کلیسای جامع آیش‌شتت

**کلیسای جامع** آیش‌شتت، ( به آلمانی: Der Dom zu Eichstätt)؛ (منسوب به منجی، بانوی ما و سنت ویلیبالد) کلیسای جامع اسقف‌نشین کاتولیک آیش‌شتت در شهر آیش‌شتت ، بایرن است. این کلیسای تالاری سه‌راهه به بنای اولیهٔ سنت ویلیبالد بازمی‌گردد که گفته می‌شود در همانجا در قرن هشتم اولین کلیسای سنگی را بنا نهاده است. کلیسای فعلی اساساً به سبک معماری اواخر گوتیک ساخته شده و در سال ۱۷۱۸ با نمایی باروک در ضلع غربی تکمیل گردید. این کلیسا به همراه راهرو سرپوشیده  صومعهٔ و سردابه دو تالاری اش، یکی از مهم‌ترین آثار معماری قرون وسطایی در بایرن محسوب می‌شود.
## تاریخچه

### قرون وسطای آغازین
بنای اولیه ساخته‌شده توسط سنت ویلیبالد در قرن هشتم، تالاری سنگی به پهنای ۱۲ متر بود که تقریباً در زیر بخش شرقی، شبستان اصلی امروزی قرار داشت و همان جهت‌گیری و عرض آن را دارا بود. در غرب کلیسا و به‌صورت مجزا، صومعه‌ای سنگی برای راهبان با تالاری دارای محرابگاه ساخته شده بود. مجموعه بنا با چند سازه چوبی در غرب تالار محرابگاه کامل می‌شد. مسیرهایی شنی کلیسا و صومعه را به هم متصل می‌کرد. احتمالاً صومعه در خلال حملات مجارها ویران شد، اما کلیسا پابرجا ماند. بخش‌هایی از این کلیسا در دیوارهای سالن گروه سرایندگان شرقی  حفظ شده است. اسقف رگینولت 966–991 بر روی ویرانه‌های صومعه مبلغان، بنایی مدور با دو برج جانبی و سردابی بیرونی برای مقبره بنیان‌گذار اسقف‌نشین ساخت.

### دوره رومانسک
این مجموعه معماری کارولنژی-اتونی جای خود را به طرح‌های نوسازی اسقف هریبرت ( ۱۰۲۲ تا ۱۰۴۲ میلادی) داد. اسقف گوندکار دوم در سال ۱۰۶۰ شبستان و سالن گروه سرایندگان جدید را تقدیس کرد. این کلیسای جامع رومانسک در سال‌های ۱۹۷۲/۱۹۷۵ به همراه بناهای پیشین در زیر شبستان اصلی مورد کاوش باستان‌شناسی قرار گرفت. این بازیلیکای صلیبی‌شکل دارای یک محرابگاه در شرق و یکی در غرب و همچنین سردابی شرقی به طول ۱۶ متر بود. به دلیل محدودیت مالی، گودال‌های حفاری شده دوباره پر شدند. به‌احتمال دو برج در قرن دوازدهم ساخته شدند که تأثیراتی از معماری ایتالیای علیا را نشان می‌دهند. گمان می‌رود که این کلیسای جامع با تقدیس در ۱۳ اکتبر ۱۳۱۰ به اتمام رسیده باشد. 

### گوتیک
از سال ۱۲۵۶ سالن گروه سرایندگان غربی نخستین به سبک گوتیک آغازین ساخته شد که محل تدفین مجدد بقایای سنت ویلیبالد گردید و در ۱۲۶۹ به اتمام رسید. در دوره اسقف‌های *رابان تروشس فون ویلبورگشتتن* و *فریدریش چهارم فون اوتینگن*، *کلیسای دوره سالی* به‌تدریج تخریب و تالار گوتیک کنونی ساخته شد. پس از ۱۳۵۰ ساخت سالن گروه سرایندگان آغاز گردید و حوالی ۱۴۰۰ سالن گروه سرایندگان ویلیبالد به تالار متصل شد. سردر اصلی در ضلع شمالی به سال ۱۳۹۶ منسوب است. در دوره گوتیک پسین، نمازخانه‌ی خادمان کلیسا همراه با کلیسای روریتزر ( 1463–1480) به مجموعه اضافه شد. راهروی صومعه متصل به آن نیز با سالن مقبره ها از ۱۴۱۰ با بال شمالی آغاز و در ۱۵۱۰ با تکمیل سالن مقبره ها به پایان رسید.

### باروک
نمای باروک غربی (۱۷۱۶–۱۷۱۸) اثر گابریل د گابریلیس به‌دستور اسقف یوهان آنتون یکم به‌عنوان شکرانه‌ای برای در امان ماندن شهر در جنگ جانشینی اسپانیا ساخته شد. در ۱۷۴۵ هم‌زمان با هزاره اسقف‌نشین، محراب روکوکو در سالن گروه‌سرایندگان ویلیبالد و در ۱۷۴۹ محراب اصلی در سالن گروه‌ سرایندگان شرقی به طراحی ماتیاس زایبلد افزوده شد. در این دوره، نمازخانه‌های جانبی با نرده‌های آهنی از شبستان جدا می‌شدند و نرده‌های چدنی گروه‌ سرایندگان در ۱۷۸۹ اضافه شدند. شبکه‌های گوتیک پنجره‌ها با بست‌های آهنی ساده جایگزین شده بودند و شمار زیادی از آثار باروک، سنگ‌قبرها و محراب‌ها، فضای داخلی را شکل می‌دادند.

### قرن نونزدهم
در سال ۱۸۴۵ به مناسبت هزار و صدمین سالگرد اسقف‌نشین، اسقف کارل آگوست فون رایزاخ تلاش کرد کلیسا را به ظاهر گوتیک نخستین نزدیک کند، اما کمبود بودجه تنها اجازه نقاشی دوباره فضاها را داد. اسقف فرانتس لئوپولد فون لئونرود مرمت جامعی را از ۱۸۸۱ تا ۱۹۰۴ انجام داد که طی آن فضا با سبک یکپارچه «اواخر گوتیک» پوشانده شد، پنجره‌های نئوگوتیک جایگزین شیشه‌های ساده گشتند و محراب اصلی جدیدی با تلفیق بخش‌هایی از محراب قرون وسطایی ساخته شد. فریتس گایگس طاق‌ها را با نقوش پیچک و نقاشی‌های دیواری از قدیسان محلی آراست. این مرمت ۲۶۰٬۰۰۰ مارک هزینه داشت و در ۱۸۹۳ پایان یافت.

### قرن بیستم
پس از ۱۹۰۰، فضای داخلی، کلیسا بیش ازحد تاریک و سرد ارزیابی شد؛ ازاین‌رو در ۱۹۱۶/۱۹۱۷ با اسیدکاری شیشه‌ها و در ۱۹۳۶ با جایگزینی یک‌سوم بالایی پنجره‌ها با شیشه‌های بسبک قدیمی سعی در روشنایی بیشتر شد. در ۱۹۳۹ مرمتی اساسی آغاز گردید و از ۱۹۴۱، به‌دلیل تهدید مصادرهٔ اموال موزهٔ اسقف‌نشین توسط رژیم ناسیونال‌سوسیالیست، مجسمه‌های سدهٔ نوزدهم با آثار اصیل قرون وسطایی جایگزین شدند. در سال‌های جنگ، ناقوس‌ها و اشیای برنزی نیز در معرض مصادره بودند که برخی با تلاش ادارهٔ حفاظت آثار تاریخی نگاه داشته شدند. مرمت نمای بیرونی نیز بین ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۵ انجام شد.

### قرن بیست و یکم
در آغاز سدهٔ بیست و یکم، مرمت‌های جامع دیگری بر روی کلیسای جامع انجام شد: نمای غربی بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ بازسازی شد. یک مرمت کلی و اساسی نیز از سال ۲۰۱۹ آغاز گردید که طی آن، مراسم بازگشایی برنامه‌ریزی‌شده برای جشن ویلیبالد به دلیل آتش‌سوزی کوچکی اندکی به تأخیر افتاد و سرانجام در روز یکشنبهٔ وقف کلیساها در بایرن، برابر با ۲۰ اکتبر ۲۰۲۴، با شکوه هرچه‌تمامتر انجام شد. در این بازسازی، کلیسای جامع برای دسترسی آسان‌تر افراد کم‌توان، به یک آسانسور مجهز شده است.

## نگارخانه

پرونده:Dom Eichst fd (6).JPG|تالار مقبره ها Das Mortuarium
پرونده:Dom Eichst fd (1).JPG|تندیس سنت ویلیبالد
پرونده:Bavaria ei.png|جایگزین=موقعیت ایش شتت در ایالت بایرن|موقعیت اسقف نشین «آیش‌شتت» در ایالت بایرن
پرونده:Eichstaett Dom 7.jpg|نمای بیرونی
پرونده:Dom Eichst fd (3).JPG|سالن سرایندگان  Der Chor
پرونده:Eichstätt Dom Kreuzgang Nordost.JPG|سقف طاقی
پرونده:GER Eichstätt, Dom zu Eichstätt 0008.jpg|نمای بیرون
پرونده:Dom Eichstaett Mortuarium 2.jpg|ستون درهم تنیده سنگی
پرونده:Eichstätt Dom Mortuarium Fenster Jüngstes Gericht 999.jpg|داوری آخر - یکی از پنجره های رنگین
پرونده:Eichstätt Dom Hochaltar 257.jpg|محراب اصلی یا Hochaltar

## منابع


رده:کلیساها بر پایه مذهب
رده:کلیساها
رده:کلیساهای کاتولیک در آلمان
رده:کلیساهای جامع
رده:تاریخ معماری
رده:معماری
رده:معماری بر پایه سبک
رده:معماری گوتیک
رده:معماری باروک
رده:معماری آلمان
رده:آیش‌شتت