ترابری در ازبکستان

از سال ۲۰۰۷، زیرساخت‌های ترابری زمینی ازبکستان در دوران پس از فروپاشی شوروی به دلیل سرمایه‌گذاری کم و نگهداری ضعیف، به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. ترابری هوایی تنها شاخه‌ای بود که در اوایل دهه ۲۰۰۰، با انجام پروژه‌های نوسازی فرودگاه، سرمایه‌گذاری قابل توجهی از سوی دولت دریافت کرد. در سال‌های بعد، پیشرفت‌هایی در شبکه ترابری زمینی از جمله ساخت خط آهن پرسرعت تاشکند-سمرقند صورت گرفته است.

## راه‌آهن
تا مارس ۲۰۱۷، طول کل شبکه اصلی راه‌آهن ازبکستان ، که از این  برق‌دار است.

### ترامواها
ازبکستان یک سیستم تراموای شهری دارد که در سمرقند واقع شده است. این سیستم مدرن و برقی اولین خط خود را در سال ۲۰۱۷ افتتاح کرد و اولین سیستمی است که از زمان انحلال سیستم دوران شوروی در سال ۱۹۷۳ در سمرقند فعالیت می‌کند.

### خطوط مترو
متروی تاشکند تا زمان افتتاح متروی آلماتی، تنها خط از این نوع در آسیای مرکزی بود.

### بزرگراه‌ها
[بندانگشتی|بزرگراه M39 در ازبکستان، نزدیک [جام‌بای|جومبوی]]
از سال ۲۰۰۵، ازبکستان  داشت. از جاده‌ها، حدود  که از این تعداد آسفالت شده بودند. زیرساخت‌های جاده‌ای، به ویژه در خارج از تاشکند، رو به وخامت است. در سال ۲۰۰۶ هیچ پروژه بزرگراهی قابل توجهی در دست اجرا نبود. در اوایل دهه ۲۰۰۰، مهندسان آمریکایی برخی از جاده‌های اطراف بندر ترمز را برای تسهیل انتقال کمک‌های بشردوستانه به افغانستان بهبود بخشیدند. ازبکستان عضو شبکه بزرگراه‌های آسیایی سازمان ملل متحد است و چندین جاده ملی به عنوان بخشی از این شبکه تعیین شده‌اند.

بخش‌هایی از جاده‌ها به عنوان آزادراه در نظر گرفته می‌شوند، اگرچه بیشتر آنها از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در وضعیت بی‌توجهی و خرابی کامل قرار دارند. جاده کمربندی اطراف تاشکند حدود  دارد. طولانی و کاملاً چند بانده، اگرچه در بیشتر بخش‌ها فاقد جداکنندهٔ سواره‌رو است.

بزرگراه M39 که تاشکند و سمرقند را به هم متصل می‌کند، جاده‌ای ۴ بانده در حدود  است. از طول آن، اگرچه به خوبی نگهداری نمی‌شود و در بیشتر طول آن جدایی جاده‌ای وجود ندارد. در ژانویه ۲۰۱۷، دولت‌های قزاقستان و ازبکستان توافق کردند که  را بازگشایی کنند. بخش این بزرگراه که از قزاقستان عبور می‌کرد و به مدت ده سال بسته بود، از انحراف از طریق گلستان جلوگیری می‌کرد. بزرگراه M37 از سمرقند شروع می‌شود و از طریق ناوی و بخارا به مرز ترکمنستان در غرب می‌رسد. بزرگراه A373 از تاشکند شروع می‌شود و از طریق خوقند در منطقه فرغانه به شرق می‌رود و در مرز قرقیزستان پایان می‌یابد.

در سپتامبر ۲۰۱۹، بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا، پروژه بهبود شبکه جاده‌ای بخارا را برای بهبود دارایی‌های متعدد جاده‌های مرزی در بخارا و شبکه‌های جاده‌ای در مناطق قره‌قالپاقستان و خوارزم پیشنهاد داد. تأمین مالی این پروژه در ژوئن ۲۰۲۰ تصویب شد و تخمین زده می‌شود که ۲۱۴٫۷ میلیون دلار آمریکا هزینه داشته باشد.

### طبقه‌بندی بزرگراه
بزرگراه‌های ازبکستان بر اساس سطح اهمیتشان به سه گروه تقسیم می‌شوند که نام آنها با یک پیشوند در کدشان متفاوت است. در ژوئیه ۲۰۲۴، در حکمی از کابینه، شماره بزرگراه‌های دوران شوروی برای «جاده‌های با اهمیت بین‌المللی» حفظ شد، اما شماره‌گذاری جاده‌ها برای «جاده‌های با اهمیت دولتی» و «جاده‌های با اهمیت محلی» مورد بازنگری قرار گرفت.

این مصوبه، حکم قبلی کابینه در اوت ۲۰۱۰ را که همان ۳ سطح جاده را تأیید و مستند می‌کرد، اما ضوابط مربوط به دوران شوروی را حفظ می‌کرد، لغو و جایگزین کرد.

در زیر «بزرگراه‌های با اهمیت بین‌المللی» با پیشوند «M» یا «A» آمده است که از شبکه جاده‌ای شوروی به ارث رسیده‌اند.

طول کل این جاده‌ها ۳۸۳۳ کیلومتر است.

سطح بعدی جاده‌ها در ازبکستان "جاده‌های دارای اهمیت دولتی" هستند، کدهای آنها شامل ۳ رقم است و با پیشوند "D" (برای *دولت*، به معنی "ایالت") مشخص می‌شوند. این جاده‌ها از *D001* تا *D240* تعیین شده‌اند و شاخه‌ها و انواع آنها با استفاده از حروف کوچک لاتین، مثلاً "D025e" (کیلومتر ۸۶۲ جاده M39 - چیناز) برچسب‌گذاری شده‌اند. طول کل این جاده‌ها ۱۴۳۱۶ کیلومتر است.

سطح بعدی جاده‌ها، «جاده‌های با اهمیت محلی» هستند که در سطح یک منطقه (ویلیات) شماره‌گذاری می‌شوند. برای این نوع جاده‌ها، کدهای آنها شامل ۳ رقم است و با پیشوند "##V" مشخص می‌شوند (یک عدد دو رقمی که ولایت‌های ازبکستان را مشخص می‌کند، همان کدهای پلاک‌های ازبکستان، و به دنبال آن "V" برای *ویلایت*). به عنوان مثال، "70V001" در منطقه قشقادریا واقع شده است و جاده کمربندی قشقادریا را مشخص می‌کند. (پلاک‌های ولایت قشقه‌دریا دارای کدهای ۷۰ تا ۷۴ هستند). شاخه‌ها و انواع آنها نیز با استفاده از حروف کوچک لاتین برچسب‌گذاری شده‌اند، به عنوان مثال "70V078a" (کیلومتر 3 D148 - شهرسبز). طول کل این جاده‌ها ۲۴۲۲۲ کیلومتر است.

## جستارهای وابسته

* راه‌گذر بین‌المللی شمال–جنوب

## منابع

رده:ترابری در ازبکستان