تاج آهنین

**تاج آهنین** (به زبان ایتالیایی، زبان لاتین و زبان لانگوباردی: *Corona Ferrea*; ) یک تاج تبرکی و تاج نذری است که به‌طور سنتی یکی از کهن‌ترین نشانه‌های سلطنتی در جهان مسیحیت به‌شمار می‌آید. این تاج در قرون وسطی ساخته شد و شامل یک حلقه طلایی مزین به جواهر است که در اطراف یک نوار نقره‌ای مرکزی قرار گرفته؛ نواری که بنا بر سنت، از آهن میخی ساخته شده که در صلیب حقیقی به‌کار رفته بود.

در قرون وسطی متأخر، این تاج به‌عنوان میراث پادشاهی لانگوباردها شناخته شد و به‌عنوان نشانه‌های سلطنتی در تاج‌گذاری برخی از امپراتوران مقدس روم به‌عنوان شاهان ایتالیا مورد استفاده قرار گرفت. امروزه این تاج در کلیسای جامع مونتسا نگهداری می‌شود.

## توصیف
تاج آهنین به این دلیل چنین نامیده شده که درون آن یک نوار  وجود دارد که گفته می‌شود از میخی ساخته شده که در به‌صلیب‌کشیدن عیسی به کار رفته است. حلقه بیرونی تاج از شش قطعه طلای کوبیده‌شده ساخته شده که بخشی از آن‌ها میناکاری شده و با لولا به هم متصل هستند. این تاج با ۲۲ سنگ قیمتی تزیین شده است که به صورت برجسته و در شکل صلیب‌ها و گل‌ها قرار گرفته‌اند.

اندازه کوچک و ساختار لولادار تاج باعث شده برخی گمان کنند که در اصل یک بازوبند بزرگ یا احتمالاً یک تاج نذری بوده است. به گفته دانشمندان اوایل دوران مدرن مانند بارتولومئو زوکی و لودوویکو آنتونیو موراتوری، کوچکی تاج ناشی از تغییر اندازه پس از از دست رفتن دو قطعه از آن است.

## افسانه
بندانگشتی|طرحی از تاج آهنین، ۱۸۵۸
بر اساس سنت، سنت هلنا، مادر کنستانتین بزرگ، تاج را با کوبیدن یک میخ از صلیب حقیقی ساخته و آن را برای پسرش آماده کرد. پاپ گریگوری یکم این تاج را به تئودلینا، شاهزاده لانگوبارد، به‌عنوان هدیه‌ای دیپلماتیک تقدیم کرد، هرچند در میان هدایای ثبت‌شده او اشاره‌ای به آن نکرده است. تئودلینا در سال ۶۲۸ تاج را به کلیسای مونتسا اهدا کرد.

بر اساس روایتی دیگر که توسط تاریخ‌نگار والریانا ماسپرو گزارش شده، کلاه‌خود و لگام کنستانتین توسط امپراتور تئودوسیوس یکم، که در میلان اقامت داشت، به این شهر آورده شد و در مراسم خاکسپاری او همان‌طور که امبروس در خطابهٔ سوگواری خود  توصیف کرده، به نمایش گذاشته شد. سپس لگام در میلان باقی ماند (که هنوز هم در کلیسای جامع مونتسا نگهداری می‌شود) و کلاه‌خود همراه با دیهیم به قسطنطنیه منتقل شد، تا زمانی که تئودوریک بزرگ، که پیش‌تر خود قسطنطنیه را تهدید کرده بود، آن را به‌عنوان بخشی از حق خود به‌عنوان پادشاه ایتالیا مطالبه کرد. بیزانسی‌ها دیهیم را برای او فرستادند و کلاه‌خود را در کلیسای ایاصوفیه نگه داشتند، تا این‌که در غارت قسطنطنیه طی جنگ صلیبی چهارم در سال ۱۲۰۴ تاراج شد و از بین رفت.

تئودوریک سپس دیهیم را با عنوان  به‌عنوان تاج خود برگزید. این همان تاج آهنین است که توسط گوت‌ها به لانگوباردها منتقل شد، زمانی که آن‌ها به ایتالیا یورش آوردند.

تاج در تاج‌گذاری شارلمانی به‌عنوان پادشاه لانگوباردها در سال ۷۷۴ استفاده شد.

## تاریخچه
### خاستگاه و تغییرات اولیه
بندانگشتی|مدالیون کنستانتین یکم با کلاه‌خود جواهرنشان
پژوهش‌های علمی مدت‌هاست که دربارهٔ منشأ تاج آهنین بحث می‌کنند، چراکه منابع هم‌زمانی برای تأیید تاریخ نخستین ساخت یا کاربرد آیینی آن وجود ندارد. آنالیز رادیوکربن که در اواخر قرن بیستم انجام شد، دست‌کم دو مرحله زمانی متفاوت در ساخت آن را نشان می‌دهد: قدیمی‌ترین اجزا، از جمله مواد آلی به‌کاررفته برای نشاندن سنگ‌های قیمتی، به سده‌های پنجم و ششم تعلق دارند، در حالی که اجزای دیگر مربوط به دوره‌ای میان اواخر سده هفتم تا دهم هستند.

شکل و تزئینات صفحات طلایی با هنر اواخر روم و بیزانس سازگار است. برخی پژوهشگران بر این باورند که تاج در اصل بخشی از یک کلاه‌خود آیینی یا دیهیم بوده که در پرتره‌های امپراتوری کنستانتین یکم به تصویر کشیده شده است. ممکن است تاج در میان نشان‌های سلطنتی‌ای بوده باشد که اودوآکر در سال ۴۷۶ به قسطنطنیه فرستاد و سپس در ۴۹۷ توسط امپراتور آناستاسیوس یکم دی‌کروس به تئودوریک بزرگ بازگردانده شد، همان‌طور که در *آنونیموس والسینوس* ثبت شده است.

مرحله دیگری از تغییرات به دوره کارولنژی‌ها نسبت داده می‌شود. برخی نظریه‌ها می‌گویند تاج در اصل بخشی از یک کلاه‌خود جواهرنشان بوده که با تصاویر فرمانروایانی از اتو یکم تا فردریک بارباروسا مطابقت دارد. نظریه‌های دیگر می‌گویند که تاج در زمان شارلمانی برای تاج‌گذاری پسرش پپین ایتالیا در سال ۷۸۱ تغییر اندازه یافته است.

یک نظریه جایگزین این است که تاج در اصل به‌عنوان یک یادگار شامل میخی از صلیب حقیقی ساخته شده و در کلیسای جامع سانت‌آمبروجو در میلان نگهداری می‌شده تا اواخر قرن دهم، زمانی که تحت ریاست آریبرت اینتیمیانو به کلیسای جامع مونتسا منتقل شد.

### تاج‌گذاری‌ها و کاربرد در قرون وسطی
اگرچه تاریخ‌نگاری قرن هفدهم تا ۳۴ تاج‌گذاری را به تاج آهنین نسبت داده است، پژوهش‌های انتقادی تنها تعداد محدودی را معتبر می‌دانند. نخستین تاج‌گذاری تأییدشده مربوط به اتو سوم در سال ۹۹۶ در پاویا بود، پس از آن کنراد دوم در سال ۱۰۲۶ و سپس فردریک بارباروسا در سال ۱۱۵۵.

تا سده چهاردهم، تاج بی‌تردید در کاربردهای آیینی بوده است. در ۱۳۱۰، هنگامی که هنری هفتم، امپراتور مقدس روم به میلان آمد، تاج آهنین به دلیل شرایط سیاسی در دسترس نبود و یک تاج نقره‌ای تازه برای آن مراسم ساخته شد. تاج اصلی تنها در سال ۱۳۱۹ به مونتسا بازگردانده شد.

استفاده‌های تأییدشده بعدی شامل تاج‌گذاری کارل چهارم، امپراتور مقدس روم در ۱۳۵۵، زیگموند در ۱۴۳۱، و کارل پنجم، امپراتور مقدس روم در ۱۵۳۰ در بولونیا بود؛ این آخرین تاج‌گذاری بود که توسط یک پاپ انجام شد. این رویدادها اهمیت تاج در مشروعیت‌بخشی به اقتدار امپراتوری در ایتالیا را نشان دادند.

### دوران ناپلئون و نشان تاج آهنین
بندانگشتی|ناپلئون با تاج آهنین
در ۲۶ مه ۱۸۰۵، ناپلئون بناپارت در کلیسای جامع میلان خود را پادشاه ایتالیا تاج‌گذاری کرد. او در مراسم، تاج آهنین را برداشت، بر سر نهاد و این جمله را گفت:  («خدا آن را به من داده است، وای بر کسی که به آن دست بزند»).

در ۱۵ ژوئن ۱۸۰۵، ناپلئون نشان تاج آهنین را به‌عنوان یک نشان افتخار دودمانی بنیان نهاد. پس از سقوط پادشاهی ناپلئونی ایتالیا، این نشان در ۱۸۱۴ لغو شد اما در ۱۸۱۶ توسط امپراتور فرانتس یکم اتریش دوباره تحت حاکمیت اتریش احیا گردید.

### استفاده هابسبورگ و پادشاهی لمباردی-ونیز
بندانگشتی|فردیناند یکم در مراسم تاج‌گذاری به‌عنوان پادشاه لمباردی-ونیز، ۱۸۳۸
طبق کنگره وین (۱۸۱۵), سرزمین‌های شمالی ایتالیا به پادشاهی لمباردی-ونیز تحت کنترل هابسبورگ رسیدند. تاج آهنین به‌عنوان نشان سلطنتی این پادشاهی پذیرفته شد. تنها پادشاه هابسبورگی که رسماً با این تاج تاج‌گذاری کرد فردیناند یکم اتریش بود، در مراسمی که در ۶ سپتامبر ۱۸۳۸ در میلان برگزار شد. این مراسم بر پایه تشریفات مفصل انجام شد و تداوم نمادین تاج تحت حاکمیت اتریش را تأیید کرد.

پس از جنگ دوم استقلال ایتالیا (۱۸۵۹), تاج برای حفاظت به وین منتقل شد. این تاج تنها در ۱۸۶۶، پس از جنگ سوم استقلال ایتالیا و واگذاری ونتو به پادشاهی ایتالیا، بازگردانده شد.

### بازگشت به ایتالیا و دوران مدرن
بندانگشتی|بازگشت تاج آهنین به مونتسا، ۶ دسامبر ۱۸۶۶
در ۴ نوامبر ۱۸۶۶، تاج آهنین رسماً توسط مقامات اتریشی در تورین به ژنرال لوئیجی فدریکو منابریا تحویل داده شد. سپس به ویلا سلطنتی مونتسا منتقل و روز بعد به کلیسای جامع مونتسا بازگردانده شد. از آن زمان به بعد، تاج دیگر در مراسم تاج‌گذاری استفاده نشد اما اهمیت نمادین خود را در پادشاهی متحد ایتالیا حفظ کرد.

در مراسم خاکسپاری ویتوریو امانوئل دوم در ۱۸۷۸ و امبرتو یکم در ۱۹۰۰، تاج به‌صورت تشریفاتی به نمایش گذاشته شد. در ۱۸۹۰، تاج رسماً با فرمان سلطنتی در نشان پادشاهی ایتالیا گنجانده شد.

در طول جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم، تاج از مونتسا خارج و در مکان‌های امن نگهداری شد — در سال ۱۹۱۸ در رم و در سال ۱۹۴۳ در واتیکان تحت حمایت کاردینال آلفردو ایلدفونسو شوستر.

### وضعیت معاصر
امروزه، تاج آهنین به‌طور دائمی در نمازخانه تئودولینا در کلیسای جامع مونتزا نگهداری می‌شود. این تاج یکی از مهم‌ترین نشان‌های سلطنتی باقی‌مانده از اوایل قرون وسطی به‌شمار می‌رود. این تاج به‌طور دوره‌ای تحت نظارت وزارت فرهنگ ایتالیا مورد بررسی و حفاظت قرار می‌گیرد و موضوع پژوهش‌های فلزشناسی و باستان‌شناسی بوده است.

در ۲۰۲۳، تاج در برنامهٔ ملی حفاظت از آثار قرون وسطی با ارزش فرهنگی استثنایی گنجانده شد.

### آیین تاج‌گذاری پادشاهان ایتالیا
از سده ۹ (میلادی) تا انحلال امپراتوری مقدس روم در اوایل سدهٔ ۱۹، بیشتر پادشاهان ایتالیا هم‌زمان «امپراتور منتخب» این امپراتوری بودند. تاج‌گذاری در ایتالیا مرحله‌ای مهم در مسیر موسوم به *Iter Italicum* بود، یعنی سفر آیینی شاهان رومی-ژرمنی به سوی رم برای تاج‌گذاری امپراتوری. در این مسیر، آنان سنتاً در لومباردی توقف می‌کردند تا تاج آهنین را به‌عنوان نماد اقتدار خود بر پادشاهی ایتالیا دریافت کنند.

کهن‌ترین مکان سنتی تاج‌گذاری پاویای بود، پایتخت پیشین لومباردها، به‌ویژه در باسیلیکای سن میکله ماجوره، که در دوران سلسله اتونی با اقتدار شاهی پیوند یافت. از اوایل سده ۱۱ (میلادی), به‌ویژه پس از تاج‌گذاری کنراد دوم در ۱۰۲۶، میلان نیز به‌عنوان مکانی رسمی برای تاج‌گذاری مطرح شد که بازتاب اهمیت سیاسی و مذهبی روزافزون آن بود.

آیین تاج‌گذاری میلان عناصر رومی و فرانکی را در خود داشت و در متون آیینی قرون وسطی ثبت شد. بر اساس منابع، شاه با ترتیبی خاص چندین نشان دریافت می‌کرد: شمشیر شاهی، ساقی، چوب‌دستی، گوی شاهی، و در نهایت تاج آهنین. هنگام تاج‌گذاری، دعای لاتینی  («این تاج پادشاهی را بپذیر») و سپس  («ای خدای جاودانگی») خوانده می‌شد.

در برخی آیین‌های میلان، شاه با روغن مقدس بر سینه و سر مسح می‌شد؛ رسمی که با دیگر تاج‌گذاری‌های اروپایی هم‌خوانی داشت. اسقف اعظم میلان به‌عنوان عالی‌ترین مقام مذهبی این آیین را اجرا می‌کرد. مکان مراسم می‌توانست بسته به شرایط سیاسی متفاوت باشد: کلیسای جامع مونتزا، کلیسای جامع میلان، یا باسیلیکای سن میکله در پاویا.

تاج آهنین نه‌تنها ابزاری مشروعیت‌بخش، بلکه یادگاری مقدس شمرده می‌شد، زیرا باور بر این بود که حلقهٔ درونی آن از میخی از مصلوب شدن عیسی ساخته شده است. این کارکرد دوگانه ــ سیاسی و مذهبی ــ جایگاهی یگانه به تاج در میان نشان‌های اروپایی داد و استفاده و احترام به آن را تا سدهٔ ۱۹ تداوم بخشید.

مفصل‌ترین نمونهٔ این آیین، تاج‌گذاری هنری هفتم، امپراتور مقدس روم در میلان (۱۳۱۱ یا ۱۳۱۲) بود که برخی تاریخ‌نگاران آن را الگوی آیینی تاج‌گذاری‌های بعدی در میلان می‌دانند.

پس از سدهٔ ۱۶، کاربرد آیینی تاج آهنین بیشتر جنبهٔ نمادین یافت. به‌ویژه، ناپلئون بناپارت در تاج‌گذاری خود به‌عنوان پادشاه ایتالیا در ۱۸۰۵، با همان تاج خود را تاج‌گذاری کرد و جملهٔ ایتالیایی  («خدا آن را به من داده است، وای بر کسی که آن را لمس کند») را بر زبان آورد.

## تحلیل علمی
در ۱۹۹۳، تاج تحت بررسی‌های علمی گسترده‌ای توسط دانشگاه میلان با استفاده از فلورسانس پرتو ایکس (XRF) و تاریخ‌گذاری رادیوکربن قرار گرفت. تحلیل XRF نشان داد که ورقه‌ها، گل‌سرها و قاب‌ها همگی از آلیاژی مشابه ساخته شده‌اند: ۸۴–۸۵٪ طلا، ۵–۷٪ نقره، و ۸–۱۰٪ مس. این امر حاکی از ساخت هم‌زمان بخش اصلی تاج است. در مقابل، نوارهای خارجی و پین‌های لولا دارای ترکیب ۹۰–۹۱٪ طلا و ۹–۱۰٪ نقره بودند که نشان‌دهندهٔ بازسازی‌های بعدی است.

سه صفحه از ۲۴ صفحهٔ مینایی تفاوت بصری با دیگر صفحات داشتند و به‌طور سنتی به‌عنوان بازسازی‌های بعدی شناخته می‌شدند. بررسی‌ها تأیید کرد که این صفحات با تکنیکی متفاوت ساخته شده‌اند: شیشهٔ آن‌ها با نمک پتاسیم و بقیه با نمک سدیم (غیرقابل شناسایی مستقیم در XRF). تاریخ‌گذاری رادیوکربن موم زنبوری مورد استفاده برای نصب صفحات نشان داد که موم زیر صفحات «غیرعادی» متعلق به حدود ۵۰۰ میلادی، و موم زیر صفحات «عادی» متعلق به حدود ۸۰۰ میلادی است. این نتیجه با سنتی که تاج را به دوره‌ای کهن‌تر نسبت می‌داد و سپس تزئینات مینایی در زمان تئودوریک بزرگ و مرمت‌های گسترده در دورهٔ شارلمانی افزوده شد، سازگار است.

«میخ آهنی» در واقع ۹۹٪ نقره بود و در نتیجه تاج آهن واقعی در برندارد. متنی از آیین‌نامهٔ روم در ۱۱۵۹ () بیان می‌کند که تاج آهنین بدین نام خوانده می‌شود زیرا «روزی لایه‌ای آهنی بر بالای آن قرار داشته» (شاید به‌شکل قوسی همانند دیگر تاج‌های آن دوره). برخی گمانه‌زنی‌ها بر این است که حلقهٔ نقره‌ای داخلی توسط زرگر «آنتلوتو براچفورته» در ۱۳۴۵ برای استحکام‌بخشی افزوده شده باشد، زیرا سرقت احتمالی دو صفحه اتصالات را ضعیف کرده بود.

در ۱۳۵۲، فهرست خزانهٔ کلیسای جامع مونتزا برای نخستین بار تاج را «کوچک» توصیف کرد. جواهرات تاج شامل هفت گارنت سرخ، هفت یاقوت کبود آبی، چهار آمتیست بنفش و چهار نگین شیشه‌ای است.

## منابع

رده:پادشاهی در ایتالیا
رده:تاج‌های شاخص
رده:فرهنگ در ایتالیا
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ایتالیایی