سپر آبی بین‌المللی

**سپر آبی**، که در گذشته **کمیته بین‌المللی سپر آبی** نام داشت، یک سازمان بین‌المللی است که در سال ۱۹۹۶ برای محافظت از میراث فرهنگی جهان در برابر تهدیداتی مانند درگیری‌های مسلحانه و بلایای طبیعی تأسیس شد. در ابتدا به عنوان «معادل فرهنگی صلیب سرخ» در نظر گرفته شده بود، نام آن از نماد سپر آبی طراحی شده توسط یان زاچواتوویچ گرفته شده است که برای نشان دادن مکان‌های فرهنگی محافظت شده توسط کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در درگیری‌های مسلحانه استفاده می‌شود.

بیانیه مأموریت سپر آبی در اساسنامه آنها آمده است. این سازمان شبکه‌ای از کمیته‌های تشکیل شده از افراد دارای تعهد در سراسر جهان است که «*متعهد به حفاظت از اموال فرهنگی جهان است و در صورت بروز درگیری مسلحانه، بلایای طبیعی یا انسانی، به حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، ملموس و ناملموس، می‌پردازد* .»

سپر آبی سازمانی است که با سازمان ملل متحد، نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد و یونسکو همکاری نزدیکی دارد و با کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز همکاری می‌کند.

## تاریخچه
بعد از جنگ جهانی دوم که شاهد خسارات گسترده و سرقت گسترده میراث فرهنگی در سرتاسر قاره‌های اروپا و آسیا بود، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در سال ۱۹۴۶ به صورت رسمی با هدف ترویج صلح، توسعه و گفتگو از طریق تبادل و حفظ فرهنگ تأسیس شد. به درخواست هلند، یونسکو به تهیه و حمایت از کنوانسیون لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه کمک کرد و اولین معاهده بین‌المللی که به‌طور گسترده تصویب شد و منحصراً بر حفاظت از اموال فرهنگی در درگیری‌های مسلحانه تمرکز داشت است. این معاهده در تاریخ ۷ اوت ۱۹۵۶ لازم‌الاجرا شد و کشورهای عضو را ملزم به حفاظت از اموال فرهنگی در زمان صلح و جنگ، از جمله اموالی که در کشورهای درگیر جنگ قرار دارند، می‌کند.

کمیته بین‌المللی سپر آبی (آی‌سی‌بی‌اِس) در سال ۱۹۹۶ توسط چهار سازمان بزرگ غیردولتی میراث فرهنگی، که نماینده متخصصان فعال در زمینه‌های بایگانی، کتابخانه‌ها، بناهای تاریخی و محوطه‌ها و موزه‌ها هستند، تأسیس شد:
* ICA: شورای بین‌المللی بایگانی
* ایکوم: شورای بین‌المللی موزه‌ها
* ایکوموس: شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی
* ایفلا: فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری

برای حفاظت بیشتر از میراث در درگیری‌ها. ماده ۲۷٫۳ پروتکل دوم کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ (۱۹۹۹) به صراحت از کمیته بین‌المللی سپر آبی به عنوان نهاد مشورتی کمیته حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه نام می‌برد. این چهار سازمان برای آمادگی و واکنش به موقعیت‌های اضطراری که می‌توانستند بر میراث فرهنگی تأثیر بگذارند، با یکدیگر همکاری کردند. در سال ۲۰۰۵، CCAAA (شورای هماهنگی انجمن‌های بایگانی سمعی و بصری) به آنها پیوست که بعداً در سال ۲۰۱۲ از این سازمان جدا شد. «چهار بنیانگذار» دبیرخانه‌ای برای این سازمان فراهم کردند که هر سه سال یک بار بین آنها می‌چرخید. جولین آنفرونز بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ رئیس کمیته بین‌المللی سپر آبی (آی‌سی‌بی‌اِس) بود.

تا سال ۲۰۰۰، کمیته‌های ملی برای حفاظت از میراث فرهنگی در کشورهایشان شروع به تشکیل کردند. در سال ۲۰۰۶، کنفرانسی *با عنوان «به سوی سازماندهی مستحکم: زیرساخت و آگاهی»* در لاهه هلند با حضور کمیته‌های ملی و آی‌سی‌بی‌اِس  برگزار شد. در این رویداد، توافقنامه لاهه نوشته شد و انجمن کمیته‌های ملی سپر آبی (ANCBS) برای هماهنگی کار کمیته‌های ملی تأسیس شد. ANCBS در سال ۲۰۰۸ رسماً تأسیس شد: کارل فون هابسبورگ به عنوان اولین رئیس منصوب شد. در این مدت، او تعدادی مأموریت حقیقت‌یابی به کشورهای درگیر جنگ انجام داد تا دربارهٔ آسیب‌های وارده به میراث فرهنگی آنها اطلاعات بیشتری کسب کند.

در حالی که در بسیاری از جنگ‌ها، آزادی حرکت پرسنل سازمان ملل متحد به دلیل نگرانی‌های امنیتی به‌طور قابل توجهی محدود می‌شود، سپر آبی به دلیل ساختارش که آن را قادر می‌سازد در درگیری‌های مسلحانه خطرناک، انعطاف‌پذیر و مستقل عمل کند، به‌طور ویژه مناسب در نظر گرفته می‌شود. جوریس کیلا، مورخ هنر سپر آبی و «مرکز صلاحیت میراث فرهنگی» در دانشگاه وین، این موضوع را به شرح زیر خلاصه می‌کند: «یونسکو و سایر نهادها، بازرسی از مکان‌های لیبی را، چه آسیب دیده باشند و چه نه، بسیار خطرناک می‌دانند؛ بنابراین من و کارل فون هابسبورگ تصمیم گرفتیم که خودمان این کار را انجام دهیم. ما در راس-آلمرگیب، مکانی درست در کنار لپتیس مگنا بودیم، جایی که یک ایستگاه رادار و دفاع هوایی نیروهای قذافی در فاصله کمتر از ۱۵ متری یک قلعه رومی که دست نخورده باقی مانده بود، نابود شد. این مکان باستانی در فهرست ما بود.» 
پرونده:Blue_Shield_Fact_Finding_Mission_Egypt.jpg|جایگزین=Three people stood in front of a statute of a sphinx| ماموریت حقیقت‌یابی ANCBS مصر، ۲۰۱۱. کارل فون هابسبورگ در سمت راست است.
پرونده:Blue_Shield_Fact_Finding_Mission_Egypt_2012_Habsburg-Lothringen.jpg|جایگزین=Man stood in front of banner| ماموریت حقیقت‌یاب ANCBS به مصر، ۲۰۱۱ - کارل فون هابسبورگ.
پرونده:Blue_Shield_Fact_Finding_Mission_Libyen.jpg|جایگزین=Three men stood in front of stone ruins| ماموریت ارزیابی اولیه  سپر آبی به لیبی، ۲۸ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱. کارل فون هابسبورگ در سمت چپ و هافد والدا در سمت راست.

جایگزین=Powerpoint presentation screen with blue background reading "Blue Shield Austria welcomes the international family of cultural heritage protection in Vienna" in white|بندانگشتی|ارائه توسط کمیته سپر آبی اتریش در مجمع عمومی سپتامبر ۲۰۱۷ در راتهاوس، وین
بنابراین، از نظر حفاظت از اموال فرهنگی، همکاری فشرده‌ای بین سپر آبی، سازمان ملل متحد و یونسکو وجود دارد. به گفته ارینا بوکووا، مدیر کل وقت یونسکو، همکاری بین یونسکو و سپر آبی اینترنشنال قرار است بیشتر تقویت شود. بوکووا در اکتبر ۲۰۱۷ در کنفرانس سپر آبی اینترنشنال گفت: «یونسکو و سپر آبی اینترنشنال هدف مشترکی دارند» و «ما به دنبال حفاظت از اموال فرهنگی و به تبع آن، میراث فرهنگی بشریت هستیم.»

در سال ۲۰۱۶، آی‌سی‌بی‌اِس و اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس با هم ادغام شدند و به «سپر آبی» تبدیل شدند و اساسنامه اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس را برای انعکاس این تغییرات اصلاح کردند و سپر آبی را به عنوان یک انجمن در هلند ثبت کردند. این اساسنامه‌ها رسماً توسط مجمع عمومی سپر آبی (۲۰۱۷) در وین تصویب شد.

همان‌گونه که رئیس‌جمهور سابق هابسبورگ بیان کرد، حفظ زبان، حفاظت از میراث فرهنگی نیز هست. «امروزه، به‌طور متوسط، هر شش هفته یک زبان را در جهان از دست می‌دهیم. تقریباً ۶۸۰۰ زبان وجود دارد. اما چهار درصد از جمعیت به ۹۶ درصد از زبان‌ها صحبت می‌کنند و ۹۶ درصد از جمعیت به چهار درصد از زبان‌ها صحبت می‌کنند. این چهار درصد توسط گروه‌های زبانی بزرگی صحبت می‌شوند و بنابراین در معرض خطر نیستند. اما ۹۶ درصد از زبان‌هایی که ما می‌شناسیم کم و بیش در معرض خطر هستند. شما باید با آنها مانند گونه‌های منقرض شده رفتار کنید.»

یکی از دغدغه‌های ویژه سپر آبی بین‌المللی، حفاظت از میراث فرهنگی در طول عملیات نظامی صلح است. ۴۰ سخنران و شرکت‌کننده از آمریکا، دانمارک، لبنان، ایتالیا، کرواسی، اسلواکی و اتریش در «انجمن کلاه آبی ۲۰۱۹» فرصت یافتند تا به این موضوع بپردازند. تجربیات ارتش ایالات متحده، تجربه عملیاتی در عراق و افغانستان و ایجاد یک واحد جداگانه از اموال فرهنگی ایتالیا نیز مورد بحث قرار گرفت. کارل فون هابسبورگ در مورد لزوم حفاظت از اموال فرهنگی نه تنها در طول و پس از درگیری‌ها، بلکه در خارج از درگیری‌های مسلحانه نیز صحبت کرد.

در سال ۲۰۲۰، سازمان بین‌المللی سپر آبی و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان، با همکاری نیروهای مسلح لبنان، پروژه‌ای یک‌ماهه را برای ایمن‌سازی و حفاظت از اموال فرهنگی آسیب‌دیده پس از انفجارهای ۴ آگوست در بیروت به پایان رساندند.

## ترکیب
[جایگزین=Royal blue and white shield|بندانگشتی|سپر آبی یک نماد حفاظتی است که در درگیری‌های مسلحانه برای شناسایی اموال فرهنگی مورد حمایت در صورت وقوع درگیری مسلحانه و افراد مسئول حفاظت از آنها استفاده می‌شود: استفاده از آن طبق قوانین بین‌المللی محدود شده است. [کنوانسیون لاهه برای حمایت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه|کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در صورت وقوع درگیری مسلحانه، این لوگو را توصیف کرده و شرایط استفاده از آن را تعیین می‌کند.]]
بندانگشتی|سپر آبی که بر روی نمای بیرونی ساختمانی در اتریش نصب شده است.
سپر آبی از کمیته‌های ملی در سراسر جهان تشکیل شده است که توسط یک هیئت بین‌المللی - سپر آبی بین‌المللی (BSI) - هماهنگ می‌شوند. BSI فهرستی از کمیته‌های ملی را در وب‌سایت خود نگهداری می‌کند.

هیئت مدیره بی‌اِس‌آی از نه نفر تشکیل شده است. چهار نماینده نامزد شده از ICA, ICOM, ICOMOS و IFLA وجود دارد. مجمع عمومی همچنین به چهار عضو که از کمیته‌های ملی برای انتخابات کاندید شده‌اند، رأی می‌دهد. هر سه سال یک بار در مجمع عمومی، هیئت مدیره جدید منصوب می‌شود. کارل فون هابسبورگ در مجمع عمومی ۲۰۱۷ به عنوان اولین رئیس سپر آبی منصوب شد؛ و پیتر استون به عنوان نایب رئیس منصوب شد. در سال ۲۰۲۰، هابسبورگ که از سال ۲۰۰۸ ریاست این سازمان را بر عهده داشت (در ابتدا به عنوان رئیس ANCBS)، از سمت خود کناره‌گیری کرد. او در مجمع عمومی اوت ۲۰۲۰ توسط استون جایگزین شد.

دانشگاه نیوکاسل در حمایت از کار پیتر استون در زمینه حفاظت از اموال فرهنگی، اولین دبیرخانه تمام وقت این سازمان را در سال ۲۰۱۷ تأمین مالی کرد که متشکل از یک عضو تمام وقت - دکتر اما کانلیف - و یک عضو پاره وقت - دکتر پاول فاکس - بود که در پایان دسامبر ۲۰۱۹ از سمت خود کناره‌گیری کرد و دکتر مایکل دلاکروز جایگزین او شد.

## مأموریت و حوزه‌های فعالیت
جایگزین=Blue and white shield in a cyan blue circle|بندانگشتی|لوگوی اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس
متعهد به حفاظت از اموال فرهنگی جهان است و در صورت بروز درگیری مسلحانه، بلایای طبیعی یا انسانی، به حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، ملموس و ناملموس، اهمیت می‌دهد. اهداف کلیدی سپر آبی در ماده ۲ اساسنامه سپر آبی ۲۰۱۶ آمده است آنها عبارتند از:
* حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی - ملموس و ناملموس - در برابر اثرات درگیری و بلایای زیست‌محیطی؛
* تصویب، احترام و اجرای کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ و دو پروتکل آن را ترویج دهید؛
* افزایش آگاهی از اهمیت حفاظت از میراث در شرایط اضطراری؛
* آموزش‌های مرتبط (برای متخصصان میراث فرهنگی، نیروهای مسلح، سایر امدادگران و کسانی که در جلوگیری از قاچاق غیرقانونی اشیاء غارت‌شده نقش دارند) را ترویج و ارائه دهید.
* ترویج تعامل جامعه و مشارکت در حفاظت از اموال فرهنگی (CP)؛
* همکاری با سایر نهادهای ذیربط درگیر در شرایط اضطراری و بین آنها را تشویق کنید.

کار سپر آبی بر اساس حقوق بین‌الملل - به ویژه کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در مورد حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه و دو پروتکل آن در سال‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ - که بخشی از حقوق بین‌الملل بشردوستانه (آی‌اِچ‌ال) محسوب می‌شوند، استوار است. حقوق بین‌الملل بشردوستانه که با نام‌های حقوق جنگ یا حقوق درگیری مسلحانه نیز شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از قواعد است که به دلایل بشردوستانه، به دنبال محدود کردن اثرات درگیری مسلحانه بر افراد و اموال است. این زمینه اصلی همچنین توسط تعدادی دیگر از اسناد حقوقی بین‌المللی، دستور کار بین‌المللی حفاظت از فرهنگ که توسط سازمان ملل و یونسکو تعیین شده است، و ابتکارات بین‌المللی در مورد فجایع زیست‌محیطی مانند چارچوب سندای برای کاهش خطر بلایا، شکل گرفته است. اگرچه کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و دو پروتکل آن به اموال فرهنگی اشاره دارند و تحولات درک ما از فرهنگ در سراسر جهان و شیوه‌های مختلف تجلی آن را به رسمیت می‌شناسند، سپر آبی با مفهوم وسیع‌تر میراث فرهنگی سروکار دارد.

مأموریت و اهداف سپر آبی از طریق شش حوزه فعالیت پیشگیرانه ارائه می‌شود. در رابطه با حفاظت از اموال فرهنگی (سی‌پی‌پی) در صورت وقوع درگیری‌های مسلحانه و بلایای طبیعی/انسانی، سپر آبی در زمینه‌های زیر فعالیت می‌کند:
* حفاظت پیشگیرانه و آمادگی در برابر ریسک؛
* واکنش اضطراری؛
* تثبیت، بازیابی پس از سانحه، و فعالیت‌های پشتیبانی بلندمدت/مستمر؛
* انطباق با قوانین، سیاست‌ها و اجرای آنها؛
* فعالیت‌های ظرفیت‌سازی، و آموزش و پرورش در حمایت از حوزه‌های فعالیت سپر آبی؛
* هماهنگی - *اعضای* سپر آبی و *با* سازمان‌های همکار.

سپر آبی این حوزه‌های فعالیت را در زمینه‌های ملی و بین‌المللی زیر محقق می‌کند:
* مشارکت در تدوین و اجرای برنامه‌ها و اقدامات برای برنامه‌ریزی پیشگیرانه، واکنش اضطراری، تثبیت، بازیابی پس از سانحه و فعالیت‌های پشتیبانی بلندمدت/مستمر در سطح ملی و بین‌المللی، هماهنگی پشتیبانی از کمیته‌های ملی آسیب‌دیده از جامعه بین‌المللی در صورت درخواست.
* ترویج و توسعه درک قوانین بین‌المللی که زیربنای کار سپر آبی هستند
* مشارکت در تدوین سیاست‌های مربوط به دستور کارهای ملی و بین‌المللی حفاظت از فرهنگ و ترویج اجرای آنها.
* تدوین سیاست برای سپر آبی و تفسیر و اجرای آن در سطح ملی. بی اِس‌آی اذعان دارد که کار آن باید در یک بستر ملی و با در نظر گرفتن قوانین و سیاست‌های ملی تفسیر شود.
* همکاری با شرکا برای حمایت از فعالیت‌های ظرفیت‌سازی و توسعه و ارائه مواد و دوره‌های آموزشی و تربیتی در حمایت از حوزه‌های فعالیت سپر آبی.
* هماهنگی کار کمیته‌های ملی سپر آبی و شرکای ملی/بین‌المللی. سپر آبی به صورت جداگانه کار نمی‌کند. شرکای بین‌المللی شامل موارد زیر هستند: یونسکو، ICA, ICOM, ICOMOS, IFLA و سایر سازمان‌های میراث بین‌المللی؛ ناتو و سایر نیروهای چندملیتی؛ و سایر سازمان‌های بین‌المللی درگیر در حفاظت از اموال فرهنگی. شرکای ملی شامل موارد زیر هستند: ادارات دولتی، وزارتخانه‌های دفاع ملی، واحدهای واکنش اضطراری و سایر سازمان‌های ملی درگیر در CPP، مانند کمیته‌های ملی یا شعب ICA, ICOM, ICOMOS, IFLA و کمیسیون‌های ملی یونسکو.

سازمان بین‌المللی شیلد آبی متعهد به ارائه آموزش در زمینه حفاظت از اموال فرهنگی برای اعضای نیروهای مسلح در سراسر جهان است و ناتو را در فهرست شرکای خود قرار داده است. علاوه بر همکاری با ناتو، در سال‌های ۲۰۱۷–۲۰۱۸، آنها در آموزش نیروهای مسلح ملی در گرجستان، نیروهای حافظ صلح مستقر در فیجی، و برگزاری رزمایش در یک کارگاه بین‌المللی در اتریش مشارکت داشتند.

## نشان‌واره
جایگزین=A royal blue and white shield, set in a mid-blue circle|بندانگشتی|لوگوی سپر آبی در سال ۲۰۱۸ توسط هیئت بین‌المللی سپر آبی، پس از ادغام آی‌سی‌بی‌اِس و اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس، به تصویب رسید. این لوگو نمایانگر هیئت بین‌المللی سپر آبی و کمیته‌های ملی ثبت‌شده رسمی سپر آبی در سراسر جهان است.
آی‌سی‌بی‌اِس نشان کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ را که اموال فرهنگی را که باید محافظت شوند، تعیین می‌کند و برای شناسایی کسانی که برای محافظت از آنها تلاش می‌کنند - سپر آبی - را پذیرفت. نشان فرهنگی یک نماد حفاظتی است که در طول درگیری‌های مسلحانه استفاده می‌شود و استفاده از آن طبق قوانین بین‌المللی محدود شده است. برای جلوگیری از سردرگمی با این نشان، اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس نماد جدیدی را اتخاذ کرد - آنها نشان کنوانسیون را به عنوان نمادی از کار حفاظتی خود برگزیدند، اما آبی سلطنتی را روشن‌تر کردند و آن را در یک پس‌زمینه دایره‌ای آبی فیروزه‌ای قرار دادند. شعار اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس «محافظت از میراث فرهنگی جهان در مواقع اضطراری» بود.

وقتی آی‌سی‌بی‌اِس و اِی‌اِن‌سی‌بی‌اِس در سال ۲۰۱۶ با هم ادغام شدند، تصمیم گرفته شد که برندسازی مجدد انجام شود تا نماد سازمان جدید سپر آبی باشد. در سال ۲۰۱۸، لوگوی جدیدی رسماً توسط هیئت بین‌المللی سپر آبی تصویب شد. لوگوی سپر آبی، نشان سلطنتی سپر آبی کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ است که در یک دایره آبی میانی قرار گرفته و هم ریشه‌ها و تمرکز سپر آبی بر کنوانسیون لاهه و درگیری‌های مسلحانه و هم حوزه گسترده‌تری را که امروزه در بر می‌گیرد، نشان می‌دهد. به عنوان بخشی از تغییر برند، سپر آبی شعار خود را به «حفاظت از میراث در بحران» تغییر داد.

لوگوی سپر آبی به عنوان یک نشانه قابل مشاهده برای نشان دادن هیئت مدیره بین‌المللی سپر آبی استفاده می‌شود و کمیته‌های ملی ثبت‌شده رسمی سپر آبی را در سرتاسر جهان نشان می‌دهد. این لوگو باید برای افزایش دیده شدن نام و لوگوی سازمان سپر آبی با مرتبط کردن نام و سازمان آن با فعالیت‌های کسانی که با آنها کار می‌کند، استفاده شود.

## یادداشت‌ها

## جستارهای وابسته
* میراث فرهنگی
* میراث فرهنگی ناملموس
* فرهنگ مادی
* یونسکو
* فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو
* سازمان ملل متحد
* نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد
* میراث جهانی

## منابع

## برای مطالعهٔ بیشتر
* جورج پی. مکنزی (۲۰۰۰). «تلاش برای حفاظت از میراث فرهنگی جهان: کمیته بین‌المللی سپر آبی». در: *مجله انجمن بایگانی‌کنندگان.* **۲۴** (۱)، روتلج و انجمن بایگانی‌کنندگان، صفحات. ۵–۱۰،
* ماری-ترز وارلاموف (۲۰۰۲). «ابتکار سپر آبی: تلاش مشترک برای حفظ میراث فرهنگی در معرض خطر ما». در: *فصلنامه لیبر: مجله کتابخانه‌های تحقیقاتی اروپا.* **۱۲** (۲–۳)، خدمات انتشارات و بایگانی اوترخت، صفحات. ۲۷۵–۲۸۲،
* تی. آگلاسا (حدود ۲۰۰۲). سپر آبی در بنین،  «در: آمادگی و واکنش به بلایا در میراث فرهنگی ایکوم»
* کورین کخ (ویراستار، ویراستار) (۲۰۰۳). *سپر آبی برای حفاظت از میراث فرهنگی در معرض خطر ما*. شماره چهار مسائل بین‌المللی حفاظت. فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابخانه‌ای، پاریس،
* راس شیمون (۲۰۰۴). کمیته بین‌المللی سپر آبی ۱۹۹۸–۲۰۰۴: مروری کلی. در: *اسکندریه: مجله مسائل کتابخانه و اطلاعات ملی و بین‌المللی*. **۱۶** (۳). انتشارات اشگیت و کتابخانه بریتانیا، صفحات. ۱۳۳–۱۴۱،
* کریسته بوگوسکی (۲۰۱۶). " بیست سال سپر آبی (۱۹۹۶ - ۲۰۱۶)  «
* پتی گرستنبلیت، و نانسی سی. ویلکی (۲۰۱۷). «کمیته ایالات متحده سپر آبی و جنبش سپر آبی»، ''روزنامه حقوقی ناتو'' ۳۸، ، ۷۰–۷۹.
* پیتر جی. استون. (۲۰۱۳). «رویکردی چهار مرحله‌ای برای حفاظت از اموال فرهنگی در صورت وقوع درگیری مسلحانه». *Antiquity*، ۸7(335)، 166-177. doi: . (دایرکتوری دیجیتال)
* پیتر جی. استون (۲۰۱۷). *[https://theblueshield.org/download/blue-shield-articles/ حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه: کار سپر آبی،] *، واحد تحقیقات دانشکده حقوق آدلاید در مورد حقوق و اخلاق نظامی، مقاله تحقیقاتی RUMLAE شماره ۱۷–۰۲
* اما کانلیف، پاول فاکس و پیتر جی استون. ۲۰۱۸. «حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه: حواس‌پرتی غیرضروری یا اولویت مرتبط با مأموریت؟  «مسابقات ناتو اوپن ۲ (۴) تابستان ۲۰۱۸

## پیوند به بیرون
* وب‌سایت سپر آبی
** کمیته‌های ملی در سراسر جهان در وب‌سایت سپر آبی، 
* 
* 
* یونسکو: درگیری مسلحانه و میراث
* کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه و دو پروتکل آن (۱۹۵۴، ۱۹۹۹)

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۶ (میلادی) در هلند
رده:تخریب میراث فرهنگی
رده:دیپلماسی فرهنگی
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:سازمان‌های بین‌المللی بر پایه موضوع
رده:سازمان‌های بین‌المللی فرهنگی
رده:سازمان‌های تاین و ور
رده:سازمان‌های فرهنگی مستقر در هلند
رده:سازمان‌های فرهنگی
رده:سازمان‌های میراث فرهنگی
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:صفحه‌هایی که از قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون پیوند شکل در ویکی‌داده استفاده می‌کنند
رده:لاهه در سده ۲۰ (میلادی)
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:هلند در ۱۹۵۴ (میلادی)