قیره

**قیره** (به عربی: ) روستایی عرب فلسطینی بود که در ۲۳ کیلومتری جنوب شرقی حیفا قرار داشت. این روستا در میان ساکنان محلی با نام «قیره و قامون» شناخته می‌شد. ساکنان آن کشاورزان مستأجر عرب بودند که برخی از آنان از قبایل بادیه‌نشین کعبیه و سعدیه بودند و در اواخر سده نوزدهم میلادی در این سرزمین ساکن شدند.

زمین‌های روستا در مالکیت سه خانواده مسیحی از بیروت و حیفا بود. این زمین‌ها در دهه ۱۹۲۰ توسط یه‌شو خریداری شد و روستاییان به‌تدریج از سرزمین خود رانده شدند. یوکنعام موشاوا و هازوریا بر روی زمین‌های پیشین روستا ساخته شدند. اشغال قیره توسط نیروهای پیشادولتی اسرائیلی در اول مارس ۱۹۴۸ فرایند اخراج را به پایان رساند.

دست‌کم ۱۹ محوطه باستان‌شناختی در قلمرو روستا شناسایی شده بود که مشهورترین آنها تل قیرا و تل قامون بودند.

## پیشینه
### دوره عثمانی
در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی فرانسه به مصر و شام ترسیم کرد، تل قامون با نام  (دژ قیره) و قیره با نام  ظاهر شد. نقشه‌نگار هلندی چارلز ویلیام مردیث فان ده فلده در بازدید از قامون و قیره، کلیسایی بر روی تل قامون یافت و سپس در قیره به جستجوی دژی پرداخت، اما چون به محل رسید تنها ویرانه‌هایی یافت که «از بیرون چیز مهمی نداشتند». او به این نتیجه رسید که ژاکوتن تل قامون را با تل قیره اشتباه گرفته‌است.

در سال ۱۸۷۲ دولت عثمانی زمین‌های قیره را به خاندان سرسق مسیحی از بیروت (در لبنان کنونی) فروخت و بعدها بخشی از زمین با خاندان تویینی، نیز از بیروت، به اشتراک گذاشته شد. در همان سال، بررسی صندوق اکتشاف فلسطین از فلسطین غربی از این محل بازدید کرد و دربارهٔ «خربه کیره» نوشت: «به‌روشنی محوطه‌ای کهن است. آثار ویرانه‌ها و سفال شکسته بر تپه دیده می‌شود؛ در شمال گورهای کوکیم، غارها و معدن سنگ وجود دارد؛ در شرق نیز گورها، غارها، معادن سنگ و آب‌راهه‌ای سنگ‌تراشیده دیده می‌شود. منبع آب خوبی در دره در این نقطه هست و آسیابی کوچک. گروهی از ترکمانان در غارها زندگی می‌کنند و نام را «جیره» تلفظ می‌کنند.» بخش دیگر زمین نیز به خاندان خوری از حیفا فروخته شد.

جامعه فلسطینی قیره در سده نوزدهم شکل گرفت. ساکنان کشاورزان مستأجری بودند که به خانواده‌های مالک زمین بهره می‌پرداختند. جمعیت از دو گروه تشکیل شده بود: فلاحین عرب که از روستاهای عربی همجوار آمده بودند و بادیه‌نشینان کوچ‌نشین. بادیه‌نشینان از دو قبیله کعبیه و سعدیه بودند که بنا بر روایت‌های کهن در دهه ۱۸۷۰ و شاید در دهه ۱۸۶۰ به این سرزمین رسیدند. آنان هنگام ورود تنها دوازده خانوار بودند.

فهرست جمعیتی در حدود سال ۱۸۸۷ نشان داد که «کیره» نزدیک به ۶۵ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند.

### دوره قیمومت بریتانیا
این منطقه در چارچوب معامله سرسق به جامعه یهودی واگذار شد. در سال ۱۹۲۴ کنش‌گر صهیونیست یهوشوع هانکین سهم زمین متعلق به خاندان‌های سرسق و تویینی را خرید. در فوریه ۱۹۳۴ سهم باقی‌مانده متعلق به خاندان خوری پس از یک دهه گفت‌وگو خریداری شد.

فلاحین نخستین گروهی بودند که پس از دریافت غرامت زمین‌های خود را ترک کردند و بدین ترتیب جمعیت قیره از ۱۳۴ نفر در سرشماری ۱۹۲۲ به ۸۶ نفر در سرشماری ۱۹۳۱ (در ۲۱ خانه) کاهش یافت. تخلیه قبایل بادیه‌نشین زمان بسیار بیشتری برد زیرا آنان از ترک سرزمین خود سرباز می‌زدند، به‌ویژه پس از آنکه فلاحین بخش‌های بهتر قلمرو را که برای شیوه زندگی بادیه‌نشینی مناسب‌تر بود رها کرده بودند. همچنین مالکان عرب زمین به دلایل سیاسی نمی‌خواستند مسئولیت تخلیه را بپذیرند. ساکنان در زمین‌هایشان گندم، جو و سورگوم می‌کاشتند.

گفت‌وگوهای بیشتر در سال‌های ۱۹۳۵ و ۱۹۳۶ که شامل میانجی‌گری شخصیت‌های عرب با نفوذ نیز بود با آغاز شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) متوقف شد. فروش زمین به یهودیان در جامعه عرب خیانت شمرده می‌شد و مجازات آن مرگ بود. پس از شورش، هر دو قبیله خواستار ازسرگیری گفت‌وگوها شدند چون رهبرانشان دیگر جان خود را در خطر نمی‌دیدند. تخلیه در سال ۱۹۳۶ ادامه یافت و بعدها در همان سال بقیه قبیله کعبیه رفتند. آخرین تخلیه در سال ۱۹۴۵ رخ داد آنگاه که رئیس قبیله سعدیه در برابر مبلغی هنگفت روستا را ترک گفت. واپسین ساکنان مسلمان قیره میان یوکنعام موشاوا و هازوریا زندگی می‌کردند.

### ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
بنا بر گزارش ایلان پاپه در کتاب *پرسش اسرائیل/فلسطین* (۱۹۹۹)، ۱۴۰ کشاورز مستأجر قیره و قامون در مارس ۱۹۴۸ به «توصیه دوستانه» افسر اطلاعات محلی هاگانا در یوکنعام به نام یهودا بورشتاین روستا را ترک کردند. بنی موریس یادآور می‌شود که بورشتاین دستور تخلیه را از یوسف وایتس دریافت کرده بود. گزارش اطلاعاتی هاگانا علت فرار را «ترس و تأثیر حملات در منطقه» دانسته‌است که موریس اشاره می‌کند «دقیقاً یک چیز نیست».

پس از تخلیه روستا، وایتس و همکارانش در صندوق ملی یهود در شمال «تصمیم گرفتند خانه‌های مستأجران را ویران کنند، محصولاتشان را نابود سازند و به اخراج‌شدگان غرامت بپردازند».

ساکنان قیره و قامون در نخستین موج اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان جابه‌جا شدند، پیش از آغاز جنگ اعراب و اسرائیل در ۱۹۴۸. امروزه روستاییان و فرزندانشان همچنان آوارگان فلسطینی به‌شمار می‌آیند. پس از جنگ، این منطقه به دولت اسرائیل الحاق شد و بعدها یقنعم بر زمین‌های پیشین قیره بنا گردید.

## روستا در زمان حاضر
ویرانه‌های خانه‌های روستا میان بوته‌ها و درختان کاج که در محل روستا کاشته شده‌اند پراکنده‌اند و آب هنوز از یکی از چشمه‌ها در آب‌راهه‌ای سنگ‌تراشیده جاری است. محوطه پیرامون به پارک تبدیل شده‌است و درختان بادام، انار و انجیر در محل می‌رویند.

## جستارهای وابسته
* واسال‌های پادشاهی اورشلیم
* اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome to Qira
* Qira (Qira and Qamun)، ذاکرات

رده:روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل
رده:بخش (تقسیم کشوری) حیفا