تخریب میراث فرهنگی در جریان حمله اسرائیل به لبنان

حمله اسرائیل به لبنان در سال ۲۰۲۴، به مکان‌های مختلف میراث فرهنگی آسیب رساند یا آنها را نابود کرد. این آسیب‌ها در جنوب لبنان متمرکز بود و مکان‌ها به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر قرار گرفتند. علاوه بر مکان‌های منفرد، روستاهای تاریخی کاملی مانند محیبیب نیز ویران شدند. یونسکو به ۳۴ مکان میراث فرهنگی در این کشور، حفاظت ویژه اعطا کرد.

## پیشینه
اداره کل آثار باستانی لبنان، شاخه‌ای از دولت است که توسط وزارت فرهنگ نظارت می‌شود و مسئول میراث ملی این کشور است. میراث فرهنگی لبنان شامل میراث جهانی و آثاری از فرهنگ‌های مختلف از جمله فنیقی، رومی و عثمانی است. درگیری‌های منطقه، از جمله جنگ لبنان در سال ۲۰۰۶ بین حزب‌الله و اسرائیل، میراث فرهنگی لبنان را تهدید کرده است.

در اکتبر ۲۰۲۳، حزب‌الله در حمایت از فلسطین در جریان حمله اسرائیل به نوار غزه، شروع به شلیک به سمت اسرائیل کرد. درگیری اسرائیل و حزب‌الله تا جایی تشدید شد که اسرائیل در ۱ اکتبر ۲۰۲۴ حمله زمینی به جنوب لبنان را آغاز کرد. بیش از یک میلیون نفر از لبنان و ۶۰۰۰۰ نفر از شمال اسرائیل آواره شدند. در ماه نوامبر آتش‌بس برقرار شد که تا آن زمان ۳۵۰۰ شهروند لبنانی کشته شده بودند.

## تأثیر
سازمان‌هایی مانند میراث برای صلح شروع به مستندسازی تخریب‌های ناشی از تهاجم کرده‌اند، اگرچه گراهام فیلیپ از پروژه باستان‌شناسی در معرض خطر در خاورمیانه و شمال آفریقا گفته است که میزان کامل خسارات ناشی از این درگیری هنوز مشخص نیست. فیلیپ همچنین خسارات ناشی از تخریب میراث فرهنگی توسط دولت اسلامی را با هم مقایسه کرد و گفت که اگرچه اولی عمدی بوده است، اما تأثیر بر اماکن میراثی در لبنان احتمالاً عمدی نبوده است، با این حال، مقیاس بزرگتر بمباران، احتمال آسیب را بیشتر کرده است.

شهرک‌های مسکونی در جنوب لبنان متحمل خسارات گسترده‌ای شدند: تحلیلی از *[[لو موند|لوموند]]* نشان داد که ۳۸ درصد از ساختمان‌های منطقه در طول درگیری آسیب دیده یا تخریب شده‌اند. تمام روستاها، مانند محیبیب، توسط نیروی دفاعی اسرائیل (IDF) با استفاده از مواد منفجره شامل خانه‌های تاریخی و سازه‌های تازه ساخته شده، تخریب شدند. سرکیس خوری، مدیر کل آثار باستانی لبنان، گفت: «تخریب کامل و سیستماتیک حافظه تاریخی این روستاها، مخرب‌ترین چیز است.» بلادی، یک سازمان میراث غیردولتی، گزارش داد که بین آغاز تهاجم در ماه سپتامبر و آتش‌بس در ماه نوامبر، بیش از بیست مکان میراثی آسیب دیده‌اند، از جمله نه مکان که کاملاً ویران شده‌اند. علاوه بر آسیب مستقیم به مکان‌های میراثی، انفجارها ممکن است باعث آسیب غیرمستقیم شوند و فرآیندهای پوسیدگی را تسریع کنند.

### اماکن مذهبی
در ۹ اکتبر، کلیسای قرن نوزدهمی سنت جورج در دردغایا مورد حمله هوایی نیروهای دفاعی اسرائیل قرار گرفت؛ حداقل هشت نفر که در کلیسا پناه گرفته بودند، هنگام تخریب آن کشته شدند. در ۱۳ اکتبر، یک مسجد قرن هجدهمی در کفر تبنیت در جریان حمله اسرائیل ویران شد. سیزده زیارتگاه و ده‌ها مسجد در جریان این درگیری آسیب دیدند. در ۶ نوامبر، یک حمله هوایی اسرائیل به خانه منشیه مربوط به دوران عثمانی و هتل ۱۵۰ ساله پالمیرا در بعلبک آسیب رساند. همچنین در بعلبک، بخشی از دروازه تاریخی شمالی آسیب دید.
بندانگشتی|مقام شمعون الصفا (که در اینجا در سال ۲۰۱۸ دیده می‌شود) در جریان حمله نیروهای اسرائیلی آسیب دید.

### سایت‌های باستان‌شناسی و فرهنگی
در اوایل درگیری، نیروهای دفاعی اسرائیل به تبنین در جنوب لبنان حمله کردند؛ در نتیجه این حمله، این قلعه قرون وسطایی خساراتی دید و یکی از دیوارهای آن فرو ریخت. در ۱۲ اکتبر، حملات هوایی، یک سوق (بازار) در نبطیه را که مربوط به دوره عثمانی (۱۵۱۶–۱۹۱۸) بود، ویران کرد.

شهر صور بمباران شد و در حالی که این میراث جهانی یونسکو مستقیماً مورد اصابت قرار نگرفت، سایر اماکن تاریخی این شهر از جمله سازه‌هایی که قدمت آنها به دوره‌های بیزانس و عثمانی برمی‌گردد، آسیب دیدند. به گفته جوآن فارچاخ باجلی از بلادی، ساختمان‌های خصوصی و خانه‌های تاریخی به ویژه از اشکال آسیب‌پذیر میراث بوده‌اند. شورای ملی تحقیقات علمی لبنان گزارش داد که قلعه قرن دوازدهمی در شماع و مقام شمعون الصفا در نزدیکی آن عمداً توسط نیروهای اسرائیلی با استفاده از مواد منفجره آسیب دیده‌اند. قبة قرون وسطایی در دوریس نیز آسیب دیده است.

## واکنش
[جایگزین=A stone tower and wall on top of a snow-covered slope.|بندانگشتی|یونسکو به ۳۴ مکان تاریخی در لبنان، از جمله [تبنین|قلعه تبنین، «حفاظت ویژه» اعطا کرد. این قلعه قرون وسطایی (که در اینجا در سال ۲۰۰۶ دیده می‌شود) در جریان حمله آسیب دید.]]
در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۴، شورای بین‌المللی بناها و اماکن (ICOMOS) بیانیه‌ای در مورد تلفات جانی ناشی از درگیری در منطقه و خسارت به میراث فرهنگی صادر کرد. یونسکو ماه بعد یک جلسه اضطراری برگزار کرد که در آن به ۳۴ مکان در لبنان «حفاظت بیشتر» اعطا کرد و منابع مالی را برای کمک به حفظ آنها در دسترس قرار داد. به گزارش آن بی سی نیوز «اسرائیل گفته است که فقط حزب‌الله را هدف قرار می‌دهد، اما این گروه را به جاسازی خود در زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله اماکن میراث فرهنگی، و نزدیکی آنها متهم می‌کند». از نظر عفو بین‌الملل، این تخریب نقض قوانین بین‌المللی بشردوستانه بوده و این سازمان خواستار بررسی این اقدامات به عنوان جنایات جنگی شد.

### فهرست مکان‌های میراث فرهنگی که توسط یونسکو «حفاظت ویژه» دریافت کرده‌اند
این ۳۴ سایت عبارتند از:
* محوطه باستانی عدلون
* محوطه باستانی آفکا
* معبد و محوطه باستانی عین هرش
* محوطه باستانی عنجر
* محوطه‌های باستانی بعلبک
* کاخ بیت الدین
* بیبلوس
* قلعه چاما
* محوطه باستانی داکرمن
* قلعه دوبیه - چاکرا
* معبد هیباریه
* معبد حسن نیها
* پل رومی جب جنین
* جیه - محوطه باستانی پورفیرئون
* قلعه کایفون
* محوطه‌های باستانی خرایب
* معبد مایدل عنجر
* معبد نهله
* سایت باستانی نهرالکلب
* محوطه باستانی ام العامد
* قله الچکیف – قلعه بوفور
* قلات دیر کیفا (قلعه مارون)
* قلعه تبنین (قلعه تورون)
* معبد قصرنبا
* نمایشگاه بین‌المللی رشید کرامی - طرابلس
* حوضه‌های آبریز و میراث ساخته شده راس العین
* محوطه باستانی سارپتا
* محوطه‌های باستانی صیدا
* محوطه باستانی چشمه عین الجاب (تمنیه الفائوقه)
* محوطه باستانی تل البراک
* معبد اشمون
* محوطه‌های باستانی تایر
* موزه ملی بیروت
* موزه نیکولاس ابراهیم سورسوک

## جستارهای وابسته
* تخریب آثار باستانی دوران اولیه اسلامی در عربستان سعودی
* تخریب میراث فرهنگی توسط دولت اسلامی
* فهرست میراث جهانی در کشورهای عربی

## منابع

## برای مطالعهٔ بیشتر
* 

رده:حمله ۲۰۲۴ اسرائیل به لبنان
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فرهنگ در لبنان