آوارگی لبنانی‌ها در جریان درگیری اسرائیل و حزب‌الله (۲۰۲۳–اکنون)

شهروندان و ساکنان دائمی لبنان از زمان تشدید تنش‌ها بین اسرائیل و حزب‌الله از سال ۲۰۲۳، و به ویژه در طول و پس از حملات سپتامبر ۲۰۲۴ اسرائیل علیه لبنان در جنوب و دره بقاع، از کشور گریخته‌اند یا در داخل کشور آواره شده‌اند. تا ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۴، مقامات لبنانی گزارش داده‌اند که نزدیک به ۵۰۰۰۰۰ نفر به دلیل این حملات آواره شده‌اند.

## پیشینه

یک روز پس از آنکه حماس حملات ۷ اکتبر علیه اسرائیل را آغاز کرد، حزب‌الله با استناد به حمایت از فلسطینی‌ها، با آتش گشودن به مزارع شبعا، صفد، نهاریا، و دیگر مواضع نظامی اسرائیل، به این درگیری پیوست. از آن زمان، حزب‌الله و اسرائیل درگیر تبادلات نظامی فرامرزی بوده‌اند که باعث آوارگی کل جوامع در اسرائیل و لبنان شده و خسارات قابل توجهی به ساختمان‌ها و زمین‌های امتداد مرز وارد کرده است.

از ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، اسرائیل حدود ۱۵۰۰ حمله به مواضع حزب‌الله در لبنان انجام داد، در عملیاتی با نام رمز پیکان‌های شمالی. مناطق مورد هدف شامل جنوب لبنان، بقاع و حومه بیروت بود. طبق اعلام وزارت بهداشت لبنان، این حملات اسرائیل حداقل ۷۰۰ نفر - از جمله ۵۰ کودک، ۹۴ زن و ۴ پزشک - را کشته و حداقل ۱۸۳۵ نفر را زخمی کرده است. این حملات مرگبارترین حمله در لبنان از زمان پایان جنگ داخلی لبنان ۱۹۷۵–۱۹۹۰ بود.

## جابجایی
### ۲۰۲۳
در نتیجه بمباران‌های اسرائیل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا قبل از حملات ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، بیش از ۱۱۱۰۰۰ غیرنظامی در لبنان در جریان درگیری مجدد آواره شدند. گزارشی از عفو بین‌الملل که در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ منتشر شد، بیان داشت که نیروهای دفاعی اسرائیل گلوله‌های فسفر سفید را به سمت ضایرا شلیک کردند که منجر به بستری شدن ۹ غیرنظامی و آتش زدن خانه‌ها، اتومبیل‌ها و سایر وسایل غیرنظامیان شد و در نتیجه باعث آوارگی اجباری غیرنظامیان در مناطق مورد حمله شد.

حزب‌الله پس از آتش‌بس موقت بین اسرائیل و حماس که در ۲۴ نوامبر به اجرا درآمد، عملیات نظامی خود را برای مدت کوتاهی متوقف کرد. این آتش‌بس باعث شد ارتش اسرائیل گلوله‌باران اهدافی در جنوب لبنان را متوقف کند. در نتیجه، بسیاری از غیرنظامیان آواره در بحبوحه آرامش به خانه‌های خود بازگشتند.

### سپتامبر ۲۰۲۴
علاوه بر صدها هزار لبنانی که از اکتبر ۲۰۲۳ آواره شده بودند، در ابتدا گزارش شد که ۹۰۰۰۰ نفر دیگر بلافاصله پس از حملات ۲۳ سپتامبر آواره شده‌اند. در آن روز، کسانی که از جنوب لبنان فرار می‌کردند در ترافیک گیر افتادند زیرا سفرهای دو ساعته به سفرهای یک روزه تبدیل شد. در ۲۵ سپتامبر، عبدالله بو حبیب، وزیر امور خارجه لبنان، گفت که نزدیک به ۵۰۰۰۰۰ نفر به دلیل حملات آواره شده‌اند.

#### جابجایی داخلی
هزاران شهروند آواره لبنانی به بیروت، به ویژه در محله حمرا، پناه بردند. هجوم سریع و ناگهانی پناهندگان به این شهر منجر به پر شدن تعداد قابل توجهی از هتل‌ها و پناهگاه‌ها، کمبودهای محلی در مواد غذایی و «ترافیک عظیم» ناشی از جنوب بیروت شد. بسیاری از آوارگان در بیروت و صیدا به دلیل اشغال کامل اکثر پناهگاه‌های آوارگان، در پارک‌ها، خودروها و در امتداد ساحل می‌خوابیدند.

#### سوریه
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد گزارش داد که صدها ماشین و اتوبوس غیرنظامی که سعی در فرار از لبنان از طریق مرز لبنان و سوریه داشتند، در صف‌هایی به طول چندین کیلومتر متوقف شدند. علاوه بر این، گزارش داد که بسیاری از غیرنظامیان لبنانی در جمعیت‌های بزرگ، شامل زنان، کودکان، نوزادان و مجروحان حملات اسرائیل، با پای پیاده و در حالی که هر آنچه می‌توانستند را حمل می‌کردند، به مرز سوریه رسیدند. بسیاری از آوارگان پس از رسیدن به مرز، به دلیل حجم قابل توجه پناهندگان، مجبور شدند ساعت‌ها منتظر بمانند تا کمک‌های ضروری را دریافت کنند و بسیاری مجبور بودند شب‌ها در دمای سرد در بیرون منتظر بمانند. کمیسر فیلیپو گراندی اظهار داشت که بسیاری از آوارگان جدید، خانواده‌هایی بودند که بخشی از ۱٫۵ میلیون پناهنده سوری بودند که از جنگ داخلی سوریه به لبنان آواره شده بودند و به دلیل بمباران‌های شدید دوباره به زور آواره شده بودند.

بسیاری از لبنانی‌هایی که به سوریه رسیدند، در خانه‌ها و آپارتمان‌های اجاره‌ای پناه گرفتند و برخی از آنها اجاره بها را از قبل پرداخت کرده بودند تا در صورت بروز هرگونه تنش ناگهانی، بتوانند از آن استفاده کنند. بسیاری از لبنانی‌ها به دلیل نزدیکی سوریه به بقاع که مورد حمله قرار گرفته بود، عدم نیاز به ویزا برای عبور از آن برای شهروندان لبنانی و همچنین ارزان بودن نسبی اجاره ملک در سوریه نسبت به لبنان، به سوریه گریختند.

بسیاری از پناهندگان سوری در لبنان که دوباره در اثر حملات اسرائیل آواره شده بودند، از بازگشت به سوریه نگران بودند، زیرا می‌ترسیدند که به ارتش سوریه اعزام شوند یا به دلیل اقدامات واقعی یا اتهامی به نفع مخالفان بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، دستگیر شوند. در پاسخ به این موضوع، اسد به شهروندان سوری اطلاع داد که برای هرگونه تخلف احتمالی که قبل از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۴ مرتکب شده باشند، از جمله کسانی که از خدمت سربازی فرار کرده‌اند، عفو عمومی دریافت خواهند کرد.

## واکنش‌ها
در نوامبر ۲۰۲۳، صندوق بشردوستانه لبنان تخصیص ذخیره خود را تا سقف چهار میلیون دلار برای حمایت از شرکای خود به منظور کمک به غیرنظامیان لبنانی که آواره شده یا در مناطق جنگی گرفتار شده بودند، اجرا کرد.

در پاسخ به حملات ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، دویست و نود مدرسه به پناهگاه تبدیل شدند. به دلیل کمبود تجهیزات دولت لبنان برای تأمین مایحتاج یا کارکنان، بسیاری از سازمان‌های غیردولتی، داوطلبان وابسته به احزاب سیاسی و اهداکنندگان انفرادی در تلاش برای تأمین نیازهای آوارگان همکاری کردند. کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد اعلام کرد که بر اساس افزایش تعداد آوارگان نیازمند، حمایت‌های خود را افزایش خواهد داد و با هلال احمر سوریه برای تأمین غذا، آب، مایحتاج ضروری و راهنمایی پناهندگان در گذرگاه‌های مرزی به سوریه همکاری خواهد کرد. دینا درویش، یکی از کارکنان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، به همراه یکی از فرزندانش در حمله اسرائیل به بقاع کشته شد.

## جستارهای وابسته

* پناهندگان جنگ داخلی سوریه
* سوری‌ها در لبنان
* بحران پناهجویان اوکراینی

## منابع

رده:بحران خاورمیانه (۲۰۲۳–اکنون)
رده:پناهندگان در سوریه
رده:تاریخ اجتماعی لبنان
رده:درگیری حزب‌الله و اسرائیل
رده:روابط اسرائیل و سوریه
رده:روابط سوریه و لبنان