دیر محیسن

**دیر محیسن** (، ) روستایی فلسطینی در بخش رمله از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی رمله و ۴ کیلومتری غرب لطرون قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد.

نام روستا به عربی به معنای «صومعهٔ نیکوکاری» است. بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۶۰ نفر و مساحت اراضی آن ۱۰٬۰۰۸ دونوم بود. روستا بر فراز زمین‌های پرشیب دامنه‌های غربی کوه‌های قدس مشرف بر جلگهٔ ساحلی میانی و در بلندای ۱۵۰ متری از سطح دریا واقع شده بود.

## پیشینه
بر پایهٔ گزارش صندوق اکتشاف فلسطین، دیر محیسن احتمالاً از روستاهای دوران صلیبی بوده که بالدوین پنجم اورشلیم در سدهٔ دوازدهم میلادی آن را به‌عنوان تیول به کلیسای مقبره مقدس واگذار کرده بود.

### دوران عثمانی
در سال ۱۸۳۸ میلادی، دیر محیسن به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در بخش جنوبی ناحیهٔ رمله شناسایی شد.

در سال ۱۸۶۳، ویکتور گِرَن روستایی با حدود بیست خانهٔ نیمه‌ویران و متروک در زیر درخت بزرگ آکاسیا یافت.

روستا در فهرست رسمی روستاهای امپراتوری عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ ثبت شد و در آن زمان ۱۰ خانه و ۲۹ نفر جمعیت (تنها مردان) داشت.

در سال ۱۸۸۳، پیمایش غربی فلسطین دربارهٔ دیر محیسن گزارش داد: «ردپاهایی از یک روستای پیشین؛ تپه‌ای سفید و آشکار با آب‌انبارها و غارها؛ محوطه‌ای بزرگ که به اُمّ الشکف نیز شناخته می‌شود.»

### دوران قیمومت بریتانیا
بر پایهٔ سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین که مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت روستا ۱۱۳ نفر بود که همگی مسلمان بودند و در ۲۸ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا به ۴۶۰ نفر مسلمان رسیده بود. مساحت کل اراضی ۱۰٬۰۰۸ دونوم بود. از این میان ۴۵ دونوم باغ یا زمین آبی، ۷٬۹۰۹ دونوم زمین زراعی غلات و ۷۲ دونوم زمین ساخته‌شدهٔ عمومی بود.

بر پایهٔ منبع عربی، بیشتر خانه‌های روستا از سنگ ساخته شده بود و نقشهٔ آن به شکل ستاره بود که در امتداد جاده‌های بیرونی گسترش یافته بود. روستا دارای چند دکان، مسجد و چاه آب آشامیدنی بود ولی مدرسه نداشت. در زمینه‌های کشاورزی، محصولاتی چون غلات در دشت‌ها و درختان میوه مانند زیتون، انگور، انجیر و بادام در دامنه‌ها کشت می‌شد.

### جنگ ۱۹۴۷–۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در دسامبر ۱۹۴۷، ساکنان روستا آن را تخلیه کردند. نیروی شبه‌نظامی هاگانا مسیر جایگزینی از المسمیه الکبیره به لطرون ساخته بود تا از شهر عربی رمله عبور نکند، اما این مسیر از نزدیکی روستا می‌گذشت. در نخستین ماه جنگ داخلی، حملاتی به حمل‌ونقل یهودیان صورت گرفت که در آن‌ها دو فرماندهٔ ارشد یهودی کشته شدند. به گفتهٔ مورخ اسرائیلی یواو گلبر، بیم از انتقام‌جویی سبب شد روستاییان به‌طور موقت روستا را ترک کنند. بر پایهٔ منبع عبری، ساکنان به روستای بیت محسیر گریختند.

روستا در ۶ آوریل ۱۹۴۸ در جریان عملیات نخشون تصرف شد. دستورهای عملیاتی حکم می‌کرد که همهٔ روستاهای عربی در دالان خلده–قدس به‌عنوان «پایگاه گردهمایی یا حملهٔ دشمن» تلقی شوند و چنین روستاهایی باید ویران و ساکنانشان اخراج شوند. دیر محیسن، خلده و صیدون نخستین روستاهای هدف بودند.

بر پایهٔ منبع عبری، عصرگاه ۷ آوریل ستونی از ارتش بریتانیا به روستا رسید و از هاگانا خواست آن را تخلیه کند زیرا روستا بر محور تخلیهٔ بریتانیا از قدس به غزه قرار داشت. نیروهای عملیات نخشون پس از تعهد ارتش بریتانیا مبنی بر جلوگیری از استقرار مجدد اعراب، روستا را ترک کردند.

در سال ۱۹۵۱ (بر پایهٔ منبع انگلیسی) یا ۴ نوامبر ۱۹۵۲ (بر پایهٔ منبع عبری)، شهرک اسرائیلی بقوعا بر روی زمین‌های روستا در شمال غرب محوطهٔ آن پایه‌گذاری شد.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* دیر محیسن در تارنمای Palestine Remembered
* دیر محیسن در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین