ریشه‌های یهودیت

**ریشه‌های یهودیت** ()، رایج‌ترین باور در میان محققان باستان‌شناسی و تاریخ این است که **منشأ یهودیت** در استان شاهنشاهی هخامنشی یهود مدینه است. یهودیت از یهوه‌پرستی تکامل یافت و مفاهیم جدیدی از کوهن، تمرکز بر تورات و کتاب دینی و ازدواج بین ادیان در یهودیت را توسعه داد.

در طول دوره عصر آهن (قرن ۱۲ تا ۱۱ قبل از میلاد)،
دین بنی‌اسرائیل از مذهب کنعانی منشعب شد و به شکل یهوه‌پرستی درآمد. پرستش یهوه دین رسمی پادشاهی شمالی اسرائیل و پادشاهی یهودا بود. برخلاف دیگر سنت‌های مذهبی کنعانی، یهوه‌پرستی تک‌پرستی بود و بر پرستش خاص یهوه تمرکز داشت، که پرستندگانش او را با ال (خدا) یکی می‌دانستند.  یهویست‌ها شروع به انکار وجود خدایان دیگر، چه کنعانی و چه خارجی، کردند، زیرا یهوه‌پرستی به مرور زمان سختگیرانه‌تر شد. از قرن پنجم پیش از میلاد تا سال ۷۰ پس از میلاد، یهودیت به مکاتب مختلف الهیات یهودیت معبد دوم، علاوه بر یهودیت هلنیستی در یهودیان دور از وطن تکامل یافت. فرجام‌شناسی یهودی معبد دوم شباهت‌هایی با مزدیسنا دارد.

متن کتاب مقدس عبری در این دوره و احتمالاً به صورت رسمی توسعه حکم کتاب مقدس عبری به شکل موجود خود بود. شواهد متنی که به رعایت گسترده شریعت موسی در میان یهودیان عادی اشاره دارد، اولین بار در نوشته‌های هکاتئوس آبدرا حدود ۳۰۰ سال پیش از میلاد، در اوایل عصر هلنیستی ظاهر می‌شود.

## یهودیت عصر آهن

[thumb|300px|تصویر روی یک [کتیبه‌های کونتیلت عجرود یافت شده در کونتیلت عجرود با کتیبه "یهوه و اشرهاش"]]

یهودیت دارای سه عنصر ضروری و مرتبط است: مطالعه تورات; شناخت بنی‌اسرائیل به‌عنوان یهودیان به‌عنوان قوم برگزیده (قوم برگزیده خدا) و دریافت‌کنندگان شریعت موسی (پیغام خدا) در کوه سینا؛ این سه عنصر در عصر آهن یهوه‌پرستی و بعداً یهودیت معبد دوم ریشه دارند.

یهوه‌پرستی عصر آهن در قرن نهم پیش از میلاد رسمیت یافت، تقریباً همان زمانی که پادشاهی‌های عصر آهن پادشاهی شمالی اسرائیل و پادشاهی یهودا در کنعان تثبیت شدند.

سایر پادشاهی‌های کنعانی همسایه نیز هر کدام خدای ملی خود را داشتند که از پانتئون خدایان کنعانی سرچشمه می‌گرفت: کموش خدای موآب، میلکوم (خدا) خدای پادشاهی همون بود، قوس (خدا) خدای خدایان پادشاهی ادوم، و غیره بود. در هر پادشاهی، پادشاه، خدای ملی خود نایب الملک روی زمین بود. خدایان ملی در کنعان نسبتاً برابر بودند و این نشان دهنده تعادل پادشاهی‌ها بود. هر پادشاهی دارای یک زوج الهی - یهوه و الهه اشیره در اسرائیل و یهودا - بود که رهبری پانتئون خدایان کوچکتر را بر عهده داشتند. در اواخر قرن هشتم پیش از میلاد، هم یهودا و هم اسرائیل به خراجگزاران امپراتوری آشور تبدیل شده بودند و با پیمان‌های وفاداری از یک سو و حمایت از سوی دیگر به هم متعهد شده بودند. پادشاهی شمالی اسرائیل شورش کرد و نابود شد  پیش از میلاد؛ پناهندگان از پادشاهی سابق به یهودا گریختند و این سنت را با خود آوردند که یهوه، که از قبل در یهودا شناخته شده بود، نه تنها مهم‌ترین خدایان، بلکه «تنها» خدایی است که باید به او خدمت شود.
پیامبران در یهودیت به‌طور سنتی نقش مهمی در ترویج یهوه‌گرایی به قیمت تضعیف ادیان رقیب، چه در شمال و چه در جنوب، ایفا کرده‌اند.

دیدگاه یهوه‌محور توسط نخبگان زمین‌دار یهودی اتخاذ شد، که در قرن بعد، زمانی که یوشیا هشت ساله (سلطنت  ۶۴۱–۶۰۹ پیش از میلاد) را بر تخت سلطنت نشاندند، در محافل دربار بسیار قدرتمند شدند. در دوران سلطنت یوشیا، قدرت آشوریان ناگهان (پس از ۶۳۱ پیش از میلاد) فروپاشید و یک جنبش طرفدار استقلال در اورشلیم قدرت را به دست گرفت که هم استقلال یهودا از اربابان خارجی و هم وفاداری به یهوه به عنوان تنها خدای اسرائیل را ترویج می‌کرد. با حمایت یوشیا، جنبش «فقط یهوه» اصلاحات کاملی در پرستش، از جمله پیمان (یعنی معاهده) بین یهودا و یهوه، که جایگزین پیمان بین یهودا و آشور شد، را آغاز کرد. زمانی که این اتفاق افتاد، یهوه ویژگی‌های مثبت سایر خدایان و الهه‌های پانتئون را جذب یا جایگزین کرده بود، فرآیندی از تصاحب که گامی اساسی در ظهور بعدی یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های یهودیت بود: یکتاپرستی سازش‌ناپذیر آن.  فیلیپ آر دیویس استدلال می‌کند که مردم اسرائیل و یهودای باستان به یهودیت آنطور که اکنون درک می‌شود، پایبند نبودند. در عوض، آنها پرستش شرک‌آمیزی را شامل خدایان متعدد، با تمرکز بر باروری، زیارتگاه‌های محلی و افسانه‌های منطقه‌ای، انجام می‌دادند. آنها احتمالاً تورات مکتوب، قوانین خاص حاکم بر پاکی آیینی یا حس پیمان با یک خدای ملی واحد نداشتند. 

## یهودیت معبد دوم

[thumb|right|230px|
مدل [معبد دوم اورشلیم که صحن‌ها و حرم را نشان می‌دهد، همان‌طور که در میدوت آمده است]]

در سال ۵۸۶ پیش از میلاد، اورشلیم توسط بابلی‌ها ویران شد و نخبگان یهودی - خانواده سلطنتی، کاهنان، کاتبان و دیگر اعضای نخبگان - به اسارت به بابل برده شدند. آنها تنها اقلیتی از جمعیت را تشکیل می‌دادند و یهودا، پس از بهبودی از تأثیر فوری جنگ، به زندگی‌ای ادامه داد که تفاوت چندانی با گذشته نداشت. در سال ۵۳۹ پیش از میلاد، بابل به دست ایرانیان افتاد؛ اسارت بابلی پایان یافت و تعدادی از تبعیدیان، اما نه همه و احتمالاً یک اقلیت، به اورشلیم بازگشتند. آنها نوادگان تبعیدیان اصلی بودند و هرگز در یهودا زندگی نکرده بودند. با این وجود، از نظر نویسندگان ادبیات کتاب مقدس، آنها، و نه کسانی که در این سرزمین باقی مانده بودند، «اسرائیل» بودند.  یهودا، که اکنون یهود نامیده می‌شود، یک استان پارسی بود و بازگشتگان، با ارتباطات پارسی خود در بابل، کنترل آن را در دست داشتند. آنها همچنین نمایندهٔ نوادگان جنبش قدیمی «یَهُوه-تنها» بودند، اما دینی که آنها بنیان نهادند، به‌طور قابل توجهی با هر دو نوع یهوه‌گرایی سلطنتی  و یهودیت مدرن متفاوت بود. این تفاوت‌ها شامل مفاهیم جدید کاهنی، تمرکز جدید بر قانون مکتوب و در نتیجه بر کتاب مقدس، و نگرانی در مورد حفظ پاکی با ممنوعیت ازدواج با افراد خارج از جامعهٔ این «اسرائیل» جدید است.  گروه تنها یهوه پس از فتح بابل توسط ایرانیان به اورشلیم بازگشتند و به نخبگان حاکم یهود تبدیل شدند. بخش عمده‌ای از کتاب مقدس عبری در قرن پنجم پیش از میلاد توسط آنها گردآوری، اصلاح و ویرایش شد، از جمله تورات (کتاب‌های سفر پیدایش، سفر خروج، سفر لاویان، سفر اعداد و سفر تثنیه)، آثار تاریخی و بسیاری از کتاب‌های نبوی و کتاب‌های حکمت. کتاب مقدس کشف یک کتاب قانونی در معبد در قرن هفتم پیش از میلاد را روایت می‌کند که اکثر محققان آن را نوعی تثنیه می‌دانند و آن را در توسعه کتاب مقدس محوری می‌دانند. کتاب مقدس، کشف یک کتاب قانونی در معبد را در قرن هفتم پیش از میلاد روایت می‌کند. اکثر محققان آن را نوعی تثنیه می‌دانند و آن را در توسعه کتاب مقدس محوری می‌دانند. مجموعه رو به رشد کتب مقدس در دوره هلنیستی توسط یهودیان مهاجر مصری به یونانی ترجمه شد، در حالی که یهودیان بابلی داستان‌های درباری، کتاب دانیال (فصل‌های ۱ تا ۶ کتاب دانیال - فصل‌های ۷ تا ۱۲ بعداً اضافه شدند) و کتاب‌های کتاب توبیاس و کتاب استر را تولید کردند. پس از آن، یهودیت به یهودیت معبد دوم و سامری‌گرایی تقسیم شد. این ادیان در ابتدا روابط دوستانه داشتند، اما پس از تخریب معبد هورکانوس در سال ۱۲۰ قبل از میلاد با یکدیگر رقابت کردند. مورد دوم به طرز بدنامی در مسیحی عهد جدید ثبت شده است.

## پذیرش گسترده قوانین تورات

یولیوس ولهاوزن در اثر مهم خود «مقدمه‌ای بر تاریخ اسرائیل» در سال ۱۸۷۸، استدلال کرد که یهودیت به عنوان دینی مبتنی بر رعایت گسترده قوانین تورات، اولین بار در سال ۴۴۴ پیش از میلاد ظهور کرد، زمانی که طبق روایت کتاب مقدس که در کتاب نحمیا (فصل ۸) ارائه شده است، یک کاتب کاهن به نام عزرا نسخه‌ای از تورات موسی را در مقابل مردم یهودیه که در میدان مرکزی اورشلیم جمع شده بودند، خواند. ولهاوزن معتقد بود که این روایت باید به عنوان یک روایت تاریخی پذیرفته شود زیرا محتمل به نظر می‌رسد، و خاطرنشان کرد: «اعتبار روایت از ظاهر آن پیداست.» به دنبال ولهاوزن، اکثر محققان در طول قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم پذیرفته‌اند که رعایت گسترده تورات از حدود اواسط قرن پنجم پیش از میلاد آغاز شده است.

اخیراً، یوناتان آدلر در کتاب خود در سال ۲۰۲۲ با عنوان *[[ریشه‌های یهودیت (کتاب)|ریشه‌های یهودیت]]* استدلال کرد که در واقع هیچ مدرک باقی‌مانده‌ای برای تأیید این تصور وجود ندارد که تورات به‌طور گسترده شناخته شده، معتبر تلقی شده و در هر زمانی قبل از اواسط قرن دوم پیش از میلاد مورد استفاده قرار گرفته باشد.

همه محققان با تز آدلر متقاعد نشده‌اند. بنجامین دی. گوردون در بررسی خود از کار آدلر استدلال کرد که آدلر برای حمایت از ادعای خود مبنی بر اینکه تورات قبل از قرن دوم پیش از میلاد به‌طور گسترده رعایت نمی‌شد، به استدلالی مشکوک از سکوت متوسل می‌شود. گوردون اظهار می‌کند که از آنجا که یهودیه در دوره‌های پارسی و اوایل هلنیستی جمعیت کمی داشته و فرهنگ مادی آن نامشخص و ساده بوده است، فقدان شواهد برای رعایت تورات در این دوره‌ها «ممکن است صرفاً نشان‌دهنده محدودیت‌های منابع ما باشد.» مالکا ز. سیمکوویچ همچنین استدلال کرده است که شواهد مثبتی وجود دارد که یهودیان از دوران پیش از حشمونیان (از سال ۱۴۰ پیش از میلاد تا ۱۱۰ پیش از میلاد)، احکام تورات را رعایت می‌کردند.

جان جی. کالینز استدلال می‌کند که هکاتئوس آبدرا (حدود ۳۰۰ پیش از میلاد) ثبت کرده است که شریعت موسی مکتوب از قبل «به عنوان بیان معتبر شیوه زندگی یهودیان در آغاز دوره هلنیستی شناخته و پذیرفته شده بود». به گفته کالینز، این نشان می‌دهد که یهودیان از قبل در شاهنشاهی هخامنشی شروع به رعایت تورات کرده بودند.

## توسعه یهودیت ربانی
[thumb|صحنه‌هایی از [کتاب استر تزئین کنیسه دورا-اوروپوس متعلق به ۲۴۴ پس از میلاد]]

برای قرن‌ها، فهم سنتی این بوده است که جدایی مسیحیت اولیه و یهودیت مدتی پس از محاصره اورشلیم (۷۰ میلادی) در سال ۷۰ میلادی، اولین انشقاق کلامی بزرگ در سنت یهود بود. از نیمه دوم قرن بیستم، برخی از محققان شروع به استدلال کرده‌اند که تصویر تاریخی بسیار پیچیده‌تر از این است.

در قرن اول، یهودیت معبد دوم به گروه‌های الهیاتی رقیب، به ویژه [فریسیان] و [صدوقیان، علاوه بر فرقه‌های کوچک‌تر متعددی مانند اسنی‌ها، مسیح در یهودیت مانند مسیحیت اولیه تقسیم شد. روایات نزدیک مانند سامری‌گرایی (که پنج‌گانه سامری را به ما می‌دهد، شاهدی مهم از متن تورات مستقل از متن ماسورتی) بودند. فرقه پرستش بنی اسرائیل که در نهایت به یهودیت خاخامی و فرقه‌ای که به مسیحیت اولیه توسعه یافتند تنها دو مورد از این سنت‌های دینی مجزای اسرائیلی بودند؛ بنابراین، برخی از محققان شروع به ارائه مدلی کرده‌اند که به جای تکامل و جدایی مسیحیت از یهودیت خاخام، تولد دوقلوی مسیحیت و یهودیت خاخام را متصور است. این امر به‌طور فزاینده‌ای در میان محققان پذیرفته شده است که «در پایان قرن اول میلادی هنوز دو دین جداگانه به نام «یهودیت» و «مسیحیت» وجود نداشت». دنیل بویارین (۲۰۰۲) در دوران باستان پسین درک اصلاح‌شده‌ای از تعاملات بین مسیحیت نوپا و یهودیت نوپای خاخامی ارائه می‌دهد که این دو دین را در طول این دوره به شدت و پیچیده در هم تنیده می‌داند.

آمورائیم دانشمندان یهودی دوران باستان پسین بودند که شریعت و متون کتاب مقدس را تدوین و تفسیر می‌کردند. مرحله نهایی تدوین تلمود به شکل نهایی آن در طول قرن ششم میلادی، توسط دانشمندانی که به عنوان سبورایم شناخته می‌شدند، انجام شد. این مرحله، دوران شازال را که پایه و اساس یهودیت خاخامی بود، به پایان می‌رساند.

## جستارهای وابسته
* آتون‌پرستی
* دین هلنیستی
* تاریخ کتاب مقدس
* تاریخ یهود
* خاندان مکابی

## پانویس

### کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (ISBN is for Google Books version. Paper version )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 
* 

رده:تاریخ یهود
رده:خاستگاه‌ها
رده:دین‌ها در اسرائیل و یهودیه باستان