تازیانه‌زنان

[بندانگشتی|300px|یک [انجمن توبه‌کاران در ایتالیا که در یک دسته هفت‌ساعته با ابزارهای توبه ریاضت جسمانی می‌کشند؛ توبه‌کاران کاپیروته بر سر می‌گذارند تا توجه‌ها نه به سوی خودشان، بلکه به سوی خدا جلب شود، آن‌گاه که توبه می‌کنند.]]

**تازیانه‌زنان** () یا **فلاژلان‌ها**، کسانی هستند که نوعی ریاضت جسمانی را از طریق تازیانه زدن به پوست خود با انواع ابزار توبه انجام می‌دهند. بسیاری از برادری‌های توبه‌کار مسیحی دارای تازیانه‌زنانی هستند که هم در خلوت خانه‌هایشان و هم در دسته‌های عمومی خود را می‌زنند تا از گناهان توبه کنند و در آلام مسیح شریک شوند.

در قرن چهاردهم، جنبشی در مسیحیت غربی به نام **تازیانه‌زنی‌گری** رواج یافت و پیروان آن «زدن پوست خود را به عنوان آیینی توبه‌آمیز در واکنش به جنگ، قحطی، طاعون و ترس ناشی از هزاره‌گرایی آغاز کردند.» اگرچه این جنبش رو به افول گذاشت، شیوه‌های توبه عمومی و ترویج صلح توسط تازیانه‌زنان در انجمن‌های توبه‌کار مسیحی، به‌ویژه کاتولیک رومی، تا امروز ادامه یافته است.

تازیانه‌زنی (مذهبی) (از لاتین *flagellare* به معنای تازیانه زدن) در میان افراد متدین‌تر در دوران باستان رواجی نسبتاً گسترده داشت. این شیوه در سال ۱۲۶۰ به لطف نمونه رانیِرو فاسانی متبرک از پروجا — راهبی مقدس که پس از مشاهده ظهور مریم عذرا و سنت بوینیاته، آشکارا خود را شلاق زد — رواج یافت.

## تاریخچه
چپ|بندانگشتی|تصویر ۱۹۰۴ از یک تازیانه‌زن اسپانیایی قرون وسطایی.

[بندانگشتی|279x279px|فلاژلان‌ها در [پادشاهی مجارستان در سال ۱۲۶۳ (Chronicon Pictum, 1358)]]

[بندانگشتی|300px|نقش برجسته چوبی فلاژلان‌ها ([وقایع‌نامه نورنبرگ، ۱۴۹۳)]]

[بندانگشتی|300px|راست|''فلاژلان‌ها'' اثر [پیتر فن لائر]]

«تازیانه‌زنی» (از لاتین *flagellare*، به معنای تازیانه زدن) در میان افراد متدین‌تر در دوران باستان رواجی نسبتاً گسترده داشت. این شیوه در سال ۱۲۶۰ به لطف نمونه رانیِرو فاسانی متبرک از پروجا رواج یافت، راهبی مقدس که پس از مشاهده ظهور مریم عذرا و سنت بوینیاته، که به او گفتند توبه از گناهان را موعظه کند و صلح برقرار سازد، آشکارا خود را شلاق زد. او پیروانی جذب کرد و این جنبش در سراسر ایتالیا و بقیه اروپا رواج یافت.

مسیحیت سنتی پایدار پیرامون آموزه ریاضت جسمانی پدیدآورده است که از خودداری، پوشیدن پیراهن مویین و زنجیر تا روزه‌داری و خودتازیانه‌زنی با نظم (ابزار توبه) را در بر می‌گیرد. کسانی که خودتازیانه‌زنی را تمرین می‌کنند ادعا دارند که گفته پولس رسول در کتاب مقدس «بدنم را رام می‌کنم» به شلاق زدن جسمانی خودخواسته اشاره دارد ().

مسیحیان برجسته‌ای بوده‌اند که خودتازیانه‌زنی را تمرین کرده‌اند. مارتین لوتر، مصلح پروتستان، در سال‌های اولیه‌اش به عنوان راهب اگوستینی در کنار دیگر اعمال زاهدانه خودتازیانه‌زنی می‌کرد (هرچند بعدها این شیوه‌ها را محکوم کرد). به همین ترتیب، نویسنده کلیسای کنگره‌گرایان سارا اوزبورن نیز خودتازیانه‌زنی را «برای یادآوری گناه مداوم، پستی و فرومایگی خود در چشمان خدا» تمرین می‌کرد. خودتازیانه‌زنی با ابزار کوچک تازیانه در میان اعضای جنبش تراکتاریانیسم در کلیسای انگلیکان «کاملاً رایج» شده بود.

از نظر تاریخی، در قرن یازدهم، پیتر دامیان، راهبی از نظام سنت بندیکت در سنت کلیسای کاتولیک، آموخت که معنویت باید خود را در نظم جسمانی نشان دهد؛ او کسانی را که می‌خواستند از مسیح پیروی کنند تشویق کرد تا در مدت زمانی که برای خواندن چهل مزمور نیاز است خودتازیانه‌زنی کنند و در روزهای مقدس تقویم کلیسایی تعداد تازیانه‌ها را افزایش دهند. برای دامیان، تنها کسانی که در مصائب مسیح شریک می‌شدند می‌توانستند نجات یابند.

در سراسر تاریخ مسیحیت، ریاضت جسمانی که در آن لذت‌های جسمانی انکار می‌شود، به‌طور معمول توسط اعضای روحانیت، به‌ویژه در صومعه‌های مسیحی دنبال شده است؛ دومینیکوس لوریکاتوس در قرن یازدهم تمام مزامیرنامه را بیست بار در یک هفته تکرار کرد و هر مزمور را با صد ضربه تازیانه به پشتش همراه ساخت. وجه تمایز تازیانه‌زنان این بود که این خودآزاری را به شهرها و فضاهای عمومی دیگر به عنوان نمایش پرهیزکاری بردند.

## جنبش تازیانه‌زنی‌گری
«فلاژلانتیسم» جنبشی در سده چهاردهم میلادی بود که از توبه‌کاران کلیسای کاتولیک تشکیل می‌شد. این جنبش به‌عنوان یک زیارت مسیحی آغاز شد و بعدها توسط کلیسای کاتولیک به‌عنوان بدعت دینی محکوم شد. پیروان این جنبش به خاطر گنجاندن شلاق‌زنی عمومی در مراسم خود شناخته می‌شدند. این رویه در دوران مرگ سیاه یا طاعون بزرگ رواج گسترده‌ای یافت.

### گسترش در سده چهاردهم
نخستین رویداد ثبت‌شده در پروجا در مرکز ایتالیا در سال ۱۲۵۹ روی داد — یک سال پس از خسارت شدید محصولات و قحطی در سراسر اروپا. از پروجا این پدیده به شمال ایتالیا و اتریش گسترش یافت. رویدادهای دیگری در سال‌های ۱۲۹۶، ۱۳۳۳–۳۴ (کبوترها)، به‌ویژه در دوران مرگ سیاه (۱۳۴۹)، و ۱۳۹۹ ثبت شده‌اند. این رویه در دوران طاعون سیاه به اوج خود رسید. گروه‌های فلاژلان به‌صورت خودجوش در سراسر شمال اروپا و اروپای مرکزی در سال ۱۳۴۹ پدیدار شدند، از جمله در انگلستان.

در ابتدا کلیسای کاتولیک فلاژلان‌ها را تحمل می‌کرد و برخی راهبان، درویشان و کشیشان در جنبش‌های اولیه شرکت می‌جستند. اما در سده چهاردهم کلیسا کمتر تحمل نشان داد و گسترش سریع جنبش نگران‌کننده بود. پاپ کلمنت ششم آنان را در فرمان پاپی مورخ ۲۰ اکتبر ۱۳۴۹ رسماً محکوم کرد و رهبران کلیسا را موظف به سرکوب فلاژلان‌ها نمود. این موضع در سال ۱۳۷۲ توسط پاپ گریگوری یازدهم تأیید شد که فلاژلان‌ها را با گروه‌های بدعت‌گذار دیگر، به‌ویژه Beghards، مرتبط دانست و به بازجویان دستور داد آنان را ریشه‌کن کنند. آنان به بدعت‌هایی از جمله تردید در ضرورت آیین‌های مقدس، انکار اقتدار کلیسایی عادی، و ادعای انجام معجزه متهم شدند. در سال ۱۳۹۲، فرقه‌ای از فلاژلان‌ها و Beghards متشکل از دهقانان در سراسر سوابیا و وورتسبورگ یافت شدند. بازجوی پاپ توبه موعظه و پیوستن به جنگ صلیبی علیه ترکان عثمانی را به‌عنوان کیفر تعیین کرد.

تفتیش عقاید در سده پانزدهم علیه هرگونه احیای این جنبش فعال بود، اما اقدام علیه فلاژلان‌ها اغلب توسط شاهزادگان محلی صورت می‌گرفت. در سال ۱۴۱۴، ۸۰ تا ۹۰ پیرو کنراد اشمید (هزاره‌گرا) در تورینگن آلمان سوزانده شدند، حتی با اینکه از عقاید خود برگشته بودند. سیصد نفر در یک روز در سال ۱۴۱۶، نیز در تورینگن، سوزانده شدند. محاکماتی که در آن‌ها متهمان به‌عنوان فلاژلان محکوم شدند تا دهه ۱۴۸۰ نیز ثبت شده‌اند. رویه شلاق‌زنی در چارچوب کلیسای کاتولیک به‌عنوان شکلی پذیرفته‌شده از توبه ادامه یافت.

حاکمانی چون کاترین مدیچی و هانری سوم فرانسه از فلاژلان‌ها حمایت کردند، اما هانری چهارم، پادشاه فرانسه آنان را ممنوع کرد. فرقه‌های فلاژلان مانند *Hermanos Penitentes* (برادران توبه‌کار به اسپانیایی) نیز در آمریکای اسپانیایی استعماری پدیدار شدند، حتی بر خلاف دستورهای صریح مقام‌های کلیسا.

#### در ایتالیا
نخستین موارد ثبت‌شده شلاق‌زنی توده‌ای در پروجا در سال ۱۲۵۹ روی داد. علت اصلی رویداد پروجا نامشخص است، اما به دنبال شیوع یک بیماری واگیر رخ داد و مورخان گزارش می‌دهند که چگونه شیدایی در میان تقریباً همه مردم شهر گسترش یافت. هزاران شهروند در دسته‌های بزرگ گرد آمدند و با خواندن سرود و حمل صلیب و پرچم در سراسر شهر راهپیمایی کردند و خود را شلاق می‌زدند. گزارش شده که اعمال شگفت‌انگیزی از خیریه و توبه همراه راهپیمایان بود. اما یک مورخ خاطرنشان کرد که هر کس در شلاق‌زنی شرکت نمی‌کرد متهم به همدستی با شیطان (کلی) می‌شد. آنان همچنین یهودیان و کشیشانی را که با آنان مخالفت می‌کردند کشتند. ماروین هریس آنان را به موعظه‌های مسیانیک یوآخیم فیوره پیوند می‌دهد.

دسته‌های مشابه در سراسر شمال ایتالیا با گروه‌هایی تا ده‌هزار نفر در مودنا، بولونیا، رجو نل امیلیا و پارما برگزار شد، هرچند برخی مقام‌های شهری از ورود دسته‌های فلاژلان خودداری کردند.

جنبش مشابهی در سال ۱۳۹۹ بار دیگر در شمال ایتالیا به شکل جنبش توبه‌کاران سفیدپوش یا *Bianchi* پدیدار شد. گفته می‌شود این قیام توسط دهقانی آغاز شد که رؤیایی دید. این جنبش به خاطر سرودخوانی مداومشان به *laudesi* معروف شد. در اوج خود، گروهی از بیش از ۱۵٬۰۰۰ پیرو در مودنا گرد آمدند و به سوی رم راهپیمایی کردند، اما جنبش به‌سرعت افول کرد وقتی یکی از رهبرانش به دستور بونیفاس نهم سوزانده شد.

#### در آلمان و کشورهای پایین‌دست
جنبش آلمان و کشورهای پایین‌دست، «برادران صلیب»، به‌ویژه خوب مستند شده است — آنان جامه‌های سفید می‌پوشیدند و در کمپین‌های ۳۳٫۵ روزه (هر روز به یک سال از زندگی عیسی اشاره داشت) در سراسر آلمان راهپیمایی می‌کردند و در هیچ مکانی بیش از یک روز توقف نمی‌کردند. آنان اردوگاه‌هایشان را در مزارع نزدیک شهرها برپا می‌کردند و مراسم خود را دو بار در روز برگزار می‌کردند. مراسم با خواندن نامه‌ای آغاز می‌شد که ادعا می‌شد توسط یک فرشته تحویل داده شده و فعالیت‌های فلاژلان‌ها را توجیه می‌کرد. سپس پیروان به زانو می‌افتادند و خود را شلاق می‌زدند، با دست آزادشان به گناهانشان اشاره می‌کردند و با آهنگ سرودهایی موسوم به *[[Geisslerlieder]]* به‌صورت ریتمیک به خود می‌زدند تا خون جاری شود. گاهی خون در پارچه‌هایی جذب می‌شد و به‌عنوان یادگار مقدس تلقی می‌گردید. در ابتدا اعضا موظف بودند برای پیوستن از همسرانشان اجازه بگیرند و ثابت کنند که می‌توانند هزینه غذایشان را تأمین کنند. اما برخی شهرها متوجه شدند که فلاژلان‌ها گاهی طاعون را به شهرهایی که هنوز به آن مبتلا نشده بودند می‌آوردند. از این رو بعداً از ورود آنان جلوگیری شد و آنان با افزایش ریاضت جسمانی پاسخ دادند.
```

## تازیانه‌زنان مدرن
### مسیحیت
[بندانگشتی|200px|یک تازیانه‌زن در ایتالیا که با [نظم (ابزار توبه) ریاضت جسمانی می‌کشد (۲۰۱۰).]]

#### کاتولیسیسم رومی
دسته‌های مدرن تازیانه‌زنان کلاه‌دار همچنان از ویژگی‌های کشورهای مختلف مسیحی مدیترانه‌ای هستند، عمدتاً در ایتالیا، اسپانیا و برخی از مستعمرات سابق آنها مانند فیلیپین، که معمولاً هر سال در طول چله روزه برگزار می‌شوند و در هفته مقدس به اوج خود می‌رسند. برای مثال، در *[[کومونه]]* گواردیا سانفراموندی در کامپانیا، چنین دسته‌هایی هر هفت سال یک بار برگزار می‌شوند. در ایتالیا، اعضای جنبش تازیانه‌زنان *disciplinati* نامیده می‌شدند، در حالی که *laudesi* هرگز تازیانه‌زنی نمی‌کردند، بلکه در کلیسای خود گرد هم می‌آمدند تا *laudi* (سرودهای مذهبی) را در تجلیل از مریم بخوانند، که به تدریج شکل نمایشی به خود گرفت و به شکلی از تئاتر به نام *rappresentazioni sacre* تبدیل شد. نمایشنامه‌ای به گویش رومی قرن چهاردهم، ویراسته واتاسو (Studi e Testi، شماره ۴، ص ۵۳)، صریحاً عنوان lauda را دارد.

در فیلیپین، برخی تازیانه‌زنی توبه‌آمیز انجام می‌دهند و خود را به‌طور موقت به صلیب می‌کشند، که گاهی برای وفای به *panatà* (نذر مقدس) در برابر خداوند است. هر دو آداب توسط کلیسای کاتولیک در فیلیپین به عنوان اعمال توبه غیرمتعارف تلقی می‌شوند که اسقف‌نشین آن بارها آنها را محکوم کرده است.

''لوس هرمانوس پنیتنتس'' (به انگلیسی: «برادران توبه‌کار») یک انجمن نیمه‌مخفی از تازیانه‌زنان در میان کاتولیک‌های رومی اسپانیایی‌تبار در ایالت‌های آمریکایی کلرادو و نیومکزیکو است.

## تازیانه‌زنی در سایر ادیان
شیوه‌های مشابهی در سنت‌های غیرمسیحی وجود دارد، از جمله تازیانه‌زنی واقعی در میان برخی شیعیان که آن را در یادبود شهادت حسین بن علی انجام می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* الگولاگنیا
* عاشورا
* جنون رقص
* شلاق‌زنی
* خلیست
* خودزنی

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:پرستش مسیحیت
رده:خودزنی
رده:کاتولیسیزم رومی سده ۱۳ (میلادی)
رده:کاتولیسیزم رومی سده ۱۴ (میلادی)
رده:مرگ سیاه