توافق‌نامه بروکسل ۲۰۱۳

اولین **توافق‌نامه اصول حاکم بر عادی‌سازی روابط** ، که به طور غیررسمی با عنوان **توافق‌نامه بروکسل** ( به صربی : Бриселски споразум / *Briselski sporazum* ، به آلبانیایی : *Marrëveshja e Brukselit* ) شناخته می‌شود، توافقی برای عادی‌سازی روابط بین دولت‌های صربستان و کوزوو است .  این توافق‌نامه که در بروکسل تحت نظارت اتحادیه اروپا مورد مذاکره و نهایی قرار گرفت ، در 19 آوریل 2013 امضا شد.  مذاکرات به رهبری ایویکا داچیچ ، نخست‌وزیر صربستان، و هاشم تاچی، نخست‌وزیر کوزوو ، با میانجیگری کاترین اشتون، نماینده عالی اتحادیه اروپا ، انجام شد . دولت صربستان, کوزوو را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت نمی‌شناسد ، اما در نتیجه این توافق‌نامه، عادی‌سازی روابط با دولت کوزوو را آغاز کرد.  در بلگراد ، معترضان از این توافق به عنوان تأیید استقلال کوزوو انتقاد کردند . 

## پیشینه
اطلاعات بیشتر: نظر مشورتی در مورد اعلام استقلال کوزوو

پس از جنگ کوزوو و بمباران یوگسلاوی توسط ناتو در سال 1999، کوزوو (به عنوان بخشی از صربستان و جمهوری فدرال یوگسلاوی ) تحت قطعنامه 1244 شورای امنیت سازمان ملل متحد تحت مدیریت سازمان ملل متحد قرار گرفت . کوزوو در سال 2008 به طور یکجانبه استقلال خود را اعلام کرد که توسط 108 کشور به رسمیت شناخته شده است . با این حال، صربستان معتقد است که کوزوو همچنان بخشی از قلمرو آن است.  گفتگوی بین کوزوو و صربستان با میانجیگری اتحادیه اروپا در مارس 2011 آغاز شد.  از صربستان و کوزوو خواسته شد تا مذاکرات را در بروکسل ادامه دهند، اما صربستان موظف به شناسایی کوزوو در طول این فرآیند نبود. 

## مذاکرات
ده دور مذاکره در دفتر سرویس اقدام خارجی اروپا در بروکسل برگزار شد. کاترین اشتون، نماینده عالی اتحادیه اروپا ، به مدت دو سال ریاست این مذاکرات را بر عهده داشت و پس از او فدریکا موگرینی ریاست آن را بر عهده گرفت. عادی‌سازی روابط با کشورهای همسایه پیش‌شرط اصلی برای کشورهایی است که مایل به پیوستن به اتحادیه اروپا هستند؛ توافق‌نامه بروکسل صربستان را به مذاکرات الحاق به اتحادیه اروپا و کوزوو را به آغاز توافقنامه ثبات و همکاری (SAA) نزدیک کرد. SAA در اکتبر ۲۰۱۵ توسط موگرینی و عیسی مصطفی، نخست‌وزیر کوزوو، امضا شد .

دیپلمات‌های ایالات متحده از گفتگوهای تحت رهبری اتحادیه اروپا حمایت کرده‌اند. هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده ، بارونس اشتون را برای سفر به بالکان دعوت کرد و آنها در اکتبر ۲۰۱۲ سفرهای مشترکی به بلگراد ، پریشتینا و سارایوو داشتند.

کمیسیون اروپا پس از انعقاد توافق، آغاز یک توافق‌نامه‌ی الحاق با کوزوو را توصیه کرد  و مذاکرات الحاق با صربستان آغاز شد. این توافق‌نامه توسط اتحادیه اروپا، ناتو ، سازمان امنیت و همکاری اروپا و سازمان ملل متحد حمایت شد 

## توافق‌نامه
این توافق‌نامه دو صفحه‌ای ۱۵ بند دارد. بندهای ۱ تا ۶ مربوط به تأسیس، دامنه و وظایف طرح جامعه شهرداری‌های صرب است . بندهای ۷ تا ۹ مربوط به پلیس و امنیت است و یک نیروی پلیس برای کل کوزوو (از جمله شمال) به نام پلیس کوزوو را مشخص می‌کند . بند ۱۱ تصریح می‌کند که انتخابات شهرداری‌ها در سراسر کوزوو طبق قانون کوزوو برگزار خواهد شد. بند ۱۲ ایجاد یک طرح اجرایی را پیش‌بینی می‌کند و تاریخی (که اکنون گذشته است) را برای پایان یافتن این طرح مشخص می‌کند. بند ۱۳ متعهد به تشدید بحث‌ها در مورد انرژی و مخابرات است. طبق بند ۱۴، «هیچ یک از طرفین مانع پیشرفت طرف دیگر در مسیرهای مربوط به اتحادیه اروپا نخواهد شد یا دیگران را به مسدود کردن آن تشویق نخواهد کرد.» بند ۱۵ ایجاد یک کمیته اجرایی با تسهیل اتحادیه اروپا را پیش‌بینی می‌کند.

این سند با ادغام شهرداری‌های با اکثریت صرب در شمال کوزوو در نظام حقوقی کوزوو، با دو ضمانت موافقت می‌کند:

* تمام امور قضایی تابع قانون کوزوو هستند، اما صرب‌های کوزوو باید اکثریت هیئت‌های قضایی خاص را تشکیل دهند؛ یک هیئت (دادگاه ناحیه میتروویکا) باید در شمال میتروویکا تشکیل جلسه دهد .
* تمام امور پلیسی باید توسط پلیس کوزوو انجام شود، اما فرمانده منطقه‌ای پلیس مناطق با اکثریت صرب باید یک صرب کوزوو باشد که از فهرستی که توسط شهرداری‌های صرب کوزوو تهیه شده است، انتخاب شود. 

## صحبت‌های بعدی
پس از امضای توافق‌نامه، جلساتی به طور منظم برای اجرای مفاد آن برگزار شده است. در فوریه ۲۰۱۵ یک توافق قضایی حاصل شد و پس از آن توافقاتی در مورد اپراتورهای انرژی و مخابرات حاصل شد. در ۲۵ آگوست همان سال، توافقی برای تأسیس انجمن جوامع صربستان منعقد شد.

نگرانی‌هایی در مورد نحوه برگزاری انتخابات محلی کوزوو در سال 2013 وجود داشت ، چرا که دولت صربستان با هرگونه ذکر «ایالت کوزوو» در برگه‌های رأی مخالفت می‌کرد؛  با این حال، دولت صربستان موافقت کرد که باید صرب‌های شمال کوزوو را به شرکت در انتخابات محلی تشویق کند.  در اکتبر همان سال، ترتیباتی برای بازدید مقامات صرب از شمال کوزوو داده شد.  توافق شد که نهادهای انتخاباتی در کوزوو شامل نمایندگان صرب‌های کوزوو باشند،  و کد بین‌المللی +383 به کوزوو اختصاص داده شود.  پس از مدتی تأخیر،  کد تلفن جغرافیایی جدید در دسامبر 2016 اجرا شد. 

## واکنش صربستان
محققانی مانند اسمیلجا آوراموف و النا گوسکووا معتقدند که این توافق‌نامه قانون اساسی صربستان و منشور سازمان ملل را نقض می‌کند و به طور غیرمستقیم استقلال کوزوو را به رسمیت می‌شناسد.  مجلس کوزوو این توافق‌نامه را تصویب کرده، آن را به قانون تبدیل کرده و آن را به عنوان یک "توافق‌نامه بین‌المللی" می‌شناسد. 

مجلس ملی صربستان این توافق را بین‌المللی ندانسته و آن را که رویه صربستان برای تصویب یک توافق بین‌المللی است، تصویب نکرده است  با این حال، گزارش دولت در مورد «روند تاکنونی گفتگوی سیاسی و فنی با نهادهای موقت در پریشتینا با میانجیگری اتحادیه اروپا، از جمله روند اجرای توافقات حاصل شده» را پذیرفته است  دادگاه قانون اساسی در بلگراد به سؤالی در مورد قانون اساسی بودن این توافق پاسخ نداد و در دسامبر 2014 گفت که این موضوع یک مسئله سیاسی است و نه حقوقی. 

الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان، در سال 2018 گفت که این توافق، مصالحه‌ای دشوار برای صربستان است، ووچیچ گفت که صربستان به تمام تعهدات خود عمل کرده است. 

در 24 مارس 2022، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان ، ادعا کرد که توافق بروکسل «دیگر وجود ندارد» و دلیل اصلی آن را تعلیق رئیس دادگاه میتروویکا، لیجیلیانا استوانوویچ، توسط شورای قضایی کوزوو و برنامه‌های ادعایی برای حذف همه فرماندهان صرب از نیروی پلیس کوزوو عنوان کرد.  نخست وزیر آنا برنابیچ اظهارات مشابهی داشت و ادعا کرد که حقوق اولیه بشر جامعه صرب در کوزوو رعایت نمی‌شود. 

## منابع
رده:صربستان در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:روابط بلژیک و کوزوو
رده:روابط بلژیک و صربستان
رده:تاریخ کوزوو
رده:روابط صربستان و کوزوو
رده:کوزووی شمالی
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:معاهده‌های کوزوو
رده:معاهده‌های صربستان