عزالدین صبحی الشیخ خلیل

**عزالدین صبحی الشیخ خلیل** (به عربی: ) (زاده نزدیک به ۱۹۶۲/۱۹۶۴ – ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۴) فرمانده ارشد شاخه نظامی سازمان حماس بود که در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۴ بر اثر انفجار بمب جاسازی‌شده در خودرویش در محله الزاهره در جنوب دمشق، سوریه کشته شد. وی زادهٔ محله شجاعیه در شهر غزه بود و از شاگردان یحیی عیاش معروف به «مهندس» به‌شمار می‌رفت.

هیچ گروهی مسئولیت ترور او را بر عهده نگرفت؛ با این حال شیوه عملیات با ترورهای پیشین منتسب به اسرائیل و تعهدات رسمی مقامات اسرائیلی برای حذف رهبران حماس همخوانی داشت. ترور خلیل یک هفته پس از بمب‌گذاری انتحاری دوگانه در بئرالسبع رخ داد که طی آن ۱۶ غیرنظامی اسرائیلی کشته شدند و ارتش اسرائیل وعده آغاز موج تازه‌ای از ترور فرماندهان حماس را داده بود.

خلیل در سال ۱۹۹۲ همراه با نزدیک به ۴۰۰ فعال فلسطینی از سرزمین‌های فلسطینی تبعید و به لبنان فرستاده شد. پس از آن تصمیم گرفت به سرزمین‌های اشغالی بازنگردد و دمشق را که دفتر سیاسی حماس نیز در آن مستقر بود به‌عنوان پایگاه خود برگزید.

## زندگی‌نامه
عزالدین صبحی الشیخ خلیل در محله شجاعیه در شهر غزه زاده شد. شجاعیه از دیرباز از پایگاه‌های حماس در نوار غزه به‌شمار می‌رفت. خلیل به شاخه نظامی حماس یعنی گردان‌های قسام پیوست و به یکی از اعضای ارشد این شاخه تبدیل شد. بر پایه منابع اسرائیلی، وی از شاگردان یحیی عیاش بمب‌ساز مشهور حماس بود.

### تبعید به لبنان
در دسامبر ۱۹۹۲، اسرائیل نزدیک به ۴۰۰ فعال فلسطینی وابسته به حماس و جهاد اسلامی را به مرج‌الزهور در لبنان تبعید کرد. خلیل یکی از این تبعیدشدگان بود. پس از پایان دوره تبعید، وی تصمیم گرفت به سرزمین‌های اشغالی بازنگردد و دمشق را به‌عنوان محل اقامت دائم خود برگزید. دمشق در آن زمان میزبان دفتر سیاسی حماس و شماری از رهبران ارشد این سازمان بود و نسبت به کرانه باختری و نوار غزه امنیت بیشتری برای فعالان فلسطینی فراهم می‌کرد.

## ترور
در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۴، خلیل سوار بر خودروی شاسی‌بلند میتسوبیشی پاجروی سفیدرنگ خود در محله الزاهره در جنوب دمشق شد. به محض روشن کردن خودرو، بمبی که از پیش در آن جاسازی شده بود منفجر شد. بر پایه گزارش‌ها، بمب با سامانه کنترل از راه دور تلفن همراه فعال شده بود.

انفجار خودرو را به‌طور کامل ویران کرد و آتش گرفت. پیکر خلیل تا حد ناشناس شدن سوخته بود و بقایای آن از صندلی عقب خودرو جمع‌آوری و برای شناسایی به بیمارستانی نزدیک منتقل شد. موج انفجار شیشه جلوی خودروی دیگری را خرد کرد و پنجره‌های طبقه همکف و دوم ساختمان‌های مجاور را درهم شکست. سه غیرنظامی سوری نیز در این انفجار زخمی شدند.

### پیش‌زمینه
در ۳۱ اوت ۲۰۰۴، دو بمب‌گذاری انتحاری در اتوبوس‌های شهر بئرالسبع در جنوب اسرائیل ۱۶ غیرنظامی را کشت. ارتش اسرائیل اعلام کرد که در پاسخ به این حمله، موج تازه‌ای از ترور رهبران حماس را آغاز خواهد کرد. ترور خلیل دقیقاً یک هفته پس از این رویداد صورت گرفت.

### واکنش‌ها و پیامدها
هرچند هیچ گروه یا دولتی رسماً مسئولیت این ترور را پذیرفت، سوریه اسرائیل را متهم به انجام این عملیات کرد. شیوه عملیات با ترورهای پیشین منتسب به سرویس اطلاعاتی اسرائیل (موساد) همخوانی داشت.

به نوشته شلومی الدر، پژوهشگر اسرائیلی امور حماس، ترور خلیل پیامد فوری و چشمگیری بر رفتار حماس داشت: تبلیغات روزانه برای عملیات‌های انتحاری که پیش‌تر در رسانه‌های حماس، سخنرانی‌های رهبران سازمان و خطبه‌های مساجد جریان داشت بلافاصله متوقف شد. همچنین صدور فتواهای تشویق‌کننده به حملات انتحاری نیز پایان یافت.

## نام‌نویسی‌های گوناگون
نام خلیل در رسانه‌های مختلف به شکل‌های گوناگونی نوشته شده‌است: سی‌ان‌ان آن را ، فاکس نیوز آن را ، بی‌بی‌سی آن را  و الجزیره آن را  ضبط کرده‌اند. نام کوچک وی همان نامی است که عزالدین قسام، الهام‌بخش نام‌گذاری گردان‌های قسام، داشت.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گزارش بی‌بی‌سی درباره ترور خلیل در دمشق

رده:زادگان ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:اعضای نظامی حماس
رده:ترورشدگان اهل فلسطین
رده:نظامیان ترورشده
رده:اعضای ترورشده حماس
رده:اهالی غزه
رده:افراد کشته‌شده در خارج از کشور اهل فلسطین
رده:کشته‌شدگان در سوریه
رده:افراد کشته‌شده در عملیات‌های موساد
رده:کشته‌شدگان اهل فلسطین