لباس فرم مدارس در ژاپن

اکثر مدارس راهنمایی و دبیرستان ژاپن، دانش‌آموزان را ملزم به پوشیدن لباس فرم مدرسه می‌کنند. لباس فرم مدارس دخترانه ژاپنی به دلیل زیبایی‌شناسی ملوانی خود شناخته می‌شود، ویژگی‌ای که در اوایل قرن بیستم برای تقلید از روند محبوب لباس ملوانی که در کشورهای غربی رواج داشت، اتخاذ شد. این زیبایی‌شناسی همچنین از تمایل به تقلید از لباس نظامی، به ویژه در انتخاب طرح برای لباس فرم پسرانه، ناشی شده است. این لباس فرم مدرسه در اواخر قرن نوزدهم در ژاپن معرفی شد و جایگزین کیمونوی سنتی شد. امروزه، لباس فرم مدرسه در بسیاری از مدارس دولتی و خصوصی ژاپن رایج است. کلمه ژاپنی برای لباس فرم ملوانی،  است.

## تاریخچه
استفاده از لباس فرم مدرسه در ژاپن از اواسط قرن نوزدهم آغاز شد. پیش از این، دانش‌آموزان لباس‌های استاندارد روزمره را برای مدرسه می‌پوشیدند: کیمونو برای دانش‌آموزان دختر و  برای دانش‌آموزان پسر. در دوره میجی، دانش‌آموزان شروع به پوشیدن لباس فرم با الگوبرداری از لباس غربی کردند.

### اواخر قرن نوزدهم: دوران هاکاما

در دهه ۱۸۸۰ دانش‌آموزان دختر لباس‌های غربی می‌پوشیدند، اما این لباس‌ها به‌تدریج غیرعملی شناخته شدند. اوتاکو شیمودا، فعال حقوق زنان، آموزگار و مروج اصلاح لباس، کیمونوی سنتی را بیش از حد محدودکننده می‌دانست. او استدلال می‌کرد که کیمونو مانع از حرکت زنان و دختران و شرکت آن‌ها در فعالیت‌های جسمانی می‌شود و در نتیجه به سلامتشان آسیب می‌زند. در حالی که در آن زمان لباس‌های غربی در حال رواج بودند، او همچنین باور داشت که گن‌ها محدودکننده هستند و برای سلامت زنان مضرند. اوتاکو شیمودا از سال ۱۸۷۱ تا ۱۸۷۹ به عنوان خدمتکار دربار ملکه شُوکن فعالیت کرده بود. او لباس‌هایی که خدمتکاران دربار امپراتوری ژاپن می‌پوشیدند، شامل هاکاما، را برای طراحی یونیفورم دانشگاه زنان جی‌سن خود اقتباس کرد. در دوره میجی (۱۸۶۸–۱۹۱۲) و دوره بعدی تایشو (۱۹۱۲–۱۹۲۶)، مدارس زنان دیگر نیز هاکاما را پذیرفتند. این لباس به پوشش استاندارد دبیرستان‌ها در ژاپن تبدیل شد و هنوز هم بسیاری از زنان در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشگاهی خود آن را می‌پوشند.

در دوره تایشو، دانش‌آموزان پسر شروع به پوشیدن  (شلوار مشکی ست و تونیک با یقه ایستاده و پنج دکمه طلایی و گتا) کردند. این لباس‌ها، جدا از کفش، هنوز هم پوشیده می‌شوند.

### اوایل قرن بیستم: معرفی سرافوکو

در دهه ۱۹۲۰، یونیفورم‌های دریایی به سبک اروپایی و آمریکایی، که در ژاپن «سرافوکو» نامیده می‌شدند، معرفی شدند. این ایده از لباس‌های ملوانی کوچک کودکان خانواده‌های سلطنتی اروپایی گرفته شده بود و همزمان از لباس‌های ملوانی زنانه آمریکایی الهام می‌گرفت که در اوایل قرن بیستم در میان جوانان آمریکا بسیار محبوب بودند. دوخت آن نسبتاً آسان بود و بنابراین به سرعت در کشور پذیرفته شد. دانشگاه فوکوئوکا جو گاکوین در سال ۱۹۲۱ سرافوکو را پذیرفت، در حالی که شواهد نشان می‌دهد دانشگاه هیان جوگاکوین ممکن است این لباس را حتی از سال ۱۹۲۰ به کار گرفته باشد.

### دوران جنگ جهانی دوم
در طول جنگ جهانی دوم، لباس‌های دانش‌آموزی نظامی شدند و تغییر یافتند تا با این واقعیت که دختران مدرسه‌ای به عنوان کارگران کارخانه برای جایگزینی مردانی که به خطوط مقدم رفته بودند، فراخوانده می‌شدند، مطابقت داشته باشند. پوشیدن دامن غیرعملی تلقی می‌شد و بنابراین شلوارهای گشاد معروف به  (لباس سنتی کشاورزی ژاپنی) به عنوان جایگزین عرضه شدند. دانش‌آموزان همچنین ملزم به پوشیدن برچسب‌های بزرگ نام () بودند که نام، آدرس و گروه خونی آنها را برای شناسایی اضطراری نشان می‌داد. علاوه بر این، بالشتک‌های محافظ سر () برای آماده شدن در برابر حملات هوایی توزیع شد.

### اواسط قرن بیستم
پس از جنگ جهانی دوم و اشغال ژاپن توسط ایالات متحده، بسیاری از مدارس سبک یونیفرم مدارس کاتولیک با طرح غربی‌تر را اتخاذ کردند. آموزش اجباری شامل دبیرستان راهنمایی نیز شد و مدارس دولتی ملزم به مختلط شدن شدند. با تأسیس مدارس راهنمایی متعدد در سراسر کشور، یونیفرم پسران و دختران تغییر کرد. در حالی که اکثر مدارس راهنمایی دولتی، لباس سنتی گاکوران را برای پسران و لباس ملوانی را برای دختران حفظ کردند، برخی از والدین و مربیان با ارتباط نظامی این یونیفرم‌ها احساس ناراحتی می‌کردند. برخی از مدارس که به دنبال تصویری «صلح‌آمیزتر» بودند، یونیفرم‌هایی را با الهام از یونیفرم‌های خارجی پذیرفتند. معرفی کت بلیزر، به ویژه در مناطق شهری، به‌طور فزاینده‌ای محبوب شد. علاوه بر این، ظهور پارچه‌های مصنوعی امکان تولید یونیفرم‌های بادوام و رنگارنگ با هزینه‌های کمتر را فراهم کرد و تنوع بیشتری را ایجاد کرد.

بسیاری از کلاس‌های اقتصاد خانواده در ژاپن تا دهه ۱۹۵۰، دوخت لباس ملوانی را به عنوان تکلیف ارائه می‌دادند. دختران برای بچه‌های کوچک‌تر در جوامع خود لباس ملوانی می‌دوختند.

### اواخر قرن بیستم
در دوران فرهنگ مقابله‌ای دهه ۱۹۷۰ در ژاپن، بسیاری از جنبش‌های چپ‌گرا و جوانان خواستار لغو کامل یونیفورم‌های مدرسه در ژاپن شدند. این گروه‌ها سِیفوکو و گاکوران را نمادهایی از اقتدارگرایی ژاپنی می‌دانستند.

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، گروه‌های تبهکار  با بلندتر کردن دامن‌ها و کوتاه کردن بالاتنه، شروع به اصلاح یونیفرم‌ها کردند و بنابراین مدارس برای مقابله با این اثر، شروع به تغییر یونیفرم‌ها به کت‌های بلیزر یا ژاکت‌های جلیقه‌ای کردند.

در سال ۱۹۸۶، شرکت یونیفرم مدرسه آکاشی کتاب *«سیفوکو کاکومی» (انقلاب یونیفرم مدرسه)* را منتشر کرد که با موفقیت از این ایده حمایت می‌کرد که دبیرستان‌ها باید انواع منحصر به فرد خود از سیفوکو را داشته باشند. دو سال بعد، در سال ۱۹۸۸، این شرکت یونیفرم‌های دانش‌آموزی طراحی شده توسط طراح مد، هانائه موری، را معرفی کرد و این روندی را آغاز کرد که در آن سایر شرکت‌های یونیفرم شروع به همکاری با طراحان مشهور برای ایجاد یونیفرم‌های شیک کردند. از جمله طراحانی که پس از هانا موری درگیر طراحی یونیفرم شدند، کانسای یاماموتو بود.

در طول دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، ژاپن دوره‌ای از رونق اقتصادی را تجربه کرد که اغلب به عنوان " عصر حباب " شناخته می‌شود. این دوره تغییرات فرهنگی قابل توجهی را به همراه داشت، به ویژه در میان جوانان، که مفهوم کاوایی (ناز) را به عنوان نوعی ابراز وجود پذیرفتند. به ویژه دختران مدرسه‌ای با به‌کارگیری عناصر مد شاد و رنگارنگ در لباس‌هایشان، به پیشگامان مد تبدیل شدند. لباس ملوانی همچنان محبوب بود، اما اغلب با دامن‌های بلندتر، روبان‌های رنگارنگ و جوراب‌های گشاد سفارشی می‌شد. یکی دیگر از سبک‌های محبوب، ظاهر بوروسرا بود که لباس ملوانی را با عناصر غیررسمی مانند ژاکت‌های بافتنی و کفش‌های راحتی ترکیب می‌کرد. این روند همزمان با ظهور خرده فرهنگ کوگال بود، جایی که دختران پوست خود را برنزه می‌کردند، موهای خود را بلوند یا قهوه‌ای رنگ می‌کردند و دامن‌های کوتاه می‌پوشیدند. در حالی که این سبک‌ها به عنوان سبک‌های سرکش دیده می‌شدند، اما به عنوان ابراز قدرتمند فردیت نیز تلقی می‌شدند. این جنبش مد به‌طور قابل توجهی بر فرهنگ پاپ ژاپن، از موزیک ویدیوها گرفته تا درام‌های تلویزیونی، تأثیر گذاشت و علاقه بین‌المللی به مد جوانان ژاپنی را برانگیخت.

### قرن بیست و یکم
با ورود ژاپن به قرن ۲۱، اصلاحات آموزشی و تغییرات اجتماعی منجر به استانداردسازی تدریجی یونیفورم‌های مدرسه شد. بسیاری از مدارس لباس‌های ملوانی را کنار گذاشتند و به سمت یونیفورم‌های بلیزر رفتند که عملی‌تر و حرفه‌ای‌تر محسوب می‌شدند. این یونیفورم‌های جدید معمولاً شامل دامن چین‌دار، بلیزر، کراوات و کفش‌های لوفِر برای دختران و بلیزر همراه با شلوار و کراوات برای پسران بود. زیرفرهنگ گیارو در دهه ۲۰۰۰ با سبک‌های جسورانه مد، همچنان بر تغییرات یونیفورم مدرسه تأثیر می‌گذاشت. با این حال، با سخت‌تر شدن هنجارهای اجتماعی و قوانین پوشش، شخصی‌سازی آشکار کمتر رایج شد و تمرکز به سمت تغییرات ظریف‌تر مانند سبک جوراب‌ها یا افزودن اکسسوری‌های کوچک منتقل شد.

## کاربرد
راست|بندانگشتی|تقریباً در تمام مدارس، دانش‌آموزان ژاپنی موظفند کفش‌هایی را که در فضای باز می‌پوشند، درآورند و کفش‌های مخصوص داخل خانه را بپوشند. در برخی مدارس، دانش‌آموزان  می‌پوشند، نوعی دمپایی نرم که فقط برای داخل خانه استفاده می‌شود.
یونیفورم مدارس راهنمایی و دبیرستان در ژاپن به‌طور سنتی شامل یونیفورم به سبک نظامی برای پسران و لباس ملوانی برای دختران است. این یونیفورم‌ها بر اساس لباس‌های رسمی نظامی دوره میجی طراحی شده‌اند که خود از یونیفورم‌های دریایی به سبک آمریکایی و اروپایی الگو گرفته بودند. لباس‌های ملوانی جایگزین هاکامای یک‌تکه (که به آن آندون باکاما گفته می‌شود) شدند که اوتاکو شیمودا بین سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ طراحی کرده بود. در حالی که این سبک یونیفورم هنوز هم استفاده می‌شود، بسیاری از مدارس به سبک یونیفورم‌های مدارس کاتولیک به الگوی غربی روی آورده‌اند. این یونیفورم‌ها برای پسران شامل پیراهن سفید، کراوات، بلیزر با نشان مدرسه و شلوارهای دوخته‌شده (که اغلب هم‌رنگ بلیزر نیستند) و برای دختران شامل بلوز سفید، کراوات، بلیزر با نشان مدرسه و دامن یا شلوارک تارتان هستند.

صرف‌نظر از نوع یونیفورمی که هر مدرسه به دانش‌آموزان خود اختصاص می‌دهد، همه مدارس یک نسخه تابستانی از یونیفورم دارند (که معمولاً شامل تنها پیراهن سفید و شلوار یونیفورم برای پسران و یونیفورم سبک‌تر یا بلوز همراه با دامن تارتان و کراوات برای دختران است) و یک یونیفورم ورزشی (یک ست پلی‌استر برای استفاده سالانه و تی‌شرت و شلوارک برای فعالیت‌های تابستانی). بسته به سطح انضباط هر مدرسه، دانش‌آموزان ممکن است در طول روز در همان کلاس از یونیفورم‌های فصلی یا ورزشی مختلف استفاده کنند. برخی دانش‌آموزان ممکن است تلاش کنند سیستم یونیفورم را با پوشیدن نادرست لباس یا افزودن عناصر ممنوعه مانند جوراب‌های بزرگ و شل یا نشان‌ها دور بزنند. دختران ممکن است دامن‌های خود را کوتاه کنند، دائمی یا با جمع کردن بالای دامن برای کاهش طول؛ پسران ممکن است شلوار را روی لگن بپوشند، کراوات را کنار بگذارند یا پیراهن خود را باز نگه دارند.

از آنجایی که برخی مدارس رختکن یا رختکن تفکیک جنسیتی ندارند، دانش‌آموزان می‌توانند برای فعالیت‌های ورزشی در کلاس‌های درس خود لباس عوض کنند. در نتیجه، چنین دانش‌آموزانی می‌توانند لباس ورزشی خود را زیر لباس کلاس خود بپوشند. برخی مدارس همچنین مدل مو، کفش و کیف دانش‌آموزی را تنظیم می‌کنند؛ اما این قوانین خاص معمولاً فقط در مناسبت‌های خاص، مانند مراسم افتتاحیه و اختتامیه سه‌ماهه و روزهای عکس مدرسه، رعایت می‌شوند.

پوشیدن لباس فرم در خارج از مدرسه امری عادی است، اما این لباس در حال منسوخ شدن است و بسیاری از دانش‌آموزان در خارج از مدرسه لباس‌های غیررسمی می‌پوشند. در حالی که بسیاری از مدارس ابتدایی دولتی در ژاپن لباس فرم را الزامی نمی‌دانند، بسیاری از مدارس خصوصی و مدارس دولتی تحت مدیریت دولت مرکزی هنوز این کار را انجام می‌دهند.

## 

گاکوران (学ラン)، که به آن تسومه-اری (詰襟) نیز گفته می‌شود، یونیفورم پسران مدارس راهنمایی و دبیرستان در ژاپن است. رنگ معمول آن سیاه است، اما برخی مدارس از رنگ سرمه‌ای استفاده می‌کنند.

یقهٔ لباس از بالا به پایین دکمه می‌خورد. دکمه‌ها معمولاً با نشان مدرسه تزئین شده‌اند تا احترام به مدرسه را نشان دهند. شلوارها راسته هستند و یک کمربند مشکی یا تیره رنگ با آنها پوشیده می‌شود. پسران معمولاً با این یونیفرم کفش‌های راحتی یک سنتی یا کفش‌های کتانی می‌پوشند. برخی از مدارس ممکن است از دانش‌آموزان بخواهند که یقه‌هایی با نشان مدرسه و/یا رتبهٔ کلاسی خود بپوشند.

به‌طور سنتی،  به همراه یک کلاه دانشجویی (معمولاً مشکی) ست پوشیده می‌شود، اگرچه این رسم در دوران مدرن کمتر رایج است.

## جستارهای وابسته
* آموزش در ژاپن

## منابع

رده:آموزش در ژاپن
رده:پوشاک ژاپنی
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:صفحه‌هایی که از تصویر چندگانه با مقیاس خودکار استفاده می‌کنند
رده:مد ژاپن
رده:مد سده ۱۹ (میلادی)
رده:مد سده ۲۰ (میلادی)
رده:مد سده ۲۱ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های سده ۱۹ (میلادی)
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ژاپنی