مدرنیته سیال

**مدرنیته سیال**  (یا **مدرنیته متاخر** ) توصیف جوامع جهانی بسیار توسعه‌یافته امروزی به عنوان ادامه (یا *[[پیشرفت|توسعه]]*) جوامع است، نه به عنوان عنصری از دوران بعدی که به عنوان پسامدرنیته یا پسامدرن شناخته می‌شود. این اصطلاح توسط زیگمونت باومن (۱۹ نوامبر ۱۹۲۵–۹ ژانویه ۲۰۱۷) جامعه‌شناس لهستانی به عنوان "مدرنیته سیال" معرفی شد. مدرنیته متاخر با جهانی سرمایه‌داری اقتصادها با خصوصی‌سازی فزاینده خدمات و انقلاب اطلاعات مشخص می‌شود. از جمله ویژگی‌های آن این است که برخی از صفات، که در نسل‌های پیشین توسط جامعه به افراد نسبت داده می‌شد، در عوض به صورت فردی به خود فرد نسبت داده می‌شوند و می‌توانند به دلخواه تغییر کنند. در نتیجه، مردم در مورد هویت و جایگاه خود در جامعه احساس ناامنی می‌کنند و در مورد اینکه آیا به ویژگی‌های خودخوانده‌شان احترام گذاشته می‌شود یا خیر، مضطرب و بی‌اعتماد هستند. جامعه به طور کلی احساس هرج و مرج بیشتری می‌کند.

## در برابر پسامدرنیته
نظریه‌پردازان اجتماعی و جامعه‌شناسان همانند اسکات لش، اولریش بک، زیگمونت باومن و آنتونی گیدنز (در برابر پسامدرنیست‌ها) باورمندند که مدرنیته تا دوران معاصر ادامه می‌یابد، که بنابراین بهتر است به عنوان یک حالت رادیکال از مدرنیته متاخر تصور شود. در مورد تغییرات تکنولوژیکی و تغییرات اجتماعی از دهه ۱۹۶۰، مفهوم "مدرنیته سیال" پیشنهاد می‌کند که جوامع معاصر ادامه آشکار گذارهای نهادی و تحولات فرهنگی مدرن هستند. چنین نویسندگانی از مدرنیته بازتابی به عنوان نظم پسا-سنتی سخن می‌گویند که بر زندگی اجتماعی روزمره و فعالیت‌های شخصی تأثیر می‌گذارد. مدرنیته اکنون به جای اینکه مانند مدرنیته کلاسیک، عمدتاً در تضاد با سنت‌گرایی تعریف شود، تمایل به خودارجاعی دارد.

گیدنز منکر این نیست که از زمان مدرنیته "بالا" تغییرات مهمی رخ داده است ولی استدلال می‌کند ما واقعاً مدرنیته را رها نکرده‌ایم. بلکه، مدرنیته جامعه معاصر، یک مدرنیته توسعه‌یافته، رادیکال‌شده و "سیال" است - ولی هنوز مدرنیته است، نه پسامدرنیته. از چنین منظری، پسامدرنیته تنها به عنوان یک نسخه فوق تکنولوژیکی از مدرنیته به نظر می‌رسد.

## سوژه‌ها
سوژه در مدرنیته سیال در پس‌زمینه‌ای از جهانی تکه‌تکه شده از هویت‌ها و فرهنگ‌های سبک زندگی رقیب و متضاد ساخته می‌شود. ماتریس چارچوب شخصیت مدرن متاخر، شیوه مبهمی است که روابط اجتماعی سیال مدرنیته متاخر بر فرد تأثیر می‌گذارند و یک خودِ بازتابی و چندگانه ایجاد می‌کنند. مندالیوس (۱۹۹۹) استدلال می‌کند مسئله خود، همیشه با دیگری یا غیرخود (مثلاً غریبه، بیگانه یا مخالف) تلاقی می‌کند که نشانگر منحصر به فرد بودن خاص یا جنبه اصلی خود است. در حالی که خود، همین فرآیند را با دیگری خود انجام می‌دهد، همانطور که در ابتدا توسط گئورگ ویلهلم فریدریش هگل،  فیلسوف آلمانی مطرح شده بود. پیچیدگی درهم‌تنیدگی بین هویت و تفاوت (همان-دیگری) فراتر از مدرنیته، به گفته هگل، به افلاطون و ماندالیوس یونانی برمی‌گردد. (به «تمدن و سوژه انسانی»، ۱۹۹۹ مراجعه کنید.)

## ویژگی‌ها
باومن، که ایده مدرنیته سیال را مطرح کرد، نوشت که ویژگی‌های آن مربوط به فرد است، یعنی افزایش احساس عدم قطعیت و خصوصی‌سازی دوگانگی. این نوعی «ادامه آشفته مدرنیته» است، جایی که فرد می‌تواند به شیوه‌ای سیال از یک موقعیت اجتماعی به موقعیت اجتماعی دیگر تغییر کند. کوچ‌نشینی به یک ویژگی کلی فرد «مدرن سیال» تبدیل می‌شود، زیرا او مانند یک توریست در زندگی خود جریان می‌یابد، مکان‌ها، شغل‌ها، همسران، ارزش‌ها و گاهی اوقات موارد بیشتری مانند گرایش سیاسی یا جنسی را تغییر می‌دهد و خود را از شبکه‌های سنتی حمایت جدا می‌کند، در حالی که خود را از محدودیت‌ها یا الزاماتی که این شبکه‌ها تحمیل می‌کنند نیز آزاد می‌کند.

باومن بر بار مسئولیت جدیدی که مدرنیسم سیال بر دوش فرد می‌گذارد تأکید کرد: الگوهای سنتی با الگوهای خودانتخابی جایگزین می‌شوند. درست مانند پذیرش مسافران در کاروانسراهای قدیمی؛ ورود به جامعه جهانی‌شده برای هر کسی با موضع خاص خود و توانایی تأمین مالی آن آزاد بود. نتیجه، یک طرز فکر هنجاری است که بر تغییر به جای ماندن  بر تعهد موقت یا مشروط به جای تعهد دائمی (یا "محکم")  تأکید دارد، تعهدی که (به سبک جدید) می‌تواند فرد را به سمت زندانی که خود آفریده است، گمراه کند.

به گفته آندریاس رکویتز، این تحول منجر به یک «شیوه زندگی منحصر به فرد» می‌شود که شامل تلاش برای منحصر به فرد بودن و دستاوردهای خارق‌العاده است. با این حال، نه تنها افراد، بلکه کل طبقات اجتماعی و محیط‌ها، جوامع و شهرها، گروه‌ها و ملت‌ها تحت فشار هستند تا خود را به عنوان چیزی «خاص» در مدرنیته متاخر معرفی کنند.

## جستارهای وابسته

* جامعه اطلاعاتی
* نئولیبرالیسم
* جامعه شبکه‌ای
* جامعه فراصنعتی
* مدرنیته دوم
* سرمایه‌داری متاخر
* فضای جریان‌ها
* فشردگی زمان-فضا

## پانویس

رده:دوران مدرن
رده:زیگمونت باومن