اجلاس ۱۴۰۱ ایران و عربستان سعودی

**اجلاس ۱۴۰۱ ایران و عربستان سعودی**، نشستی سطح بالا بین ایران و عربستان سعودی بود که از ۶ تا ۱۰ مارس ۲۰۲۳ در پکن برگزار شد. با میانجیگری چین، عربستان سعودی و ایران که در خاورمیانه رقیب یکدیگر محسوب می‌شوند، توافق کردند که روابط دیپلماتیک دوجانبه را در سطح سفیر از سر بگیرند.

## پیشینه
از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲، عربستان سعودی و ایران میزبان چندین دور گفتگو در عراق و عمان بودند. در دسامبر ۲۰۲۲، شی جین‌پینگ، رهبر چین، از عربستان سعودی بازدید کرد و در اولین اجلاس چین-کشورهای عربی و اجلاس شورای همکاری چین-کشورهای عربی خلیج فارس شرکت کرد. در این دوره، او با رهبران چندین کشور عربی، از جمله ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، دیدار کرد. در فوریه ۲۰۲۳، سید ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران، از چین بازدید کرد و از ابتکار عمل چین برای دستیابی به امنیت و ثبات در خاورمیانه و ترویج گفتگو بین کشورهای منطقه خلیج فارس استقبال کرد. وانگ دی، مدیر بخش امور آسیا و آفریقا وزارت امور خارجه چین، در مصاحبه‌ای با *[[پیپل دیلی]]* گفت که شی جین پینگ شخصاً در طول سفر رسمی خود به عربستان سعودی در دسامبر ۲۰۲۲ و استقبال از رئیس‌جمهور ایران، رئیسی، در فوریه ۲۰۲۳، با رهبران دو کشور همکاری کرد تا از توسعه روابط حسن همجواری و دوستانه بین عربستان سعودی و ایران حمایت کند.

## توافق‌نامه
این نشست از ۶ تا ۱۰ مارس ۲۰۲۳ به ابتکار دولت چین و به ریاست و هماهنگی وانگ یی، مدیر دفتر کمیسیون مرکزی امور خارجه برگزار شد. هیئت سعودی به ریاست وزیر مشاور و مشاور امنیت ملی، مساعد بن محمد العیبان، و هیئت ایرانی به ریاست علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در ۱۰ مارس شرکت کردند. عربستان سعودی و ایران در مورد از سرگیری روابط دیپلماتیک دوجانبه به توافق رسیدند. چین، عربستان سعودی و ایران به‌طور مشترک بیانیه مشترکی را امضا و صادر کردند که در آن تأکید شده است که سه طرف برای حفظ هنجارهای اساسی روابط بین‌الملل، احترام به حاکمیت همه کشورها، عدم دخالت در امور داخلی سایر کشورها و ارتقای صلح و امنیت بین‌المللی و منطقه‌ای با یکدیگر همکاری خواهند کرد.

## واکنش‌ها
### کشورها
* : حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه، گفت که نمایندگی‌های دیپلماتیک ایران فعالانه از آمادگی برای ابتکارات منطقه ای بیشتر حمایت می‌کنند.
* : مساعد بن محمد العیبان، وزیر امور خارجه، اظهار داشت که رهبران پادشاهی عربستان سعودی از ابتکار دولت جمهوری خلق چین که مبتنی بر رویه‌های مداوم و مستمر پادشاهی عربستان سعودی از زمان تأسیس آن است، به اصل همسایگی پایبند هستند، استقبال می‌کنند. تمام تلاش خود را برای تقویت امنیت و ثبات منطقه ای و جهانی انجام می‌دهد و اختلافات را از طریق گفتگو و اصول دیپلماتیک حل می‌کند. عربستان سعودی به دستاوردهای انجام شده اهمیت زیادی می‌دهد و گفت و گوی سازنده را مطابق با اصول تعیین شده در توافق ادامه خواهد داد. از نقش مثبتی که جمهوری خلق چین همچنان در این زمینه ایفا می‌کند، قدردانی می‌کند.
* : سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤال یک خبرنگار گفت: گفت‌وگو و توافق حاصل از عربستان سعودی و ایران الگویی برای حل مناقشات و اختلافات از طریق گفتگو و مشورت و دستیابی به همسایگی و دوستی خوب است. این برای کشورهای منطقه ای مفید است که از مداخله خارجی خلاص شوند و آینده و سرنوشت خود را به دست خود بگیرند.
* : وزارت امور خارجه اعلام کرد که امیدوار است این توافق به کاهش تنش‌ها در منطقه کمک کند.
* : وزارت امور خارجه از بیانیه مشترک چین، عربستان سعودی و ایران استقبال کرد و از احیای روابط دیپلماتیک بین مالدیو و ایران خبر داد.
* : رئیس‌جمهور جو بایدن از برقراری مجدد روابط دیپلماتیک ایران و عربستان سعودی استقبال کرد.
* : محمد عبدالسلام، مذاکره‌کننده ارشد دولت حوثی، گفت: «این منطقه به از سرگیری روابط عادی بین کشورهایش نیاز دارد تا ملت اسلامی امنیت از دست رفته خود را در نتیجه مداخله خارجی پس بگیرد».

### سازمان‌های بین‌المللی
* : استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد، از این توافق استقبال کرد و اظهار داشت که «روابط خوب همسایگی بین ایران و عربستان سعودی برای ثبات منطقه خلیج فارس ضروری است».

### سازمان‌های سیاسی
*  این نشست را «تحول خوبی» خواند.

## پیامدها
[بندانگشتی|[حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، و فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، پس از امضای بیانیه مشترک در مورد احیای روابط دیپلماتیک، با حضور وزیر امور خارجه چین، چین گانگ، در پس‌زمینه، ۶ آوریل ۲۰۲۳]]
در ۶ آوریل ۲۰۲۳، چین گانگ، عضو شورای دولتی و وزیر امور خارجه چین، فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، در پکن دیدار کردند. در همان روز، وزرای امور خارجه عربستان سعودی و ایران بیانیه مشترکی را امضا کردند و از سرگیری روابط دیپلماتیک بین دو کشور را اعلام کردند. دو طرف توافق کردند که در مدت زمان توافق شده، نمایندگی‌های دیپلماتیک را بازگشایی کنند و اقدامات لازم را برای بازگشایی سفارتخانه‌های دو کشور در ریاض و تهران و همچنین کنسولگری‌های عمومی در جده و مشهد انجام دهند. علاوه بر این، عربستان سعودی و ایران به هماهنگی‌های لازم بین هیئت‌های فنی برای بررسی راه‌های گسترش همکاری بین دو کشور، از جمله از سرگیری هیئت‌های رسمی، بازدیدها و پروازهای بخش خصوصی و تسهیل صدور متقابل ویزا بین دو کشور، ادامه خواهند داد.

در ۶ ژوئن ۲۰۲۳، سفارت ایران در عربستان سعودی بازگشایی شد و بیگدلی، معاون وزیر امور خارجه ایران و یوسف، معاون وزیر امور خارجه عربستان سعودی از جمله مقامات هر دو کشور در آن حضور داشتند. در ۷ ژوئن، کنسولگری ایران در جده و دفتر نمایندگی در سازمان همکاری اسلامی نیز فعالیت خود را از سر گرفتند. در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۳، فیصل، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، از تهران، پایتخت ایران، بازدید کرد و با عبدالرحمن، وزیر امور خارجه ایران و رئیس‌جمهور رئیسی دیدار کرد. این اولین سفر وزیر امور خارجه عربستان سعودی به ایران از سال ۲۰۰۶ بود در ۹ اوت ۲۰۲۳، سفارت عربستان سعودی در ایران بازگشایی شد. در ۶ سپتامبر ۲۰۲۳، عربستان سعودی و ایران سفیران خود را مبادله کردند. در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳، مالدیو روابط دیپلماتیک خود را با ایران از سر گرفت.

## منابع

رده:روابط ایران و چین
رده:روابط ایران و عربستان سعودی
رده:روابط بین‌الملل در ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:روابط چین و عربستان سعودی
رده:گردهمایی‌های بین‌المللی در چین
رده:همایش‌های دیپلماتیک سده ۲۱ (میلادی)