پکس سینیکا

***پکس سینیکا*** (لاتین "Chinese peace"، به معنای «صلح چینی»؛ )
یک اصطلاح تاریخ‌نگاری است که به دوره‌های صلح و ثبات در شرق آسیا، شمال شرقی آسیا، جنوب شرقی آسیا، و آسیای مرکزی به رهبری چین اشاره دارد. مطالعه‌ای بر روی سیستم جهانی چین‌محور نشان می‌دهد که دوره‌های متعدد *صلح سینیکا*، وقتی با هم در نظر گرفته شوند، تقریباً به دو هزار سال می‌رسند.

اولین *صلح سینیکا* در جهان شرق در دوران حکومت سلسله هان پدیدار شد و همزمان با *[[پکس رومانا]]* جهان غرب به رهبری امپراتوری روم بود. این امر باعث ایجاد انگیزه در سفرها و تجارت‌های طولانی در تاریخ اوراسیا شد. اولین صلح سینیکا در جهان شرق در زمان حکومت سلسله هان پدیدار شد و همزمان با صلح رومی جهان غرب به رهبری امپراتوری رم بود.

## دوره‌های تاریخی پکس سینیکا
[وسط|بندانگشتی|900x900پیکسل|''[نگاره‌های پیشکش‌آوری دوره‌ای|پرتره‌های پیشنهاد دوره‌ای لیانگ*. نقاشی قرن ششمی در [[موزه ملی چین]] که فرستادگان خراجی را از راست به چپ نشان می‌دهد: [[آوارهای اوراسیایی|آوار]] ([[هپتالیان]])؛ [[ایران|فارس]]؛ [[بکجه]] ([[کره (کشور)|کره]])؛ [[کوچا]]؛ [[وا (ژاپن)|وا]] ([[ژاپن]])؛ لنگکاسوکا ([[مالزی|در مالزی امروزی]])؛ Dengzhi (鄧至) ([[کیانگ (مردم تاریخی)|کیانگ]]) [[ولایت خودمختار نگاوا تبتی و کیانگ|نگاوا]]؛ ژوگوکه (周古柯)، هباتان (呵跋檀)، هومیدان (胡密丹)، بایتی (白題، شبیه به قوم هفتالی)، که نزدیک به هفتالیت زندگی می‌کردند. مو ([[شهر کیمو]]).]]

=== سلسله هان ===
اولین دوره *پکس سینیکا* در دوران [[دودمان هان|سلسله هان]] چین آغاز شد. در داخل کشور، قدرت [[امپراتور چین|امپراتور]] پس از ویرانی نظام فئودالی تثبیت شد. حکومت ون و جینگ (文景之治) و حکومت مینگ و ژانگ (明章之治) دوره‌هایی از ثبات اجتماعی و رونق اقتصادی بودند. در خارج، سلسله هان پس از یک سری جنگ‌ها، تهدید ناشی از عشایر [[شیونگ‌نو]] را خنثی کرد. مرزهای چین تا [[سین‌کیانگ]] غربی امروزی، [[کره جنوبی]] (نزدیک [[سئول]] امروزی) و [[ویتنام]] (اطراف [[هوئه]] امروزی) گسترش یافت. [[جاده ابریشم]] پس از آنکه دیپلمات هان، [[ژانگ چیان]]، با قبایل و ایالت‌های متعدد آسیای مرکزی ارتباط برقرار کرد و در نتیجه تجارت و تبادلات فرهنگی را تسهیل نمود، به عنوان مسیری اصلی که شرق و غرب را به هم متصل می‌کرد، پدیدار شد.

*پکس سینیکا* که توسط سلسله هان تأسیس شد، اغلب با *پکس رومانا* [[امپراتوری روم]] مقایسه می‌شود. *پکس سینیکای* سلسله هان پس از دهه‌ها آشفتگی داخلی که بعدها منجر به [[اواخر سلسله هان|سقوط سلسله هان]] و دوره‌ای از [[سه پادشاهی|تجزیه]] در [[تاریخ چین]] شد، پایان یافت.

=== سلسله تانگ ===
[[دودمان تانگ|سلسله تانگ]] یکی از دوره‌های طلایی تاریخ چین به‌شمار می‌آید و مرحله‌ای دیگر از پکس *سینیکا* را رهبری می‌کرد. پایتخت تانگ، [[چانگ‌آن]]، یک قطب اقتصادی و فرهنگی بزرگ بود و در آن زمان بزرگ‌ترین سکونتگاه شهری جهان محسوب می‌شد. جاده ابریشم امکان دادوستدهای اقتصادی و فرهنگی بین چین و سرزمین‌های خارج از چین را تسهیل می‌کرد و [[شاهنشاهی هخامنشی|ایرانیان]] و [[سغد|سغدیان]] از جمله کسانی بودند که بیشترین سود را از چنین مبادلاتی با چین می‌بردند. در شمال، [[خاقانات گوک‌ترک|اولین خاقانات ترک]] شکست خورد و ضمیمه شد؛ در غرب، نفوذ این سلسله تا [[افغانستان]] امروزی و [[دریاچه آرال]] گسترش یافت و در شرق، کنترل تانگ به [[ساخالین]] می‌رسید. در اوج قدرت، سلسله تانگ بر ۷۲ ایالت خراج‌گذار تسلط داشت. در این دوره، [[فرهنگ چینی]] جانی تازه گرفت و چهره‌ای متنوع‌تر و جهان‌وطنی‌تر پیدا کرد. همزمان سطح ارتباط بین چین و ژاپن افزایش یافت و اثرگذاری فرهنگی و سیاسی چین بر ژاپن به ویژه از عصر تانگ به‌بعد، پررنگ‌تر شد.

=== سلسله یوان ===
[[دودمان یوآن|سلسله یوان]] یک [[فهرست دودمان‌های تاریخ چین|سلسله امپراتوری چین]] بود که توسط قوم [[مغول]] اداره می‌شد و جانشین اصلی [[امپراتوری مغول]] بود. در حالی که سلسله یوان اغلب به عنوان یک سلسله مشروع چینی که حامل [[فرمان آسمان|فرمان آسمانی]] بود، در نظر گرفته می‌شود، مورخان معمولاً این دوره صلح را تحت عنوان *پکس مغولی* طبقه‌بندی می‌کنند.

=== سلسله مینگ ===

[[دودمان مینگ|سلسله مینگ]] چین دوره دیگری از *پکس سینیکا* را رهبری کرد. این دوره شاهد نهادینه شدن رسمی [[سیستم باج‌گذاری چین|سیستم خراج‌گذاری چین]] بود که قدرت سیاسی بزرگ چین را در آن زمان نشان می‌داد. هفت لشکرکشی دریایی به رهبری [[چنگ هه]]، قدرت امپراتوری سلسله مینگ را در سراسر [[جنوب شرق آسیا|آسیای جنوب شرقی]]، [[جنوب آسیا|آسیای جنوبی]]، [[خاورمیانه]] و [[شرق آفریقا]] گسترش داد. در این دوره، چین همچنین تأثیر زیادی بر فرهنگ و سیاست [[پادشاهی چوسان|کره]] گذاشت.

=== سلسله چینگ ===
[[دودمان چینگ|سلسله چینگ]] چین، دوره دیگری از *پکس سینیکا* را نوید داد. در اوج خود، بر چهارمین امپراتوری بزرگ از نظر سرزمینی حکومت می‌کرد و ۹٫۸۷ درصد از کل مساحت زمین جهان را تشکیل می‌داد. دوران چینگ بزرگ، دوره‌ای از رشد پایدار جمعیت، رونق اقتصادی و گسترش سرزمینی بود. ماهیت چندفرهنگی و چندقومی سلسله چینگ برای شکل‌گیری بعدی مفهوم ملی‌گرایی مدرن *چانگوا مینزو* اساسی بود. از آنجایی که حاکمان سلسله چینگ از قوم [[منچو]] بودند، این دوره صلح گاهی با عنوان «*پکس منجوریکا*» نیز شناخته می‌شود.

=== قیاس برای چین مدرن ===
[[چین|جمهوری خلق چین]]، بلافاصله پس از [[اصلاحات اقتصادی چین|اصلاحات و سیاست درهای باز]] به رهبری [[دنگ شیائوپینگ]]، [[اقتصاد بازار سوسیالیستی|اقتصاد نیمه‌آزاد بازار]] را در پیش گرفت؛ این کشور به یکی از قدرت‌های برجسته و مسلط در تولید کالاهای ارزان‌قیمت تبدیل شده است؛ به طوری که بخش تولید صنعتی ۳۶٫۵ درصد از کل اقتصاد چین را تشکیل می‌دهد. این رشد صنعتی، در کنار سایر عوامل اقتصادی و ژئوپلیتیکی، نقش مهمی در صعود چین به عنوان یک قدرت اثرگذار در عرصه جهانی داشته است. برخی از پژوهشگران این دوره از افزایش نفوذ چین را به عنوان یک [[قرن چینی|«پکس سینیکای»]] جدیدی یاد کرده‌اند، و در عین حال تأکید می‌کنند که نظام بین‌الملل شاهد دگرگونی‌هایی در میزان نفوذ دیگر قدرت‌های بزرگ، از جمله [[ایالات متحده آمریکا|ایالات متحده]]، بوده است، روندی که از آن با عنوان [[افول آمریکایی|افول آمریکا]] یاد می‌شود.

== جستارهای وابسته ==

* فهرست دوره‌های صلح منطقه‌ای
* *صلح رومی*؛ [[روابط چین و روم باستان|روابط چین و روم]]؛ مطالعات تطبیقی امپراتوری‌های روم و هان
* [[جاده ابریشم]] و [[جاده ابریشم دریایی]]؛ [[ابتکار کمربند و جاده]]
* عصر طلایی چین؛ [[قرن چینی]]؛ [[رؤیای چینی|رویای چینی]]
* [[قانون اساسی چین|قانون اساسی جمهوری خلق چین]]
** پنج اصل همزیستی مسالمت‌آمیز
** جامعه سرنوشت مشترک
* *تیانشیا داتونگ* ("وحدت بزرگ همه زیر آسمان")
* پرستش بهشت / [[فرمان آسمان|فرمان بهشت]]: [[پسر بهشت]] و خان بهشت
* امپراتوری چین؛ [[امپراتوری آسمانی]]
* [[چین‌محوری]]؛ [[سیستم باج‌گذاری چین|نظام خراج‌گذاری چین]]
* [[تمدن دولت|دولت تمدن]]؛ [[فرهنگ چینی]]؛ [[حوزه فرهنگی شرق آسیا]]
* [[چین و سازمان ملل متحد]]؛ عملیات نظامی غیر از جنگ (چین)؛ کمک‌های خارجی چین

== منابع ==


== برای مطالعه بیشتر ==



* KIM, S.S, China's Pacific Policy: Reconciling the Irreconcilable, International Journal, 1994.
* Kueh, Y.Y. (2012). *Pax Sinica: Geopolitics and Economics of China's Ascendance''
* TERMINSKI, Bogumil, (2010), The Evolution of the Concept of Perpetual Peace in the History of Political-Legal Thought, Perspectivas Internacionales, vol. 10: 277–291.
* YEOH, Kok Kheng, (2009), Towards Pax Sinica?: China's rise and transformation : impacts and implications, University of Malaya.
* ZHANG, Yongjin, (2001), System, empire and state in Chinese international relations, Review of International Studies, vol. 27: 43–63.

رده:تاریخ‌نگاری جمهوری خلق چین
رده:روابط بین‌الملل
رده:روابط بین‌المللی باستان
رده:روابط خارجی امپراتوری چین
رده:سیاست خارجی چین
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی ساده‌شده
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی سنتی
رده:پکس