کودتای ۱۹۲۸ ابوظبی

**کودتای ۱۹۲۸ ابوظبی** کودتایی بود که در ۱ ژانویه ۱۹۲۸ از سوی شورای بزرگان خاندان آل نهیان به رهبری شیخ خلیفه بن زاید بن خلیفه آل نهیان علیه برادرش صقر بن زاید آل نهیان، امیر وقت ابوظبی، سازمان‌دهی شد. صقر خود در کودتای ۱۹۲۶ قدرت را به دست گرفته و پیش‌تر در کودتای ۱۹۲۲ نیز مشارکت داشت.

این کودتا بخشی از زنجیره‌ای از کودتاهای خونین در امارت ابوظبی در دهه ۱۹۲۰ میلادی بود که به «برادرکشی‌ها» شهرت یافتند. ریشه این ناآرامی‌ها در فروپاشی اقتصادی ناشی از تهی شدن صیدگاه‌های مروارید بود که ستون اصلی اقتصاد امارت به‌شمار می‌رفت. پس از کودتا، شورای بزرگان با دخالت بریتانیا سرانجام شخبوط بن سلطان آل نهیان را بر تخت امارت نشاند.

## پیش‌زمینه
در دهه ۱۹۲۰ میلادی، امارت ابوظبی با بحران شدید اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. صیدگاه‌های مروارید که مهم‌ترین منبع درآمد امارت بودند، بر اثر بهره‌برداری بیش‌ازحد تهی شده بودند و این وضعیت به ناآرامی‌های سیاسی گسترده‌ای انجامید.

در سال ۱۹۲۲، امیر وقت حمدان بن زاید آل نهیان در توطئه‌ای به دست سه برادرش — هزاع، سلطان و صقر — سرنگون و کشته شد. سلطان که محبوب‌ترین فرد از این سه نزد شورای خاندان بود، به عنوان امیر جدید برگزیده شد. پس از آنکه خانواده حمدان به دبی گریختند و توطئه‌گران دریافتند که خزانه امارت تهی است، به‌سرعت علیه یکدیگر دسیسه‌چینی آغاز کردند. صقر توانست هزاع را متقاعد کند تا در کودتای دوم در سال ۱۹۲۶ همراهی‌اش کند؛ کودتایی که به کشته شدن سلطان و به قدرت رسیدن صقر انجامید.

## توطئه
از آنجا که صقر شخصاً سلطان را با دستان خود کشته بود، در میان خاندان آل نهیان بدنام شد و هرچند توانست قدرت را به چنگ آورد، شورای بزرگان خاندان به‌سرعت برکناری او را در دستور کار قرار داد. گرایش‌های وهابی صقر نیز بر بدنامی‌اش افزود و هنگامی که آشکار شد وی برای جلب پشتیبانی سیاسی به عربستان سعودی خراج می‌پردازد، آخرین هواداران او نیز در شورای خاندان از وی روی گرداندند.

شیخ خلیفه بن زاید بن خلیفه آل نهیان، برادر بزرگ‌تر حمدان، هزاع، سلطان و صقر، چهره اصلی شورای بزرگان در سازمان‌دهی کودتا بود. هزاع بن سلطان، دومین پسر سلطان، توانست پیمانی علیه صقر ترتیب دهد که شاخه البوشعر از قبیله المناصیر و حتی کوچک‌ترین پسر صقر، شیخ محمد بن صقر آل نهیان، را دربرمی‌گرفت.

نقشه‌ای پیچیده طراحی شد که بر پایه آن، خدمتکاری از تبار بلوچ از خدمه باقی‌مانده خانواده سلطان، توطئه‌گران را به جشن سال نو میلادی در ۱ ژانویه ۱۹۲۸ وارد کرد تا صقر را بکشند و قدرت را به دست گیرند. هرچند صقر توانست از مهمانی بگریزد، یکی از توطئه‌گران از شاخه البوشعر به او رسید و وی را اعدام کرد.

## پیامدها و جانشینی
### امیر جدید
خلیفه مسئولیت کامل کشتن برادرش را پذیرفت و فرزندان صقر را به دبی تبعید کرد. او پسرش محمد بن خلیفه را به عنوان سرپرست موقت در قلعه حاکم مستقر ساخت و از طریق وی و با تکیه بر نیروی نظامی قدرتمندی از قبیله المناصیر حکومت کرد. همسر خلیفه که پیش‌تر در سال ۱۹۰۹ وی را از تلاش برای به دست آوردن تاج امارت بازداشته بود، نمی‌خواست جان پسرش با پذیرش مقام امارت به خطر بیفتد؛ ازاین‌رو شورای خاندان به بررسی اعضای جوان‌تر آل نهیان پرداخت.

محمد بن خلیفه با دختر عمویش سلطان ازدواج کرده بود و خلیفه درصدد بازگرداندن یکی از برادران همسر پسرش به مقام امارت برآمد. خلیفه با خالد بن سلطان، دومین پسر سلطان که به جای تبعید نزد شورای بزرگان پناه برده و در هنگام کودتا در ابوظبی حضور داشت، دیدار کرد. برادران خالد — شخبوط، هزاع و زاید — همگی در تبعید در بریمی زیر حمایت والی سالخورده پدربزرگشان، احمد بن محمد الظاهری، به سر می‌بردند.

بزرگان قبیله بنی‌یاس خواستار تاج‌گذاری هزاع بودند؛ اما امپراتوری بریتانیا، قدرت استعماری حاکم بر منطقه، در امر جانشینی مداخله کرد و خواستار اجرای نخست‌زادگی قانون‌مند شد تا هم حاکم جدید مورد تأیید بریتانیا باشد و هم زنجیره کودتاهای پی‌درپی پایان یابد. بدین ترتیب بریتانیا شخبوط، بزرگ‌ترین پسر سلطان، را به عنوان امیر جدید برگزید. اندکی پس از آن، خلیفه شخبوط را از تبعید فراخواند و سه برادرش در برابر مادر بانفوذشان، سلامه، سوگند وفاداری به وی یاد کردند.

### پیامدهای درازمدت
فرمانروایی شخبوط به‌هیچ‌روی باثبات نبود. او در آغاز تنها ابزاری برای حکمرانی شورای بزرگان بود و در سال‌های ۱۹۵۴–۱۹۵۵ دو تن از پسران صقر با حمایت مالی عربستان سعودی تلاش کردند کودتایی ترتیب دهند، هرچند این توطئه سرانجام ناکام ماند. هنگامی که شخبوط در دهه ۱۹۵۰ سرانجام حکومت مستقل خود را آغاز کرد، امارت را در مسیری محافظه‌کارانه و اسلام‌گرایانه هدایت کرد. امتناع او از سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و ممنوعیت هرگونه ساخت‌وساز جدید و ساختمان‌سازی سنگی به بحران اقتصادی شدیدی انجامید و سرانجام بریتانیا به برادر کوچک‌ترش زاید یاری رساند تا در سال ۱۹۶۶ کودتایی دیگر علیه شخبوط ترتیب دهد.

## جستارهای وابسته
* صقر بن زاید آل نهیان
* شخبوط بن سلطان آل نهیان
* زاید بن سلطان آل نهیان
* امارت ابوظبی

## منابع

* 

رده:کودتاها و تلاش‌ها برای کودتای دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:مختصات در ویکی‌داده