open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دیمیتری دروغین چهارم

**دیمیتری دروغین چهارم**  چهارمین و آخرین نفر از میان دیمیتری‌های دروغین بود که از اواخر سال ۱۶۱۱ تا اوایل سال ۱۶۱۲ مدعی بود که تزارویچ دیمیتری ایوانوویچ و وارث بر حق تاج‌وتخت روسیه است.

دیمیتری دروغین چهارم شخصیتی بسیار ناشناخته است. به طوری که برخلاف سه دیمیتری پیشین، حتی تاریخ مرگ او نیز مشخص نیست. برخی از پژوهشگران در درستی برشمردن این دیمیتری دروغین تردید کرده و او را با شخصیت‌های شورشی دیگر یکی دانسته‌اند. دیمیتری دروغین چهارم پس چند ماه بدون هیچ ردی از عرصه سیاسی وقت ناپدید شد.

## زندگی‌نامه
اصالت، هویت و تاریخ حیات دیمیتری دروغین چهارم ناشناخته است. او نیز مانند سه شیاد پیشین، ادعا می‌کرد تزارویچ دیمیتری ایوانوویچ است. او همچنین ادعا می‌کرد که همان دیمیتری دروغین دوم است که از کالوگا فرار کرده و زنده مانده است. تقریباً هیچ چیز در مورد این شیاد مشخص نیست. به گفتهٔ پژوهشگر روس او.جی. اوسِنکو (О. Г. Усенко)، دیمیتری دروغین چهارم با یک شورشی به نام گوریم (Гурием) یکی دانسته شده است؛ این گوریم هم در رسالهٔ روسی سدهٔ هفدهمیِ *مرثیه‌ای بر اسارت و ویرانی نهایی دولت مسکو*  که به عصر مشکلات اختصاص داده شده و وقایع منطقهٔ ولگا را منعکس می‌کند، یک شیاد معرفی شده است.

دیمیتری دروغین چهارم در اواخر سال ۱۶۱۱ ظهور کرد؛ یعنی زمانی که ادعای دیمیتری دروغین سوم در شمال غربی روسیه به رسمیت شناخته شد و پسکوف را مقر خود قرار داد. این یکی در آستراخان پدیدار شد و از سوی تمام اهالی منطقهٔ ولگای سفلی به عنوان *تزار* پذیرفته شد. بنابراین، دو «تزار دیمیتری» به‌طور هم‌زمان در روسیه جولان می‌دادند: دیمیتری دروغین سوم در شمال غربی و دیمیتری دروغین چهارم در جنوب که او را **آستْراخانْسکی وُر**  به معنی «یاغیِ آستراخان» لقب داده بودند. شایان ذکر است که این «یاغی آستراخان» با کنیاز پیوتر آرسلانوویچ اوروسوف، همان مرد تاتاری که دیمیتری دروغین دوم را در کالوگا کشت، همراه بود. در نتیجه، فرض بر این بود که این شیاد جدید، دست‌نشانده پیوتر اوروسوف بوده است که خودش از اعلام حضور می‌ترسیده؛ زیرا در آن منطقه شمار زیادی از هوادارن سرسخت دیمیتری دروغین دوم، یعنی کازاک‌ها ساکن بوده‌اند.

مشخص نیست که آیا دیمیتری دروغین چهارم در عمل قصد فتح پایتخت را داشته است یا خیر، اما احتمالاً شورشیِ موفق بوده است؛ زیرا در نامه‌هایی که ** (هفت بویار حاکم) در اوایل سال ۱۶۱۲ به دو شهر مختلف فرستادند، به او اشاره شده:
«... و یک یاغی دیگر، او هم به نام دیمیتری، در آستراخان نزد کنیاز پیوتر اوروسوف ظاهر شده؛ همانی که کنیاز کالوگا (دیمیتری درغین دوم) را کشته بود. با وجود چنین یاغیانی که حاکم شده‌اند، آیا دولت مسکو قوی خواهد ماند؟ آیا خون مسیحیان ریخته خواهد شد؟ و آیا دولت مسکو در آینده از ویرانی رهایی خواهد یافت؟»
این نشان می‌دهد که دیمیتری دروغین چهارم برای دولت روسیه اسباب زحمت شده بوده. با این حال، تقریباً در همان زمان، «یاغیِ آستراخان» بدون برجای گذاشتن هیچ ردی از عرصهٔ سیاسی وقت ناپدید شد و تا امروز هیچ چیز در مورد سرنوشت او مشخص نیست.

## جستارهای وابسته

* دیمیتری‌های دروغین:
** دیمیتری دروغین یکم
** دیمیتری دروغین دوم
** دیمیتری دروغین سوم
** دیمیتری دروغین چهارم

## منابع
* 

رده:افراد در زمان مشکلات
رده:اهالی روسیه تزاری
رده:اهالی روسیه در سده ۱۷ (میلادی)
رده:مدعیان تاج‌وتخت روسیه
تنها در سپیده‌دم

***تنها در سپیده‌دم***  یک فیلم جنگی، زندگی‌نامه‌ای، معمایی و درام آمریکایی آماده اکران به کارگردانی ران هاوارد با بازی آدام درایور، ان هتوی و بتی گیلپین است که با اقتباس از کتابی به همین نام نوشته دن شیلینگ و لوری لانگفریتز در سال ۲۰۱۹ ساخته شده و داستان واقعی جان ای. چپمن، کنترل‌کننده رزمی نیروی هوایی، را روایت می‌کند.

## داستان
این فیلم روایت واقعی و تکان‌دهندهٔ سرجوخهٔ جان چپمن، کنترل‌کنندهٔ رزمی نیروی هوایی که به همراه تیمی از تفنگداران ویژه نیروی دریایی خدمت می‌کرد و به خاطر اقداماتش در جریان نبرد تاکور غار در افغانستان در مارس ۲۰۰۲ که به نبرد تاکور غار معروف شد، مدال افتخار دریافت کرد. این فیلم بر اساس کتاب غیرداستانی «تنها در سپیده‌دم» نوشتهٔ دن شیلینگ و لوری چپمن ساخته شده است.

## ساخت
فیلمبرداری از ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد و در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد. فیلمبرداری بین مریلند و بوداپست انجام شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
*
پشه آبسنگ شور

**پشهٔ آب‌سنگ شور** (نام علمی: *Opifex fuscus*) گونه‌ای از پشه است که بومی نیوزیلند است. این گونه برای نخستین بار در سال ۱۹۰۲ توسط فردریک هاتون در متون تاکسونومی توصیف شد. این پشه‌ها در نواحی ساحلی یافت می‌شوند، جایی که لار‌وه‌های آن‌ها در حوضچه‌های صخره‌ای در ناحیهٔ پاشش آب زندگی می‌کنند.

برای سازگاری با زیستگاه خود، لار‌وه‌ها قادر به تحمل طیف وسیعی از غلظت‌های نمک آب هستند. در مرحلهٔ بزرگسالی، آن‌ها خون می‌مکند، در حالی که لار‌وه‌ها از جلبک‌ها و مواد در حال تجزیه تغذیه می‌کنند. لار‌وه‌ها دارای بخش‌های دهانی تخصصی هستند که بسته به منبع غذایی موجود، به صورت فیلتر تغذیه یا چریدن عمل می‌کنند. این گونه در سرتاسر سواحل صخره‌ای نیوزیلند گسترده است، اما توسط گونهٔ وارداتی Aedes australis از منطقهٔ اوتاگو جابه‌جا شده است. نرها روی سطح حوضچه‌های صخره‌ای منتظر می‌مانند و با شپشک‌های مادهٔ در حال تحول جفت‌گیری می‌کنند قبل از آن‌که به بزرگسالی برسند.

لار‌وه‌های این گونه همچنین ممکن است توسط قارچ Coelomomyces psorophorae آلوده شوند که از سخت‌پوستان میکروسکوپی به‌عنوان میزبان میانی استفاده می‌کند. در مطالعات آزمایشگاهی، O. fuscus قادر به انتقال ویروس واتاروآ است، اما در طبیعت شناخته نشده که هیچ بیماری‌ای منتقل کند. این پشه‌ها همچنین به نام مائوری naeroa شناخته می‌شوند، که به‌طور کلی برای پشه‌ها به کار می‌رود.

## زیستگاه
پشه‌های آب‌سنگ شور در زیستگاه‌های ساحلی صخره‌ای یافت می‌شوند. لار‌وه‌ها در حوضچه‌های صخره‌ای که در ناحیهٔ پاشش آب بالاتر از جزر و مد بالای ساحل قرار دارند زندگی می‌کنند. به دلیل تبخیر آب و باقی ماندن نمک، این حوضچه‌ها معمولاً دارای غلظت بالای نمک می‌شوند. لار‌وه‌ها در هر دو نوع حوضچهٔ دائمی و موقت یافت می‌شوند که توسط باران و پاشش آب اقیانوس تازه می‌شوند. همچنین آن‌ها در حوضچه‌های جریان‌های آب شیرین و در تشت آب اسب نیز مشاهده شده‌اند، هرچند این نمونه‌ها غیرمعمول هستند.

لار‌وه‌ها قادر به تحمل طیف وسیعی از شوری هستند. در طبیعت، حوضچه‌هایی که لار‌وه‌ها در آن‌ها یافت شده‌اند دارای غلظت نمک تا حدود ۹٪ (حدود ۲٫۶ برابر آب دریای معمولی با غلظت ~۳٫۵٪) و تا حداقل ۰٫۴٪ بوده‌اند. در آزمایشگاه، لار‌وه‌های مرحلهٔ سوم و چهارم قادر به تحمل افزایش گام‌به‌گام تا ۷٪ و در مواردی تا ۱۰٫۵٪ بودند و در آزمایش تبخیر، رشد و شفیره شدن تا حدود ۱۳٪ متوقف شد و لار‌وه‌های باقی‌مانده در حدود ۱۶٫۵٪ از بین رفتند. در مطالعه‌ای دیگر، یک لار‌وه توانست در آب دریای ۱٫۲۵ برابر دوام بیاورد.

در یکی از مطالعات، نفوذپذیری پوست لار‌وه‌ها بسیار کمتر از پشه‌هایی بود که در آب شیرین زندگی می‌کنند و پیشنهاد شد که این ویژگی به‌عنوان سازگاری برای بقا در شوری بالای حوضچه‌های شور تکامل یافته است. پشه‌های بالغ نیز اغلب در یا نزدیک حوضچه‌های صخره‌ای که لار‌وه‌ها در آن‌ها زندگی می‌کنند مشاهده می‌شوند و نرها معمولاً روی سطح حوضچه‌ها شناورند. در حوضچه‌های شور، سخت‌پوستان کوچک Tigriopus fulvus نیز غالباً حضور دارند.

## منابع
* *Opifex fuscus* was discussed on RNZ *[[Critter of the Week]]*, 11 February 2022
* Te Papa blog post on the mating system of *Opifex fuscus* 20 October 2017
* 

رده:حشرات توصیف‌شده در ۱۹۰۲ (میلادی)
راه‌آهن ساحلی شرقی فلوریدا

**راه‌آهن ساحل شرقی فلوریدا** یک شرکت راه‌آهن باری در ایالت فلوریدا در ایالات متحده آمریکا است که مسیر اصلی آن در امتداد ساحل شرقی این ایالت قرار دارد و از شهر جکسون‌ویل در شمال تا میامی در جنوب امتداد می‌یابد. این راه‌آهن یکی از مهم‌ترین خطوط باری فلوریدا به‌شمار می‌رود و نقش اساسی در اتصال بندرها ساحلی به شبکهٔ ریلی داخلی آمریکا دارد.

## تاریخچه
پیدایش راه‌آهن ساحل شرقی فلوریدا به فعالیت‌های بازرگان آمریکایی هنری موریسون فلگلر در اواخر سدهٔ نوزدهم بازمی‌گردد. فلگلر در سال ۱۸۸۵ چند خط ریلی محلی در شمال فلوریدا را خریداری کرد و آن‌ها را توسعه داد. این خطوط سرانجام در سال ۱۸۹۵ در قالب یک شرکت واحد با نام راه‌آهن ساحل شرقی فلوریدا سازمان‌دهی شدند.

این راه‌آهن نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعهٔ شهرهای ساحلی فلوریدا، از جمله پالم بیچ و میامی، ایفا کرد و زمینه‌ساز رشد گردشگری و بازرگانی در منطقه شد.

در اوایل قرن بیستم، این شرکت پروژه‌ای بزرگ با نام «راه‌آهن برون‌دریایی کی‌وست» اجرا کرد که سرزمین اصلی فلوریدا را از طریق زنجیره‌ای از پل‌ها به جزایر فلوریدا کیز و شهر کی‌وست متصل می‌کرد. این مسیر در سال ۱۹۱۲ تکمیل شد، اما در پی توفند شدید روز کارگر در سال ۱۹۳۵ به‌طور گسترده ویران شد و بعدها بازسازی نشد.

## خدمات مسافری
راه‌آهن ساحل شرقی فلوریدا تا نیمهٔ سدهٔ بیستم خدمات مسافری نیز ارائه می‌کرد. این خدمات در سال ۱۹۶۸، پس از اعتصابات طولانی و مشکلات اقتصادی، به‌طور کامل متوقف شد و از آن زمان شرکت تنها بر حمل‌ونقل بار تمرکز دارد.

## شبکه و مسیر
شبکهٔ ریلی این شرکت حدود ۵۶۵ کیلومتر طول دارد و تنها خط ریلی پیوستهٔ شمال–جنوب در امتداد ساحل اقیانوس اطلس فلوریدا محسوب می‌شود. مسیر اصلی این راه‌آهن شهرهای مهم ساحلی فلوریدا را به یکدیگر متصل می‌کند و در جکسون‌ویل به شبکهٔ سراسری راه‌آهن ایالات متحده متصل می‌شود.

## عملیات باری
امروزه راه‌آهن ساحل شرقی فلوریدا به جابه‌جایی انواع بار، از جمله مصالح ساختمانی، فرآورده‌های کشاورزی، خودرو، مواد شیمیایی و بارهای کانتینری می‌پردازد. این راه‌آهن دسترسی ریلی مستقیم به بندرها مهم جنوب فلوریدا مانند بندر میامی، بندر اورگلیدز و بندر پالم بیچ فراهم می‌کند.

## اهمیت
این راه‌آهن یکی از عناصر کلیدی زیرساخت حمل‌ونقل فلوریدا به‌شمار می‌رود و تأثیر چشمگیری بر رشد اقتصادی، شهرنشینی و توسعهٔ بازرگانی ساحل شرقی این ایالت داشته‌است.

## منابع




رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۹۵ (میلادی) در فلوریدا
موزهٔ خانگی بولبول در شوشی

**موزهٔ خانگی بولبول در شوشی** () یکی از شعبه‌های موزهٔ خانگی یادبود بولبول در باکو است و در شهر شوشی قرار دارد. این موزه در خانه‌ای واقع شده که خوانندهٔ اپرای آذربایجانی و جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی، بولبول (م. م. محمدوف)، در سال ۱۸۹۷ در آن متولد شد و دوران کودکی خود را در آن گذراند.

## تاریخچه
این خانه در سال ۱۷۸۸ ساخته شده است. این تاریخ در جریان عملیات مرمت و به‌صورت نوشته‌ای در زیر گچ دیوارها کشف شد. ساختمان دارای ویژگی‌های شاخص خانه‌های مسکونی سنتی قره‌باغ است.

در ۳۱ اوت ۱۹۸۲، تصمیم به گشایش موزهٔ خانگی در این ساختمان گرفته شد. در سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۳، خانه تعمیر شد و نمایشگاهی برای موزه شکل گرفت. این نمایشگاه شامل عکس‌ها، وسایل شخصی، یک قوال، پوسترهای تئاتر مربوط به سال‌های ۱۹۲۵–۱۹۲۶ و اسناد مرتبط با زندگی و فعالیت‌های بولبول بود. مجموعهٔ موزه حدود ۹٬۰۰۰ شیء را دربر می‌گرفت.

لوح‌های یادبود بر نمای ساختمان نصب شد و در میان آن‌ها، پرتره‌ای برنزی از بولبول در دوران کودکی، ساختهٔ مجسمه‌ساز خ. آ. احمدوف، قرار گرفت. همچنین تندیسی از این خواننده در حیاط خانه نصب شد.

این موزه در ماه مه ۱۹۹۲ فعالیت خود را متوقف کرد.

مرمت موزه در سال ۲۰۲۱ آغاز شد. در جریان این عملیات، ساختمان استحکام‌بخشی و بازسازی شد و سیمای تاریخی آن حفظ گردید. نمایشگاه جدیدی نیز ایجاد شد و موزه در ۲۹ اوت ۲۰۲۱ دوباره گشایش یافت.

## پانویس

رده:جاذبه‌های گردشگری در شوشی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۲ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:معماری جمهوری آذربایجان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:بناهای یادبود در اتحاد شوروی
رده:یادبودها و یادواره‌ها در شوشی
رده:جاذبه‌های گردشگری جمهوری آذربایجان
رده:موزه‌های مشاهیر در جمهوری آذربایجان
رده:خانه‌موزه‌های تاریخی جمهوری آذربایجان
رده:موزه‌ها در شوشی
مجله زنان (نشریه چینی)

300px|بندانگشتی
**مجلهٔ زنان** (چینی: 婦女雜誌؛ پین‌یین: Fùnǚ zázhì) یک مجلهٔ ماهانهٔ زنان چینی بود که از سال ۱۹۱۵ تا ۱۹۳۱ منتشر می‌شد. این مجله توسط انتشارات تجاری شانگهای، بزرگ‌ترین ناشر در جمهوری چین، تولید می‌شد و در دورهٔ خود طولانی‌ترین عمر و گسترده‌ترین تیراژ را در بین مجلات زنان داشت و تا سال ۱۹۲۱ تیراژی حدود ۱۰٬۰۰۰ نسخه داشت. مجله با سردبیری وانگ یون‌ژانگ، که همچنین سردبیر مجلهٔ داستان کوتاه بود، منتشر شد. به گفتهٔ مفسران بعدی، مجله در سال‌های اولیهٔ خود محافظه‌کار بود و پوشش موضوعاتی چون مسائل خانگی، آموزش زنان و داستان‌های کوتاه سریالی، عمدتاً در ژانر رمانتیک چینی «اردک و پروانه» داشت. این مجله در ابتدا به زبان کلاسیک چینی نوشته می‌شد و از سال ۱۹۱۷ شروع به انتشار داستان‌های کوتاه به زبان محاوره‌ای چینی کرد و تا سال ۱۹۲۰ به‌طور کامل به زبان محاوره‌ای منتقل شد.

با توجه به انتقاداتی که به دیدگاه‌های محافظه‌کارانهٔ آن و تغییر فرهنگی به سمت فمینیسم در میان مجلات جنبش چهارم مه در سال ۱۹۱۹ وارد می‌شد، مجلهٔ زنان به سمت پوشش مسائل اجتماعی و ترجمهٔ ادبیات خارجی متمایل شد، به‌ویژه پس از آنکه ژانگ شی‌چن در سال ۱۹۲۱ سردبیر شد. اگرچه ژانگ پیش‌تر تجربه یا علاقه‌ای به مسائل زنان نداشت، او به یک فمینیست لیبرال متعهد تبدیل شد و همفکران خود، از جمله دستیار سردبیر ژو جیان‌رن، را به مجله جذب کرد. به عنوان پیرو الن کی، فمینیست سوئدی، ژانگ نگرش بازتری نسبت به عشق و ازدواج و ازدواج با توافق زوجین در مقابل ازدواج‌های ترتیب داده شده ترویج می‌کرد.

شمارهٔ ویژهٔ سال ۱۹۲۵ دربارهٔ «اخلاق جنسی نو» با واکنش شدیدی مواجه شد. این موضوع، همراه با اختلافات سیاسی با انتشارات تجاری، منجر به برکناری ژانگ و ژو از سردبیری شد. ژانگ مجلهٔ رقیبی به نام زن جدید تأسیس کرد، در حالی که مجلهٔ زنان به مواضع محافظه‌کارانه‌تر و تمرکز بر مسائل خانگی بازگشت. این مجله که پیش‌تر به دلیل کاهش سرمایه‌گذاری تبلیغاتی در دوران رکود بزرگ با مشکلات مالی مواجه شده بود، پس از تخریب دفتر مرکزی انتشارات در جریان یک نبرد یک‌ماهه بین نیروهای چینی و ژاپنی لغو شد.

## منابع
*
*
رده:مجله‌های منحل‌شده در ۱۹۳۱ (میلادی)
جان ای. چپمن

***جان آی. چپمن***  (۱۴ ژوئیه ۱۹۶۵–۴ مارس ۲۰۰۲) یک کنترل‌کننده نبرد در نیروی هوایی ایالات متحده بود که پس از مرگش در ۲۲ اوت ۲۰۱۸، به خاطر اقداماتش در نبرد کوه تاکور غار در طول جنگ در افغانستان، مدال افتخار دریافت کرد. او اولین خلبانی است که از زمان جنگ ویتنام مدال افتخار دریافت کرده است. او در ۲۳ اوت ۲۰۱۸ به تالار قهرمانان راه یافت و روز بعد پس از مرگش به درجه سرگروهبانی ارتقا یافت.

* چپمن همچنین اولین کنترل‌کننده رزمی نیروی هوایی بود که قبل از ارتقاء نشانش به مدال افتخار، نشان صلیب نیروی هوایی را دریافت کرد.
* چپمن در سال ۱۹۹۰ با والری نواک آشنا شد، زمانی که به همراه یکی از دوستانش به زادگاه والری، ویندبر، پنسیلوانیا، سفر کرده بود. آنها در سال ۱۹۹۲ ازدواج کردند و صاحب دو دختر به نام‌های مدیسون و برایانا شدند. چپمن در گورستان کلیسای کاتولیک بیزانسی سنت مری در ویندبر به خاک سپرده شده است.
* فیلم سینمایی *[[تنها در سپیده‌دم]]* بر اساس زندگی چپمن ساخته شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* The First Medal of Honor Ever Recorded -
* 
رده:دریافت‌کنندگان صلیب نیروی هوایی (ایالات متحده)
رده:پرسنل نظامی کشته‌شده ایالات متحده در جنگ افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۲۱)
موزه خانگی عزیر حاجی‌بیگف در شوشی

**موزهٔ خانگی عزیر حاجی‌بیگف در شوشی** () موزه‌ای در شهر شوشی است که به آهنگساز، موسیقی‌شناس، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس، آموزگار و شخصیت فرهنگی آذربایجانی، عزیر حاجی‌بیگف، بنیان‌گذار هنر موسیقی حرفه‌ای و اپرای ملی در جمهوری آذربایجان معاصر، اختصاص دارد.

## تاریخچه
پس از درگذشت عزیر حاجی‌بیگف در ۱۶ فوریهٔ ۱۹۴۹، تصمیمی برای تأسیس موزه‌های خانگی به یاد او در شهرهای باکو و شوشی اتخاذ شد.

موزهٔ خانگی شوشی در سال ۱۹۵۹ گشایش یافت و تا سال ۱۹۹۲ فعالیت داشت. بخشی از اشیای موزه در این دوره به باکو منتقل شد.

در سال ۲۰۲۱، پروژهٔ مرمت این موزه به تصویب رسید. عملیات مرمت در سال ۲۰۲۲ آغاز شد و مطابق با سیمای تاریخی بنا انجام گرفت. این موزه در سپتامبر ۲۰۲۴ دوباره گشایش یافت.

در دورهٔ شوروی، این موزه حدود ۱٬۷۰۰ شیء، از جمله دست‌نوشته‌ها، عکس‌ها، وسایل شخصی و اسناد مرتبط با تحصیلات، فعالیت‌های هنری و نقش اجتماعی حاجی‌بیگف را در خود جای داده بود. پس از مرمت، نمایشگاه جدیدی با استفاده از آثار حفظ‌شده ایجاد شد که اطلاعاتی دربارهٔ خانواده، دوران کودکی، تحصیلات، آثار برجسته و میراث فرهنگی این آهنگساز ارائه می‌دهد.

## پانویس

رده:جاذبه‌های گردشگری در شوشی
رده:موزه‌ها در شوشی
رده:موزه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:موزه‌های اتحاد شوروی
رده:معماری جمهوری آذربایجان
رده:جاذبه‌های گردشگری جمهوری آذربایجان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شوشی
رده:خانه‌موزه‌های تاریخی جمهوری آذربایجان
دین توسط اسپانیا نجات یافت

***دین توسط اسپانیا نجات یافت***  یک نقاشی رنگ روغن روی بوم است که بین سال‌های ۱۵۷۲ تا ۱۵۷۵ توسط تیسیَن، استاد ایتالیایی مکتب ونیزی به یاد نبرد لپانتو در سال ۱۵۷۱ خلق شده است. این نقاشی یکی از آثار برجستهٔ او محسوب می‌شود. عناوین دیگر آن عبارتند از: *اسپانیا دین را یاری می‌کند* یا *دین به کمک اسپانیا*.

این اثر در سال ۱۵۷۶ برای فلیپه دوم، پادشاه اسپانیا، ارسال شد و متعاقباً در مجموعه سلطنتی اسپانیا باقی ماند و از قرن نوزدهم در موزه دل پرادو نگهداری می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* Masterpieces Prado shows honors to civil war rescue efforts

رده:نقاشی‌های تمثیلی سده ۱۶ (میلادی)
رده:نقاشی‌های تمثیلی هنرمندان ایتالیایی
روزهای شعر واقف

**روزهای شعر واقف** () جشنواره‌ای ادبی سالانه در جمهوری آذربایجان است که به افتخار شاعر و وزیر آذربایجانی، ملاپناه واقف، برگزار می‌شود.

## نخستین جشنواره

در ۱۴ ژانویهٔ ۱۹۸۲، آرامگاه ملاپناه واقف و خانهٔ شعر در شوشی گشایش یافت و برگزاری «روزهای شعر واقف» اعلام شد. نخستین دورهٔ این جشنواره در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۸۲ آغاز به کار کرد.

این جشنواره نخستین‌بار در تابستان ۱۹۸۲ در شوشی برگزار شد و تا سال ۱۹۹۱ به‌صورت سالانه ادامه داشت. این رویداد در سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۰ برگزار نشد. پس از جنگ دوم قره‌باغ کوهستانی، جشنواره از تابستان ۲۰۲۱ بار دیگر در شوشی از سر گرفته شد.

## دوره‌های بعدی و ازسرگیری
در سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۱، برنامه‌های جشنواره از شهر قزاق آغاز می‌شد و در ماه اوت در شوشی به پایان می‌رسید.

جشنواره در اوت ۲۰۲۱ از سر گرفته شد. مراسم افتتاحیه در ۳۰ اوت ۲۰۲۱ در نزدیکی مجموعهٔ موزه–آرامگاه واقف برگزار شد.

از سال ۲۰۲۲، این جشنواره در ماه ژوئیه برگزار می‌شود و برگزاری آن بر عهدهٔ بنیاد حیدر علی‌اف، وزارت فرهنگ جمهوری آذربایجان و اتحادیهٔ نویسندگان آذربایجان است.

## پانویس

رده:جشنواره‌ها
رده:جشنواره‌های ادبی
رده:جشنواره‌های ادبی بر پایه کشور
رده:جشنواره‌های موسیقی در جمهوری آذربایجان
سالواتوره توتینو

***سالواتوره توتینو***  (متولد ۲ نوامبر ۱۹۶۴) فیلم‌بردار آمریکایی است که به خاطر همکاری‌هایش با کارگردان ران هاوارد شناخته می‌شود. او در سال ۲۰۰۶ به عضویت انجمن فیلمبرداران آمریکا دعوت شد و از سال ۲۰۰۷ عضو انجمن فیلمبرداران آمریکا و از سال ۲۰۱۱ عضو انجمن فیلمبرداران ایتالیا بوده است. او علاوه بر فیلم‌های بلند، موزیک ویدیوها و تبلیغات تلویزیونی متعددی را فیلمبرداری کرده است.

## فیلم‌شناسی
#### آثار سینمایی که وی در آن به عنوان مدیرفیلمبردای فعالیت داشته است.
* *[[هر یکشنبه کذایی]]* (۱۹۹۹)
* *[[تغییر مسیر (فیلم)|تغییر مسیر]]* (۲۰۰۲)
* *[[گمشده (فیلم ۲۰۰۳)|گمشده]]* (۲۰۰۳)
* *[[مرد سیندرلایی]]* (۲۰۰۵)
* *[[رمز داوینچی (فیلم)|رمز داوینچی]]* (۲۰۰۶)
* *[[فراست/نیکسون]]* (۲۰۰۸)
* *[[فرشتگان و شیاطین (فیلم)|فرشتگان و شیاطین]]* (۲۰۰۹)
* *[[معضل]] (۲۰۱۱)
* *مردمی شبیه ما* (۲۰۱۲)
* *اورست* (۲۰۱۵)
* *ضربه مغزی* (۲۰۱۵)
* *دوزخ* (۲۰۱۶)
* *مرد عنکبوتی: بازگشت به خانه* (۲۰۱۷)
* *جعبه پرنده* (۲۰۱۸)
* *حق‌حساب‌گیر* (۲۰۲۰)
* *هرج‌ومرج فضایی: میراث جدید* (۲۰۲۱)
* *۶۵* (۲۰۲۲)
* *روح‌شده* (۲۰۲۳)
* *توقف‌ناپذیر* (۲۰۲۴)
* *تنها در سپیده‌دم'' (۲۰۲۷)

## منابع

## پیوند به بیرون
* http://www.skouras.com/dps/totino/Totino%20Sal.pdf
* 
رده:اعضای انجمن فیلم‌برداران بریتانیا
رده:اعضای انجمن فیلم‌برداران آمریکا
رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:فیلم‌برداران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مقاله‌های خرد مدیر فیلم‌برداری
هفت‌تپه (فیلم ۲۰۰۲)

***هفت‌تپه***  و  فیلمی هندی محصول سال ۲۰۰۲ و به کارگردانی آرجون سارجا است. در این فیلم بازیگرانی همچون آرجون، سیمران، گاجالا، ممتاج، ویجیاکومار، اشیش ویدیارتی و چاندراسکار ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های هندی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های تامیلی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام اکشن دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم با آهنگ‌سازی مانی شارما
رده:فیلم‌های اکشن درام هندی
ایسا بولاغی

**ایسا بولاغی** (ترکی آذربایجانی: ) چشمه‌ای در شهر شوشی است. این چشمه با سدهٔ نوزدهم میلادی مرتبط دانسته می‌شود. پس از پایان عملیات مرمت در اوایل دههٔ ۲۰۲۰، یک مجموعهٔ تفریحی در محل این چشمه در ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ گشایش یافت.

## تاریخچه
در سنت محلی، نام این چشمه به شیوه‌های گوناگونی توضیح داده شده است؛ بر پایهٔ یکی از روایت‌ها، این نام به مردی به نام ایسا نسبت داده می‌شود که گفته می‌شود در سدهٔ هجدهم میلادی این چشمه را در جنگل کشف کرده است.

در سال ۱۸۸۹، خط لوله‌ای برای انتقال آب از چشمهٔ ایسا به شوشی احداث شد که در منابع، تأمین مالی آن به شاعر آذربایجانی خورشیدبانو ناتوان نسبت داده شده است.

در دورهٔ شوروی، شهر شوشی به‌عنوان یک مرکز گردشگری و تفرجگاهی توسعه یافت و چشمه‌های معدنی به‌عنوان بخشی از این شهرت معرفی می‌شدند؛ چشمهٔ ایسا بولاغی نیز در شمار این چشمه‌ها ذکر شده است.

پس از بازگشت کنترل جمهوری آذربایجان بر شوشی در جریان جنگ دوم قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، مرمت این چشمه اعلام و در اوایل دههٔ ۲۰۲۰ اجرا شد.

سازهٔ چشمه با سنگ مرمر پوشانده شد و نام «İsa bulağı» با استفاده از نقوش ملی اجرا گردید؛ همچنین سامانهٔ تأمین آب چشمه نیز بازسازی شد. مجموعهٔ تفریحی این چشمه در ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ گشایش یافت.

## نگارخانه

File:Old image of Isa spring.jpg|چشمه در دورهٔ شوروی
File:Иса-Булагы 5 июля 2024 2.jpg|۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴


## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:جاذبه‌های گردشگری در شوشی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شوشی
تصمیم (فیلم ۱۹۸۸)

***تصمیم***  فیلمی هندی محصول سال ۱۹۸۸ و به کارگردانی اس. راماناتان است. در این فیلم بازیگرانی همچون آشوک کومار، وینود کانا، وینود مهرا، سایرا بانو، بیندو و محمود علی ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم با آهنگ‌سازی راهول برمن
رده:فیلم‌های ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های هندی دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های هندی‌زبان دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
فلک (فیلم ۱۹۸۸)

***فلک***  و **آسمان**  فیلمی هندی محصول سال ۱۹۸۸ و به کارگردانی ششیلال ک. نایر است. در این فیلم بازیگرانی همچون راکهی گلزار، جکی شروف، مادهوی، شکهار کاپور، موهان بانداری، سوپریا پاتاک، سادانا سینگ، انوپم کهیر، پارش راوال، کیران کومار، افتخار، ویکرام گوکاله، کتکی داو و مراد ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
*
احمد جاوید جیحون

**احمد جاوید جیحون** (زادهٔ ۱۹80)، مشهور به **لالا جاوید**، بازرگان، کارآفرین و سیاستمدار افغان است. او بنیان‌گذار و مالک **گروه شرکت‌های جیحون** JJGC است که در زمینه‌های تجارت، ترانزیت و حمل‌ونقل سوخت در افغانستان و منطقه فعالیت می‌کند. جیحون در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۸ افغانستان با کسب ۷٬۱۶۱ رأی، به‌عنوان نمایندهٔ ولایت کابل وارد ولسی جرگه (مجلس نمایندگان افغانستان) شد.

## زندگی اولیه و تحصیلات
احمد جاوید جیحون در سال ۱۹۷۶ در کابل و در یک خانوادهٔ تاجیک‌تبار زاده شد. او دوران کودکی خود را در شرایط دشوار اقتصادی و بی‌ثباتی سیاسی سپری کرد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، جیحون از سنین پایین برای کمک به خانواده کار می‌کرد و به فروش آب و موز در خیابان‌های کابل می‌پرداخت؛ تجربه‌ای که بعدها از آن به‌عنوان پایهٔ شکل‌گیری روحیهٔ کارآفرینی خود یاد کرده است.

پس از سقوط حکومت طالبان در سال ۲۰۰۱، جیحون مانند بسیاری از بازرگانان نوظهور افغان از فرصت‌های اقتصادی جدید در دوران بازسازی کشور بهره برد. گزارش‌های رسانه‌ای او را بخشی از نسل کارآفرینان خودساخته می‌دانند که در نتیجهٔ ورود سرمایه‌های خارجی و گسترش تجارت، به جایگاه اقتصادی بالاتری دست یافتند.

## فعالیت‌های تجاری
احمد جاوید جیحون از فعالان بخش خصوصی افغانستان است و تمرکز اصلی فعالیت‌های او بر انرژی، ترانزیت سوخت و تجارت منطقه‌ای بوده است. گروه شرکت‌های جیحون در زمینهٔ واردات، ذخیره‌سازی و انتقال مواد نفتی از جمله دیزل، پترول و سوخت هوایی فعالیت داشته و با کشورهای تاجیکستان، قزاقستان، قرغیزستان، روسیه، ازبکستان، ترکمنستان، امارات متحده عربی و ایالات متحده روابط تجاری برقرار کرده است.

### قضیهٔ کارخانهٔ سمنت غوری
در سال ۲۰۱۶، جیحون سهام شرکت سرمایه‌گذاری افغان، بهره‌بردار کارخانهٔ سمنت غوری، را خریداری کرد. این پروژه از سال ۲۰۰۶ با اختلافات قراردادی مواجه بود. در سال ۲۰۱۷، دولت افغانستان قرارداد این پروژه را لغو کرد. جیحون این تصمیم را سیاسی خواند و اعلام کرد که حدود ۶۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده، برای ۱٬۵۰۰ نفر شغل ایجاد نموده و ظرفیت تولید کارخانه را احیا کرده است.

### افغان یونایتد بانک
احمد جاوید جیحون از سهام‌داران و بنیان‌گذاران **افغان یونایتد بانک** است که در سال ۲۰۰۷ با هدف توسعهٔ خدمات بانکی خصوصی در افغانستان تأسیس شد. این بانک در زمینهٔ بانکداری تجاری، خدمات دیجیتال و تأمین مالی تجارت فعالیت داشته و به‌عنوان یکی از بانک‌های خصوصی شناخته‌شده کشور مطرح بوده است.

## فعالیت سیاسی
جیحون در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۸ از حوزهٔ کابل نامزد شد و به ولسی جرگه راه یافت. او در روند انتخاب هیئت رئیسهٔ مجلس نمایندگان نیز حضور داشت. رقابت میان میر افغان صافی، واقف حکیمی و احمد جاوید جیحون برای ریاست مجلس به دلیل نرسیدن هیچ‌یک به اکثریت لازم، به بن‌بست انجامید. بعدا جیحون منحیث معاون ولسی جرگه افغانستان انتخاب گردید.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی افغانستان در سده ۲۱ (میلادی)
رده:اهالی ولایت کابل
رده:تاجیک‌های اهل افغانستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کینگز لندن
رده:دور از وطن‌های اهل افغانستان در تاجیکستان
رده:سیاستمداران تاجیک
رده:مدیران سازمان اطلاعاتی
رده:مسلمانان اهل افغانستان
سپهر آرش (مچ‌انداز)

**سپهر آرش** (زادهٔ ۲۹ بهمن  ۱۳۷۷، بجنورد) ورزشکار ایرانی و عضو تیم ملی مچ‌اندازی ایران است.وی در سال ۲۰۲۴ موفق به کسب مدال نقره مسابقات بین‌المللی مچ‌اندازی مستر یونیورس شد.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:مقاله‌های خرد ورزشکاران اهل ایران
پارک پیروزی، باکو

**پارک پیروزی** () پارکی در باکو، جمهوری آذربایجان است. این پارک در ناحیه ختایی، در خیابان ۸ نوامبر و در نزدیکی بلوار ساحلی باکو قرار دارد. این پارک به پیروزی جمهوری آذربایجان در جنگ دوم قره‌باغ اختصاص یافته است.

## تاریخچه
بر پایهٔ فرمان رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان به تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۲۰، تصمیم به ایجاد «مجتمع یادمانی جنگ میهنی» و «موزهٔ پیروزی» در باکو، به مناسبت پیروزی جمهوری آذربایجان در جنگ دوم قره‌باغ و به یاد کشته‌شدگان اتخاذ شد.

در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۳ و هم‌زمان با روز یادبود، الهام علی‌اف در حالی که پارک در دست ساخت بود از آن بازدید کرد.

این پارک در ۸ نوامبر ۲۰۲۴، هم‌زمان با روز پیروزی، با حضور الهام علی‌اف به‌طور رسمی افتتاح شد.

در ۸ نوامبر ۲۰۲۵، هم‌زمان با پنجمین سالگرد روز پیروزی، موزهٔ پیروزی که در بخش پایینی پارک قرار دارد با حضور الهام علی‌اف و بانوی اول مهربان علیوا گشایش یافت.

## معرفی
پارک پیروزی در ناحیه ختایی باکو، در خیابان ۸ نوامبر و در نزدیکی بلوار باکو قرار دارد. مساحت کل پارک ۹٫۱۶ هکتار است که از این میان ۴٫۲۴ هکتار به فضای سبز اختصاص دارد.

در این پارک «طاق پیروزی»، یک یادمان به ارتفاع ۹٫۹ متر و «دیوار یادبود» با ارتفاع ۸٫۸ متر که نام کشته‌شدگان بر آن نقش بسته است، قرار دارد.

طاق پیروزی در ورودی پارک قرار گرفته است. این طاق ۴۴ متر ارتفاع و ۲۲ متر عرض دارد و ۴۴ ستون آن نماد جنگ ۴۴ روزهٔ جنگ دوم قره‌باغ است. همچنین از یک عنصر درخت‌مانند در بخش بالایی طاق یاد شده که نماد توسعه، شکوفایی و مسیر منتهی به پیروزی توصیف می‌شود.

در نزدیکی ورودی پارک، «یادمان پیروزی» مرتبط با ۸ نوامبر قرار دارد و در محوطه‌سازی اطراف آن از نقش‌مایه‌هایی استفاده شده که الهام‌گرفته از طرح‌های قالی قره‌باغ توصیف شده‌اند.

## موزهٔ پیروزی
موزهٔ پیروزی در بخش پایینی پارک پیروزی قرار دارد. بر اساس گزارش‌های رسمی، این موزه برای حفظ یاد مسیر منتهی به بازگردانی کنترل سرزمینی جمهوری آذربایجان و بزرگداشت شرکت‌کنندگان جنگ دوم قره‌باغ و کشته‌شدگان ایجاد شده است.

در ورودی موزه، سازه‌ای با عنوان «مشت آهنین» نصب شده و بخش‌هایی از سخنرانی‌های الهام علی‌اف در فضای موزه ارائه می‌شود. نام کشته‌شدگان جنگ دوم قره‌باغ بر دیوارهای پیرامونی حک شده است؛ همچنین از یک آب‌نما یاد شده که نماد تداوم زندگی و ایدهٔ جاودانگی از طریق قهرمانی توصیف می‌شود.

## پانویس

رده:پارک‌ها در باکو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۴ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
میدان پرچم شوشی

**میدان پرچم شوشی** () میدان عمومی‌ای است که در خیابان واقف جعفروف در شهر شوشی، جمهوری آذربایجان قرار دارد.

## تاریخچه
در ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۱، پس از جنگ دوم قره‌باغ، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان پرچم ملی جمهوری آذربایجان را در بخش مرکزی شهر شوشی برافراشت.

عملیات بازسازی میدان پرچم شوشی در مهٔ ۲۰۲۴ آغاز شد. این پروژه توسط مؤسسهٔ طراحی دولتی باکو و بر پایهٔ طرح مفهومی شرکت بین‌المللی معماری Chapman Taylor تهیه شد.

افتتاح رسمی میدان بازسازی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۴ با حضور رئیس‌جمهور الهام علی‌اف برگزار شد.

## توصیف
میدان پرچم شوشی توسط یک آمفی‌تئاتر احاطه شده است. مساحت کلی این مجموعه ۹٬۱۹۰ متر مربع است که ۳٬۶۹۳ متر مربع آن به فضای سبز اختصاص دارد. میلهٔ پرچم نصب‌شده در میدان ۱۱٫۷ متر ارتفاع دارد.

بیشتر پوشش‌های گیاهی دائمی پیشین حفظ شده و در طرح بازسازی ادغام شده‌اند. محوطه‌سازی با استفاده از گونه‌های گیاهی بومی، از جمله درختان چنار، انجام شده و تجهیزات نشیمن و سامانهٔ نورپردازی مدرن نیز نصب شده است.

بر اساس طرح جامع شهر شوشی، ساخت موزهٔ پیروزی، یک سالن چندمنظورهٔ کنسرت و اجرا، و یک مرکز خرید در محدودهٔ پیرامونی این میدان برنامه‌ریزی شده است.

## پانویس

رده:میدان‌ها در جمهوری آذربایجان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۴ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
رده:جاذبه‌های گردشگری در شوشی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شوشی
فرشته یا قاتل (فیلم ۱۹۷۷)

***فرشته یا قاتل***  فیلمی هندی محصول سال ۱۹۷۷ و به کارگردانی اس.ام. عباس است. در این فیلم بازیگرانی همچون شاشی کاپور، ریکا، اوتپال دوت و بیندو ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های هندی‌زبان دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:فیلم‌های ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:فیلم با آهنگ‌سازی کالیاجی-آناندجی
رده:فیلم‌های اکشن درام هندی
وظیفه (فیلم ۱۹۶۷)

***وظیفه***  و  فیلمی هندی محصول سال ۱۹۶۷ و به کارگردانی راویکانت ناگایچ است. در این فیلم بازیگرانی همچون جیتندرا، بابیتا، آقا، ناگش و آریونا ایرانی ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های هندی‌زبان دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های هندی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جاسوسی دلهره‌آور دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره سازمان‌های اطلاعاتی
رده:فیلم با آهنگ‌سازی لاکسمیکانت-پیارلال
رده:فیلم‌های جاسوسی مهیج هندی
رود آکسای

**رود آکسای** () رودخانه‌ای در منطقه قفقاز شمالی و در کشور روسیه است که از چچن و داغستان می‌گذرد. طول آن ۱۴۴ کیلومتر (۸۹ مایل) است و شیب کلی آن ۱۴.۵ متر در کیلومتر است. این رودخانه ریزابه شاخه سمت چپ رود آکتاش است.

## منابع

* 

رده:رودهای چچن
رده:رودهای داغستان
رده:ریزابه‌های سولاک
بزرگراه احمدبیگلی–فضولی–شوشی

**بزرگراه احمدبیگلی–فضولی–شوشی** (ترکی آذربایجانی: ) یکی از بزرگراه‌های جمهوری آذربایجان است که شهرهای احمدبیگلی، فضولی و شوشی را به یکدیگر متصل می‌کند.
طول این بزرگراه ۸۱٫۷ کیلومتر است و در ۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ به‌طور رسمی افتتاح شد.

## تاریخچه
عملیات ساخت این بزرگراه پس از برگزاری مراسم کلنگ‌زنی در جریان سفر رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و بانوی اول مهربان علیوا به مناطق سابقاً اشغالی شهرستان فضولی و شهرستان جبرئیل در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۰ آغاز شد؛ سفری که اندکی پس از پایان جنگ دوم قره‌باغ انجام گرفت.

در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۰، با صدور فرمانی از سوی رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، اقدامات مربوط به طراحی و ساخت بزرگراه احمدبیگلی–فضولی–شوشی تصویب شد و اعتبار اولیه‌ای از محل صندوق ذخیرهٔ ریاست‌جمهوری در بودجهٔ دولتی سال ۲۰۲۰ به سازمان دولتی راه‌های خودرویی جمهوری آذربایجان اختصاص یافت.

این بزرگراه در ۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ با حضور الهام علی‌اف به‌طور رسمی افتتاح شد.

## طراحی و ویژگی‌ها
۴۸ کیلومتر ابتدایی بزرگراه به‌صورت شش‌بانده ساخته شده و ۳۳٫۷ کیلومتر باقی‌مانده دارای چهار باند عبوری است. روسازی مسیر از نوع آسفالت بتنی است.

در مسیر این بزرگراه، سازه‌های مهمی همچون پل‌ها، تونل‌ها و ویا‌دوکت‌ها احداث شده‌اند.
این مسیر به‌صورت موازی با بزرگراه فضولی–شوشی امتداد دارد و طول مسیر را ۱۹٫۳ کیلومتر کوتاه‌تر می‌کند.

این پروژه از سوی فدراسیون بین‌المللی راه (IRF Global) در ردهٔ «روش نوآورانهٔ ساخت‌وساز» مورد تقدیر قرار گرفت.

## پانویس

رده:جاده‌ها در جمهوری آذربایجان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۵ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
خوانش سخت‌تر درست‌تر است

**خوانش سخت‌تر درست‌تر است** () اصلی در تصحیح نسخ است که طبق آن، زمانی که بین دو نسخه در ضبطی اختلاف وجود دارد، ضبط نامعمول احتمالاً به نسخهٔ اصلی نزدیکتر است. در اینجا پیش‌فرض این است که کاتبان اغلب ضبط‌های ساده‌تر را جای ضبط‌های دشوارتر و نامعمول تر می‌نوشتند تا بر عکس آن. این اصل، معیاری درون‌متنی است و به نسخه‌ای که در آن ضبط مورد نظر یافت شده است، وابستگی ندارد. در نتیجه می‌توان بر هر گونه متنی اعمال کرد، چه رمانس شوالیه‌ای باشد چه متنی سانسکریت و چه متن کتاب مقدس.

در آغاز قرن هجدهم میلادی پژوهشگرانِ عصر روشنگری برای ایجاد پایه‌ای بی‌طرفانه برای یافتن اصلی‌ترین نسخه بودند که زیر بار اقتدارهای سنتی نباشد، اصولی تنظیم کردند. این اصل یکی از آن اصول بود.

## جستارهای وابسته
* قضیه بیز
* ملاک خجلت

## منابع

* 

رده:پژوهش کتاب مقدس
رده:دانش متنی
رده:رهیافت‌های آنی
رده:عبارت‌های ادبی لاتین
جان برانکا

***جان برانکا***  (متولد ۱۱ دسامبر ۱۹۵۰) یک وکیل و مدیر سرگرمی آمریکایی است که در نمایندگی از هنرمندان راک اند رول تخصص دارد. او مجری مشترک دارایی‌های مایکل جکسون و رئیس شرکت مایکل جکسون است. برانکا نماینده بیش از ۳۰ نفر از اعضای تالار مشاهیر راک اند رول از جمله رولینگ استونز، ایروسمیث، بی جیز و دورز بوده است.

## منابع

## پیوند به بیرون
*
نیروگاه برق‌آبی یوخاری ونگ

**نیروگاه برق‌آبی یوخاری ونگ** (ترکی آذربایجانی: ) یک نیروگاه برق‌آبی در شهرستان کلبجر جمهوری آذربایجان است که بر روی رود ترتر ساخته شده است. این نیروگاه در ۲ سپتامبر ۲۰۲۴ به بهره‌برداری رسید و ظرفیت نصب‌شدهٔ آن ۲۲٫۵ مگاوات است.

## تاریخچه و ویژگی‌ها
این نیروگاه توسط شرکت دولتی آذرانرژی ساخته شده و بخشی از آبشار نیروگاه‌های برق‌آبی کلبجر به‌شمار می‌رود که مجموع ظرفیت آن حدود ۴۰ مگاوات گزارش شده است. آب مورد نیاز نیروگاه از دو منبع تأمین می‌شود: خروجی نیروگاه برق‌آبی نادیرخانلی و یک سازهٔ اصلی آب‌گیر که بر روی رودخانهٔ توتغو احداث شده است.

این مجموعه شامل پست برق فضای باز با ولتاژ ۱۱۰ کیلوولت، خط ارتباطی فیبر نوری ۲۴ هسته‌ای و اتصال به سامانهٔ متمرکز اسکادا (SCADA) است و از سامانه‌های کنترل دیجیتال به‌همراه تدابیر امنیت سایبری بهره می‌برد. از جمله اقدامات زیست‌محیطی این پروژه می‌توان به استفاده از تجهیزات هیدرولیکی ویژه برای جلوگیری از ورود ماهیان رودخانه به لولهٔ انحراف آب و حفظ آن‌ها در زیست‌بوم طبیعی رودخانه اشاره کرد.
طراحی این پروژه توسط مؤسسهٔ انرژی آذرانرژی انجام شده و متخصصانی از شرکت‌های اتریشی و ایتالیایی نیز در اجرای آن مشارکت داشته‌اند. این نیروگاه توان تولید سالانهٔ آن تا ۶۶ میلیون کیلووات‌ساعت (۶۶ گیگاوات‌ساعت) برق را دارد که بنا بر آمار منتشرشده، موجب صرفه‌جویی سالانهٔ حدود ۱۵ میلیون متر مکعب گاز طبیعی و جلوگیری از انتشار بیش از ۲۷ هزار تُن دی‌اکسید کربن می‌شود.

## پانویس

رده:زیرساخت‌های انرژی کامل‌شده در ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:ایستگاه‌های برق‌آبی در جمهوری آذربایجان
تونل موروداغ

**تونل موروداغ** (ترکی آذربایجانی: ) یک تونل جاده‌ای دوقلو در حال ساخت در مسیر جاده توغانالی–کلبجر–ایستی‌سو در جمهوری آذربایجان است. این تونل از زیر رشته‌کوه موروداغ عبور می‌کند و شهرستان‌های گوی‌گول و کلبجر را به یکدیگر متصل می‌سازد و به‌عنوان جایگزینی ایمن برای گردنهٔ مرتفع و دشوار عمر عمل می‌کند.

## پیشینه و ساخت
تونل موروداغ در حدود کیلومتر ۱۳٫۵ مسیر جادهٔ توغانالی–کلبجر–ایستی‌سو قرار دارد؛ جایی که ارتفاع زمین از حدود ۱٬۷۰۰ متر به بیش از ۳٬۲۰۰ متر از سطح دریا افزایش می‌یابد. به‌جای احداث یک مسیر جاده‌ای ۳۱٫۵ کیلومتری بر فراز رشته‌کوه، مسیر به‌گونه‌ای بازطراحی شد که این بخش از طریق تونل موروداغ از زیر کوهستان عبور کند.

این تونل دارای دو لولهٔ مجزا با دو خط عبوری در هر جهت است و عرض مقطع آن حدود ۱۰ متر در نظر گرفته شده است. طول طراحی‌شدهٔ تونل ۱۱٬۶۵۸ متر است.

عملیات ساخت تونل دوقلوی موروداغ در ۱۶ اوت ۲۰۲۱ آغاز شد. در ۲۱ اوت ۲۰۲۵، گشایش فنی تونل با حضور الهام علی‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و بانوی اول مهربان علیوا برگزار شد.

در قالب پروژهٔ جادهٔ توغانالی–کلبجر–ایستی‌سو، در مجموع پنج تونل با طول کلی حدود ۲۶ کیلومتر در حال ساخت است که تونل موروداغ طولانی‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌رود. بر پایهٔ گزارش‌ها، تا سپتامبر ۲۰۲۴ عملیات حفاری، لاینینگ، پایدارسازی شیب‌ها، دیوارهای حائل و سازه‌های مهندسی مرتبط پیشرفت قابل توجهی داشته و پیشرفت کلی پروژهٔ راه‌سازی به حدود ۶۷٫۵٪ رسیده است.

## پانویس

رده:ترابری در جمهوری آذربایجان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در حال ساخت در جمهوری آذربایجان
رده:تونل‌های جاده‌ای
مجتمع ایستگاه راه‌آهن و پایانهٔ اتوبوسرانی آغدام

**مجتمع ایستگاه راه‌آهن و پایانهٔ اتوبوسرانی آغدام** (ترکی آذربایجانی: ) یک مجموعهٔ حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای در شهر آغدام، جمهوری آذربایجان است. این مجموعه در چارچوب بازسازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل پس از جنگ، به خط بازسازی‌شدهٔ خط راه‌آهن بردع–آغدام خدمات ارائه می‌دهد.

طول خط راه‌آهن بردع–آغدام ۴۷٫۳ کیلومتر گزارش شده است.

## تاریخچه
مطالعات اولیه برای احداث مسیر راه‌آهن باریک‌خط به‌منظور اتصال یولاخ–بردع–آغدام–استپاناکرت–شوشی در سال ۱۹۰۸ آغاز شد، اما این پروژه به‌دلیل وقوع جنگ جهانی اول تکمیل نشد.

خط راه‌آهن یولاخ–بردع–آغدام در سال ۱۹۶۷ به بهره‌برداری رسید و ایستگاه آغدام در سال ۱۹۶۸ افتتاح شد. در سال‌های ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹، این خط تا شهر استپاناکرت امتداد یافت.

در جریان جنگ قره‌باغ، شهر آغدام در سال ۱۹۹۳ اشغال شد و فعالیت‌های ریلی در این مسیر متوقف گردید.

پس از امضای توافق آتش‌بس قره‌باغ ۲۰۲۰، جمهوری آذربایجان در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۰ کنترل شهرستان آغدام را دوباره به‌دست گرفت. متعاقب آن، پروژهٔ بازسازی خط راه‌آهن بردع–آغدام در دستور کار قرار گرفت.

## بازسازی و بازگشایی
در ۲۶ آوریل ۲۰۲۵، رسانه‌های محلی از انجام حرکت آزمایشی قطار مسافری جدید Stadler FLIRT در مسیر بردع–آغدام خبر دادند.

در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، الهام علی‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در مراسم افتتاح خط بازسازی‌شدهٔ بردع–آغدام و مجتمع ایستگاه راه‌آهن و پایانهٔ اتوبوسرانی آغدام شرکت کرد.

در ۲۳ مهٔ ۲۰۲۵، حکمت حاجی‌اف و اعضای ستاد هماهنگی بازسازی مناطق آزادشده، با قطار از آغدام به باکو سفر کردند.

## پانویس

رده:ایستگاه‌های راه‌آهن در جمهوری آذربایجان
رده:آغ‌دام
روابط ایران و چکسلواکی

**ایران** و **چکسلواکی** در ۲۹ اکتبر ۱۹۳۰ پیمان دوستی امضا کردند.

در ۲۲ ژوئن ۱۹۲۵، سفیر ایران در ایتالیا به عنوان نماینده دیپلماتیک ایران در چکسلواکی منصوب شد.

در اوت ۱۹۶۲، نمایندگی دیپلماتیک چکسلواکی در تهران به سفارت ارتقا یافت.

در سپتامبر ۱۹۶۳، علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد ایران، به چکسلواکی سفر کرد. اولین سفر رسمی محمدرضا پهلوی و همسرش فرح دیبا به چکسلواکی در مه ۱۹۶۷ بود.

هر دو کشور در دهه ۱۹۶۰، با بهار پراگ در چکسلواکی و انقلاب سفید در ایران، دوره‌هایی از گشودگی را پشت سر گذاشتند. در اوایل دهه ۱۹۷۰، چکسلواکی یک استراتژی سیاست خارجی را دنبال کرد که بر حفظ و تعمیق روابط دوجانبه خود با ایران متمرکز بود. در حالی که دیدارهای رسمی و همکاری‌های اقتصادی عموماً موفقیت‌آمیز تلقی می‌شدند، در اوایل دهه ۱۹۷۰  تنش در روابط دوجانبه وجود داشت. هر دو کشور پیشرفت قابل توجهی در ابتکارات اقتصادی و دیپلماتیک داشتند که برای اکثر کشورهای کمونیستی در آن زمان غیرمعمول بود. 

## جستارهای وابسته
* روابط ایران و جمهوری چک
* روابط خارجی ایران

## منابع

* 
* 
*  

رده:روابط دوجانبه ایران
رده:روابط دوجانبه چکسلواکی
رده:کاربرد جعبه اطلاعات روابط بین کشورها بدون نقشه‌ها
مهدی مرادی (ورزشکار)

**مهدی مرادی کوچی** ورزشکار پاراآتلت ایرانی است که در رشته‌های پرش طول و دوهای سرعت کلاس T13 رقابت می‌کند.

## افتخارات
* ۲۰۱۳ – بازی‌های پاراآسیایی جوانان، کوالالامپور – طلا (۲۰۰ متر)، نقره (۱۰۰ متر)
* ۲۰۱۶ – قهرمانی آسیا-اقیانوسیه، امارات – برنز (۱۰۰ متر)
* ۲۰۲۱ – گرندپری دبی – طلا (پرش طول)
* ۲۰۲۲ – بازی‌های پاراآسیایی هانگژو – نقره (پرش طول)

## منابع
نجوم (مانیلیوس)

***نجوم***  یک شعر پندآمیز لاتین با بحر شش‌وزنی درباره پدیده‌های آسمانی‌ست که به پنج کتاب تقسیم شده است. *نجوم* حدود سال‌های ۳۰ تا ۴۰ میلادی توسط شاعری رومی که نامش به احتمال مارکوس مانیلیوس بود، نوشته شد. درباره مانیلیوس اطلاعات اندکی در دست است و گرچه شواهدی موجود است که *نجوم* احتمالاً توسط بسیاری دیگر نویسندگان رومی خوانده شده، هیچ کار بازمانده‌ای صریحاً از آن نقل قول نکرده است.

## نویسندگی
از آنجا که هیچ منبع رومی معاصری نام او را ذکر نکرده، هویت دقیق نویسنده آن پرسشی وسوسه‌انگیز می‌باشد اما نام او احتمالاً مارکوس مانیلیوس بوده است.

## پانویس

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:کتاب‌های اختربینی
مایه خنده

***مضحکه*** یا ***مایهٔ خنده***  پنجمین و آخرین آلبوم استودیویی گروه انگلیسی تاک تاک است که در ۱۶ سپتامبر ۱۹۹۱ منتشر شد.

این آلبوم، مانند آلبوم *[[روح عدن]]*، از سازبندی بداهه با مشارکت گروه بزرگی از نوازندگان بهره می‌برد. جلسات ضبط دشوار آن، با کمال‌گرایی مارک هالیس و تلاش او برای ایجاد فضای ضبطی مناسب شناخته می‌شد. به‌گفتهٔ مهندس صدا فیل براون، این آلبوم نیز مانند اثر پیشین «بر پایهٔ تصادف، اتفاق و ساعت‌ها آزمودنِ هر ایدهٔ ممکن برای اُورداب (افزودن لایه‌های صوتی بیشتر)» ضبط شده است. گروه پس از انتشار این آلبوم از هم پاشید.

Laughing Stock با تحسین گستردهٔ منتقدان روبه‌رو شد و اغلب به‌عنوان اثری سرنوشت‌ساز در شکل‌گیری ژانر نوپای پست‌راک در زمان انتشارش یاد می‌شود. وب‌سایت *[[پیچفورک]]* در بازنگری سال‌های بعد، امتیاز کامل ۱۰ از ۱۰ را به آن داد و آلبوم را یازدهمین اثر برتر دههٔ ۱۹۹۰ نامید. مجلهٔ *[[استایلس]]* نیز در فهرست سال ۲۰۰۷، آن را برترین آلبوم پست‌راک معرفی کرد.

## منابع

رده:آلبوم‌های ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:آلبوم‌های پالیدور رکوردز
رده:آلبوم‌های تاک تاک
رده:آلبوم‌های تهیه‌شده توسط تیم فریز-گرین
فارسالیا

***درباره جنگ داخلی***  که بیشتر با نام ***فارسالیا***  مشهور است، شعری رومی به گونه حماسی نوشته لوکانوس است که جزء به جزء به جنگ داخلی ژولیوس سزار و نیروهای سنای روم به رهبری پومپه می‌پردازد.

شاعر و کلاسیک‌دان انگلیسی، آلفرد ادوارد هاوسمن، در سال ۱۹۲۶ نسخه انتقادی برجسته‌ای از این شعر منتشر کرد.

## پانویس

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:تسالی باستان
رده:شعرهای حماسی در زبان لاتین
رده:شعرهای ناتمام
رده:کتاب‌های لاتین سده ۱ (میلادی)
رده:نمودهای فرهنگی پومپه
معماری گورکانی نو

اصطلاح **معماری گورکانی نو** یا معماری هندی-ساراسنی ()معمولاً به سبکی از معماری گفته می‌شود که در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم، در دوران استعمار بریتانیا در شبه‌قارهٔ هند شکل گرفت. برای این اصطلاح، به‌درستی می‌توان از تعبیر «معماری گورکانی نو» استفاده کرد، چون این سبک آگاهانه به میراث معماری گورکانیان هند تکیه دارد، اما آن را در قالبی تازه و متناسب با نیازها و ذوق دوران استعماری بازسازی می‌کند.

معماری گورکانی نو در اصل تلاشی بود برای آشتی دادن دو جهان متفاوت. از یک‌سو، معماران بریتانیایی می‌خواستند بناهایی بسازند که کارکردهای امروزی و اداریِ حکومت استعماری را برآورده کند، مانند ایستگاه راه‌آهن، دادگستری، دانشگاه، شهرداری و موزه. از سوی دیگر، آن‌ها به‌خوبی می‌دانستند که معماری کاملاً اروپایی در فضای فرهنگی هند بیگانه به نظر می‌رسد. نتیجه، سبکی شد که عناصر شاخص معماری گورکانی و اسلامی هند را با فنون و سازمان‌دهی فضایی معماری اروپایی، به‌ویژه نئوکلاسیک و ویکتوریایی، درهم آمیخت.

در معماری گورکانی نو، نشانه‌های آشنای معماری گورکانی به‌وفور دیده می‌شود. گنبدهای بزرگ پیازی‌شکل، ایوان‌ها و طاق‌های قوسی، مناره‌ها یا برجک‌های گوشه‌ای، طاق‌نماهای تزیینی، مشبک‌های سنگی یا آجری، و استفاده از حیاط‌های مرکزی از عناصر رایج این سبک‌اند. این عناصر یادآور کاخ‌ها، آرامگاه‌ها و مسجدهای دوران گورکانیان هستند، اما در اینجا نه برای فضاهای آیینی یا سلطنتی سنتی، بلکه برای ساختمان‌های اداری و عمومی به کار می‌روند.

در عین حال، سازه و نقشهٔ بناها اغلب کاملاً امروزی و اروپایی است. استفاده از اسکلت‌های فلزی، پلان‌های منظم و متقارن، راه‌پله‌های وسیع، تالارهای بزرگ و نورگیری حساب‌شده نشان می‌دهد که این ساختمان‌ها با منطق مهندسی و کارکردگرای سدهٔ نوزدهم ساخته شده‌اند. به بیان ساده‌تر، پوسته و زبان بصری بنا «شرقی» و گورکانی است، اما استخوان‌بندی و شیوهٔ استفاده از فضا بیشتر «غربی» است.

معماری گورکانی نو فقط یک انتخاب زیبایی‌شناختی نبود، بلکه بُعدی سیاسی و نمادین هم داشت. حکومت استعماری بریتانیا می‌کوشید خود را وارث نظم و شکوه امپراتوری‌های پیشین هند، به‌ویژه گورکانیان، نشان دهد. با بهره‌گیری از زبان معماری آشنا برای مردم محلی، این پیام منتقل می‌شد که قدرت جدید ادامه‌دهندهٔ یک سنت دیرینهٔ فرمانروایی است، نه صرفاً نیرویی بیگانه و تحمیلی.

از نظر جغرافیایی، این سبک بیش از همه در شهرهایی مانند بمبئی، مدرس، کلکته، لاهور و دهلی نو گسترش یافت. بسیاری از بناهایی که امروز به‌عنوان نمادهای شهری این شهرها شناخته می‌شوند، محصول معماری گورکانی نو هستند و همچنان در چشم‌انداز شهری نقش پررنگی دارند.

معماری گورکانی نو سبکی التقاطی و آگاهانه است که از دل برخورد استعمار، سنت و امروزی‌سازی پدید آمد. این سبک نه بازتولید خالص معماری گورکانی است و نه تقلید ساده از معماری اروپا، بلکه تلاشی است برای ساختن زبانی تازه که هم ریشه در گذشتهٔ شبه‌قاره دارد و هم پاسخ‌گوی نیازهای دنیای جدید است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
آندره ولمی

**آندره وَلمی** (؛   – ) بازیگر اهل فرانسه بود.

از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به *[[حادثه‌ای در ترن]]*، *[[منون (فیلم)|منون]]*، *[[آخرین داوری (فیلم ۱۹۴۵)|آخرین داوری]]*، *[[تن‌تن و معبد خورشید]]* و *[[یک گلوله کافی است]]* اشاره کرد.

## منابع

رده:بازیگران مرد اهل پاریس
رده:بازیگران مرد فیلم اهل فرانسه
رده:درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۹ (میلادی)
والتر گانسوف وان در میرش

**والتر گانسوف وان در میرش** (؛   – ) حقوقدان و وکیل بلژیکی بود. او در رشتهٔ بابسلد چهارنفره در بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۸ شرکت کرد. در جریان تهاجم آلمان به بلژیک، شماری از افرادی که به دشمنی با دولت مظنون بودند به دستور او بازداشت شدند و بعدها در رویدادی که به «کشتار ابویل» معروف شد، به قتل رسیدند.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون صلیب جنگ ۱۹۴۵–۱۹۳۹ و نشان فرمانده لژیون دونور شده است.

## منابع

رده:درگذشتگان ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:ورزشکاران اهل بروخه
رده:قاضیان دیوان بین‌المللی
پل آزادی (بوداپست)

**پل آزادی** () در بوداپست، مجارستان بر روی رودخانه دانوب بنا شده که بودا و پست را به هم متصل می‌کند. این سومین پل جنوبی، جاده‌ای و عمومی در بوداپست است که در انتهای جنوبی مرکز شهر واقع شده است. در ابتدا نام آن پل فرانتس جوزف بود.

در دو انتهای آن دو میدان عمومی، میدان گلرت (در پای تپه گلرت، گلرت بث و هتل گلرت) و میدان فوام (با تالار بازار بزرگ)  وجود دارد.

پل آزادی کوتاه‌ترین پل در مرکز بوداپست است. این پل که در ابتدا به عنوان بخشی از نمایشگاه جهانی هزاره در پایان قرن نوزدهم ساخته شد، دارای طراحی سبک آر نوو، مجسمه‌های اساطیری و نشان ملی مجارستان است که در کنار آن تزئین شده است.

این پل اولین پل در شهر بود که پس از متحمل شدن خسارات سنگین در طول جنگ جهانی دوم، بازسازی شد.  

## جستارهای وابسته

* پل‌های بوداپست

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اویبودا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۹۶ (میلادی) در مجارستان
رده:پل‌ها بر روی دانوب
رده:پل‌های بوداپست
رده:پل‌های طره‌ای
رده:پل‌های کامل‌شده در ۱۸۹۶ (میلادی)
رده:محوطه‌های باستان‌شناسی صنعتی در مجارستان
ژاک تاردی

**ژاک تاردی** (؛ زادهٔ ) مشهور به **تاردی**، تصویرگر، کارتونیست و نویسنده اهل فرانسه است.

تاردی در ۳۰ اوت ۱۹۴۶ در ولانس، دروم، به دنیا آمد. پس از فارغ‌التحصیلی از مدرسهٔ ملی هنرهای زیبای لیون و مدرسه عالی ملی هنرهای تزئینی در پاریس، در سال ۱۹۶۹ و در ۲۳سالگی، فعالیت خود را در زمینهٔ کمیک آغاز کرد و ابتدا در مجلهٔ کامیکس فرانسوی-بلژیکی *[[پیلوت (مجله)|پیلوت]]* به تصویرگری داستان‌های کوتاهی از ژان ژیرو و سرژ دو بکچ پرداخت، سپس در سال ۱۹۷۲ ماجرای داستانیِ سیاسیِ «*شایعه‌ای در روئِرگ*» را بر اساس سناریویی از پیر کریستن خلق کرد. تاردی به‌ویژه با رمان‌های گرافیکی‌اش دربارهٔ وحشت و فلاکت جنگ جهانی اول، مانند *این جنگ سنگرها بود*، به شهرت و اعتبار دست یافت.

در زبان انگلیسی، بسیاری از کتاب‌های تاردی توسط انتشارات «فانتاگرَفیکس بوکس» منتشر شده‌اند و کیم تامسون، هم‌بنیان‌گذار این انتشارات، آن‌ها را ویرایش و ترجمه کرده است.

در سال ۲۰۱۳، تاردی برای دریافت عنوان شوالیه در لژیون دونور فرانسه، که عالی‌ترین نشان این کشور است، نامزد شد. با این حال، او این نشان را نپذیرفت و دلیل آن را این‌گونه بیان کرد که «می‌خواهم انسانی آزاد باقی بمانم و به دست هیچ قدرتی گروگان گرفته نشوم.» وی در سال ۱۹۸۵ نشان هنر و ادب را دریافت کرده بود.

از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به *[[ماجراهای شگفت‌انگیز آدل بلان-سک]]* اشاره کرد.

وی در سال ۲۰۰۴ نامزد دریافت جوایز هاروی و در سال ۲۰۱۱ برندهٔ دو جایزه آیزنر شد.

## منابع

## برای مطالعه بیشتر

* Olivier Maltret, *Presque tout Tardi* (Sapristi, 1996), 
* Michel Boujut, *Tardi par la fenêtre* (Christian Desbois, 1996)
* Numa Sadoul, *Tardi. Entretiens.* (Niffle, 2000)

رده:افراد زنده
رده:اهالی ولانس، دروم
رده:پیلوت
رده:ردکنندگان لژیون دونور
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:کنشگران ضدجنگ اهل فرانسه
رده:نویسندگان کمیک اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:هنرمندان کمیکس اهل فرانسه
اعتراضات ۲۰۲۵ بودجه بلغارستان

اعتراضات در بلغارستان از ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد؛ پس از آنکه دولت روزن ژلیازکوف طرح بودجهٔ سال ۲۰۲۶ را اعلام کرد. این طرح شامل افزایش مالیات‌ها بود، به‌ویژه سهمی که افراد باید برای برنامه‌های بازنشستگی و تأمین اجتماعی پرداخت می‌کردند. دولت ابتدا اجرای بودجه را معلق و سپس آن را پس گرفت، اما تظاهرات ادامه یافت و معترضان خواستار استعفای دولت و برگزاری انتخابات جدید شدند. این اعتراضات به‌عنوان اعتراضات نسل زد شناخته شده است.

بسیاری از دانشجویان دانشگاه در پایتخت، صوفیه، به این اعتراضات گسترده پیوستند. در ۲ دسامبر، حدود ۵۰ هزار نفر در تجمعی در صوفیه شرکت کردند و بنا بر گفتهٔ سازمان‌دهندگان، تظاهرات در دیگر شهرهای بزرگ نیز ۵۰ هزار نفر دیگر را جذب کرد. رسانه‌های بلغارستان با استناد به تصاویر پهپادی برآورد مشابهی ارائه دادند.<  این برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۱٫۵۵ درصد از جمعیت کشور در اعتراضات حضور داشتند.

در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، دولت ژلیازکوف استعفا داد و «صدای مردم» را به رسمیت شناخت. ژلیازکوف در پارلمان در صوفیه به خبرنگاران گفت: «خواست ما این است که در سطح انتظارات جامعه قرار بگیریم. ما صدای مردمی را که در حال اعتراض بودند شنیده‌ایم. باید به خواسته‌های آنان پاسخ دهیم، و خواستهٔ کنونی آنان استعفای دولت است.»

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اعتراضات ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:بلغارستان در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:کنشگری ضدفساد
هریپسیمه بوغوسیان (نویسنده)

**هریپسیمه میساکی بوقوسیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) نویسنده اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی با نام اصلی **هریپسیمه میساکی آسیلیان** () در ۲۴ آوریل ۱۸۹۹ در تفلیس به دنیا آمد . همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان برجسته افتخار () و چهره فرهنگی افتخاری ارمنستان شوروی () شده است. وی در ۲۶ نوامبر ۱۹۷۲ در سن ۷۳ سالگی در ایروان درگذشت.

## آثار

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نویسندگان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

 

رده:اعضای اتحادیه نویسندگان شوروی
رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۹ (میلادی)
رده:مترجمان از روسی به ارمنی
رده:مترجمان اهل ارمنستان
رده:ویراستاران اهل ارمنستان