ویدئودیسک

[بندانگشتی|ویدئودیسک در کنار کاست [وی‌اچ‌اس]]
**ویدئودیسک** () یک اصطلاح کلی برای دیسک‌های با دسترسی تصادفی قابل خواندن توسط لیزر یا نیشک (سوزن) است که حاوی سیگنال‌های صدا و ویدئو ضبط شده به فرم آنالوگ هستند. به‌طور معمول، این اصطلاح به هر رسانه‌ای از این دست که پیش از محبوبیت سراسری فرمت دی‌وی‌دی عرضه شده است، اشاره دارد. اولین ویدئودیسک رسمی و تجاری، دیسک الکترونیک تلویزیون (TED) بود و جدیدترین آن‌ها دیسک بلو-ری الترا اچ‌دی 4K است. از سپتامبر ۲۰۲۳، فرمت‌های فعال دیسک ویدئویی شامل دیسک بلو-ری و دی‌وی‌دی هستند؛ همچنین در برخی مناطق به دلیل تفاوت قیمت با دی‌وی‌دی، ویدئو سی‌دی (VCD) و اس‌وی‌سی‌دی (SVCD) نیز همچنان استفاده می‌شوند.

## تاریخچه
ژرژ دومنی در ۳ مارس ۱۸۹۲ یک «فونوسکوپ» را که در سال ۱۸۹۱ طراحی شده بود، به ثبت رساند که می‌توانست تصاویر کرونوفوتوگرافیک را روی یک دیسک شیشه‌ای نمایش دهد.

ادوارد مایبریج در سال ۱۸۹۳ از زئوپراکسیسکوپ خود برای نمایش تصاویر کرونوفوتوگرافیک بر روی یک دیسک شیشه‌ای استفاده کرد.

شرکت «ای اند اچ تی آنتونی» (E & H T Anthony)، یک سازنده دوربین مستقر در نیویورک، در سال ۱۸۹۸ دوربین و پروژکتور ترکیبی به نام «مارپیچ» (The Spiral) را به بازار عرضه کرد که می‌توانست ۲۰۰ تصویر را که به صورت مارپیچ روی یک صفحه شیشه‌ای به قطر ۸ اینچ چیده شده بودند، ثبت کند. در صورت پخش با سرعت ۱۶ فریم در ثانیه، زمان اجرای آن ۱۳ ثانیه بود.

تئودور براون در سال ۱۹۰۷ یک سیستم دیسک فوتوگرافیک را برای ضبط حدود ۱۲۰۰ تصویر به صورت مارپیچ بر روی یک دیسک ۱۰ اینچی به ثبت رساند. این سیستم با نام اسپیروگراف اربن توسط چارلز اربن به بازار عرضه شد، اما به سرعت ناپدید گردید.

جان لوگی برد در اواخر دهه ۱۹۲۰ اولین ضبط‌کننده ویدئودیسک موفق جهان به نام سیستم فونوویژن را ایجاد کرد که به صورت مکانیکی حدود چهار فریم در ثانیه تولید می‌کرد. این سیستم به دلیل کیفیت پایین تصویر و عدم وجود صدا در حین پخش، هرگز به عنوان یک محصول تجاری موفق نشد.

وستینگهاوس در سال ۱۹۶۵ سیستمی به نام «فونووید» (Phonovid) را توسعه داد که اجازه پخش ۴۰۰ تصویر ثابت ذخیره شده را به همراه ۴۰ دقیقه صدا می‌داد. این سیستم از یک گرامافون استاندارد استفاده می‌کرد و تصویر را به آرامی می‌ساخت.

دیسک الکترونیک تلویزیون (TeD)، یک سیستم مکانیکی، در سال ۱۹۷۰ توسط تله‌فونکن در آلمان و اتریش عرضه شد. دیسک‌های ۱۲ اینچی ظرفیتی در حدود هشت دقیقه داشتند؛ با این حال، شرکت مادر آن را به نفع وی‌اچ‌اس کنار گذاشت.

در سال ۱۹۷۸، سیستم «دیسکوویژن» (DiscoVision) در آمریکا عرضه شد. این سیستم که توسط ام‌سی‌ای کورپوریشن و فیلیپس توسعه یافته بود، از یک سیستم بازتابی نوری استفاده می‌کرد که توسط پرتو لیزر خوانده می‌شد. این فرمت چندین بار تغییر نام داد (مانند VLP و Laservision) تا اینکه در نهایت شرکت پایونیر ژاپن نام آن را به عنوان لیزردیسک ثبت کرد.

آرسی‌ای در سال ۱۹۸۱ سیستمی به نام دیسک الکترونیک ظرفیتی (CED) را تحت برند «سلکتاویژن» تولید کرد. این سیستم از یک سوزن فیزیکی استفاده می‌کرد که در شیارهای یک دیسک فشرده حرکت می‌کرد. این سیستم برای چند سال با لیزردیسک رقابت کرد و در نهایت در سال ۱۹۸۴ کنار گذاشته شد.

جی‌وی‌سی نیز سیستم بسیار مشابهی به نام ویدئو با چگالی بالا (VHD) را تولید کرد که در سال ۱۹۸۳ عمدتاً در ژاپن عرضه شد. این سیستم یک تماس ظرفیتی اما بدون شیار بود.

دی‌وی‌دی (دیسک ویدئویی دیجیتال) در سال ۱۹۹۶ عرضه شد. این فرمت ترکیبی از فرمت MM-CD (متعلق به فیلیپس و سونی) و فرمت SD (متعلق به توشیبا) بود. پذیرش نهایی فرمت ترکیبی دی‌وی‌دی توسط هر سه شرکت برای جلوگیری از یک جنگ فرمت مخرب، مشابه جنگ بین بتاماکس و وی‌اچ‌اس، صورت گرفت. بعدها، فرمت اچ‌دی دی‌وی‌دی توشیبا در یک جنگ فرمت دیگر به دیسک بلو-ری سونی باخت.

## دسته‌بندی
ویدئودیسک‌ها را می‌توان بر اساس سازوکار پخش آن‌ها دسته‌بندی کرد:
* **مکانیکی**
** فونوویژن
** فونووید
** TeD
** ویسک (Visc)
* **مبتنی بر ظرفیت (Capacitance)**
** CED، VHD
* **مغناطیسی**
** سری دیسک‌های ضبط ویدئویی (VDR)
* **دیسک‌های نوری**
** بازتابی (Reflective)
*** لیزردیسک، لوح فشرده، دی‌وی‌دی، دیسک بلو-ری و غیره.
** عبوری (Transmissive)
*** سامانهٔ تامسون-سی‌اس‌اف
*** لیزرفیلم (Laserfilm)

## جستارهای وابسته
* رمزگذاری انکدینگ نمونه‌برداری چندگانه فرعی نایکوئیست (MUSE)، یک سامانهٔ اولیه ویدئوی اچ‌دی

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* وبگاه ویدئودیسک
* کرونولوژی ویدئو

رده:ذخیره‌سازی ویدئو