خلیج جزایر

بندانگشتی|دلفین‌ها در خلیج جزایر

**خلیج جزایر** ()، (به مائوری: Te Pēwhairangi) منطقه‌ای در ساحل شرقی بخش فار نورث در جزیره شمالی نیوزیلند است. این منطقه یکی از محبوب‌ترین مقاصد ماهیگیری، قایق‌رانی و گردشگری در این کشور است و از دهه ۱۹۳۰، زمانی که زین گری، نویسنده آمریکایی، آن را معرفی کرد، در سطح بین‌المللی برای ماهیگیری ورزشی بزرگ (Big-game fishing) مشهور شده است. این خلیج در  شمال غربی شهر وانگاری واقع شده است. دماغه رینگا در نوک شمالی کشور، حدود  جاده‌ای در سمت شمال غربی آن قرار دارد.

## ریشه‌شناسی
در زبان مائوری، این خلیج با نام‌های متعددی شناخته می‌شود، از جمله «ته پوهیرانگی» (Te Pēwhairangi), «ایپی‌پیری» (Ipipiri), و «توکراو» (Tokerau)؛ نامی که توسط نیاکان مائوری با اشاره به مکانی در هاوائیکی (میهن مائوری‌ها) بر آن نهاده شده است. منطقه وسیع‌تر خلیج جزایر، از جمله دشت‌های اطراف «وایماته نورث»، به‌طور سنتی با نام «تایامای» شناخته می‌شود که شکل کوتاه‌شده‌ای از یک ضرب‌المثل مائوری (نگاپوهی) است: «Ka kata ngā pūriri ō Taiamai» (به معنای: درختان پورری تایامای از شادی می‌خندند)؛ عبارتی که برای ابراز خوشحالی از جهان یا خوش‌آمدگویی به یک مهمان عالی‌قدر به کار می‌رود. نام انگلیسی خلیج در ۲۷ نوامبر ۱۷۶۹ توسط ناخدا جیمز کوک در طول نخستین سفرش، هنگامی که او و خدمه‌اش در جزیره موتواروهیا فرود آمدند، بر این منطقه گذاشته شد.

## جغرافیا
این خلیج یک سیستم خلیجک ساحلی با شکل نامنظم به عرض  و مساحت  و یک بندر طبیعی است. این سیستم شامل ۱۴۴ جزیره است که بزرگ‌ترین آن‌ها جزیره اوروپوکاپوکا است. خلیج دارای شبه‌جزایر و ورودی‌های متعددی است که سه ورودی بزرگ آن عبارتند از ورودی «وایکاری» در جنوب، و ورودی‌های «کریکری» و «ته پونا» در شمال غربی. شبه‌جزیره «پورروا» در شمال ورودی ته پونا، بخش شمال غربی خلیج را از اقیانوس آرام جدا می‌کند و شبه‌جزیره دماغه برت در انتهای شرقی خلیج،  به داخل اقیانوس امتداد می‌یابد. بزرگ‌ترین شهر منطقه کریکری و پس از آن پای‌هیا است. شهر کوچک راسل در انتهای یک شبه‌جزیره کوتاه قرار دارد که از جنوب شرقی به داخل خلیج امتداد یافته است.

## تاریخچه
[بندانگشتی|راست|[کریکری]]
حدود ۷۰۰ سال پیش، «ماتاتوا»، یکی از کانوهای بزرگ مهاجرتی مائوری که از هاوائیکی به نیوزیلند آمد، توسط «پوهی» از خلیج پلنتی به خلیج جزایر آورده شد. پوهی نیاکان قبیله نگاپوهی بود که امروزه بزرگ‌ترین ایوی در این کشور است. مائوری‌ها در سراسر خلیج و چندین جزیره آن ساکن شدند و قبایل مختلفی مانند «نگاتی میرو» را در کریکری پایه‌گذاری کردند. بسیاری از شخصیت‌های برجسته مائوری در خلیج جزایر متولد شده‌اند، از جمله هونه هکه که چندین بار دکل پرچم را در کورورارکا (راسل) قطع کرد تا جنگ فلگ‌استف را آغاز کند.

بسیاری از سکونتگاه‌های مائوری بعدها نقش مهمی در توسعه نیوزیلند ایفا کردند، مانند اوکیاتو (اولین پایتخت کشور)، وایتانگی (جایی که بعدها معاهده وایتانگی در آن امضا شد) و کریکری (که نقطه حرکت مهمی برای مائوری‌ها به سمت دریا بود و بعدها محل استقرار نخستین ایستگاه میسیونری دائمی در کشور شد). برخی از جزایر نیز به شهرت رسیدند، مانند «موتو آپو» (جزیره ته پاهی) که در آن ۶۰ نفر از مردم رئیس «ته پاهی» به عنوان انتقام اشتباهی برای کشتار کشتی بوید در وانگاروآ، کشته شدند.

نخستین اروپایی که از این منطقه بازدید کرد جیمز کوک بود که در سال ۱۷۶۹ نام این منطقه را برگزید. خلیج جزایر اولین منطقه در نیوزیلند بود که اروپایی‌ها در آن ساکن شدند. شکارچیان نهنگ در اواخر قرن هجدهم وارد شدند، در حالی که نخستین مبلغان مذهبی در سال ۱۸۱۴ در اینجا مستقر گشتند. نخستین کودک تماماً اروپایی که تولدش در این کشور ثبت شده، «توماس کینگ» نام دارد که در سال ۱۸۱۵ در خلیج «اویهی» در خلیج جزایر متولد شد.

این خلیج دارای شهرهای تاریخی جذابی از جمله پای‌هیا، راسل، وایتانگی و کریکری است. راسل که پیش‌تر با نام «کورورارکا» شناخته می‌شد، اولین سکونتگاه دائمی اروپایی‌ها در نیوزیلند است. کریکری نیز مکان‌های تاریخی بسیاری از اولین دوران استعمار را در خود جای داده است، از جمله «خانه میسیون» که قدیمی‌ترین سازه چوبی پابرجای نیوزیلند به‌شمار می‌رود. استون استور (فروشگاه سنگی) نیز قدیمی‌ترین ساختمان سنگی نیوزیلند است که ساخت آن در ۱۹ آوریل ۱۸۳۲ آغاز شد.

در قرن نوزدهم، کشتی‌های شکار فک و شکار نهنگ در نیوزیلند که در اقیانوس‌های اطراف نیوزیلند به فعالیت می‌پرداختند، به‌طور مکرر از این خلیج بازدید می‌کردند. در دسامبر ۱۸۳۵، چارلز داروین با کشتی اچ‌ام‌اس بیگل از خلیج جزایر بازدید کرد. در فوریه ۱۸۴۰، برخی از اعضای مأموریت اکتشافی ایالات متحده در زمان امضای اولیه معاهده وایتانگی در این مکان حضور داشتند.

در مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۶، مشخص شد که خلیج جزایر پس از ریو دو ژانیرو، دارای دومین آسمان آبی (تابش پراکنده آسمان) در جهان است.

## کرم تریپ
در سال ۱۸۸۶، آلبرت ارنست فولر کشتی بادبانی «آنداین» را برای تحویل زغال‌سنگ به جزایر داخل خلیج راه‌اندازی کرد. با نصب موتور در اوایل قرن بیستم، فولر توانست زغال‌سنگ و آذوقه‌های ضروری را به جوامع دوردستی مانند دماغه برت برساند. در سال ۱۹۲۷ فولر کشتی «کرم تریپ» (Cream Trip) را خریداری کرد که دارای امکاناتی برای حمل خامه از جزایر بود و این مسیر تا به امروز به عنوان یک مسیر گردشگری تاریخی باقی مانده است.

## جزایر داخل خلیج
جزایر این خلیج عبارتند از:
بندانگشتی|نمای خلیج جزایر به سمت شمال شرقی

* جزیره اوروپوکاپوکا
* جزیره وای‌وایتوریا
* جزیره موتوکیکی
* جزیره موتوروا
* جزیره موتواروهیا
* جزیره پوتاهاتاهیا
* جزیره موتووهتکه
* صخره موتوتارا
* ریف هوپ
* جزیره هت
* جزیره تاویری‌ویری
* جزیره ماهنوتیتی
* جزیره ته آئو
* جزیره راند
* جزیره پوروپورو
* جزیره اوکاهو
* جزیره هاراککه
* جزیره موتوتارا
* جزایر نگاتوکاپارانگی
* جزیره رانگیاتیا
* جزیره موتواوی
* ریف ته میکو
* جزیره کوئیاموکیموکی
* جزیره پاکاتاهی
* جزیره موتوکائوری
* صخره ته کوروویتی
* جزیره ته واها
* جزیره موتومایره
* جزیره تیلور
* جزیره کای‌آراآرا
* جزیره موتواراهی
* جزیره تورتوره
* جزیره تیکی‌تیکی
* جزیره ماریوت
* جزیره موتومارتی
* جزیره موتوروا
* صخره‌های سیاه
* جزیره پیریکاواو
* جزیره واینوی
* جزیره تاراناکی
* جزیره آروها
* جزیره موتوتایپو
* جزیره تیکورانگی
* جزیره موتویایا
* جزیره راهوی
* جزیره موتوآونه
* جزیره هن اند چیکنز
* جزایر ته پاهی
* جزیره موتوته‌راهیکی
* صخره هووه
* جزیره موتوتوی
* جزیره پوتاهاتاهیا
* جزیره اوتووانگا
* جزیره موتوکوکاکو
* جزیره تیهرو
* ماهنوتایپوکو (صخره پرنده)
* دماغه کوهانگاآتارا
* جزیره موتوی‌نارارا

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:خلیج جزیره‌ها
رده:شکار نهنگ در نیوزیلند