کتابخانه آنجلیکا

**کتابخانه آنجلیکا،** کتابخانه عمومی واقع در رم، ایتالیا است. این کتابخانه در مقابل میدان *پیازا سنت آگوستینو*، در مجاورت کلیسای سنت آگوستینو، نه چندان دور از پیازا ناوونا قرار دارد. این کتابخانه که از سال ۱۶۰۹ برای عموم مردم باز بوده است، به همراه کتابخانه آمبروزیانا در میلان و کتابخانه بودلیان در آکسفورد، قدیمی‌ترین *کتابخانه عمومی* اروپا محسوب می‌شود. 

کتابخانه آنجلیکا بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ جلد کتاب دارد که تقریباً نیمی از آن‌ها «فوندو آنتیکو» را تشکیل می‌دهد (نسخه‌های چاپی سده‌های ۱۵ تا ۱۸).

نسخه‌های خطی حدود ۲٬۷۰۰ عدد هستند که بیشتر آن‌ها به زبان لاتین و بخشی به زبان‌های یونانی و شرقی است حدود ۱٬۱۰۰ عدد و نسخه‌های سدهٔ ۱۶ میلادی تقریباً ۲۰٬۰۰۰ نسخه است. این آثار برای شناخت تاریخ اصلاح دینی و اصلاح کاتولیک اهمیت ویژه‌ای دارند.

## تاریخچه
### ریشه‌ها
کتابخانه در سال  توسط اسقف آگوستینی و ساکرستان پاپ، آنجلو روکا، تأسیس شد و متعلق به صومعهٔ آگوستینیان بود. مؤسس آن، که کتابخانه به افتخار او هنوز با نام کتابخانه آنجلیکا شناخته می‌شود، دانشمندی فرهیخته و جمع‌آوری‌کنندهٔ مشتاق نسخه‌های نادر بود. کتابخانهٔ او یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های خصوصی در رم بود و بیش از ۲۰٬۰۰۰ جلد کتاب در اختیار داشت.

در پایان سال ۱۵۰۰، روکا قصد داشت مجموعه خود را به فرقه آگوستینی اهدا کند و آن را در اختیار عموم قرار دهد، همان‌طور که در نامه پاپی ۱۵۹۵ مشهود است، که در آن پاپ کلمنت هشتم حق اهدای کتابخانه را به او اعطا کرد. این مجوز توسط پل پنجم تمدید شد و تنها در سال ۱۶۱۴ سند انتقال اجرا شد. سندی که تحت آن انتقال مالکیت کتابخانه به صومعه سنت آگوستینو در رم انجام شد، با چندین بند همراه بود: ۱) کتابخانه نباید به عنوان یک کتابخانه مشترک در نظر گرفته شود؛ و از این رو، پدران آگوستینی اجازه خواهند داشت به عنوان محقق و نه به عنوان مالک وارد شوند؛ ۲) کتابخانه نباید از مکانی که عمداً برای آن ساخته شده است، جابجا شود.

مسئلهٔ یافتن مکان مناسب برای نگهداری کتابخانه احتمالاً دلیل اصلی تأخیر در اجرای برنامهٔ روکا بود. خود او مسئولیت خرید ساختمان‌های کوچک نزدیک کلیسای سنت آگستینو را بر عهده گرفت و آن‌ها را برای مطابقت با نیازهای کتابخانه تغییر داد. همچنین، او کتابخانه را با منابع مالی مستقل تأمین کرد، با سرمایهٔ اولیه‌ای که از هفت ملک کوهستانی با درآمد سالانهٔ ۲۴ اسکودو تشکیل می‌شد.

در سال ۱۶۱۴، کتابخانه به کتابخانه صومعهٔ سنت آگستینو پیوست که حدود ۲۰٬۰۰۰ کتاب داشت. بر اساس وصیت فرِ آنجلو — او اسقف بود و از سوگند فقر معاف شده بود — کتابخانه باید برای همه، بدون توجه به درآمد یا جایگاه اجتماعی، باز باشد. بدین ترتیب، آنجلیکا یکی از نخستین کتابخانه‌های عمومی در ایتالیا شد. پژوهشگر و کتابدار فرانسوی در اثر برجستهٔ خود اظهار داشت که تنها سه کتابخانه در تمام اروپا در زمان او دسترسی منظم برای همهٔ دانشمندان فراهم می‌کردند، یعنی بودلیان، آمبروزیانا و کتابخانه آنجلیکا.

### اواخر قرن ۱۷ و ۱۸ میلادی
[بندانگشتی|تالار باستانی کتابخانه آنجلیکا. معماری این تالار به [لوئیجی وانویتلی نسبت داده می‌شود.]]
دو مجموعهٔ بزرگ، یعنی مجموعه‌های صومعهٔ سنت آگستینو و مجموعهٔ روکا، که با هدایا و کمک‌های بعدی برادران و نیکوکاران تقویت شدند، به‌طور مستمر گسترش یافتند. در سال ۱۶۶۱، انسان‌شناس آلمانی لوکاس هولستنیوس، سرپرست کتابخانه واتیکان، مجموعهٔ ارزشمند خود شامل حدود ۳٬۰۰۰ جلد کتاب را به کتابخانه آنجلیکا اهدا کرد. در سال ۱۷۰۴، کتابخانه بزرگ آگوستینیان کاردینال هنری نوریس به آنجلیکا منتقل شد. کتابخانهٔ کاردینال نیز در سال ۱۷۶۲ برای آگوستینیان خریداری شد و همزمان کتابخانهٔ کنونی و وسیع بازسازی شد و کتاب‌ها توسط سه راهب سخت‌کوش و دانیله مارکولینی، کاملاً فهرست‌نویسی شدند.

۵۴ جلدی که در قالب فولیو و تشکیل‌دهندهٔ فهرست قدیمی هستند و توسط شمالفوس و تکِر تهیه شده‌اند، هنوز به‌طور روزمره مورد استفاده‌اند. متأسفانه، فهرست نسخه‌های خطی که توسط مارکولینی تهیه شده بود، از دست رفته است.

آنجلیکا در قرن هفدهم (توسط بورومینی) و قرن هجدهم (توسط لوئیجی وانویتلی و کارلو مورنا) چندین بار بازسازی شد. وانویتلی، تالار یادبود طبقه اول را طراحی کرد که در سال ۱۷۶۵ تکمیل شد. این تالار که به دلیل شکلش به «گلدان» وانویتلی معروف است، با پلان مستطیلی، طاق ضربی و یک قفسه چوبی گرانبها اثر نیکولا فاگیولی مشخص می‌شود. 

### قرن نوزدهم و پس از آن
این کتابخانه در سال ۱۸۷۳، زمانی که دولت ایتالیا خانه‌های مذهبی در رم را سرکوب کرد، از فرقه جدا شد. از سال ۱۹۷۵، تحت نظارت وزارت فرهنگ بوده است. تا قرن بیستم، مجموعه کتابخانه به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است: شایان ذکر است که نامه‌های شاعر دومنیکو نیولی و باستان‌شناس فلیچه بارنابی مربوط به قرن‌های ۱۹ و ۲۰ و از سال ۲۰۰۰، نامه‌های منتقد ادبی آرنالدو بوچلی (۱۹۰۰–۱۹۷۴) که کتابخانه‌اش (حدود ۱۰۰۰۰ جلد) نیز در اختیار آنجلیکا است، به دست آمده است. از دهه نود، توجه ویژه‌ای به افزایش ابزارهای کتابشناختی و روش‌های مشاوره، همچنین در مورد مواد پشتیبان غیرکاغذی، شده است. در سال ۲۰۰۴، یک سمپوزیوم تاریخی در آنجلیکا برگزار شد تا سهم آن در یادگیری در طول قرن‌ها برجسته شود.

## مجموعه
بندانگشتی|نسخهٔ خطی اواخر سدهٔ ۱۳، نسخهٔ خطی MS 1474، کتابخانه آنجلیکا، رم
این کتابخانه در مطالعات کلیسایی و مطالعات ادبی تاریخی تخصص دارد. در حال حاضر مجموعه‌ای بالغ بر ۲۰۰۰۰۰ جلد کتاب دارد و از نظر نسخه‌های خطی و کتب خطی، یکی از بهترین کتابخانه‌های ایتالیا است.

این نسخه‌های خطی بر اساس مجموعه منشأشان تقسیم‌بندی شده‌اند. آن‌ها عمدتاً از صومعه باستانی آگوستینی سانتا ماریا دل پوپولو، از صندوق‌های روکا، هولستنیوس و پاسیونی و از میراث‌های متنوع قبل از سال ۱۸۷۰ به دست آمده‌اند. موارد زیر به ویژه ارزشمند هستند: چهار *اوانجلی*، یک نسخه خطی پوستی از قرن نهم؛ یک سنت گرگوری از قرن یازدهم؛ چندین مجموعه به زبان یونانی از جمله ایلیاد از قرن دوازدهم؛ یک انجیل سریانی از قرن هفتم؛ یک *[[کمدی الهی|کمدی]]* اثر دانته آلیگیری با حروف اول رنگی برای هر فصل و تصاویر برای هر کتاب؛ یک *کمدی* دیگر از قرن چهاردهم با فصل‌هایی از یاکوپو آلیگیری و بوزونه دا گوبیو، با مینیاتورهای زیبا برای هر فصل از *دوزخ*؛ یازده مجموعه عربی؛ کتاب *دربارهٔ حمام‌های پوتئولی* از قرن سیزدهم با مینیاتورهای مکتب سیسیلی؛ کتابی روی سکه‌های نقره دانمارکی از قرن چهاردهم با مینیاتورهای نفیس فلاندری؛ بخش عمده‌ای از تفسیر مئیر بن سلیمان ابی سهوله بر *[[سفر یتزیرا]]* به خط خود نویسنده.

همچنین تعداد زیادی از مقالات و اسناد تاریخی ارزشمند متعلق به کتابخانه است: نسخه‌های خطی بسیاری در مورد یسوعیان، در مورد سلطه فرانسه، که شامل دفتر خاطرات سفر پاپ پیوس هفتم به فرانسه برای تاجگذاری ناپلئون می‌شود، و گزارشی بسیار دقیق در مورد روابط بین پاپ و فرانسوی‌ها از سال ۱۸۰۸ تا زمان بازسازی در سال ۱۸۱۴. بسیاری از نسخه‌های خطی، شواهدی از تاریخ ایالات پاپی تا اتحاد ایتالیا هستند: از جلسات محرمانه گرفته تا شورش‌ها، تا جشن‌ها، تا روابط بین‌المللی.

آنجلیکا همچنین شامل ۴۶۰ نقشه جغرافیایی صحافی نشده و حدود ۱۰۰۰۰ نقشه صحافی شده در مجلدات، اطلس‌های متعدد و تنها دو نسخه شناخته شده از اولین نسخه کره جغرافیایی ویلم جانس بلائو (حدود ۱۵۹۸) است.

از سال ۱۹۴۰، آنجلیکا به مقر آکادمی پاپی آرکادیا نیز تبدیل شده است که بایگانی‌های تاریخی و کتابخانه‌ای با گنجینه‌ای بالغ بر ۱۰۰۰۰ جلد کتاب شامل صدها کتاب، جزوه، نوشته‌های دانشگاهی، نشریات ادواری، شماره‌های منحصر به فرد و دست‌نوشته‌ها را به آن سپرده است که گواه معتبری از پیشینه و توسعه حیات آکادمی است که اولین جوانه‌های آن به جلساتی که در رم در کاخ ملکه کریستینا سوئد برگزار می‌شد، برمی‌گردد.

## برخی نسخه‌های خطی
* نسخهٔ خطی آنجلیکو شمارهٔ ۱۴۷۴ – نسخه‌ای قرون وسطایی از اثر پیتر آو ابولی
* کدکس آنجلیکوس – نسخهٔ خطی یونانی از عهد جدید
* نسخه‌های مینسکول از عهد جدید: ۱۷۸، ۱۷۹، ۸۴۶، ۸۴۷، ۸۴۸، ۸۵۳
* نسخهٔ خطی آنجلیکو شمارهٔ ۱۰

## منابع

رده:ادبیات در ۱۶۰۴ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۰۴ (میلادی) در ایالات پاپی
رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده
رده:کتابخانه‌های بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۷ (میلادی)
رده:کتابخانه‌های رم
رده:کتابخانه‌های ملی در ایتالیا
رده:مختصات در ویکی‌داده