جنبش ضد زباله‌سوزها در چین

[بندانگشتی|250x250پیکسل|یک کوره زباله‌سوز در [ماکائو|منطقه ویژه اداری ماکائو، جمهوری خلق چین]]
**جنبش ضد زباله‌سوز در چین** به مجموعه‌ای از اعتراضات زیست‌محیطی اشاره دارد که در مخالفت با کوره‌های زباله‌سوزیصنعتی متعدد برنامه‌ریزی و عملیاتی چین رخ داده است. ساخت این تأسیسات تبدیل زباله به انرژی، که جنبش اعتراضی بعدی را برانگیخته است، به عنوان بخشی از تلاش‌های مداوم چین برای بازسازی سیستم دفع زباله خود با توجه به جایگاهش به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده زباله جامد شهری در سراسر جهان از سال ۲۰۰۴ عمل می‌کند. برخی آن را نوع جدیدی از اعتراض NIMBY توصیف می‌کنند، ریشه‌های جنبش ضد زباله‌سوز را می‌توان در اوایل دهه ۱۹۹۰، پس از معرفی اولین نسل از کارخانه‌های زباله‌سوز در چین، ردیابی کرد. با این حال، این جنبش به‌طور جدی با اعتراض معیار Liulitun در سال ۲۰۰۶ که در پکن برگزار شد، آغاز شد.

از زمان موفقیت اعتراضات مربوط به کارخانهٔ لیولیتون، که منجر به تعویق نامحدود ساخت زباله‌سوز پیشنهادی در منطقهٔ هایدیان پکن شد، موارد متعدد دیگری از مخالفت با احداث زباله‌سوزها در چین رخ داده است. از جمله نمونه‌های برجسته در شهرهای گوانگژو، ووجیانگ و پانگوان‌یینگ. اگرچه هر یک از این اعتراضات از نظر شرکت‌کنندگان، شیوه‌های اعتراضی و واکنش دولت تفاوت‌هایی داشته‌اند، اما همگی به‌طور آشکار حول محور نگرانی‌های زیست‌محیطی و بهداشتی ناشی از آلودگی و پیامدهای انسانی احتمالی ناشی از فعالیت زباله‌سوزهای تبدیل زباله به انرژی شکل گرفته‌اند.

علیرغم موفقیت‌های مختلفی که برای اعتراضاتی از این نوع حاصل شده است، دولت ملی چین همچنان سوزاندن زباله را به عنوان یک راه حل مناسب برای مدیریت زباله‌های شهری پذیرفته است و به همین ترتیب، به برنامه‌ریزی و توسعه کارخانه‌های زباله‌سوز متعدد در سراسر کشور ادامه داده است.

## تاریخچه
اولین موارد مخالفت با زباله‌سوزهای چین در اوایل سال ۱۹۹۴ رخ داد، زمانی که اولین کارخانه زباله‌سوز این کشور در سرزمین اصلی راه‌اندازی شد. از آن زمان تاکنون ۵۴ مورد اختلاف مربوط به زباله‌سوز گزارش شده است. با این حال، این اعتراضات تا زمان اعتراض لیولیتون در پکن، که در سال ۲۰۰۶ آغاز شد و تا اوایل سال ۲۰۱۱ ادامه یافت و با لغو نهایی پروژه زباله‌سوز در محل اصلی خود پایان یافت، به اهمیت و دامنه فعلی خود دست نیافتند.

در پی رویدادهای اعتراضی در منطقهٔ هایدیان پکن، مجموعه‌ای از اعتراضات مشابه در دیگر نقاط چین شکل گرفت که توسط افرادی هدایت می‌شد که از موفقیت اعتراضات در پایتخت الهام گرفته بودند. از جمله این موارد می‌توان به اعتراضات در گوانگژو، ووجیانگ و پانگوان‌یینگ اشاره کرد که همگی در سال ۲۰۰۹ یا حوالی آن آغاز شدند. در گوانگژو، ساکنان منطقهٔ مسکونی پانیو پس از مشاهدهٔ اطلاعیه‌ای در وب‌سایت دولتی، با طرح ساخت زباله‌سوز شهری در منطقهٔ خود مخالفت کردند. در نهایت، تا پایان سال ۲۰۱۱، معترضان موفق شدند پروژه را در محل پیشنهادی لغو کنند و دولت تصمیم گرفت کارخانه را به مکان دیگری منتقل کند.

به همین ترتیب، در پینگ‌وانگ، شهری واقع در خارج از شهر ووجیانگ در استان جیانگ‌سوی چین، ساکنان شروع به مخالفت با ساخت یک کارخانه زباله‌سوز در نزدیکی آن کردند که در حال تکمیل بود. تلاش‌های جمعی آنها، که در اواخر سال ۲۰۰۹ به یک تظاهرات مسالمت‌آمیز گسترده منجر شد، منجر به توقف ساخت این کارخانه تا زمان بررسی بیشتر شد. در همان سال، در پانگوان‌یینگ، یک روستای کوچک روستایی در استان هبی چین، روستاییان از کمک سازمان‌های غیردولتی محیط زیستی و فعالان شهری از پکن برای توقف مکرر پروژه استفاده کردند که منجر به کنار گذاشته شدن کارخانه پیشنهادی پس از شکست مذاکرات شد.

در سال‌های اخیر، همزمان با ادامه توسعه زباله‌سوزهای جدید توسط چین، اعتراضاتی در مکان‌هایی مانند شهر لوبو، شهر ژائوکینگ و شهر سیهویی، همگی در استان گوانگدونگ چین، رخ داده است. در سال ۲۰۱۷، اعتراض قابل توجه دیگری در شهر شنژن در جنوب شرقی این کشور در مخالفت با توسعه کارخانه تبدیل زباله به انرژی شنژن شرقی در این شهر رخ داد که پس از تکمیل به یکی از بزرگ‌ترین زباله‌سوزهای سراسر کشور تبدیل خواهد شد.

## مسائل کلیدی و شرکت‌کنندگان
در هر اعتراض علیه کوره‌های زباله‌سوز، علیرغم تنوع افراد درگیر، هدف مشترک معترضان همواره جلوگیری یا به تعویق انداختن راه‌اندازی یا عملیاتی شدن تأسیسات کوره‌های زباله‌سوز در منطقه‌شان بوده است. علاوه بر این، با توجه به ماهیت محلی آنها، هر اعتراض عمدتاً متوجه دولت محلی بوده است، اگرچه اعتراضاتی که توانسته‌اند از طریق پوشش رسانه‌ای و مداخله گروه‌های فعال، از مرزهای محلی فراتر روند، زمینه وسیع‌تری را در پیش گرفته‌اند.

در اعتراضات سال ۲۰۰۶ مربوط به کارخانهٔ لیولیتون در پکن، بیشتر شرکت‌کنندگان را دانشگاهیان و متخصصان علوم و مهندسی از دانشگاه‌ها و شرکت‌های اطراف تشکیل می‌دادند که ساکن منطقهٔ هایدیان بودند. با توجه به پیشینهٔ علمی این افراد و مخالفت پیشین آن‌ها با محل دفن زبالهٔ آلاینده‌ای که پیش‌تر در منطقه وجود داشت، اعتراض به ساخت زباله‌سوز با آگاهی ویژه‌ای نسبت به خطرات بهداشتی ناشی از سوزاندن زباله همراه بود. بر اساس پژوهش‌هایی که در اختیار معترضان قرار گرفت، زباله‌سوزها—به‌ویژه نسل‌های قدیمی‌تر آن‌ها—محصولات جانبی سمی متعددی از جمله خاکستر پرنده حاوی دیوکسین تولید می‌کنند. تولید این مواد شیمیایی زیان‌آور و نگرانی از تأثیر آن‌ها بر جوامع اطراف، به مسئلهٔ محوری جنبش ضد زباله‌سوز تبدیل شده است.

در جریان اعتراض پانیو در گوانگژو، شرکت‌کنندگان شامل ساکنان قدیمی و همچنین مهاجران اخیر به منطقه تازه توسعه‌یافته بودند که اکثر آنها از برنامه‌های ساخت یک کارخانه زباله‌سوز بی‌اطلاع بودند یا احساس می‌کردند که به درستی مطلع نشده‌اند. همانند اعتراض لیولیتون، معترضان در پانیو نگرانی خود را در مورد سلامت خود و همچنین تأثیر بالقوه زیست‌محیطی کارخانه پیشنهادی در صورت ساخت آن ابراز کردند. به همین ترتیب، خواسته‌های آنها از ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) قابل دسترس‌تر تا لغو کامل پروژه متغیر بود. مانند پکن، معترضان به‌طور منحصر به فردی از مشاغل متخصصان ساکن در منطقه، که بسیاری از آنها، در این مورد، روزنامه‌نگاران، اعضای رسانه‌های محلی و کارمندان بازنشسته دولتی بودند، کمک گرفتند.

در اعتراض به ساخت یک کارخانه زباله‌سوز در شهر پینگ‌وانگ، که در نزدیکی شهر ووجیانگ واقع شده است، اکثر معترضان ساکنان محلی بودند. معترضان با الهام از اعتراض موفقیت‌آمیز لیولیتون در پکن، قصد داشتند از تکمیل کارخانه خود در نزدیکی آن جلوگیری کنند و در میان نگرانی‌های خود به اثرات مضر اثبات‌شده زباله‌سوزها اشاره کردند.

برخلاف اعتراضات قبلی از این نوع، اعتراض پانگوانینگ در سال ۲۰۰۹ که در استان هبی چین برگزار شد، مشارکتی را به نمایش گذاشت که به‌طور قابل توجهی فراتر از حوزه محلی گسترش یافت. در حالی که در ابتدا فقط ساکنان روستای پانگوانینگ در آن شرکت داشتند، معترضان در نهایت حمایت فعالان محیط زیست شهری و متخصصان حقوقی از پکن را به دست آوردند. شرکت‌کنندگان در اعتراض پانگوانینگ انگیزه‌های زیست‌محیطی و بهداشتی سایر تظاهرات مشابه را به اشتراک گذاشتند، با این حال، آنها همچنین قصد داشتند سوءعملکرد و فریبکاری ذاتی در برنامه‌ریزی و ارزیابی ناقص اثرات زیست‌محیطی کارخانه زباله‌سوز شهر خود را افشا کنند.

در طول اعتراضات گزارش‌شده، گروه‌های مختلف طرفدار محیط زیست از جمله دانشگاه طبیعت مستقر در پکن، دوستان طبیعت و اکو کانتون مستقر در گوانگژو که ایجاد آن مستقیماً از اعتراضات پانیو ناشی شده است، درگیر شده و از معترضان حمایت کرده‌اند.

## استراتژی و تاکتیک‌های اعتراض
از جمله تاکتیک‌های به‌کاررفته در اعتراضات ضد زباله‌سوز می‌توان به مراجعه به مسئولان محلی، ارتباط‌گیری از طریق خدمات آنلاین، برگزاری تجمعات عمومی و بهره‌گیری از توجه رسانه‌ها اشاره کرد. یکی دیگر از ویژگی‌های مشترک بسیاری از این اعتراضات، آگاهی از تجربه‌های پیشین و در برخی موارد، مشورت مستقیم یا الگوبرداری از آن‌ها بوده است.

در جریان اعتراض لیولیتون در پکن، معترضان با تأکید بر نگرانی‌های خود در مورد اثرات مضر سوزاندن زباله بر سلامت، پلاکاردها و تی‌شرت‌هایی با عباراتی که به هزینه‌های بالقوه انسانی کوره‌های زباله‌سوز اشاره داشت، کشیدند و در روز جهانی محیط زیست، ۵ ژوئن ۲۰۰۷، برای ابراز اعتراض خود گرد هم آمدند. معترضان همچنین از وکلای محیط زیست درخواست کمک حقوقی کردند و گزارشی طولانی در مخالفت خود با این پروژه تهیه کردند، اقداماتی که بعداً توسط معترضان در پانگوان‌یینگ تقلید شد.

در گوانگژو، در جریان اعتراض منطقه پانیو، ساکنان با انجام تحقیقات آنلاین و بازدید از یک کارخانه زباله‌سوز در نزدیکی، به بررسی پیامدهای زباله‌سوزهای شهری پرداختند. معترضان همچنین از روستای مجاور لایکنگ بازدید کردند، جایی که روستاییان از سال ۲۰۰۰ علیه کارخانه زباله‌سوز خود اعتراض کرده بودند و بنابراین تجربه دست اول زندگی در نزدیکی یک کارخانه تبدیل زباله به انرژی را داشتند. معترضان در پانیو در نهایت به این نتیجه رسیدند که کارخانه پیشنهادی برای جامعه آنها مضر خواهد بود، شروع به نوشتن نامه به مقامات دولتی کردند و بعداً برای ابراز نگرانی‌های خود به خیابان‌ها آمدند. در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۹، در یکی از این موارد، معترضان در نزدیکی یک سوپرمارکت با ماسک‌های جراحی و گاز راهپیمایی کردند و تابلوهایی با پیام‌های مختلف ضد زباله‌سوز حمل می‌کردند. این اقدامات در نهایت منجر به احضار پلیس و دستگیری برخی افراد شد. یک ماه بعد، پس از اعلام دولت مبنی بر یک مراسم عمومی برای بحث در مورد مسائل جامعه، معترضان از طریق وبلاگ‌های آنلاین و سایت‌های رسانه‌های اجتماعی بسیج شدند و با چنان تعداد زیادی به این رویداد رسیدند که محل برگزاری قادر به پذیرش همه افراد حاضر نبود.

معترضان در پینگ‌وانگ نیز به همین ترتیب از اینترنت و تابلوهای اعلانات آنلاین مختلف برای انتقاد از کارخانه زباله‌سوز شهر خود و بسیج اعتراضات علیه آن استفاده کردند. هنگامی که روش‌های آنلاین بی‌اثر بودند، هزاران نفر از ساکنان در اکتبر ۲۰۰۹ به خیابان‌ها آمدند و به مدت ۲ روز محل کارخانه زباله‌سوز را اشغال کردند که منجر به دخالت پلیس و پراکنده شدن مسالمت‌آمیز اعتراضات شد.

در روستای پانگوان‌یینگ، معترضان با درخواست‌های متعددی از مقامات دولتی محلی شروع به اعتراض کردند. وقتی نگرانی‌هایشان رد شد، معترضان برای درخواست حمایت از دیگر روستاهای اطراف، به آنجا رفتند و با استناد به اعتراض لیولیتون، گزارش خود را تهیه کردند که در آن نارضایتی خود را از توسعه یک کارخانه زباله‌سوز بیان می‌کردند. سرانجام گروهی از معترضان به پکن سفر کردند و از وکلای برجسته محیط زیست کمک گرفتند که آنها نیز به نوبه خود آنها را با گروه‌های مختلف فعال محیط زیست مرتبط کردند و به رسیدگی به پرونده‌شان در دادگاه خلق منطقه چیائوشی کمک کردند.

در مواردی مانند پانگوآنیینگ، نقش رسانه‌ها در جلب توجه گسترده‌تر به مسئله ذاتاً محلی کارخانه زباله‌سوز شهر، قابل توجه بود. علاوه بر این، از طریق ارتباط با سازمان مردم‌نهاد محیط زیستی، دانشگاه طبیعت، در پکن، روستاییان توانستند از حمایت‌های آموزشی و برنامه‌ریزی لازم برخوردار شوند.

## پاسخ دولت
با توجه به موفقیت چشمگیر اعتراضات در مناطقی مانند پکن و گوانگژو، می‌توان دریافت که دولت واکنش قابل‌توجهی نسبت به جنبش ضد زباله‌سوز نشان داده است. اگرچه در بسیاری از موارد نیروهای پلیس برای متفرق کردن تجمعات عمومی اعزام شدند، اما دولت‌های محلی در نهایت نگرانی‌های معترضان را به رسمیت شناختند و در برخی موارد اقداماتی نظیر لغو پروژه‌های پیشنهادی یا انتقال محل احداث به مناطق کم‌جمعیت‌تر را در دستور کار قرار دادند. این رویکرد به‌ویژه در مورد شهر پینگ‌وانگ مشهود است، جایی که بسیج گستردهٔ معترضان دولت را وادار کرد تا موضع اولیهٔ خود در قبال نگرانی‌های ساکنان را مورد بازنگری قرار دهد. در مواردی مانند اعتراضات پانگوان‌یینگ، دولت محلی ابتدا با اطمینان‌بخشی به ساکنان مبنی بر عدم افزایش سطح آلودگی در اثر احداث کارخانه پاسخ داد، اما زمانی که معترضان قانع نشدند، مسئولان در نهایت عقب‌نشینی کرده و پروژه را به تعویق انداختند.

### تحولات آینده
با وجود امتیازاتی که در پاسخ به اعتراضات ضد زباله‌سوز داده شده، دولت چین همچنان به استفاده از زباله‌سوزهای تبدیل زباله به انرژی به‌عنوان راهکاری برای کاهش بار پسماندهای کشور پایبند مانده است. پس از لغو پروژهٔ کارخانهٔ پانیو در گوانگژو، دولت در کنفرانس مطبوعاتی آوریل ۲۰۱۲ برنامهٔ ساخت چهار زباله‌سوز جدید در سطح شهر را برای مقابله با افزایش زباله‌های شهری اعلام کرد. به‌طور مشابه، در پکن، با وجود موفقیت اعتراضات مربوط به کارخانهٔ لیولیتون، زباله‌سوزهای متعددی احداث شده‌اند، از جمله خود کارخانهٔ لیولیتون که در سال ۲۰۱۰ به روستای مجاور داگونگ منتقل شد. همچنین، دولت مرکزی سیاست‌ها و ابتکارات مختلفی را برای حمایت از فرایند سوزاندن زباله‌ها اجرا کرده است. در حال حاضر، تعداد زباله‌سوزهای فعال در چین به حدود ۳۰۰ واحد رسیده که ۲۴۹ مورد در شهرها و ۵۰ مورد در نزدیکی شهرهای کوچک قرار دارند. بر همین اساس، برنامه‌هایی برای افزایش این تعداد در دست اجراست تا به هدف دولتی مبنی بر دفع حدود یک‌سوم زباله‌های کشور از طریق سوزاندن تا سال ۲۰۳۰ دست یابند.

## منابع

رده:جنبش‌های سیاسی در جمهوری خلق چین
رده:زباله‌سوزی
رده:مسایل زیست‌محیطی در جمهوری خلق چین