مدیریت پسماندهای خانگی در هنگ کنگ

در هنگ کنگ، زباله‌های خانگی همیشه بزرگ‌ترین بخش زباله‌های جامد شهری بوده‌اند. در سال ۲۰۱۴، زباله‌های خانگی ۶۵٪ از زباله‌های جامد شهری و ۴۳٪ از کل زباله‌های جامد در محل‌های دفن زباله را تشکیل می‌دادند (وزارت حفاظت از محیط زیست [EPD], 2015b). هنگ کنگ در مقایسه با سایر کلان‌شهرهای آسیا، بالاترین نرخ تولید زباله خانگی روزانه را به ازای هر نفر دارد: مترو توکیو ۰٫۷۷٪ زباله تولید می‌کند. کیلوگرم در روز به ازای هر نفر، سئول ۰٫۹۵ کیلوگرم تولید می‌کند کیلوگرم، شهر تایپه ۱٫۰۰ تولید می‌کند کیلوگرم و هنگ کنگ با اختلاف ۱٫۳۶ در صدر این رتبه‌بندی قرار دارد. کیلوگرم (اداره محیط زیست، ۲۰۱۳).

## آمار

جدول ۱ (منبع: اداره حفاظت از محیط زیست [EPD]، 2015b)

## سیاست بازیافت فعلی که توسط دولت HKSAR اجرا می‌شود
به منظور تقویت صنایع بازیافت در هنگ کنگ، HKSAR با راه‌اندازی پارک زیست‌محیطی در توئن مون، به صنایع بازیافت در حل محدودیت‌هایشان کمک می‌کند. پارک زیست‌محیطی با مساحت ۲۰۰۰۰۰ متر مربع در دو مرحله توسعه یافته و زمینی به مساحت ۱۴۰۰۰۰ متر مربع را برای اجاره بلندمدت با هزینه‌های مقرون‌به‌صرفه برای صنعت بازیافت فراهم می‌کند. توسعه پارک زیست‌محیطی یکی از ابتکارات دولت برای ارائه زمین بلندمدت با اجاره مقرون‌به‌صرفه برای توسعه صنعت بازیافت در هنگ کنگ است تا سرمایه‌گذاری در فناوری پیشرفته و فرآیندهای بازیافت با ارزش افزوده را تشویق کند (وزارت حفاظت از محیط زیست [EPD]، 2015b). در مرحله فعلی، ۱۳ شرکت بازیافت فضایی را در پارک زیست‌محیطی برای بازیافت روغن پخت‌وپز ضایعاتی، فلزات ضایعاتی، چوب ضایعاتی، تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی ضایعاتی (WEEE)، پلاستیک ضایعاتی، باتری‌های ضایعاتی، ضایعات ساختمانی و تخریبی، شیشه ضایعاتی، لاستیک ضایعاتی، ضایعات مواد غذایی و PCB ضایعاتی اجاره کرده‌اند.

با این حال، طبق آمار ارائه شده توسط کمیسیون حسابرسی (۲۰۱۰)، یکی از بزرگ‌ترین مشکلات پارک اکو، کمبود منابع منظم از نظر پشتیبانی‌های فناوری و مالی است. علاوه بر ارزش بازار پایین برخی از مواد بازیافتی از جمله پلاستیک و شیشه، این امر منجر به استفاده کم از پارک اکو می‌شود، به طوری که برخی از شرکت‌های بازیافت حتی در مرحله بعدی توسعه، اجاره در پارک اکو را متوقف می‌کنند.

## طرح‌های پیشنهادی مدیریت پسماند در هنگ کنگ
### گسترش محل‌های دفن زباله
در سال ۲۰۱۴، شورای قانون‌گذاری مبلغ ۲٫۱ میلیارد دلار و ۷٫۵ میلیارد دلار هنگ‌کنگ را به‌ترتیب برای توسعهٔ محل دفن زباله در تسئونگ کوان او و تا کو لینگ تصویب کرد. همچنین بودجه‌ای برای بررسی امکان‌سنجی گسترش محل دفن زباله در توئن مون نیز در نظر گرفته شد.

خدمات محل دفن زباله پس از توسعه تا اواسط دههٔ ۲۰۲۰ ادامه خواهد داشت، اما نگرانی‌هایی در خصوص افزایش انتشار گاز متان و بوی نامطبوع مطرح شده که موجب نارضایتی ساکنان مناطق مجاور شده است.

### ساخت تأسیسات مدیریت یکپارچه پسماند (IWMF)
تأسیسات مدیریت یکپارچهٔ پسماند (IWMF) از فناوری پیشرفتهٔ سوزاندن زباله به‌عنوان هستهٔ اصلی خود بهره می‌برند و در کنار آن، کارخانه‌های بازیافت برای استخراج مواد قابل بازیافت از زباله‌های جامد شهری نیز فعالیت می‌کنند. این تأسیسات علاوه بر کاهش بار محل‌های دفن زباله، روزانه صدها تن مواد مفید مانند فلزات را بازیابی می‌کنند. همچنین، IWMF قادر است انرژی حاصل از زباله را بازیابی کرده و آن را به برق تبدیل کند؛ به‌طوری‌که برق مورد نیاز بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ خانوار را تأمین می‌کند و در نتیجه، سالانه ۴۴۰٬۰۰۰ تن از انتشار دی‌اکسید کربن می‌کاهد. با این حال، نگرانی‌های محلی دربارهٔ احتمال انتشار گازها و ذرات معلق آلاینده که برای سلامت انسان و محیط‌زیست مضر هستند، همچنان رو به افزایش است. همچنین، هزینهٔ بالای این تأسیسات نیز مورد توجه است؛ به‌طوری‌که ساخت آن‌ها ۱۴٫۹ میلیارد دلار و هزینهٔ عملیاتی سالانه ۳۵۳ میلیون دلار برآورد شده است.

### اجرای طرح اخذ عوارض پسماند جامد شهری (MSW)
هنگ کنگ در حال حاضر به‌طور فعال در حال بحث در مورد گزینه‌های مربوط به اخذ هزینه زباله‌های جامد است و سیستم اخذ هزینه مبتنی بر کمیت که توسط تایپه اتخاذ شده است، به عنوان مرجع مناسبی برای هنگ کنگ در نظر گرفته می‌شود که توسط قانون‌گذاران پشتیبانی می‌شود. با پیروی از اصل «آلوده‌کنندگان هزینه را بپردازند»، مردم باید کیسه‌های زباله تعیین‌شده، از کیسه‌های ۵ لیتری تا ۱۲۰ لیتری را با قیمت‌های مختلف، از EDP متناسب با نیازهای خود، خریداری کنند. مواد قابل بازیافت را می‌توان جدا کرد تا بار وارد شده به کیسه‌های زباله شارژ شده به حداقل برسد و به عنوان اقدامی برای تشویق بازیافت عمل کند. طرح اخذ هزینه زباله، ۶۰ درصد از حجم زباله‌های خانگی در تایپه را کاهش داده است (Green Power, 2012).

این طرح عموماً مورد حمایت قرار گرفته است، اگرچه سطح قیمت عوارض و سایر جزئیات همچنان بحث‌برانگیز است. بر اساس نظرسنجی انجام شده توسط مؤسسه مطالعات آسیا-اقیانوسیه هنگ کنگ وابسته به دانشگاه چینی هنگ کنگ (۲۰۱۳)، بیش از ۵۰ درصد از شهروندان هنگ کنگی مصاحبه شده، ترجیحات مثبتی نسبت به طرح عوارض زباله‌های خانگی نشان دادند و کمتر از ۲۰ درصد با آن مخالف بودند.

### مقایسه بین این گزینه‌ها

## مشاوره عمومی در مورد شارژ زباله‌های شهری
طرح «هزینه‌گذاری بر زباله‌های جامد شهری» یکی از راهکارهای مورد توجه برای مقابله با بحران مدیریت پسماند در هنگ‌کنگ بود. این طرح بر پایهٔ اصل «آلاینده می‌پردازد» طراحی شده و هدف آن کاهش فشار ناشی از تولید زباله‌های خانگی در بازاری دوطرفه است؛ به‌گونه‌ای که شهروندان با پرداخت هزینه بر اساس میزان زباله‌ای که تولید می‌کنند، از تولید بیش از حد آن بازداشته می‌شوند. درآمد حاصل از این هزینه‌ها نیز صرف طرح‌های مدیریت و کاهش پسماند می‌شود، از جمله توسعهٔ زیرساخت‌های محل دفن زباله و ارائهٔ یارانه به صنایع بازیافت. فرایند مشاورهٔ عمومی برای این طرح در سه مرحله و از فوریهٔ ۲۰۱۲ آغاز شد.

### مرحله اول
مرحله اول، یک دوره مشاوره عمومی بود که از سال ۲۰۱۲ آغاز شد و سه ماه به طول انجامید. از عموم مردم خواسته شد تا قبل از پایان دوره مشاوره در ماه آوریل، نظرات خود را ارائه دهند. یک سند مشاوره با عنوان «آیا دریافت هزینه از زباله یک گزینه برای مشاوره عمومی است» توسط EPD در ژانویه ۲۰۱۲ منتشر شد (EPD، ۲۰۱۲). این سند مروری بر مدیریت پسماند هنگ کنگ ارائه می‌داد، تجربه بین‌المللی در راه‌اندازی طرح‌های دریافت هزینه از زباله‌های شهری را تشریح می‌کرد و مسائل کلیدی مانند مسائل عملیاتی و رویکردهای کلی دریافت هزینه از زباله‌های شهری در تلاش برای معرفی چنین سیستمی در هنگ کنگ را توضیح می‌داد. این سند به صورت عمومی در وب‌سایت EPD، دفتر EPD و دفاتر منطقه‌ای قابل دسترسی بود، در حالی که عموم مردم می‌توانستند نظرات خود را از طریق ایمیل، پست یا فکس در طول دوره مشاوره ارسال کنند.

یافته‌های این نظرسنجی نشان داد که اکثریت جامعه از معرفی طرح مالیات بر پسماندهای جامد شهری بر اساس کمیت به عنوان ابزاری برای تسهیل بازیابی و کاهش پسماند حمایت می‌کنند، اما جزئیات اجرایی آن مانند نگرانی‌ها در مورد مسائل بهداشت محیط و دور ریختن زباله، دیدگاه‌های متفاوتی را به همراه داشت. با توجه به این یافته‌ها، دولت تصمیم گرفت که یک سیستم مالیات بر پسماندهای جامد شهری بر اساس کمیت، باید مسیر کلی در پیگیری کاهش پسماندهای خانگی باشد.

### مرحله ۲
مرحلهٔ دوم این طرح، «فرایند مشارکت عمومی» بود که توسط شورای توسعهٔ پایدار اجرا شد و به‌مدت چهار ماه از سپتامبر ۲۰۱۳ آغاز گردید. در این مرحله، سندی با عنوان «کاهش زباله از طریق هزینه‌گذاری – چگونه اجرا شود؟» منتشر شد تا دیدگاه‌های عمومی دربارهٔ بهترین شیوهٔ اجرای هزینه‌گذاری بر زباله‌های جامد شهری در هنگ‌کنگ گردآوری شود. در این سند، چهار محور کلیدی مورد بررسی قرار گرفت: سازوکار هزینه‌گذاری، سطح هزینه‌ها، دامنهٔ پوشش طرح و مسئلهٔ بازیافت.

### مرحله ۳
مرحلهٔ سوم، «طرح آزمایشی هزینه‌گذاری بر زباله‌های جامد شهری» بود که در آوریل ۲۰۱۴ توسط ادارهٔ حفاظت از محیط‌زیست (EPD) اجرا شد. هدف این طرح، گردآوری دیدگاه‌های بیشتر عمومی دربارهٔ هزینه‌گذاری زباله و کسب تجربهٔ عملی برای اجرای آتی آن بود. این طرح به‌مدت شش ماه ادامه داشت و در طول آن، آمار مربوط به دفع زباله در هفت مجتمع مسکونی مشارکت‌کننده جمع‌آوری و تحلیل شد.

کل این مشورت، به عنوان یک فرایند سیاست‌گذاری برای اداره، شامل جوانب مثبت و منفی بود.

### مزایا
از جمله مزایای این طرح، نخست آن‌که مراحل مختلف مشاورهٔ عمومی با مشارکت متوازن و دسترسی آزاد همراه بود. این مجموعه توانست افکار عمومی را به‌سمت خودسازمان‌دهی سوق دهد و پویایی کلی در مسیر مدیریت پسماند هنگ‌کنگ ایجاد کند. مدت‌زمان اجرای این فرایند مشاوره، که دو سال به طول انجامید، مناسب بود؛ نه بیش از حد طولانی و نه کوتاه، به‌طوری‌که امکان دریافت بازخوردهای مؤثر از سوی مردم و ذی‌نفعان برای رسیدگی به بحران زباله‌های خانگی فراهم شد. افزون بر این، مشاورهٔ عمومی واقعاً منجر به دریافت دیدگاه‌های مردمی شد و مواضع آنان به‌روشنی مشخص گردید؛ به‌نحوی‌که دولت توانست جهت‌گیری کلی برای اجرای سیاست هزینه‌گذاری بر اساس حجم زباله به‌عنوان راهکاری برای مدیریت پسماند خانگی تعیین کند. این فرایند به‌عنوان پایه‌ای برای حمایت اجتماعی از این طرح عمل کرد.

### معایب
با این حال، فرایند مشاوره دارای کاستی‌هایی بود که دولت باید نسبت به آن‌ها هوشیار می‌بود. نخست آن‌که ممکن است اطلاع‌رسانی به عموم مردم کافی نبوده باشد. اگرچه پوسترها، یک ویدئو و اسناد مشاوره منتشر شده بودند، اما تبلیغ این فرایند و ارائهٔ اطلاعاتی دربارهٔ بحران زباله، گزینه‌های جایگزین، فرصت‌ها و راه‌حل‌های بالقوه ناکافی بود. همچنین، مسائل مهمی مانند روش هزینه‌گذاری، میزان هزینه‌ها و روند قانون‌گذاری طرح به‌طور مشخص مطرح نشده بودند؛ بنابراین، برای اجرای موفق، نیاز به بحث‌های بیشتر احساس می‌شد. افزون بر این، مشاورهٔ عمومی بیشتر به‌صورت «یک‌طرفه» انجام شد؛ یعنی عمدتاً دولت به جمع‌آوری دیدگاه‌های عمومی پرداخت. استفاده از ارتباط دوسویه با رویکردهای بالا به پایین می‌توانست مناسب‌تر باشد؛ به‌گونه‌ای که پاسخ‌ها فعال‌تر شوند و تعامل بیشتری میان مردم و دولت شکل گیرد، که در نهایت موجب تقویت مشروعیت دولت می‌گردد.

## مشارکت بازیکنان مختلف
### دولت هنگ کنگ
دولت هنگ کنگ سیاست‌های مختلفی را برای مقابله با مشکل زباله‌های خانگی اجرا کرده است. EDB دپارتمانی است که برای مدیریت زباله‌های خانگی در این منطقه تعیین شده است. برنامه تفکیک زباله‌های خانگی از مبدأ در سال ۲۰۰۵ در سراسر منطقه آغاز شد. هدف این برنامه کاهش زباله‌های خانگی است. منطق پشت این برنامه ساده است: محل‌های دفن زباله با کمبود فضا مواجه هستند، بنابراین کاهش حجم زباله ضروری است. در سال‌های اخیر، دولت اشکال مختلف تفکیک و بازیابی زباله‌های خانگی را آزمایش کرده است تا سیستم‌هایی را شناسایی کند که برای ساکنان مناسب، مقرون به صرفه و متناسب با نیازهای محلی باشند. این سیاست که توسط دولت تصویب شده است، عنصری از فرایند تصمیم‌گیری بوده است، زیرا این سیاست منجر به تأثیر مثبتی بر مدیریت زباله‌های خانگی شده است.

### سازمان‌های مردم‌نهاد
سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOs) مانند «نیروی سبز» که یک نهاد محیط‌زیستی محلی است، با برگزاری اعتراضات مختلف، دیدگاه‌های خود را نسبت به سیاست‌های مرتبط با مسائل زیست‌محیطی ابراز کرده‌اند. این سازمان‌ها معمولاً از سوی دولت‌ها دعوت می‌شوند تا نقاط جمع‌آوری پسماندهای قابل بازیافت را در محل‌های موجود خود راه‌اندازی کنند. این نقاط جمع‌آوری در ابتدا با هدف پذیرش مواد بازیافتی کم‌ارزش ایجاد می‌شوند و سازمان‌های مردم‌نهاد موظف‌اند فضای لازم برای دریافت این پسماندها، محل ذخیره‌سازی موقت مواد جمع‌آوری‌شده و منابعی مانند نیروی انسانی، تجهیزات و زیرساخت‌های لازم برای ادارهٔ این مراکز را فراهم کنند. همچنین این سازمان‌ها در زمینهٔ کاهش تولید زباله به آگاهی‌بخشی عمومی می‌پردازند؛ موضوعی که بر فرایند مشاورهٔ عمومی با دولت تأثیرگذار است.

دوستان زمین (FoE) در هنگ کنگ مجموعه‌ای از اقدامات را برای کمک به ترویج کاهش ضایعات و نظارت بر دولت در زمینه‌های مختلف هنگ کنگ انجام داده است. FoE یک سفر میدانی به تایوان ترتیب داده بود که در آن یک مکان در برنامه MSW کارهای خوبی انجام داده بود؛ زیرا تایوان نسخه پیشرفته‌ای (در مقایسه با هنگ کنگ) از برنامه MSW را اجرا کرده است که شامل سیستم مسئولیت تولیدکننده، هزینه زباله بر اساس حجم و بازیافت تهاجمی زباله‌های غذایی است. FoE به منظور یادگیری از تجربیات موفق سایر کشورها از تایوان بازدید کرده است، زیرا یکی از ذینفعان در فرایند سیاست‌گذاری دولت است. آشنایی با نظرات حرفه‌ای از سایر کشورها می‌تواند ارائه نظرات به دولت در فرایند سیاست‌گذاری را تسهیل کند.

علاوه بر این، FoE از زمان تأسیس خود همواره یک ناظر مسئول برای دولت بوده است. FoE در پاسخ به سیاست دولت در مورد اجرای زباله‌سوزها، بیش از ده مقاله منتشر کرده و علیه زباله‌سوزها کمپین راه انداخته است و آنها به اثرات زباله‌سوزها می‌پردازند تا به دولت نشان دهند که زباله‌سوزها کم‌طرفدارترین روش برای حل مشکلات زباله‌های خانگی هستند. در پاسخ به طرح پیشنهادی دولت برای مدیریت پسماندهای جامد شهری، FoE به جای اینکه صرفاً به مواضع خود در رسانه‌ها بپردازد، کمپین‌هایی را برای ترویج مسئولیت‌پذیری تولیدکنندگان در هنگ کنگ ترتیب داد، زیرا آنها معتقدند که این اساسی‌ترین راه برای کاهش زباله‌های جامد شهری است. علاوه بر این، آنها پیشنهادی با عنوان «بازیابی کامل - زباله صفر» نیز ارائه دادند که هدف آن کاهش فشار بر محل‌های دفن زباله در هنگ کنگ است و امیدوارند که دولت بتواند این پیشنهاد را در نظر گرفته و آن را در سیاست‌ها اجرا کند.

## جستارهای وابسته
* آلودگی هوا در هنگ کنگ

## منابع

رده:چین
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:مدیریت پسماند بر پایه کشور
رده:هنگ کنگ