کمیته امور خارجه و دفاع (اسرائیل)

**کمیته امور خارجه و دفاع** (به عبری: ) یکی از کمیته‌های دائمی کنست است که بر مسائل کلیدی امور خارجی و دفاعی کشور اسرائیل نظارت دارد. وظایف این کمیته دربرمی‌گیرد تدوین قوانین، نظارت بر وزارتخانه‌های مرتبط دولتی و تصویب بودجه‌های آن‌ها. این کمیته یکی از دو کمیته مهم کنست به‌شمار می‌رود (دیگری کمیته مالی است).

کمیته امور خارجه و دفاع در سال ۱۹۴۹ همزمان با نخستین دوره کنست تأسیس شد. نشست‌های عمومی کمیته محرمانه و جلسات برخی از زیرکمیته‌های آن کاملاً سری هستند. رئیس کمیته از جمله بلندپایه‌ترین چهره‌های نظام امنیتی اسرائیل قلمداد می‌شود و از همین رو ریاست آن یکی از پرطرفدارترین جایگاه‌ها در کنست است.

## کارکرد
بخش عمده کارکرد کمیته در زیرکمیته‌های آن انجام می‌شود، در حالی که مجموعه کمیته بیشتر به عنوان بستری رسانه‌ای برای تصمیم‌گیران ارشد دفاعی عمل می‌کند. کمیته قوانین تفویضی گسترده‌ای را که زیرکمیته‌ها تهیه کرده‌اند در زمینه‌های دفاعی، آمادگی اضطراری، بسیج نیروی انسانی در شرایط اضطراری، عملیات ویژه شاباک، تخصیص تجهیزات اضطراری، استقرار جبهه داخلی و دیگر وظایف امنیتی و اطلاعاتی تصویب می‌کند.

گزارش‌های تصمیم‌گیرندگان ارشد در حوزه‌های امور خارجه، دفاع و اطلاعات به کمیته ارائه می‌شود؛ از جمله گزارش‌های نخست‌وزیر اسرائیل، وزیر امور خارجه، وزیر دفاع و رؤسای موساد، شاباک و اطلاعات نظامی (آمان). اعضای کمیته به داده‌های فراوانی از سازمان‌های امنیتی دسترسی دارند، به گونه‌ای که آگاهی آنان از مسائل امنیتی غالباً بیش از بسیاری از وزیران و حتی اعضای کابینه امنیتی است.

نشست‌های عمومی کمیته محرمانه و نشست‌های برخی از زیرکمیته‌ها در بالاترین سطح طبقه‌بندی امنیتی برگزار می‌شوند. پس از موارد مکرر درز اطلاعات جلسات، اعضای کمیته ملزم به امضای سوگندنامه رازداری شدند. رسانه‌ها دسترسی محدودی به جلسات کمیته دارند و هیچ دسترسی‌ای به جلسات زیرکمیته‌ها ندارند. تا سال ۱۹۷۷ بخش بزرگی از بحث‌های محرمانه در نشست عمومی کمیته انجام می‌شد، اما در آن سال به دلیل افزایش درز اطلاعات تصمیم گرفته شد بحث‌های سری به زیرکمیته‌ها منتقل شود.

دولت موظف است کارهای اضطراری گوناگون از جمله اقداماتی که به جنگ مربوط می‌شوند یا ممکن است به جنگ بینجامند را به تصویب کمیته برساند. کمیته همچنین جلسات استماع شخصی برای تصمیم‌گیرندگان کلیدی دفاعی و دولتی و نیز جلسات استماع برای پروژه‌های بزرگ دفاعی برگزار می‌کند.

در بحران‌های اضطراری مانند جنگ یوم کیپور کمیته با فراوانی بسیار بیشتری نسبت به حالت عادی تشکیل جلسه می‌داد؛ در آن جنگ کمیته هر روز تشکیل جلسه می‌داد.

### نقش کمیته در همه‌گیری کووید ۱۹
در سال ۲۰۲۰ کمیته نقش فعالی در شکل‌دهی چارچوب حقوقی مجوز ردیابی مکانی ناقلان کووید ۱۹ توسط شاباک ایفا کرد. سرانجام کمیته لایحه‌ای تدوین کرد که در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۰ به تصویب کنست رسید و به شاباک اجازه می‌داد وزارت بهداشت را در تحقیقات همه‌گیرشناختی یاری کند. بر پایه مفاد این قانون، کمیته حق وتوی اعلامیه دولت دربارهٔ بهره‌گیری از شاباک برای ردیابی تماس‌های کووید ۱۹ را دارد.

## روسای کمیته

## زیرکمیته‌ها
کمیته امور خارجه و دفاع دارای چندین زیرکمیته تخصصی است:
* زیرکمیته قانون‌گذاری
* زیرکمیته امور خارجه و دیپلماسی عمومی
* زیرکمیته اطلاعات و سازمان‌های سری
* زیرکمیته نیروی انسانی در نیروهای دفاعی اسرائیل
* زیرکمیته دکترین امنیتی و ساختار نیرو
* زیرکمیته آمادگی و امنیت جاری
* زیرکمیته بررسی آمادگی جبهه داخلی
* زیرکمیته جنگ حقوقی

بر پایه منبع عبری، زیرکمیته‌های دیگری نیز وجود دارند از جمله زیرکمیته امور مربوط به کمیته انرژی اتمی (ترکیب اعضای آن محرمانه است) و زیرکمیته پاکسازی مین‌ها.

### کمیته‌های مشترک
کمیته امور خارجه و دفاع همچنین کمیته‌های مشترکی با دیگر کمیته‌های کنست دارد:
* کمیته مشترک با کمیته قانون اساسی دربارهٔ اعلام وضعیت اضطراری
* کمیته مشترک با کمیته مالی دربارهٔ بودجه دفاعی

## نهادهای تحت نظارت
کمیته بر نهادهای زیر نظارت دارد:
* دفتر نخست‌وزیر اسرائیل، شامل موساد و شاباک
* وزارت دفاع اسرائیل، شامل نیروهای دفاعی اسرائیل، ملمب (بازوی امنیتی وزارت) و صنایع و نهادهای توسعه نظامی
* وزارت امور خارجه
* شورای امنیت ملی
* وزارت امنیت داخلی و پلیس (در مسائل امنیتی)

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی کمیته در تارنمای کنست

رده:قوه قانون‌گذاری اسرائیل
رده:نیروهای امنیتی اسرائیل
رده:سیاست خارجی اسرائیل
رده:نیروهای دفاعی اسرائیل