الجماسین الغربی

**الجماسین الغربی** () روستایی عرب‌نشین در زیربخش یافا در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در ۶٫۵ کیلومتری شمال شرقی یافا قرار داشت. ساکنان این روستا در ۱۷ مارس ۱۹۴۸ در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین آواره شدند.

نام روستا از قبیله جماسین گرفته شده‌است. واژه «جمّاس» در زبان عربی به پرورش‌دهنده گاومیش اشاره دارد و «الغربی» به معنای «غربی» است که بخش غربی قلمرو قبیله را مشخص می‌کند. ساکنان روستا بازماندگان بادیه‌نشینان دره اردن بودند و شغل اصلی آنان پرورش گاومیش و کشاورزی بود. روستا از دو بخش غربی و شرقی تشکیل شده بود که بخش غربی بخش اصلی به‌شمار می‌رفت.

## ریشه‌شناسی نام
نام الجماسین از واژه عربی «جمّاس» به معنای پرورش‌دهنده گاومیش برگرفته شده‌است. «الغربی» صفتی است به معنای «غربی» که به بخش غربی سرزمین قبیله اشاره دارد. زمین‌های روستا پست و دشتی بود و مرداب‌های فراوانی داشت که آن را برای پرورش گاومیش مناسب می‌ساخت.

## پیشینه
ساکنان الجماسین از بازماندگان بادیه‌نشینان دره اردن شناخته می‌شدند. بر پایه منبع روسی، بیشتر ساکنان از تبار سودانیانی بودند که در دوران فتح مصری سرزمین فلسطین به این منطقه مهاجرت کرده بودند.

در سال ۱۵۹۶ میلادی نام قبیله جماسین در سرشماری امپراتوری عثمانی ثبت شده‌است. این قبیله در ناحیه بنی‌صعب از لوای نابلس جای داشت و بر گاومیش‌ها مالیات می‌پرداخت. ولید خالدی می‌نویسد که مشخص نیست این همان قبیله‌ای باشد که بعدها دو روستای جماسین را بنیاد نهاد. با این حال شناخته شده‌است که این قبیله تا سده هجدهم میلادی در این منطقه ساکن شده بود.

پیش از آغاز جنگ جهانی اول در روستا نزدیک به ۲۰۰ رأس گاومیش نگهداری می‌شد. با گسترش شهر تل‌آویو در همسایگی روستا، شغل اصلی ساکنان به تولید شیر تغییر یافت و آنان شیر خود را به شهر مجاور عرضه می‌کردند.

### دوران قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت منطقه قبیله‌ای جماسین ۲۰۰ تن مسلمان بود. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت جماسین الغربی به ۵۶۶ تن مسلمان رسید. رشد جمعیت عمدتاً به دلیل فرصت‌های شغلی در حاشیه شهر بزرگ تل‌آویو بود و بادیه‌نشینان و ساکنان روستاهای داخلی در آن اسکان می‌یافتند.

بر پایه آمار روستایی سال ۱۹۴۵ (فلسطین) جمعیت الجماسین الغربی ۱٬۰۸۰ تن مسلمان بود و مساحت کل زمین‌های روستا ۱٬۳۶۵ دونوم بود. از این زمین‌ها ۲۰۲ دونوم به مرکبات و موز، ۱۵۱ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۱۷۳ دونوم به غلات اختصاص داشت و ۱۴۹ دونوم زمین غیرقابل کشت بود. بر پایه منبع عربی، ۷۱۴ دونوم از زمین‌های روستا به صهیونیست‌ها منتقل شده بود و مساحت باغ‌های مرکبات ۴۱۴ دونوم بود. بر پایه منبع روسی نیز در سال ۱۹۴۵ نزدیک به نیمی از زمین‌ها در مالکیت یهودیان بود.

کودکان روستا برای آموزش به الشیخ مونس می‌رفتند.

### رویدادهای ۱۹۴۸ و پس از آن
در دسامبر ۱۹۴۷ عوامل یهودی گزارش دادند که اعراب در حال ترک روستاهای جماسین هستند. در دسامبر ۱۹۴۷ و ژانویه ۱۹۴۸ رهبران الشیخ مونس، المسعودیه، الجماسین الشرقی و الجماسین الغربی و مختاران اجلیل القبلیه، اجلیل الشمالیه و ابوکشک با نمایندگان هاگانا در پتخ تیکوا دیدار کردند. این روستاها خواهان صلح بودند و تعهد دادند که به ارتش‌های آزادی‌بخش عرب یا شبه‌نظامیان محلی عرب پناه ندهند و در صورت ناتوانی از جلوگیری از ورود آنان، از هاگانا یاری بخواهند. روستاهای جماسین همراه با ابوکشک همچنین با یک افسر پلیس یهودی در رمت گن تماس گرفتند.

روستا در ۱۷ مارس ۱۹۴۸ پیش از پایان قیمومت بریتانیا تخلیه و اشغال شد و زمین‌های آن به بخشی از مجموعه شهری تل‌آویو تبدیل گردید.

## روستا در زمان حاضر
محل روستا اکنون با درختان سرو، انجیر و بوته‌های کرچک پوشیده شده‌است. چند خانه باقی‌مانده رو به ویرانی هستند؛ برخی از آن‌ها سکونتگاه یهودیان شده و برخی دیگر متروک‌اند. در پس‌زمینه مجتمع‌های بلندمرتبه مسکونی تل‌آویو نمایان است. هیچ شهرک اسرائیلی بر زمین‌های روستا ساخته نشده ولی گسترش ساخت‌وساز تل‌آویو همسایه بر محل روستا چیره شده و اکنون این مکان بخشی از شهرداری تل‌آویو (گیوعت عمال ب، شیکون پاولیه) به‌شمار می‌رود.

## آوارگان
شمار آوارگان روستا در سال ۱۹۹۸ نزدیک به ۷٬۶۹۴ تن برآورد شده‌است. این آوارگان در اردوگاه بلاطه، اردوگاه عسکر، اردوگاه العین و دیگر اردوگاه‌های کشورهای عربی همسایه و مهاجرت ساکن شدند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتابنامه

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
*الجماسین الغربی در وبگاه Palestine Remembered
*الجماسین الغربی در وبگاه ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده