گلدوزی سندی

بندانگشتی|چولا (نوعی لباس سنتی سندی) گلدوزی شده با ( ''گج'' ) در جلو، از سند سفلی "مناطق لار، کوهستان، لاسبلو و تار" که در موزه به نمایش گذاشته شده است.
**گلدوزی سندی** ( به سندی : سنڌی ٿرت) از استان خشک سند در جنوب پاکستان می‌آید که همواره به خاطر گلدوزی‌هایش مشهور بوده است. 

## پیشینه
بندانگشتی|چولوی عروسی گلدوزی شده با پارچه سیندی از حیدرآباد.
بندانگشتی|چولوی عروسی گلدوزی شده با پارچه سیندی از حیدرآباد.
دختران طبقات مختلف کشاورزی، دامداری و بازرگانی سند، سنتی در مورد جهیزیه دارند که در آن، دخترِ در شرف ازدواج، با کمک بستگان مؤنث خود، یک جهیزیه گلدوزی‌شده شامل لباس‌هایی برای خودش، برای داماد، آویزهایی برای خانه، لحاف و حتی زینت‌آلات برای حیوانات اهلی: شتر، اسب و گاو می‌دوزد. همه این آثار در مراسم عروسی به نمایش گذاشته می‌شوند تا مهارت او در سوزن‌دوزی را نشان دهند و اثبات کنند که برای پذیرفتن نقش‌های همسر، مادر و مدیر خانه آماده است. این قطعات با تکنیک‌های متنوع و پیچیده تزئین می‌شوند. استفاده از آینه‌های کوچک متصل به دکمه و سایر دوخت‌ها، تکنیکی است که مشخصه‌ترین کار سندی است، اما روتختی ، تکه‌دوزی و کار با نخ فلزی نیز بسیار محبوب هستند. هر طبقه طرح‌ها و نقوش و طرح‌های رنگی مورد علاقه خود را دارد و آرایه‌های خاصی را به کار می‌برد تا جایی که گلدوزی به یک نشان شناسایی تبدیل می‌شود. یک سبک ویژه از سوزن‌دوزی به نمادی از هویت فرهنگی بدل می‌شود. آنچه پوشیده می‌شود، نشان‌دهنده طبقه، جایگاه اجتماعی و اغلب روستای زادگاه فرد است. انتقال این سبک‌های گلدوزی به دختر، معمولاً وظیفه مادر است تا با حفظ شیوه‌های سنتی، هویت فرهنگی خاص نسل به نسل منتقل شود.

پارچه‌های جهیزیه گلدوزی‌شده ظریف هنوز بخشی از زندگی در سراسر سند هستند، در مناطقی که این پارچه‌ها به وفور تولید می‌شوند، مانند بیابان‌های سند، مانند ناحیه ترپارکر و نگرپارکر . سایر بخش‌های سند مانند منطقه تانو بولا خان سنت‌های گلدوزی بسیار قوی‌ای دارند که با نمایش‌های متظاهرانه ازدواج، که رسم برخی از طبقات تاجر است، مرتبط است. گلدوزی سندی فراوان، پر جنب و جوش و هنوز بسیار زنده است.
بندانگشتی|جلوی دوخته نشده‌ی پیراهن گاج احتمالاً از خیرپور است

## تاریخچه
زنان سندی در سوزن‌دوزی سرآمد بودند. سوزن‌های نازک برنزی (شبیه سوزن‌های گلدوزی) که از کاوش‌های موهنجو-دارو به دست آمده‌اند، گواه این هنر و صنعت هستند و این، شواهد گلدوزی در آن دوران را تأیید می‌کند. زنان سندی الگوهای خارق‌العاده‌ای از رنگ‌های غنی و درخشان می‌سازند که با آینه، صدف و مهره می‌درخشند. زردوسی ، نوع خاصی از گلدوزی با نخ نقره‌ای یا طلایی، نیز در سراسر سند بسیار مشهور است.
وسط|بندانگشتی|پرتره گلدوزی های سندی

## آینه کاری
آینه‌کاری (شیشه‌جو کم/کاوان جو کم) در سند رواج دارد و سنت آن یکی از شاخصه‌های اصلی گلدوزی‌های منطقه‌ای این ناحیه است. سند و مناطق همجوار آن از قطب‌های مهم آینه‌کاری به شمار می‌روند.

سند نمونه‌های متنوعی از آینه‌کاری را به نمایش می‌گذارد و تقریباً هر جامعه سبک گلدوزی منحصربه‌فرد خود را دارد. بنابراین، سبک‌های آینه‌کاری نیز از جامعه‌ای به جامعه دیگر تفاوت دارند. ویژگی‌هایی مانند سبک، رنگ، شکل و حتی نوع دوخت آینه‌کاری، بسته به منطقه و جامعه، متفاوت است. بسیاری از این ویژگی‌ها با گذر زمان و از طریق اصلاحات و نوآوری‌ها تکامل یافته‌اند. همچنین تهاجمات خارجی و مهاجرت مردم از مناطق دیگر با ترکیب فرهنگ‌های مختلف، این هنر را غنی‌تر کرده است.

محققانی از نقاط مختلف جهان بر روی گلدوزی‌های بومی سند کار کرده‌اند. نویسندگان متعددی، گلدوزی‌های آینه‌ای مناطق مختلف سند را شرح داده‌اند، که شامل موارد زیر است: گهوتکی ، شکارپور ، ناحیه جیکب‌آباد ، خیرپور ، سکر ، میرپور ماتلو ، تانو بولا خان ، تهته ، بدین ، حیدرآباد ، هالا ، ناحیه شهید بینظیرآباد ، میرپورخاص ، ناحیه سانگهار ، کاشمور و مناطق مختلف تاپارکار به ویژه عمرکوت ، چاچرو ، دیپلو ، نگرپارکر و میتهیلا . 
بندانگشتی|جلوی پیراهنی با آینه‌های کوچک گلدوزی شده به زبان سندی، احتمالاً از شمال سند.
بندانگشتی|221x221پیکسل|تکه‌ای پارچه که با آینه‌های کوچک گلدوزی شده است، احتمالاً از شمال سند.
در گذشته، بر این باور بودند که آینه با بازتاب خود، ارواح شیطانی را می‌ترساند و از محیط دور می‌کند. همچنین در تمدن‌های باستانی که خورشید پرستیده می‌شد، مردم خورشید غول‌پیکر را نمادی از الوهیت، امید و قدرت الهی می‌دانستند.

اسکاری و کریل مناطق مختلف سند را که به تولید گلدوزی با آینه معروف هستند، بررسی کرده و همچنین جوامعی را که این نوع گلدوزی را تولید می‌کنند، فهرست کرده‌اند؛ از جمله جامعهٔ «مهار» در نزدیکی شیکرپور و غوتکی، جامعهٔ «جت» در بدین، گروه‌های کشاورزی در حیدرآباد، هالا و نوابشاه، گروه‌های لوهانا، پالاری و بُرفات از تَانو بولا خان و تعدادی از جوامع منطقهٔ ثرپارکار. یاکوپینو نیز شهرهای اومارکوت، حیدرآباد، سانگهار و کشمور را به‌عنوان برخی از مهم‌ترین مراکز گلدوزی با آینه در سند شناسایی کرده است.

پیش از این، آینه‌دوزی عمدتاً برای دوخت گج (یک گلدوزی محکم روی پیراهن زنانه که معمولاً ناحیه را می‌پوشاند و از گردن تا شکم شروع می‌شود. این گلدوزی شامل دوخت‌ها و رنگ‌های متنوعی است. گاهی اوقات، روی یک تکه پارچه جداگانه دوخته می‌شود و سپس به لباس متصل می‌شود) استفاده می‌شد. پیش از این، آینه‌دوزی محدود به تزئین لباس زنانه بود، اما برخی از محصولات مردانه مانند سیندهی توپی ، آگات (بند کشی که در شلوارهای سنتی استفاده می‌شود) و گنجی نیز با آینه‌دوزی تزئین شده‌اند. 

## محصولات گلدوزی

* **گج** : رودوزی‌های سنتی با آینه‌کاری ، منگوله ، پولک ، صدف ، مهره و دکمه هستند که روی پیراهن زنانه قرار می‌گیرند و معمولاً از گردن تا شکم را می‌پوشانند.
* **آبوچینی** : شال‌های گلدوزی‌شده برای عروس‌ها.
* **روا/چادرهای سندی** : روبندهای بلند و پهن سندی با مهارت تمام روی پارچه‌های ساده، طرح‌دار یا باندانی با آینه‌کاری تزئین می‌شوند و اغلب زمانی که زنان برای پوشاندن سر و بدن خود به بیرون می‌روند، استفاده می‌شوند. چادرهای گلدوزی شده دیگری نیز بر روی مقبره‌های اولیای صوفی ارائه می‌شوند. 
* **آخیو:** تور سنتی گلدوزی شده برای عروس‌ها که در ایام آیین وانها/وانهوا پوشیده می‌شود.
* **بوجکی** : کیف پول جهیزیه گلدوزی شده سنتی سندی برای عروس. 
* **بوخانو** : روسری بلند و باریک گلدوزی شده‌ای که دامادها روی شانه‌هایشان می‌پوشند.
* **دوشالو** : شال سنگین گلدوزی شده برای داماد در روز عروسی که روی شانه‌هایش می‌پوشد.
* **گوترو** : کیسه‌ای سنتی گلدوزی شده است که برای قرار دادن وسایل و مواد استفاده می‌شود.
* **طلپوش** : پوششی است که با گلدوزی روی غذا، میوه و غیره قرار می‌گیرد. 
* **جهل‌پوش** : نوع دیگری از پوشش که برای مواد غذایی استفاده می‌شود. 
* **گنجی** : جلیقه‌های سنتی که مردان سندی زیر کامی می‌پوشند و معمولاً با آینه‌کاری گلدوزی شده‌اند.
* **تاپ سندی** :کلاه‌ها و هودی‌های سنتی سندی با دوخت‌های متنوع، آینه‌کاری و نگین‌های قیمتی تزئین می‌شوند.
* **روتختی /ملحفه** : بسیاری از روتختی‌ها، چادرها، روتختی‌های رومیزی، ملحفه‌ها و بالش‌ها با آینه‌کاری و پولک‌دوزی گلدوزی می‌شوند.
* **آگات** : نوعی بند کشی سنتی است که برای بستن شلوار/سوتان و کانچا (شلوار) استفاده می‌شود، این‌ها بافتنی‌های دست‌ساز با تزئینات زیاد هستند. 
* **تزئینات حیوانی** : محصولات مختلفی مانند غنی، اندهری برای حیواناتی مانند گاو، شتر، اسب و غیره گلدوزی می‌شوند. وسط|بندانگشتی| تونیک‌های سنتی گج گلدوزی‌شده سندی از صحرای سند.

## انواع گلدوزی‌های سندی
کوک‌های سندی بسیار زیاد هستند که در زیر به برخی از آنها اشاره شده است:

* هورماچ/هورموچو
* پاکو
* کاچو
* موکو
* ماروری
* کوندی
* آر
* خارک
* سوف
* کار پانی
* گلکاری
* باند
* رزو
* باخیو
* گانو
* ماحی
* کشمیرو
* آئوکا
* بیجا
* سیرا
* کونه
* کامبیری
* زنجیری تاکو
* ویز

وسط|بندانگشتی|سبد بچه گلدوزی شده سندی (باند، هورمچ، توک و غیره) از سند یا کوچ.

## جستارهای وابسته

* صنایع دستی ایالت سند

## منابع

رده:فرهنگ در پاکستان
رده:فرهنگ سندی
رده:مقاله‌های حاوی متن درون‌ریزی‌شده کرییتیو کامنز انتساب ۴.۰