کنیسه جوبار

**کنیسه جوبار**، همچنین **کنیسه الیاهو هانوی**، یک مجموعه کنیسه باستانی در روستای جوبار بود که اکنون بخشی از منطقه شهری دمشق، سوریه است. در جریان جنگ داخلی سوریه در ماه مه ۲۰۱۴ به شدت آسیب دید.

این کنیسه زمانی در مجاورت مجتمعی با اتاق‌هایی برای خاخام و دیگر مأموران جامعه قرار داشت. این کنیسه بر فراز غاری ساخته شده بود که به‌طور سنتی تصور می‌شد به الیاس پیامبر در خفا خدمت می‌کرده است. گفته می‌شود مرکز تالار، جایی بوده که الیاس، الیشع را در آنجا مسح کرده است. در طول جنگ داخلی سوریه، کنیسه مورد اصابت خمپاره قرار گرفت، غارت شد و بعداً دو سوم سازه در پایان ماه مه ۲۰۱۴ کاملاً ویران شد.

## توضیحات
بر اساس مقاله‌ای در سال ۱۹۵۹ از نشریه «جویش کوارترلی ریویو» که با استفاده از کاداستر سوری منطقه جوبار و تطبیق داده‌های آن با یک مقاله اسرائیلی که در آن زمان تازه منتشر شده بود، نوشته شده است: «ضلع شرقی آن  بود.» طول، ضلع غربی آن  و ساختمان عرض. طبق گفته [بن صیون] لوریا …، این مقدار ۱۸٫۴ فوت خواهد بود. متر طول و ۱۱٫۶ متر عرض دارد.

بنیامین دوم، که در اواخر دهه ۱۸۴۰ از سوریه بازدید کرد، این کنیسه را به گونه‌ای توصیف کرد که او را به یاد «مسجد معاویه» می‌اندازد. «فضای داخلی توسط ۱۳ ستون مرمری، شش ستون در سمت راست و هفت ستون در سمت چپ، پشتیبانی می‌شود و همه جا با سنگ مرمر منبت‌کاری شده است.» (بنابراین او تعداد ستون‌هایی را که قبلاً توسط یک نویسنده اواخر قرن پانزدهم ذکر شده بود، تأیید می‌کند) «فقط یک دروازه برای ورود وجود دارد. در زیر حرم مقدس… یک غار وجود دارد… که پایین آمدن از آن با حدود ۲۰ پله انجام می‌شود. به گفته یهودیان، گفته می‌شود که حضرت الیشع در این غار پناهگاهی یافته است… در ورودی کنیسه، به سمت وسط دیوار سمت راست، سنگی با شکل نامنظم وجود دارد که می‌توان آثار چندین پله را روی آن مشاهده کرد. روایت ادعا می‌کند که پادشاه حزائیل بر روی این پله نشسته بود، زمانی که حضرت الیشع او را به عنوان پادشاه مسح کرد.»

## تاریخ و سنت‌ها
این کنیسه لوحه‌ای داشت که قدمت آن را به سال ۷۲۰  نشان می‌داد و اغلب، اما به اشتباه، کنیسه‌ای ۲۰۰۰ ساله تصور می‌شد که در حومه جوبر، دمشق واقع شده است. قدیمی‌ترین منابع ادبی قابل تأیید نشان می‌دهند که این کنیسه حداقل ریشه قرون وسطایی دارد. این بنا به یادبود الیاس، پیامبر کتاب مقدس، ساخته شده و قرن‌ها زیارتگاه یهودیان بوده است. همچنین محل دفن یکی از فرزانگان شگفت‌انگیز قرن شانزدهم است.

طبق روایات، این کنیسه بر فراز غاری ساخته شده است که الیاس نبی در طول آزار و اذیت خود را در آن پنهان کرده بود. گفته می‌شود که این کنیسه توسط الیشع ساخته شده و در قرن اول توسط الیعازر بن آرش تعمیر شده است. روایت دیگری بیان می‌کند که مسح حزائیل، پادشاه سوریه، توسط الیشع که در کتاب مقدس آمده است، در این کنیسه انجام شده است.

اگرچه بسیاری از منابع به عنوان یکی از قدیمی‌ترین منابعی که وجود کنیسه در جوبر را ذکر می‌کنند، از تلمود نقل قول می‌کنند، اما هیچ مدرک غیرقابل انکاری برای تأیید این تفسیر که ربی رافرام بار پاپا در آنجا دعا می‌کرده، وجود ندارد. چالش با این تفسیر همچنین منجر به اختلاف و جنجال شده است (اگرچه به گفته آدام بلیتز، انسان‌شناس و محقق، از محتوا و مقایسه با توضیحات سنتی مشخص است که شهر ابی گبر در بابل بوده و نه در نزدیکی دمشق.)

### دوره قرون وسطی
در دوران قرون وسطی، جوبر محل سکونت یک جامعه یهودی قابل توجه بود. در سال ۱۲۱۰، یک یهودی فرانسوی، ساموئل بن سامسون، هنگام بازدید از دمشق، از «کنیسه زیبایی که در خارج از شهر» یعنی در جوبر واقع شده بود، یاد کرد. یک مسافر یهودی ناشناس که چند سال پس از مهاجرت اسپانیایی‌ها به شام پس از فرمان اخراج یهودیان اسپانیا در سال ۱۴۹۲ به آنجا رسید، ۶۰ خانواده یهودی ساکن در روستای جوبر را یافت که کنیسه‌ای بسیار زیبا داشتند. نویسنده می‌گوید: «من هرگز چیزی شبیه به این ندیده‌ام؛ این کنیسه توسط سیزده ستون پشتیبانی می‌شود.» شمس بن طولون الدمشقی (۱۴۷۵–۱۵۴۶ یا ۴۸) اشاره می‌کند که «جوبر یک روستای یهودی با حضور مسلمانان است.» *وقایع‌نگاری* یوسف سمبری (۱۶۷۲) می‌گوید که جامعه یهودی دمشق عمدتاً در جوبار زندگی می‌کردند و او از کنیسه الیشع و غار الیاس تشبی اطلاع دارد.

### قرن نوزدهم به بعد
جی.جی. بنجامین ("بنجامین دوم"؛ که در اواخر دهه ۱۸۴۰ از آن بازدید کرد) کنیسه را با جزئیات توصیف کرد (برای اطلاعات بیشتر به "توضیحات" مراجعه کنید).

اسناد مربوط به اوایل قرن نوزدهم، املاکی را در روستا نشان می‌دهد که متعلق به *[[وقف]]* یهودیان (موقوفات مذهبی) بوده و به اعضای جوامع دیگر اجاره داده شده بودند. در جریان شورشی که پس از اتهام قتل آیینی علیه یهودیان دمشق در سال ۱۸۴۰ رخ داد، جمعیت به کنیسه حمله کردند، آن را غارت کردند و طومارهای شریعت را از بین بردند. در سال ۱۸۴۷، تنها یک خانواده یهودی در روستا باقی مانده بود و آنها از کنیسه مراقبت می‌کردند. در روزهای جشن، بسیاری از یهودیان دمشق برای عبادت در کنیسه جمع می‌شدند و در طول سال، کنیسه اغلب توسط یهودیان بازدید می‌شد. چند اتاق در حیاط مجاور کنیسه، به عنوان خلوتگاهی برای برخی از یهودیان دمشق برای چند روز در بهار و تابستان استفاده می‌شد.

پس از تأسیس دولت اسرائیل، یهودیان در سوریه با تبعیض بیشتری روبرو شدند، زیرا دولت سوریه محدودیت‌های سختگیرانه‌تری را علیه آنها اعمال کرد. اموال یهودیان قابل فروش نبود و اموال رها شده مصادره شد. بخشی از زمین‌های مرتبط با کنیسه تصرف و به مدرسه‌ای برای اعراب آواره فلسطینی تبدیل شد.

این کنیسه به عنوان یکی از مقدس‌ترین مکان‌های زیارتی یهودیان در سوریه مورد احترام است. در گذشته، افراد بیمار را به غاری در زیر کنیسه می‌آوردند و شب‌ها در آنجا تنها می‌گذاشتند به این امید که روح الیشع تأثیر شفابخشی بر آنها داشته باشد.

## جستارهای وابسته
* تاریخ یهودیان در سوریه

## منابع

رده:الیاس
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۸ (میلادی) در آسیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در دمشق
رده:ساختمان‌های مذهبی کامل‌شده در دهه ۷۲۰ (میلادی)
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مکان‌های زیارتی یهودی
رده:نقشه‌های موقعیت مکانی با نشانگرهای خارج از نقشه و پارامتر خارج تنظیم‌نشده