عملیات نجات و کشتار نصیرات

**عملیات نجات و کشتار نصیرات** (به عبری: ، **مبتسا ارنون**) عملیاتی نظامی بود که در ۸ ژوئن ۲۰۲۴ (۱۹ خرداد ۱۴۰۳) از سوی نیروهای امنیتی اسرائیل در اردوگاه پناهندگان نصیرات در مرکز نوار غزه انجام شد. هدف این عملیات نجات چهار گروگان اسرائیلی بود که در جریان حملات ۷ اکتبر ربوده شده بودند. در جریان این عملیات ارتش اسرائیل حمله‌ای گسترده هوایی، دریایی و زمینی را به اردوگاه آغاز کرد. بر پایه گزارش وزارت بهداشت غزه و مقامات بهداشتی فلسطینی دست‌کم ۲۷۶ فلسطینی کشته و بیش از ۶۹۸ نفر زخمی شدند. نیروهای دفاعی اسرائیل شمار تلفات فلسطینی را کمتر از ۱۰۰ نفر اعلام کردند.

چهار گروگان نجات‌یافته — نوآ آرگامانی، شلومی زیو، آلموگ مئیر یان و آندری کوزلوف — از دو ساختمان مسکونی چندطبقه در نصیرات بیرون آورده شدند. جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، رویدادها را «حمام خون» توصیف کرد. دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرد که هم نیروهای اسرائیلی و هم گروه‌های مسلح فلسطینی ممکن است مرتکب جنایت جنگی شده باشند. افسر یمام ارنون زامورا در جریان عملیات به‌شدت زخمی شد و سپس درگذشت و عملیات به نام او «مبتسا ارنون» نام‌گذاری شد.

## پیشینه
اردوگاه پناهندگان نصیرات پس از جنگ ۱۹۴۸ فلسطین و اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان تأسیس شد و اردوگاهی دیرپای آنروا در مرکز نوار غزه در دیر البلح است. اسرائیل اشغال نوار غزه را در سال ۱۹۶۷ آغاز کرد و از سال ۲۰۰۷ این منطقه زیر محاصره هوایی و دریایی اسرائیل قرار دارد.

در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲)، گردان‌های قسام (شاخه نظامی حماس) به همراه جهاد اسلامی فلسطین و دیگر گروه‌های مسلح فلسطینی حمله‌ای به اسرائیل انجام دادند و ۲۵۱ غیرنظامی و نظامی اسرائیلی را ربودند. این حمله به آغاز جنگ غزه انجامید.

اردوگاه نصیرات در طول جنگ بارها بمباران شد و بیش از صد فلسطینی در این حملات کشته شدند. تنها چند روز پیش از عملیات نجات، نیروهای اسرائیل مدرسه‌ای وابسته به آنروا در اردوگاه را هدف قرار دادند که دست‌کم ۳۳ نفر کشته شدند. طبقه‌بندی کشته‌شدگان مورد مناقشه بود؛ منابع غزه‌ای گزارش دادند شماری از زنان و کودکان در میان قربانیان بودند، در حالی که ارتش اسرائیل مدعی شد کشته‌شدگان شامل نیروهای نخبه حماس و شبه‌نظامیان جهاد اسلامی فلسطین بودند.

این عملیات سومین نجات موفق گروگان از سوی ارتش اسرائیل از آغاز جنگ بود. گروهبان آوری مگیدیش در اکتبر ۲۰۲۳ از شمال نوار غزه نجات یافت و دو گروگان مرد در فوریه ۲۰۲۴ از جنوب رفح آزاد شدند. همچنین شماری از گروگان‌های اسرائیلی و زندانیان فلسطینی در اسرائیل در چارچوب آتش‌بس ۲۰۲۳ مبادله شدند.

## گروگان‌ها

هر چهار گروگان نجات‌یافته از جشنواره موسیقی «ری‌عیم» (نوا) ربوده شده بودند: نوآ آرگامانی (۲۶ ساله)، آلموگ مئیر یان (۲۲ ساله)، آندری کوزلوف (۲۷ ساله) و شلومی زیو (۴۱ ساله). آرگامانی و مئیر یان از شرکت‌کنندگان جشنواره بودند، در حالی که کوزلوف — مهاجری تازه‌وارد از روسیه — و زیو نگهبانان امنیتی جشنواره بودند.

آرگامانی در یکی از نخستین ویدیوهایی که حماس از حمله منتشر کرد دیده می‌شد. او در حالی که بر ترک موتورسیکلت برده می‌شد فریاد می‌زد «مرا نکشید!» و دست‌هایش را به سوی دوست‌پسرش آوینتان اور که او نیز ربوده می‌شد دراز کرده بود. این تصاویر به نماد بحران گروگان‌گیری تبدیل شد و آرگامانی «چهره گروگان‌های جشنواره نوا» خوانده شد. خانواده آرگامانی نشانه‌هایی داشتند که او زنده است، زیرا در ویدیویی که حماس در ژانویه ۲۰۲۴ منتشر کرد دیده شد.

### شرایط اسارت
ربوده‌شدگان در دوران اسارت از سوءتغذیه رنج می‌بردند و غالباً مورد ضرب و شتم قرار می‌گرفتند. سه گروگان مرد — شلومی زیو، آلموگ مئیر یان و آندری کوزلوف — گزارش دادند که در دوران اسارت تحت آزار جسمی و روانی قرار داشتند. آن‌ها شش ماه در یک اتاق تاریک بدون هرگونه ارتباط با جهان بیرون نگهداری شدند. تنبیهات شدیدی برای سرپیچی وجود داشت؛ از جمله زندانی‌شدن در حمام کوچک یا دفن‌شدن زیر پتو در گرمای شدید. نگهبانان آن‌ها را با تهدید به مرگ و ادعای اینکه هیچ‌کس برای نجاتشان نخواهد آمد شکنجه روانی می‌دادند. پروفسور ایتای پساح در مرکز درمانی شیبا که سه گروگان مرد را درمان کرد اعلام کرد آن‌ها از ضربه روانی شدید و آتروفی عضلانی ناشی از سوءتغذیه رنج می‌بردند.

بر پایه منابع عبری، آندری کوزلوف دو ماه نخست را دست‌بسته نگهداری شد و در این مدت روزانه تنها شش عدد خرما یا نصف نان دریافت می‌کرد. او در دوران اسارت دفترچه خاطراتی نگه می‌داشت و با گفتگو با دیگر گروگان‌ها زبان عبری آموخت.

آرگامانی گفت در طول هشت ماه اسارت در چهار آپارتمان مختلف نگهداری شده و در آخرین مکان خانواده نگهبان او را وادار به شستن ظرف‌هایشان می‌کرد. وای‌نت گزارش داد که او گاه با مواد غذایی ابتدایی که در اختیارش گذاشته می‌شد آشپزی نیز می‌کرد. بر پایه منابع عبری، آرگامانی در دوران اسارت زبان عربی آموخت و به خوبی آن را درک می‌کرد و صحبت می‌کرد. او گاه با پوشش سنتی اسلامی از محل نگهداری بیرون می‌رفت.

## آماده‌سازی عملیات
بر پایه منابع عبری، تا زمان عملیات ارتش اسرائیل بیشتر نوار غزه را تصرف کرده بود اما هنوز به‌صورت گسترده وارد اردوگاه نصیرات نشده بود. «گذرگاه نتساریم» در شمال اردوگاه به مسیر اصلی ترابری تبدیل شده بود تا شهر غزه را از دیگر بخش‌های نوار جدا کند.

در ۱۲ مه ۲۰۲۴ اسرائیل اطلاعات اطلاعاتی دریافت کرد که چهار گروگان در اردوگاه نصیرات نگهداری می‌شوند. نیروهای عملیاتی شاباک به شکل مبدل‌پوش (مستعربین) وارد اردوگاه شدند و خود را دو خانواده آواره از رفح جا زدند که به دنبال آپارتمان هستند. آن‌ها با دو خودروی پر از مبلمان کهنه وارد شدند و موفق شدند آپارتمان بزرگی در خیابانی اجاره کنند که آرگامانی در آن نگهداری می‌شد. تیم مبدل‌پوشان شامل رزمندگان زن پنهان‌کار با پوشش عبا و حجاب نیز بود.

در ۳۱ مه مکان دقیق گروگان‌ها شناسایی شد. مشخص شد آن‌ها در دو ساختمان جداگانه در یک محله نگهداری می‌شوند؛ نوآ آرگامانی در طبقه نخست یک ساختمان و سه گروگان دیگر در طبقه سوم ساختمانی دیگر در فاصله نزدیک به ۲۰۰ متر. پس از تأیید اطلاعاتی، ساختمان‌ها نقشه‌برداری شدند.

سپس با همکاری یمام برنامه نجات تدوین شد. ۲۸ رزمنده یمام بر روی ماکت‌هایی مشابه ساختمان‌های محل نگهداری تمرین کردند. یکی از پیچیدگی‌های اصلی ورود هم‌زمان به دو ساختمان بود، زیرا بیم آن می‌رفت که شبه‌نظامیان در یکی از ساختمان‌ها با درک وضعیت گروگان‌ها را اعدام کنند. شش روز پیش از عملیات، کابینه جنگ اسرائیل آن را تأیید کرد.

ایالات متحده نیز پشتیبانی اطلاعاتی برای این عملیات فراهم کرد.

## جریان عملیات

بر پایه گزارش‌های فلسطینی، رزمندگان سوار بر کامیون‌های غیرنظامی وارد اردوگاه شدند و بخشی از نیرو به شکل مبدل‌پوش خود را آوارگان رفح جا زدند. در حدود ساعت ۱۱:۰۰ صبح فرمان «اجرا کن» صادر شد و نیروها به‌طور هم‌زمان به دو ساختمان یورش بردند.

### نجات آرگامانی
ورود به آپارتمانی که آرگامانی در طبقه نخست آن نگهداری می‌شد به‌سرعت انجام شد. تیم یمام شبه‌نظامیانی را که از او نگهبانی می‌دادند از پا درآورد و آرگامانی طی شش دقیقه نجات یافت. سپس نیروهای یمام و شاباک به همراه آرگامانی به نیروهای ارتش پیوستند و او با بالگرد به اسرائیل منتقل شد.

### نجات سه گروگان دیگر
سه گروگان دیگر در طبقه سوم ساختمان دوم نگهداری می‌شدند و عملیات نجات آن‌ها با دشواری‌های بیشتری همراه بود. تیم به دو بخش تقسیم شد؛ گروهی از راه نردبان وارد اتاقی شد که گروگان‌ها در آن خوابیده بودند و گروه دیگر از پلکان ورودی اصلی بالا رفت. نیروها با آتش سنگین درون و بیرون ساختمان روبرو شدند. شمار شبه‌نظامیانی که در انتظار بودند از پیش‌بینی فراتر رفت؛ به نظر می‌رسید ساعت‌ها پیش‌تر برای تقویت نگهبانی رسیده بودند.

در جریان درگیری افسر یمام ارنون زامورا که فرمانده تیم نجات ساختمان دوم بود به‌شدت زخمی شد. در ساعت ۱۱:۱۵ پیام «الماس‌ها در دست ماست» مخابره شد که به معنای نجات موفق گروگان‌ها بود.

### خروج از اردوگاه
نیروها زامورای زخمی و گروگان‌ها را به کامیونی در مرکز نصیرات منتقل کردند. اما عملیات که در روز روشن و در دل اردوگاهی پرجمعیت انجام شده بود آشوب بزرگی برانگیخت. صدها شبه‌نظامی مسلح حماس نیروهای نجات‌دهنده را تعقیب کردند و دو موشک آرپی‌جی به سوی کامیون شلیک کردند که به جعبه دنده آن آسیب زد و کامیون از کار افتاد. پهپادهای ارتش اسرائیل شبه‌نظامیانی را که قصد شلیک دوباره داشتند لحظاتی پیش از پرتاب از پا درآوردند.

رزمندگان یمام گروگان‌ها را از کامیون به ساختمانی همجوار منتقل کردند. در این مرحله نیروی هوایی اسرائیل حملات هوایی شدیدی انجام داد و زیر پوشش آن نیروی زمینی بزرگی شامل واحدهای تیپ چتربازان، تیپ ۷ زرهی، شایطت ۱۳ (کماندوهای دریایی) و یگان‌های دیگر وارد اردوگاه شدند. سرانجام در ساعت ۱۱:۵۰ آخرین نیروهای اسرائیلی به ساحل رسیدند و گروگان‌ها با بالگردهای نیروی هوایی به اسرائیل منتقل شدند. گروگان‌ها در وضعیت پزشکی پایدار در مرکز درمانی شیبا بستری شدند.

## تلفات
### تلفات فلسطینی
وزارت بهداشت غزه اعلام کرد دست‌کم ۲۷۴ فلسطینی در اردوگاه کشته شدند که از جمله آن‌ها ۶۴ کودک و ۵۷ زن بودند. شمار زخمی‌شدگان دست‌کم ۶۹۸ نفر گزارش شد. نیروهای دفاعی اسرائیل اعلام کردند از کشته‌شدن کمتر از ۱۰۰ فلسطینی — شامل شبه‌نظامیان و غیرنظامیانی که حماس از آن‌ها به عنوان سپر انسانی بهره‌گیری کرده بود — آگاه هستند.

آپارتمانی که سه گروگان مرد در آن نگهداری می‌شدند متعلق به عبدالله الجمال، خبرنگار آزاد، و پدر پزشکش بود. الجمال، پدرش و همسرش در عملیات نجات کشته شدند.

### تلفات اسرائیلی
افسر یمام ارنون زامورا که فرمانده تیم ورود به ساختمان دوم بود در جریان درگیری مسلحانه به‌شدت زخمی شد و در بیمارستان درگذشت. پس از مرگ او، درجه‌اش به «رب‌پکد» (ستوان) ارتقا یافت. رئیس ستاد ارتش و فرمانده یمام تصمیم گرفتند عملیات به نام او «مبتسا ارنون» نامیده شود. این تصمیم روز بعد در جلسه دولت تأیید شد.

## نام عملیات

نام رمز نخست عملیات «دانه‌های تابستان» (به عبری: ) بود. پس از کشته‌شدن ارنون زامورا که فرمانده تیم نجات سه گروگان در ساختمان دوم بود، رئیس ستاد ارتش هرتصی هلوی و فرمانده یمام تصمیم گرفتند عملیات به نام او «عملیات ارنون» نامیده شود.

## واکنش‌ها
### واکنش حماس
پس از عملیات، سخنگوی گردان‌های قسام ابوعبیده هشدار داد که این عملیات تهدیدهای بیشتری برای گروگان‌های اسرائیلی به همراه خواهد داشت. گردان‌های قسام سپس ویدیوی کوتاهی منتشر کرد و مدعی شد که در جریان یورش سه گروگان اسرائیلی ناشناس نیز کشته شدند که یکی از آن‌ها تابعیت دوگانه آمریکایی داشت. هیچ مدرکی برای این ادعا ارائه نشد.

### واکنش بین‌المللی
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، رویدادها را «حمام خون» خواند. دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرد که هم نیروهای اسرائیلی و هم گروه‌های مسلح فلسطینی ممکن است مرتکب جنایت جنگی شده باشند.

### نقش ایالات متحده
نیویورک تایمز گزارش داد که اطلاعات آمریکایی به اسرائیل در نجات چهار گروگان کمک کرد. نقش دقیق ایالات متحده مورد بحث قرار گرفت.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:استان دیرالبلح
رده:عملیات‌های نیروهای دفاعی اسرائیل
رده:کشتارهای مرتکب‌شده توسط اسرائیل
رده:کشتارهای اسرائیل علیه فلسطینی‌ها