ناصرالدین (روستای ویران‌شده فلسطینی)

**ناصرالدین** () روستایی کوچک فلسطینی عرب‌نشین بود که در نزدیک به ۳ کیلومتری جنوب‌غربی طبریه، بر ستیغ شیبی مشرف بر دریاچه طبریه قرار داشت. این روستا دارای چندین چشمه در شرق، جنوب و جنوب‌شرقی خود بود. بر پایه سرشماری ۱۹۳۱ بریتانیا جمعیت آن ۱۷۹ نفر بود که در سرشماری ۱۹۴۵ به ۹۰ نفر کاهش یافت. ناصرالدین و روستای مجاور المناره در یک حوزه اداری با مجموع ۴٬۱۸۵ دونوم زمین قرار داشتند که بیشتر آن به کشت غلات اختصاص داشت.

در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین، روستا ویران شد و ساکنان آن به‌زور اخراج شدند. حمله به ناصرالدین و کشتار غیرنظامیان آن از عوامل تعیین‌کننده فرار عرب‌ها از طبریه بود و پیامدهای روانی سنگینی بر نیروهای عربی بر جای گذاشت.

## پیشینه
کاوش‌های باستان‌شناختی نشان داده‌اند که این مکان در عصر هلنیستی مسکونی بوده و در دوران روم، از سده دوم تا چهارم میلادی، یک سکونتگاه بزرگ در آن وجود داشته‌است.

نام روستا از آرامگاهی گرفته شده که به ناصرالدین، فرمانده ایوبی که در نبرد با صلیبیون کشته شد، اختصاص دارد. این آرامگاه در شمال روستا واقع بود. همچنین در نزدیک به یک کیلومتری غرب روستا، مزار سرباز مسلمان دیگری به نام شیخ القدومی قرار داشت که او نیز در جنگ با صلیبیون جان باخته بود.

## موقعیت جغرافیایی
ناصرالدین در بخش شرقی کوهستان جلیل سفلی، بر فراز شیبی رو به شرق و مشرف بر دریاچه طبریه بنا شده بود. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵ متر بود. شیب‌های غرب، شمال‌غرب و شمال روستا بسیار تند بودند. تل ماعون با ارتفاع ۲۰۰ متر از سطح دریا در نزدیک به یک کیلومتری غرب روستا قرار داشت و مزار شیخ قدومی بر فراز آن بود.

روستا نزدیک به ۲ کیلومتر از ساحل غربی دریاچه طبریه فاصله داشت. از چشمه‌های روستا می‌توان به عین التینه در شرق، عیون البیار در جنوب‌شرقی و عین الکلب در جنوب اشاره کرد.

## دوران قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت ناصرالدین ۱۰۹ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ این رقم به ۱۷۹ نفر در ۳۵ خانه افزایش یافت که همچنان همگی مسلمان بودند.

خانه‌های روستا به‌صورت پراکنده در راستای شمالی-جنوبی و بدون نقشه شهری مشخصی ساخته شده بودند. ساکنان از راه کشاورزی و دامداری امرار معاش می‌کردند. در روستا هیچ‌گونه خدمات عمومی وجود نداشت.

بر پایه آمار ۱۹۴۴/۱۹۴۵، جمعیت روستا ۹۰ نفر مسلمان بود و مجموع زمین‌های آن به همراه المناره ۴٬۱۸۵ دونوم بود. از این مقدار، ۴٬۱۷۲ دونوم به کشت غلات و ۱۳ دونوم به مناطق ساخته‌شده (شهری) اختصاص داشت. بر پایه منبع عربی، یهودیان ۱٬۴۱۰ دونوم از مجموع زمین‌ها (نزدیک به ۲۱ درصد) را در اختیار داشتند.

## جنگ ۱۹۴۸ و نابودی روستا

در ۱۲ آوریل ۱۹۴۸، یک گروهان از گردان دوازدهم تیپ ۱ گولانی برای قطع ارتباط طبریه با مراکز بزرگ عربی در غرب (از جمله ناصره و لوبیا) به ناصرالدین حمله کرد. نبرد چهار ساعت به درازا کشید زیرا نیروهای هاگانا با مقاومت غیرمنتظره محلی روبه‌رو شدند.

مورخ فلسطینی صالح عبدالجواد می‌نویسد که ۱۲ تا ۲۰ غیرنظامی «با مسلسل قتل‌عام شدند» و بیشتر کشته‌شدگان زنان و کودکان بودند. بیشتر ساکنان به طبریه یا لوبیا گریختند و نیروهای بریتانیایی روستاییان را به لوبیا همراهی کردند. هاگانا گزارش داد که ۲۲ عرب کشته، ۶ نفر زخمی و ۳ نفر اسیر شدند. کشته‌های غیرنظامی دربرگیرنده هفت مرد، دست‌کم یک زن و شماری کودک بود. دو سرباز هاگانا نیز زخمی شدند.

مورخ فلسطینی نافذ نزال با استناد به شاهدان عینی نوشته‌است که همه خانه‌های روستا ویران شد و شماری از ساکنان از جمله زنان و کودکان کشته شدند. عارف العارف نیز گزارش کرد که ده نفر کشته و خانه‌های روستا به آتش کشیده شدند. یک بلاغ رسمی بریتانیایی که در روزنامه فلسطین منتشر شد، از کشته شدن هشت مرد، یک زن و شمار نامعلومی از کودکان خبر داد و تأیید کرد که مهاجمان خانه‌های سنگی را منفجر و خانه‌های گلی را آتش زدند.

بنی موریس گزارش می‌دهد که برخی فلسطینیان در آن زمان حمله را «کشتار دیر یاسین دوم» خواندند، با اشاره به کشتار دیر یاسین که چند روز پیش‌تر رخ داده بود. رسیدن آوارگان وحشت‌زده به طبریه روحیه ساکنان عرب شهر را شدیداً تضعیف کرد و تصرف ناصرالدین عملاً طبریه را از روستای بزرگ لوبیا جدا ساخت.

همه خانه‌های روستا ویران شد و ساکنانی که باقی مانده بودند در ۲۳ آوریل اخراج شدند.

## وضعیت کنونی
از روستای ناصرالدین هیچ اثری باقی نمانده‌است. در محل روستا و بخشی از زمین‌های آن ساختمان‌های مسکونی وابسته به شهر طبریه احداث شده و بخش‌هایی از زمین‌ها که بایر مانده‌اند توسط اسرائیلی‌ها به‌عنوان چراگاه بهره‌برداری می‌شود.

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* ناصرالدین در Palestine Remembered
* ناصرالدین در ذاکرات

رده:روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل
رده:ناحیه طبریه