عایشه بی‌بی

**عایشه بی‌بی** () آرامگاهی مربوط به قرن یازدهم یا دوازدهم میلادی برای زنی اشراف‌زاده است که در روستای عایشه بی‌بی واقع شده است،  در غرب تاراز، قزاقستان در مسیر جاده ابریشم. این بنا در محل به عنوان بنای یادبود عشق و وفاداری مشهور است.

## طراحی
طبق افسانه‌ها، این مقبره توسط یکی از حاکمان آل افراسیاب برای نامزد زیبایش عایشه بی‌بی، دختر شاعر صوفی، حکیم عطا، ساخته شده است. فرم‌های معماری و تزئینات مقبره یادآور توری‌های ظریف است. کل ساختمان با کاشی‌های سفالی تراشیده شده با استفاده از ۶۰ طرح هندسی گلدار مختلف و خوشنویسی‌های سبک‌دار پوشیده شده است. عایشه بی‌بی از نوادگان سبک مستقیم مقبره سامانیان در بخارا است.

### مجموعه
عایشه بی‌بی بخشی از یک مجموعه بزرگتر است. ده متر دورتر، آرامگاه دومی به نام باباجی خاتون ("ملکه خردمند") قرار دارد و در آن سوی جاده، یک غار سنگ آهکی مقدس قرار دارد. این بناها به همراه یک محوطه باغ و پارکینگ، بنای یادبود ملی را تشکیل می‌دهند. این مجموعه بر روی تپه‌ای مشرف به واحه طراز از غرب واقع شده است.

### گونه‌شناسی
کل مقبره با پنل‌های سفالی پوشانده شده است که به ایجاد توهم بی‌وزنی معمول در معماری اسلامی کمک می‌کند. تزئینات سفالی همچنین از نور و سایه به جای رنگ، به سبک پیش از مغول، استفاده می‌کنند. از نظر کاربردی، این نوع تزئینات نور را پراکنده می‌کند تا بیننده مانند یک دیوار صاف با رنگ روشن در آفتاب کامل، کور نشود. ستون‌های گوشه به شکل ستون‌های چوبی که به‌طور گسترده در معماری پیش از اسلام سغدی استفاده می‌شدند، ساخته شده‌اند. در نقطه تنگنای هر ستون، یک نوار خوشنویسی وجود دارد. به‌طور کلی، آنها زیبایی عایشه بی‌بی و عشق را به‌طور کلی توصیف می‌کنند. یکی از بیت‌های قدیمی چنین می‌گوید: «پاییز… ابرها… زمین زیباست».

### مواد
از خاک رس سوران برای ساخت آجرها در هر دو بنای اصلی و بازسازی شدهٔ عایشه بی‌بی استفاده شده است.

## تاریخچه

### کاربرد فعلی
این مکان از قرون وسطی مورد احترام بوده است. زنان محلی واحه طراز هنوز برای فرزندان و خانواده‌ای شاد دعا می‌کنند. رسم است که تازه عروس و دامادها در طراز، پیوندشان را توسط معشوق‌های مرده متبرک کنند. آیین آنها این افسانه را بازسازی می‌کند. پس از مراسم، گروه عروسی سفر کاراخان را از طراز تا محل مرگ نامزدش دنبال می‌کند. این سفر از مقبره کاراخان در طراز آغاز می‌شود و در عایشه بی‌بی به پایان می‌رسد، در هر مکان عروس و داماد معشوق‌های مرده را تکریم می‌کنند و از آنها طلب برکت می‌کنند.

باستان‌شناس روسی ، وی.وی. بارتولد، اولین دانشمندی بود که در سال ۱۸۹۳ این ویرانه‌ها را ثبت و مطالعه کرد اتحاد جماهیر شوروی یک پوسته شیشه‌ای محافظ برای حفظ این بنای تاریخی (حدود سال ۱۹۶۰) ساخت و از آن برای آموزش دانش‌آموزان در تراز و گردشگری استفاده کرد. در سال ۲۰۰۲، جمهوری قزاقستان به نیشان رامتو برای مرمت عایشه بی‌بی‌پول داد و زیرساخت‌های پارک را در اطراف آن ساخت. شوقان ولیخانوف در اثر خود در سال ۱۸۵۶ این بنای تاریخی را نقاشی کرد.

## نگارخانه

پرونده:Aisha_bib_elevation.png|جایگزین=Elevation|ارتفاع
پرونده:Aisha_bibi_corner_detail.png|جایگزین=Corner Column|ستون گوشه
پرونده:Aisha_bibi_arch_detail.png|جایگزین=Two-Center Arch|قوس دو مرکزی
پرونده:Aisha_bibi_squinch.png|جایگزین=Detail of Squinch|جزئیات اسکوینچ
پرونده:Aisha_bibi_tile_detail.png|جایگزین=Facade Tile|کاشی نما
پرونده:Aisha_bibi_tile_detail_two.png|جایگزین=Column Tile|کاشی ستونی
پرونده:Aisha_bib_plan.svg|جایگزین=Plan 1m=20mm|پلان ۱ **متر** = ۲۰ **میلی‌متر**


## جستارهای وابسته
* آرامگاه سامانیان

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آرامگاه‌ها در قزاقستان
رده:آسیای مرکزی
رده:استان ژامبیل
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۱۱ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۱۲ (میلادی)