شنژو ۷

**شنژو ۷** (به چینی: 神舟七号)، () سومین مأموریت پرواز فضایی سرنشین‌دار در برنامه فضایی چین بود. این مأموریت شامل نخستین راه‌پیمایی فضایی چین بود که توسط خدمه، ژای ژیگانگ و لیو بومینگ، انجام شد و آغاز مرحله دوم برنامه فضایی دولت چین را رقم زد.

فضاپیمای شنژو حامل سه خدمه در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط یک موشک لانگ مارچ ۲اف (CZ-2F) که از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان در ساعت ۲۱:۱۰ (به وقت استاندارد چین) بلند شد، به فضا پرتاب گردید. این مأموریت سه روز به طول انجامید و پس از آن، فضاپیما در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۸ ساعت ۱۷:۳۷ (CST) به‌سلامت در پرچم سیزیوانگ در مرکز مغولستان داخلی فرود آمد. با انجام راه‌پیمایی فضایی در مأموریت شنژو ۷، برنامه فضایی چین به سومین برنامه‌ای تبدیل شد که موفق به انجام راه‌پیمایی فضایی (EVA) شده است. پیش از این، راه‌پیمایی‌های فضایی توسط برنامه‌های فضایی اتحاد جماهیر شوروی (بعدها روسیه) و ایالات متحده انجام شده بود.

## خدمه
خدمه شنژو ۷ در ۱۷ سپتامبر ۲۰۰۸ معرفی شدند.

### خدمه پشتیبان

## نکات برجسته مأموریت
شنژو ۷ نخستین مأموریت فضایی چین بود که یک خدمه سه‌نفره را برای چندین روز حمل کرد و یک عملیات کامل را به انجام رساند. در مجموع شش فضانورد آموزش دیدند که سه نفر برای انجام مأموریت و سه نفر دیگر به عنوان خدمه پشتیبان خدمت می‌کردند.

موشک لانگ مارچ ۲اف فضاپیمای شنژو ۷ را در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۸ به یک مدار بیضوی اولیه با ابعاد ۲۰۰ در ۳۳۰ کیلومتر و شیب ۴۲٫۴ درجه پرتاب کرد. حدود هفت ساعت بعد، فضاپیما مدار خود را به یک مدار دایره‌ای‌تر با ابعاد ۳۳۰ در ۳۳۶ کیلومتر افزایش داد. پس از سه روز حضور در فضا، مانورهای خروج از مدار در ۲۸ سپتامبر در ساعت ۰۸:۴۸ آغاز شد و ماژول بازگشت در ساعت ۰۹:۳۷ UTC در مختصات  فرود آمد.

بسیاری از رهبران خارجی اتمام موفقیت‌آمیز این مأموریت را به چین تبریک گفتند؛ مأموریتی که نشان‌دهنده پیشرفت‌های متعددی در برنامه فضایی چین، از جمله چندین دستاورد برای نخستین بار بود. مأموریت شنژو ۷ جایزه دستاورد فضایی سال ۲۰۰۹ را از سوی «بنیاد فضایی» دریافت کرد.

### راه‌پیمایی فضایی
بندانگشتی|کپسول فضایی شنژو ۷ در یک نمایشگاه در هنگ‌کنگ

در ۲۷ سپتامبر، ژای ژیگانگ با پوشیدن لباس فضانوردی فی‌تیان که توسط چین توسعه یافته بود، یک راه‌پیمایی فضایی ۲۲ دقیقه‌ای انجام داد که نخستین راه‌پیمایی فضایی یک فضانورد چینی محسوب می‌شد. ژای در حدود ساعت ۱۶:۴۳ به وقت محلی از ماژول مداری خارج شد، در اطراف آن حرکت کرد، نمونه‌های آزمایشی را جمع‌آوری نمود و پرچم چین را در فضا به اهتزاز درآورد. راه‌پیمایی فضایی حدود ۲۰ دقیقه به طول انجامید و ژای در ساعت ۱۷:۰۰ به ماژول مداری بازگشت. این نخستین راه‌پیمایی فضایی از نظر دامنه محدود بود: از کابل‌ها برای بستن ژای به دستگیره خارج از ماژول مداری استفاده شد و مسیر حرکت او به مناطق نزدیک خروجی محدود بود. لیو بومینگ با پوشیدن لباس فضایی اورلان روسی، در محفظه هوایی ماژول مداری ماند تا در صورت لزوم کمک کند. لیو نیز با ایستادن در ساعت ۰۸:۵۸ UTC برای دادن پرچم به ژای، در EVA مشارکت داشت. فضانورد سوم، جینگ هایپنگ، در ماژول بازگشت باقی ماند تا وضعیت کلی فضاپیما را زیر نظر داشته باشد. تا ساعت ۰۹:۰۰ UTC هر دو فضانورد به داخل بازگشته و دریچه بسته شد. این راه‌پیمایی فضایی به‌طور زنده از رسانه‌های چینی پخش شد و دو دوربین تصاویر پانوراما ارائه دادند.

لباس فضانوردی فی‌تیان از نظر شکل و حجم مشابه اورلان-ام است و برای راه‌پیمایی‌های فضایی تا هفت ساعت طراحی شده است و اکسیژن و دفع ضایعات بدن را فراهم می‌کند. لباس‌ها به استثنای دستکش‌های فی‌تیان، به زمین بازگردانده نشدند.

در ابتدای EVA، یک هشدار آتش به مرکز کنترل گزارش شد، اما بعداً تأیید شد که یک هشدار کاذب بوده است.

### آزمایش روان‌کننده جامد
دانشمندان در طول این مأموریت، آزمایشی را روی یک روان‌کننده جامد در معرض محیط فضا انجام دادند. قطعه‌ای از تجهیزات به اندازه یک کتاب روی دیواره خارجی ماژول مداری نصب شده بود که پس از بیش از ۴۰ ساعت قرارگیری در معرض فضا، در طول راه‌پیمایی فضایی بازیابی شد. هدف از این آزمایش، مطالعه روان‌کننده‌ای بود که در قطعات متحرک تأسیسات فضایی آینده چین استفاده خواهد شد.

### رهاسازی ماهواره کوچک

یک ماهواره کوچک (مینیاتوری) در ۲۷ سپتامبر ساعت ۱۹:۲۴، پس از بازگشت ژای به فضاپیما، رها شد. این ماهواره مکعبی به طول حدود  و جرم  بود که دارای دستگاه‌های پیشران و دو دوربین استریوی ۱۵۰ مگاپیکسلی بود. وظایف این ماهواره شامل آزمایش فناوری ماهواره‌های کوچک، مشاهده و پایش فضاپیما، و آزمایش فناوری ردیابی و نزدیکی مورد استفاده برای اتصال فضایی بود.

این ماهواره کوچک عکس‌ها و ویدئوهایی را در نزدیکی فضاپیما تهیه کرد و سپس به فاصله ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلومتری از فضاپیما رفت. پس از جدا شدن ماژول بازگشت و ورود مجدد آن به جو، ماهواره با استفاده از موتور آمونیاک مایع خود را به ماژول مداری رساند تا به چرخش در اطراف آن ادامه دهد.

### ماهواره رله داده
چین نخستین ماهواره رله داده خود را با نام تیان‌لیان ۱–۰۱ در ۲۵ آوریل ۲۰۰۸ با یک موشک لانگ مارچ ۳سی از مرکز پرتاب ماهواره شی‌چانگ پرتاب کرد. ماهواره تیان‌لیان ۱ برای سرعت بخشیدن به ارتباطات بین فضاپیمای شنژو ۷ و ایستگاه‌های زمینی و افزایش حجم داده‌های قابل انتقال استفاده شد. این ماهواره به تنهایی می‌توانست ۵۰ درصد از مدار شنژو ۷ را پوشش دهد؛ در حالی که کشتی‌های ردیابی فضایی یوان‌وانگ به همراه ده ایستگاه مشاهده زمینی چین، تنها ۱۲ درصد پوشش داشتند. به این ترتیب پوشش کلی مأموریت به حدود ۶۲ درصد افزایش یافت.

## پشتیبانی و آماده‌سازی مأموریت
### زیرسامانه‌ها
پروژه شنژو ۷ شامل هفت زیرسیستم است که ارتش چین مسئول زیرسامانه‌های پرتاب، بازیابی، خدمه و ردیابی است. شرکت علوم و فناوری هوافضای چین مسئول موشک حامل و خود فضاپیما بوده و آکادمی علوم چین مسئولیت محموله‌های داخل فضاپیما (به جز خدمه) را بر عهده داشت.

### استخر آموزشی آب
یک استخر آموزشی استوانه‌ای به قطر ۲۳ متر و عمق ۱۰ متر در مرکز آموزش فضانوردان چین، شرایط بی‌وزنی در فضا را شبیه‌سازی می‌کند. مدلی از ماژول مداری شنژو در این استخر برای آموزش خدمه جهت انجام راه‌پیمایی فضایی استفاده شده است.

### اصلاحات موشک حامل CZ-2F
توجه ویژه‌ای به حل مشکلات لرزشی شد که در ۱۲۰ ثانیه اول مأموریت شنژو ۵ رخ داده بود. این لرزش‌ها توسط یانگ لیوی، فضانورد شنژو ۵، به عنوان لرزش‌هایی سخت و تحمل‌ناپذیر توصیف شده بود. اقدامات اصلاحی برای مأموریت شنژو ۶ اجرا شد، اما از آن زمان تاکنون بهبودهای بیشتری در موشک حامل، لوله‌های مرحله دوم و بیش از سی قطعه دیگر فضاپیما اعمال شده است.

### اصلاحات فضاپیما
ماژول مداری اصلاح شد و پانل‌های خورشیدی آن برای امکان‌پذیر شدن آزمایش EVA حذف گردید. به همین دلیل، برخلاف مأموریت‌های قبلی شنژو، این ماژول پس از جدا شدن از خدمه در فضا باقی نمی‌ماند. دستگیره‌هایی به دیواره خارجی ماژول مداری اضافه شد تا فضانورد در حال راه‌پیمایی بتواند به مناطق خاص آزمایش دسترسی پیدا کند. همچنین دوربین‌های بیشتری نسبت به فضاپیمای شنژو ۶ روی این فضاپیما نصب شد.

### کشتی‌های جدید ردیابی فضایی
دو کشتی جدید از کلاس یوان‌وانگ به نام‌های یوان‌وانگ-۵ و یوان‌وانگ-۶ که به تازگی به خدمت گرفته شده بودند، نقش کلیدی در مأموریت شنژو ۷ ایفا کردند.

### توالت‌ها
توالت‌های سفارشی، فشرده و تاشو به فضانوردان اجازه می‌داد تا ادرار جمع‌آوری شده را برای بازرسی‌های علمی نگهداری کنند.

### مدیریت پروژه
بیشتر تیم مدیریت پروژه شنژو ۶ برای این مأموریت نیز باقی ماندند. تغییرات در پرسنل عبارتند از:
* مدیر کل پروژه و فرمانده چن بینگ‌ده پس از ارتقا به سمت ریاست ستاد مشترک، جای خود را به چانگ وان‌کوان داد.
* نایب‌رئیس اول پروژه، سپهبد هو شیشیانگ جای خود را به سپهبد ژانگ جیان‌چی داد.
* نایب‌رئیس پروژه، ژانگ کینگ‌وی جای خود را به ما شینگ‌روی، رئیس شرکت علوم و فناوری هوافضای چین داد.
* مهندس نایب‌رئیس شنژو ۶، ژو جیان‌پینگ به سمت مهندس کل شنژو ۷ ارتقا یافت و جانشین وانگ یونگ‌ژی شد.
* رئیس مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان: سرلشکر ژانگ یولین جای خود را به سرلشکر کوی جی‌جون داد.

## جنجال‌ها
بر اساس اعلام فرماندهی راهبردی ایالات متحده آمریکا، در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸، فضاپیمای شنژو ۷ از فاصله ۴۵ کیلومتری ایستگاه فضایی بین‌المللی عبور کرد. هیچ قانون بین‌المللی برای تعیین فاصله مجاز عبور اشیاء فضایی وجود ندارد. چین به پرسش‌ها دربارهٔ چرخش فضاپیمایش در چنین فاصله نزدیکی به ایستگاه فضایی پاسخ نداد. ریچارد فیشر، پژوهشگر ارشد مرکز ارزیابی و استراتژی بین‌المللی (IASC)، در مقاله‌ای در وال‌استریت ژورنال خاطرنشان کرد که شنژو ۷ چهار ساعت قبل ماهواره همراه خود (BX-1) را رها کرده بود. او با اشاره به سابقه چین در استفاده دوگانه نظامی-غیرنظامی از مأموریت‌های شنژو، گمانه‌زنی کرد که چین ممکن است از این فرصت برای آزمایش فناوری رهگیری ضدماهواره‌ای «هم‌مدار» استفاده کرده باشد.

## جستارهای وابسته
* برنامه فضایی چین
* تیان گونگ
* وسخود ۲
* جمینای ۴
* وسخود ۱
* سایوز۵

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:چین در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:راهپیمایی فضایی
رده:فضاپیماهای بازگشتی در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)