ایمنی در فرمول یک

ایمنی در فرمول یک از زمان نخستین دوره مسابقات قهرمانی جهان فرمول یک در  به‌طور قابل توجهی بهبود یافته است. تغییرات عمده‌ای در نحوهٔ طراحی خودروها، تجهیزات حفاظتی برای رانندگان، واکنش به حوادث و چیدمان مسیرهای مسابقه ایجاد شده است. نمونه‌های قابل توجه از بهبود ایمنی برای کاهش مرگ و میر و جراحات شامل کلاه ایمنی، لباس‌های مسابقه‌ای مقاوم در برابر آتش، دیواره‌های لاستیکی و یک تیم پزشکی حاضر در محل می‌شود؛ که هیچ‌یک از آن‌ها در سال‌های اولیهٔ این ورزش وجود نداشتند.

## پیش‌زمینه
تا فصل ۲۰۲۵، ۳۳ مورد مرگ و میر در طول مسابقات فرمول یک رخ داده است. پس از اصلاحات ایمنی پس از مرگ آیرتون سنا و رولند راتزنبرگر، هیچ مرگ و میر ناشی از مسابقات قهرمانی جهان بین مسابقه جایزه سان مارینو ۱۹۹۴ و جایزه بزرگ ژاپن ۲۰۱۴ رخ نداد. مرگ ژول بیانچی، که همچنان آخرین مرگ و میر در مسابقات قهرمانی جهان است، به معرفی خودروهای ایمنی مجازی در فرمول یک و دستگاه هالو در تمام مسابقات قهرمانی فیا برای خودروهای چرخ باز کمک کرد.

## طراحی خودرو
[راست|بندانگشتی|یک [هالو (فرمول یک)|هالو، ساخته‌شده از فیبر کربن]]
مونوکوک‌های فیبر کربنی که سلول بقا نیز نامیده می‌شوند، از زمان معرفی مک‌لارن ام‌پی۴/۱ در سال ۱۹۸۱ در فرمول یک مورد استفاده قرار گرفته‌اند. مونوکوک‌ها با جذب انرژی و کاهش خطر آسیب‌دیدگی، به محافظت از رانندگان در هنگام تصادفات و ضربات با سرعت بالا کمک می‌کنند.

آزمایش‌های تصادف در سال ۱۹۸۵ و در ابتدا تنها برای قسمت جلوی خودرو معرفی شدند. پس از مرگ آیرتون سنا و راتزنبرگر در سال ۱۹۹۴، تعداد آزمایش‌های تصادف افزایش یافت و آزمایش‌های ضربه از کنار و حلقهٔ غلتشی نیز به آن‌ها اضافه شد. با گذشت زمان، دستیابی به نتیجهٔ مناسب در این آزمایش‌ها دشوارتر شد؛ به‌گونه‌ای که مقررات فنی ۲۰۲۵ شامل تقریباً ۲۰ آزمایش ضربهٔ مختلف می‌شد.
[چپ|بندانگشتی|[Haas VF-20|هاس وی‌اف-۲۰ رومن گروژان پس از یک حادثه در سال ۲۰۲۰]]
از سال ۲۰۱۸ به بعد، فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (FIA) استفاده از دستگاه هالو را در تمام خودروها اجباری کرد. این هالو—که از تیتانیوم ساخته شده است—با هدف محافظت از سر راننده در صورت پرتاب شدن آوار یا اشیاء دیگر از بالا طراحی شده است. در حالی که گزینه‌های دیگری از جمله یک صفحهٔ آیرودینامیکی هوایی توسعه‌یافته توسط رد بول ریسینگ و «شیلد» (Shield) نیز برای این منظور در نظر گرفته شدند، اما در نهایت هالو به‌عنوان قطعهٔ مناسب انتخاب شد. معرفی هالو بحث‌برانگیز بود و با واکنش‌های شدیدی روبرو شد. از آن زمان، این دستگاه به‌دلیل نجات جان چندین نفر در حوادث داخل پیست، شناخته شده است؛ از جمله مهم‌ترین این افراد می‌توان شارل لکلرک در جایزه بزرگ بلژیک ۲۰۱۸، رومن گروژان در جایزه بزرگ بحرین ۲۰۲۰، لوییس همیلتون در جایزه بزرگ ایتالیا ۲۰۲۱ و گوانیو ژو در جایزه بزرگ بریتانیا ۲۰۲۲ اشاره کرد. علاوه بر هالو، حلقه‌های محافظ در جلو و پشت راننده نیز قرار می‌گیرند تا در صورت واژگونی خودرو، ضربه را به حداقل برسانند.

از سال ۱۹۹۹، خودروهای فرمول یک ملزم به داشتن یک مهار تک چرخ از جنس زایلون شدند تا از جدا شدن لاستیک‌ها در سرعت‌های بالا جلوگیری شود. طراحی مهار تک چرخ دو نقص قابل توجه داشت، که به‌دلیل برخورد چرخ‌های معلق در هوا، منجر به مرگ مارشال‌ها در جایزه بزرگ ایتالیا ۲۰۰۰ و جایزه بزرگ استرالیا ۲۰۰۱ شد. در نتیجهٔ افزایش تصادفات، مانند تصادف مرگبار هنری سورتیس در مسابقات فرمول دو فصل ۲۰۰۹، مهار چرخ دوم برای فصل ۲۰۱۱ معرفی شد. مهار چرخ سوم نیز برای فصل ۲۰۱۸ معرفی شد.

## محافظت از راننده
### کلاه ایمنی
[چپ|بندانگشتی|[دن گرنی در سال ۱۹۶۵ با کلاه ایمنی جلوباز]]
از سال ۱۹۵۲، استفاده از کلاه ایمنی برای رانندگان فرمول یک الزامی شده است. در دهه‌های اولیه، کلاه‌های ایمنی روباز بودند و محافظت کمی ارائه می‌دادند. در جایزه بزرگ آلمان ۱۹۶۸، دن گرنی نخستین رانندهٔ فرمول یک بود که کلاه ایمنی را استفاده کرد که تمام صورت را می‌پوشاند و این امر زمینه را برای کلاه‌های ایمنی قوی‌تر با محافظت بیشتر از صورت فراهم کرد. در سال ۲۰۱۱، به دلیل آسیب دیدن کلاه ایمنی فلیپه ماسا در طول دور مقدماتی جایزه مجارستان ۲۰۰۹ توسط آوار، فرمول یک همه را به استفاده از نوار زایلون روی کلاه ایمنی رانندگان ملزم کرد. کلاه‌های ایمنی مدرن فرمول یک از یک پوستهٔ بیرونی فیبر کربنی، یک آستر فومی داخلی و یک آستر نومکس مقاوم در برابر آتش ساخته شده‌اند. این کلاها می‌توانند به جلوگیری از ضربه، له شدن، پرتابه‌ها، نفوذ و آتش کمک کنند.

### حامی سر و گردن
تکیه‌گاه‌های سر که در سال ۱۹۹۶ معرفی شدند، نقش مهمی در جلوگیری از واخوردگی گردن و کاهش میزان فشار وارده به سر و گردن راننده دارند. استفاده از دستگاه هانس در سال ۲۰۰۳ اجباری شد. این دستگاه با اتصال به کلاه ایمنی و کمربند ایمنی راننده، پشتیبانی بیشتری برای سر و گردن راننده فراهم می‌کند. علاوه بر این، خطر شکستگی‌های پایه جمجمه را که در سال ۱۹۹۴ باعث مرگ رانندهٔ فرمول یک اتریشی، رولند راتزنبرگر شد، کاهش می‌دهد.

### لباس
[چپ|بندانگشتی|[Racing suit|لباس مسابقه‌ای متعلق به فرناندو آلونسو در سال ۲۰۰۷]]
استفاده از لباس‌های مسابقه‌ای (که تحت عنوان لباس سرهمی نیز شناخته می‌شوند) در سال ۱۹۶۳ برای رانندگان اجباری شد و از سال ۱۹۷۵ به بعد نیز این لباس‌ها ملزم به رعایت مقررات مقاومت در برابر آتش شدند. لباس‌های مسابقه‌ای برای مقاومت در برابر آتش، از نومکس استفاده می‌کنند و باید در دمای  به مدت ۱۲ ثانیه در برابر شعله‌های آتش مقاومت کنند.

درست همانند لباس‌های مسابقه، دستکش‌های رانندگان فرمول یک نیز از نومکس ساخته شده‌اند و باید استانداردهای خاص مقاومت در برابر آتش را رعایت کنند. دستکش‌ها همچنین داده‌های بیومتریک را ثبت می‌کنند که اطلاعاتی را در مورد وضعیت راننده در اختیار تیم‌های پزشکی قرار می‌دهد. رانندگان همچنین از کلاه بالاکلاوا استفاده می‌کنند که معمولاً فقط یک سوراخ برای هر دو چشم دارد. لباس زیر رانندگان شامل یک پیراهن آستین بلند، شلوار زیر بلند و جوراب—که همهٔ آن‌ها با استفاده از نومکس در برابر آتش مقاوم‌سازی شده‌اند—می‌شود که استفاده از آن‌ها از سوی فیا الزامی اعلام شده است. در طول جایزه بزرگ استرالیا ۲۰۲۲، قانون مربوط به لباس زیر مقاوم در برابر آتش پس از یک جلسهٔ توجیهی دو ساعته و بی‌سابقه توسط نیلز ویتیچ، مدیر مسابقات فرمول یک، به تیتر خبرها تبدیل شد.

### کمربند ایمنی
استفاده از کمربند ایمنی شش نقطه‌ای از سال ۱۹۷۲ اجباری شد، و از آن زمان تاکنون نیز همچنان الزامی بوده است. طبق گفتهٔ آستون مارتین و مرسدس، کمربندهای ایمنی از کولار ساخته شده‌اند و دارای سگک‌های تیتانیومی هستند.

## واکنش به حادثه
[چپ|بندانگشتی|[Motorsport marshal|مارشال‌ها پرچم‌های متنوعی برای انتقال پیام به رانندگان دارند]]
از زمان ایجاد مسابقات قهرمانی، مارشال‌ها در طول مسابقه نقش به‌سزایی در تضمین ایمنی رانندگان، کارکنان و تماشاگران ایفا می‌کنند. آن‌ها وظایف متنوعی از جمله جمع‌آوری زباله از مسیر، کمک به خودروهای آسیب‌دیده یا از کار افتاده، بررسی دقیق و نمایش پرچم‌های مسابقه دارند. مارشال‌ها به تیم کنترل مسابقه گزارش می‌دهند که در درجهٔ اول مسئول هماهنگی واکنش‌ها به حوادث و گزارش هرگونه تخلف از مقررات است. این تیم که توسط مدیر مسابقه هدایت می‌شود، عمدتاً از مقامات فیا تشکیل شده است.

خودروی ایمنی وسیلهٔ نقلیه‌ای است که می‌تواند توسط مدیر مسابقه مستقر شود و سرعت خودروهای مسابقه را تعیین کند، و معمولاً پس از حادثه‌ای که نیاز به حضور مارشال‌ها در پیست دارد (مانند بازیابی یک وسیلهٔ نقلیهٔ معیوب یا آسیب‌دیده) در پیست مستقر می‌شود. نخستین مورد استفاده از خودروی ایمنی در طول یک مسابقهٔ جایزه بزرگ در طول جایزه بزرگ کانادا ۱۹۷۳ بود، زمانی که یک پورشه ۹۱۴ به رانندگی اپی ویتسس پس از چندین حادثه و هوای بد برای کنترل خودروها به داخل پیست اعزام شد. خودروی ایمنی رسماً در فصل  معرفی شد و از آن زمان تاکنون در مسابقات حضور داشته است. در نتیجهٔ تصادف برای ژول بیانچی در جایزه بزرگ ژاپن ۲۰۱۴ که بعداً به کشته شدن او منجر شد فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (FIA) سامانهٔ خودروی ایمنی مجازی (VSC) را برای فصل  به بعد معرفی کرد. خودروی ایمنی مجازی مسئول کاهش سرعت خودروها در هنگام وقوع حادثه در پیست است، اما این کار بدون اعزام یک خودروی ایمنی فیزیکی به پیست انجام می‌شود.

### واکنش پزشکی
راست|بندانگشتی|یک خودروی پزشکی فرمول یک در
اولین پزشک تمام‌وقت فرمول یک، سید واتکینز بود که در فصل  توسط برنی اکلستون (که در آن زمان به‌عنوان مدیر اجرایی انجمن سازندگان فرمول یک خدمت می‌کرد) استخدام شد. در آن زمان، پیست‌ها امکانات پزشکی بسیار محدودی داشتند. واتکینز برای بهبود مراکز و پرسنل پزشکی کارهایی انجام داد. در جایزه بزرگ بریتانیا ۲۰۲۴، کادر پزشکی شامل ۱۲۳ پرسنل، دو تیم تروما، پزشکان متخصص و تجهیزات رادیولوژی بود. این در مقایسه با سال ۱۹۹۶ است که طبق گزارش‌ها این کادر دارای ۴۰ نفر پرسنل بود. واتکینز همچنین برای استفاده از خودرویی با یک رانندهٔ حرفه‌ای، یک متخصص بیهوشی و نیز حضور خودش تلاش کرد. خودروی مذکور به‌عنوان خودروی پزشکی شناخته شد که از آن زمان تاکنون مورد استفاده قرار گرفته است. خودروی پزشکی مجهز به تجهیزات گسترده‌ای از جمله لوازمی برای احیا، تروما و سوختگی است. علاوه بر این، آمبولانس‌ها و واحدهای تخلیه در اطراف پیست مستقر هستند تا به واکنش پزشکی کمک کنند. معاون واتکینز، گری هارتشتاین، به‌عنوان نمایندهٔ پزشکی فرمول یک جانشین او شد. ، ایان رابرتز به‌عنوان نمایندهٔ پزشکی فیا برای فرمول یک فعالیت می‌کند.

## طرح‌بندی پیست
با گذشت زمان، طراحی میدان‌های مسابقه برای تضمین ایمنی و به حداقل رساندن تأثیر تصادفات تغییر کرده است. موانع بخش مهمی از این امر هستند و در صورت خروج خودرو از پیست، هم ایمنی تماشاگران و هم ایمنی رانندگان را تضمین می‌کنند. این موانع با گذشت زمان بسیار بهبود یافته‌اند؛ این موانع در ابتدا از بتن و عدل‌های یونجه ساخته می‌شدند، اما استفاده از دومی در نتیجهٔ تصادف لورنتسو باندینی در جایزه بزرگ موناکو ۱۹۶۷ ممنوع شد. در پیست‌های مدرن، دیواره‌های لاستیکی، گاردریل، موانع *تکپرو* و گاهی موانع سیفر برای جذب و پراکنده کردن انرژی هنگام برخورد خودرو به آن‌ها نصب می‌شوند که به کاهش سرعت و نیروی خودرو در هنگام ضربه کمک می‌کند.
چپ|بندانگشتی|یک خودروی فرمول یک در تلهٔ شنی
تله‌های شنی نوعی منطقهٔ انحرافی هستند که در صورت خروج خودرو از مسیر، به کاهش سرعت آن کمک می‌کنند. به همین دلیل، تله‌های شنی معمولاً در نزدیکی مسیرهای مستقیم و پیچ‌های پرسرعت قرار می‌گیرند. با این حال، با افزایش سرعت به مرور زمان، تله‌های شنی در کاهش سرعت خودروها در چنین سرعت‌های بالایی کمتر مؤثر بودند. نمونه‌ای از این مورد تصادف مایکل شوماخر در جایزه بزرگ بریتانیا ۱۹۹۹ است. مناطق انحرافی ساخته‌شده از آسفالت نیز معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرند زیرا علاوه بر ایجاد چسبندگی بیشتر، بازگشت به مسیر از آن‌ها آسان‌تر است.

در پی مرگ آیرتون سنا، فرمول یک و فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (FIA) اقداماتی را برای حذف پیچ‌های پرخطر انجام دادند. پیچ‌های شکسته به‌طور موقت در پیچ تامبورلو در پیست ایمولا و او روژ/رادیلیون در پیست اسپا-فرانکورشان اضافه شدند.

پیست اسپا-فرانکورشان از زمان افتتاح در سال ۱۹۲۱، سابقهٔ طولانی در نگرانی‌های ایمنی و تغییرات دارد. در جایزه بزرگ بلژیک ۱۹۶۰، کریس بریستو و آلن استیسی هر دو کشته شدند. مسابقهٔ برنامه‌ریزی شده در  به دلیل تحریم‌ها بر سر طرح‌بندی و ایمنی پیست، که عمدتاً توسط جکی استوارت رهبری می‌شد، لغو شد. این مسابقه در سال ۱۹۷۰ برگزار شد، اما پس از آن تا سال ۱۹۸۳ دیگر برگزار نشد. از زمان بازگشت این پیست به تقویم فرمول یک، تغییرات متعددی در طرح‌بندی پیچ‌های او روژ و رادیلیون رخ داده است. آنتوان هوبرت و دیلانو ون هوف هر دو در حین مسابقه در فرمول ۲ و فرمول منطقه‌ای اروپا در این مجموعهٔ پیچ‌ها کشته شدند، در حالی که آکواپلنینگ لندو نوریس در طول جایزه بزرگ بلژیک ۲۰۲۱ همگی باعث واکنش‌های منفی و ایجاد تغییراتی در طرح پیست شد.

فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی یک رتبه‌بندی و درجه‌بندی برای پیست‌های مسابقه‌ای در سراسر جهان را در مقیاس یک تا شش ارائه می‌دهد. برای میزبانی یک مسابقهٔ فرمول یک، یک پیست باید در رتبهٔ یک قرار گرفته باشد. درجه یک بودن یک پیست نشان می‌دهد که با مقررات مختلف مرتبط با ایمنی، امکانات، دسترسی و موارد دیگر مطابقت دارد.

## سوخت‌گیری
سوخت‌گیری در طول مسابقات فرمول یک رسماً در فصل ۱۹۸۲ توسط برابهام در پیت استاپ‌ها معرفی شد و دو سال بعد به دلیل نگرانی‌های ایمنی برای فصل ۱۹۸۴ ممنوع اعلام شد. پس از یک دهه، سوخت‌گیری در سال ۱۹۹۴ دوباره معرفی شد و قبل از فصل ۲۰۱۰، به‌دلیل نگرانی‌های ایمنی مداوم و تلاش برای کاهش هزینه‌ها (مانند تجهیزات سوخت‌گیری) برای تیم‌ها، باری دیگر ممنوع اعلام شد. از حوادث قابل توجه مربوط به سوخت‌گیری در طول مسابقات می‌توان به حادثه برای هیکی کوالاینن و کیمی رایکونن در جایزه بزرگ برزیل ۲۰۰۹ و جاس فرستاپن در جایزه بزرگ آلمان ۱۹۹۴ اشاره کرد.

## سازمان‌ها و چهره‌های سرشناس
انجمن رانندگان جایزه بزرگ به‌عنوان اتحادیه صنفی رانندگان فرمول یک فعالیت می‌کند، که نخستین بار در سال ۱۹۶۱ تأسیس شد و در سال ۱۹۹۴، پس از مرگ آیرتون سنا و رولند راتزنبرگر در ساختار آن بازنگری شد. این سازمان به نیابت از رانندگان به حمایت از مقررات ایمن‌تر کمک می‌کند.

افراد زیادی به بهبود ایمنی در فرمول یک کمک کرده‌اند که از جمله نمونه‌های قابل توجه آنان می‌توان به ژان ماری بالستر، رئیس سابق فیا؛ مکس موزلی، رئیس سابق فیا؛ جکی استوارت، ۳ دوره قهرمان رانندگان فرمول یک؛ و سید واتکینز، نمایندهٔ پزشکی سابق فرمول یک اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
* تاریخ فرمول یک

## یادداشت‌ها

## منابع

رده:فرمول یک