کلیسای جامع وورتسبورگ

کلیسای جامع وورتسبورگ ( به آلمانی: Würzburger Dom؛ به انگلیسی: Würzburg Cathedral) یک کلیسای جامع کاتولیک رومی در شهر وورتسبورگ در ایالت بایرن آلمان است که به سنت کیلیان تقدیم شده است. این کلیسا مقر اسقف وورتسبورگ است و برای صدها سال به عنوان محل دفن شاهزاده-اسقف‌های وورتسبورگ خدمت کرده است. با طول کلی ۱۰۳ متر، چهارمین بنای کلیسایی بزرگ به سبک رمانسک در آلمان است و شاهکاری از معماری آلمانی در دوره زالی‌ها به شمار می‌رود. از الحاقات قابل توجه بعدی می‌توان به آثار تیلمان ریمنشنایدر و بالتازار نویمان اشاره کرد. این کلیسای جامع در مارس ۱۹۴۵ بر اثر بمباران بریتانیا به شدت آسیب دید، اما پس از جنگ جهانی دوم بازسازی شد.

## تاریخچه
یک کلیسای جامع و یک صومعه وابسته به آن در اوایل سده هشتم میلادی در وورتسبورگ وجود داشت که احتمالاً توسط نخستین اسقف شهر، بورکارد، ساخته شده بود. در ۸ ژوئیه ۷۵۲، بورچارد یادگارهای مقدس کیلیان و همراهانش توتنان و کولمان را به کلیسای جامع منتقل کرد. جمجمه این سه قدیس همچنان در این کلیسای جامع نگهداری می‌شود.

کلیسای جامع دو بار در اثر آتش‌سوزی ویران و بازسازی شد (در سال‌های ۷۸۷ و ۸۵۵). سومین و بنای کنونی کلیسای جامع از سال ۱۰۴۰ به بعد توسط اسقف برونو ساخته شد. پس از مرگ ناگهانی برونو در سال ۱۰۴۵، جانشین او آدالبرو بنا را در سال ۱۰۷۵ تکمیل کرد. به دلیل چندین بار بازسازی، به ویژه پس از سال ۱۱۳۳، کلیسای جامع تنها در سال ۱۱۸۷ تقدیس شد. این بنا تا به امروز طرح صلیبی رمانسک خود را حفظ کرده است.

مدرسه کلیسای جامع وابسته به کلیسا که توسط بخش اسقفی وورتسبورگ اداره می‌شد، در قرون وسطی به همراه مدارس لیژ و ورمز یکی از مهم‌ترین مدارس کلیسای جامع در امپراتوری مقدس روم بود.

تالارهای جانبی در حدود سال ۱۵۰۰ به سبک گوتیک پایانی بازسازی شدند. یک مرمت باروک در سال ۱۶۲۷ آغاز شد و تا پایان آن سده ادامه یافت. به ویژه، آثار متعددی از هنر ارزشمند باروک برای محراب‌های کلیسای جامع خلق شد. گچ‌کار پیترو مانیو کلیسای جامع را در سال‌های ۱۷۰۱-۰۴ با گچ‌بری‌های باروک تزئین کرد.

در سال‌های ۱۷۲۱-۳۴، بالتازار نویمان نمازخانه تدفین را برای اسقف‌های شونبورن در شمال تالار عرضی ساخت. او همچنین در اطراف پایه برج شرقی، یک اتاق قبّه باروک و ارنات کامر (۱۷۴۹) اضافه کرد.

تغییرات اضافی به سبک احیای رمانسک که در نمای غربی و برج‌ها در سال‌های ۱۸۷۹-۸۵ انجام شده بود، پس از سال ۱۹۴۶ حذف شدند.

کلیسای جامع در بمباران وورتسبورگ به شدت آسیب دید. بخش زیادی از فضای داخلی به طور جبران‌ناپذیری آسیب دید. بخش‌های بزرگی از بنا، به ویژه تالار میانی، در زمستان ۱۹۴۶، تقریباً یک سال پس از بمباران، فرو ریخت. بازسازی در سال ۱۹۶۷ تکمیل شد که در طی آن برخی از اجزای باروک به نفع یک بازرومان‌سازی حذف شدند. به ویژه، تالار میانی فرو ریخته بدون تزئین و با سقف چوبی مسطح بازسازی شد که تضادی آشکار با گچ‌بری‌های باقی‌مانده باروک در بقیه بنا ایجاد کرد. در طول مرمت، نمای غربی به سبک احیای رمانسک با پنجره گل‌مانند، ایوان سه‌قسمتی و طاقچه ساعت توسط یک دیوار سنگی ساده پوشانده شد. نمای غربی پس از مرمتی در سال ۲۰۰۶ دوباره آشکار شد. بخش گروه سرایندگان در سال ۱۹۸۸ بازطراحی شد.

### آثار هنری
کلیسای جامع دارای آثار هنری متعددی است که موارد زیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند:

#### مجموعه‌ای از مقبره‌ها
و سنگ‌نگاره‌های یادبود اسقف‌ها، از جمله پیکره‌های یادبود شاهزاده-اسقف‌های رودولف دوم فون شرنبرگ (۱۴۹۵) و لورنتس فون بیبرا (۱۵۱۹)، هر دو اثر تیلمان ریمنشنایدر.

#### نمازخانه شونبورن
اثر بالتازار نویمان و ماکسیمیلیان فون ولش با مقبره‌های یوهان فیلیپ فون شونبورن، لوتار فرانتس فون شونبورن، یوهان فیلیپ فرانتس فون شونبورن و فریدریش کارل فون شونبورن 

#### سرداب دوگانه (به آلمانی: Doppelgruft)
بخش شرقی آن به سال ۱۰۴۰ بازمی‌گردد و شامل مقبره برونو است. بخش غربی (سده دوازدهم) در حدود سال ۱۷۰۰ تخریب شد، اما پس از سال ۱۹۶۲ بازسازی گردید. این بخش دارای یک چاه قدیمی، مقبره کنراد فون کوئرفورت و قدیمی‌ترین اثر هنری کلیسای جامع است: چهره‌ای ریش‌دار که ممکن است منشأ کارولنژی یا حتی مروونژی داشته باشد.

#### نمازخانه تدفین
مانند تالار کلیسا، این بنای گوتیک در حملات بمباران ویران شد، اما بازسازی شده است. اکنون شامل مجموعه‌ای از شیشه‌های رنگی اثر گئورگ مایسترمان است.

#### سنگ تعمید (۱۲۷۹)،
اثر مایستر اکارت ورمز

#### شمعدان هفت‌شاخه (۱۹۸۱)

اثر آندریاس موریتس

## نگارخانه

پرونده:Bergkristallschrein Frankenapostel 09.07.2025 03.jpg|یادگارهای مقدس ( جمجمه سنت کیلیان)
پرونده:Würzburger Dom, Epitaph Ferdinand Schlör Würzburg 20221203 0353.jpg
پرونده:View of the St. Kilian's Cathedral in Wurzburg.jpg
پرونده:Chororgel 1.JPG
پرونده:Domkanzel Würzburger Dom 31.08.2024.jpg
پرونده:Würzburg Dom St. Kilian - Salvatorglocke.jpg
پرونده:Sepulturkapelle 13.09.2024 003.jpg|یکی از نمازخانه ها
پرونده:Seitenaltar Detail Dom St. Kilian Wuerzburg-2b.jpg|محراب جانبی
پرونده:Würzburg Cathedral (52297174017).jpg|تالار اصلی
پرونده:Würzburger Dom 1847.jpg|تصویری از کلیسا در سال ۱۸۴۷
پرونده:Huthsteiner Würzburger Dom Mainfränkisches Museum.JPG
پرونده:Würzburg Cathedral (52298160846).jpg
پرونده:Franz Christoph von Rosenbach 13.06.2025 01.jpg
پرونده:Würzburger Dom, Epitaph Friedrich von Wirsberg Würzburg 20221203 0338.jpg
پرونده:Würzburg Cathedral (52298651265).jpg
پرونده:1279 schuf Meister Eckkart aus Worms diesen Taufstein. 01.jpg|حوض تعمید
پرونده:Seitenportal Dom Wuerzburg-2.jpg|یکی از درها جانبی
پرونده:Die Dreikönigsgruppe im Kiliansdom. 06.jpg
پرونده:Rudolf von Scherenberg, Bishop of Wurzburg.jpg
پرونده:Merowingerkreuz Würzburg 30.05.2025 01.jpg
پرونده:Seitenaltar Detail Dom St. Kilian Wuerzburg-2.jpg


## منابع

رده:کلیساها
رده:تاریخ آلمان
رده:کاتولیک
رده:مسیحیت
رده:کلیساهای جامع
رده:تاریخ بایرن
رده:معماری
رده:معماری آلمان
رده:معماری رومانسک
رده:معماری گوتیک
رده:معماری باروک
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در وورتسبورگ
رده:کلیساهای بازسازی‌شده در آلمان
رده:معماری رومی‌وار در آلمان