لشکرکشی صفویان (۱۵۵۴–۱۵۵۵)

**لشکرکشی صفویان در سال‌های ۱۵۵۴–۱۵۵۵** آخرین دور از خصومت‌ها بین عثمانی‌ها و صفویان در طول جنگ ایران و عثمانی (۱۵۵۵–۱۵۳۲) بود. این جنگ توسط سلیمان یکم (حکومت ۱۵۲۰–۱۵۶۶) آغاز شد و بین ژوئن ۱۵۵۴ و مه ۱۵۵۵ رخ داد.این بخشی از درگیری گسترده‌تر بین مسلمانان سنی و شیعه بود.

## جستارهای وابسته
* اتحاد ایران–هابسبورگ

## پیشینه
این لشکرکشی با حملات صفویان در سال‌های ۱۵۵۰–۱۵۵۲ به شرق آناتولی آغاز شد که وان و ارزروم را ویران کرد و بسیاری از سنی‌ها را به کام مرگ فرستاد.در نامه‌ای به تاریخ ژوئیه ۱۵۵۴، عثمانی‌ها صفویان را به نبرد دعوت کردند و سپس *[[فتوا|فتوای]]* معروف ابن کمال را تکرار نمودند.این لشکرکشی که سومین لشکرکشی در طول جنگ بود، و توسط خود سلیمان و فرماندار کل روملیا، صوقوللی محمد پاشا، رهبری می‌شد و شامل نیروهایی از بالکان (ایالت روملیا) نیز می‌شد.نیروهای بالکان در توقات مستقر شدند و زمستان ۱۵۵۳–۱۵۵۴ را در آنجا گذراندند، سپس در ژوئن ۱۵۵۴ به ارتش سلطان که از حلب آمده بود در سوشهری پیوستند.نیروهای بالکان در کل این لشکرکشی شرکت داشتند.

## لشکرکشی
عثمانی‌ها به آذربایجان صفوی حمله کردند و شیعیان را کشتند.کاخ‌ها، ویلاها و باغ‌های صفوی ویران شدند و ایروان، قره‌باغ و نخجوان توسط عثمانی‌ها تصرف شدند.قبیله محمودی در وان (که در زمان تصرف وان توسط عثمانی‌ها در سال ۱۵۴۸ مطیع عثمانی‌ها نشده بود) تحت رهبری حسن، که تا آن زمان به صفویان وفادار بود، پس از حمله به آذربایجان در سال ۱۵۵۴ به عثمانی‌ها پیوست.ابوالسعود، فقیه ارشد عثمانی (*شیخ الاسلام*)، در سال ۱۵۵۴ *فتوایی* صادر کرد که بردگی اسیران صفوی را تأیید می‌کرد و برخلاف رویه قبلی، آنها را می‌توانستند مانند غیرمسلمانان بفروشند.صفویان اتباع عثمانی را به بردگی نمی‌گرفتند، بلکه آنها را اعدام می‌کردند.ارتش سلیمان در ژوئیه ۱۵۵۴ هزاران نفر را در نخجوان به اسارت گرفت.با این حال، *فتوای* ابوالسعود تصریح می‌کرد که بردگی کودکان *[[قزلباش]]* (شیعه) اسیر شده در نخجوان قانونی نیست.سلیمان تهدید کرد که اگر نفوذ صفویان متوقف نشود، اردبیل و زیارتگاه آن را ویران خواهد کرد.هر دو طرف تلفات وحشتناکی دادند و هیچ‌کدام پیروز قطعی نبودند.

## پیامدها
سلیمان در اقامتگاه زمستانی خود در آماسیه، هیئتی از صفویان را برای مذاکره صلح پذیرفت.

در مورد قلمرو، به رسمیت شناختن حکومت عثمانی در عراق و آناتولی شرقی توسط صفویان؛ ایروان، قره‌باغ و نخجوان را به آنها بازمی‌گرداند.در مورد مسائل مذهبی، به صفویان وعده داده شد که به شرط لغو *[[Tabarru|تبرع]]* از سوی صفویان، مانع از زیارت زائران شیعه در اماکن مقدس آنها در قلمرو عثمانی نخواهند شد.

صلح در آماسیه امضا شد و به نیم قرن جنگ عثمانی–صفوی پایان داد.با پایان خصومت‌ها در ماه مه ۱۵۵۵، به فرماندهان مالکوچ اوغلو بالی بیگ و نیروهایشان اجازه بازگشت به روملیا داده شد.مکاتبات عثمانی–صفوی پس از جنگ دوستانه بود.

## منابع

رده:آسیا در دهه ۱۵۳۰ (میلادی)
رده:آسیا در دهه ۱۵۴۰ (میلادی)
رده:آسیا در دهه ۱۵۵۰ (میلادی)
رده:آسیا در سده ۱۶ (میلادی)
رده:ارمنستان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۳۰ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۴۰ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۵۰ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی
رده:ایران در سده ۱۶ (میلادی)
رده:تاریخ ارمنستان
رده:تاریخ عراق
رده:تاریخ گرجستان
رده:تاریخ نظامی گرجستان
رده:تاریخ نوین آغازین عراق
رده:جمهوری آذربایجان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:جنگ‌های ایران در قفقاز
رده:جنگ‌های ایران و عثمانی
رده:جنگ‌های شاه طهماسب یکم
رده:درگیری‌های سده ۱۶ (میلادی)
رده:سده ۱۶ (میلادی)
رده:سلیمان اول
رده:صفویان
رده:کشتارها در ایران