حمله اسرائیل به زندان اوین

**حمله اسرائیل به زندان اوین**، در ۲ تیر ۱۴۰۴ و در بحبوحه جنگ ایران و اسرائیل انجام شد. رسانه‌های ایران اعلام کردند که با ریزپرنده یا عملیات انفجاری به این زندان حمله شده است. بخش‌های نگهبانی، اداری و دادسرای اوین، بند نسوان، ساختمان بهداری و کتابخانه بند چهار در این حمله آسیب دیدند. یک هفته پس از حمله، سخنگوی قوه قضائیه ایران ادعا کرد دست‌کم ۷۱ نفر در این حمله کشته شده‌اند و کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان که برای ملاقات یا پیگیری قضائی به زندان مراجعه کرده، در میان کشته شدگان هستند.

دست‌کم دو نقطه از زندان اوین هدف حمله ارتش اسرائیل قرار گرفت. یکی از حملات به نزدیکی دادسرای شهید مقدس پایین‌تر از در ورودی اصلی زندان اوین صورت گرفته که در نتیجه آن ساختمان دادسرا، دیوار بیرونی زندان، بعضی از ساختمان‌های اداری و ساختمان کتابخانه آسیب دیده است. انفجار دیگر هم در ضلع شمال شرقی زندان و نزدیک مجتمع قضایی شهید کچویی اتفاق افتاده که به ساختمان ملاقات‌های حضوری زندان و ساختمان‌های مسکونی نزدیک آن به شدت آسیب زده است. در نتیجه این حمله، زنان زندانی بند زنان را به زندان قرچک ورامین و زندانیان مرد بند چهار را به زندان تهران بزرگ (فشافویه) منتقل شدند.

تصاویر شبکه‌های اجتماعی در روز حمله نشان می‌دهد ورودی زندان اوین هدف قرار گرفته است. اما بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی این ویدیو را ساختگی تشخیص داده است.

این حمله همزمان با حملات اسرائیلی به سایر تأسیسات مرتبط با دستگاه امنیت داخلی ایران رخ داد، از جمله ستاد بسیج، قرارگاه ثارالله، سپاه امام حسن البرز، فرماندهی حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی، سپاه سیدالشهدا و ستاد اطلاعات نیروی انتظامی.

این حمله با واکنش‌هایی روبرو شد. ثمین الخیطان، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل این حمله را «نقض جدی قوانین بشردوستانه بین‌المللی» خواند. به گفته عفو بین‌الملل حملهٔ عمدی به اهداف غیرنظامی تحت قوانین بشردوستانه بین‌المللی ممنوع است و می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. ژان نوئل بارو، وزیر خارجهٔ فرانسه، هم با غیرقابل قبول خواندن حملهٔ اسرائیل، این کشور را متهم کرد که جانِ دو شهروند فرانسوی زندانی در این زندان را به خطر انداخته است.

## خسارات و تلفات
بندانگشتی|مراسم تشییع جنازه داوود شیروانی، پزشک ایرانی که در حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین کشته شد.
حملات اسرائیل که در ساعات ملاقات رخ داد، خسارات گسترده‌ای به زندان وارد کرد، از جمله تخریب کتابخانه، محل ملاقات زندانیان، درمانگاه، دفتر دادستانی و چندین سلول زندان که به گفته گروه‌های حقوق بشر و بستگان زندانیان به شدت آسیب دیده بودند. یکی از موشک‌ها به ورودی زندان برخورد کرد، جایی که زندانیان اغلب منتظر انتقال به بیمارستان یا دادگاه هستند.

طبق گزارش رسانه‌های ایران، فعالان و گروه‌های حقوق بشر، در میان کشته‌شدگان و مجروحان، اعضای خانواده زندانیان، مددکاران اجتماعی، یک وکیل، پزشکان و پرستاران، یک کودک ۵ ساله، سربازان نوجوانی که به عنوان بخشی از خدمت سربازی اجباری خود از درها محافظت می‌کردند، کارکنان اداری و ساکنان منطقه حضور داشتند. این حمله مرگبارترین حمله در این درگیری بود. زندانیان سیاسی بازمانده به زندان‌های دیگر منتقل شدند، مانند نسرین جوادی که در ژوئیه به زندان زنان قرچک منتقل شد.

اندکی پس از انفجارها در زندان اوین، ویدئویی در توییتر و تلگرام با هشتگ "#freeevin" منتشر شد. به نظر می‌رسید محتوای پست‌ها و ویدئوها فاقد اصالت است. به گفته محققان، این ویدئوها بخشی از "فریب اسرائیل" بودند.

نیویورک تایمز در ابتدا در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۲۵ در مقاله‌ای به قلم فرناز فصیحی و دو نویسنده دیگر گزارش داد که پس از حمله، حدود ۱۰۰ فرد تراجنسیتی که در اوین زندانی بودند، مفقود شده‌اند. تحقیقات بعدی که توسط روزنامه‌نگاران دی تاگس‌تسایتونگ آلمان انجام شد، نتوانست این گفته را تأیید کند. این وکیل پس از تماس با رضا شفاخواه، منبع ایرانی نیویورک تایمز، هرگونه ادعایی مبنی بر مفقود شدن افراد تراجنسیتی پس از حمله یا تعداد افراد تراجنسیتی زندانی در ایران را رد کرد. او اظهار داشت که فصیحی می‌خواسته با یک افشاگری نمایشی به دلایل تبلیغاتی، اظهارات عمومی اسرائیل را نقض کند.

## واکنش‌ها
حملات هوایی به زندان اوین، از جمله بخش بیمارستان، محکومیت و خشم گسترده‌ای را در ایران، حتی در میان مخالفان دولت، برانگیخت. نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر ایران، گفت که حمله اسرائیل «که در روز روشن، در مقابل خانواده‌ها و بازدیدکنندگان انجام شد، آشکارا یک جنایت جنگی است.» محمدی دهه‌ها دررفت و آمد به اوین بوده و در حال حاضر در مرخصی است.

نیروهای دفاعی اسرائیل از اظهار نظر در مورد دلیل حمله به اوین یا قربانیان خودداری کردند. حمله به اوین توسط مقامات اسرائیلی «نمادین» توصیف شده است. گیدون سعار، وزیر امور خارجه، در پستی در رسانه‌های اجتماعی گفت که این هم انتقام حملات موشکی ایران و هم نوعی اقدام آزادی‌بخش بوده است.

عفو بین‌الملل هشدار داد که «حمله عمدی به اهداف غیرنظامی طبق قوانین بین‌المللی بشردوستانه ممنوع است و جنایت جنگی محسوب می‌شود.»

وزیر امور خارجه فرانسه گفت حمله به زندان «غیرقابل قبول» است زیرا جان دو شهروند فرانسوی که در آنجا نگهداری می‌شوند را به خطر می‌اندازد.

ثمین الخیتان، سخنگوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، این حمله را «نقض فاحش قوانین بین‌المللی بشردوستانه» خواند.

بهار قندهاری، مدیر بخش حمایت از حقوق بشر در مرکز حقوق بشر ایران، حمله اسرائیل به مکانی که تحت حمایت قوانین بین‌المللی بشردوستانه است را محکوم کرد. او توجیه اسرائیل برای این حمله را به عنوان یک اقدام نمادین رد کرد و آن را «از نظر قانونی بی‌اساس» و «از نظر اخلاقی سزاوار سرزنش» خواند. او گفت: «حمله حساب‌شده اسرائیل به اوین یک جنایت جنگی آشکار و نقض جدی قوانین بین‌المللی است. این کشور باید کاملاً پاسخگو باشد.»

در اکتبر ۲۰۲۵، گزارشی از سیتیزن لب نشان داد که شبکه‌ای متشکل از ۵۰ حساب کاربری جعلی در توییتر که ادعا می‌شد ساکنان ایرانی نزدیک زندان هستند، محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی و/یا دستکاری شده‌ای را منتشر کرده‌اند که مردم را به حمله به زندان پس از حملات به عنوان بخشی از یک قیام ضد دولتی دعوت می‌کرد. سیتیزن لب تا حدودی بر اساس ارزش بالای تولید یکی از ویدیوها و انتشار آن اندکی پس از حملات، به این نتیجه رسید که این شبکه به احتمال زیاد یا مستقیماً توسط یک آژانس دولتی اسرائیل یا از طریق پیمانکارانی که از قبل از حملات اطلاع داشتند، اداره می‌شد.

## جستارهای وابسته
* حقوق بشر در ایران
* سرکوب سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

## پانویس

رده:ایران در ۱۴۰۴
رده:جنگ دوازده روزه
رده:حمله‌های هوایی در ایران
رده:زندان‌های ایران
رده:نقض حقوق بشر در ایران