انجمن گاز مدیترانه شرقی

**انجمن گاز مدیترانه شرقی** (به انگلیسی: ؛ کوته‌نوشت **EMGF**) یک سازمان بین‌المللی است که از سوی قبرس، مصر، فرانسه، یونان، اسرائیل، ایتالیا، اردن و فلسطین بنیان‌گذاری شده‌است. این سازمان به‌صورت غیررسمی در ژانویه ۲۰۱۹ پدید آمد و منشور رسمی آن در سپتامبر ۲۰۲۰ امضا شد. منشور این سازمان در ۹ مارس ۲۰۲۱ به‌طور قانونی لازم‌الاجرا گردید. دفتر مرکزی انجمن در قاهره قرار دارد.

هدف اصلی انجمن ایجاد بازار منطقه‌ای گاز در حوزه مدیترانه شرقی، بهبود روابط بازرگانی و تأمین عرضه و تقاضا میان کشورهای عضو است. این سازمان همچنین بر بهره‌برداری بهینه از ذخایر گاز طبیعی منطقه و هماهنگی سیاست‌های انرژی تأکید دارد. اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا به‌عنوان ناظر دائم در این انجمن حضور دارند و گروه بانک جهانی نیز نقش ناظر را بر عهده دارد.

## پیشینه
### شکل‌گیری
در اکتبر ۲۰۱۸ نشست سه‌جانبه‌ای در جزیره کرت یونان برگزار شد که در آن رئیس‌جمهور قبرس نیکوس آناستاسیادس، رئیس‌جمهور مصر عبدالفتاح سیسی و نخست‌وزیر یونان گرد هم آمدند. در این نشست بر تأسیس انجمن گاز مدیترانه شرقی با مقر قاهره توافق شد تا کشورهای تولیدکننده، مصرف‌کننده و ترانزیت‌کننده گاز در شرق مدیترانه را دربرگیرد.

در ژانویه ۲۰۱۹ هفت وزیر انرژی از منطقه مدیترانه شرقی در قاهره گرد هم آمدند. وزیر انرژی آمریکا و نمایندگانی از کمیسیون اروپا و بانک جهانی نیز در این نشست شرکت کردند. در همین نشست توافق‌نامه تأسیس انجمن امضا شد. شرکت‌های بزرگ نفت و گاز مانند توتال، انی، نوواتک و اکسون نیز پیمان‌نامه‌های اکتشاف و تولید گاز با دولت‌های مربوطه امضا کردند.

### منشور رسمی و لازم‌الاجراشدن
در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۰ کشورهای عضو منشور رسمی را برای ایجاد یک سازمان بین‌دولتی جدید امضا کردند. پس از آن فرانسه درخواست عضویت کامل داد و اتحادیه اروپا و امارات متحده عربی نیز خواستار عضویت ناظر شدند.

در ۹ مارس ۲۰۲۱ عضویت فرانسه در کنفرانس وزیران انجمن در قاهره تصویب شد. در همین نشست عضویت ناظر امارات متحده عربی با وتوی فلسطین رد شد. لبنان نیز به عضویت دعوت شد اما به دلیل حضور اسرائیل از پذیرش دعوت خودداری کرد. همان روز سازمان اعلام کرد که منشور آن رسماً لازم‌الاجرا شده‌است.

### توافق‌نامه صادرات گاز به اروپا
در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۲ در نشست انجمن اعلام شد که اتحادیه اروپا، مصر و اسرائیل به توافقی دست یافته‌اند که بر اساس آن گاز طبیعی به اتحادیه اروپا صادر خواهد شد تا وابستگی اروپا به گاز روسیه کاهش یابد. روسیه در سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۴۰ درصد گاز مورد نیاز اتحادیه اروپا را تأمین می‌کرد. بر پایه این توافق، گاز اسرائیل از طریق خط لوله به پایانه گاز طبیعی مایع (LNG) در ساحل مدیترانه‌ای مصر منتقل و سپس با کشتی‌های ویژه به اروپا حمل می‌شود.

گزارش‌ها حاکی از آن بود که روسیه در همان روز صادرات گاز خود به اروپا را کاهش داد. اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا نیز در کنار این توافق، کمک غذایی ۱۰۴ میلیون دلاری به مصر و ۳ میلیارد یورو برای برنامه‌های کشاورزی، تغذیه و آب و بهداشت در منطقه متعهد شد؛ مصر به دلیل تهاجم روسیه به اوکراین با کمبود گندم دست‌وپنجه نرم می‌کرد. سیاست جدید اتحادیه اروپا استقلال کامل از سوخت‌های فسیلی روسیه پیش از سال ۲۰۳۰ است.

## اعضا و ناظران
### اعضای کامل
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### ناظران دائم
* 
* 
* گروه بانک جهانی

### جایگاه نامشخص
*  – بنا بر گزارش‌ها عضویت ناظر امارات در مارس ۲۰۲۱ از سوی فلسطین وتو شد، هرچند پیش‌تر در دسامبر ۲۰۲۰ گزارش شده بود که امارات به‌عنوان ناظر پذیرفته شده‌است.

## اهداف
بر پایه «بیانیه قاهره برای تأسیس انجمن گاز مدیترانه شرقی» که وزارت نفت و منابع معدنی مصر منتشر کرد، اهداف اصلی انجمن عبارت‌اند از:
# ایجاد بازار منطقه‌ای گاز در خدمت منافع اعضا از راه تأمین عرضه و تقاضا، بهینه‌سازی بهره‌برداری از منابع، کاهش هزینه زیرساخت‌ها، ارائه قیمت‌های رقابتی و بهبود روابط بازرگانی
# تقویت همکاری از طریق گفت‌وگوی نظام‌مند و تدوین سیاست‌های مشترک منطقه‌ای دربارهٔ گاز طبیعی
# ژرف‌ترکردن آگاهی از وابستگی متقابل و سودهای حاصل از همکاری میان اعضا بر پایه اصول حقوق بین‌الملل
# پشتیبانی از کشورهای دارای ذخایر گازی در بهره‌گیری از ذخایر کنونی و آینده و بهره‌برداری از زیرساخت‌های موجود و توسعه زیرساخت‌های نوین
# یاری‌رسانی به کشورهای مصرف‌کننده در تأمین نیازهایشان و مشارکت آن‌ها همراه با کشورهای ترانزیت در سیاست‌گذاری گاز منطقه
# تضمین پایداری و رعایت ملاحظات زیست‌محیطی در اکتشاف، تولید و انتقال گاز و ساخت زیرساخت‌ها و نیز ارتقای یکپارچگی با دیگر منابع انرژی به‌ویژه انرژی‌های تجدیدپذیر و شبکه‌های برق

## تأسیسات گاز مصر
### کارخانه مایع‌سازی ادکو
در مصر دو کارخانه مایع‌سازی گاز طبیعی وجود دارد. نخستین کارخانه در شهر ادکو در استان بحیره قرار دارد و در مالکیت شرکت مصری گاز طبیعی مایع است. این کارخانه دو واحد مایع‌سازی دارد و سازمان عمومی نفت مصر ۱۲ درصد، شرکت هلدینگ مصری گازهای طبیعی (ایگاس) ۱۲ درصد، شل نزدیک به ۳۵٫۵ درصد، پتروناس مالزی نزدیک به ۳۵٫۵ درصد و شرکت گاز دو فرانس (انژی) نزدیک به ۵ درصد سهم دارند. ظرفیت این کارخانه نزدیک به ۱٫۳۵ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی در روز است.

### کارخانه مایع‌سازی دمیاط
دومین کارخانه در سواحل شهر دمیاط واقع شده و یک واحد مایع‌سازی دارد. این کارخانه را شرکت یونیون فنوسا اسپانیایی با مشارکت انی ایتالیایی اداره می‌کند. سهم مصر نزدیک به ۲۰ درصد است که میان ایگاس (۱۰ درصد) و سازمان عمومی نفت مصر (۱۰ درصد) تقسیم شده‌است. ظرفیت این کارخانه نزدیک به ۷۵۰ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی در روز است. کار این واحدها تبدیل گاز طبیعی از حالت گازی به مایع است تا امکان بارگیری بر کشتی‌ها و صادرات آن فراهم شود.

## انتقادها
از نگاه اقتصاد گاز طبیعی، مجموع تولید بازاری گاز کشورهای عضو انجمن کمتر از ۲ درصد تولید جهانی در سال ۲۰۱۸ بود. سهم آن‌ها از صادرات جهانی گاز تنها ۰٫۴ درصد بود، در حالی که سهمشان از واردات جهانی گاز ۶٫۴ درصد (بیشتر مربوط به ایتالیا) و سهم ذخایرشان از ذخایر جهانی کمتر از ۲ درصد بود.

منتقدان همچنین به نبود همگونی جغرافیایی میان اعضا اشاره کرده‌اند: اردن کشور ساحلی مدیترانه نیست اما عضو انجمن است، در حالی که سه کشور ساحلی مدیترانه شرقی یعنی ترکیه، لبنان و سوریه در آن حضور ندارند. سوریه خود از کشورهای تولیدکننده گاز طبیعی با ذخایر قابل‌توجه است.

از سوی دیگر ناهمگونی اقتصادی نیز وجود دارد: مصر و اسرائیل صادرکننده گاز هستند، در حالی که ایتالیا، یونان، اردن و تشکیلات خودگردان فلسطین واردکننده باقی خواهند ماند. برخی تحلیلگران بر این باورند که هدف اصلی انجمن ادغام اسرائیل در اقتصاد منطقه از راه صادرات گاز اسرائیلی به مصر، اردن و فلسطین در چارچوب قراردادهای بلندمدت است. دغدغه اروپایی‌ها نیز کاهش وابستگی به گاز روسیه بود که در سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۳۶ درصد کل گاز وارداتی اروپا را تشکیل می‌داد.

## جستارهای وابسته
* مدیترانه شرقی
* خط لوله ایست‌مد

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای رسمی انجمن گاز مدیترانه شرقی

رده:گاز طبیعی
رده:مدیترانه شرقی
رده:سازمان‌های در قاهره
رده:سیاست خارجی مصر
رده:سیاست خارجی یونان
رده:سیاست خارجی اسرائیل
رده:سیاست خارجی ایتالیا
رده:روابط خارجی اردن
رده:روابط خارجی تشکیلات خودگردان فلسطین
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در آسیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در اسرائیل
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در ایتالیا
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان یونانی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ایتالیایی
رده:صفحه‌هایی که از قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون مختصات استفاده می‌کنند