کنجکاوی گربه را کشت

بندانگشتی|کنجکاوی گربه را کشت، ضرب‌المثلی انگلیسی‌ست که هشدار می‌دهد، فضولی می‌تواند تبعات مضری داشته باشد.**«کنجکاوی گربه را کشت»** (به انگلیسی: *Curiosity killed the cat*) ضرب‌المثلی است که برای هشدار دربارهٔ خطراتِ کاوش یا آزمایشِ غیرضروری به‌کار می‌رود. شکل اصلیِ این ضرب‌المثل، که امروزه به‌ندرت استفاده می‌شود، «نگرانی گربه را کشت» بود. در آن کاربرد قدیمی، «نگرانی» به معنای «دلهره» یا «اندوه برای دیگران» به‌کار می‌رفت. معادل پارسی این اصطلاح «فضولی موقوف» و یا «فضول را بردند جهنم گفت هیزمش تر است» می‌باشد.

## ریشه
قدیمی‌ترین اشاره چاپ‌شده به ضرب‌المثل اصلی در نمایشنامهٔ «هر مرد در خلق‌وخوی خود» نوشتهٔ نمایشنامه‌نویس انگلیسی بن جانسون در سال ۱۵۹۸ دیده می‌شود.

این نمایشنامه نخستین‌بار توسط گروه نمایش شکسپیر، یعنی «مردان لرد چمبرلین» اجرا شد. شکسپیر نیز نقل‌قولی مشابه را در نمایشنامه حدود سال ۱۵۹۹ خود، «هیاهوی بسیار برای هیچ»، استفاده کرد.

این ضرب‌المثل دست‌نخورده باقی ماند دست‌کم تا سال ۱۸۹۸. ازبِنزر کابهم بروئر این تعریف را در فرهنگ اصطلاحات و افسانه‌های خود گنجاند.

## تحول
خاستگاهِ نسخهٔ مدرنِ ضرب‌المثل نامشخص است. در یک روزنامهٔ ایرلندی از سال ۱۸۶۸ آمده: «می‌گویند کنجکاوی روزی گربه‌ای را کشت.» یکی از نخستین ارجاعات چاپ‌شده به عبارت دقیقِ «کنجکاوی گربه را کشت» در مجموعهٔ جیمز آلن مِیر با عنوان «راهنمای ضرب‌المثل‌ها: انگلیسی، اسکاتلندی، ایرلندی، آمریکایی، شکسپیری و کتاب‌مقدسی؛ و شعارهای خانوادگی» در سال ۱۸۷۳ دیده می‌شود، که در صفحهٔ ۳۴ به‌عنوان ضرب‌المثلی ایرلندی ثبت شده. در ویرایش ۱۹۰۲ کتاب «ضرب‌المثل‌ها: جملات قصار و عبارات» نوشتهٔ جان هندریکس بشتل، عبارت «کنجکاوی گربه را کشت» تنها مدخلِ زیرِ عنوانِ «کنجکاوی» در صفحهٔ ۱۰۰ است.

داستان کوتاه «مدارس و مکاتب» نوشتهٔ اُ. هنری در سال ۱۹۰۹ شامل اشاره‌ای است که نشان می‌دهد دانش مربوط به این ضرب‌المثل تا آن زمان رواج یافته بود:

خودِ این عبارت تیتر داستانی در *[[واشینگتن پست|روزنامه واشینگتن پست]]* در سال ۱۹۱۶ بود دربارهٔ گربه‌ای که از دودکش بالا رفته بود و پس از سقوط به طبقه پایین جان خود را از دست داده بود.

با وجود این ظهورات پیشین، این ضرب‌المثل به اشتباه به اوژن اونیل نسبت داده شده است، کسی که در نمایشنامهٔ خود به نام «Diff'rent» (متفاوت) در سال ۱۹۲۰ عبارت «کنجکاوی گربه را کشت!» را گنجانده است.

## تغییرات
### ... اما رضایت او را به زندگی بازگرداند
در ۱۰ آگوست ۱۹۰۵، روزنامه *گالوستون دیلی نیوز* (صفحه ۶) نقل قول زیر را بدون کلمه «*رضایت»* چاپ کرد:

در ۲۳ دسامبر ۱۹۱۲، اولین اشاره چاپی شناخته‌شده به این گونه ضرب‌المثل در روزنامه *[[تیتوسویل، پنسیلوانیا|تیتوسویل]] هرالد* (صفحه ۶) یافت می‌شود:در اینجا ارزش‌های بیشتری خواهید یافت. به ما گفته شده است:
«کنجکاوی گربه را کشت،
اما رضایت آن را بازگرداند.»
همین داستان در مورد مواد غذایی هم صدق می‌کند.
«قیمت‌ها مواد غذایی را می‌فروشند، اما همیشه قطعیت است که مشتری را بازمی‌گرداند.»همان‌طور که از این نقل قول‌ها پیداست، به نظر می‌رسد که این ضرب‌المثل خیلی زود معروف شده است.

روزنامه هریسبورگ *پاتریوت* (صفحه ۲)، ۲۶ مارس ۱۹۱۷:

روزنامه *[[جول جانکشن (آیووا)|جول]] رکورد* (صفحه ۳)، ۱۵ مه ۱۹۲۴:

### کاربرد امروزی
آلبوم *«ارزش‌های جدید*» (۱۹۷۹) اثر ایگی پاپ شامل آهنگ «کنجکاوی» است که توسط ایگی پاپ و اسکات تورستون نوشته شده است. این آهنگ شامل سطرهای زیر است:کنجکاوی گربه را کشت، اما چیزی که پیدا کرد او را به زندگی برگرداند.رمان ترسناک «*[[درخشش (رمان)|درخشش]]*» نوشتهٔ استیون کینگ در سال ۱۹۷۷، شامل سطرهای زیر است:کنجکاوی گربه را کشت، دُرّوم عزیز من. ردروم عزیزم، رضایت او را به زندگی برگرداند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* «کنجکاوی گربه را کشت» در GoEnglish.com (همراه با تصویرسازی)
*  
*   
* اونیل، یوجین. ''متفاوت.'' (متن گوتنبرگ)
*   
* بروئر، ای. کابهام. فرهنگ لغت عبارات و افسانه‌ها.
* میر، جی.ای. (ویراستار). ''کتابچه‌ای از ضرب‌المثل‌ها: انگلیسی، اسکاتلندی، ایرلندی، آمریکایی، شکسپیری و مربوط به کتاب مقدس؛ و شعارهای خانوادگی.''
رده:ضرب‌المثل‌های انگلیسی
رده:نوواژه‌های سده ۱۶ (میلادی)