سواد دینی

**سواد دینی** (**سواد ایمانی**) دانش و توانایی درک دین است. تأمل مداومی در مورد آنچه سواد محسوب می‌شود، وجود داشته است. به‌طور خاص، این شناخت فزاینده وجود دارد که سواد چیزی بیش از یک مهارت شناختی است و نه فقط در مورد رمزگشایی و پردازش اطلاعات. بنابراین، سواد دینی فقط در مورد توانایی پیمایش مؤثر در یک منطقه یا حوزه نیست - فقط یک مهارت نیست - بلکه مستلزم آگاهی از کاری است که فرد هنگام پیمایش در چنین حوزه‌ای انجام می‌دهد. باسواد بودن فقط در مورد توانایی «انجام دادن» نیست، بلکه شامل درک کاری است که فرد انجام می‌دهد. اهمیت سواد دینی با جهانی شدن که پیوندهای بیشتر و مهاجرت بین جوامع با ادیان و فرهنگ‌های مختلف را ایجاد کرده است، در حال افزایش است. پیشنهاد شده است که گنجاندن سواد دینی به عنوان جنبه‌ای از آموزش عمومی، انسجام اجتماعی را بهبود می‌بخشد. سواد دینی علاوه بر آشنایی و درک ماهیت تجربه دینی، درک اساسی از پیچیدگی‌ها، تناقضات و دشواری‌های حداقل یک سنت دینی است. سواد دینی در جامعه معاصر نه برای درک ادیان به صورت جداگانه، بلکه برای تقویت درک متقابل ضروری است. این سواد، تنوع را می‌پذیرد و تعامل متعادل و خردمندانه با جنبه‌های دینی فرهنگ‌های بشری را ترویج می‌دهد.

سواد دینی نقشی اساسی در تقویت درک متقابل میان گروه‌های مذهبی و نیز در روابط میان جوامع غیرمذهبی و جوامع مبتنی بر ایمان ایفا می‌کند. هدف از پرورش سواد دینی، صرفاً توانایی شناخت و تفسیر مناسک و باورهای دینی نیست، بلکه توانمندسازی فرد برای درک و واکاوی پیام‌های اجتماعی و فرهنگی نهفته در گفتمان‌های دینی و کنش آگاهانه نسبت به نظم اجتماعی برآمده از آن‌ها است.[۱]

یکی از پیشگامان عرصهٔ سواد دینی، شورای ارتباط‌گران دینی (RCC) است که در سال ۱۹۲۹ تأسیس شد. این انجمن شبکه‌ای از متخصصان برجستهٔ ارتباطات است که برای مجموعه‌ای گسترده و متنوع از سازمان‌های مبتنی بر ایمان فعالیت می‌کنند یا درون آن‌ها به کار مشغول‌اند. هدف اصلی فعالیت‌های این شورا، گسترش و ارتقای سواد دینی در سطح جامعه است.

از کنوانسیون سال ۲۰۱۵ شورای ارتباط‌گران دینی (RCC) که در شهر الکساندریا، ایالت ویرجینیا، ایالات متحده برگزار شد، ارتقای سواد دینی به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی این انجمن تعیین گردید. ارتباط‌گران دینی آگاه‌اند که ناتوانی عموم مردم و رسانه‌ها در درک ظرایف فرهنگی و مذهبیِ رویدادهای روز جهان می‌تواند پیامدهای جدی و گسترده‌ای به‌دنبال داشته باشد. کمبود شناخت نسبت به باورهای بنیادین ادیان مختلف اغلب به تشدید تنش‌ها و درگیری‌ها میان جوامع دینی می‌انجامد. شورای RCC، به‌عنوان تنها انجمن معتبر روابط‌عمومی با محوریت امور ایمانی، نقشی کلیدی در این زمینه ایفا می‌کند. اعضای میان‌دینی این شورا به رسانه‌های سکولار کمک می‌کنند تا پویایی‌ها و تفاوت‌های میان سنت‌های دینی گوناگون را بهتر درک کنند و در عین حال، برای اعضای خود منابع و ابزارهایی فراهم می‌سازند تا بتوانند نسبت به ادیان دیگر شناخت عمیق‌تر و همدلانه‌تری به دست آورند.

## تعریف
اصطلاح *سواد دینی* به درک اساسی از اعمال، باورها و نهادهای سنت‌های مختلف دینی جهانی اشاره دارد. فرد باسواد دینی، درک اولیه‌ای از متون اصلی، باورها، اعمال و مظاهر مدرن چندین دین جهانی دارد.

آکادمی آمریکایی دین از تعریف ارائه‌شده توسط دایان ال. مور بهره می‌گیرد و بر این باور است که سواد دینی به معنای توانایی تشخیص و تحلیل «نقاط تلاقی بنیادین دین با زندگی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی از دیدگاه‌های گوناگون» است. این مفهوم دربرگیرندهٔ درک تاریخ ادیان، متون مقدس و ادبیات دینی، باورهای اساسی، آیین‌ها و شیوه‌های عملی ایمان و نیز چگونگی تجلی این عناصر در جهان معاصر است. افزون بر این، سواد دینی شامل توانایی قرار دادن ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دین در بستر تاریخی و جغرافیایی مناسب آن نیز می‌شود. درک عمیق از سواد دینی مستلزم شناخت پیوند و تعامل میان این مؤلفه‌های کلیدی است؛ یعنی فهم این‌که چگونه باورها، متون، تاریخ و کنش‌های دینی با ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در طول زمان درهم‌تنیده‌اند و بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند.

از آنجا که سواد دینی مفهومی نسبتاً جدید است و مسائل مورد بحث دائماً در حال تغییر هستند، هیچ تعریف مورد توافق جهانی وجود ندارد. با این حال، تعریف ارائه شده منعکس کننده اصطلاحات مورد استفاده در دانشگاه‌ها و همچنین در حوزه سیاست‌گذاری دولتی است.

### چهار عنصر کلیدی سواد دینی
سواد دینی از چهار عنصر اصلی تشکیل شده است:
# سطح پایه‌ای از دانش در مورد باورها، اعمال و سنت‌های اصلی مذهبی موجود در یک کشور و شکل چشم‌انداز مذهبی در حال تغییر.
# آگاهی از چگونگی تبدیل باورها، سنت‌ها و تفاسیر به اعمال، رویه‌ها و زندگی روزمره افراد.
# آگاهی انتقادی، که فرد را قادر می‌سازد کلیشه‌های مذهبی را تشخیص داده و تحلیل کند.
# توانایی تعامل با گروه‌های مذهبی متنوع به شیوه‌ای محترمانه که احترام و تکثر را ترویج دهد و در نتیجه منجر به ارتباط مؤثر شود.

## جستارهای وابسته
* دین‌شناسی تطبیقی
* تحمل مذهبی

## منابع

رده:باسوادی
رده:جامعه‌شناسی دین