شورش شبه‌نظامیان یهودی در فلسطین تحت قیمومت

**شورش شبه‌نظامیان یهودی در فلسطین تحت قیمومت** به پویش نیمه‌نظامی شبه‌نظامیان و گروه‌های زیرزمینی صهیونیست — از جمله هاگانا، لحی و ایرگون — علیه حاکمیت بریتانیا بر فلسطین تحت قیمومت از ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۸ گفته می‌شود. تنش میان گروه‌های زیرزمینی صهیونیست و مقام‌های قیمومت بریتانیا از ۱۹۳۸ بالا گرفت و با انتشار کتاب سفید ۱۹۳۹ شدت یافت. این کتاب سفید سیاست‌های تازه‌ای را برای محدودسازی بیشتر مهاجرت یهودیان و خرید زمین از سوی آنان تعیین کرد و هدف خود را دادن استقلال به فلسطین با اکثریت عرب در دهه آینده اعلام نمود. هرچند جنگ جهانی دوم آرامش نسبی پدیدآورد، نزدیک به پایان جنگ — هنگامی که شکست نیروهای محور آشکار شد — تنش‌ها بار دیگر به درگیری مسلحانه فراروییدند.

هاگانا، بزرگ‌ترین شبه‌نظامی یهودی که زیر نظر رهبری رسمی یهودیان فلسطین قرار داشت، همکاری خود را با بریتانیایی‌ها حفظ کرد. اما در ۱۹۴۴ ایرگون — شاخه‌ای انشعابی از هاگانا — علیه حاکمیت بریتانیا قیام کرد و بدین ترتیب به لحی پیوست که در تمام دوران جنگ علیه مقام‌های بریتانیایی کنش‌گر بوده بود. هر دو شبه‌نظامی کوچک و منشعب از جنبش راستگرای صهیونیسم تجدیدنظرطلب بودند. آنان در واکنش به محدودیت‌های مهاجرتی بریتانیا به اهداف پلیسی و دولتی حمله می‌کردند. پس از ترور لرد موین به دست لحی در ۱۹۴۴، هاگانا فعالانه با ایرگون و لحی مخالفت ورزید و در دوره‌ای موسوم به «فصل شکار» عملاً شورش را متوقف ساخت. با این حال در پاییز ۱۹۴۵ — پس از پایان جنگ در اروپا و آسیا — هنگامی که روشن شد بریتانیا اجازه مهاجرت گسترده یهودیان را نخواهد داد و قصد تأسیس فوری دولت یهودی را ندارد، هاگانا دوره‌ای از همکاری با دو سازمان دیگر آغاز کرد و «جنبش مقاومت یهودی» تشکیل شد. این جنبش در ژوئیه ۱۹۴۶ پس از بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید فروپاشید. سرانجام با تصویب طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷، جنگ داخلی میان یهودیان و عرب‌های فلسطین بر تنش‌های پیشین سایه افکند؛ هرچند درگیری نیروهای بریتانیایی و صهیونیست تا پایان قیمومت و صدور منشور استقلال اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ ادامه یافت.

## پیش‌زمینه
### میان دو جنگ جهانی
هرچند بیانیه بالفور (۱۹۱۷) و شرایط قیمومت جامعه ملل بر فلسطین هر دو خواستار ایجاد سرزمین ملی برای یهودیان در فلسطین بودند، بریتانیا هیچ پیوندی میان فلسطین و وضعیت یهودیان اروپا نپذیرفت. پس از تصویب قوانین نورنبرگ در ۱۹۳۵ بسیاری از یهودیان آلمانی به دنبال پناهگاه رفتند و تا پایان ۱۹۳۹ نزدیک به ۸۰ هزار نفر در خود بریتانیا پناه یافتند.

در ۱۹۳۶–۱۹۳۷ اندکی پس از آغاز شورش اعراب در فلسطین، ارل پیل کمیسیونی را برای بررسی راه‌حل رهبری کرد. کمیسیون پیل تقسیم فلسطین را پیشنهاد داد که شامل جابه‌جایی اجباری برخی ساکنان عرب و یهودی می‌شد. این طرح نه برای رهبران عرب و نه برای رهبران یهودی پذیرفتنی بود، هرچند داوید بن گوریون در ۱۹۳۷ گفت: «انتقال اجباری اعراب از دره‌های دولت یهودی پیشنهادی می‌تواند چیزی به ما بدهد که هرگز نداشته‌ایم.» بیستمین کنگره صهیونیستی در اوت ۱۹۳۷ اعلام کرد که «طرح تقسیم پیشنهادی کمیسیون پیل پذیرفتنی نیست» اما خواستار ادامه مذاکرات شد.

تلاش دیگری از سوی «کمیسیون وودهد» (معروف به «کمیسیون تقسیم فلسطین») صورت گرفت که گزارش آن در اواخر ۱۹۳۸ منتشر شد. نتیجه‌گیری آن این بود که دشواری‌های سیاسی، اداری و مالیِ ایجاد دولت‌های مستقل عربی و یهودی در فلسطین به اندازه‌ای بزرگ است که این راه‌حل عملی نیست. بریتانیا همچنین در ۱۹۳۸ در «کنفرانس اویان» دربارهٔ تأمین پناهندگان آلمانی شرکت کرد اما فلسطین به دلیل ادامه شورش عربی به‌عنوان مقصد مطرح نشد. کنفرانس سنت جیمز نیز در آغاز ۱۹۳۹ برگزار شد.

### محدودیت‌های مهاجرتی بریتانیا و کتاب سفید ۱۹۳۹
در دهه ۱۹۲۰ بریتانیا محدودیت‌هایی بر مهاجرت یهودیان به فلسطین و توانایی آنان در خرید زمین وضع کرد و ادعا نمود که این تصمیمات به دلیل نگرانی دربارهٔ ظرفیت اقتصادی کشور گرفته شده‌اند. در دهه ۱۹۳۰ مقام‌های بریتانیایی سهمیه‌ای برای گواهی‌نامه‌های مهاجرت تعیین کردند و آژانس یهود را مجاز به توزیع آن‌ها ساختند. اندکی پیش از آغاز جنگ جهانی دوم، بریتانیا کتاب سفید ۱۹۳۹ را منتشر کرد. این کتاب سفید مفهوم تقسیم فلسطین به دولت‌های یهودی و عربی را رد کرد و اعلام نمود که کشور به دولت مستقل دوملیتی با اکثریت عربی تبدیل خواهد شد. مهاجرت یهودیان به‌شدت محدود شد: تنها ۷۵ هزار یهودی اجازه مهاجرت از ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۴ داشتند — شامل سهمیه سالانه ۱۰ هزار نفر و سهمیه تکمیلی ۲۵ هزار نفر برای شرایط اضطراری پناهندگی. پس از آن هرگونه مهاجرت یهودی منوط به رضایت اکثریت عربی بود و فروش زمین عربی به یهودیان نیز محدود شد.

در واکنش به محدودیت‌های بریتانیا، مهاجرت غیرقانونی به فلسطین آغاز شد. نخست یهودیان از راه خشکی و عمدتاً از مرز شمالی وارد فلسطین می‌شدند. در آغاز دهه ۱۹۳۰ که عبور از مرز شمالی دشوارتر شد، مسیرهای دیگری یافت شد؛ هزاران یهودی با ویزای دانشجویی یا گردشگری وارد شدند و بازنگشتند. بسیاری از زنان یهودی با ازدواج‌های صوری با ساکنان فلسطین اجازه ورود گرفتند. در ۱۹۳۴ نخستین تلاش دریایی با کشتی «والوس» صورت گرفت که نزدیک به ۳۵۰ یهودی جنبش «ههحالوتس» را از لهستان به فلسطین رساند. دو کشتی دیگر در ۱۹۳۷ و چندین کشتی در ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ رسیدند. این سفرها عمدتاً توسط سازمان صهیونیست تجدیدنظرطلب و ایرگون سازماندهی شدند.

در مجموع میان ۱۹۲۹ و ۱۹۴۰ دوره‌ای از مهاجرت گسترده یهودی موسوم به «عَلیای پنجم» رخ داد و با وجود محدودیت‌های بریتانیا نزدیک به ۲۵۰ هزار یهودی (که ۲۰ هزار نفرشان بعدها بازگشتند) به فلسطین مهاجرت کردند.

### دوران جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۴)
جنگ جهانی دوم هنگامی آغاز شد که مقام‌های قیمومت فلسطین در مراحل پایانی سرکوب شورش مسلحانه اعراب بودند. همه سازمان‌های یهودی خودبه‌خود با نیروهای متفقین از جمله بریتانیا هم‌پیمان شدند.

یه‌شو اختلافات خود با بریتانیا دربارهٔ کتاب سفید را موقتاً کنار گذاشت و شکست نازی‌ها را هدف فوری‌تر دانست. داوید بن گوریون یهودیان را فراخواند تا «از بریتانیا چنان پشتیبانی کنند که گویی کتاب سفیدی نیست و با کتاب سفید چنان بجنگند که گویی جنگی نیست». در طول جنگ، شمار زیادی از یهودیان فلسطین داوطلبانه در نیروی زمینی بریتانیا خدمت کردند. از ۴۷۰ هزار یهودی فلسطین در آن زمان، نزدیک به ۳۰ هزار نفر در ارتش بریتانیا خدمت کردند.

با فرونشستن شورش عربی تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنش‌های میان یهودیان و اعراب نیز کاهش یافت. در میان عرب‌های فلسطین، خاندان نشاشیبی از بریتانیا حمایت کرد، حال آنکه جناح دیگر به رهبری تبعیدشده محمد امین الحسینی از نیروهای محور پشتیبانی نمود و الحسینی برجسته‌ترین همکار عرب محور شد.

«هنگ فلسطین» در ۱۹۴۲ از ترکیب سه گردان یهودی و یک گردان عربی با ۳٬۸۰۰ داوطلب تشکیل شد و در کارزار شمال آفریقا شرکت کرد. «گروه بازجویی ویژه» نیز در ۱۹۴۲ به‌عنوان یگان کماندویی متشکل از یهودیان آلمانی‌زبان فلسطین ایجاد شد و در کارزار صحرای غربی عملیات خرابکارانه انجام داد.

ایرگون از سپتامبر ۱۹۳۹ همه فعالیت‌های ضدبریتانیایی را متوقف کرد و از بریتانیا پشتیبانی نمود. یگانی از ایرگون برای کمک به نیروهای بریتانیایی در خاورمیانه اعزام شد. در ۱۹۴۱ داوید رازیئل از فرماندهان ایرگون در حین نبرد با رژیم هوادار محور در پادشاهی عراق در کنار بریتانیایی‌ها کشته شد.

با این حال، در اوت ۱۹۴۰ آوراهام اشترن عضو ایرگون گروه لحی را بنیاد نهاد که خواهان مبارزه مسلحانه با بریتانیا برای بیرون‌راندن آنان از فلسطین و تأسیس فوری دولت یهودی بود. اشترن از قصد نازی‌ها برای نابودی یهودیان بی‌خبر بود و گمان می‌کرد آدولف هیتلر می‌خواهد آلمان را از راه مهاجرت «عاری از یهود» کند. او پیشنهاد اتحاد با آلمان نازی داد و در ازای تأسیس دولت یهودی در فلسطین، یاری در تصرف خاورمیانه و بیرون‌راندن بریتانیایی‌ها را عرضه کرد. این پیشنهاد هرگز پاسخی نیافت و پشتیبانی بسیاری را از لحی و اشترن ستاند. اشترن خود در ۱۹۴۲ به دست پلیس بریتانیا کشته شد.

در دسامبر ۱۹۴۲ هنگامی که کشتار گسترده یهودیان اروپا به آگاهی متفقین رسید، بریتانیا همچنان از تغییر سیاست مهاجرتی محدود خود سرباز زد و نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا کشتی‌های حامل پناهجویان یهودی را از رسیدن به فلسطین بازمی‌داشت. بریتانیا همچنین تمام تلاش‌های یهودیان فلسطین برای رشوه‌دادن به نازی‌ها جهت آزادسازی یهودیان اروپا را متوقف ساخت. در آن زمان ۳۴ هزار گواهی‌نامه مهاجرت به فلسطین باقی مانده بود؛ تا ۱۹۴۳ نیمی از آن‌ها توزیع شد و تا پایان جنگ تنها ۳ هزار گواهی‌نامه باقی ماند.

در جریان جنگ، یگان ویژه چتربازان متشکل از زنان و مردان یهودی فلسطین در ارتش بریتانیا فعال بود. نزدیک به ۲۵۰ نفر داوطلب شدند که ۱۱۰ نفر آموزش دیدند و ۳۷ نفر به اروپای اشغالی نفوذ کردند.

در سپتامبر ۱۹۴۴ تیپ یهودی بر پایه هسته هنگ فلسطین تشکیل شد. این تیپ نزدیک به ۵ هزار داوطلب داشت و شامل سه گردان پیشین هنگ فلسطین، هنگ ۲۰۰ صحرایی توپخانه سلطنتی و چندین یگان پشتیبانی بود. تیپ در اواخر ۱۹۴۴ به کارزار ایتالیا اعزام شد و سپس در نبرد بهار ۱۹۴۵ در ایتالیا علیه نیروهای آلمان شرکت کرد.

## تاریخچه
### محدودیت‌های مهاجرتی بریتانیا پس از جنگ

در انتخابات ۱۹۴۵ بریتانیا، حزب کارگر پیمان بست که در صورت بازگشت به قدرت، کتاب سفید ۱۹۳۹ را لغو خواهد کرد و مهاجرت آزاد یهودیان به فلسطین و تبدیل آن به سرزمین ملی یهود را ممکن خواهد ساخت. هیو دالتون، صدراعظم خزانه‌داری کارگر، حتی از انتقال اعراب و گسترش مرزهای دولت آینده یهودی سخن گفت. با این حال ارنست بوین، وزیر خارجه تازه حزب کارگر، تصمیم به حفظ محدودیت‌های سنگین بر مهاجرت یهودیان گرفت. بوین سیاست کتاب سفید — تبدیل فلسطین به دولت عربی با اقلیت یهودی دارای حقوق سیاسی و اقتصادی — را ترجیح می‌داد. او بیم آن داشت که تأسیس دولت یهودی افکار عمومی اعراب را برانگیزد و جایگاه بریتانیا را به‌عنوان قدرت مسلط خاورمیانه به خطر اندازد. بوین همچنین بر این باور بود که بیشتر بازماندگان هولوکاست باید در اروپا اسکان مجدد یابند نه فلسطین.

به سبب محدودیت‌های مهاجرتی بریتانیا، هیئت اجرایی آژانس یهود به مهاجرت غیرقانونی روی آورد. طی سال‌های بعد ده‌ها هزار یهودی در کشتی‌های انباشته از جمعیت در برنامه‌ای موسوم به «عَلیای ب» رهسپار فلسطین شدند، هرچند بیشتر کشتی‌ها رهگیری شدند. اکثریت بزرگ آنان یهودیان اروپایی و از جمله بسیاری از بازماندگان هولوکاست بودند.

در اروپا، پارتیزان‌های یهودی پیشین به رهبری آبا کوونر مسیرهای گریز را از اروپای شرقی تا مدیترانه سازماندهی کردند و آژانس یهود کشتی‌هایی برای انتقال غیرقانونی آنان به فلسطین فراهم ساخت. مقام‌های بریتانیایی در مناطق اشغالی آلمان کوشیدند با نپذیرفتن یهودیان به‌عنوان گروه ملی و خواست بازگشت آنان به سرزمین‌های اصلیشان، مهاجرت یهودیان را متوقف سازند. بریتانیا بر لهستان — سرچشمه شمار بزرگی از پناهجویان یهودی — فشار دیپلماتیک آورد تا مهاجرت یهودیان را محدود کند، اما لهستان آزادانه به یهودیان اجازه خروج بدون ویزا یا پروانه خروج می‌داد و تلاش‌های بریتانیا بی‌نتیجه ماند.

در ۱۹۴۷ سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا (به انگلیسی: ) عملیاتی محرمانه به نام «امبَرَس» (سردرگمی) را به‌راه انداخت تا با نصب بمب‌های چسبیده بر بدنه کشتی‌ها در بنادر ایتالیا، کشتی‌های حامل پناهجویان یهودی را منهدم کند. از تابستان ۱۹۴۷ تا آغاز ۱۹۴۸ پنج حمله از این دست انجام شد؛ یک کشتی ویران و دو کشتی دیگر آسیب دیدند.

برای جلوگیری از رسیدن مهاجران غیرقانونی به فلسطین، محاصره دریایی برقرار شد. هنگام شناسایی کشتی حامل مهاجران، ناوهای جنگی نزدیک می‌شدند و تیم‌های عملیاتی متشکل از سپاه تفنگداران دریایی سلطنتی و چتربازان برای تصرف کشتی اعزام می‌شدند. در ۲۷ کشتی مقاومتی صورت گرفت که ۱۳ مورد آن خشونت‌آمیز بود. در مجموع هفت سرباز بریتانیایی و شش مسافر در این رویارویی‌ها کشته شدند. از ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۸ نزدیک به ۸۰ هزار مهاجر غیرقانونی کوشیدند وارد فلسطین شوند؛ ۴۹ کشتی توقیف و ۶۶ هزار نفر بازداشت شدند. نزدیک به ۱٬۶۰۰ نفر نیز در دریا غرق شدند.

در ۱۹۴۵ اردوگاه بازداشت عتلیت بازگشایی شد. این اردوگاه در دهه ۱۹۳۰ برای نگهداری مهاجران غیرقانونی یهودی ساخته شده بود. در اکتبر ۱۹۴۵ حمله‌ای از سوی پالماخ ۲۰۸ زندانی را آزاد کرد. یک هفته پس از بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید در ژوئیه ۱۹۴۶ چهار کشتی با ۶ هزار مهاجر غیرقانونی به حیفا رسیدند و اردوگاه عتلیت کاملاً پر شد. دولت بریتانیا که مدتی بود دریافته بود نمی‌تواند مهار مهاجرت یهودیان را در دست بگیرد، اردوگاه‌های بازداشت در جزیره قبرس برپا کرد. نزدیک به ۵۳ هزار یهودی — بیشترشان بازماندگان هولوکاست — از این اردوگاه‌ها گذشتند.

#### بازماندگان هولوکاست و سیاست قدرت‌ها
مقام‌های بریتانیایی در مناطق آزادشده یهودیان را به‌عنوان گروه ملی به رسمیت نمی‌شناختند و خواستار بازگشتشان به سرزمین‌های اصلی بودند. بازماندگان اردوگاه‌های کار اجباری ناگزیر شدند اقامتگاه خود را با آوارگان غیریهودی — که برخی‌شان همدست رژیم نازی بودند — به اشتراک بگذارند. در مواردی نازی‌های سابق در اردوگاه‌ها مقام‌های قدرت به دست آوردند و از آن برای آزار بازماندگان یهودی بهره بردند. آذوقه بازماندگان یهودی در منطقه بریتانیایی قطع شد تا از یاری آنان به یهودیان گریزان از اروپای شرقی جلوگیری شود.

در ۱۹۴۵ رئیس‌جمهور آمریکا هری اس. ترومن نماینده شخصی خود، ارل جی. هریسون، را برای بررسی وضع بازماندگان یهودی به اروپا فرستاد. گزارش هریسون سیاست آمریکا در مناطق اشغالی را دگرگون ساخت و تمرکز بیشتری بر یاری به یهودیان گریزان از اروپای شرقی گذاشت.

در آوریل ۱۹۴۶ «کمیته تحقیق آنگلو-آمریکایی» گزارش داد که اگر فرصت فراهم شود نیم میلیون یهودی به فلسطین مهاجرت خواهند کرد. کمیته پذیرش فوری ۱۰۰ هزار یهودی را توصیه کرد. ترومن بر بریتانیا فشار آورد تا بپذیرد، اما بریتانیا همچنان مهاجرت را محدود نگه داشت. ارنست بوین اظهار داشت که آمریکا فشار می‌آورد زیرا «نمی‌خواهد یهودیان بسیاری در نیویورک بمانند».

در ژوئیه ۱۹۴۷ نیروی دریایی سلطنتی کشتی «اکسودوس» حامل ۴٬۵۱۵ پناهجوی یهودی را رهگیری کرد. مسافران سخت مقاومت کردند و دو مسافر و یک خدمه کشته شدند. بوین تصمیم گرفت مسافران را به‌جای قبرس به بندر مبدأ در فرانسه بازگرداند تا سرمشقی بازدارنده علیه مهاجرت غیرقانونی باشد. دولت فرانسه اعلام کرد مسافران را مجبور به پیاده‌شدن نخواهد کرد و آنان از ترک کشتی خودداری کردند. سرانجام کشتی به آلمان برده شد و مسافران به‌زور به اردوگاه‌های آوارگان بازگردانده شدند. این رویداد به رسوایی رسانه‌ای بزرگی تبدیل شد و وجهه بین‌المللی بریتانیا را آسیب رساند.

### آغاز شورش

مورخان به‌طور کلی بر این باورند که تا زمانی که دشمن مشترک یهودیان و بریتانیایی‌ها — آلمان نازی — شکست نخورده بود، سازمان‌های زیرزمینی یهودی به رویارویی آشکار با بریتانیا دست نمی‌زدند. در آغاز ۱۹۴۴ با عقب‌نشینی نیروهای محور از مدیترانه و پیشروی ارتش سرخ در جبهه شرق، این وضع دگرگون شد.

در پاییز ۱۹۴۳ ایرگون به لحی نزدیک شد و پیشنهاد شورش مشترک داد. ایرگون اکنون به رهبری مناخم بگین بود که پیش‌تر جنبش «بیتار» را در لهستان رهبری کرده و سپس با ارتش تبعیدی لهستان به فلسطین آمده بود. بگین بر این باور بود که تنها راه نجات یهودیان اروپا واداشتن بریتانیا به ترک هرچه زودتر فلسطین است. او راهبردی تدوین کرد شامل عملیات‌های زیرزمینی پرسروصدا که بریتانیایی‌ها را تحقیر و آنان را به اقدامات سرکوبگرانه وادار سازد — اقداماتی که خود یهودیان بیشتری را خشمگین، متفقین بریتانیا را بیگانه و افکار عمومی بریتانیا را منقسم خواهد کرد. برای آسیب‌نرساندن به جنگ با نازی‌ها، بگین حمله به اهداف نظامی بریتانیا را تا شکست آلمان به تعویق انداخت.

در ۱ فوریه ۱۹۴۴ ایرگون رسماً شورش علیه حاکمیت بریتانیا را اعلام کرد و اظهار داشت «میان ملت یهود و دولت بریتانیا که برادران ما را به هیتلر سپرد دیگر آتش‌بسی وجود ندارد» و خواستار واگذاری فوری قدرت به دولت موقت یهودی شد. در ۱۲ فوریه ایرگون دفاتر مهاجرت در اورشلیم، تل‌آویو و حیفا را بمباران کرد. دو روز بعد دو افسر پلیس بریتانیا هنگام تلاش برای دستگیری اعضای لحی به ضرب گلوله کشته شدند. در ۲۷ فوریه ایرگون دفاتر مالیاتی را در سه شهر بمباران کرد. در ۲۳ مارس اعضای لحی در یافا دو پلیس بریتانیایی را کشتند و سه تن را زخمی کردند و همان روز ایرگون به دفاتر اداره تحقیقات جنایی در اورشلیم، یافا و حیفا حمله کرد؛ شش پلیس بریتانیایی و دو عضو ایرگون کشته شدند.

#### فصل شکار
این شورش هراس فزاینده‌ای در آژانس یهود پدیدآورد که آن را چالشی علیه اقتدار خود به‌عنوان رهبری دموکراتیک مشروع یهودیان فلسطین می‌دانست. در ۲ آوریل ۱۹۴۴ آژانس یهود طرحی مخالف تصویب کرد که شامل تقویت تبلیغات ضدمنشعبین و کوشش برای منزوی‌ساختن ایرگون و لحی بود. آژانس داده‌های اطلاعاتی خود را با مقام‌های بریتانیایی به اشتراک گذاشت.

پس از ترور لرد موین — وزیر بریتانیایی خاورمیانه — به دست لحی در ۶ نوامبر ۱۹۴۴ در قاهره، هاگانا فعالانه به سرکوب ایرگون و لحی پرداخت. این دوره که «فصل شکار» (به عبری: ) نام گرفت، عملاً شورش را متوقف ساخت. ترور موین خشم وینستون چرچیل — دوست نزدیک موین — را برانگیخت. چرچیل که گفته می‌شد قصد داشت اندکی پس از جنگ تأسیس دولت یهودی را اجازه دهد، از این پس موضع سرسختانه‌تری گرفت.

### جنبش مقاومت یهودی (۱۹۴۵–۱۹۴۶)
در پاییز ۱۹۴۵ پس از پایان جنگ جهانی دوم هم در اروپا و هم در آسیا، هنگامی که آشکار شد بریتانیا قصد گشودن درهای فلسطین به روی مهاجرت گسترده یهودیان را ندارد، هاگانا دوره‌ای از همکاری با ایرگون و لحی آغاز کرد. این سه سازمان «جنبش مقاومت یهودی» (به عبری: ) را تشکیل دادند. دیداری میان موشه اسنه از هاگانا، مناخم بگین از ایرگون و ناتان یلین-مور از لحی ترتیب داده شد و آنان بر همکاری مشترک توافق کردند.

هاگانا از رویارویی مستقیم با نیروهای بریتانیایی پرهیز کرد و کوشش‌های خود را بر حمله به نظارت مهاجرتی بریتانیا متمرکز ساخت، در حالی که ایرگون و لحی اهداف نظامی و پلیسی را می‌زدند.

نیروی اتحاد تازه در شب ۳۱ اکتبر ۱۹۴۵ نمایان شد. هاگانا قایق‌های گشتی پلیس بریتانیا — ابزار سیاست محدودسازی مهاجرت — را هدف گرفت و دو فروند را در حیفا و یکی را در یافا غرق کرد. همزمان هاگانا شبکه راه‌آهن را با نزدیک به پانصد انفجار مختل ساخت و ایرگون یک لوکوموتیو را در لُد ویران و شش لوکوموتیو دیگر را آسیب رساند.

در برابر این اقدامات، بریتانیا نیروهای خود را تا ۱۰۰ هزار سرباز و پلیس افزایش داد — شماری که دولت بریتانیا به سبب بحران اقتصادی پس از جنگ توان نگهداری درازمدت آن را نداشت. پشتیبانی اکثریت بزرگ یهودیان فلسطین از مقاومت، آن را عملاً نفوذناپذیر می‌ساخت و خاطره نزدیک رفتار نازی‌ها با یهودیان مانع از آن بود که بریتانیایی‌ها بتوانند دست به اقدامات سرکوبگرانه سخت بزنند.

در ۲۵ فوریه ۱۹۴۶ سه فرودگاه نظامی بریتانیا مورد حمله قرار گرفت و بیست هواپیما ویران شد که زیان آن به دو میلیون لیره استرلینگ رسید. در ۲۵ آوریل هفت چترباز بریتانیایی در حمله‌ای از سوی لحی در تل‌آویو کشته شدند. نماد نهایی ناتوانی بریتانیا در شب ۱۶ تا ۱۷ ژوئن آشکار شد که عملیات مشترک یهودی ده پل از یازده پل جاده‌ای و راه‌آهنی فلسطین را ویران کرد و فلسطین را موقتاً از بقیه خاورمیانه جدا ساخت.

### بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید و فروپاشی جنبش
در تابستان ۱۹۴۶ اوضاع فلسطین برای بریتانیایی‌ها بدتر شد. در ۲۲ ژوئیه ۱۹۴۶ ایرگون بخش جنوبی هتل کینگ دیوید در اورشلیم — مقر فرماندهی نظامی و اداری بریتانیا — را منفجر ساخت. در این بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید ۹۱ نفر کشته شدند. جنبش مقاومت یهودی در پی اتهامات متقابل فروپاشید. ایرگون و لحی مستقلانه به کار ادامه دادند، در حالی که هاگانا عمدتاً بر پشتیبانی از مهاجرت یهودیان تمرکز کرد.

### فعالیت‌های مستقل ایرگون و لحی (۱۹۴۶–۱۹۴۷)
پس از فروپاشی جنبش مقاومت، ایرگون و لحی حملات خود علیه اهداف نظامی و پلیسی بریتانیا را شدت بخشیدند. هاگانا برای مدت کوتاهی بار دیگر کوشید عملیات ایرگون و لحی را سرکوب کند؛ این بار به دلیل حضور کمیته تحقیق سازمان ملل متحد در فلسطین.

#### ماجرای گروهبان‌ها
در اوت ۱۹۴۷ ایرگون دو گروهبان بریتانیایی ربوده‌شده را به دار آویخت. این رویداد موج گسترده‌ای از شورش‌های ضدیهودی در سراسر بریتانیا برانگیخت. این درگیری همچنین روابط بریتانیا و آمریکا را دستخوش تنش ساخت.

### تصویب طرح تقسیم و جنگ داخلی
در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید. از آن پس جنگ داخلی میان یهودیان و عرب‌های فلسطین بر تنش‌های پیشین هر دو طرف با بریتانیا سایه افکند. با این حال نیروهای بریتانیایی و صهیونیست تا پایان دوره قیمومت به درگیری ادامه دادند. شورش سرانجام با خاتمه قیمومت بریتانیا بر فلسطین و صدور منشور استقلال اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ پایان یافت.

## پیامدها
شورش یهودیان در فلسطین تحت قیمومت یکی از عوامل اصلی‌ای بود که بریتانیا را واداشت مسئله فلسطین را به سازمان ملل واگذار کند. ناتوانی بریتانیا در سرکوب شورشیان، هزینه‌های سنگین اقتصادی نگهداری ۱۰۰ هزار سرباز در فلسطین و فشار افکار عمومی داخلی همگی در تصمیم به ترک فلسطین نقش داشتند. شورش همچنین پیامدهایی در درون بریتانیا داشت: درگیری به تشدید یهودستیزی انجامید و پس از ماجرای اعدام گروهبان‌ها در اوت ۱۹۴۷ آشوب‌های ضدیهودی گسترده‌ای در شهرهای بریتانیا رخ داد.

از منظر صهیونیست‌ها، شورش سهم بسزایی در هموارسازی راه تأسیس دولت اسرائیل داشت. بگین بعدها استدلال کرد که بدون فشار نظامی شورشیان، بریتانیا هرگز فلسطین را ترک نمی‌کرد. با این حال، برخی مورخان بر این باورند که عوامل بین‌المللی گسترده‌تر — از جمله ضعف اقتصادی بریتانیا پس از جنگ و فشار آمریکا — نقشی تعیین‌کننده‌تر از خود شورش نظامی داشتند.

## جستارهای وابسته
* درگیری بین‌اجتماعی در فلسطین تحت قیمومت
* جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت بریتانیا
* بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید
* شب پل‌ها
* منشور استقلال اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تارنمای سازمان ایرگون

رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:جنگ‌های استقلال
رده:جنگ‌های بریتانیا
رده:شورش‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:شورش‌ها علیه امپراتوری بریتانیا
رده:تروریسم صهیونیستی
رده:تروریسم در قیومت بریتانیا بر فلسطین
رده:قیمومت بریتانیا بر فلسطین در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:قیومت بریتانیا بر فلسطین در ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:قیمومت بریتانیا بر فلسطین در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:صهیونیسم‌ستیزی در بریتانیا
رده:یهودیت در ۱۹۴۶ (میلادی)