سیاره سرخ خشمگین

**سیاره سرخ خشمگین** () (همچنین با نام‌های ***تهاجم مریخ*** و ***سفر به سیاره چهارم*** شناخته می‌شود) یک فیلم علمی تخیلی آمریکایی محصول ۱۹۶۰ به کارگردانی ایب ملکویر و با بازی جرالد مهر و لس تریمین است. این فیلم در سال ۱۹۵۹ فیلمبرداری شد و در ۸ سپتامبر ۱۹۶۰ در قالب دو فیلم با یک بلیت همراه با فیلم *[[فراتر از سد زمان]]* اکران شد. این فیلم در برخی مناطق همراه با فیلم *سیرک وحشت* (۱۹۶۰) نیز به نمایش درآمد.

فیلمبرداری *سیاره سرخ خشمگین* در ۹ سپتامبر ۱۹۵۹ در استودیوهای هال روچ در کال‌ور سیتی (کالیفرنیا) آغاز شد؛ تنها یک ماه پس از آن که ایب ملکویر و سید پینک پیش‌نویس نهایی فیلمنامه را به پایان رساندند. گزارش شده است که ملکویر بودجه تولید اولیه تنها ۲۰۰٬۰۰۰ دلاری در اختیار داشت و فقط نه روز فرصت داشت تا آن را فیلمبرداری کند. چنین محدودیت‌های مالی و زمانی باعث شد تا از تکنیک «سین‌مجیک» (CineMagic) استفاده شود؛ روشی در پردازش فیلم که پویانمایی‌های دستی را با تصاویر زنده (لایو اکشن) ترکیب می‌کرد. این فرایند نسبتاً ارزان برای تمام صحنه‌هایی که سطح مریخ را نشان می‌دادند، استفاده شد. اگرچه ثابت شد که سین‌مجیک برای ایجاد جلوه‌های ویژه بصری باورپذیر در این فیلم چندان رضایت‌بخش نیست، اما تهیه‌کننده، Norman Maurer، مجدداً از این فرایند در سال ۱۹۶۲ (البته به میزان کمتر) در فیلم کمدی *سه کله‌پوک در مدار* استفاده کرد.

## داستان
پرسنل کنترل مأموریت در زمین، سفینه موشکی «مریخ راکت ۱» (MR-1) را که پس از اولین سفر سرنشین‌دار به مریخ به مدار زمین نزدیک می‌شود، تحت نظر دارند. پرسنل از دیدن سفینه در مانیتورهای خود شگفت‌زده می‌شوند، زیرا معتقد بودند که این وسیله در فضا گم یا نابود شده است. تکنسین‌های زمینی قادر به برقراری تماس با هیچ‌کس در MR-1 نیستند، بنابراین موشک را با کنترل از راه دور به یک فرود امن در نوادا هدایت می‌کنند. تنها دو بازمانده از خدمه اصلی چهار نفره در سفینه یافت می‌شوند: دکتر آیریس رایان و سرهنگ تام اوبانیون، که کل بازوی راستش با یک رشد سبز عجیب بیگانه پوشیده شده است. مأموریت MR-1 به مریخ توسط دکتر رایان بازگو می‌شود، در حالی که او به یافتن درمانی برای بازوی به شدت عفونی سرهنگ اوبانیون نیز کمک می‌کند. او در گزارش خود، تجربیات خدمه را هنگام سفر به سیاره سرخ و کاوش در سطح آن با جزئیات شرح می‌دهد. او سفر خود را از نگاه گذشته توصیف می‌کند، گویی در حال وقوع است.

پس از اینکه MR-1 به مریخ می‌رسد و خدمه آن سطح سیاره را کاوش می‌کنند، دکتر رایان مورد حمله یک گیاه گوشت‌خوار قرار می‌گیرد که افسر سام جیکوبز آن را با اشعه منجمدکننده خود که «کلئو» نامیده است، می‌کشد. سپس خدمه با موجودی عظیم برخورد می‌کنند که ترکیبی از موش، خفاش، عنکبوت و خرچنگ است و در ابتدا پاهای آن را با درخت اشتباه می‌گیرند. آن موجود نیز توسط جیکوبز که دوباره از تفنگ اشعه‌ای خود استفاده می‌کند، کور و رانده می‌شود. وقتی خدمه به سفینه خود بازمی‌گردند، متوجه می‌شوند که سیگنال‌های رادیویی آن‌ها مسدود شده و MR-1 به دلیل یک میدان نیروی مرموز قادر به ترک مریخ نیست.

اوبانیون در مرحله بعد خدمه را به یک دریاچه مریخی هدایت می‌کند، جایی که شهری با سازه‌های بلند و چشمگیر در طرف دیگر و در فاصله‌ای دور قابل مشاهده است. هنگام عبور از آب در یک قایق بادی، آن‌ها توسط یک موجود غول‌پیکر آمیب‌مانند با یک چشم چرخان متوقف می‌شوند. آن‌ها با عجله عقب‌نشینی می‌کنند و موجود آن‌ها را تعقیب می‌کند. همان‌طور که در حال ورود به سفینه هستند، موجود جیکوبز را می‌گیرد و او را به داخل بدن ژلاتینی خود می‌کشد و به زودی او را جذب می‌کند؛ این موجود همچنین بازوی اوبانیون را عفونی کرده است. موجود سفینه را در بر می‌گیرد و انتظار می‌رود که در نهایت اسیدهایی تولید کند تا آن را بخورد.

اوبانیون آن‌ها را در سیم‌کشی مجدد سفینه برای برق‌دار کردن بدنه خارجی هدایت می‌کند که باعث می‌شود موجود پس از نابودی بخش‌هایی از آن، دور شود؛ سپس آن‌ها سفینه را برای پرتاب سیم‌کشی می‌کنند. سه بازمانده موفق می‌شوند MR-1 را از سیاره بلند کنند، زیرا میدان نیرو به نوعی غیرفعال شده است، اما پروفسور گتل، طراح MR-1، بر اثر حمله قلبی ناشی از استرس‌های شدید صعود جان خود را از دست می‌دهد.

هنگامی که MR-1 به زمین بازمی‌گردد، بازوی عفونی اوبانیون توسط کادر پزشکی با استفاده از شوک الکتریکی درمان می‌شود. تکنسین‌های کنترل مأموریت همچنین ضبط‌کننده‌های داده‌های MR-1 از سفر را بررسی می‌کنند و ضبطی از صدای یک بیگانه پیدا می‌کنند که اعلام می‌کند به خدمه سفینه اجازه داده شده مریخ را ترک کنند تا بتوانند پیامی را به سیاره خود برسانند. صدا سپس می‌گوید: «ما مریخی‌ها هزاران سال است که توسعه انسانی را در زمین مشاهده کرده‌ایم و تشخیص داده‌ایم که فناوری بشریت بسیار فراتر از پیشرفت در تکامل فرهنگی پیشی گرفته است.» بیگانه سپس انسان‌ها را به تهاجم به مریخ متهم می‌کند و هشدار می‌دهد که اگر مأموریت‌های آینده دوباره به سیاره سرخ بازگردند، زمین در تلافی نابود خواهد شد.

## بازیگران

## تولید
[بندانگشتی|تبلیغ [سینما ماشین از سال ۱۹۶۰]]
*سیاره سرخ خشمگین* به عنوان «سیاره مریخ» آغاز شد، یک پیش‌نویس فیلم‌نامه که توسط سیدنی پینک دربارهٔ یک سفر فضایی به همسایه مرموز زمین نوشته شده بود. پینک در مصاحبه‌ای چند سال پیش از مرگش در سال ۲۰۰۲ گفت: «این فیلمنامه روی میز آشپزخانه من نوشته شده است. بچه‌هایم منتقدان من بودند، آن‌ها به من می‌گفتند چه چیزی خوب است و چه چیزی افتضاح است». پینک پس از ملاقات با ملکویر در یک مهمانی، طرح خود را به او داد. ملکویر معتقد بود که این پروژه پتانسیل دارد، بنابراین پیشنهاد کرد که اگر پینک اجازه دهد او فیلم را کارگردانی کند، در نوشتن فیلم‌نامه کمک خواهد کرد. در حالی که ملکویر روی تنظیم یک فیلمنامه کاربردی کار می‌کرد، پینک با مائورر ملاقات کرد که در حال توسعه «سین‌مجیک» بود؛ یک فرایند فیلمبرداری «انقلابی» برای ایجاد جلوه‌های ویژه با ترکیب تصاویر دستی با لایو اکشن. با این حال، به زودی مشخص شد که این فرایند قادر نخواهد بود آنچه را که در مورد کیفیت جلوه‌هایش وعده داده شده بود، ارائه دهد. پینک به یاد می‌آورد که «این سین‌مجیک لعنتی آن‌طور که باید کار نکرد. قرار بود نوعی افکت سه بعدی باشد. چیزی که در نهایت به دست آوردیم در هر صورت عالی بود».

بودجه تولید *سیاره سرخ خشمگین* ممکن است در واقع به میزان قابل توجهی بالاتر از ۲۰۰٬۰۰۰ دلاری باشد که در اکثر منابع سینمایی و مطبوعاتی ذکر شده است. انستیتوی فیلم آمریکا در کاتالوگ آنلاین خود به گزارش معاصری در *[[هالیوود ریپورتر]]* اشاره می‌کند که افزایش بودجه اختصاص یافته برای این پروژه را بیش از دو برابر رقم معمول اعلام کرده بود. AFI بیان می‌کند: «همان‌طور که در یک خبر HR ذکر شده است، درست پیش از شروع تولید، بودجه فیلم از ۲۵۰٬۰۰۰ دلار به ۵۰۰٬۰۰۰ دلار افزایش یافت».

اظهارات پینک در آستانه فیلمبرداری شواهدی در مورد اینکه چقدر پول کمی برای طراحی و ساخت دکورهای تولید هزینه شده است، ارائه می‌دهد. پینک در مصاحبه‌ای برای خبری در ۷ سپتامبر ۱۹۵۹ توسط گزارشگر آسوشیتد پرس، جیمز بیکن (نویسنده)، در مورد اثربخشی شدید کاهش هزینه‌ها با استفاده از فرایند جدید سین‌مجیک می‌گوید: «دکور ما برای سیاره مریخ به جای هزاران دلاری که تخمین زده بودیم، چند صد دلار برای ما هزینه داشت». پینک همچنین در آن مصاحبه تخمین می‌زند که فیلم «با نصف هزینه اصلی ساخته خواهد شد»، که تأیید می‌کند *تهاجم مریخ* (عنوان کاری فیلم پیش از انتشار آن) یک پروژه کم‌بودجه بوده است؛ بنابراین، بودجه تولید «ناچیز» ۲۰۰٬۰۰۰ دلاری ذکر شده برای *سیاره سرخ خشمگین* می‌تواند یک رقم تقریبی معتبر باشد.

### سین‌مجیک
فرایند سین‌مجیک برای ایجاد یک درخشش قرمز روی صحنه‌هایی که سطح مریخ را نشان می‌دادند، استفاده شد. این فرایند کم‌هزینه باعث می‌شد بازیگران شبیه نقاشی‌های کارتونی به نظر برسند تا با دکور و وسایل صحنه کم‌هزینه و با واقع‌گرایی کمتر مطابقت داشته باشند.

برای دستیابی به این اثر، ابتدا یک نگاتیو سیاه و سفید با «سولاریزاسیون» (فرآیندی که بخشی از نگاتیو را معکوس می‌کند و باعث می‌شود برخی از قسمت‌های تصویر مثبت به نظر برسند) پردازش شد. فیلم حاصل سپس به رنگ قرمز درآمد. ساخت نسخه مثبت فیلم ضروری نبود. در زمان تولید این فیلم، فیلم سیاه و سفید هزینه کمتری نسبت به فیلم رنگی و پردازش آن داشت. ترکیب استفاده از فیلم سیاه و سفید برای تمام صحنه‌های مربوط به مریخ و عدم نیاز به تولید نسخه مثبت فیلم، هزینه‌های تولید را کاهش داد.

## اکران
آمریکن اینترنشنال پیکچرز فیلم را در ۸ سپتامبر ۱۹۶۰ منتشر کرد که زمان اصلی آن بین ۸۳ تا ۸۷ دقیقه متغیر بود. AIP در ابتدا فیلم را به عنوان بخشی از برنامه‌های دو فیلم با یک بلیت توزیع کرد. در برخی مناطق با فیلم *[[فراتر از سد زمان]]* (۱۹۶۰) و در مناطق دیگر با فیلم *سیرک وحشت* (۱۹۶۰) نمایش داده شد.

به گفته سید پینک، او در کار با AIP، و به ویژه با ساموئل زد. آرکوف «بدنام»، دچار مشکل شد. پینک در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۰۵ دربارهٔ انتشار این فیلم گفت: «هیچ‌کدام از ما به دیگری اعتماد نداشتیم، که البته خوب شد چون من حتی با یک چوب ۱۰ فوتی هم به او نزدیک نمی‌شدم. جیمی نیکلسون مغز متفکر آن عملیات بود. با آرکوف، هرگز حساب و کتاب درستی نداشتید».

## بازخورد
*سیاره سرخ خشمگین* پس از انتشار نقدهای متفاوتی دریافت کرد. یوژن آرچر، منتقد فیلم *[[نیویورک تایمز]]*، نقد منفی بر این اثر نوشت و از تصویرسازی سیاره مریخ انتقاد کرد و آن را به «یک تصویر مقوایی از فلش گوردون» تشبیه کرد. با این حال، همه منتقدان در سال ۱۹۵۹ و اوایل ۱۹۶۰ نسبت به کل فیلم یا نقص‌های سین‌مجیک در شبیه‌سازی زمین، حیات گیاهی خیالی و موجودات غول‌پیکر در مریخ منتقد نبودند.

ساموئل دی. برنز، منتقد *[[Motion Picture Daily]]*، در آن زمان نسبت به این تولید مشتاق بود و آن را «تجربه‌ای محرک در تعلیق و دسیسه» نامید. او سین‌مجیک را در نقد خود به عنوان «یک افکت نوری به خوبی طراحی شده برای تأثیر دراماتیک» توصیف می‌کند، عنصری از فیلم که پیش‌بینی می‌کند «فروش ناخالص بزرگی» را به گیشه سرازیر خواهد کرد. برنز همچنین از هر دو فرم فیلمبرداری ارائه شده در فیلم و موسیقی آن تمجید می‌کند:

گلن اریکسون از دی‌وی‌دی تاک در ارزیابی مجدد خود از فیلم در سال ۲۰۰۱، از کارگردانی تخت، فیلمنامه کسل‌کننده و استفاده بیش از حد از تصاویر آرشیوی انتقاد می‌کند. اریکسون با ملایمت از فیلم تمجید می‌کند که حداقل صحنه‌های سطح مریخ را با رنگ قرمز رنگ‌آمیزی کرده است که به نظر او به سکانس‌ها «ظاهری بیگانه و باورپذیر» می‌دهد. لئونارد ملتین در راهنمای فیلم خود در سال ۲۰۱۴، فیلم را فقط متوسط ارزیابی کرده و ۲ ستاره از ۴ ستاره به آن می‌دهد. با این حال، بروس ادر، منتقد آل‌مووی، در ارزیابی خود از فیلم مثبت‌تر است و به ویژه سبک کلی کارگردانی آن را تحسین می‌کند:

## میراث
طرح روی جلد آلبوم سال ۱۹۸۲ گروه پانک راک آمریکایی میسفیتس با نام *در میان ما راه برو* (Walk Among Us)، موجود ترکیبی موش-خفاش-عنکبوت فیلم *سیاره سرخ خشمگین* را نشان می‌دهد. این موجود همچنین به‌طور کوتاهی در موزیک ویدئوی آیرن میدن برای ترانه «عدد اهریمن (ترانه)» به نمایش درآمد.

### رسانه خانگی
*سیاره سرخ خشمگین* اولین بار روی وی‌اچ‌اس توسط «ثورن ای‌ام‌آی» / «اچ‌بی‌او ویدئو» منتشر شد. بعداً در سال ۲۰۰۱ توسط «ام‌جی‌ام هوم انترتینمنت» به عنوان بخشی از خط تولید «Midnite Movies» روی وی‌اچ‌اس و دی‌وی‌دی عرضه شد. یک دهه بعد، MGM دوباره فیلم را به عنوان بخشی از مجموعه چندفیلمی «Midnite Movies» روی یک دیسک منتشر کرد که شامل فیلم‌های *[[مردی از سیاره ایکس]]* (۱۹۵۱)، *احمق‌هایی از فضای بیرونی* (۱۹۸۵) و *[[بیگانه‌ای از لس آنجلس]]* (۱۹۸۸) نیز می‌شد. این فیلم بار دیگر در سال ۲۰۱۳ توسط «گایام اینترنشنال» در مجموعه *کلاسیک‌های علمی-تخیلی* در کنار فیلم‌های دیگر اکران شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:فیلم‌های ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکن اینترنشنال پیکچرز
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره فضانوردان
رده:فیلم‌های علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در شهرستان لس آنجلس
رده:فیلم‌های ماجرایی فضایی آمریکایی
رده:فیلم‌های مستقل ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های مستقل آمریکایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نوادا
رده:فیلم‌های هیولایی آمریکایی
رده:فیلم‌های هیولایی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:مریخ در فیلم
رده:هال روچ