هنری مودزلی

**هنری مودزلی** (به انگ‍لیسی: Henry Maudsley؛ ۵ فوریه ۱۸۳۵ – ۲۳ ژانویه ۱۹۱۸) روان‌پزشک پیشگامِ انگلیسی بود که نام او در بیمارستان مودزلی در لندن و در کالج سلطنتی روانپزشکان با «سخنرانی سالانهٔ مودزلی» گرامی داشته می‌شود.

## زندگی و حرفه
مودزلی در مزرعه‌ای دورافتاده نزدیک گیگلزویک در رایدینگ شمالی یورک‌شر زاده شد و در مدرسهٔ گیگلزویک تحصیل کرد. او در کودکی مادرش را از دست داد و عمه‌اش سرپرستی او را بر عهده گرفت. عمه به او شعر می‌آموخت تا برای خدمتکاران بخواند و برایش آموزگاری برجسته و کارآموزی گران‌قیمت در دانشکدهٔ پزشکی کالج دانشگاهی لندن فراهم کرد. مودزلی ده مدال طلا گرفت و در ۱۸۵۷ با مدرک دکتری پزشکی فارغ‌التحصیل شد، هرچند گفته می‌شود از درس‌ها و کار بالینیِ سنگین پرهیز می‌کرد و گاه استادانش را می‌رنجاند.

به‌نظر می‌رسد قصد داشت در جراحی پیش برود، اما طبق زندگی‌نامه‌اش وقتی پاسخی به نخستین درخواست کاری‌اش نرسید ــ زیرا نامه به نشانی پیشینش رفته بود ــ تصمیم گرفت کشور را ترک کند و برای کمپانی هند شرقی کار کند؛ هرچند در عمل هرگز چنین نشد. از او خواسته بودند نخست مدتی در یک تیمارستان خدمت کند؛ ازاین‌رو نه ماه را در تیمارستان وست‌راید در ویکفیلد گذراند و سپس با رضایتِ کمتر، دوره‌ای کوتاه‌تر را در تیمارستان شهرستان اسکس در برنت‌وود پشت سر گذاشت.

در ۲۳سالگی به‌عنوان سرپرست پزشکی «آسایشگاه سلطنتی دیوانگان منچستر» در چیدل رویال منصوب شد؛ مؤسسه‌ای کوچک و ویژهٔ طبقهٔ متوسط. با وجود تجربهٔ اندکِ بالینی و اداری، توانست شمار بیماران و درآمد را افزایش دهد. در ۱۸۶۲ به لندن بازگشت و در خیابان «کوئین اَن» نزدیک میدان کاوندیش ساکن شد. در ۱۸۶۵ موفق نشد سمت پزشک بیمارستان سلطنتی بدلم را به دست آورد، اما در بیمارستان وست لندن پذیرفته شد.

با این رویداد، دورهٔ نسبتاً کوتاهِ فعالیت او در تیمارستان‌های عمومی و خیریه پایان یافت. همان سال به‌عنوان هم‌دبیر نشریهٔ *[[British Journal of Psychiatry|ژورنال علمِ ذهنی]]* منصوب شد؛ جایگاهی اثرگذار که ۱۵ سال حفظش کرد.

مودزلی به هم‌منشیِ کالج سلطنتی پزشکان برگزیده شد و در ۱۸۷۰ «سخنرانی‌های گالستونی» را با عنوان *بدن و ذهن* ارائه کرد. متن این سخنرانی‌ها را چارلز داروین در هنگام نگارشِ اثرش *[[بیان هیجان‌ها در انسان و جانوران|بیان احساسات در انسان و حیوانات]]* (۱۸۷۲) با دقت مطالعه کرد. او از ۱۸۶۹ تا ۱۸۷۹ استاد پزشکیِ قضایی در کالج دانشگاهی لندن بود.

مودزلی در فوریهٔ ۱۸۶۶ با «اَن کانالی»، دخترِ جان کانالی، ازدواج کرد و از همان سال ادارهٔ آسایشگاه خصوصیِ کانالی، «لان هاوس» ــ ویژهٔ شش زن ثروتمند ــ را تا ۱۸۷۴ بر عهده گرفت. سپس از زندگیِ عمومی کناره گرفت و بر نویسندگی و بر یک مشاورهٔ خصوصیِ بسیار سودآور و پنهانی برای ثروتمندان ــ غالباً اشرافِ «وست اِند» لندن ــ تمرکز کرد.

## تأثیر
مودزلی به‌عنوان نویسنده‌ای برجسته در زمینه‌های پزشکی و ادبی شهرت یافت. یکی از نخستین موفقیت‌هایش مقاله‌ای چشمگیر دربارهٔ ادگار آلن پو بود. او مقالات فراوانی در *[[Journal of Mental Science|ژورنال علم ذهنی]]* منتشر کرد. جایگاهش به‌عنوان برجسته‌ترین متخصص روان در بریتانیا با دوستیِ او با چارلز داروین و دیگر اندیشمندان برجستهٔ عصر ویکتوریا و همچنین با نگارش کتاب‌های مرجعش ــ *فیزیولوژی و آسیب‌شناسی ذهن* (۱۸۶۷)، *بدن و ذهن* (۱۸۷۰)، و *مسئولیت روانی در سلامت و بیماری* (۱۸۷۴) ــ تثبیت شد. نفوذ و محبوبیت او در ادبیات نیز بازتاب یافت و در آثار بسیاری از روزا نوشِت کری دیده می‌شود.

مودزلی پیرو نظریهٔ انحطاط اجتماعی بود و باور داشت «آلودگی‌های موروثی» در نسل‌های پی‌درپی تشدید می‌شوند (). او بر این باور بود که الکلیسم شایع‌ترین عامل آغازِ انحطاط موروثی است، و مستی در یک نسل به نیاز افراطی به نوشیدن در نسل دوم، به خودبیمارانگاری در نسل سوم، و به عقب‌ماندگی ذهنی در نسل چهارم می‌انجامد. بااین‌حال، پس از بیش از دو دهه ترویج نظریهٔ انحطاط در بریتانیا، در دههٔ ۱۸۹۰ هشدار داد که این مفهوم به‌شکل بی‌معنا و مبهمی به‌کار گرفته می‌شود.

دیدگاه او دربارهٔ *مادری* مورد انتقاد قرار گرفته است، زیرا نوعی «انزجار از زایمان و نگهداری از نوزاد» در آن دیده می‌شود؛ حسی که او آن را «بیان حقیقتی عقلانی و عینی» می‌دانست. در همان زمان نیز، دیدگاه‌های منفی او دربارهٔ زنان با انتقاد روبه‌رو شد؛ از جمله از سوی پزشک پیشگام الیزابت گرت اندرسون.

از مودزلی چنین یاد شده است: «نمونه‌ای شاخص از چگونگیِ طبیعی جلوه‌دادن و تقویتِ نابرابری‌های اجتماعی و سلسله‌مراتب طبقاتی توسط نظام پزشکی در اواخر قرن نوزدهم». همچنین از او به‌عنوان فردی «ثابت‌قدم در ناپایداری» یاد شده است.

مودزلی ندانم‌گرا بود و درنتیجه نسبت به دین و گزارش‌های مربوط به پدیده‌های به‌ظاهر ماورایی دیدگاهی انتقادی داشت. او در کتاب *علل طبیعی و نمودهای فراطبیعی* (۱۸۸۶) نوشت که تجربه‌های به‌اصطلاح ماوراءالطبیعه در واقع اختلال‌های ذهنی‌اند و چیزی جز «مشاهده‌های نادرست و تفسیرهای غلط از طبیعت» نیستند. این کتاب یکی از نخستین آثار در زمینهٔ روان‌شناسی ناهنجار به‌شمار می‌رود.

## بیمارستان مودزلی
در سال ۱۹۰۷، مودزلی همراه با فردریک واکر مات، عصب‌پاتولوژیستی نامدار، پیشنهادی به شورای شهرستان لندن ارائه کرد تا بیمارستان مودزلی تازه‌ای بنیان‌گذاری شود. او برای این منظور ۳۰٬۰۰۰ پوند اهدا کرد و شورا نیز بیش از ۳۰٬۰۰۰ پوند دیگر فراهم آورد. هدف از این طرح ایجاد یک بیمارستان روان‌پزشکی نوین بود که به درمان موارد زودهنگام و حاد بپردازد و دارای درمانگاه سرپایی باشد. این بیمارستان همچنین مرکزی برای آموزش و پژوهش در حوزهٔ روان‌پزشکی بود. ساختمان‌های آن در سال ۱۹۱۵ آماده شدند و به‌طور موقت برای کهنه‌سربازان جنگ مورد استفاده قرار گرفتند و سرانجام در سال ۱۹۲۳ رسماً گشایش یافتند. بر پایهٔ یک قانون ویژهٔ پارلمان، امکان درمان داوطلبانه در آنجا از نظر مالی فراهم شد.

مبلغ ۳۰٬۰۰۰ پوندِ اهداشده از سوی مودزلی به‌عنوان رقمی شگفت‌آور در زمان خود توصیف شده است، و گفته می‌شود او هنگام مرگ همچنان دست‌کم ۶۰٬۰۰۰ پوند دارایی داشت.

تندیس نیم‌تنه‌ای از برنزِ هنری مودزلی در بالای پلکان اصلیِ مؤسسهٔ روان‌پزشکی، روان‌شناسی و علوم اعصاب در کنار بیمارستان مودزلی نصب شده است.

## سال‌های پایانی
در سال‌های پایانی عمر، مودزلی به‌تدریج به گوشه‌گیری گرایید. او از *انجمن پزشکی‌روان‌شناسی* استعفا داد و در نوشته‌هایی پراکنده از انتخاب رشتهٔ روان‌پزشکی در زندگی حرفه‌ای خود ابراز پشیمانی کرد. در این دوران مقاله‌هایی برای *نشریهٔ فلسفی ذهن* می‌فرستاد، مسابقه‌های کریکت را تماشا می‌کرد و کارت‌پستال می‌فرستاد.

در حالی‌که در سال‌های پیش‌تر، با پیروی از دیدگاه بندیکت مورل، استدلال می‌کرد خانواده‌های «منحط» سرانجام از میان خواهند رفت، در دههٔ ۱۸۹۰ نظریهٔ انحطاط را نیرویی واپس‌گرا و تهدیدی برای تکامل و پیشرفت اخلاقی دانست. به‌نظر می‌رسد این تغییر دیدگاه تأثیر چشمگیری بر روان‌پزشکانی چون جرج آلدر بلومر گذاشت که دست‌کم مدتی پیرو به‌نژادی شدند.

همسر مودزلی پیش از او درگذشت و آنان فرزندی نداشتند.

گمان می‌رود مودزلی همهٔ دست‌نوشته‌ها و نامه‌های شخصی خود را از بین برده باشد.

## پانویس

## منابع

رده:تاریخچه بهداشت روان در بریتانیا
رده:دانشگاهیان کالج دانشگاهی لندن
رده:دانش‌آموختگان کالج دانشگاهی لندن
رده:درگذشتگان ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:روان‌پزشکان اهل انگلستان
رده:زادگان ۱۸۳۵ (میلادی)
رده:شک‌گرایان اهل بریتانیا
رده:منتقدان فراروان‌شناسی
رده:ندانم‌گرایان اهل انگلستان