سولارمکس

ماهواره **مأموریت بیشینه خورشیدی** () (یا **سولارمکس**
**SolarMax**) برای بررسی پدیده‌های خورشید، به‌ویژه شراره خورشیدی طراحی شده بود. این ماهواره در ۱۴ فوریه ۱۹۸۰ به فضا پرتاب شد. SMM نخستین ماهواره‌ای بود که بر پایه سکوی ماهواره چندماموریته مدولار ساخته شده توسط صنایع فیرچایلد طراحی شد؛ سکویی که بعدها در لندست ۴ و لندست ۵ و همچنین در ماهواره پژوهش جو بالا مورد استفاده قرار گرفت.

پس از خرابی کنترل وضعیت فضاپیما در نوامبر ۱۹۸۰، این ماهواره به حالت آماده‌باش منتقل شد و تا آوریل ۱۹۸۴ که در طی یک مأموریت شاتل تعمیر شد، در این وضعیت باقی ماند.

مأموریت بیشینه خورشیدی در ۲ دسامبر ۱۹۸۹ پایان یافت، زمانی که فضاپیما ورود به جو زمین را تجربه کرد و بر فراز اقیانوس هند سوخت.

## ابزارها

## خرابی و تعمیر

تاج‌نگار/پولاریمتر (C/P) تصاویر نوری سفید تاج خورشیدی را به مدت شش ماه از مارس ۱۹۸۰ ثبت کرد تا این که در سپتامبر به دلیل خرابی الکترونیکی از کار افتاد.

در نوامبر ۱۹۸۰، دومین فیوز از چهار فیوز سیستم کنترل وضعیت فضاپیما SMM خراب شد که باعث شد این ماهواره برای حفظ وضعیت خود به مگنتورکرها متکی شود. در این حالت، تنها سه ابزار از هفت ابزار موجود قابل استفاده بودند، زیرا ابزارهای دیگر نیاز به تنظیم دقیق ماهواره در مقابل خورشید داشتند. استفاده از مگنتورکرهای ماهواره مانع از تثبیت وضعیت آن شد و باعث شد که ماهواره در اطراف وضعیت اسمی خود نسبت به خورشید «نوسان» کند. SMM به مدت ۳ سال در حالت آماده‌باش باقی ماند.

نخستین ماهواره بی‌سرنشین که در فضا تعمیر شد، سولارمکس به دلیل افزایش قابل‌توجه عمر مفیدش نسبت به فضاپیماهای مشابه، به لطف مداخله مستقیم یک مأموریت سرنشین‌دار فضایی، شناخته شده است. در طول مأموریت اس‌تی‌اس-۴۱-سی در آوریل ۱۹۸۴، شاتل فضایی چلنجر به سولارمکس نزدیک شد. فضانوردان جیمز فن هوفتن و جرج نلسن تلاش کردند تا با استفاده از واحد مانور سرنشین‌دار ماهواره را گرفته و به محفظه بار شاتل برای تعمیر و سرویس منتقل کنند. برنامه این بود که از یک دستگاه «گرفتن ماهواره» متصل به واحد مانور استفاده شود تا با گیره مخصوص (TPAD) ماهواره را بگیرند، سرعت چرخش آن را کاهش دهند و سپس آن را به محفظه بار شاتل منتقل کنند. اما سه تلاش برای گرفتن ماهواره با استفاده از TPAD شکست خورد زیرا گیره TPAD به دلیل وجود یک حلقه مزاحم بر روی ماهواره، که در نقشه‌های فنی آن مشخص نشده بود، قادر به قفل شدن نبود.

این موضوع به برنامه‌ای بداهه منجر شد که نزدیک بود مأموریت ماهواره را به پایان برساند. در این برنامه، فضانورد با دست یک آرایه خورشیدی را گرفت و تلاش کرد با فشار دادن پیشرانه‌های واحد مانور، چرخش ماهواره را کاهش دهد. اما این تلاش باعث افزایش سرعت چرخش در چندین محور شد؛ ماهواره از کنترل خارج شد و باتری‌های آن به سرعت تخلیه می‌شدند. مهندسان مرکز کنترل عملیات سولارمکس تمام سامانه‌های غیرضروری ماهواره را خاموش کردند و با اندکی شانس توانستند ماهواره را چند دقیقه پیش از خرابی کامل بازیابی کنند. سپس، مهندسان پشتیبانی زمینی ماهواره را پایدار کرده و سرعت چرخش آن را کاهش دادند تا با استفاده از کانادارم گرفته شود. این برنامه بسیار موفق‌تر بود. ماهواره با یکی از گیره‌های ویژه بازوی رباتیک تجهیز شده بود، که به بازو اجازه داد ماهواره را گرفته و آن را به محفظه بار شاتل منتقل کند.

در این مأموریت، کل ماژول سیستم کنترل وضعیت سولارمکس و ماژول الکترونیکی ابزار تاج‌نگار/پولاریمتر جایگزین شد و یک پوشش گازی بر روی پلی‌کروماتور پرتو ایکس نصب گردید. این کار موفقیت‌آمیز عمر ماهواره را پنج سال دیگر افزایش داد. این مأموریت در فیلم آی‌مکس سال ۱۹۸۵ با نام *[[رؤیای زنده است]]* به تصویر کشیده شده است.

## کشف دنباله‌دارها
۱۰ دنباله‌دار از تصاویر سولارمکس کشف شد که همگی متعلق به گروه کروز سانگریزر هستند.

## یافته‌ها

به‌طور قابل‌توجهی، بسته ابزار ACRIM سولارمکس نشان داد که برخلاف انتظارات، خورشید در زمان بیشینه لکه خورشیدی (وقتی تعداد بیشترین لکه‌های خورشیدی ظاهر می‌شوند) درخشان‌تر است. دلیل این موضوع وجود ویژگی‌های روشن به نام فاکولای خورشیدی در اطراف لکه‌های خورشیدی است که اثر تاریک شدن ناشی از لکه خورشیدی را خنثی می‌کنند.

یافته‌های علمی اصلی سولارمکس در چندین مقاله مرور در یک تک‌نگاشت ارائه شده است.

## پایان مأموریت
مدار سولارمکس به‌تدریج به دلیل مقاومت جو کاهش یافت و آن را به لایه‌های متراکم‌تر برد. گزارش شده که طوفان ژئومغناطیسی مارس ۱۹۸۹ باعث شد سولارمکس نیم کیلومتر در آغاز طوفان و پنج کیلومتر در طول کل دوره کاهش ارتفاع پیدا کند. این ماهواره سرانجام در ۱۷ نوامبر ۱۹۸۹ کنترل وضعیت خود را از دست داد و ورود مجدد و سوختن آن در ۲ دسامبر ۱۹۸۹ بر فراز اقیانوس هند رخ داد.

## جستارهای وابسته
* کاوشگر خورشیدی پارکر
* رصدخانه خورشیدی و هورسپهری
* رصدخانه پویایی‌شناسی خورشید
* مدارگرد خورشیدی
* چارلز هایدر

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:تلسکوپ‌های خورشیدی
رده:رصدخانه‌های فضایی خورشیدی
رده:فضاپیماهای بازگشتی در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده با موشک‌های دلتا
رده:ماهواره‌های پیشین در مدار زمین
رده:ماهواره‌های در مدار زمین ناسا