مقیبله

**مقیبله** (به عربی: ، به عبری: ) شهرکی عربی‌نشین در منطقه شمالی اسرائیل است که در مرج ابن عامر میان جنین در کرانه باختری و منطقه تعنک جای دارد. این شهرک بخشی از شورای منطقه‌ای گلبوع است. ساکنان مقیبله مسلمان و مسیحی هستند.

مقیبله در لبه جنوب شرقی مرج ابن عامر بر روی زبانه‌ای از زمین به ارتفاع نزدیک به ۱۱۲ متر از سطح دریا قرار گرفته‌است. این زبانه از دامنه‌های غربی کوه‌های گلبوع به سوی باختر کشیده شده و در نزدیکی وادی الکسلان پایان می‌یابد. مقیبله کمتر از یک کیلومتر در شمال خط سبز واقع شده‌است.

## پیشینه نام
دربارهٔ ریشه نام مقیبله چند دیدگاه وجود دارد. بر پایه یک نظر، نام روستا از شیخ «مِقبِل» گرفته شده که آرامگاهی در روستا دارد. نظر دیگر آن است که نام از واژه عربی «قَبَل» به معنای زمین بلند و رو به بیننده برگرفته شده‌است. برخی منابع غربی معنای آن را «مکان روبرو» دانسته‌اند.

## پیشینه

### دوران باستان
در دوران روم باستان شهرکی به نام «مقیبله» در همین مکان وجود داشته‌است. آثار باستان‌شناختی از دوران امپراتوری بیزانس شامل یک چاه آب و کارگاه‌های سفالگری در نزدیکی روستای کنونی شناسایی شده‌است.

### دوره عثمانی
بنا بر روایت ساکنان محلی، روستاییان در بخش پایانی دوره عثمانی از منطقه الحرم-مسجد سیدنا علی به این مکان کوچیدند.

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون مقیبله را «روستایی در دشت، بر سر راه مستقیم از جنین به ناصره» توصیف کرد. او مقیبله را در ناحیه جنین که «حارثه شمالیه» نیز نامیده می‌شد قرار داد.

ویکتور گِرَن که در سال ۱۸۷۰ از روستا دیدن کرد، جمعیت آن را ۴۰۰ نفر گزارش کرد و به وجود چندین آب‌انبار اشاره نمود. در سال‌های ۱۲۸۸ قمری (۱۸۷۰/۱۸۷۱ میلادی) سرشماری عثمانی این روستا را در ناحیه شفا القبلی ثبت کرد.

در سال ۱۸۸۲ بررسی فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین مقیبله را «روستایی خشتی در دشت که آب آن از آب‌انبارها تأمین می‌شود» توصیف کرد.

### قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت مقیبله ۲۰۱ نفر بود؛ ۱۸۱ مسلمان و ۲۰ مسیحی. همه مسیحیان ارتدکس بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ جمعیت به ۲۷۰ نفر رسید؛ ۲۴۴ مسلمان و ۲۶ مسیحی در ۶۷ خانه.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت مقیبله ۴۶۰ نفر بود که همگی مسلمان طبقه‌بندی شدند. ساکنان در مجموع ۲٬۶۸۷ دونم زمین داشتند و ۴٬۴۴۱ دونم عمومی بود؛ جمعاً ۷٬۱۲۸ دونم. از این میزان، ۱۷۴ دونم برای باغ‌ها یا زمین‌های آبی، ۶٬۴۲۱ دونم برای غلات و ۲۲ دونم زمین ساخته‌شده بود.

در دوره قیمومت و در جنگ جهانی دوم، بریتانیایی‌ها باند فرودگاهی در نزدیکی روستا ساختند که بعدها در جنگ ۱۹۴۸ نیز به کار رفت.

### پس از ۱۹۴۸
پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، مقیبله و روستای مجاور صندله نخست در چارچوب پادشاهی اردن قرار گرفتند، اما بر پایه پیمان آتش‌بس ۱۹۴۹ در رودس این روستا به بخشی از اسرائیل تبدیل شد. بر خلاف بسیاری از روستاهای عربی دیگر، ساکنان مقیبله کوچانده نشدند و ترکیب قومی خود را حفظ کردند.

در سال ۱۹۹۴ اندرو پترسن، باستان‌شناس متخصص در معماری اسلامی، ساختمان «حوش» را در مرکز روستا بررسی کرد. حوش بنایی بزرگ و مربع‌شکل با حیاطی مرکزی به ابعاد نزدیک به ۳۰ متر در هر ضلع است و شباهت فراوانی به کاروانسرا دارد. در ضلع شرقی آن دروازه‌ای کوچک به ایوانی بلند باز می‌شود. پترسن بر پایه شیوه بنایی، ساخت آن را به اواخر دوره عثمانی یا آغاز دوره قیمومت نسبت داد.

## جمعیت‌شناسی
مقیبله شهرکی کوچک با جمعیتی رو به رشد است. ساکنان آن عرب‌های اسرائیلی هستند و ترکیب دینی آن‌ها دربرگیرنده اکثریت مسلمان و اقلیت مسیحی است. مسیحیان مقیبله به سه فرقه وابسته‌اند که بزرگ‌ترین آن‌ها کلیسای لاتین و سپس کلیسای روم ملکی کاتولیک و ارتدکس شرقی است.

جدول زیر روند تغییر جمعیت مقیبله را نشان می‌دهد:

## چاه مسناوی
از آغاز سکونت نوین در روستا در اواخر سده هجدهم میلادی، آب‌انبارهای جمع‌آوری آب باران منبع اصلی آب بودند. در دوره‌های خشکسالی، ساکنان از چشمه تینه در جنین آب می‌آوردند تا آنکه چاهی باستانی در باختر روستا شناسایی شد. در نزدیک به سال‌های ۱۸۶۰ تا ۱۸۶۵ آب این چاه جاری شد و چاه مسناوی تا اواخر سده بیستم منبع اصلی آب روستا باقی ماند. در سال ۱۹۷۷ چاه تازه‌ای به ژرفای نزدیک به ۷۵ متر حفر شد و با آغاز سده بیست‌ویکم چاه سومی در شرق روستا کنده شد.

## آموزش و اقتصاد
در مقیبله دبستان فعال است و دبستان دومی در سال ۲۰۰۴ ساخته شد. دبیرستان مشترک روستاهای عربی این شورای منطقه‌ای در روستای ناعوره قرار دارد. اقتصاد روستا تا حدی بر کشاورزی استوار است و بخشی از ساکنان برای کار — به‌ویژه در صنعت ساختمان — به شهرهای دیگر رفت‌وآمد می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* مناطق عربی واقع در اسرائیل
* شورای منطقه‌ای گلبوع
* مرج ابن عامر

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* به مقیبله خوش آمدید

رده:روستاهای عربی در اسرائیل
رده:مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)