مراسم تشییع جنازه ژاپنی

بندانگشتی|قبرستانی در توکیو
اکثر **مراسم تشییع جنازه** (*sōgi* or(*سوشی کی*) در ژاپن شامل مراسم سوگواری، سوزاندن متوفی، تدفین در آرامگاه خانوادگی و مراسم یادبود دوره‌ای است. طبق آمار سال ۲۰۰۷، ۹۹٫۸۱٪ از ژاپنی‌های متوفی سوزانده می‌شوند.

از دیگر رسوم در ژاپن می‌توان به مراسم خاکسپاری شینتو و فرهنگ تدفین بومی مردم ریوکیوآن اشاره کرد.

## مراسم خاکسپاری مدرن
### پس از مرگ
اگرچه جامعه ژاپن به سمت سکولار شدن حرکت کرده است (نگاه کنید به دین در ژاپن)، اما تا سال ۲۰۰۷، ۹۰٪ مراسم خاکسپاری به صورت آئین بودایی برگزار می‌شد. بلافاصله پس از مرگ (یا در گذشته، درست قبل از مرگ مورد انتظار)، بستگان لب‌های فرد در حال مرگ یا فوت‌شده را با آب مرطوب می‌کنند، عملی که به آن «آب آخرین لحظه» (末期の水, matsugo-no-mizu) گفته می‌شود. بیشتر خانه‌های ژاپنی دارای محراب بودایی یا بوتسودان (仏壇) هستند که برای مراسم بودایی استفاده می‌شود؛ بسیاری همچنین دارای معابد شینتو یا کامی‌دانا (神棚) هستند. هنگام وقوع مرگ، معبد بسته شده و با کاغذ سفید پوشانده می‌شود تا از ورود ارواح ناپاک مردگان جلوگیری کند، آدابی که به آن «کامی‌دانا-فوجی» (神棚封じ) گفته می‌شود. یک میز کوچک با گل، عود و شمع در کنار تخت فرد فوت‌شده قرار داده می‌شود.

سپس بستگان و مقامات مطلع می‌شوند و گواهی فوت صادر می‌گردد. معمولاً ترتیب مراسم خاکسپاری بر عهدهٔ پسر بزرگ خانواده است و کار خود را با تماس با یک معبد برای تعیین زمان مراسم آغاز می‌کند. برخی روزها نسبت به دیگر روزها خوش‌یمن‌تر هستند، که این بر اساس یک چرخه شش‌روزه قمری قدیمی چینی است؛ به‌ویژه روز دوم که «توموبیکی» (友引) نام دارد، به‌طور خرافی به معنی «همراه بردن دوستان با خود» (tomo = دوستان؛ hiku = کشیدن، اگرچه معنای اصلی متفاوت بود) تعبیر می‌شود و بنابراین روز بسیار بدی برای خاکسپاری، اما خوش‌یمن برای برگزاری عروسی محسوب می‌شود.

جسد شسته می‌شود و سوراخ‌های آن با پنبه یا گاز بسته می‌شوند. گاهی مراسم «کفن‌پوشی» (nōkan) انجام می‌شود، که در آن حرفه‌ای‌های nōkansha (納棺者) بدن را به‌صورت آیینی می‌پوشانند و آماده کرده و سپس در تابوت قرار می‌دهند، همان‌طور که در فیلم ۲۰۰۸ «عزیمت‌ها» نشان داده شده است. این مراسم امروزه به ندرت انجام می‌شود و ممکن است محدود به مناطق روستایی باشد که سنت‌های قدیمی‌تر حفظ شده‌اند. چه مراسم کفن‌پوشی انجام شود چه نشود، زن متوفی در کیمونو سفید و مرد متوفی در کت و شلوار یا کیمونو پوشانده می‌شود. آرایش نیز ممکن است انجام شود. جسد روی یخ خشک در تابوت قرار می‌گیرد. آیتم‌هایی مانند کیمونو سفید، سربند مثلثی سفید به نام تنکان (天冠)، یک جفت صندل، شش سکه برای عبور از «رودخانه سه گذرگاه»، و وسایلی که متوفی دوست داشته است (مانند سیگار و شیرینی) در تابوت گذاشته می‌شوند که سپس روی محراب برای شب‌زنده‌داری قرار می‌گیرد. جسد طوری قرار داده می‌شود که سر به سمت شمال باشد یا به عنوان گزینه دوم، به سمت غرب. در بودیسم، این جهت غربی نشان‌دهنده موقعیت غربی «سوکهاواتی»، سرزمین پاک آمیتابه بودا است.

در طول زندگی، هم مردان و هم زنان ، کیمونو یا یوکاتا را طوری از جلو رد می‌کنند که سمت چپ آن روی سمت راست آن قرار گیرد. وقتی جسدی کیمونوی سنتی پوشیده باشد، کیمونو از سمت راست روی سمت چپ قرار می‌گیرد.

### بیدار
راست|بندانگشتی|طرح سنتی میزوهاکی روی پاکت مخصوص پول تسلیت
مراسم سوگواری ژاپنی که در اسرع وقت پس از مرگ برگزار می‌شود، به معنای «گذراندن شب» است. همه مهمانان مراسم تشییع جنازه لباس مشکی می‌پوشند: مردان کت و شلوار مشکی با پیراهن سفید و کراوات مشکی می‌پوشند و زنان یا لباس مشکی یا کیمونوی مشکی می‌پوشند. اگر متوفی پیرو آیین بودا بوده باشد، مهمانان می‌توانند مجموعه‌ای از جاپ مالا را حمل کنند. افرادی که در مراسم سوگواری یا تشییع جنازه شرکت می‌کنند، در پاکت‌های مخصوص سیاه و نقره‌ای به میزبان پول تسلیت می‌دهند. بسته به نسبت با متوفی و ثروت مهمان، مبلغ داده شده ممکن است بین ۳۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ ین باشد. مهمانان می‌نشینند و بستگان نزدیک در ردیف‌های جلویی‌تر می‌نشینند. سپس کاهن بودایی بخشی از یک سوترا را می‌خواند. اعضای خانواده هر کدام سه بار در کوزه عود که در مقابل متوفی قرار دارد، عود پخش می‌کنند. همزمان، مهمانان حاضر در جایگاه دیگری در پشت صندلی‌های اعضای خانواده، همین مراسم را انجام می‌دهند. مراسم سوگواری پس از اتمام قرائت سوترا توسط کاهن به پایان می‌رسد. به هر مهمان در حال رفتن، هدیه‌ای داده می‌شود که ارزش آن تقریباً نصف یا یک چهارم مبلغ تسلیت دریافتی از همان مهمان است. نزدیکترین بستگان نیز می‌توانند در همان اتاق بمانند و شب را در کنار متوفی بگذرانند.

### مراسم تشییع جنازه
مراسم تشییع جنازه مناسب، که  نامیده می‌شود، معمولاً روز بعد از مراسم شب زنده‌داری برگزار می‌شود. این مراسم مشابه مراسم شب زنده‌داری است و در حالی که یک کاهن سوترا می‌خواند، دوباره بخور داده می‌شود. این مراسم کمی متفاوت است زیرا متوفی یک نام بودایی جدید (戒名، *کای‌میو*؛ به معنای تحت‌اللفظی "نام مقدس") که به زبان کانجی نوشته شده است، دریافت می‌کند. گفته می‌شود که این نام مانع از بازگشت متوفی در صورت خوانده شدن نامش می‌شود. طول نام همچنین به طول عمر فرد یا معمولاً به میزان کمک مالی فرد داغدار به معبد بستگی دارد که منجر به نام‌هایی از نام‌های رایج تا پیچیده‌ترین آنها با هزینه ۱ میلیون ین یا بیشتر می‌شود. قیمت‌های بالای معابد برای *کای‌میو* در ژاپن یک مسئله بحث‌برانگیز است، به خصوص از آنجایی که برخی از معابد به خانواده‌ها فشار می‌آورند تا نام گران‌تری بخرند. کانجی این *کای‌میوها* معمولاً بسیار باستانی است و گاهی اوقات معانی رمزآلودی دارد.

در پایان مراسم تشییع جنازه، مهمانان و خانواده ممکن است قبل از اینکه تابوت مهر و موم شده و برای انتقال به کوره جسدسوزی به یک نعش‌کش مجلل منتقل شود، گل‌هایی را دور سر و شانه‌های متوفی قرار دهند. در برخی مناطق ژاپن، تابوت توسط عزاداران با استفاده از سنگ بسته می‌شود.

### سوزاندن جسد
تابوت روی سینی در کوره جسدسوزی قرار می‌گیرد و خانواده شاهد ورود جسد به داخل محفظه سوزاندن جسد هستند. سوزاندن جسد معمولاً حدود دو ساعت طول می‌کشد و خانواده در زمان مقرر پس از اتمام سوزاندن جسد، برمی‌گردند.

سپس اقوام پاکسازی مردار انجام داده و با استفاده از چوب‌های غذاخوری بزرگ یا چوب‌های غذاخوری فلزی به کوزه منتقل می‌کنند، به طوری که دو نفر از اقوام همزمان یک استخوان را با چوب‌های غذاخوری خود نگه می‌دارند. یک نوع دیگر، انتقال استخوان‌ها از چوب‌های غذاخوری به چوب‌های غذاخوری است. این کار که به عنوان  شناخته می‌شود، تنها زمانی در ژاپن است که مناسب است دو نفر همزمان یک شیء را با چوب‌های غذاخوری نگه دارند. در سایر مواقع، نگه داشتن هر چیزی با چوب‌های غذاخوری توسط دو نفر به‌طور همزمان، یا انتقال یک شیء از چوب‌های غذاخوری به چوب‌های غذاخوری، یک *خطای* اجتماعی بزرگ محسوب می‌شود؛ زیرا این کار دیگران را به یاد مراسم تشییع جنازه می‌اندازد. استخوان‌های پا ابتدا و استخوان‌های سر در آخر برداشته می‌شوند. این کار برای اطمینان از این است که متوفی در کوزه وارونه نباشد.  استخوانی است که در گردن، به ویژه مهره آسه قرار دارد، و مهم‌ترین استخوانی است که در کوزه قرار می‌گیرد. با این حال، کلمه *nodobotoke* در یک فرد زنده به سیب گلو قابل مشاهده اشاره دارد که ویژگی متفاوتی است.

در برخی موارد، خاکستر ممکن است بین بیش از یک کوزه تقسیم شود. برای مثال، برخی از خاکسترها به قبر خانوادگی و برخی دیگر به معبد، قبر گروهی یا به محل دفن در فضا می‌روند. بسته به رسم محلی، کوزه ممکن است برای مدتی در خانه خانواده بماند یا مستقیماً به قبرستان برده شود.

در جزایر ریوکیو، تدفین سنتی تا حدودی با تدفین در سرزمین اصلی ژاپن متفاوت بود. به جای سوزاندن، جسد به‌طور موقت در مقبره خانوادگی (یک طاق دفن بزرگ، اغلب از نوع پشت لاک‌پشتی) دفن می‌شد؛ پس از چند سال، هنگامی که گوشت تجزیه می‌شد، استخوان‌ها شسته شده و در کوزه تدفین قرار می‌گرفتند تا به‌طور دائم در جای دیگری از مقبره نگهداری شوند.

### قبر
بندانگشتی|نام همسر زنده با رنگ قرمز نوشته شده است
یک قبر معمولی ژاپنی معمولاً از یک بنای سنگی تشکیل شده است، با جایی برای گل، عود و آب در جلوی بنای یادبود و یک اتاق یا سردابه در زیر آن برای خاکستر.

تاریخ نصب قبر و نام شخصی که آن را خریداری کرده است، ممکن است در کنار بنای یادبود حک شود. نام‌های متوفی اغلب، اما نه همیشه، در جلوی بنای یادبود حک می‌شوند. وقتی فرد متأهلی قبل از همسرش فوت می‌کند، نام همسر نیز ممکن است روی سنگ با حروف قرمز رنگ حک شود. پس از مرگ و دفن همسر، جوهر قرمز از روی سنگ پاک می‌شود. این کار معمولاً به دلایل مالی انجام می‌شود، زیرا حکاکی دو نام به‌طور همزمان ارزان‌تر از حکاکی نام دوم هنگام فوت همسر دوم است. همچنین می‌تواند به عنوان نشانه‌ای از انتظار آنها برای همراهی با همسرشان در قبر تلقی شود. با این حال، این عمل امروزه کمتر رایج است. نام‌های متوفی را می‌توان در سمت چپ یا روی سنگی جداگانه در جلوی قبر نیز حک کرد. اغلب، نام روی یک سوتوبا، یک تخته چوبی جداگانه روی پایه‌ای در پشت یا کنار قبر نیز نوشته می‌شود. این سوتوباها ممکن است اندکی پس از مرگ نصب شوند و در برخی مراسم یادبود، نام‌های جدیدی اضافه شوند.

برخی از قبرها ممکن است جعبه‌ای برای کارت ویزیت نیز داشته باشند، جایی که دوستان و اقوامی که از قبر بازدید می‌کنند می‌توانند کارت ویزیت خود را بیندازند و به متولیان قبر اطلاع دهند که بازدیدکنندگان به متوفی احترام گذاشته‌اند.

قیمت بالای قطعات خاکسپاری که به‌طور متوسط ۲ میلیون ین قیمت دارند، منجر به ایجاد سرویس جدیدی به نام  شده است که در آن می‌توان یک قبر به اندازه یک کمد قفل‌دار را با حدود ۴۰۰۰۰۰ ین خریداری کرد. برخی از این قبرها حتی ممکن است شامل یک صفحه لمسی باشند که تصویر متوفی، پیام‌ها، شجره‌نامه و سایر اطلاعات را نشان می‌دهد. با توجه به هزینه زمین، اخیراً یک قبرستان در توکیو… توسط معبدی در طبقات ۳ تا ۸ یک ساختمان نه طبقه افتتاح شده است، جایی که طبقات پایین برای مراسم تشییع جنازه هستند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (آوریل ۲۰۰۸)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

موارد متعددی وجود دارد که خاکستر افراد متوفی از قبرها دزدیده شده است. خاکستر کاریکاتوریست مشهور ماچیکو هاسگاوا و همسر رئیس املاک و مستغلات، تاکیچی هایاساکا، برای باج‌گیری به سرقت رفتند. خاکستر رمان‌نویس مشهور یوکیو میشیما (۱۹۲۵–۱۹۷۰) در سال ۱۹۷۱ و خاکستر رمان‌نویس نائویا شیگا در سال ۱۹۸۰ به سرقت رفتند. خاکستر همسر بازیکن بیسبال، ساداهارو اوه، در دسامبر ۲۰۰۲ مفقود شد.

### مراسم سوگواری و یادبود
مراسم یادبود به آداب و رسوم محلی بستگی دارد. معمولاً پس از مرگ تعدادی مراسم یادبود برگزار می‌شود - به عنوان مثال، روزانه در هفت روز اول، یا تعدادی مراسم در ۴۹ روز اول، یا در روزهای هفتم، چهل و نهم و صدم، بسته به رسم محلی. رایج‌ترین مراسم، مراسم بودایی در روز هفتم پس از مرگ و روز چهل و نهم است. در بسیاری از سنت‌ها، کوزه حاوی خاکستر در روز چهل و نهم در مراسمی به نام  دفن می‌شود و خانواده تا این روز در سوگ می‌مانند.

پس از آن، در جشنواره اوبون، مراسم یادبودی به افتخار درگذشتگان برگزار می‌شود. این جشنواره ممکن است در سال اول، گاهی در سال‌های سوم و پنجم، هفتم و سیزدهم و چندین بار پس از آن تا سال سی و نهم یا پنجاهم برگزار شود. یک توالی محبوب، روزهای سیزده بودا را دنبال می‌کند.

عکسی از متوفی نیز در محراب خانوادگی یا نزدیک آن در خانه قرار داده می‌شود. همچنین، در سال اول پس از مرگ، هیچ کارت پستال سنتی سال نو ارسال یا دریافت نمی‌شود. دوستان و اقوام باید از قبل از این موضوع مطلع شوند تا کارتی ارسال نکنند.

## صنعت تشییع جنازه ژاپن
طبق مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۸ توسط انجمن مصرف‌کنندگان ژاپن انجام شد، میانگین هزینه یک مراسم تشییع جنازه در ژاپن حدود ۲٫۳۱ میلیون ین (۲۵۰۰۰ دلار آمریکا) است. این هزینه شامل خدماتی مانند ۴۰۱۰۰۰ ین برای پذیرایی از حضار و ۵۴۹۰۰۰ ین برای خدمات کشیش است. به‌طور کلی، این صنعت با حدود ۴۵۰۰۰ خانه تشییع جنازه، درآمدی حدود ۱٫۵ تریلیون ین دارد. در سال ۲۰۰۴، ۱٫۱ میلیون ژاپنی فوت کردند (۲۰۰۳: ۱٫۰ میلیون)، عددی که انتظار می‌رود در آینده به دلیل افزایش میانگین سنی در ژاپن افزایش یابد؛ به آمار جمعیتی ژاپن مراجعه کنید. Funeral Business Monthly تخمین می‌زند که تا سال ۲۰۳۵، ۱٫۷ میلیون مرگ و میر و درآمدی معادل ۲ تریلیون ین در سال ۲۰۴۰ رخ خواهد داد.

اخیراً تغییراتی در صنعت تشییع جنازه رخ داده است و برخی خانه‌های تشییع جنازه، قیمت‌های رقابتی‌تر و شفاف‌تری نسبت به یک ارائه‌دهنده خدمات تشییع جنازه استاندارد ارائه می‌دهند. این خانه‌ها خدمات تشییع جنازه را از حدود ۲۰۰۰۰۰ ین، که کسری از خدمات گران‌قیمت معمول است، ارائه می‌دهند و گزینه‌ها و قیمت‌های مختلفی را برای انتخاب *از بین منو* ارائه می‌دهند. بسیاری از این خانه‌های تشییع جنازه جدید توسط اتباع غیرژاپنی راه‌اندازی شده‌اند. همچنین، اخیراً هتل‌هایی که به دلیل کاهش عروسی‌ها درآمدشان رو به کاهش است، شروع به ارائه خدمات تشییع جنازه کرده‌اند. در مجموع، سطح رقابت در حال افزایش است. برای حفظ رقابت، قیمت خانه‌های تشییع جنازه معمولی نیز به مرور زمان در حال کاهش است. یکی دیگر از معرفی‌های اخیر، خدماتی است که در آن فرد می‌تواند خدمات تشییع جنازه خود را قبل از مرگ انتخاب کند و هزینه ماهانه (مثلاً ۱۰۰۰۰ ین) را برای پوشش تمام هزینه‌های تشییع جنازه پرداخت کند.

## تاریخچه
در طول تاریخ ژاپن، رهبران مشهور اغلب در مقبره‌ها دفن شده‌اند. قدیمی‌ترین اتاق دفن شناخته شده بین سال‌های ۲۲۰ تا ۲۳۰ میلادی در ساکورای، استان نارا ساخته شده و *مقبره هوکنویاما* نامیده می‌شود. این مقبره ۸۰ متر طول دارد و اتاق ۷ متر طول و ۲٫۷ متر عرض دارد و شامل تابوتی به طول ۵ متر و عرض ۱ متر است. دقیقاً مشخص نیست چه کسی در آنجا دفن شده است، اما فرض بر این است که یک رهبر قدرتمند محلی باشد.

حدود سال ۳۰۰ میلادی، استفاده از تپه‌های تدفین برای رهبران مهم رواج بیشتری یافت. ژاپن تپه‌های تدفین منحصر به فرد خود را که به شکل سوراخ کلید بودند، توسعه داد که *کوفون* (古墳 - این کلمه برای تپه‌های تدفین با هر شکلی استفاده می‌شود) نامیده می‌شوند و دوره ۲۵۰ تا ۵۳۸ میلادی دوره کوفون نامیده می‌شود. اگرچه ۵۰ سال پیش اعتقاد بر این بود که این تپه‌ها در ابتدا از طریق شبه جزیره کره تحت تأثیر تپه‌های تدفین در چین قرار گرفته‌اند، اما تپه‌های دوره یایویی عموماً به عنوان اسلاف آنها در نظر گرفته می‌شوند. اکنون اعتقاد بر این است که تپه‌های تدفین کره که در قرن‌های ۵ و ۶ ساخته شده‌اند، ممکن است تحت تأثیر *کوفون* ژاپن قرار گرفته باشند.

تپه‌های تدفین متعددی در محدوده جغرافیایی فرهنگ باستانی یاماتو وجود دارد که اکثر آنها دارای طرح‌های سوراخ کلید هستند و تا ۴۰۰ متر طول دارند. بزرگ‌ترین آنها مقبره امپراتور نینتوکو در ساکای نزدیک اوساکا است که ۴۸۶ متر طول و ۳۰۰۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. آنها معمولاً توسط خندق احاطه شده‌اند، مگر اینکه روی تپه‌ها ساخته شده باشند. نیمه‌های گرد این تپه‌های تدفین حاوی اتاق‌های تدفین هستند. در قرن ششم، تپه‌های تدفین گرد و مربع مورد استفاده قرار گرفتند. اعتقاد بر این است که استفاده از تپه‌های تدفین به تدریج یا با معرفی بودیسم در ژاپن در قرن ششم میلادی یا با تأسیس پایتخت در نارا توسط ملکه گِمِئی در سال ۷۱۰ متوقف شده است. در عوض، مقبره‌های خانوادگی با گذرگاه‌هایی ساخته می‌شدند که امکان دفن اضافی بستگان را فراهم می‌کرد. به‌طور سنتی، جابجایی مردگان کاری ناپاک محسوب می‌شد و معمولاً توسط بوراکومین انجام می‌شد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (سپتامبر ۲۰۱۳)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## فیلم‌ها
* فیلم *[[خاکسپاری (فیلم ۱۹۸۴)|«مراسم خاکسپاری]]*» ساخته جوزو ایتامی، خانواده‌ای ژاپنی را به تصویر می‌کشد که پس از مرگ یکی از بستگانشان، مراسم سنتی خاکسپاری را انجام می‌دهند.
* *[[عزیمت‌ها|«عزیمت‌ها»]]*، فیلمی محصول سال ۲۰۰۸ به کارگردانی یوجیرو تاکیتا، داستان یک نوازنده ویولنسل بیکار را روایت می‌کند که به یک آگهی استخدام برای یک خانه تشییع جنازه پاسخ می‌دهد.

## جستارهای وابسته

* امپراتور ژاپن#سنت‌های تدفین
* عروسی ژاپنی
* سپپوکو

## منابع

رده:خاکستر کردن
رده:مراسم مردگان
رده:مرگ‌ها در ژاپن
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ژاپنی