دوکنشین بایرن سفلی

**دوک‌نشین باواریای سفلی** (به آلمانی: Herzogtum Niederbayern) یکی از ایالت‌های کلیدی و قدرتمند در قلمرو امپراتوری مقدس روم بود که در پی نخستین تقسیم بزرگ سرزمین‌های خاندان ویتلسباخ در سال ۱۲۵۵ میلادی شکل گرفت. این دوک‌نشین که بخش‌های شرقی و جنوبی ایالت مدرن باواریا، از جمله شهرهای راهبردی لاندسهوت و اشتراوبینگ را در بر می‌گرفت، به دلیل خاک حاصلخیز در حوضه رودهای دانوب و ایزار، از ثروت کشاورزی و نفوذ سیاسی چشمگیری در میان شاهزادگان آلمانی برخوردار بود. باواریای سفلی در طول حیات خود، کانون رقابت‌های درون‌خاندانی میان شاخه‌های مختلف ویتلسباخ و یکی از بازیگران مهم در سیاست‌های کلیسایی و نظامی امپراتوری به شمار می‌رفت که در نهایت با به قدرت رسیدن لوئی چهارم، امپراتور مقدس روم، نقشی محوری در اتحاد مجدد سرزمین‌های باواریا ایفا کرد.

## نخستین تقسیم باواریا و شکل‌گیری دوک‌نشین
تأسیس دوک‌نشین باواریای سفلی محصول مستقیم بحران جانشینی پس از مرگ اوتو دوم در سال ۱۲۵۳ میلادی بود. بر اساس پیمان تقسیم ۱۲۵۵، دو فرزند او، هنری سیزدهم و لودویگ دوم، قلمرو موروثی ویتلسباخ را میان خود تقسیم کردند که در نتیجه آن، هنری سیزدهم به عنوان نخستین دوک باواریای سفلی برگزیده شد و شهر لاندسهوت را به عنوان اقامتگاه رسمی خود برگزید. این تقسیم‌بندی که در ابتدا قرار بود موقتی باشد، به دلیل تضاد منافع سیاسی و اقتصادی میان دو برادر، به یک جدایی بلندمدت تبدیل شد که ساختار اداری و قضایی مستقلی را در شرق باواریا پدید آورد.

## شکوفایی اقتصادی و نفوذ سیاسی در سده سیزدهم
تحت حاکمیت هنری سیزدهم و جانشینانش، باواریای سفلی به یکی از شکوفاترین مناطق امپراتوری تبدیل شد. بهره‌برداری بهینه از معادن نمک در مناطق مرزی و توسعه کشاورزی در دشت‌های حاصلخیز، ثبات مالی بی‌نظیری را برای دوک‌های لاندسهوت به ارمغان آورد. این ثروت اقتصادی به آن‌ها اجازه داد تا در منازعات بزرگ امپراتوری، از جمله رقابت‌های میان خاندان‌های هابسبورگ و لوکزامبورگ، نقش میانجی یا متحد کلیدی را ایفا کنند. در این دوره، نفوذ باواریای سفلی به حدی گسترش یافت که حاکمان آن به طور مستقیم در سیاست‌های پادشاهی بوهمن و اسقف‌نشین‌های سالزبورگ و پاسائو مداخله می‌کردند.

## منازعات جانشینی و دوره نایب‌السلطنگی
پس از مرگ هنری سیزدهم در سال ۱۲۹۰، دوک‌نشین وارد دوره‌ای از تزلزل سیاسی ناشی از رقابت میان سه فرزند وی (اوتو سوم، لوئی سوم و استیون یکم) گردید. اگرچه آن‌ها در ابتدا به صورت مشترک حکومت می‌کردند، اما اختلافات بر سر تقسیم درآمدها و قلمرو، بارها منجر به درگیری‌های داخلی شد. اوتو سوم که برای مدتی مدعی تاج و تخت مجارستان نیز بود، بخش بزرگی از منابع دوک‌نشین را صرف جنگ‌های خارجی کرد که این امر به تضعیف قدرت مرکزی در لاندسهوت انجامید. این هرج‌ومرج داخلی تنها با ظهور لوئی چهارم (لوئی باواریایی) به عنوان داور و در نهایت حاکم مقتدر، مهار شد.

## اتحاد مجدد باواریا و میراث تاریخی
با انقراض شاخه لاندسهوت در سال ۱۳۴۰ میلادی، باواریای سفلی طبق قوانین ارثی خاندان ویتلسباخ به لوئی چهارم، امپراتور مقدس روم، رسید که پیش‌تر حاکم باواریای علیا بود. این واقعه منجر به نخستین اتحاد مجدد تمام سرزمین‌های باواریا پس از نزدیک به یک سده شد. اگرچه در دهه‌های بعد دوباره تقسیمات جدیدی (مانند باواریا-اشتراوبینگ و باواریا-لاندسهوت) رخ داد، اما میراث اداری و فرهنگی باواریای سفلی به عنوان یک واحد سیاسی متمایز، تا سده پانزدهم و زمان اتحاد نهایی تحت فرمان آلبرت چهارم باقی ماند. امروزه، معماری گوتیک آجری در لاندسهوت یادگار آن دوران شکوه سیاسی است.

## جستارهای وابسته
* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:ایالات امپراتوری آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۱۸ (میلادی)