هار حوما

**هار حوما** (، به معنای «کوه دیوار»)، با نام رسمی **حومات شموئل**، یک شهرک اسرائیلی در جنوب اورشلیم شرقی و در نزدیکی شهر فلسطینی بیت ساحور است. این شهرک به نام عربی تپه‌ای که بر آن ساخته شده «جبل ابوغنیم» نیز شناخته می‌شود. جامعه جهانی شهرک‌های اسرائیلی در اورشلیم شرقی را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد.

ساخت هار حوما در سال ۱۹۹۷ به تصویب دولت بنیامین نتانیاهو رسید. یکی از اهداف اعلام‌شده برای تأسیس آن، جلوگیری از گسترش شهر فلسطینی بیت‌لحم و ایجاد حلقه پیوسته شهرکی در اورشلیم شرقی بود. این شهرک بر روی نزدیک به ۱۸۵۰ دونم زمینی بنا شده که اسرائیل در سال ۱۹۹۱ مصادره کرده بود. نام رسمی شهرک در سال ۱۹۹۸ به «حومات شموئل» تغییر یافت؛ این نام‌گذاری به یاد شموئل مئیر، معاون پیشین شهردار اورشلیم بود که نقش فعالی در توسعه شهرک داشت و در سال ۱۹۹۶ در تصادف رانندگی درگذشت. جمعیت هار حوما در سال ۲۰۱۳ حدود ۲۵٬۰۰۰ نفر بود.

## پیشینه

### پس از ۱۹۶۷
پس از جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷، این منطقه زیر اشغال اسرائیل قرار گرفت.

بر پایه گزارش مؤسسه پژوهشی کاربردی اورشلیم (ARIJ)، اسرائیل در سال ۱۹۹۷ حدود ۳۵۴ دونم از زمین‌های ام طوبی را برای هار حوما مصادره کرد و از سال ۱۹۹۷ به بعد صدها دونم از زمین‌های بیت ساحور را نیز برای همین منظور تصاحب کرد.

طرح‌های ساخت مسکن در دهه ۱۹۸۰ تهیه شد، اما گروه‌های زیست‌محیطی اسرائیلی که خواهان حفظ فضاهای سبز اورشلیم بودند با آن مخالفت کردند. هدف اصلی طرح، تکمیل حلقه پیوسته شهرکی اسرائیل در اورشلیم شرقی و جلوگیری از پیوستگی میان بیت ساحور و سوربهر بود.

در سال ۱۹۹۱ وزیر کابینه اسرائیل، ییتسخاک مودعی، مصادره زمین را تأیید کرد. این زمین‌ها متعلق به مالکان خصوصی اسرائیلی و فلسطینی بود. هر دو گروه مالکان به دیوان عالی اسرائیل شکایت بردند، اما دادگاه شکایت آن‌ها را رد کرد و به سود دولت رأی داد.

بخشی از زمین‌های اصلی گفته می‌شود متعلق به کلیسای ارتدکس یونانی بوده و ادعا شده که پس از فشار شدید اسرائیل بر مقامات کلیسا، فروخته یا اجاره داده شده‌است.

### تلاش‌ها در شورای امنیت و تصویب ساخت
پس از نخستین مصادره‌های زمین در سال ۱۹۹۵، کشورهای عرب پرونده را به شورای امنیت سازمان ملل بردند. در مه ۱۹۹۵ ایالات متحده پیش‌نویس قطعنامه محکومیت اسرائیل را وتو کرد. نخست‌وزیر اسرائیل شیمون پرز نخست طرح ساخت را تأیید کرد اما مراسم کلنگ‌زنی را به تعویق انداخت. در ژوئیه ۱۹۹۵ دولت تصمیم گرفت ساخت‌وساز را پیش نبرد.

در ۱۹ فوریه ۱۹۹۷، دولت تازه‌انتخاب بنیامین نتانیاهو ساخت شهرک را تصویب کرد. کشورهای عرب دوباره به شورای امنیت مراجعه کردند. مجمع عمومی سازمان ملل اقدام اسرائیل را محکوم کرد، اما دو قطعنامه شورای امنیت در مارس ۱۹۹۷ باز هم با وتوی آمریکا متوقف شد. دولت نتانیاهو که ساخت خانه در هار حوما را گسترش مشروع اورشلیم می‌دانست، سرانجام در مارس ۱۹۹۷ کار ساخت را آغاز کرد.

نتانیاهو در مارس ۲۰۱۵ گفت: «ما باید دروازه جنوبی اورشلیم را با ساختن در اینجا حفظ می‌کردیم» و اذعان داشت که هار حوما «در موقعیتی است که پیوستگی سرزمینی فلسطینیان را ناممکن می‌سازد.»

در اکتبر ۲۰۱۴، نتانیاهو ساخت ۴۰۰ واحد مسکونی دیگر را تأیید کرد. در سال ۲۰۲۰ نیز نتانیاهو ساخت ۶٬۲۰۰ خانه دیگر در هار حوما را اعلام کرد؛ حرکتی که تنها چند روز پیش از انتخابات ۲۰۲۰ اسرائیل انجام شد و به‌عنوان تلاشی برای جلب حمایت جناح راست ارزیابی گردید.

## جمعیت
بیشتر ساکنان هار حوما خانواده‌های جوانی هستند که در جست‌وجوی مسکن ارزان‌تر به این شهرک نقل مکان کرده‌اند. هنگامی که شهرداری اورشلیم ساخت ۲٬۵۰۰ واحد مسکونی نخست را در هار حوما تصویب کرد، همزمان ساخت ۳٬۰۰۰ واحد مسکونی و ۴۰۰ واحد دولتی در محله عربی سوربهر را نیز به تأیید رساند تا تعادلی در برابر توسعه هار حوما ایجاد شود. مقامات فلسطینی این طرح را ترفندی برای انحراف توجه بین‌المللی خواندند.

بر پایه منابع آلمانی‌زبان، جمعیت هار حوما در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر بود و در سال ۲۰۱۳ به ۲۵٬۰۰۰ نفر رسید.

## جغرافیا
این شهرک بر فراز تپه‌ای در مرز جنوب‌شرقی اورشلیم قرار دارد. در شمال آن روستای فلسطینی ام طوبی و زمین‌های کیبوتص رامت راچل واقع شده‌اند. در جنوب و شرق شهرک بخشی از دیوار حائل اسرائیل کشیده شده‌است. هرودیون و بیابان یهودیه از هار حوما قابل مشاهده‌اند.

## آموزش و فرهنگ
در سال ۲۰۱۳، هار حوما دارای ۱۲ کودکستان، ۶ مهدکودک، ۵ دبستان و ۴ مرکز جنبش جوانان (بنی‌عقیوا، عزرا، آریئل و بیتار) بود.

## خدمات درمانی
در سال ۲۰۱۳، هار حوما سه درمانگاه پزشکی داشت.

## حمل‌ونقل
خطوط اتوبوس شرکت ایگد هار حوما را به مرکز شهر اورشلیم، ایستگاه مرکزی اتوبوس اورشلیم، مرکز خرید ملحه و راموت متصل می‌کنند. دسترسی اصلی به شهرک از طریق بلوار شموئل مئیر است که از جاده الخلیل منشعب می‌شود.

## چالش‌ها و واکنش‌ها

### مالکیت زمین
مقامات اسرائیلی پذیرفتند که بخشی از زمین‌های فلسطینی برای هار حوما مصادره شده، اما مدعی بودند که نزدیک به ۸۰ درصد زمین متعلق به یهودیان بوده‌است. بر پایه بنیاد صلح خاورمیانه (FMEP)، اسرائیلی‌ها نزدیک به ۷۵ درصد زمین را در اختیار داشتند که یک‌سوم آن پیش از ۱۹۴۸ خریداری شده بود. فلسطینیان مالک نزدیک به ۳۳ درصد منطقه طرح بودند.

وزارت امور خارجه اسرائیل مدعی است که هار حوما درون اورشلیم واقع شده و کار ساختمانی بر پایه پیمان‌های اسلو تغییری در وضعیت اورشلیم ایجاد نمی‌کند.

### دیدگاه فلسطینیان
فلسطینیان بر این باورند که اسرائیل با ساخت هار حوما در پی تحکیم نظارت خود بر اورشلیم بوده‌است.

### دیدگاه ایالات متحده
در سال ۱۹۹۷، ایالات متحده دو قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را که خواهان توقف ساخت‌وساز بودند وتو کرد. آمریکا تنها عضوی بود که از میان ۱۵ عضو شورا علیه قطعنامه رأی داد. در رأی‌گیری مجمع عمومی در آوریل ۱۹۹۷ با ۱۳۴ رأی موافق در برابر ۳ رأی مخالف، تنها ایالات متحده، اسرائیل و میکرونزی با قطعنامه توقف ساخت مخالفت کردند.

هرچند ایالات متحده سنتاً از وصف محله‌های اورشلیم به‌عنوان شهرک پرهیز کرده، کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه وقت آمریکا در سال ۲۰۰۸ پس از کنفرانس آناپولیس از اعلام مناقصه‌های ساختمانی در هار حوما انتقاد کرد و آن را «شهرکی که ایالات متحده از همان آغاز با آن مخالف بوده» توصیف نمود.

در نوامبر ۲۰۱۰ نیز ایالات متحده طرح‌های اسرائیل برای ساخت واحدهای مسکونی تازه در هار حوما را محکوم کرد.

### دیدگاه اتحادیه اروپا
در سال ۲۰۱۱، کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که از طرح‌های اسرائیل برای گسترش هار حوما ناامید شده و گفت: «اتحادیه اروپا بارها از دولت اسرائیل خواسته که فوراً همه فعالیت‌های شهرک‌سازی در کرانه باختری از جمله در اورشلیم شرقی را متوقف کند… همه فعالیت‌های شهرک‌سازی بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی است.»

برخی کشورهای عربی از جمله تونس، مراکش، قطر و عمان که پیوندهای اقتصادی با اسرائیل برقرار کرده بودند، در اعتراض به ساخت هار حوما این روابط را قطع کردند.

## باستان‌شناسی
در سال ۱۹۹۷، باستان‌شناسان کلیسای بیزانسی متعلق به سده پنجم میلادی را در نزدیکی هار حوما کشف کردند. طرح هشت‌ضلعی این کلیسا احتمالاً الهام‌بخش ساخت قبه الصخره بوده‌است. در مرکز کلیسا سنگی قرار دارد که مسیحیان بر این باورند مریم مقدس هنگام سفر به بیت‌لحم برای زایش عیسی بر آن استراحت کرده‌است.

این کلیسا به نام کلیسای کاتیسما (به یونانی به معنای «نشستنگاه») شناخته می‌شود و در نوشته‌های نخستین مسیحی به‌عنوان زیارتگاه یاد شده‌است. کلیسا را بیوه‌زنی رومی به نام ایکلیا در اوایل سده پنجم ساخته بود. در سده هشتم میلادی بنا به مسجد تبدیل شد و گفته می‌شود مسیحیان و مسلمانان تا زمان ویرانی احتمالی آن در زمین‌لرزه ۷۴۹ از آن بهره می‌بردند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* وبگاه حومات شموئل (هار حوما)
* بیانیه مطبوعاتی شورای امنیت در محکومیت هار حوما

رده:محله‌های اورشلیم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:شهرک‌های اسرائیلی