غرق شدن در نقش

**غرق شدن در نقش** (به انگلیسی: Role engulfment) در نظریهٔ برچسب‌زنی به فرایندی گفته می‌شود که در آن هویت فرد بر پایهٔ نقشی که بر عهده می‌گیرد شکل می‌گیرد و آن نقش، نقش‌ها و جنبه‌های دیگر هویت را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. در این وضعیت، یک نقش می‌تواند به نقش غالب یا نقش اصلی (master role) تبدیل شود و دیگران، فرد را عمدتاً از دریچهٔ همان نقش تعریف و ارزیابی کنند.

نقش‌های منفی مانند نقش بیمار نیز می‌تواند تصویر فرد از خود را محدود کند و دامنهٔ کنش‌ها و روابط او را تنگ‌تر سازد.

## حرفه‌ها
در برخی رویکردهای روان‌شناختی، از جمله در سنت یونگی، به امکان غرق شدن در نقش به واسطهٔ حرفه اشاره شده است. در این نگاه، هر شغل یا حرفه پرسونا یا نقاب ویژهٔ خود را دارد و خطر آن وجود دارد که فرد با همان پرسونا یکی شود؛ برای نمونه استاد با کتاب درسی خود یا خواننده با صدای خود. این مسئله در نقش‌هایی که *آلاسدیر مک‌اینتایر* آن‌ها را شخصیت‌ها می‌نامد برجسته‌تر می‌شود؛ نقش‌های اجتماعی خاصی که محدودیت‌های اخلاقی معینی بر شخصیت کسانی که در آن نقش‌ها قرار می‌گیرند تحمیل می‌کنند و می‌توانند به نقاب‌هایی برای فلسفه‌های اخلاقی تبدیل شوند.

## ورزش
غرق شدن در نقش می‌تواند در زمینه‌های عمومی‌تری نیز رخ دهد. این موضوع در پژوهش‌های مرتبط با ورزشکاران دانشگاهی بررسی شده است: بسیاری از آن‌ها با برنامه‌ای گسترده وارد دانشگاه می‌شوند، اما سپس غرق شدن در نقش را تجربه می‌کنند و نقش پرمطالبهٔ ورزش به سرعت زمان، رفتارها و شبکهٔ اجتماعی آنان را تحت سلطه می‌گیرد. در چنین وضعیتی، برخی ورزشکاران ممکن است تمرکز خود را زودهنگام محدود کنند. از پیامدهای بستن زودهنگام هویت یا غرق شدن در نقش، ناتوانی در پیش‌بینی و برنامه‌ریزی برای نقش‌های آینده گزارش شده است.

## مادران
در خانواده‌درمانی گفته می‌شود که یکی از نقش‌های پدر در سال‌های ابتدایی فرزندپروری، مقابله با غرق‌شدن مادرانه است؛ به این معنا که به مادر کمک کند دوباره از تمرکز کامل بر کودک فاصله بگیرد تا رابطهٔ زوجین بتواند دوباره در اولویت قرار گیرد. در حالی که برخی مادران می‌توانند تعهد به نقش را بدون غرق شدن در نقش نشان دهند، در مواردی نقش مادر فداکار به نقشی فراگیر تبدیل می‌شود. غرق شدن در نقش با کاهش فرصت‌های ارتباطی با دوستان و خانواده، منابع ارزیابی مثبت خود را بیرون از خانواده محدود می‌کند.

## بزهکاری و کج‌رفتاری
ادوین شور با تکیه بر کارهای اریک اریکسون و کای اریکسون دربارهٔ تایید بزهکار، مفهوم غرق شدن در نقش را در پیوند با کج‌رفتاری برجسته کرد. در این چارچوب، غرق شدن در نقش به فرایندی اشاره دارد که در آن افراد در نقش فردی که کج‌رفتار است گرفتار می‌شوند، زیرا دیگران عمدتاً بر اساس هویتی که خدشه‌دار شده است با آنان رابطه برقرار می‌کنند. از سوی دیگر، خود فرد نیز ممکن است نقش را بپذیرد و آن را درونی کند. وقتی یک نقش چنان بخش جدایی‌ناپذیر هویت فرد می‌شود که تقریباً همهٔ نقش‌های دیگر را کنار می‌زند، از ادغام نقش یا غرق شدن در نقش سخن گفته می‌شود و چنین نقشی اغلب نقش اصلی نامیده می‌شود.

## ادبیات
برخی پژوهش‌های نقد ادبی نیز از مفهوم غرق شدن در نقش برای تحلیل شخصیت‌ها بهره برده‌اند. برای نمونه، تونی تنر در خوانش خود از غرور و تعصب، اجراهای نقشی متفاوت آقای بنت و خانم بنت را با مفاهیم تعهد به نقش و فاصله‌گیری از نقش توضیح می‌دهد: آقای بنت نسبت به نقش‌های اجتماعی خود بدبین و از آیین‌های لازم خانواده و جامعه کناره‌گیر است، در حالی که خانم بنت بدون تأمل، خود را در اجرای نقش گم می‌کند. 

شخصیت‌های مارگارت اتوود با شیوه‌ای که تصاویر مصرفی، غرق‌شدن در نقش را به‌عنوان سرنوشتی همیشگی القا می‌کنند، در ستیزند و تلاش می‌کنند از غرق‌شدن در نقش و از این تعریف فرهنگیِ بیگانه‌کننده از شخصیت و روابط انسانی رهایی یابند.

## اصطلاحات مرتبط
* **سلطهٔ نقش** (Role domination) به فرایندی اشاره دارد که طی آن یک نقش خاص بر نقش‌های دیگر در زندگی فرد مسلط می‌شود.
* **رها کردن نقش** (Role abandonment) به گسست و فاصله‌گیری از هدف‌ها، اولویت‌ها و نقش‌های دیگر پس از غرق شدن در نقش گفته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* هویت
* نقش اجتماعی
* رل مدل

## پانویس


### منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
رده:جرم‌شناسی
رده:نظریه‌های جامعه‌شناسی
رده:هویت
رده:وضعیت نقش
رده:نظریه نقش