قطر و حمایت دولتی از تروریسم

قطر متهم شده است که به تأمین‌کنندگان مالی تروریسم اجازه فعالیت در داخل مرزهای خود را می‌دهد، که این یکی از توجیهات بحران دیپلماتیک قطر بوده است که در سال ۲۰۱۷ آغاز شد و در سال ۲۰۲۱ پایان یافت. در سال ۲۰۱۴، دیوید اس. کوهن، معاون وقت وزیر خزانه‌داری ایالات متحده در امور تروریسم و اطلاعات مالی مقامات قطری را متهم کرد که به سرمایه‌دارانی که در فهرست‌های سیاه بین‌المللی قرار داشتند، اجازه زندگی آزادانه در این کشور را می‌دهند: «سرمایه‌داران تروریستی که توسط ایالات متحده و سازمان ملل متحد تعیین شده‌اند، در قطر وجود دارند که طبق قانون قطر علیه آنها اقدامی صورت نگرفته است.» اتهامات از منابع متنوعی از جمله گزارش‌های اطلاعاتی، مقامات دولتی و روزنامه‌نگاران مطرح می‌شود.

در پاسخ به این ادعاها، امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، در سپتامبر ۲۰۱۴ در تلویزیون آمریکا حاضر شد تا از دولت خود در برابر ادعاهایی مبنی بر پناه دادن به تأمین‌کنندگان مالی تروریست‌ها دفاع کند. امیر قطر در مصاحبه‌ای با کریستین امان‌پور در سی‌ان‌ان اظهار داشت که این سازمان‌ها را تروریستی نمی‌داند.

دولت قطر یک فهرست تروریستی مشخص دارد. طبق گزارش *[[دیلی تلگراف|تلگراف]]*، این فهرست در سال ۲۰۱۴ هیچ نامی نداشت. در ژوئیه ۲۰۲۱، این فهرست شامل بیش از ۵۵۰ نفر و ۲۴۰ نهاد بود. قطر از آن برای بررسی صلاحیت مسافران پروازهای بین‌المللی استفاده می‌کند. علیرغم تلاش‌های قطر برای محاکمه تأمین‌کنندگان مالی برجسته تروریسم، بسیاری از تروریست‌های تعیین‌شده و تأمین‌کنندگان مالی تروریسم با مصونیت از مجازات در قطر زندگی می‌کنند.

قطر به حمایت از حماس، گروه فلسطینی که توسط ایالات متحده و کشورهای اروپای غربی به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شده است، متهم شده است. قطر این ادعاها را رد می‌کند و اظهار می‌دارد که از موضع سیاسی حماس حمایت نمی‌کند و سیاست آن کمک به تسهیل تعامل سازنده بین حماس و تشکیلات خودگردان فلسطین است.

در سال‌های ۲۰۰۴، ۲۰۱۰، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷، دولت قطر قوانین جدید ضد تروریسم را برای مقابله با تروریسم، تأمین مالی تروریسم و جرایم مرتبط وضع کرد. در سال ۲۰۱۹، دولت قطر قوانین جدیدی برای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم وضع کرد.

## پیشینه
‏
در سال ۲۰۰۳، کنگره ایالات متحده مطلع شد که تعداد زیادی از خیریه‌های مستقر در قطر با کمک به جابجایی و پولشویی برای القاعده، از فعالیت‌های این گروه تروریستی حمایت می‌کنند. در سال ۲۰۱۰، گزارش شد که خشونت در افغانستان و پاکستان تا حدودی توسط اهداکنندگان ثروتمند و محافظه‌کار در آن سوی دریای عرب تأمین مالی می‌شود که دولت‌هایشان برای متوقف کردن آنها کار چندانی انجام نمی‌دهند. دیگر کشورهای عربی که به‌عنوان اسپاسنر مالی شبه‌نظامیان فهرست شده‌اند، عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی هستند. در دسامبر ۲۰۱۳، ایالات متحده، عبدالرحمن النعیمی، شهروند قطری، را به‌عنوان یک تروریست جهانی ویژه (SDGT) تعیین کرد. وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، النعیمی را تحریم کرد و او را «سرمایه‌گذار و تسهیل‌کننده تروریسم مستقر در قطر که بیش از یک دهه به القاعده و وابستگان آن در سوریه، عراق، سومالی و یمن پول و حمایت مادی ارائه داده و ارتباطات را منتقل کرده است» اعلام کرد.

قطر در سال ۲۰۱۱ به‌عنوان بخشی از ائتلاف چند کشوری به رهبری ناتو، عمدتاً با مسلح کردن و تأمین مالی گروه‌هایی که برای سرنگونی دیکتاتور قذافی می‌جنگیدند، در جنگ داخلی لیبی درگیر بود. به گفته *رلیف‌وب*، لیبی به‌ناچار تحت تأثیر بحران دیپلماتیک در خاورمیانه قرار گرفته است که ائتلافی از کشورهای عربی را علیه قطر به میدان آورده بود. مجلس نمایندگان و ارتش ملی لیبیِ ضداسلام‌گرای خلیفه حفتر توسط امارات متحده عربی و مصر حمایت می‌شوند، در حالی که قطر و (تا حد کمتری) ترکیه از شورای ریاست جمهوری–دولت وفاق ملی که در طرابلس مستقر است و توسط سازمان ملل به رسمیت شناخته شده، حمایت می‌کنند.

علاوه بر این، در مقاله‌ای که در اوت ۲۰۱۴ با عنوان «باشگاه پزشکی برای تروریست‌ها» در *[[نیویورک تایمز]]* منتشر شد، ران پروسور، نماینده دائم وقت اسرائیل در سازمان ملل، ادعا کرد که قطر با تأمین مالی دانشگاه‌های خارجی برجسته در دوحه و میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ و هم‌زمان حمایت از حماس، القاعده و اخوان‌المسلمین، به‌دنبال بهبود وجهه جهانی خود است. در دسامبر ۲۰۱۴، برد شرمن، نماینده دموکرات از کالیفرنیا و پیتر روسکام، نماینده جمهوری‌خواه از ایلینوی، در نامه‌ای به وزیر خزانه‌داری از دولت ایالات متحده خواستند که تحریم‌هایی را علیه قطر اعمال کند. این دو نماینده کنگره خواستار ارائه گزارش کاملی از فعالیت‌های افراد، خیریه‌ها و سازمان‌هایی شدند که در قطر به حماس، داعش، القاعده و جبهه النصره کمک مالی می‌کنند. وزارت امور خارجه در پاسخ به نامه‌های قانونگذاران اعلام کرد که ایالات متحده «رابطه سازنده‌ای با قطر» دارد و خاطرنشان کرد که قطر تلاش‌های ضد تروریسم خود را در سال‌های گذشته بهبود بخشیده است، اگرچه اذعان کرد که نظارت و پیگرد قانونی قطر از تأمین‌کنندگان مالی تروریسم و خیریه‌ها «ناهماهنگ» باقی مانده است.

در سال ۲۰۱۴، قطر قوانین جدیدی را برای خیریه‌ها و پیشگیری از جرایم سایبری وضع کرد. از سال ۲۰۱۴، تمام پروژه‌ها و نقل و انتقالات بانکی بین‌المللی خیریه‌های قطری نیاز به مجوز کمیسیون مستقل خیریه‌های دولت دارند که کمک‌های خیریه را برای جلوگیری از سوءاستفاده از کمک‌های مالی و تأمین مالی تروریسم کنترل می‌کند.

ایالات متحده و قطر در مبارزه با تروریسم همکاری نزدیکی دارند و قطر یکی از شرکای کلیدی در ائتلاف جهانی علیه داعش است. قطر در سال ۲۰۱۵ در برنامه کمک‌های ضد تروریسم وزارت امور خارجه شرکت کرد و میزبان مجمع جهانی مبارزه با تروریسم بود. در سال ۲۰۱۵، قطر میزبان کنگره جرایم سازمان ملل متحد بود و متعهد به تأمین بودجه دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد شد. کمیته ملی مبارزه با تروریسم قطر سیاست‌ها را تدوین می‌کند، شفافیت را تضمین می‌کند و در کنفرانس‌ها شرکت می‌کند. وزارت امور خارجه همچنین به حفظ فهرست فعال مظنونان تروریستی توسط قطر اشاره کرد و اظهار داشت که این کشور تلاش‌هایی برای دستگیری تأمین‌کنندگان مالی برجسته تروریسم انجام داده است. علاوه بر این، این گزارش به بازسازی کمیته ملی مبارزه با تروریسم قطر و تصویب اخیر قوانین مبارزه با تروریسم اشاره کرد.

در اکتبر ۲۰۱۶، پس از یک حمله سایبری که به گروه جاسوسی سایبری روسی *Fancy Bear* نسبت داده شد، یکی از ایمیل‌های فاش‌شدهٔ پودستا از آگوست ۲۰۱۴، خطاب به جان پودستا، قطر و عربستان سعودی را به ارائه کمک‌های «مخفیانه»، «مالی و لجستیکی» به داعش و دیگر «گروه‌های سنی رادیکال» متهم می‌کند. این ایمیل، طرحی برای اقدام علیه داعش را ترسیم کرده و خواستار اعمال فشار بر قطر و عربستان سعودی برای پایان دادن به حمایت ادعایی خود از این گروه شده است. اینکه آیا این ایمیل در اصل توسط هیلاری کلینتون، مشاور او سیدنی بلومنتال، شخص دیگری یا هکرها نوشته شده است، مشخص نیست.

رابرت گیتس، وزیر دفاع سابق آمریکا، در ماه مه ۲۰۱۷ اظهار داشت که «مواردی را نمی‌شناسد که قطر به‌طور تهاجمی شبکه‌های (تأمین مالی تروریسم) حماس، طالبان و القاعده را هدف قرار داده باشد.»

در یک کنفرانس مطبوعاتی در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۱۷، رئیس‌جمهور آمریکا، ترامپ، از عربستان سعودی و متحدانش در مناقشه دیپلماتیکشان با قطر حمایت کرد و اظهار داشت که قطر از نظر تاریخی در سطح بسیار بالایی حامی تروریسم بوده است و این کشورها را به ادامه محاصره خود تشویق کرد. او با رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه، که از چهار کشور خواسته بود محاصره قطر را تعدیل کنند، زیرا به عملیات آمریکا علیه داعش آسیب می‌رساند، مخالف بود.

در ژوئیه ۲۰۱۷، ایالات متحده و قطر یادداشت تفاهمی برای مبارزه با تأمین مالی تروریسم امضا کردند و قطر را به اولین کشور در منطقه تبدیل کردند که برنامه اجرایی مبارزه با تأمین مالی تروریسم را با ایالات متحده امضا می‌کند.

در آوریل ۲۰۱۸، رئیس‌جمهور آمریکا، ترامپ، از شیخ تمیم آل ثانی در کاخ سفید استقبال کرد و او را «مدافع بزرگ» مبارزه با تأمین مالی تروریسم توصیف کرد. در نوامبر ۲۰۱۸، قطر شروع به شرکت در برنامه سه ساله کمک‌های ضد تروریسم وزارت امور خارجه ایالات متحده کرد.

در دسامبر ۲۰۲۰، دفتر مبارزه با تروریسم سازمان ملل متحد با همکاری قطر، «مرکز بین‌المللی بینش‌های رفتاری برای مقابله با تروریسم» را به‌عنوان دفتر برنامه در دوحه تأسیس کرد. در ژوئن ۲۰۲۱، دومین دفتر سازمان ملل متحد با عنوان «دفتر برنامه مشارکت پارلمانی در پیشگیری و مقابله با تروریسم» تأسیس شد.

در سپتامبر ۲۰۲۱، دولت قطر و دفتر کنترل دارایی‌های خارجی ایالات متحده تحریم‌هایی را علیه یک شبکه مالی اصلی حزب‌الله مستقر در شبه جزیره عربستان اعمال کرد.

قطر عضو گروه ویژه اقدام مالی خاورمیانه و شمال آفریقا، یک نهاد وابسته به گروه ویژه اقدام مالی است.

## جستارهای وابسته
* پاکستان و حمایت دولتی از تروریسم
* ایران و حمایت دولتی از تروریسم
* اسرائیل و حمایت دولتی از تروریسم
* حمله هوایی اسرائیل به رهبران حماس در قطر

## منابع

رده:تأمین مالی تروریسم
رده:تروریسم انجام‌شده بر پایه کشور
رده:تروریسم
رده:حمایت دولتی از تروریسم
رده:دولت قطر
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و قطر
رده:روابط ایران و قطر
رده:سیاست خارجی قطر
رده:سیاست در قطر
رده:قطر در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)