ژلاتین پوست خر

بندانگشتی|یک تکه ژلاتین پوست خر
چپ|بندانگشتی|الاغ یا خر
**ژلاتین پوست خر** () نوعی ژلاتین جانوری است است که از خیساندن و آب‌پز کردن پوست خر به دست می‌آید. این ماده که یکی از اجزای اصلی داروهای مورد استفاده در طب سنتی چین به‌شمار می‌رود، با نام **اجیائو** () شناخته می‌شود که به معنی «ژلاتین شهرستان دانگی» است.

این ژلاتین در چندین استان ساحلی چین، از جمله جیانگ‌سو، ژجیانگ و شاندونگ تولید می‌شود. شهرستان دانگی واقع در استان شاندونگ، منشأ نام «اجیائو» است.

بر اساس روایتی از دومینیک پارنین، مبلغ یسوعی فرانسوی، که حدود سال ۱۷۲۳ میلادی نقل شده است، در شهرستان دانگ‌ای چاهی وجود داشت که همواره بسته بود و تنها زمانی گشوده می‌شد که قرار بود برای تهیهٔ *اِجیائو* در دربار امپراتوری از آب آن استفاده شود.
بندانگشتی|لائولینگ میزائو؛ آب‌نباتی ساخته شده از ژلاتین پوست الاغ
می‌توان با ژلاتین پوست الاغ، آب‌نبات عناب و کیک نیز درست کرد.

## تولید
لی شیژن در *[[پن تسائو کانگ مو|کتاب بن تسائو کانگ مو]]* می‌نویسد که در اصل *ایجیائو* از پوست گاو تهیه می‌شده است، اما در دوران او پوست خر را برای این کار ترجیح می‌دادند. وی ژلاتین به‌دست‌آمده از پوست گاو در زمان خود را کم‌کیفیت می‌داند و بیان می‌کند که تنها برای چسباندن اشیاء کاربرد دارد.

به گفتهٔ دومینیک پارننین، تهیهٔ این محصول به‌طور سنتی در اواخر پاییز و زمستان، یعنی از زمان پایان برداشت محصول تا اوایل ماه مارس، انجام می‌گرفت. برای تولید آن، از پوست الاغ سیاهِ تازه ذبح‌شده استفاده می‌شد. از آن‌جا که عرضهٔ این ماده نسبتاً محدود بود، گفته می‌شد مقدار قابل‌توجهی اِجیائوی «تقلبی» نیز تولید می‌شده است؛ این نوع اجیائو را با استفاده از پوست قاطر، اسب، شتر، خوک و حتی گاه از کفش‌های کهنه می‌ساختند و برای فریب مصرف‌کنندگان، اندکی «ژلاتین واقعی» به آن می‌افزودند.

اِجیائو یا به‌صورت ژلاتین خشک تهیه می‌شود یا با پودر صدف یا گرده مخلوط شده و به‌صورت گلوله‌های چسبناک درمی‌آید. طعم آن را شیرین همراه با اندکی تلخی گزارش کرده‌اند.

یسوعیان یادآور شده‌اند که هرچند اِجیائوی «اصل» فاقد هرگونه طعم یا بوی ناخوشایند است، اما نوع تقلبی آن را می‌توان از بوی زننده و طعم نامطبوعش تشخیص داد؛ حتی اگر از پوست خوک تهیه شده باشد، که ظاهراً بیشترین شباهت را به ژلاتین واقعیِ پوست خر دارد.

تولیدکنندگان اِجیائو در قرن بیست‌ویکم با چالش‌هایی در تأمین پوست الاغ اصیل مواجه‌اند، زیرا در دوران معاصر پرورش این حیوان به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است. کاهش عرضه در کنار تقاضای فزاینده برای اِجیائو، موجب افزایش چشمگیر قیمت پوست الاغ در چین شده است. همچنین، محدودیت‌های اعمال‌شده بر واردات پوست حیوانات از خارج از کشور، به افزایش هرچه بیشتر بهای این ماده دامن زده است. کین یوفِنگ، رئیس یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های تولیدکنندهٔ اِجیائو و عضو مجلس قانون‌گذاری استان شاندونگ، خواستار حمایت دولت از صنعت پرورش الاغ شده است.

### دزدی الاغ و کاهش جمعیت
در اواسط دهه ۲۰۱۰، قیمت الاغ در بسیاری از نقاط جهان به‌طور چشمگیری افزایش یافت؛ این امر ناشی از رشد تقاضا برای اِجیائو بود. کشورهایی از جمله اوگاندا، تانزانیا، بوتسوانا، نیجر، بورکینافاسو، مالی و سنگال صادرات الاغ به چین را ممنوع کرده‌اند. در نوامبر ۲۰۱۷، بنیاد مردمی رعایت اصول اخلاقی در برابر جانوران آسیا، فیلم‌هایی از شاهدان عینی منتشر کرد که نشان می‌داد الاغ‌ها در شرایط نامناسب در مزارع نگهداری می‌شوند. در نوامبر ۲۰۱۹، پناهگاه الاغ گزارش داد که برای تأمین تقاضای جهانی اِجیائو، ۴٫۸ میلیون پوست الاغ نیاز است، امری که منجر به کاهش شدید جمعیت الاغ‌ها در سراسر جهان شده است. همچنین، افزایش تقاضا برای پوست الاغ با کاهش جمعیت این حیوان در شمال‌شرقی برزیل مرتبط بود و موجب شد دادگاه فدرال برزیل کشتار الاغ‌ها برای صادرات به چین را به‌طور موقت متوقف کند.

بر اساس گزارش دفتر خدمات پژوهشی کنگره ایالات متحده، سالانه بین ۲٫۳ تا ۴٫۸ میلیون الاغ برای تولید اِجیائو ذبح می‌شوند، موضوعی که نگرانی‌هایی دربارهٔ تهدید جمعیت این حیوانات از طریق تجارت قانونی و غیرقانونی پوست الاغ ایجاد کرده است. به‌عنوان نمونه، جمعیت الاغ‌ها در بوتسوانا بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ حدود ۷۰ درصد کاهش یافته است. در سپتامبر ۲۰۲۱، نماینده دون بیر (دموکرات، هشتم ویرجینیا) قطعنامه ۵۲۰۳ مجلس را با عنوان «قانون اِجیائو» ارائه کرد؛ این قطعنامه فروش یا حمل و نقل آگاهانهٔ اِجیائو و محصولات حاوی آن در تجارت بین ایالتی یا خارجی را ممنوع می‌کند و کاهش جمعیت الاغ‌ها و جایگزینی ژلاتین‌های گیاهی را به‌عنوان دلایل آن ذکر می‌کند. این لایحه که به کمیته انرژی و تجارت مجلس ارائه شده بود، برای بررسی به کمیته فرعی بهداشت ارجاع داده شد.

## کاربردها
در چین، اِجیائو به‌عنوان یک داروی سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای درمان انواع بیماری‌ها به‌کار می‌رود. معمولاً ۵ تا ۱۰ گرم از آن را می‌توان در آب داغ یا شراب حل کرده و با سایر ترکیبات *داروهای سنتی* چینی مخلوط یا به‌صورت مستقل مصرف کرد. اعتقاد بر این است که ژلاتین پوست الاغ می‌تواند بیماری‌هایی همچون خونریزی، سرگیجه، بی‌خوابی و سرفهٔ خشک را درمان کند، هرچند شواهد علمی کافی در این زمینه موجود نیست. با این حال، تحقیقات نشان داده است که این ماده اثر خون‌سازی دارد و تولید سلول‌های خونی را افزایش می‌دهد.

تعداد قابل‌توجهی از تولیدکنندگان در استان شاندونگ نوعی شکلات اِجیائو به نام «گو یوان گائو» (固元膏) تولید می‌کنند. گو یوان گائو از اِجیائو، انواع مغزها، کنجد، خرمای چینی و شراب مخصوص آشپزی تهیه می‌شود. علاوه بر این، می‌توان از آن به‌عنوان روکش خوراکی برای خرما استفاده کرده و نوع دیگری از میان‌وعده‌ها را تولید کرد.

اِجیائو همچنین در ساخت دی مو، که دیافراگم قمیشی شبیه کاغذ است، برای دیزی (یک فلوت عرضی چینی) کاربرد دارد. این ماده به‌سرعت خشک می‌شود، کاملاً محکم باقی می‌ماند و در آب حل می‌شود، که امکان تعویض بعدی دی مو را فراهم می‌آورد.

مطالعات نشان داده‌اند که اساس اثر خونسازی اِجیائو حداقل تا حدودی به یک پپتید مربوط است که از هیدرولیز جزئی کلاژن موجود در پوست حاصل می‌شود. بر اساس یک مطالعهٔ چینی در سال ۲۰۱۶، این پپتید و خود اِجیائو به‌صورت خوراکی در موش‌های مبتلا به کم‌خونی که از طریق شستشوی معده تغذیه می‌شدند، فعالیت دارند. همین مطالعه همچنین اشاره می‌کند که پپتیدهای موردنظر با توالی کلاژن گاوی مطابقت دارند.

## منابع

رده:طب سنتی چینی
رده:دانگی
رده:چسب‌ها
رده:خرها
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی ساده‌شده
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی سنتی
رده:پوست