فعالیت‌های موساد در ایران

**فعالیت‌های موساد در ایران**، به عملیات‌هایی اشاره دارد که توسط سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل، موساد، در داخل یا با هدف قرار دادن جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شود. این فعالیت‌ها در بحبوحه تنش‌های طولانی مدت در روابط ایران و اسرائیل، عمدتاً بر برنامه هسته‌ای، زیرساخت‌های نظامی و مقامات ارشد ایران متمرکز بوده‌اند. گزارش‌های منابع مختلف نشان می‌دهد که موساد در جاسوسی، خرابکاری، حملات سایبری و ترورهای هدفمند، اغلب با همکاری نهادهای دیگر مانند جامعه اطلاعاتی آمریکا، دست داشته است. مقامات ایرانی بارها اسرائیل را به این اقدامات متهم کرده‌اند، در حالی که اسرائیل به ندرت دخالت خود را تأیید یا رد می‌کند و سیاست ابهام را حفظ کرده است.

این عملیات‌ها بخشی از یک جنگ نیابتی گسترده‌تر ایران و اسرائیل است که از اوایل دهه ۲۰۰۰ تشدید شده است. رویدادهای کلیدی شامل حمله سایبری مشترک ایالات متحده و اسرائیل توسط استاکس‌نت به تأسیسات هسته‌ای ایران در حدود سال ۲۰۱۰، سرقت آرشیو هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۸ و مجموعه‌ای از ترور شخصیت‌های هسته‌ای ایران بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ است. طبق گزارش‌ها، فعالیت‌های جدیدتر در جنگ دوازده روزه نقش داشته‌اند، از جمله مونتاژ پهپادها و موشک‌ها در داخل ایران و ترورهای هدفمند چهره‌های عالی‌رتبه ایرانی، مانند رهبر جمهوری اسلامی ایران، سید علی خامنه‌ای در اسفند ۱۴۰۴. این تلاش‌ها به دلیل به تأخیر انداختن جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران مورد تقدیر قرار گرفته‌اند، اما همچنین بی‌ثباتی منطقه‌ای را افزایش داده‌اند.

## پیشینه
موساد، که پیش از این مؤسسه اطلاعات و عملیات ویژه نام داشت، در سال ۱۹۴۹ برای انجام جاسوسی، خرابکاری و قتل‌های هدفمند در خارج از اسرائیل تأسیس شد. برنامه هسته‌ای ایران که در دهه ۱۹۵۰ در زمان شاه آغاز شد، پس از انقلاب ۱۳۵۷، زمانی که ایران به سمت سیاست‌های ضد اسرائیلی تغییر جهت داد و از گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان حمایت کرد، به نقطه کانونی نگرانی اسرائیل تبدیل شد. تا دهه ۲۰۰۰، اسرائیل سلاح هسته‌ای بالقوه ایران را به عنوان یک تهدید وجودی می‌دید و این امر منجر به تشدید عملیات موساد شد.

اتهامات ایران مبنی بر نفوذ اسرائیل به دهه ۱۹۸۰ برمی‌گردد، اما با افشای نقش موساد در مختل کردن تلاش‌های هسته‌ای ایران تشدید شد. این موارد شامل استخدام مخالفان ایرانی و استفاده از کشورهای همسایه برای دسترسی است. در پاسخ، ایران افرادی را که به جاسوسی برای اسرائیل متهم شده بودند، از جمله روزبه وادی، دانشمند هسته‌ای، در اوت ۲۰۲۵ اعدام کرده است.

## جاسوسی و سرقت اسناد

موساد به جاسوسی برای جمع‌آوری اطلاعات در مورد برنامه هسته‌ای ایران متهم شده است. یکی از عملیات‌های قابل توجه، سرقت اسناد هسته‌ای ایران در تهران در سال ۲۰۱۸ بود که در آن مأموران بیش از ۱۰۰۰۰۰ سند مربوط به تحقیقات گذشته ایران در مورد سلاح‌های هسته‌ای تحت پروژه آماد را به سرقت بردند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این پرونده‌ها را علناً ارائه کرد و ادعا کرد که این پرونده‌ها ثابت می‌کنند که ایران در مورد جاه‌طلبی‌های هسته‌ای خود دروغ گفته است.

جاسوسی بیشتر شامل استخدام خبرچین در دستگاه امنیتی ایران بود. گزارش‌ها نشان می‌دهد که موساد خانه‌های امنی در ایران داشته که قدمت آنها به قبل از سال ۱۹۷۹ برمی‌گردد و از مناطق کردنشین عراق برای ورود استفاده می‌کرده است. در سال ۲۰۲۲، مقامات ایرانی به نفوذ عمیق موساد در رده‌های اطلاعاتی خود اذعان کردند.

## عملیات سایبری
موساد، با همکاری آژانس‌های آمریکایی، به خرابکاری سایبری علیه زیرساخت‌های هسته‌ای ایران مرتبط دانسته شده است. برجسته‌ترین مورد، استاکس‌نت بود، بدافزاری که در حدود سال ۲۰۱۰ به سانتریفیوژهای تأسیسات نطنز آسیب رساند این عملیات که بنا به گزارش‌ها بخشی از «عملیات المپیک» بود، غنی‌سازی اورانیوم ایران را به تأخیر انداخت.

حملات سایبری بعدی در سال ۲۰۲۱ نطنز و سایر سایت‌ها را هدف قرار داد که به اسرائیل نسبت داده شد. طبق گزارش‌ها، در طول جنگ دوازده روزه، موساد از ابزارهای سایبری برای مختل کردن پدافند هوایی ایران استفاده کرد.

## ترورها و خرابکاری‌ها
موساد به ترور دانشمندان و مقامات هسته‌ای ایران متهم شده است. بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰، حداقل پنج دانشمند در عملیاتی با استفاده از سلاح‌های کنترل از راه دور یا بمب کشته شدند. ترور محسن فخری‌زاده در سال ۲۰۲۰ با استفاده از یک مسلسل کنترل از راه دور انجام شد.

عملیات خرابکاری شامل انفجار در پایگاه‌های موشکی می‌شود، مانند انفجار سال ۲۰۱۱ که منجر به کشته شدن یک معمار کلیدی برنامه موشکی شد، انفجاری که توسط ایران به عنوان کار موساد تکذیب شد. در سال ۲۰۲۴، تصاویر ماهواره‌ای حملات اسرائیل به سایت‌های هسته‌ای سابق و تأسیسات موشکی را نشان داد.

در طول جنگ دوازده روزه، گفته می‌شود مأموران موساد پهپادهایی را در داخل ایران برای حملات مونتاژ کرده‌اند. ترور خامنه‌ای در اسفند ۱۴۰۴ به همکاری موساد و آمریکا نسبت داده شد.

## تأثیر
بنا به گزارش‌ها، این فعالیت‌ها برنامه هسته‌ای ایران را به تأخیر انداخته اما باعث تلافی‌جویی ایران، از جمله جاسوسی در اسرائیل و حملات در خارج از کشور شده است. ارزیابی‌های ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ نشان داد که ایران هنوز در مورد ساخت بمب مردد است، اما در صورت تحریک می‌تواند تغییر موضع دهد. این عملیات‌ها بر دیپلماسی تأثیر گذاشته و به خروج ایالات متحده از برنامه جامع اقدام مشترک در سال ۲۰۱۸ کمک کرده است.

## جستارهای وابسته
* ترور شخصیت‌های هسته‌ای ایران
* جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
* استاکس‌نت
* موساد

## منابع

رده:حوادث و رسوایی‌ها جاسوسی
رده:روابط ایران و اسرائیل
رده:موساد