دیر رفات

**دیر رفات** () روستایی عربی فلسطینی در بخش اورشلیم بود که در ۲۶ کیلومتری غرب اورشلیم قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل توسط تیپ ۱۰ هارئیل تخلیه و ویران شد.

دیر رفات بر دامنه غربی تپه‌ای میان‌بلند واقع بود و همان‌گونه که بخش نخست نامش (دیر) نشان می‌دهد، در جوار صومعه بزرگی متعلق به کشیشگاه (پاتریارک) لاتین جای داشت. روستاهای دیر آبان، صرعه و البریج در همسایگی آن قرار داشتند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۳۰ نفر بود که ۳۳۰ تن مسلمان و ۱۰۰ تن مسیحی بودند. پس از تخلیه در سال ۱۹۴۸ و ویرانی روستا طی ماه‌های پسین، در سال ۱۹۵۴ شهرک «گیوات شمش» بر روی زمین‌های آن ساخته شد.

## پیشینه
در سال ۱۸۸۳ گزارش *بررسی فلسطین غربی* از سوی صندوق اکتشاف فلسطین دیر رفات را آبادی کوچکی بر فراز پشته‌ای توصیف کرد که چشمه‌ای در سمت غربی آن جریان داشت.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین شمار ساکنان دیر رفات ۲۱۸ نفر ثبت شد.

بر پایه آمار روستایی سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۳۰ نفر بود؛ ۳۳۰ مسلمان و ۱۰۰ مسیحی. مساحت کل زمین‌های روستا ۱۳٬۲۴۲ دونوم بود که از این میان ۲۱۶ دونوم زمین آبی یا باغ (شامل ۲۵ دونوم زیتون)، ۱۰٬۵۶۳ دونوم زمین زراعی غلات و ۱۰ دونوم زمین ساخته‌شده بود.

در روستا مسجدی به نام حاج حسن و سه خربه (ویرانه باستانی) وجود داشت که دربرگیرنده پایه‌های ساختمان‌های فروریخته، انگوربُرها، آب‌انبارهای کنده‌شده در سنگ، چاه‌ها، سنگ آسیا و گورها بودند.

روستا از سه چشمه آب تأمین می‌شد و در کنار آن صومعه بزرگ دیر رفات متعلق به کشیشگاه لاتین قرار داشت.

### جنگ ۱۹۴۸
دیر رفات به همراه چهار روستای دیگر در ۱۷ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان مرحله دوم عملیات دنی به دست تیپ ۱۰ هارئیل افتاد. این روستاها از آوریل ۱۹۴۸ در خط مقدم قرار داشتند و بیشتر ساکنانشان پیش‌تر منطقه را ترک کرده بودند. بسیاری از کسانی که مانده بودند با نزدیک شدن ستون‌های نظامی و آغاز گلوله‌باران خمپاره‌ای گریختند و اندک افراد باقی‌مانده به زور اخراج شدند.

ویرانی روستا بلافاصله صورت نگرفت بلکه طی آتش‌بس دوم جنگ انجام شد. به گفته بنی موریس، ارتش اسرائیل در سه ماه آتش‌بس دوم (۱۹ ژوئیه تا اواسط اکتبر ۱۹۴۸) به‌تدریج روستاهای متروک منطقه را به بهانه‌های نظامی منفجر و تخریب کرد و دیر رفات از جمله آن‌ها بود.

## وضعیت کنونی روستا
در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: محوطه پوشیده از توده‌های بزرگ سنگ آوار و تراس‌های سنگی است؛ برخی تراس‌ها هنوز پابرجایند و برخی ویران شده و با آوار خانه‌ها درآمیخته‌اند. کاکتوس‌ها در لبه شمال‌غربی محوطه روییده‌اند. چند چادر متعلق به طایفه الصانع از بدویان نگب در آنجا برپاست که زمین را از صومعه (مالک زمین‌های روستا) اجاره کرده‌اند. صومعه در ۲ کیلومتری غرب محوطه قرار دارد و پیکره بزرگ حضرت مریم بر بالای نمای آن نصب است و بخش‌هایی از ساختمان با سفال قرمز پوشانده شده‌است. چشمه‌ای در لبه غربی روستا و گورستانی در جنوب آن با یک گور بزرگ برجسته دیده می‌شود و باغ زیتون بزرگی در غرب محوطه گسترده‌است.

## شهرک‌سازی بر زمین‌های روستا
در سال ۱۹۵۴ شهرک «گیوات شمش» بر روی زمین‌های روستا و بلافاصله در غرب محل آن ساخته شد.

## آوارگان
شمار آوارگان این روستا تا سال ۱۹۹۸ به نزدیک ۳۰۶۳ نفر رسیده بود. برخی از ساکنان پیشین دیر رفات در اردوگاه‌های دهیشه، عروب، بقعه و حطین در فلسطین و اردن زندگی می‌کنند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* دیر رفات در Palestine Remembered
* دیر رفات در ذاکرات
* نقشه بررسی فلسطین غربی، شماره ۱۷: [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.17.jpg ویکی‌انبار]

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ولسوالی اورشلیم
رده:مختصات در ویکی‌داده