جادوگران بنونتو

[چپ|بندانگشتی|''جادوگران در درخت گردوی بنونتو''، [جولیلمو دلا پورتا|جولیلمو دلا پورتا، ج. ۱۵۳۴–۱۵۷۷]]
تاریخ یا افسانه **جادوگران بنونتو،** یک فولکلور است که قدمت آن حداقل به قرن سیزدهم میلادی برمی‌گردد و یکی از دلایل شهرت بنونتو، یک شهر باستانی سامنیت‌ها، همین بوده است. این باور عمومی  که بنونتو محل تجمع جادوگران ایتالیایی بوده است  پیامدهای فراوانی دارد و مرز بین واقعیت و تخیل را محو می‌کند. نویسندگان، موسیقیدانان و هنرمندان مختلفی از آن الهام گرفته‌اند یا به آن اشاره کرده‌اند.

## تولد افسانه
فرضیه‌های بسیاری دربارهٔ پیدایش افسانهٔ جادوگران وجود دارد. احتمالاً هم‌افزایی چندین عامل باعث شده است که بنِوِنتو به‌عنوان «شهر جادوگران» شهرتی پایدار پیدا کند.

### فرقه ایزیس
برای مدت کوتاهی در دوران روم، فرقهٔ ایزیس، الههٔ مصری ماه، در بنِوِنتو گسترش یافت؛ همچنین، امپراتور دومیتیانمعبدی به افتخار او برپا کرد.

در این فرقه، ایزیس بخشی از نوعی تریمورتی بود: او با هکاته، الهه دنیای زیرین، و دیانا، الهه شکار، یکی دانسته می‌شد. این خدایان همچنین با جادو مرتبط بودند.

فرقه ایزیس احتمالاً بر اساس برخی از عناصر بت‌پرستی که در قرن‌های بعدی باقی مانده‌اند، بنا شده است: ویژگی‌های برخی از جادوگران را می‌توان با ویژگی‌های هکاته مرتبط دانست، و همان اصطلاحی که در بنونتو برای جادوگران استفاده می‌شود، *جانارا*، مسلماً می‌تواند از نام دیانا گرفته شده باشد.

### آیین‌های لومباردی
پزشک ارشد بنِوِنتو، پیِترو پیپرنو، در مقالهٔ خود با عنوان *دربارهٔ گردوئی خرافی بنِوِنتو* (۱۶۳۹، ترجمه از اثر اصلی لاتین او *De Nuce Maga Beneventana*) ریشه‌های افسانهٔ جادوگران را به قرن هفتم بازگردانده است. در آن زمان، بنِوِنتو پایتخت دوک‌نشین لمباردها بود. مهاجمان، اگرچه رسماً به مسیحیت کاتولیک گرویده بودند، از دین سنتی و بت‌پرستی خود دست برنداشتند. تحت حکومت دوک روموالد اول، آن‌ها به پرستش یک مار زرد طلایی (احتمالاً بالدار یا دو سر) می‌پرداختند، که احتمالاً با فرقهٔ ایزیس ارتباطی داشت، زیرا این الهه قادر به کنترل مارها بود.

آن‌ها شروع به توسعهٔ آیینی ویژه در نزدیکی رود ساباتو کردند، که لمباردی‌ها به افتخار ووتان، پدر خدایان، برگزار می‌کردند: پوست بز بر روی درختی مقدس آویخته می‌شد. جنگجویان با اسب به‌طور دیوانه‌وار دور درخت می‌دویدند و با نیزه‌های خود پوست را می‌کوبیدند تا تکه‌هایی از آن را جدا کنند و سپس آن‌ها را می‌خوردند. در این آیین می‌توان عملی به نام *دیاسپاراگموس* را تشخیص داد؛ عملی که در آن خدای قربانی می‌شد و تکه‌تکه می‌گردید و به غذای آیینی مؤمنان تبدیل می‌شد.

مسیحیان بنونتو این آیین‌های دیوانه‌وار را با باورهای از پیش موجود خود در مورد جادوگران مرتبط می‌کردند: از نظر آنها زنان و جنگجویان جادوگر بودند، بز تجسم شیطان بود و فریادها آیین‌های عیاشی بودند.

کشیشی به نام سنت بارباتوس اهل بنونتو، حاکمان لومبارد را آشکارا به بت‌پرستی متهم کرد. طبق افسانه، هنگامی که بنونتو در سال ۶۶۳ توسط نیروهای امپراتور بیزانس، کنستانس دوم، محاصره شد، دوک روموالد به بارباتوس قول داد که در صورت نجات شهر - و دوک‌نشین - از بت‌پرستی دست بکشد. کنستانس (طبق افسانه، به لطف الهی) عقب‌نشینی کرد و روموالد، بارباتوس را اسقف بنونتو کرد.

سنت بارباتوس درخت مقدس را برید و ریشه‌هایش را کند و در آن مکان کلیسایی به نام سانتا ماریا در ووتو ساخت. روموالد همچنان به پرستش افعی طلایی در خلوت ادامه داد، تا اینکه همسرش تئودورادا آن را به سنت بارباتوس تحویل داد و او آن را ذوب کرد تا برای مراسم عشای ربانی جام درست کند.

این افسانه با حقایق تاریخی سازگار نیست. در سال ۶۶۳، گریمولد دوک بنونتو بود، در حالی که رومالدو اول تا سال ۶۷۱ جانشین سلف خود نشد و در این مدت پادشاه لومباردها شد؛ علاوه بر این، همسر رومالدو تئودرادا نام داشت - نه تئودورادا، که در عوض همسر آنسپراند و مادر لیوتپراند بود. در هر صورت، پولس دیاکون نه به این افسانه اشاره کرد و نه به مذهب بت‌پرستانه فرضی رومالدو، که به احتمال زیاد مانند پدرش گریمولد آریایی بوده است.

بنابراین، جلسات زیر درخت گردو، که یکی از ویژگی‌های اصلی افسانه جادوگری است، به احتمال زیاد از این آداب و رسوم لومبارد سرچشمه گرفته است؛ با این وجود، آنها در اعمال کالت آرتمیس (الهه یونانی که تا حدودی می‌توان آن را با ایزیس مقایسه کرد) که در منطقه آناتولی کاریاه انجام می‌شد، نیز یافت می‌شوند.

### مسیحیت
قرن‌های اول انتشار مسیحیت با نبردی سخت علیه فرقه‌های بت‌پرست، روستایی و سنتی مشخص می‌شد. اصل اساسی این است که هر فرقه‌ای که به سوی خدای یگانه گرایش نداشته باشد، با حذف شدن، در خدمت شیطان است. این امر اهریمنی جلوه دادن آیین‌هایی مانند آیین‌های زنان لمباردی در بنونتو را توضیح می‌دهد که با توجه به نحوه درک آنها توسط فرهنگ عامه، به معنای وسیع‌تری به «جادوگر» تبدیل شدند. در اصل، در واقع، شرارت بالقوه این زنان در چارچوب یک حس مذهبی نبود. مسیحیت آنها را به عنوان زنانی که با شیطان پیمان بسته‌اند و به نوعی در مقابل مریم مقدس، که به آیین‌های عیاشی و حاملان ناباروری اختصاص دارند، به تصویر می‌کشید.

## افسانه
در قرن‌های بعد، افسانه جادوگران شکل گرفت. از سال ۱۲۷۳ گزارش‌هایی از گردهمایی‌های جادوگران در بنونتو شروع به پخش شدن کرد. بر اساس گفته‌های ماتئوچیا دا تودی، که در سال ۱۴۲۸ به جرم جادوگری محاکمه شد، این گردهمایی‌ها زیر یک درخت گردو برگزار می‌شدند و اعتقاد بر این بود که این درخت توسط بارباتوس قطع شده بود، شاید توسط شیطان ترمیم شده یا بهتر بگوییم، توسط جادوگران از دانه دوباره کاشته شده بود. بعدها، در قرن شانزدهم، استخوان‌هایی با گوشت تازه کنده شده در زیر یک درخت پیدا شدند. هاله‌ای از رمز و راز پیرامون این موضوع ایجاد شد و به تدریج پیچیده‌تر شد.

### درخت گردو
بندانگشتی|جاناراس در اطراف گردوی بنونتو
طبق شهادت جادوگران فرضی، گردو باید درختی بلند، همیشه سبز و با «ماهیتی مضر» بوده باشد. فرضیه‌های مختلفی در مورد محل ساحل رودخانه *جنارا*، مکانی در ساحل ساباتو که درخت گردو در آن یافت می‌شود، وجود دارد. این افسانه این احتمال را رد نمی‌کند که ممکن است بیش از یک درخت گردو وجود داشته باشد. پیترو پیپرنو، با هدف اثبات نادرستی این شایعه، در مقاله خود نقشه‌ای را گنجاند که موقعیت احتمالی چندین درخت گردو را نشان می‌داد.

در سال ۱۵۲۶، قاضی پائولو گریلاندی در مورد جادوگرانی در بنونتو نوشت که الهه‌ای را در محل یک درخت گردوی قدیمی پرستش می‌کنند.

در روایت‌های دیگر، درخت گردو در تنگه‌ای به نام تنگه باربا، در چپالونی در جاده آولینو، جایی که بیشه‌ای در کنار کلیسایی متروکه وجود داشت، یا در مکان دیگری به نام دشت کلیساها، قرار داشته است. حتی از برج بت‌پرستی ناپدید شده صحبت می‌شود که بر روی آن کلیسایی برای سنت نیکلاس ساخته شده بود، جایی که این قدیس معجزات بی‌شماری انجام داده بود.

چندین درخت گردو به شکل دایره‌ای در نزدیکی جایی که اکنون ایستگاه پورتا روفینا، درست در حومه شهر است، وجود داشت که جادوگران در آنجا می‌رقصیدند و این سرود را می‌خواندند: «به درخت گردوی بنونتو، بر فراز آب، بر فراز باد».

## طلسم‌های شیطانی
«مرهم، مرهم،

آن را به بنونتوی موذی بفرست،

زیر آب و زیر باد،

زیر هر آب و هوای بدی.»

مرهم، مرهم،

مرا به درخت گردوی بنونتو بفرست،

زیر آب و زیر باد،

تحت هر آب و هوای بد.

(طلسم جادویی که بسیاری از زنان متهم به جادوگری در طول محاکمات بازگو می‌کردند)

افسانه می‌گوید که جادوگران، که در روز از دیگر زنان قابل تشخیص نبودند، شب‌ها زیر بغل (یا سینه‌هایشان) را با مرهمی چرب می‌کردند و سوار بر جاروهایی از ذرت خوشه ای، با گفتن یک عبارت جادویی (که در بالا ذکر شد) به پرواز درمی‌آمدند. در همان زمان، جادوگران غیرمادی می‌شدند، ارواحی مانند باد؛ در واقع، شب‌های مورد علاقه آنها برای پرواز، شب‌های طوفانی بود. به‌طور خاص، اعتقاد بر این بود که پلی وجود دارد که جادوگران بنونتو معمولاً از آن به پرواز در می‌آیند، به همین دلیل آن را "پل *جنارا* " می‌نامیدند که در طول جنگ جهانی دوم ویران شد. آنها شب‌ها اسب‌ها را از اصطبل‌های خود می‌دزدند و پس از بافتن موی اسب‌ها، با اسب مسابقه می‌دادند تا کف دور دهانشان جمع شود. سپس خود را با آن می‌مالیدند.

جادوگران با ریشه‌های مختلف در بزم جادوان زیر درخت گردو شرکت می‌کردند. این شبات‌ها شامل ضیافت‌ها، رقص‌ها و عیاشی‌هایی با ارواح و شیاطین به شکل گربه یا بز بود و همچنین به آنها «بازی‌های دیانا» نیز گفته می‌شد.

پس از گردهمایی‌ها، جادوگران وحشت می‌پراکندند. اعتقاد بر این بود که آنها می‌توانند باعث سقط جنین، ایجاد نقص عضو در نوزادان و رنج بردن آنها از مصائب وحشتناک شوند، که مانند وزش باد به خواب‌آلودگان برخورد می‌کند و باعث ایجاد احساس فشار در سینه می‌شود، که گاهی اوقات در حالی که به پشت دراز کشیده بودند احساس می‌شد. همچنین از برخی شوخی‌های «بی‌گناه‌تر» نیز وحشت داشتند، که به عنوان مثال باعث می‌شد اسب‌ها صبح‌ها با یال‌های بافته شده در اصطبل‌هایشان پیدا شوند، یا از سوار شدن در تمام شب عرق کرده باشند. در برخی از روستاهای کوچک کامپانیا، شایعاتی در بین سالمندان رواج داشت مبنی بر اینکه آنها نوزادان را از گهواره‌هایشان می‌دزدند تا در میان آنها دست به دست شوند، آنها را روی آتش می‌اندازند و بازی را با بازگرداندن آنها به جایی که از آنجا آورده بودند، به پایان می‌رسانند.

*جناراها*، به دلیل قوام غیرمادی‌شان، با عبور از زیر در وارد خانه می‌شدند. به همین دلیل معمولاً یک جارو یا مقداری نمک در آستانه در گذاشته می‌شد؛ جادوگر قبل از ورود باید تمام الیاف جارو یا دانه‌های نمک را بشمارد، اما در این میان روز فرا می‌رسید و آنها مجبور به رفتن می‌شدند.

اگر کسی توسط یک *جناره* مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفت، با فریاد زدن از پشت سرش «بیا یکشنبه نمک بیار!» خود را از دست او خلاص می‌کردند. اگر در مکالمه‌ای *از جناره‌ها* نام برده می‌شد، این فال بد با جمله «امروز شنبه است» دفع می‌شد.

## جادوگران دیگر بنونتو
علاوه بر *جناراها*، انواع دیگری از جادوگران در تصور عامه مردم بنونتو وجود داشتند. *زوکولارا* ("شخص لنگ") در تریجیو، محله قرون وسطایی لومبارد، منطقه تئاتر رومی، پرسه می‌زد و به دلیل کفش‌های چوبی پر سر و صدایش به این نام خوانده می‌شد. این چهره احتمالاً از هکاته گرفته شده است که فقط یک صندل می‌پوشید و در چهارراه مورد احترام قرار می‌گرفت (نام *تریجیو* از **، "چهارراه" گرفته شده است).

همچنین *مانالونگا*، «آن که دست دراز دارد» وجود دارد که در چاه‌ها زندگی می‌کند و رهگذران اطراف را به پایین می‌کشد. ترس از گودال‌ها، که تصور می‌شود گذرگاه‌هایی به جهنم هستند، عنصری تکرارشونده است: در صخره زیر پل *جناراها*، حوضچه‌ای وجود دارد که در آن گرداب‌هایی ناگهان شکل می‌گیرند، که «گرداب جهنم» نامیده می‌شود. در نهایت، *اوریاها*، ارواح خانگی که یادآور لارها و پنات‌های دوران روم هستند، وجود دارند.

در باورهای عامه، افسانه جادوگران هنوز تا حدودی زنده مانده است، که با حکایات تقویت شده و در نگرش‌های خرافی و ترس از وقایع ماوراء طبیعی آشکار می‌شود.

## آزار و اذیت
آزار و اذیت جادوگرانِ ادعایی را می‌توان با موعظه‌های سنت برناردینو اهل سینا آغاز کرد، که در قرن پانزدهم به شدت علیه آنها موعظه می‌کرد، و به ویژه به جادوگران بنونتو اشاره داشت. او آنها را در مقابل مردم به عنوان مسئول فجایع محکوم کرد و صریحاً اظهار داشت که باید نابود شوند.

انگیزه نهایی برای ساحره‌گیری از انتشار کتاب *[[پتک جادوگران|«پتک جادوگران»]]* در سال ۱۴۸۶ ناشی شد که توضیح می‌داد چگونه می‌توان جادوگران را شناسایی کرد و چگونه آنها را به‌طور مؤثر محاکمه و با استفاده از بی‌رحمانه‌ترین شکنجه‌ها از آنها بازجویی کرد. از قرن پانزدهم تا هفدهم، اعترافات بسیاری از جادوگران فرضی به این روش گرفته می‌شد، که اغلب از شنبه‌ها در بنونتو صحبت می‌کردند. عناصر مشترکی مانند فرار یا اعمالی مانند مکیدن خون کودکان آشکار شد. با این حال، اختلافاتی نیز در مورد، به عنوان مثال در مورد دفعات ملاقات آنها، ظاهر شد. در اکثریت قریب به اتفاق موارد، «جادوگران» با روش‌های کم و بیش وحشیانه سوزانده می‌شدند، به دار آویخته می‌شدند یا به مجازات اعدام محکوم می‌شدند.

تنها در قرن هفدهم بود که مشخص شد اعترافات صادقانه را نمی‌توان تحت شکنجه انجام داد. در دوران روشنگری، تفسیر منطقی از این افسانه رواج یافت، به طوری که جیرولامو تارتاروتی در سال ۱۷۴۹ فرار جادوگران را توهمی ناشی از شیطان دانست، یا لودوویکو آنتونیو موراتوری در سال ۱۷۴۵ ادعا کرد که جادوگران فقط زنانی با بیماری روانی هستند. فرضیه‌های بعدی حاکی از آن بود که مرهمی که جادوگران با آن تدهین می‌شدند، ماده‌ای توهم‌زا بوده است.

## منابع

رده:افسانه‌های فراطبیعی
رده:ایتالیای قرون وسطی
رده:بنونتو
رده:تاریخ کامپانیا
رده:تاریخ مذهب در ایتالیا
رده:سحر در ایتالیا
رده:فرهنگ در کامپانیا
رده:فولکلور ایتالیا