نخستین جنگ انگلستان و سیک

**نخستین جنگ انگلستان و سیک** نبردی بود که بین امپراتوری سیک و امپراتوری بریتانیا از سال ۱۲۲۴ تا ۱۲۲۵ خورشیدی در اطراف بخش فیروزپور در پنجاب درگرفت. این جنگ منجر به شکست و انقیاد نسبی امپراتوری سیک و واگذاری جامو و کشمیر به عنوان یک ایالت شاهزاده‌نشین مجزا خراج‌گزار بریتانیا شد.

## پیش‌زمینه

امپراتوری سیک در طول سال‌های اولیه سده نوزدهم توسط مهاراجه رنجیت سینگ گسترش و تثبیت شد، تقریباً در همان زمانی که قلمروهای تحت کنترل امپراتوری بریتانیا با فتح یا الحاق به مرزهای پنجاب پیشروی می‌کردند.

هنگامی که نقشه هند به رنجیت سینگ نشان داده شد، او پرسید: «رنگ قرمز نشان‌دهنده چیست؟» نقشه‌کش پاسخ داد: «اعلی‌حضرت، رنگ قرمز گستره قلمروهای بریتانیا را نشان می‌دهد.» مهاراجه با تک چشم خود نقشه را بررسی کرد و تقریباً تمام هندوستان به جز پنجاب را قرمز دید. او رو به درباریانش کرد و اظهار داشت:  («یک روز همه چیز قرمز خواهد شد»). گفته شد که پیش‌گویی او به حقیقت خواهد پیوست.

رنجیت سینگ سیاست دوستی محتاطانه با بریتانیا را حفظ کرد و بخشی از قلمروهای جنوب رودخانه سوتلج را واگذار نمود، در حالی که همزمان نیروهای نظامی خود را تقویت می‌کرد تا هم از تجاوز بریتانیا جلوگیری کند و هم علیه افغان‌ها بجنگد. او سربازان مزدور آمریکایی و اروپایی را برای آموزش ارتش خود استخدام کرد و همچنین گروه‌هایی از هندوها و مسلمانان را در نیروهای خود گنجاند.

### رویدادها در پنجاب

ماهاراجه رنجیت سینگ در سال ۱۲۱۸ خورشیدی درگذشت. پس از مرگ او، پادشاهی‌اش شروع به فروپاشی کرد. کاراک سینگ، پسر مشروع نامحبوب رنجیت، ظرف چند ماه از قدرت برکنار شد و بعدها در شرایط مرموزی در زندان درگذشت. به‌طور گسترده‌ای اعتقاد بر این بود که او مسموم شده است. او با پسر توانمند اما بیگانه شده‌اش، نائو نیهال سینگ، جایگزین شد که او نیز ظرف چند ماه در شرایط مشکوکی درگذشت، پس از اینکه هنگام بازگشت از مراسم خاکسپاری پدرش، بر اثر سقوط یک طاق در قلعه لاهور مجروح شد. در آن زمان، دو جناح اصلی در پنجاب برای قدرت و نفوذ در حال رقابت بودند: سیندانوالیاهای سیک و دوگراهای هندو. شیر سینگ در ژانویه ۱۸۴۱ (حدود دی ۱۲۱۹ خورشیدی) با دیان سینگ دوگرا به عنوان نخست‌وزیر، مهاراجه امپراتوری سیک تاجگذاری کرد.

ارتش پس از مرگ رنجیت سینگ به سرعت گسترش یافت، از ۲۹٬۰۰۰ نفر (با ۱۹۲ قبضه توپ) در سال ۱۲۱۸ خورشیدی به بیش از ۸۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۲۲۴ خورشیدی، زیرا زمین‌داران و نگهبانان آنها اسلحه به دست گرفتند. این ارتش خود را تجسم ملت سیک اعلام کرد. پانچایات‌های (کمیته‌های) هنگ‌های آن یک منبع قدرت جایگزین در پادشاهی ایجاد کردند و اعلام کردند که آرمان حکومت مشترک‌المنافع سیک گورو گوبیند سینگ احیا شده است و سیک‌ها در کل، تمام اختیارات اجرایی، نظامی و مدنی را در دولت به عهده می‌گیرند، که ناظران بریتانیایی آن را «دموکراسی نظامی خطرناک» نامیدند. نمایندگان و بازدیدکنندگان بریتانیایی در پنجاب، هنگ‌ها را به حفظ نظم «پاکدینانه» در داخل، اما همچنین در حالت دائمی شورش یا طغیان علیه دربار مرکزی توصیف کردند.

ماهاراجه شیر سینگ قادر به تأمین خواسته‌های پرداخت حقوق ارتش نبود، اگرچه بنا به گزارش‌ها، او مبالغ زیادی را برای یک دربار منحط صرف می‌کرد. در سپتامبر ۱۸۴۳ (حدود شهریور ۱۲۲۲ خورشیدی)، او توسط پسرعمویش، آجیت سینگ سیندانوالیا، که افسر ارتش بود، به قتل رسید. دوگراها انتقام خود را از عاملان گرفتند، و جیند کور، جوان‌ترین بیوه رنجیت سینگ، نایب‌السلطنه پسر خردسالش دالیپ سینگ شد. پس از اینکه ویزر هیرا سینگ در حالی که تلاش می‌کرد با غارت گنجینه سلطنتی (توشکانا) از پایتخت فرار کند، توسط سربازان تحت فرمان شام سینگ اتاریوالا کشته شد، جواهَر سینگ، برادر جیند کور، در دسامبر ۱۸۴۴ (حدود آذر ۱۲۲۳ خورشیدی) ویزر شد. در سال ۱۲۲۴ خورشیدی، او قتل پاشائورا سینگ را که تهدیدی برای دالیپ سینگ محسوب می‌شد، ترتیب داد. به همین دلیل، ارتش او را بازخواست کرد. علیرغم تلاش‌ها برای رشوه دادن به ارتش، او در سپتامبر ۱۸۴۵ (حدود شهریور ۱۲۲۴ خورشیدی) در حضور جیند کور و دالیپ سینگ سلاخی شد.

جیند کور علناً برای انتقام از قاتلان برادرش سوگند یاد کرد. او نایب‌السلطنه باقی ماند. لال سینگ ویزر شد و تج سینگ فرمانده ارتش شد. مورخان سیک تأکید کرده‌اند که هر دوی این مردان در جناح دوگرا برجسته بودند. هر دو که اصالتاً هندو بودند و از خارج از پنجاب آمده بودند، در سال ۱۱۹۷ خورشیدی به آیین سیک گرویده بودند.

### اقدامات بریتانیا
بلافاصله پس از مرگ رنجیت سینگ، کمپانی هند شرقی بریتانیا (EIC) شروع به افزایش قدرت نظامی خود، به ویژه در مناطق مجاور پنجاب، کرد و یک پادگان نظامی در فیروزپور، تنها چند مایل دورتر از رود سوتلج که مرز بین هند تحت حاکمیت بریتانیا و امپراتوری سیک را مشخص می‌کرد، تأسیس کرد. در سال ۱۲۲۲ خورشیدی، بریتانیا سند (در پاکستان امروزی)، واقع در جنوب پنجاب، را فتح و ضمیمه کرد، اقدامی که بسیاری از بریتانیایی‌ها آن را بدبینانه و ننگین می‌دانستند. این امر هیچ احترامی برای بریتانیا در پنجاب به دست نیاورد و در عوض سوء ظن به انگیزه‌های بریتانیا را افزایش داد.

اقدامات و نگرش‌های بریتانیا، تحت رهبری فرماندار کل لرد الن‌بورو و جانشین او، سر هنری هاردینج، مورد مناقشه است. طبق اکثر گزارش‌های بریتانیایی، نگرانی اصلی آنها این بود که ارتش سیک، بدون رهبری قوی برای مهار آنها، تهدید جدی برای قلمروهای بریتانیا در امتداد مرز است. مورخان سیک و هندی در پاسخ گفته‌اند که تدارکات نظامی انجام شده توسط این فرمانداران کل ماهیت تهاجمی داشته و با نیت فتح پنجاب انجام شده است. به عنوان مثال، آنها قطارهای پل‌سازی (پل‌های پیش‌ساخته) و آتشبارهای توپ محاصره را آماده کردند که بعید بود در یک عملیات صرفاً دفاعی مورد نیاز باشند.

با این وجود، تقویت نظامی آشکار و به ظاهر تهاجمی بریتانیا در مرزها، تأثیر افزایش تنش در پنجاب و ارتش خالصه سیک را داشت.

## طرف‌های درگیر
### ارتش خالصه

ارتش تحت فرمان رنجیت سینگ از حدود ۳۵٬۰۰۰ سرباز در دهه ۱۲۰۹ خورشیدی به بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تا سال ۱۲۲۴ خورشیدی گسترش یافته بود. در سال ۱۲۰۱ خورشیدی، رنجیت سینگ تصمیم گرفت ارتش خود را بر اساس مدل فرانسوی بنا کند و این روند تا زمان مرگ او در سال ۱۲۱۸ خورشیدی تکمیل شد.

اولین تیپ ارتش، فوجِ خاص (ارتش سلطنتی) بود که شامل ۳٬۱۷۶ پیاده‌نظام، ۱٬۶۶۷ سواره‌نظام و ۳۴ قبضه توپ بود. تیپ‌های فوجِ عین بر اساس مدل خاص طراحی شده بودند و این نیرو از ۳۵٬۰۰۰ نفر در سال ۱۲۱۷ خورشیدی به ۷۰٬۰۰۰ نفر تا سال ۱۲۲۴ خورشیدی رشد کرده بود و هفت لشکر در سال‌های ۱۲۲۳–۱۲۲۴ خورشیدی از نیروهای موجود ایجاد شد.

سواره‌نظام سیک، اگرچه دیگر شاخه ترجیحی نبود، اما یک نیروی با انضباط باقی ماند و در سال ۱۲۲۴ خورشیدی دارای ۶٬۲۳۵ سواره‌نظام بود که شامل ۲ هنگ نیزه‌دار، ۲ هنگ زره‌پوش و ۶ هنگ اژدهاسوار می‌شد. همچنین ۲۲٬۰۰۰ فوجِ ساوار وجود داشت که متشکل از سواره‌نظام نامنظم بود و برای جنگیدن با یک دشمن سازمان‌یافته نامناسب، اما برای تعقیب دشمن شکست خورده و انجام جنگ چریکی بسیار مناسب تلقی می‌شد.

توپخانه بزرگ بود، اگرچه استاندارد نشده بود و از ۴۰ قبضه توپ در سال ۱۱۸۷ خورشیدی به ۳۸۱ قبضه تا سال ۱۲۲۴ خورشیدی افزایش یافت، به علاوه ۳۸۸ قبضه توپ گردان اضافی. برخی از یگان‌های توپخانه توسط مزدوران اروپایی سازماندهی و آموزش داده شده بودند. بریتانیایی‌ها به‌طور غیرعاقلانه‌ای توپخانه خالصه را قبل از شروع جنگ دست‌کم گرفتند.

همچنین فوج جگردرار (Jargirdar Fauj) وجود داشت. این بخش از ارتش خالصه، ارتش فئودالی بود که توسط اشراف دولت تأمین می‌شد. تعداد آن ۵۵٬۰۰۰ نفر بود. ارتش گلاب سینگ به ویژه شامل بین ۱۲٬۰۰۰ تا ۱۷٬۰۰۰ پیاده‌نظام و سواره‌نظام و همچنین ۹۴ قبضه توپ بود. علاوه بر این، ۱٬۰۰۰ نیهنگ نیز وجود داشتند، جنگجویان مذهبی که عمدتاً به عنوان پیاده‌نظام سواره می‌جنگیدند.

اگرچه رهبران و واحدهای اصلی ارتش سیک بودند، اما واحدهای پیاده‌نظام پنجابی، پشتون و کشمیری نیز وجود داشتند. در مجموع، ارتش خالصه می‌توانست روی تقریباً ۱۵۳٬۰۰۰ سرباز منظم و نامنظم حساب کند. با این حال، رهبری آن بر عهده لال سینگ بود که همراه با تج سینگ، در طول جنگ به سیک‌ها خیانت کرد. این دو ژنرال به‌طور مرتب اطلاعات را به افسران بریتانیایی می‌رساندند و حتی دستورالعمل‌هایی از آنها دریافت می‌کردند.

تخمین جایگزین از تعداد سربازان توسط آمارپال سینگ ارائه شده است که بیان می‌کند در سال ۱۲۲۴ خورشیدی در آستانه جنگ شامل ۵۳٬۵۷۶ پیاده‌نظام منظم، ۶٬۲۳۵ سواره‌نظام منظم، ۱۶٬۲۹۲ سواره‌نظام نامنظم و ۱۰٬۶۹۸ توپچی بود، که شامل ده‌ها هزار فوج جگردراری نمی‌شود.

### ارتش بریتانیا
ارتش بریتانیا در آن زمان در هند به‌طور کلی از سه نوع تشکیل شده بود: واحدهای منظم ارتش بریتانیا (که گاهی در هند به عنوان «نیروهای ملکه» از آنها یاد می‌شد)، که به عنوان یگان‌های ضربتی ارتش در هند استفاده می‌شدند و این در ترکیب با بیماری منجر به تقریباً کم‌قدرت دائمی آنها می‌شد؛ سربازان اروپایی که توسط کمپانی هند شرقی جمع‌آوری شده بودند، که بخش کوچکی از سربازان حاضر را تشکیل می‌دادند؛ سربازان بومی هندی (سپوی) که اکثریت قریب به اتفاق را تشکیل می‌دادند. در آغاز خصومت‌ها، تنها در ارتش بنگال هفتاد و چهار گردان وجود داشت، علاوه بر ۸ هنگ سواره‌نظام سبک و نیزه‌دار و ۱۸ هنگ سواره‌نظام نامنظم. سپوی‌ها اغلب به عنوان پادگان و محافظ قطار چمدان‌ها استفاده می‌شدند تا وظایف جنگی به‌طور عمده بر عهده سربازان اروپایی باشد. در اکثر تیپ‌های پیاده‌نظام و سواره‌نظام، معمولاً یک واحد بریتانیایی به ازای هر سه یا چهار واحد بنگال وجود داشت. توپخانه ارتش بنگال شامل تیپ‌ها و ۵ گردان بود. بیشتر توپخانه‌ای که در جنگ شرکت داشت، شامل توپ‌های سبک از نخبه توپخانه سواره بنگال بود.

علیرغم برتری مطلق در تعداد کلی، بریتانیایی‌ها تلاش کردند تا ارتشی بیش از ۳۵٬۰۰۰ نفر برای این لشکرکشی جمع‌آوری کنند و حتی در پایان جنگ، در زمان نبرد سوبراون، کمتر از ۲۰٬۰۰۰ سرباز فعالانه می‌جنگیدند.

فرماندهی ارتش بر عهده سر هیو گاف، فرمانده کل ارتش بنگال، بود که توسط سر هنری هاردینج، فرماندار کل بریتانیا در بنگال، همراهی می‌شد، که خود را در زنجیره فرماندهی نظامی پایین‌تر از گاف قرار داد. گاف یک فرمانده تهاجمی بود که تمایلی به انتظار برای تقویت نداشت. این تقریباً به فاجعه انجامید زیرا ارتش سیک به‌طور مداوم قادر بود با تعداد برابر یا برتر، حتی با وجود خیانت آشکار دو ژنرال سیک، وارد عملیات علیه بریتانیا شود.

## آغاز جنگ

پس از مطالبات و اتهامات متقابل بین دربار سیک و کمپانی هند شرقی، روابط دیپلماتیک قطع شد. یک ارتش EIC شروع به حرکت به سمت فیروزپور کرد، جایی که یک لشکر بریتانیایی از قبل مستقر بود.

در پاسخ به حرکت بریتانیا، ارتش سیک در ۲۰ آذر ۱۲۲۴ خورشیدی شروع به عبور از رودخانه سوتلج کرد. سیک‌ها ادعا کردند که تنها به قلمروهای سیک (به ویژه روستای موران، که مالکیت آن بین سیک‌ها و بریتانیا مورد مناقشه بود) در سمت شرقی رودخانه نقل مکان می‌کنند، اما بریتانیا این حرکت را به وضوح خصمانه تلقی کرد و بنابراین اعلام جنگ نمود.

## نبردهای لادوا
### نبرد قلعه وادنی
پس از مرگ راجا گوردیَت سینگ، پسرش آجیت سینگ جانشین او شد. آجیت سینگ قلعه خود را در لادوا ارتقا داد تا با خطر بریتانیا مقابله کند. در طول جنگ اول انگلیس و سیک در سال ۱۲۲۴ خورشیدی، او در کنار ارتش سیک علیه بریتانیا جنگید و شکست خورد. مدافعان سیک وودنی در ۹ دی پس از شکست سیک در فیروزشاه تسلیم شدند که مانع از تقویت آنها توسط ارتش سیک شد.

### نبرد قلعه فیلاور

آجیت سینگ آنچه را که آخرین نبرد او خواهد بود در قلعه فیلاور جنگید، که توسط دیوان مهکام چاند با کمک ژنرال‌های فرانسوی و ایتالیایی رنجیت سینگ طراحی شده بود. این قلعه در پاسخ به بریتانیا ساخته شد که قلعه لودی را در لودیانای نزدیک ساختند. معماری قلعه دارای یک شخصیت متمایز اروپایی است، با کانال‌هایی که در امتداد مرز قلعه حفر شده‌اند، برج‌های دیده‌بانی در دو دروازه، چهار سنگر در چهار گوشه و دیوارهای بلند در اطراف قلعه. این قلعه پیروزی را برای آجیت سینگ به ارمغان آورد.

## نبردهای لاهور
### نبرد مودکی
نبرد مودکی در ۲۷ آذر ۱۲۲۴ خورشیدی درگرفت. ارتشی تحت فرمان تج سینگ از سوتلج عبور کرد و به سمت پاسگاه بریتانیا در فیروزپور پیشروی کرد، اگرچه تلاشی برای حمله یا محاصره آن نکرد. نیروی دیگری تحت فرمان لال سینگ در نبرد مودکی در اواخر ۲۷ آذر با ارتش پیشروی گاف و هاردینج درگیر شد. بریتانیا در یک نبرد درهم و برهم به پیروزی رسید.

### نبرد فیروزشاه

نبرد فیروزشاه در ۳۰ آذر ۱۲۲۴ خورشیدی درگرفت. پس از مودکی، ارتش گاف در ۲۸ آذر به نزدیکی سنگربندی بزرگ سیک در فیروزشاه رسید. گاف می‌خواست بلافاصله حمله کند، اما هاردینج از موقعیت خود به عنوان فرماندار کل استفاده کرد تا دستور او را لغو کند و دستور داد تا لشکر فیروزپور برسد. هنگامی که آنها در اواخر ۳۰ آذر ظاهر شدند، گاف در چند ساعت باقیمانده از روشنایی روز حمله کرد. توپخانه سیک که به خوبی کار می‌کرد، تلفات سنگینی به بریتانیا وارد کرد و پیاده‌نظام آنها ناامیدانه جنگید. از طرف دیگر، نخبه ارتش سیک، سواره‌نظام نامنظم (*گوداچادها*، به معنی سواران)، در مقایسه با پیاده‌نظام و سواره‌نظام گاف، به دلیل دور نگه داشته شدن از میدان نبرد توسط لال سینگ، نسبتاً ناکارآمد بودند.

تا شب، برخی از ارتش گاف راه خود را به مواضع سیک باز کرده بودند، اما واحدهای دیگر به صورت آشفته عقب رانده شده بودند. هاردینج انتظار شکست در روز بعد را داشت و دستور داد اسناد دولتی در مودکی در این صورت سوزانده شوند. با این حال، صبح روز بعد، واحدهای بریتانیایی و بنگال جمع شدند و سیک‌ها را از بقیه استحکامات خود بیرون راندند. لال سینگ تلاشی برای جمع‌آوری یا سازماندهی مجدد ارتش خود نکرده بود.

در این مرحله، ارتش تج سینگ ظاهر شد. بار دیگر، ارتش خسته گاف با شکست و فاجعه روبرو شد، اما تج سینگ به‌طور غیرقابل توضیحی عقب‌نشینی کرد، و ادعا کرد که سواره‌نظام و توپخانه بریتانیا که برای تأمین مهمات در حال عقب‌نشینی بودند، در واقع در حال انجام یک حرکت محاصره‌ای هستند.

عملیات به‌طور موقت متوقف شد، عمدتاً به این دلیل که ارتش گاف خسته شده بود و نیاز به استراحت و تقویت داشت.

### نبرد بَدووال
نبرد بدووال در ۱ بهمن ۱۲۲۴ خورشیدی درگرفت. رنجود سینگ ماجیتیا پسر دِسا سینگ ماجیتیا، یکی از توانمندترین وزرای زیر نظر ماهاراجه رنجیت سینگ بود. او فرماندهی یک ارتش بزرگ (۱۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام و مقداری سواره‌نظام منظم با شصت قبضه توپ) را بر عهده داشت و با قدرت از سوتلج عبور کرد و آجیت سینگ لادوا به او پیوست. آنها به سمت لودیانا پیشروی کردند و بخشی از پادگان بریتانیا را سوزاندند. سر هری اسمیت، که برای کمک به لودیانا فرستاده شده بود، از فیروزپور به سمت شرق حرکت کرد و چند مایل دورتر از سوتلج ماند.

اسمیت با آگاهی از قدرت نیروهای سیک و دریافت دستورات بیشتر از گاف، در عوض نیروهای خود را از طریق جگراون به حرکت درآورد، یک هنگ بریتانیایی را در آنجا جمع‌آوری کرد تا زودتر از بدنه اصلی سیک به لودیانا برسد. در ۱ بهمن، هنگامی که او بدووال را ترک کرد، سواره‌نظام نامنظم سیک (*گورچوراس*) به‌طور مداوم به محافظان عقب او حمله می‌کردند. آنها بیشتر حیوانات باربر اسمیت (قاطر، گاو و فیل) را تصرف کردند و هر سرباز پراکنده را از بین بردند. با این وجود، اسمیت موفق شد به لودیانا برسد، در حالی که سربازانش خسته بودند. یک تیپ از سربازان دهلی، از جمله دو گردان گورخا، او را تقویت کردند.

### نبرد علیوال

نبرد علیوال در ۸ بهمن ۱۲۲۴ خورشیدی درگرفت. پس از استراحت دادن به نیروهایش، اسمیت بار دیگر به سمت بدووال پیشروی کرد. سیک‌ها به علیوال در سوتلج عقب‌نشینی کرده بودند و منتظر تقویت بودند. در ۸ بهمن، اسمیت با احتیاط به سمت آنها پیشروی کرد. با یافتن نقطه ضعفی در موقعیت سیک‌ها، او یک پیروزی نمونه به دست آورد که سرپل سیک‌ها را از بین برد و تقریباً تمام توپخانه رنجور سینگ و چمدان‌ها و تجهیزات ارتش او را تصرف کرد.

### نبرد سوبراون
نبرد سوبراون در ۲۱ بهمن ۱۲۲۴ خورشیدی درگرفت. سیک‌ها به‌طور موقت از شکست‌ها و بی‌عملی فرماندهان خود دلسرد شده بودند، اما هنگامی که واحدهای و رهبران جدید، از جمله شام سینگ اتاریوالا، به آنها پیوستند و مهارانی جیند کور ۵۰۰ افسر منتخب را به تلاش‌های مجدد ترغیب کرد، دوباره جمع شدند.

گاف قصد داشت به محض پیوستن لشکر اسمیت از لودیانا، به سنگربندی سیک‌ها در سوبراون حمله کند، اما هاردینج او را مجبور کرد تا رسیدن قطار توپخانه سنگین ارتش بنگال صبر کند. سرانجام، او در اوایل ۲۱ بهمن به جلو حرکت کرد. شروع نبرد به دلیل مه غلیظ به تأخیر افتاد، اما با برطرف شدن آن، ۳۵ قبضه توپ سنگین و هویتزر بریتانیایی آتش گشودند. توپ‌های سیک پاسخ دادند. بمباران برای دو ساعت ادامه یافت و تأثیر چندانی بر دفاع سیک نداشت. در طول نبرد، به گاف گفته شد که مهمات توپ‌های سنگین او رو به اتمام است و گفته می‌شود که او پاسخ داد: «خدا را شکر! پس با سرنیزه به آنها حمله خواهم کرد.»

دو لشکر بریتانیایی تحت فرماندهی هری اسمیت و سرلشکر سر والتر گیلبرت حملات ایذایی به جناح چپ سیک‌ها انجام دادند، در حالی که لشکر دیگری تحت فرماندهی سرلشکر رابرت هنری دیک حمله اصلی را به جناح راست سیک انجام داد، جایی که دفاع از ماسه‌های نرم بود و پایین‌تر و ضعیف‌تر از بقیه خط بود. (اعتقاد بر این است که لال سینگ این اطلاعات را به سرگرد هنری لارنس، کارگزار سیاسی در مقر گاف، داده بود) با این وجود، لشکر دیک پس از کسب پایه‌های اولیه در خطوط سیک، توسط ضدحملات سیک عقب رانده شد و خود دیک کشته شد. با عقب‌نشینی بریتانیایی‌ها، برخی از سربازان خشمگین سیک به مجروحان بریتانیایی که در خندق جلوی سنگربندی باقی مانده بودند، حمله کردند و سربازان بریتانیایی را خشمگین ساختند.

هنگ‌های بریتانیایی، گورخا و بنگال حملات خود را در سراسر جبهه سنگربندی از سر گرفتند و در چندین نقطه نفوذ کردند. در جناح راست آسیب‌پذیر سیک، مهندسان یک رخنه در استحکامات ایجاد کردند و سواره‌نظام و توپخانه سواره بریتانیا از آنجا عبور کردند تا با سیک‌ها در مرکز موقعیت آنها درگیر شوند. تج سینگ زودتر میدان نبرد را ترک کرده بود. در بسیاری از گزارش‌های سیک ادعا می‌شود که او عمداً پل شناور را تضعیف کرده، قایق مرکزی آن را رها کرده، یا دستور داده است که توپخانه خودش در ساحل غربی به پل شلیک کند به بهانه جلوگیری از تعقیب بریتانیا. گزارش‌های بریتانیایی ادعا می‌کنند که پل به سادگی زیر وزن تعداد سربازانی که سعی در عقب‌نشینی از آن داشتند، شکست، زیرا رودخانه متورم آن را تضعیف کرده بود. هر کدام از گزارش‌ها که درست باشد، پل شکست و تقریباً ۲۰٬۰۰۰ نفر از ارتش سیک را در ساحل شرقی به دام انداخت.

هیچ‌یک از سربازان سیک به دام افتاده تلاشی برای تسلیم شدن نکردند. بسیاری از گروه‌ها، از جمله گروهی به رهبری شام سینگ اتاریوالا، تا سرحد مرگ جنگیدند. برخی از سیک‌ها با شمشیر در دست به سمت هنگ‌های بریتانیایی حمله کردند؛ برخی دیگر سعی کردند از رودخانه عبور کنند یا شنا کنند. توپخانه سواره بریتانیا در کنار رودخانه صف کشید و به تیراندازی به جمعیت سیک در آب ادامه داد. تا زمانی که تیراندازی متوقف شد، سیک‌ها بین ۸٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ نفر را از دست داده بودند. بریتانیا همچنین ۶۷ قبضه توپ را تصرف کرده بود.

## نبردهای کانگرا
### محاصره قلعه کانگرا
این محاصره قلعه کانگرا از اواسط فروردین تا ۷ خرداد ۱۲۲۵ خورشیدی به طول انجامید. لارنس در ۱۳ اردیبهشت ۱۲۲۵ خورشیدی به قلعه رسید. این تنها نبردی بود که بین نیروهای سیک کانگرا و بریتانیا درگرفت. بریتانیا پس از شکست دادن آنها و قلعه، دره را کنترل کرد.

## نبردهای موهالی
### نبرد سوهانا
آکالی هانومان سینگ به همراه ۵۰۰ سرباز در راه گورام بودند که در نزدیکی سوهانا مورد حمله بریتانیا قرار گرفتند. بریتانیا این نیرو را شکست داد و هانومان سینگ در سن ۹۰ سالگی در نبرد کشته شد.

## پس‌لرزه

در معاهده لاهور در ۱۸ اسفند ۱۲۲۴ خورشیدی، سیک‌ها مجبور شدند منطقه با ارزش () بین رودخانه بیاس و رودخانه سوتلج را تسلیم کنند. دربار لاهور همچنین ملزم به پرداخت غرامت ۱۵ میلیون روپیه شد. از آنجا که به آسانی نمی‌توانست این مبلغ را فراهم کند، کشمیر، منطقه هزاره و تمام قلعه‌ها، قلمروها، حقوق و منافع در کشورهای تپه‌ای واقع بین رودخانه‌های بیاس و ایندوس را به عنوان معادل ۱۰ میلیون روپیه به کمپانی هند شرقی واگذار کرد. در یک توافق جداگانه بعدی (معاهده آمریتسار، ۱۲۲۵ خورشیدی)، راجا جامو، گلاب سینگ، کشمیر را از EIC با پرداخت ۷٫۵ میلیون روپیه خریداری کرد و عنوان ماهاراجه جامو و کشمیر به او اعطا شد. پس از پایان جنگ، مناطق زیر توسط بریتانیایی‌ها ضمیمه شدند: امبالا، فیروزپور، هوشیارپور، جالندر، کانگرا و مناطق لودیانا.

ایالت لادوا، متعلق به آجیت سینگ که در بدووال و علیوال علیه بریتانیا جنگیده بود، در سال ۱۲۲۵ خورشیدی مصادره شد. در ابلاغیه فرماندار کل، که در ۲۶ آبان ۱۲۲۵ خورشیدی به لندن ارسال شد، آمده است: «راجای لادوا، با یک املاک به ارزش ۱۰٬۰۰۰ پوند در سال، تقریباً آشکارا خیانت خود را پذیرفت و پس از مدتی، با تمام نیروها و توپخانه خود به دشمن پیوست». در ۳۱ شهریور ۱۲۲۶ خورشیدی، بریتانیا از طریق یک *سند*، خانه او در هاردوار را به راجای پاتیالا اهدا کرد. آجیت سینگ دستگیر شد و به عنوان زندانی به قلعه الله‌آباد فرستاده شد. او موفق به فرار شد، پس از کشتن نگهبانش، و پس از سرگردانی طولانی در تپه‌ها، تصور می‌شود که در کشمیر درگذشته باشد. فرزندان او، که هشت روستا را به همراه سرداران بهادور به صورت مشترک داشتند، توسط بریتانیا به این روستاها فرستاده شدند.

ماهاراجه دالیپ سینگ حاکم پنجاب باقی ماند و در ابتدا مادرش، مهارانی جیندان کور، به عنوان نایب‌السلطنه باقی ماند. با این حال، دربار بعداً درخواست کرد که حضور بریتانیا تا سن ۱۶ سالگی ماهاراجه حفظ شود. بریتانیا با این امر موافقت کرد و در ۲۵ آذر ۱۲۲۵ خورشیدی، معاهده بایروال برای اعطای مستمری ۱۵۰٬۰۰۰ روپیه‌ای به مهارانی و جایگزینی او با یک مقیم بریتانیایی در لاهور که توسط شورای نیابت سلطنت حمایت می‌شود، با نمایندگانی در سایر شهرها و مناطق، فراهم کرد. این امر عملاً کنترل دولت را به کمپانی هند شرقی داد.

مورخان سیک همیشه بر این باور بوده‌اند که لال سینگ و تج سینگ، برای حفظ قدرت و حفظ حکومت نمادین دالیپ سینگ، جنگ را با قصد عمدی شکست دادن ارتش خود آغاز کردند. به ویژه، لال سینگ در طول جنگ با یک افسر سیاسی بریتانیا مکاتبه می‌کرد و اسرار دولتی و نظامی را فاش می‌نمود. در غیر این صورت، فرار لال سینگ و تج سینگ از ارتش‌هایشان و امتناع از حمله در صورت فراهم شدن فرصت، غیرقابل توضیح به نظر می‌رسد.

امپراتوری سیک تا آن زمان یکی از معدود ایالت‌های باقی‌مانده در هند پس از ظهور کمپانی هند شرقی و سقوط امپراتوری مغول بود. اگرچه ارتش سیک با جنگ تضعیف شد، اما نارضایتی از دخالت بریتانیا در دولت منجر به جنگ دوم انگلیس و سیک در عرض سه سال شد.

## جستارهای وابسته
* یادبود جنگ اول انگلیس و سیک

## ارجاعات
### نقل قول‌ها

### آثار استناد شده

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* دانشنامه تاریخ جهان – جنگ اول انگلیس و سیک
* جنگ اول انگلیس و سیک 
* جنگ‌های انگلیس و سیک