روابط روسیه و فنلاند

**روابط میان فنلاند و روسیه** در طول قرن‌ها شکل گرفته است؛ از جنگ بزرگ شمالی میان سوئد و روسیه در اوایل قرن هجدهم، تا پیمان تیلسیت و ایجاد و الحاق دوک‌نشین بزرگ فنلاند در جریان جنگ‌های ناپلئونی در اوایل قرن نوزدهم، تا انحلال اتحاد شخصی میان روسیه و فنلاند پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷ و اعلامیه استقلال فنلاند. فنلاند جنگ داخلی خود، یعنی جنگ داخلی فنلاند را با دخالت جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی تجربه کرد، سپس با جنگ زمستان از سوی اتحاد جماهیر شوروی مواجه شد و حتی سیاست داخلی‌اش تحت نفوذ آن قرار گرفت. از آن زمان تاکنون، روابط دو کشور فراز و نشیب‌های بسیاری داشته، اما پس از حمله روسیه به اوکراین به‌طور چشمگیری بدتر شد.

روسیه در هلسینکی سفارت و در ماریهان یک کنسولگری دارد. پیش‌تر یک کنسولگری کل در تورکو و یک کنسولگری در لاپن‌رانتا داشت. فنلاند در مسکو سفارت دارد و پیش‌تر کنسولگری کل در سنت پترزبورگ و کنسولگری در مورمانسک داشت.

روسیه اعلام کرده است که آمادهٔ عادی‌سازی روابط با فنلاند است. به گفتهٔ الکساندر اشتوب رئیس‌جمهور فنلاند، این کشور باید برای این احتمال آماده باشد که در مقطعی روابط با روسیه دوباره گشوده شود.

## تاریخچه

فنلاند برای قرن‌ها بخشی از امپراتوری سوئد بود و نخستین تعاملات خود را با امپراتوری روسیه در چارچوب همین حاکمیت تجربه کرد. روسیه چندین بار بخش‌هایی از فنلاند کنونی را اشغال کرد: ویرانی کوچک و ویرانی بزرگ هر دو شاهد اشغال فنلاند توسط روسیه بودند.

در سال ۱۸۰۹، طبق پیمان فردریکسهامن، سوئد فنلاند را به روسیه واگذار کرد و مجلس پوروو وفاداری خود را به تزار الکساندر یکم، امپراتور روسیه اعلام نمود. در مقابل، الکساندر اول برای نخستین بار در تاریخ فنلاند، این کشور را به‌عنوان دولت در قالب دوک‌نشین بزرگ فنلاند به رسمیت شناخت و زبان فنلاندی را رسمی اعلام کرد (پیش از ۱۸۱۹، تنها زبان سوئدی زبان رسمی فنلاند بود) افزون بر این، در ۱۱ دسامبر ۱۸۱۱، روسیه فرمانداری ویبورگ را که پیش‌تر در سال‌های ۱۷۲۱ و ۱۷۴۳ از سوئد به‌دست آورده بود، به فنلاند واگذار کرد. در دوران حکومت تزارهای روسیه، فنلاند همهٔ مالیات‌های جمع‌آوری‌شده در قلمرو خود را نگه می‌داشت، تصمیمات دادگاه‌های فنلاند مشمول بازبینی دادگاه‌های روسی نمی‌شد و همهٔ مقام‌های دولتی (به‌جز فرماندار کل) توسط بومیان فنلاندی اشغال می‌شد.

در سال ۱۸۹۹، نخستین دورهٔ روسی‌سازی فنلاند آغاز شد، زمانی‌که نیکلای دوم بیانیه فوریه ۱۸۹۹ را از طریق مجلس سنای فنلاند تحمیل کرد. این بیانیه حق حکومت قانونی دولت امپراتوری روسیه بر فنلاند را اعلام می‌کرد و تلاش داشت بسیاری از آزادی‌هایی را که تزارهای پیشین اعطا کرده بودند، لغو کند. بحث‌برانگیزترین سیاست‌های این دوره، بیانیه زبان ۱۹۰۰ بود که زبان روسی را به زبان اداری فنلاند بدل ساخت و قانون خدمت اجباری ۱۹۰۱ که شهروندان فنلاندی را به خدمت در نیروی زمینی امپراتوری روسیه وادار می‌کرد. کارزار روسی‌سازی با آغاز انقلاب ۱۹۰۵ روسیه متوقف شد و سپس در دومین دورهٔ روسی‌سازی در ۱۹۰۸ از سر گرفته شد، که سرانجام در ۱۹۱۴ و همزمان با آغاز جنگ جهانی اول برای همیشه متوقف شد.

با فروپاشی امپراتوری روسیه در جریان جنگ جهانی اول، فنلاند فرصت را غنیمت شمرد و استقلال فنلاند را اعلام کرد که به‌زودی توسط شوروی بر اساس اصل تعیین سرنوشت مورد تأکید لنین به رسمیت شناخته شد. پس از جنگ داخلی فنلاند و انقلاب اکتبر، روس‌ها عملاً با کمونیست‌ها برابر دانسته می‌شدند و به دلیل خصومت رسمی با کمونیسم، روابط فنلاند و شوروی میان دو جنگ جهانی پرتنش باقی ماند. در این سال‌ها، کارلیا به منطقه‌ای شدیداً نظامی‌شدهٔ روسیه بدل شد؛ عملیاتی که توسط ژنرال روسی والتری آسیکاینن هدایت می‌شد. بیشتر روس‌های قومی که پیش از ۱۹۱۸ در فنلاند زندگی می‌کردند، به کشورهای دیگر، عمدتاً آلمان و ایالات متحده مهاجرت کردند.

داوطلبان فنلاندی لشکرکشی‌هایی به کارلیا (*[[جنگ‌های خویشاوندی]]*) ترتیب دادند که سرانجام با امضای پیمان تارتو (روسی–فنلاندی) در سال ۱۹۲۰ میان فنلاند و جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی پایان یافت. با این حال، اتحاد جماهیر شوروی به پیمان پایبند نماند و کشتی‌های جنگی فنلاند را محاصره کرد.

فنلاند در طول جنگ جهانی دوم دو جنگ با اتحاد جماهیر شوروی داشت: جنگ زمستان و جنگ مستمر. نیروهای فنلاندی در این جنگ‌ها ۸۹٬۱۰۸ نفر کشته یا مفقودالاثر داشتند، اما خسارات شدیدی به شوروی وارد کردند: ۱۲۶٬۸۷۵ تا ۱۶۷٬۹۷۶ نفر کشته یا مفقودالاثر در جنگ زمستان و ۲۵۰٬۰۰۰ تا ۳۰۵٬۰۰۰ نفر در جنگ مستمر. فنلاند ۱۱٪ از قلمرو خود—including شهر بزرگ ویبورگ—را به شوروی واگذار کرد، اما مانع الحاق کامل فنلاند به اتحاد جماهیر شوروی شد. از میان تمام کشورهای اروپای قاره‌ای که در جنگ جهانی دوم شرکت داشتند، تنها هلسینکی و مسکو پایتخت‌هایی بودند که اشغال نشدند.

### ۱۹۴۶–۱۹۹۱

در دوران جنگ سرد، فنلاند تلاش کرد میان بلوک‌های غرب و شرق موضع میانه‌ای اتخاذ کند تا اتحاد جماهیر شوروی را راضی نگه دارد و از وقوع جنگی دیگر جلوگیری کند و حتی در مواردی انتخابات جدید برگزار کرد زمانی که نتایج قبلی مورد اعتراض شوروی بود.

بحران شب یخ یک بحران سیاسی در روابط شوروی–فنلاند در پاییز ۱۹۵۸ بود که با سفر رئیس‌جمهور ککونن به لنینگراد در ژانویه ۱۹۵۹ حل شد.

بحران یادداشت نیز بحران سیاسی دیگری بین روابط شوروی–فنلاند در سال ۱۹۶۱ بود. بحران یادداشت (Nootti) با بحران ۱۹۶۱ برلین که در همان سال رخ داد مرتبط بود.

در دورهٔ ۱۹۸۸–۱۹۹۱، زمانی که کشورهای بالتیک در پی استقلال از شوروی بودند، فنلاند در ابتدا «از حمایت علنی از جنبش استقلال بالتیک خودداری کرد، اما از طریق همکاری‌های عملی از آن حمایت نمود.» با این حال، پس از کودتای اوت ناموفق در روسیه، فنلاند کشورهای بالتیک را به رسمیت شناخت و روابط دیپلماتیک خود با آن‌ها را بازگرداند.

## جستارهای وابسته
* روابط ناتو و روسیه

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:روابط اتحاد شوروی و فنلاند
رده:روابط دوجانبه روسیه
رده:روابط دوجانبه فنلاند
رده:روابط روسیه و فنلاند