صدرالشریعه اصغر

**صدر الشریعه اصغر** ( **صدر الشریعه الثانی** ( نیز معروف است)، عالم حنفی - ماتریدی، فقیه، متکلم، مفسر، محدث، نهاوی، لغوی، منطق‌دان و ستاره‌شناس بود که هم به خاطر نظریه‌هایش در مورد زمان و مکان و هم به خاطر تفسیرش بر فقه اسلامی شناخته شده بود، که نشان دهنده عمق دانش او در علوم مختلف اسلامی است.

نسب او به عباده بن صامت می‌رسد. تفتازانی و عبدالحی لکنوی او را ستوده‌اند.

## نام
او عبیدالله بن است. مسعود ب. محمود ب. احمد ب. عبیدالله محبوبی بخاری.

او همچنین به عنوان صدر الشریعة الاسغر نامیده می‌شود. معمولاً وقتی صدری الشریعه گفته می‌شود، به او اشاره می‌کند. اصطلاح اسقر (انگلیسی:) یا *آلثانی* (انگلیسی:) گاهی پس از عنوان او اضافه می‌شود تا او را از پدربزرگ بزرگش احمد ب. عابد الله که همچنین به عنوان صدر الشریعه شناخته می‌شود اما با ضمیمه *الاکبر* (انگلیسی): بزرگتر، بزرگتر) یا *الاوال* (انگلیسی)

## تولد
تاریخ تولد او در فرهنگ‌های لغت مشهور ثبت نشده است.

## معلمان
او در خانواده‌ای با تباری طولانی از علما متولد شد. او نزد پدر و همچنین پدربزرگش تحصیل کرد.

## آثار
تخصص او در زمینه‌های بسیاری از جمله حدیث، فقه، اصول فقه ، کلام، منطق، صرف و نحو، بلاغت، علوم دقیقه و طبیعی گسترش یافت. دانش او گسترده و نافذ بود، به طوری که می‌توانست بسیاری از مباحث مهم و دشوار را به‌طور خلاصه بیان کند.

او نویسندهٔ تعدادی اثر تأثیرگذار در مذهب حنفی است. کتاب او با عنوان «التنقیح» () به همراه شرح خود او بر آن با عنوان التودیح ()، اثری اصولی است که «روش فقها» (یعنی حنفی‌ها) و «روش علمای دینی» را با هم ادغام می‌کند و آثار فخر الاسلام بزدوی حنفی و ابن الحاجب مالکی را در قالب ترکیبی جدید، دوباره سازماندهی و تلفیق می‌کند. این اثر، تحولی جدید در مکتب‌سازی نظریه فقهی حنفی را منعکس می‌کند. [یادداشت ۱]

او اثری (که هنوز منتشر نشده) با عنوان «تعدیل العلوم» ( تألیف کرد) که به نقطه عطفی در توسعه کلام ماتریدی در خراسان و ماوراء النهر (ماوراءالنهر) تبدیل شد.

کتاب «تعدیل العلوم» او توسط احمد تاشکوپروزاده (متوفی ۱۵۶۱) دانشمند و قاضی عثمانی قرن شانزدهم به هر کسی که مایل به رسیدن به بالاترین درجه تعالی در منطق است، توصیه شده است.

### نجوم
آثار نجومی صدر، بازنگری مداومی در نجوم بطلمیوسی است. در این زمینه، او تصحیح آثار دو تن از اسلاف خود، یعنی نصیرالدین طوسی و قطب الدین شیرازی را بر عهده گرفت. مدل‌های دو نفر اخیر در دو اثر مربوط به آنها، تذکره و تحفه، توسعه داده شد. صدر خود را موظف می‌دانست مسائلی را که آنها به آنها نپرداخته بودند، حل کند و به ظرافت‌هایی که به آنها نپرداخته بودند، پاسخ دهد.

نوشته‌های نجومی صدر در جلد سوم از دایرةالمعارف سه جلدی علوم او، *تعدیل العلوم*، یافت می‌شود. دو جلد اول به منطق و کلام می‌پرداختند. جلد سوم «*کتاب تعدیل هیئات الافلاک*» نام داشت.

این دایرةالمعارف با منطق آغاز می‌شود، به الهیات می‌پردازد و با نجوم پایان می‌یابد. این اثر در بخارا نوشته شده و اندکی پیش از مرگ نویسنده‌اش به پایان رسیده است.

این اثر صدر به شکل سنتی شرح نوشته شده است، که در آن او متن خود را ارائه می‌دهد و سپس در مورد آن اظهار نظر می‌کند. همان‌طور که در چنین شرح‌هایی معمول است، متن با نمادگذاری کلاسیک از شرح‌ها جدا شده است: جمله‌ای که قبل از آن میم عربی (مخفف متن) آمده است به متن اشاره دارد، در حالی که شین دوم (برای شرح) شرح آن متن خاص را معرفی می‌کند. در نتیجه، این اثر حجیم شد و به حدود هفتاد برگ متراکم رسید.

## مرگ
او در سال ۷۴۷ هجری قمری (۱۳۴۶–۴۷ میلادی) درگذشت و در بخارا به خاک سپرده شد.

## جستارهای وابسته
* شمس الدین سمرقندی
* الغ بیگ
* البیرونی
* علی قوشجی
* فخرالدین رازی
* کیهان‌شناسی در اسلام قرون وسطی
* فهرست دانشمندان جهان اسلام در قرون وسطی

## منابع

### منابع عربی
* معجم المؤلفین اثر عمر رضا کهاله.
* هدیة العارفین اثر اسماعیل پاشا البابانی البغدادی.
* العلم از خیرالدین زیرکلی.
* دایرةالمعارف فقه اسلامی توسط وزارت اوقاف و امور اسلامی کویت.
* کتاب: معجم الأصولین - یحتوی علی علماء أصول الفقه و أصحاب الاراء فیه والمؤلفین فیه، تألیف: أبی الطیب مولود السریری السوسی، الناشر: دار الکتب العلمیة، ص: ۳۳۰.

## پیوند به بیرون
* زندگینامه صدر الشریعه ثانی — دانشگاه مک‌گیل
* صدر الشریعه الاصغر (متوفی ۷۴۷ هجری قمری) 
* دو حاشیه بر مقدمه صدر الشریعه (عربی) 

## عربی
* شرح الوقایه — کتابخانه دیجیتال جهانی 
* شرح مختصر الویقاة - کتابخانه دیجیتال جهانی 
* منطق در تعدیل علوم 
* شرح حال مختصر صدرالشریعه 

رده:اخترشناسان جهان اسلام قرون وسطی
رده:اخترشناسان
رده:اخترشناسی در ازبکستان
رده:امامان اهل سنت
رده:اهالی بخارا
رده:حنفی‌ها
رده:دانشمندان علوم طبیعی
رده:درگذشتگان ۱۳۴۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۴۷ (میلادی)
رده:روحانیان سنی
رده:ستاره‌شناسان سده ۱۴ (میلادی)
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:ماتریدیه
رده:محدثان
رده:مفسران قرآن