پرواز شماره ۸۷۰ ایتاویا

در ۲۷ ژوئن ۱۹۸۰، **پرواز ۸۷۰ ایتاویا** (IH 870، AJ 421)، یک جت مسافربری مک‌دانل داگلاس دی‌سی-۹ که از بولونیا به پالرمو، ایتالیا در حال حرکت بود، در ساعت ۲۰:۵۹ به وقت ساعت تابستانی اروپای مرکزی در دریای تیرنی بین جزایر پونزا و اوستیکا سقوط کرد و تمام ۸۱ سرنشین آن کشته شدند.

این فاجعه که در ایتالیا به عنوان **قتل‌عام اوستیکا** شناخته می‌شود، منجر به تحقیقات متعدد و همچنین اقدامات و اتهامات قانونی شد. این فاجعه همچنان منبع جنجال است، از جمله ادعاهای توطئه توسط دولت ایتالیا و دیگران. فرانچسکو کاسیگا، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، این سقوط را به شلیک یک موشک فرانسوی در جریان نبرد هوایی بین جت‌های جنگنده لیبی و فرانسه نسبت داد. در سپتامبر ۲۰۲۳، جولیانو آماتو، نخست‌وزیر سابق ایتالیا، اعلام کرد که این سقوط "بخشی از نقشه سرنگونی هواپیمای قذافی " بوده است.

## هواپیما

هواپیما که با شماره پرواز ایتاویا ۸۷۰ پرواز می‌کرد، یک فروند داگلاس دی‌سی-۹–۱۵ با شمارهٔ سریال ۴۵۷۲۴ و رجیستری I-TIGI بود. در زمان سانحه، این هواپیما ۲۹٬۵۴۴ ساعت پرواز در قالب ۴۵٬۰۳۲ پرواز انجام داده بود. این هواپیما در سال ۱۹۶۶ ساخته شد و ابتدا با رجیستری N902H به شرکت هاوایین ایرلاینز تحویل داده شد.

## فاجعه
در ۲۷ ژوئن ۱۹۸۰، ساعت ۲۰:۰۸ به وقت اروپای مرکزی، هواپیما با یک ساعت و ۵۳ دقیقه تأخیر از فرودگاه بولونیا گولیلمو مارکونی به مقصد فرودگاه پالرمو پونتا رئیسی، سیسیل، حرکت کرد. با ۷۷ مسافر، کاپیتان دومنیکو گاتی (۴۴) و کمک خلبان انزو فونتانا (۳۲) به همراه دو مهماندار هواپیما بودند. این پرواز توسط کنترل ترافیک هوایی IH 870 نامگذاری شده بود، در حالی که سیستم رادار نظامی از AJ 421 استفاده می‌کرد.

کمی پس از دریافت آخرین پیام از هواپیما در ساعت ۲۰:۳۷، ارتباط قطع شد. این پیام موقعیت هواپیما را بر فراز دریای تیرنی در نزدیکی جزیره اوستیکا، حدود  نشان می‌داد. جنوب غربی ناپل. در ساعت ۲۰:۵۹ به وقت CEST، هواپیما در هوا متلاشی شد و سقوط کرد. دو فروند لاکهید اف-۱۰۴ استارفایتر نیروی هوایی ایتالیا در ساعت ۲۱:۰۰ از فرودگاه گروستو برای یافتن منطقه سقوط و جستجوی بازماندگان به پرواز درآمدند، اما به دلیل دید کم نتوانستند منطقه را پیدا کنند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="two f-104 were in flight before the crash, landing at Grosseto air base. no information about F-104 crash-related take off from Grosseto, but hh3f helicopters from Ciampino. (ژوئن ۲۰۰۹)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

قطعات شناور لاشه هواپیما بعداً در منطقه پیدا شد. هیچ‌یک از ۸۱ سرنشین هواپیما زنده نماندند.

در ژوئیه ۲۰۰۶، قطعات دوباره مونتاژ شده هواپیمای DC-9 از پایگاه نیروی هوایی پراتیکا دی ماره در نزدیکی رم به بولونیا بازگردانده شدند.

## بیانیه‌های رسمی و دعاوی حقوقی
عاملان این جنایت همچنان ناشناس باقی مانده‌اند. پس از جلسات استماع که از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ برگزار شد، کمیسیون پارلمانی تروریسم، به ریاست سناتور لیبرو گوالتیری، بیانیه‌ای رسمی در مورد سقوط پرواز ۸۷۰ صادر کرد که به عنوان «قتل عام اوستیکا» شناخته شد. سپس این سقوط با یک عمل قضایی «در نگاه اول» به عنوان «در درجه اول یک اقدام جنگی، یک جنگ عملاً گزارش نشده - همانطور که از زمان پرل هاربر تا آخرین درگیری بالکان مرسوم بوده است - یک عملیات پلیس بین‌المللی، در واقع، تا قدرت‌های بزرگ، زیرا هیچ حکمی به این معنا وجود نداشت؛ یک اقدام قهری غیرنظامی که به طور قانونی یا غیرقانونی توسط یک کشور علیه کشور دیگر اعمال می‌شود؛ یا یک اقدام تروریستی، همانطور که بعداً ادعا شد، حمله به رئیس دولت یا رهبر یک رژیم» نامیده شد.

تعدادی از پرسنل نیروی هوایی ایتالیا به دلیل تعدادی از جرائم ادعایی، از جمله جعل اسناد، خیانت به کشور، شهادت دروغ، سوءاستفاده از مقام و معاونت در جرم، مورد بازجویی و محاکمه قرار گرفته‌اند. هیچ‌کدام محکوم نشده‌اند. در ۳۰ آوریل ۲۰۰۴، ژنرال‌های کورادو ملیلو و زنو تاسکیو از اتهام خیانت به کشور تبرئه شدند. اتهامات کوچک‌تر علیه تعدادی دیگر از پرسنل نظامی نیز رد شد. سایر اتهامات پس از انقضای قانون مرور زمان قابل پیگیری نبودند، زیرا این فاجعه بیش از ۱۵ سال قبل رخ داده بود، که شامل اتهامات علیه ژنرال‌های لامبرتو بارتولوچی و فرانکو فری می‌شد. در سال ۲۰۰۵، یک دادگاه تجدیدنظر حکم داد که هیچ مدرکی دال بر این اتهامات وجود ندارد. در ۱۰ ژانویه ۲۰۰۷، دادگاه تجدیدنظر ایتالیا این حکم را تأیید کرد و پرونده را به‌طور قطعی مختومه اعلام کرد و بارتولوچی و فری را به‌طور کامل از هرگونه تخلف تبرئه نمود.

در ژوئن ۲۰۱۰، جورجیو ناپولیتانو، رئیس‌جمهور ایتالیا، از همه مقامات ایتالیایی خواست تا در تحقیقات مربوط به این سانحه همکاری کنند.

در سپتامبر ۲۰۱۱، یک دادگاه مدنی در پالرمو به دولت ایتالیا دستور داد تا ۱۰۰ میلیون یورو (۱۳۷ میلیون دلار) خسارت مدنی به بستگان قربانیان به دلیل قصور در محافظت از پرواز، پنهان کردن حقیقت و از بین بردن شواهد بپردازد.

در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۳، دادگاه تجدیدنظر مدنی حکم داد که شواهد «بسیار» روشنی وجود دارد که نشان می‌دهد این پرواز توسط یک موشک سرگردان سرنگون شده است و حکم دادگاه بدوی مبنی بر پرداخت غرامت توسط دولت ایتالیا را تأیید کرد.

در آوریل ۲۰۱۵، یک دادگاه تجدیدنظر در پالرمو احکام دادگاه مدنی پالرمو در سال ۲۰۱۱ را تأیید و درخواست تجدیدنظر دادستان را رد کرد.

## فرضیه‌های مربوط به علل
### بمب تروریستی
پس از سلسله بمب‌گذاری‌هایی که در دهه ۱۹۷۰ ایتالیا را لرزاند، اولین توضیحی که مطرح شد، یک اقدام تروریستی بود. از آنجایی که پرواز در بولونیا تقریباً سه ساعت به تأخیر افتاد، ممکن است تایمر بمب طوری تنظیم شده باشد که واقعاً باعث انفجار در فرودگاه پالرمو یا در پرواز دیگری از همان هواپیما شود.

تحقیقات قضایی سال ۱۹۹۰ توسط یک کمیسیون فنی به رهبری فرانک تیلور، بازرس مستقل، پشتیبانی شد. گزارش کمیسیون فنی به این نتیجه رسید که انفجار در توالت عقب، و نه اصابت موشک، تنها نتیجه‌گیری مورد تأیید تجزیه و تحلیل لاشه هواپیما است. یک انفجار آزمایشی در یک توالت DC-9 نشان داده بود که تغییر شکل حاصل در سازه اطراف تقریباً مشابه تغییر شکل هواپیمای سقوط کرده است.

گزارش کمیسیون فنی در رسانه‌های ایتالیایی توسط *[[کوریره دلا سرا]]* و *[[لا رپوبلیکا]]* مورد انتقاد قرار گرفت. به‌طور خاص، طبق آزمایش‌های انجام شده در سال ۱۹۹۴ توسط آژانس تحقیقات دفاعی در بریتانیا، هیچ مدرکی مبنی بر وجود بقایای مواد منفجره وجود نداشت. علاوه بر این، نشیمنگاه توالت فرنگی عقب، جایی که ظاهراً بمب منفجر شده بود، بدون آسیب بازیابی شد.

### حمله موشکی در جریان عملیات نظامی
بخش‌هایی از رسانه‌های ایتالیایی ادعا کردند که این هواپیما در جریان یک نبرد هوایی میان جنگنده‌های نیروی هوایی لیبی، ایالات متحده، فرانسه و ایتالیا در تلاشی از سوی اعضای ناتو برای ترور یک سیاستمدار مهم لیبی، شاید حتی رهبر لیبی، معمر قذافی، که آن شب در همان حریم هوایی پرواز می‌کرد، سرنگون شده است. این روایت در سال ۱۹۹۹ توسط قاضی روزاریو پریوره، که در گزارش پایانی خود گفت که تحقیقات او عمداً توسط ارتش ایتالیا و اعضای سرویس مخفی، مطابق با درخواست‌های ناتو، با مانع مواجه شده است، پشتیبانی شد.

به گفته رسانه‌های ایتالیایی، اسنادی از بایگانی سرویس مخفی لیبی که پس از سقوط طرابلس به دیده‌بان حقوق بشر تحویل داده شده است، نشان می‌دهد که پرواز ۸۷۰ و یک میگ لیبیایی توسط دو جت فرانسوی مورد حمله قرار گرفته‌اند.

در ۱۸ ژوئیه ۱۹۸۰، ۲۱ روز پس از سقوط پرواز ۸۷۰ ایتاویا، یک فروند - میگ-۲۳ لیبیایی در کوه‌های سیلا در کاستلزیلانو، کالابریا، جنوب ایتالیا سقوط کرد. به گفته منابع نیروی هوایی لیبی، خلبان قربانی هیپوکسی شده بود. با فعال شدن خلبان خودکار، هواپیما به پرواز مستقیم و افقی خود ادامه داد تا اینکه سوختش تمام شد و در نهایت در کوه‌های سیلا سقوط کرد.

در سال ۲۰۰۸، فرانچسکو کاسیگا (نخست‌وزیر در زمان وقوع سانحه) گفت که پرواز ۸۷۰ ایتاویا توسط هواپیماهای جنگی فرانسه سرنگون شده است. در ۷ ژوئیه ۲۰۰۸، ادعای خسارت به رئیس‌جمهور فرانسه ارائه شد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (فوریه ۲۰۲۲)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

در سال ۲۰۲۳، جولیانو آماتو، نخست‌وزیر سابق ایتالیا، گفت که فرانسه در حالی که یک جت نظامی لیبی را هدف قرار داده بود تا معمر قذافی را بکشد، این هواپیما را سرنگون کرد. آماتو گفت که ایتالیا لیبی را از این ترور برنامه‌ریزی شده مطلع کرده بود و در نتیجه قذافی سوار جت نظامی لیبی نشد.

### نظریه‌های توطئه
چندین تئوری توطئه در توضیح این فاجعه همچنان پابرجاست. به عنوان مثال، کشتی‌ای که جستجوی بقایای هواپیما را در کف اقیانوس انجام داد، فرانسوی بود، اما فقط مقامات آمریکایی به قطعات هواپیمایی که پیدا کرده بودند دسترسی داشتند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژانویه ۲۰۲۲)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; چندین گزارش رادار پاک شد و چندین ژنرال ایتالیایی ۲۰ سال بعد به دلیل ممانعت از اجرای عدالت متهم شدند. دشواری که محققان و بستگان قربانیان در دریافت اطلاعات کامل و قابل اعتماد در مورد فاجعه اوستیکا داشتند زیرا به نظر می‌رسید تحقیقات «به عقب برگشته بودند».

## یادبود
در ۲۷ ژوئن ۲۰۰۷، موزه یادبود اوستیکا در بولونیا افتتاح شد. این موزه قطعاتی از هواپیما را در اختیار دارد که مونتاژ شده و به نمایش گذاشته شده‌اند، از جمله تقریباً تمام بدنه خارجی. این موزه همچنین اشیاء متعلق به سرنشینان هواپیما را که در دریای نزدیک هواپیما پیدا شده‌اند، در خود جای داده است. به کریستین بولتانسکی مأموریت داده شد تا یک چیدمان ویژه این مکان را ایجاد کند. این چیدمان شامل موارد زیر است:
* ۸۱ لامپ ضربان‌دار که بر فراز هواپیما آویزان هستند
* ۸۱ آینه سیاه
* ۸۱ بلندگو (پشت آینه‌ها)

هر بلندگو یک فکر/نگرانی ساده را توصیف می‌کند (مثلاً «وقتی برسم، به ساحل خواهم رفت»). تمام اشیاء یافت شده در یک جعبه چوبی پوشیده از روکش پلاستیکی سیاه قرار دارند. یک کتاب کوچک با عکس از تمام اشیاء و اطلاعات مختلف بنا به درخواست در دسترس بازدیدکنندگان قرار می‌گیرد.

## نمایشنامه سازی
سقوط پرواز ۸۷۰ ایتاویا در فصل سیزدهم سریال مستند کانادایی *[[پیام اضطراری|«می دی»]]* در قسمتی با عنوان «قتل‌عام بر فراز مدیترانه» به نمایش درآمد. این قسمت به بررسی تحقیقات جداگانه در مورد این رویداد پرداخت و به نظر می‌رسید که از تحقیقات به رهبری فرانک تیلور حمایت می‌کند، که نتیجه گرفت لاشه هواپیما، احتمال اصابت موشک را رد می‌کند و به احتمال زیاد انفجار در داخل یا نزدیکی دستشویی عقب اشاره دارد.

فیلم ایتالیایی «*[[دیوار لاستیکی (فیلم)|دیوار لاستیکی»]]* ساخته مارکو ریسی در سال ۱۹۹۱، داستان روزنامه‌نگاری را روایت می‌کند که در جستجوی پاسخ به سوالات بی‌شماری است که پس از سقوط هواپیما بی‌پاسخ مانده‌اند. این فیلم چند سناریوی احتمالی را مطرح می‌کند، از جمله این احتمال که هواپیمای DC-9 در جریان یک درگیری هوایی بین ناتو و جنگنده‌های جت لیبی به اشتباه سرنگون شده باشد.

## جستارهای وابسته
* عملیات گلادیو

## پیوند به بیرون
* سایت رسمی انجمن بستگان قربانیان حادثه
* 
* جزئیات حادثه در planecrashinfo.com
* Il Muro di gomma، فیلمی دربارهٔ تصادف
* راز پرواز ۸۷۰ - روزنامه گاردین

## منابع

رده:ایتالیا در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح مک‌دانل داگلاس دی‌سی-۹
رده:حوادث و سوانح هوایی در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح هوایی در ایتالیا
رده:حوادث هوایی ساقط کردن هواپیماهای مسافربری
رده:رسوایی‌های نظامی
رده:رویدادهای ژوئن ۱۹۸۰ در اروپا
رده:سال‌های سرب (ایتالیا)
رده:سوانح شلیک هوایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:قتل‌های ناشناخته در ایتالیا
رده:کشتار جمعی در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:مختصات در ویکی‌داده