استراتژی دفاع موزائیکی

**استراتژی دفاع موزائیکی** یا **دفاع موزائیکی غیرمتمرکز**، یک دکترین نظامی است که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تدوین شده و شامل یک ساختار فرماندهی انعطاف‌پذیر و غیرمتمرکز با افزونگی‌های داخلی است.

## تاریخچه
بندانگشتی|محمد جعفری در سال ۲۰۱۱
دفاع موزائیکی در سال ۲۰۰۵ توسط مرکز راهبردی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، که در آن زمان توسط محمدعلی جعفری رهبری می‌شد، و تحت تأثیر تفکر حسن عباسی، به عنوان بخشی از دکترین جنگ زمینی ایران توسعه داده شد. هدف از این طرح مبارزه با چیزی بود که رژیم آن را تهدید اصلی خود می‌دانست: انقلاب نرم با حمایت خارجی یا حمله نظامی آمریکا. این طرح در پاسخ به اقدامات نظامی آمریکا در منطقه، در افغانستان و به ویژه در طول سقوط صدام حسین در طول جنگ عراق توسعه داده شد، زمانی که سطح بالای تمرکزگرایی مانع از هماهنگی مؤثر بین واحدهای مختلف می‌شد که نمی‌توانستند حتی مانورهای اولیه را بدون تأیید صدام انجام دهند.

## توضیحات
راست|بندانگشتی|۳۱ استان ایران
دفاع موزائیکی، از طریق بازسازی ساختار فرماندهی و کنترل خود به ۳۱ فرماندهی استانی جداگانه، که هر کدام به عنوان یک نهاد جداگانه و مستقل با زرادخانه‌ها و ذخایر خود عمل می‌کنند، تمرکز دارد و به فرماندهان آزادی عمل در پیگیری اهداف از پیش تعریف شده، مشابه دکترین تاکتیک‌های مأموریت‌محور آلمان، را می‌دهد. این استراتژی به ایران اجازه می‌دهد تا از عمق استراتژیک و جغرافیای کوهستانی خود برای ایجاد شورش علیه نیروهای مهاجم استفاده کند، زیرا وسعت و جغرافیای کوهستانی ایران، خطوط تدارکاتی ارتش مهاجم را در معرض کمین توسط سلول‌های پشت جبهه تشکیل شده توسط سپاه پاسداران و تقویت شده با پرسنل بسیج قرار می‌دهد. هدف این استراتژی، گسترش جنگ به یک جنگ فرسایشی نامتقارن برای آسیب رساندن به اقتصاد کشور مهاجم است، زیرا فرض بر این است که نیروی مهاجم از قدرت و اطلاعات نظامی متعارف برتر برخوردار است.

این سیستم بار اضافی بر دوش سرویس‌های اطلاعاتی و نیروهای مسلح مخالفان ایجاد می‌کند، زیرا به این معنی است که ردیابی و از بین بردن یک رهبری مرکزی کوچک، کل رژیم را فرو نمی‌پاشد و تأثیر حملات قطع سر را به حداقل می‌رساند، و تعداد بسیار بیشتری از رهبران سطح پایین‌تر و منطقه‌ای باید ردیابی و حذف شوند. همچنین نبرد را غیرقابل پیش‌بینی‌تر می‌کند زیرا هر فرمانده واکنش متفاوتی نشان خواهد داد. این استراتژی همچنین به عنوان یک عامل بازدارنده عمل می‌کند زیرا تمرکز آن بر غلبه بر شوک اولیه است، با این مفهوم که درگیری به سرعت تمام نخواهد شد؛ علی لاریجانی در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران اظهار داشت که ایران خود را برای یک جنگ طولانی آماده کرده است.

## جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
این استراتژی، همراه با چهارمین مدل رهبری جانشین آن (یک سیستم لایه‌ای برای اطمینان از وجود چهار جایگزین برای ایفای نقش شخصیت‌های ارشد کشته شده در طول یک درگیری، با رضا طلائی‌نیک تأیید می‌کند که هر یک از چهره‌ها در ساختار فرماندهی جانشینان را سه رتبه معرفی کرده‌اند) محور استراتژی ایران در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بوده است، به طوری که سید عباس عراقچی در ۱۰ اسفند مدعی شد که دفاع موزائیکی از دو دهه مداخله آمریکا درس گرفته است و به ایران اجازه می‌دهد انتخاب کند که چه زمانی جنگ پایان می‌یابد.

استفاده از استراتژی دفاع موزائیکی از اولین حملات ایران در این درگیری آشکار شد؛ سید عباس عراقچی حملات علیه عمان را به اشتباه واحدهای خودمختاری نسبت داد که امکان تماس با آنها وجود نداشت. کارشناسانی مانند حمیدرضا عزیزی هشدار داده‌اند که ماهیت غیرمتمرکز درگیری، خطر چنین خطاهایی را افزایش می‌دهد و باعث تشدید درگیری‌ها می‌شود.

مایکل کانل، کارشناس نیروهای مسلح ایران در مرکز تحلیل‌های دریایی، اظهار داشته است که اگرچه به نظر می‌رسد ایران فرماندهی را به سطوح پایین‌تر واگذار کرده و به آنها اجازه داده است تعداد کمی حمله انجام دهند، اما قابلیت‌های آنها به وضوح به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است و در حالی که فرماندهان سطح پایین قادر به عملیات مستقل هستند، فقدان سازماندهی مرکزی ایده‌آل نیست و گروه‌های مختلف به صورت پراکنده عمل می‌کنند. هدر ویلیامز، معاون سابق اطلاعات ملی ایران در شورای ملی اطلاعات آمریکا، گفته است که به نظر می‌رسد دفاع موزائیکی به تحمل حملات مرگبار علیه رهبری نظامی کمک می‌کند و به ایران اجازه می‌دهد حملات تلافی‌جویانه انجام دهد.

## منابع

رده:تاریخ نظامی ایران
رده:دکترین نظامی
رده:فرماندهی و نظارت