تل الترمس

**تل الترمس** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش غزه بود که بر روی تپه‌ای کوتاه در جلگهٔ ساحلی سرزمین فلسطین و در فاصلهٔ نزدیک به ۳۸ کیلومتری شمال شرقی غزه قرار داشت. نام روستا به معنای «تپهٔ ترمس» است و از فراوانی گیاه ترمس در زمین‌های آن برگرفته شده بود. روستا در ارتفاع نزدیک به ۷۵ متری از سطح دریا واقع بود و در مجاورت جادهٔ اصلی غزه–قدس جای داشت.

بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت تل الترمس ۷۶۰ نفر و مساحت زمین‌هایش ۱۱٬۵۰۸ دونوم بود. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و کشاورزی بنیاد اقتصاد آنان را تشکیل می‌داد. تل الترمس در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ماه ژوئیهٔ ۱۹۴۸ تخلیه و ویران شد و ساکنانش به سوی نوار غزه رانده شدند. در سال ۱۹۵۴ موشاو تیموریم بر زمین‌های آن بنیاد نهاده شد.

## پیشینه
در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون، پژوهشگر آمریکایی، تل الترمس را در شمال باختری تل صافی مشاهده کرد و یادآور شد که نام آن به معنای «تپهٔ ترمس‌ها» است.

در سال ۱۸۶۳ پژوهشگر فرانسوی ویکتور گرن از روستا دیدن کرد و در آن نزدیک به ۱۰۰ خانه یافت. روستاییان چاه بسیار ژرفی داشتند و برای کشیدن آب از آن از چارپایان بهره می‌گرفتند. سیاههٔ روستایی عثمانی در حدود ۱۸۷۰ شمار خانه‌های روستا را ۱۷ و جمعیت آن را ۳۴ تن ثبت کرد؛ البته این آمار تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

## دورهٔ قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به‌دست مقام‌های قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت تل الترمس ۳۸۴ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این شمار به ۵۰۴ مسلمان در ۱۳۶ خانه رسید.

بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا به ۷۶۰ تن رسیده بود که همه مسلمان بودند. مساحت کل زمین‌ها ۱۱٬۵۰۸ دونوم بود. از این میزان، ۱۵۴ دونوم به مرکبات و موز، ۶۲۷ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده، ۱۰٬۴۰۳ دونوم به غلات و ۳۵ دونوم به بافت مسکونی اختصاص داشت.

ساکنان، خانه‌هایشان را از خشت می‌ساختند و نخست بر روی تپه و سپس به سمت شرق و باختر گسترش دادند. روستا مدرسه‌ای مشترک با روستای همسایه قسطینه داشت که تا اواسط دههٔ ۱۹۴۰ شمار دانش‌آموزانش به ۱۶۰ تن رسیده بود. کشاورزی ستون اصلی اقتصاد روستا بود.

## جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
نیروهای اسرائیلی از گردان نخست تیپ ۸۴ گیواتی در آغاز عملیات آن‌ـفار () در ۹ تا ۱۰ ژوئیهٔ ۱۹۴۸ تل الترمس را تصرف کردند. این عملیات در فاصلهٔ ده‌روزهٔ میان دو آتش‌بس (۸ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۸) در جبههٔ جنوبی صورت گرفت و هدف آن گسترش حوزهٔ کنترل تیپ گیواتی به سوی شرق و جنوب بود. ساکنان تل الترمس بر خلاف بیشتر روستاییان منطقه که به سوی الخلیل رانده شدند، به سمت نوار غزه آواره گشتند.

پس از جنگ، این ناحیه به اسرائیل الحاق شد و در سال ۱۹۵۴ موشاو تیموریم بر زمین‌های تل الترمس بنیاد نهاده شد. شهرک عروگوت نیز در نزدیکی آن قرار دارد اما بر زمین‌های قسطینه ساخته شده نه بر زمین‌های تل الترمس.

در سال ۱۹۹۲ محل روستا این‌گونه توصیف شد: «آوارهای خانه‌ها بر سراسر محوطه پراکنده‌اند و در کنار بوته‌های صبّار و درختان چنار و اکالیپتوس دیده می‌شوند.»

بر پایهٔ برآوردها، شمار پناهندگان این روستا در سال ۱۹۹۸ نزدیک به ۵٬۴۱۴ تن بود.

## باستان‌شناسی
کاوش نجات‌بخشی در تل الترمس در آوریل ۲۰۰۰ پیش از نصب لوله‌کشی آب به‌دست سازمان باستان‌شناسی اسرائیل () انجام شد. بقایای اجاقی گلابی‌شکل پیدا شد که پیرامونش تکه‌های خاک رس سوخته قرار داشت. درون اجاق دو ظرف سفالین حاوی استخوان‌های سوختهٔ جانوری، مواد آلی و یک ابزار استخوانی با تیغه‌های سنگی (احتمالاً داس) یافت شد. این اجاق ممکن است به دورهٔ مس‌سنگی یا عصر مفرغ آغازین تعلق داشته باشد. همچنین دو قطعه استخوان کتف خراشیده متعلق به دورهٔ مس‌سنگی در این محل کشف شده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تل الترمس در پایگاه «فلسطین در یادها»
* تل الترمس در ذاکرات
* تل الترمس در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده