تاریخ جنوا

جنوآ، ایتالیا، به‌طور تاریخی یکی از مهم‌ترین بنادر دریای مدیترانه بوده است.

## پیشاتاریخ و دوران باستان
منطقه جنوا از هزاره پنجم یا چهارم پیش از میلاد مسکون بوده است. در دوران باستان این منطقه توسط لیگوری‌ها (مردم باستانی که نام لیگوریا از آن‌ها گرفته شده) سکونت داشت. بر اساس کاوش‌هایی که بین سال‌های ۱۸۹۸ تا ۱۹۱۰ در شهر انجام شد، جمعیت لیگوری ساکن جنوا با تمدن اتروسک و یونانی‌ها روابط تجاری داشتند، زیرا اشیای متعددی از این فرهنگ‌ها یافت شد. در قرن پنجم پیش از میلاد، نخستین شهر یا اوپیدوم در بالای تپه‌ای که امروز به نام کستللو (قلعه) شناخته می‌شود، تأسیس شد و اکنون بخشی از شهر قدیمی قرون وسطایی است. شهر باستانی لیگوری‌ها به نام استالیا (Σταλìα) شناخته می‌شد و به این نام توسط Artemidorus Ephesius و پمپونیوس ملا ذکر شده است. استالیا در جریان دومین جنگ پونی (۲۱۸–۲۰۱ پیش از میلاد) از طریق *foedus aequum* (پیمان برابر) با جمهوری روم متحد بود. به همین دلیل، پونی‌ها آن را در ۲۰۹ پیش از میلاد ویران کردند. شهر دوباره ساخته شد و پس از پایان جنگ‌های پونی در ۱۴۶ پیش از میلاد، حقوق شهری دریافت کرد. *کستروم* اصلی سپس به سمت مناطق کنونی سانتا ماریا دی کستللو و دماغه سن لورنزو گسترش یافت. کالاهای تجاری شامل پوست، چوب و عسل بودند. کالاها بین جنوا و مناطق داخلی آن از جمله شهرهای مهمی مانند تورتونا و پیاچنتسا جابجا می‌شدند. همچنین آمفی‌تئاتری در این منطقه به همراه دیگر آثار باستانی دوره روم یافت شد.

نام مدرن شهر ممکن است از واژه لاتین به معنای «زانو» (*genu*؛ جمع، *genua*) گرفته شده باشد، اما نظریه‌های دیگری نیز وجود دارد. این نام ممکن است از خدای ژانوس گرفته شده باشد، زیرا جنوا مانند او دو چهره دارد: یک رو به دریا و دیگری به سمت کوه‌ها. یا ممکن است از واژه لاتین *ianua* مشتق شده باشد که به معنی «دروازه» یا «گذرگاه» است و با نام خدای ژانوس مرتبط است. علاوه بر این، ممکن است به موقعیت جغرافیایی آن در مرکز قوس ساحلی لیگوریا اشاره داشته باشد، که شبیه نام ژنو است. نام لاتین، *oppidum Genua*، توسط پلینیوس (*[[تاریخ طبیعی (پلینی)]]* ۳٫۴۸) به عنوان بخشی از آگوستوس *[[لیگوریا]]* ثبت شده است.

پس از سقوط امپراتوری روم غربی، اوستروگوت‌ها جنوا را اشغال کردند. پس از جنگ گوت‌ها (۵۳۵–۵۵۴), امپراتوری بیزانس آن را به عنوان مقر جانشین خود قرار داد. هنگامی که لمباردها در سال ۵۶۸ به ایتالیا حمله کردند، اسقف آنوراتوس از اسقف‌نشینی کاتولیک رومی میلان گریخت و اقامتگاه خود را در جنوا برپا کرد. پاپ پاپ گریگوری یکم ارتباط نزدیکی با این اسقف‌های تبعیدی داشت، به‌عنوان مثال در انتخاب Deusdedit دخالت کرد. لمباردها تحت فرمان پادشاه روتاری نهایتاً در حدود سال ۶۴۳ جنوا و دیگر شهرهای لیگوری را تصرف کردند. در سال ۷۲۵ بقایای جسمانی آگوستین به جنوا رسید. در سال ۷۷۳، پادشاهی لمباردی به امپراتوری کارولنژی پیوست؛ نخستین کنت کارولنژی جنوا آدِماروس بود که لقب *praefectus civitatis Genuensis* به او داده شد. آدِماروس در کرس (جزیره) در هنگام مبارزه با ساراسن‌ها درگذشت. در این دوره، دیوارهای رومی که توسط لمباردها تخریب شده بودند، بازسازی و گسترش یافتند.

در چند قرن بعدی، جنوا بیشتر یک مرکز کوچک بود که به آرامی ناوگان تجاری خود را توسعه می‌داد، ناوکانی که بعداً به بزرگ‌ترین حامل تجاری دریای مدیترانه تبدیل شد. این شهر در سال‌های ۹۳۴–۹۳۵ توسط نیروی دریایی خلافت فاطمیان تحت فرمان Ya'qub ibn Ishaq al-Tamimi به‌طور کامل غارت و آتش زده شد و احتمالاً برای چند سال حتی متروک شد.

## قرون وسطی و رنسانس

قبل از سال ۱۱۰۰، جنوا به عنوان یک دولت‌شهر مستقل ظهور کرد، یکی از چندین Italian city-states که در این دوره تأسیس شدند. از نظر اسمی، امپراتوری مقدس روم حاکم بود و اسقف جنوا رئیس دولت بود؛ اما قدرت واقعی توسط چندین consul که سالانه توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شدند، اعمال می‌شد. جنوا یکی از ایالت‌های معروف به *[[جمهوری دریایی]]* بود که همراه با ونیز، پیزا و امالفی قرار داشت. تجارت، کشتی‌سازی و بانکداری به پشتیبانی از یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین ناوگان‌ها در دریای مدیترانه کمک می‌کرد. ضرب‌المثلی قدیمی می‌گوید: *Genuensis ergo mercator*، یا «جنوایی پس بازرگان است»، اما جنوایی‌ها علاوه بر این، ملوانان ماهر و جنگجویان سرسختی نیز بودند (به کمانداران جنوایی مراجعه کنید).

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:تاریخ جنوا
رده:تاریخ شهرها در ایتالیا