شاهدبازی در ادبیات فارسی

**شاهدبازی در ادبیات فارسی** کتابی است با روش پژوهش کتابخانه ای اثر سیروس شمیسا (زادهٔ ۲۹ فروردین ۱۳۲۷ در رشت) استاد بازنشسته ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی و نویسندهٔ ایرانی که در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات فردوس در ایران به چاپ رسید،

## سال نگارش
کتاب **شاهدبازی در ادبیات فارسی** در سال ۱۳۸۱ خورشیدی توسط انتشارات فردوس در تهران منتشر گردیده‌است.(ص ۲) هرچند در پایان مقدمه کتاب، تاریخ «**مهرماه ۱۳۷۸**» نوشته شده‌است.(ص ۱۲)

## هدف نگارش
نویسنده هدف از نگارش کتاب **شاهدبازی در ادبیات فارسی** را چنین نوشته‌است:
::«**'بهترین منبع برای تحقیق در تاریخ اجتماعی ایران متون نظم و نثر فارسی است که در آنها از عادات و رسوم و به طور کلی زندگانی مردم ایران و اوضاع و احوال دربارها و حکومت‌ها تصاویر نسبةً گویایی به دست داده شده است.**'»(ص ۱۰)
::«**قصد نویسنده فقط تبیین علمی یک پدیدهٔ اجتماعی و توضیح سیر تاریخی آن بوده است و لاغیر.**»(ص ۱۲)

## موضوع
موضوع کتاب **شاهدبازی در ادبیات فارسی**، «**معشوق مذکر**» در تاریخ ایران و بازتاب آن در ادبیات است.

## فروش ممنوع
کتاب **شاهدبازی در ادبیات فارسی** علیرغم دریافت مجوز انتشار از اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از بازار گردآوری و فروش آن ممنوع شد. البته نویسنده در مقدمه کتاب، این احتمال را پیش‌بینی کرده بود: «**این کتاب ممکن است به مذاق عده‌یی خوشایند نباشد اما چه می‌توان کرد؟ این هم یکی از جریان‌های تاریخی - اجتماعی ما بوده‌است.**»(ص ۱۳)

## ساختار کتاب
* مقدمه 
* فصل اول : سابقه نظربازی

* اسم ها و اصطلاحات 
* نظربازی در اقوام مختلف
* دو نوع شاهدبازی 
* افلاطون
* خلاصه رساله مهمانى 
* كات مهم رساله
* عشق افلاطونی 
* رساله عشق ابن سينا 
* قوم لوط، نخستین لواط کنندگان
* شاهدبازی در ادبیات عرب
* شاهدبازی در هند

* فصل دوم : دورۀ غزنويان 

* تاریخچه شاهدبازی بنابه ترتیب تاریخی 
* دوره سامانیان
* دوره غزنویان
* زلف اياز
* معشوق لشكرى يا لعبت
* سپاهی معشوق بنده یا لعبت سرایی 
* ریش معشوق یا سبزه عذار
* نظربازی
* داستان امیریوسف و طغرل کافرنعمت 
* داستان ابونعیم و نوشتگین 
* قابوسنامه و عشق به غلامان
* نمونه‌هایی از شعر شاعران این دوره
* فرخی سیستانی 

* فصل سوم : دوره سلجوقیان و خوارزمشاهیان 

* سلاطين و وزرا
* سلطان سنجر و امردان 
* شعر عهد سلجوقی 
* نزهة المجالس 
* شهر آشوب 
* مناظره بین لواط کار و زناکار 
* سبک آذربایجانی 
* اسماعيليه 
* امردخانه

* فصل چهارم : صوفیان و شاهدبازی 

* تفسیر مولانا از داستان ایاز 
* صوفیان امردباز
* احمد غزالی 
* عين القضاة
* اوحدالدین کرمانی 
* عراقی
* شیخ روزبهان بقلی
* دفاع صوفیه از یکدیگر 
* لواط در شرع
* معنی حدیث امرد 
* تجسم خدا
* صوفيان متأخر
* صوفيان مخالف 
* محمد غزالی 
* سهروردی 
* احمد جام 
* بهاء ولد 
* شمس تبریزی 
* مولانا
* مخالفان دیگر 
* تلبیس ابلیس ابن جوزی 
* علم نظر

* فصل پنجم : شاعران معروف سبک عراقی 

* سعدی
* حکایاتی از بوستان و گلستان
* غزليات
* حافظ
* ممدوح معشوق
* عبید زاکانی 

* فصل ششم : دوره تیموریان و اوایل صفویه

* مجالس العشاق 
* چند حکایت تاریخی از این دوره 
* جامی
* مكتب وقوع 
* محتشم کاشانی 
* رساله جلاليه 
* روان شناسی محتشم 
* نقل عشاق
* وحشی بافقی 
* منظومه‌های غنایی این دوره 
* مهر و مشتری 
* ناظر و منظور
* خانواده و تربیت فرزند 
* ترسابچگان

* فصل هفتم : دوره صفویه و افشاریه و زندیه 

* دوره صفويه
* دوره افشاریه و زندیه
* رستم التواريخ
* پلشت شدن زبان 

* فصل هشتم : دورۀ قاجار

* ملیجک و ناصرالدین شاه 
* ایرج میرزا
* زیرساخت ادبی اشعار ایرج 
* ایرج، خجول و مؤدَب 

* دوره پهلوی 

* معشوق دوجنسی، امکانات زبانی 
* خلاصه و نتیجه
* اضافات 
* واژه‌نامه 
* فهرست اعلام 
* فهرست مآخذ

## جستارهای وابسته
* مهر و مشتری
* ناظر و منظور
* شاهدبازی (تصوف)

## پانویس

## پیوند به بیرون

* مقالات سیروس شمیسا (دانلود)
* گزارش وبگاه تبیان از بزرگداشت دکتر سیروس شمیسا، با حضور استادان بزرگ ادب فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی

رده:ادبیات فارسی
رده:ادبیات کهن فارسی
رده:حافظه ملی ایران
رده:کتاب‌های ایرانی
رده:کتاب‌های زبان فارسی
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۵ (قمری)
رده:منظومه‌های فارسی