روابط افغانستان و ایتالیا

**روابط افغانستان و ایتالیا**، روابط دیپلماتیک بین افغانستان و ایتالیا است که در سال ۱۹۱۹ شکل گرفت. در ۳ ژوئن ۱۹۲۱، آنها توافق‌نامه‌ای برای تبادل سفارت دائمی امضا کردند و صدمین سالگرد آن، در سال ۲۰۲۱، با تبادل نامه‌هایی بین روسای آنها جشن گرفته شد. هر دو کشور عضو سازمان ملل متحد هستند، اما حاکمان جدید طالبان در افغانستان تاکنون توسط آنها یا در واقع هیچ کشوری به عنوان یک دولت معتبر شناخته نشده‌اند.

## تاریخچه
ایتالیا به همراه آلمان، ترکیه، فرانسه و ایران، پس از به رسمیت شناختن حاکمیت افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۱۹، از جمله اولین کشورهایی بود که حاکمیت افغانستان را به رسمیت شناخت.

روابط ایتالیا و افغانستان عموماً مثبت بوده است. هنگامی که امان‌الله شاه، پادشاه افغانستان، در سال ۱۹۲۹ از سلطنت برکنار شد، او و خانواده‌اش از جمله ملکه ثریا طرزی، به دعوت ملکه النا از ایتالیا، در تبعید در رم مستقر شدند. برخی از فرزندان و نوادگان آنها، از جمله شاهدخت هند از افغانستان، در ایتالیا بزرگ شدند و همچنان آن را خانه خود می‌دانند.

ایتالیا در سال ۱۹۳۵، همزمان با برقراری روابط نزدیک‌تر افغانستان با آلمان، متحد کلیدی ایتالیا، شروع به افزایش مشارکت (هرچند در مقیاسی نسبتاً کوچک) کرد. روابط دو کشور تحت تأثیر جنگ دوم ایتالیا و اتیوپی قرار گرفت، جنگی که افغانستان آن را به عنوان سابقه‌ای خطرناک برای گسترش نفوذ شوروی یا بریتانیا در افغانستان می‌دید.

آرزوی دیرینه امان‌الله برای بازگشت به تاج و تخت در افغانستان باعث ایجاد اختلاف بین افغانستان و بریتانیا شد، که آن را تهدیدی برای توازن قدرت در آسیای مرکزی می‌دانستند. حاکم سابق افغانستان همچنان از ویکتور امانوئل سوم، پادشاه ایتالیا، یارانه‌های دولتی دریافت می‌کرد.

افغانستان این روابط را در طول جنگ جهانی دوم حفظ کرد، اگرچه تحت فشار شدید مسکو و لندن برای اخراج هیئت دیپلماتیک آلمان و ایتالیا قرار گرفت.

تنها کلیسای افغانستان، کلیسای کوچک کابل، توسط سفارت ایتالیا ساخته شده و توسط یک ایتالیایی نگهداری می‌شود. این امتیاز به رسمیت شناخته شده است زیرا ایتالیا یکی از اولین کشورهایی بود که حاکمیت افغانستان را به رسمیت شناخت. از سال ۲۰۲۱، این کلیسا و همچنین سفارت تعطیل شده‌اند.

محمد ظاهرشاه، پادشاه افغانستان، که در سال ۱۹۷۳ از سلطنت خلع شد، نیز به ایتالیا تبعید شد و تا زمان بازگشتش به افغانستان ۲۹ سال بعد در رم زندگی کرد. او در ۱۸ آوریل ۲۰۰۲ با یک هواپیمای نظامی ایتالیایی به کابل منتقل شد.
[بندانگشتی|یک عضو [نیروی هوایی ایتالیا در حال کمک به کارکنان نیروی هوایی افغانستان در طول مأموریت نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت، ۲۰۱۱]]
[بندانگشتی|هلیکوپتر ارتش ایتالیا در پایگاه فراه، افغانستان در جریان [مأموریت حمایت قاطع|ماموریت حمایت قاطع، ۲۰۱۹]]
ایتالیا بخشی از نیروی بین‌المللی کمک به امنیت ناتو بود که پس از دسامبر ۲۰۰۱ در افغانستان فعال بود تا محیطی امن برای دولت جدید ایجاد کند، که این امر پس از قطعنامه ۱۳۸۶ سازمان ملل متحد در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۱ صورت گرفت. حوزه مسئولیت نیروهای ایتالیایی در غرب افغانستان از جمله هرات بود (فرماندهی آموزش، مشاوره و کمک - غرب).

در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲، پارلمان ایتالیا توافقنامه مشارکت و همکاری بلندمدت را که قبلاً در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۲ در رم امضا شده بود، تصویب کرد. این توافقنامه باید به افغانستان در دستیابی به ثبات، همان‌طور که در توافقنامه بن در ۵ دسامبر ۲۰۱۱ آمده است، کمک می‌کرد. این توافقنامه شامل مفادی در مورد همکاری سیاسی، همکاری نهادی، امنیتی، پلیسی، اقتصادی و فرهنگی بود.

در ۱ ژانویه ۲۰۱۵، آیساف، مأموریت حمایت قاطع تبدیل شد، عملیاتی «بدون درگیری» با هدف آموزش و کمک به نیروهای امنیت ملی افغانستان.

روابط بین دو کشور تحت تأثیر توافق‌نامه ۲۰۲۰ دوحه و خروج نیروهای آمریکایی و متحدان از این کشور در ژوئن ۲۰۲۱ قرار گرفت. نیروهای ایتالیایی تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱ در افغانستان باقی ماندند. با تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، ایتالیا نیروهای نظامی خود را از این کشور خارج و سفارت خود را به قطر منتقل کرد. از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، ۵۰۰۰۰ سرباز ایتالیایی در افغانستان مشغول به کار بودند. ۵۳ نفر در حین خدمت جان باختند و ۷۲۳ نفر دیگر زخمی شدند.

در ۱۳ اوت ۲۰۲۱، بیانیه مطبوعاتی وزارت امور خارجه ایتالیا اعلام کرد که با توجه به پیشروی طالبان در افغانستان، وزارت امور خارجه ایتالیا نزدیک‌ترین ارتباط را با وزارت امور خارجه آمریکا حفظ می‌کند. یک روز قبل از انتشار بیانیه مطبوعاتی، اتوره سکوئی، دبیرکل ایتالیا، با وندی شرمن، معاون وزیر امور خارجه آمریکا، صحبت کرد. آنها توافق کردند که هماهنگی بین سفارتخانه‌های همه کشورهای متحد در کابل و همچنین به صورت دوجانبه را بیشتر تقویت کنند و با توجه به وخامت اوضاع امنیتی در منطقه، در مورد ابتکارات موجود و ابتکارات آینده گفتگو کردند.

## سفارتخانه‌ها
به دلیل تغییرات سیاسی و جنگ در افغانستان، سفارت ایتالیا در افغانستان به‌طور موقت در سال‌های ۱۹۷۹، ۱۹۸۹، ۱۹۹۳ و دوباره در سال ۲۰۲۱ با انتقال به قطر بسته شد.

از سال ۲۰۲۰، ویتوریو ساندالی، سفیر ایتالیا در جمهوری اسلامی افغانستان بوده است. در طول تخلیه، نمایندگی دیپلماتیک فقط در میدان هوایی بین‌المللی کابل وجود داشت و سفارت در وزارت امور خارجه ایتالیا بازسازی شد. در پایان سال ۲۰۲۱، سفارت ایتالیا در افغانستان به قطر و همچنین سایر سفارتخانه‌های غربی منتقل شد. از مارس ۲۰۲۱، خالد احمد زکریا، سفیر جمهوری اسلامی افغانستان در ایتالیا بوده است و سفارت در ویا نومنتانا در رم واقع شده است. این نمایندگی دیپلماتیک متعلق به امارت اسلامی افغانستان نیست زیرا امارات توسط دولت ایتالیا به رسمیت شناخته نشده است.

## توافق‌نامه‌ها
از سال ۱۹۲۱ تا ۲۰۱۹، ایتالیا و افغانستان، ۲۸ معاهده در حوزه‌های مختلف مانند کمک‌های مالی، توسعه کشاورزی و غیره امضا کردند. در ۱۶ فوریه ۲۰۲۲، دولت ایتالیا برای اکثر آنها، یادداشت شفاهی مبنی بر اعلام انصراف ارائه کرد و منتظر تأیید دریافت آن است.
* توافق برای تبادل هیئت‌های دیپلماتیک دائمی؛
* اعلامیه تفاهم مربوط به هوانوردی غیرنظامی و تبادل یادداشت‌ها؛
* موافقتنامه تجارت، پرداخت و همکاری اقتصادی و فنی، به همراه مبادله یادداشت؛
* یادآوری تفاهم مربوط به اعطای کمک ۳۶ میلیون یورویی به بودجه افغانستان؛
* توافقنامه حمایت از پروژه رمبار «احیای جاده میدان شهر بامیان» به همراه ضمایم آن؛
* تبادل یادداشت‌های اصلاحی توافقنامه مورخ ۲۰ نوامبر ۲۰۰۳ در مورد پروژه رمبار «احیای جاده میدان شهر بامیان»، به همراه ضمیمه آن؛
* توافقنامه مربوط به طرح «احیای جاده میدان شهر - جاده بامیان (مرحله دوم)» به همراه ضمائم آن؛
* توافق‌نامه مربوط به مشارکت ایتالیا در «برنامه همبستگی ملی»؛
* توافقنامه مربوط به مشارکت ایتالیا در یک برنامه ملی برای «حمایت از شرکت‌های کوچک افغان در استان‌های هرات، فراه و بادغیس با ارائه وام‌های خرد» به همراه ضمائم آن؛
* توافقنامه مربوط به طرح «تأمین مالی توسعه برنامه‌های ملی بهداشت در استان‌های کابل و هرات»، به همراه ضمیمه؛
* توافقنامه چارچوب برای همکاری توسعه‌ای؛
* توافق‌نامه تأمین مالی طرح «حمایت از کشاورزی و توسعه روستایی استان‌های غربی» به همراه ضمائم آن؛
* توافقنامه همکاری در زمینه پیشگیری و مبارزه با قاچاق غیرقانونی مواد مخدر، مواد روانگردان و پیش‌سازهای آنها؛
* توافقنامه مالی مربوط به «تأمین مالی برنامه ملی دسترسی روستایی»، با هفت پیوست؛
* توافق‌نامه مشارکت و همکاری بلندمدت؛
* توافقنامه مالی مربوط به «تأمین بودجه برای برنامه ملی دسترسی روستایی. سال ۲۰۱۲»، به همراه شش پیوست؛
* توافق‌نامه در مورد مشارکت ایتالیا در «برنامه همبستگی ملی - ۳»، به همراه دو پیوست؛
* ضمیمه شماره ۱ به توافقنامه مالی مورخ ۲۴/۰۷/۲۰۱۱ (تأمین بودجه برای برنامه ملی دسترسی روستایی)؛
* ضمیمه شماره ۱ به توافقنامه مالی ۱۴/۱۰/۲۰۱۲ (تأمین بودجه برنامه ملی دسترسی روستایی، سال ۲۰۱۲)؛
* توافق‌نامهٔ اعتباری برای اعطای اعتبار مناسب جهت تطبیق بخش هوانوردی ملکی فرودگاه بین‌المللی هرات با استانداردهای بین‌المللی؛
* توافق‌نامه در مورد پروژه «رویکرد غیررسمی به آموزش، تحصیل و اشتغال در افغانستان» از برنامه ملی توسعه مهارت‌ها، با سه پیوست؛
* توافق‌نامه در مورد مشارکت ایتالیا در «برنامه همبستگی ملی - ۳»، به همراه دو پیوست؛
* توافقنامه اعتباری اعطای وام با تسهیلات برای «احیای کریدور شرق-غرب از هرات تا چشت شریف»، به همراه سه ضمیمه؛
* توافقنامه اجرای پروژه «حمایت از کشاورزی و بازارهای روستایی برای زنجیره‌های ارزش بالا در هرات و بامیان» با سه ضمیمه؛
* توافق‌نامه برای اجرای «برنامه توسعه فراگیر و پایدار جمعیت استان‌های هرات، فراه، غور و بامیان» با سه ضمیمه؛
* توافقنامه اجرای پروژه «تقویت نظام آماری در افغانستان» با سه ضمیمه؛
* توافق برای اجرای برنامه‌ای با عنوان «کمک به ساخت بخش چهارم راه‌آهن خواف-هرات - فاز دوم»؛
* توافقنامه اجرای پروژه «مدیریت پایدار اراضی و منابع آبی برای بهبود تولید و بازاریابی محصولات کشاورزی با ارزش بالا در استان‌های هرات و بامیان» به همراه سه ضمیمه.

## روابط اقتصادی
تجارت بین ایتالیا و افغانستان بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ با تغییر اوضاع افزایش یافت. در سال ۲۰۲۰ ارزش صادرات ایتالیا به افغانستان ۲۰٫۵۵۵ میلیون یورو بود و در سال ۲۰۲۱ به ۹٫۸۸۲ میلیون یورو کاهش یافت. روند واردات معکوس شد. در سال ۲۰۲۰ ارزش آن ۶٫۰۳۰ میلیون و در سال ۲۰۲۱ به ۴۹٫۸۷۰ میلیون یورو رسید. محصولات اصلی وارداتی ایتالیا محصولات نساجی و محصول پایا بودند. کالاهای عمده صادراتی محصولات شوینده و صابون بودند.

## منابع


رده:روابط دوجانبه افغانستان
رده:روابط دوجانبه ایتالیا