المنصوره

**المنصوره** () روستایی فلسطینی بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل توسط نیروهای دفاعی اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا در انتهای شمالی کوهی در جلیل علیا واقع بود و از راه فرعی به بزرگراه ساحلی عکا–رأس‌الناقوره متصل می‌شد. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت المنصوره به همراه دو روستای همجوار دیر القاسی و فسوطه در مجموع ۲٬۳۰۰ تن بود. ساکنان روستا عمدتاً مسیحی بودند و بیشتر آنان اکنون در اسرائیل زندگی می‌کنند.

المنصوره در حدود ۲۹ کیلومتری شمال شرقی عکا و نزدیک به نیم کیلومتری مرز لبنان قرار داشت. روستا تا سال ۱۹۲۳ بخشی از لبنان بود و پس از بازتعیین مرزها میان دولت‌های بریتانیا و فرانسه به قیمومت بریتانیا بر فلسطین پیوست.

## پیشینه
### دوره عثمانی
المنصوره در سال ۱۵۱۷ به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سال ۱۵۹۶ نام آن در دفترهای مالیاتی به‌عنوان بخشی از ناحیه () جیرا در سنجاق صفد ثبت شده‌است. جمعیت آن در آن زمان تماماً مسلمان بود و ۱۷ خانوار و ۵ مرد مجرد داشت. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر فراورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، درختان زیتون، بز و کندوهای عسل و همچنین درآمدهای گاه‌به‌گاه و یک دستگاه روغن‌کشی زیتون می‌پرداختند. مجموع مالیات ۳٬۶۵۶ آقچه بود که همگی به وقف اختصاص می‌یافت.

در سال ۱۸۸۱ گزارش «بررسی فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین این مکان را چنین توصیف کرد: «چند توده سنگ و شماری پی ساختمان. سنگ‌چینی در اندازه متوسط و خوش‌تراش است. چارچوب‌های در از سنگ ساخته شده‌اند؛ بر فراز تپه که شیب تندی دارد آب‌انبارهایی وجود دارد.»

### دوره قیمومت بریتانیا
تا سال ۱۹۲۳ المنصوره بخشی از لبنان بود؛ پس از بازنگری مرزها میان دولت‌های بریتانیا و فرانسه که به‌ترتیب بخش‌های جنوبی و شمالی شام را در اختیار داشتند، این روستا به قیمومت بریتانیا بر فلسطین منتقل شد و در فهرست جغرافیایی فلسطین به‌عنوان «آبادی کوچک» توصیف گردید.

در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین که توسط دولت قیمومت بریتانیا انجام شد، المنصوره با روستای بزرگ‌تر فسوطه یکجا شمارش شد. جمعیت مجموع این دو روستا ۶۸۸ تن بود؛ ۸۱ مسلمان و ۶۰۷ مسیحی در ۱۲۹ خانه. خانه‌های المنصوره با فاصله از یکدیگر ساخته شده بودند و روستا کلیسایی داشت که به ماری یوحنا (یحیی) اختصاص یافته بود. منبع اصلی درآمد ساکنان کشاورزی و دامپروری بود و آب آشامیدنی از یک چاه در شمال و سه آب‌انبار تأمین می‌شد.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، زمین‌های المنصوره با زمین‌های فسوطه و دیر القاسی یکجا محاسبه شد. جمعیت کل ۲٬۳۰۰ تن و مساحت مجموع زمین‌ها ۳۴٬۰۱۱ دونم بود. از این میان ۱٬۶۰۷ دونم زمین‌های کشتزار و آبیاری‌شده، ۶٬۴۷۵ دونم برای کشت غلات و ۲۴۷ دونم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.

### موقعیت جغرافیایی
المنصوره بر شانه کوهی در بخش جنوبی جبل عامر (جلیل علیا) در ارتفاع ۶۸۰ متر از سطح دریا بنا شده بود. تپه ابوبایین در شمال غربی آن به فاصله ۱٫۲۵ کیلومتر قرار داشت. وادی مسوده از شمال و وادی عزیم از جنوب روستا عبور می‌کردند و هر دو سرشاخه‌ای از وادی کرکره بودند.

## جنگ ۱۹۴۸ و تخلیه روستا
به باور پژوهشگران، المنصوره احتمالاً در جریان عملیات حیرام در اکتبر ۱۹۴۸ مورد حمله قرار گرفت. در اواسط نوامبر همان سال، ارتش اسرائیل دستور تخلیه روستاهای عرب فلسطینی واقع در امتداد مرز لبنان از جمله المنصوره را صادر کرد. ساکنان روستا اخراج شدند؛ برخی از آنان به لبنان رفتند ولی بیشترشان با کامیون به شهر عرب‌نشین رامه در مرکز جلیل منتقل شدند.

کلیسای مارونی از دولت اسرائیل خواست که به ساکنان اجازه بازگشت به روستا داده شود، اما این درخواست رد شد. ساکنان المنصوره نیز سال‌ها پس از آن بارها به دادگاه‌های اسرائیل مراجعه کردند اما ناکام ماندند.

## وضعیت کنونی
چندین شهرک یهودی‌نشین بر زمین‌های المنصوره ساخته شده‌است: الکوش (تأسیس ۱۹۴۹)، پایگاه نظامی بیرانیت (اوایل دهه ۱۹۵۰)، نتوعا (۱۹۶۶)، متات (۱۹۷۹) و اَبیریم (۱۹۸۰).

به گفته مورخ فلسطینی ولید خالدی که پژوهشگرانش پیش از سال ۱۹۹۲ از روستا بازدید کرده بودند: «خانه‌های روستا به‌طور کامل با خاک یکسان شده‌اند. بیشتر آوارها در امتداد لبه شمالی محوطه توده‌وار انباشته شده‌اند.» تنها سازه باقی‌مانده کلیسای نیمه‌ویران بود. بر پایه گزارش منابع عربی، در میان قطعات بزرگ بتن، میلگردهای آهنی نمایان است و محوطه روستا به چراگاه گاو تبدیل شده و با حصار سیم‌خاردار محصور گشته‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست مکان‌های خالی از سکنه شده فلسطینی در اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* به المنصوره خوش‌آمدید در Palestine Remembered
* المنصوره (عکا) در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:انحلال‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل
رده:مختصات در ویکی‌داده