آتش‌سوزی کارامای

**آتش‌سوزی کارامای** () در ۸ دسامبر ۱۹۹۴ در تالار دوستی واقع در کارامای، سین‌کیانگ، چین روی داد و از جمله بدنام‌ترین آتش‌سوزی‌های چین به‌شمار می‌آید. بخشی از شهرت این حادثه به این دلیل است که گفته می‌شود در هنگام بروز آتش، به دانش‌آموزانی که در حال اجرای برنامه برای مقام‌های مهمان بودند دستور داده شد در جای خود بنشینند تا مقام‌ها پیش از آنان از سالن خارج شوند.

در این آتش‌سوزی ۳۲۵ نفر، از جمله ۲۸۸ دانش‌آموز، جان خود را از دست دادند.
## طراحی ساختمان
تالار دوستی در سال ۱۹۵۸ با الگوبرداری از معماری شوروی ساخته شد. بازسازی آن از سال ۱۹۸۹ آغاز شد و در دسامبر ۱۹۹۱ دوباره به بهره‌برداری رسید. این ساختمان سه‌طبقه بود و در طرح اولیه، گنجایش ۷۹۶ نفر را داشت که پس از بازسازی به ۸۱۰ نفر افزایش یافت. مواد به‌کاررفته برای عایق صوتی از آزبست و پلی‌اورتان بود و پرده‌های صحنه از پنبه ساخته شده بودند. در برخی نقاط، فاصلهٔ نورافکن از پردهٔ صحنه تنها حدود ۲۰ سانتی‌متر بود.  

به دلیل نبود آگاهی کافی دربارهٔ ایمنی در برابر آتش، در بازسازی تالار از مواد بسیار قابل اشتعال استفاده شد؛ از جمله صندلی‌هایی که از الیاف مصنوعی ساخته شده بودند و به‌خوبی می‌سوختند، گازهای سمی منتشر می‌کردند و همین امر برای بسیاری از حاضران مرگ‌بار شد.  

پیش از این حادثه، یک آتش‌سوزی دیگر نیز در همین ساختمان رخ داده بود که آن‌هم به‌دلیل تماس نورافکن با پردهٔ صحنه آغاز شد؛ در آن مورد، پرده به‌صورت برقی پایین آورده شد و آتش خاموش گردید.
## آتش‌سوزی
در ۸ دسامبر ۱۹۹۴، حدود ۵۰۰ دانش‌آموز برای تماشای یک نمایش ویژه در تالار دوستی () در شهر کارامای گرد هم آمدند. بیشتر آنان بین ۷ تا ۱۴ سال سن داشتند. در ساعت ۱۸:۱۰، یکی از نورافکن‌هایی که بیش از اندازه به پردهٔ صحنه نزدیک بود، بر اثر حرارت بالا موجب آتش‌گرفتن پرده در بخش پشتی صحنه شد. تا ساعت ۱۸:۲۰، یکی از دانش‌آموزان ردیف دوم بوی سوختگی را احساس کرد؛ در حالی‌که کارکنان صحنه از جدی بودن آتش آگاه شده بودند، بسیاری از تماشاگران تصور کردند این دود بخشی از جلوه‌های ویژهٔ نمایش است و همچنان در جای خود نشستند. برخلاف آتش‌سوزی قبلی، دو برق‌کار مسئول پردهٔ صحنه در محل حضور نداشتند، زیرا در مأموریتی کاری به اوروُمچی رفته بودند. در نهایت، پردهٔ اصلی صحنه پایین کشیده شد و آتش از دید تماشاگران پنهان گردید؛ هرچند با قطع جریان هوا شعله‌ها ضعیف شدند، اما آتش ادامه یافت و پس از سوختن سیم‌کشی برق، موجب تاریکی کامل سالن شد. در این هنگام، دانش‌آموزانی که تا آن لحظه سر جای خود مانده بودند، دچار وحشت شده و برای خروج هجوم آوردند. در مدتی کوتاه پس از خاموشی، چارچوب نگهدارندهٔ پرده فرو ریخت و با ورود ناگهانی اکسیژن به آتش، پدیده‌ای شبیه بازدم آتش (انفجار معکوس) رخ داد که دمای آن تا حدود ۱۲۰۰ درجهٔ سانتی‌گراد و فشار تا ۶۰ اتمسفر رسید.

واکنش اولیه شامل چهار خودروی آتش‌نشانی بود. با این حال، آتش‌نشانانی که نخست به محل رسیدند فاقد تجهیزات تنفسی مناسب بودند و در محیط سمی و دودآلود به‌سختی توانستند عمل کنند، به‌طوری‌که ۲۷ نفر از آنان بر اثر دود مسموم شدند. خودروهای آتش‌نشانی نیز از ابزار موتوری کافی برخوردار نبودند و هر خودرو تنها یک تبر داشت؛ همچنین فشار پمپ‌های آب اطراف تالار ناکافی بود. کپسول‌های پودر خشک تالار نیز، که برای مهار آتش‌های شیمیایی مناسب بودند، در برابر شعله‌هایی که در ارتفاع زیاد و در پرده‌ها زبانه می‌کشیدند بی‌اثر بودند.

### «بگذارید مقام‌ها اول بیرون بروند»
در سال ۱۹۹۵، روزنامهٔ *[[چاینا یوث دیلی]]* نخستین رسانه‌ای بود که گزارش داد کسی در هنگام حادثه گفته است: «بگذارید مقام‌ها اول بیرون بروند» ().  
این جمله بعدها به‌صورت یک اصطلاح رایج درآمد که اشاره دارد به این‌که در شرایط بحرانی، مقام‌های دولتی بر مردم عادی اولویت دارند. از همین رو، این آتش‌سوزی همچنان یکی از بدنام‌ترین آتش‌سوزی‌های تاریخ چین محسوب می‌شود.

در گزارش‌های اینترنتی، شخصی به نام «کوانگ لی» ()، معاون مرکز آموزش شرکت نفت دولتی، به‌عنوان گویندهٔ این جمله معرفی شد؛ هرچند تأیید رسمی در این‌باره وجود ندارد. در زمانی که مقام‌ها از تنها خروجی اضطراری باز بیرون رفتند، سایر درها همچنان قفل بودند و بسیاری از معلمان و دانش‌آموزان نتوانستند بگریزند.

برخی از بازماندگان گفته‌اند که جملهٔ «بگذارید مقام‌ها اول بروند» واقعاً گفته شده است، اما این سخن در آغاز برنامه و به نشانهٔ احترام به آنان برای خروج در پایان اجرا بیان شده بود، و *روزنامهٔ چاینا یوث دیلی* آن را از *بافت اصلی* خارج کرده است.  
شایان ذکر است که در مستند کارامای، در مصاحبه‌هایی که بلافاصله پس از حادثه در بیمارستان انجام شده بود، هیچ‌یک از مصاحبه‌شوندگان به چنین دستوری اشاره نکردند.

ادارهٔ آتش‌نشانی گوانگ‌شی بعدها اعلام کرد که مشکلات در روند تخلیه به‌دلیل هراس جمعی رخ داد؛ بسیاری از مردم برای خروج همان مسیرهایی را انتخاب کردند که از آن وارد شده بودند، در حالی‌که درهای E و F ازدحام کمتری داشتند. افزون بر این، میله‌های ضد سرقت نصب‌شده بر پنجره‌ها و برخی درها مانع جدی در برابر فرار مردم ایجاد کرده بود.

## پانویس

## منابع