محکمه بین‌المللی نظامی خاور دور

**محکمهٔ بین‌المللی نظامی خاور دور** که با نام‌های **محاکمهٔ توکیو** و **دادگاه جنایات جنگی توکیو** نیز شناخته می‌شود، یک دادگاه نظامی بود که در ۲۹ آوریل ۱۹۴۶ برای محاکمهٔ رهبران امپراتوری ژاپن به اتهام جنایت تجاوز، جنایات جنگی معمول و جنایت علیه بشریت، پیش و هنگام جنگ جهانی دوم تشکیل شد. محکمهٔ بین‌المللی نظامی خاور دور بر اساس الگوی محکمهٔ بین‌المللی نظامی در نورنبرگ، آلمان تحت اشغال متفقین ایجاد شد؛ همان دادگاهی که رهبران آلمان نازی را برای جنایات جنگی، جنایات علیه صلح و جنایت علیه بشریت محاکمه کرده بود.

پس از شکست ژاپن و اشغال کشور توسط متفقین، فرماندهی عالی نیروهای متفقین به ریاست ژنرال آمریکایی داگلاس مک‌آرتور با صدور فرمانی ویژه، محکمهٔ بین‌المللی نظامی خاور دور را ایجاد کرد. منشوری برای تعیین ساختار، صلاحیت و روندهای دادرسی تدوین شد؛ جرم‌ها نیز بر اساس دادگاه‌های نورنبرگ تعریف گردید. دادگاه جنایات جنگی توکیو از قضات، دادستان‌ها و کارکنانی از یازده کشور تشکیل شده بود؛ کشورهایی که در جنگ با ژاپن جنگیده بودند: استرالیا، کانادا، جمهوری چین، فرانسه، هند، هلند، نیوزیلند، فیلیپین، اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و ایالات متحدهٔ آمریکا. تیم دفاع نیز از وکلای ژاپنی و آمریکایی تشکیل می‌شد. محاکمهٔ توکیو حوزهٔ زمانی گسترده‌تری نسبت به همتای نورنبرگی خود داشت و از حملهٔ ژاپن به منچوری (۱۹۳۱) آغاز می‌شد. در مجموع ۲۸ تن از مقام‌های بلندپایهٔ سیاسی و نظامی ژاپن، از جمله نخست‌وزیران فعلی و سابق، وزیران کابینه و فرماندهان نظامی، محاکمه شدند. آنان با ۵۵ اتهام مستقل روبه‌رو بودند، از جمله آغاز جنگ‌های تجاوزکارانه، قتل، و انواع جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت (از جمله شکنجه و کار اجباری) علیه اسیران جنگی، غیرنظامیان بازداشت‌شده و ساکنان مناطق اشغال‌شده. در نهایت، ۴۵ مورد از اتهام‌ها، از جمله تمام اتهام‌های قتل، یا زائد تشخیص داده شد یا مطابق منشور محکمهٔ بین‌المللی نظامی خاور دور قابل طرح نبود. محاکمهٔ توکیو بیش از دو برابر طولانی‌تر از محاکمه‌های نورنبرگ بود و همانند آن، تأثیر ژرفی بر توسعهٔ حقوق بین‌الملل گذاشت؛ دادگاه‌های مشابه جنایات جنگی تا دههٔ ۱۹۹۰ دوباره تشکیل نشدند.

تا زمان پایان جلسات در ۱۲ نوامبر ۱۹۴۸، دو نفر از متهمان بر اثر عوامل طبیعی درگذشتند و یکی، شومی اوکاوا، ناتوان از حضور در دادگاه تشخیص داده شد. همهٔ متهمان باقی‌مانده دست‌کم در یک مورد گناهکار شناخته شدند؛ هفت تن به مرگ و شانزده تن به حبس ابد محکوم شدند.

هزاران «جنایتکار جنگی خُردتر» نیز در سراسر آسیا و اقیانوسیه در دادگاه‌های داخلی کشورهای متفق محاکمه شدند که بیشتر آن‌ها تا سال ۱۹۴۹ پایان یافت. به‌دلیل مداخلهٔ دولت آمریکا، در این محاکمه‌ها رهبران امپراتوری ژاپن که احتمالاً مسئول یگان ۷۳۱ بودند محاکمه نشدند. همچنین از ابتدا مقرر شد که امپراتور هیروهیتو و دیگر اعضای خاندان یاماتو قابل تعقیب قضایی نباشند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

* University of Virginia The International Military Tribunal for the Far East Digital Collection The International Military Tribunal for the Far East
* Legal Tools, Other International(ised) Criminal Jurisdictions, International Military Tribunal for the Far East (IMTFE) ICC Legal Tools
* Zachary D. Kaufman, "Transitional Justice for Tojo's Japan: the United States Role in the Establishment of the International Military Tribunal for the Far East and Other Transitional Justice Mechanisms for Japan after World War II" ''Emory International Law Review'', vol. 27 (2013)

رده:تاریخ نظامی بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم
رده:جرم پرخاشگری
رده:جنایت علیه بشریت
رده:دادگاه نظامی بین‌المللی شرق آسیا
رده:دادگاه‌ها و دیوان‌های منحل‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:دادگاه‌ها و محاکمه‌های بین‌المللی
رده:ژاپن در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:ژاپن در ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:ژاپن در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:سازمان‌های جنایت‌های جنگی
رده:قانون در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:قانون در ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:قانون در ۱۹۴۸ (میلادی)