زندگی بودا در هنر

بندانگشتی|بودا در دورهٔ ریاضت‌هایش، ویتنام، ۱۷۹۴، چوبِ لاک‌کاری‌شده
تصاویر روایتی از حوادث مختلف زندگی گوتاما بودا در هنر، به طور پراکنده، بخش مهمی از هنر بودایی بوده‌اند که اغلب در قالب دوره‌ها یا مجموعه‌های مختلفی، گروه‌بندی شده‌اند. گاهی اوقات این مجموعه‌ها، نسبتاً بزرگ بوده‌اند. با این حال، در بسیاری از اوقات و مکان‌ها، تصاویر بودا در هنر، بیشتر تصاویر منفردی مربوط به عبادت بوده‌اند که یک محتوای کامل روایتی از زندگی او در زمین را در بر نداشته‌اند.

روایت‌های ادبی از زندگی گوتاما بودا، در جزئیات تفاوت‌های قابل توجهی دارند، اما در توصیف رویدادهای اصلی، عمدتاً با یکدیگر انطباق دارند. یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های باقی‌مانده از مجموعه‌های هنری، نقشهای ‌برجسته‌ کوچک سنگی هنری، در شهر قندهار است که از قرن اول قبل از میلاد آغاز شده و برای چندین قرن ادامه داشته است. این نقش‌برجسته‌ها، احتمالاً موضوعاتی از نقاشی‌ها، چه نقاشی‌های دیواری و چه تصویری، از نسخه‌های خطی را منعکس می‌کردند که هیچ‌یک از آن‌ها به جا نمانده است. دامنه موضوعات آن‌ها که درحدود ۵۰ موضوع مختلف است، بسیار وسیع است و در هنرهای بعدی، به ندرت از آن یاد شده است، به جز در مورد ۱۲۰ نقش ‌برجسته بزرگ در بوروبودور در جاوه، اندونزی (اما باید دانست که ۲۷ مورد از آنها، مربوط به موضوعاتی قبل از تولد او هستند). در بودیسم آسیای شرقی، برخی از موضوعات بیوگرافی جدید وی، بعدها ظاهر شدند، اما غیر از این مورد، موضوعات قندهار، شامل اکثریت قریب به اتفاق صحنه‌هایی است که بعداً اتفاق افتادند.

نقش‌برجسته‌های بوروبودور در قرن نهم، لالیتاوِیستارَا سوترا را به تصویر می‌کشند که یک متن "مهایانه" است و احتمالاً در قرن سوم، به زبان سانسکریت نوشته شده است. این متن، فقط زندگی بودا را تا اولین موعظه او پوشش می‌دهد. همچنین مجموعه بزرگی از داستان‌های جاتاکا وجود دارد که رویدادهایی از زندگی‌های پیشین گوتاما بودا را روایت می‌کنند و اکثر این داستان‌ها، اغلب در مورد موضوعات هنری در قندهار و هنر هند اولیه بوده‌اند. در مقابل، صحنه‌های روایتی از تاریخ بودیسم، پس از مرگ بودا بسیار کم بجا مانده است.

پس از امپراتوری گپتا در هند، تعدادی از مهم‌ترین صحنه‌ها، به صورت گروهی کنار هم قرار گرفتند؛ دوباره نقش‌برجسته‌های سنگی روی ستون‌ها به جا مانده است، اما نسخه‌های نقاشی‌شده بجا مانده، تنها از دوره‌های بعدی و بیشتر از کشورهای دیگر باقی مانده‌اند. مهم‌ترین گروه‌بندی، در مورد اتفاقات دوران زندگی بودا، شامل "هشت رویداد بزرگ در زندگی او" میباشند. در بودیسم تبتی، ده یا دوازده صحنه که بیشتر در تَنگاهای نقاشی‌شده مشاهده میشوند، به دوازده صحنه "دوازده عمل یا دوازده کار بودا" اشاره دارند. تعداد بسیاری از صحنه‌های نقاشی‌شده که از قرون اخیر باقی مانده است، به‌ویژه در جنوب‌ - شرق آسیا، با ظهور چاپ، تصویرسازی کتاب‌ها و پوسترهای این سنت را ادامه دادند. برخی از صحنه‌ها به موضوعات تثبیت‌شده‌ای در نقاشی‌های چینی و ژاپنی تبدیل شدند و بعدها در چاپ‌ها نیز ظاهر گردیدند.

## بودای تاریخی
"بودای تاریخی" یا گوتاما بودا، در لومبینی به دنیا آمد، که در اصطلاح امروزی، در نزدیکی مرز نپال با هند قرار دارد. طبق کرونولوژی سنتی بودایی، او حدوداً در ۵۶۳ پیش از میلاد متولد شد و هشتاد سال زندگی کرد، تا اینکه در حدود ۴۸۳ پیش از میلاد درگذشت. پژوهش‌های مدرن، به تاریخ‌های دیرتری تمایل دارند، که عمدتاً با محاسبه از زمان مرگ او، به عقب برمی‌گردند و به دلیل نبود سن خاصی برای زمان مرگ وی، تخمین‌ها در مورد تاریخ مرگ او، معمولاً بین ۴۱۱ تا ۴۰۰ پیش از میلاد است، که تاریخ تولد او را بین ۴۹۱ تا ۴۸۰ پیش از میلاد قرار می‌دهد.

برطبق سنتی که در متون و هنر بازتاب یافته است و عملاً تنها منبع زندگینامه او محسوب می‌شود، او به عنوان پسر سودودانا متولد شد که در متون و هنرهای بعدی، همیشه به عنوان یک پادشاه (مهاراجه) شناخته می‌شود، اما احتمالاً رهبر منتخب جمهوری شاکیا بوده است و در کاپیلواستو بزرگ شده است، "شهری" که دو محل ادعایی نزدیک به آن، در هند و (به احتمال زیاد) در نپال وجود دارد. او در زندگی پیش از اقدامات دینی خود، به نام Siddharta Gautama شناخته می‌شد، که "Siddharta" به معنی "کسی که هدف خود را به دست می‌آورد" است و "Gautama" هم نام قبیله او بود. بعداً او را شاکیامونی ("حکیم قبیله شاکیا") ‌نامیدند. مادر او بنام مایا، یک هفته پس از تولدش درگذشت و او توسط عمه‌اش، پاجاپاتی، که همسر پدرش نیز بود، بزرگ شد. در مورد مقیاس تجمل زندگی او، بدون شک در متون و هنرهای بعدی، بسیار اغراق شده است و به تجملات مهم‌ترین پادشاهان آن زمان اشاره دارد، اما به احتمال زیاد، زندگی‌ بسیار راحتی داشته است.
بندانگشتی|310x310پیکسل|مدیتیشن اول بودا، در حالی که پدرش مراسم شخم‌زنی را رهبری می‌کند. بودا در سمت چپ روی تاب نشسته و به‌طور بسیار جوان نشان داده شده است. نسخه خطی برمه‌ای، قرن ۱۹.
او در سن ۱۶ سالگی با دختر یک نجیب‌زاده شاکیا ازدواج کرد. دوازده سال طول کشید تا فرزندی به دنیا بیاید و در این زمان، Siddharta  که اکنون ۲۹ ساله بود، تصمیم گرفت زندگی‌ای را که پدرش برای او فراهم کرده بود رها کند و به زندگی یک زاهد شَرَمَنی بپردازد. شب تولد پسرش بنام راهولا، او به طور پنهانی قصر را برای همیشه ترک کرد و به عنوان یک زاهد فقیر بزندگی خود ادامه داد. او توسط دو معلم مدیتیشن و یوگا تحصیل کرد و به تمرینات زهد افراطی کشیده شد. در نهایت، او متوجه شد که این مسیر صحیح نیست و فلسفه "راه میانه" را انتخاب کرد. در سن ۳۵ سالگی، او زیر درخت بودی در بوده گایا مدیتیشن می‌کرد و در آنجا بود که به حالت روشن‌بینی خود دست یافت. از این به بعد، معمولاً به او "بودا" گفته می‌شد و نه شاکیامونی.

او شش یا هفت هفته در بودا گایا به مدیتیشن ادامه داد و سپس برای انتشار تعالیم جدیدی که توسعه داده بود، آنجا را ترک کرد. اولین موعظه او که به "موعظه در پارک گوزن‌ها" معروف است، در سارنا در برابر پنج همراهی که از دوره زهدش می‌شناخت، ایراد شد. او باقی‌مانده (حدوداً) ۴۵ سال از زندگی‌اش را، به سفر در بیهار امروزی و بخش‌های شرقی اوتار پرادش پرداخت، در حالیکه هم تعلیم می‌داد و هم شاگرد جمع می‌کرد.

برطبق سنت، بودا در میان برخی از پیروانش و در سن هشتاد سالگی درگذشت. او سوزانده شد و خاکستر و برخی از وسایلش بین مراکز هدایتی او تقسیم شد. پرستش وسایل او، که "چتیا" نامیده می‌شود، بعدا در بودیسم اهمیت زیادی پیدا کرد.

قدیمی‌ترین متون بیوگرافی بودا، تنها در نسخه‌های خطی از دوران‌های بعدی حفظ شده‌اند و اغلب دارای متون ترجمه‌شده به زبان‌های غیرهندی، مانند چینی یا تبتی هستند. پژوهشگران مدرن بر این باورند که این متون، احتمالاً شامل الحاقات بعدی هستند. این متون از نظر جزئیات، تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند، اما معمولاً با هنرهای اولیه در مورد اصول کلی زندگی او، هم‌راستا هستند که عموماً پیش از نسخه‌های متنی که به دست ما رسیده‌اند وجود داشته‌اند. حتی آن‌ متونی که به عنوان نسخه‌های اولیه شناخته می‌شوند، حاوی بسیاری از عناصر معجزه‌آسا یا افسانه‌ای هستند که تنها در نسخه‌های بعدی افزایش می‌یابند.
بندانگشتی|خروج بزرگ، سبک آمراواتی، قرن دوم، بدون نمادهای انسانی با اسبی بدون سوار.
در متون، زندگی بودا با علاقه‌ای فراوان، توسط تعداد زیادی از خدایان و شخصیت‌های دیگر پیگیری می‌شود که گاهی به زمین می‌آیند تا یا مداخله کنند و یا فقط شاهد ماجراها باشند، همانطور که در تصاویر "خروج بزرگ" نشان داده شده است. در مورد نقش‌برجسته‌های قندهار، به نظر می‌رسد که جزئیات بیوگرافی، از سوترا ابهنیشکرمانا پیروی کرده‌اند و این متنی است که اکنون فقط در ترجمه‌های چینی به جا مانده است.

## رویدادهای نمایش داده‌شده توسط هنر: دوران کودکی

### بازگشت به زمین
در بودیسم، داستان تجسد نهایی بودا، قبل از تولد او آغاز می‌شود. پس از زندگی‌های فراوان پیشین، بودای آینده، که معمولاً به عنوان یک بودی‌ساتوا در نظر گرفته می‌شود، در بهشت توشیتا بود که تصمیم گرفت زندگی نهایی خود را بر روی زمین بگذراند. پس از تفکرات طولانی، او خانواده‌ای را برای تولد انتخاب کرد. در برخی از روایت‌ها، بودا در این مرحله، میتره را به عنوان بودای بعدی معرفی کرد. این صحنه‌ها معمولاً بصورت هنری نمایش داده می‌شوند؛ در تابلوهایی که در بوروبودور وجود دارند، ۲۷ مرحله قبل از تولد بودا وجود دارند.

### رویای ملکه مایا
ملکه مایا که مادر بودا است، یک شب در یک رویا دید که یک فیل سفید، با یک لوتوس سفید و شش عاج، از پهلو وارد رحم او شد. در زندگی پیشین، بودا این شکل را به خود گرفته بود. وی روز بعد متوجه شد که باردار است. او به شوهرش، پادشاه سودودانا، این موضوع را گفت و ستاره‌شناسان او پیش‌بینی کردند که نوزادی که بدنیا خواهد آمد، یا "چاکراورتین" خواهد شد یا بودا.

### تولد بودا
تولد بودا، اولین رویداد از چهار رویداد بزرگ و هشت رویداد بزرگ بعد از آن و یکی از رایج‌ترین صحنه‌هاست، هرچند که در استوپای هند اولیه ظاهر نمی‌شود. ملکه مایا، مادر بودا، در حال بازگشت به خانه والدینش برای زایمان بود. او برای پیاده‌روی در پارک یا بوستان لومبینی که اکنون در کشور نپال است، توقف کرد. هنگامی که دستش را به سمت شاخه‌ای از درخت سال (Shorea robusta) دراز کرد، کار زایمان وی آغاز شد. او در حالی که ایستاده است، با دست راستش که در بالای سرش قرار دارد، شاخه‌ خمیده‌ای را گرفته است. این یک جزء ضروری از نمادشناسی است، زیرا این حالت در هنر هندی آشنا بود و اغلب توسط ارواح درختی یاکشینی‌ها اتخاذ می‌شد. پای مایا معمولاً به صورت متقاطع است که حالتی زیبا و "تری‌بنگا" (سه خمیدگی) ایجاد می‌کند. بودا به طور معجزه‌آسایی از پهلوی او خارج شد که معمولاً در تصاویر کوچکتر، به گونه‌ای نشان داده می‌شود که گویی وی در حال پرواز است. در تصاویر بزرگتر، دو مرد در سمت چپ ایستاده‌اند که نمایانگر دو خدایان بنامهای ودا و اندرا هستند که دستشان را دراز کرده‌اند تا کودک را بگیرند، و برهما هم پشت آنها ایستاده است. خواهر مایا بنام پاجاپاتی، بنظر میرسد که در سمت راست از او حمایت میکند، دختران خدمتکار بنظر میرسند که در سمت راست ایستاده‌اند و آپساراها یا ارواح دیگر، در بالای سرشان معلق هستند.ویای ملکه مایا، که در دوره‌های اولیه بسیار محبوب است، همیشه نشان می‌دهد که ملکه مایا روی تخت خوابیده است، معمولاً سرش در سمت راست است، به طوری که سمت راست بدن او بالاتر از دیگر قسمت‌های بدن وی قرار دارد. فیل، که به اندازه واقعی نشان داده نمی‌شود، در بالای او معلق است و در قندهار، معمولاً با هاله‌ای دایره‌ای شکل احاطه شده است. خرطوم او بنظر میرسد که به سمت پایین میافتد تا به پهلوی او برسد. دختران خدمتکار و ایزدان، بنظر میرسد که دور تخت او ایستاده‌اند.

بودا پس از تولدش، تقریباً بلافاصله قادر به ایستادن و برداشتن هفت قدم شد، به طوری که یک گل لوتوس در هر جایی که قدم می‌زد، رشد می‌کرد و ممکن است که در آثار مختلف، کودک را در حال ایستادن بر روی لوتوس نهایی نشان دهند که اغلب علاوه بر خروج او از پهلوی مادرش است. او دست راست خود را به سمت آسمان بلند می‌کند و اعلام می‌کند: "تنها من در آسمان و زمین مورد احترام هستم. این سه گیتی پر از رنج‌ هستند؛ من نجات‌دهنده از این رنج‌ها خواهم بود."

در آسیای شرقی، این موضوع بسیار محبوب شد، معروف‌ترین و یکی از ابتدایی‌ترین آن‌ها در تودای‌جی در نارای ژاپن است. اولین حمام بودا نیز گاهی در همان صحنه نشان داده می‌شود؛ دو ناگاراجا (پادشاهان ناگا) به انجام حمام می‌پردازند و دختران خدمتکار بنظر میرسد که در این مراسم حضور دارند. بازسازی‌های نمادین این صحنه، بخشی از آیین‌های جشن تولد بودا یا وساک، در بسیاری از کشورهای جهان هستند.

## پانویس

رده:شمایل‌نگاری بودایی
رده:بودا