کمیسیون گورهای جنگی کشورهای مشترک‌المنافع

**کمیسیون گورهای جنگی کشورهای مشترک‌المنافع** (؛ به اختصار **CWGC**) یک سازمان میان‌دولتی متشکل از شش کشور عضو مستقل است که وظیفه اصلی آن نشانه‌گذاری، ثبت و نگهداری گورها و یادمان‌های نظامیان اتحادیه کشورهای مشترک‌المنافع است که در دو جنگ جهانی کشته شده‌اند. این کمیسیون همچنین مسئول بزرگداشت غیرنظامیانی است که در جریان جنگ جهانی دوم بر اثر حملات دشمن جان باخته‌اند. این سازمان را سِر فابیان آرتور گلستون ور بنیان نهاد و در سال ۱۹۱۷ با منشور سلطنتی با نام «کمیسیون امپراتوری گورهای جنگی» رسمیت یافت. نام کنونی آن از سال ۱۹۶۰ به کار می‌رود.

کمیسیون در چارچوب مأموریت خود، همه کشته‌شدگان جنگ کشورهای مشترک‌المنافع را به‌گونه‌ای یکسان و برابر گرامی می‌دارد. بدین منظور نام هر کشته‌شده بر سنگ مزار در محل دفن شناسایی‌شده یا بر یادمانی حک می‌شود. یادبود کشته‌شدگان بدون توجه به درجه نظامی یا مدنی، نژاد یا کیش انجام می‌گیرد.

این کمیسیون اکنون یادبود ۱٫۷ میلیون نظامی درگذشته متعلق به کشورهای مشترک‌المنافع را در ۱۵۳ کشور بر عهده دارد. از آغاز کار خود در حدود ۲٬۵۰۰ گورستان جنگی و یادمان‌های بسیاری ساخته و هم‌اکنون نگهداری بیش از ۲۳٬۰۰۰ محل دفن و بیش از ۲۰۰ یادمان در سراسر جهان را بر عهده دارد. افزون بر آن با هماهنگی دولت‌های مربوطه، بیش از ۴۰٬۰۰۰ گور جنگی غیرمشترک‌المنافع و بیش از ۲۵٬۰۰۰ گور نظامی و غیرنظامی غیرجنگی را نیز نگهداری می‌کند. بودجه کمیسیون از سوی شش کشور عضو — بریتانیا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، هند و آفریقای جنوبی — تأمین می‌شود.

## پیشینه
### جنگ جهانی اول

با آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴، فابیان ور، مدیر شرکت ریو تینتو، دریافت که در سن ۴۵ سالگی نمی‌تواند به ارتش بریتانیا بپیوندد. او با بهره‌گیری از نفوذ ویسکونت میلنر، رئیس هیئت‌مدیره ریو تینتو، فرماندهی یک واحد سیار صلیب سرخ بریتانیا را به دست آورد. ور در سپتامبر ۱۹۱۴ به فرانسه رسید و در آنجا از نبود هرگونه سازوکار رسمی برای ثبت و نشانه‌گذاری گورهای کشته‌شدگان شگفت‌زده شد و بر آن شد تا سازمانی را در درون صلیب سرخ برای این منظور پایه‌گذاری کند. در مارس ۱۹۱۵ با پشتیبانی نویل مکریدی، بازرس کل نیروهای اعزامی بریتانیا، کار ور به رسمیت شناخته شد و واحد او به ارتش بریتانیا منتقل و به «کمیسیون ثبت گورها» تبدیل گردید. این کمیسیون تا اکتبر ۱۹۱۵ بیش از ۳۱٬۰۰۰ گور سربازان بریتانیایی و امپراتوری را ثبت کرده بود و این رقم تا مه ۱۹۱۶ به ۵۰٬۰۰۰ رسید.

هنگامی که گورستان‌های شهری پر شدند، ور مذاکره با مقامات محلی برای تأمین زمین گورستان‌های جدید را آغاز کرد. نخست توافقی با فرانسه برای ساخت گورستان‌های مشترک بریتانیایی-فرانسوی انجام شد؛ اما ور سرانجام دریافت که واگذاری مسئولیت نگهداری به دولت فرانسه به تنهایی عاقلانه نیست و ترتیبی داد تا فرانسه زمین را (بر پایه قانون ۲۹ دسامبر ۱۹۱۵) خریداری کرده و برای همیشه به بریتانیا واگذار کند و مدیریت و نگهداری بر عهده بریتانیا باشد. دولت فرانسه به شرط رعایت ابعاد مشخص، دسترسی از راه عمومی و نزدیکی به ایستگاه‌های پزشکی موافقت کرد. مذاکرات مشابهی نیز با دولت بلژیک آغاز شد.

با انتشار گزارش‌های کار ثبت گورها، کمیسیون نامه‌های بسیاری از خویشاوندان سربازان کشته‌شده دریافت کرد که خواستار آگاهی و عکس از گورها بودند. تا سال ۱۹۱۷ حدود ۱۷٬۰۰۰ عکس به خانواده‌ها فرستاده شده بود. در بهار ۱۹۱۶ نام سازمان به «مدیریت ثبت گورها و استعلامات» تغییر یافت زیرا دامنه کار از ثبت ساده مقابر فراتر رفته و پاسخ به استعلامات خانواده‌ها را نیز دربرمی‌گرفت. کار مدیریت همچنین فراتر از جبهه غربی رفت و واحدهایی در یونان، مصر و بین‌النهرین مستقر شدند.

### بنیان‌گذاری رسمی

با ادامه جنگ، نگرانی دربارهٔ سرنوشت گورها پس از جنگ افزایش یافت. در ژانویه ۱۹۱۶ دولت بریتانیا «کمیته ملی مراقبت از گورهای سربازان» را تشکیل داد و ادوارد، شاهزاده ولز ریاست آن را پذیرفت. دولت بر این باور بود که سپردن این کار به نهادی ویژه بهتر از واگذاری آن به وزارتخانه‌ای موجود است. با کمک شاهزاده ولز، ور یادداشتی به کنفرانس جنگی امپراتوری در سال ۱۹۱۷ ارائه کرد و پیشنهاد تأسیس سازمانی امپراتوری داد. این پیشنهاد پذیرفته شد و در ۲۱ مه ۱۹۱۷ «کمیسیون امپراتوری مقابر جنگی» با منشور سلطنتی تأسیس شد؛ شاهزاده ولز رئیس، لرد دربی رئیس هیئت‌مدیره و ور نایب‌رئیس آن شدند.

کار جدی کمیسیون با پایان جنگ جهانی اول آغاز شد. تا سال ۱۹۱۸ نزدیک به ۵۸۷٬۰۰۰ گور شناسایی شده و ۵۵۹٬۰۰۰ تلفات دیگر بدون گور شناخته‌شده ثبت شده بودند.

گستردگی جنگ و شمار بالای تلفات، نگرش کاملاً تازه‌ای نسبت به بزرگداشت کشته‌شدگان پدیدآورد. پیش از جنگ جهانی اول، یادبود انفرادی کشته‌شدگان معمولاً محدود به افسران بود؛ اما جنگ بسیج بخش بزرگی از جمعیت را — چه داوطلب و چه از راه خدمت وظیفه عمومی — ایجاب کرد و انتظار پدید آمد که همه سربازان حتی با پایین‌ترین رتبه گرامی داشته شوند.

در نوامبر ۱۹۱۸ کمیته‌ای به ریاست فردریک کنیون، مدیر موزه بریتانیا، گزارشی دربارهٔ چگونگی طراحی گورستان‌ها ارائه داد. دو نکته کلیدی این گزارش آن بود که اجساد نباید به وطن بازگردانده شوند و یادمان‌ها باید یکسان باشند تا تمایز طبقاتی از میان برود. در ۱۷ فوریه ۱۹۱۹ رودیارد کیپلینگ جستاری در روزنامه تایمز منتشر کرد و پیشنهادهای کمیسیون را به مخاطبان گسترده‌تری رساند. این جستار به‌زودی به صورت کتابچه مصوری با عنوان «گورهای افتادگان» بازچاپ شد.

انتشار گزارش‌ها اعتراض عمومی شدیدی برانگیخت؛ به‌ویژه در مورد تصمیم به بازنگرداندن اجساد. این بحث سرانجام به مناظره‌ای پرشور در پارلمان بریتانیا در ۴ مه ۱۹۲۰ انجامید. وینستون چرچیل در پایان مناظره خواست که موضوع به رأی‌گیری نرسد و بدین ترتیب کمیسیون توانست کارش را با اطمینان از پشتیبانی اصول بنیادین خود ادامه دهد.

### نخستین گورستان‌ها و یادمان‌های گمشدگان

در سال ۱۹۱۸ سه تن از برجسته‌ترین معماران زمان — سِر هربرت بیکر، سِر رجینالد بلامفیلد و سِر ادوین لاتی‌ینز — به عنوان معماران اصلی سازمان برگزیده شدند. رودیارد کیپلینگ نیز مشاور ادبی برای کتیبه‌های یادمان‌ها شد.

در سال ۱۹۲۰ کمیسیون سه گورستان آزمایشی در لو ترپور، فورسویل و لوونکور در فرانسه بر پایه اصول گزارش کنیون ساخت. از میان این سه، گورستان همگانی فورسویل موفق‌ترین شمرده شد. معماران با مشاوره طراح باغ گرترود جیکل گورستانی دیوارچین با سنگ‌های مزار یکسان در فضای باغ‌مانند آفریدند که «صلیب قربانی» بلامفیلد و «سنگ یادبود» لاتی‌ینز آن را تکمیل می‌کرد. پس از برخی اصلاحات، فورسویل الگوی برنامه ساخت‌وساز کمیسیون شد. هزینه‌های بالاتر از بودجه در هر سه گورستان آزمایشی تعدیل‌هایی را ضروری ساخت؛ از جمله آنکه گورستان‌های کمتر از ۲۰۰ گور آسایشگاه نداشته باشند، سنگ یادبود تنها در گورستان‌های بیش از ۴۰۰ گور نصب شود و ارتفاع دیوار گورستان به ۱ متر محدود گردد.

در پایان ۱۹۱۹ کمیسیون ۷٬۵۰۰ پوند هزینه کرده بود و این رقم در سال ۱۹۲۰ به ۲۵۰٬۰۰۰ پوند رسید. میان سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۳ هفته‌ای ۴٬۰۰۰ سنگ مزار به فرانسه فرستاده می‌شد. تا سال ۱۹۲۷ بخش عمده ساخت‌وساز به پایان رسید و بیش از ۵۰۰ گورستان با ۴۰۰٬۰۰۰ سنگ مزار، هزار صلیب قربانی و ۴۰۰ سنگ یادبود ساخته شده بود.

کمیسیون مأموریت داشت هر سربازی را که گور شناخته‌شده نداشت به‌صورت انفرادی بزرگ دارد؛ شمار این افراد تنها در فرانسه و بلژیک ۳۱۵٬۰۰۰ نفر بود. نخست ۱۲ یادمان در محل نبردهای مهم جبهه غربی پیش‌بینی شد اما پس از مخالفت کمیته فرانسوی مسئول تأییدیه‌ها، شمار یادمان‌ها کاهش یافت و برخی در درون گورستان‌های موجود ساخته شدند.

«دروازه منین» طرح بلامفیلد نخستین یادمان گمشدگان در اروپا بود که در ۲۴ ژوئیه ۱۹۲۷ پرده‌برداری شد. از آنجا که فضای دروازه منین برای تمام نام‌ها کافی نبود، ۳۴٬۹۸۴ نام بر یادمان تاین‌کات به طراحی هربرت بیکر حک شد. یادمان‌های دیگری نیز ساخته شدند از جمله: یادمان هلس در گالیپولی، یادمان تیپوال در سم و یادمان آراس به طراحی ادوین لاتی‌ینز و یادمان بصره در عراق. دومینیون‌ها و هند نیز یادمان‌های خود را برپا کردند: یادمان نوو-شاپل برای نیروهای هند، یادمان ویمی توسط کانادا، یادمان ویلر-برتونو توسط استرالیا و یادمان دلویل‌وود توسط آفریقای جنوبی. برنامه بزرگداشت کشته‌شدگان جنگ بزرگ با افتتاح یادمان تیپوال در سال ۱۹۳۲ در اصل کامل شمرده شد، هرچند یادمان ویمی تا ۱۹۳۶ و یادمان ویلر-برتونو تا ۱۹۳۸ به پایان نرسید.

### جنگ جهانی دوم

از آغاز جنگ جهانی دوم در ۱۹۳۹ کمیسیون واحدهای ثبت مقابر را سازماندهی کرد و بر پایه تجربه جنگ پیشین، زمین‌هایی را برای گورستان‌های آینده در نظر گرفت. شمار بالای تلفات غیرنظامی وینستون چرچیل را واداشت تا با ور برای ثبت نام غیرنظامیان کشته‌شده کشورهای مشترک‌المنافع نیز موافقت کند. این دفتر یادبود که در حدود ۶۷٬۰۰۰ نام مردان، زنان و کودکان را دربرمی‌گرفت تا سال ۱۹۵۶ در کلیسای وست‌مینستر نگهداری شد.

هنگامی که متفقین شمال اروپا را آزاد کردند، بیشتر گورستان‌های جنگ جهانی اول آسیب چندانی ندیده بودند و فضای سبز آنها ظرف سه سال به حالت پیش از جنگ بازگشت.

در سال ۱۹۴۹ گورستان جنگی کانادایی دیپ نخستین گورستان جدید بود که تکمیل شد. کمیسیون در مجموع ۵۵۹ گورستان و ۳۶ یادمان جدید ساخت و بیش از ۳۵۰٬۰۰۰ سنگ مزار نو برپا کرد. گستره بزرگ‌تر جنگ دوم و کمبود نیروی انسانی سبب شد که برنامه‌های ساخت‌وساز و بازسازی بسیار طولانی‌تر شود و تا پایان دهه ۱۹۶۰ ادامه یابد.

### تغییر نام
در ۲۸ مارس ۱۹۶۰ نام سازمان از «کمیسیون امپراتوری مقابر جنگی» به «کمیسیون مقابر جنگی کشورهای مشترک‌المنافع» تغییر یافت تا بازتاب‌دهنده دگرگونی‌های سیاسی پس از جنگ و جایگزینی مفهوم امپراتوری با اتحادیه کشورهای مشترک‌المنافع باشد.

## معماری و طراحی
### سنگ مزارها
هر گورستان CWGC دارای ردیف‌هایی از سنگ مزارهای سفید یکسان از سنگ آهک پورتلند است. برخلاف گورهای صلیبی‌شکل فرانسوی و آلمانی، سنگ مزارهای CWGC مستطیل‌شکل با لبه بالایی گِرد هستند. بر هر سنگ نشان واحد نظامی، نام، درجه و وابستگی مذهبی سرباز حک شده‌است. اگر هویت سرباز ناشناخته بود عبارت «سربازی از جنگ بزرگ» یا «تنها خدا او را می‌شناسد» — جمله‌ای به پیشنهاد رودیارد کیپلینگ — بر سنگ نوشته می‌شد. خانواده‌ها امکان افزودن جمله‌ای شخصی در پایین سنگ را داشتند؛ در جنگ جهانی اول هزینه هر حرف ۳٫۵ پنی بود.

### صلیب قربانی و سنگ یادبود
گورستان‌ها معمولاً با دیوار کوتاهی از آجر و دروازه‌ای آراسته محصور می‌شوند. در هر گورستان «صلیب قربانی» () طراحی‌شده توسط رجینالد بلامفیلد قرار دارد که بلندای آن بسته به اندازه گورستان از ۴٫۵ تا ۹ متر متغیر است و شمشیر بلند برنزی بر آن نصب شده‌است. در گورستان‌های دارای بیش از ۱٬۰۰۰ گور «سنگ یادبود» () ساخته ادوین لاتی‌ینز با عبارتی برگرفته از کتاب جامعه — «نامشان تا ابد زنده خواهد ماند» — نصب می‌شود. ابعاد سنگ یادبود ۳٫۵ متر درازا و ۱٫۵ متر بلندا با سه پله دسترسی است.

در شبه‌جزیره گالیپولی و خاور دور، ساختار گورستان‌ها اندکی متفاوت است: به دلیل نمناکی خاک به‌جای سنگ مزار ایستاده از لوحه‌های سنگی تخت بهره گرفته شده و صلیب قربانی در دیوار تعبیه شده‌است.

## باغبانی و فضای سبز
باغبانی بخش مهمی از هویت گورستان‌های CWGC است. هدف آن بود که فضایی آرام و مناسب اندوه‌گساری به جای نمای تاریک گورستان‌های معمولی فراهم شود. معماران از باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو یاری گرفتند و لاتی‌ینز با گرترود جیکل همکاری کرد تا «باغ‌های یادبود» واقعی بیافریند. تا جای ممکن از گیاهان بومی هر منطقه بهره گرفته می‌شود. گل‌های رُز فلوریباندا و گیاهان چندساله در کرت‌های اطراف گورها کاشته می‌شوند و گونه‌های کوتاه‌تر جلوی سنگ مزارها قرار می‌گیرند تا کتیبه‌ها پوشیده نشوند.

## تأمین مالی
کار کمیسیون عمدتاً از کمک‌های مالی دولت‌های شش کشور عضو تأمین می‌شود. سهم هر کشور متناسب با شمار گورهایی است که باید نگهداری شوند. در سال مالی ۲۰۰۴–۲۰۰۵ مجموع کمک‌ها ۳۸٫۹ میلیون پوند بود که بریتانیا با ۷۸٫۴ درصد بزرگ‌ترین سهم را داشت، پس از آن کانادا با ۱۰٫۱ درصد، استرالیا ۶٫۱ درصد، نیوزیلند و آفریقای جنوبی هر کدام ۲٫۱ درصد و هند ۱٫۲ درصد قرار داشتند.

## کشورهای عضو
شش کشور عضو کمیسیون عبارتند از: استرالیا، کانادا، هند، نیوزیلند، آفریقای جنوبی و بریتانیا. دومینیون نیوفاندلند یکی از اعضای بنیان‌گذار بود اما در سال ۱۹۴۹ با الحاق به کانادا عضویت مستقل خود را از دست داد.

## گورستان‌ها و یادمان‌های شاخص
بزرگ‌ترین گورستان CWGC، گورستان تاین‌کات در شمال ایپر بلژیک است که نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ گور دارد. کوچک‌ترین گورستان در جزیره اسکیروس یونان قرار دارد و تنها گور شاعر روپرت بروک را دربردارد. بزرگ‌ترین یادمان، یادمان تیپوال با ۴۵ متر بلندا در شمال فرانسه است که نام ۷۲٬۰۰۰ سرباز گمشده در نبرد سم بر آن حک شده‌است.

از دیگر گورستان‌ها و یادمان‌های برجسته می‌توان از گورستان جنگی کرانجی در سنگاپور، گورستان‌هایی در مصر (از جمله در العلمین، قاهره و اسکندریه)، یادمان هلس در گالیپولی و یادمان ویمی در فرانسه نام برد.

## خرابکاری
خرابکاری در گورستان‌های CWGC نادر است اما هرگاه رخ دهد بازتاب گسترده‌ای در کشورهای مشترک‌المنافع می‌یابد. برای نمونه در ۹ مه ۲۰۰۴ در پی رسوایی زندان ابوغریب ۳۳ سنگ مزار در گورستان غزه (دارای ۳٬۶۹۱ گور) ویران شد، هرچند این رسوایی مربوط به ارتش آمریکا بود نه نیروهای مشترک‌المنافع.

در جنگ جهانی دوم اتهام‌هایی مبنی بر خرابکاری نازی‌ها مطرح شد. آدولف هیتلر در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۰ از یادمان ویمی بازدید کرد تا نشان دهد نیروهای آلمان به آن آسیبی نرسانده‌اند.

## پروژه عکاسی
پروژه‌ای به نام «پروژه عکاسی گورهای جنگی» () با همکاری CWGC و وزارت دفاع بریتانیا راه‌اندازی شد تا هر گور و یادمان جنگی عکاسی شود. این پروژه با استقبال گسترده روبه‌رو شد و به عکاسی از گورهای تمام ملیت‌ها گسترش یافت. تا مارس ۲۰۱۲ بیش از ۱٫۷ میلیون عکس در پایگاه داده آن ثبت شده بود.

## پیوند به بیرون
* 

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:سازمان‌های برک‌شایر
رده:سازمان‌های دولتی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:سازمان‌های میان‌دولتی
رده:یادبودها و یادواره‌های نظامی در آفریقای جنوبی
رده:تاریخ نظامی امپراتوری بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم
رده:پیوند رده انبار از ویکی‌داده