عین سامیه

**عین سامیه** () روستایی فلسطینی در استان رام‌الله و البیره است که در بخش C کرانه باختری و در دشت‌های شرقی روستای کفر مالک قرار دارد. این روستا به دلیل چشمه بزرگ آبش که نیرومندترین و پاک‌ترین چشمه منطقه شناخته می‌شود، منطقه‌ای باستان‌شناختی مهم به‌شمار می‌رود و بازمانده‌های سکونتگاه‌هایی از دوران برنز باستانی/کنعانی و همچنین دوره‌های رومی و اسلامی در آن یافت شده‌است. آب چشمه عین سامیه ماده اصلی محلی آبجو طیبه، نخستین آبجوی محلی فلسطین، است.

پیشینه سکونت در عین سامیه به بیش از ۷۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد و این منطقه یکی از کهن‌ترین ویرانه‌های تاریخی جهان را در خود جای داده‌است. این روستا بیش از ۱۵۰ گور رومی کنده‌شده در سنگ و تونل‌های مرتبط با آن‌ها را دربرمی‌گیرد.

در ماه مه ۲۰۲۳، مقامات اسرائیلی ۱۷۸ ساکن روستا را به‌زور تخلیه کردند. آزار و اذیت مداوم ساکنان فلسطینی که به تخلیه آنان در سال ۲۰۲۳ انجامید، بخشی از روند مصادره چشمه‌های فلسطینی در کرانه باختری توسط اسرائیل ارزیابی شده‌است.

## جایگاه

روستای عین سامیه بر دامنه‌های شرقی کوه‌های رام‌الله واقع شده و قلمرو آن تا العوجا در دره اردن در شرق کرانه باختری گسترده‌است. بر پایه منبع عربی، این بلده بر دامنه‌های شرقی جبل‌العاصور، بلندترین کوه استان رام‌الله، جای دارد.

## اقتصاد
عین سامیه دارای چشمه‌ای بزرگ است که نیرومندترین و پاک‌ترین چشمه منطقه به‌شمار می‌رود و آب شهرهای رام‌الله و البیره را تأمین می‌کند. شبکه‌های گسترده‌ای از کانال‌های آب در طول تاریخ در پیرامون آن ساخته شده‌است. این روستا سبد خوراکی شهرک کفر مالک شناخته می‌شود و در آن غلات، آویشن، مرکبات و سبزیجات کشت می‌شود.

آب چشمه عین سامیه ماده اصلی محلی تولید آبجو طیبه، نخستین آبجوی بومی فلسطین، است.

## جمعیت
بیشتر ساکنان روستا از طایفه بدوی کعابنه () هستند و شمار آنان نزدیک به ۳۰۰ تن برآورد شده‌است. شغل اصلی این مردم کار در بخش دولتی و کشاورزی است.

## نام‌گذاری
نام «عین سامیه» به معنای «چشمه بلند» است. بر پایه روایت محلی ثبت‌شده در منابع عربی، این نام به دختر سلیمان بن عبدالملک خلیفه اموی نسبت داده شده‌است؛ گفته می‌شود وی برای درمان بیماری خود به این مکان آمد و پس از شست‌وشو با آب چشمه بهبود یافت.

## پیشینه و باستان‌شناسی
پیشینه عین سامیه به بیش از ۷۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد و از کهن‌ترین ویرانه‌های تاریخی جهان به‌شمار می‌آید. این منطقه بیش از ۱۵۰ گور رومی کنده‌شده در سنگ و تونل‌های جانبی مرتبط با آن‌ها را دربرمی‌گیرد. هیئت‌های باستان‌شناسی متعددی در سال‌های ۱۹۴۱–۱۹۴۲ و ۱۹۶۳ در این محل کاوش کردند.

محوطه «تل المرزبانه» در شمال عین سامیه از برجسته‌ترین بافته‌های باستان‌شناختی منطقه است. این تل، بلندای کوچکی است که از شمال به جنوب کشیده شده و نام آن ریشه فارسی دارد؛ «مرزبان» در زبان فارسی به معنای وزیر یا فرماندار ایالتی است. جام عین سامیه نیز در این محل یافت شد.

سفال‌هایی از دوره‌های رومی، بیزانسی و بیزانسی/اموی در این مکان کشف شده‌است. ستونی از سال ۵۵۷ میلادی دوره بیزانس که بر آن نام ژوستینین یکم و اسقف اوستوخیوس آمده، در این‌جا یافت شده‌است.

دنیس پرینگل با استناد به داده‌های رانی الن‌بلوم، در سال ۱۹۹۷ نوشت که ساختمان‌هایی در عین سامیه وجود دارند که ممکن است به دوران صلیبی تعلق داشته باشند.

### دوره عثمانی
این روستا در نخستین سرشماری عثمانی در سال‌های ۱۵۲۵–۱۵۲۶ میلادی (۹۳۲ هجری قمری) نامی ندارد، اما در سرشماری ۱۵۳۸–۱۵۳۹ (۹۴۹ هجری) از آن یاد شده‌است. در سرشماری ۱۵۹۶، جمعیت روستا ۴ خانوار و همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی گوناگون می‌پرداختند: گندم (۴۰۰ آقچه)، جو (۵۶۰)، درختان زیتون (۱۲۰) و همچنین «درآمدهای گاه‌گاهی» (۸۰) و بزها و کندوهای زنبور عسل (۴۰)؛ جمعاً ۱۲۰۰ آقچه. سفال‌هایی از دوره آغازین عثمانی نیز در اینجا یافت شده‌است.

در سال ۱۸۳۸، «السامیه» به عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌سالم در شرق اورشلیم شناسایی شد.

در سال ۱۸۷۰، ویکتور گِرَن ویرانه‌های این مکان را چنین توصیف کرد: «ویرانه نزدیک عین‌السامیه است. این چشمه زیر اتاقی با طاق گِردتاب و ساخته‌شده از بلوک‌های بزرگ جاری می‌شود؛ در کنار آن چند تکه از ستون‌های سنگی و سرستون‌هایی به سبک دوریسی دیده می‌شود. در شمال و بالای چشمه، ویرانه‌های ساختمانی بزرگ دیدم که شاید برای حفاظت از چشمه ساخته شده و از بلوک‌های عظیم تراش‌نخورده بنا گردیده‌است. بر دامنه‌های پایین کوه، غارهای بسیاری در سنگ کنده شده‌اند». او همچنین یادآور شد که کشتزارها با عدس، لوبیا و گندم توسط فلاحین کفر مالک کشت می‌شد و در هنگام کاشت و برداشت، چندین غار عین سامیه پناهگاه موقت این خانواده‌ها بود.

در سال ۱۸۸۲، پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین «خربت سامیه» را چنین توصیف کرد: «روستای ویران با برجی و چشمه‌هایی؛ به نظر می‌رسد در سده کنونی مسکونی بوده‌است. بازمانده‌های دو آسیاب آبی و ویرانه‌های پی‌ها، دیوارها و غارها گستره بزرگی را پوشانده‌اند. چشمه‌ای پرآب از سوی شمال‌غربی دره از دیواری محکم‌ساز بیرون می‌زند که آبگیری را تشکیل می‌دهد».

## تخلیه اجباری ۲۰۲۳

در ماه مه ۲۰۲۳، مقامات اسرائیلی ۱۷۸ ساکن روستا را به‌زور تخلیه کردند.

ایوون هله، سرپرست هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل متحد برای سرزمین‌های اشغالی فلسطین، اعلام کرد: «این خانواده‌ها از روی اختیار نمی‌روند؛ مقامات اسرائیلی بارها خانه‌ها و سازه‌های آنان را ویران کرده و تهدید به تخریب تنها مدرسه‌شان کرده‌اند. هم‌زمان زمین‌های موجود برای چرای دام به دلیل گسترش شهرک‌سازی کاهش یافته و هم کودکان و هم بزرگسالان در معرض خشونت شهرک‌نشینان بوده‌اند».

مجله +۹۷۲ در گزارشی این رویداد را به نکبه ۱۹۴۸ تشبیه کرد و آن را نمونه‌ای از پاکسازی گسترده فلسطینیان از بخش C کرانه باختری دانست. سازمان بتسلم نیز گزارش داد که جابه‌جایی اجباری جوامع منزوی فلسطینی در بخش C زیر پوشش درگیری‌های غزه ادامه یافته‌است.

## نگارخانه

File:הגביע מעין סמיה - ימין.jpg|جام عین سامیه، از دوره برنز میانی یکم (۲۳۰۰–۲۰۰۰ پیش از میلاد)
File:The chalice from Ain Samia - flat rendering.jpg|بازنمایی تخت نقش‌های جام عین سامیه
File:Kafr Malik and Ein Samiya 01.png|کفر مالک و عین سامیه در دهه ۱۸۸۰
File:Kafr Malik and Ein Samiya 02.png|کفر مالک و عین سامیه در دهه ۱۹۴۰
File:Oasis of Ein Samia - panoramio (1).jpg|واحه عین سامیه، ۲۰۱۰
File:Ein Samia - panoramio (1).jpg|کشتزارهای عین سامیه، ۲۰۱۰
File:Oasis of Ein Samia - panoramio.jpg|واحه عین سامیه، ۲۰۱۰
File:School in Ein Samiya.jpg|مدرسه عین سامیه، ۲ مه ۲۰۲۳
File:Evacuation of Ein Samiya.jpg|تخلیه عین سامیه، ۲۵ مه ۲۰۲۳
File:Ein Samiya after evacuation.jpg|عین سامیه پس از تخلیه، ۲۵ مه ۲۰۲۳


## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* پیمایش فلسطین غربی، نقشه ۱۵ (بایگانی باستان‌شناسی اسرائیل)
* [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.15.jpg پیمایش فلسطین غربی، نقشه ۱۵ (ویکی‌انبار)]

رده:روستاهای کرانه باختری
رده:استان رام‌الله و البیره
رده:مناطق مسکونی پیشین در سرزمین فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عربی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی