جبهه آزادی‌بخش عرب

**جبهه آزادی‌بخش عرب** () یک حزب سیاسی کوچک فلسطینی است که پیش‌تر زیر نظر حزب بعث (جناح تحت رهبری عراق) قرار داشت. حزب بعث عراق این جبهه را در سال ۱۹۶۹ به‌عنوان شاخهٔ نظامی فلسطینی خود بنیان‌گذاری کرد. جبهه آزادی‌بخش عرب از آغاز تأسیس عضو سازمان آزادی‌بخش فلسطین بوده و عضویت آن محدود به فلسطینیان نبوده‌است، چنان‌که برخی از رهبران ارشد آن لبنانی و اردنی بودند.

این سازمان همواره از سیاست‌های دولت عراق پیروی کرده و بر پایهٔ اندیشهٔ پان‌عربیستی حزب بعث، در آغاز با «فلسطینی‌سازی» درگیری اسرائیل و فلسطین مخالف بود و ترجیح می‌داد درگیری را در چارچوب جنگ گسترده‌تر جهان عرب با اسرائیل و به رهبری طبیعی عراق تحلیل کند. پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق و فروپاشی حکومت بعثی عراق، جبهه بخش بزرگی از توان مالی و نظامی خود را از دست داد و از آن زمان وضعیت آن نامشخص است.

## پیشینه و تأسیس
جبهه آزادی‌بخش عرب در آوریل ۱۹۶۹ بنیان‌گذاری و در اوت همان سال رسماً اعلام موجودیت کرد. این جبهه به‌عنوان سازمان وابسته به جناح عراقی حزب بعث که در آن زمان به رهبری احمد حسن البکر بود، شکل گرفت. تأسیس جبهه در واقع پاسخی به شکل‌گیری الصاعقه بود که سازمانی مشابه و وابسته به سوریه به‌شمار می‌رفت؛ احمد حسن البکر خواهان گروهی فلسطینی بود که بتواند نمایندهٔ منافع عراق در سازمان آزادی‌بخش فلسطین باشد.

نخستین رهبر جبهه، دبیرکل آن، زید حیدر بود. حیدر در دههٔ ۱۹۳۰ در سوریه در خانواده‌ای از ملی‌گرایان عرب به دنیا آمد. او در سال ۱۹۵۶ به حزب بعث در سوریه پیوست و پس از کودتای ۱۷ ژوئیه ۱۹۶۸ در عراق به آن کشور رفت. در سال ۱۹۶۹ دولت عراق او را به سمت دبیرکلی حزب بعث در فلسطین (جبهه آزادی‌بخش عرب) منصوب کرد.

در ژوئن ۱۹۶۹ جبهه به عضویت سازمان آزادی‌بخش فلسطین درآمد و این امکان را برای عراق فراهم ساخت تا بتواند بر سازمان آزادی‌بخش و رویدادهای فلسطین تأثیر بگذارد.

## کنش‌ها و رویدادهای کلیدی
### دههٔ ۱۹۷۰ و جبهه رد
در سال ۱۹۷۴ جبهه آزادی‌بخش عرب به «جبهه رد» پیوست که در آغاز به‌شدت مورد حمایت عراق بود. جبهه رد از سوی فصیل‌های سخت‌گیر فلسطینی تشکیل شده بود که آنچه را میانه‌روی فزایندهٔ سازمان آزادی‌بخش فلسطین می‌انگاشتند رد می‌کردند. در همان دهه، جبهه متحد مهمی برای یاسر عرفات رهبر فتح و سازمان آزادی‌بخش فلسطین بود که با نفوذ سوری میان فلسطینیان مخالفت می‌کرد.

### جنگ داخلی لبنان
با آغاز جنگ داخلی لبنان در سال ۱۹۷۵، جبهه آزادی‌بخش عرب از «جنبش ملی لبنان» که گروهی پان‌عربیست بود حمایت کرد. جبهه در کنار شاخهٔ لبنانی حزب بعث طرفدار عراق و دیگر گروه‌های سنی قرار گرفت. در جریان جنگ، جبهه در کنار عرفات و در برابر متحدان حافظ اسد ایستاد که می‌خواست عرفات را از رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین برکنار و زهیر محسن، رهبر الصاعقه، را جانشین او کند.

### مخالفت با پیمان‌های اسلو و انشعاب
پس از ورود سازمان آزادی‌بخش فلسطین به پیمان‌های اسلو با اسرائیل، جبهه آزادی‌بخش عرب همسو با سیاست دولت بعثی عراق با این پیمان‌ها مخالفت کرد. این مخالفت به انشعاب درون جبهه در سال ۱۹۹۳ انجامید؛ فصیل هوادار عرفات و موافق با روند صلح اسلو با نام «جبهه عربی فلسطینی» جدا شد و به سرزمین‌های فلسطینی نقل مکان کرد، در حالی که بقیهٔ جبهه آزادی‌بخش عرب در جبهه رد باقی ماند.

### انتفاضهٔ الاقصی
جبهه آزادی‌بخش عرب در جریان انتفاضهٔ الاقصی که در سال ۲۰۰۰ آغاز شد، اهمیتی ویژه یافت؛ زیرا کمک‌های مالی دولت عراق را میان خانواده‌های «شهیدان» توزیع می‌کرد و به خانواده‌های عاملان عملیات انتحاری کمک‌هزینه‌های اضافی پرداخت می‌شد.

### پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق
پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق، سقوط حکومت صدام حسین و انحلال حزب بعث، شمار زیادی از آوارگان فلسطینی ساکن عراق ناچار به فرار از آن کشور شدند و بسیاری از اعضای جبهه آزادی‌بخش عرب نیز به دلایل امنیتی به لبنان و کرانه باختری گریختند.

## رهبران

از دیگر رهبران جبهه می‌توان به منیف الرزاز، عبدالوهاب الکیالی و عبدالرحیم احمد اشاره کرد. الکیالی دست‌کم در سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۴ دبیرکل جبهه بود و از ژانویه ۱۹۷۳ در شورای اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین خدمت می‌کرد. او در سال ۱۹۸۱ در بیروت به دست افراد مسلح ناشناس ترور شد.

عبدالرحیم احمد از سال ۱۹۷۵ (احتمالاً ۱۹۷۴) تا زمان درگذشتش در سال ۱۹۹۱ دبیرکل جبهه بود و از سال ۱۹۷۷ عضو شورای اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین بود.

دبیرکل کنونی رکاد سالم (ابومحمود) است که تابعیت عراقی دارد. او در سال ۲۰۰۱ به دلیل توزیع کمک‌های مالی عراق به خانواده‌های عاملان عملیات انتحاری توسط اسرائیل بازداشت شد و در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان بادرهٔ حسن نیت، در زمرهٔ ۵۷ زندانی فلسطینی آزاد گشت.

## اندیشه‌شناسی
جبهه آزادی‌بخش عرب بر پایهٔ اندیشهٔ بعثی و پان‌عربیسم استوار بوده و بر این باور بود که عراق مهم‌ترین کشور جهان عرب و رهبر طبیعی مبارزه برای وحدت عربی است. از این دیدگاه، جنگ واقعی جنگ ملت عرب با نیروهای استعمار، امپریالیسم و صهیونیسم است و مردم فلسطین باید سرزمین خود را در چارچوب یک کشور بزرگ متحد عربی آزاد سازند.

جبهه همچنین «برنامهٔ ده ماده‌ای» یاسر عرفات در سال ۱۹۷۴ را رد کرد و خواهان نبرد متحد علیه اسرائیل برای جبران شکست‌های جنگ شش‌روزهٔ ۱۹۶۷ بود.

## وضعیت کنونی
جبهه آزادی‌بخش عرب همچنان دارای کرسی در شورای اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین است که از سال ۱۹۹۳ در اختیار محمود اسماعیل بوده‌است. دفتر مرکزی جبهه در رام‌الله در کرانه باختری قرار دارد.

جبهه روزنامهٔ ماهانهٔ «صوت الجماهیر» (به عربی: صدای توده‌ها) را منتشر می‌کرد که سردبیر آن رکاد سالم بود. این روزنامه تا سال ۲۰۰۳ از سوی دولت عراق تأمین مالی می‌شد و مشخص نیست پس از آن به انتشار خود ادامه داده باشد.

جبهه آزادی‌بخش عرب اصلی‌ترین گروه کنشگر در میان جمعیت کوچک فلسطینیان عراق (در حدود ۳۴ هزار نفر) بود، اما در دیگر جوامع فلسطینی گروهی بسیار کوچک به‌شمار می‌رفت. این جبهه حضوری اندک در اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی در لبنان و حضوری ناچیز در سرزمین‌های فلسطینی داشته‌است. سمیر سنونو نمایندهٔ جبهه در لبنان است.

شمار اعضای جبهه در حدود ۴۰۰ نفر برآورد شده‌است.

## کنش‌های نظامی
جبهه آزادی‌بخش عرب دست‌کم از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ در هیچ حملهٔ مسلحانه‌ای علیه اسرائیل مشارکت نداشته‌است و دیگر گمان نمی‌رود که توانایی نظامی چشمگیری داشته باشد. این سازمان از سوی ایالات متحده آمریکا سازمان تروریستی خارجی شناخته نشده و در فهرست‌های تروریستی سازمان ملل متحد یا اتحادیه اروپا نیز قرار ندارد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی جبهه آزادی‌بخش عرب (بایگانی‌شده)

رده:گروه‌های مسلح فلسطینی
رده:سیاست خارجی عراق
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:حزب‌های بعثی
رده:حزب‌های سوسیالیست در لبنان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۹ (میلادی) در عراق
رده:حزب‌های سوسیالیست در عراق
رده:ملی‌گرایی عربی در عراق
رده:گروه‌های مسلح ملی‌گرای عربی
رده:حزب‌های ملی‌گرای فلسطین