تخم مرغ ایمونوگلوبولین Y

ایمونوگلوبولین Y

ایمونوگلوبولین Y (به اختصار IgY) نوعی آنتی‌بادی است که در پرندگان، خزندگان و ماهی‌های شش‌دار یافت می‌شود. ایمونوگلوبولین Y  معادل عملکردی ایمونوگلوبولین G در پستانداران است. در پرندگان، ایمونوگلوبولین Y آنتی‌بادی اصلی موجود در سرم و زردهٔ تخم‌مرغ است. ایمونوگلوبولین Y از مرغ مادر از طریق زردهٔ تخم‌مرغ به جنین منتقل می‌شود تا ایمنی غیرفعال (passive immunity) را در جوجه فراهم کند. 

ساختار

ساختار ایمونوگلوبولین Y مشابه ایمونوگلوبولین G پستانداران است، اما تفاوت‌هایی نیز دارد. وزن مولکولی ایمونوگلوبولین Y بیشتر است (~۱۸۰ کیلو دالتون در مقایسه با ~۱۵۰ کیلو دالتون برای IgG) و دارای چهار دومین ثابت زنجیرهٔ سنگین (در مقایسه با سه دومین در IgG) و یک دومین متغیر است و فاقد ناحیهٔ لولا (hinge) می‌باشد. ایمونوگلوبولین Y به جای یک لولای انعطاف‌پذیر، دارای ساختاری طولانی‌تر و سخت‌تر بین بخش‌های Fab و Fc است. همچنین محتوای کربوهیدرات ایمونوگلوبولین Y بیشتر از ایمونوگلوبولین G است. این تفاوت‌های ساختاری به ویژگی‌ها و عملکردهای بیوشیمیایی متفاوت آن کمک می‌کند. 

عملکرد

ایمونوگلوبولین Y به‌عنوان ایمونوگلوبولین اصلی سرم در پرندگان، خزندگان و ماهی‌های شش‌دار عمل می‌کند و نقش محوری در ایمنی هومورال دارد. در پرندگان، ایمونوگلوبولین Y مادری در طی تخم‌زایی به زردهٔ تخم‌مرغ منتقل می‌شود. پس از بارور شدن، جنین در حال رشد ایمونوگلوبولین Y را از کیسهٔ زرده جذب می‌کند و ایمنی غیرفعال در برابر عوامل بیماری‌زا را در مراحل اولیهٔ زندگی فراهم می‌نماید. این فرآیند مشابه انتقال ایمونوگلوبولین G از جفت به جنین در پستانداران است.  

کاربردهای  تخم مرغ های دارای ایمونوگلوبولین (IgY) Y   

استفاده از آنتی بادی های تخم مرغ به دهه ۱۸۹۰ بازمیگردد، زمانی که دانشمندان متوجه شدند زرده تخم مرغ حاوی ایمونوگلوبولین هایی است که در پاسخ به آنتی ژنهای خارجی تولید میشوند. 

در دهه های اخیر، با پیشرفت فناوری های زیستی، تولید تخم مرغ های دارای ایمونوگلوبولین (IgY) Y    به صورت هدفمند توسعه یافته است. این تخم مرغ های امروزه با هدف درمان و پیشگیری از بیماریها به کار می روند. علاوه بر آن ایمونوگلوبولین Y را می توان برای منظورهای تشخیصی و پژوهشی از زردهٔ تخم‌مرغ مرغ‌های ایمن‌شده استخراج می‌شود. 

حیطه های کاربرد این محصول متعدد و متفاوت است.

- پزشکی و تشخیص بیماریها: استفاده در درمان عفونتها بویژه زخم معده ناشی از هلیکوباکتر پیلوری و همچنین پیشگیری از برخی عفونت ها نظیر پوسیدگی دندان علاوه بر آن کاربردهای تشخیصی فراوانی نیز دارد مانند استفاده در کیت های تشخیصی مانند تستهای کووید-۱۹ و شناسایی باکتریهای بیماریزا.  

- دامپزشکی: تخم مرغ های دارای ایمونوگلوبولین (IgY) Y   جایگزین آنتی بیوتیکها در پیشگیری و درمان بیماریهای دام و طیور.  

- صنایع غذایی: از تخم مرغ های دارای ایمونوگلوبولین (IgY) Y   به عنوان نگهدارنده طبیعی در مواد غذایی.  

- محصولات آرایشی و بهداشتی: در فرمولاسیون برخی شامپوها و کرمهای ضدعفونی کننده.  

امروزه کشورهایی مانند ژاپن، چین، آلمان و آمریکا از پیشگامان تولید و استفاده از تخم مرغ های دارای ایمونوگلوبولین (IgY) Y    در صنایع مختلف هستند. در ایران نیز تحقیقات در این زمینه از دهه ۱۳۸۰ شمسی آغاز شده و برخی شرکت های دانش بنیان در حال توسعه این فناوری هستند.  

تولیدکنندگان محصول ایمونوگلوبولین Y

بیش از ۹۵٪ محصولات  ایمونوگلوبولین Y تولیدشده توسط این شرکت‌ها، آنتی‌بادی‌های پلی‌کلونال هستند. در مورد شرکت‌هایی که محصولات بیوتراپی تولید می‌کنند، بیشترین سهم مربوط به ایالات متحده آمریکا (۲۱٪)، کره جنوبی (۱۶٪)، ژاپن (۱۶٪) و رومانی (۱۱٪) است، که به ترتیب چهار، چهار، سه و دو شرکت را شامل می‌شوند. در بخش تشخیصی، ایالات متحده آمریکا ۶۰٪ از شرکت‌ها را نمایندگی می‌کند. اکثر شرکت‌های فعال در حوزه تشخیص، تولیدکننده هستند و تنها سه شرکت توزیع‌کننده محسوب می‌شوند. در بخش بیوتراپی، شرکت‌ها بر محصولات مرتبط با پزشکی انسانی و دامپزشکی تمرکز دارند، که اغلب شامل آنتی‌بادی‌های پلی‌کلونال علیه عوامل بیماری‌زا می‌شوند و به صورت مکمل‌های غذایی، خوراک دام و مصرف موضعی کاربرد دارند. برخی از تولیدکنندگان شامل شرکت‌های AD Biotech Co، DAN Biotech Inc.، IgY-research، Imunoinstant، Good Biotech Corp، IgY Nutrition، EW Nutrition، IGY Life Sciences Inc.، Xymogen، Prnpharmacal، Pharma Foods International، Bioinnovo، Vetglory، Immunsystem، Eggcellent Proteins  هستند.   

از بین شرکت های ایرانی، شرکت یادگار تنها تولید کننده این محصول میباشد که این محصول را در قالب انوع مختلف ایمونوگلوبولین Y علیه استرپتوکوکوس موتانس، هلیکوباکتر و اشریشیاکلای و ... تولید میکند.