لطیفه ریاضی

thumb|حجم و جرم یک پیتزای استوانه‌ای با شعاع z، ارتفاع a و چگالی e<sup>ir</sup>
یک **لطیفهٔ ریاضی** شکلـی از طنز است که بر جنبه‌هایی از ریاضیات یا کلیشه‌هایی دربارهٔ ریاضیدان‌ها تکیه می‌کند. خنده می‌تواند از جناس، دوپهلو بودن یک اصطلاح ریاضی، یا از سوءبرداشت یک غیرمتخصص از یک مفهوم ریاضی ناشی شود. ریاضیدان و نویسنده جان آلن پائلوس در کتابش *ریاضیات و طنز* چند راه را توصیف می‌کند که در آن‌ها ریاضیات، که معمولاً فعالیتی خشک و رسمی به حساب می‌آید، با طنز، فعالیتی رها و بی‌پروا، هم‌پوشانی دارد: هر دو نوعی بازی فکری هستند؛ هر دو منطق، الگو، قواعد و ساختار دارند؛ و هر دو اقتصادی و صریح هستند.

برخی مجریان برای سرگرم‌کردن و یا آموزش ریاضی، ریاضیات و لطیفه یا همان جوک را ترکیب می‌کنند.
thumb|استفادهٔ طنزآمیز و نامتناسب از اعداد روی تابلویی در نیو کویاما، کالیفرنیا

طنز ریاضیدانان را می‌توان به دو دستهٔ ذاتی و ظاهری تقسیم کرد. لطیفه‌های ذاتی بر دانش ذاتی ریاضی و اصطلاحات آن تکیه دارند. لطیفه‌های ظاهری برای غیرمتخصصان قابل‌فهم‌اند و اغلب ریاضیدانان را با نمایندگان دیگر رشته‌ها یا با مردم عادی مقایسه می‌کنند.

## لطیفه‌های پایهٔ عددی
برخی لطیفه‌ها به ابهام در پایه‌های عددی وابسته‌اند.

این لطیفه ضرب‌المثل «دو نوع آدم در دنیا هست...» را وارونه می‌کند و از ابهام عدد 10 استفاده می‌کند که در ارقام دودویی معادل 2 در دستگاه ده‌دهی است.

یک جناس دیگر با مبناهای متفاوت می‌پرسد:

بازی زبانی در شباهت اختصار  ماه اکتبر October/اکتال و December/دسیمال (ده‌دهی) است و این تصادف که 31_8 = 25_{10} عدد یکسانی می‌شود.

## اعداد موهومی
thumb|upright|لطیفه‌ای ریاضی بر پایهٔ قضیهٔ فیثاغورس و اعداد موهومی
برخی لطیفه‌ها بر عدد موهومی  تکیه دارند و با آن مثل یک عدد حقیقی رفتار می‌کنند. پیام پاسخ‌گوی تلفنی «شما یک شمارهٔ موهومی را گرفته‌اید، لطفاً گوشی خود را نود درجه بچرخانید و دوباره تلاش کنید» نمونهٔ معمولی این لطیفه است. نمونهٔ دیگری نیز هست:« به  چه گفت؟ واقعی شو.  به  چه گفت؟منطقی باش.»

## کلیشه‌های ریاضیدانان
برخی لطیفه‌ها بر کلیشهٔ ریاضیدانان استوارند که اغلب چنان در اصطلاح‌های پیچیده و انتزاعی می‌اندیشند که از دنیای واقعی جا می‌مانند. این مقایسه‌ها ریاضیدانان را کنار فیزیک‌دانان، مهندسان یا علوم نرممی‌گذارند و نشان می‌دهند که دیگران امور عملی را پیش می‌برند، در حالی که ریاضیدان راه‌حلی معتبر از لحاظ نظری اما از نظر فیزیکی نامعقول پیشنهاد می‌دهد.

ریاضیدانان همچنین چنین تصویر می‌شوند که از تعمیم عجولانه از دادهٔ اندک پرهیز می‌کنند، حتی اگر  این عمل ظاهراً معقول به نظر برسد:

## ریاضی غیر ریاضیدان
این دسته از لطیفه‌ها سوءبرداشت‌های معمول از ریاضی را دست‌مایه قرار می‌دهند و یا این مسئله که اکثر مردم اطلاعاتی پایه‌ای از ریاضی دارند.

لطیفه به این برمی‌گردد که کارمند، با دانش کم خود از ریاضیات، عدم‌قطعیت در سن فسیل را درک نمی‌کند و دقت کاذب به‌کار می‌برد.

## شوخی توپولوژی دونات و فنجان
[thumb|left|دگردیسی پیوسته (یک [همریختی|هم‌یختی) از یک فنجان قهوه به یک دونات (تورس) و برعکس]]
یک شوخی مکرر این است که متخصصان توپولوژی فنجان قهوه را از دونات تشخیص نمی‌دهند، چون از نظر توپولوژیک هم‌ارزند (هم ارزش هستند): یک دونات به‌اندازهٔ کافی نرم را می‌توان با ایجاد یک فرورفتگی و گسترش تدریجی آن به شکل فنجان درآورد و هم‌زمان سوراخ را به دستگیره تبدیل کرد.

## جستارهای وابسته
* گاو کروی
* همهٔ اسب‌ها یک‌رنگ هستند

## منابع


## پیوند به بیرون
* طنز ریاضی – از MathWorld
* 
* 13 لطیفه‌ای که هر علاقه‌مند به ریاضی خنده‌دار می‌یابد
رده:ریاضیات
رده:طنز
رده:دارای جوک
رده:شوخی‌های ریاضیاتی