گیلو (شهرک اسرائیلی)

**گیلو** () یک شهرک اسرائیلی در جنوب غربی اورشلیم شرقی است که جمعیتی در حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر دارد. این شهرک یکی از پنج «محله حلقه‌ای» است که اسرائیل در پیرامون اورشلیم ساخته و بر روی زمین‌هایی در کرانه باختری بنا شده که پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ و قانون اورشلیم ۱۹۸۰ از سوی اسرائیل اشغال و عملاً الحاق شده‌است. جامعه بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند؛ هرچند اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد و گیلو را محله‌ای از اورشلیم به‌شمار می‌آورد.

گیلو در سال ۱۹۷۳ بر روی تپه‌ای مشرف به بیت جالا پایه‌گذاری شد. این شهرک از آغاز میزبان مهاجران یهودی از سراسر جهان بوده و در دهه ۱۹۹۰ شمار زیادی از یهودیان شوروی سابق را در خود جای داده‌است. در جریان انتفاضه دوم، گیلو هدف حملات تک‌تیراندازی و خمپاره‌ای از بیت جالا قرار گرفت و دولت اسرائیل دیوار بتنی حفاظتی در پیرامون آن برپا کرد که در سال ۲۰۱۰ برچیده شد.

## جغرافیا

گیلو بر روی تپه‌ای در جنوب غربی اورشلیم شرقی جای دارد و با دره‌ای ژرف از بیت جالا جدا می‌شود. بزرگراه تونلی (شاهراه ۶۰) به‌سوی گوش عتصیون از زیر بخش شرقی آن می‌گذرد و شهرک هار گیلو بر قله مجاور دیده می‌شود. بیت صفافا و شرفات در شمال گیلو و بیت‌لحم در جنوب آن واقع شده‌اند.

## پیشینه
### دوران باستان
محوطه‌ای متعلق به دوره استقرار بنی‌اسرائیل در عصر آهن یکم (۱۲۰۰–۱۰۰۰ پیش از میلاد) در محل کنونی گیلو شناسایی و کاوش شده‌است. این محوطه یک سکونتگاه کوچک برنامه‌ریزی‌شده با خانه‌هایی در پیرامون آن به همراه سفالینه‌هایی از سده دوازدهم پیش از میلاد را آشکار ساخت. بخش جنوبی محوطه عصر آهن گیلو یکی از کهن‌ترین محوطه‌های بنی‌اسرائیلی این دوره شناخته می‌شود. محوطه دیواری دفاعی داشت و به حیاط‌های بزرگ (احتمالاً آغل‌های گوسفند) با خانه‌هایی در کناره‌ها تقسیم شده بود. ساختمان‌های این محل از نخستین نمونه‌های «خانه چهار اتاقه» ستون‌دار هستند که ویژگی معماری عصر آهن بنی‌اسرائیل به‌شمار می‌آید.

شهر باستانی گیلوه در کتاب یوشع (یوشع ۱۵:۵۱) و کتاب سموئیل (دوم سموئیل ۱۵:۱۲) یاد شده‌است. برخی پژوهشگران بر این باورند که گیلوه کتاب مقدس در مرکز کوه الخلیل واقع بوده و نام شهرک نوین به دلیل نزدیکی به بیت جالا (که شاید تحریف‌شده گیلوه باشد) برگزیده شده‌است.

در هنگام ساخت شهرک نوین گیلو، باستان‌شناسان دژی و ابزارهای کشاورزی از دوره معبد نخست را در بالای مرکز خرید خیابان هاگاننت یافتند. میان گیوات کانادا و پارک گیلو نیز بقایای مزرعه و گورهایی از دوره معبد دوم کشف شد. آثار رومی و بیزانسی نیز در چندین نقطه به دست آمده‌است.

### دوران نوین

بر پایه گزارش مؤسسه پژوهشی اریج، اسرائیل زمین‌هایی از چندین روستا و شهر فلسطینی برای ساخت گیلو مصادره کرد:
* ۱٬۵۲۹ دونوم از شرفات و بیت صفافا
* ۵۹۴ دونوم از بیت‌لحم
* ۵۷۰ دونوم از بیت جالا
* ۴۵ دونوم از الولجه

در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، ارتش مصر توپخانه خود را در گیلو مستقر کرد و اورشلیم غربی را به‌شدت گلوله‌باران نمود. تلاش برای پیشروی به‌سوی اورشلیم از گیلو در نبردی سخت ناکام ماند. کیبوتص رامت راچل در شمال شرقی گیلو سه بار دست‌به‌دست شد و سرانجام در اختیار اسرائیل ماند، اما گیلو تا سال ۱۹۶۷ در سمت اردنی خط سبز باقی ماند.

در سال ۱۹۷۰ دولت اسرائیل ۱۲٬۳۰۰ دونوم زمین را برای ساخت محله‌های حلقه‌ای پیرامون اورشلیم بر زمین‌هایی که در جنگ شش‌روزه تصرف شده بود مصادره کرد.

گیلو در سال ۱۹۷۳ پایه‌گذاری شد. بر پایه برخی منابع، زمین آن به روستاهای فلسطینی شرفات، بیت جالا و بیت صفافا تعلق داشت. با گسترش گیلو در طی سال‌ها، این شهرک همچون گوه‌ای میان اورشلیم و بیت جالا–بیت‌لحم فرورفته است.

گیلو در چارچوب سیاست «یهودی‌سازی اورشلیم» ساخته شد. به گفته ریچل کالوس، متخصص شهرسازی، «در نظر گرفتن گیلو به‌عنوان بخشی از حوزه شهرداری اورشلیم امکان حفظ اکثریت جمعیتی یهودی شهر را فراهم ساخته‌است».

## جمعیت‌شناسی

جمعیت گیلو در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۰٬۹۰۰ نفر بود. از آغاز تأسیس، گیلو میزبان مهاجران یهودی تازه‌وارد از سراسر جهان بوده‌است. بسیاری از کسانی که ماه‌های نخست اقامت خود در اسرائیل را در اقامتگاه مهاجران گیلو گذراندند (از جمله مهاجرانی از ایران، سوریه، فرانسه و آمریکای جنوبی) در همین محله ماندگار شدند. از زمان موج بزرگ مهاجرت یهودیان شوروی در دهه ۱۹۹۰، گیلو ۱۵ درصد از همه مهاجران آن موج را که در اورشلیم ساکن شدند در خود جای داد. اقامتگاه مهاجران اکنون محل یک کیبوتص شهری به نام بیت یسرائل است. گیلو جامعه‌ای آمیخته از یهودیان مذهبی و سکولار است، هرچند شمار خانواده‌های حریدی در حال افزایش است.

## آموزشگاه‌ها و نهادها
بیت اور (خانه نور)، اقامتگاهی برای بزرگ‌سالان جوان مبتلا به اوتیسم، در مارس ۲۰۰۸ در گیلو گشایش یافت. خانه ایلان برای بزرگ‌سالان دارای معلولیت نیز در گیلو واقع است. گیلو ۳۵ کنیسه دارد. در سال ۲۰۰۹ مرکز اجتماعی گیلو که یکی از بزرگ‌ترین مراکز اجتماعی کشور است سامانه ترکیبی نوین گرمایش آب را به کار گرفت که در مصرف انرژی صرفه‌جویی کرده و آلودگی را به‌شدت کاهش می‌دهد. پارک گیلو دارای زمین بازی بزرگ ماجراجویانه برای کودکان است.

## وضعیت حقوقی و مناقشه شهرک‌سازی

از آنجا که گیلو فراتر از خط سبز ۱۹۴۹ و بر زمین‌های اشغال‌شده پس از جنگ شش‌روزه واقع شده، سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و ژاپن آن را شهرکی غیرقانونی می‌خوانند.

اسرائیل این برچسب را رد می‌کند و گیلو را محله‌ای از اورشلیم می‌داند. فلسطینیان آن را سرزمین اشغالی به‌شمار می‌آورند و میان گیلو و دیگر شهرک‌های کرانه باختری تفاوتی قائل نیستند.

طرح‌های گسترش گیلو با انتقاد ایالات متحده و بریتانیا روبه‌رو شده‌است. اسرائیل بر این باور است که چون گیلو درون مرزهای شهرداری (گسترش‌یافته) اورشلیم قرار دارد، حق ساخت‌وساز آزادانه در آن را دارد. در سال ۲۰۰۹ کمیته برنامه‌ریزی اورشلیم ساخت ۹۰۰ واحد مسکونی تازه در گیلو را تصویب کرد که موجی از انتقادهای جهانی برانگیخت. در سپتامبر ۲۰۱۱ دولت اسرائیل ساخت ۱٬۱۰۰ واحد مسکونی دیگر را تأیید کرد و در نوامبر ۲۰۱۶ ساخت ۳٬۰۰۰ واحد دیگر نیز تصویب شد.

## درگیری‌های اسرائیلی–فلسطینی

از سال ۲۰۰۰، بیت جالا که شهری عمدتاً مسیحی فلسطینی است به‌عنوان پایگاه تیراندازان تنظیم وابسته به فتح برای حملات تک‌تیراندازی و خمپاره‌ای علیه گیلو به کار رفت. دولت اسرائیل دیواری بتنی برپا کرد و پنجره‌های ضدگلوله در خانه‌ها و مدرسه‌های حاشیه گیلو رو به بیت جالا نصب نمود. پس از عملیات دیوار دفاعی، حملات به‌شدت کاهش یافت و در آن سال تنها سه مورد تیراندازی رخ داد. در ۱۵ اوت ۲۰۱۰، پس از سال‌ها آرامش نسبی، نیروهای دفاعی اسرائیل دیوار بتنی را نزدیک به یک دهه پس از برپایی برچیدند.

هفده نفر از ۱۹ مسافر کشته‌شده در بمب‌گذاری تقاطع پات از ساکنان گیلو بودند.

## ساکنان سرشناس
* الی امیر (زاده ۱۹۳۷)، نویسنده و کارمند دولت
* یسرائل فریدمن (زاده ۱۹۲۳)، خاخام
* رامی لوی (زاده ۱۹۵۵)، بنیان‌گذار زنجیره فروشگاه‌های رامی لوی

## جستارهای وابسته
* شهرک‌های اسرائیلی
* اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل
* هار گیلو

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* ارتش اسرائیل شهر فلسطینی را در کرانه باختری ترک کرد، نیویورک تایمز

رده:محله‌های اورشلیم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:انتفاضه دوم
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند