مدیریت حیات وحش مزاحم

[چپ|بندانگشتی|267x267پیکسل|[گوزن در حال خوردن گیاه گوجه فرنگی]]

**مدیریت حیات وحش مزاحم**  حذف گزینشی افراد یا جمعیت‌های مشکل‌ساز گونه‌های خاص حیات وحش است. اصطلاحات دیگر این حوزه شامل **مدیریت زیان حیات وحش**، **مهار حیات وحش** و **کنترل زیان جانوران** است. برخی از گونه‌های جانوران وحشی ممکن است به حضور انسان عادت کنند و باعث آسیب به اموال یا خطر انتقال بیماری‌ها (بیماری‌های مشترک بین انسان و جانوران) به انسان یا جانوران خانگی شوند. بسیاری از گونه‌های حیات وحش با موفقیت با انسان‌ها همزیستی می‌کنند، مانند جوندگان همزیست که کم و بیش به انسان وابسته شده‌اند.
چپ|بندانگشتی|267x267پیکسل|گیاه گوجه فرنگی آسیب‌دیده توسط گوزن، میوه‌های در حال رشد خود را از دست داده است.

## گونه‌های مزاحم رایج
جانوران وحشی که می‌توانند در خانه‌ها، باغ‌ها یا حیاط‌ها مشکل ایجاد کنند شامل آرمادیلوها، گندراسوها، گرازها، روباه‌ها، سنجاب‌ها، مارها، موش‌های صحرایی، سگ‌های آبی، صاریغ‌ها راکون‌ها، خفاش‌ها، موش‌های کور، گوزن‌ها، موش‌ها، کایوت‌ها، خرس‌ها، کلاغ‌ها، مرغ‌های دریایی، دارکوب‌ها و کبوترها هستند. در ایالات متحده، برخی از این گونه‌ها مانند خرس‌ها، کلاغ‌ها، خفاش‌ها، گوزن‌ها، دارکوب‌ها و کایوت‌ها محافظت می‌شوند و ممکن است برای کنترل برخی از گونه‌ها مجوز لازم باشد.

تعارض بین انسان‌ها و حیات وحش در موقعیت‌های خاصی رخ می‌دهد، مانند زمانی که جمعیت یک جانور برای یک منطقه خاص بیش از حد زیاد می‌شود و نمی‌تواند از آن پشتیبانی کند. تغییرهای ناشی از انسان در محیط زیست اغلب منجر به افزایش تعداد یک گونه می‌شود. به عنوان مثال، توده‌هایی از مصالح ساختمانی ضایعاتی، مکان‌های بسیار خوبی را برای لانه‌سازی جوندگان ایجاد می‌کنند. غذای حیوانات خانگی که برای حیوانات خانگی کنار گذاشته می‌شود، اغلب برای برخی از گونه‌های حیات وحش به همان اندازه جذاب است. در این شرایط، حیات وحش غذا و زیستگاه مناسبی دارد و ممکن است به یک مزاحمت تبدیل شود.

انجمن حمایت از جانوران ایالات متحده (HSUS) راهبردهایی را برای کنترل گونه‌هایی مانند خفاش‌ها، خرس‌ها، سنجاب‌های زمینی، کایوت‌ها، گوزن‌ها، موش‌ها، راکون‌ها و مارها ارائه می‌دهد.
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|[راکون روی پشت بام.]]

## روش‌های کنترل
رایج‌ترین روش‌های مورد استفاده برای کنترل حیات وحش مزاحم در اطراف خانه‌ها و باغ‌ها شامل جداسازی، بهبود زیستگاه، دورکننده‌ها، طعمه‌های سمی، تخته‌های چسبی، تله‌ها و ترساندن است.

### بیرون راندن (حصارکشی)
تکنیک‌های بیرون راندن (Exclusion) به عمل مهر و موم کردن خانه برای جلوگیری از ورود حیات وحش مانند جوندگان (سنجاب، موش صحرایی، موش) و خفاش به آن اشاره دارد. یک روش معمول، مهر و موم کردن مناطقی است که حیات وحش به آنها دسترسی پیدا می‌کند؛ مانند اتاق زیر شیروانی که جانوران ممکن است برای در امان ماندن از عناصر و شکارچیان به آنجا پناه ببرند.

تکنیک‌های بیرون راندن جانوران مزاحم می‌تواند توسط شرکت‌های کنترل حیات وحش مزاحم انجام شود، که ممکن است دانش تخصصی دربارهٔ حیات وحش محلی و رفتارهای آنها داشته باشند. این تکنیک‌ها شامل آب‌بندی شکاف ساخت خانه (سازندگان)، پشت‌بام‌ها، دریچه‌های شیروانی، شیارهای لوله، شیارهای تأسیسات، دریچه‌ها، شکاف‌های حاشیه دیوارپوش، با مواد ضدزنگ که جانوران نمی‌توانند به راحتی از آن عبور کنند، معمولاً پشم فولاد، می‌شود.

در رابطه با بیرون راندن در فضای باز، دور کردن فیزیکی جانور متخلف از منطقه‌ای که آسیب دیده یا مورد مزاحمت قرار گرفته است، اغلب بهترین و دائمی‌ترین راه برای کنترل مشکل است. بستگی به اندازه منطقه‌ای که باید محافظت شود، این روش کنترل می‌تواند از ارزان تا پرهزینه متغیر باشد.

برای نمونه، آسیب پرندگان یا خرگوش‌ها به درختچه‌های زینتی یا گیاهان باغی را می‌توان با قرار دادن توری پرنده روی گیاهان برای دور نگه داشتن آفت، به‌طور ارزان کاهش داد. از سوی دیگر، حصارکشی گوزن‌ها از چمن یا باغ می‌تواند پرهزینه‌تر باشد. مواد مورد نیاز برای جلوگیری از ورود آنها به گونهٔ مشکل‌ساز بستگی دارد. پستانداران بزرگ را می‌توان با نرده‌های سیمی بافته‌شده، نرده‌های پلی‌استیپ و نرده‌های برقی دور نگه داشت؛ اما بسیاری از جوامع استفاده از نرده‌های برقی را در حوزه‌های قضایی خود ممنوع کرده‌اند. پستانداران کوچک و برخی از پرندگان را می‌توان با توری، برزنت، پارچهٔ فلزی یا هر مادهٔ مناسب دیگری دور نگه داشت. تورها در اندازه‌های بافت مختلف و مناسب برای جانوران مختلف وجود دارند.

با این حال، تکنیک‌های قرق می‌توانند در حرکت طبیعی حیات وحش اختلال ایجاد کنند، به خصوص زمانی که قرق مناطق وسیعی از زمین را پوشش می‌دهد.

### بهبود زیستگاه
بهبود زیستگاه یک جانور اغلب تسکین پایدار و مقرون به صرفه‌ای را از آسیب‌های ناشی از حیات وحش مزاحم فراهم می‌کند. بهبود زیستگاه مؤثر است زیرا دسترسی به یک یا چند مورد از ملزومات زندگی - غذا، آب یا سرپناه - را محدود می‌کند. با این حال، بهبود زیستگاه، در حالی که حیات وحش مزاحم را محدود می‌کند، ممکن است گونه‌های مطلوب مانند پرندگان آوازخوان را نیز محدود کند.

مقاوم‌سازی ساختمان‌ها در برابر جوندگان یا خفاش‌ها با آب‌بندی ترک‌ها و سوراخ‌ها، مانع از دسترسی این جانوران به زیستگاه‌های مناسب در جاهایی که مورد استقبال قرار نمی‌گیرند، می‌شود. نگهداری بذر و غذای حیوانات خانگی در ظروف دربسته، کنترل علف‌های هرز و بقایای باغ پیرامون خانه‌ها و ساختمان‌ها، و نگهداری هیزم و لوازم ساختمانی روی قفسه‌ها یا پالت‌ها بالاتر از سطح زمین نیز از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند منابع غذایی، آب یا سرپناه جانوران را محدود یا از بین ببرند.

### دورکننده‌ها
استفاده از دورکننده‌ای که رفتار جانور را تغییر می‌دهد، ممکن است سبب کاهش یا از بین بردن آسیب شود. چندین دورکننده موجود، مانند پوشش‌های طعم‌دهنده یا دافع‌های بو، ممکن است مانع از تغذیه حیات وحش از گیاهان شوند. دیگر دورکننده‌ها مانند مواد چسبنده و چسبناک که روی پنجره‌ها، درختان یا ساختمان‌ها یا در نزدیکی آنها قرار می‌گیرند، ممکن است بسیاری از پرندگان و پستانداران کوچک را از آنها دور کنند. متأسفانه، اکثر حیات وحش به زودی متوجه می‌شوند که دورکننده در واقع زیان‌آور نیستند و جانوران ممکن است به سرعت به بو، طعم یا احساس این بازدارنده‌ها عادت کنند.

مواد دورکنندهٔ شیمیایی که در فضای باز استفاده می‌شوند، باید به دلیل باران یا شبنم شدید دوباره استفاده شوند، یا برای مؤثر بودن، به‌طور مرتب روی گیاهان جدید رشد کرده استفاده شوند. عدم رعایت دقیق دستورالعمل‌های همراه مواد دورکننده می‌تواند به‌طور چشمگیری اثربخشی محصول را کاهش دهد. برخی از مواد دورکننده دارای مواد شیمیایی سمی مانند پارادی کلروبنزن هستند و مگر اینکه در غلظت‌های خطرناک استفاده شوند، بی‌اثر هستند. دیگر مواد دورکننده طبیعی‌تر دارای فلفل تند یا کپسایسین استخراج‌شده از فلفل تند هستند.

با این حال، حتی در بهترین شرایط، دورکننده‌ها اغلب انتظارات کاربران را برآورده نمی‌کنند. دلیل این امر دو جنبه دارد. اول، بسیاری از دورکننده‌ها به سادگی کار نمی‌کنند. به عنوان مثال، نشریات بررسی‌شده توسط همتایان به‌طور مداوم نشان داده‌اند که دستگاه‌های اولتراسونیک جانوران ناخواسته را دور نمی‌کنند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (ژوئیه ۲۰۰۸)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; دوم، حتی هنگامی که اثر ددورکننده ثابت شده باشد، جانورانی که به شدت به غذا نیاز دارند، «بینی خود را می‌گیرند» و به هر حال غذا می‌خورند، زیرا چارهٔ دیگر، اساساً مرگ از گرسنگی است. دورکننده‌ها (با اشاره به محصولاتی که در واقع توسط پژوهش‌های کارشناسی‌شده مؤثربودنشان ثابت شده است) زمانی بیشترین موفقیت را دارند که جانوران به منابع غذایی جایگزین در مکانی متفاوت دسترسی داشته باشند.

### تله‌های چسبی و تخته‌ها
تله‌های چسبی و تخته‌ها می‌توانند روش‌های کنترل کشنده یا ناکشنده باشند. از تخته‌های چسبی می‌توان برای به دام انداختن پستانداران کوچک و مارها استفاده کرد. استفاده از روغن گیاهی، چسب را حل می‌کند و امکان آزاد شدن را فراهم می‌کند، اما باید احتیاط کرد تا از خراش و گزش جانور به‌دام‌افتاده جلوگیری شود. تخته‌های چسبی اغلب برای از بین بردن جوندگان استفاده می‌شوند، اما مشکل حیات وحش جوندگان را حل نمی‌کنند. برای کنترل جمعیت جوندگان، راه‌حل‌ها باید بر حذف علت و منبع تمرکز کنند.

### تله زنده‌گیری
استفاده از تله می‌تواند در کاهش تعداد واقعی جمعیت گونه‌های خاص بسیار مؤثر باشد. با این حال، بسیاری از گونه‌ها را نمی‌توان بدون مجوز به دام انداخت. در بیشتر موارد، صاحبان خانه ممکن است یک جانور متخلف را در فاصله ۱۰۰ یاردی از محل سکونت خود بدون مجوز به دام بیندازند، با این حال جابجایی اغلب غیرقانونی است.

تله‌های زنده‌گیر سنتی مانند تله‌های قفسی یا جعبه‌ای به راحتی در اکثر مراکز باغبانی یا فروشگاه‌های ابزارآلات قابل خریداری هستند. این تله‌ها امکان رهاسازی ایمن حیوان به دام افتاده را فراهم می‌کنند. رهاسازی حیوان به منطقه دیگر ممکن است توسط قانون ایالتی ممنوع باشد، یا ممکن است توسط اداره محلی ماهی و شکار تنظیم شده باشد. تله‌های پاگیر ممکن است امکان رهاسازی یا اتانازی حیوان به دام افتاده را فراهم کنند. تله‌هایی مانند تله‌های گیرکننده بدن، تله‌های قیچی و نیزه، و همچنین تله‌های موش/موش ضربه‌ای، تقریباً همیشه کشنده هستند. آگاهی از رفتار حیوانات، تکنیک‌های تله‌گذاری و طعمه‌ها برای یک برنامه تله‌گذاری موفق ضروری است. (بورنهایمر، شین پی. "PreferredWildlifeservices.com" ژوئیه ۲۰۱۳)

### دستگاه‌های آزاررسان
ابزارهای آزاردهنده مانند زنگوله، سوت، بوق، کف‌زن، پخش‌کننده‌های صوتی، نوارهای صوتی و دیگر وسایل صوتی ممکن است در کوتاه‌مدت برای دور کردن جانور از یک منطقه کاملاً موفق باشند. اشیاء دیگری مانند آدمک، چراغ، بازتابنده و آسیاب بادی برای ترساندن و دور کردن جانور مشکل‌ساز به تحریک بصری متکی هستند. اغلب جانوران مزاحم به این تاکتیک‌ها عادت می‌کنند و اگر روزانه در معرض این وسایل قرار گیرند، سپس برمی‌گردند.

### شبکه‌های صوتی
در سال ۲۰۱۳، دکتر جان سوادل و دکتر مارک هیندرز در کالج ویلیام و مری روش جدیدی برای دورکردن پرندگان و دیگر جانوران با استفاده از صداهای بی‌خطر پخش‌شده توسط بلندگوهای معمولی و جهت‌دار (پارامتری) ابداع کردند. اهداف اولیه این فناوری، جابجایی پرندگان مشکل‌ساز از فرودگاه‌ها برای کاهش خطر برخورد پرندگان، به حداقل رساندن زیان‌های کشاورزی ناشی از جستجوی غذا توسط پرندگان آفت، جابجایی پرندگان مزاحم که باعث هزینه‌های سنگین تعمیر و پاکسازی می‌شوند و کاهش مرگ‌ومیر پرندگان ناشی از پرواز به سازه‌های ساختهٔ دست بشر بود. این صداها که به عنوان «شبکه صوتی» شناخته می‌شوند، لازم نیست بلند باشند و ترکیبی از شکل‌های موج - که در مجموع نویز «رنگی» نامیده می‌شوند - هستند که تداخل غیرسازنده و سازنده‌ای با شیوهٔ گفتگوی پرندگان و دیگر جانوران مانند گوزن‌ها با یکدیگر ایجاد می‌کنند. از نظر فنی، فناوری شبکه صوتی یک عامل ترساندن پرندگان یا حیات وحش نیست، اما پرندگان و جانوران را از رفتن به منطقه هدف یا گذراندن وقت در آن منصرف می‌کند. تأثیر آن بر جانوران مشابه صحبت کردن در یک اتاق شلوغ است و از آنجایی که آنها نمی‌توانند یکدیگر را درک کنند، به جای دیگری می‌روند. آزمایش‌های اولیه در یک مرغداری و آزمایش‌های میدانی اولیه در یک محل دفن زباله و فرودگاه نشان می‌دهد که این فناوری مؤثر است و پرندگان به این صدا عادت نمی‌کنند. حق ثبت اختراع موقت و کامل به ترتیب در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ ثبت شده است و تحقیقات بیشتر و تجاری‌سازی این فناوری در حال انجام است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (سپتامبر ۲۰۱۴)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## جستارهای وابسته
* تله‌گذاری جانوران
* کشتار
* جنگ ایمو
* نابارورسازی تخم غاز
* مهار آفت
* مدیریت حیات وحش

## منابع

رده:آفت‌ها
رده:آفت‌های باغ
رده:بوم‌شناسی
رده:حیات وحش
رده:زیستگاه
رده:زیست‌شناسی حفاظت
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده