تاریخچه تب زرد

[بندانگشتی|296x296پیکسل|شیوع تب زرد در [بارسلون در سال ۱۸۲۱]]
ریشه‌های تکاملی تب زرد به احتمال زیاد آفریقایی هستند. تجزیه و تحلیل‌های فیلوژنتیک نشان می‌دهد که این ویروس از شرق یا مرکز آفریقا، با انتقال بین نخستی‌ها و انسان‌ها، سرچشمه گرفته و از آنجا به غرب آفریقا گسترش یافته است. این ویروس و همچنین ناقل آن،*[[پشه تب زرد]]*، احتمالاً پس از سفرهای اکتشافی کریستف کلمب در سال ۱۴۹۲ توسط کشتی‌های تجارت برده از آفریقا به نیمکره غربی و قاره آمریکا آورده شده‌اند. با این حال، برخی از محققان استدلال کرده‌اند که تب زرد ممکن است در دوره پیش از کلمبیا در قاره آمریکا وجود داشته باشد، زیرا پشه‌های جنس *Haemagogus*، که بومی قاره آمریکا هستند، به عنوان ناقل این بیماری شناخته شده‌اند.

اولین شیوع بیماری که احتمالاً تب زرد بود، در جزایر بادگیر کارائیب، در باربادوس در سال ۱۶۴۷ و در گوادلوپ در سال ۱۶۴۸ رخ داد. در آن زمان، با ورود کشت نیشکر به‌دست هلندی‌ها، باربادوس دستخوش دگرگونی زیست‌محیطی شد؛ جنگل‌های انبوهی که در دههٔ ۱۶۴۰ وجود داشتند، تا دههٔ ۱۶۶۰ کاملاً از بین رفتند. تا اوایل قرن هجدهم، همین دگرگونی ناشی از کشت نیشکر در جزایر بزرگ‌تر جامائیکا، هیسپانیولا و کوبا رخ داده بود. استعمارگران اسپانیایی شیوع بیماری را در سال ۱۶۴۸ در شبه جزیره یوکاتان مکزیک ثبت کردند که ممکن است تب زرد بوده باشد. این بیماری توسط مردم مایا شکیک (به معنای استفراغ سیاه) نامیده می‌شد.

حداقل ۲۵ شیوع عمده در آمریکای شمالی رخ داد، مانند سال ۱۷۹۳ در فیلادلفیا، که در آن چندین هزار نفر، بیش از نه درصد از کل جمعیت، جان خود را از دست دادند. دولت آمریکا، از جمله رئیس‌جمهور جورج واشینگتن، مجبور به فرار از این شهر شد که در آن زمان پایتخت ایالات متحده بود. در سال ۱۸۷۸، حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر در یک بیماری همه گیر که شهرهای دره رودخانه می‌سی‌سی‌پی و شاخه‌های آن را دربر گرفت، جان خود را از دست دادند. آخرین شیوع عمده در ایالات متحده در سال ۱۹۰۵ در نیواورلئان رخ داد. شیوع‌های عمده نیز در قرن نوزدهم در بنادر اقیانوس اطلس در اروپا پس از ورود کشتی‌های دریانوردی از کارائیب، که اغلب از هاوانا بودند، رخ داد. شیوع بیماری در بارسلونا، اسپانیا، در سال‌های ۱۸۰۳، ۱۸۲۱ و ۱۸۷۰ رخ داد. در شیوع سال ۱۸۷۰، ۱۲۳۵ مورد مرگ و میر از حدود ۱۲۰۰۰ مورد ثبت شد. شیوع‌های کوچک‌تری در سن-نزر در فرانسه، سوانسی در ولز و سایر شهرهای بندری اروپا، پس از ورود کشتی‌های حامل پشه ناقل، رخ داد.

اولین اشاره به این بیماری با نام «تب زرد» در سال ۱۷۴۴ صورت گرفت. افراد مشهور بسیاری — به‌ویژه در سده‌های هجدهم تا بیستم — به تب زرد مبتلا شدند و برخی از آنان پس از ابتلا بهبود یافتند، در حالی که برخی دیگر بر اثر آن جان باختند.

## فیلادلفیا: ۱۷۹۳–۱۸۰۵
اپیدمی تب زرد در سال ۱۷۹۳ در تابستان در فیلادلفیا، پنسیلوانیا، جایی که بالاترین میزان مرگ و میر در ایالات متحده ثبت شد، رخ داد. این بیماری احتمالاً توسط پناهندگان و پشه‌هایی که با کشتی از سنت دومینگو آمده بودند، آورده شد. این بیماری به سرعت در شهر بندری، در محله‌های شلوغ در امتداد رودخانه دلاور، گسترش یافت. حدود ۵۰۰۰ نفر، یعنی ده درصد از جمعیت ۵۰۰۰۰ نفری، جان خود را از دست دادند. در آن زمان، این شهر پایتخت ملی بود و دولت ملی، از جمله رئیس‌جمهور جورج واشینگتن، شهر را ترک کرد. فیلادلفیا، بالتیمور و نیویورک در قرن‌های ۱۸ و ۱۹، مانند سایر شهرهای سواحل سواحل شرقی آمریکا، دچار اپیدمی‌های مکرر شدند.

در آن زمان، تنها راه شناخته‌شده برای بهبودی، فرآیندی طولانی و طاقت‌فرسا بود؛ چراکه باور بر این بود که بیماران باید برای بازیابی سلامتی، نوشیدنی‌های تلخ مصرف کنند و مدتی را در هوای روستا و دور از مناطق شهری بگذرانند. با این حال، شهروندان عادی معمولاً برای درمان به بیمارستان پنسیلوانیا مراجعه می‌کردند. از سال ۱۷۹۳ به بعد، تب زرد هر سال به شهرهای بزرگ ساحل شرقی از جمله فیلادلفیا بازمی‌گشت و پژوهشگران را در یافتن علت بیماری در بن‌بست قرار می‌داد. شیوع گستردهٔ تب زرد در این دوران بیش از ۱۰٬۰۰۰ نفر را به کام مرگ کشاند: در نخستین همه‌گیری سال ۱۷۹۳ نزدیک به ۵٬۰۰۰ نفر جان باختند، در سال ۱۷۹۷ حدود ۱٬۵۰۰ نفر، و در سال بعد یعنی ۱۷۹۸، تعداد قربانیان به ۳٬۶۴۵ نفر رسید.

## هائیتی: ۱۷۹۰–۱۸۰۲
بیشتر سربازان بریتانیایی که در دههٔ ۱۷۹۰ به هائیتی اعزام شدند، بر اثر بیماری — عمدتاً تب زرد — جان خود را از دست دادند. دربارهٔ این‌که آیا شمار مرگ‌ومیر ناشی از بیماری در گزارش‌ها بزرگ‌نمایی شده است یا نه، بحث‌های فراوانی صورت گرفته است.

در سال‌های ۱۸۰۲–۱۸۰۳، ارتشی چهل هزار نفری که توسط کنسول اول ناپلئون بناپارت فرانسه به سن دومینیک فرستاده شده بود تا انقلاب هائیتی را که توسط بردگان برپا شده بود سرکوب کند، توسط همه‌گیری تب زرد نابود شد (در میان تلفات، فرمانده لشکرکشی و برادر زن بناپارت، چارلز لکلرک، نیز حضور داشت). برخی از مورخان معتقدند که ناپلئون قصد داشت از این جزیره به عنوان نقطه شروعی برای حمله به ایالات متحده از طریق لوئیزیانا (که در آن زمان به تازگی توسط فرانسوی‌ها از اسپانیایی‌ها پس گرفته شده بود) استفاده کند. برخی دیگر معتقدند که او بیشتر قصد داشت کنترل تولید و تجارت پرسود شکر در سن دومینیک را به دست آورد. تنها یک سوم از نیروهای فرانسوی زنده ماندند تا به فرانسه بازگردند و در سال ۱۸۰۴ جمهوری جدید هائیتی استقلال خود را اعلام کرد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتبر ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## ساوانا، جورجیا: ۱۸۲۰
نزدیک به ۷۰۰ نفر در ساوانا، جورجیا، در سال ۱۸۲۰ بر اثر تب زرد جان خود را از دست دادند، از جمله دو پزشک محلی که جان خود را در مراقبت از مبتلایان از دست دادند. شیوع بیماری در یک کشتی مهاجر با بومیان ایرلندی در سال ۱۸۱۹ منجر به تصویب قانونی برای جلوگیری از ورود کشتی‌های مهاجر شد، اما این قانون از شیوع این بیماری جلوگیری نکرد، زیرا ۲۳٪ از مرگ و میرها از تبار ایرلندی بودند. چندین بیماری همه‌گیر دیگر نیز پس از آن رخ داد، از جمله در سال‌های ۱۸۵۴ و ۱۸۷۶.

## نیواورلئان، لوئیزیانا: ۱۸۵۳
در همه‌گیری سال ۱۸۵۳، بیماری جان ۷۸۴۹ نفر از ساکنان نیواورلئان را گرفت. مطبوعات و جامعه پزشکی تا میانهٔ ژوئیه، یعنی زمانی که بیش از هزار نفر از مردم از بین رفته بودند، شهروندان را از شیوع بیماری آگاه نکردند. جامعهٔ تجاری نیواورلئان نگران بود که اگر خبر همه‌گیری منتشر شود، شهر قرنطینه شود و دادوستدشان آسیب ببیند. در چنین همه‌گیری‌هایی، کشتی‌های بخار معمولاً مسافران و بیماری را از نیواورلئان به شهرهای بالادست رودخانهٔ می‌سی‌سی‌پی منتقل می‌کردند.

در این مدت، احتمال زنده ماندن کریول‌های بومی از تب زرد بیشتر از بسیاری از مهاجران سفیدپوست بود. چندین آمارشناس مشخص کرده‌اند که مهاجران سفیدپوست آمریکایی بیش از چهار برابر نرخ مرگ و میر کریول‌ها را تجربه می‌کنند. مهاجران بریتانیایی و فرانسوی ده برابر نرخ مرگ و میر کریول‌ها را تجربه کردند. مهاجران ایرلندی و آلمانی بیست برابر بیشتر از کریول‌ها در معرض مرگ و میر بودند

## نورفک، ویرجینیا: ۱۸۵۵
[بندانگشتی|بنای یادبود تب زرد در سال ۱۸۵۶ در گورستان لورل هیل به افتخار «پزشکان، داروسازان و پرستاران» فیلادلفیا که به مبارزه با این بیماری همه‌گیر در [پورتسموث (ویرجینیا)|پورتسموث، ویرجینیا کمک کردند، ساخته شد]]
کشتی بخار *بنجامین فرانکلین* که از سنت توماس در هند غربی حرکت می‌کرد و حامل افراد آلوده به ویروس بود، در ۶ ژوئن ۱۸۵۵ به همپتون رودز در جنوب شرقی ویرجینیا رسید. در طول شیوع بیماری، دفتر ثبت بیماران بیمارستان نیروی دریایی نورفولک، در مجموع ۵۸۷ مورد تب (تصویر کوچک را ببینید) را که بین تاریخ ۲۵ ژوئیه و ۱۰ نوامبر ۱۸۵۵ بستری شده بودند، ثبت کرد. کارکنان بیمارستان کل مرگ و میر ناشی از تب را ۲۰۸ نفر محاسبه کردند این بیماری به سرعت در جامعه گسترش یافت و در نهایت بیش از ۳۰۰۰ نفر را که عمدتاً ساکنان نورفولک و پورتسموث بودند، کشت. انجمن هاوارد، یک سازمان خیریه، برای کمک به هماهنگی کمک‌ها در قالب بودجه، لوازم و متخصصان پزشکی و داوطلبانی که از بسیاری از مناطق دیگر، به ویژه مناطق اقیانوس اطلس و ساحل خلیج فارس ایالات متحده، سرازیر شده بودند، تشکیل شد.
بندانگشتی|فهرست بیماران بیمارستان نیروی دریایی گاسپورت (نورفک) برای اوت ۱۸۵۵ و پذیرش بیماران تب زرد؛ به میزان بالای مرگ و میر توجه کنید

## برمودا: ۱۸۴۳، ۱۸۵۳، ۱۸۵۶، ۱۸۶۴
بندانگشتی|توپخانه سلطنتی و مهندسان سلطنتی در سال ۱۸۶۷ برای جلوگیری از شیوع تب زرد، از پادگان‌ها به یک اردوگاه چادری در شهر تاکر، بخش سنت جورج، برمودا نقل مکان کردند.
در طول دهه‌های ۱۸۰۰، برمودا چهار همه‌گیری تب زرد را پشت سر گذاشت؛ برخی از طریق پشه‌ها و برخی دیگر از راه کشتی‌های بازدیدکننده منتقل می‌شدند. در مجموع، این همه‌گیری‌ها جان ۱۳٬۳۵۶ نفر را گرفتند، از جمله افراد نظامی و غیرنظامی. در جریان همه‌گیری سال ۱۸۶۴، پزشکی به نام دکتر «لوک پی. بلکبرن» از هالیفاکس، نوا اسکوشیا، چندین بار به این جزیره سفر کرد تا به‌دلیل آگاهی‌اش از این بیماری، به جامعهٔ پزشکی محلی کمک کند. هنگامی که در اکتبر ۱۸۶۴ جزیره را ترک کرد، چند صندوق حاوی لباس‌های آلوده از او باقی ماند که قرار بود برایش به کانادا فرستاده شوند. خوشبختانه، این صندوق‌ها پیدا شدند و محتویاتشان پیش از ارسال نابود شد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتبر ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

مشخص شد که سفرهای دکتر بلکبرن توسط کنفدراسیون تأمین مالی شده بود و به یک خبرچین اتحادیه ۶۰٬۰۰۰ دلار پیشنهاد شده بود تا صندوق‌های لباس کثیف دکتر بلکبرن را در شهرهای اتحادیه از جمله بوستون، فیلادلفیا، واشینگتن و نورفولک توزیع کند. یک صندوق نیز به نیوبرن رفت که مشخص شد تب زرد را به آن شهر آورده و جان ۲۰۰۰ نفر را گرفته است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتبر ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## تگزاس و لوئیزیانا: ۱۸۶۷
اپیدمی تب زرد در سال ۱۸۶۷ تلفات زیادی را در شهرستان‌های جنوبی تگزاس و همچنین نیواورلئان به بار منابع. از جمله کشته‌شدگان در تگزاس می‌توان به سرلشکر چارلز گریفین از ارتش اتحادیه، مارگارت لیا هوستون (خانم سم هوستون) و حداقل دو پزشک جوان و اعضای خانواده آنها اشاره کرد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اکتبر ۲۰۲۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## تلاش فرانسه برای کانال پاناما: ۱۸۸۲–۱۸۸۹
تلاش فرانسه برای ساخت کانال پاناما به دلیل شیوع بیماری‌های گرمسیری بومی در تنگه آسیب دید. اگرچه مالاریا نیز یک مشکل جدی برای سازندگان کانال فرانسوی بود، اما تلفات متعدد تب زرد و ترسی که ایجاد می‌کرد، حفظ کادر فنی کافی برای ادامه این تلاش را برای شرکت فرانسوی دشوار می‌کرد. از آنجایی که نحوه انتقال این بیماری ناشناخته بود، واکنش فرانسه به این بیماری محدود به مراقبت از بیماران بود. بیمارستان‌های فرانسه حاوی حوضچه‌های زیادی از آب راکد، مانند حوضچه‌های زیر گلدان‌ها بودند که پشه‌ها می‌توانستند در آنها پرورش یابند. مرگ و میرهای متعدد در نهایت منجر به شکست شرکت فرانسوی دارای مجوز ساخت کانال شد و در نتیجه بحران مالی عظیمی در فرانسه ایجاد شد.

## منابع

رده:تاریخ پزشکی
رده:تب زرد