بیرکارل‌ها

[thumb|تجارت در نزدیکی [پللو، آن طور که توسط کارتا مارینا (۱۵۳۹) به تصویر کشیده شده است.]]

**بیرکارل‌ها** (؛ ؛ ) یک گروه کوچک و غیررسمی سازمان یافته بودند که از قرن سیزدهم تا هفدهم مالیات و تجارت را در مرکز لاپ‌مارکن در سوئد کنترل می‌کردند.

## پیشینه
از بیرکارل‌ها (bircharlaboa) برای اولین بار در سال ۱۳۲۸ نام برده شده است، زمانی که آنها به عنوان یکی از گروه‌های مهاجر در شمال هلسینگلاند ذکر شده‌اند، نامی که سواحل غربی خلیج بوتنی را تا بالا و اطراف خلیج تا اولویوکی پوشش می‌داد.

نام «بیرکارل» احتمالاً از کلمه باستانی اسکاندیناوی *[[پیرکالا|پیرکالای بزرگ]]* سرچشمه گرفته است که در زمینه‌های مختلف برای اشاره به تجارت استفاده شده است.

در اواخر قرن شانزدهم، ادعاهایی در مورد بیرکارل‌ها که از پیرکالای بزرگ (بخشی در ساتاکونتای علیا) آمده بود، توسط خود بیرکارل‌ها در نبردشان برای جلوگیری از سلب امتیازاتشان توسط دولت، رواج یافت. این حداقل تا حدی درست است، زیرا مردانی از پیرکالا به عنوان شاهد در سندی از سال ۱۳۷۴ در مورد مرزهای محلی در شمال پوهیانما ظاهر می‌شوند. بعدها، در قرن نوزدهم، اصطلاح فنلاندی "pirkkamiehet" یا "pirkkalaiset" به عنوان نام "داخلی" برای بیرکارل‌ها ابداع شد. این اصطلاح هرگز در هیچ یک از اسناد یا روایات ظاهر نمی‌شود، اما امروزه معمولاً در فنلاند به معنای بیرکارل‌ها استفاده می‌شود.

در مجموع، تخمین زده می‌شود که حدود بیست نظریه برای توضیح منشأ و نام بیرکارل‌ها وجود دارد.

## تجارت سامی و انحصار مالیاتی
هدف اصلی سازمان بیرکارل، کنترل تجارت با مردم سامی و مالیات گرفتن از آنها بود. افسانه‌ها می‌گویند که حقوق بیرکارل‌ها برای مالیات گرفتن از مردم سامی را مگنوس بارنلاک، پادشاه سوئد در آن زمان، اعطا کرده است. مردم سامی به طور سنتی در دوران وایکینگ‌ها یا حتی قبل از آن به نروژی‌ها مالیات می‌دادند. بعدها روس‌ها نیز شروع به مالیات‌گیری از آنها کردند. پس از کنترل جنوب فنلاند در حدود سال ۱۲۵۰، سوئد به وضعیت شمال علاقه‌مند شد. در نهایت، برخی از مردم سامی به هر سه ایالت مالیات می‌پرداختند. بیرکارل‌ها تنها یکی از عناصر سیستم استعمار بودند که از منطقه سامی‌ها سود می‌بردند.

به نظر می‌رسد که امتیازات بیرکارل‌ها بیشتر «دفاکتو» بود تا «دوژور». هیچ سندی باقی نمانده است که به آنها حق رسمی انحصار مالیات و تجارت در شمال را اعطا کند، حتی اگر دولت در ابتدا از این وضعیت حمایت کرده و بعداً قرن‌ها آن را تحمل کرده باشد.

## منطقه نفوذ
بیرکارل‌ها در دره‌های رودخانه تورنیو، لولئو و پیته‌آ فعال بودند و تورنیو منطقه اصلی آنها بود. هر یک از دره‌ها یک "لاپ‌مارک" جداگانه با بیرکارل‌های خود تشکیل می‌دادند. مردم سامی در جنوب پیته‌آ "سامی‌های سلطنتی" بودند که مالیات خود را مستقیماً به پادشاه پرداخت می‌کردند.

بیرکارل‌های ساکن در هر منطقه نفوذ بسیار کم بودند و در مجموع تنها حدود ۵۰ نفر بودند که هنوز در اوایل قرن شانزدهم وجود داشتند.

در قرن شانزدهم، در اواخر وجودشان، دره کمی‌یوکی نیز تا حدودی تحت نفوذ بیرکارل‌ها بود. در دهه ۱۵۹۰، آنها همچنین سعی کردند کنترل مالیاتی مردم سامی دریایی در اقیانوس منجمد شمالی را به دست آورند.

## افول و پایان
بیرکارل‌ها تا زمانی که تسلط دولت بر شمال ضعیف بود، برای پادشاه مفید بودند. پس از فروپاشی اتحاد کالمار در اوایل قرن شانزدهم، وضعیت در شمال اهمیت بیشتری یافت. در سال ۱۵۵۳، زمانی که شاه گوستاو واسا حق مالیات‌گیری از مردم سامی را لغو کرد، شکست بزرگی برای بیرکارل‌ها رخ داد. بسیاری از بیرکارل‌ها که قادر به ادامه زندگی سابق خود نبودند، به مقامات مالیاتی محلی (به فنلاندی "lapinvouti") تبدیل شدند.

انحصار تجاری بیرکارل‌ها دوام زیادی نداشت و از دهه ۱۵۷۰ در معرض خطر بود. دولت می‌خواست تجارت را در شهرهایی متمرکز کند که کنترل آنها آسان‌تر بود و نیاز به بیرکارل‌ها را منسوخ کرد. سازمان‌های بیرکارل که هیچ جایگاه رسمی نداشتند، ابزار کمی برای مقابله داشتند و در قرن هفدهم پس از تغییرات اداری که توسط شاه کارل نهم آغاز شد، بی‌سروصدا از بین رفتند. تورنیو، لولئو و پیته‌آ همگی در سال ۱۶۲۱ منشورهای شهری خود را دریافت کردند که به معنای پایان رسمی بیرکارل‌ها بود.

## مطالعه بیشتر
* سامو سارویاهو (۲۰۲۰) "فنلاندیِ دست‌نیافتنی: هویت‌های قومی، نقد منابع و تاریخ اولیه شمال سوئد در تاریخ‌نگاری سوئد قرن هفدهم." مجله تاریخ اسکاندیناوی

## منابع

* 

رده:سوئد در قرون وسطی
رده:فنلاند در قرون وسطی
رده:لاپلند (فنلاند)