السوافیر الغربیه

**السوافیر الغربیه** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش غزه از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی شهر غزه قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۸ مه ۱۹۴۸ و در مرحله دوم عملیات باراک از ساکنان خود تخلیه شد. السوافیر الغربیه یکی از سه روستای هم‌نام سوافیر بود که دو روستای دیگر آن السوافیر الشرقیه و السوافیر الشمالیه نام داشتند.

ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و بیشتر آنان به کشاورزی اشتغال داشتند. جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ به ۱٬۰۳۰ نفر رسیده بود و مساحت کل زمین‌های آن ۷٬۵۲۳ دونم بود. پس از جنگ ۱۹۴۸ منطقه به اسرائیل الحاق شد و شهرک‌های مرکز شاپیرا و مسوئوت یتسحاق بر روی زمین‌های این روستا بنا شدند.

## پیشینه
### دوره باستان
بقایای یک کارگاه شراب‌سازی و یک هیپوکاوست () متعلق به حمامی عمومی که هر دو به دوره متأخر رومی تعلق دارند در این محل کاوش شده‌اند.

دو گورستان از دوره بیزانسی به همراه بقایای فراوان سفالی از سده‌های پنجم تا هفتم میلادی کاوش شده‌است. همچنین دو حوضچه، بقایای ساختمان و بخش‌هایی از چرخ کوزه‌گری که همگی به دوره بیزانسی تعلق دارند یافت شده‌اند. کتیبه‌ای یونانی بر روی لوحی سنگ آهکی کشف شده و بقایای دیواری با پاره‌سفال‌های متعدد از دوره بیزانسی (سده‌های پنجم و ششم میلادی) نیز به دست آمده‌است.

### دوره صلیبی و مملوکی
اسناد موقوفات و اسناد زمین کلیساهای صلیبی سده دوازدهم میلادی از استقرار لاتینی‌ها در زئوفیر/السوافیر یاد می‌کنند؛ هرچند روشن نیست که این اسناد به کدام‌یک از سه روستای سوافیر مربوط هستند. پاره‌سفال‌هایی از دوره مملوکی نیز در این محل یافت شده‌اند.

### دوره عثمانی
السوافیر الغربیه در سال ۱۵۱۷ همراه با دیگر نقاط سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. بر پایه دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶ این روستا بخشی از ناحیه (نهیه) غزه در لوای غزه بود و ۴۳ خانوار با جمعیتی برآوردی نزدیک به ۲۳۷ نفر داشت. همه ساکنان مسلمان بودند و مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر محصولاتی چون گندم، جو، محصولات تابستانی، تاکستان‌ها، درختان میوه و نیز بر بزها و کندوهای زنبور عسل می‌پرداختند؛ مجموع مالیات ۸٬۵۰۰ آقچه بود.

در سال ۱۸۳۸ سه روستای سوافیر در منطقه غزه ثبت شدند؛ روستای غربی «ویرانه یا متروک» توصیف شد در حالی که دو روستای دیگر به‌عنوان روستاهایی مسلمان‌نشین یاد شدند.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گرن در این روستا قبّه‌ای وقف‌شده به شیخ محمد یافت و اشاره کرد که بلوک‌های ساختمانی کهن فراوانی در ساخت این مقام به کار رفته بودند.

در سال ۱۸۸۲ گزارش پیمایش فلسطین غربی صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را یکی از سه روستای سوافیر با خانه‌های خشتی توصیف کرد که هریک باغچه‌های کوچک و چاه‌هایی داشتند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت السوافیر الغربیه ۵۷۲ نفر و همگی مسلمان بود. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۷۲۳ نفر در ۱۳۴ خانه افزایش یافت که همگی مسلمان بودند.

بر اساس آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت به ۱٬۰۳۰ مسلمان رسید و مساحت کل زمین‌ها ۷٬۵۲۳ دونم بود. از این میان ۵۸۵ دونم زمین کشاورزی آبی یا باغی، ۶٬۶۶۳ دونم زمین زراعت غلات و ۵۸۵ دونم زمین غیرقابل کشت بود.

السوافیر الغربیه مدرسه‌ای مشترک با دو روستای دیگر سوافیر داشت که در سال ۱۹۴۵ نزدیک به ۲۸۰ دانش‌آموز در آن ثبت‌نام کرده بودند. روستا دارای مسجد، مقام شیخ الباز و مرکز پلیس بود.

### موقعیت جغرافیایی
سه روستای سوافیر بر روی دشت ساحلی و در ارتفاع نزدیک به ۵۰ متر از سطح دریا ساخته شده بودند. السوافیر الغربیه در نزدیک به ۵۰۰ متری سمت غربی قرار داشت و خط راه‌آهن منتهی به غزه از شمال روستا می‌گذشت. سه روستا با هم مثلثی قائم‌الزاویه تشکیل می‌دادند که ضلع بلندتر آن در راستای شمال غربی–جنوب شرقی کشیده شده بود. جاده یافا–غزه از میان روستا عبور می‌کرد که آن را پرجمعیت‌ترین روستای سوافیر ساخته بود.

## جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در اوایل مه ۱۹۴۸ کمیته ملی المجدل به ساکنان سه روستای سوافیر دستور داد که فرار نکنند.

در ۱۸ مه ۱۹۴۸ تیپ ۸۴ گیواتی برای دومین بار السوافیر الشرقیه و السوافیر الغربیه را تصرف کرد. دستورات عملیاتی آنها چنین بود: «تصرف روستاها، پاکسازی آنها از ساکنان (زنان و کودکان نیز باید اخراج شوند)، گرفتن چند زندانی… و آتش زدن بیشترین شمار خانه‌ها.» نیروهای گیواتی شماری از خانه‌ها را آتش زدند و منفجر کردند؛ اما پس از عقب‌نشینی آنها ساکنان فلسطینی بازگشتند. بر پایه گزارش‌های اسرائیلی مورخ ۲۳ مه ۱۹۴۸ ساکنان هر سه روستای سوافیر شب‌ها در مزارع می‌خوابیدند ولی روزها برای کار به روستا بازمی‌گشتند. تا اواخر ژوئن ۱۹۴۸ هر دو روستای السوافیر الشرقیه و السوافیر الغربیه دوباره «پر از عرب» بودند.

پس از پایان جنگ این منطقه به اسرائیل الحاق شد و شهرک‌های مرکز شاپیرا و مسوئوت یتسحاق بر زمین‌های السوافیر الغربیه بنا شدند.

## وضعیت کنونی روستا
تمامی خانه‌های روستا ویران شده‌اند. درختان انجیر و چنار و گیاهان خودرو بر زمین روستا روییده‌اند. جاده روستایی هنوز قابل شناسایی است و گورستان روستا زیر علف‌ها پوشیده شده‌است. بقایای ساختمان پمپ آب در باغ الباز دیده می‌شود و زمین‌های پیرامونی توسط کشاورزان اسرائیلی بهره‌برداری می‌شوند.

شهرک‌های ساخته‌شده بر زمین‌های روستا:
* ۱۹۴۸ – مرکز شاپیرا
* ۱۹۴۹ – مسوئوت یتسحاق

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* السوافیر الغربیه در وبگاه Palestine Remembered
* السوافیر الغربیه در ذاکرات
* السوافیر الغربیه در مرکز فرهنگی خلیل السکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی