روابط ایران و نیوزیلند

ایران در ۱۴ دسامبر ۱۹۷۳ روابط دیپلماتیک خود را با نیوزیلند برقرار کرد. هر دو کشور از سوی سازمان ملل به رسمیت شناخته شده‌اند. ایران و نیوزیلند بخشی از سازمان تجارت جهانی هستند.

## تاریخچه
نیوزیلند سفارت خود را در تهران در سال ۱۹۷۵ تأسیس کرد و آن را به عنوان اولین مأموریت دیپلماتیک در خاورمیانه ثبت کرد که نشان دهنده اهمیت ایران به عنوان یک شریک تجاری در آن زمان بود. در پاسخ به این امر، ایران سفارت خود را در ولینگتون در اواسط دهه ۱۹۸۰ تأسیس کرد.

در دهه ۱۹۸۰، اوج تجارت بین دو کشور بود، جایی که ایران به عنوان یکی از بازارهای صادراتی برتر نیوزیلند ظاهر شد، که شامل تجارت گوشت گوسفند نیز می‌شد. این تجارت در تأسیس کمیسیون مشترک وزیران در سال ۱۹۸۵ بسیار مهم بود. با این حال، در اواخر قرن بیستم، پویایی تجارت به دلیل تحولات سیاسی، مانند جنگ ایران و عراق و تحریم‌های بین‌المللی بعدی علیه ایران تغییر کرد. 

### تنش‌های سیاسی
روابط با چالش‌های قابل توجهی روبرو شده‌اند، به ویژه پس از خروج ایالات متحده از برنامه جامع اقدام مشترک در سال ۲۰۱۸ که منجر به اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران شد. نیوزیلند تحریم‌های خود علیه ایران را دست نخورده نگه داشت، در حالی که به مشاغل خود توصیه می‌کرد در مورد اثرات تحریم‌های ایالات متحده از مشاوره حقوقی استفاده کنند. از اواخر سال ۲۰۲۲، حقوق بشر در ایران به یک عامل حیاتی تأثیرگذار بر روابط دوجانبه تبدیل شده است. پس از مرگ مهسا امینی و اعتراضات پس از آن، نیوزیلند اقدامات دولت ایران را محکوم کرد و با تعلیق گفتگوی دوجانبه حقوق بشر و اعمال ممنوعیت سفر برای مقامات ایرانی، از نقض حقوق بشر توسط این کشور انتقاد کرد.

از سال ۲۰۲۴، نیوزیلند موضع قاطعی علیه اقدامات دولت ایران اتخاذ کرده است، از جمله محکوم کردن حملات نظامی آن علیه اسرائیل و حمایت از قطعنامه‌های بین‌المللی علیه نقض حقوق بشر ایران.

در واکنش به وقوع جنگ ایران و اسرائیل در اواسط ژوئن ۲۰۲۵، سفارت نیوزیلند در تهران در ۱۹ ژوئن تعطیل شد. وزیر امور خارجه نیوزیلند وینستن پیترز تأیید کرد که دو نفر از کارکنان سفارت نیوزیلند در تهران و خانواده‌هایشان از طریق آذربایجان همسایه تخلیه شده‌اند. در ۲۲ ژوئن، پیترز تأیید کرد که حدود ۸۰ نیوزیلندی در نیوزیلند ثبت نام کرده‌اند. او و وزیر دفاع جودیت کالینز تأیید کردند که دولت نیوزیلند یک سی-۱۳۰جی سوپر هرکولس را به خاورمیانه اعزام خواهد کرد تا نیوزیلندی‌ها را در ایران و اسرائیل تخلیه کند.

در اواخر اوت ۲۰۲۵، وزیر امور خارجه پیترز حملات تحت حمایت دولت ایران علیه مؤسسات یهودی در استرالیا را محکوم کرد و از تصمیم دولت آلبانی برای اخراج سفیر ایران ابراز حمایت کرد. در حالی که پیترز گفت که وزارت امور خارجه و تجارت نگرانی‌های نیوزیلند را به رضا نظرآهاری، سفیر ایران، منتقل خواهد کرد، او تأیید کرد که نیوزیلند از استرالیا در اخراج سفیر ایران پیروی نخواهد کرد.

## همکاری‌های آموزشی و فرهنگی
در سال ۲۰۱۶، هر دو کشور تفاهم‌نامه‌ای برای ارتقای همکاری‌های آموزشی امضا کردند که به دولت ایران اجازه می‌دهد از دانشجویان برای تحصیل در نیوزیلند حمایت مالی کند. این توافق زمینه را برای تقویت تبادلات فرهنگی و دانشگاهی بین دو ملت فراهم کرد.

## هیئت‌های دیپلماتیک مقیم
* ایران در ولینگتون سفارت دارد.

* نیوزیلند در تهران سفارت دارد.

## مسائل و جنجال‌ها
### نیوزیلندی‌های بازداشت‌شده
در ژوئیه ۲۰۲۲، دو نفر از اینفلوئنسرهای رسانه‌های اجتماعی و شهروندان نیوزیلندی، کریستوفر ریچ‌وایت و بریجت تاکوری، هنگام ورود به ایران توسط مقامات بازداشت شدند. آنها در اکتبر ۲۰۲۲ آزاد شدند. گلریز قهرمان، نماینده مجلس سبزها و سخنگوی حقوق بشر حزب سبزها، گفت که اگرچه «از اینکه آنها اکنون ایران را ترک کرده‌اند بسیار آسوده خاطر است»، اما همچنین اظهار داشت: «موضع نیوزیلند و عدم تمایل ما برای ... معرفی نوع اقدامات یا اظهاراتی که سایر کشورهای همفکر انجام داده‌اند، بسیار غیرمعمول بوده است... منطقی است که فرض کنیم این [بازداشت این زوج] تأثیری داشته است». در پاسخ، نخست وزیر جاسیندا آردرن گفت که این بازداشت منجر به موضع نرم‌تری نشده است: «این اتفاق نیفتاد. البته، ما هم محکومیت خود را اعلام کرده‌ایم. در عین حال، وظیفه داشتیم که تلاش کنیم و اطمینان حاصل کنیم که آن نیوزیلندی‌ها بتوانند از ایران خارج شوند.» آردرن همچنین گفت که دولت نیوزیلند چندین ماه است که برای تضمین آزادی آنها «سخت تلاش می‌کند». او گفت که این زوج در «شرایط سختی» بوده‌اند، اما از گفتن اینکه در کجای ایران نگهداری می‌شدند، خودداری کرد.

گزارش شده است که رسانه‌ها تصمیم گرفته‌اند تا زمان آزادی آنها، عمداً گزارشی در مورد بازداشت این زوج منتشر نکنند. ریچویت پسر تاجر نیوزیلندی دیوید ریچ‌وایت است.

## جستارهای وابسته
* ایرانیان نیوزیلند

## منابع

* 

## پیوند به بیرون


رده:روابط دوجانبه ایران
رده:روابط دوجانبه نیوزیلند