مسجد سیدنا عمر

**مسجد سیدنا عمر** (به عربی: ، به معنای «مسجد سرورمان عمر») یک مسجد از دورهٔ مملوکی در محلهٔ یهودی شهر قدیم اورشلیم است. این مسجد در کنار کنیسای خوربا و کنیسای رامبان جای دارد و یکی از دو مسجد موجود در محلهٔ یهودی به‌شمار می‌رود. مسلمانان این مکان را «مسجد الیهود» نیز می‌نامند.

مسجد سیدنا عمر از دورهٔ مملوکی تا سال ۱۹۶۷ میلادی برای نمازگزاران باز بود. پس از آنکه نیروهای دفاعی اسرائیل در جنگ شش‌روزه اورشلیم شرقی و از جمله شهر قدیم را تصرف کردند، مقامات اسرائیلی به‌تدریج دسترسی مسلمانان به مسجد را محدود کردند تا سرانجام مسجد به‌طور کامل بسته شد. ادارهٔ مسجد بر عهدهٔ وقف قدس است.

## پیشینه
### بنیاد و دورهٔ مملوکی
کهن‌ترین اشارهٔ شناخته‌شده به این مسجد از سوی مورخ مجیر الدین الحنبلی (زادهٔ ۱۴۹۶ میلادی) است که یادآور شده مسجد در سال ۱۳۹۷ میلادی بازسازی شد و از اموال گردآوری‌شده و زمین‌های اهداشده برای نگهداری آن بهره گرفته شد. عوبدیا بارتنورا، خاخام ایتالیایی که در سال ۱۴۸۸ میلادی نامه‌ای دربارهٔ اورشلیم نوشت، آورده‌است که مسجد را فردی یهودی که به اسلام گرویده بود بنا کرد و مادرش خانهٔ خود را در حیاط کنیسا وقف ساختن مسجد کرد تا از یهودیان انتقام گیرد.

نام مسجد به عمر بن خطاب، خلیفهٔ دوم مسلمانان، نسبت داده شده‌است. مسجد در کنار کنیسای رامبان ساخته شد و مناره و مسجد در کنار کنیسا همزیستی داشتند.

بر پایهٔ گزارش‌ها، فروریختن بخشی از کنیسای همجوار در پی توفان سنگین سال ۱۴۷۴ میلادی به درگیری میان مسلمانان و یهودیان انجامید و کنیسا ویران شد. این کشمکش سرانجام با دخالت سلطان قایتبای پایان یافت و کنیسا از نو برپا شد.

### دورهٔ پس از ۱۹۶۷
در جریان جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷ میلادی، مناره بر اثر آتش تک‌تیراندازان آسیب دید و در سال ۱۹۷۴ میلادی بازسازی شد.

پس از تصرف اورشلیم شرقی از سوی اسرائیل، مسجد همچنان باز بود؛ اما از سال ۱۹۷۲ میلادی مقامات اسرائیلی محدودیت‌هایی بر نماز در مسجد اعمال کردند. نخست نماز صبح به بهانهٔ مزاحمت برای شهرک‌نشینان اطراف ممنوع شد و در سال ۱۹۸۲ نمازهای مغرب و عشا نیز ممنوع گردید. نمازگزاران تنها اجازهٔ برگزاری نمازهای ظهر و عصر را داشتند تا آنکه در سال ۲۰۰۰ میلادی مسجد به‌طور کامل بسته شد و حتی اذان‌گویی در آن ممنوع گردید.

### بازسازی ۲۰۱۹
در سال ۲۰۱۹ میلادی بازسازی‌های تازه‌ای در ساختمان مسجد با هزینهٔ دولت اردن انجام شد. انتظار می‌رفت مسجد در دسامبر ۲۰۱۹ بازگشایی شود اما سرانجام بازگشایی نشد.

## ویژگی‌های معماری
مناره (مئذنه) مسجد نمونهٔ بارزی از معماری دورهٔ مملوکی است. این مناره دو طبقه بلندا دارد و بالای آن ایوانی برای مؤذن ساخته شده‌است. بخش بالایی مناره باریک‌تر از پایهٔ آن است تا پایداری سازه تضمین شود. بلندای مناره نزدیک به ۱۵ متر است.

## باستان‌شناسی
برخی ستون‌های یافت‌شده در درون مسجد سبب شد که در اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی این بنا را با کلیسای صلیبی سنت مارتین مرتبط بدانند. با این حال، به گفتهٔ برگوین چون این ستون‌ها در کاربرد ثانویه هستند، «این پیوند سست میان مسجد و کلیسا قابل حفظ نیست».

## نگارخانه

پرونده:Sidna Omer and Al Dissi, two mosques between the Armenian and Jewish quarters, Old City of Jerusalem map by Survey of Palestine map 1-2,500 (cropped).jpg|جایگاه مسجد میان محلهٔ ارمنی و یهودی در نقشهٔ ۱۹۳۶ بررسی فلسطین
پرونده:Entrance to the Hospice of St. John and Minaret of Omar. A muezzin in the balcony chanting the call to prayer. Peasants loading a camel in the foreground, and a townswoman wearing a white (NYPL b10607452-80276).jpg|تصویری از سدهٔ نوزدهم با عنوان «مناره عمر» که مؤذنی را در حال اذان‌گویی از ایوان نشان می‌دهد


## جستارهای وابسته
* اسلام در اسرائیل
* اسلام در فلسطین
* مسجد عمر (اورشلیم)
* کنیسای خوربا

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:مسجد در اورشلیم
رده:مسجدهای تسنن در آسیا
رده:ساختمان‌های مسجد دارای مناره در آسیا