مار برنزی

**مار برنزی** () یک نقاشی عظیم از هنرمند روسی با اصل و نسب ایتالیایی، فیودور برونی (۱۷۹۹–۱۸۷۵) است که در سال ۱۸۴۱ تکمیل شد. این اثر بخشی از مجموعه موزه دولتی روسیه در سنت پترزبورگ (شماره موجودی Zh-5070) است. ابعاد نقاشی ۵۶۵×۸۵۲ سانتی‌متر می‌باشد.

الهام برونی برای خلق این نقاشی از نهوشتانی بود که در عهد عتیق توصیف شده است؛ دربارهٔ اینکه یهودیان پس از خروج از مصر به رهبری پیامبر موسی، پس از سال‌ها سرگردانی در بیابان سنگلاخی، ایمان خود را از دست داده و غرولند کردند. این امر موجب کیفر خدا شد — بارش مارهای سمی برای نجات آنها از نیش مرگبار مار برنزی.

برونی حدود پانزده سال روی این نقاشی کار کرد: او به انجمن امپریال تشویق هنرها اطلاع داد که کار روی این نقاشی بزرگ را در فوریه ۱۸۲۷ آغاز کرده و در ۱۸۴۱ آن را تکمیل کرده است. در سال‌های ۱۸۳۳–۱۸۳۶ او در ایتالیا فعالیت می‌کرد، سپس به سنت پترزبورگ فراخوانده شد تا در آکادمی امپریال هنر تدریس کند و در ۱۸۳۸ به رم بازگشت و نقاشی را تکمیل نمود.

این نقاشی در تابستان ۱۸۴۱ به روسیه ارسال شد، پس از نمایش موفق در رم. ابتدا در کاخ زمستانی به نمایش گذاشته شد و پس از مدتی به آکادمی هنر منتقل گردید. از همان ابتدا، «مار برنزی» اغلب با نقاشی بزرگ کارل بریولوف به نام «واپسین روز پمپئی» که هفت سال پیش‌تر خلق شده بود مقایسه می‌شد — بعدها، هر دو اثر در کنار هم در موزه ارمیتاژ و موزه روسیه به نمایش گذاشته شدند و به «غول‌های نقاشی روسیه» معروف شدند.

سطح بوم حدود ۴۸ متر مربع است و وزن بوم تقریباً ۷۰ کیلوگرم می‌باشد. این اثر بزرگ‌ترین نقاشی تاریخی روسی، بزرگ‌ترین نقاشی در مجموعه موزه دولتی روسیه، و بزرگ‌ترین اثر میان سه‌پایه نقاشیهای نیمه اول قرن نوزدهم محسوب می‌شود.

## داستان و توصیف
داستان نقاشی «مار برنزی» بر اساس روایتی است که در عهد عتیق، در سفر اعداد، چهارمین کتاب تورات، آمده است. پس از سال‌ها سرگردانی بنی‌اسرائیل در خروج از مصر در بیابانی سنگلاخی و بدون آب که موسی قوم یهود را از اسارت مصر رهبری می‌کرد، مردم شروع به غرولند کردند زیرا در توانایی پیامبر برای هدایت آنها تردید داشتند. سپس مجازات خداوند بر آنان نازل شد — بارش مارهای سمی. مردم توبه کردند و درخواست بخشش نمودند و سپس موسی نهوشتان را بر پا کرد، همان‌طور که خداوند به او فرمان داده بود، تا کسانی که با ایمان واقعی به آن نگاه می‌کردند، زنده بمانند و از نیش مارها شفا یابند:

«و خداوند به موسی گفت: «یک مار بساز و بر یک ستون نصب کن. هر کس که گزیده شد و به آن نگاه کند، شفا می‌یابد.» پس موسی یک مار برنزی ساخت و آن را بر ستون نصب کرد. هر کس که گزیده شد و به مار برنزی نگاه کرد، شفا یافت.» (اعداد 21:8-9)

خود برونی در مورد ایدهٔ نقاشی نوشت: «تلاش کردم طوری آن را بسازم که در نگاه اول حس تأثر و دردناک این صحنه هولناک را منتقل کند و نشانهٔ مجازات خداوند را در خود داشته باشد. نسخه نهایی نقاشی یک ترکیب چندشخصیتی عظیم است که در آن تشخیص شخصیت اصلی دشوار است. برخی در مار برنزی به دنبال نجات هستند، برخی دیگر وحشت‌زده‌اند و تلاش می‌کنند از بارش مارهای زنده اجتناب کنند. برخی از مرگ عزیزانشان شوکه شده‌اند، برخی برای بخشش از خدا دعا می‌کنند و برخی او و موسی را لعنت می‌کنند. نقاشی مملو از تصاویر اندوه، درد، وحشت و مرگ است.»

در مرکز نقاشی، در پس‌زمینه، پیامبر موسی دیده می‌شود که با عصای خود به مار برنزی اشاره می‌کند و با دست دیگر مردم را به نزدیک شدن به آن فرا می‌خواند. نگاه او جدی است و از بالای سر مردم رنج‌کشیده نگاه می‌کند. کنار او کاهن اعظم (یهودیت) الغازار، پسر هارون و برادر موسی، ایستاده و پشت سرشان گروهی از لاویان دیده می‌شوند. موسی و الازار در مرکز هندسی بوم قرار گرفته‌اند که نماد قدرت ماوراء طبیعی است — از یک سو برای مجازات (الازار) و از سوی دیگر برای نشان دادن راه نجات (موسی).

اما در ابتدا نه موسی و نه الازار، بلکه مردم در پیش‌زمینه بزرگ‌تر نقاشی توجه بیننده را جلب می‌کنند. آن‌ها ترسیده و درمانده‌اند و حتی به فکر نجات یا نگاه کردن به مار برنزی نیستند؛ گویی موسی را نمی‌شنوند یا از دنبال کردن توصیه او عاجزند. در مرکز نقاشی، جوانی با اندام ورزشی دیده می‌شود که از نیش مارها به شدت رنج می‌برد. پای او در پیچ و خم مار است و دهانش باز است؛ ظاهراً همه را «با خشم و کفر» نفرین می‌کند. اندام او گاه با لائوکوئون، کاهن خدای آپولون در تروآ (شهر), که طبق افسانه به همراه پسرانش توسط مارها خفه شد ("لائوکوئون و پسرانش") مقایسه می‌شود.

در پیش‌زمینه سمت راست نقاشی، زنی با ترس و ناامیدی به سوی همسرش می‌دود. چهرهٔ زن شباهت به آنجلیکا، همسر برونی، دارد. این وارد کردن تصویر شخصی هنرمند در نقاشی را می‌توان به عنوان تجلی رمانتیسم در نقاشی تاریخی دانست. این زن مرکز محلی سمت راست نقاشی است: همه اطراف او نیز در ترس غرق شده‌اند. اینکه بسیاری از مردم به دنبال حمایت از خویشاوندان و دوستان هستند، کاملاً با توصیف کتاب مقدس مطابقت ندارد، که کافی بود تنها به مار برنزی نگاه کنند تا شفا یابند.

## تاریخچه
فیودور برونی حدود پانزده سال بر روی این نقاشی کار کرد، و قدیمی‌ترین پیش‌طرح مربوط به این موضوع به سال ۱۸۲۴ بازمی‌گردد. در فوریه ۱۸۲۷، برونی به انجمن تشویق هنرمندان (SEA) گزارش داد که در حال آغاز کار روی یک نقاشی بزرگ مبتنی بر داستانی از عهد عتیق است. او اشاره کرد که در میان طرح‌هایش «روی یکی از آن‌ها به‌طور ویژه توقف کرده‌ام که می‌خواهم در یک نقاشی بزرگ آن را اجرا کنم… این طرح نشان‌دهنده برپا کردن یک مار برنزی در بیابان است». کمیته SEA که عموماً ایده هنرمند را تأیید می‌کرد، همان سال تلاش کرد او را از دشواری‌های خلق یک ترکیب چندشخصیتی بزرگ آگاه سازد، که برونی پاسخ داد: «شخصیت‌ها در تصویر بالا به اندازهٔ واقعی خواهند بود… بنابراین کل نقاشی بسیار بزرگ خواهد بود، اما از آنجا که کار آغاز شده، نمی‌خواهم آن را رها کنم».

فیودور برونی کار روی نسخه نهایی نقاشی «مار برنزی» را در ایتالیا در سال‌های ۱۸۳۳–۱۸۳۴ آغاز کرد. در سال ۱۸۳۳ او یک پیش‌طرح کلی (کارتن) را زیرنقاشی کرد و اوایل سال ۱۸۳۴ گزارش داد که «نقاشی «موسی» به زودی تکمیل خواهد شد» و «همه از عظمت آن وحشت‌زده‌اند، به ویژه آلمانی‌ها»، اما واقعاً اهمیتی نمی‌داد: «به محض اینکه پول داشته باشیم، همه چیز درست خواهد شد».

در سال ۱۸۳۵ مشخص شد که امپراتور نیکلای یکم دستور داده است که فیودور برونی و کارل بریولوف به سنت پترزبورگ بازگردند تا «کرسی‌های استادی در آکادمی هنرها» را برعهده گیرند. از آنجا که برونی هنوز روی نقاشی «مار برنزی» کار می‌کرد، سعی کرد تاریخ ترک ایتالیا را به تعویق اندازد و دیپلمات نیکلای گوریف که در آن زمان فرستاده (عنوان) در رم بود، برای او وساطت کرد. در نتیجه، خروج برونی تا آغاز سال ۱۸۳۶ به تعویق افتاد، اما او نقاشی را تکمیل نکرد.

 File:Bruni Brazen Serpent study ca 1828.jpg|فیودور برونی. مار برنزی. پیش‌طرح (حدود ۱۸۲۸، موزه دولتی روسیه) File:Bruni Brazen Serpent study ca 1836.jpg|فیودور برونی. مار برنزی. پیش‌طرح (قبل از بهار ۱۸۳۶، موزه دولتی روسیه) File:Bruni Brazen Serpent final study.jpg|فیودور برونی. مار برنزی. پیش‌طرح نهایی (۱۸۳۹، نگارخانه ترتیاکوف) 

در تابستان ۱۸۳۶، فیودور برونی به روسیه بازگشت و در آکادمی امپریال هنر به عنوان استاد منصوب شد. در نمایشگاه آکادمیک پاییز ۱۸۳۶، او پیش‌طرح‌های خود برای «مار برنزی» را به نمایش گذاشت که توجه زیادی جلب کرد و در مطبوعات مورد توجه قرار گرفت. در سال‌های ۱۸۳۷–۱۸۳۸، برونی به کار در آکادمی ادامه داد، اما از تمایل خود برای بازگشت به ایتالیا برای تکمیل یک نقاشی بزرگ صحبت کرد. در نهایت، بالاترین مجوزها اخذ شد، اسناد تنظیم گردید و در سپتامبر ۱۸۳۸ برونی به همراه همسرش آنجلیکا و دختر یک و نیم ساله‌اش ترزا به رم رفت.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:مجموعه‌های موزه روسیه
رده:نقاشی‌های تاریخی
رده:نقاشی‌های رنگ روغن
رده:نقاشی‌های روسیه
رده:نقاشی‌های موسی
رده:نقاشی‌های ۱۸۴۱ (میلادی)