اوروند

**اوَروَند** (*یاور وند*) یکی از تیره‌های شناخته‌شدهٔ طایفه «موری» در قوم بختیاری است که در دسته‌ی بختیاری‌های هفت‌لنگ قرار دارد. این تیره نیز، همچون دیگر مردم بختیاری در گذشته، به کوچ‌نشینی بین خوزستان و چهارمحال و بختیاری می‌پرداخته است.

## جایگاه در تقسیم‌بندی قومی
دودمان **[[طایفه موری|موری]]** که از شاخه‌های اصلی باب **[[دورکی]]** در قوم بختیاری به‌شمار می‌آید، خود به دو زیرشاخه تقسیم می‌شود:
* **بوری باب**: شامل تیره‌های علیجان‌وند، بوری، گورداگونی، کرتلایی
* **بردنی باب**: شامل تیره‌های غریب‌وند، اوَروند، حسن‌وند، عبدِه‌وَند، عیدی‌وند، قاسمعلی‌وَند، کریم‌وَند و ...

## دودمان‌نامه تیره اوروند

همانطورکه در نمودار به تصویر کشیده شده است، تیره‌های **غریب‌وند** و **اوروند**، از شخصی به نام «عالی»، که یکی از دو نتیجه‌ی «مُوری» بوده است، پا گرفته‌اند، و در طول زمان و مکان، به‌عنوان بخشی از جامعه ایرانی، گسترده شده‌اند.

اگرچه در آن زمان، ثبت اطلاعات شناسایی افراد به‌طوررسمی رایج نبوده است، اما می‌دانیم که نام «اوَر»، نسخه‌ی عامیانه از واژه و نام فارسی «یاور» می‌باشد، که در گویش خاص بختیاری، گاهی حرف‌ها پس و پیش تلفظ می‌شوند، و یا تلفظ نمی شوند.
[وسط|بندانگشتی|400x400پیکسل|دودمان تیره [طایفه موری|موری-اوروند]]
طبق این نمودار، شخص یاور، صاحب پنج فرزند بوده است، اما دو نظریه متفاوت و ضدونقیض وجود دارند، بر این اساس که او تنها دو فرزند داشته است:

# و سه شخص دیگر، فرزندخوانده‌های او بوده‌اند.
# و یا سه شخص دیگر، به‌طورکل وجود نداشته‌اند، و شکل‌گیری سه خاندان دیگر به این شکل بوده که آنها از خانواده‌های متفاوت دیگر بوده‌اند، اما به جهت پیوندهای خانوادگی بسیار با فرزندان و نوه‌های اوَر، به‌عنوان شاخه‌ای از تیره‌ی اوروند شناخته شدند.

به هرصورت، امروز می دانیم که پنج شاخه‌ی بزرگ وجود دارند، که اصل و ریشه‌ی خانوادگی آنها، به **اوَر** نسبت داده می‌شود. پس این درخت‌خانوادگی، بر همین اساس شکل گرفته است و می‌بینیم که تیره‌ی اوروند از سوی هر پنج فرزند گسترده شده است:

* صادق؛ در تمام این خاندان با نام خانوادگی **یوسفی اوروند** شناخته می‌شوند.
* شاهین: همچنین با نام خانوادگی **یوسفی اوروند** در تمام این خاندان شناسایی می‌شوند، اگرچه احتمال دارد که در‌گذشته، نام‌خانوادگی آنها، «رضاوند» و یا «رضایی اوروند» بوده باشد.
* بهمن؛ در تمام این خاندان با نام خانوادگی **شهبازی اوروند** شناسایی می‌شوند.
* خیری: در تمام این خاندان با نام خانوادگی **خیری اوروند** شناسایی می‌شوند.
* عبده‌وَلی: با چند نام‌خانوادگی متفاوت شناسایی می‌شوند: **شیروانی اوروند**، **موری شیروانی**، **طاهری اوروند** و ... .

## جغرافیای تاریخی
به جز خانواده‌هایی از تیره اوروند که از ابتدای سده بیستم (در حدود سالهای ۱۲۵۰ تا ۱۲۸۰ خورشیدی)، به یکجانشینی رو آورده و به شهرهای بزرگتر مهاجرت کردند، قلمرو کوچنشینی این تیره، از گذشته تا به امروز، از پهنه‌ی سرسبز و کوهستانی بازفت در چهارمحال و بختیاری (برای فصل گرما)، تا شمال خوزستان، یعنی اندیکا و شیمبار، و روستایی به نام **چال کُنار** (برای فصل سرما) بوده و می‌باشد.

## سکونت امروزی
با دگرگونی شهرها و سبک زندگی عشایر و سکونت تدریجی آنها، امروزه بسیاری از خانواده‌های اوروند در مناطق مختلفی، شهرنشین شده‌اند. از جمله:
* در **[[استان خوزستان|خوزستان]]**: اهواز، شوشتر، مسجدسلیمان، لالی، اندیکا، ماهشهر، امیدیه، ایذه و ...
* در **[[استان چهارمحال و بختیاری|چهارمحال و بختیاری]]**: بازفت و کوهرنگ
* در قسمت‌های مختلف از استان **[[اصفهان]]**

## زبان و فرهنگ
این مردم نیز، همچون همه‌ی خانواده‌های بختیاری، به زبان لری بختیاری سخن می‌گویند و دارای فرهنگ شفاهی پُربار، موسیقی بومی، برگزاری آیین‌های سنتی و نقش‌آفرینی در سیاست و اجتماع منطقه هستند.

## آیین‌ها و مراسم
تیره‌ی اوروند، در مراسم و مناسبت‌های قومی مانند عروسی‌های سنتی، سوگواری‌ها، و آیین‌های مذهبی، نقش فعالی ایفا می‌کنند. این تیره به‌واسطهٔ وابستگی به طایفهٔ موری، در بسیاری از آیین‌های سنتی و فرهنگی قوم بختیاری، حضور چشم‌گیر دارد.

## افراد برجسته

* **جمشید موری اوروند**، استاد ریاضی
* **رحیم تفضلی اوروند**، دانشمند و پژوهشگر در زمینه فناوری‌های ارتباطات دیجیتالی

## منابع

رده:طایفه‌های بختیاری
رده:مردم بختیاری