فرعون (بازی ویدیویی)

***فرعون*** یک بازی شهرسازی ایزومتریک است که در نوامبر ۱۹۹۹ منتشر شد. این بازی توسط ایمپرشنز گیمز ساخته و توسط سییرا انترتینمنت برای مایکروسافت ویندوز منتشر شده است. با استفاده از همان موتور بازی و اصول *[[سزار ۳]]* (که آن هم توسط سییرا انترتینمنت ساخته شده است)، این اولین بازی از مجموعه بازی‌های شهرسازی شرکت سییرا است که بر تمدن دیگری از دوران باستان تمرکز دارد. بازیکنان بر ساخت و مدیریت شهرها و سکونتگاه‌ها در مصر باستان نظارت دارند و تمام جنبه‌های شهر را به صورت جزئی مدیریت می‌کنند تا از تغذیه، اشتغال، سلامت و محافظت شهروندان در برابر بیماری‌ها، بلایا و جنگ‌ها اطمینان حاصل شود. یک بسته الحاقی با نام ***کلئوپاترا: ملکه نیل*** (که به اختصار ***کلئوپاترا*** نامیده می‌شود) در سال ۲۰۰۰ منتشر شد که توسط بریک‌اوی گیمز توسعه داده شده بود. در سال ۲۰۰۱، بازی و بسته الحاقی هر دو با عنوان *طلای فرعون* عرضه شدند. نسخه بازسازی شده با عنوان *فرعون: عصر جدید* در سال ۲۰۲۳ توسط تریسکل اینتراکتیو و داتیمو منتشر شد.

## گیم‌پلی
بازی *فرعون* از دیدگاه ایزومتریک دوبعدی اجرا می‌شود؛ سطح بزرگنمایی ثابت است، اما زاویهٔ دید را می‌توان در جهات ۹۰ درجه‌ای، چه در جهت و چه خلاف جهت عقربه‌های ساعت، تغییر داد. بخش عمدهٔ کنترل بازی از طریق میانبرهای ماوس و صفحه‌کلید انجام می‌شود و رابط کاربری آن مشابه بازی *[[سزار ۳]]* طراحی شده است. در بازی دکمه‌های متعددی برای انواع مختلف ساخت‌وساز، از جمله مسکن و جاده‌ها، مشاهدهٔ پیام‌ها، لغو اشتباهات، حرکت میان نقاط مشکل‌دار، نمایش نقشهٔ مصر باستان و مناطق اطراف، و دسترسی به گروهی از مشاوران به نام «ناظران» وجود دارد. ناظران اطلاعاتی در مورد توسعهٔ شهر و مشکلات احتمالی ارائه می‌دهند و پوشش‌های درون بازی مسائل مربوط به مسکن و برآورده شدن نیازهای شهری را با جزئیات شرح می‌دهند. تمام جنبه‌های زندگی شهری، از جمله مسکن، مذهب، جنگ و تجارت، با دقت طراحی شده‌اند تا بازتاب‌دهندهٔ شهرهای واقعی مصر باستان در آن دوره باشند، شامل کالاها و خدمات موجود. نام‌های فراعنه از تاریخ مصر باستان برگرفته شده و ظاهر شخصیت‌ها با منابع تاریخی تطبیق داده شده است. علاوه بر این، اطلاعات دایره‌المعارفی محدودی دربارهٔ شیوه‌های زندگی در مصر باستان در منوی راهنمای بازی و کتابچهٔ راهنما ارائه شده است. اگرچه بازی از «دبن» به عنوان واحد پول استفاده می‌کند و هیچ ارز فلزی استاندارد مصر باستان در آن به‌کار نرفته است، جنبهٔ پازل‌مانند *فرعون* باعث می‌شود تا شبیه‌سازی کاملاً واقع‌گرایانه نباشد. با این حال، بازی وفاداری قابل توجهی به ترتیب زمانی و زمان‌بندی وقایع مهم تاریخ مصر از جمله ساخت بناهای تاریخی، جنگ‌ها و بلایای ملی، تولد و مرگ رهبران برجسته، و تأسیس و سقوط شهرهای باستانی دارد.

### حالت‌های بازی
این بازی دارای دو حالت بازی است - کمپین و ساخت و ساز آزاد. در حالت کمپین، بازیکنان بر ایجاد شهرها در دوره‌های مختلف مصر باستان تمرکز می‌کنند، در ابتدا روی سکونتگاه‌های عشایر کار می‌کنند، قبل از اینکه به آنها سپرده شود تا مراکز تجاری، شهرهای بزرگ و بناهای تاریخی را برای رهبران مختلف مصر باستان بسازند. با پیشرفت در حالت کمپین، بازیکنان ارتقا می‌یابند تا زمانی که خود به فرعون تبدیل شوند. بازیکنان در پنج دوره از تاریخ مصر باستان (شش دوره با احتساب کلئوپاترا) فعالیت می‌کنند، که دوره اول به عنوان یک آموزش اساسی عمل می‌کند. در دوره‌های بعدی، بازیکنان می‌توانند بین دو مأموریت، معمولاً جایگزین‌های صلح‌آمیز و نظامی، یکی را انتخاب کنند، اما برای ادامه کمپین، فقط باید یکی از این دو مأموریت را تکمیل کنند. در حالت ساخت آزاد، به بازیکنان حدود دوازده سناریوی مستقل داده می‌شود. برخی از آنها شرایط پیروزی ندارند و امکان شهرسازی «سندباکس» با پایان باز را فراهم می‌کنند، در حالی که برخی دیگر اهدافی را برای دستیابی ارائه می‌دهند. یک ویرایشگر نقشه همراه بازی ارائه شده است تا ایجاد سناریوهای طراحی شده توسط کاربر را برای این حالت تسهیل کند.

### عناصر گیم‌پلی
بازی *فرعون* بسیاری از جنبه‌های زندگی مصریان و مدیریت شهری را شبیه‌سازی می‌کند. اگرچه بسیاری از عناصر بازی، از مسکن گرفته تا صنعت، از *سزار ۳* وام گرفته شده‌اند، *فرعون* با افزودن تفاوت‌ها و ویژگی‌های جدید، تجربه‌ای متمایز ارائه می‌دهد. به‌عنوان مثال، پس از تعیین قطعات مسکونی، مهاجران می‌توانند به آن‌ها نقل مکان کرده و خانه‌های خود را بسازند. مسکن به‌طور خودکار، از جمله از نظر ظاهری، هنگامی که تقاضا برای کالاها، خدمات و محیط مطلوب برآورده شود، بهبود می‌یابد. در حالی که مفاهیم جمعیت، رفاه و فرهنگ در بازی حفظ شده‌اند، امتیاز به «پادشاهی» تغییر نام یافته و همان عملکرد قبلی را دارد؛ به این صورت که امتیاز بر اساس دیدگاه فرعون دربارهٔ عملکرد بازیکن محاسبه می‌شود و این بعداً به دیدگاه کشورهای گسترده‌تر توسعه می‌یابد، زمانی که بازیکن خود فرعون می‌شود. علاوه بر این، عنصر صلح با هدف جدیدی به نام «بنای یادبود» جایگزین شده است که تمرکز آن بر تلاش‌های بازیکن برای ساخت بناهای تاریخی مورد نیاز شهر است. معمولاً در طول جلسهٔ توجیهی مأموریت بعدی، بازیکنان دربارهٔ بناهای تاریخی که باید ساخته شوند، اطلاعات دریافت می‌کنند.

در حوزهٔ کشاورزی، مزارع سیلابی از جمله ویژگی‌های جدید بازی هستند که در نزدیکی رود نیل ساخته می‌شوند. علاوه بر این، استفاده از نهرهای آبیاری موجب افزایش حاصلخیزی زمین‌های کشاورزی می‌گردد. ماهیگیران نیز با قایق‌هایی که معمولاً در نیل مستقر هستند، به فعالیت می‌پردازند. شکار یکی دیگر از ویژگی‌های تازهٔ *فرعون* است؛ حیواناتی که باید شکار شوند، در نقشهٔ بازی قرار دارند. بازی طیف گسترده‌ای از مواد اولیه و کالاهای تولیدی را در اختیار بازیکن قرار می‌دهد. این مواد شامل خاک رس (که به سفال تبدیل می‌شود)، نی (که به پاپیروس تبدیل می‌شود) و انواع مختلف سنگ است. هم مواد اولیه و هم کالاهای تولیدشده را می‌توان در ازای ارز با دیگر شهرها مبادله کرد. در برخی نقشه‌ها، مواد اولیهٔ لازم برای تولید کالاهای خاص به‌طور محلی در دسترس نیست، بنابراین واردات مواد گاهی اوقات به‌طور ضروری و با هزینهٔ بالا انجام می‌شود. همچنین صادرات اغلب برای تأمین مالی امور شهری و تولید درآمد ضروری است.

این کاخ، که بسیار شبیه به ساختمان سنای *سزار ۳* است، به‌عنوان خزانهٔ اصلی شهر عمل می‌کند. در حالی که معماران مانند *سزار ۳* از ساختمان خود استفاده می‌کنند، وظایف پیشگیری از آتش‌سوزی و کنترل جرم توسط ساختمان‌ها و مأموران جداگانه انجام می‌شود؛ آتش‌نشانی‌ها و مأموران آتش‌نشانی مسئول حوادث آتش، و ایستگاه‌های پلیس و پاسبان‌ها مسئول امنیت شهر هستند. بازیکنان همچنین امکان ساخت دادگاه را دارند. یکی دیگر از ویژگی‌های تازهٔ بازی، امکان ساخت بناهای تاریخی مصر باستان است که در ماموریت‌های مختلف قابل اجرا هستند. این پروژه‌ها به امکانات کارگری و مصالح ساختمانی متنوعی نیاز دارند و برخلاف اکثر ساختمان‌های دیگر، تکمیل آن‌ها زمان‌بر است.

در این بازی، پنج خدای اصلی برای خشنود کردن وجود دارند که هر یک بر جنبه‌ای متفاوت از شهر تمرکز دارند: رع (پادشاهی)، باستت (خانه)، اوزیریس (کشاورزی)، پتاح (صنعت) و ست (جنگ). به هر شهر یک یا چند خدا اختصاص داده می‌شود؛ یکی به‌عنوان خدای حامی شهر و دیگران به‌عنوان خدایان محلی عمل می‌کنند. بازیکنان می‌توانند زیارتگاه‌ها، معابد یا مجتمع‌های معبدی بسازند تا خدایان را خشنود کنند. همانند بازی *سزار ۳*، خدایان بسته به تمرکزشان، وقتی خشنود باشند هدایا و وقتی خشمگین شوند بلایایی به شهر می‌آورند. برای مثال، اوزیریس می‌تواند طغیان نیل را بهبود بخشد و بازده محصولات کشاورزی را افزایش دهد، اما در عین حال ممکن است کیفیت طغیان سالانهٔ نیل را کاهش دهد.

مبارزه با دشمنان در بازی *فرعون* عنصری ثانویه است. این بازی دارای سه نوع واحد نظامی است: پیاده‌نظام، کمانداران و ارابه‌سواران. شهر بازیکن ممکن است چندین بار در طول یک مأموریت توسط نیروهای دشمن مورد حمله قرار گیرد. علاوه بر این، بازیکنان می‌توانند سربازان خود را برای حمایت از ارتش‌های مصری دیگر در نبردهای خارج از شهر اعزام کنند. یکی از ویژگی‌های جدید *فرعون*، نبرد دریایی است. بازیکنان به دو نوع کشتی دسترسی دارند: کشتی‌های حمل و نقل، که نیروهای زمینی را از طریق مسیرهای آبی منتقل می‌کنند، و کشتی‌های جنگی، که با کشتی‌های دشمن در هنگام رسیدن به منطقه به مبارزه می‌پردازند.

این بازی همچنین برخی ویژگی‌های خاص *سزار ۳*، از جمله پل‌های بزرگ و محدودیت عبور از آب‌های وسیع بدون استفاده از کشتی، را حذف کرده است.

## بازخورد

### انتقادها
طبق وب‌سایت جمع‌آوری نقد *[[گیم‌رنکینگز]]*، بازی *فرعون* با نقدهای مثبتی مواجه شد. دنیل اریکسون از *نکست‌جن* دربارهٔ این بازی اظهار داشت: «ساخت هرم و مدیریت دشت‌های سیلابی برای یک شهرساز درخشان گرد هم آمده‌اند.» بری برنسال از گیم‌پرو نیز نوشت: «اگرچه فرعون نوآوری خاصی ارائه نمی‌دهد (به جز موسیقی متن رنگارنگ و عجیب آن که برای یک روز یا بیشتر دلپذیر است و سپس مانند چیزی که مدت‌ها زیر آفتاب داغ مصر رها شده، کهنه می‌شود)، اما همان کاری را انجام می‌دهد که *سزار ۳* انجام داد؛ با همان ظرافت، یک چالش استراتژیک خوب در قالب بازی بلادرنگ ارائه می‌دهد که بیشتر بر توسعه منابع تمرکز دارد تا هرج‌ومرج. این بازی توصیه می‌شود.»

آکادمی علوم و هنرهای تعاملی در سومین دورهٔ جوایز سالانهٔ دستاوردهای تعاملی، بازی *فرعون* را به‌عنوان فینالیست در بخش «دستاورد برجسته در کارگردانی هنری» معرفی کرد، که در نهایت این جایزه به *[[فاینال فانتزی ۸]]* اهدا شد.

### فروش
در بازار آلمان، این بازی در نیمهٔ دوم نوامبر ۱۹۹۹ در رتبهٔ چهارم جدول فروش بازی‌های کامپیوتری *مدیا کنترل* قرار گرفت و تا پایان سال شش هفته در رتبه‌های برتر باقی ماند و در دسامبر به رتبهٔ پنجم رسید. سال بعد، بازی در ژانویه همچنان در رتبهٔ پنجم قرار داشت و در فوریه به رتبهٔ ششم نزول کرد. در آوریل ۲۰۰۰، *انجمن نرم‌افزارهای سرگرمی آلمان* (وی‌یودی) به این بازی جایزهٔ «طلا» اعطا کرد که نشان‌دهندهٔ فروش حداقل ۱۰۰٬۰۰۰ نسخه در سراسر آلمان، اتریش و سوئیس بود. تا آگوست ۲۰۰۰، بازی در بین ۱۰ بازی برتر *مدیا کنترل* و تا نوامبر در میان ۲۰ بازی برتر باقی ماند. در آن زمان، این بازی به مدت ۱۳ ماه در بین ۳۰ بازی پرفروش این شرکت حضور داشت.

این بازی به یک موفقیت جهانی تبدیل شد. بر اساس گزارش *مری‌استیشن*، فروش جهانی آن همراه با *سزار ۳* تا ژوئیهٔ ۲۰۰۰ از مرز ۱ میلیون نسخه فراتر رفت.

## بسته الحاقی
این بازی با یک بستهٔ گسترش به نام *کلئوپاترا: ملکهٔ نیل* تکمیل شد، که سال بعد توسط استودیو *بریک‌اوی* توسعه یافت و کمپین اصلی بازی را به دورهٔ یونانی گسترش داد. هر دو اثر، بازی اصلی و بستهٔ گسترش، معمولاً به‌طور همزمان مورد اشاره قرار می‌گیرند و می‌توان آن‌ها را به‌صورت یکجا تحت عنوان *فرعون و کلئوپاترا* خریداری کرد.

### بازخورد
بر اساس وب‌سایت *[[متاکریتیک]]*، بستهٔ الحاقی *کلئوپاترا* «به‌طور کلی نقدهای مثبتی» دریافت کرد. بری برنسال از *گیم‌پرو* نوشت: «تماشای خیابان‌های شلوغ و پر از خدمتکاران، قاضیان و مهاجران واقعاً سرگرم‌کننده است. *کلئوپاترا* جنبه‌ای شبیه‌سازی دارد که آن را شبیه *[[سیم‌سیتی ۳۰۰۰]]* می‌کند، اما با شخصیت‌های فردی‌تر.»

## میراث
### دنباله‌ها
بازی بعدی در مجموعهٔ شهرسازی، *[[زئوس: ارباب کوه المپ|زئوس: ارباب المپ]]*، در سال ۲۰۰۰ منتشر شد. این بازی شامل تغییراتی است، از جمله قرار گرفتن در یونان باستان و اصلاحاتی در برخی مکانیک‌های گیم‌پلی، اما از بسیاری جهات همچنان بسیار شبیه *فرعون* در نظر گرفته می‌شود. در سال ۲۰۰۴، بازی دیگری از این مجموعه با عنوان *[[شهرهای جاویدان: بچه‌های نیل]]* در مصر باستان منتشر شد.

### بازسازی
نسخهٔ بازسازی شده با عنوان *فرعون: عصر جدید* در اوت ۲۰۲۰ توسط *تریسکل اینتراکتیو* و داتیمو معرفی شد. در مراحل اولیهٔ توسعه، برنامه‌ریزی شد تا کد جدیدی برای سازگاری با سیستم‌های کامپیوتری مدرن ایجاد شود، رابط کاربری به‌روز شود و حالت‌های کمپین بستهٔ الحاقی *فرعون و کلئوپاترا: ملکهٔ نیل* نیز گنجانده شود. این نسخهٔ بازسازی شده در تاریخ ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۳ منتشر شد.

### بازی‌های مشابه
بازی‌های *نبوکدنصر* (۲۰۲۱) و *سازندگان مصر* (۲۰۲۵) به دلیل شباهت در گیم‌پلی و محیط با *فرعون* مورد مقایسه قرار گرفته‌اند.

## منابع

رده:بازی‌های انحصاری ویندوز
رده:بازی‌های تولیدشده در بریتانیا
رده:بازی‌های سییرا اینترتینمنت
رده:بازی‌های ویدئویی ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:بازی‌های ویدئویی با قهرمان زن
رده:بازی‌های ویدئویی با گرافیک ایزومتریک
رده:بازی‌های ویدئویی تک‌نفره
رده:بازی‌های ویدئویی شهرسازی
رده:بازی‌های ویدئویی واقع‌شده در سودان
رده:بازی‌های ویدئویی واقع‌شده در عهد باستان
رده:بازی‌های ویندوز
رده:باستت
رده:پتاح
رده:رع
رده:مقاله‌هایی که از الگوی نقدهای بازی ویدئویی با حالت تک‌سکویی استفاده می‌کنند
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی