مشورت عمومی

[330px|بندانگشتی|چپ|مشورت عمومی با مسافران دارای معلولیت با هدف تعیین طرحی برای [سطح شیب‌دار|رمپ/پل سوار شدن کشتی (Gangplank) در پایانهٔ کشتی تنریف. (استرالیا - ۲۰۱۴)]]
**مشورت عمومی**، اظهارنظر عمومی، یا به اختصار مشورت، فرآیندی است که طی آن از اعضای جامعه برای ارائهٔ نظرات و پیشنهادها دربارهٔ مسائل عمومی درخواست می‌شود.

این فرایند می‌تواند به صورت جلسات عمومی که برای همه باز است (مانند نشست‌های تالار شهر)، به صورت کتبی (مانند نظرسنجی‌ها یا اظهارنظرهای عمومی)، و همچنین در گروه‌های مشورتی (مانند مجمع‌های شهروندی یا هیئت‌های منصفهٔ شهروندی) انجام شود. نظرسنجی‌ها و گروه‌های مشورتی را می‌توان با شهروندانی که خود انتخاب شده‌اند یا با نمونه‌های نمایندهٔ آماری از جمعیت انجام داد که این روش اخیر امکان شناسایی نظر اکثریت را فراهم می‌کند.

اهداف اصلی مشورت عمومی شامل بهبود مشارکت و نفوذ عمومی، و همچنین افزایش شفافیت و کارایی پروژه‌ها، قوانین، یا مقررات دولتی است.

مشورت عمومی معمولاً شامل اطلاع‌رسانی (برای علنی کردن موضوع مورد مشورت)، مشورت (جریان دوطرفهٔ اطلاعات و تبادل نظر) و همچنین مشارکت (درگیر کردن ذی‌نفعان در تدوین سیاست یا قانون) است. روش‌های مشورت متنوعی وجود دارد، اما همهٔ آن‌ها مستلزم ارائهٔ اطلاعات پیش‌زمینه در مورد موضوع و فراهم کردن فرصتی برای بحث و تبادل نظر دربارهٔ مقررات، قانون یا طرح در دست بررسی است.

در حالی که مشاوره‌های عمومی به‌طور تاریخی توسط دولت‌ها انجام می‌شدند، سازمان‌های غیردولتی، از جمله برنامه‌های دانشگاهی و سازمان‌های غیرانتفاعی نیز به‌طور فزاینده‌ای این کار را انجام می‌دهند.

اگرچه هدف از مشورت عمومی، تقویت دموکراسی و دادن فرصتی به عموم مردم برای آگاهی و اظهارنظر در مورد سیاست‌های عمومی است، مطالعات متعددی نشان داده‌اند که جلسات مشورت عمومی تمایل دارند نمایندهٔ واقعی جمعیت عمومی نباشند، به طوری که این جلسات تحت سلطهٔ ساکنان مسن‌تر، ثروتمندتر، سفیدپوست‌تر و صاحبان خانه قرار می‌گیرند. مشورت عمومی همچنین به دلیل نقشش در ایجاد مانع و به تأخیر انداختن توسعه و زیرساخت‌ها بحث‌برانگیز است.

## تاریخچه
اساس اظهارنظر عمومی در نظریهٔ عمومی سیاسی دموکراسی مشروطه نهفته است که در طول و پس از عصر روشنگری، به‌ویژه توسط روسو، شکل گرفت.

این مبنا در انقلاب آمریکا بسط داده شد و اندیشمندان مختلفی مانند بنجامین فرانکلین، توماس جفرسون و توماس پین با رد روش‌های تصمیم‌گیری ظالمانه و بستهٔ دولت و طرفداری از دولت باز، با آن مرتبط هستند. اعتقاد بر این است که سنت «تالار شهر نیوانگلند» (Town Hall) ریشه در این جنبش اولیهٔ آمریکا دارد و تقطیر اظهارنظر عمومی رسمی در فرآیندهای رسمی در ایالات متحده، کاربرد مستقیم این قالب در عملکرد خود ادارهٔ عمومی است.

یکی از ابزارهای پرکاربرد برای درک سطوح مختلف مشارکت جامعه در مشورت، به نام «نردبان آرنشتاین» (Arnstein’s Ladder) شناخته می‌شود، اگرچه برخی از دانشگاهیان اعتراض دارند که نردبان آرنشتاین به بافتار خاصی محدود بوده و قصد نداشته که ابزاری جهانی باشد.

## جلسات عمومی
نمونه‌های رایج از جلسات عمومی شامل نشست‌هایی است که توسط قانون‌گذاران یا سایر مقامات منتخب تشکیل می‌شود، مانند تالارهای شهر که برای همه باز هستند. نهادهای حاکم همچنین جلسات استماع عمومی برگزار می‌کنند تا در مورد حوزه‌های موضوعی خاص نظرات را دریافت کنند؛ با این حال، این جلسات برای همه باز نیستند، زیرا شرکت‌کنندگان توسط نهاد حاکم بر اساس تخصص یا نمایندگی از ذی‌نفعان انتخاب می‌شوند.

## اظهارنظر عمومی
ایمیل، نظرسنجی‌ها و رسانه‌های اجتماعی اشکال نسبتاً در دسترس مشورت را ارائه می‌دهند و موانع زمانی و سفری مورد نیاز برای مشارکت را کاهش می‌دهند.

نهادهای حاکم و همچنین آژانس‌های نظارتی، اغلب پیش از تصویب یک مقررات یا پروژهٔ جدید، دوره‌هایی را برای اظهارنظر عمومی تعیین می‌کنند تا شهروندان عادی و ذی‌نفعان فرصت ارائهٔ نظرات خود را داشته باشند.

با این حال، یک گزارش در سال ۲۰۲۳ هشدار می‌دهد که متن‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی (مانند متن‌های تولیدشده توسط ربات‌ها در رسانه‌های اجتماعی) ممکن است علاوه بر نظرات و شهادت‌های قانونی، منجر به بازخوردهای نامشروع نیز شوند.

یک دستهٔ خاص از اظهارنظرهای عمومی توسط آژانس‌هایی درخواست می‌شود که به دنبال دریافت نظر در مورد پیش‌نویس اسناد سیاست‌گذاری هستند، مانند گزارش‌های ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی. این نوع اظهارنظر ممکن است مربوط به یک اقدام در نظر گرفته شده (مانند صدور مجوز) یا طبقه‌بندی یک گونهٔ خاص گیاهی یا جانوری به عنوان گونهٔ در معرض خطر باشد. نمونه‌های دیگر در مورد انتشار پیش‌نویس گزارش‌های ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی رخ می‌دهند، که نظرات دریافت‌شده سپس پاسخ داده شده و ممکن است در تجدیدنظرهای بعدی سند منعکس شوند.

به‌طور معمول، اطلاعیه‌ای مبنی بر تکمیل پیش‌نویس صادر می‌شود که در روزنامه‌ها، وب‌سایت‌ها و از طریق پست به طرف‌های ذی‌نفع شناخته شده‌ای که ممکن است به عنوان «ذی‌نفعان» یا صرفاً «طرف‌های علاقه‌مند» تعیین شده‌اند، ارسال می‌شود. یک دورهٔ اظهارنظر عمومی تعیین می‌شود و نظراتی که تا تاریخ قطع دریافت می‌شوند، بخشی از سوابق رسمی عمومی می‌شوند. در برخی موارد، یک حکم قانونی ایجاب می‌کند که به آن نظرات پاسخ داده شود یا به نحوی در سند نهایی گنجانده شوند، که این امر به اظهارنظرکنندگان فرصت می‌دهد تا نظرات دیگران را قبل از ارسال نظرات کتبی خود مشاهده کنند. یک درگاه دولتی ممکن است امکان بررسی و ارائهٔ نظر در مورد اظهارات را فراهم کند و با استفاده از کلمات کلیدی، قابل جستجو باشد.

وب‌سایت مشورت عمومی دولت استونی، Teeme koos، توسط کمیسیون اروپا به عنوان یک نمونهٔ موفق معرفی شده است.

سوئد برای تمام لوایح مهم پیشنهادی، یک دورهٔ مشورت سه‌ماههٔ اجباری دارد.

## مشورت عمومی با نمونه‌های نماینده
یکی از خطوط مهم تقسیم‌کننده میان روش‌های مختلف مشورت عمومی این است که آیا شرکت‌کنندگان خودانتخاب‌گر هستند یا اینکه شرکت‌کنندگان نمونه‌ای نماینده از جمعیت را تشکیل می‌دهند. تنها از طریق نمونه‌های نماینده است که می‌توان از یافته‌های یک مشورت عمومی برای ترسیم توزیع دیدگاه‌ها در کل جمعیت، از جمله شناسایی نظرات اکثریت، استفاده کرد.

برای دستیابی به یک نمونهٔ نماینده، روش ایده‌آل یک انتخاب کاملاً تصادفی از جمعیت است، اما نمونه‌های نسبتاً نماینده را همچنان می‌توان از طریق نمونه‌های «اعلام آمادگی» (opt-in) با طبقه‌بندی (stratifying) پیشاپیش نمونه و وزن‌دهی (weighting) پس از آن، بر اساس متغیرهای کلیدی جمعیتی در جمعیت، به دست آورد؛ همچنین اطمینان حاصل شود که مجموعهٔ پاسخ‌دهندگان بالقوه، سوگیری‌های آشکاری نداشته باشند (به بخش نمونه‌گیری مراجعه کنید).

روش‌هایی که از نمونه‌های نماینده استفاده می‌کنند عبارتند از نظرسنجی‌های مشورت عمومی و بسیاری از گروه‌های مشورتی مبتنی بر ایدهٔ ایجاد «جوامع کوچک» (mini-publics) مانند نظرسنجی‌های مشورتی، مجامع شهروندی، هیئت‌های منصفهٔ شهروندی، و در برخی موارد بودجه‌بندی مشارکتی. دوره‌های اظهارنظر عمومی، جلسات استماع عمومی، و تالارهای شهر، عموماً با نمونه‌های نماینده انجام نمی‌شوند، همچنین برخی از نظرسنجی‌های مورد استفادهٔ سازمان‌های دولتی و غیردولتی نیز نماینده نیستند. با این حال، چنین روش‌های غیرنماینده‌ای می‌توانند نشانه‌ای از دیدگاه‌های فعالان خودانتخاب‌گر و افراد یا سازمان‌هایی که به موضوع مورد بحث علاقه دارند، ارائه دهند.

### مجامع مشورتی
یک روند رو به رشد، به ویژه در اروپا و کشورهای مشترک‌المنافع، این است که شهروندان برای بحث و مشورت عمیق در مورد یک موضوع مهم سیاست‌گذاری گرد هم می‌آیند و نتایج خود را به دولت ارائه می‌کنند. گروه‌هایی که تشکیل جلسه می‌دهند معمولاً نمونه‌های نماینده هستند و به همین دلیل «جوامع کوچک» (mini-publics) نامیده می‌شوند. نمایندگی اغلب با استفاده از انتخاب تصادفی شهروندان عادی (sortition) حاصل می‌شود. آن‌ها معمولاً به صورت حضوری، برای حداقل یک یا حداکثر پنج روز، یا در طول دوره‌های نشست منظم کوتاه‌تر در یک بازهٔ زمانی طولانی‌تر، ملاقات می‌کنند. به آن‌ها توسط متخصصان در مورد موضوع، اطلاعات داده می‌شود، به بحث و گفتگو می‌پردازند و در نهایت دربارهٔ نوعی توصیهٔ نهایی رأی‌گیری می‌کنند. در برخی موارد، اعضای عموم مردم می‌توانند پرسش‌ها یا نظراتی را به «جامعهٔ کوچک» ارسال کنند، که سپس در جلسات آن‌ها مورد بحث قرار می‌گیرد.

یکی از اولین اشکال این مجامع مشورتی، «هیئت‌های منصفهٔ شهروندی» بودند که توسط ند کراسبی در مؤسسهٔ جفرسون در مینیاپولیس، مینه سوتا، ایالات متحده توسعه یافتند. هیئت‌های منصفهٔ شهروندی نمونه‌های نمایندهٔ کوچکی شامل چند دوجین شرکت‌کننده هستند که برای چند روز متمرکز گرد هم می‌آیند.

مجامع شهروندی معمولاً بزرگ‌تر از هیئت‌های منصفهٔ شهروندی هستند و نمونه‌ای متشکل از صد تا پانصد شهروند را در بر می‌گیرند. مجامع شهروندی ابتکار دولت‌ها در بریتیش کلمبیا و انتاریو، هلند، جمهوری ایرلند، لهستان، فرانسه، بریتانیا و استرالیا بوده‌اند.

آن‌ها همچنین توسط سازمان‌های غیردولتی راه‌اندازی شده‌اند، مانند «لِه جی ۱۰۰۰» (Le G1000) در بلژیک، پروژهٔ «ما شهروندان» (We The Citizens) در ایرلند و «پارلمان مردم» (The People’s Parliament) در بریتانیا. یک مجمع شهروندی در سطح جهانی نیز تشکیل شده است: «مجمع جهانی» (The Global Assembly) در سال ۲۰۲۱ برای مشورت در مورد سیاست‌های تغییرات اقلیمی پیش از شروع کنفرانس بین‌المللی COP26 سازماندهی شد. این اولین نهادی است که می‌تواند ادعایی برای نمایندگی خواسته‌های دموکراتیک کل جمعیت جهانی داشته باشد.

### نظرسنجی‌های مشورت عمومی
نظرسنجی‌های مشورت عمومی، نظرسنجی‌هایی دربارهٔ پیشنهادهای یا مواضع سیاست‌گذاری هستند که توسط قانون‌گذاران، مقامات دولتی، یا سایر رهبران سیاست‌گذاری مطرح شده‌اند. کل فرایند مشورتی درون خود نظرسنجی انجام می‌شود. برای هر موضوع، مواد توجیهی مرتبط و استدلال‌های موافق و مخالف پیشنهادهای مختلف به پاسخ‌دهندگان ارائه می‌شود. سپس پاسخ‌دهندگان توصیهٔ نهایی خود را ارائه می‌کنند. نظرسنجی‌های مشورت عمومی عمدتاً با نمونه‌های نمایندهٔ بزرگ انجام می‌شوند که معمولاً شامل چند هزار نفر در سطح ملی و چند صد نفر در حوزه‌های قضایی زیرملی است.

نظرسنجی‌های مشورت عمومی از دههٔ ۱۹۹۰ در ایالات متحده استفاده شده است. بنیاد American Talks Issue به رهبری آلن کی نقشی پیشگامانه ایفا کرد. بزرگ‌ترین برنامهٔ این‌چنینی، برنامهٔ مشورت عمومی در دانشکدهٔ سیاست عمومی دانشگاه مریلند است که به ریاست استیون کول، نظرسنجی‌های مشورت عمومی را در سطح ملی و همچنین در ایالت‌ها و مناطق کنگره‌ای انجام می‌دهد. آن‌ها داده‌های افکار عمومی را در مورد بیش از ۳۰۰ پیشنهاد سیاست‌گذاری که توسط اعضای کنگره و قوهٔ مجریه در زمینه‌های مختلف مطرح شده‌اند، جمع‌آوری کرده‌اند. چنین نظرسنجی‌هایی که در حوزه‌های کنگره‌ای خاص انجام شده‌اند، به عنوان مبنایی برای انجمن‌های رودررو در آن مناطق نیز استفاده شده‌اند، که در آن‌ها شرکت‌کنندگان نظرسنجی و نمایندهٔ کنگرهٔ مجلس، دربارهٔ پیشنهادهای سیاست‌گذاری و نتایج نظرسنجی بحث می‌کنند.

### نظرسنجی‌های مشورتی
نظرسنجی‌های مشورتی، بررسی‌هایی از یک نمونهٔ نماینده از جمعیت در مورد اولویت‌های سیاست‌گذاری آن‌ها را با مشورت رودررو ترکیب می‌کنند. از این نمونه (معمولاً چند صد نفر) از پیش نظرسنجی می‌شود و سپس به آن‌ها مواد توجیهی در مورد موضوع و استدلال‌های موافق و مخالف پیشنهادهای سیاست‌گذاری مختلف ارائه می‌شود. سپس آن‌ها در یک فرایند رودررو شرکت می‌کنند که در آن متخصصانی با جهت‌گیری‌های سیاست‌گذاری متفاوت، سخنرانی می‌کنند و شرکت‌کنندگان در مورد موضوعات با یکدیگر و با متخصصان بحث می‌کنند. در پایان، شرکت‌کنندگان نظرسنجی اولیه را در مورد اولویت‌های سیاست‌گذاری خود تکرار می‌کنند.

نظرسنجی مشورتی توسط جیمز فیشکین توسعه یافت و در حال حاضر توسط آزمایشگاه دموکراسی مشورتی در دانشگاه استنفورد اداره می‌شود. نظرسنجی‌های مشورتی در ایالات متحده، اتحادیه اروپا، چین، استرالیا، مغولستان و کره جنوبی استفاده شده است. این روش مبنای رویداد «آمریکایی در یک اتاق» (American in One Room) بود، که در آن یک نمونهٔ نماینده از چند صد آمریکایی به صورت حضوری گرد هم آمدند تا در مورد ده‌ها موضوع سیاست‌گذاری مشورت کنند و توصیه‌های خود را ارائه دهند.

## سیستم‌های اقتدارگرا
سیستم‌های اقتدارگرا به‌طور کلی تمایل دارند نگاهی تیره به مشورت عمومی داشته باشند. بنیتو موسولینی در نوشته‌های خود این دیدگاه را بیان کرد که فاشیسم «آزادی بیان» را ارائه می‌دهد، اما فقط برای افرادی که «واجد شرایط» برای داشتن نظر هستند. به‌طور مشابه، در توسعهٔ تاریخی نازیسم، اظهارنظرکنندگان عمومی در گردهمایی‌های رسمی حزب نازی (NSDAP) اغلب توسط اوباش مورد ضرب و شتم قرار می‌گرفتند، یا اگر تعداد زیادی از حامیان اظهارنظرکنندهٔ مخالف وجود داشتند، درگیری و نزاع ایجاد می‌شد. در جمهوری خلق چین امروزی، اظهارنظر عمومی در مورد سیاست‌های دولت نامناسب تلقی می‌شود و ممکن است منجر به احکام طولانی زندان برای افرادی مانند وی جینگشنگ شود.

دولت فیدس در مجارستان از چیزی به نام «مشاوره‌های ملی» استفاده کرده است، که در آن پرسشنامه‌هایی را برای شهروندان ارسال می‌کند تا نظرات آن‌ها را در مورد سیاست‌ها و قوانین دولتی جویا شود؛ در عین حال، ایدئولوژی و برنامهٔ دولت فیدس را با پرسش‌های تلقینی پیش می‌برد (به عنوان مثال، با اشاره به یک «طرح سوروس» فرضی برای «متقاعد کردن بروکسل به اسکان مجدد حداقل یک میلیون مهاجر از آفریقا و خاورمیانه در سال در قلمرو اتحادیه اروپا، از جمله مجارستان»، اینکه این «بخشی از طرح سوروس برای حملهٔ سیاسی به کشورهای مخالف مهاجرت و اعمال مجازات‌های سخت بر آن‌ها است»، و پرسیدن از شهروندان که آیا موافق هستند، یا حملهٔ شدید به «بوروکرات‌های بروکسل» در یک مشاوره در مورد سیاست خانواده). در موارد دیگر، مانند درست پیش از انتخابات، دولت نامه‌هایی را ارسال می‌کرد که به شهروندان اطلاع می‌داد پرداخت گاز آن‌ها را ۳۸ یورو کاهش خواهد داد، یا برای بازنشستگان کوپن‌های هدیه می‌فرستاد. دولت فیدس همچنین «کمپین‌های اطلاعاتی» با بودجهٔ مالیات‌دهندگان، یا «ابتکارهای پیام‌رسانی ملی» را اجرا کرده است که در آن‌ها دشمنان فرضی مجارستان را با بودجه‌هایی بالغ بر ده‌ها میلیون یورو در سال محکوم کرده است.

## منابع
* 
رده:سیاست‌گذاری عمومی
رده:نظرسنجی