اثر تروکسلر

**ناپدید شدن تروکسلر**، که با نام‌های **اثر تروکسلر** یا **محو شدن تروکسلر** نیز شناخته می‌شود، یک توهم نوری است که بر ادراک دیداری تأثیر می‌گذارد. زمانی که فرد برای مدت کوتاهی بر نقطه‌ای خاص خیره می‌شود، برانگیختاری که در فاصله‌ای از نقطهٔ تمرکز قرار دارد، به‌تدریج محو شده و ناپدید می‌شود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که دست‌کم بخشی از این پدیدهٔ ادراکی در مغز رخ می‌دهد.

## کشف
پدیدهٔ ناپدید شدن تروکسلر نخستین‌بار در سال ۱۸۰۴ توسط پزشک سوئیسی ایگناتس پاول ویتـال تروکسلر شناسایی شد. او در آن زمان در وین مشغول طبابت بود.

## فرآیند
### سازگاری عصبی
ناپدید شدن تروکسلر به سازگاری عصبی  نورون‌هایی نسبت داده می‌شود که در سامانهٔ بینایی برای درک محرک‌ها نقش حیاتی دارند.  
این پدیده بخشی از یک اصل کلی در دستگاه‌های حسی است که طبق آن، محرک‌های یکنواخت و بدون تغییر به‌زودی از آگاهی ما محو می‌شوند.  
برای نمونه، اگر تکهٔ کوچکی از کاغذ روی سطح داخلی ساعد قرار گیرد، تنها برای مدتی کوتاه احساس می‌شود. اندکی بعد، این حس از بین می‌رود، زیرا نورون‌های لمسی با محرک سازگار شده و آن را نادیده می‌گیرند.  
اما اگر فرد دست خود را بالا و پایین حرکت دهد و در نتیجه تحریک متغیر ایجاد کند، احساس تماس با کاغذ همچنان ادامه خواهد داشت.

### شباهت‌های دیداری
چپ|بندانگشتی|upright=1.25|اثر سازگاری عصبی در پدیدهٔ ناپدید شدن تروکسلر را می‌توان با خیره شدن به علامت ضربدر از فاصله‌ای نزدیک و بدون حرکت دادن چشم‌ها تجربه کرد. پس از چند ثانیه، رنگ‌ها به‌نظر می‌رسد که ناپدید می‌شوند. '''<small>برای بزرگ‌نمایی روی تصویر کلیک کنید</small>'''

پدیده‌ای مشابه با عنوان «محو حسی» یا *[[پرشدن ادراکی]]* زمانی رخ می‌دهد که تصویری ثابت بر شبکیه چشم قرار گیرد (که به آن *[[تصویر شبکیه‌ای پایدار]]* گفته می‌شود). پایدارسازی تصویر را می‌توان دست‌کم به سه روش انجام داد:
* نخست، با نصب یک پروژکتور کوچک بر روی لنز تماسی که تصویری را به درون چشم می‌تاباند. در این حالت، با حرکت چشم، لنز نیز همراه با آن حرکت می‌کند و تصویر همواره بر همان بخش از شبکیه تابانده می‌شود؛  
* دوم، با پایش حرکات چشم و جابه‌جایی محرک برای خنثی کردن اثر حرکت چشم؛  
* سوم، با ایجاد *پسماند دیداری*، معمولاً به‌وسیلهٔ یک فلاش شدید و کوتاه، مانند فلاش دوربین عکاسی (که نوعی تصویر شبکیه‌ای پایدار است و بیشتر افراد آن را تجربه کرده‌اند). در این حالت، تصویر بر اثر واکنش شدید یاخته‌های میله‌ای و یاخته‌های مخروطی بر شبکیه نقش می‌بندد. در همهٔ این حالت‌ها، محرک پس از مدت کوتاهی محو شده و ناپدید می‌شود.

اثر تروکسلر زمانی تقویت می‌شود که محرک کوچک، دارای کنتراست پایین (یا به اصطلاح «برابر‌روشنایی») یا تار باشد. همچنین هرچه فاصلهٔ محرک از نقطهٔ تمرکز بیشتر باشد، شدت این اثر افزایش می‌یابد.

## توضیح پدیده
ناپدید شدن تروکسلر می‌تواند حتی بدون پایدارسازی ویژهٔ تصویر شبکیه‌ای در بینایی محیطی نیز رخ دهد، زیرا نورون‌های سامانهٔ بینایی در سطوح بالاتر از یاخته‌های میله‌ای و یاخته‌های مخروطی، دارای میدان تأثیر‌ بزرگی هستند.  
به همین دلیل، حرکات چشمِ ناخواسته و کوچکی که هنگام تمرکز بر یک نقطه انجام می‌شود، محرک را به بخش تازه‌ای از میدان تأثیر‌ منتقل نمی‌کنند و در نتیجه، تحریکِ یکنواختی ایجاد می‌شود.  
پژوهش‌های تازه‌تر در قرن حاضر، که توسط *«هسیه» و «تسه»* انجام شد، نشان داد که دست‌کم بخشی از محو شدن ادراکی در مغز رخ می‌دهد، نه در خود چشم.
## همچنین ببینید
*علوم شناختی
*توهم تعقیب یاس بنفش – توهمی که *اثر تروکسلر* در آن دخیل است.
*مری خونین (فرهنگ عامه)|مری خونین – یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های این اثر

## پانویس

## منابع

## رده
رده:خطای دید
رده:بینایی