آلیچه ریچیاردی-فون پلاتن

**آلیچه ریچیاردی فون پلاتن** (۲۸ آوریل ۱۹۱۰–۲۳ فوریه ۲۰۰۸)، پزشک و روانکاو ایتالیایی با اصالت آلمانی بود. وی عمدتاً به سبب تألیف کتاب *نازیسم و اتانازی بیماران روانی در آلمان* (به آلمانی: *Die Tötung Geisteskranker*) شناخته می‌شود؛ اثری که نخستین مستند جهان دربارهٔ قتل‌عام بیماران روانی و افراد دارای معلولیت توسط رژیم نازی به‌شمار می‌آید. فون پلاتن چند سال پیش از آغاز جنگ جهانی دوم و از سال ۱۹۶۷ به‌طور دائم در ایتالیا سکونت داشت و در دههٔ ۱۹۷۰ به‌عنوان یکی از نخستین تحلیلگران گروهی فعالیت می‌کرد.

## زندگی و کار
آلیچه ریچیاردی-فون پلاتن کوچک‌ترین دختر از چهار دختر کنت کارل فون پلاتن-هالرموند (۱۸۷۰–۱۹۱۹) و الیزابت آلتن (۱۸۷۵–۱۹۷۰) بود و در ملک وایسنهاوس در شلسویگ-هولشتاین پرورش یافت. پدرش در سال‌های آغازین زندگی او درگذشت. او تحصیلات خود را در مدرسه شبانه‌روزی Schule Schloss Salem، که در آن زمان تحت رهبری کورت هان قرار داشت، به پایان رساند.

فون پلاتن تحصیلات پزشکی خود را در مونیخ در سال ۱۹۳۴ تکمیل کرد و پس از آن دورهٔ کارآموزی بالینی خود را در بیمارستان کودکان برلین گذراند. سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ را در فلورانس و سال ۱۹۴۰ را در رم سپری کرد. سپس به آلمان بازگشت و در آنجا پسرش جورج در سال ۱۹۴۱ متولد شد. او تا اوایل سال ۱۹۴۴ به عنوان پزشک تدارکات در بایرن و تا سال ۱۹۴۵ به عنوان پزشک روستایی در اتریش فعالیت کرد. در این دوران، از طریق روایت‌های بستگان بیماران با برنامهٔ اتانازی غیرارادی نازی‌ها مواجه شد، هرچند تنها توانست تعداد معدودی از بیماران را نجات دهد.

پس از پایان جنگ، فون پلاتن به عنوان داوطلب در کلینیک روان‌تنی دانشگاه هایدلبرگ تحت نظر ویکتور فون وایتسکر مشغول به کار شد و آموزش خود در حوزهٔ روان‌درمانی را ادامه داد. از دسامبر ۱۹۴۶، وی به عنوان ناظر رسمی در دادگاه پزشکان نورنبرگ حضور داشت و در سال ۱۹۴۷ نیز به‌طور غیررسمی در دادگاه هادامار، مربوط به مرکز کشتار هادامار در فرانکفورت آم ماین، مشارکت کرد. در ادامهٔ همان سال، فون پلاتن به بیمارستان روانی سنت گترو در بامبرگ پیوست و زیر نظر پروفسور زیلیش به فعالیت علمی و درمانی ادامه داد.

در سال ۱۹۴۹، ریچیاردی-فون پلاتن به لندن مهاجرت کرد و فعالیت حرفه‌ای خود را در آنجا آغاز نمود. وی تحت نظر مایکل بالینت در یک مرکز روان‌درمانی و زوج‌درمانی و همچنین در یک بیمارستان روان‌پزشکی به کار پرداخت. او دورهٔ آموزش روان‌کاوی و تحلیل گروهی را به پایان رساند و به عضویت انجمن تحلیل گروهی درآمد.

پس از آن، در کلینیک تاویستوک و بیمارستان بکسلی مشغول به فعالیت شد و در نهایت مطب روان‌پزشکی اختصاصی خود را در انگلستان تأسیس کرد. او در این دوره با آگوستو بارون ریچیاردی (۱۹۱۵–۱۹۸۲)، مشاور سازمانی، آشنا شد و در سال ۱۹۵۶ با وی ازدواج کرد. ریچیاردی-فون پلاتن همسرش را در مأموریت‌های کاری به بلژیک و لیبی همراهی کرد.

از سال ۱۹۶۷ تا زمان درگذشتش در سال ۲۰۰۸، او به عنوان روان‌کاو در رم و کورتونا (توسکانی) زندگی و فعالیت حرفه‌ای خود را ادامه داد.

## ناظر در دادگاه پزشکان نورنبرگ
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|دادگاه جنایات جنگی ایالات متحده، [کارل برانت، پزشک شخصی آدولف هیتلر و کمیسر بهداشت و سلامت رایش، را که در آن زمان ۴۳ سال داشت، به مجازات اعدام از طریق دار محکوم کرد.]]
ریچیاردی-فون پلاتن به‌عنوان ناظر در دادگاه پزشکان نورنبرگ توجه بین‌المللی را به خود معطوف ساخت. در سال ۱۹۴۶، زمانی که دولت نظامی ایالات متحده اعلام کرد عاملان آزمایش‌های غیرانسانی بر روی انسان و همچنین مسئولان مرگ حدود یکصد هزار بیمار روانی را تحت پیگرد قانونی قرار خواهد داد تا پزشکان مسئول پاسخگو شوند، انجمن پزشکی آلمان هیئتی از ناظران را به ریاست الکساندر میتشرلیخ به نورنبرگ اعزام کرد.

میتشرلیخ تمرکز خود را عمدتاً بر آزمایش‌های انسانی و ابعاد حقوقی و سیاسی این روند معطوف کرده بود، در حالی‌که آلیس فون پلاتن-هالرموند توجه اصلی خود را به موضوع «مرگ آسان» بیماران روانی معطوف داشت. او بر این باور بود که کشتار بیماران روانی جنایتی سازمان‌یافته است که کل نهاد پزشکی آلمان از آن آگاهی داشته و به‌طور عمیق در آن مشارکت کرده است.

## نازیسم و اتانازی بیماران روانی در آلمان
کتاب «نازیسم و اتانازی بیماران روانی در آلمان» اثر ریکاردی-فون پلاتن در سال ۱۹۴۸ منتشر شد. این کتاب به بررسی همدستی پزشکان آلمانی در جنایات اتانازی رژیم نازی می‌پرداخت. با این حال، در زمان انتشار توجه چندانی به آن نشد و تقریباً نادیده گرفته شد. فون پلاتن سال‌ها بعد، در ۱۹۹۳، هنگام بازنگری در گذشته گفته بود (به نقل از هلموت سورگل در روزنامه نورنبرگر تسایتونگ مورخ ۲۹ آوریل ۲۰۰۰):

«مردم نورنبرگ تمایلی نداشتند دربارهٔ دادگاه پزشکان چیزی بشنوند، زیرا در نگاه آنان پزشکان عامل اصلی جنایات نبودند. در عوض، نوعی دشمنی و نفرت نسبت به کسانی که نازی نبودند، از جمله سوسیالیست‌ها و مهاجران وجود داشت. [...] این وضعیت واقعاً ویرانگر بود.»

در مارس ۱۹۴۷، دو ناظر دادگاه، الکساندر میتشرلیش و فرد میلکه، گزارشی با عنوان «دیکتاتوری تحقیر انسان» تهیه کردند. این اثر در سال ۱۹۶۰، پس از بازنگری و گسترش، در قالب کتابی با عنوان مشهور «پزشکی بدون انسانیت» منتشر شد.

از سه هزار نسخه‌ای که از کتاب آلیس (فون پلاتن) چاپ شده بود، امروزه تنها حدود ۲۰ نسخه در کتابخانه‌ها باقی مانده است.

## آثار منتشرشده
آلیس فون پلاتن-هالرماند: *قتل بیماران روانی در آلمان. از کمیسیون پزشکی آلمان در دادگاه نظامی آمریکا*، منتشرشده در نشریهٔ فرانکفورتر هفت، فرانکفورت، سال ۱۹۴۸ میلادی.

چاپ‌های جدید:
* چاپ سال۱۹۹۳ میلادی: انتشارات روان‌پزشکی، 
* چاپ سال ۲۰۰۵ میلادی: انتشارات مابوزه، 

این اثر یکی از نخستین گزارش‌های مستند دربارهٔ کشتار سازمان‌یافتهٔ بیماران روانی در دوران حکومت ناسیونال‌سوسیالیسم است و جایگاه مهمی در تاریخ پزشکی، اخلاق زیستی و مطالعات جنایات جنگی دارد.

## منابع

* Stefan Kolb, Horst Seithe (Ed.): Medizin und Gewissen. Mabuse-Verlag, 1997, 
* Reinhard Schlüter: Leben für eine humane Medizin. Alice Ricciardi-von Platen – Psychoanalytikerin und Protokollantin des Nürnberger Ärzteprozesses. (Biography) Campus-Verlag, 2012, 
* Margarethe Seidl: Alice Ricciardi-von Platen 90 Jahre. In: Jahrbuch für Gruppenanalyse, Volume 6, Heidelberg 2000, 
* Josef Shaked: Über Alice Ricciardi-von Platen. http://www.gruppenanalyse.info/index2.html
* Helmut Sörgel: Eine Frau, die das Schweigen gebrochen hat. Die Ehrenvorsitzende des Kongresses „Medizin und Gewissen“ 1996, Alice von Platen; http://www.ippnw-nuernberg.de/aktivitaet2_5.html

رده:افراد ایتالیایی آلمانی‌تبار
رده:اهالی استهلشتاین
رده:پزشکان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:درگذشتگان ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:عملیات تی۴
رده:مطالعات هولوکاست
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا