اقلیت‌های قومی در کشور گرجستان

**اقلیت‌های قومی اصلی در گرجستان** آذربایجانی‌ها، ارمنی‌ها، اوکراینی‌ها، روس‌ها، یونانی‌ها، آبخازی‌ها، اوستی‌ها، کیست‌ها، آشوری‌ها و ایزدی‌ها هستند.

همچنین یک جامعه کوچک یهودی وجود دارد.

گرجستان، به همراه ترکیه، تنها کشور منطقه است که جوامع کولی، دوم و لوم در آن زندگی می‌کنند.

## اقلیت‌های قومی
بر اساس گزارش «ارزیابی انسجام ملی و تحمل‌پذیری در گرجستان» سال‌های ۲۰۰۷–۲۰۰۸، که توسط آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا در گرجستان اجرا و با حمایت USAID تهیه شده است، گروه‌های قومی زیر در گرجستان زندگی می‌کنند:

## پیشینه تاریخی
ترکیب قومی گرجستان در طول زمان‌های تاریخی متفاوت بوده و این تغییرات نتیجهٔ عوامل اقتصادی، سیاسی یا اجتماعی خاصی بوده است. آکادمیسین گرجی، واکتنگ جائوشویلی، چهار مرحلهٔ مهم در تاریخ گرجستان را شناسایی کرده است که بر ترکیب قومی این کشور تأثیر گذاشته‌اند: از دوران قرون وسطی تا اواخر قرن هجدهم؛ از قرن نوزدهم تا تهاجم شوروی به گرجستان در سال ۱۹۲۱؛ از ۱۹۲۱ تا فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی؛ و دوران معاصر، که با اعلام استقلال گرجستان آغاز می‌شود.

از آنجا که گرجستان در دوران قرون وسطی همواره قربانی تجاوزات نظامی همسایگان خود بود، قلمروهای نزدیک به مرزها اغلب توسط گرجی‌ها ترک می‌شد و این مناطق خالی توسط گروه‌های قومی دیگر اشغال می‌شدند. در قرن پانزدهم، جمعیت‌های مسلمان به استان کووِمو کارتلی مهاجرت کردند. در این دوره، اوسِتی‌ها نیز از قفقاز شمالی به گرجستان مهاجرت کرده و در آنجا سکنی گزیدند. تا اوایل قرن نوزدهم، گرجی‌ها تنها چهارپنجم جمعیت کل کشور را تشکیل می‌دادند.

در اوایل قرن نوزدهم، گرجستان با ورود گستردهٔ جمعیت‌های خارجی مواجه شد که عمداً در این کشور مستقر شدند. در سال ۱۸۳۲، گرجی‌ها ۷۵٫۹ درصد از جمعیت کل را تشکیل می‌دادند، در مقایسه با ۷۹٫۴ درصد در سال ۱۸۰۰. این سیاست توسط امپراتوری روسیه پس از تحکیم حکومت خود بر گرجستان آغاز شد و جمعیت‌های گرجی نزدیک مرزها به دلایل اقتصادی یا نظامی با گروه‌های قومی دیگر جایگزین شدند. در اوایل قرن نوزدهم، روسیه گرجی‌های مسلمان را مجبور کرد از سامتسخه-جاواختی به امپراتوری عثمانی نقل مکان کنند و جای آن‌ها ارمنی‌ها را مستقر کرد، کسانی که توسط روسیه تشویق شده بودند از ایران و ترکیه از طریق قرارداد ترکمنچای ۱۸۲۸ و قرارداد آدرین‌اپل ۱۸۲۹ مهاجرت کنند. تا سال ۱۸۳۰، تعداد مهاجران ارمنی به ۳۵٬۰۰۰ نفر رسید. همچنین تا سال ۱۸۳۰ هجده سکونت‌گاه یونانی نیز در گرجستان ظاهر شد. علاوه بر این، گرجستان همچنان مکانی بالقوه برای سکونت سربازان دچار دلسردی روس و فرقه‌های مذهبی مانند دوخوبورها بود. در طول جنگ جهانی اول، مردم کرد و آشوری‌ها نیز در گرجستان سکونت کردند.

گرجستان در دوران حکومت شوروی در ابتدا پذیرای هجوم گسترده مهاجران، به ویژه اوکراینی‌ها، روس‌ها، اوستیایی‌ها و ارمنی‌ها بود. علاوه بر این، افزایش نرخ زاد و ولد در میان یهودیان، آذربایجانی‌ها یا سایر گروه‌های قومی منجر به کاهش قابل توجه گرجی‌ها شد و تا سال ۱۹۳۹، برای اولین بار در تاریخ گرجستان، گرجی‌ها کمتر از دو سوم کل جمعیت بودند. پس از جنگ جهانی دوم، مهاجرت کاهش یافت و از سال ۱۹۵۷، تعداد مهاجران غیرگرجی در مقایسه با تعداد مهاجران افزایش یافت.  تا سال ۱۹۷۹، سهم گرجی‌ها در مناطق شهری ۶۲٫۱ درصد و در مناطق روستایی ۷۵٫۷ درصد بود.

این گرایش‌ها پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، با مهاجرت از گرجستان، به ویژه از مناطق جنگی در آبخازیا و اوستیای جنوبی، ادامه یافت؛ بنابراین، اقلیت‌های قومی در سال ۱۹۸۹، ۳۰ درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دادند و تا سال ۲۰۰۲ این تعداد به ۱۶ درصد کاهش یافت.

## حاکمیت قانون
گرجستان به عنوان عضوی از جامعه بین‌المللی، چندین توافقنامه بین‌المللی را که تضمین‌هایی برای اقلیت‌های قومی ساکن در قلمرو گرجستان ارائه می‌دهد، تصویب کرده است. در زیر لیستی از این توافقنامه‌ها و به دنبال آن تاریخ تصویب آنها توسط گرجستان آمده است:
* اعلامیه جهانی حقوق بشر (۰ ژانویه ۱۹۹۱)
* میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۲۵/۰۱/۱۹۹۴)
* میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۲۵/۰۱/۱۹۹۴)
* کنوانسیون بین‌المللی مربوط به تبعیض در رابطه با استخدام و اشتغال (۴ ژوئن ۱۹۹۵)
* کنوانسیون فرهنگی اروپا (۱۶/۰۴/۱۹۹۷)
* کنوانسیون بین‌المللی رفع هرگونه تبعیض نژادی (۱۶/۰۴/۱۹۹۹)
* کنوانسیون حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اساسی (۱۲/۰۵/۱۹۹۹)
* منشور اروپایی خودگردانی محلی (۱۶٫۱۰٫۲۰۰۴)
* کنوانسیون چارچوب حمایت از اقلیت‌های ملی (۱۳/۱۰/۲۰۰۵)
* کنوانسیون طرح کلی اروپا در مورد همکاری فرامرزی بین جوامع یا مقامات سرزمینی (۴ دسامبر ۲۰۰۶)

## آموزش
طبق قانون آموزش عمومی گرجستان، هر شهروند گرجستان حق دارد در صورتی که زبان گرجی زبان مادری او نباشد، آموزش متوسطه را به زبان مادری خود دریافت کند. علاوه بر این، آموزش زبان دولتی در مدارس نیز اجباری است. از سال ۲۰۰۸، دولت گرجستان بودجه موارد زیر را تأمین کرده است:
* ۱۴۱ مدرسه به زبان ارمنی.
* ۱۱۷ مدرسه به زبان آذربایجانی
* ۱۵۱ مدرسه روسی زبان
* ۳ مدرسه به زبان اوستیایی.
* ۱۶۱ مدرسه دوزبانه
* ۶ مدرسه سه زبانه

به منظور فراهم کردن فرصت‌های برابر برای هر شهروند گرجستانی جهت دریافت آموزش عالی، دانشجویان می‌توانند در آزمون سراسری مهارت‌های عمومی به زبان‌های روسی، انگلیسی، آذربایجانی، ارمنی، اوستیایی یا آبخازی قبول شوند. پس از این، در صورت قبولی در آزمون‌های مهارت‌های عمومی، دانشجویان تحت پوشش برنامه آموزشی ویژه زبان گرجی با بودجه دولتی قرار می‌گیرند و تحصیلات خود را در دانشگاه‌های گرجستان ادامه می‌دهند.

در سال ۲۰۰۵، مدرسه مدیریت دولتی زوراب ژوانیا با کمک رئیس‌جمهور و دولت به منظور اجرا و ترویج ارزش‌های دموکراتیک در نهادهای دولتی و خودگردان منطقه‌ای و بهبود کیفیت خدمات اجتماعی و خدمات ملکی تأسیس شد. این مدرسه بر آماده‌سازی کارمندان دولت و ترویج آموزش زبان گرجی به اقلیت‌های قومی تمرکز دارد.

## رسانه
سازمان پخش عمومی گرجستان (GPB) برنامه‌های ویژه جدیدی به زبان‌های آبخازی، آذربایجانی، ارمنی، روسی و اوستیایی دارد. علاوه بر این، پخش عمومی ویژه‌ای به زبان‌های آبخازی و اوستیایی با تمرکز بر مناطق آبخازی و اوستیای جنوبی وجود دارد.

## منابع

رده:اقلیت
رده:اقوام در گرجستان