open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مت جی. راسانو

**مت جی. راسانو** (به انگلیسی: Matt J. Rossano) روان‌شناس فرگشتی آمریکایی و استاد روان‌شناسی در دانشگاه جنوب شرقی لوئیزیانا است. پژوهش‌های او عمدتاً بر ریشه‌های فرگشتی دین، مناسک و ذهن انسان تمرکز دارد.

## دیدگاه‌های علمی
راسانو معتقد است که مناسک مذهبی نقش حیاتی در انتخاب اجتماعی و افزایش همکاری میان انسان‌های اولیه ایفا کرده‌اند. او در آثار خود استدلال می‌کند که توانایی ذهن برای مفاهیم انتزاعی و مذهبی، مزیتی فرگشتی برای بقای گروه‌های انسانی بوده است.
او در بسیاری از پروژه‌های پژوهشی با دیگر نظریه‌پردازان برجسته این حوزه، از جمله ریچارد سوسیس، همکاری داشته و مقالات مشترکی در زمینه علوم شناختی دین منتشر کرده است.

### مت راسانو و فرگشت اخلاق
مت راسانو بر نقش دین در فرگشت رفتارهای اخلاقی و توانایی تمرکز ذهنی (Attention) پژوهش می‌کند. مت راسانو استدلال می‌کند که مناسک دینی اولیه، ابزاری برای تمرین «توجه مشترک» و کنترل تکانه در گروه‌های انسانی بوده‌اند. او معتقد است که دین با ایجاد ترس از ناظران ماوراءطبیعی، اولین سیستم نظارتی را برای اجرای قوانین اخلاقی ایجاد کرد که پیش‌نیاز ظهور تمدن‌های پیچیده بود. نقد او به محصول‌جانبی‌گرایان این است که آن‌ها نقش حیاتی دین در «انتخاب اجتماعی» و غربالگری افراد قابل اعتماد را نادیده می‌گیرند.

نقد اصلی به راسانو این است که او با تمرکزِ صرف بر کارکردِ «همبستگی‌بخشِ» آیین‌ها، نقش آن‌ها در ایجاد «تضادهای میان‌گروهی» را کم‌رنگ جلوه می‌دهد. منتقدان معتقدند آیین‌های مذهبی به همان اندازه که در داخل گروه اعتماد ایجاد می‌کنند، با برجسته‌سازی تفاوت‌های نمادین، دیوار بیگانه‌ستیزی را ضخیم‌تر کرده و منجر به خشونت‌های سازمان‌یافته علیه گروه‌های رقیب در طول تاریخ شده‌اند.

## کتاب‌ها
* **انتخاب ماوراءطبیعی: دین چگونه فرگشت یافت** (Supernatural Selection: How Religion Evolved)؛ انتشارات دانشگاه آکسفورد، ۲۰۱۰.

## سمت‌های اجرایی و افتخارات
مت جی. راسانو علاوه بر تدریس، به عنوان مدیر بخش روان‌شناسی در دانشگاه جنوب شرقی لوئیزیانا فعالیت داشته است. او همچنین عضو انجمن‌های علمی معتبری در زمینه علوم شناختی و فرگشتی است و در هیئت تحریریه چندین مجله تخصصی همکاری می‌کند.

## منابع

رده:پژوهشگران روان‌شناسی فرگشتی دین
رده:زیست‌شناسان فرگشتی
رئیس‌جمهور لیتوانی

**رئیس‌جمهور جمهوری لیتوانی** (لیتوانیایی: Lietuvos Respublikos Prezidentas) رئیس کشور جمهوری لیتوانی است. رئیس‌جمهور قوه مجریه دولت لیتوانی را هدایت و منصوب می‌کند، نماینده ملت در سطح بین‌المللی است و فرمانده کل قوا نیروهای مسلح لیتوانی است. رئیس‌جمهور مستقیماً توسط شهروندان لیتوانی برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شود و دارنده این مقام محدود به دو دوره متوالی خدمت است. رئیس‌جمهور فعلی هیتاناس ناوسدا است که در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۹ این سمت را به عهده گرفت.
## واجد شرایط بودن
برای واجد شرایط بودن برای انتخابات، نامزدها باید در روز انتخابات حداقل ۴۰ سال سن داشته باشند و علاوه بر برآورده کردن معیارهای لازم برای عضویت در پارلمان، حداقل سه سال در لیتوانی اقامت داشته باشند. شخصی که از طریق استیضاح به دلیل نقض قانون اساسی یا سوگند از سمت خود برکنار شده باشد، نمی‌تواند به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شود.

## منابع
رده:رئیس‌جمهورهای لیتوانی
مردان خردمند

***مردان خردمند***  یک فیلم جنایی و درام کانادایی به کارگردانی ژان-کلود لابرک که در سال ۱۹۷۲ منتشر شد. این فیلم که اولین فیلم بلند روایی لابرک پس از دوران حرفه‌ای مستندسازی اوست. داستان فیلم دربارهٔ خانواده‌ای است که پس از دستور دولت از ترک روستای زادگاهشان خودداری می‌کنند و در نتیجه یک تیراندازی تصادفی توسط مقامات تحت تعقیب قرار می‌گیرند.

این فیلم در ۲۰ آوریل ۱۹۷۲ در سینماهای شهر کبک به نمایش درآمد. متعاقباً در بخش دو هفته کارگردانان جشنواره فیلم کن ۱۹۷۲ به نمایش درآمد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های جنایی-درام ۱۹۷۲ (میلادی)
باشگاه فوتبال آنگرا دوس ریس

**باشگاه فوتبال آنگرا دوس ریس** (به پرتغالی: Angra dos Reis Esporte Clube) که معمولاً به سادگی با نام **آنگرا دوس ریس** شناخته می‌شود، یک باشگاه فوتبال برزیلی در شهر آنگرا دوس ریس، ایالت ریو دو ژانیرو است که در ۲۳ مارس ۱۹۹۹ تأسیس شد.

## رنگ باشگاه
رنگ رسمی باشگاه آبی است.
## پوشاک
لباس خانگی تماماً آبی با یقه سفید است.

## پیوند به بیرون
*Angra dos Reis Esporte Clube at FFERJ (archived)

رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال ایالت ریو دو ژانیرو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۹ (میلادی) در برزیل
نخست‌وزیر لیتوانی

**نخست‌وزیر لیتوانی** ()) رئیس دولت لیتوانی است. نخست‌وزیر توسط رئیس‌جمهور با موافقت پارلمان لیتوانی، سیماس منصوب می‌شود. دفتر جدید نخست‌وزیری در سال ۱۹۹۹ زمانی که لیتوانی استقلال خود را اعلام کرد تأسیس شد، اگرچه عنوان رسمی «رئیس شورای وزیران» تا ۲۵ نوامبر ۱۹۹۲ بود.

از نظر تاریخی، عنوان نخست‌وزیر نیز بین سال‌های ۱۹۱۸ و ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار می‌گرفت. این عنوان در زمان جمهوری اصلی لیتوانی بود که از فروپاشی امپراتوری روسیه تا الحاق این کشور به اتحاد جماهیر شوروی ادامه داشت.

## منابع

## پیوند به بیرون
*  Official site

رده:فهرست‌های نخست‌وزیران بر پایه کشور
رده:نخست‌وزیران لیتوانی
باگاوانت کساری

***باگاوانت کساری***  فیلمی هندی محصول سال ۲۰۲۳ و به کارگردانی آنی راویپودی است. در این فیلم بازیگرانی همچون نانداموری بالاکریشنا، آرجون رامپال، کاجل آگروال، سریلیلا و آر.ساراتکومار ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های تلوگویی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:پلیس در ادبیات داستانی
رده:واقع‌گرایی اجتماعی در سینما
رده:فیلم‌های درباره زنان در هند
رده:فیلم‌های واقع‌شده در حیدرآباد، هند
رده:فیلم‌های واقع‌شده در تلانگانا
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در حیدرآباد، هند
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در بمبئی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در تلانگانا
رده:فیلم‌های اکشن درام هندی
رده:فیلم‌های تلوگو بازخلق‌شده از زبان‌های دیگر
واحد مانور دستی

[بندانگشتی|چپ|فضانورد [ادوارد هیگینز وایت در طول اولین راهپیمایی فضایی آمریکا در مأموریت جمینای ۴، از نخستین واحد مانور دستی استفاده می‌کند.]]
**واحد مانور دستی** () که با اختصار **HHMU**، یا با نام «تفنگ مانور» و به‌طور غیررسمی «تفنگ زیپ» (zip gun) شناخته می‌شود، اولین واحد پیشران فضانوردان بود. این دستگاه اولین بار توسط فضانورد ادوارد هیگینز وایت در طول اولین «راهپیمایی فضایی» (EVA) آمریکا در مأموریت جمینای ۴ در ۳ ژوئن ۱۹۶۵ استفاده شد. مدل‌های مختلفی از HHMU در مأموریت‌های جمینای ۴، جمینای ۸، جمینای ۱۰ و جمینای ۱۱ حضور داشتند، اما فقط در جمینای ۴ و ۱۰ مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین نمونه‌ای از آن در ایستگاه فضایی اسکای‌لب نیز استفاده شد. پیشران‌های مورد استفاده در این دستگاه شامل اکسیژن، فرئون و نیتروژن بود که تحت فشار قرار می‌گرفتند اما مشتعل نمی‌شدند.

## کاربرد و طراحی
فضانوردان این تفنگ را نسبت به سایر روش‌های مانور در حین راهپیمایی فضایی، برای استفاده آسان‌تر توصیف کرده‌اند. این دستگاه ضربه لازم را برای دور کردن فضانورد از فضاپیما و بازگشت به آن فراهم می‌کرد و ساده‌ترین راه برای کنترل حرکات در شرایط بی‌وزنی بود. این دستگاه پیشران خود را از مخازن تعبیه شده روی خود دریافت می‌کرد و از اکسیژن تحت فشار برای کنترل و رانش فضانورد از طریق تکانه استفاده می‌کرد.

## تاریخچه
### جمینای ۴
ادوارد وایت از کار با این تفنگ لذت می‌برد و آن را مفید می‌دانست، اما پیشران دستگاه به سرعت تمام شد و او مجبور شد برای ادامه مانورها از بند رابط (tether) خود استفاده کند. با این حال، هم‌رزم او جیمز مک‌دیویت، این تفنگ را «ناامیدکننده» و «کاملاً بی‌فایده» توصیف کرد، زیرا برای حرکت در یک خط مستقیم بدون ایجاد چرخش ناخواسته، نیاز بود که تفنگ دقیقاً در راستای مرکز جرم کاربر هدف‌گیری شود.

### جمینای ۸
دستگاه حمل شده در مأموریت جمینای ۸ (۱۶–۱۷ مارس ۱۹۶۶)، پیشران تترافلورومتان خود را از مخزنی که در پشت فضانورد قرار می‌گرفت دریافت می‌کرد. فضانورد دیوید اسکات هرگز فرصت استفاده از آن را پیدا نکرد، زیرا مأموریت به دلیل نقص فنی بحرانی در یکی از پیشران‌های فضاپیما، پیش از شروع راهپیمایی فضایی متوقف شد.

### جمینای ۱۰
در مأموریت جمینای ۱۰، مایکل کالینز از دستگاهی استفاده کرد که گاز نیتروژن آن از داخل فضاپیما و از طریق شلنگی که با بند رابط فضانورد بسته‌بندی شده بود، تأمین می‌شد. کالینز با موفقیت از آن برای حرکت بین فضاپیمای جمینای و فضاپیمای هدف آجنا استفاده کرد.

### جمینای ۱۱
ریچارد اف گوردن جونیور نتوانست از HHMU خود در مأموریت جمینای ۱۱ استفاده کند، زیرا راهپیمایی فضایی او به دلیل خستگی مفرط زودتر از موعد قطع شد.


پرونده:HHMU.jpg| واحد مانور دستی در جمینای ۴
پرونده:S66-19184.jpg| واحد مانور دستی در جمینای ۸


## پیوند به بیرون
* لباس متحد برای راهپیمایی فضایی - ناسا

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پرواز فضایی در ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:پروژه جمنای
رده:پروژه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:راهپیمایی فضایی
رده:فناوری در ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فناوری‌های پرواز فضایی
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۶۵ (میلادی)
پیشانی‌فرچه‌ای توسی

**پیشانی‌فرچه‌ای توسی**  عضوی از تیرهٔ پرندگان نوگرمسیری (Rhinocryptidae) یعنی تپلکان است. این پرنده بومی جنوب شرقی برزیل است.

گونه‌های پیشانی‌فرچه‌ای توسی و پیشانی‌فرچه‌ای اشترِزمن (*Merulaxis stresemanni*) یک ابرگونه را تشکیل می‌دهند و این دو ممکن است در واقع یک گونه باشند. این گونه هیچ زیرگونه‌ای ندارد.

## منابع

رده:پرندگان بومی برزیل
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۳۱ (میلادی)
رده:پرندگان جنگل اطلس
پیشانی‌فرچه‌ای اشترزمن

**پیشانی‌فرچه‌ای اشترزمن**  گونه‌ای پرنده از تیرهٔ تپلکان (Rhinocryptidae) است که در بحران انقراض قرار دارد و معمولاً با نام تُپُلَک شناخته می‌شود. این پرنده بومی برزیل است، جایی که زیستگاه بسیار محدود و پراکنده‌ای دارد.

## پراکندگی و زیستگاه
گونهٔ پیشانی‌فرچه‌ای اشترزمن بوم‌زاد جنگل‌های اطلس به‌شدت گسسته در شرق برزیل است. این گونه در جنگل‌های پست نمناک، به‌ویژه در مناطقی که دارای زیرشکوب انبوه و برگ‌های کلفت هستند، زندگی می‌کند.

با توجه به نابودی همیشگی جنگل اطلس، یکی از نقاط مهم تنوع زیستی در معرض خطر انقراض در جهان، پیشانی‌فرچه‌ای اشترزمن با خطر انقراض شدید روبرو است. تقریباً ۹۰٪ از پوشش جنگلی اولیه در منطقه پاکسازی شده است و جمعیت گونه‌های بومی مانند منطقهٔ جنگلی به شدت جداگانه و آسیب‌پذیر شده‌اند.

اتحادیهٔ بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) خاطرنشان می‌کند: «اگرچه این گونه از نظر قانونی حمایت‌شده می‌شود، اما به نظر می‌رسد امید کمی برای بقای آن وجود دارد.»

## منابع

رده:پرندگان بومی برزیل
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:پرندگان جنگل اطلس
رده:جانوران در بحران انقراض
رده:زیواگان در بحران انقراض آمریکای جنوبی
ساتیابهاما (فیلم ۲۰۲۴)

***ساتیابهاما***  فیلمی هندی محصول سال ۲۰۲۴ و به کارگردانی سومان چیککالا است. در این فیلم بازیگرانی همچون کاجل آگروال، ناوین چاندرا، پراکاش راج، ناگینیدو، هارشا واردهان و راوی وارما ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های تلوگویی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در حیدرآباد، هند
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در حیدرآباد، هند
رده:فیلم‌های جنایی مهیج هند
روش ناهار خوردن هیروشی نوهارا

یک مجموعه مانگای ژاپنی به نویسندگی و تصویرگری یویچی تسوکیهاراست. این مجموعه که درواقع اسپین‌آفی از مجموعه مانگای شین-چان اثر یوشیتو یوسوی است، بر پدر شین-چان و سرپرست خانواده نوهارا تمرکز دارد. این مجموعه مانگا اولین بار از دسامبر ۲۰۱۵ تا دسامبر ۲۰۲۳ در مجله *مانگا تاون* متعلق به انتشارات فوتاباشا منتشر شد و در چهارده جلد تانکوبون گردآوری شد. شین-ای انیمیشن یک مجموعه انیمه تلویزیونی از این اثر اقتباس کرد که از اکتبر ۲۰۲۵ روی آنتن رفت.

## خلاصه داستان
این مجموعه بر فلسفهٔ ناهار خوردن هیروشی نوهارا تمرکز دارد؛ جایی که او با دقت و وسواس، وعده‌های ناهاری خود را در چارچوب محدودیت‌های بودجه و زمان استراحت انتخاب کرده و با لذت صرف می‌کند. با این حال، روایت تنها به خوردن غذا محدود نمی‌شود. هیروشی به جزئیات پخت‌وپز، نکات آشپزی و دغدغه‌های روزمرهٔ یک کارمند نیز می‌پردازد. از تردید در مهمان کردن همکاران جوان‌تر گرفته تا یافتن یک وعدهٔ سریع در میان جلسات کاری و حتی گلایه از رئیس خود، تمامی این لحظات، تجربه‌هایی آشنا و ملموس را برای هر کارمند و حقوق‌بگیر به شکلی واقع‌گرایانه به تصویر می‌کشد.

## منابع

## پیوند به بیرون
*  
*  
* 
رده:سینن مانگا
رده:شین-چان
رده:مانگای فوتاباشا
رده:مجموعه انیمه‌های اقتباس شده از مانگا
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ژاپنی
رده:یادکردهای دارای عنوان به خط ژاپنی (کد ja)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ژاپنی
رده:مانگای ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی انیمه آغازشده در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:آشپزی در انیمه و مانگا
لارنس ایکاکن

**لارنس ایکاکن** (؛ زادهٔ ) اقتصاددان اهل ایالات متحده آمریکا و از پیشگامان مطالعه علمی دین از منظر اقتصاد سیاسی است. او با استفاده از نظریه انتخاب عقلانی و نظریه علامت‌دهی پرهزینه، به تبیین رفتارهای گروه‌های مذهبی پرداخته است.

## منابع

رده:استادان دانشگاه جرج میسون
رده:استادان دانشگاه چپمن
رده:افراد زنده
رده:اقتصاد دین
رده:اقتصاد فرهنگی
رده:اقتصاددانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پژوهشگران دین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه شیکاگو
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
پیشانی‌فرچه‌ای‌ها

**پیشانی‌فرچه‌ای‌ها**  یا  سرده‌ای از پرندگان در تیرهٔ تپلکان هستند.

## گونه‌ها
دارای گونه‌های زیر است:

## منابع

رده:پرندگان برزیل
رده:سرده‌های پرندگان
آرایه توصیف‌نشده

[بندانگشتی|به گفتهٔ اندی کالدروود، متخصص [حشره‌شناسی، این مگس از سردۀ *Exoprosopa* متعلق به گونه‌ای توصیف‌نشده است (تا سپتامبر ۲۰۰۹).]]

در آرایه‌شناسی، یک **آرایهٔ توصیف‌نشده** ، آرایه‌ای (مثلاً یک گونه) است که کشف‌شده، اما هنوز به‌طور رسمی توصیف و نام‌گذاری نشده است. کدهای مختلف نام‌گذاری، الزامات توصیف و نام‌گذاری معتبر یک آرایهٔ جدید را مشخص می‌کنند. تا زمانی که چنین توصیفی منتشر نشده باشد، آرایه هیچ نام رسمی یا اداری ندارد، اگرچه اغلب از یک نام موقت و غیررسمی استفاده می‌شود. یک نام علمی منتشرشده ممکن است به دلایل مختلف الزامات کدها را برآورده نکند. به‌عنوان مثال، اگر آرایه به‌طور کافی توصیف نشده باشد، نام آن *[[نام برهنه|نام برهنه (nomen nudum)]]* نامیده می‌شود. این امکان وجود دارد که یک تاکسون برای مدت طولانی «توصیف‌نشده» باشد، حتی اگر توصیف‌های غیررسمی منتشر شوند.

یک گونهٔ توصیف‌نشده ممکن است با نام سرده و به دنبال آن "sp." ارجاع داده شود، اما این اختصار همچنین برای برچسب‌گذاری نمونه‌ها یا تصاویری که برای شناسایی در سطح گونه بسیار ناقص هستند، نیز استفاده می‌شود. در برخی موارد، بیش از یک گونه توصیف‌نشده در یک سرده وجود دارد. در این حالت، اغلب با یک عدد یا حرف به آنها اشاره می‌شود. به عنوان مثال، در سردهٔ *[[اره‌کوسه‌ای‌ها|اره‌کوسه‌ای‌ها (Pristiophorus)]]*، مدتی چهار گونه توصیف‌نشده وجود داشت که به‌طور غیررسمی *Pristiophorus* sp. A، B, C و D نام‌گذاری شده بودند. (در سال ۲۰۰۸، sp. A به عنوان *[[اره‌کوسه شرق استرالیا|Pristiophorus peroniensis]]* و sp. B به عنوان *[[اره‌کوسه گرمسیری|P. delicatus]]* توصیف شدند) هنگامی که توصیف رسمی برای گونه‌های C یا D منتشر شود، نام موقت آن با یک نام دوجمله‌ای مناسب جایگزین خواهد شد.

## نام‌های موقت در باکتری‌شناسی
در باکتری‌شناسی ، انتشار معتبر یک نام نیازمند ثبت باکتری در یک مجموعه کشت باکتری‌شناسی است. گونه‌هایی که این امر برایشان ناممکن است، نمی‌توانند نام دوجمله‌ای معتبری دریافت کنند؛ این گونه‌ها به عنوان *کاندیداتوس* طبقه‌بندی می‌شوند.

## منابع
مسئله گونه دیده‌نشده

**مسئله گونه‌های دیده‌نشده** یا **مسئله گونه‌های نادیده** Unseen species problem در بوم‌شناسی به برآورد تعداد گونه‌های موجود در یک بوم‌سازگان که توسط نمونه‌ها دیده نشده‌اند، می‌پردازد. این مسئله به طور خاص به این موضوع مربوط می‌شود که اگر نمونه‌های بیشتری در یک بوم‌سازگان گرفته شوند، چه تعداد گونه جدید کشف خواهد شد. مطالعۀ مسئله گونه‌های دیده‌نشده در آغاز دهۀ ۱۹۴۰ توسط الکساندر استیون کوربت آغاز شد. او دو سال را در مالایای بریتانیا برای به دام انداختن پروانه‌ها گذراند و کنجکاو بود که اگر دو سال دیگر را به دام انداختن بگذراند، چند گونه جدید کشف خواهد کرد. روش‌های برآورد مختلف زیادی برای تعیین تعداد گونه‌های جدید کشف شده با نمونه‌های بیشتر گسترش داده شده است.

مسئله گونه‌های نادیده همچنین به طور گسترده‌تری اعمال می‌شود، زیرا برآوردگرها می‌توانند برای برآورد هر عنصر جدید از یک مجموعه که در گذشته در نمونه‌ها یافت نشده است، بهره‌گیری شوند. نمونه‌ای از این مورد، تعیین تعداد کلماتی است که ویلیام شکسپیر بر اساس همۀ آثار مکتوب خود می‌دانسته است. 

مسئله گونه‌های دیده‌نشده را می‌توان از نظر ریاضی به صورت زیر تجزیه کرد: اگر n نمونه‌های مستقل گرفته می‌شوند، X^n \triangleq X_1, \ldots, X_n ، و سپس اگر m اگر نمونه‌های مستقل بیشتری گرفته شود، تعداد گونه‌های دیده‌نشده‌ای که توسط نمونه‌های اضافی کشف خواهند شد، برابر است با: 
U \triangleq U(X^n, X_{n+1}^{m+n}) \triangleq \left|\{X_{n+1}^{m+n}\} \setminus \{X^n\}\right|,
 با X_{n+1}^{m+n} \triangleq X_{n+1}, \ldots, X_{n+m} بودن مجموعه دوم از m نمونه‌ها

: وسط|بندانگشتی|500x500پیکسل| تعداد گونه‌های دیده‌نشده به عنوان تابعی از t، نسبت نمونه‌های جدید به نمونه‌های پیشین.

## منابع

رده:آمار زیستی
رده:بوم‌شناسی
دستگیری پرسنل نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا توسط ایران در سال ۲۰۰۴

در ۲۱ ژوئن ۲۰۰۴، در آبراه شط العرب (اروندرود به زبان فارسی)، شش تفنگدار دریایی سلطنتی و دو ملوان نیروی دریایی سلطنتی توسط ایران دستگیر شدند. این نظامیان بریتانیایی هنگام آموزش پرسنل گشت رودخانه‌ای عراق پس از آنکه ایران اعلام کرد آنها به سمت ایرانی آبراه منحرف شده‌اند، دستگیر شدند. آنها در ابتدا تهدید به پیگرد قانونی شدند، اما سه روز بعد در پی مذاکرات دیپلماتیک بین جک استراو، وزیر امور خارجه وقت بریتانیا، و کمال خرازی، وزیر امور خارجه وقت ایران، آزاد شدند. سلاح‌ها و قایق‌های پرسنل بریتانیایی مصادره شده و بازگردانده نشده‌اند.

آنها سه روز بعد، در ۲۴ ژوئن، پس از آنکه دولت‌های بریتانیا و ایران پذیرفتند که سوءتفاهم رخ داده است، بدون هیچ آسیبی آزاد شدند. تجهیزات آنها بازگردانده نشد و یک قایق بادی صلب (RIB) در موزه‌ای در تهران به نمایش گذاشته شد. به گفتهٔ اسکات فالون، تفنگدار دریایی سابق، در طول بازداشتشان، آنها یک اعدام ساختگی را تحمل کردند که در آن آنها را به بیابان بردند و مجبور کردند با چشمان بسته در مقابل یک خندق بایستند، در حالی که اسیرکنندگانشان سلاح‌هایشان را آماده می‌کردند. آنها همچنین با چشم بسته در تلویزیون ایران ظاهر شدند، جایی که مجبور شدند به‌خاطر «اشتباه» خود عذرخواهی کنند. قایق‌های نیروی دریایی سلطنتی در نزدیکی ساحل شمالی خلیج فارس در دهانه آبراه شط العرب که جنوب ایران و عراق را از هم جدا می‌کند، مشغول عملیات بودند. هوا بد بود و باعث کاهش دید شد که ممکن است به عبور احتمالی نیروی دریایی سلطنتی از مرز ایران منجر شده باشد. پس از بازگشت خدمه و تجزیه و تحلیل وقایع، دولت بریتانیا بر این باور خود مبنی بر اینکه پرسنل هنوز در آب‌های عراق هستند، تأکید کرد، با این حال، این حادثه را به یک سوءتفاهم نسبت داد و خواستار بازگرداندن تجهیزات شد. در سال ۲۰۱۵، درخواستی مبنی بر قانون آزادی اطلاعات (FOIA) منتشر شد که در آن گزارشی سانسور شده منتشر شد.

## جستارهای وابسته
* دستگیری سربازان بریتانیایی توسط ایران
* روابط ایران و بریتانیا

## منابع

رده:ایران در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:بریتانیا در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:تاریخ نظامی بریتانیا در سده ۲۱ (میلادی)
رده:تاریخ نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا در سده ۲۱ (میلادی)
رده:تاریخ نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا
رده:حادثه‌های دریایی بین‌المللی
رده:حوادث دیپلماتیک
رده:روابط ایران و بریتانیا
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:روابط نظامی ایران و بریتانیا
رده:ژوئن ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:سوانح دریایی در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:نبردها و درگیری‌های بدون تلفات
تبعیدی‌ها (فیلم ۲۰۲۷)

***تبعیدی‌ها***  یک فیلم جنایی-دلهره‌آور آمریکایی آماده اکران به کارگردانی، تهیه‌کنندگی و نویسندگی مشترک میدی زد (در اولین تجربه انگلیسی‌زبانش) است. سم ورثینگتون، دیوید دوکاونی و کی شی وو در این فیلم ایفای نقش می‌کنند.

## ساخت
فیلمبرداری اصلی در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ در تایپه آغاز شد و ادوارد لاکمن به عنوان فیلمبردار و هانک کوروین به عنوان تدوینگر فعالیت کردند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنایی دلهره‌آور دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنایی-هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های اکران آینده
نیازمحمد

**نیازمحمد**، روستایی در دهستان مارگان بخش مرکزی شهرستان هیرمند در استان سیستان و بلوچستان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۵۶** نفر (**۱۳** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان هیرمند
قتل کیانا کوچولو

**کیانا سادات حسینی** معروف به **کیانا کوچولو** یا **کیانای نیشابوری** همچنین **کیانای هفت ساله** (۲۰۰۹–۲۰۱۶) یک دانش‌آموز پیش‌دبستانی هفت ساله ایرانی اهل نیشابور بود. او در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۶ توسط شوهر عمه‌اش*، مهدی ن،* ربوده، مورد تجاوز قرار گرفته و به قتل رسید. او ۱۵ روز بعد، در تاریخ ۹ مهر ۱۳۹۵، با حکم ویژه دادگاه که توسط صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه، امضا شده بود، در ملاء عام در نیشابور به دار آویخته شد.

## جستارهای وابسته
* قتل ستایش قریشی

## منابع

رده:ایران در ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:تجاوز جنسی در ایران
رده:حوادث خشونت علیه دختران
رده:درگذشتگان ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:سوء استفاده جنسی از کودکان در ایران
رده:قتل در ایران
رده:قربانیان تجاوز
رده:کشته‌شدگان در ایران
رده:کشته‌شدگان کودک
رده:کودک‌آزاری در ایران
رده:گمشده‌ها در ایران
زهر یخ

***زهر یخ***  یک فیلم درام محصول سال ۲۰۱۴ سینمای تایوان به کارگردانی و نویسندگی میدی زد است. این فیلم در بخش پانورامای شصت و چهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین به نمایش درآمد و به عنوان نماینده تایوان برای بهترین فیلم خارجی زبان در هشتاد و هفتمین دوره جوایز اسکار انتخاب شد، اما نامزد نشد.

## خلاصه داستان
در مرز میانمار و چین، یک زن در حال بازگشت به خانه و یک راننده موتورسیکلت برای فرار از فقر و کسالت به مت‌آمفتامین روی می‌آورد و ...

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* Berlinale Annual Archive 2014 Film File

رده:فیلم‌های درام ۲۰۱۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام تایوان
استان آذربایجان (ایران صفوی)

**استان آذربایجان** () استانی در شمال غربی ایران صفوی بود که به‌عنوان یکی از مناطق اصلی اداری آن دوران عمل می‌کرد. شهر تبریز تا سال ۱۵۵۵ میلادی مرکز استان و همچنین پایتخت صفویان بود. امپراتوری عثمانی از سال ۱۵۸۸ تا ۱۶۰۳ تبریز و بخش بزرگی از آذربایجان را اشغال کرد؛ در نتیجه، اختیارات فرماندار کل آذربایجان عمدتاً به اردبیل محدود شد.
## جستارهای وابسته
* چخور سعد
## منابع

رده:استان‌های شاهنشاهی صفویه
رده:تاریخ استان آذربایجان غربی
رده:تاریخ استان آذربایجان شرقی
رده:تاریخ تبریز
حمله شیمیایی به گردان بهبهان

در ۹ ژانویه ۱۹۸۷، در آغاز نبرد شلمچه، در بحبوحه جنگ ایران و عراق، گردان بهبهان ایران مورد حمله هوایی سنگین بمب‌های شیمیایی توسط نیروهای عراقی قرار گرفت. گردان بهبهان در نزدیکی شلمچه، در جنوب ایران، حدود ۱۰ کیلومتری بندر خرمشهر مستقر بود.

گردان منتظر دستور برای اعزام به خط مقدم بود که مورد حمله قرار گرفتند. سربازان گردان فجر، که تعدادشان حدود ۳۰۰ نفر بود، در یک پناهگاه روباز در کنار جاده پناه گرفتند. بمب‌های گاز خردل هم روی جاده و هم در کناره‌های جاده نزدیک به جایی که سربازان پناه گرفته بودند، پرتاب شدند و ترکش‌های ناشی از آن، آنها را به شدت تحت تأثیر قرار داد. خیلی زود، لایه‌ای ضخیم از دود سمی تمام منطقه را پوشاند.

به‌دلیل حجم بالای گاز خردل موجود در بمب‌ها، بسیاری از سربازان مسموم شدند و برخی از آنها در عرض چند ساعت پس از حملات جان خود را از دست دادند. سایر سربازان به بیمارستان‌های صحرایی در اهواز و مراکز درمانی در تهران منتقل شدند.
برخی از کسانی که در ابتدا زخمی نشده بودند، در منطقه آلوده میدان نبرد ماندند تا به بیرون آوردن زخمی‌ها کمک کنند.

از بیش از ۳۰۰ سرباز حاضر در زمان حمله، ۹۰ نفر در عرض چند روز در اثر بمب‌های شیمیایی جان خود را از دست دادند. این یکی از بالاترین میزان مرگ و میر ناشی از بمب‌های گاز خردل است که تا به امروز شناخته شده است.

کهنه سربازان بازمانده به‌دلیل قرار گرفتن در معرض گاز خردل از بیماری‌های مختلفی رنج برده‌اند و برخی از آنها در سال‌های اخیر به‌دلیل عوارض ناشی از آن جان خود را از دست داده‌اند.جدیدترین جانبازی که به دلیل قرار گرفتن در معرض گاز خردل در بهبهان جان خود را از دست داد، عنایت‌الله ناصری بود که در اواخر سال ۲۰۰۹ در بیمارستانی در تهران، در اثر از کار افتادن ریه، درگذشت.علاوه بر سربازان گردان فجر، سربازان گردان‌های مجاور - از جمله لشکر فتح - نیز تحت تأثیر استفاده از بمب‌های شیمیایی قرار گرفتند.

در هر سالگرد این حمله، جانبازان بازمانده، خانواده‌های سربازان کشته شده و دیگر جانبازان جنگ ایران و عراق به مردم بهبهان می‌پیوندند تا یاد قربانیان را گرامی بدارند و جان باختن عزیزانشان را جشن بگیرند. این مراسم سالانه هر سال در ماه ژانویه در محلی که حمله شیمیایی رخ داده است، برگزار می‌شود و هزاران نفر هر ساله در این مراسم شرکت می‌کنند.

در سال ۲۰۰۹، هیئتی از هیروشیما در این مراسم شرکت کرد و به قربانیان حمله شیمیایی ادای احترام نمود.

در ژانویه ۲۰۱۲، بیش از ۴۰۰۰ نفر از جمله کهنه سربازان جنگ و خانواده‌هایشان در مراسم یادبود شرکت کردند.
## جستارهای وابسته
* بمباران شیمیایی سردشت
* حمله شیمیایی به حلبچه
* حملات شیمیایی عراق به ایران
* برنامه سلاح‌های شیمیایی عراق
## منابع

رده:استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی
رده:ایران در ۱۳۶۵
رده:بمباران‌ها
رده:جنایت‌های جنگی عراق
رده:جنگ شهرها
رده:جنگ‌افزارهای شیمیایی
رده:سلاح‌های شیمیایی در جنگ ایران و عراق
رده:عملیات‌های جنگی شامل جنگ‌افزارهای شیمیایی در جریان جنگ ایران و عراق
رده:عملیات‌های هوایی عراق در جنگ ایران و عراق
رده:معلولیت در ایران
رده:ایران در ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:حمله با جنگ‌افزارهای شیمیایی
رده:عملیات‌های نظامی جنگ ایران و عراق در ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:شهرستان بهبهان
توهم لی‌لی‌پوتی

**توهمات لیلیپوتی** به توهم‌هایی گفته می‌شود که فرد طی انسان‌ها، حیوانات یا موجودات خیالی کوچک را ادراک می‌کند. این توهمات غالباً ماهیتی بصری دارند، اما در بسیاری از موارد به‌صورت چندوجهی نیز بروز می‌کنند و تقریباً همواره به‌عنوان پدیده‌هایی مرتبط با محیط بیرونی فرد درک می‌شوند. این نوع توهمات می‌توانند در شرایط و اختلالاتی نظیر سندرم آلیس در سرزمین عجایب، سندرم چارلز بونت، توهمات پدانکولار، اسکیزوفرنی، ترک الکل و همچنین در جریان موارد دیگر مشاهده شوند. افزون بر این، گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد این پدیده‌ها به‌ندرت ممکن است در اثر مصرف داروهایی مانند آمانتادین تری‌کلرواتیلن ایجاد شوند. همچنین مشخص شده است که برخی قارچ‌های توهم‌زا از جمله گونه‌هایی از بولت‌ها مانند *Lanmaoa asiatica* می‌توانند در بروز این توهمات نقش داشته باشند. علاوه بر موارد یادشده، گاهی اوقات روان‌گردان‌های سروتونرژیک کلاسیک نظیر مسکالین و دی‌متیل‌تریپتامین (DMT)، و قارچ مگس نیز می‌توانند موجب القای این نوع توهمات شوند.

## منابع

رده:اثرات داروهای روان‌پزشکی
رده:توهم‌ها
رده:نشانه‌ها و علائم بیماری‌های روانی
رده:نشانه‌های بیماری
دختر کاپشن صورتی

**ریحانه سلطانی‌نژاد** (۱۴۰۱–۱۴۰۲؛ ملقب به دختر کاپشن صورتی)، یا **دختری با کاپشن صورتی و گوشواره‌های قلبی**، دختر یک سال و نیمه‌ای بود که به نمادی از حملات تروریستی ۱۴۰۲ کرمان تبدیل شد. او که با کاپشن صورتی متمایز و گوشواره‌های قلبی شکلش شناخته می‌شد، به‌همراه مادرش، فاطمه سلطانی نژاد، برادرش محمد امین و پنج عضو دیگر خانواده‌اش کشته شد. به گزارش *[[تهران تایمز]]*، پس از این حادثه، تصویری در اینترنت منتشر شد که متن کوتاهی را روی یک کیسه کوچک حاوی جسد نشان می‌داد: «قطعات بدن، *دختری با کاپشن صورتی*، *گوشواره‌های قلبی شکل،* احتمالاً ۲ ساله.» یکی از کارکنان اورژانس با عجله این کلمات را نوشته بود تا به شناسایی قربانی در بحبوحه حادثه کمک کند.
## جستارهای وابسته
* کیان پیرفلک
## منابع

رده:قربانیان تروریسم
رده:کودکان اهل ایران
رده:کشته‌شدگان کودک
رده:کشته‌شدگان به‌دست داعش
ریسک‌طلبی

**ریسک‌طلبی** ()، در اقتصاد، امور مالی و روانشناسی، «ریسک‌طلبی» (که «ریسک‌دوستی» یا «ریسک‌پسندی» نیز نامیده می‌شود) به تمایلی رفتاری اشاره دارد که در آن فرد گزینه‌های نامطمئن با پاداش‌های بالقوه بالاتر را به گزینه‌های امن‌تر با ارزش مورد انتظارِ پایین‌تر، ترجیح می‌دهد. به عبارت دیگر، افراد ریسک‌طلب از خطر کردن لذت یا مطلوبیت ذهنی بیشتری کسب می‌کنند، حتی زمانی که نتیجه‌ی احتمالی ممکن است چندان مطلوب نباشد. این موضوع مسئله‌ی بزرگی در معاملات سهام است؛ برای مثال، جایی که افراد بسته به روندهای گذشته‌ی بازار، ریسکِ نگه داشتن یا فروختن سهام خود را می‌پذیرند. 

در حوزه اقتصاد رفتاری ریسک‌طلبی  اغلب با ریسک‌گریزی مقایسه شده و با استفاده از نظریه مطلوبیت انتظاری و نظریه دورنما تحلیل می‌شود. بر اساس این مدل‌ها، ترجیحات ریسکِ افراد بسته به اینکه نتایج احتمالی چگونه در قالب سود یا زیان قاب‌بندی (اپتیک) شوند و همچنین بر اساس وزن‌دهی روانیِ احتمالات، تغییر می‌کند.

در حوزه روان‌شناسی فرگشتی دین، پژوهشگران به بررسی این مسئله می‌پردازند که آیا دینداری را می‌توان نوعی راهبرد ریسک‌طلبی دانست یا نوعی ریسک‌گریزی. از یک سو، باور به پاداش‌های اخروی در مقابل هزینه‌های ملموس دنیوی (مانند مناسک دشوار یا ایثارگری)، نوعی ریسک‌طلبی بر پایه «شرط‌بندی روی احتمالات با پاداش بی‌نهایت» تلقی می‌شود. از سوی دیگر، پایبندی به باورهای دینی می‌تواند به عنوان یک راهبرد ریسک‌گریزانه برای اجتناب از هزینه‌های اجتماعی (مانند طرد شدن از گروه) یا کاهش اضطراب ناشی از پدیده‌های غیرقابل پیش‌بینی تحلیل شود.

## منابع

رده:اقتصاد مالی
رده:خطرپذیری مالی
رده:شخصیت
رده:مطلوبیت
رده:نظریه دورنما
فرضیه شکار

**فرضیه شکار**  در دیرین‌مردم‌شناسی، فرضیه‌ای است که بیان می‌کند فرگشت انسان اساساً تحت تأثیر فعالیت شکار حیوانات نسبتاً بزرگ و سریع بوده و همین فعالیت شکار، اجداد انسان را از سایر انسان‌تباران متمایز کرده است.

اگرچه در این واقعیت که انسان‌های اولیه شکارچی بوده‌اند تردیدی نیست، اما اهمیت این موضوع در مراحل نهایی ظهور انسان (سرده) از جنوبی‌کپی‌آسا اولیه — با ویژگی دوپایان و تولید ابزار سنگی (از حدود ۲٫۵ میلیون سال پیش) و در نهایت چیرگی انسان نخستین بر آتش (از حدود ۱٫۵ میلیون سال پیش) — در «فرضیه شکار» مورد تأکید قرار می‌گیرد؛ در حالی که در سناریوهایی که بر وضعیت همه‌چیزخوار بودن انسان به عنوان رمز موفقیت و بر رابطه اجتماعی از جمله جفت‌گیری به عنوان عوامل حیاتی در ظهور زبان و فرهنگ تأکید دارند، از اهمیت آن کاسته می‌شود.

مدافعان فرضیه شکار تمایل دارند باور داشته باشند که استفاده از ابزار و ابزارسازی که برای شکار مؤثر ضروری بود، بخش بسیار مهمی از فرگشت انسان بوده است و خاستگاه زبان و دین‌های پیشاتاریخ را در بافتار شکار جستجو می‌کنند.

به عنوان شواهد اجتماعی، دیوید باس خاطرنشان می‌کند که جمعیت‌های قبیله‌ای مدرن از شکار به عنوان روش اصلی تهیه غذا استفاده می‌کنند. پیگمه‌های آکا در جمهوری آفریقای مرکزی ۵۶٪ از زمان تلاش خود برای تغذیه را صرف شکار، ۲۷٪ را صرف گردآوری و ۱۷٪ را صرف فرآوری غذا می‌کنند. علاوه بر این، مردم کونگ در بوتسوانا ۴۰٪ از کالری خود را از شکار به‌دست می‌آورند که این درصد بسته به فصل بین ۲۰٪ تا ۹۰٪ متغیر است. برای شواهد فیزیکی، باس ابتدا به دستگاه گوارش انسان و میمون‌ها نگاه می‌کند. دستگاه گوارش انسان عمدتاً از لوله گوارش کوچک تشکیل شده است که مسئول تجزیه سریع پروتئین‌ها و جذب مواد مغذی است، در حالی که روده میمون‌ها عمدتاً روده بزرگ است که رژیم غذایی گیاهخواری را نشان می‌دهد. این تفاوت ساختاری از فرضیه شکار به عنوان یک نقطه انشعاب فرگشتی بین انسان مدرن و نخستین‌سانان مدرن حمایت می‌کند. باس همچنین به دندان‌های انسان استناد می‌کند و می‌گوید دندان‌های فسیل‌شده انسان دارای پوشش مینای نازکی هستند که فرسایش شدید ناشی از رژیم غذایی گیاهی در آن‌ها بسیار کم است. نبود مینای ضخیم نیز نشان می‌دهد که انسان‌ها در طول تاریخ رژیم غذایی سنگین بر پایه گوشت داشته‌اند. باس خاطرنشان می‌کند که استخوان‌های حیوانات کشته شده توسط اجداد انسان در اولدووای دارای علائم برش در نقاط استراتژیک هستند که نشان‌دهنده استفاده از ابزار و شواهدی از قصابیِ نیاکان ما است.

در پژوهش‌های روان‌شناسی فرگشتی دین، استدلال می‌شود که تفاوت در راهبردهای بقای نیاکان، منجر به شکل‌گیری الگوهای متفاوت دینداری در دو جنس شده است. بر اساس این دیدگاه، مردان (در نقش تاریخی شکار) برای موفقیت در دستیابی به منابع و جلب نظر جفت، به جسارت و ریسک‌طلبی نیاز داشتند؛ این روحیه در بافتار دینی به صورت مشارکت در «مناسک پرهزینه و خطرناک» یا نقش‌های حفاظتی و «دفاع از کیان مذهب» تبلور یافته است. در مقابل، زنان (در نقش تاریخی گردآورنده) به دلیل صیانت از بقای فرزندان، استراتژی‌های محافظه‌کارانه‌تری برگزیده‌اند که منجر به نوعی دینداری ریسک‌گریزتر، با تمرکز بر انسجام اجتماعی و رفتارهای حمایتی شده است.

## منابع

## پیوند بیرونی
* Human Evolution - MSN Encarta  (Archived (Archived 2009-10-31) and http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/faq/Encarta/culture.htm  - Discussion of the hunting hypothesis from Encarta
* http://www.indiana.edu/~origins/teach/P380/P380hominid.html

رده:انسان‌شناسی
رده:تاریخ شکار
رده:فرضیه‌های زیست‌شناختی
رده:فرگشت انسان
تیراندازی ۱۳۸۸ خراسان

**تیراندازی خراسان** در ۱۲ دی ۱۳۸۸ رخ داد، زمانی که پلیس ایران در حال انجام یک یورش مواد مخدر بود و توسط قاچاقچیان مواد مخدر در نزدیکی مرز ایران و افغانستان مورد اصابت گلوله قرار گرفت. حداقل ۱۰ پلیس ایرانی کشته شدند؛ ۷ نفر در محل حادثه جان باختند و سه نفر دیگر بعداً در اثر جراحات وارده در جریان تیراندازی جان باختند.

گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که ۴ پلیس ایرانی دیگر نیز در این تیراندازی به‌شدت زخمی شده‌اند، و دو قاچاقچی مواد مخدر کشته شده‌اند.
## جستارهای وابسته
* تولید مواد مخدر در افغانستان
## منابع

رده:کشتار جمعی در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:مرگ به وسیله اسلحه گرم در ایران
رده:درگیری‌های باندهای تبهکار
ثبت صوتی

**ثبت صوتی** ()، ، محدوده‌ای از تُن‌ها در صدای انسان است که توسط یک الگوی ارتعاشی خاص در تارهای صوتی تولید می‌شود. این ثبت‌ها شامل صدای وجهی (یا صدای عادی)، صوت خش‌دار، فالستو و ثبت سوت هستند.

ثبت‌ها از عملکرد حنجره نشأت می‌گیرند؛ به این دلیل که تارهای صوتی قادر به ایجاد چندین الگوی ارتعاشی متفاوت هستند. هر یک از این الگوهای ارتعاشی در محدوده خاصی از زیروبمی ظاهر شده و صداهای مشخصی تولید می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* صدای انسان
* طنین آوایی

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:خوانندگی
رده:گستره‌های صدا
رده:موسیقی آوازی
رده:واژگان اپرا
اهدای مجدد

**اهدای مجدد** () یا **هدیه دادنِ مجدد**، به عملِ بخشیدنِ یک هدیه دریافت شده به شخصی دیگر گفته می‌شود که گاهی در ظاهرِ یک هدیه نو صورت می‌گیرد.

## مفهوم
هدیه دادن مجدد با بخششِ مستقیم متفاوت است، زیرا در اینجا کالاها لزوماً به قصد اهدا خریداری نشده‌اند. معمولاً کالاهایی که به عنوان هدیه دریافت شده‌اند، به دیگران تقدیم می‌شوند، بدون آنکه گیرنده بداند این کالا در اصل هدیه‌ای به خودِ شخصِ اهداکننده بوده است. اغلب انگیزه‌ها عمدتاً خیرخواهانه هستند، اما شامل بخشیدنِ اقلامی که مازاد بر نیاز فرد هستند نیز می‌شود. با این حال، هدیه دادن مجدد به عملِ بخشیدنِ هدایای ناخواسته به عنوان راهی برای خلاص شدن از آن‌ها نیز اشاره دارد.

اهدای دوباره با بازیافت تفاوت دارد؛ چرا که بازیافت اغلب با تجزیه اجزا و بازسازی آن‌ها به محصولات جدید همراه است.

## جستارهای وابسته
* این به آن در

## منابع

رده:آداب
رده:بخشیدن
رده:ساینفلد
رده:سنت‌های کریسمس
وینیت (روانشناسی)

**وینیت** ()، در آزمایش‌های روان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی، موقعیتی فرضی را ارائه می‌دهد که شرکت‌کنندگان پژوهش به آن پاسخ می‌دهند؛ آن‌ها از این طریق ادراک، ارزش‌ها، هنجارهای اجتماعی یا برداشت‌های خود از رویدادها را آشکار می‌سازند.

پیتر روسی و همکارانش، چارچوبی را برای ایجاد وینیت‌ها از طریق ترکیب سیستماتیک متغیرهای پیش‌بین توسعه دادند تا اثرات این متغیرها را بر متغیرهای وابسته کالبدشکافی کنند. برای مثال، جهت مطالعه قضاوت‌های هنجاری دربارهٔ وضعیت خانوادگی، «ممکن است ۱۰ سطح درآمد، ۵۰ شغل برای سرپرست خانوار و ۵۰ شغل برای همسران، دو نژاد سفید و سیاه، و ۱۰ سطح برای اندازه خانواده وجود داشته باشد». از آنجا که این رویکرد می‌تواند به مجموعه‌های عظیمی از محرک‌ها منجر شود (در این مثال نیم میلیون مورد)، روسی پیشنهاد داد که نمونه‌های تصادفی کوچکی از این مجموعه محرک‌ها برای ارائه به هر پاسخ‌دهنده انتخاب شود و سپس قضاوت‌های چندین پاسخ‌دهنده تجمیع گردد تا کل مجموعه به درستی نمونه‌برداری شود. در این صورت می‌توان اثر اصلی متغیرهای پیش‌بین را ارزیابی کرد، هرچند که سنجش تمامی اثرات متقابل امکان‌پذیر نیست.

هرچه می‌خواهید بپرسید

## منابع

رده:آزمایش‌های روان‌شناسی
رده:اصطلاحات جامعه‌شناسی
رده:روش‌های جامعه‌شناسی
درگیری ۱۳۸۸ ایران و افغانستان

در ۳ اردیبهشت ۱۳۸۸، درگیری بین مرزبانان افغانستان و ایران در استان نیمروز در نزدیکی مرز افغانستان و ایران رخ داد. در این درگیری یک مرزبان ایرانی کشته و یک مرزبان دیگر توسط پلیس مرزی افغانستان دستگیر شد. به گفته ژنرال سیف الله حکیم، رئیس پلیس مرزی افغانستان در نیمروز، این درگیری ناشی از حمله مرزبانان ایرانی به شهرستان تنگ استان نیمروز بوده است.  پرس تی‌وی ایران نیز تأیید کرد که درگیری بین مرزبانان دو کشور رخ داده و یک سرباز ایرانی در این درگیری کشته و یک سرباز دیگر نیز اسیر شده است.

این دو کشور همچنین در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ با یکدیگر درگیر شده بودند و بعداً در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ نیز دوباره با یکدیگر درگیر خواهند شد.

## جستارهای وابسته

* درگیری‌های ۱۴۰۰ افغانستان و ایران

## منابع

رده:مناطق مورد مناقشه ایران
رده:افغانستان در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:ایران در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:درگیری افغانستان
رده:مرز ایران و افغانستان
رده:روابط ایران و افغانستان
راهبرد جفت‌گیری جایگزین

**راهبرد جفت‌گیری جایگزین** ()، راهبردی است که توسط جانوران نر یا ماده، اغلب با فنوتایپ‌های متمایز، به کار گرفته می‌شود و با راهبرد جفت‌گیری غالب در جنس خود تفاوت دارد. چنین راهبردهایی هم در میان گونه‌های مختلف و هم در داخل یک گونه، بسیار متنوع و متغیر هستند. رفتار جنسی جانوران و انتخاب جفت مستقیماً بر ساختار اجتماعی و روابط در سیستم‌های جفت‌گیری مختلف، اعم از تک‌همسری، چندهمسری، چندشوهری یا چندزنی تأثیر می‌گذارند. اگرچه نرها و ماده‌ها در یک جمعیت معین معمولاً از یک راهبرد تولیدمثلی غالب بر اساس سیستم جفت‌گیری کلی استفاده می‌کنند، اما افرادِ هم‌جنس اغلب راهبردهای جفت‌گیری متفاوتی را به کار می‌گیرند. در میان برخی خزندگان، قورباغه‌ها و ماهی‌ها، نرهای بزرگ از ماده‌ها دفاع می‌کنند، در حالی که نرهای کوچک ممکن است از تاکتیک‌های ** «پنهان‌کاری» ** (Sneaking) برای جفت‌گیری بدون دیده شدن استفاده کنند.

برخی پژوهشگران در حوزه روان‌شناسی فرگشتی بر این باورند که دینداری می‌تواند به عنوان یک راهبرد جفت‌گیری جایگزین عمل کند. بر اساس این دیدگاه، افرادی که از راهبردهای جفت‌گیری «دیرگام» (Slow life history) پیروی می‌کنند، از نظام‌های اعتقادی و اخلاقی دین برای نشان دادن پایبندی به تک‌همسری و وفاداری بهره می‌برند. این افراد با نمایش پایبندی به مناسک دینی، به جفت احتمالی این سیگنال را ارسال می‌کنند که شریک زندگی مطمئنی هستند، تمایل کمتری به روابط خارج از ازدواج دارند و در سرمایه‌گذاری والدینی متعهد خواهند بود.

## جستارهای وابسته
* سیستم جفت‌گیری

## منابع

رده:تولیدمثل در جانوران
رده:رفتارشناسی جانوران
رده:گزینش جنسی
جهت‌گیری جنسی-اجتماعی

**جهت‌گیری جنسی-اجتماعی** ()، که گاهی **تمایل جنسی-اجتماعی** نیز نامیده می‌شود، تفاوت فردی در میزان تمایل به مشارکت در فعالیت‌های جنسی خارج از یک رابطه متعهدانه است. افرادی که از نظر جنسی-اجتماعی «محدودتر» (Restricted) هستند، تمایل کمتری به برقراری رابطه جنسی گذرا دارند؛ آن‌ها ترجیح می‌دهند پیش از برقراری رابطه جنسی با شرکای عاطفی خود، عشق، تعهد و نزدیکی عاطفی بیشتری داشته باشند. در مقابل، افرادی که از نظر جنسی-اجتماعی «نامحدود» (Unrestricted) هستند، تمایل بیشتری به روابط جنسی گذرا دارند و در برقراری رابطه جنسی بدون وجود عشق، تعهد یا نزدیکی عاطفی، راحت‌تر عمل می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* رابطه بنفیت
* میل جنسی در انسان
* چندمهری
* بی‌بندوباری جنسی
* برانگیختگی جنسی
* گرایش جنسی
* رفتار جنسی موقعیتی

## منابع

رده:اصطلاحات جامعه‌شناسی
رده:سکس‌شناسی
رابطه متعهدانه

**رابطه متعهدانه** ()، نوعی رابطه بین‌فردی مبتنی بر تعهد متقابل است که مواردی نظیر عشق، اعتماد، صداقت، صراحت یا رفتارهای دیگر را در بر می‌گیرد. اشکال روابط متعهدانه شامل دوستی‌های نزدیک، رابطه صمیمانه، نامزدی، ازدواج و پیوند مدنی است.

## روابط متعهدانه غیرعاطفی و غیرجنسی
* خانواده: گروهی از افراد که از طریق هم‌خونی یا خویشاوندی سببی با یکدیگر مرتبط هستند.
* دوستی: انواع خاصی از دوستی‌ها متعهدانه تلقی می‌شوند، مانند بهترین دوستان برای همیشه، برومنس، برادرخواندگی و وومنس.
* رابطه کوئیرپلاتونیک: رابطه‌ای که به اندازه یک رابطه عاطفی متعهدانه در نظر گرفته می‌شود، اما احساسات متفاوتی در پس آن نهفته است.

## ویژگی‌های اصلی این رابطه
# انحصار (Exclusivity): معمولاً (اما نه همیشه) به معنای تک‌همسری و نداشتن شریک جنسی دیگر است.
# سرمایه‌گذاری (Investment): طرفین وقت، احساس و منابع مالی خود را برای آینده‌ای مشترک هزینه می‌کنند.
# پایداری: هدف این رابطه گذرا نیست و برای چالش‌های طولانی‌مدت (مثل بزرگ کردن فرزندان) طراحی شده است.

## دین
دین به عنوان یک «چسب اجتماعی» دیده می‌شود که پایداری این روابط را تضمین می‌کند. ادیان با ایجاد هزینه‌های اجتماعی برای خیانت یا جدایی، باعث می‌شوند که رابطه متعهدانه برای افراد (به‌ویژه برای محافظت از فرزندان) امنیت بیشتری داشته باشد.
# دین از روابط متعهدانه (به‌ویژه ازدواج) حمایت می‌کند.
# این حمایت به نفع افرادی است که جهت‌گیری جنسی-اجتماعی محدود) دارند.
# این افراد با استفاده از دین، پایداریِ خانواده را تضمین می‌کنند تا ریسک‌های ناشی از «خیانت» یا «ترک شریک زندگی» کاهش یابد.

## جستارهای وابسته
* ترس از تعهد
* رابطه جنسی بی‌تعهد
* رابطه باز
* ازدواج باز
* چندهمسری
* چندشوهری
* چندزنی
* تک‌همسری
* بی‌وفایی
* شیپ کردن

## منابع

رده:تک‌همسری
رده:روابط میان‌فردی
ریما حسن

**ریما حسن مبارک** (؛ متولد ۲۸ آوریل ۱۹۹۲) حقوقدان و سیاستمدار فرانسوی با اصالت فلسطینی است که در اردوگاه پناهندگان نیرب، نزدیک حلب، سوریه متولد شد.

او که بدون تابعیت بود، در حدود نه سالگی به فرانسه رسید و به همراه خانواده‌اش در نیورت ساکن شد. پس از رسیدن به سن قانونی، تابعیت فرانسوی را دریافت کرد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته حقوق بین‌الملل از دانشگاه پانتیون-سوربن دریافت کرد.

حسن سپس در سال ۲۰۱۹، «رصدخانه اردوگاه‌های پناهندگان»، یک سازمان مردم‌نهاد اختصاص داده شده به مطالعه و حفاظت از اردوگاه‌های پناهندگان در سراسر جهان را تأسیس کرد. در سال ۲۰۲۳، او گروه «اقدام فلسطین فرانسه» را تأسیس کرد. در همان سال، او به حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» پیوست تا در فهرست مانون اوبری برای انتخابات پارلمان اروپا در سال ۲۰۲۴ رقابت کند. او در ۹ ژوئن ۲۰۲۴ به عضویت پارلمان اروپا انتخاب شد.
## جستارهای وابسته
* جنایات جنگی اسرائیل در جنگ غزه
## منابع

رده:نمایندگان زن فرانسه در پارلمان اروپا
رده:نمایندگان فرانسه در پارلمان اروپا
رده:زادگان ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:وکیلان سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فعالان حقوق بشر اهل فرانسه
رده:افراد فرانسوی کردتبار
رده:افراد فرانسوی فلسطینی‌تبار
رده:افراد فرانسوی سوری‌تبار
رده:فعالان زن اهل فرانسه
رده:افراد زنده
رده:شهروندان فرانسه از طریق تغییر تابعیت
رده:فعالان حقوق بشر اهل فلسطین
رده:افراد فلسطینی کردتبار
رده:فعالان زن اهل فلسطین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سوربن
رده:اهالی نیور
رده:افراد سلب تابعیت‌شده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه مونپلیه
رده:قربانیان قلدری مجازی
نظریه دلبستگی و روان‌شناسی دین

**نظریه دلبستگی و روان‌شناسی دین** ()، به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه نظامِ عاطفیِ میان کودک و مراقب، زیربنای رابطه فرد با خدا یا موجودات ماوراءالطبیعه را در بزرگسالی شکل می‌دهد. بر اساس این رویکرد، مفهوم خدا به عنوان یک «چهره دلبستگی» (Attachment figure) عمل می‌کند که برای مؤمنان دو کارکرد حیاتی دارد: فراهم کردن پناهگاهی امن (Safe Haven) در لحظات بحرانی و ایجاد یک پایگاه مطمئن (Secure Base) برای مواجهه با چالش‌های زندگی. پژوهش‌ها در این حوزه نشان می‌دهند که افراد بسته به تجربه‌های دوران کودکی، دو مسیر اصلی را در دینداری طی می‌کنند؛ یا دینداری آن‌ها همسو با پیوند ایمن با والدین است، یا از دین به عنوان راهکاری برای جبران ناامنی‌های عاطفی و یافتن امنیتِ مفقوده استفاده می‌کنند.

پژوهش‌ها در این حوزه به بررسی روش‌هایی می‌پردازند که از طریق آن‌ها باور به خدا می‌تواند معیارهای یک «چهره دلبستگی» را برآورده سازد؛ همچنین این تحقیقات بررسی می‌کنند که چگونه تفاوت‌های فردی در دلبستگی منجر به شکل‌گیری مسیرهای «همخوانی» یا «جبران» می‌شود.

## مقدمه‌ای بر نظریه دلبستگی
نظریه دلبستگی با جان بالبی، روان‌شناس فرگشتی، در سال ۱۹۶۹ آغاز شد. این نظریه در ابتدا بر پایه این مشاهده بنا شد که به نظر می‌رسد انسان‌ها با یک سیستم روان‌زیستیِ فطری (سیستم رفتاری دلبستگی) متولد می‌شوند که آن‌ها را به جستجوی نزدیکی با افراد مهم زندگی («چهره‌های دلبستگی») ترغیب می‌کند. این نظریه انقلابی در موضوعاتی نظیر دوستی، روابط عاطفی، مقابله با استرس، تنهایی و سوگ کاربرد یافته است.

نظریه بالبی پیشنهاد می‌کند که انسان‌ها و سایر نخستین‌سانان، از طریق فرآیندهای فرگشتیِ انتخاب طبیعی و سایبرنتیک، نزدیکی میان خود و چهره‌های دلبستگی‌شان را حفظ می‌کنند. در سایبرنتیک، سیستم میزان نزدیکی به مراقب اصلی، دوستان، حیوانات خانگی و شرکای عاطفی را پایش کرده و آن را با سطح مطلوب نزدیکی مقایسه می‌کند. اگر چهره دلبستگی غیرقابل دسترس تلقی شود یا به اندازه کافی نزدیک نباشد، رفتارهای دلبستگی فعال می‌شوند و زمانی که حضور چهره دلبستگی به حد کافی رسید، این رفتارها غیرفعال می‌گردند.

در «روی دیگرِ» دلبستگی، سیستم کاوش (Exploration system) قرار دارد. هنگامی که سیستم کاوش فعال است، سیستم دلبستگی غیرفعال می‌شود. در حالی که سیستم دلبستگی باعث حفظ نزدیکی با مراقب اصلی، شریک عاطفی، حیوانات خانگی یا دوستان می‌شود، سیستم کاوش اجازه می‌دهد تا فرد در حین کاوش در محیط، مهارت‌های جدیدی را کسب کرده و تمرین کند. این دو عملکرد در تعریف و تمایز روابط دلبستگی از سایر انواع رابطه میان‌فردی حیاتی هستند. افراد با دلبستگی ناایمن، یا به‌طور دفاعی رفتارهای نزدیکی‌جویانه را به حداقل می‌رسانند یا برای نزدیک‌تر شدن به چهره دلبستگی، این رفتارها را به حداکثر می‌رسانند. این دو رفتار را می‌توان در قالب «دلبستگی اجتنابی» (میزانی که فرد به چهره دلبستگی بی‌اعتماد است و برای حفظ استقلال رفتاری و فاصله عاطفی تلاش می‌کند) و «دلبستگی اضطرابی» (میزانی که فرد نگران است چهره دلبستگی در دسترس نباشد، که بخشی از آن به دلیل تردید فرد در مورد دوست‌داشتنی بودن و ارزش خود است) مفهوم‌سازی کرد.

## جستارهای وابسته
* نظریه دلبستگی
* روان‌شناسی دین

## منابع

رده:روان‌شناسی دین
رده:نظریه دلبستگی
تصرف تبریز (۱۶۳۵)

**تصرف تبریز** یک اقدام نظامی در جنگ عثمانی–صفوی (۱۶۲۳–۱۶۳۹) بود. در طول این اقدام، امپراتوری عثمانی شهر صفوی تبریز را اشغال و غارت کرد. این شهر در شمال غربی ایران امروزی واقع شده است.

## پیشینه
پس از مرگ شاه عباس اول در ژانویه ۱۶۲۹، ایران صفوی موفق به احیای مرزهای خود شد و سرزمین‌هایی مانند آذربایجان، عراق عربی، اهلسخ در جنوب گرجستان و بخش‌هایی از شرق گرجستان را پس گرفت. جانشین و نوه او، شاه صفی اول (۱۶۲۹–۱۶۴۲)، اقامتگاه سلطنتی را به قزوین بازگرداند.

## مقدمه
در بهار ۱۶۳۴، اخباری در مورد نیت سلطان مراد چهارم عثمانی برای بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست رفته در آذربایجان به دربار شاه رسید. در پاسخ، صفویان تصمیم گرفتند نیروهای خود را در تبریز متمرکز کنند. حمله عثمانی به رهبری مراد چهارم، در ۸ اوت از ارزروم آغاز شد. آنها به سرعت شهر ایروان را محاصره کردند، اما این محاصره کوتاه مدت بود. طهماسب قلی خان، فرمانده پادگان قلعه، به کاخ اصفهان خیانت کرد و فرار کرد و این امر منجر به تغییر مسیر ارتش عثمانی به سمت جنوب شرقی و به سمت تبریز شد.

## اشغال و غارت شهر
رستم خان، فرمانده نظامی ایران، پس از دریافت دستور از شاه صفی اول، جمعیت تبریز را تخلیه کرد و دستور ویرانی شهر را داد. به دنبال این دستور، ارتش صفوی عقب‌نشینی کرد. عثمانی‌ها بدون مواجهه با مقاومت، تبریز را اشغال کردند و مراد چهارم دستور تخریب شهر را داد. مورخان ترک شرح داده‌اند که چگونه سربازان عثمانی ساختمان‌های بلند و کاخ‌های باشکوه را ویران می‌کردند و قاب‌های پنجره‌ای را که توسط صنعتگران ماهر ساخته شده بودند، از هم جدا کرده و با خود می‌بردند، بسیاری از این قاب‌ها با رنگ‌های آبی آسمانی یا لاجوردی مزین شده بودند.

## جستارهای وابسته
* نبرد ارومیه

## منابع

رده:آسیا در ۱۶۳۵ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۶۳۰ (میلادی)
رده:ایران در دهه ۱۶۳۰ (میلادی)
رده:ایران در سده ۱۷ (میلادی)
رده:تاریخ تبریز
رده:جنگ‌های ایران و عثمانی
رده:جنگ‌های دوره صفویان
رده:خشونت فرقه‌ای شیعه و سنی
رده:محاصره‌های مربوط به ایران صفوی
رده:نبردهای امپراتوری عثمانی
پرنده بهشتی اشترزمن

**پرنده بهشتی اشترزمن** پرنده‌ای در تیرهٔ مرغان بهشتی است که ترکیبی بین ژنری بین پاروتیای ملکه کارولا و لوفورنیای بزرگ‌تر است.

تنها یک نمونهٔ ماده از این پرنده دورگه شناخته شده است که در موزهٔ تاریخ طبیعی برلین نگهداری می‌شود و از کوه هانشتاین در منطقه سپیک در شمال شرقی گینه نو آمده است. این پرنده ابتدا در سال ۱۹۲۳ به عنوان یک پرندهٔ ماده از گونهٔ پاروتیای کارولا شناسایی شد و سپس، در سال ۱۹۳۴، به عنوان زیرگونه‌ای از پرندهٔ بهشتی والا توصیف شد. این پرنده به نام شناسایی‌کننده اصلی و توصیف‌کنندهٔ بعدی آن، اروین اشترزمان، پرنده‌شناس آلمانی، نام‌گذاری شده است.

## منابع

* 

رده:پرندگان بوم‌زاد پاپوآ گینه نو
رده:دورگه در پرندگان بهشتی
رده:دورگه‌های میان‌سرده‌ای
جسد ناشناس

**جسد ناشناس** (به انگلیسی: Unidentified decedent)،  به جسدی گفته می‌شود که هویت آن توسط پلیس و پزشکی قانونی قابل شناسایی نیست. در بسیاری از موارد، چندین سال طول می‌کشد تا هویت برخی از اجساد مشخص شود، در حالی که در برخی موارد، آنها هرگز شناسایی نمی‌شوند. یک جسد ممکن است به‌دلیل کمبود شواهد و همچنین عدم وجود مدارک شناسایی شخصی مانند گواهینامه رانندگی، ناشناس باقی بماند. در مواردی که بقایای جسد رو به زوال رفته یا مثله شده باشد، به‌طوری که جسد به راحتی قابل تشخیص نباشد، می‌توان چهره فرد متوفی را بازسازی کرد تا نشان دهد که او قبل از مرگ چه شکلی بوده است. اجساد ناشناس اغلب با نام‌های جایگزین «جان دو» یا «جین دو» شناخته می‌شوند.
## جستارهای وابسته
* شناسایی جسد
* مقبره سرباز گمنام
## منابع

رده:رشته‌های قانونی و جنایی
لباس فضانوردی فی‌تیان

بندانگشتی|۱۸۰پیکسل|نسل دوم لباس فضانوردی فِی‌تیان

**لباس فضانوردی فِی‌تیان** (به چینی: 飞天航天服؛ به پین‌یین: Fēitiān Hángtiān Fù) یک مدل لباس فضانوردی برای فعالیت‌های خارج از سفینه است که توسط برنامه فضایی شنژو توسعه یافته و استفاده می‌شود. این لباس وظیفه پشتیبانی از حیات، حفاظت محیطی و برقراری ارتباطات را برای فضانورد در طول راهپیمایی فضایی (EVA) بر عهده دارد.

اولین نسخه از لباس فضانوردی فِی‌تیان در مأموریت شنژو ۷ مورد استفاده قرار گرفت که توسط ژای ژیگانگ در جریان اولین راهپیمایی فضایی تاریخ چین در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸ پوشیده شد. نسخه بهبودیافته این لباس در ایستگاه فضایی تیانگونگ استفاده می‌شود؛ اولین راهپیمایی فضایی با استفاده از نسخه به‌روزرسانی شده در مأموریت شنژو ۱۲ در ۴ ژوئیه ۲۰۲۱ انجام شد.

تا دسامبر ۲۰۲۵، حداقل ۲۱ فضانورد چینی بیش از ۲۰ راهپیمایی فضایی را با پوشیدن لباس‌های فضانوردی فِی‌تیان به پایان رسانده‌اند.

## نام
بندانگشتی|متن «فِی‌تیان» و تصویر الهه بر روی نشان بازوی لباس فضانوردی.
واژه «فِی‌تیان» (fēi tiān) در زبان ماندارین به معنای «پرواز در آسمان» است. این نام به الهه‌های پرنده «فِی‌تیان» اشاره دارد که گاهی به آپسرا ترجمه می‌شوند و در هنر چینی، به‌ویژه در نقاشی‌های غار موگای، بسیار مشهور هستند. تصاویر این الهه‌ها از دیوارنگاره‌های دون‌هوانگ بر روی نشان بازوی این لباس فضانوردی نقش بسته است.

## تاریخچه
هنگامی که برنامه فضایی سرنشین‌دار چین در سال ۱۹۹۲ تصویب شد، یکی از اهداف «فاز دوم» آن، توسعه توانایی فعالیت خارج از سفینه بود. برای دستیابی به این هدف، در اوایل دهه ۲۰۰۰، چین قراردادی با روسیه امضا کرد تا اجازه واردات لباس فضانوردی اورلان-ام را به چین دریافت کند.

در همان دوران، برنامه فضایی چین توسعه لباس فعالیت خارج از سفینه بومی خود را نیز آغاز کرد. اولین نمونه از این لباس در ژوئن ۲۰۰۶ مونتاژ شد و دو سال بعد در ژوئن ۲۰۰۸ تأییدیه رسمی دریافت کرد. در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸، فرمانده مأموریت شنژو ۷، ژای ژیگانگ، اولین راهپیمایی فضایی چین را با پوشیدن نسل اول لباس فِی‌تیان انجام داد. در جریان این عملیات که حدود ۲۰ دقیقه به طول انجامید، فضانورد لیو بومینگ با پوشیدن لباس روسی اورلان-ام در داخل ماژول مداری باقی ماند.

تقریباً سیزده سال بعد، در ۴ ژوئیه ۲۰۲۱، فضانوردان مأموریت شنژو ۱۲ با استفاده از نسخه به‌روزرسانی شده نسل دوم فِی‌تیان، دومین راهپیمایی فضایی چین را از ماژول تیانه در ایستگاه فضایی تیانگونگ انجام دادند. طراحی جدید این لباس دارای دو نسخه با خطوط قرمز و آبی است تا فضانوردان در طول عملیات از یکدیگر متمایز شوند.

یک لباس فضانوردی جدید برای فعالیت در محیط ماه در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ توسط چین رونمایی شد که «وانگ‌یو» (Wangyu) نامگذاری شده است.

## مشخصات فنی
بندانگشتی|دستکش‌های فضایی فِی‌تیان

### نسل اول
* **جرم:** ۱۲۰ کیلوگرم
* **حداکثر زمان حضور در فضا:** ۴ ساعت
* **حداقل دفعات استفاده:** ۵ بار
* **هزینه:** ۴٫۴ میلیون دلار

### نسل دوم
* **جرم:** ۱۲۰ کیلوگرم
* **حداکثر زمان حضور در فضا:** ۸ ساعت
* **حداقل دفعات استفاده:** ۱۵ بار

## نگارخانه
### نسل اول

پرونده:Chinese EVA spacesuit (2).JPG|
پرونده:Chinese EVA spacesuit (3).JPG|
پرونده:Shenzhou 7 extravehicular spacesuit left.JPG|
پرونده:Shenzhou 7 extravehicular spacesuit right.JPG|
پرونده:Shenzhou 7 extravehicular spacesuit.JPG|


### نسل دوم

پرونده:Feitian space suit at NMC 03.jpg|
پرونده:Feitian space suit at NMC 04.jpg|
پرونده:Feitian space suit at NMC 05.jpg|


## جستارهای وابسته
* ایستگاه فضایی تیانگونگ

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:راهپیمایی فضایی