نبرد بیکوکا

**نبرد بیکوکا** (به انگلیسی: *Battle of Bicocca*) یک نبرد بزرگ در چارچوب جنگ‌های ایتالیا بود که در ۲۷ آوریل ۱۵۲۲ در نزدیکی روستای بیکوکا در شمال میلان رخ داد. این نبرد میان ارتش فرانسه و مزدوران سوئیسی از یک سو و ارتش امپراتوری مقدس روم، اسپانیا و دوک‌نشین میلان از سوی دیگر درگرفت. پیروزی قاطع نیروهای امپراتوری در این نبرد نه تنها موقعیت فرانسه در شمال ایتالیا را تضعیف کرد، بلکه به سلطهٔ دیرینهٔ پیاده‌نظام سوئیسی در اروپا نیز پایان داد.
## پیش‌زمینه
از اواخر قرن پانزدهم، شبه‌جزیرهٔ ایتالیا میدان اصلی رقابت میان قدرت‌های بزرگ اروپا بود. پادشاهی فرانسه و پادشاهی اسپانیا هر دو ادعای سلطه بر دوک‌نشین میلان را داشتند و امپراتوری مقدس روم نیز برای حفظ نفوذ خود در ایتالیا تلاش می‌کرد.

در سال‌های نخستین قرن شانزدهم، فرانسه چندین بار توانست میلان را اشغال کند، اما پایداری این اشغال‌گری کوتاه‌مدت بود. در سال ۱۵۲۱، نیروهای اسپانیا و امپراتوری به فرماندهی پروسپرو کولونا و چارلز بوربون ضدحمله‌ای گسترده را آغاز کردند و نیروهای فرانسه را از میلان بیرون راندند. ارتش فرانسه که تحت فرمان اودواردو دا فوآ، ویکنت دو لاترک (Odet de Foix, Viscount of Lautrec) قرار داشت، تصمیم گرفت برای بازپس‌گیری میلان به حمله‌ای مستقیم دست بزند. این ارتش شامل مزدوران سوئیسی بود که به شجاعت و انضباط در میدان جنگ شهرت داشتند.

## نیروها و فرماندهان
ارتش فرانسه حدود ۲۵٬۰۰۰ نفر نیرو داشت که نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ نفر از آنان مزدوران سوئیسی بودند. این پیاده‌نظام سوئیسی به سنت خود برای حمله‌های سریع و مستقیم متکی بود. سواره‌نظام سنگین فرانسه نیز بخشی از نیروها را تشکیل می‌داد.

در مقابل، نیروهای امپراتوری به فرماندهی پروسپرو کولونا و آنتونیو د لوا (Antonio de Leyva) متشکل از حدود ۲۰٬۰۰۰ سرباز اسپانیایی و آلمانی (لندسکنشت‌ها) بودند. این ارتش مجهز به تیراندازان آرکبوز (arquebusiers) و توپخانه بود و در موقعیت دفاعی مستحکمی در نزدیکی بیکوکا سنگربندی کرده بود.
بندانگشتی|موقعیت امروزی لمباردی

## میدان نبرد
روستای بیکوکا در شمال میلان موقعیتی دفاعی داشت و زمین‌های اطراف آن توسط خندق‌ها و خاکریزها تقویت شده بود. نیروهای اسپانیا و امپراتوری پشت این استحکامات موضع گرفته بودند و توپخانه‌شان بر زمین‌های جلویی مسلط بود. این موقعیت برای مقابله با تاکتیک‌های تهاجمی سوئیسی‌ها ایده‌آل محسوب می‌شد.

## جریان نبرد
در صبح ۲۷ آوریل ۱۵۲۲، مزدوران سوئیسی بدون هماهنگی کامل با فرماندهی فرانسه، تصمیم گرفتند به شکل مستقیم و سریع به مواضع دشمن یورش برند. آنان تصور می‌کردند که با حملهٔ بی‌امان می‌توانند خطوط دفاعی اسپانیا را بشکنند، همان‌طور که در بسیاری از نبردهای قرن پانزدهم موفق شده بودند.

اما توپخانه و آرکبوزهای اسپانیایی آتش سنگینی بر مهاجمان گشودند. صفوف متراکم سوئیسی‌ها به شدت آسیب دید و در مدت کوتاهی هزاران نفر کشته یا زخمی شدند. با وجود شجاعت و سرسختی، آنان نتوانستند از خندق‌ها و خاکریزها عبور کنند. تلفات سنگین موجب شد سوئیسی‌ها عقب‌نشینی کنند و عملاً میدان نبرد به سود امپراتوری رقم خورد.

ارتش فرانسه نیز که امیدش را به پیاده‌نظام سوئیسی بسته بود، مجبور شد عقب‌نشینی کند. سواره‌نظام فرانسه نیز نتوانست نقشی تعیین‌کننده ایفا کند، زیرا زمین‌های اطراف بیکوکا برای حرکت اسب‌ها مناسب نبود.

## تلفات
برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۳٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ سوئیسی در این نبرد کشته شدند، در حالی‌که تلفات نیروهای اسپانیا و امپراتوری بسیار اندک بود. این عدم توازن تلفات، بیانگر تغییر بنیادین در ماهیت جنگ‌های رنسانس بود: برتری آتش‌بار و سلاح گرم بر نیروی پیادهٔ سنتی.

## پیامدها
پیروزی امپراتوری در بیکوکا موقعیت فرانسه را در شمال ایتالیا به شدت تضعیف کرد. دوک‌نشین میلان تحت کنترل اسپانیا باقی ماند و نفوذ فرانسه در منطقه کاهش یافت. این شکست همچنین به شهرت دیرینهٔ پیاده‌نظام سوئیسی به عنوان «بهترین سربازان اروپا» لطمهٔ جدی وارد کرد.

پس از این نبرد، اعتماد فرماندهان اروپایی به حمله‌های مستقیم سوئیسی‌ها کاهش یافت و آنان بیشتر در نقش مزدوران محلی یا نیروهای کمکی به کار گرفته شدند. در مقابل، تیراندازان اسپانیایی و لندسکنشت‌های آلمانی جایگاه مسلط‌تری در ارتش‌های اروپا پیدا کردند.

## اهمیت تاریخی
نبرد بیکوکا نقطهٔ عطفی در تاریخ جنگ‌های اروپاست. این نبرد نشان داد که تاکتیک‌های سنتی سوئیسی‌ها در برابر سلاح‌های گرم و توپخانهٔ مدرن دیگر کارایی ندارد. از این پس، نقش اساسی در نبردها به تیراندازان آرکبوز و توپخانه داده شد و پیاده‌نظام سنگین اهمیت پیشین خود را از دست داد.

همچنین این نبرد نشانگر تغییر توازن قدرت در ایتالیا بود: اسپانیا به نیروی غالب شبه‌جزیره تبدیل شد و این روند در نبردهای بعدی مانند نبرد پاویا (۱۵۲۵) تثبیت شد.

## جستارهای وابسته
* جنگ‌های ایتالیا
* نبرد پاویا (۱۵۲۵)
* امپراتوری مقدس روم
* پادشاهی فرانسه
* پادشاهی اسپانیا

## منابع

رده:نبردهای جنگ‌های ایتالیا
رده:نبردهای فرانسه
رده:نبردهای امپراتوری مقدس روم
رده:۱۵۲۲ (میلادی)
رده:ایتالیا در ۱۵۲۲ (میلادی)
رده:نبردهای دوک‌نشین میلان
رده:نبردهای جمهوری ونیز
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۲ (میلادی)