بحران ۲۰۱۷ کوه معبد

**بحران ۲۰۱۷ کوه معبد** دوره‌ای از تنش‌ها و خشونت‌های مرتبط با کوه معبد در اورشلیم بود که از ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷ آغاز شد. در آن روز سه مهاجم مسلح در نزدیکی مجموعه مسجدالاقصی به سوی مأموران پلیس مرزی اسرائیل آتش گشودند و دو افسر پلیس را کشتند. پس از این حمله، مقامات اسرائیلی دستگاه‌های فلزیاب را در ورودی‌های کوه معبد نصب کردند. این اقدام اعتراض‌های گسترده فلسطینیان را برانگیخت و از سوی رهبران فلسطینی، اتحادیه عرب و دیگر رهبران مسلمان به‌شدت انتقاد شد؛ زیرا آن را تغییری در وضع موجود اماکن مقدس می‌دانستند.

وقف اسلامی اورشلیم از مسلمانان خواست تا زمان برچیده‌شدن دستگاه‌های فلزیاب، در بیرون از مجموعه مسجد نماز بخوانند و وارد محوطه نشوند. در ۲۵ ژوئیه کابینه اسرائیل رأی به برچیدن دستگاه‌های فلزیاب و جایگزینی آن‌ها با دوربین‌های نظارتی داد، اما فعالان فلسطینی به اعتراض ادامه دادند. سرانجام در ۲۷ ژوئیه اسرائیل همه تدابیر امنیتی جدید را برداشت و وقف اسلامی بازگشت مسلمانان به نماز در محوطه را اعلام کرد. با این حال در درگیری‌های پس از بازگشت هزاران نمازگزار، ۱۱۳ فلسطینی زخمی شدند. در یک بازه ۱۱ روزه، یازده نفر بر اثر این بحران جان باختند.

## تیراندازی در کوه معبد
اندکی پس از ساعت ۷ صبح روز ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷، سه مهاجم مسلح به تفنگ و کلت‌کمری از محوطه کوه معبد خارج شدند و در نزدیکی دروازه اسباط در اورشلیم شرقی به سوی مأموران پلیس مرزی اسرائیل آتش گشودند. دو افسر پلیس مرزی اسرائیل به‌شدت زخمی شدند و سپس درگذشتند و دو مأمور دیگر نیز به‌طور متوسط آسیب دیدند. سه مهاجم به محوطه جلوی یکی از مساجد گریختند و در آنجا با تیراندازی پلیس اسرائیل کشته شدند.

### پیامدهای تیراندازی
مقامات اسرائیلی مجموعه کوه معبد را بستند و برای نخستین‌بار پس از سال‌ها، نماز جمعه در مسجدالاقصی لغو شد. شهر قدیمی اورشلیم نیز به روی ترافیک بسته شد. نیروهای امنیتی اسرائیل به مسجدالاقصی یورش بردند و کارکنان وقف اسلامی اورشلیم را بازجویی کردند. پلیس اسرائیل اعلام کرد که در این یورش سلاح‌هایی از جمله چاقو، زنجیر و باتوم کشف کرده‌است.

## نصب دستگاه‌های فلزیاب و اعتراضات

در ۱۶ ژوئیه مقامات اسرائیلی کوه معبد را پس از نصب دستگاه‌های فلزیاب در ورودی‌ها بازگشایی کردند. وقف اسلامی از مسلمانان خواست به‌جای ورود از دستگاه‌های فلزیاب، در بیرون از محوطه اعتراض کنند و نزدیک به ۲۰۰ مسلمان در بیرون محوطه به نماز و اعتراض پرداختند. مقامات اسرائیلی همچنین نصب دوربین‌های امنیتی در بیرون محوطه را اعلام کردند.

هزاران جوان فلسطینی در اعتراض به تدابیر امنیتی جدید با نیروهای امنیتی اسرائیل درگیر شدند. در روز جمعه ۲۱ ژوئیه سه فلسطینی در درگیری با نیروهای اسرائیلی در شهر قدیمی اورشلیم کشته شدند. در ۲۰ ژوئیه، شیخ عکرمه صبری، امام مسجدالاقصی، با گلوله پلاستیکی ارتش اسرائیل مجروح و به بیمارستان منتقل شد.

در ۲۱ ژوئیه محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین دستور تعلیق همه تماس‌های رسمی با اسرائیل را تا زمان لغو تدابیر امنیتی جدید صادر کرد.

## برداشتن تدابیر امنیتی
در ۲۵ ژوئیه کابینه اسرائیل رأی به برچیدن دستگاه‌های فلزیاب و جایگزینی آن‌ها با ابزارهای نظارتی دیگر داد. با این حال فعالان فلسطینی به اعتراض ادامه دادند و مدعی شدند که دوربین‌ها درجه بالاتری از کنترل نسبت به دستگاه‌های فلزیاب را نمایندگی می‌کنند.

پس از صدور حکم دادگاه عالی اسرائیل در ۲۵ ژوئیه، پیکر سه مهاجم در شب ۲۶ ژوئیه به خانواده‌هایشان تحویل داده شد. در مراسم تشییع جنازه در ام‌الفحم نزدیک به ۱۰ هزار نفر شرکت کردند و مهاجمان را قهرمان و شهید خواندند.

در صبح ۲۷ ژوئیه اسرائیل همه تدابیر امنیتی جدید را از کوه معبد برداشت و وقف اسلامی به همراه مفتی اورشلیم اعلام کردند که مسلمانان می‌توانند به محوطه بازگردند. پس از جشن پیروزی که تا عصر پنجشنبه ادامه داشت، هزاران مسلمان وارد کوه معبد شدند. تقریباً بلافاصله پس از بازگشت نمازگزاران، درگیری‌هایی میان آنان و نیروهای امنیتی اسرائیل درگرفت؛ نمازگزاران سنگ پرتاب کردند و نیروهای امنیتی از گاز اشک‌آور و نارنجک صوتی بهره بردند. ۱۱۳ نمازگزار فلسطینی و یک افسر پلیس اسرائیل زخمی شدند.

در ۲۸ ژوئیه، هزاران نمازگزار مسلمان در میان تدابیر امنیتی شدید در شهر قدیمی اورشلیم، نماز جمعه را در کوه معبد برگزار کردند. ورود محدود به مردان بالای ۵۰ سال و همه زنان بود و جمعیت به‌آرامی پراکنده شد.

## رویدادهای مرتبط
### حمله حلمیش
در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۷ جوان ۱۹ ساله فلسطینی به نام عمر العبد الجلیل به خانه‌ای یهودی در شهرک حلمیش در کرانه باختری وارد شد و چهار نفر را با چاقو زد که سه تن از آنان کشته شدند. او پیش از حمله در صفحه فیس‌بوکش نوشته بود: «سلاح‌هایتان را بردارید و مقاومت کنید… من فقط یک چاقو دارم و آن پاسخ ندای الاقصی را خواهد داد.»

### حمله پتخ تیکوا
در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۷ یک مرد فلسطینی اهل قلقیلیه یک شهروند عرب اسرائیلی را در پتخ تیکوا با چاقو زد. مهاجم که به‌طور غیرقانونی در اسرائیل زندگی و کار می‌کرد، بارها به پلیس گفت که این حمله را «برای الاقصی» انجام داده‌است. قربانی ۳۲ ساله عرب اسرائیلی بود و مهاجم او را به اشتباه یهودی تصور کرده بود.

### حمله به سفارت اسرائیل در امان
در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۷ یک مرد اردنی یک نگهبان اسرائیلی را در مجموعه سفارت اسرائیل در امان اردن با چاقو زد. مقامات اسرائیلی این حمله را مرتبط با بحران کوه معبد دانستند.

### ناآرامی‌ها در کرانه باختری
در ۲۸ ژوئیه درگیری‌هایی میان فلسطینیان و نیروهای دفاعی اسرائیل در کرانه باختری به‌ویژه در بیت‌لحم، نابلس، قلقیلیه، الخلیل، کفرقدوم و آرامگاه راحیل گزارش شد. هلال‌احمر فلسطین اعلام کرد که یک فلسطینی با گلوله جنگی، دو نفر با گلوله پلاستیکی و ده نفر بر اثر استنشاق گاز اشک‌آور در درگیری‌های بیت‌لحم زخمی شدند.

### رویارویی‌ها در مرز غزه
در ۲۸ ژوئیه صدها جوان فلسطینی به فراخوان حماس به مرز میان نوار غزه و اسرائیل رسیدند. نیروهای اسرائیلی به سوی تظاهرکنندگانی که به حصار امنیتی آسیب می‌زدند آتش گشودند. در پی این درگیری‌ها عبدالرحمن ابوحمیصه ۱۶ ساله کشته و هفت نفر دیگر زخمی شدند.

## واکنش‌ها
### واکنش فلسطینی
در ۲۱ ژوئیه محمود عباس اعلام کرد که رهبری فلسطین همه تماس‌ها با اسرائیل را تا لغو تدابیر امنیتی جدید متوقف می‌کند. تشکیلات خودگردان فلسطین برای تشویق تظاهرات، غرامت مالی به شرکت‌کنندگان پیشنهاد کرد. عباس حتی پس از برداشتن دستگاه‌های فلزیاب نیز از فلسطینیان خواست به اعتراضات ادامه دهند و شبه‌نظامیان تنظیم را برای گسترش خشونت به کرانه باختری بسیج کرد.

### واکنش اردن
پادشاه اردن حمله تیراندازی را محکوم کرد اما از اسرائیل خواست «از انجام اقداماتی که وضع موجود در اورشلیم و مسجدالاقصی را نقض می‌کند خودداری ورزد». در همان حال پارلمان اردن در ۱۶ ژوئیه به مهاجمان ادای احترام کرد.

### واکنش عربستان سعودی
ملک سلمان پادشاه عربستان سعودی از طریق کاخ سفید پیامی به اورشلیم فرستاد و از اسرائیل خواست هرچه زودتر کوه معبد را به روی نمازگزاران مسلمان بازگشایی کند.

### واکنش بین‌المللی
شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۲۴ ژوئیه به درخواست فرانسه، سوئد و مصر نشست فوق‌العاده تشکیل داد. نمایندگان کوارتت خاورمیانه (ایالات متحده، روسیه، اتحادیه اروپا و سازمان ملل) از همه طرف‌ها خواستند «خویشتنداری بیشینه نشان دهند و از اقدامات تحریک‌آمیز بپرهیزند».

## جستارهای وابسته
* ناآرامی‌های ۲۰۱۴ اورشلیم
* درگیری اسرائیل و فلسطین
* کوه معبد

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:رویدادهای ژوئیه ۲۰۱۷ در آسیا
رده:اورشلیم در ۲۰۱۷ (میلادی)