روابط کرواسی و اسرائیل

**روابط کرواسی و اسرائیل** به روابط دوجانبه دیپلماتیک، سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی میان کرواسی و اسرائیل اشاره دارد. روابط دیپلماتیک کامل میان دو کشور در ۹ آوریل ۱۹۹۷ و پس از استقلال کرواسی از جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی برقرار شد. کرواسی دارای سفارت در تل‌آویو و کنسولگری‌های افتخاری در اشدود، قیساریه، اورشلیم و کفر شمریاهو است. اسرائیل نیز سفارتی در زاگرب دارد. روابط دو کشور دوستانه و بسیار همکارانه توصیف شده‌است و در سال‌های اخیر همکاری‌های دوجانبه و دفاعی-امنیتی گسترش یافته‌است.

کرواسی از جمله کشورهایی است که اسرائیل گاه در چارچوب اتحادیه اروپا برای حمایت از مواضع خود به آن روی می‌آورد و این کشور معمولاً در رأی‌گیری‌های کلیدی سازمان ملل، رأی ممتنع می‌دهد یا به سود اسرائیل رأی می‌دهد. هر دو کشور عضو سازمان ملل متحد، صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، سازمان تجارت جهانی، اتحادیه مدیترانه و چندین سازمان بین‌المللی دیگر هستند.

## جامعه یهودی کرواسی
پیشینه جامعه یهودی کرواسی دست‌کم به سده سوم میلادی بازمی‌گردد، هرچند داده‌های اندکی از وضعیت این جامعه تا سده‌های دهم و پانزدهم در دست است. این جامعه که تا آغاز جنگ جهانی دوم نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ عضو داشت و بسیاری از آنان در توسعه اقتصاد، دانش و فرهنگ کرواسی نقش داشتند، در جریان هولوکاست در سرزمین دولت دست‌نشانده نازی موسوم به دولت مستقل کرواسی تقریباً به‌طور کامل نابود شد. با این حال بسیاری از یهودیان در دوران جنگ به‌دست جنبش مقاومت ضدنازی به رهبری مارشال یوسیپ بروز تیتو که خود کروات بود پناه یافتند. ۱۱۷ کروات با عنوان درستکار در میان ملل مورد تقدیر قرار گرفتند. پس از جنگ، نیمی از بازماندگان به اسرائیل مهاجرت کردند و حدود ۲٬۵۰۰ نفر در کرواسی ماندند.

امروزه ۹ کنیسه و سازمان یهودی در کرواسی کنش‌ورزی می‌کنند: در زاگرب (دو مورد)، رییکا، اوسییک، اسپلیت، دوبروونیک، چاکوتس، دارووار و اسلاونسکی برد. گروه آموزشی یهودیت‌شناسی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه زاگرب برنامه‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد در پژوهش‌های یهودی ارائه می‌دهد. یهودیان رسماً به‌عنوان اقلیت ملی در قانون اساسی کرواسی شناخته شده‌اند و از این رو دارای کرسی دائمی در پارلمان کرواسی هستند.

### یهودیان کرواتی‌تبار در اسرائیل
شماری از یهودیان کرواتی‌تبار یکی از کوچک‌ترین جامعه‌های یهودی یوگسلاوی‌تبار در اسرائیل را تشکیل می‌دهند.

## روابط با یوگسلاوی فدرال
در دوره‌ای که کرواسی عضو فدراسیون یوگسلاوی بود (۱۹۴۳–۱۹۹۱) از طریق فدراسیون در سال ۱۹۴۸ با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار کرد. تا سال ۱۹۵۲ در مجموع ۷٬۵۷۸ یهودی طی پنج موج مهاجرت از یوگسلاوی به اسرائیل مهاجرت کردند. یوگسلاوی در آغاز در درگیری عرب‌ها و اسرائیل بی‌طرف بود اما روابط خود با اسرائیل را حفظ می‌کرد. پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل اسرائیل به تسلیحات نیاز داشت. چکسلواکی ۵۰ فروند هواپیمای جنگنده سوپرمارین اسپیت‌فایر مارک نُه را به اسرائیل فروخت اما انتقال آن‌ها دشوار بود. با فشار شدید شوروی، چکسلواکی و اسرائیل انتقال را از طریق فرودگاه نیکشیچ (در مونته‌نگرو) و بندر رییکا (در کرواسی) در عملیات کاملاً محرمانه «ولوتا» ترتیب دادند که از ۲۴ سپتامبر ۱۹۴۸ تا ۵ ژانویه ۱۹۴۹ ادامه یافت. به گفته مورخ و جانباز اسرائیلی مئیر پاییل بدون یاری یوگسلاوی، اسرائیل احتمالاً آن جنگ را نمی‌بُرد.

با توجه به اینکه یوگسلاوی در دوره جنگ سرد میان ناتو و پیمان ورشو قرار داشت و رهبر بلوک سوم یعنی جنبش عدم تعهد بود و تیتو روابط نزدیکی با رهبران عرب به‌ویژه جمال عبدالناصر داشت، یوگسلاوی پس از حمله اسرائیل به مصر در جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ همه روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل قطع کرد. پس از مرگ تیتو در مه ۱۹۸۰ جمهوری‌های یوگسلاوی به‌آهستگی سیاست خارجی مستقل خود در قبال اسرائیل را پی گرفتند و کرواسی سیاست‌های اسرائیل‌دوستانه را در پیش گرفت.

## روابط در دوره جنگ استقلال کرواسی
پس از فروپاشی یوگسلاوی در اوایل دهه ۱۹۹۰ فرانیو توجمان سیاستمدار محافظه‌کار در ۸ اکتبر ۱۹۹۱ به‌عنوان رئیس‌جمهور جمهوری مستقل کرواسی به قدرت رسید. اسرائیل از برخی دیدگاه‌های توجمان در کتابش «بیابان‌های واقعیت تاریخی» انتقاد داشت؛ توجمان در فصلی از این کتاب شمار قربانیان اردوگاه کار اجباری یاسنواتس را ۳۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ نفر برآورد کرده بود، در حالی که مقامات یوگسلاوی ارقامی بسیار بالاتر (۳۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰۰٬۰۰۰) ارائه داده بودند. موزه یادبود هولوکاست ایالات متحده اکنون شمار قربانیان یاسنواتس را ۷۷٬۰۰۰ تا ۹۹٬۰۰۰ نفر تخمین می‌زند که ۱۲٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ نفر آنان یهودی بودند. یادمان یاسنواتس نیز رقمی مشابه یعنی ۸۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ قربانی ارائه می‌دهد.

با وجود این اختلافات اسرائیل در ۱۶ آوریل ۱۹۹۲ کرواسی را به‌عنوان کشوری مستقل به رسمیت شناخت اما از توسعه بیشتر همکاری دوجانبه خودداری کرد.

### انتقاد از سیاست اسرائیل در قبال کرواسی
ایگور پریموراتس، استاد گروه فلسفه دانشگاه عبری اورشلیم، این سیاست اسرائیل را شدیداً نقد کرد. او در نوشتارهای «اسرائیل و نسل‌کشی در کرواسی» و «اسرائیل و جنگ در بالکان» نوشت: «از آغاز فروپاشی یوگسلاوی، مجموعه سیاسی اسرائیل موضعی صرب‌گرایانه اتخاذ کرده‌است. هم افکار عمومی و هم رسانه‌های اسرائیلی و حتی ید وشم از شناسایی جنایاتی که صرب‌ها در کرواسی در جریان جنگ استقلال کرواسی مرتکب شدند سر باز زدند.»

### برقراری روابط دیپلماتیک

در سپتامبر ۱۹۹۷ پس از ماه‌ها گفت‌وگوی فشرده، اسرائیل و کرواسی بیانیه مشترکی دربارهٔ قصد برقراری روابط دیپلماتیک منتشر کردند. مذاکرات محرمانه میان ایتان بنتسور، مدیرکل وزارت خارجه اسرائیل، و هرویه شارینیچ، رئیس دفتر رئیس‌جمهور کرواسی، در بوداپست برگزار شده بود. روابط دیپلماتیک کامل در ۴ سپتامبر ۱۹۹۷ پس از آنکه دولت کرواسی بیانیه‌ای در عذرخواهی از جنایات اوستاشا در دولت مستقل کرواسی صادر کرد و رئیس‌جمهور توجمان نسخه ویراسته‌ای از کتابش را نوید داد، برقرار شد. کرواسی سفارت خود را در تل‌آویو گشود، در حالی که اسرائیل تا سال ۲۰۰۵ از طریق سفارتش در وین در کرواسی نمایندگی داشت.

نخستین مقام ارشد کرواتی که از اسرائیل دیدن کرد، ماته گرانیچ وزیر خارجه بود که در مه ۱۹۹۸ به دعوت بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل سفر رسمی انجام داد. رئیس‌جمهور توجمان درصدد بازدید رسمی از اسرائیل بود اما پیش از تحقق این هدف در سال ۱۹۹۹ درگذشت.

برانکو لوستیگ کارگردان کرواتی در ۴ مارس ۲۰۱۵ در مصاحبه‌ای با تلویزیون اسلوونی گفت که نخستین بار رئیس‌جمهور توجمان را در اکران فیلم «فهرست شیندلر» در زاگرب در سال ۱۹۹۴ ملاقات کرد. او گفت که توجمان در حین تماشای فیلم دست او را گرفت و هنگامی که به او نگاه کرد دید که اشک می‌ریزد و با خود اندیشید: «کسی که بر سرنوشت این مردم [یهودیان] گریه می‌کند نمی‌تواند انسان بدی باشد.»

## روابط در سده بیست‌ویکم و دیدارهای رسمی

پس از درگذشت رئیس‌جمهور توجمان، اسرائیل همکاری دوجانبه فعالی با کرواسی آغاز کرد و در فوریه ۲۰۰۰ هیئتی را به مراسم تحلیف رئیس‌جمهور جدید کرواسی استیه‌پان مسیچ فرستاد.

در ژانویه ۲۰۰۱ دو کشور روادید را لغو کردند و در اکتبر همان سال رئیس‌جمهور مسیچ از اسرائیل دیدن کرد و بابت جنایات اوستاشا علیه یهودیان در جنگ جهانی دوم عذرخواهی کرد. او بار دوم در اکتبر ۲۰۰۹ از اسرائیل بازدید کرد.

نخستین رئیس‌جمهور اسرائیل که از کرواسی دیدن کرد موشه کاتساو بود که در ژوئیه ۲۰۰۳ این سفر را انجام داد. او در سخنرانی خود در پارلمان کرواسی گفت: «اسرائیل از پارتیزان‌های کرواتی و دیگر آزادی‌خواهان کرواتی که در جنگ جهانی دوم با فاشیسم در کرواسی جنگیدند قدردانی می‌کند. این مبارزان مایه افتخار ملت کرواسی و ارزش ملی مهمی برای نسل جوان هستند.» کاتساو همچنین از دوبروونیک و یادمان اردوگاه کار اجباری یاسنواتس بازدید کرد.

در مارس ۲۰۰۴ هیئتی متشکل از سه وزیر کرواتی شامل میومیر ژوژول وزیر خارجه، دراگان پریموراتس وزیر علوم و آموزش و پتار چوبانکوویچ وزیر کشاورزی از اسرائیل دیدن کرد.

در ۸ سپتامبر ۲۰۰۵ اسرائیل سفارت خود را در زاگرب گشود. نخستین سفیر اسرائیل در زاگرب شموئل مِیروم بود.

در ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ ایوو یوسیپوویچ رئیس‌جمهور کرواسی از اسرائیل دیدن کرد و در سخنرانی خود در کنست از جنایات اوستاشا علیه یهودیان عذرخواهی کرد و گفت: «من در برابر پارلمان کشور اسرائیل و مهم‌تر از آن در برابر کودکان کرواتی ایستاده‌ام و بی‌هیچ ابهامی عذرخواهی می‌کنم. از بازماندگان هولوکاست و همه قربانیان دیگر تقاضای بخشش دارم.»

در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۵ کولیندا گرابار-کیتاروویچ رئیس‌جمهور کرواسی از اسرائیل دیدن کرد. او در ید وشم گفت: «به‌عنوان رئیس‌جمهور کرواسی ژرف‌ترین تأسف خود را نسبت به همه قربانیان هولوکاست که به دست رژیم همکار اوستاشا در جنگ جهانی دوم کشته شدند ابراز می‌دارم… اکثریت بزرگ مردم کرواسی از جمله پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایم بخشی از جنبش مقاومت ضدفاشیسم بودند.» برانکو لوستیگ نیز همراه رئیس‌جمهور از اسرائیل دیدن کرد و اسکاری را که برای فیلم فهرست شیندلر دریافت کرده بود به ید وشم اهدا کرد.

در ۳۰ مه ۲۰۱۶ میرو کوواچ وزیر خارجه کرواسی از اسرائیل بازدید کرد و ضمن محکوم کردن نژادپرستی و یهودستیزی، خواستار ارتقای همکاری در زمینه‌های کشاورزی، مدیریت آب، گردشگری، فناوری سایبری و فناوری پیشرفته شد. او همچنین از همکاری عالی در حوزه‌های دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی میان دو کشور ستایش کرد.

### رأی‌گیری یونسکو دربارهٔ کوه معبد
در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۶ کمیته میراث جهانی یونسکو قطعنامه‌ای جنجالی دربارهٔ کوه معبد تصویب کرد که پیوند اسرائیل با این مکان را نادیده می‌گرفت. قرار بود این قطعنامه با اجماع تصویب شود اما کرواسی و تانزانیا خواستار رأی‌گیری مخفی شدند که عملاً اجماع را مسدود کرد. قطعنامه در نهایت با ۱۰ رأی موافق، ۸ ممتنع، ۲ مخالف و ۱ غایب تصویب شد. نخست‌وزیر نتانیاهو از کرواسی و تانزانیا بابت این اقدام تشکر کرد.

### کمک کرواسی در آتش‌سوزی نوامبر ۲۰۱۶
کرواسی به همراه قبرس، یونان، ایتالیا، روسیه و ترکیه با اعزام ۲ فروند هواپیمای آتش‌نشانی کانادیر سی‌ال-۴۱۵ به اسرائیل در مهار آتش‌سوزی‌های گسترده نوامبر ۲۰۱۶ یاری رساند.

### دیدار پلنکوویچ از اسرائیل
در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۷ آندری پلنکوویچ نخست‌وزیر کرواسی به مناسبت بیستمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک از اسرائیل دیدن کرد و با رئیس‌جمهور رووین ریولین، نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو و رهبر اپوزیسیون تسیپی لیونی دیدار کرد. دو نخست‌وزیر بیانیه مشترکی دربارهٔ همکاری در زمینه پیشگیری از بلایا و واکنش اضطراری امضا کردند. رووین ریولین رئیس‌جمهور اسرائیل در سال ۲۰۱۹ کرواسی را «متحد نیرومند اسرائیل در اتحادیه اروپا، سازمان ملل و دیگر سازمان‌های چندجانبه» خواند.

### تفاهم‌نامه دفاعی
در ۲۵ مارس ۲۰۱۷ وزیران دفاع کرواسی و اسرائیل، دامیر کرستیچویچ و آویگدور لیبرمن، تفاهم‌نامه‌ای در حوزه دفاع امضا کردند که همکاری در زمینه فنی-نظامی، تبادل تجربه آموزش نظامی، توانمندی‌های سایبری و نوسازی نیروهای مسلح را پیش‌بینی می‌کند.

### توافق مشارکت راهبردی
در سپتامبر ۲۰۲۰ گوردان گرلیچ رادمان وزیر خارجه کرواسی از اسرائیل بازدید کرد و در پایان دسامبر همان سال او و همتای اسرائیلی‌اش گابی اشکنازی توافق مشارکت راهبردی را امضا کردند. این توافق همکاری در زمینه‌های دیپلماسی دیجیتال، کمک‌های بشردوستانه به کشورهای ثالث، برنامه‌های چارچوبی اتحادیه اروپا، مقابله با گرمایش جهانی و تبادل علمی و فرهنگی را دربرمی‌گیرد.

## روابط اقتصادی
همکاری اقتصادی میان کرواسی و اسرائیل رو به رشد بوده‌است. در سال ۲۰۱۴ کرواسی ۳۳٫۳ میلیون دلار کالا به اسرائیل صادر و ۲۲٫۴ میلیون دلار کالا از اسرائیل وارد کرد.

در سال ۲۰۱۱ حدود ۳۵٬۰۰۰ گردشگر اسرائیلی از کرواسی بازدید کردند، هرچند گمان می‌رود شمار واقعی بسیار بیشتر باشد زیرا بسیاری از اسرائیلی‌ها با گذرنامه دوم وارد کرواسی شدند. کرواتی‌ها نیز اغلب به زیارت سرزمین مقدس می‌روند.

سرمایه‌گذاران اسرائیلی صدها میلیون دلار در کرواسی سرمایه‌گذاری کرده‌اند. دو پروژه بزرگ عبارت‌اند از پروژه تِوا-پلیوا به ارزش ۲۰۰ میلیون دلار و پروژه گلف‌پارک در دوبروونیک.

## همکاری نظامی
در مارس ۲۰۱۸ دولت کرواسی خرید یک اسکادران ۱۲ فروندی جنگنده دست‌دوم اف-۱۶ باراک از اسرائیل به ارزش ۴۲۰ میلیون یورو را تأیید کرد.

## انجمن کرواسی-اسرائیل
انجمن کرواسی-اسرائیل در ۵ مه ۱۹۹۴ بنیان‌گذاری شد و هدفش «پیشبرد روابط دوستانه، همکاری فرهنگی، علمی و هرگونه همکاری دیگر میان کرواسی و اسرائیل و نیز پاسداشت فرهنگ، سنت و میراث یهودی» است. این انجمن به‌طور منظم از سوی وزارت‌های خارجه و فرهنگ کرواسی و شهرداری زاگرب حمایت مالی می‌شود و چند صد عضو دارد.

## شهرهای خواهرخوانده
بر پایه منبع عربی، شماری از شهرهای دو کشور پیمان خواهرخواندگی دارند از جمله:
* بیت‌شمش و اسپلیت
* یوکنعام و پوژگا
* کریات‌طبعون و چاکوتس (از ۱۹۸۶)

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی سفارت اسرائیل در کرواسی
* وبگاه وزارت امور خارجه کرواسی

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه کرواسی