پاکستانی‌های سرگردان در بنگلادش

**پاکستانی‌های سرگردان در بنگلادش** ( , , ) مهاجران اردوزبان پاکستان شرقی هستند که از هند امروزی (که در آن زمان بخشی از هند بریتانیا بود) مهاجرت کردند و پس از تجزیه هند در سال ۱۹۴۷ در پاکستان شرقی (بنگلادش کنونی) ساکن شدند.

این هویت می‌تواند چندین گروه از مردم را در بر بگیرد. اولین گروه از آنها مسلمانان بیهاری هستند. اگرچه بیشتر این جمعیت متعلق به استان بیهار هند بریتانیا بودند، اما بسیاری از آنها از ایالت‌های دیگر هند مانند بنگال غربی، مادیا پرادش، آندرا پرادش و اوتار پرادش (ایالت‌های متحد) نیز هستند. افراد دیگری نیز در اواخر قرن نوزدهم در مناطقی که امروزه بنگلادش نامیده می‌شوند، ساکن شدند. دومین اصطلاح مرجع برای این گروه، که پس از تأسیس بنگلادش توسط خودشان ابداع شد، «پاکستانی‌های سرگردان» بود. در رسانه‌های اردوزبان در پاکستان و دیگر کشورها، این عبارت معمولاً به «محاصورین» یا «محاصره‌شده» ترجمه می‌شد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۱۷)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

بیهاری‌هایی که در سال ۱۹۷۱، هنگام استقلال بنگلادش، خردسال بودند یا در سال‌های بعد متولد شدند، تا سال ۲۰۰۸ بدون تابعیت بودند تا اینکه دادگاه عالی داکا به آنها حق شهروندی بنگلادش را داد. این حکم شامل پناهندگانی که در زمان جنگ آزادسازی بنگلادش بزرگسال بودند، نمی‌شود. در مارس ۲۰۱۵، وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد که بیش از ۱۷۰٬۰۰۰ بیهاری به پاکستان بازگردانده شده‌اند و مسئولیت «پاکستانی‌های سرگردان» باقی‌مانده بر عهده این وزارتخانه نیست، بلکه بر عهده بنگلادش است.

## پیشینه
در سال ۱۹۷۱، زمانی که جنگ آزادی‌بخش بنگلادش بین پاکستان غربی و پاکستان شرقی آغاز شد، جامعهٔ بیهاری‌ها به‌طور گسترده توسط بنگالی‌ها متهم شدند که طرفدار پاکستان غربی بوده و با خواست بنگالی‌ها برای رسمی شدن زبان بنگالی مخالفت کرده‌اند. در نهایت، پاکستان شرقی به کشور مستقل بنگلادش تبدیل شد. در طول جنگ، حملات متعددی علیه جامعهٔ بیهاری صورت گرفت، زیرا آن‌ها نماد سلطهٔ پاکستان غربی تلقی می‌شدند؛ این حملات شامل تجاوز، قتل و غارت بود.

## بحران پناهندگان
به دلیل حمایت اولیه از پاکستان و آزار و اذیت گسترده در بنگلادش، بیهاری‌ها مصمم بودند که به پاکستان بازگردند. در ابتدا، ۸۳٬۰۰۰ نفر از جمله ۵۸٬۰۰۰ کارمند سابق دولت و پرسنل نظامی، اعضای خانواده‌های از هم پاشیده و ۲۵٬۰۰۰ مورد مشکل‌دار، به پاکستان منتقل شدند. بیهاری‌های باقیمانده اکنون با تخلیه ارتش پاکستان و غیرنظامیان پاکستانی، پشت سر گذاشته شدند و خود را در هر دو کشور ناخوشایند یافتند. دولت پاکستان در آن زمان «برای اسکان هزاران پناهنده افغان در تلاش بود». علاوه بر این، دولت پاکستان معتقد بود که از آنجایی که بنگلادش هنوز دولت جانشین پاکستان شرقی است، باید وظیفه خود را در جذب این پناهندگان انجام دهد، همان‌طور که پاکستان غربی سابق با میلیون‌ها پناهنده (اتفاقاً، از جمله برخی بنگالی‌ها) که به پاکستان غربی گریخته بودند، انجام داد. برخی گروه‌ها در پاکستان از دولت خواسته‌اند بیهاری‌ها را بپذیرد؛ این موضوع یکی از محورهای اصلی جنبش «متحده قومی» نیز به‌شمار می‌رود.

در توافقی در سال ۱۹۷۴، پاکستان ۱۷۰٬۰۰۰ پناهنده بیهاری را پذیرفت؛ با این حال، روند بازگشت آنها متعاقباً متوقف شد.

در سال ۱۹۷۱، زمانی که جنگ استقلال بنگلادش بین پاکستان غربی و پاکستان شرقی آغاز شد، جامعهٔ بیهاری‌ها به‌طور گسترده توسط بنگالی‌ها متهم شدند که طرفدار پاکستان غربی بوده و با خواست بنگالی‌ها برای رسمی شدن زبان بنگالی مخالفت کرده‌اند. در نهایت، پاکستان شرقی به کشور مستقل بنگلادش تبدیل شد. در طول جنگ، حملات متعددی علیه جامعهٔ بیهاری صورت گرفت، زیرا آن‌ها نماد سلطهٔ پاکستان غربی تلقی می‌شدند؛ این حملات شامل تجاوز، قتل و غارت بود.

در سال ۲۰۰۶، گزارشی تخمین زد که بین ۲۴۰٬۰۰۰ تا ۳۰۰٬۰۰۰ بیهاری در ۶۶ اردوگاه شلوغ در داکا و ۱۳ منطقه دیگر سراسر بنگلادش زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۰۳، پرونده‌ای در دادگاه عالی مطرح شد که طی آن، ده بیهاری طبق تفسیر دادگاه از قانون اساسی شهروندی دریافت کردند، اما پیشرفت چندانی در تعمیم این حکم به سایر افراد حاصل نشد. بسیاری از پاکستانی‌ها و ناظران بین‌المللی معتقدند که وضعیت بیهاری‌ها به مسئله‌ای سیاسی بدل شده و احزاب سیاسی امیدهای واهی و انتظارات غیرواقعی به آن‌ها داده‌اند. در سال‌های اخیر، چندین حکم دادگاه در بنگلادش به بیهاری‌هایی که در اردوگاه‌های پناهندگان بنگالی متولد شده و زندگی می‌کنند، شهروندی اعطا کرده است. ناظران بین‌المللی بر این باورند که بنگلادش، به عنوان دولت جانشین، باید به تعهدات بین‌المللی خود عمل کند یا به این گروه قومی بی‌وطن رسماً شهروندی اعطا کند یا ترتیبی برای بازگشت مسالمت‌آمیز آن‌ها به ایالت اصلی‌شان، بیهار، از طریق مرز هند، جایی که ابتدا از آن آمده‌اند، فراهم کند.

پرویز مشرف، رئیس‌جمهور پاکستان، در سفری به بنگلادش در سال ۲۰۰۲ گفت، اگرچه با وضعیت هزاران نفر در بنگلادش که به عنوان «پاکستانی‌های سرگردان» شناخته می‌شوند، کاملاً همدردی می‌کند، اما نمی‌تواند اجازه دهد آنها به پاکستان مهاجرت کنند زیرا پاکستان در موقعیتی نیست که چنین تعداد زیادی پناهنده را جذب کند. او همتای بنگالی خود را تشویق کرد که این موضوع را سیاسی نکند و پناهندگان را به عنوان دولت جانشین پاکستان شرقی به عنوان شهروند بپذیرد. مقامات دولت پاکستان تهدید کرده‌اند که اگر این مسئله به‌طور قابل قبولی حل نشود، بیش از ۱٫۵ میلیون پناهنده غیرقانونی بنگالی ساکن در کشورشان را اخراج خواهند کرد.

## شهروندی بنگلادش
در ماه مه ۲۰۰۳، حکم دادگاه عالی در بنگلادش به ده نفر از اهالی بیهاری اجازه داد تا شهروندی و حق رأی کسب کنند؛ این حکم همچنین شکاف نسلی را در میان اهالی بیهاری آشکار کرد، به طوری که جوانان بیهاری از این حکم «شادمان» بودند، اما بسیاری از افراد مسن‌تر از شور و شوق نسل جوان «ناامید» بودند. بسیاری از اهالی بیهاری اکنون به دنبال حقوق مدنی و شهروندی بیشتر در بنگلادش هستند.

## در فرهنگ عامه
* رمان «از شهیدان و گل‌های همیشه‌بهار» نوشته آکیلا اسماعیل، به جنایاتی می‌پردازد که ملی‌گرایان بنگالی در طول جنگ آزادی‌بخش بنگلادش علیه بیهاری‌ها مرتکب شدند.
* در سال ۲۰۰۷، تنویر مکمل، فیلمساز برجسته بنگلادشی، مستندی با عنوان «سرزمین موعود» ساخت. این فیلم وضعیت فعلی بی‌وطنی بیهاری‌ها و ناامیدی آنها از عدم توانایی در اسکان در پاکستان را برجسته می‌کند، که آنها آن را خیانت به دولت پاکستان می‌دانند.
* رمان تحسین‌شدهٔ سلمان رشدی، بچه‌های نیمه‌شب، جزئیات جنایات جنگ آزادی‌بخش بنگلادش و نسل‌کشی را به ویژه در ابتدای کتاب سوم شرح می‌دهد؛ شخصیت اصلی داستان، سلیم سینا، در نقش یک سگ شکاری انسان، نقشی مضحک در عملیات سرچ‌لایت ایفا می‌کند.

## جستارهای وابسته
* نسل‌کشی ۱۹۷۱ بنگلادش
* داکایا اردو

## منابع

رده:اقوام در بنگلادش
رده:بدون تابعیت‌ها
رده:دیپلماسی پاکستان در آسیا
رده:روابط بنگلادش و پاکستان
رده:گروه‌های قومی مرتبط نیازمند تأیید
رده:مهاجرت به پاکستان