آذربایجان غربی (مفهوم الحاق‌گرایی)

آذربایجان غربی (به ترکی آذربایجانی: Qərbi Azərbaycan) یک مفهوم تبلیغاتی و الحاق گرایانه است که در جمهوری آذربایجان عمدتاً برای اشاره به قلمرو ارمنستان استفاده می‌شود. مقامات آذربایجانی به دروغ ادعا کرده‌اند که قلمرو جمهوری ارمنستان مدرن، سرزمین‌هایی بوده که زمانی متعلق به آذربایجانی‌ها بوده است. ادعاهای این کشور در درجه اول بر این ادعا استوار است که قلمرو فعلی ارمنستان از اواخر قرون وسطی تا عهدنامه ترکمنچای (۱۸۲۸) که پس از جنگ روسیه و ایران در سال‌های ۱۸۲۶–۱۸۲۸ امضا شد، تحت حاکمیت قبایل، امپراتوری‌ها و خانات‌های مختلف ترک بوده است. این مفهوم توسط دولت آذربایجان رسماً تأیید شده و توسط رئیس‌جمهور فعلی آن، الهام علی‌اف، مورد استفاده قرار گرفته است. او از حدود سال ۲۰۱۰ مرتباً به «ایروان»، «گویچه» (دریاچه سوان) و «زنگزور» (سیونیک) به عنوان «سرزمین‌های آذربایجانی» در گذشته و آینده اشاره کرده است. مفهوم الحاق‌گرایانه «آذربایجان غربی» با سایر ادعاهای الحاق‌گرایانه که توسط مقامات و دانشگاهیان آذربایجانی ترویج می‌شود، از جمله «جمهوری گویچه-زنگزور» و «جمهوری ایروان» مرتبط است.

پس از آنکه علی‌اف در سال ۲۰۱۸ توسط حزب آذربایجان نوین به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری معرفی شد، او خواستار «بازگشت آذربایجانی‌ها به این سرزمین‌ها» شد و این را «هدف سیاسی و استراتژیک خود قرار می‌دهم و ما باید به تدریج به آن نزدیک شویم.» در دسامبر ۲۰۲۲، آذربایجان کمپین «بازگشت بزرگ» خود را آغاز کرد که ظاهراً اسکان آذربایجانی‌های قومی را که زمانی در ارمنستان و قره‌باغ کوهستانی زندگی می‌کردند، ترویج می‌دهد. رئیس‌جمهور علی اف در سخنرانی مراسم تحلیف خود در دسامبر ۲۰۲۲ گفت: «ارمنستان امروزی سرزمین ماست. وقتی من بارها این را گفتم، آنها سعی کردند اعتراض کنند و ادعا کنند که من ادعاهای ارضی دارم. من این را به عنوان یک واقعیت تاریخی می‌گویم. اگر کسی می‌تواند نظریه دیگری را اثبات کند، اجازه دهید مطرح کند.»

از پایان جنگ قره باغ کوهستانی در سال ۲۰۲۰، آذربایجان به‌طور فزاینده‌ای ادعاهای توسعه‌طلبانه‌ای را نسبت به خاک ارمنستان و به ویژه سیونیک مطرح کرده است. این ادعاهای ارضی ساختگی بخشی از استراتژی آذربایجان برای تضعیف درخواست‌های ارمنستان برای اعطای وضعیت ویژه به ارمنی‌های ساکن قره باغ کوهستانی و دستیابی به جاه‌طلبی‌های ارضی پان ترکیستی است.

## واکنش ها
چندین سازمان و تحلیلگر سیاسی ادعاهای ارضی آذربایجان را محکوم کرده و اظهار داشتند که این ادعاها تهدیدی برای امنیت منطقه یا مردم ارمنستان است.

* پارلمان اروپا - در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ دو قطعنامه صادر کرد و تهاجم مداوم آذربایجان به ارمنستان را محکوم کرد که در آنها اظهارات ارضی تهاجمی و الحاق‌گرایانه مقامات آذربایجانی که از خاک ارمنستان به عنوان سرزمین اجدادی یاد می‌کردند را "نگران‌کننده" و "تضعیف‌کننده تلاش‌ها برای امنیت و ثبات در منطقه" توصیف کردند. پارلمان اروپا همچنین با توجه به عدم اقدام سازمان پیمان امنیت جمعی در طول تهاجم آذربایجان، ارمنستان را به دنبال اتحادهای امنیتی جایگزین تشویق کرد.

* شورای اتحادیه اروپا - گزارشی منتشر کرد که در آن آذربایجان را "طرفی مشتاق به استفاده از لفاظی‌های نفرت‌پراکنانه و حتی انکار تمامیت ارضی ارمنستان" توصیف کرد.

* کمیته ملی ارمنیان آمریکا - الکس گالیتسکی، مدیر برنامه این سازمان، استدلال کرد که تهاجم‌های مداوم آذربایجان به قلمرو مستقل ارمنستان از تهاجم روسیه به اوکراین قابل تشخیص نیست. او نوشت: «باکو با نقض حاکمیت ارمنستان نشان داده است که این مناقشه [قره‌باغ] هرگز واقعاً مربوط به اصل تمامیت ارضی آذربایجان نبوده است [و.].. اگر واشنگتن می‌خواهد در پاسخ به توسعه‌طلبی اقتدارگرایانه، ثبات قدم نشان دهد، باید با توقف فوری تمام کمک‌های نظامی به آذربایجان آغاز کند...»

## منابع

* 

رده:ارمنستان در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:جمهوری آذربایجان در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:درگیری قره‌باغ کوهستانی