واحد مانور سرنشین‌دار

[بندانگشتی|چپ|۲۸۰پیکسل|[بروس مک‌کندلس دوم، فضانورد آمریکایی، در حال استفاده از واحد مانور سرنشین‌دار در مأموریت اس‌تی‌اس-۴۱-بی در سال ۱۹۸۴]]

**واحد مانور سرنشین‌دار** (به انگلیسی: Manned Maneuvering Unit یا به اختصار **MMU**) یک واحد پیشران فضانوردان است که توسط ناسا در سه مأموریت شاتل فضایی در سال ۱۹۸۴ مورد استفاده قرار گرفت. MMU به فضانوردان اجازه می‌داد تا راهپیمایی فضایی بدون اتصال (بدون بند رابط) را در فاصله‌ای دور از شاتل انجام دهند. این واحد در عمل برای بازیابی یک جفت ماهواره مخابراتی معیوب به نام‌های وستار ۶ و پالاپا B2 استفاده شد. پس از سومین مأموریت، این واحد از چرخه عملیاتی بازنشسته شد. جانشین کوچک‌تر آن، سامانه کمکی پیش‌رانش (SAFER)، اولین بار در سال ۱۹۹۴ به پرواز درآمد که صرفاً برای استفاده در شرایط اضطراری در نظر گرفته شده است.

## نمای کلی
این واحد دارای سیستم‌های افزوده (Redundancy) بود تا در برابر خرابی سیستم‌های انفرادی محافظت شود. MMU به گونه‌ای طراحی شده بود که روی کوله‌پشتی سیستم پشتیبانی از حیاتِ واحد تحرک خارج از سفینه (EMU) شاتل فضایی قرار گیرد. هنگام حمل به فضا، MMU در یک ایستگاه پشتیبانی متصل به دیوار محفظه بار (Payload Bay) در نزدیکی دریچه خروج (Airlock) قرار داده می‌شد. در هر مأموریت دو واحد MMU حمل می‌شد که واحد دوم در سمت مقابل دیوار محفظه بار نصب می‌گردید. بازوهای کنترلر این دستگاه برای ذخیره‌سازی تا می‌شدند و زمانی که فضانورد در واحد قرار می‌گرفت، بازوها باز می‌شدند. برای انطباق با فضانوردانی با طول دست‌های متفاوت، این بازوها تا حدود ۱۳ سانتی‌متر قابل تنظیم بودند. جرم این دستگاه با بار کامل پیشران ۱۴۸ کیلوگرم بود.

## پیشران و عملکرد
MMU از گاز نیتروژن به عنوان پیشران استفاده می‌کرد. دو مخزن آلومینیومی با روکش کولار، هر کدام حاوی ۵٫۹ کیلوگرم نیتروژن بودند که برای یک راهپیمایی فضایی شش ساعته کفایت می‌کرد. ۲۴ نازل پیشران در نقاط مختلف دستگاه تعبیه شده بود. فضانورد با استفاده از نوک انگشتان خود و دسته‌های کنترلی که در انتهای دو بازوی دستگاه قرار داشت، سیستم رانش را هدایت می‌کرد. دسته راست شتاب دورانی (غلت خوردن، گام و انحراف) و دسته چپ شتاب انتقالی (حرکت به جلو-عقب، بالا-پایین و چپ-راست) ایجاد می‌کرد. هماهنگی این دو دسته حرکات پیچیده‌ای را ممکن می‌ساخت. همچنین فضانورد می‌توانست عملکرد خودکار «حفظ وضعیت» را فعال کند تا جهت دستگاه در فضا ثابت بماند و دست‌هایش برای کار آزاد شود.

## تاریخچه و استفاده در فضا
در سال ۱۹۶۶، نیروی هوایی ایالات متحده یک واحد مانور فضانورد (AMU) را توسعه داد که بسیار شبیه به MMU بود، اما آزمایش آن در مأموریت جمینای ۹-آ به دلیل خستگی مفرط و بخار کردن کلاه فضانورد یوجین سرنان لغو شد. ایده واحد مستقل تا عصر شاتل فضایی به تعویق افتاد، هرچند چندین دستگاه مانور در داخل ایستگاه فضایی اسکای‌لب آزمایش شده بود.

MMU در سال ۱۹۸۴ در سه مأموریت شاتل به کار گرفته شد. اولین آزمایش در ۷ فوریه در مأموریت اس‌تی‌اس-۴۱-بی توسط بروس مک‌کندلس دوم و رابرت ال استوارت انجام شد. دو ماه بعد در مأموریت اس‌تی‌اس-۴۱-سی، فضانوردان تلاش کردند با استفاده از MMU ماهواره **سولارمکس** (SMM) را برای تعمیرات شکار کنند، اما به دلیل نقص در طراحی ماهواره، دستگاه اتصال نتوانست روی آن قفل شود. در نهایت ماهواره با بازوی رباتیک شاتل (کانادارم) مهار شد. آخرین مأموریت MMU در نوامبر ۱۹۸۴ (مأموریت اس‌تی‌اس-۵۱-ای) بود که طی آن فضانوردان موفق شدند دو ماهواره وستار ۶ و پالاپا B2 را که در مدارهای اشتباه بودند بازیابی کرده و به زمین بازگردانند.

## بازنشستگی
پس از بازنگری‌های ایمنی متعاقب فاجعه شاتل فضایی چلنجر، واحد MMU برای استفاده‌های بعدی بیش از حد پرخطر تشخیص داده شد. ناسا به این نتیجه رسید که بسیاری از وظایف این واحد را می‌توان با بازوهای رباتیک یا راهپیمایی‌های سنتی با بند رابط انجام داد. همچنین با توقف مأموریت‌های تجاری شاتل، نیاز اصلی به این دستگاه از بین رفت. امروزه واحدهای عملیاتی در موزه‌هایی نظیر موزه ملی هوافضای اسمیتسونین و مرکز فضایی و موشکی ایالات متحده در آلاباما به نمایش گذاشته شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* واحد پیشران فضانوردان
* واحد مانور دستی
* سامانه کمکی پیش‌رانش (SAFER)

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پروازهای فضایی بشر
رده:راهپیمایی فضایی
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۸۴ (میلادی)