هنری اسپنسر اشبی

**هنری اسپنسر اشبی** (؛   – ) مجموعه‌دار کتاب، نویسنده و کتاب‌شناس اهل پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند بود. شهرت او عمدتاً به‌واسطه کتاب‌شناسی عظیم و پنهانیِ سه‌جلدی‌اش دربارهٔ ادبیات اروتیک است که با نام مستعار «**پیزانوس فراکسی**» منتشر گشت.

## زندگی
اَشبی در سات‌ارک لندن به دنیا آمد؛ او فرزند رابرت و فرانسیس اشبی (با نام خانوادگی پدری اسپنسر) بود. وی به شریک ارشد شعبه لندن در شرکت «چارلز لاوی و شرکا» بدل گشت. او در طول زندگی خود سفرهای گسترده‌ای به اروپا، ژاپن و سان فرانسیسکو داشت و در نگارش کتاب «*سفرنامهٔ تونس*» که در سال ۱۸۸۷ منتشر شد، با معمار، الکساندر گراهام همکاری کرد.

اشبی در سال ۱۸۶۲ با الیزابت لاوی ازدواج کرد. الیزابت (۱۸۴۱–۱۹۱۹) دختر ادوارد اتو چارلز لاوی بود که این شرکت هامبورگی را در سال ۱۸۳۸ بنیان نهاده بود. برادرِ الیزابت، چارلز لاوی (۱۸۴۲–۱۹۲۸)، وارث شرکت شد و به سیاستمداری در آلمان بدل گشت.

خانواده اشبی صاحب یک پسر (طراح مشهور، چارلز رابرت اشبی، متولد ۱۸۶۳) و سه دختر بودند. زندگی خانوادگی او با افزایش سن‌اش، رو به ناخشنودی گذاشت. در حالی که او محافظه‌کارتر می‌شد، خانواده‌اش از جنبش‌های ترقی‌خواهی آن دوران پیروی می‌کردند. «'تحصیلات مفرط' دخترانش او را آزرده می‌ساخت، حمایت همسرِ یهودی‌اش از حق رأی زنان او را خشمگین می‌کرد و از پسر سوسیالیست و همجنس‌گرای خود، چارلز، دوری گزید». هنری و الیزابت در سال ۱۸۹۳ از یکدیگر جدا شدند. هنری اسپنسر اشبی در گورستان کنسال گرین به خاک سپرده شده است.

## مجموعه کتاب

اشبی مجموعه‌داری حریص در زمینهٔ کتاب بود و شاید گسترده‌ترین مجموعه‌های جهان از آثار میگل د سروانتس و ادبیات اروتیک را در اختیار داشت. او تحت تأثیر دوستی با دیپلمات بلژیکی، ژوزف اکتاو دلپیر، گردآوری آثار اروتیک خود را با خرید از آمستردام، بروکسل و پاریس پیش برد.

اشبی بخشی از یک محفل فکری غیررسمی متشکل از جنتلمن‌های انگلیسی بود که دربارهٔ مسائل جنسی با صراحتی سخن می‌گفتند که با آداب و رسوم عصر ویکتوریا در تضاد بود؛ این محفل افرادی چون ریچارد فرانسیس برتون، ریچارد مونکتون میلنز، نخستین بارون هوتون، الگرنون چارلز سوینبرن و دیگران را در بر می‌گرفت. او همچنین هزاران مجلد از آثار پورنوگرافیک را به چندین زبان گردآوری کرد. وی با نام‌های مستعار «فراکسینوس» (به معنای زبان‌گنجشک/Ash) و «آپیس» (به معنای زنبور/Bee) دربارهٔ مسائل جنسی می‌نوشت و گاه آن‌ها را در قالب «پیزانوس فراکسی» با هم ترکیب می‌کرد.

اشبی در وصیت‌نامه خود، تمام مجموعه کتابش را برای موزه بریتانیا به ارث گذاشت، با این شرط که آثار اروتیک باید در کنار موارد متعارف‌تر پذیرفته شوند. از آنجا که هیئت امنای موزه خواهان آثار مرتبط با سروانتس بودند، تصمیم گرفتند کل میراث را بپذیرند، هرچند این کار بدون اکراه نبود. به امنا اجازه داده شد که اگر نسخه‌ای تکراری از کتابی داشتند، آن را نابود کنند؛ اما در نهایت آن‌ها بسیار فراتر رفته و شش صندوق از «مواد توهین‌آمیز که هیچ ارزش یا جذابیتی نداشتند»، از جمله آثار اروتیک ارزان‌قیمتِ دوران ویکتوریا را نابود کردند. باقی‌ماندهٔ آثار اروتیک، هستهٔ اصلی «بخش خصوصی» (Private Case) را تشکیل داد که برای سالیان متمادی در کتابخانه بریتانیا از دید خوانندگان پنهان نگاه داشته می‌شد؛ این آثار شامل اثری از ویلیام سیمپسون پاتر نیز می‌باشند.

## آثار
* *دانشنامه ادبیات اروتیک*. نیویورک: داکیومنتری بوکس. ۱۹۶۲. ۳ مجلد در جعبه مخصوص. نخستین بار بین سال‌های ۱۸۷۷ و ۱۸۸۵ منتشر شد.
مشهورترین آثار اشبی، سه کتاب‌شناسی او دربارهٔ آثار اروتیک بودند:
* *فهرست کتب ممنوعه: شامل یادداشت‌های زیست‌نامه‌ای، کتاب‌شناختی، تصویرشناختی و انتقادی پیرامون کتب غریب و نایاب، به قلم پیزانوس فراکسی*. لندن، چاپ خصوصی، ۱۸۷۷. (این نام از فهرست کتاب‌های ممنوعه کلیسای کاتولیک، یعنی ایندکس لیبرورُم پروهیبیتوروم وام گرفته شده است). ترجمه: فهرستی از کتب که باید ممنوع گردند. یک نسخه فاکسیمیله (چاپ عکسی) در سال ۱۹۶۰ توسط انتشارات چارلز اسکیلتون در لندن، «محدود به ۳۹۵ نسخه» به چاپ رسید (ص ۵۴۳). دست‌کم در نسخه فاکسیمیله، صفحه عنوان به صورت «Index Librorum Prohibitoru» [بدون حرف m پایانی] درج شده است. (چارلز اسکیلتون ناشر مجموعه داستان‌های مدرسه‌ای بیلی بانتر بود).
* *صد کتاب مستور: شامل یادداشت‌های زیست‌نامه‌ای، تصویرشناختی و انتقادی پیرامون کتب غریب و نایاب.* لندن، چاپ خصوصی، ۱۸۷۹، نسخه آنلاین. ترجمه: صد کتاب که باید پنهان بمانند.
* *سلسله کتب مکتوم: شامل یادداشت‌های زیست‌نامه‌ای، تصویرشناختی و انتقادی پیرامون کتب غریب و نایاب.* لندن، چاپ خصوصی، ۱۸۸۵، نسخه آنلاین. ترجمه: کتب بیشتری که نباید از آن‌ها سخنی به میان آید.

کتاب «فهرست» (Index) بر اساس حروف الفبای عنوان، و کتاب‌های «صد» (Centuria) و «سلسله» (Catena) بر پایه موضوع تنظیم شده بودند. اشبی خلاصه‌ای از پی‌رنگ آثار فهرست‌شده را به همراه نقل‌قول‌های مفصل آورده است. نکته قابل توجه، اختصاص ۳۰۰ صفحه از کتاب «صد» به پورنوگرافیِ ضد کاتولیک است. در ابتدا تنها ۲۵۰ نسخه از هر مجلد به چاپ رسید.
گمان می‌رود که اشبی همان «والتر»، نویسنده کتاب *[[زندگی پنهانی من]]*، یعنی خاطرات جنسی مطول یک جنتلمن عصر ویکتوریا باشد.

## میراث
اشبی موضوع زندگی‌نامه‌ای در سال ۲۰۰۱ به قلم ایان گیبسون با عنوان «*اروتومانیاک*» بود.

شخصیتی بر پایه اشبی، محور رمان تحسین‌شده سارا واترز با نام *[[فینگراسمیت]]* (۲۰۰۲) است؛ مردی که با وسواس در حال گردآوری و نمایه‌سازی پورنوگرافی و آثاری دربارهٔ تمایلات جنسی انسان در فضای سرکوبگرانه و ریاکارانه عصر ویکتوریا است.

اشبی در فهرست «۳۰ نویسنده بی‌پردهٔ لندن» در مجله *[[تایم اوت (مجله)|تایم اوت]]*، رتبه نخست را داراست… «نویسندگانی که احساس می‌کنیم بیشترین سهم را در درک ما از روان‌شناسی پیچیده جنسی این شهر داشته‌اند…»

## منابع

* Ashbee, Henry Spencer, also known as "Pisanus Fraxi". *Index of Forbidden Books* (written 1880s, as *Index Librorum Prohibitorum*), London: Sphere, 1969.
* Gibson, Ian. *The Erotomaniac: The Secret Life of Henry Spencer Ashbee*, London: Faber and Faber, 2001, 
* Marcus, Steven. *The Other Victorians: a study of sexuality and pornography in mid-nineteenth-Century England*, Transaction Publishers, 2008, , chapter 2.
* 

رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان کنسال گرین
رده:درگذشتگان ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۳۴ (میلادی)
رده:سفرنامه‌نویسان اهل انگلستان
رده:منتقدان ادبی اهل انگلستان
رده:نظریه‌پردازان ادبی
رده:نویسندگان با نام مستعار سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۱۹ (میلادی) اهل انگلستان
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل انگلستان