گالاتای محتضر

**گالاتای محتضر** یا **گالاتای در حال مرگ** (, ) مجسمه‌ای مشهور از دوران هلنیستی است که امروزه در موزهٔ کاپیتولین در رم نگهداری می‌شود. این اثر جنگجویی گالی را در واپسین لحظات زندگی نشان می‌دهد و از شاهکارهای واقع‌گرایی هنری یونان باستان به‌شمار می‌رود.

## زمینهٔ تاریخی
در سدهٔ سوم پیش از میلاد، آتتالوس اول، پادشاه پرگامون، بر قبایل گالی پیروز شد و برای بزرگداشت این پیروزی مجموعه‌ای از تندیس‌های یادمانی سفارش داد. این مجسمه‌ها دشمنان شکست‌خورده را با حالت‌هایی تراژیک اما باوقار نشان می‌دادند. هدف از این نمایش نه‌فقط ستایش قدرت پرگامون، بلکه تأکید بر شجاعت و انسانیت دشمنان بود.

## تاریخچه
اصل یونانی اثر احتمالاً به دست اپیگونوس ساخته شده بود. نسخهٔ کنونی که در رم نگهداری می‌شود، کپی رومی است که در حدود سدهٔ دوم پیش از میلاد تراشیده شد. مجسمه در قرن شانزدهم در رم کشف گردید و توجه هنرمندان و مجموعه‌داران عصر رنسانس را به خود جلب کرد. ابتدا در ویلا لودوویکو نگهداری می‌شد و بعدها به موزهٔ کاپیتولین منتقل شد، جایی که امروز نیز قرار دارد.

## توصیف
پیکره مردی گالی را برهنه، با تورک (گردنبند سلتی) نشان می‌دهد. او بر روی زمین نشسته و در حال فروپاشی از شدت جراحات است. خطوط چهره پر از رنج، اما همچنان با شکوه، و مو و ریش پرپشت او ویژگی‌های قومی گالی‌ها را بازتاب می‌دهد. نمایش جزئیات عضلانی و حالت دینامیک بدن نشان‌دهندهٔ اوج رئالیسم هلنیستی است. اثر تضادی میان قدرت جسمانی و ناتوانی در برابر مرگ ایجاد می‌کند که پیامد تراژیک آن را پررنگ‌تر می‌سازد.

## کشف و انتقال
هنگام کشف در سدهٔ شانزدهم، این مجسمه بخشی از موج بزرگ علاقه به آثار باستانی در ایتالیا بود. مجسمه به‌سرعت وارد مجموعه‌های خصوصی شد و سپس به موزهٔ کاپیتولین راه یافت. از همان زمان، نسخه‌های متعددی از آن در قالب نقاشی، حکاکی و مجسمه‌سازی در اروپا ساخته شد.

## بازسازی‌ها و کپی‌ها
از سدهٔ هفدهم به بعد، نسخه‌های گچی و مرمری از این اثر در کاخ‌ها و دانشگاه‌های اروپایی قرار گرفت. نسخه‌هایی در لوور، موزه بریتانیا و آکادمی‌های هنری اروپا ساخته و نگهداری شد. این نسخه‌ها الهام‌بخش آموزش هنر و الگویی برای تمرین هنرجویان بودند.

## تأثیر بر هنر اروپا
هنرمندان رنسانس و نئوکلاسیک مانند میکل‌آنژ و پیتر پل روبنس از این اثر الهام گرفتند. موضوع «قهرمان شکست‌خورده» در ادبیات و هنر اروپا پژواک یافت و به نمادی از شجاعت در برابر شکست و مرگ تبدیل شد. در قرن هجدهم، این مجسمه از دید بسیاری از متفکران نشانه‌ای از «نجابت وحشیان» تلقی شد.

## بازنمایی در ادبیات و فرهنگ
این مجسمه در نوشته‌های لرد بایرون و دیگر شاعران رمانتیک ذکر شده است. در هنر معاصر نیز بارها به آن ارجاع داده شده و همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین تصاویر از «دیگری» در تاریخ هنر است.

## تأثیر بر هنر معاصر
در سدهٔ بیستم و بیست‌ویکم، گالاتای محتضر همچنان در کانون توجه موزه‌ها و پژوهش‌های هنری باقی ماند. نسخه‌هایی از آن در نمایشگاه‌های بین‌المللی در لوور، موزه متروپولیتن هنر و موزه بریتانیا به نمایش درآمد. این مجسمه در هنر مدرن نیز الهام‌بخش بوده است. هنرمندانی مانند هنری مور و دامین هرست در آثار خود به مفهوم «جسم رنج‌کشیده» که در این مجسمه آشکار است، ارجاع داده‌اند. در عکاسی معاصر و هنرهای مفهومی، حالت بدنی و صورت رنج‌آلود مجسمه بارها بازسازی شده و در قالب اجراهای هنری نیز بازآفرینی شده است. در رسانه‌های عمومی و سینما، تصویر گالاتای محتضر گاهی به‌عنوان نمادی از «قهرمان شکست‌خورده» یا «نجابت دشمن» به کار رفته است. بدین ترتیب، این مجسمه نه‌فقط یادگاری از دوران هلنیستی، بلکه بخشی زنده از گفتمان هنری و فرهنگی امروز باقی مانده است.

## نگارخانه

پرونده:Dying_gaul.jpg|نمای اصلی مجسمه
پرونده:Dying_Gaul_-_Palazzo_Nuovo_-_Musei_Capitolini_-_Rome_2016_(4).jpg|نمای مجسمه در موزهٔ کاپیتولین (۲۰۱۶)
پرونده:Dying_Gaul_Musei_Capitolini_MC747.jpg|جزئیات و زاویهٔ دیگر
پرونده:0_Galata_Morente_-_Musei_Capitolini_(1).jpg|تصویری از مجسمه با عنوان «Galata Morente"
پرونده:Dying_Gaul-Musei_CapitoliniI.jpg|نمای نزدیک دیگر از مجسمه


## جستارهای وابسته
* هنر هلنیستی
* اپیگونوس
* موزهٔ کاپیتولین

## پانویس

## منابع
* Ridgway, Brunilde Sismondo. *Hellenistic Sculpture: The Styles of ca. 331–200 B.C.* University of Wisconsin Press, 2000.
* Smith, R. R. R. *Hellenistic Sculpture*. Thames and Hudson, 1991.
* Pollitt, J. J. *Art in the Hellenistic Age*. Cambridge University Press, 1986.
* Stewart, Andrew. *Art in the Hellenistic World*. Cambridge University Press, 2014.
* Fullerton, Mark. *Greek Sculpture*. Cambridge University Press, 2016.
* Encyclopaedia Britannica, "Dying Gaul".

## پیوند به بیرون
* موزهٔ کاپیتولین – صفحهٔ رسمی
رده:آثار باستانی تصاحب‌شده به‌دست ناپلئون
رده:اکتشافات باستان‌شناسی در ایتالیا
رده:تندیس‌های پرگامون
رده:تندیس‌های مرمر در ایتالیا
رده:کپی‌های رومی از مجسمه‌های یونانی
رده:مجسمه‌های برهنه مردان
رده:مجسمه‌های سده ۳ (پیش از میلاد)
رده:مجسمه‌های موزه‌های کاپیتولین
رده:مجموعه لودویسی
رده:هنر ایتالیا
رده:هنر جنگ