الخصاص

**الخصاص** (، ) روستایی عرب‌نشین در فلسطین بود که در ۱۸٫۵ کیلومتری شمال‌شرقی غزه و نزدیک شهر امروزی اشکلون قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۴ تا ۵ نوامبر ۱۹۴۸ تخلیه و ویران شد و اکنون محل آن در محدودهٔ شهر اشکلون قرار گرفته‌است.

الخصاص بر زمینی هموار در منطقهٔ ساحلی بنا شده بود و تپه‌های شنی در سمت شمال و غرب آن را احاطه کرده بودند. ساکنان برای جلوگیری از پیشروی شن‌ها درختانی در آن نواحی کاشته بودند. جمعیت روستا بر پایهٔ آمار ۱۹۴۵ برابر با ۱۵۰ تن بود و همگی مسلمان بودند. مساحت کل زمین‌های روستا ۶٬۲۶۹ دونوم بود.

## موقعیت جغرافیایی
الخصاص درست در غرب روستای نعلیا و جنوب روستای الجوره جای داشت. راهی فرعی این روستا را به جادهٔ اصلی ساحلی پیوند می‌داد که در حدود ۴ کیلومتری شرق آن قرار داشت و از راه آن به شهرهای غزه و مجدل دسترسی وجود داشت. راه‌های خاکی دیگری نیز روستا را به‌آبادی‌های همجوار متصل می‌کرد.

## پیشینه
### دورهٔ ممالیک و سده‌های میانه
الخصاص در سده پانزدهم میلادی آبادان بوده‌است. بر پایهٔ اسناد دوران سلطنت ممالیک، این مکان در سال ۱۴۵۹ میلادی به عنوان وقف ثبت شده بود.

### دورهٔ پایانی عثمانی
در سال ۱۸۳۸ در دوران پایانی امپراتوری عثمانی، ادوارد رابینسون محل الخصاص را به عنوان مکانی «ویران یا متروک» در بخش غزه ثبت کرد.

فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که الخصاص ۶ خانه و ۳۵ نفر جمعیت داشته‌است؛ البته این شمارش تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

در ۱۸۸۳ بررسی فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، در محل «خربة الخصاص» تنها «چند تودهٔ سنگ و یک چاه» یافت.

### دورهٔ قیمومت بریتانیا
روستای نوین الخصاص در «فهرست جغرافیایی فلسطین» به عنوان آبادی طبقه‌بندی شده و پس از جنگ جهانی اول بنا شده بود. در آغاز، کشاورزانی از مناطق همجوار کپرهای موقت در این مکان ساختند تا در فصل برداشت سرپناهی داشته باشند و به‌تدریج در آنجا ساکن شدند و خانه‌هایی از خشت برپا کردند. روستا نقشه‌ای مربع‌شکل داشت و کوچه‌های باریکی خانه‌ها را از هم جدا می‌کرد. ساکنان برای دریافت خدمات پزشکی، آموزشی و اداری به روستاهای الجوره و نعلیا مراجعه می‌کردند.

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، الخصاص ۱۰۲ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۱۳۳ نفر در ۲۶ خانه رسید و همچنان همه مسلمان بودند.

بر پایهٔ آمار ۱۹۴۵، جمعیت الخصاص ۱۵۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌های آن ۶٬۲۶۹ دونوم بود. از این مساحت، ۱۹۱ دونوم به کشت مرکبات و موز، ۴۱۹ دونوم به غلات، و ۲٬۶۷۱ دونوم به باغ‌های آبیاری‌شده اختصاص داشت. همچنین ۱۰ دونوم بافت ساخته‌شده بود. ساکنان سبزیجات و درختان میوه از جمله انگور، انجیر، بادام و زردآلو نیز پرورش می‌دادند که همگی آبیاری می‌شدند.

### جنگ ۱۹۴۸ و تخلیه
روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۴ تا ۵ نوامبر ۱۹۴۸ و در پایان عملیات یوآو تخلیه شد. ارتش اسرائیل در حدود ۱۵۰ نفر را در الخصاص و روستای همجوار نعلیا یافت و همهٔ آنان را به بیت حانون در نوار غزه اخراج کرد.

## وضعیت کنونی
در ۱۹۹۲ گزارش شد که محل روستا در محدودهٔ شهر اشکلون قرار گرفته‌است. در محل روستا ویرانه‌های خانه‌های ساخته‌شده از سیمان و گچ، درختان صبر، نخل دوم، چنار و شش درخت بلند اکالیپتوس باقی مانده‌است و زمین‌های پیرامون آن را یک نهاد دولتی توسعه‌دهنده کشت می‌کند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* الخصاص در وبگاه Palestine Remembered
* خربة الخصاص در ذاکرات
* الخصاص در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده