تلپیوت شرقی

**تلپیوت شرقی** (، *تلپیوت میزراح*) یا **آرمون هانتسیو** () یک شهرک اسرائیلی در جنوب اورشلیم شرقی است که در سال ۱۹۷۳ میلادی بر روی زمین‌هایی که اسرائیل در جنگ شش‌روزه تصرف کرده بود بنا شد. جامعه بین‌المللی تلپیوت شرقی را شهرکی غیرقانونی بر پایه حقوق بین‌الملل می‌داند. این محله با جمعیتی بیش از ۱۵٬۰۰۰ شهرک‌نشین اسرائیلی یکی از محله‌های حلقه‌ای اورشلیم به‌شمار می‌رود.

تلپیوت شرقی میان روستاهای فلسطینی صور باهر و السواحره الشرقی جای گرفته و در ارتفاعی بیش از ۷۰۰ متر از سطح دریا و در حدود ۳ کیلومتری جنوب شهر قدیم اورشلیم واقع شده‌است. این محله بخشی از طرح جامع اورشلیم مصوب ۱۹۶۸ بود که ایجاد شهرک‌های یهودی‌نشین در پیرامون اورشلیم را برای تحکیم کنترل اسرائیل بر منطقه پیش‌بینی می‌کرد.

## پیشینه

پیش از پروژه‌های مسکونی پس از ۱۹۶۷، این منطقه با نام «آرمون هانتسیو» (به معنای کاخ فرماندار) شناخته می‌شد؛ زیرا مقر کمیسر عالی بریتانیا بر فراز تپه قرار داشت. در سال ۱۹۲۸، راحل یانائیت بن‌زوی، همسر دومین رئیس‌جمهور اسرائیل اسحاق بن زوی، مزرعه‌ای آموزشی کشاورزی برای زنان جوان را در این منطقه بنیان نهاد که نخستین مرکز از این دست در کشور بود. هم این مزرعه و هم «دبیرستان دختران عرب» که نشانه تاریخی دیگری در منطقه است برای حفاظت تعیین شده‌اند.

از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۶۷ این منطقه به صورت سرزمین بی‌طرف زیر نظر سازمان ملل متحد اداره می‌شد و میان بخش‌های تحت کنترل اسرائیل و اردن قرار داشت. در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ اسرائیل اورشلیم شرقی را تصرف و اشغال کرد. تلپیوت شرقی در چارچوب طرح جامع اورشلیم ۱۹۶۸ ساخته شد که هدف آن ایجاد شهرک‌های یهودی‌نشین در پیرامون اورشلیم برای تثبیت کنترل اسرائیل بر منطقه بود.

بر پایه گزارش مؤسسه پژوهش‌های کاربردی اورشلیم (ARIJ)، اسرائیل برای ساخت تلپیوت شرقی زمین‌هایی را از محله‌ها و روستاهای فلسطینی مصادره کرد:
* ۱٬۳۴۳ دونوم از صور باهر
* ۵۴۴ دونوم از جبل مکبر

مرکز اجتماعی «لیلی و الخاندرو شالتیئل» در سال ۱۹۸۰ افتتاح شد. «بیت کانادا»، مرکز پذیرش مهاجران تازه‌وارد یهودی، نیز در تلپیوت شرقی واقع است.

پس از سال ۲۰۰۰ کیبوتص مجاور رامت راچل بخشی از زمین‌های کشاورزی خود را فروخت و ساخت‌وساز جدید تلپیوت شرقی را به تلپیوت غربی متصل کرد.

### نام‌گذاری خیابان‌ها
نزدیک به تمام خیابان‌های تلپیوت شرقی از نام اعضای ایرگون و لحی گرفته شده که به دست بریتانیایی‌ها اعدام شدند و به «عولِی هاگاردوم» (بالارفتگان به چوبه دار) مشهورند. خیابان اصلی محله نیز همین نام جمعی را بر خود دارد. دو خیابان دیگر نیز به نام شموئل عزر و موسی مرزوق نام‌گذاری شده‌اند که یهودیان مصری بودند و در سال ۱۹۵۵ در قاهره به دار آویخته شدند؛ عملیات آنها که به ماجرای لاون شهرت یافت طرحی از سوی اطلاعات نظامی اسرائیل بود.

## جمعیت‌شناسی

در سال ۲۰۰۶ در حدود ۱۵٬۰۰۰ نفر در تلپیوت شرقی زندگی می‌کردند و بر پایه آمار ۲۰۱۵ جمعیت آن ۱۵٬۳۹۸ نفر بود. این محله در آغاز بیشتر محل سکونت زوج‌های جوان بود، اما اکنون میانگین سنی ساکنان بالا رفته‌است. تلپیوت شرقی عمدتاً محله‌ای سکولار است و تنها ۱۵ کنیسه در آن وجود دارد.

بر پایه داده‌های بنیاد صلح خاورمیانه، روند تغییرات جمعیت بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ چنین بوده‌است:

## یافته‌های باستان‌شناختی

کاوش‌های باستان‌شناسی بقایای یک املاک سلطنتی مهم از نیمه دوم سده هفتم پیش از میلاد را آشکار کرده که باستان‌شناسان آن را نشانه‌ای از توسعه چشمگیر اداری پادشاهی یهودا در آن سده می‌دانند.

آبراهه‌ای کهن نیز در تلپیوت شرقی کشف شده که آب چشمه‌های بیرون از اورشلیم را به کوه معبد می‌رساند. این سازه آبی که شاهکاری مهندسی به‌شمار می‌رود بیش از دو هزار سال به کار خود ادامه داد.

در سال ۱۹۸۰ هنگام ساخت یک پروژه مسکونی، آرامگاه کهنی کشف شد که برخی بر این باورند می‌تواند مقبره عیسی و خانواده‌اش باشد.

## درگیری اعراب و اسرائیل
در ۸ ژانویه ۲۰۱۷ (۱۹ دی ۱۳۹۵) چهار سرباز اسرائیلی در حمله کامیونی که در تفرجگاه آرمون هانتسیو رخ داد کشته شدند.

## جایگاه در حقوق بین‌الملل
جامعه بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی در اورشلیم شرقی را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند و آنها را ناقض ممنوعیت کنوانسیون چهارم ژنو درباره انتقال غیرنظامیان به سرزمین اشغالی تلقی می‌کند. با این حال اسرائیل منکر اشغالی بودن اورشلیم شرقی است و آن را بخش الحاق‌شده به خاک خود و جزئی از شهرداری اورشلیم به‌شمار می‌آورد. این الحاق از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده و اورشلیم شرقی همچنان سرزمین اشغالی تلقی می‌شود. اسرائیل تلپیوت شرقی و دیگر شهرک‌های یهودی‌نشین اورشلیم شرقی را شهرک نمی‌نامد و آنها را محله‌هایی از اورشلیم قلمداد می‌کند.

## جستارهای وابسته
* تلپیوت
* آرامگاه تلپیوت

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:محله‌های اورشلیم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در آسیا