عفونت دستگاه تنفسی تحتانی

**عفونت دستگاه تنفسی تحتانی** (LRTI)  اصطلاحی است که اغلب به عنوان مترادف پنومونی استفاده می‌شود، اما همچنین می‌تواند برای انواع دیگر عفونت از جمله آبسه ریوی و برونشیت حاد نیز به کار رود. نشانه‌ها شامل تنگی نفس، ضعف، تب، سرفه و خستگی است. عکس‌برداری روتین از قفسه سینه با استفاده از اشعه X برای افرادی که نشانه‌هایی از عفونت دستگاه تنفسی تحتانی دارند، همیشه ضروری نیست.

آنفلوآنزا، هم دستگاه تنفسی فوقانی و هم دستگاه تنفسی تحتانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

آنتی‌بیوتیک‌ها خط اول درمان پنومونی هستند؛ بااین‌حال، آنها نه مؤثرند و نه برای عفونت‌های انگلی یا ویروسی تجویز می‌شوند. برونشیت حاد معمولاً به مرور زمان به صورت خودبه‌خودی برطرف می‌شود.

در سال ۲۰۱۵ حدود ۲۹۱ میلیون مورد ابتلا به این بیماری وجود داشت. این موارد منجر به ۲٫۷۴ میلیون مرگ‌ومیر شد که نسبت به ۳٫۴ میلیون مرگ‌ومیر در سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است. این رقم ۴٫۸٪ از کل مرگ‌ومیرهای سال ۲۰۱۳ بود.

سازمان جهانی بهداشت گزارش داده است که در سال ۲۰۲۱، «عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی، همچنان کُشنده‌ترین بیماری واگیردار جهان هستند، به غیر از کووید-۱۹، و پنجمین علت اصلی مرگ‌ومیر رتبه‌بندی شده‌اند.» بااین‌حال، تعداد مرگ‌ومیرهای ناشی از آن از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱ حدود ۱۳٪ کاهش یافته است.

## برونشیت

برونشیت به تورم یا التهاب لوله‌های برونشی اطلاق می‌شود. علاوه بر این، برونشیت بسته به نوع بروز آن به صورت حاد یا مزمن توصیف می‌گردد و همچنین بر اساس عامل ایجادکننده آن نیز شرح داده می‌شود. برونشیت حاد را می‌توان به عنوان عفونت حاد باکتریایی یا ویروسی راه‌های هوایی بزرگ‌تر در بیماران سالم بدون سابقه بیماری عودکننده تعریف کرد. این بیماری سالانه بیش از ۴۰ نفر را از هر ۱۰۰۰ فرد بزرگسال درگیر می‌کند و شامل التهاب گذرای برونش‌های اصلی و نای است. اغلب اوقات این بیماری توسط عفونت ویروسی ایجاد می‌شود و ازاین‌رو، درمان آنتی‌بیوتیکی در افراد دارای سیستم ایمنی سالم توصیه نمی‌شود. برونشیت ویروسی گاهی اوقات می‌تواند با استفاده از داروهای ضدویروسی، بسته به ویروس عامل عفونت، درمان شود و داروهایی مانند داروهای ضدالتهاب و خلط‌آور می‌توانند به کاهش نشانه‌ها کمک کنند. درمان برونشیت حاد با آنتی‌بیوتیک‌ها شایع اما بحث‌برانگیز است، زیرا مزیت استفاده از آنها در مقایسه با عوارض جانبی احتمالی (تهوع و استفراغ)، افزایش مقاومت دارویی و هزینه درمان در یک بیماری خود محدودشونده، تنها در حد متوسط است. آگونیست‌های بتا۲ گاهی اوقات برای تسکین سرفه مرتبط با برونشیت حاد استفاده می‌شوند. در مرور سیستماتیک اخیر، مشخص شد که هیچ شواهدی برای تأیید استفاده از آنها وجود ندارد.

حملات حاد برونشیت مزمن اغلب به دلایل غیرعفونی همراه با علل ویروسی رخ می‌دهد. حدود ۵۰٪ از بیماران با باکتری‌های هموفیلوس آنفولانزا، استرپتوکوک پنومونیه یا موراکسلا کاتارالیس کلونیزه شده‌اند. آنتی‌بیوتیک‌ها تنها در صورتی مؤثر نشان داده شده‌اند که هر سه نشانه زیر وجود داشته باشند: افزایش تنگی نفس، افزایش حجم خلط، و چرکی بودن خلط. در این موارد، باید ۵۰۰ میلی‌گرم آموکسی‌سیلین خوراکی، هر ۸ ساعت به مدت ۵ روز یا ۱۰۰ میلی‌گرم داکسی‌سایکلین خوراکی به مدت ۵ روز مصرف شود.

## پنومونی

پنومونی در موقعیت‌های مختلفی رخ می‌دهد و درمان آن باید بسته به موقعیت، متفاوت باشد. بسته به محل ابتلای بیمار به عفونت، این بیماری به صورت اکتسابی از جامعه یا اکتسابی از بیمارستان طبقه‌بندی می‌شود. این بیماری در افراد مسن یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، تهدیدکننده زندگی است. شایع‌ترین درمان، آنتی‌بیوتیک‌ها هستند و این آنتی‌بیوتیک‌ها از نظر عوارض جانبی و اثربخشی متفاوت هستند. پنومونی، همچنین عامل اصلی مرگ‌ومیر در کودکان زیر پنج سال در کشورهای کم‌درآمد است. شایع‌ترین علت پنومونی، باکتری‌های پنوموکوکی هستند، *[[استرپتوکوک پنومونیه]]* عامل دو سوم پنومونی‌های باکتریمی است. نرخ مرگ و میر در پنومونی پنوموکوکی تهاجمی حدود ۲۰٪ است.

برای مدیریت مطلوب یک بیمار مبتلا به پنومونی موارد زیر باید ارزیابی شوند: شدت پنومونی (از جمله محل درمان مانند خانه، بیمارستان یا بخش مراقبت‌های ویژه)، شناسایی ارگانیسم عامل، تسکین درد قفسه سینه، نیاز به اکسیژن مکمل، فیزیوتراپی، هیدراتاسیون، برونکودیلاتورها و عوارض احتمالی مانند آمفیزم یا آبسه ریه.

## علل
thumb|upright=1.3|مرگ و میر ناشی از عفونت‌های تنفسی تحتانی به ازای هر میلیون نفر در سال ۲۰۱۲:
[thumb|upright=1.3|[سال‌های عمر تعدیل‌شده با معلولیت برای عفونت‌های تنفسی تحتانی به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ نفر در سال ۲۰۰۴:

]]عفونت‌های باکتریایی تیپیک
* *[[هموفیلوس آنفلوانزا]]*
* *[[استافیلوکوکوس اورئوس]]*
* *[[کلبسیلا پنومونیه]]*
عفونت‌های باکتریایی آتیپیک
* *[[لژیونلا پنوموفیلا]]*
* *[[مایکوپلاسما پنومونیه]]*
* *[[کلامیدوفیلا پنومونیه]]*
* *[[کلامیدیا پسیتاسی]]*
عفونت‌های انگلی
* کریپتوسپوریدیوز تنفسی
عفونت‌های ویروسی
* آدنوویروس‌ها
* ویروس آنفلوانزای A
* ویروس آنفلوانزای B
* ویروس‌های پاراآنفلوانزای انسانی
* ویروس سین‌سیشیال تنفسی انسانی
* کروناویروس سندرم حاد تنفسی (SARS-CoV)
* کروناویروس سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS-CoV)
* کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ (SARS-CoV-2)

### سایر موارد
* پنومونی آسپیراسیون

## پیشگیری
واکسیناسیون به پیشگیری از برونکوپنومونی کمک می‌کند، عمدتاً در برابر ویروس‌های آنفلوانزا، آدنوویروس‌ها، سرخک، سرخجه، استرپتوکوک پنومونیه، هموفیلوس آنفلوانزا، دیفتری، باسیلوس آنتراسیس، آبله مرغان و بوردتلا پرتوزیس. به‌طور خاص، برای کودکانی که سطح رتینول سرم پائینی دارند یا از سوءتغذیه رنج می‌برند، مکمل‌های ویتامین A به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر LRTI حاد توصیه می‌شود.

## درمان
آنتی‌بیوتیک‌ها به بسیاری از عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی که توسط انگل‌ها یا ویروس‌ها ایجاد می‌شوند، کمکی نمی‌کنند. در حالی که برونشیت حاد اغلب نیازی به درمان آنتی‌بیوتیکی ندارد، می‌توان برای بیمارانی که دچار حملات حاد برونشیت مزمن هستند، آنتی‌بیوتیک تجویز کرد. اندیکاسیون‌های درمان عبارتند از افزایش تنگی نفس و افزایش حجم یا چرکی شدن خلط. درمان پنومونی باکتریایی با در نظر گرفتن سن بیمار، شدت بیماری و وجود بیماری زمینه‌ای انتخاب می‌شود. یک مرور سیستماتیک از ۳۲ کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده با ۶۰۷۸ شرکت‌کننده مبتلا به عفونت‌های حاد تنفسی، پروکلسی‌تونین (یک نشانگر خونی برای عفونت‌های باکتریایی) را برای هدایت شروع و طول دوره درمان آنتی‌بیوتیکی، در مقابل عدم استفاده از پروکلسی‌تونین مقایسه کرد. از میان ۳۳۳۶ نفری که درمان آنتی‌بیوتیکی مبتنی بر پروکلسی‌تونین دریافت کردند، ۲۳۶ مورد مرگ رخ داد، در مقایسه با ۳۳۶ مورد مرگ از میان ۳۳۷۲ شرکت‌کننده‌ای که این درمان را دریافت نکردند. درمان آنتی‌بیوتیکی مبتنی بر پروکلسی‌تونین، همچنین طول دوره مصرف آنتی‌بیوتیک را ۲٫۴ روز کاهش داد و عوارض جانبی آنتی‌بیوتیک کمتری نیز مشاهده شد. این بدان معناست که پروکلسی‌تونین برای راهنمایی در خصوص استفاده یا عدم استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها برای عفونت‌های حاد تنفسی، و همچنین تعیین طول دوره مصرف آنتی‌بیوتیک مفید است. آموکسی‌سیلین و داکسی‌سایکلین برای بسیاری از عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی که در طبابت عمومی مشاهده می‌شوند، مناسب هستند. مرور دیگر کاکرین نشان می‌دهد که مطالعات جدیدی برای تأیید اینکه آزیترومایسین ممکن است منجر به شکست درمان کمتر و عوارض جانبی پائین‌تری نسبت به آموکسی‌سیلین شود، مورد نیاز است. از سوی دیگر، شواهد کافی برای در نظر گرفتن آنتی‌بیوتیک‌ها به عنوان پیشگیری برای کودکان پرخطر زیر ۱۲ سال وجود ندارد.

## درمان مکمل اکسیژن
مکمل اکسیژن اغلب برای افرادی که عفونت‌های شدید دستگاه تنفسی تحتانی دارند، توصیه می‌شود. اکسیژن را می‌توان به روش غیرتهاجمی با استفاده از پرونگ‌های بینی، ماسک‌های صورت، یک هود یا کلاه سر، یک کاتتر بینی یا یک کاتتر نازوفارنژیال ارائه داد. برای کودکان کمتر از ۱۵ سال، کاتترهای نازوفارنژیال یا پرونگ‌های بینی به جای ماسک صورت یا هود سر توصیه می‌شوند. یک مرور کاکرین در سال ۲۰۱۴ خلاصه‌ای برای شناسایی کودکان مبتلا به LRTI شدید ارائه داد؛ با این حال، انجام پژوهش‌های بیشتر برای تعیین اثربخشی اکسیژن مکمل و بهترین روش تحویل آن مورد نیاز است.

## اپیدمیولوژی
بیماری عفونی دستگاه تنفسی تحتانی پنجمین علت اصلی مرگ و علت عفونی پیشرو ترکیبی مرگ است، که مسئول ۲٫۷۴ میلیون مرگ در سراسر جهان است. این آمار به‌طور کلی مشابه برآوردهای مطالعه بار جهانی بیماری در سال ۲۰۱۰ است.

این رقم تنها عفونت‌های *[[استرپتوکوکوس پنومونیه]]* و *[[هموفیلوس آنفلوانزا]]* را در نظر می‌گیرد و علل آتیپیک یا نازوکومیال بیماری تنفسی تحتانی را در نظر نمی‌گیرد، بنابراین بار کلی بیماری را دست‌کم می‌گیرد.

## جامعه و فرهنگ
عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی فشار قابل توجهی بر بودجه سلامت وارد می‌کنند و به‌طور کلی جدی‌تر از عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی هستند.

بارهای کاری ناشی از ابتلا به عفونت دستگاه تنفسی تحتانی ایجاد می‌شود، با عواملی مانند کل هزینه‌های سرانه و کل استفاده از خدمات پزشکی که در میان افراد مبتلا به عفونت دستگاه تنفسی تحتانی بیشتر نشان داده شده است.

گردآوری داده‌های فراملی نشان می‌دهد که تغذیه دوران کودکی نقش قابل توجهی در تعیین میزان ابتلا به عفونت دستگاه تنفسی تحتانی ایفا می‌کند، که با ترویج اجرای برنامه تغذیه و دستورالعمل‌های سیاستی در کشورهای مبتلا همراه است.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:بیماری‌های عفونی
رده:عفونت‌های حاد تنفسی تحتانی