روابط بولیوی و اسرائیل

**روابط بولیوی و اسرائیل** به پیوندهای دیپلماتیک، اقتصادی و سیاسی میان دولت چندملیتی بولیوی و دولت اسرائیل اشاره دارد. این دو کشور نخستین بار در سال ۱۹۵۰ میلادی روابط دیپلماتیک رسمی برقرار کردند، یعنی دو سال پس از اعلام استقلال اسرائیل و یک سال پس از آنکه بولیوی حاکمیت اسرائیل را به رسمیت شناخت. روابط دو کشور تا آغاز سدهٔ بیست‌ویکم میلادی عموماً پایدار و نزدیک بود، اما پس از آن دولت‌های پیاپی بولیوی به‌شدت با عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه مخالفت کردند.

حزب حرکت برای سوسیالیسم که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۵ میلادی تقریباً به‌طور پیوسته بر بولیوی حکومت کرده، رویکردی فزاینده هوادار فلسطین در سازمان ملل متحد در پیوند با درگیری اسرائیل و فلسطین اتخاذ کرد. در سال ۲۰۰۹، اوو مورالس روابط دیپلماتیک با اسرائیل را قطع کرد و در سال ۲۰۱۴ اسرائیل را «دولت تروریستی» خواند. پس از کناره‌گیری مورالس در سال ۲۰۱۹، دولت جانین آنیس روابط را بازگرداند، اما در اکتبر ۲۰۲۳ دولت لوئیس آرسه بار دیگر این روابط را به دلیل جنگ غزه قطع کرد. سرانجام، پس از انتخابات ۲۰۲۵ بولیوی و روی کار آمدن رودریگو پاز پریرا، روابط دیپلماتیک در دسامبر ۲۰۲۵ از سر گرفته شد.

## پیشینه

### سدهٔ بیستم
#### ۱۹۴۹: به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی بولیوی
بولیوی در فوریهٔ ۱۹۴۹ میلادی رسماً اسرائیل را به رسمیت شناخت و روابط رسمی در سال ۱۹۵۰ برقرار شد. نخستین دیدار رسمی از سوی وزیر دارایی بولیوی کوادرو سانچز و رئیس بانک مرکزی بولیوی پاز آنزه‌آنا انجام گرفت که به دعوت دولت اسرائیل از استانبول به این کشور سفر کردند.

#### دههٔ ۱۹۵۰: آغاز دیپلماسی بولیوی‐اسرائیل
در سال ۱۹۵۷، بولیوی والتر گوارا آرسه سفیر خود در پاریس را به‌عنوان کاردار در اسرائیل معرفی کرد. در ۲۹ نوامبر همان سال، گوارا آرسه استوارنامهٔ خود را به رئیس‌جمهور اسرائیل اسحاق بن زوی تقدیم کرد و بدین‌ترتیب روابط دیپلماتیک رسمی میان دو کشور شکل گرفت.

#### دورهٔ کودتاهای نظامی و همکاری تسلیحاتی
در دوران کودتاهای نظامی بولیوی میان سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۲، پیوندهای نزدیکی میان دو کشور برقرار بود. اسرائیل مسلسل‌های یوزی، مهمات و هواپیما به بولیوی فروخت و در مقابل بولیوی از اسرائیل در مجامع بین‌المللی حمایت کرد.

در اوت ۱۹۶۴، ژنرال آلفردو اوواندو کاندیا فرمانده نیروهای مسلح بولیوی به همراه شماری از فرماندهان ارشد نظامی بولیوی از اسرائیل دیدن کرد.

در سال ۱۹۷۲، توافق‌نامهٔ لغو روادید میان دو کشور برای سفرهای گردشگری امضا شد.

### سدهٔ بیست‌ویکم
#### ۲۰۰۹: قطع روابط با اسرائیل
پس از عملیات سرب ریخته در سال‌های ۲۰۰۸–۲۰۰۹، رئیس‌جمهور اوو مورالس از حزب چپ‌گرای حرکت برای سوسیالیسم روابط بولیوی با اسرائیل را قطع و سفیر اسرائیل شلومو کوهن به همراه هفت تن از اعضای هیئت دیپلماتیک را اخراج کرد. پس از این تصمیم، آبراهام لوی رهبر جامعهٔ یهودیان بولیوی اعلام کرد که دولت بولیوی «موضع یک گروه تروریستی را اتخاذ کرده و از حماس حمایت می‌کند و استدلال‌های دولت اسرائیل را نمی‌پذیرد».

مورالس از هم‌پیمانان هوگو چاوز رئیس‌جمهور ونزوئلا بود که او نیز پس از همین عملیات روابط دیپلماتیک با اسرائیل را قطع کرده بود.

با وجود قطع روابط دیپلماتیک، پیوندهای اقتصادی دو کشور پابرجا ماند. در سال ۲۰۱۰، صادرات اسرائیل به بولیوی نزدیک به ۶ میلیون دلار و واردات از بولیوی به اسرائیل در حدود ۳ میلیون دلار بود.

#### ۲۰۱۴: لغو توافق‌نامهٔ لغو روادید
پس از عملیات لبهٔ محافظ در سال ۲۰۱۴، مورالس اسرائیل را «دولت تروریستی» خواند. در پی این تصمیم، توافق‌نامهٔ لغو روادید که از سال ۱۹۷۲ میان دو کشور برقرار بود لغو شد و مورالس نوید داد که ورود شهروندان اسرائیلی به بولیوی را ممنوع خواهد کرد.

این تصمیم پیامد منفی بر گردشگری داشت. یرکو نونیز شهردار پیشین شهر رورنابکه اعلام کرد که شمار گردشگران اسرائیلی پیش از لغو روادید نزدیک به ۲۰ هزار نفر بود اما پس از آن به کمتر از ۳ هزار نفر کاهش یافت.

#### ۲۰۱۹: از سرگیری روابط
در نوامبر ۲۰۱۹، پس از کناره‌گیری مورالس از ریاست‌جمهوری در جریان اعتراضات ۲۰۱۹ بولیوی و پناهندگی سیاسی او در مکزیک، کارن لونگاریک وزیر امور خارجهٔ بولیوی قصد کشورش برای از سرگیری روابط دیپلماتیک با اسرائیل را اعلام کرد. یسرائیل کاتس وزیر امور خارجهٔ اسرائیل از این تصمیم استقبال کرد. همچنین توافق‌نامهٔ لغو روادید برای گردشگران اسرائیلی بازگردانده شد.

در ۴ فوریهٔ ۲۰۲۰، برای نخستین بار در یک دهه، هیئتی از وزارت امور خارجهٔ اسرائیل با رئیس‌جمهور جانین آنیس، وزیر امور خارجه کارن لونگاریک، اعضای کابینه و نمایندگان مجلس بولیوی در پایتخت لاپاز دیدار کرد.

#### ۲۰۲۳: قطع دوبارهٔ روابط
در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۳، در پی تشدید جنگ غزه و حملهٔ هوایی به اردوگاه جبالیا، دولت لوئیس آرسه اعلام کرد که روابط دیپلماتیک با اسرائیل را قطع می‌کند. فردی مامانی وزیر امور خارجهٔ بولیوی واکنش اسرائیل را «نامتناسب» خواند و رئیس‌جمهور آرسه اقدامات اسرائیل را «جنایات جنگی» توصیف کرد و خواستار آتش‌بس فوری شد.

#### ۲۰۲۵: بازگرداندن روابط
پس از پیروزی رودریگو پاز پریرا در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۵ بولیوی، وی گفت‌وگوی تلفنی با گیدون سعار وزیر امور خارجهٔ اسرائیل انجام داد و سعار برنامهٔ خود برای بازبرقراری روابط را اعلام کرد.

در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، در واشینگتن توافق‌نامهٔ بازگرداندن روابط دیپلماتیک میان وزیران امور خارجهٔ دو کشور امضا شد. همچنین دولت پاز اعلام کرد که شهروندان اسرائیلی بدون نیاز به روادید می‌توانند به بولیوی سفر کنند.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی اسرائیل
* روابط خارجی بولیوی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه بولیوی