محمد امین بهادر خان

**محمد امین بهادر خان** (;  – ) هفتمین خان از سلسله قنقرات ازبک در خانات خیوه بود. او بین سال‌های ۱۸۴۵ تا ۱۸۵۵ سلطنت کرد و در نهایت در نبرد کشته شد.

## زندگی‌نامه
محمد امین پسر الله قلی بهادر خان بود و در سال ۱۸۴۵، پس از مرگ برادرش محمد رحیم قلی خان (۱۸۴۲–۱۸۴۵) به سلطنت رسید. 

نصب وی اینچنین است: محمدامین خان فرزند الله قلی خان فرزند محمدرحیم خان فرزند عوض ایناق فرزند محمدامین ایناق فرزند فاضل ایناق فرزند ابوالغازی فرزند اسفندیار فرزند عرب محمد سلطان فرزند جاجیم خان فرزند تولی خان فرزند چنگیز خان.

او به عنوان خان، تلاش کرد تا قدرت مرکزی را تقویت کند و شورش مداوم قبایل ترکمن را سرکوب کند، اما موفقیت چندانی نداشت. او همچنین دوازده حمله به مرو و خراسان را رهبری کرد. پس از شش لشکرکشی، ارگ مرو و قلعه یول‌اوتن را فتح کرد.

در دوران سلطنت محمد امین خان، روابط دیپلماتیک با امپراتوری روسیه، امپراتوری عثمانی، ایران و افغانستان برقرار بود.

خیوان‌ها در سال‌های اخیر بر قزاق‌ها تسلط داشتند، اما کنترل سیردریا سفلی مورد مناقشه خانات خوقند بود، در حالی که امپراتوری روسیه نیز ادعای حاکمیت بر قزاق‌ها را داشت. در دسامبر ۱۸۴۶، فرستادگان خان به اورنبورگ، یک شهر مرزی روسیه، و از آنجا به پایتخت، سن پترزبورگ، رفتند و در ۱۹ مارس ۱۸۴۷ به آنجا رسیدند. دو فرستاده خان خواستار تخریب قلعه ریم ساخته شده توسط روس‌ها در نزدیکی دهانه رودخانه سیردریا به دریای آرال شدند. تزار نیکلاس اول قاطعانه مخالف بود و درگیری‌های کوچکی در سال‌های ۱۸۴۷–۱۸۴۸ بین سربازان روسی و جنگجویان خان رخ داد. محمد امین خان که متحمل شکست‌ها و خستگی ارتش خود شده بود، تصمیم گرفت در سال ۱۸۵۰ فرستاده جدیدی را به سن پترزبورگ بفرستد، اما مذاکرات به جایی نرسید.

## مرگ
در سال ۱۸۵۵، محمد امین لشکرکشی به واحه سرخس علیه ایل تکه برای فتح جنوب ترکمنستان امروزی را رهبری کرد. تکه‌ها از حاکم خراسان فریدون میرزا فرمانفرما، درخواست حمایت کردند که ۷۰۰۰ نفر را از قلعه دربند و ۳۰۰۰ نفر دیگر را از خراسان به همراه ۱۰ توپ فرستاد.

نبرد بعدی به شکستی برای خان خیوه تبدیل شد که در آن ۶ توپ او توسط ایرانیان تصرف و سربازانش پراکنده شدند. محمد امین در اردوگاه خود توسط لشکری از مرو به فرماندهی محمد حسین غافلگیر شد، اسیر و سپس سر بریده شد. گفته می‌شود سر او برای ناصرالدین شاه قاجار فرستاده شد و شاه دستور داد که با احترام دفن شود.

پسرش عبدالله جانشین او شد، اما او نیز شش ماه بعد در نبردی با قبایل شورشی درگذشت. پسر دومش، کتلوگ مراد، در نوبت بعدی به تخت سلطنت نشست، اما همان سرنوشت را تجربه کرد. سرانجام عمویش سید محمد خان (۱۸۵۶–۱۸۶۴) به تخت سلطنت نشست و توانست تا حدودی نظم را برقرار کند.
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|[مدرسه محمد امین خان در خیوه .]]

## نفوذ فرهنگی
در زمان سلطنت محمد امین بود که یکی از بزرگ‌ترین و مجلل‌ترین مدارس شهر، یعنی مدرسه محمد امین خان، در خیوه ساخته شد که می‌توانست تا ۲۶۰ دانش‌آموز را در خود جای دهد. زمین‌های زیادی در نقاط مختلف خانات برای تأمین هزینه‌های نگهداری مدرسه، دانش‌آموزان و معلمان اختصاص داده شد.

این حاکم همچنین مناره کالتامینور، یکی از نمادهای شهر، را ساخت. کالتا مینور در ابتدا قرار بود بلندترین مناره جهان باشد، اما با مرگ محمد امین خان، ساخت ناتمام آن متوقف شد. امروزه، هر دو بنای تاریخی متعلق به شهر محصور ایچان‌قلعه، یک میراث جهانی یونسکو، هستند.

## پانویس

## منابع

* Gulomov Kh. G. , Diplomatic relations of the states of Central Asia with Russia in the 18th - first half of the 19th century. Tashkent, 2005
* Gulyamov Ya. G. , History of irrigation of Khorezm from ancient times to the present day. Tashkent. 1957
* History of Uzbekistan. T.3. T. , 1993.
* History of Uzbekistan in sources. Compiled by B.V. Lunin. Tashkent, 1990
* History of Khorezm. Edited by I. M. Muminov. Tashkent, 1976

رده:پادشاهان کشته‌شده در جنگ
رده:خان‌های خیوه
رده:درگذشتگان ۱۸۵۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۱۷ (میلادی)