معذر

**معذر** () روستایی فلسطینی در بخش طبریه بود که در ۱۲٫۵ کیلومتری جنوب غربی شهر طبریه قرار داشت. این روستا بر زمینی بلند و هموار در جلیل شرقی سفلی و ۶ کیلومتری شمال شرقی جبل طابور (کوه تابور) واقع بود. چندین جویبار از چشمه‌های روستا سرچشمه می‌گرفت و به وادی البیره می‌ریخت که آب آن به رود اردن می‌پیوست.

در اواخر سده نوزدهم میلادی، مهاجران الجزایری از وادی بردی و بویره به این روستا آمدند و در آن ساکن شدند. معذر در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین، در ۱۲ مه ۱۹۴۸ به دست تیپ ۱ گولانی و در چارچوب عملیات گیدئون تخلیه شد.

ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و روستا دارای مسجد و مدرسه‌ای بود که در دوره عثمانی بنیان نهاده شده بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۸۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۱۱٬۶۶۶ دونوم بود.

## پیشینه
آثار سفالین از دوره بیزانس در این محل یافت شده‌است.

صلیبیان این روستا را **کفرماتر** () می‌نامیدند.

### دوره عثمانی
معذر در سال ۱۵۱۷ به امپراتوری عثمانی ملحق شد. بر پایه دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶، معذر روستایی در ناحیه () طبریه از سنجق صفد بود و ۱۷ خانوار با جمعیت برآوردی ۹۴ تن داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر گندم، جو، بز، کندوهای عسل و باغ‌ها می‌پرداختند که جمع آن ۲٬۰۰۰ آقچه بود.

نقشه‌ای از لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ که پیر ژاکوتن ترسیم کرده بود، این مکان را با نام *شارا* () نشان می‌داد، هرچند جای‌نمایی آن نادرست بود.

در اواخر سده نوزدهم، معذر یکی از چندین روستایی بود که مهاجران الجزایری در آن سکنا گزیدند. این مهاجران از قبیله اولاد سیدی خالد و سیدی عمرو بودند که از وادی بردی و بویره در الجزایر کوچ کرده بودند.

در سال ۱۸۸۱، گزارش بررسی فلسطین غربی () از سوی صندوق اکتشاف فلسطین روستا را دارای نزدیک به ۲۵۰ ساکن مسلمان توصیف کرد که در خانه‌هایی از بازالت و دیگر سنگ‌ها زندگی می‌کردند. آب روستا از آب‌انبارها و چشمه‌ها تأمین می‌شد.

فهرست جمعیتی سال ۱۸۸۷ جمعیت معذر را نزدیک به ۹۷۵ تن گزارش کرد که همگی مسلمان بودند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، معذر ۳۴۷ ساکن مسلمان داشت. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین اندکی افزایش یافت و به ۳۵۹ مسلمان در ۹۱ خانه رسید.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۸۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۱۱٬۶۶۶ دونوم بود. از این مساحت، ۴۹۸ دونوم آبیاری‌شده یا باغی، ۱۰٬۷۶۶ دونوم زیر کشت غلات و ۶۳ دونوم بافت ساخته‌شده (شهری) بود.

معذر دارای مدرسه‌ای بود که عثمانیان بنیان نهاده بودند اما در دوره قیمومت بریتانیا بسته شد. در روستا مسجدی وجود داشت و ویرانه‌های کلیسایی، گورستانی و دژ صلیبی به نام *کاسل دو شِریو* () نیز باقی مانده بود.

### تخلیه و پس از ۱۹۴۸
روستا در ۱۲ مه ۱۹۴۸ در جریان عملیات گیدئون به دست تیپ ۱ گولانی تخلیه شد. ساکنان روستا بنا بر دستور هیئت عالی عرب روستا را ترک کردند.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «محوطه حصارکشی شده و به‌عنوان چراگاه اسرائیلی بهره‌برداری می‌شود. انبوهی بزرگ از کاکتوس در میان آوار سنگی خانه‌ها روییده و چاهی با پمپ در مرکز محل هست. نزدیک به ۲۰ متر غرب چاه، آبشخوری برای دام‌ها قرار دارد. درختان اکالیپتوس، خرمای دوم و زیتون‌تلخ در محل می‌رویند.»

شهرک کفار قیش که در سال ۱۹۴۶ ساخته شد بر زمین‌های روستا در جنوب آن قرار گرفته‌است. شهرک‌های شارونا (بنیان‌گذاری ۱۹۳۸) و شدموت دوورا (بنیان‌گذاری ۱۹۳۹) نیز به ترتیب در شمال و غرب محل روستا واقع‌اند، هرچند بر زمین‌های خود روستا نیستند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* معذر در پایگاه فلسطین در خاطره‌ها
* معذر در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه