خربت بیت لد

**خربت بیت لد** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در قضای طولکرم بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا بر روی تپه‌ای کم‌ارتفاع در زمینی موج‌دار مشرف بر جلگه ساحلی قرار داشت و از نظر اداری زیر مجموعه قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود.

ساکنان خربت بیت لد همگی مسلمان بودند و بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۶۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۵٬۳۳۶ دونم بود. روستا در ۵ آوریل ۱۹۴۸ به دلیل ترس ساکنان از گرفتار شدن در درگیری‌ها تخلیه شد و ساکنان آن به روستای بیت لد که خویشاوندانشان در آنجا زندگی می‌کردند پناه بردند. پس از تخلیه، موشاو نوردیا در اوت ۱۹۴۸ بر روی زمین‌های روستا بنیان‌گذاری شد.

## پیشینه
در دهه ۱۸۶۰ میلادی، مقامات عثمانی زمین کشاورزی‌ای در محدوده پیشین جنگل اَرسور (به عربی: الغابه) در جلگه ساحلی، در غرب روستای بیت لد، به ساکنان آن روستا واگذار کردند. مردم بیت لد برای کشت زمین‌های جلگه‌ای به این منطقه آمدند و به‌تدریج در آنجا ساکن شدند تا به زمین‌هایشان نزدیک‌تر باشند. آنان در محل خرابه حنونا (خربه حنونا) مستقر شدند و این مکان به‌تدریج به نام روستای مادر، خربت بیت لد شناخته شد.

در ۵۰۰ متری شمال خربت بیت لد، آبادی المغیر قرار داشت. در سال ۱۸۸۲ بررسی‌کنندگان صندوق اکتشاف فلسطین در «پیمایش فلسطین غربی» المغیر را «دهکده‌ای کوچک از گِل، دارای غارها» توصیف کردند که آب آن از چشمه‌هایی در فاصله یک مایلی غرب تأمین می‌شد.

## دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت خربت بیت لد ۲۰۶ نفر و همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۹۸ مسلمان در ۷۵ خانه افزایش یافت.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۶۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۵٬۳۳۶ دونم بود که ۲٬۹۶۹ دونم در مالکیت اعراب، ۲٬۲۲۰ دونم در مالکیت یهودیان و ۱۴۷ دونم زمین عمومی بود.

از این مقدار، اعراب ۶۴ دونم را برای زمین‌های آبی و باغ‌ها و ۲٬۸۷۷ دونم را برای کشت غلات به کار می‌بردند و ۲۲ دونم به‌عنوان بافت مسکونی طبقه‌بندی شده بود.

### زندگی روستایی
ساکنان خربت بیت لد مسلمان بودند و در روستا مسجدی وجود داشت. همچنین مدرسه ابتدایی‌ای در روستا فعال بود که ساکنان خود به‌طور کامل بر آن نظارت می‌کردند؛ این امر غیرمعمول بود زیرا مدارس روستایی فلسطین معمولاً در نظام مدارس رسمی ادغام می‌شدند و زیر نظارت دولت قرار می‌گرفتند. آب آشامیدنی از چاهی عمیق تأمین می‌شد و معیشت اصلی ساکنان بر کشاورزی و به‌ویژه کشت غلات، هندوانه، بادام‌زمینی، سیب‌زمینی و زیتون استوار بود. درختان زیتون در سال ۱۹۴۴/۱۹۴۵ نزدیک به ۵۰ دونم را پوشش می‌دادند.

## جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
نخستین رویداد خشونت‌آمیز در روستا در ۱۴ فوریه ۱۹۴۸ رخ داد؛ روزنامه فلسطین گزارش کرد که مهاجمان ناشناسی به زنی فلسطینی تیراندازی کرده و او را زخمی ساختند. تنش در هفته‌های نخست جنگ در اطراف روستا افزایش یافته بود. روستا در شرق شهرک یهودی‌نشین نتانیا واقع بود، در منطقه‌ای میان تل‌آویو و زخرون یعقوب که فرماندهی کل هاگانا تصمیم گرفته بود پیش از ۱۵ مه ۱۹۴۸ از وجود عرب‌ها «پاک‌سازی» شود.

در اوایل سال ۱۹۴۸ ساکنان روستا از اخبار جنگ به هراس افتادند و به بیت لد که خویشاوندانشان در آنجا بودند پناه بردند و باور داشتند که پس از چند هفته باز خواهند گشت. بنا بر گفته یکی از ساکنان روستا به نام حسنی عبداللطیف عطاوات: «آن‌ها همه دارایی‌هایشان را در خربت بیت لد جا گذاشتند. یهودیان آنجا را اشغال کردند و ساکنان نتوانستند بازگردند.»

مورخ اسرائیلی بنی موریس علت تخلیه را «ترس و انزوا» ذکر کرده‌است. روستا در طرح دالت در میان روستاهایی بود که تیپ اسکندرونی مأمور تصرف آن‌ها شده بود.

## وضعیت کنونی
باغ‌ها و به‌ویژه باغ‌های مرکبات محل روستا را پوشانده‌اند و هنوز چند درخت زیتون برپاست. در زمین‌های پیرامونی مرکبات و دیگر میوه‌ها کاشته می‌شود.

## شهرک‌های برپاشده بر زمین‌های روستا
موشاو نوردیا در اوت ۱۹۴۸ بر روی زمین‌های روستا بنیان‌گذاری شد. شهرک گانوت‌هادار () که در سال ۱۹۶۴ ساخته شد، در نزدیک به ۵۰۰ متری شمال‌شرقی محل روستا واقع است اما بر روی زمین‌های آن بنا نشده‌است.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* خربت بیت لد در وبگاه فلسطین در خاطره‌ها
* خربت بیت لد در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر یکسان با ویکی‌داده