید کرد و با رئیس‌جمهور تشیسکدی دیدار کرد.

## زمینه‌های همکاری
### همکاری بشردوستانه
سازمان غیردولتی اسرائیلی «آفریکا ۲۰۳۰» در جمهوری دموکراتیک کنگو کنش‌ورز است و هدف‌های اعلام‌شده آن حفظ محیط زیست و مبارزه با سوءتغذیه است. امروزه روابط دو کشور بیشتر بر پایه کمک‌های بشردوستانه اسرائیل به این کشور آفریقایی و نیز مناسبات بازرگانی استوار است.

### جامعه یهودیان کنگو
جامعه یهودیان ساکن در جمهوری دموکراتیک کنگو یکی دیگر از عوامل مؤثر در گسترش روابط دوجانبه بوده‌است. بیشتر یهودیان پس از پایان حکومت بلژیک بر کنگو از این کشور مهاجرت کردند و امروزه جامعه یهودی کنگو نزدیک به ۱۰۰ نفر را دربرمی‌گیرد. در جمهوری دموکراتیک کنگو یک یشیوای فوق‌مذهبی نیز وجود دارد.

### ماجرای دن گرتلر
بازرگان اسرائیلی دن گرتلر که از سال ۱۹۹۷ در جمهوری دموکراتیک کنگو مستقر است، یکی از صادرکنندگان اصلی مواد معدنی کنگو از جمله الماس، مس و کبالت است. جایگاه وی با انحصاری توضیح داده می‌شود که گفته می‌شود رئیس‌جمهور وقت لوران کابیلا در چارچوب توافقی شامل غرامت‌های مالی و تحویل سلاح از اسرائیل به او اعطا کرده بود. از آن زمان، چندین سازمان غیردولتی و دولت‌های خارجی دن گرتلر را به غارت منابع کنگو، فساد و همدستی در جنایات ارتکاب‌یافته توسط رؤسای‌جمهور لوران کابیلا و ژوزف کابیلا (پسر وی) در طول جنگ نخست و جنگ دوم کنگو متهم کرده‌اند.

در سال ۲۰۱۳، پنل پیشرفت آفریقا (به انگلیسی: ) اعلام کرد که این بازرگان جمهوری دموکراتیک کنگو را از ۱٫۴ میلیارد دلار درآمد ناشی از پروانه‌های معدنی محروم کرده‌است.

در سال ۲۰۱۷، دن گرتلر به همراه چهارده نفر دیگر از سوی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا به اتهام نقض مکرر حقوق بشر تحریم شد.

## پناهجویان کنگویی در اسرائیل
در اکتبر ۲۰۱۸، مقامات وزارت کشور اسرائیل به همراه کارکنان وزارت امور خارجه تصمیم گرفتند که وضعیت امنیتی در کنگو عادی شده‌است و از این رو به پناهجویان کنگویی ۹۰ روز مهلت دادند تا داوطلبانه اسرائیل را ترک کنند. فعالان حقوق بشر با این تصمیم مخالفت کردند و وضعیت کنگو را همچنان ناامن دانستند.

در آوریل ۲۰۲۲، آیلت شاکد وزیر کشور اسرائیل فرمانی امضا کرد که حفاظت جمعی (از سال ۲۰۰۲) از شهروندان جمهوری دموکراتیک کنگو مقیم اسرائیل (نزدیک به ۳۰۰ نفر) را لغو می‌کرد.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی اسرائیل
* روابط خارجی جمهوری دموکراتیک کنگو

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه جمهوری دموکراتیک کنگو