مانگروهای تنگه مالاکا

بندانگشتی|جنگل‌های حرا در جزیره کوکوپ، مالزی.
**جنگل‌های مانگروی تنگه مالاکا** در امتداد سواحل تایلند، مالزی، سنگاپور و شمال سوماترا یافت می‌شوند. این جنگل‌های مانگرو حاره‌ای بسیار متنوع هستند و تالاب‌های مهمی با ارزش حفاظتی بالا محسوب می‌شوند. دو سایت رامسر در امتداد تنگه مالاکا وجود دارد: پولائو کوکوپ و تانجونگ پیای.

## تانجونگ پیای
جنگل حرا ساحلی تانجونگ پایایی یک منطقه رامسر با اهمیت بین‌المللی است. طبق کنوانسیون رامسر، دولت و ذی‌نفعان مربوطه موظف‌اند اطمینان حاصل کنند که اکوسیستم حرا و ارزش‌های آن حفظ شوند. فرسایش در این منطقه باید به حداقل برسد تا یکپارچگی بوم‌شناختی اکوسیستم حرا محافظت شود. علت‌های اصلی فرسایش باید حذف یا کاهش یابند.

تانجونگ پیای یک نماد ملی مهم است که یکی از تنها پنج سایت رامسر در مالزی است. تانجونگ پیای همچنین یک مکان طبیعی مهم در جوهور است و سومین پارک تعیین شده توسط شرکت پارک ملی جوهور است. تانجونگ پیای از نظر شیلات ارزش اجتماعی-اقتصادی بالایی دارد. این مکان همچنین از پتانسیل اکوتوریسم بالایی برخوردار است و در سال ۲۰۰۶، ۳۲۳۶۰ بازدیدکننده را به خود جذب کرده است. این مکان در جنوبی‌ترین نقطه سرزمین اصلی آسیا واقع شده و به عنوان یک مکان دارای اولویت برای اکوتوریسم ملی ذکر شده است.

تانجونگ پیای دارای پوشش قابل‌توجهی از جنگل‌های مانگرو است و ۲۲ گونه درخت مانگرو در آن شناسایی شده‌اند. این منطقه زیستگاه مهمی برای پرندگان مهاجر و بومی محسوب می‌شود که از جمله آن‌ها می‌توان به گونه‌های آسیب‌پذیر ثبت‌شده در فهرست IUCN مانند استخوان‌خور کوچک اشاره کرد. تانجونگ پیای بخشی از منطقه مهم پرندگان (IBA) در جنوب‌غربی ایالت جوهور مالزی است که از پریت جاوا تا تانجونگ پیای امتداد دارد. جنگل‌های مانگرو در جنوب‌غربی جوهور از نظر بوم‌شناختی اهمیت زیادی دارند، زیرا به‌عنوان سد طبیعی از روستاهای داخلی و زمین‌های کشاورزی در برابر طوفان‌ها و سونامی‌ها محافظت می‌کنند.

## جانوران حرا
## بی‌مهرگان کف‌زی
درختان حرا گونه‌هایی هستند که در نواحی جزر و مد سواحل محافظت‌شده در مناطق حاره‌ای و جنب‌حاره‌ای رشد می‌کنند. تنه‌ها، ریشه‌های هوایی و رسوبات این درختان زیستگاه‌های مناسبی برای جانوران فراهم می‌کنند. در بالای سطح زمین، درختان و تاج درختان، زیستگاهی برای حشرات، خزندگان، پرندگان و پستانداران فراهم می‌کنند. ریشه‌های حرا که در آب در امتداد نهرها و خلیج‌ها آویزان هستند، محل زندگی انواع اپی‌بیونت‌ها (آن‌هایی که پوسته‌پوش هستند) مانند اسفنج‌ها، کشتی‌چسب، دوکفه‌ای‌ها و جلبک‌ها هستند. تنه درختان درون جنگل نیز زیستگاه اپی‌بیونت‌ها (بی‌مهرگان کوچک پوسته‌پوش) مانند بارناکل‌ها، دوکفه‌ای‌ها و چندین گونه از شکم‌پایان متحرک از جمله پریوینکل‌ها هستند. رسوبات نرم در جنگل حرا زیستگاه پرتاران، شکم‌پایان، خرچنگ‌ها و یک کرم‌های بادام‌زمینیاست.

جانوران حرا را می‌توان به ماکروفونا (بزرگتر از ۲ میلی‌متر، شکم‌پایان/حلزون‌ها و خرچنگ‌ها)، مایوفونا (۰٫۱ میلی‌متر) و … گروه‌بندی کرد. میلی‌متر تا ۲ میلی‌متر، عمدتاً کرم‌های لوله‌ای آزادزی، کوتاه‌شاخک‌سانان، پاروپایان و روزن‌داران) و ریزجانداران (کمتر از ۰٫۱ میلی‌متر، مژکداران و سایر تک‌یاخته‌ها).

## ماکروفونا
جنگل‌های مانگرو زیستگاه انواع بی‌مهرگان کف‌زی هستند، از جمله پرتاران، شکم‌پایان، دوکفه‌ای‌ها، خرچنگ‌های ناسکون، خرچنگ‌های براکیوران و سیپونکوولا. برخی گونه‌ها روی سطح رسوبات زندگی می‌کنند یا در سوراخ‌ها ساکن‌اند، در حالی که برخی دیگر روی ریشه‌های هوایی، تنه‌های پایینی درختان یا ریشه‌های نگهدارنده زندگی می‌کنند. گروهی نیز در چوب‌های در حال پوسیدگی نقب می‌زنند. فعالیت‌های حفاری این بی‌مهرگان تأثیر چشمگیری بر ویژگی‌های رسوب و فرآیندهای بیوشیمیایی دارد. آن‌ها با افزایش تخلخل جریان آب در رسوبات، به دفع مواد سمی کمک می‌کنند.

فعالیت‌های تغذیه‌ای بی‌مهرگان روی سطح رسوبات و مواد گیاهی به گردش مواد مغذی در اکوسیستم کمک می‌کند. بی‌مهرگان کف‌زی منبع غذایی مهمی برای مهره‌داران محسوب می‌شوند؛ از جمله خزندگان، پرندگان، سمور آبی و ماهی‌های آب کم‌عمق که در زمان مد به سواحل مانگرو نزدیک می‌شوند.

جانوران بزرگ (ماکروفونا) را می‌توان به اپی‌فونا (که روی سطح زندگی می‌کنند و نقب نمی‌زنند) و اینفونا (آن‌هایی که در رسوبات نقب می‌زنند) تقسیم کرد. بسیاری از شکم‌پایان، خرچنگ‌ها و گونه‌های دوکفه‌ای از اپی‌فوناها هستند. اینفوناها شامل تعداد کمی از پرتاران، میگوهای تپانچه‌ای، بسیاری از خرچنگ‌ها و یک کرم‌های بادام‌زمینی هستند. بسیاری از خرچنگ‌های سزارمید لانه‌های وسیعی در زیر سطح ایجاد می‌کنند و برخی از جانوران در آن‌ها پناه می‌گیرند.

## تنوع و پراکندگی ماکروفونا (جانوران درشت‌جثهٔ کف‌زی)
جوامع ماکروفونا در مناطق جزر و مدی بالا و پایین جنگل‌های مانگرو تفاوت‌های مشخصی دارند. این تفاوت‌ها ناشی از شرایط محیطی متفاوتی است که به دوره‌های مختلف پوشش جزر و مدی مربوط می‌شود. بخش پایین ساحل به‌طور مکرر تحت پوشش جزر و مد قرار دارد، در حالی که بخش بالایی تنها در زمان مدهای بلند به‌طور دوره‌ای پوشیده می‌شود.

در نواحی بالایی ساحل، بستر خشک‌تر است و انباشت برگ‌های افتاده بیشتر مشاهده می‌شود؛ با این حال، تغذیه‌کنندگان رسوبی در این مناطق فراوان‌اند. در مقابل، غرقاب مکرر نواحی پایین ساحل شرایط مناسبی برای حضور تغذیه‌کنندگان پالاینده مانند بالان‌ها و صدف‌ها (روی تنهٔ درختان) فراهم می‌کند و همچنین موجب افزایش جمعیت تغذیه‌کنندگان رسوبی در سطح بستر می‌شود.

بی‌مهرگان بسیار رایج در ساحل حرا عبارتند از:

**شکم پایان و دوکفه‌ای‌ها (ساحل پست)**
* گونه‌های *حلزون‌های ساحلی*
* *حلزون دریایی شکارچی*
* *[[صدف فرفری]]*
* *حلزون نریتا مفصل‌دار*
* *حلزون نریتینا بنفش*
* *حلزون کوچک مانگرویی*
* *تلسکوپیوم موریسی*
* *دوکفه‌ای از خانوادهٔ صدف‌های میتیلید*
* *خرچنگ ظریف مانگرویی*
* خرچنگ‌های براکیورایی (ساحل پست)
* *[[خرچنگ ویولن‌زن]]*
* *اوکا دوسومیری*
* خرچنگ‌های گوشه‌گیر

## نقش عملکردی ماکروبنتوزها
ماکروبنتوزها (خرچنگ‌ها و شکم‌پایان) رسوبات و غذاهایی مانند باکتری‌ها، ریزجلبک‌ها، مایوفونا و خرده‌ها را می‌خورند. آن‌ها در خاک نقب می‌زنند، از میان آن عبور می‌کنند و آن را از بسیاری جهات فیزیکی و شیمیایی تغییر می‌دهند. لانه‌های خرچنگ‌ها مکانیسم کارآمدی برای تبادل آب بین بستر بی‌هوازی و آب روی آن فراهم می‌کنند. لانه خرچنگی که محل سکونت یک خرچنگ سزارمید و یک میگوی تپانچه‌ای بود، در عرض یک ساعت توسط فعالیت‌های سخت‌پوستان در طول یک رویداد جزر و مدی کاملاً شسته شد.

خرچنگ‌ها و شکم‌پایان از شکارچیان اصلی بذر در جنگل‌های مانگرو هستند و نقش مهمی در تعیین ساختار جوامع گیاهی ایفا می‌کنند. میان خرچنگ‌های سسارمید و درختان مانگرو رابطه‌ای متقابل وجود دارد؛ درختان مانگرو زیستگاهی مناسب برای این خرچنگ‌ها فراهم می‌کنند و خرچنگ‌ها با تغذیه انتخابی از نهال‌ها، رقابت میان گونه‌های گیاهی مانگرو را کاهش می‌دهند. با این حال، شکار شدید بذر توسط خرچنگ‌ها می‌تواند تأثیر منفی بر بازسازی طبیعی درختان مانگرو داشته باشد. خرچنگ‌های گراپسید در کشورهای استرالیا، مالزی و پاناما غالب هستند.

بیشتر جانوران بی‌مهره تغذیه‌کننده از مواد پوسیده، جمعیت جانوری جنگل حرا را تشکیل می‌دهند. خرچنگ‌های گراپسید مصرف‌کنندگان اصلی برگ‌های ریخته‌شده حرا هستند و بنابراین مقادیر زیادی مدفوع تولید می‌کنند که سرشار از مواد مغذی و انرژی است. این خرچنگ‌ها از سطح رسوبات مواد آلی را می‌چینند و می‌خورند، که نشان می‌دهد برای تأمین نیازهای نیتروژن خود از منابع میکروبی بهره می‌برند.

شکار بی‌مهرگان مانگرویی توسط ماهی‌ها در زمان مد و غرقاب شدن ساحل مانگرو رخ می‌دهد. بررسی ماهی‌هایی که در هنگام مد درون جنگل‌های مانگرو صید شده‌اند نشان داده است که در معدهٔ آن‌ها خرچنگ‌ها و سیپونکوولا (نوعی کرم دریایی) وجود دارد.

بی‌مهرگان کف‌زی در جنگل‌های مانگرو نقش اکولوژیکی مهمی ایفا می‌کنند؛ آن‌ها با نقب‌زدن در رسوبات به دفع مواد سمی کمک کرده و وضعیت اکسایش محیط اطراف رسوبات را تغییر می‌دهند. این فعالیت‌ها موجب بهبود کیفیت بستر، افزایش جریان آب درون رسوبات و ارتقای سلامت کلی اکوسیستم مانگرو می‌شود.

تغذیه از مواد گیاهی به بازیافت مادهٔ آلی در اکوسیستم کمک می‌کند و منجر به تولید زیست‌توده جانوری می‌شود. این زی‌تودهٔ جانوری به‌نوبهٔ خود منبع غذایی مهمی برای شکارچیان مهره‌دار محسوب می‌شود؛ از جمله خزندگان، پرندگان، سمورها و ماهی‌های نزدیک‌ساحل که در زمان مد به نواحی مانگرویی وارد می‌شوند.

## منابع

رده:بوم‌ناحیه‌های اندونزی
رده:تاریخ طبیعی تایلند
رده:تاریخ طبیعی سنگاپور
رده:تنگه ملاکا
رده:گیاگان تایلند
رده:گیاگان سوماترا
رده:گیاگان مالایا
رده:مانگروها