لوسیو فونتانا

**لوسیو فونتانا** () نقاش، مجسمه‌ساز و نظریه‌پرداز آرژانتینی-ایتالیایی بود. او به عنوان بنیان‌گذار فضاگرایی و نماینده هنر انتزاعی شناخته می‌شود و نخستین هنرمند شناخته‌شده‌ای است که بوم‌های خود را پاره کرد – عملی که نماد طرد کامل تمام پیش‌نیازهای هنر است.

## اوایل زندگی
او که در روساریو، سانتا فه، آرژانتین از والدینی مهاجر و ایتالیایی متولد شد، فرزند مجسمه‌ساز، لوئیجی فونتانا (۱۸۶۵–۱۹۴۶) بود. فونتانا سال‌های نخست زندگی خود را در آرژانتین گذراند و سپس در سال ۱۹۰۵ به ایتالیا اعزام شد و تا سال ۱۹۲۲ در آنجا ماند و به عنوان مجسمه‌ساز ابتدا با پدرش و سپس به صورت مستقل کار کرد. او در همان سال ۱۹۲۶ در نخستین نمایشگاه «نکسوس»، گروهی از هنرمندان جوان آرژانتینی که در روزاریو دِ سانتافه فعالیت می‌کردند، شرکت کرد.

## آثار
در سال ۱۹۲۷ فونتانا به ایتالیا بازگشت و در کنار فائوستو ملوتی زیر نظر آدلفو ویلت مجسمه‌ساز، از سال ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۰ در آکادمی بررا تحصیل کرد. در همان‌جا بود که او در سال ۱۹۳۰ اولین نمایشگاه خود را که توسط گالری هنری «ایل میلیونه» در میلان سازماندهی شده بود، ارائه کرد. در طول دهه بعد، او به ایتالیا و فرانسه سفر کرد و با نقاشان انتزاعی و اکسپرسیونیست همکاری نمود. در سال ۱۹۳۵ او به انجمن «انتزاع-آفرینش» در پاریس پیوست و از ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۹ مجسمه‌های اکسپرسیونیستی از سرامیک و برنز ساخت. در سال ۱۹۳۹، او به «کورنته»، گروهی از هنرمندان اکسپرسیونیست میلان، پیوست.

در سال ۱۹۴۰ او به آرژانتین بازگشت. در بوئنوس آیرس (۱۹۴۶) او آکادمی آلتامیرا را به همراه برخی از شاگردانش تأسیس کرد و «مانیفست سفید» را منتشر نمود که در آن آمده است: «ماده، رنگ و صدا در حرکت، پدیده‌هایی هستند که توسعه هم‌زمان آن‌ها هنر جدید را می‌سازد». در این متن، که فونتانا آن را امضا نکرد اما مشارکت فعالی در آن داشت، او شروع به تدوین نظریاتی کرد که قرار بود تحت عنوان «اسپاشیالیسم» یا فضاگرایی در پنج مانیفست از سال ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۲ بسط دهد. او پس از بازگشت از آرژانتین در سال ۱۹۴۷، به همراه نویسندگان و فیلسوفان، از نخستین مانیفست فضایی‌گرایی حمایت کرد. استودیو و آثار فونتانا در بمباران‌های متفقین در میلان به‌طور کامل نابود شده بود، اما او به زودی کارهای سرامیک خود را در آلبیسولا سوپریوره از سر گرفت. او در میلان با معماران برجسته میلانی برای تزئین چندین ساختمان جدید که بخشی از تلاش‌ها برای بازسازی شهر پس از جنگ بود، همکاری کرد.

فونتانا پس از بازگشت به ایتالیا در سال ۱۹۴۸، نخستین «محیط فضایی با نور سیاه» (۱۹۴۹) خود را در گالری دل ناویلیو در میلان به نمایش گذاشت؛ یک چیدمان موقت شامل یک شکل غول‌پیکر آمیب‌مانند که در فضای خالی یک اتاق تاریک معلق شده و با نور نئون روشن شده بود. از سال ۱۹۴۹ به بعد، او مجموعه موسوم به «مفهوم فضایی» یا مجموعه برش‌ها را آغاز کرد که شامل سوراخ‌ها یا شکاف‌هایی بر سطح نقاشی‌های تک‌فام بود و نشانه‌ای از آنچه او «هنری برای عصر فضا» می‌نامید را ترسیم می‌کرد. او عنوان عام «مفهوم فضایی» را برای این آثار ابداع کرد و آن را برای تقریباً تمام نقاشی‌های بعدی‌اش به کار برد. این آثار را می‌توان به دسته‌های کلی تقسیم کرد: «بوکی» (به معنی سوراخ‌ها) که در سال ۱۹۴۹ آغاز شد، و «تالی» (به معنی برش‌ها) که او در اواسط دهه ۱۹۵۰ ابداع کرد.

فونتانا اغلب پشت بوم‌هایش را با گاز سیاه می‌پوشاند تا تاریکی از میان بریدگی‌های باز بدرخشد و حس مرموزی از توهم و عمق ایجاد کند. او سپس در سال ۱۹۵۱ یک سقف نئونی پیچیده به نام «نور فضایی» برای تری‌ینال میلان خلق کرد. فونتانا در مجموعه مهم «مفهوم فضایی، پایان خدا» (۱۹۶۳–۶۴) از فرم تخم‌مرغی استفاده می‌کند. او با مجموعه «پیِتره» (به معنی سنگ‌ها) که در سال ۱۹۵۲ آغاز شد، با پوشاندن سطح بوم‌هایش با رنگ‌قشرهای ضخیم (ایمپاستو) و شیشه‌های رنگی، مجسمه‌سازی را با نقاشی تلفیق کرد. در چرخه «بوکی» (سوراخ‌ها) که در ۱۹۴۹–۵۰ آغاز شد، او سطح بوم‌هایش را سوراخ می‌کرد و پوسته دو-بعدی را می‌شکافت تا فضای پشت تصویر را برجسته کند. از سال ۱۹۵۸، او نقاشی‌هایش را با ایجاد سطوح مات و تک‌رنگ پالایش کرد و بدین ترتیب توجه بیننده را بر برش‌هایی که پوسته بوم را می‌دریدند متمرکز ساخت. در سال ۱۹۵۹ فونتانا نقاشی‌های برش‌خورده‌ای با عناصر متعدد ترکیب‌پذیر به نمایش گذاشت (او این مجموعه‌ها را «کوانتا» نامید) و مجموعه «طبیعت» را آغاز کرد؛ مجموعه‌ای از مجسمه‌ها که با ایجاد شکاف بر روی یک کره گلی سفالی ساخته می‌شدند و او متعاقباً آن‌ها را با برنز ریخته‌گری می‌کرد.

فونتانا در پروژه‌های مشترک بسیاری با معماران مهم آن زمان، به ویژه لوچیانو بالدساری شرکت کرد؛ کسی که در تحقیقات او برای «نور فضایی – ساختار در نئون» (۱۹۵۱) در نهمین تری‌یناله دی میلانو سهیم بود و از او حمایت کرد و در میان کارهای دیگر، طراحی سقف سینما در غرفه سیدرکومیت در بیست و یکمین نمایشگاه میلان در سال ۱۹۵۳ را به او سفارش داد.

در حدود سال ۱۹۶۰، فونتانا شروع به بازآفرینی برش‌ها و سوراخ‌هایی کرد که تا آن زمان مشخصه سبک بسیار شخصی او بودند؛ او بوم‌ها را با لایه‌های ضخیمی از رنگ روغن که با دست و قلم‌مو مالیده شده بود می‌پوشاند و از یک اسکالپل یا تیغ موکت‌بری برای ایجاد شکاف‌های بزرگ در سطح آن‌ها استفاده می‌کرد. در سال ۱۹۶۱، به دنبال دعوت برای شرکت در کنار هنرمندانی چون ژان دوبوفه، مارک روتکو، سم فرانسیس و دیگران در نمایشگاهی از نقاشی معاصر با عنوان «هنر و تأمل» که در پالازو گراسی در ونیز برگزار شد، او مجموعه‌ای شامل ۲۲ اثر را به این شهر تالابی تقدیم کرد. او رنگ را با انگشتانش و ابزارهای مختلف دستکاری می‌کرد تا شیارهایی ایجاد کند و گاهی قطعات پراکنده‌ای از شیشه ونیزی را به آن‌ها اضافه می‌کرد. فونتانا متعاقباً توسط میشل تاپیه دعوت شد تا این آثار را در گالری مارتا جکسون در نیویورک به نمایش بگذارد. در نتیجه اولین سفر او به نیویورک در سال ۱۹۶۱، او مجموعه‌ای از آثار فلزی را خلق کرد که بین سال‌های ۱۹۶۱ و ۱۹۶۵ ساخته شدند. این آثار شامل ورق‌های بزرگی از مس براق و خراشیده بود که سوراخ و کنده شده بودند و با حرکات عمودی دراماتیکی شکافته شده بودند که قدرت ساخت‌وسازهای نیویورک و فلز و شیشه ساختمان‌ها را تداعی می‌کردند.

در میان آخرین آثار فونتانا، مجموعه‌ای از «تآترینی» ( به معنی تئاترهای کوچک) قرار دارد که در آن‌ها با استفاده از پس‌زمینه‌هایی که در میان بال‌هایی شبیه قاب محصور شده بودند، به یک بیان اساساً تخت بازگشت؛ ارجاع به تئاتر بر عمل نگریستن تأکید می‌کند، در حالی که در پیش‌زمینه، مجموعه‌ای از کره‌های نامنظم یا سایه‌های نوسانی و موج‌دار، بازی سایه زنده‌ای را ایجاد می‌کنند. اثر دیگری از آن زمان، «ترینیتا» (تثلیث) (۱۹۶۶)، شامل سه بوم سفید بزرگ است که با خطوطی از سوراخ‌ها مشخص شده‌اند و در یک چیدمان تئاتری ساخته شده از ورق‌های پلاستیکی لاجوردی که به شکلی مبهم شبیه به بال‌های صحنه هستند، احاطه شده‌اند.

در سال‌های پایانی فعالیت حرفه‌ای‌اش، فونتانا به‌طور فزاینده‌ای به نحوه اجرای آثارش در نمایشگاه‌های متعددی که برای بزرگداشت او در سراسر جهان برگزار می‌شد، و همچنین به ایده خلوصِ به‌دست‌آمده در آخرین بوم‌های سفیدش علاقه‌مند شد. این دغدغه‌ها در دوسالانه ۱۹۶۶ ونیز، که او محیط مربوط به آثارش را برای آن طراحی کرد، برجسته بودند. در *مستند چهارم* در کاسل در سال ۱۹۶۸، او یک برش گچی بزرگ را به عنوان مرکز یک هزارتوی کاملاً سفید، شامل سقف و کف، قرار داد.

او مدت کوتاهی پیش از مرگش در تظاهرات «هنر تخریب، تخریب برای خلق» در موزه کالج فینچ نیویورک حضور یافت. سپس خانه خود در میلان را ترک کرد و به کوماببیو (در استان وارزه، ایتالیا)، زادگاه خانواده‌اش رفت و در آنجا در سال ۱۹۶۸ درگذشت.

فونتانا حجم انبوهی از آثار گرافیکی با نقوش انتزاعی و همچنین فیگوراتیو خلق کرد که در دنیای هنر کمتر شناخته شده‌اند، و این کار را هم‌زمان با تولید آثار انتزاعی سوراخ‌دار خود انجام می‌داد. او همچنین مجسمه‌ساز نیم‌تنه اوویدی لوس، بنیان‌گذار روزنامه «لا کاپیتال»، از سنگ مرمر کارارا بود.

## منابع

رده:افراد آرژانتینی ایتالیایی‌تبار
رده:دانش‌آموختگان آکادمی بررا
رده:درگذشتگان ۱۹۶۸ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل آرژانتین در ایتالیا
رده:زادگان ۱۸۹۹ (میلادی)
رده:مجسمه‌سازان سده ۲۰ (میلادی) اهل آرژانتین
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل آرژانتین
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نقاشان مرد ایتالیایی
رده:هنرمندان معاصر اهل ایتالیا