توماس (اسقف فنلاند)

**توماس** (، (متوفی ۱۲۴۸)) سومین اسقف فنلاند و نخستین اسقف شناخته‌شده است. اطلاعات کمی در مورد فعالیت‌های او وجود دارد. پس از اعتراف به ارتکاب چندین جرم، در سال ۱۲۴۵ استعفا داد. او سه سال بعد در ویسبی درگذشت. او گاهی اوقات با اسقفی ناشناس مرتبط دانسته می‌شود که در سال ۱۲۲۹ نامه‌هایی از پاپ گرگوری نهم برایش ارسال شده بود.

## زندگی‌نامه
تنها اشاره به توماس در دوران اسقفی‌اش در فنلاند، نامه‌ای است که توسط او در نوسیاینن در سال ۱۲۳۴ امضا شده و در آن زمین‌های خاصی در اطراف کلیسا به کشیش خود، ویلهلم، اعطا شده است. این زمین‌ها ممکن است مربوط به اجازه پاپ از پاپ گرگوری نهم در اوایل سال ۱۲۲۹ باشد که به کلیسا اجازه داد تا تمام عبادتگاه‌های غیرمسیحی در فنلاند را تصرف کند. این نامه قدیمی‌ترین نامه باقی‌مانده نوشته شده در فنلاند است.

هیچ اطلاعات دیگری در ارتباط بافعالیت‌های اسقف قبل از آنکه پاپ اینوسنت چهارم در ۲۱ فوریه ۱۲۴۵ استعفای او را بپذیرد، باقی نمانده است به گفته پاپ، توماس اعتراف کرده بود چندین جنایت، مانند شکنجه یک مرد تا سر حد مرگ و جعل نامه پاپ، مرتکب شده است. نمایندگان کلیسا برای نظارت بر استعفا، اسقف اعظم اوپسالا و دومینیکن بودند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; پیشوای استان داچیا. توماس کتاب‌های خود را به صومعه‌ای که به تازگی در دومینیکن در سیگتونا تأسیس شده بود، اهدا کرد و سال‌های انتهایی عمر خود را در صومعه دومینیکن در ویسبی، گوتلند گذراند. او در سال ۱۲۴۸، کمی قبل از جنگ صلیبی دوم سوئد، در همان‌جا درگذشت.
[راست|بندانگشتی|210x210پیکسل|فنلاند برای مدت کوتاهی تحت همان [نماینده پاپ|نمایندگی پاپ بود که شوالیه‌های توتونی هم بر آن حکومت می‌کردند.]]
در دوره اسقفی توماس، فنلاند در میان سرزمین‌های تحت حاکمیت نماینده پاپ در منطقه بالتیک، در ابتدا اسقف زمگاله، بالدوین، و سپس ویلیام مودنا، اولین بار در ۲۸ ژانویه ۱۲۳۲ و آخرین بار در ۱۵ ژوئیه ۱۲۴۴، فهرست شده است این یک تغییر اساسی در موضع اسقف‌ها بود زیرا پاپ از اسقف‌های سوئدی برای نظارت بر کلیسای فنلاند استفاده کرده بود، همان‌طور که از نامه‌های پاپ در سال‌های ۱۱۷۱ (یا ۱۱۷۲)، ۱۲۲۱ و ۱۲۲۹ مشهود است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; در ۲۴ نوامبر ۱۲۳۲، پاپ از برادران شمشیر لیوونی درخواست کرد تا نیروهایی را برای اسقف بی‌نام فنلاند فراهم کنند تا از کشور در برابر حملات نووگورودی‌ها دفاع کنند.

پس از اینکه توماس در سال ۱۲۴۵ استعفا داد، هیچ جانشین فوری برای او وجود نداشت. این اسقف‌نشین حداقل تا ۵ ژوئن ۱۲۴۸ تحت نظارت ویلیام بود فنلاند در اسناد باقی‌مانده از سال‌های ۱۲۴۱ و ۱۲۴۸ در فهرست اسقف‌نشین‌های سوئد قرار ندارد، اما در سال ۱۲۵۳ در میان آنها ظاهر می‌شود.

توماس اولین اسقف شناخته‌شده فنلاند است، اما مسلم است که او اولین اسقف در کل نبوده است. در نامه‌ای از پاپ اینوسنت سوم در سال ۱۲۰۹، از یک اسقف بی‌نام فنلاندی نام برده شده است که مرده است. در *کتاب Chronicon episcoporum finlandensium* قرن پانزدهم نوشته اسقف پائولوس یوستن، از اسقف‌های هنری، رودولف و فولکینوس پیش از او نام برده شده است، اما هیچ منبع دیگری از آنها نامی نبرده است.

## گمانه‌زنی‌ها
مورخان، به عنوان اولین چهره تاریخی مهم در فنلاند، تلاش کرده‌اند اهمیتی بیش از آنچه در منابع موجود مشهود است، به توماس نسبت دهند.

### اسقف ناشناس در دهه ۱۲۲۰ میلادی
رایج‌ترین گمان این است که توماس همان اسقف بدون نام فنلاند بوده که پاپ گرگوری نهم در ژانویه ۱۲۲۹ با چندین نامه بسیار مهم برای کلیسا، پس از شکست‌های بزرگ فنلاند در نبرد علیه جمهوری نووگورود، به او پاسخ داد. نمایندگان کلیسا که توسط پاپ برای کمک به اسقف بی‌نام مأمور شده بودند، اسقف لینشوپینگ و راهب بزرگ سیسترسیان در گوتلند بودند.
[راست|بندانگشتی|180x180پیکسل|[سیسترسی‌ها|سیسترسیان تا ابتدای دهه ۱۲۳۰ میلادی بر کار تبلیغ مذهبی در شمال تسلط داشتند.]]
هویت توماس با اسقف همچنان مورد تردید است. نامه‌ای که مستقیماً از پاپ گرگوری نهم به کشیش نوسیاینن در ۲۰ اکتبر ۱۲۳۲ به جا مانده، نشان می‌دهد که کلیسای فنلاند خالی از سکنه به نظر می‌رسد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|<span title="The material near this tag possibly contains original research. (فوریه ۲۰۲۱)">تحقیق اصلی؟</span>]]* &#x5D; این نامه به همان اختلاف ارضی می‌پرداخت که خود توماس دو سال بعد به آن پرداخت. در برخی از نسخه‌های نامه، از اسقف فنلاند با عنوان "ن" یاد شده است، در حالی که مستقیماً اشاره نشده که آیا او هنوز در سمت خود است یا خیر. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

نامه‌ای از پاپ به یک اسقف ناشناس فنلاند در سال ۱۲۲۱ ارسال شد.

### قیام در تاواستیا
درگیری‌های خشونت‌آمیز بر علیه کلیسا در تاواستی، فنلاند مرکزی، که در نامه‌ای از پاپ گرگوریوس نهم در سال ۱۲۳۷ به آن اشاره شده است، به روش‌های خشن توماس برای مسیحی‌سازی نسبت داده شده است، اما شواهد مستقیمی برای این حدس وجود ندارد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|<span title="The material near this tag possibly contains original research. (فوریه ۲۰۲۱)">تحقیق اصلی؟</span>]]* &#x5D; این نامه که خطاب به اسقف اعظم اوپسالا نوشته شده بود، به هیچ وجه نامی از اسقف یا اسقف‌نشین فنلاند نمی‌برد. اطلاعات مربوط به قیام از اسقف اعظم موقتاً کنار گذاشته شده سرچشمه گرفته بود که به نظر می‌رسد از این فرصت برای یادآوری کمک‌های قبلی اوپسالا به فعالیت تبلیغی در شمال به پاپ استفاده کرده است. پاپ آشکارا نمی‌دانست تاواستیا دقیقاً در کجاست و با فصاحت از اسقف اعظم خواست تا یک لشکر صلیبی به آنجا اعزام کند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژوئن ۲۰۱۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

برادران شمشیر لیوونی تقریباً در نبرد سائوله در سال ۱۲۳۶ نابود شده بودند. حتی اگر هیچ مدرک دیگری از حضور آنها در فنلاند به جز نامه قبلی پاپ از سال ۱۲۳۲ وجود نداشته باشد، به نظر می‌رسد هم اسقف اعظم و هم تاواستی‌ها بلافاصله پس از مرگ آنها در حال حرکت بوده‌اند. همچنین در سال ۱۲۳۶ شورشی علیه آلمانی‌ها در استونی رخ داده بود. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

بر اساس این نامه، برخی از مورخان تلاش کرده‌اند تا تاریخ جنگ صلیبی دوم سوئد را به سال‌های ۱۲۳۸ یا ۱۲۳۹ میلادی نسبت دهند و آن را نیز به عنوان دستاوردهای توماس فهرست کنند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

### نبرد نوا
گمان می‌رود که توماس یکی از نیروهای محرک در پس نبرد نوا بوده باشد، درگیری بحث‌برانگیز سوئدی-نووگورودی که در سال ۱۲۴۰ رخ داد، بوده است. این گمانه‌زنی بر پایه اشارهٔ *«اولین وقایع‌نگاری نووگورود»* در قرن چهاردهم به فنلاندی‌ها و تاواستیایی‌هایی است که در سمت سوئدی می‌جنگیدند، که به گفتهٔ برخی از مورخان، توسط اسقف سازماندهی شده بود. با این حال، از آنجایی که وقایع‌نگاری نروژی‌ها را نیز به عنوان متحد ذکر می‌کند، &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; این اطلاعات به عنوان تبلیغات اواسط قرن چهاردهم در نظر گرفته می‌شود که سوئد را به عنوان کشوری که کنترل نروژ، فنلاند و تاواستیا را در دست دارد، به تصویر می‌کشد.

## جستارهای وابسته
* اسقف هنری

## منابع

رده:اسقف‌های کاتولیک رومی اهل فنلاند
رده:اعضای فرقه دومینیکن
رده:اهالی فنلاند قرون وسطی
رده:درگذشتگان ۱۲۴۸ (میلادی)
رده:سال زادروز نامشخص
رده:اسقف‌های دومینیکن
رده:مسیحیان دومین جنگ صلیبی سوئد