3I/ATLAS

**3I/ATLAS** که همچنین با نام‌های **C/2025 N1 (ATLAS)** و پیش‌تر **A11pl3Z** شناخته می‌شود، یک دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای است که در ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ توسط ایستگاه سامانه هشدار نهایی برخورد سیارک به زمین در ریو وورتادو، شیلی، حین نزدیک شدن به خورشید کشف شد. این دنباله‌دار در مسیر خود از کنار خورشید، مدار گریزناپذیر و هایپربولیکی دارد و به منظومهٔ شمسی وابسته نیست. در زمان کشف، این دنباله‌دار در فاصله ۴٫۵ واحد نجومی (۶۷۰ میلیون کیلومتر؛ ۴۲۰ میلیون مایل) از خورشید قرار داشت و با سرعت نسبی ۶۱ کیلومتر بر ثانیه (۳۸ مایل بر ثانیه) حرکت می‌کرد. این جرم روی یک مسیر هذلولی نامحدود با خروج از مرکز مداری ۶٫۱۳ ± ۰٫۰۲ به دور خورشید حرکت می‌کند. 3I/ATLAS سومین جرم میان‌ستاره‌ای تأییدشده‌ای است که از منظومه شمسی عبور می‌کند، پس از اوموآموا (کشف‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۷) و 2I/Borisov (کشف‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۹).

3I/ATLAS از زمین نزدیک‌تر از ۱٫۸ واحد نجومی (تقریباً دو برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید) نخواهد شد و بنابراین هیچ تهدیدی برای زمین محسوب نمی‌شود. این دنباله‌دار سومین جرم میان‌ستاره‌ای تأییدشده‌ای است که از درون منظومهٔ شمسی عبور می‌کند. پیش‌بینی می‌شود که این دنباله‌دار به اندازه‌ای روشن نشود که با دوربین دوچشمی یا چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشد. با این حال، در زمان مقارنهٔ خورشیدی در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۵، ممکن است توسط ماهوارهٔ هواشناسی GOES-19 رصد شود.

دنباله‌دار 3I/ATLAS یک دنباله‌دار فعال است که از هسته جامد و یخی و یک گیسو تشکیل شده است؛ گیسو ابری از گاز و غبار یخی است که از سطح هسته فرار می‌کند. اندازهٔ دقیق هستهٔ این دنباله‌دار مشخص نیست، زیرا نور آن قابل تفکیک از نور گیسو نیست. فعالیت دنباله‌دار ناشی از تأثیر خورشید است؛ خورشید با گرم کردن هستهٔ دنباله‌دار باعث تصعید یخ‌ها به گاز می‌شود، و این گازها همراه با ذرات غبار از سطح دنباله‌دار جدا شده و گیسو را شکل می‌دهند. تصاویر ثبت‌شده توسط تلسکوپ فضایی هابل نشان می‌دهند که قطر هستهٔ 3I/ATLAS بین ۰٫۳۲ تا ۵٫۶ کیلومتر (۰٫۲ تا ۳٫۵ مایل) تخمین زده می‌شود، اما محتمل‌ترین اندازهٔ آن کمتر از ۱ کیلومتر (۰٫۶۲ مایل) است. مشاهدات تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان داده‌اند که دنباله‌دار 3I/ATLAS به‌طور غیرمعمولی سرشار از کربن دی‌اکسید است و همچنین مقدار اندکی یخ آب، بخار آب، کربن منوکسید و کربونیل سولفید در آن وجود دارد. همچنین، مشاهدات تلسکوپ بسیار بزرگ نشان داده‌اند که این دنباله‌دار گاز سیانید و بخار نیکل اتمی منتشر می‌کند؛ با غلظت‌هایی مشابه آنچه در دنباله‌دارهای منظومهٔ شمسی دیده می‌شود.

دنباله‌دار 3I/ATLAS در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵ به نزدیک‌ترین فاصلهٔ خود از خورشید خواهد رسید (نقطه حضیض)؛ این فاصله برابر با ۱٫۳۶ واحد نجومی (معادل ۲۰۳ میلیون کیلومتر یا ۱۲۶ میلیون مایل) است که میان مدارهای زمین و مریخ قرار دارد. به‌نظر می‌رسد منشأ این دنباله‌دار یکی از دو لایهٔ نازک یا ضخیم دیسک کهکشان راه شیری باشد. اگر منشأ آن از دیسک ضخیم باشد، سن دنباله‌دار ممکن است دست‌کم ۷ میلیارد سال باشد—یعنی قدیمی‌تر از خود منظومهٔ شمسی.

## کاوش و دیدن
سامانه هشدار زودهنگام نجومی *[[سامانه هشدار نهایی برخورد سیارک به زمین|«سیستم آخرین هشدار برخورد سیارک به زمین»]]* (ATLAS) در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ با بهره‌گیری از تلسکوپی در رصدخانه ال سِس در شیلی، در چهار تصویر، جسمی با روشنایی ۱۷٫۸ را شناسایی کرد. که ممکن است به زمین نزدیک شود (*[[جرم نزدیک به زمین|شیء نزدیک به زمین]]*، NEO). درجا شناسایی شد که این چیز از ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵ چندین بار توسط مرکز سیارک‌های گذرای زویکی (ZTF) در رصدخانه پالومار در کالیفرنیا و توسط ATLAS در شیلی، آفریقای جنوبی و هاوایی دیده شده است و بنابراین تعیین اولیه مدار آن امکان‌پذیر شد.

شناسایی شد که این جسم در مسیری بسیار هذلولی حرکت می‌کند که آن را به زمین نزدیک نمی‌کند، گرچه تنها دیدگاه بود! از آنجا که نشانه‌هایی از دنباله‌دارها نیز وجود داشت، این جرم آسمانی به عنوان **سومین** جرم میان‌ستاره‌ای و یک دنباله‌دار دسته‌بندی شد و این نام **اطلس۳** را دریافت کرد. بنابراین، این دنباله‌دار حتی در تصاویر تلسکوپ فضایی TESS که مربوط به ۸ می ۲۰۲۵ است، شناسایی شد، زمانی که درخشندگی آن هنوز ۲۱٫۶ بود. (ممکن است بوده باشد)

این دنباله‌دار در زمان کشف، کماکان در جایگاه ۴٫۵۱ درجه قرار داشت. فاصله خورشید از خورشید در ناحیه کمربند سیارکی بیرونی بین مدارهای سیارات مشتری و مریخ و به سمت خورشید حرکت کرد. انتظار می‌رود درخشندگی آن تا رسیدن به نزدیکترین نقطه به خورشید، بیشتر افزایش یابد، اما تنها با ابزارهای نوری قدرتمند یا تلسکوپ‌های بزرگتر قابل مشاهده خواهد بود. از پایان سپتامبر/آغاز اکتبر، دیگر از زمین قابل مشاهده نیست، زیرا در آن زمان در آسمان عصرگاهی به **خورشید** بسیار نزدیک می‌شود.

از میانه نوامبر، می‌توان دوباره آن را در آسمان صبحگاهی مشاهده کرد.
## گالری

### ۱ ژوئیه ۲۰۲۵

پرونده:Comet_3I-ATLAS.gif|جایگزین=Discovery images from the Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System| تصاویر اکتشافی از آخرین سیستم هشدار برخورد سیارک با زمین


### ۲ ژوئیه ۲۰۲۵

پرونده:Comet_3I_ATLAS_=_A11pl3Z.jpg|جایگزین=Imaged remotely at Río Hurtado, Chile| تصویربرداری از راه دور در ریو هورتادو، شیلی.
پرونده:3I-ATLAS_CFHT_2025-Jul-02_Seligman_et_al._2025_crop-invert.png|جایگزین=With a fuzzy and elongated coma, imaged by the Canada–France–Hawaii Telescope| یک گیسوی مبهم و کشیده، که توسط تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی تصویربرداری شده است.
پرونده:3I-ATLAS_DRS_2025-07-02_crop.gif|جایگزین=At the Deep Random Survey in Chile| در شیلی.


### ۳ ژوئیه ۲۰۲۵

پرونده:3I-ATLAS_noirlab2522b_crop.png|جایگزین=Visible and near-infrared color composite photo by the Gemini North telescope| عکس ترکیبی رنگی مرئی و فروسرخ توسط تلسکوپ جمینی شمالی.
پرونده:3I-ATLAS_noirlab2522c.jpg|جایگزین=Movement across a field of stars, as seen by Gemini North. The colorful appearance of the comet's trail is due to the telescope changing light filters while observing the comet.| حرکت در میان ستارگان، همانطور که توسط جمینی شمالی دیده می‌شود. ظاهر رنگارنگ دنباله‌دار به دلیل تغییر فیلترهای نوری تلسکوپ هنگام مشاهده دنباله‌دار است.


### ۴ ژوئیه ۲۰۲۵

پرونده:3I-ATLAS_VLT_2025-07-04.gif|جایگزین=3I/ATLAS moving across a field of stars, as seen by the ESO's Very Large Telescope| حرکت ۳I/اطلس در میان ستارگان، از دید تلسکوپ بسیار بزرگ ESO
پرونده:Deep_VLT_image_of_3I-ATLAS,_a_new_interstellar_object_(potw2527a).jpg|جایگزین=Very Large Telescope image of 3I/ATLAS in detail| تصویر تلسکوپ بسیار بزرگ از ۳I/اطلس با جزئیات
پرونده:Sequence_of_VLT_images_of_3I-ATLAS,_a_new_interstellar_object_(potw2527b).tiff|جایگزین=VLT FORS2 ESO image of 3I/ATLAS in motion through 13 minutes - visible as a line| تصویر VLT FORS2 ESO از ۳I/اطلس در حال حرکت به مدت 13 دقیقه - به صورت یک خط قابل مشاهده است 


### ۲ اکتبر ۲۰۲۵

پرونده:Comet_3I_before_passing_Mars.jpg|جایگزین=Photos of comet 3I/ATLAS taken remotely at Río Hurtado, Chile| عکس‌هایی از دنباله‌دار ۳I/اطلس که از راه دور در ریو هورتادو ، شیلی گرفته شده است


### ۳ اکتبر ۲۰۲۵

پرونده:ExoMars_Trace_Gas_Orbiter_observes_comet_3I-ATLAS_–_GIF_ESA513328.gif|جایگزین=Animation of 3I/ATLAS approaching Mars, captured by the ESA's Trace Gas Orbiter| انیمیشن نزدیک شدن ۳I/اطلس به مریخ، گرفته شده توسط مدارگرد Trace Gas متعلق به آژانس فضایی اروپا
پرونده:ExoMars_Trace_Gas_Orbiter_observes_comet_3I-ATLAS_–_static_ESA513329.png|جایگزین=Still image captured by the Trace Gas Orbiter| تصویر ثابت ثبت شده توسط مدارگرد ردیاب گاز

## در اساطیر ایران
در اساطیر و داستان‌های مزدیسنا آمده است که ستاره دنباله داری به هنگام رخ نمودن هوشیدر ماه بر زمین می‌افتد و نام آن گوچهر است.

## در منابع اسلامی
در بحارالأنوار، جلد ۵۲، صفحه ۲۳۰، علامه مجلسی روایاتی را درباره‌ی علائم ظهور امام زمان آورده، از جمله:

و طلوع نجم بالمشرق يضيء كما يضيء القمر، ثم ينعطف حتى يكاد يلتقي طرفاه، ووجهة نظر في السماء يبصرها أهل المشرق طولاً، وتبقى أيّاماً... وخلع العرب أعنتها، وتمكّنها البلاد، وخروجها عن سلطان العجم، وقتل أهل مصر أميرهم، وخراب الشام، واختلاف ثلاث رايات بالشام...

معنی: طلوع ستاره‌ای از مشرق زمین که مانند ماه می‌درخشد و خم می‌شود تا دو سویش نزدیک گردد، و مردم مشرق زمین آن را در آسمان می‌بینند... اعراب از فرمانروایی خود سر باز می‌زنند[ایرانی ها به تبار خود باز می گردند] و سرزمین‌ها را می‌گیرند[جنگ می شود]، مردم مصر حاکمشان را می‌کشند، شام ویران می‌شود و سه پرچم در شام به اختلاف برمی‌خیزند...

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* Comet 3I/ATLAS Frequently Asked Questions, ناسا

رده:اجرام میان‌ستاره‌ای
رده:دنباله‌دارهای هذلولی
رده:کهکشان راه شیری
رده:فرهنگ اشیای ناشناس پرنده