بخش عکا (قیمومت بریتانیا بر فلسطین)

**زیربخش عکا** (، *قضاء عکّا*؛ ، *نِفات عکو*) یکی از بخش‌های فلسطین تحت قیمومت بریتانیا بود. این زیربخش در شمال سرزمینی واقع شده بود که امروزه اسرائیل نامیده می‌شود و مساحتی نزدیک به مساحت شهرستان عکای کنونی داشت. شهر عکا مرکز اداری این زیربخش بود.

زیربخش عکا پس از پایان دوره قیمومت بریتانیا در سال ۱۹۴۸ منحل شد و سرزمین آن به بخش عکا در منطقه شمالی اسرائیل تبدیل گشت. این زیربخش پیش از قیمومت بریتانیا بخشی از سنجق عکا در دوره عثمانی بود. جمعیت زیربخش از حدود ۳۱٬۵۹۳ نفر در سال ۱۹۰۴ به ۶۸٬۳۳۰ نفر در سال ۱۹۴۵ رسید و مساحت آن نزدیک به ۷۹۹ کیلومتر مربع بود.

## مرزها
زیربخش عکا با زیربخش‌ها و کشورهای زیر هم‌مرز بود:
* زیربخش صفد (شرق)
* زیربخش طبریه (شرق)
* زیربخش ناصره (جنوب)
* زیربخش حیفا (جنوب غربی)
* لبنان (شمال)
* دریای مدیترانه (غرب)

## پیشینه اداری

ساختار بخش‌های فلسطین تحت قیمومت چندین بار دگرگون شد و زیربخش عکا به بخش‌های گوناگونی وابسته بود:
* ۱۹۲۲: بخش شمالی
* ۱۹۳۷: بخش جلیل
* ۱۹۳۹: بخش جلیل و عکا
* ۱۹۴۰: بخش جلیل
* ۱۹۴۸: انحلال

سرزمین این زیربخش امروزه در منطقه شمالی اسرائیل قرار دارد.

## دوره عثمانی
در دوره عثمانی در سال ۱۸۹۹ میلادی، قضای عکا از سه ناحیه و ۵۸ روستا تشکیل شده بود:
* روستاهای ناحیه ساحل: ۱۸ روستا
* روستاهای ناحیه شاغور: ۱۵ روستا
* روستاهای ناحیه شفاعمرو: ۲۵ روستا

در سال ۱۹۰۶ میلادی ده روستا از ناحیه شفاعمرو جدا و به قضای ناصره پیوست و بدین ترتیب شمار روستاهای قضای عکا به ۴۸ کاهش یافت.

## مساحت
مساحت زیربخش عکا در سال ۱۹۴۵ نزدیک به ۷۹۹ کیلومتر مربع (۳۰۸ مایل مربع) بود. از این مساحت ۲٬۷۸۶ دونم برای راه‌ها، دره‌ها و خطوط آهن و ۲۴٬۹۹۷ دونم (نزدیک به ۳٫۱ درصد کل مساحت) در اختیار یهودیان بود.

## جمعیت
### دوره عثمانی
جمعیت زیربخش عکا در دوره عثمانی به شرح زیر بود:
* ۱۹۰۴: ۳۱٬۵۹۳ نفر
* ۱۹۰۹: ۳۶٬۸۲۰ نفر
* ۱۹۱۵: ۴۱٬۳۲۲ نفر

### دوره قیمومت بریتانیا
جمعیت زیربخش در دوره قیمومت بریتانیا رشد چشمگیری داشت:
* ۱۹۲۲: ۳۵٬۵۳۵ نفر
* ۱۹۳۱: ۴۵٬۱۴۲ نفر
* ۱۹۴۵: ۶۸٬۳۳۰ نفر

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ ترکیب جمعیتی زیربخش چنین بود: ۴۷٬۲۹۰ مسلمان، ۲٬۹۵۰ یهودی، ۱۱٬۱۵۰ مسیحی و ۶٬۹۴۰ نفر دیگر (عمدتاً دروزی).

## شهرها و روستاها

در دوره قیمومت بریتانیا در سال ۱۹۴۵ این زیربخش از شهر عکا و ۵۲ روستا و ۸ عشیره و ۹ شهرک یهودی‌نشین تشکیل می‌شد.

## روستاهای تخلیه‌شده

شماری از شهرها و روستاهای زیربخش عکا در جریان جنگ ۱۹۴۸ تخلیه و ویران شدند. نام شهرک‌های کنونی اسرائیلی که در محل آن‌ها ساخته شده‌اند در پرانتز آمده‌است:

## جغرافیای طبیعی
زیربخش عکا دو منطقه طبیعی اصلی داشت: ساحل و دشت در بخش غربی و کوه‌ها در بخش شرقی.

### ساحل
ساحل زیربخش عکا از رأس الناقوره تا نزدیک به یک مایل به سمت جنوب صخره‌ای بود و سپس به تپه‌های شنی تبدیل می‌شد که تا جنوب نهاریا به درازای بیش از ۱۱ کیلومتر کشیده می‌شد.

### دشت عکا
دشت عکا بخشی از دشت ساحلی شمالی فلسطین بود که در شمال حیفا گسترده شده و تا مرز لبنان کشیده می‌شد. درازای آن ۴۰ کیلومتر و پهنای آن بین ۷ تا ۱۶ کیلومتر و مساحتش ۳۱۶ کیلومتر مربع بود. این دشت سرزمینی حاصلخیز بود که در آن غلات، مرکبات، میوه‌ها، نخل و سبزی‌ها کشت می‌شد. آب شیرین در زمین‌های شنی این دشت معمولاً در ژرفای ۲۰ تا ۶۰ متر و گاه ۱۰ تا ۲۰ متر یافت می‌شد.

چندین دره کوچک از شمال به جنوب دشت عکا را آبیاری می‌کردند از جمله: وادی کَرکَره، وادی القرن، وادی بیت جن و وادی البقیعه.

### کوه‌ها
منطقه کوهستانی در شرق زیربخش قرار داشت. بخش غربی آن را کوه‌های جلیل و بخش شمال شرقی آن را جبل حیدر و جبل عروس تشکیل می‌داد.

## کشاورزی
زیربخش عکا به کشت گندم، جو، عدس، کرسنه، باقلا، نخود، ذرت، کنجد، زیتون، هندوانه، انگور، انجیر، بادام و سبزی‌ها شهرت داشت.

## آموزش
بر پایه سالنامه وزارت معارف عثمانی در سال ۱۹۰۱ در هریک از روستاهای زیر یک مدرسه پسرانه وجود داشت: مجدالکروم، الزیب، البصه، الغابسیه، یرکا، کویکات، عمقا، جدیده، الدامون، شعب، طمره، میعار، سخنین، عرابه، نحف، دیرحنا، سحماتا، البقیعه و البروه.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* بلادنا فلسطین - قضاء عکا

رده:ناحیه عکا
رده:زیربخش‌های قیومت بریتانیا بر فلسطین
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۹ (میلادی)
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای اسرائیل
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند