گذار منهتن (رمان)

**گذار منهتن** رمانی آمریکایی اثر جان دوس پاسوس است که در ۱۹۲۵ منتشر شد. این رمان بر تحول زندگی شهری در نیویورک از عصر طلایی تا عصر جاز تمرکز دارد و روایت آن از طریق مجموعه‌ای از داستان‌های فردیِ درهم‌تنیده بیان می‌شود.

این کتاب یکی از مهم‌ترین آثار دوس پاسوس به‌شمار می‌رود. رمان به مصرف‌گرایی و بی‌تفاوتی اجتماعی در زندگی شهری معاصر حمله می‌کند و منهتن را بی‌رحم، اما سرشار از انرژی و بی‌قراری به تصویر می‌کشد. این اثر نمونه‌ای از تکنیک‌های نوآورانهٔ نویسنده و کلاژهای روایی اوست که بعدها در سه‌گانهٔ *ایالات متحده آمریکا* و دیگر آثارش به‌طور برجسته‌تری دیده شد. تکنیک‌های روایی در *گذار منهتن* تا حدی از *[[اولیس (رمان)|اولیس]]* (۱۹۲۲) اثر جیمز جویس و *[[سرزمین هرز]]* (۱۹۲۲) اثر تی. اس. الیوت الهام گرفته‌اند و اغلب با تجربه‌های کلاژ فیلمی کارگردان شوروی، سرگئی آیزنشتاین مقایسه می‌شوند.

سینکلر لوئیس دربارهٔ این رمان نوشت: «اثری در بالاترین حد اهمیت. آغازگر مکتبی تازه در نویسندگی است.»

دی. اچ. لارنس آن را «بهترین کتاب مدرن دربارهٔ نیویورک» خواند و توصیفش کرد به‌عنوان «فیلمی بسیار کامل. از جماعت شلخته‌ای از جاه‌طلبان، برندگان و بازندگان که به نظر می‌رسند عصارهٔ واقعی نیویورک باشند.»

در معرفی یک نسخهٔ اروپایی، ارنست همینگوی نوشت که، در میان نویسندگان آمریکایی، تنها *دوس پاسوس* توانسته است «آمریکایی را نشان دهد که اروپایی‌ها وقتی به اینجا می‌آیند، واقعاً با آن روبه‌رو می‌شوند.»

## طرح داستان
رمان عمدتاً داستان چهار شخصیت را روایت می‌کند که از دههٔ ۱۸۹۰ تا اواخر دههٔ ۱۹۲۰ در منهتن زندگی می‌کنند. روایت‌ها به‌صورت تکه‌تکه و متضاد ارائه می‌شوند و اغلب در کنار هم قرار می‌گیرند تا معنایی تازه بسازند. عنوان کتاب به ایستگاه قطار اشاره دارد و همچنین به تغییر و تحولی که خودِ منهتن در آن دوره تجربه می‌کرد.

##### شخصیت‌های اصلی شامل این افرادند
* **الن تاچر** — پدر الن حسابدار است و زندگی اولیه‌اش در فقر آبرومندانه می‌گذرد. او آرزو دارد بازیگر شود؛ آرزویی که برای والدینش و هم‌طبقه‌ای‌هایشان پذیرفتنی نیست. در آغاز داستانش، الن موفق می‌شود، اما موفقیتش سیلِ خواستگاران ثروتمند و مشهور را به همراه می‌آورد و او برای تشخیص صداقت آن‌ها به زحمت می‌افتد. در نهایت، با *جان «جوجو» اوگلثورپ*، بازیگری دیگر، ازدواج می‌کند. الن وارد روابط عاشقانهٔ متعددی می‌شود که *اوگلثورپ* آن‌ها را تحمل می‌کند. رکود اقتصادی ۱۸۹۶ اقتصاد محلی را ویران می‌سازد. الن با *اِستَن امری*، دانشجوی ثروتمند دانشگاه هاروارد که به دلیل اعتیاد به الکل ترک تحصیل کرده، آشنا می‌شود و با او رابطه‌ای آغاز می‌کند. سرانجام اوگلثورپ در شبی خشمگین و مست، جلوی آپارتمان استن داد و فریاد می‌کند. استن رابطه‌اش را با الن قطع می‌کند و با دختری دیگر ازدواج می‌کند. اندکی بعد، او با خودسوزی دست به خودکشی می‌زند. الن می‌فهمد که از استن باردار است. با اینکه استن تنها کسی بود که او واقعاً دوست داشت، در خشم خود سقط جنین می‌کند. از این‌جا داستانش با *جیمی هرف* تلاقی پیدا می‌کند.
* **باد کورپنینگ** — در خانواده‌ای کشاورز در شمال ایالت نیویورک به دنیا آمده و پدر بدرفتارش را می‌کُشد. سپس با قایق در رود هادسون به سمت نیویورک می‌رود تا با گم شدن در میان میلیون‌ها نفرِ شهر، از عدالت بگریزد. اما انزوا، بیکاری، فقر و گرسنگی او را از پا درمی‌آورد. به‌تدریج دچار پارانویا می‌شود و باور دارد که پلیس به دنبالش است. در نهایت با پرت کردن خود از روی پل بروکلین دست به خودکشی می‌زند.
* **جورج بالدوین** — وکیل جوانِ جاه‌طلب و متأهل که در آغاز برای رونق بخشیدن به دفترش تقلا می‌کند. او باخبر می‌شود که کامیون *گاس مک‌نیل*، شیرفروشِ تازه‌داماد، با قطار تصادف کرده است. جورج می‌داند این پرونده توجه عمومی بسیاری را جلب خواهد کرد و تصمیم می‌گیرد وکالت گاس را برعهده بگیرد. در همین حین، با *نلی*، همسر گاس، رابطه‌ای عاشقانه آغاز می‌کند. گاس در دادگاه پیروز می‌شود و ثروتمند می‌گردد، اما جورج از این پرونده بهره‌ای نمی‌برد و دفترش همچنان در رکود است. او از نلی دل‌زده می‌شود و شیفتهٔ بازیگر زن، *الن تاچر*، می‌گردد. الن در یک بار با او معاشقه می‌کند. وقتی اعتراف می‌کند که تنها برای سرگرمی‌اش با او لاس زده، جورج با سلاح تهدیدش می‌کند. همسرش، *سسیلی*، که از خیانت‌های بی‌پایان او خسته است، از او طلاق می‌گیرد. پس از پایان جنگ جهانی اول، گاس که حالا سیاستمداری قدرتمند است، جورج را تشویق می‌کند تا وارد سیاست شود. جورج بارها امتناع می‌کند و سپس تصمیم می‌گیرد به‌عنوان اصلاح‌طلب نامزد شود. این تصمیم گاسِ رادیکال را خشمگین می‌کند. پس از طلاق *الن* از *جیمی هرف*، الن تاچر با جورج ازدواج می‌کند.
* **جیمی هرف** — جیمی نوجوان همراه با مادر ثروتمندش وارد نیویورک می‌شود. پس از آن‌که مادرش بر اثر سکته می‌میرد، او نزد خانوادهٔ مریویل (خواهر مادرش) زندگی می‌کند. جیمی دانش‌آموزی خوب است و مریویل‌ها می‌خواهند او به مدرسهٔ بازرگانی برود، اما جیمی دغدغهٔ عدالت اجتماعی دارد و می‌خواهد روزنامه‌نگار شود. با آغاز جنگ جهانی اول، او به ارتش می‌پیوندد. در طول جنگ، جیمی در اروپا با الن تاچر آشنا می‌شود و با او ازدواج می‌کند؛ ثمرهٔ ازدواجشان پسری به نام *مارتین* است. پس از جنگ، جیمی و الن به نیویورک بازمی‌گردند. الن صحنهٔ تئاتر را رها می‌کند و آن‌ها در فقر شدید زندگی می‌کنند. ازدواجشان از هم می‌پاشد و طلاق می‌گیرند. جیمی از شغل روزنامه‌نگاری دست می‌کشد و تصمیم می‌گیرد نیویورک را ترک کند. ترک او، پایان رمان است.

##### برخی از شخصیت‌های فرعی رمان عبارتند از
* **آنا کوهن** — خیاطی جوان که عاشق *اِلمر* است؛ یک کمونیست، فعال سیاسی و سازمان‌دهندهٔ اتحادیه. مادرش به خاطر امتناع او از انکار عشقش به المر، او را از خانه بیرون می‌کند. وقتی المر در جریان «یورش‌های پالمر» در پایان جنگ جهانی اول تبعید می‌شود، آنا دل‌شکسته می‌گردد. در حالی که الن تاچر برای خرید به خیاطی‌ای که آنا در آن کار می‌کند رفته، چراغ گازی شعله‌ور شده و پارچه‌ها را آتش می‌زند؛ آنا به‌شدت دچار سوختگی و بدشکلی می‌شود.
* **هری گُلدوایزر** — یکی از دوستان الن که توصیه‌هایش نقش مهمی در پیشرفت حرفه‌ای او دارد. حرفهٔ دقیقش مشخص نیست، اما به‌نظر می‌رسد نمایندهٔ تئاتر باشد (هرچند الن را نمایندگی نمی‌کند). بعدها قصد دارد تهیه‌کننده شود. الن بی‌رحمانه از او سوءاستفاده می‌کند، هرچند او باور دارد الن دوست خوبی برایش است.
* **جو هارلند** — مشهور به «جادوگر وال استریت». او بارها ثروت‌های کلان به دست آورده و از دست داده است. از بستگان جیمی است، اما زمانی که در رمان ظاهر می‌شود، الکلیِ بی‌پولی است که از خانواده و دوستانش پول گدایی می‌کند. جیمی از او بیزار است و همین یکی از دلایلی است که تصمیم می‌گیرد وارد تجارت نشود.
* **خانواده مریویل** — این خانواده شامل پدر (جف)، مادر (امیلی)، دختر (مِیزی) و پسر (جیمز) است. جف بر اثر آنفلوانزا می‌میرد. مِیزی با *جک کانینگهام*، مسئول روابط عمومی شرکت فیلم «فیمس پلِیرز»، ازدواج می‌کند. جیمز در یک بانک مشغول به کار می‌شود و خیلی سریع ارتقا می‌گیرد.
* **نوادا جونز** — بازیگر جوانی در حال رشد و دوست الن است. او یکی از زنان متعددی است که با جورج بالدوین رابطه دارد. سپس با بازیگر همجنس‌گرایی به نام *تونی هانتر* وارد رابطه می‌شود؛ مردی که از گرایش جنسی خود دچار عذاب وجدان است. وقتی تونی دچار فروپاشی عصبی می‌شود، او را ترک می‌کند.
* **مادام ریگو** — زنی فرانسوی که پس از جنگ جهانی اول به ایالات متحده مهاجرت می‌کند و یک فروشگاه خوراکی دارد. معشوقش *امیل*، ملوان جوان فرانسوی است که او نیز بعد از جنگ به آمریکا مهاجرت کرده است. وقتی مادام ریگو آتش‌سوزی مهیبی را آن‌سوی خیابان می‌بیند، به وحشت می‌افتد و تصمیم می‌گیرد با امیل ازدواج کند.
* **فیل سَندبورن** — معمار جوان آرمان‌گرایی که قصد دارد با طرحی برای تولید کاشی‌های رنگی ارزان، انقلابی در معماری ایجاد کند. اما هنگامی که نگاهش به دختری زیبا می‌افتد، حواسش پرت شده و با ماشین تصادف می‌کند و به‌شدت آسیب می‌بیند.

## تحلیل
ویلیام برِودا به بررسی مضمون و نمادپردازی نشانه‌ها (مانند تبلیغات) در رمان پرداخته است. ویلیام داو تأثیر آثار بلِز سِندرار را بر این رمان تحلیل کرده است. جین روف مضمون تحرک اجتماعی را در ارتباط با هنرمندانِ حاضر در رمان بررسی کرده است. فیلیپ اَرینگتون به نقد ابهام در پایان‌بندی رمان پرداخته است.

جوزف گرمِلا به شباهت‌های هنری میان *گذار منهتن* و سه‌گانهٔ *ایالات متحده آمریکا* اشاره کرده است. دیوید ویرا شباهت‌هایی میان *گذار منهتن* و رمان *اضطراب* نوشتهٔ گراسیلیانو راموس را یادآور شده است. گرچن فاستر تأثیر تکنیک‌های سینمایی بر ساختار رمان را بررسی کرده است. مایکل اسپِیندلر تأثیر هنرهای تجسمی بر رمان را تحلیل کرده است.

## در فرهنگ عامه
یک نسخه از این کتاب روی جلد آلبوم *Have You Considered Punk Music?* اثر گروه پانک *Self Defense Family* دیده می‌شود.

این کتاب الهام‌بخش نام گروه آوازی «منهتن ترنسفر» در سال ۱۹۶۹ بود.

## جستارهای وابسته
* صد کتاب برتر  به انتخاب ''لوموند''

## یادکردها
رده:رمان‌ها درباره شهرها
رده:رمان‌های آمریکایی ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:رمان‌های نوگرا
رده:رمان‌های واقع‌شده در دهه پرشور بیست
رده:رمان‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی
رده:مقاله‌های با پیوند پروژه گوتنبرگ
رده:کتاب‌های هارپر اند برادرز