معماری اسلامی مغربی

**معماری اسلامی مغربی** () یا **معماری سرزمین‌های اسلامی غربی** () یا **معماری موری** () سبکی درون معماری اسلامی است که در جهان اسلام غربی شکل گرفت، از جمله در اندلس (شبه‌جزیره ایبری) و مناطقی که امروزه شامل مراکش، الجزایر و تونس (بخشی از مغرب) می‌شوند. منابع علمی در زمینه معماری اسلامی معمولاً از این سنت معماری با عباراتی مانند «معماری جهان اسلام غربی» یا «معماری سرزمین‌های اسلامی غربی» یاد می‌کنند. 

این سنت معماری، تأثیراتی از معماری‌های پیشااسلامی رومی، بیزانسی و ویزیگوت‌ها،  جریان‌های هنری جاری در خاورمیانه اسلامی و همچنین سنت‌های بربرهای شمال آفریقا را در هم آمیخت. مراکز اصلی رشد هنری در پایتخت‌های اصلی امپراتوری‌ها و دولت‌های مسلمان در طول تاریخ این منطقه قرار داشتند، از جمله کوردوبا، قیروان، فاس، مراکش، سویا، گرانادا و تلمسان. در سده‌های هشتم تا دهم میلادی، قیروان و کوردوبا از مهم‌ترین مراکز محسوب می‌شدند. در ادامه، به لطف امپراتوری‌های مرابطون و موحدون ــ که بیشتر مناطق مغرب و اندلس را در قرون یازدهم تا سیزدهم میلادی زیر سلطه داشتند ــ یک سبک منطقه‌ای گسترده‌تر پدید آمد و در سراسر این مناطق رواج یافت. با وجود این، همچنان تفاوت‌هایی میان سبک‌های معماری در ناحیه شرقی‌تر افریقیه (تقریباً منطبق بر تونس امروزی) و سبک مشخص‌تری در مغرب غربی (مراکش و غرب الجزایر کنونی) و اندلس وجود داشت؛ که گاهی با اصطلاحاتی چون «هیسپانو-موری» یا «هیسپانو-مغربی» از آن یاد می‌شود.

این سبک معماری ویژگی‌های شاخصی را در بر گرفت؛ از جمله قوس نعل‌اسبی، باغ‌های ریاض (باغ‌های حیاطی با تقسیم‌بندی متقارن چهار قسمتی)، مناره‌های مکعبی‌شکل، و نقوش پیچیده هندسی و اسلیمی در چوب، گچ‌بری و کاشی‌کاری (به‌ویژه کاشی‌کاری زلیج). در گذر زمان، استفاده از تزئینات سطحی در این سبک افزایش یافت، در حالی که سنت تمرکز بر فضای داخلی ساختمان‌ها در مقابل نمای بیرونی آن‌ها حفظ شد. برخلاف معماری اسلامی در شرق، معماری اسلامی غربی از طاق‌ها و گنبدهای بزرگ به‌صورت برجسته استفاده نمی‌کرد.

حتی پس از پایان حکومت مسلمانان در شبه‌جزیره ایبری، سنت‌های معماری موری در شمال آفریقا ادامه یافت، و در اسپانیا نیز در قالب سبک مودخار ــ که فنون و طراحی‌های موری را برای حامیان مسیحی اقتباس می‌کرد ــ به حیات خود ادامه داد. در الجزایر و تونس، سبک‌های بومی از قرن شانزدهم به بعد تحت تأثیر معماری عثمانی و تغییرات دیگر قرار گرفتند، در حالی که در مراکش، سبک پیشین هیسپانو-مغربی تا دوران مدرن با تأثیرات بیرونی کمتر، تداوم یافت. در قرن نوزدهم و پس از آن، سبک موری به‌طور گسترده‌ای در قالب معماری نئوموری یا احیای سبک موری در اروپا و آمریکا تقلید شد، از جمله سبک نئومودخار در اسپانیا. برخی منابع علمی، اصطلاح «موری» یا «سبک موری» را بیشتر به این گرایش قرن نوزدهمی در معماری جهان غرب اطلاق می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* تاثیرهای اسلامی بر هنر غربی
* معماری مودخار در آراگون
## یادداشت‌ها

## منابع

## برای مطالعه بیشتر

*  – Comprehensive review of palace architecture in Al-Andalus and the Maghreb; slightly more technical than an introductory text.
* Marçais, Georges (1954). *L'architecture musulmane d'Occident*. Paris: Arts et métiers graphiques. – In French; older, but one of the major comprehensive works on Islamic architecture in the region.
* Bloom, Jonathan M. (2020). *Architecture of the Islamic West: North Africa and the Iberian Peninsula, 700–1800*. Yale University Press. – A more recent English-language introduction to Islamic architecture in the region.
* Barrucand, Marianne; Bednorz, Achim (1992). *Moorish architecture in Andalusia*. Taschen. . – Overview focusing on architecture in al-Andalus.
* Dodds, Jerrilynn D., ed. (1992). ''Al-Andalus: The Art of Islamic Spain''. New York: The Metropolitan Museum of Art. . – Edited volume and exhibition catalogue focusing on architecture of al-Andalus and some related topics.
* Salmon, Xavier (2018). *Maroc Almoravide et Almohade: Architecture et décors au temps des conquérants, 1055–1269*. Paris: LienArt. – In French; well-illustrated volume focusing on Almoravid and Almohad architecture. The same author has published other books on Saadian and Marinid architecture.

رده:تاریخ معماری
رده:سبک‌های معماری
رده:فرهنگ اندلس (اسلامی)
رده:معماری اسپانیا
رده:معماری اسلامی
رده:معماری بربر
رده:معماری پرتغال
رده:معماری عربی
رده:معماری موریش