موریتانی بزرگ

**موریتانی بزرگ** ( عربی : موریتانیا الکبرى ) اصطلاحی است برای ادعای الحاق‌طلبانه موریتانی که عموماً شامل صحرای غربی و دیگر مناطق صحرانشین در صحرای غربی می‌شود. این اصطلاح در ابتدا توسط اولین رئیس جمهور موریتانی ، مختار ولد دادا ، استفاده شد، زیرا او حتی قبل از استقلال موریتانی در سال ۱۹۶۰ ، ادعای مالکیت بر سرزمینی را که در آن زمان صحرای اسپانیا نامیده می‌شد، آغاز کرد .

ایدئولوژی‌های رقیب اصلی آن بربریسم ، ملی‌گرایی صحراوی ، الحاق‌گرایی مراکشی ، فدراسیون‌گرایی مالی و ملی‌گرایی طوارق بوده‌اند .

## تاریخچه و پیشینه
این ایده در دهه ۱۹۵۰ میلادی در واکنش به ایده‌های مراکش بزرگ که در بالا به آنها اشاره شد، تکامل یافت . طرفداران اصلی آن در میان جامعه *بیدانه* (پوست روشن) بودند. در سال ۱۹۵۷، مختار ولد دادا ، اولین رئیس جمهور آینده موریتانی ، اظهار داشت:

: *«بنابراین، من از برادرانمان در صحرای اسپانیا می‌خواهم که رویای این موریتانی بزرگ اقتصادی و معنوی را که در حال حاضر نمی‌توانیم درباره آن صحبت کنیم، در سر بپرورانند. من خطاب به آنها صحبت می‌کنم و از شما می‌خواهم که پیام دوستی، دعوت به توافق بین همه مورهای اقیانوس اطلس ، در ازواد و از درعا تا مرزهای سنگال را برایشان تکرار کنید .»* 

مبنای ادعای او پیوندهای نزدیک قومی و فرهنگی بین موریتانیایی‌ها و صحراوی‌های صحرای اسپانیا بود که در واقع دو زیرمجموعه از جمعیت قبیله‌ای عرب-بربر را تشکیل می‌دادند .  منطقه موریتانی بزرگ تا حد زیادی با منطقه حسنیه که به زبان عربی صحبت می‌کند، هم‌مرز است و از نظر تاریخی بخشی از **بلاد شنقیط** ( به عربی : بلاد شنقیط ، به لاتین :  *بلاد شنقیط* ) پیش از دوران مدرن، سرزمین شنقیط ، یک مرکز مذهبی در موریتانی معاصر، بوده است. 

### ادعاهای مالی
در مالی ، که در آن زمان سودان فرانسه بود ، سیاستمداران *بیدانه* طرح «موریتانی بزرگ» را تدوین کردند که شامل مناطق شمال غربی سودان فرانسه که در *بیدانه ساکن بودند، به همراه موریتانی و صحرای غربی می‌شد. این ایده از* سلسله المراوید در قرن یازدهم الهام گرفته شده بود که در موریتانی امروزی ظهور کرد و بعداً بیشتر شمال غربی آفریقا، از جمله سرزمین‌های امروزی موریتانی ، مراکش ، صحرای غربی ، ازواد و شبه جزیره ایبری را در بر گرفت . در نتیجه این طرح، برخی حتی معتقد بودند که موریتانی بزرگ باید مراکش را نیز شامل شود و بنابراین اساساً با ادعاهای ارضی الحاق‌گرایانه مراکشی‌ها برابری می‌کرد. در هر صورت، برخی از *بیدانه‌ها* آرزو داشتند که منطقه آنها به موریتانی ملحق شود. این گروه توسط حزب رنسانس ملی موریتانی نمایندگی می‌شد که در اوت ۱۹۵۸ در اتار ، موریتانی تأسیس شد و بعداً شعبه‌های محلی آن در مناطق مختلف سودان فرانسوی اضافه شد. این سازمان توسط زیرمجموعه‌ای از انجمن جوانان موریتانی ( به فرانسوی : *Association de la Jeunesse Mauritanienne ) تأسیس شد که در طول* جنگ ایفنی گرایش‌های طرفدار مراکشی داشت . 

این گرایش‌ها هم برای مقامات فرانسوی و هم برای برخی از مقامات سودانی فرانسوی نگران‌کننده بود. حزب سیاسی مسلط مالی، US-RDA ، ادعای مالکیت بخش‌هایی از موریتانی را مطرح کرد و همچنین برای بازگرداندن محفل *تیمبدغه* که در سال ۱۹۴۴ به صورت اداری به موریتانی منتقل شده بود، تلاش می‌کرد . US-RDA برای این کار حمایت بسیاری از نخبگان *بیدانه* در تیمبدغه را به دست آورد که باعث خشم ولد دادا شد. با این وجود، تا سال ۱۹۵۹، ولد دادا هژمونی تک حزبی را در موریتانی تضمین کرده بود و این سازمان‌های طرفدار مراکش و طرفدار مالی همگی منحل شدند. با این وجود، علیرغم انحلال فدراسیون مالی در سال ۱۹۶۰، دولت مالی همچنان از ادعاهای مراکش بر موریتانی حمایت می‌کرد و درگیر درگیری‌های مرزی بود، به طوری که دولت موریتانی، هورما ولد بابانا ، که هنوز در مراکش تبعید شده بود، را به توطئه برای ترور یک مدیر عشایری در *دایره* نعما در سال ۱۹۶۱ متهم کرد . علاوه بر این، موریتانیایی‌ها مالی را به حمایت از ولد بابانا متهم کردند.

با این وجود، مالی و موریتانی سرانجام در فوریه 1963 یک توافق مرزی مشترک امضا کردند. 

### ادعاهای مراکش
«مراکش بزرگ» اولیه نه تنها شامل صحرای غربی، بلکه شامل کل موریتانی نیز می‌شد، که مراکش از زمان استقلال خود در سال ۱۹۶۰ از به رسمیت شناختن آن خودداری کرد. سی. آر. پنل می‌نویسد که در عوض،

: « *رئیس جمهور موریتانی، مختار ولد دادا، درباره «موریتانی بزرگ»، فرهنگی مشترک که گمان می‌رود قبایل عرب زبان بین رودخانه سنگال و دره درعا در آن سهیم هستند، صحبت کرد . این ایده به ایجاد وحدت در داخل کشور و جلوگیری از توسعه‌طلبی مراکش کمک کرد.* » 

با این وجود، تامپسون و آدلوف می‌نویسند که،

: « *دادا از همان آغاز فعالیت سیاسی خود، با پشتکار چشمگیر اما بدون خودنمایی، با حمایت نه چندان صمیمانه مردمش و با امکاناتی کمتر از مراکش، سیاستی الحاق‌گرایانه در قبال صحرای غربی اتخاذ کرد. واقع‌گرایی که همواره وجه مشخصه ارزیابی دادا از وضعیت موریتانی بود، او به تدریج مطالبات ارضی خود را از منطقه‌ای بزرگتر از کل صحرای اسپانیا به آنچه که تیریس غربی یا تیریس الغربیه می‌نامید، کاهش داد.* » 

ادعای مالکیت صحرای اسپانیا دوباره توسط رژیم در اوایل دهه 1970 مطرح شد، زمانی که اسپانیا آماده خروج از مستعمره می‌شد . موریتانی در آن زمان از گسترش مراکش به سمت مرزهای خود، در پس زمینه ادعای " مراکش بزرگ "، بیم داشت. با این حال، دولت‌های مراکش، الجزایر و موریتانی توانستند راه‌هایی برای همکاری در این زمینه پیدا کنند و اگرچه روابط مراکش و موریتانی در اوایل سال 1969 برقرار شده بود،  مراکش رسماً در ژوئن 1970 پس از امضای پیمان دوستی با موریتانی، ادعاهای خود بر موریتانی را کنار گذاشت. 

## نتایج و میراث
بنابراین، ادعاهای موریتانی بر این سرزمین برای دفع تهدید توسعه‌طلبی مراکش و ترغیب اسپانیا به تقسیم این سرزمین بین مراکش و موریتانی در توافق‌نامه‌های مادرید مورد استفاده قرار گرفت .  با این حال، این توافق‌نامه، نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) را که در اواخر سال 1975 تصمیم گرفته بود که مردم صحرای غربی حق تعیین سرنوشت خود را دارند و می‌توانند آزادانه آن را به شکل انتخاب بین ادغام با یک یا هر دو موریتانی و مراکش یا تشکیل یک کشور مستقل اعمال کنند، در نظر نگرفته بود. 

بخش موریتانیایی این سرزمین، که مربوط به نیمه جنوبی ریو دو اورو یا یک سوم کل سرزمین بود، رسماً به تیریس الغربیه تغییر نام داد .

این تصرف با مخالفت شدید یک جنبش استقلال‌طلب بومی از پیش موجود، جبهه پولیساریو ، که از الجزایر حمایت می‌شد، مواجه شد . جنگ متعاقب آن برای موریتانی بد پیش رفت و دولت مختار ولد دادا در سال 1978 سقوط کرد .  این کشور سال بعد (1979) تیریس الغربیه را تخلیه و ترک کرد و از تمام ادعاهای خود نسبت به هر بخشی از صحرای غربی صرف نظر کرد و جبهه پولیساریو را به عنوان نماینده مشروع مردم خود به رسمیت شناخت. روابط با رباط به سرعت رو به وخامت گذاشت و در بحبوحه ادعاهای حمایت مراکش از کودتاهای ناموفق و درگیری‌های مسلحانه جزئی، موریتانی به الجزایر و پولیساریو نزدیک‌تر شد. دولت بعداً روابط رسمی با دولت در تبعید جبهه ، جمهوری دموکراتیک عربی صحرا ، به عنوان یک حاکمیت شناخته شده بر این سرزمین برقرار کرد. 

آرمان موریتانی بزرگ در موریتانی امروز جذابیت چندانی ندارد و توسط هیچ جناح سیاسی عمده‌ای دنبال نمی‌شود.

موریتانی در حالی که هنوز جمهوری صحرا را به رسمیت می‌شناسد ، روابط خود را با مراکش تا حد زیادی بهبود بخشیده و اکنون به طور کلی تلاش می‌کند تا از مناقشه صحرای غربی که همچنان حل نشده است، دوری کند.

## منابع

رده:موریتانی
رده:تاریخ صحرای غربی
رده:بازپیوندخواهی
رده:ملی‌گرایی موریتانی