سلامت در میانمار

جمعیت فعلی میانمار 54.05 میلیون نفر است. این رقم در سال 1970، 27.27 میلیون نفر بود. وضعیت عمومی **[[مراقبت سلامت|مراقبت‌های بهداشتی]] در [[میانمار]]** (که با نام **برمه** نیز شناخته می‌شود) ضعیف است. دولت نظامی 1962-2011، از 0.5٪ تا 3٪ از تولید ناخالص داخلی کشور را صرف مراقبت‌های بهداشتی می‌کرد. مراقبت‌های بهداشتی در میانمار همواره در میان پایین‌ترین رتبه‌های جهان قرار دارد. در سال 2015، همزمان با روی کار آمدن دولت دموکراتیک جدید، مجموعه‌ای از اصلاحات مراقبت‌های بهداشتی تصویب شد. در سال 2017، دولت اصلاح‌شده 5.2٪ از تولید ناخالص داخلی را صرف هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی کرد. با افزایش مداوم هزینه‌ها، شاخص‌های بهداشتی شروع به بهبود کرده‌اند.   بیماران همچنان اکثر هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی را از جیب خود پرداخت می‌کنند. اگرچه، هزینه‌های از جیب از سال 2014 تا 2015 از 85٪ به 62٪ کاهش یافته است. این هزینه‌ها سالانه همچنان در حال کاهش هستند. میانگین جهانی هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی که از جیب پرداخت می‌شود، 32٪ است. بیمارستان‌های دولتی و خصوصی به دلیل کمبود پزشک و پرستار در سطح ملی، با کمبود نیرو مواجه هستند. بیمارستان‌های دولتی فاقد بسیاری از امکانات و تجهیزات اولیه هستند. سازمان بهداشت جهانی (WHO) همواره میانمار را در بین بدترین کشورها از نظر مراقبت‌های بهداشتی قرار می‌دهد. 

تا سال ۲۰۲۰، جمعیت میانمار بیش از ۵۴ میلیون نفر بود. افزایش جمعیت، نیاز به تغییر و نوسازی در بخش مراقبت‌های بهداشتی را به همراه داشته است. اداره نظام سلامت از نظر مالی و تأمین خدمات، بین بخش دولتی و خصوصی تقسیم شده است. با این حال، تمام وظایف اداری در نهایت تحت نظارت وزارت بهداشت (MoH) قرار دارد.

وزارت بهداشت به شش اداره تقسیم می‌شود که خدمات درمانی را برای کل جمعیت ارائه می‌دهند. خدمات اولیه و پایه بهداشتی توسط اداره بهداشت عمومی ارائه می‌شود. اداره خدمات پزشکی بر درمان‌ها و مراکز توان‌بخشی نظارت دارد، در حالی که اداره تحقیقات پزشکی مطالعات و پژوهش‌های ملی را برای توسعه پزشکی انجام می‌دهد. آموزش نیروهای حرفه‌ای حوزه سلامت بر عهده اداره توسعه و مدیریت منابع انسانی حرفه‌های پزشکی (HPRD) است. سایر بخش‌های این وزارت شامل اداره غذا و دارو و اداره پزشکی سنتی هستند.

ابتکار سنجش حقوق بشر گزارش می‌دهد که میانمار بر اساس سطح درآمد خود، تنها ۸۱٫۵ درصد از آنچه باید در زمینه حق سلامت انجام دهد را محقق کرده است. در زمینه حق سلامت کودکان، میانمار با توجه به سطح درآمد فعلی خود به ۸۹٫۹ درصد از میزان مورد انتظار دست یافته است. در مورد حق سلامت در میان جمعیت بزرگسال، این کشور تنها ۸۳٫۵ درصد از میزان مورد انتظار بر اساس سطح درآمد ملی را تحقق بخشیده است. با این حال، میانمار در ارزیابی حق سلامت باروری در دسته «بسیار ضعیف» قرار می‌گیرد، زیرا تنها ۷۱٫۲ درصد از آنچه انتظار می‌رود بر اساس منابع (درآمد) در دسترس خود انجام دهد را محقق کرده است.

## زیرساخت‌های بهداشتی
برمه ۶ دانشگاه پزشکی دارد: ۵ دانشگاه غیرنظامی و یک دانشگاه نظامی. همه آنها توسط دولت اداره می‌شوند و توسط شورای پزشکی میانمار به رسمیت شناخته شده‌اند. این دانشگاه‌ها عبارتند از:

# دانشگاه پزشکی-۱، یانگون
# دانشگاه پزشکی-۲، یانگون
# آکادمی پزشکی خدمات دفاعی
# دانشگاه پزشکی، ماندالای
# دانشگاه پزشکی، مگوی
# دانشگاه پزشکی، تاونگی
# دانشگاه سلامت جامعه، مگوی

در مارس ۲۰۱۲، دانشگاه اوکایاما اعلام کرد که قصد دارد یک آکادمی پزشکی در میانمار تأسیس کند که به طور موقت «آکادمی رینشو» نام‌گذاری شده است و قرار است نخستین دانشکده پزشکی تحت اداره یک کشور خارجی در میانمار باشد.

## اقتصاد سلامت
سرانه تولید ناخالص داخلی : 1,407.81 دلار آمریکا (2019) 

میانمار 4.79٪ از کل تولید ناخالص داخلی خود را در بخش بهداشت و درمان هزینه می‌کند. 

## وضعیت سلامت

### بار بیماری
بار بیماری یا «بار ناشی از بیماری» مفهومی است که برای توصیف مرگ‌ومیر و از دست رفتن سلامت به دلیل بیماری‌ها، صدمات و عوامل خطر به کار می‌رود. یکی از رایج‌ترین شاخص‌هایی که برای سنجش بار بیماری استفاده می‌شود، «سال‌های از دست رفته عمر سالم» (DALY) است. این شاخص که در سال ۱۹۹۳ ایجاد شد، معیاری برای اندازه‌گیری شکاف سلامت است و به‌طور ساده برابر است با مجموع سال‌های از دست‌رفته به‌دلیل مرگ زودرس و سال‌هایی که فرد با ناتوانی زندگی می‌کند. هر یک واحد DALY نشان‌دهنده از دست رفتن یک سال زندگی سالم است.

در گزارش مؤسسه سنجش و ارزیابی سلامت (IHME) در سال ۲۰۱۹، میانمار از سال ۱۹۹۰ تاکنون در شاخص‌های مختلف سلامت کاهش‌هایی را تجربه کرده است، با این حال میزان این شاخص‌ها هنوز هم در مقایسه با میانگین جهانی بالا است.

علل بار بیماری به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند: بیماری‌های واگیر، بیماری‌های غیرواگیر (NCD) و صدمات.

در سال ۱۹۹۰، عفونت‌های تنفسی و سل از مهم‌ترین علل بار بیماری بودند، به‌طوری‌که ۵٬۸۴۶ سال از دست‌رفته عمر سالم (DALY) به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر را شامل می‌شدند. این رقم در سال ۲۰۱۹ به ۱٬۹۷۷ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر کاهش یافت که نشان‌دهنده کاهشی معادل ۶۶٫۱۷ درصد است.

مرگ‌ومیرهای مادران و نوزادان از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ با کاهش ۵۳ درصدی همراه بوده است، اما همچنان در سال ۲۰۱۹ با نرخ ۲٬۵۵۶ سال از دست‌رفته عمر سالم (DALY) به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر، اصلی‌ترین علت مرگ‌ومیر در میانمار به شمار می‌رود.

در سال‌های اخیر، بیماری‌های قلبی عروقی عامل اصلی مرگ و میر در میانمار بوده‌اند.

### امید به زندگی در بدو تولد
در سال 2020، میانگین امید به زندگی در بدو تولد در میانمار کمی بیش از 67 سال بود. طبق گزارش بانک جهانی، این رقم تقریباً 3 سال نسبت به سال 2019 و 8 سال نسبت به سال 2009 افزایش یافته است.  

### بهداشت مادر و کودک
بر اساس داده‌های بانک جهانی در سال ۲۰۱۷، نسبت مرگ‌ومیر مادران در میانمار ۲۵۰ مورد مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار تولد زنده بوده است که نسبت به سال ۲۰۱۶ (با رقم ۲۴۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده) افزایشی معادل ۲٫۰۴ درصد داشته است. این رقم در مقایسه با سال ۲۰۱۰، که نسبت مرگ‌ومیر مادران ۲۶۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده بود، کاهش ۵٫۶ درصدی را نشان می‌دهد. این میزان را می‌توان با میانگین منطقه جنوب شرق آسیا در سال ۲۰۱۷ که ۱۶۳ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده بوده است، مقایسه کرد.

طبق گزارش myanmar.unfpa.org، حدود ۶۳ درصد زایمان‌ها در میانمار در منزل انجام می‌شود که ۳۰ درصد مرگ‌ومیرهای مادران نیز در همین شرایط رخ می‌دهد. اصلی‌ترین علل این مرگ‌ومیرها شامل خون‌ریزی پس از زایمان، اختلالات فشار خون در دوران بارداری (مانند اکلامپسی)، پیامدهای سقط‌های ناایمن و سپسیس (واکنش التهابی گسترده بدن در برابر عفونت) است. میزان مرگ‌ومیر در مناطق روستایی به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است، زیرا زنان در این مناطق دسترسی محدودی به خدمات سلامت باروری دارند. بیشتر مرگ‌ومیرهای مادران با مداخلات کم‌هزینه و مؤثری مانند حضور کارکنان ماهر در هنگام زایمان، مراقبت‌های اورژانسی مامایی و دسترسی به خدمات و وسایل تنظیم خانواده قابل پیشگیری هستند.

نرخ پوشش مراقبت‌های دوران بارداری در میانمار ۸۱ درصد است، در حالی که کارکنان ماهر زایمان تنها در ۶۰ درصد از تولدها حضور دارند. مهم‌ترین موانع موجود شامل دسترسی محدود به خدمات بهداشتی به‌دلیل فقر، موانع جغرافیایی و کمبود نیروی انسانی به‌ویژه ماماها است. تعداد کارکنان ماهر زایمان بسیار کمتر از سطح توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت (WHO) است؛ میانمار به حدود ۷۰۰۰ ماماى اضافی نیاز دارد. نگرانی دیگر، کیفیت پایین خدمات ارائه‌شده است.

نرخ باروری کل در میانمار ۲٫۵۱ است، با این حال، نرخ باروری در میان زنان متأهل به‌طور قابل‌توجهی بالاتر و برابر با ۴٫۹۹ است. نرخ استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری ۵۲٫۲ درصد و نیاز برآورده‌نشده به برنامه‌ریزی خانواده ۱۶ درصد است. عوارض ناشی از سقط جنین یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر مادران محسوب می‌شود. تأمین کافی وسایل پیشگیری از بارداری و بهبود کیفیت خدمات تنظیم خانواده برای کاهش بارداری‌های ناخواسته و سقط جنین‌های ناامن حیاتی است.

***نرخ مرگ و میر نوزادان*** در سال ۲۰۱۹، طبق داده‌های بانک جهانی، نرخ مرگ و میر نوزادان در میانمار حدود ۳۵.۸ مرگ در هر ۱۰۰۰ تولد زنده بوده است. این میزان نسبت به داده‌های سال ۲۰۱۳، یعنی ۴۲ مرگ در هر ۱۰۰۰ تولد زنده در سال ۲۰۱۳، ۱۴.۷ درصد کاهش یافته و نسبت به سال ۲۰۰۹ که نرخ مرگ و میر نوزادان ۵۰.۳ مرگ در هر ۱۰۰۰ تولد زنده بود، ۲۸.۸ درصد کاهش یافته است. حداکثر تعداد مرگ و میر در سال اول زندگی رخ می‌دهد، جایی که بیش از ۶۰٪ در ماه اول رخ می‌دهد.
بندانگشتی|290x290پیکسل

***میزان مرگ و میر نوزادان*** در میانمار در سال ۲۰۱۹ برابر با ۲۲٫۴ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ تولد زنده بوده است. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۵، که نرخ مرگ‌ومیر نوزادان ۲۴٫۸ مورد بود، کاهش ۹٫۶ درصدی و نسبت به سال ۲۰۱۰، با نرخ ۲۸٫۲ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ تولد زنده، کاهش ۲۰٫۵ درصدی را نشان می‌دهد.

***نرخ مرگ و میر کودکان زیر 5 سال،*** گزارش از داده‌های باز بانک جهانی.  در سال ۲۰۱۹ برابر با ۴۴٫۷ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ تولد زنده بوده است. این رقم در مقایسه با نرخ مرگ‌ومیر سال ۲۰۱۵ که ۵۱٫۸ مورد و سال ۲۰۱۱ که ۶۰٫۷ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ تولد زنده بود، کاهش یافته است.

در سال ۲۰۱۸، حدود ۱۴.۱ درصد از جمعیت میانمار دچار سوءتغذیه بودند. این رقم نسبت به سال ۲۰۰۹ که تقریباً ۱۹ درصد از جمعیت میانمار دچار سوءتغذیه بودند، کاهش یافته است.

در سال ۲۰۱۹، حدود ۸۴ درصد از کودکان ۱۲ تا ۲۳ ماهه در میانمار علیه بیماری سرخک واکسینه شده بودند. این در حالی است که در سال پیش از آن، ۹۳ درصد از کودکان در همین گروه سنی واکسیناسیون سرخک را دریافت کرده بودند.

در سال ۲۰۱۹، ۹۰ درصد از کودکان ۱۲ تا ۲۳ ماهه در میانمار علیه دیفتری، سیاه سرفه و کزاز (DPT) واکسینه شدند. این میزان نسبت به سال ۲۰۱۳ افزایش یافته است، که در آن ۷۵ درصد از کودکان ۱۲ تا ۲۳ ماهه در میانمار علیه DPT واکسینه شده بودند. 

### اچ آی وی/ایدز
اچ‌آی‌وی/ایدز که توسط وزارت بهداشت برمه به عنوان یک بیماری نگران‌کننده شناخته شده است، بیشتر در بین کارگران جنسی و مصرف‌کنندگان مواد مخدر تزریقی شایع است. طبق گزارش UNAIDS ، در سال 2005، میزان شیوع تخمینی اچ‌آی‌وی در بزرگسالان در برمه 1.3٪ (200000 تا 570000 نفر) بود و شاخص‌های اولیه نشان می‌دهد که این بیماری همه‌گیر ممکن است در این کشور رو به کاهش باشد، اگرچه این بیماری همچنان در حال گسترش است.    برنامه ملی ایدز برمه دریافت که 32٪ از کارگران جنسی و 43٪ از مصرف‌کنندگان مواد مخدر تزریقی در برمه مبتلا به اچ‌آی‌وی هستند. 

دولت ملی در سال 2005 مبلغ 137,120 دلار آمریکا (150,831,600 شیلینگ کنیا) برای HIV هزینه کرد، در حالی که اهداکنندگان بین‌المللی (دولت‌های نروژ ، هلند ، بریتانیا و سوئد ) مبلغ 27,711,813 دلار آمریکا به برنامه‌های HIV در برمه اهدا کردند.  برمه (رتبه 51 از 166 کشور) پس از کامبوج و تایلند ، یکی از بالاترین نرخ‌های شیوع HIV در بزرگسالان آسیا را دارد. تخمین زده می‌شود که سالانه 20,000 نفر (محدوده 11,000 تا 35,000 نفر) بر اثر HIV/AIDS جان خود را از دست می‌دهند. 

**در سال ۲۰۱۹** ، تخمین زده شد که تقریباً ۲۴۰ هزار نفر در میانمار مبتلا به اچ‌آی‌وی، ۰.۷٪ شیوع اچ‌آی‌وی در بزرگسالان (۱۵ تا ۴۹ سال) و ۱۰،۰۰۰ مورد ابتلای جدید به اچ‌آی‌وی، ۷۷۰۰ مورد مرگ مرتبط با ایدز، ۷۷٪ بزرگسالان تحت درمان ضد رتروویروسی و ۷۳٪ کودکان تحت درمان ضد رتروویروسی طبق گزارش برنامه مشترک سازمان ملل متحد در مورد اچ‌آی‌وی/ایدز ، بوده‌اند.

جمعیت اصلی آلوده در میانمار، افرادی هستند که مواد مخدر تزریق می‌کنند (PWID)، مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند (MSM)، کارگران جنسی، جوانان (15 تا 24 سال) و مهاجران. 

اگرچه تلاش‌های پایدار و متمرکز برای دسترسی به جمعیت‌های کلیدی منجر به کاهش قابل توجه عفونت HIV بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷ شده است، اما میانمار همچنان شاهد شیوع بالای عفونت‌های جدید HIV است. افرادی که مواد مخدر تزریق می‌کنند، گروهی هستند که بیشترین آسیب را به HIV در میانمار دیده‌اند. این امر عمدتاً به دلیل مصرف بومی مواد مخدر است که در مناطق شمالی کشور کشت، تولید و توزیع می‌شوند. اگرچه دسترسی به درمان HIV در حال گسترش است، اما به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاری مالی کم این کشور در بهداشت عمومی، مانع اصلی موفقیت برنامه‌های HIV است.

### سل
سل (TB) همچنان یکی از مشکلات عمده بهداشت عمومی در میانمار است. استراتژی درمان کوتاه مدت با نظارت مستقیم (DOTS) در سال 1997 معرفی شد و از نوامبر 2003 تمام شهرک‌ها را پوشش داد. پس از آن از سال 2007 تا 2015 استراتژی توقف سل (STOP TB) مطرح شد و از سال 2016 به بعد به استراتژی پایان سل تغییر یافت. در طول سال‌های 2015 تا 2019، برنامه ملی سل (NTP) به نرخ اطلاع‌رسانی موارد ابتلا برای همه اشکال سل در حدود 267 مورد در هر 100000 نفر جمعیت و نرخ موفقیت درمان 87 درصد دست یافت. این نشان دهنده تأکید بر فعالیت‌های مربوط به نگهداری موارد ابتلا در سراسر کشور با همکاری 32 شریک اجرایی از جمله سازمان‌های بهداشتی قومی است. 

### آسیب‌ها
در میانمار، آسیب‌دیدگی یکی از علل اصلی مرگ و میر و عوارض بوده است. در گزارش آماری میانمار در سال ۲۰۲۱، نشان داده شده است که این میزان از حدود ۳۷۰،۰۰۰ مورد در سال ۲۰۱۶ به ۴۶۰،۰۰۰ مورد در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است. بیش از ۸۰ درصد از کل حوادث در این دوره چهار ساله به تصادفات وسایل نقلیه (۴۵ تا ۵۱ درصد)، تصادف در مزرعه (۱۶ تا ۲۵ درصد) و درگیری (۱۲ تا ۱۴ درصد) مربوط بوده است.

در سال ۲۰۱۹، بیشترین تعداد کل آسیب‌ها با ۶۲,۳۰۰ مورد از منطقه ساگینگ گزارش شده و پس از آن منطقه ماندالای با حدود ۵۰,۲۰۰ مورد گزارش شده و مناطق باگو و آیه‌یاروادی با بیش از ۴۰,۰۰۰ مورد آسیب گزارش شده قرار گرفته‌اند.

در طول مدت مشابه سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹، تعداد مرگ و میر از حدود ۱۱۳۰۰ به ۱۵۳۰۰ افزایش یافته است که با نرخ مرگ و میر ۳.۱ درصد تا ۳.۴ درصد در بین موارد مطابقت دارد. بیش از ۷۵ درصد از مرگ و میرهای ناشی از جراحات در طول این سال‌ها به تصادفات رانندگی (۴۱ تا ۴۳ درصد)، غرق شدن (۲۳ تا ۲۴ درصد) و خودکشی (۱۳ تا ۱۵ درصد) نسبت داده شده است.

برای هر علت آسیب، میزان مرگ و میر خاص هر مورد، بالاترین میزان را غرق شدن با حدود 80 درصد و پس از آن خودکشی با حدود 50 درصد و مسمومیت با حدود 7 درصد داشت. 

## جستارهای وابسته

* همه‌گیری کووید-۱۹ در میانمار
* سلامت زنان در میانمار

## منابع

رده:سلامت در میانمار