شقایق چوبی

**شقایق چوبی** (نام علمی: Anemonoides nemorosa؛ مترادف: *Anemone nemorosa*) یک گیاه گل‌دار زودرس بهاری از خانواده آلالگان است که بومی اروپا می‌باشد. این گیاه یک گیاه چندساله علفی است که بین ۵ تا ۱۵ سانتی‌متر رشد می‌کند.

## توصیف
جایگزین=گل سفید شش‌گلبرگی|بندانگشتی|یک گل معمولی
شقایق چوبی گیاهی ریزوم‌دار و چندساله است که ارتفاع آن معمولاً به کمتر از ۳۰ سانتی‌متر می‌رسد. برگ‌های قاعده‌ای مرکب آن به صورت پنجه‌ای یا سه‌تایی (تقسیم‌شده به سه لت) هستند. این برگ‌ها از ساقه‌های زیرزمینی ریشه‌مانند به نام زمین‌ساقه رشد می‌کنند و در اواسط تابستان خشک شده و به خواب می‌روند (دوره خفتگی تابستانه).

گلدهی این گیاه در بهار (از مارس تا مه در جزایر بریتانیا)، اندکی پس از جوانه‌زدن شاخ و برگ از زمین آغاز می‌شود. گل‌ها به صورت تک‌گل بر روی ساقه‌های کوتاه بالاتر از برگ‌ها قرار دارند و زیر آن‌ها چرخه‌ای از سه برگک برگ‌مانند پنجه‌ای وجود دارد. قطر گل‌ها حدود ۲ سانتی‌متر است و دارای شش یا هفت (و در موارد نادر هشت تا ده) تپال (بخش‌های گلبرگ‌مانند) با تعداد زیادی پرچم هستند. در طبیعت، گل‌ها معمولاً سفید هستند اما ممکن است صورتی، یاسی یا آبی باشند و اغلب در پشت تپال‌ها سایه‌ای تیره‌تر دارند.

### گونه‌های مشابه
شقایق چوبی زرد (*Anemonoides ranunculoides*) کمی کوچک‌تر است، گل‌های زرد دارد و معمولاً فاقد برگ‌های قاعده‌ای است.

شبدر ترشک جنگلی که در مکان‌های سایه‌دار مشابه رشد می‌کند، به راحتی با برگ‌های سه‌قسمتی شبیه شبدر و گل‌های کوچک‌تر که فقط ۵ کاسبرگ و گلبرگ‌های سفید دارند، قابل تشخیص است.

## توزیع و زیستگاه
[بندانگشتی|عمود|هشت گل شقایق چوبی در نشان خانوادگی [راسه‌پوری]]
محدوده بومی شقایق چوبی در سراسر اروپا تا غرب آسیا گسترده شده و در جنوب به قفقاز در ترکیه می‌رسد. این گونه به نیوزیلند و نقاط دیگر نیز معرفی شده است. در آمریکای شمالی، جمعیت‌های بومی‌شده‌ای در مناطقی از نیوفاندلند و لابرادور، استان کبک و ماساچوست وجود دارد.

این گیاه اغلب در جنگل‌های سایه‌دار یافت می‌شود. شقایق چوبی در جزایر بریتانیا بسیار رایج است، اما سرعت انتشار آن بسیار کند است (حدود دو متر در هر قرن)، به همین دلیل اغلب به عنوان شاخصی برای شناسایی جنگل‌های کهن (Ancient woodland) استفاده می‌شود.

## بوم‌شناسی
بندانگشتی|گرده‌افشانی
گرده‌افشانی گل‌ها توسط حشرات، به‌ویژه مگس گلزار انجام می‌شود. دانه‌های این گیاه از نوع فندقه هستند.

## در کشت و کار
رقم‌های زیادی برای استفاده در باغ‌سازی انتخاب شده‌اند. برخی از پرطرفدارترین آن‌ها عبارتند از:
بندانگشتی|''Anemonoides'' × ''lipsiensis'' (وسط) در کنار والدین خود: ''A. nemorosa'' (چپ) و ''A. ranunculoides'' (راست)
* «آلبا پلنا» (Alba Plena) - سفید پرپر
* «آلنی» (Allenii) - گل‌های درشت آبی-اسطوخودوسی
* «باولز پرپل» (Bowles' Purple) - گل‌های ارغوانی
* «رویال بلو» (Royal Blue) - گل‌های آبی تیره با پشت ارغوانی
* «وستال» (Vestal) - سفید با مرکز نُعمانی‌شکل

برخی از این رقم‌ها موفق به دریافت جایزه گاردن مریت از انجمن سلطنتی باغبانی شده‌اند. گیاه دورگه *Anemonoides* × *lipsiensis* که حاصل تلاقی *A. nemorosa* و *A. ranunculoides* است، دارای گل‌های زرد کم‌رنگ می‌باشد.

## نگارخانه

پرونده:2023 05 - Flemingsbergsskogens naturreservat Anemonoides Nemorosa.tif|*Anemonoides nemorosa* در ذخیره‌گاه طبیعی در سوئد
پرونده:Anemone nemorosa LC0256.jpg|شقایق چوبی در آلمان
پرونده:Zawilec gajowy cm02.jpg|رشد کلونی در لهستان
پرونده:DoubleWoodAnemone.jpg|رقم پرپر در انگلستان
پرونده:Anemone nemorosa pink 240406.jpg|گیاهی با گل‌های صورتی در آلمان
پرونده:Anemone Nemorosa 6-9.jpg|گل‌هایی با ۶، ۷، ۸ و ۹ تپال
پرونده:Wood Anemone (Anemonoides nemerosa).jpg|شقایق چوبی در حال گلدهی
پرونده:Bosanemoon (Anemone nemorosa) 18-03-2024 (d.j.b.).jpg|غنچه نیمه‌باز شقایق چوبی


## منابع

* 

رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاگان بریتانیای کبیر
رده:گیاهان باغی اروپا
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان دارویی اروپا
رده:گیاهان در اروپا
رده:گیاهان یک‌روزه