صرفند الخراب

**صرفند الخراب** () روستایی عرب فلسطینی در بخش رمله بود که در ارتفاع نزدیک به ۵۰ متر از سطح دریا و در فاصله ۷ کیلومتری غرب رمله قرار داشت. این روستا در منطقه‌ای واقع بود که امروزه در شمال شرقی نس زیونا جای دارد. ساکنان روستا در ۲۰ آوریل ۱۹۴۸ از ترس درگیری‌های نظامی روستا را ترک کردند.

صرفند الخراب بر روی بخش هموار دشت ساحلی فلسطین بنا شده بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت این روستا ۱٬۰۴۰ نفر و مساحت اراضی آن ۵٬۵۰۳ دونم بود. بخش عمده زمین‌های کشاورزی روستا به کشت مرکبات و موز اختصاص داشت. در کاوش‌های باستان‌شناسی در محل این روستا آثاری از دوره‌های اموی، عباسی، فاطمی و صلیبی یافت شده‌است.

## ریشه‌شناسی نام
واژه **صرفند** (Ṣarafand) برگردان عربی جای‌نام فنیقی *Ṣrpt است. پسوند «الخراب» به معنای «ویران و متروک» است. در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون گزارش داد که دو روستا به نام صرفند در این منطقه وجود دارد که یکی آباد و دیگری ویرانه است؛ از این‌رو احتمال می‌رود که نام «الخراب» در همین دوره بر این روستا نهاده شده باشد. بنا بر منبع عربی دیگری نیز نیروهای بریتانیایی در دهه ۱۹۲۰ روستا را به آتش کشیدند و همین رویداد سبب نام‌گذاری آن به «الخراب» شد.

## پیشینه
### دوره‌های نخستین اسلامی و صلیبی
در کاوش‌های باستان‌شناسی در محل روستا پاره‌سفال‌هایی از دوره‌های اموی و عباسی (سده‌های هشتم تا دهم میلادی) به دست آمده‌است. همچنین کتیبه‌ای عربی بر لوحی مرمرین که پیش‌تر در مجموعه خصوصی بارون دواستینوف نگهداری می‌شد در صرفند الخراب یافت شده‌است. این کتیبه به دوره فاطمیان تعلق دارد و گمان می‌رود از اشکلون به روستا آورده شده باشد. متن کتیبه چنین است: «بنده امیرالمؤمنین — درود خدا بر او و نیاکان پاکش و فرزندان بزرگوارش باد — و او در آن هنگام مسئول … در دژ مرزی عسقلان بود در ماه (؟) ربیع‌الثانی سال ۴۴۰ هجری» که برابر با ۱۰۴۸/۱۰۴۹ میلادی است.

طاقی از دوره صلیبی نیز در روستا شناسایی شده‌است.

### دوره عثمانی: سده نوزدهم
داویت گروسمن بر این باور بود که روستا در اواخر سده نوزدهم توسط بادیه‌نشینان و مهاجران مصری سکونت یافته‌است. پژوهش تازه‌تری بر پایه تاریخ شفاهی ساکنان پیشین نشان می‌دهد که صرفند الخراب را پناهندگانی از ابوین در کرانه باختری بنیاد نهاده بودند.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ شمار خانه‌های روستا را ۲۲ و جمعیت آن را ۱۰۷ نفر ثبت کرده‌است؛ هرچند این آمار تنها مردان را شامل می‌شد.

در ۱۸۸۲ نقشه‌برداری «بررسی فلسطین غربی» وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را با نام «خربت صرفند» در نقشه‌هایش ثبت کرد و بقایای باستانی آن را چنین توصیف نمود: «آب‌انباری سنگی با ملات سیمانی شبیه آنچه در رمله هست و آثار ویرانه‌های دیگر.»

کاوش‌ها همچنین نشانه‌هایی از خاکسپاری خمره‌ای نوزادان در دوره متأخر عثمانی آشکار کرده‌است که معمولاً به کوچ‌نشینان یا کارگران سیار با ریشه مصری نسبت داده می‌شود.

### فروش بخشی از زمین‌ها به شهرک‌نشینان یهودی
بر پایه منابع عبری در سال ۱۹۰۲ «کمیته اودسا» ی جنبش حوویوی صهیون از راه شرکت یِکا حدود ۴٬۰۰۰ دونم از اراضی صرفند را برای گسترش شهرک نس زیونا خریداری کرد؛ اما مقامات عثمانی و اختلاف بر سر تعیین مرز قطعه‌ها مانع از تکمیل معامله شد. سرانجام در ژانویه ۱۹۲۵ توافقی میان ساکنان صرفند و کشاورزان نس زیونا دربارهٔ مرزبندی زمین‌ها امضا شد. روابط میان ساکنان روستا و شهرک‌نشینان یهودی همجوار به‌طور کلی دوستانه بود و پس از آشوب‌های ۱۹۲۹ ساکنان روستا بیانیه‌ای علنی در محکومیت خشونت و به نفع همزیستی مسالمت‌آمیز صادر کردند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت صرفند الخراب ۳۸۵ نفر مسلمان بود. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۹۷۴ نفر (۹۳۸ مسلمان، ۳۳ مسیحی و ۳ یهودی) در ۲۰۶ خانه مسکونی افزایش یافت.

در دهه ۱۹۲۰ دولت قیمومت مدرسه‌ای در روستا ساخت که به‌تدریج گسترش یافت و تا سال تحصیلی ۱۹۴۳–۱۹۴۴ به دبستانی کامل با ۲۵۸ دانش‌آموز پسر تبدیل شد. مدرسه‌ای برای دختران نیز در سال ۱۹۴۵ با ۴۶ دانش‌آموز بنیاد نهاده شد.

صرفند الخراب از جمله روستاهای ناحیه لد-رمله بود که در سال ۱۹۴۴ جمعیت اسبان آن دچار همه‌گیری بیماری تب اسب آفریقایی (African horse sickness) شد. این همه‌گیری منجر به صدور فرمان «توقف جابه‌جایی» اسبان از سپتامبر تا نوامبر ۱۹۴۴ و مرگ ۷۳۰ اسب در منطقه گردید.

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱٬۰۴۰ نفر شامل ۹۳۰ مسلمان و ۱۱۰ مسیحی بود. مساحت کل اراضی ۵٬۵۰۳ دونم بود (۳٬۵۴۵ دونم متعلق به اعراب، ۱٬۶۱۱ دونم متعلق به یهودیان و ۳۴۷ دونم اراضی عمومی). در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ مجموعاً ۴٬۲۳۵ دونم به کشت مرکبات و موز و ۴۹۹ دونم به غلات اختصاص داشت؛ ۶۴ دونم آبیاری یا باغ و ۳۳ دونم بافت مسکونی بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در فوریه ۱۹۴۸ گزارش شد که سران روستا می‌کوشند از ورود دسته‌های مسلح عرب به روستا جلوگیری کنند. تا ۸ آوریل ۱۹۴۸ گزارش‌های هاگانا از آغاز تخلیه زنان و کودکان فلسطینی از روستا خبر می‌داد. اخبار مربوط به کشتار دیر یاسین (۹ آوریل ۱۹۴۸) احتمالاً تخلیه بیشتر ساکنان را شتاب بخشید.

تا سپتامبر ۱۹۴۸ ژنرال اسرائیلی آونِر صرفند الخراب را یکی از روستاهای «مناسب» برای اسکان مهاجران یهودی تازه‌وارد (عولیم) دانست. در دسامبر ۱۹۴۸ زنان و کودکان کیبوتص گات که آواره شده بودند در خانه‌های خالی روستا اسکان یافتند؛ ساختمان مدرسه به سالن غذاخوری و رختشوی‌خانه تبدیل شد. همچنین ۱۴ خانواده از مهاجران بلغاری در آنجا ساکن شدند و شرکت «سولل بونه» آغاز به ساخت ۱۰۰ واحد مسکونی بر زمین‌های روستا کرد. با تأسیس شورای محلی نس زیونا در سپتامبر ۱۹۴۹ قلمرو صرفند الخراب به آن ضمیمه شد و سرانجام خانه‌های روستا به‌طور کامل تخریب و محله «یاد الیعزر» — به نام الیعزر مارگولین از فرماندهان تیپ یهودی در جنگ جهانی اول — جایگزین آن گردید.

در سال ۱۹۹۲ محل روستا چنین توصیف شد: «بخش بزرگی از روستا ویران شده‌است. با این حال خانه‌های بسیاری بر جاست؛ از آن میان تا شش خانه از جمله خانه محمد درویش را خانواده‌های اسرائیلی اشغال کرده‌اند. بیشتر این خانه‌ها سقف شیروانی و درها و پنجره‌های مستطیلی دارند. یکی از خانه‌ها دوطبقه و دارای سقف شیب‌دار است. مدرسه را دانش‌آموزان اسرائیلی به کار می‌برند. حوضچه و ایستگاه پمپاژ در باغ محمود یوسف درویش هنوز سالم است. درختان کرچک و توت در محل می‌روید. گورستان زیر پوشش بوته‌های کاکتوس پنهان شده و زمین‌های پیرامونی را اسرائیلی‌ها کشت می‌کنند.»

## نگارخانه

File:Sarafand al-Kharab.1930.jpg|منطقه صرفند الخراب، ۱۹۳۰
File:El Ramle 1945.jpg|صرفند الخراب در نقشه ۱:۲۵۰٬۰۰۰ سال ۱۹۴۵
File:Nes-Ziona-Fort-1948.jpg|پاسگاه پلیس پیشین صرفند الخراب، ۲۰۲۰
File:Nes-Ziona-Fort-1923.jpg|پاسگاه پلیس پیشین صرفند الخراب، ۲۰۲۰


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* صرفند الخراب در وبگاه فلسطین در خاطره
* صرفند الخراب در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
رده:صفحه‌های دارای تابع تجزیه‌گر آرایش‌عدد با آرگومان غیرعددی