اسلام‌هراسی در ایتالیا

[بندانگشتی|[مسجد رم، بزرگ‌ترین مسجد جهان غرب]]

اسلام‌هراسی با نفرت نسبت به دین اسلام و افرادی که پیرو این دین تلقی می‌شوند شناخته می‌شود؛ این نفرت معمولاً از ترس و نفرت تغذیه می‌شود و از خلال کلیشهٔ در حال دگرگونی «هویت مسلمان» استمرار می‌یابد. این پدیده در سراسر جهان، به‌ویژه از زمان حملات ۱۱ سپتامبر در ایالات متحده، به‌طور فزاینده‌ای رایج و گسترده شده است؛ هرچند پیش از آن نیز در جامعه وجود داشت. در اروپا، تنش‌های فرهنگی میان اکثریت‌های ملی و کشورهای مسلمانِ به‌حاشیه‌رانده‌شده افزایش یافته است، چنان‌که نتایج انتخابات ۲۰۰۹ پارلمان اروپا با رأی‌های بالا به نفع سیاست‌های ضد مهاجرت نشان می‌دهد. در ایتالیا، حضور چشمگیر مسلمانان حدود ۱٫۲۵ میلیون نفر برآورد می‌شود، که ریشه در موج‌های مهاجرت و اسکان گسترده از دههٔ ۱۹۷۰ (خصوصاً از شمال آفریقا) دارد. جمعیت مسلمان ایتالیا با رشد اسلام‌هراسی با چالش‌های بیشتری در جایگاه اجتماعی خود روبه‌رو است. اسلام‌هراسی سال‌ها در ایتالیا وجود داشته است؛ برای نمونه، در دههٔ ۱۹۲۰، به مسلمانان اجازهٔ اقامت داده نمی‌شد چون دین آنان «بر خلاف اخلاق عمومی» تلقی می‌شد. شدت اسلام‌هراسی در ایتالیا با ساختار تاریخیِ مذهبی کشور—که سخت بر کلیسای کاتولیک استوار است—افزون می‌شود.

## تعریف
برای *[[اسلام‌هراسی]]* تعریف رسمی حقوقی یا اجتماعی واحدی وجود ندارد؛ بااین‌حال می‌توان آن را «شکلی از پیش‌داوری نژادی» دانست، به‌ویژه به‌مثابه نیرویی سیاسی؛ و «به صورت ساده‌سازیِ تحریف‌آمیزِ اسلام و جهان اسلام» نمود می‌یابد. نزدیک به یک‌چهارم جمعیت جهان خود را مسلمان می‌دانند و از این رو اسلام دینی بسیار فراگیر است. افزون بر این، اسلام‌هراسی اغلب با دیگر اشکال تبعیض و سوگیری مذهبی هم‌پوشانی دارد و شناسایی آن را دشوار می‌سازد.

## اسلام در ایتالیا
### شیوع
از سال ۸۲۷ تا سدهٔ دوازدهم میلادی حضور قابل‌توجه مسلمانان در ایتالیا وجود داشت. بنا بر گزارش ۲۰۱۱ پیو ریسرچ سنتر، در سال ۲۰۱۰ حدود ۱٬۵۸۳٬۰۰۰ مسلمان در ایتالیا زندگی می‌کردند، یعنی حدود ۲٫۶٪ از جمعیت کشور.

### نظریه‌ها
ریشه‌های متعددی برای سوگیری‌های ضداسلامی ذکر می‌شود؛ دلایل غالباً بر «نژاد، قومیت، تفاوت‌های فرهنگی و وضعیت‌های اقتصادی-اجتماعی» استوارند. هرچند حملات ۱۱ سپتامبر به آمریکا حضور اسلام‌هراسی را به‌شدت تقویت کرد، اما احساسات ضداسلامی پیش از آن نیز وجود داشت، تا حدی به‌سبب برداشتِ کمبودِ ادغامِ مهاجران مسلمان در اروپا. در ادبیات معاصر بحث می‌شود که اسلام‌هراسی بیش‌ازپیش نهادینه می‌شود، نه صرفاً کنش افراد منفرد.

منبع دیگری از نژادپرستی ضداسلامی از عدم‌مدارا و اسلام‌هراسیِ برخی کاتولیک‌های ایتالیایی برخاسته از باورهای مسیحی ناشی می‌شود. جیاکومو بیفی، کاردینال بولونیا، مدعی بود اروپا باید برای مقابله با «یورش ایدئولوژیک اسلام» به ریشه‌های مسیحی خود بازگردد. بیفی همچنین مسلمانان را تهدیدی برای هویت فرهنگی ایتالیا دانسته و آنان را منشأ مشکلات حقوقی و اجتماعی معرفی کرده است.

## مشارکت‌ها
اسلام‌هراسی در جهان و نیز در ایتالیا دیرزمانی است که وجود دارد؛ اما از پسِ حملات ۱۱ سپتامبر شیوع بیشتری یافته است. ساختار جدید هژمونی جهانی در قرن بیست‌ویکم به گسترش گفتمان‌های ضداسلامی یاری رسانده و «جمعیت‌های مسلمان به‌طور فزاینده‌ای به‌مثابه «دیگریِ شریرِ» جدید رمزگذاری شده‌اند». یکی از عوامل اصلی افزایش اسلام‌هراسی، رسانه‌ها هستند که با بسترهای مختلف خود کانال‌های نیرومندی برای انتشار اطلاعات و در نهایت شکل‌گیری و پرورش دیدگاه‌ها در جامعه فراهم می‌کنند. رسانه‌ها «در بازنمایی گروه‌های اقلیت مسئولیت سنگینی» بر دوش دارند. در پی واکنش‌های پس از ۱۱ سپتامبر، دگرگونی محسوسی رخ داد و سوگیری‌ها علیه اسلام رایج‌تر شد. در جهانی با رسانه‌های آزاد، که آزادی بیان مؤلفه‌ای تعیین‌کننده است، گردش اطلاعات نادرست و متعصبانه گریزناپذیر است؛ و این به گسترش اسلام‌هراسی یاری رسانده است. به‌کارگیری واژگان دوپهلو و شیوه‌های فریبنده توسط رسانه‌ها زمینهٔ گمانه‌زنی عمومی و اشاعهٔ احساسات اغلب نادرست و متعصبانه نسبت به مسلمانان را فراهم می‌کند. این امر در بازتاب رسانه‌ایِ حملات تروریستی مختلف در اروپا پس از ۱۱ سپتامبر (از جمله در نیس و برلین) نمود داشت، جایی که اصطلاح «تروریسم اسلامی» به‌کار رفت و به افزایش پیش‌داوری علیه دین انجامید.

### رسانه‌های اجتماعی
به‌ویژه، رسانه‌های اجتماعی تریبونی چشمگیر برای بیان احساسات ضداسلامی فراهم کرده‌اند و خروجی نیرومندی برای پیام‌های نژادپرستانه و بیگانه‌هراسانه ایجاد کرده‌اند. گزارش «اسلام‌هراسی در اروپا» می‌گوید در سال ۲۰۱۴، در سامانهٔ ادارهٔ ملی مقابله با تبعیض نژادی در مجموع ۳۴۷ مورد بیان‌های نژادپرستانه در شبکه‌های اجتماعی مختلف ثبت شده است.

### قوانین
برخی قوانین کنونی در ایتالیا به احساسات ضداسلامی دامن می‌زنند، به‌ویژه قوانینی که وضعیت مهاجران را متزلزل می‌کنند. از جمله «قانون بُوسی-فینی» سال ۲۰۰۲ دربارهٔ مهاجرت که مجازات کیفری برای افرادِ دستگیرشده در ورود غیرقانونی به کشور مقرر کرد، و حس خصومت علیه مهاجران را برانگیخت. در ۲۰۰۵ توسعهٔ دیگری از این قانون، ابزارهای مقابله با تهدید سازمان‌های تروریستی را تقویت کرد. در ۲۰۰۹ پارلمان ایتالیا قوانین بیشتری دربارهٔ مهاجرت گذراند، از جمله «قانون شمارهٔ ۹۴/۲۰۰۹ دربارهٔ مفاد مرتبط با امنیت عمومی». ترکیب این قوانین و برخی دیگر، بخشی از یک «بستهٔ امنیتی» شد که بخشی از آن، مهاجرت غیرقانونی را جرم‌انگاری می‌کند. چنین قوانینی نگرانی نهادهای رسمی و جامعهٔ مدنی را برانگیخته است؛ شورای اروپا اعلام کرده که «نگرانی از امنیت نمی‌تواند تنها مبنای سیاست مهاجرتی باشد». این قوانین همچنین پرسش‌هایی دربارهٔ رفاه مهاجران در ایتالیا برانگیخته‌اند.

## رویدادها
برآوردهای متفاوتی از میزان حضور احساسات ضداسلامی در ایتالیا وجود دارد. رویدادهای ضداسلامی دهه‌هاست که در ایتالیا و پیرامون آن رخ می‌دهد، اما از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بسامد و شدت آن‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. روان‌هراسی نسبت به امکان وقوع حملهٔ تروریستی در میان افکار عمومیِ ایتالیا—و اروپا به‌طور کلی—رو به فزونی است، تا حدی به سبب رخدادهای مربوط به «تروریسمِ منتسب به اسلام» در کشورهای پیرامونی، مانند حملات نیس، روآن، رویتلینگن و برلین. با وجود اینکه این حملات را اقلیتی کوچک از افراطیون انجام می‌دهند، این امر به اجماعی گسترده و پیش‌داوری دربارهٔ اسلام به‌عنوان دینی خشونت‌طلب انجامیده و به بروز رویدادهای ضداسلامی گوناگون کمک کرده است.

### در داخل ایتالیا
در حوزهٔ اشتغال، مواردی از رفتارهای ضداسلامی گزارش شده است. طبق قانون، استخدام در بخش عمومی مستلزم داشتن تابعیت ایتالیا یا اتحادیهٔ اروپاست. در بخش خصوصی نیز کمبود آموزش کافی در میان برخی جمعیت مهاجران باعث سهم اندک آنان در مشاغلِ مهارت‌بالا شده است.

در سیاست ایتالیا، از حملات ۱۱ سپتامبر به بعد، احساسات ضداسلامی آشکارتر شناسایی شده‌اند، به‌ویژه از سوی گرایش‌های راست‌گرا.

#### رویدادهای مشخص
هیچ رویداد مشخص دیگری در ایتالیا رخ نداده است، جز تجمعی از «لیگ شمال» که در آن گفته شد «خطری هست که نژاد سفید ناپدید شود و جای آن را مهاجران بگیرند.»
* مارس ۲۰۱۸ — نامزد «لیگ شمال» برای ریاست منطقهٔ لومباردی ایتالیا گفت «خطری هست که نژاد سفید ناپدید شود و جای آن را مهاجران بگیرند.»

## واکنش‌ها
### منفی
لگا نورد، حزب راست‌گرای ایتالیایی، از ۲۰۰۱ هرچه بیشتر با گفتمان‌های ضداسلامی پیوند خورده است، و چندین «اصلاح فدرالی» و «قانون و نظمِ مهاجرتی» پیشنهاد کرده است. چند نمایندهٔ شاخص این حزب در مجموعه‌ای از رفتارهای بحث‌برانگیز دخیل بوده‌اند که اعتراضات عمومی را برانگیخت. در ۲۰۱۶، با تصویب یک قانون منطقه‌ای دربارهٔ ساخت اماکن عبادت جدید—از جمله مسجد—بحثی جنجالی درگرفت؛ این اقدام نقض آشکار حق بنیادین آزادی دین (مصون در قانون اساسی ایتالیا) دانسته و «قانون ضد مسجد» نام گرفت. همچنین سیاست «ریسپینیمِنتی» دولت لیگا نورد موجب بازگرداندن چندین قایق مهاجران (عمدتاً از شمال آفریقا) شد. در ۲۰۱۶، برخی مسئولانِ ایتالیا به‌طور گذرا پیشنهاد تقلید از ممنوعیت «بورکینی» در برخی سواحل فرانسه را مطرح کردند، اما در نهایت از اجرای آن صرف‌نظر شد. دست‌کم در یکی از شهرهای ایتالیا، شهردارِ منتسب به لیگا در ۲۰۲۴ کوشید دعاهای مسلمانان و پوشیدن بورکینی را در ساحل ممنوع کند که به تنش‌های شهری انجامید.

یک دانشمند علوم سیاسی ایتالیایی با نام جیووانی سارتوری در کتابش نوشت مهاجران مسلمان حضوری «تهاجمی» دارند که «بی‌نظمی و جدایی» به‌همراه خواهند آورد. نوشته‌های او بر بسیاری در ایتالیا اثر گذاشت و به نظر می‌رسد کسانی با او هم‌عقیده‌اند که اسلام‌هراسی از یک «امتنای فرهنگی–مذهبی» سرچشمه می‌گیرد.

در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۱، یک هفته پس از حملات ۱۱ سپتامبر، روزنامهٔ کوریره دلا سرا ایتالیا مقاله‌ای با عنوان «خشم و غرور» منتشر کرد. نویسنده در این مقاله غرب را متهم می‌کرد که با اسلام و مهاجران مسلمان «بیش از حد نرم» برخورد کرده است.

### مثبت
اقدامات متعددی از سوی دولت ایتالیا و دیگر نهادها برای کاهش احساسات ضداسلامی موجود در جامعه انجام شده است. این شامل پیشنهادهایی از سوی نمایندگان دولت برای معرفی رویه‌ها و اقداماتی است که برابری را در میان جمعیت پشتیبانی و ترویج کند و نگرش‌های متعصبانه علیه مسلمانان را کاهش دهد.

اقداماتی برای مهار گسترش اسلام‌هراسی از طریق رسانه‌ها، به‌ویژه در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی، از رهگذر فعالیت «رصدخانهٔ رسانه و شبکه‌های اجتماعی UNAR» دربارهٔ گفتار نفرت نشان داده شده است.

پروژه‌ای تازه برای مبارزه با اسلام‌هراسی آغاز شده که «توقف اسلام‌هراسی» نام دارد. این پروژه از نوامبر ۲۰۱۸ تا اکتبر ۲۰۲۰ جریان داشت و هدف آن پرداختن به ریشه‌های اسلام‌هراسی در ایتالیا و اروپا بود.

## آمار
ایتالیایی‌هایی که به نظرسنجی خطرات ایپسوس در سال ۲۰۱۶ پاسخ دادند، با این گزاره روبه‌رو شدند: «همهٔ مهاجرت‌های بعدی از کشورهای عمدتاً مسلمان باید متوقف شود.» همان‌طور که گزارش نشان می‌دهد، اکثریت در هشت کشور از ده کشور با این گزاره موافق بودند و در ایتالیا ۵۱٪ موافق بودند.

یوروبارومتر دربارهٔ تبعیض به این موضوع پرداخته و نشان می‌دهد ۳۹٪ از پاسخ‌دهندگان ایتالیایی گفته‌اند که با همکاری با یک مسلمان احساس ناراحتی خواهند داشت. افزون بر این، تنها ۴۱٪ گفته‌اند اگر یکی از فرزندانشان در رابطهٔ عاشقانه با یک مسلمان باشد، احساس راحتی خواهند داشت.

## منابع

رده:اسلام در ایتالیا
رده:مخالفت با اسلام در ایتالیا