لوط بن هاران

**لوط بن هاران** (به زبان عربی: ) یکی از پیامبران و رسولان خداوند است که نام او در قرآن آمده‌است. بر پایه سنت اسلامی، لوط فرزند هاران بود و دوران جوانی خود را در اور گذراند و سپس همراه عمویش ابراهیم به سرزمین کنعان مهاجرت کرد. او به‌عنوان پیامبر به شهرهای سدوم و عموره فرستاده شد تا مردم آنجا را به یکتاپرستی فراخواند.

هرچند لوط از میان مردمی که به سویشان فرستاده شده بود زاده نشده بود، قرآن مردم سدوم را «برادران» او می‌نامد. همانند روایت کتاب مقدس، قرآن بیان می‌کند که مردم این شهرها پیام‌های لوط را نادیده گرفتند و سرانجام سدوم و عموره نابود شدند. نابودی این شهرها در سنت اسلامی به‌عنوان هشداری در برابر کارهای ناپسند و زشتکاری‌های آنان ارائه می‌شود.

قرآن دربارهٔ زندگی لوط پس از این رویدادها سخنی نمی‌گوید؛ اما اسلام بر آن است که همه پیامبران الگوهای برتر اخلاقی و معنوی بوده‌اند.

## خانواده و نسب
در سنت اسلامی دربارهٔ نسب لوط اختلاف‌نظرهایی وجود دارد. قرآن و احادیث صحیح نسب دقیق او را بیان نکرده‌اند و آگاهی‌ها در این زمینه بیشتر از منابع تاریخی و اسرائیلیات به دست آمده‌است. برخی از دانشمندان مسلمان بر آن‌اند که پدر ابراهیم تارح بود و عمویش آزر نام داشت که ممکن است برگرفته از واژه سریانی «آثَر» باشد؛ برخی دیگر آزر و تارح را یک شخص می‌دانند.

به روایت مشهور میان تاریخ‌نگاران مسلمان، نسب لوط چنین است: لوط بن هاران بن تارح (آزر)؛ و بدین ترتیب لوط برادرزاده ابراهیم خلیل بوده‌است. برخی نیز او را پسرعموی ابراهیم دانسته‌اند. این نسب سرانجام به سام پسر نوح می‌رسد.

ابراهیم دو فرزند داشت: اسحاق و اسماعیل که هر دو پس از او پیامبر شدند. لوط از جمله کسانی بود که به دعوت ابراهیم ایمان آورد و همراه او از سرزمینش مهاجرت کرد. دانشمندان مسلمان روایت می‌کنند که لوط ابراهیم را در سفرهایش همراهی کرد؛ با او در حران و سپس در مصر بود و پادشاه مصر به او نیز مانند ابراهیم اموال و دام‌های فراوان بخشید.

## روایت قرآنی
### دیدار فرشتگان با ابراهیم
قرآن بیان می‌کند که روزی گروهی از فرشتگان در هیئت مردان به‌عنوان مهمان نزد ابراهیم آمدند تا به او مژده دهند که همسرش ساره به اسحاق باردار خواهد شد. آنان همچنین به ابراهیم گفتند که از سوی خداوند به سوی قوم گناهکار لوط فرستاده شده‌اند تا آنان را با «بارانی از سنگ‌های گِلین» نابود کنند. فرشتگان گفتند که لوط و مؤمنان همراهش نجات خواهند یافت اما همسر لوط در میان نابودشدگان خواهد بود، زیرا «او از بازماندگان است». قرآن همچنین همسر لوط را به‌عنوان نمونه‌ای برای کافران یاد می‌کند؛ زیرا او همسر مردی پارسا بود اما از ایمان آوردن به پیام او سرباز زد و به جهنم محکوم شد.

### گناهان مردم سدوم
مردم شهرهای دوگانه از مرزهای حدود الهی تجاوز کردند. بر پایه قرآن، گناهان آنان دربرمی‌گرفت: بیگانه‌ستیزی، راهزنی و آزار مسافران. از همه مهم‌تر سوء رفتار جنسی آنان بود؛ لوط آنان را به‌سختی سرزنش کرد که چرا با شهوت به سراغ مردان می‌روند نه زنان. لوط کوشید آنان را از راه ناپسندشان بازدارد اما آنان او را ریشخند کردند و تهدید کردند که از شهر بیرونش خواهند راند. لوط از خداوند خواست تا او را از پیامدهای کارهای زشت آنان نجات دهد.

### دیدار فرشتگان با لوط
سه فرشته در هیئت مردانی زیبارو به‌عنوان مهمان نزد لوط آمدند. لوط اندوهگین شد زیرا از ناتوانی خود در حفاظت از آنان در برابر مردم شهر بیمناک بود. ساکنان شهر از آمدن مهمانان آگاه شدند و از لوط خواستند آنان را به دستشان بسپارد. لوط با پریشانی و بیم از خشم خداوند، ازدواج حلال با دخترانش را به‌عنوان جایگزینی پاک‌تر پیشنهاد کرد. اما آنان نپذیرفتند و گفتند: «تو نیک می‌دانی که ما را به دخترانت نیازی نیست. تو خود می‌دانی خواسته ما چیست!»

مفسرانی چون ابن کثیر، قرطبی و طبری واژه «دختران» را در اینجا به معنای دختران واقعی لوط نمی‌دانند؛ آنان استدلال می‌کنند که چون پیامبر همچون پدری برای امتش است، لوط بدکاران را به ترک گناه و برقراری پیوند پاک با زنان امت ارجاع می‌داد.

### فرمان ترک شهر و نابودی سدوم و عموره
فرشتگان هویت واقعی خود را بر لوط آشکار ساختند و گفتند: «ما تو و خانواده‌ات را نجات خواهیم داد مگر همسرت را که از بازماندگان خواهد بود.» آنان به لوط سفارش کردند که شبانه شهر را ترک کند و به پشت سرش ننگرد. لوط با ایمان به خداوند، در تاریکی شب همراه پیروان و خانواده مؤمنش شهر را ترک کرد. سرانجام بامداد فرارسید و فرمان خدا محقق شد. قرآن می‌فرماید: «چون فرمان ما آمد، آن شهرها را زیر و رو کردیم و بر آنها سنگ‌های گِلین پخته پی‌درپی بارانیدیم.» بدین‌سان سرنوشت شهرهای دوگانه رقم خورد و تمدن سدوم و عموره پایان یافت.

## دیگر اشاره‌های قرآنی
نام لوط بارها در قرآن آمده‌است. بسیاری از این آیات، روایت لوط را در زنجیره‌ای از پیامبران پیاپی شامل نوح، هود، صالح و شعیب قرار می‌دهند. دانشمندان اسلام‌شناس بر آن‌اند که این پیامبران نمایانگر چرخه نخستین نبوت در قرآن هستند. الگوی مشترک این روایات چنین است: پیامبری به سوی قومی فرستاده می‌شود؛ قوم به هشدارهای او بی‌توجهی می‌کنند و او را تهدید می‌کنند؛ خداوند از پیامبر می‌خواهد با پیروانش از میان آنان خارج شود و سپس آن قوم با عذاب الهی نابود می‌شوند.

در جای دیگری از قرآن، لوط در کنار اسماعیل، الیسع و یونس از مردانی شمرده شده که خداوند آنان را بر جهانیان برتری داده‌است.

## همجنس‌گرایی در روایت لوط
بسیاری از مذاهب فقهی اسلام رابطه جنسی همجنس‌گرایانه را گناه می‌دانند و بخشی از استدلال خود را بر داستان لوط استوار می‌سازند. از آنجا که قرآن بیان می‌کند لوط قومش را به خاطر گرایش جنسی به مردان سرزنش کرد، این واقعه به‌طور سنتی نشان‌دهنده ناپسند بودن هم تجاوز و هم همجنس‌گرایی در اسلام دانسته شده‌است. ستیز لوط با مردم شهرهای دوگانه گاه به همجنس‌گرایی به‌طور کلی و گاه ویژه به رابطه مقعدی همجنس‌گرایانه تفسیر شده‌است.

## آرامگاه

بسیاری از مسلمانان بر آن‌اند که بنی نعیم () در فلسطین میزبان آرامگاه لوط در مرکز شهر است. این آرامگاه در درون مسجدی مستطیل‌شکل با حیاط درونی و مناره جای دارد. سنگ سرِدرِ دروازه شمالی مسجد از سنگ‌هایی ساخته شده که به دوره بیزانسی تعلق دارند و احتمالاً در آن زمان کلیسایی در این مکان بوده‌است. پیوند بنی نعیم با لوط پیش از اسلام وجود داشته‌است؛ آثار جروم، دانشمند مسیحی سده چهارم میلادی، بیان می‌کند که آرامگاه لوط در شهری به نام «کَفَربَریخا» قرار دارد که احتمالاً نام پیشین بنی نعیم بوده‌است.

بر پایه سنت، آرامگاه دختران لوط بر تپه‌ای نزدیک قرار دارد. در جنوب‌شرقی بنی نعیم زیارتگاهی به نام «مقام النبی یقین» (، به معنای «مقام پیامبرِ یقین‌دار») به لوط اختصاص دارد. روایت محلی حکایت می‌کند که لوط در آن مکان نماز گزارده و جای پاهایش هنوز بر صخره‌ای در آنجا پیداست. نشانه‌های مشابهی از جای پای پیامبران و بزرگان دین در زیارتگاه‌های اسلامی سراسر خاورمیانه یافت می‌شود.

بر پایه برخی روایات اسلامی، پیامبر لوط پس از نابودی سدوم یک سال نزد ابراهیم زیست و سپس به حجاز رفت و در سن هشتاد سالگی درگذشت. در محل سدوم دریاچه بزرگی پدید آمد که به «دریاچه لوط» یا دریای مرده شناخته می‌شود.

## تفاوت با روایت کتاب مقدس
در تورات آمده‌است که لوط پس از نابودی سدوم با دخترانش دچار زنای با محارم شد؛ اما قرآن هیچ اشاره‌ای به این رویداد ندارد. در دیدگاه اسلامی، پیامبران از ارتکاب گناهان بزرگ معصوم هستند و از این رو مسلمانان این بخش از روایت تورات را نمی‌پذیرند. همچنین قرآن بر خلاف تورات، نام شهرهای سدوم و عموره را به‌صراحت ذکر نمی‌کند.

## جستارهای وابسته
* قصص الانبیاء
* محمد در اسلام
* لوط
* سدوم و عموره

## منابع

* 
* 

رده:لوط
رده:موضوعات ال‌جی‌بی‌تی و اسلام
رده:همجنس‌گرایی مردانه
رده:آمیزش جنسی مقعدی
رده:صفحه‌های دارای الفبای آوانگاری بین‌المللی عربی