صهیونیسم لیبرال

**صهیونیسم لیبرال** (به عبری: ) گونه‌ای از صهیونیسم است که با ارزش‌های لیبرال پیوند دارد و هواداران آن بر پاسداشت اسرائیل به‌مثابه کشوری یهودی و دموکراتیک پای می‌فشارند. پشتیبانان این اندیشه معمولاً از اصول بازار آزاد، مردم‌سالاری و پایبندی به حقوق بشر هواداری می‌کنند.

بازوی سیاسی صهیونیسم لیبرال از پیشینیان حزب لیکود امروزی بود. حزب کادیما که در دهه ۲۰۰۰ میلادی حزب اصلی میانه‌رو بود و از لیکود جدا شد، با بسیاری از سیاست‌های بنیادین صهیونیسم لیبرال همسو بود و از جمله بر ضرورت تشکیل کشور فلسطین (چاره دوکشوری)، بازار آزاد و حقوق برابر شهروندان عرب اسرائیل تأکید می‌کرد. پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷، صهیونیست‌های لیبرال منتقد اشغال سرزمین‌های فلسطینی شدند، اما همچنان وجود یک دولت یهودی را ضرورتی تاریخی می‌دانستند. در سال‌های اخیر و به‌ویژه پس از حملات ۷ اکتبر، سازگاری «لیبرالیسم» و «صهیونیسم» بیش از پیش زیر پرسش رفته‌است.

## پیشینه
بیانیه بالفور که در سال ۱۹۱۷ از سوی دولت بریتانیا صادر شد، به‌روشنی از حقوق ساکنان غیریهودی سرزمین فلسطین پاسداری کرد و تصریح نمود «هیچ اقدامی نباید حقوق مدنی و دینی جوامع غیریهودی موجود در فلسطین را خدشه‌دار سازد».

در دهه ۱۹۲۰ و در بحبوحه درگیری‌های بین‌اجتماعی در فلسطین تحت قیمومت، فیلسوف مارتین بوبر دربارهٔ اهمیت سازش با خواسته‌های ملی عرب‌ها نوشت و راه‌حل کشور دوملیتی را پیشنهاد کرد. سیاستمدار بریتانیایی هربرت ساموئل نیز نگرانی خود را از پیامدهای صهیونیسم بر ساکنان عرب ابراز داشت و نوشت که «شرمنده خواهد شد اگر تأسیس دولت یهودی به بی‌عدالتی نسبت به عرب‌ها بینجامد».

در دوره بنیان‌گذاری اسرائیل، بسیاری از صهیونیست‌ها بر این باور بودند که صهیونیسم تضمین‌کننده ارزش‌های لیبرال از راه تحقق تعیین سرنوشت یهودیان است.

پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷، صهیونیست‌های لیبرال به‌تدریج منتقد اشغال سرزمین‌های فلسطینی شدند، اما رویدادهای پیش از ۱۹۶۷ از جمله جنگ ۱۹۴۸ فلسطین و اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان را ضرورتی ناگزیر و غم‌انگیز تلقی کردند.

## تحلیل
فیلسوف کارلو استرنگر روایتی نوین از صهیونیسم لیبرال ارائه می‌دهد که ریشه در اندیشه‌های تئودور هرتسل و آحاد هعام دارد. از نگاه او، این جریان با دغدغه ارزش‌های دموکراتیک و حقوق بشر، آزادی انتقاد از سیاست‌های دولت بدون اتهام خیانت و مخالفت با نفوذ بیش‌ازحد دین در زندگی عمومی مشخص می‌شود.

صهیونیست‌های لیبرال بر این باورند که «تاریخ یهود نشان می‌دهد یهودیان به یک دولت‌–ملت نیاز دارند و بدان حق دارند؛ اما این دولت باید لیبرال دموکراسی باشد، یعنی برابری در برابر قانون بدون توجه به دین، قومیت یا جنسیت به‌شدت رعایت شود».

در اکتبر ۲۰۲۵، دو سال پس از حملات ۷ اکتبر، خاخام شائول مگید توضیح داد که «اجماع صهیونیستی» صهیونیسم لیبرال «چیرگی خود را از دست داده» و «سازگاری لیبرالیسم و صهیونیسم روزبه‌روز ناپذیرفتنی‌تر به نظر می‌رسد».

### نقدها
نویسنده فلسطینی نورالدین مصالحه از روشنفکران صهیونیست لیبرال انتقاد کرده و آنان را «استعمارگر لیبرالی» می‌خواند که «افسانه برخورد دو حق و دو عدالت» را ترویج می‌کنند و «توازن ساختگی و تقارن دروغین میان استعمارشده و استعمارگر، میان بومی و مهاجرنشین اروپایی و میان پاکسازی‌شده قومی و پاکسازی‌کننده قومی» را ایجاد می‌کنند. مصالحه هوادار صهیونیسم لیبرال را «همواره میان خواسته‌های میهن‌دوستی صهیونیستی و نیاز به شرافت انسانی سرگردان» توصیف می‌کند.

## سازمان‌های اصلی
### احزاب سیاسی

* صهیونیست‌های عمومی (۱۹۲۲–۱۹۶۱)
* حزب ترقی‌خواه (۱۹۴۸–۱۹۶۱)
* حزب لیبرال اسرائیل (۱۹۶۱–۱۹۸۸)
* کادیما (۲۰۰۵–۲۰۱۵)
* یش عتید (۲۰۱۲–اکنون)
* هاتنوعا (۲۰۱۲–۲۰۱۹)
* گشر (۲۰۱۸–اکنون)
* حزب دموکراتیک اسرائیل (۲۰۱۹–اکنون)
* دموکرات‌ها (۲۰۲۴–اکنون)

### سازمان‌های غیردولتی
* صلح اکنون
* جی ستریت

## جستارهای وابسته
* لیبرالیسم در اسرائیل
* اتحاد صهیونیستی
* چاره دوکشوری
* صهیونیسم

## منابع

* 

رده:انواع صهیونیسم
رده:لیبرالیسم در اسرائیل
رده:چاره دوکشوری
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند