کودک کلیددار

**کودک کلیدبه‌دست** یا **کودک کلیددار**، به کودکی اطلاق می‌شود که پس از پایان مدرسه یا سایر فعالیت‌ها، به خانه‌ای خالی بازمی‌گردد یا به دلیل اشتغال والدین در محل کار، غالباً بدون نظارت در منزل رها می‌شود. این کودکان می‌توانند در هر گروه سنی قرار داشته باشند و ممکن است به‌تنهایی یا همراه با خواهران و برادرانی باشند که آنها نیز زیر سن بلوغ جامعه خود محسوب می‌شوند.

## تاریخچه اصطلاح
این اصطلاح به کلید قفل درِ خانه یا آپارتمان اشاره دارد. معمولاً کلید به دور گردن کودک آویخته می‌شود یا زیر حصیر یا شیء دیگری در پشت در محل سکونت مخفی می‌گردد. به نظر می‌رسد اولین بار این اصطلاح در سال ۱۹۴۲ و در قالب برنامه رادیویی شبکه سی‌بی‌سی با عنوان «باشگاه بحث – موضوع: چگونه جنگ بر کودکان کانادایی تأثیر می‌گذارد» مطرح شده است، که با پدیده تنها ماندن کودکان در خانه در طول جنگ جهانی دوم مرتبط بود،  زمانی که پدران به خدمت نظامی می‌رفتند و مادران به کار خارج از منزل نیاز داشتند. از آنجا که شرکت‌کنندگان در «باشگاه بحث» همگی با این اصطلاح آشنا بوده و به کاربرد محاوره‌ای آن اشاره می‌کردند، احتمالاً ریشه آن به پیش از سال ۱۹۴۲ بازمی‌گردد. به طور کلی، اصطلاح «کلید قفل» به کودکانی بین پنج تا سیزده سال اطلاق می‌شود که پس از پایان مدرسه تا بازگشت والدین یا سرپرستان خود، به‌تنهایی از خود مراقبت می‌کنند.

کتابخانه عمومی سن مارینو (کالیفرنیا) برای اهداف خاص خود، کودک کلیددار کتابخانه‌ای را به این شکل تعریف کرده است: «کودکی که والدین یا قیم او به طور منظم از او می‌خواهند تا به جای حضور در مهدکودک، پس از پایان مدرسه برای مدت زمان طولانی در کتابخانه عمومی بماند. منظور از «به طور منظم» حضور در سه روز یا بیشتر در هفته و منظور از «مدت زمان طولانی» اقامت دو ساعت یا بیشتر در روز است.

اصطلاح «بچه‌های کلیددار» در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ رایج شد و برای توصیف اعضای نسل ایکس به کار می‌رفت. بر اساس یک مطالعه بازاریابی در سال ۲۰۰۴، این نسل «سال‌های شکل‌گیری و حساس زندگی خود را به عنوان یکی از کم‌فرزندترین و کم‌پرورش‌ترین نسل‌های تاریخ ایالات متحده پشت سر گذاشت». این پدیده در پی افزایش نرخ طلاق و افزایش مشارکت مادران در نیروی کار رخ داد، در زمانی که گزینه‌های مراقبت از کودک خارج از خانه به‌طور گسترده در دسترس نبود. بچه‌های کلیددار در مستند سال ۱۹۸۴ با عنوان «نجات فرزندانمان برای نجات مدارسمان» به عنوان «یتیم‌های روزانه» معرفی شدند و عمدتاً از خانواده‌های طبقه متوسط و بالا بودند. همچنین، هرچه سطح تحصیلات والدین بالاتر بود، احتمال اینکه فرزندان آن‌ها جزو بچه‌های کلیددار محسوب شوند نیز بیشتر بود.

## تاثیرات بر کودکان
اثرات تنها ماندن کودک در خانه با افزایش سن متفاوت است. در کودکان زیر ده سال، تنهایی، بی‌حوصلگی و ترس شایع‌تر مشاهده می‌شود. در اوایل نوجوانی، آسیب‌پذیری نسبت به فشار همسالان افزایش می‌یابد و ممکن است منجر به رفتارهایی مانند سوءمصرف الکل، سوءمصرف مواد مخدر، بی‌بندوباری جنسی و سیگار کشیدن شود.  این رفتارها احتمالاً ناشی از «انرژی مصرف‌نشده، فشار همسالان برای انجام رفتارهای ناپسند یا خصومت به دلیل کمبود توجه بزرگسالان» هستند. در یک مطالعه، دانش‌آموزان دوره راهنمایی که بیش از سه ساعت در روز به‌تنهایی در خانه حضور داشتند، سطوح بالاتری از مشکلات رفتاری، میزان بالاتری از افسردگی و سطح پایین‌تری از عزت نفس نسبت به سایر دانش‌آموزان گزارش کردند.

وضعیت اجتماعی ـ اقتصادی و مدت‌زمان تنها ماندن کودک می‌تواند پیامدهای منفی دیگری نیز به همراه داشته باشد. کودکان متعلق به خانواده‌های کم‌درآمد بیش از سایرین با مشکلات برونی‌سازی‌شده، از جمله اختلالات رفتاری و بیش‌فعالی، و نیز دشواری‌های تحصیلی مواجه هستند. این ارتباط در مورد کودکان خانواده‌های با درآمد متوسط، در مقایسه با همسالان تحت نظارت، ضعیف‌تر گزارش شده است. همچنین، در سال ۲۰۰۰، یکی از مطالعات برنامه بین‌المللی ارزیابی دانش‌آموزان (پی‌آی‌اس‌ای) در آلمان تفاوت معناداری در عملکرد تحصیلی میان «کودکان ناسازگار» و کودکان متعلق به «خانواده‌های هسته‌ای» نشان نداد. این پیامدها را می‌توان در شرایطی که والدین در کنار فرزندان خود حضور ندارند ــ چه به دلیل اشتغال و چه به سبب بی‌توجهی ــ مشاهده کرد.

از جمله پیامدهای مثبت این شیوه فرزندپروری می‌توان به تقویت استقلال و شکل‌گیری حس اتکا به نفس در سنین پایین اشاره کرد. دبورا بل، نویسنده کتاب *زندگی کودکان پس از مدرسه: تنها و با دیگران در حالی که والدین کار می‌کنند*، بیان می‌کند که تنها ماندن کودک در منزل ممکن است در برخی موارد جایگزینی مناسب‌تر نسبت به مراقبت توسط پرستار کودک یا خواهر و برادر بزرگ‌تر باشد. افزون بر این، فرزندپروری با این روش می‌تواند برای سرپرستان این امکان را فراهم آورد که در صورت اشتغال، هم‌زمان با مراقبت فرزندان از خود، درآمد بیشتری کسب کنند.

## مسائل حقوقی
وضعیت قانونی «تنها ماندن» کودکان با دادن کلید منزل، بسته به قوانین هر کشور، ایالت یا منطقه، متفاوت است. در ایالات متحده آمریکا، مقررات ایالتی و محلی غالباً سن مشخصی را زیر ۱۸ سال تعیین نمی‌کنند که بر اساس آن بتوان کودک را به‌طور قانونی بدون نظارت رها کرد؛ مگر در برخی ایالت‌ها که حداقل سن معینی در این خصوص تعریف شده است. هرچند تعدادی از ایالت‌ها محدودیت‌های سنی مشخصی را مقرر کرده‌اند، اما در اغلب ایالت‌های آمریکا حداقل سن قانونی صریحی برای تنها گذاشتن کودکان بدون نظارت تعیین نشده است.

چنانچه از نظر نهادهای ذی‌ربط، با توجه به سن کودک یا سایر ملاحظات، تنها گذاشتن وی اقدامی نامناسب تشخیص داده شود، در صورتی که کودک در زمان عدم نظارت دچار آسیب شود، والدین ممکن است از سوی سازمان‌های رفاه کودکان، نهادهای حمایت از حقوق کودکان یا مراجع اجرای قانون مورد پیگرد و پاسخگویی قرار گیرند. علاوه بر این، مسائل حقوقی همچنان از جمله دغدغه‌های مهم کارکنان کتابخانه‌ها به شمار می‌رود. نگرانی اصلی آنان متوجه مسئولیت احتمالی در شرایطی است که کودکی بدون همراه در این مراکز دچار آسیب شده، مورد سوءرفتار قرار گیرد یا ربوده شود. این نگرانی به‌ویژه در ساعات تعطیلی اهمیت بیشتری می‌یابد؛ زمانی که تأخیر والدین در مراجعه برای تحویل گرفتن فرزندان می‌تواند مسائل امنیتی و حتی پیامدهای حقوقی به همراه داشته باشد.

## منابع

رده:فقر
رده:علوم تربیتی
رده:فرزندپروری
رده:کودکی