آداب، رسوم و سنت‌ها در جمهوری آذربایجان

سنت‌های ملی در آذربایجان به خوبی حفظ شده‌اند. این سنت‌ها سابقه‌ای طولانی دارند، یعنی از زمان شکل‌گیری مردم آذربایجان سرچشمه می‌گیرند. سنت‌های متعددی در آذربایجان وجود دارد، برخی از آداب و رسوم و سنت‌ها از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت است.

## فرهنگ چای
بندانگشتی
پذیرایی با چای برای مهمانان یکی از سنت‌های باستانی در آذربایجان است. مردم آذربایجان معمولاً ترجیح می‌دهند به جای اضافه کردن شکر، یک تکه قند را در چای فروکنند، سپس یک تکه گاز بزنند و چای خود را جرعه جرعه بنوشند. سرو چای درست قبل از غذای اصلی با انواع مربا (توت فرنگی، انجیر، زردآلو، شاه توت، گیلاس، گردو)، شیرینی و دسرهای میوه‌ای نمادی از مهمان‌نوازی محسوب می‌شود. میز چای بدون لیمو کامل نیست. آنها چای داغ را در فنجان یا لیوان آرمودی (لیوان گلابی شکل) سرو می‌کردند. لیوان آرمودی نمادی از مراسم چای است. نکته اصلی در فرایند تهیه چای، روش جوشاندن آب است. بو و طعم چای سماور تازه (سماور یک ظرف فلزی برای جوشاندن آب است) بی‌نظیر است و با سایر بوهای چای قابل مقایسه نیست. یک خانواده چهار نفره آذربایجانی تقریباً ماهانه ۵۰۰ گرم چای و حدود ۶ تا ۸ … کیلوگرم سالانه

چای در هر مراسمی در آذربایجان صرف نظر از اینکه مراسم تشییع جنازه باشد یا عروسی، سرو می‌شود. اینکه چای شیرین باشد یا بدون شکر، تصمیم یا حداقل نظر والدین دختران در مورد ازدواج در فرایند خواستگاری را نشان می‌دهد. شکر شاخص اصلی توافق آنهاست.

## تعطیلات نوروز در آذربایجان
بندانگشتی|کوسا، کچل و بهار گیزی
آذربایجانی‌ها چهار چهارشنبه قبل از ۲۱ مارس را جشن می‌گیرند که نماد پایان زمستان و آمدن سال نو است. این چهارشنبه‌ها را چهارشنبه آب، چهارشنبه آتش، چهارشنبه باد، چهارشنبه زمین یا چهارشنبه آخر می‌نامند. تعطیلات نوروز شامل مراسم و سنت‌هایی است. مردم شروع به تمیز کردن خانه، رنگ‌آمیزی تخم‌مرغ، جوانه زدن سمنو، پختن شیرینی‌های ملی مانند شکربورا، باقلوا، شورگوغال، بادامبورا و انواع غذاهای ملی می‌کنند. روشن کردن شمع به تعداد اعضای خانواده یک سنت است. یکی از ویژگی‌های اصلی نوروز تخم‌مرغ است. بسیاری از ملت‌ها تخم‌مرغ را نماد زندگی می‌دانند. هر رنگ تخم‌مرغ معنای خاص خود را دارد. تخم‌مرغ رنگ‌آمیزی شده، رنگ قرمز - تابستان، رنگ سبز - بهار، رنگ زرد - پاییز، تخم‌مرغ بی‌رنگ به معنای زمستان است.
بندانگشتی|آتش بازی در تعطیلات نوروز
شخصیت‌های نمادین نوروز با کچل، کوسه و بهار گیزی (دختر بهاری) نمایان می‌شوند. معانی آنها عبارتند از: دوره قبل از نوروز با کچل تجسم می‌یابد و همچنین برای نشان دادن تجدید طبیعت، کوسه نماد باروری است، در حالی که بهار گیزی نمایانگر منظره‌سازی طبیعت است.

شب هنگام، همه باید ۷ بار از روی آتش بپرند و یک عبارت خاص را بگویند. پس از تعطیلات، مردم برای تبریک عید به دیدار بزرگسالان و بزرگترها می‌روند و بزرگترها اغلب به کوچکترها هدایایی می‌دهند. و افرادی که با هم دعوا می‌کردند، در آن روز آشتی می‌کردند.

### پرتاب کلاه
رسم دیگر «پاپاگاتدی» است. بچه‌ها درِ خانه همسایه‌ها یا اقوام را می‌زنند و کلاه یا سبد کوچکی را پشت در می‌گذارند و قایم می‌شوند. و مخفیانه منتظر شیرینی، شکلات و آجیل می‌مانند. مردم هرگز آن را خالی برنمی‌گردانند.

### سمنی
بندانگشتی|سفره هفت سین در عید نوروز
سمنی یکی از نمادهای نوروز است. معمولاً سمنی از دانه گندم درست می‌شود. در نوروز باید در هر خانه‌ای جوانه زده باشد. اولین روز بهار، تجدید حیات طبیعت را نشان می‌دهد. اگر سبز شود، به این معنی است که امسال سال پرباری خواهد بود.

### باورهای سنتی نوروز
باورهای مختلفی برای دختران جوان در مورد فال گرفتن در نوروز وجود دارد.

#### فال‌گوشی

مردم بعد از ظهرها پشت در خانه همسایه‌هایشان حرف‌هایشان را می‌شنوند. بعد دخترها سعی می‌کنند داستان‌هایی دربارهٔ بخت و اقبالشان تعریف کنند و بر اساس اولین کلمه‌ای که می‌شنوند حدس بزنند که آیا آرزویشان برآورده می‌شود یا نه. به همین دلیل است که همه سعی می‌کنند در آن روز با خوشرویی صحبت کنند. برای مثال، اگر کسی بگوید «چراغ را روشن کن»، یعنی همه چیز خوب خواهد شد. برعکس، اگر عباراتی مانند «خاموش کن»، «لعنتی کن» و غیره شنیده شود، سرنخ‌هایی در مورد عواقب منفی به دست می‌دهد.

#### برای خوردن کیک شور
وقتی زمان خواب است، آنها باید کیک بسیار شوری را که از قبل آماده شده است، بخورند. نوشیدن آب مجاز نیست. اگر خواب ببینند کسی به آنها یک لیوان آب می‌دهد، آن شخص شوهر آینده او خواهد بود.

#### فالگیری با سیب
مردم همچنین در آن روز یک سیب می‌خورند. وقتی به رختخواب می‌روند، ۱۰ دانه سیب زیر بالش می‌گذارند و در خواب شوهر آینده خود را خواهند دید.

## سنت‌های عروسی
### دختر دوست دارد یا می‌بیند
اگر پسر و دختر از یکدیگر خوششان می‌آمد، اول از همه باید نظر والدین را جویا شوند. طبق سنت، مادر پسر و یکی از اقوام نزدیک به خانه دختر می‌روند تا با والدینش در مورد رابطه بین فرزندانشان صحبت کنند. سپس پدران هر دو طرف ملاقات می‌کنند. معمولاً پدر دختر برای اولین بار موافق نیست و می‌گوید: «قز قاپیسی، شاه قاپیسی» (یعنی «درِ خانه دختر، درِ خانه پادشاه است، به همین دلیل باید چندین بار برای موافقت من بیایید») «بعد از اینکه با دختر و همسرم صحبت کردم، تصمیم نهایی را خواهم گرفت». وقتی پدر از دخترش در مورد این رابطه سؤال می‌کند، دختر باید ساکت بماند. سکوت به معنای موافقت است. به این دلیل که تصمیم اصلی متعلق به بزرگسالان و بزرگان است.

## جستارهای وابسته
* فرهنگ آذربایجان
* غذاهای آذربایجانی

## منابع

## پیوند به بیرون
* آذربایجان در دانشنامه فرهنگ جهانی
رده:سنت‌ها بر پایه کشور
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده