تاریخ یهودیان و یهودیت در سرزمین اسرائیل

**تاریخ [[یهودیان]] و [[یهودیت]] در [[سرزمین اسرائیل]]**، از هزاره دوم پیش از میلاد آغاز می‌شود، زمانی که بنی‌اسرائیل به عنوان شاخه‌ای از کنعانیان جنوبی، ظهور کردند. در دوران کتاب مقدس، یک پادشاهی متحد اسرائیل وجود داشت، اما سپس به دو پادشاهی اسرائیلی که منطقه کوهستانی را کنترل می‌کردند، تقسیم شد: پادشاهی اسرائیل (سامره) در شمال و پادشاهی یهودا در جنوب. پادشاهی اسرائیل، توسط امپراتوری نئوآشوری (حدود ۷۲۲ پیش از میلاد) و پادشاهی یهودا توسط امپراتوری نئوبابلی (۵۸۶ پیش از میلاد)، فتح شد. یهودیان که در ابتدا به بابل، تبعید شده بودند، پس از شکست امپراتوری نئوبابلی توسط شاهنشاهی هخامنشی، تحت فرمان کوروش بزرگ (۵۳۸ پیش از میلاد)، بسیاری از تبعیدیان یهودی به اورشلیم بازگشتند و معبد دوم را ساختند.

در سال ۳۳۲ پیش از میلاد، پادشاهی مقدونیه تحت فرمان اسکندر مقدونی، شاهنشاهی هخامنشی را که شامل یهود مدینه (یهودیه) نیز می‌شد، فتح کرد. این رویداد، آغازگر یک مبارزه مذهبی طولانی بود که جمعیت یهودیان را به دو بخش سنتی و هلنی تقسیم کرد. پس از شورش مکابی که ریشه در مذهب داشت، پادشاهی مستقل حشمونیان، در سال ۱۶۵ پیش از میلاد تأسیس شد. در سال ۶۴ پیش از میلاد، جمهوری روم، یهودیه را فتح کرد و ابتدا آن را به عنوان یک دولت دست‌نشانده تحت سلطه خود درآورد و در نهایت در سال ۶ میلادی، آن را به یک استان رومی تبدیل کرد. اگرچه سرزمین اسرائیل باستان، تحت سلطه امپراتوری‌های مختلف و محل سکونت اقوام مختلف بود، اما تا زمان جنگ‌های یهود و روم از ۶۶ تا ۱۳۶ میلادی، عمدتاً یهودی‌نشین بود. این جنگ‌ها دوره طولانی خشونت، بردگی، اخراج، آوارگی، تغییر اجباری مذهب و مهاجرت اجباری علیه جمعیت محلی یهودیان توسط امپراتوری روم (و امپراتوری بیزانس جانشین آن) را آغاز کرد و آغاز پراکندگی یهودیان بود.

پس از این زمان، یهودیان در بیشتر مناطق، به جز در جلیل، به اقلیت تبدیل شدند. پس از قرن سوم، این منطقه به‌طور فزاینده‌ای مسیحی شد، اگرچه نسبت مسیحیان و یهودیان مشخص نبود، مسیحیان شاید در مناطق شهری غالب بودند و یهودیان در مناطق روستایی، اکثریت باقی ماندند. در زمان تصرف شام توسط مسلمانان، تعداد مراکز جمعیتی یهودیان از بیش از ۱۶۰ به حدود ۵۰ شهرک، کاهش یافته بود. مایکل آوی-یونا می‌گوید که یهودیان، ۱۰ تا ۱۵ درصد از جمعیت سرزمین فلسطین را در زمان فتح اورشلیم توسط ساسانیان در سال ۶۱۴ تشکیل می‌دادند، در حالی که موشه گیل می‌گوید که یهودیان تا زمان محاصره اورشلیم توسط مسلمانان در قرن هفتم در سال ۶۳۸ میلادی، اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دادند. یهودیان باقی مانده در سرزمین فلسطین، در طول جنگ‌های صلیبی در کنار مسلمانان جنگیدند و تحت پادشاهی اورشلیم، مورد آزار و اذیت قرار گرفتند.

در سال ۱۵۱۷، امپراتوری عثمانی، این سرزمین را فتح کرد و تا زمان فتح آن توسط امپراتوری بریتانیا در سال ۱۹۱۷، بر آن حکومت کرد. این سرزمین تا سال ۱۹۴۸، تحت قیمومت بریتانیا بر فلسطین اداره می‌شد، تا اینکه در این سال، دولت یهودی اسرائیل، در بخشی از سرزمین باستانی اسرائیل، اعلام موجودیت کرد. این امر با جنبش صهیونیسم و ترویج مهاجرت گسترده یهودیان توسط آن، امکان‌پذیر شد.

## ریشه‌شناسی

اصطلاح «یهودیان» از کلمه عبری کتاب مقدس «یهودی» سرچشمه گرفته است و در معنای اصلی خود به مردم قبیله یهودا یا مردم پادشاهی یهودا اشاره دارد. نام قبیله و پادشاهی هر دو از یهودا، پسر چهارم یعقوب گرفته شده است. در ابتدا، اصطلاح عبری *یهودی* فقط به اعضای قبیله یهودا اشاره داشت. بعدها، پس از نابودی پادشاهی اسرائیل شمالی، اصطلاح «یهودی» به هر کسی از پادشاهی یهودا، از جمله قبایل یهودا، بنیامین و لاوی و همچنین سکونتگاه‌های پراکنده از قبایل دیگر گفته می‌شد.

سرزمین اسرائیل که توسط یهودیان به عنوان سرزمین موعود در نظر گرفته می‌شود، مکانی بود که هویت یهودی در آن شکل گرفت. اگرچه این هویت به تدریج شکل گرفت و در اسارت بابلی و دوره پس از تبعید، به شکل کنونی خود رسید. در عصر هلنیستی (بعد از ۳۳۲ ق. م)، یهودیان، به یک جامعه خودآگاه و مجزا تبدیل شده بودند که در اورشلیم، مستقر بودند.

## دوران باستان
### بنی‌اسرائیل اولیه

[thumb|left|200px|[سنگ یادبود مرنپتاه اگرچه ترجمه‌های جایگزین وجود دارد، اکثر باستان‌شناسان کتاب مقدس، مجموعه‌ای از هیروگلیف‌ها را «اسرائیل» ترجمه می‌کنند که نشان‌دهنده نخستین نمونه از نام اسرائیل، در اسناد تاریخی است.]]
بنی‌اسرائیل، کنفدراسیونی در عصر آهن و از اقوام سامی‌زبان باستان از خاور نزدیک باستان بودند که در طول تاریخ اسرائیل و یهودای باستان، در بخشی از کنعان، سکونت داشتند.
بر اساس روایت دینی کتاب مقدس عبری، ریشه بنی‌اسرائیل، به پدرسالاران و مادرسالاران کتاب مقدس، ابراهیم و همسرش ساره، از طریق پسرشان اسحاق و همسرش ربه‌کا و پسرشان یعقوب که بعداً با نام اسرائیل نامیده شد، می‌رسد. دوازده قبیله اسرائیل از دوازده فرزند یعقوب از همسرانش، لیه و راحل و کنیز-همسران او، زلفه و بلهه به‌وجود آمدند.

باستان‌شناسی مدرن تا حد زیادی تاریخی بودن روایت مذهبی را کنار گذاشته استو آن را به عنوان یک روایت الهام‌بخش اسطوره‌ای ملی بازسازی کرده است. بر اساس روایت باستان‌شناسی مدرن، بنی‌اسرائیل و فرهنگ آنها با زور بر منطقه مسلط نشدند، بلکه از زبان‌های بومی زبان‌های کنعانی که مدت‌ها در سرزمین شام ساکن بودند، منشعب شدند. از طریق ایجاد یک دین متمایز تک‌پرستی – که بعداً به عنوان یکتاپرستی تثبیت شد – با مرکزیت یهوه، یکی از دین کنعانی. رشد یک باور یهوه‌محور، همراه با تعدادی کالت، به تدریج منجر به قومیت متمایز بنی‌اسرائیل شد و آن‌ها را از سایر کنعانی‌ها متمایز کرد.

نام اسرائیل برای نخستین بار در سنگ یادبود مرنپتاه فرعون مصر، مرنپتاح، حدود ۱۲۰۹ پیش از میلاد ظاهر می‌شود، «اسرائیل ویران شده و نسل او نیست.» این «اسرائیل»، یک نهاد فرهنگی و احتمالاً سیاسی در ارتفاعات مرکزی بود که به اندازه کافی تثبیت شده بود تا توسط مصریان به عنوان یک چالش احتمالی برای هژمونی خود تلقی شود، اما یک گروه قومی بود نه یک دولت سازمان یافته. اجداد بنی‌اسرائیل، ممکن است شامل قوم سامی که کنعان و مردمان دریا را تصرف کرده بودند، باشند. به گفته باستان‌شناسان مدرن، در طول عصر آهن، جمعیتی شروع به شناسایی خود به عنوان «بنی‌اسرائیلی» کردند و خود را از طریق نشانه‌هایی مانند ممنوعیت ازدواج بین ادیان در یهودیت، تأکید بر تاریخ خانوادگی و تبارشناسی و مذهب، از کنعانیان، متمایز کردند. شواهد باستان‌شناسی، نشان‌دهنده ظهور فرهنگی جدید در ارتفاعات مرکزی کنعان در عصر آهن اول است. این منطقه که قبلاً جمعیت کمی داشت، شاهد ایجاد مجموعه‌ای از روستاهای جدید در طول چند نسل بود و به نظر می‌رسد ساکنان آن از نظر فرهنگی از کنعانیان و فلیسطی‌ها، متمایز بوده‌اند. اعتقاد بر این است که این، منشأ بنی‌اسرائیل به عنوان یک ملت متمایز بوده است.

کاوش‌های گسترده باستان‌شناسی تصویری از جامعه بنی‌اسرائیل در اوایل عصر آهن ارائه داده است. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که جامعه‌ای با مراکز روستامانند، اما با منابع محدودتر و جمعیت کم، وجود داشته است. در این دوره، بنی‌اسرائیل عمدتاً در روستاهای کوچک زندگی می‌کردند که بزرگ‌ترین آنها جمعیتی تا ۳۰۰ یا ۴۰۰ نفر داشت. روستاهای آنها بر فراز تپه‌ها ساخته شده بود. خانه‌های آنها به صورت خوشه‌ای در اطراف یک حیاط مشترک، ساخته شده بود. آنها خانه‌های سه یا چهار اتاقه از خشت گلی با پایه سنگی و گاهی با طبقه دوم چوبی می‌ساختند. ساکنان از طریق کشاورزی و گله‌داری امرار معاش می‌کردند. آنها ردیف‌هایی از زمین کشاورزی به شکل پلکان را در دامنه تپه‌ها ایجاد کردند، و محصولات مختلف کشاورزی را در باغ‌ها به عمل می‌آوردند. روستاها تا حد زیادی از نظر اقتصادی خودکفا بودند و تبادل اقتصادی، رایج بود. طبق کتاب مقدس، قبل از ظهور پادشاهی اسرائیل، بنی‌اسرائیل اولیه، توسط داوران کتاب مقدس عبری یا رؤسایی که در مواقع بحرانی به عنوان رهبران نظامی خدمت می‌کردند، رهبری می‌شدند. محققان در مورد اعتبار تاریخی این روایت، اختلاف نظر دارند. با این حال، احتمالاً ریاست‌ها و حکومت‌های منطقه‌ای، امنیت را تأمین می‌کردند. روستاهای کوچک، بدون دیوار بودند اما احتمالاً تابع شهر بزرگ منطقه بودند. نوشتن، شناخته شده بود و حتی در مکان‌های کوچک، نیز برای ثبت در دسترس بود.

### اسرائیل و یهودا

[thumb|عصر آهن [پادشاهی اسرائیل شمالی (آبی) و پادشاهی یهودا (برنزه)، با همسایگانشان (قرن هشتم پیش از میلاد)، بر اساس گزارش‌های کتاب مقدس]]

سوابق باستان‌شناسی نشان می‌دهد که فرهنگی که بعداً به پادشاهی‌های اسرائیل و یهودا تبدیل شد، در عصر آهن اولیه، ۱۲۰۰–۱۰۰۰ پ. م از فرهنگ دولت-شهر کنعانی در اواخر عصر مفرغ، همزمان و در شرایطی مشابه با ایالت‌های همسایه پادشاهی ادوم، موآب، آرام (منطقه)، و ایالت-شهرهای فلسطینی و فنیقی بوده است. قدیمی‌ترین متن زبان عبری که تاکنون یافت شده است در سکونتگاه باستانی بنی‌اسرائیل، قلعه الاه کشف شد، که به بین سال‌های ۱۰۵۰ تا ۹۷۰ پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد.

روایت کتاب مقدس و اجماع معتدل آکادمیک بیان می‌کند که پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) در قرن ۱۰ و ۹ قبل از میلاد وجود داشته است. سومین پادشاه مفروض آن - داوود - سلسله داوود را تأسیس کرد که فرزندانش بر بقیه سلطنت متحد سلطنت کردند، و پادشاهان یهودا بر پادشاهی یهودا تا زمانی که محاصره اورشلیم (۵۸۷ قبل از میلاد) در اختیار پادشاهی متحد بود. پسر و جانشین داوود سلیمان هیکل سلیمان را در اورشلیم ساخت که تا زمان نابودی آن به مرکز عبادت مذهبی جمعی اسرائیلی‌ها (و بعداً یهودیان) تبدیل شد. ارجاع‌های احتمالی به پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) در دو سایت، سنگ‌یادبود تل دان و سنگ یادبود موآبی یافت شد. کاوش‌های ایگائیل یادین در تل هازور، تل مگیدو، بیت‌شئان و گزر (تل الجزر) سازه‌هایی را کشف کرد که او و دیگران استدلال کرده‌اند که مربوط به دوره سلطنت سلیمان است. اما برخی دیگر، مانند اسرائیل فینکلشتاین و نیل اشر سیلبرمن (که موافقند سلیمان یک پادشاه تاریخی بود) استدلال می‌کنند که تاریخ آن‌ها را باید به دوره عمریان یعنی بیش از یک قرن پس از سلیمان دانست. در حدود سال ۹۳۰ پیش از میلاد، جمعیت بنی‌اسرائیل به دو بخش پادشاهی جنوبی یهودا و پادشاهی شمالی اسرائیل تقسیم شد. در اواسط قرن نهم پیش از میلاد، ممکن است اتحادی بین اهب اسرائیل و بن حداد دوم دمشق با پیروزی در نبرد قرقر (۸۵۴ ق. م) تهاجم‌های امپراتوری آشور پادشاه شلمنسر سوم را دفع کند. Stele شهر باستانی دن از مرگ یک پادشاه اسرائیل خبر می‌دهد، احتمالاً یهورام اسرائیل، در دستان پادشاهی آرام-دمشق پادشاه (تقریبی ۸۴۱).

سوابق باستان‌شناسی نشان می‌دهد که پادشاهی اسرائیل نسبتاً مرفه بوده است. اواخر عصر آهن شاهد افزایش توسعه شهری در اسرائیل بود. در حالی که پیش از آن بنی‌اسرائیل عمدتاً در سکونتگاه‌های کوچک و بدون استحکامات زندگی می‌کردند، ظهور پادشاهی اسرائیل شاهد رشد شهرها و ساخت کاخ‌ها، محوطه‌های سلطنتی بزرگ و استحکامات با دیوارها و دروازه‌ها بود. اسرائیل در ابتدا مجبور بود منابع قابل توجهی را برای دفاع سرمایه‌گذاری کند زیرا در معرض تهاجم‌ها و حمله‌های منظم آرامی‌ها قرار می‌گرفت، اما پس از آنکه آرامی‌ها توسط آشوریان مطیع شدند و اسرائیل توانست منابع کمتری را برای دفاع از قلمرو خود اختصاص دهد، زیرساخت‌های معماری آن به طرز چشمگیری رشد کرد. استحکامات گسترده‌ای در اطراف شهرهایی مانند شهر باستانی دن، تل مگیدو و تل هازور ساخته شد، از جمله دیوارهای شهری عظیم و چند برجی و سیستم‌های ورودی چند دروازه‌ای. اقتصاد اسرائیل بر پایه صنایع متعدد بود. این شهر بزرگ‌ترین مراکز تولید روغن زیتون در منطقه را داشت که حداقل از دو نوع مختلف دستگاه پرس روغن زیتون استفاده می‌کرد و همچنین صنعت شراب‌سازی قابل توجهی داشت و دستگاه‌های پرس شراب در کنار تاکستان‌ها ساخته می‌شدند. در مقابل، پادشاهی یهودا به‌طور قابل توجهی کمتر پیشرفته بود. برخی از محققان معتقدند که این شهر چیزی بیش از یک نهاد قبیله‌ای کوچک محدود به اورشلیم و اطراف آن نبود. در قرن دهم و اوایل قرن نهم پیش از میلاد، به نظر می‌رسد قلمرو یهودا کم‌جمعیت بوده و به سکونتگاه‌های کوچک و عمدتاً بدون استحکامات محدود بوده است. وضعیت اورشلیم در قرن دهم پیش از میلاد موضوع اصلی بحث در میان محققان است. اورشلیم تا قرن نهم پیش از میلاد هیچ مدرکی از فعالیت مسکونی قابل توجه بنی‌اسرائیل نشان نمی‌دهد. از سوی دیگر، سازه‌های اداری مهمی مانند سازه سنگی پلکانی و سازه سنگی بزرگ که در اصل بخشی از یک سازه بودند، حاوی فرهنگ مادی مربوط به قبل از آن هستند. ویرانه‌های یک قلعه نظامی مهم یهودیت، تل آراد، نیز در نقب یافت شده است، و مجموعه‌ای از دستورهای نظامی یافت شده در آنجا نشان می‌دهد که سوادآموزی در تمام رده‌های ارتش یهودا وجود داشته است. این نشان می‌دهد که سوادآموزی محدود به یک طبقه کوچک کاهنان نبوده است، که نشان‌دهنده وجود زیرساخت‌های آموزشی قابل توجه در یهودا است.

از اواسط قرن هشتم پیش از میلاد، اسرائیل درگیر درگیری فزاینده‌ای با امپراتوری آشوری نو شد. در زمان امپراتوری سوم، اسرائیل ابتدا قلمرو اسرائیل را به چندین واحد کوچک‌تر تقسیم کرد و سپس پایتخت آن، سامره (۷۲۲ پیش از میلاد) را نابود کرد. هم منابع کتاب مقدس و هم منابع آشوری از وجود آشوریان و جایگزینی آنها با تعداد زیادی از مهاجران اجباری از سایر نقاط امپراتوری سخن می‌گویند - چنین تبادل جمعیتی بخش تثبیت‌شده‌ای از سیاست امپراتوری آشور و وسیله‌ای برای شکستن ساختار قدرت قدیمی بود - و اسرائیل سابق دیگر هرگز به یک نهاد سیاسی مستقل تبدیل نشد. این تبعید باعث ایجاد مفهوم «ده قبیله گمشده» شد. مردم سامری‌ها ادعا می‌کنند که از بازماندگان فتح آشوریان هستند.

مهر یافت شده از آحاز، پادشاه یهودا، (حدود ۷۳۲–۷۱۶ پیش از میلاد)، او را به عنوان پادشاه پادشاهی یهودا معرفی می‌کند.پادشاه آشور سناخریب، تلاش کرد تا تسخیر یهودا را انجام دهد و شکست خورد. منشور تیلور می‌گویند که او ۴۶ شهر محصور را با خاک یکسان کرد و اورشلیم را محاصره کرد و پس از دریافت خراج، آنجا را ترک کرد. در طول سلطنت حزقیا (حدود ۷۱۶–۶۸۷ پیش از میلاد) افزایش قابل توجه قدرت دولت یهودیه در مکان‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی مانند دیوار پهن و تونل سیلوئم در اورشلیم منعکس شده است.

یهودا در قرن هفتم پیش از میلاد، احتمالاً در توافقی مشارکتی با آشوریان برای تثبیت یهودا به عنوان یک کشور آشوری دولت خراجگزار (علیرغم شورش فاجعه‌بار علیه پادشاه آشور سناخریب)، رونق یافت. با این حال، در نیمه دوم قرن هفتم، آشور ناگهان فروپاشید و رقابت متعاقب آن بین مصری‌ها و امپراتوری بابل نوها برای کنترل فلسطین منجر به نابودی یهودا در مجموعه‌ای از لشکرکشی‌ها بین سال‌های ۵۹۷ تا ۵۸۲ شد. به گفته مایر بار-ایلان، در آستانه پایان دوره معبد اول و فتح ایران، جمعیت این سرزمین تقریباً ۳۵۰٬۰۰۰ نفر بود که از این تعداد ۱۵۰٬۰۰۰ نفر در یهودیه و ۲۰۰٬۰۰۰ نفر در جلیل و ماوراء اردن زندگی می‌کردند.

### تبعید تحت بابل (۵۸۶–۵۳۸ پ. م)

[thumb|right|250px|تصویر هنرمندی از تبعید و تبعید [یهودیانهای دوران باستان پادشاهی یهودا به بابل (دولت‌شهر) و نابودی اورشلیم[]]

امپراتوری آشور در سال ۶۱۲ قبل از میلاد توسط قوم ماد و امپراتوری بابل نو سرنگون شد. در ۵۸۶ ق. م پادشاه نبوکدنصر دوم بابل شورش‌های یهودا علیه بابل یهودا. طبق کتاب مقدس عبری، او هیکل سلیمان و اسارت بابلی. این شکست همچنین توسط بابلی‌ها در تواریخ بابلی ثبت شده است. تبعید نخبگان یهودیه ممکن است به کاهنان و طبقه حاکم محدود شده باشد.

[thumb|200px|یکی از ۲۱ [مهر ال‌ام‌ال‌کی یافت شده در نزدیکی شهر باستانی تل لاچیش که کتیبه‌ای به خط الفبای نیاعبری دارد و مربوط به دوران سلطنت حزقیا] است.]]

یهودای بابلی دچار رکود شدیدی در اقتصاد و جمعیت شد و نقب، شفله و بخشی از جبال الخلیل، از جمله حبرون، را به دلیل تجاوزات ادوم و دیگر همسایگان از دست داد. اورشلیم، اگرچه احتمالاً کاملاً متروکه نشده بود، اما بسیار کوچکتر از قبل بود و شهر مِزْفَه در بنیامین در بخش شمالی نسبتاً سالم پادشاهی، پایتخت استان جدید بابلی یهود مدینه شد. (این یک رویه استاندارد بابلی بود: هنگامی که شهر فلسطینی اشکلون در سال ۶۰۴ فتح شد، طبقه حاکم سیاسی، مذهبی و اقتصادی (اما نه بخش عمده جمعیت) تبعید شدند و مرکز اداری به مکان جدیدی منتقل شد). همچنین احتمال زیادی وجود دارد که در بیشتر یا تمام این دوره، معبد بث‌ئیل در بنیامین جایگزین معبد اورشلیم شده باشد و اعتبار کاهنان بیت‌ئیل (هارونیان) را در برابر کاهنان اورشلیم (زادوکیان) که اکنون در بابل در تبعید هستند، افزایش داده باشد.

فتح بابل نه تنها ویرانی اورشلیم و هیکل سلیمان آن را در پی داشت، بلکه ویرانی کل زیرساخت‌هایی را که قرن‌ها یهودا را حفظ کرده بود، به دنبال داشت. مهم‌ترین تلفات، ایدئولوژی دولتی «الهیات صهیون» بود، این ایده که یهوه، خدای اسرائیل، اورشلیم را برای سکونت خود برگزیده است و سلسله داوود برای همیشه در آنجا سلطنت خواهد کرد. سقوط شهر و پایان پادشاهی داوود، رهبران جامعه تبعیدی - پادشاهان، کاهنان، کاتبان و پیامبران - را مجبور به تدوین مجدد مفاهیم جامعه، ایمان و سیاست کرد.

بنابراین، جامعه تبعیدی در بابل به منبع بخش‌های قابل توجهی از کتاب مقدس عبری تبدیل شد: کتاب اشعیا ۴۰–۵۵، سفر حزقیال، نسخه نهایی کتاب ارمیا، اثر منبع پی در تورات، و شکل نهایی تاریخ اسرائیل از سفر تثنیه تا کتاب‌های پادشاهان. از نظر الهیاتی، آنها مسئول آموزه‌های مسئولیت فردی و جهان‌شمولی (مفهومی که می‌گوید یک خدا کل جهان را کنترل می‌کند) و همچنین عامل تأکید فزاینده بر پاکی و تقدس بودند. از همه مهم‌تر، آسیب روحی ناشی از تجربه تبعید منجر به ایجاد حس قوی هویت به عنوان مردمی متمایز از سایر مردمان شد، و تأکید فزاینده بر نمادهایی مانند بریت میلا و شبات برای حفظ این جدایی.

## دوره معبد دوم (۵۳۸ قبل از میلاد - ۷۰ پس از میلاد)

### حکومت پارسی (۵۳۸–۳۳۲ پ. م)

در سال ۵۳۸ ق. م کوروش بزرگ از شاهنشاهی هخامنشی بابل را فتح کرد و امپراتوری آن را به دست گرفت. یهود مدینه تا سال ۳۳۲ پیش از میلاد یکی از استان‌های امپراتوری هخامنشیان بود. طبق کتاب مقدس، کوروش اعلامیه‌ای صادر کرد که به ملت‌های تحت سلطه آزادی اعطا می‌کرد و ۵۰۰۰۰ یهودی به رهبری زروبابل به یهودا بازگشتند تا معبد اورشلیم را بازسازی کنند. معبد دوم متعاقباً در اورشلیم ساخته شد و گفته می‌شود که حدود سال ۵۱۵ تکمیل شده است. گروه دوم ۵۰۰۰ نفری، به رهبری عزرا و نحمیا، در سال ۴۵۶ پیش از میلاد به یهودا بازگشتند. با این حال، احتمالاً تنها در اواسط قرن بعد، در بهترین حالت، اورشلیم دوباره پایتخت یهودا شد. تکمیل معبد، آغازگر دوره معبد دوم تاریخ یهود بود که تقریباً ۶۰۰ سال تا زمان تخریب معبد توسط رومی‌ها در سال ۷۰ میلادی ادامه یافت. این دوران شاهد افزایش چشمگیر جمعیت این سرزمین در طول قرن‌ها بود. شواهد باستان‌شناسی، افزایش جمعیت را گواهی می‌دهند، و شواهدی وجود دارد که شهرهای موجود گسترش یافته و بسیاری از شهرهای جدید تأسیس شده‌اند. ساخت قنات‌های جدید و معرفی محصولات جدید نیز بهره‌وری زمین را افزایش داد.ایرانیان ممکن است در ابتدا با فرمانروایی یهودا به عنوان داوودی دولت متکی تحت فرمانروایی یهویاکین (پادشاهی یهودا) آزمایش کرده باشند، اما در اواسط قرن پنجم قبل از میلاد، یهودا در عمل به یک دین‌سالاری تبدیل شد که توسط کاهن اعظم (یهودیت)s و یک فرماندار منصوب پارسی، که اغلب یهودی بود، مسئول حفظ نظم و نظارت بر پرداخت خراج بود. طبق کتاب مقدس، عزرا و نحمیا در اواسط قرن پنجم پیش از میلاد به اورشلیم رسیدند، اولی توسط پادشاه پارسی برای اجرای تورات قدرت یافته بود، و دومی با مقام فرماندار و مأموریت سلطنتی برای بازسازی دیوارهای شهر. کتاب مقدس به تنش بین بازگشتگان و کسانی که در یهودا باقی مانده بودند اشاره می‌کند، که اولی تلاش «مردم سرزمین» را برای شرکت در بازسازی معبد رد می‌کرد. این نگرش تا حدی مبتنی بر انحصارگرایی بود که تبعیدیان در بابل ایجاد کرده بودند و احتمالاً تا حدی نیز بر اختلافات بر سر اموال. بنابراین، دوران کاری عزرا و نحمیا در قرن پنجم پیش از میلاد، نوعی استعمار مذهبی معکوس بود، تلاشی از سوی یکی از فرقه‌های متعدد یهودی در بابل برای ایجاد جامعه‌ای خود-جدا و از نظر آیینی خالص که از پیشگویی‌های حزقیال و پیروانش الهام گرفته شده بود.

### دوران هلنیستی و هامونی (۳۳۲–۶۴ پ. م)

[230px|بندانگشتی|[حشمونیان در بیشترین حد خود.]]

در سال ۳۳۲ پیش از میلاد امپراتوری هخامنشی توسط اسکندر مقدونی شکست خورد. پس از مرگ او در سال ۳۲۲ پیش از میلاد، ژنرال‌های او اسکندر مقدونی بین آنها و یهودیه مرز بین امپراتوری سلوکی و امپراتوری بطلمیوسی شد، اما در سال ۱۹۸ یهودیه به امپراتوری سلوکیان ملحق شد. در ابتدا روابط سلوکیان و یهودیان صمیمانه بود، اما بعداً با بدتر شدن روابط بین یهودیت هلنیستی و یهودیان مذهبی، پادشاه سلوکی آنتیوخوس چهارم (۱۷۴–۱۶۳) تلاش کرد تا احکامی مبنی بر ممنوعیت برخی یهودیت  را صادر کند. در نتیجه، این جرقه یک شورش ملی به رهبری یهودای مکابی شد. شورش مکابی (۱۷۴–۱۳۵ پ. م)، که پیروزی آن در جشن یهودیان حنوکا جشن گرفته می‌شود، در کتاب‌های قانونی ثانی کتاب‌های مکابیان آمده است. یک گروه یهودی به نام حاسیدیان هم با سلوکیان هلنیسم و هم با شورش مخالفت کردند، اما در نهایت از مکابیان حمایت کردند. یهودیان با بیرون راندن سلوکیان و تأسیس پادشاهی مستقل یهودی تحت حشمونیان پیروز شدند.

شورش مکابیان به دلیل فروپاشی مستمر امپراتوری سلوکی تحت حملات قدرت‌های در حال ظهور جمهوری روم و شاهنشاهی اشکانی به یک دوره بیست و پنج ساله استقلال یهودیان منجر شد. سلسله هامونی کاهن اعظم (یهودیت) با فریسیان، صدوقیان و اسنی‌ها به عنوان جنبش‌های اجتماعی اصلی بر یهودیه حکومت کردند. فریسیان به عنوان بخشی از مبارزه خود علیه عصر هلنیستی آنچه را که احتمالاً اولین برنامه ملی آموزش و سوادآموزی (مذهبی) مردان در جهان بود، بر اساس کنیسه تأسیس کردند. عدالت توسط سنهدرین اجرا می‌شد، که رهبر آن به عنوان «ناسی» شناخته می‌شد. اقتدار مذهبی ناسی به تدریج جایگزین کاهن اعظم معبد شد (در زمان حشمونیان این کاهن پادشاه بود). در سال ۱۲۵ پیش از میلاد، پادشاه حشمونیان هورکانوس، پادشاهی ادوم را مطیع خود کرد و جمعیت آن را به زور به یهودیت تغییر مذهب داد.

همان خلأ قدرتی که باعث شد دولت یهود توسط سنای روم حدود ۱۳۹ پیش از میلاد پس از فروپاشی امپراتوری سلوکی به رسمیت شناخته شود، در مرحله بعد توسط خود رومی‌ها مورد سوءاستفاده قرار گرفت. هیرکانوس دوم و آریستوبلوس دوم، نبیره‌های شمعون، در جنگ نیابتی بین ژولیوس سزار و پومپه پیاده شدند که با پادشاهی زیر نظر فرماندار رومی سوریه (۶۴ ق. م) به پایان رسید.

### دوره روم اولیه (۶۴ قبل از میلاد – ۷۰ پس از میلاد)

در محاصره اورشلیم (۶۳ پیش از میلاد) و پادشاهی یهود را دولت متکی روم کرد. این وضعیت ماندگار نشد، زیرا مرگ پومپه در سال ۴۸ قبل از میلاد و سزار در سال ۴۴ قبل از میلاد، همراه با جنگ‌های داخلی روم، کنترل روم بر یهودیه را کاهش داد. این نتیجه باعث شد که شاهنشاهی اشکانی و متحد یهودی آنها آنتیگونوس دوم نیروهای یهودی طرفدار روم (کشیش اعظم هیرکانوس دوم، فسائیل و هرود بزرگ) را در ۴۰ ق. م شکست دهند. آنها به استان‌های شرقی روم حمله کردند و توانستند رومی‌ها را بیرون کنند. آنتیگونوس پادشاه یهودیه شد. هیرودیس به روم گریخت و در آنجا توسط سنای روم به عنوان «[دودمان هرودیان]» انتخاب شد و وظیفه بازپس‌گیری یهودیه به او محول شد. در سال ۳۷ قبل از میلاد، با حمایت رومیان، هیرودیس یهودیه را باز پس گرفت و ظهور کوتاه مدت سلسله هامونی به پایان رسید. از سال ۳۷ قبل از میلاد تا سال ۶ پس از میلاد، دودمان هرودیان، پادشاهان مشتری یهودی-رومی، بر یهودیه حکومت کردند. در سال ۲۰ قبل از میلاد، هیرودیس یک معبد دوم اورشلیم از معبد دوم اورشلیم را در اورشلیم آغاز کرد. پسرش هیرودیس آنتیپاس شهر یهودی طبریه را در جلیل تأسیس کرد.

یهودیه (استان رومی)] در ابتدا یک پادشاهی مشتری بود، اما به تدریج حکومت بر یهودیه کمتر و کمتر یهودی شد، تا اینکه از قیساریه دریایی که غالباً در رفتار با یهودیان، جلیلی (دین) و سامری‌ها بی‌رحمانه رفتار می‌کرد، تحت حاکمیت مستقیم رومیان قرار گرفت. در این دوره یهودیت خاخامی به رهبری هیلل بر کوهن شهرت مردمی پیدا کرد.

در طول این دوره، جمعیت یهودیان همچنان رو به افزایش بود. دو قرن پایانی پیش از تخریب معبد دوم، موج عظیمی از شهرنشینی را شاهد بود؛ با تکمیل ظرفیت روستاها و شهرها، بسیاری از مردم به مناطق شهری مهاجرت کردند. بیش از ۳۰ شهر و شهرستان با اندازه‌های مختلف در مدت زمان نسبتاً کوتاهی تأسیس، بازسازی یا گسترش یافتند. دیوار سومی در اطراف اورشلیم ساخته شد تا هزاران نفر را که در خارج از دیوارهای قدیمی زندگی می‌کردند، در بر بگیرد. اگرچه این محدود به جمعیت یهودیان نبود، زیرا شهرهای جدید فقط یهودی نبودند و برخی از آنها هیچ یهودی نداشتند، اما این نشان دهنده سطح بالایی از رشد در میان جمعیت یهودیان است. جمعیت یهودیان این سرزمین در آستانه اولین شورش بزرگ یهودیان ممکن است به ۲٫۲ میلیون نفر رسیده باشد. معماری یادبود این دوره نشان دهنده سطح بالایی از رفاه است.

در سال ۶۶ پس از میلاد، یهودیان یهودیه علیه روم قیام کردند و جرقه نخستین جنگ یهود-روم را زدند. شورشیان کنترل یهودیه را به دست گرفتند و پادشاهی جدید خود را «اسرائیل» نامیدند (همچنین به اولین سکه‌های شورش یهودی مراجعه کنید). وقایع توسط مورخ یهودی یوسف فلاوی شرح داده شده است، از جمله دفاع ناامیدانه از یودفت، محاصره اورشلیم (۷۰ میلادی) (۶۹–۷۰ پس از میلاد)، آخرین ایستادگی قهرمانانه در گاملا، که در آن ۹۰۰۰۰ نفر کشته شدند، و محاصره مسعده (۷۲–۷۳ پس از میلاد) که در آن سیکاری به جای افتادن به دست دشمن رومی خود، خود را کشتند.

این شورش توسط امپراتوران روم وسپاسیان و تیتوس سرکوب شد. رومی‌ها بخش زیادی از پرستش‌گاه اورشلیم را نابود کردند و منورا (نیایشگاه) و سایر آثار باستانی معبد را به عنوان خراج تنبیهی به روم بازگرداندند. یوسفوس می‌نویسد که ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ یهودی در طول شورش جان باختند، در حالی که ۹۷٬۰۰۰ نفر دیگر به اسارت گرفته شدند. خزانه یهود توسط امپراتوری به عنوان بخشی از غرامت تأسیس شد.

در این دوره بود که جدایی مسیحیت اولیه و یهودیت رخ داد. جنبش فریسیان به رهبری یوحنان بن زکای با روم صلح کرد و زنده ماند. یهودیان به تعداد زیاد به زندگی در سرزمین خود ادامه دادند و اجازه داشتند دین خود را به جا آورند. تخمین زده می‌شود که دو سوم جمعیت جلیل و یک سوم منطقه ساحلی یهودی بودند.

## دوره تلمودی (۷۰–۶۳۶ میلادی)

### اواخر دوره روم (۷۰–۳۲۴)

قرن دوم شاهد دو شورش دیگر یهودیان علیه حکومت روم بود. جنگ کیتوس (۱۱۵–۱۱۷) شاهد قیام جوامع یهودی پراکنده در شمال آفریقا، قبرس و بین‌النهرین علیه روم بود. پس از شکست، شورشیان به یهودیه گریختند و در لد، اسرائیل جمع شدند. رومی‌ها آنها را تعقیب کردند، لیدا را تصرف کردند و بسیاری از یهودیان شورشی را اعدام کردند. پس از جنگ، جوامع یهودی پراکنده که در شورش شرکت داشتند به مرزهای شرقی امپراتوری روم رانده شدند و عمدتاً در یهودیه مستقر شدند. پس از آن شورش شدیدتر شورش بارکوخبا (۱۳۲–۱۳۶) به رهبری شمعون بار کوخبا رخ داد. شورشیان یهودی دوباره استقلال موقت خود را در یهودیه به دست آوردند. یک دولت یهودی مستقل بیش از دو سال در یهودیه وجود داشت. با این حال، جولیوس سوروس و هادریان در نهایت شورش را سرکوب کردند و یهودیه ویران شد. طبق دیوکاسیوس، ۵۸۰۰۰۰ یهودی کشته شدند و ۵۰ شهر مستحکم و ۹۸۵ روستا با خاک یکسان شدند.

سرکوب دو شورش بزرگ در یهودیه توسط رومیان منجر به رشد یهودیان دور از وطن به قیمت از دست رفتن جمعیت یهودیه شد. بسیاری از یهودیانی که توسط رومیان به اسارت گرفته شده بودند، از یهودیه تبعید و به بردگی فروخته شدند. یوسفوس نوشت که ۹۷٬۰۰۰ یهودی پس از جنگ اول یهود و روم به بردگی فروخته شدند و ۳۰۰۰۰ نفر از یهودیه به کارتاژ تبعید شدند. بسیاری از یهودیان نیز از یهودیه به مناطق دیگر منطقه مدیترانه گریختند. یهودیان پس از شورش بار کوخبا دوباره از یهودیه تبعید و به بردگی فروخته شدند. یهودیانی که توسط رومیان به عنوان برده گرفته شده بودند و فرزندانشان در نهایت آزاد شدند و به جوامع یهودی پراکنده پیوستند. بسیاری از یهودیان دیگر پس از شورش بار کوخبا داوطلبانه از یهودیه مهاجرت کردند.

در سال ۱۳۱، امپراتور هادریان اورشلیم را آیلیا کاپیتولینا تغییر نام داد و معبد کاپیتولینوس را در محل معبد سابق یهودیان ساخت. یهودیان از اورشلیم منع شدند و یهودیه (استان رومی) به سوریه فلسطین (استان رومی)] تغییر نام داد، که از آن "Palestine" در انگلیسی و "Filistin" در عربی گرفته شده است.

[thumb|250px|left|غارت اورشلیم که روی [طاق تیتوس، رم به تصویر کشیده شده است ]]

پس از سرکوب شورش بار کوچبا، رومی‌ها به یک پاتریارک خاخامی موروثی از مکتب هیلل اجازه دادند تا نماینده یهودیان در تعاملات با رومی‌ها باشد. مشهورترین آنها یهودا هناسی بود. حوزه‌های علمیه یهودی همچنان به تربیت دانشمندان ادامه دادند که باهوش‌ترین آنها به عضویت سنهدرین درآمدند. مرکز اصلی جمعیت یهودیان اکنون جلیل بود، و همچنین جوامع یهودی قابل توجهی در بیت‌شئان، قیساریه، بلندی‌های جولان و در امتداد حاشیه‌های یهودیه وجود داشتند. در این دوره، طبق یک نظریه رایج، شورای جمنیا توسعه حکم کتاب مقدس عبری که تصمیم می‌گرفت کدام کتاب‌های کتاب مقدس عبری باید گنجانده شوند، آپوکریفای یهودی کنار گذاشته شوند. همچنین این زمانی بود که «تنائیم» و «آمورائیم» در بحث و ضبط شریعت شفاهی یهود فعال بودند. مباحث و دستورالعمل‌های مذهبی آنها در قالب میشنا توسط یهودا شاهزاده در حدود سال ۲۰۰ میلادی گردآوری شد. تألیفات مختلف دیگری، از جمله باریتا و توسفتا نیز از این دوره به دست آمده است. این متون پایه و اساس اورشلیم تلمود بودند که در حدود سال ۴۰۰ میلادی، احتمالاً در طبریه ویرایش شد.

در طول بحران قرن سوم، اختلال اقتصادی و مالیات بالا به دلیل جنگ‌های داخلی در امپراتوری روم باعث شد بسیاری از یهودیان از سرزمین اسرائیل به بابل مهاجرت کنند تحت شاهنشاهی ساسانی، جایی که یک جامعه یهودی خودمختار در منطقه بابل وجود داشت. آنها با وعده رفاه اقتصادی و توانایی گذراندن یک زندگی کامل یهودی در آنجا اغوا شدند. در این مدت، سرزمین اسرائیل و بابل هر دو مراکز بزرگ دانش‌پژوهی یهودی بودند. با این حال، فرزانگان در سرزمین اسرائیل از این بیم داشتند که مرکزیت این سرزمین برای یهودیت از بین برود. بسیاری از آنها از برابر دانستن دانشمندان بابلی با خود امتناع ورزیدند و دانشجویان بابلی را در آکادمی‌های خود منصوب نکردند، زیرا می‌ترسیدند که آنها به عنوان خاخام به بابل بازگردند. مهاجرت گسترده یهودیان به بابل تأثیر منفی بر آکادمی‌های سرزمین اسرائیل گذاشت و تا پایان قرن سوم، آنها به‌طور فزاینده‌ای به کمک‌های مالی بابل متکی بودند. رقابت قابل توجهی بین آکادمی‌های فلسطینی و بابلی وجود داشت. اولی فکر می‌کرد که ترک سرزمین در دوران صلح معادل بت‌پرستی است و بسیاری از آنها از ترس بازگشت طلاب بابلی به سرزمین مادری خود در بابل، آنها را به مقام کاهنی منصوب نمی‌کردند، در حالی که دانشمندان بابلی معتقد بودند که خاخام‌های فلسطینی از نوادگان «طبقه پست» هستند که ظاهراً پس از تبعید بابلی با عزرا بازگشتند.

### دوره بیزانس (۳۲۴–۶۳۸)

[thumb|left|160px|[منورا (نیایشگاه)|منورای کنیسه اشتموا، در طول قرن سوم یا چهارم حک شده است.]]
[thumb|left|200px|[کنیسه نبراطین|کنیسه در نبراطین در زلزله جلیل در سال ۳۶۳ میلادی ویران شد. ]]
[thumb|200px|left|کنیسه [ام القناطر|ام القناطر، مادر طاق‌ها، بلندی‌های جولان، مربوط به قرن ششم تا هشتم]]

در اوایل قرن چهارم، امپراتوری روم منشعب شد و قسطنطنیه پایتخت امپراتوری بیزانس شد. در زمان بیزانس، مسیحیت، تحت سلطه (یونانی) کلیسای ارتدکس شرقی به عنوان دین رسمی پذیرفته شد. اورشلیم به یک شهر مسیحی تبدیل شد و یهودیان هنوز از زندگی در آنجا ممنوع بودند. در سال‌های ۳۵۱–۳۵۲، شورش یهودیان علیه کنستانتیوس گالوس علیه یک فرماندار فاسد رومی رخ داد. جمعیت یهودی در سفوریس به رهبری پاتریسیوس علیه حکومت کنستانسیوس گالوس شورش کردند. این شورش سرانجام توسط اورسیسینوس (نظامی رومی) سرکوب شد.

طبق سنت، در سال ۳۵۹ میلادی هیلل دوم تقویم گاه‌شماری عبری را بر اساس سال ماه ایجاد کرد. تا آن زمان، کل جامعه یهودی خارج از سرزمین اسرائیل به تقویمی که توسط سنهدرین تصویب شده بود، وابسته بودند. این برای رعایت صحیح روزهای مقدس یهودی ضروری بود. با این حال، خطری شرکت‌کنندگان در آن تحریم و پیام‌آورانی را که تصمیمات خود را به جماعت‌های دور ابلاغ می‌کردند، تهدید می‌کرد. با ادامه آزار و اذیت‌های مذهبی، هیلل مصمم شد تا یک تقویم معتبر برای همه زمان‌های آینده ارائه دهد.

امپراتور ژولیان (۳۶۱–۳۶۳) در طول سلطنت کوتاه خود، مالیات‌های ویژه‌ای را که یهودیان به دولت روم می‌پرداختند، لغو کرد و همچنین کوشید تا بار حمایت مالی اجباری یهودیان از سنهدرین را کاهش دهد. او همچنین به یهودیان اجازه داد تا اورشلیم را بازسازی و در آن ساکن شوند. در یکی از چشمگیرترین تلاش‌هایش، او بازسازی معبد یهودیان را که در سال ۷۰ میلادی تخریب شده بود، آغاز کرد. گروهی از هزاران یهودی از مناطق ایرانی که امیدوار بودند در تلاش‌های ساختمانی کمک کنند، در مسیر توسط سربازان ایرانی کشته شدند. زلزله بزرگ به همراه مرگ ژولیان، به امیدهای یهودیان برای بازسازی معبد سوم اورشلیم پایان داد. اگر این تلاش موفقیت‌آمیز می‌بود، احتمالاً دولت یهود با قربانی‌ها، کاهنان و سنهدرین یا سنای خود دوباره تأسیس می‌شد. احتمالاً یهودیان تا مدتی پس از گرویدن کنستانتین به مسیحیت در قرن چهارم، اکثریت جمعیت فلسطین را تشکیل می‌دادند.

یهودیان حداقل در چهل و سه جامعه یهودی در فلسطین زندگی می‌کردند: دوازده شهر در ساحل، در نقب و شرق اردن، و سی و یک روستا در جلیل و دره اردن. یهودیان تحت آزار و اذیت فلسطین دو بار علیه حاکمان مسیحی خود شورش کردند. در قرن پنجم، امپراتوری روم غربی فروپاشید و منجر به مهاجرت مسیحیان به فلسطین و ایجاد اکثریت مسیحی شد. یهودیان ۱۰ تا ۱۵ درصد از جمعیت را تشکیل می‌دادند. یهودیت تنها دین غیرمسیحی بود که تحمل می‌شد، اما ممنوعیت‌هایی برای ساخت عبادتگاه‌های جدید، داشتن مناصب عمومی یا داشتن برده توسط یهودیان وجود داشت. همچنین در این دوره دو شورش رخ داد. در حالی که یک مرکز یهودی پر جنب و جوش پس از جنگ‌های یهود و روم در جلیل همچنان وجود داشت، اهمیت آن با افزایش آزار و اذیت‌ها کاهش یافت. در سال ۴۲۵ پس از ادامه آزار و شکنجه توسط امپراتوری بیزانس، سنهدرین به دستور تئودئوس دوم منحل شد.

در سال ۴۳۸، ملکه لیسینیا اودوکسیا ممنوعیت نماز خواندن یهودیان در کوه معبد را لغو کرد و سران جامعه در جلیل فراخوانی «خطاب به قوم بزرگ و قدرتمند یهود» صادر کردند: «بدانید که پایان تبعید قوم ما فرا رسیده است»!

در حدود سال ۴۵۰، اورشلیم تلمود تکمیل شد.

طبق گفته پروکوپیوس، در سال ۵۳۳ میلادی، سردار بیزانسی بلیساریوس گنجینه‌های معبد یهود را از وندال‌ها که آنها را از روم گرفته بودند، گرفت.

در سال ۶۱۱ شاهنشاهی ساسانی به امپراتوری بیزانس حمله کرد. در سال ۶۱۳، شورش یهودیان علیه هراکلیوس علیه امپراتوری بیزانس به رهبری نحمیا بن هوشیل و بنیامین طبریه‌ای درگرفت. سربازان یهودی از طبریه، ناصره، و دیگر سکونتگاه‌های گالیله با این مهاجمان ایرانی به محاصره اورشلیم (۶۱۴) اورشلیم در سال ۶۱۴ پیوستند. اکثریت بزرگ مسیحیان در اورشلیم متعاقباً به ایران تبعید شدند. یهودیان در اورشلیم خودمختاری به دست آوردند و هوشیل به عنوان حاکم شهر منصوب شد. نویسندگان یهودی تصرف اورشلیم را در چارچوبی مسیحایی تفسیر کردند. هوشیل مقدمات ساخت معبد سوم اورشلیم و مرتب کردن شجره نامه‌ها برای ایجاد یک کشیش اعظم جدید را آغاز کرد. گروه‌های یهودی از اورشلیم، طبریه و جلیل، به همراه یهودیان جوامع پراکنده دمشق و قبرس، پس از دعوت جامعه یهودی شهر از شورشیان، لشکرکشی علیه صور (لبنان) را آغاز کردند، اما این لشکرکشی در نهایت شکست خورد. اگرچه یهودیان امیدوار بودند که ایرانیان تمام سرزمین اسرائیل را به آنها اعطا کنند، اما تعداد آنها بسیار کم بود. تسلط یهودیان بر اورشلیم تا سال ۶۱۷ میلادی ادامه یافت، زمانی که ایرانیان اتحاد خود را با یهودیان فسخ کردند. اسکان بیشتر یهودیان در اورشلیم و اطراف آن ممنوع شد، کنیسه‌ای در کوه معبد تخریب شد و مالیات‌های سنگینی بر یهودیان وضع شد. با بازگشت بیزانسی‌ها در سال ۶۲۸، امپراتور بیزانس هراکلیوس قول داد که حقوق یهودیان را احیا کند و با کمک بنیامین طبریایی، در بیرون راندن ایرانیان از سرزمینشان، از یهودیان کمک گرفت. هراکلیوس بعداً پس از فتح مجدد فلسطین، از این توافق عدول کرد. قتل‌عام عمومی جمعیت یهودیان رخ داد و جوامع یهودی اورشلیم و جلیل را ویران کرد. بسیاری از پناهندگان یهودی از فلسطین به مصر باستان گریختند و گفته می‌شود از یهودیانی که در فلسطین باقی ماندند، تنها کسانی که به کوه‌ها و بیابان‌ها پناه بردند، نجات یافتند. یهودیان همچنین از اورشلیم اخراج شدند و از سکونت در شعاع سه مایلی شهر منع شدند. مصریان قبطی‌ها مسئولیت این عهد شکسته را بر عهده گرفتند و هنوز در حال توبه روزه می‌گیرند.

## قرون وسطی (۶۳۸–۱۵۱۷)
[thumb|left|250px|ویرانه‌های کنیسه در [کفر برعم، یک روستای باستانی یهودی که توسط ساکنان یهودی آن در زمانی بین قرن‌های هفتم تا سیزدهم رها شد.]]

### تحت حکومت اسلامی (۶۳۸–۱۰۹۹)

در سال ۶۳۸ میلادی، امپراتوری بیزانس شام را به اعراب خلافت باخت. به گفته موشه گیل، در زمان فتح اعراب در قرن هفتم، اکثریت جمعیت یهودی یا سامری بودند. طبق یک تخمین، تعداد یهودیان فلسطین در آن زمان بین ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۴۰۰٬۰۰۰ نفر بود. این برخلاف تخمین‌های دیگری است که جمعیت یهودیان را در زمان شورش علیه هراکلیوس بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ نفر قرار می‌دهد. پس از فتح، اکثریت جمعیت مسیحی آرامی زبان موجود اسلام، زبان زبان عربی را پذیرفتند و عناصری به فرهنگ عربی اضافه کردند. مسلمانان همچنان به ممنوعیت ساخت کنیسه‌های جدید ادامه دادند.تا زمانی که جنگ‌های صلیبی فلسطین را در سال ۱۰۹۹ اشغال کرد، سلسله‌های مسلمان مختلف فلسطین را تحت کنترل داشتند. ابتدا توسط مدینهh-based خلفای راشدین، سپس توسط دمشق]-based خلافت اموی و بعد توسط بغداد]-مستقر فهرست خلفای عباسی اداره شد. در اوایل قرون وسطی، جوامع یهودی فلسطین در میان شهرهای کلیدی مناطق نظامی جند فلسطین و جند اردن پراکنده بودند و تعدادی روستای یهودی فقیر در جلیل و یهودیه وجود داشت.

در قرن‌های بعد، دیدگاه رایج این است که مسیحیان و مسلمانان به‌طور مساوی از هم جدا بودند. عموماً تصور می‌شود که گرویدن مسیحیان به اسلام - که گیل معتقد است اکثریت را تشکیل می‌دادند - در مقیاس وسیع تنها پس از جنگ‌های صلیبی، در پی صلاح‌الدین ایوبی، و در نتیجهٔ نارضایتی از لاتین‌ها رخ داده است.

منابع تاریخی از اسکان قبایل عرب و تأسیس سکونتگاه‌های جدید در قرن هفتم میلادی یاد می‌کنند، اگرچه سوابق باستان‌شناسی کمی از آن باقی مانده است. این حال، برخی از سکونتگاه‌های عربی مانند خیربت سووانا، واقع در حومه اورشلیم، سوابق باستان‌شناسی از سکونت عشایر اسلامی و یکجانشینی در میان جمعیت محلی را ارائه می‌دهند. ایجاد سکونتگاه‌های جدید عربی در طول قرن‌های هفتم و هشتم نسبتاً نادر بود. دگرگونی مذهبی این سرزمین با مساجد بزرگ به سبک جماعت که در شهرهایی مانند طبریه، جرش، بیت‌شئان، اورشلیم و احتمالاً قیساریه دریایی ساخته شده‌اند، مشهود است. با این حال، تأسیس این مساجد به هجوم تازه واردان مسلمان اشاره دارد، نه به گرویدن یهودیان و مسیحیان به اسلام.
نقشه سکونتگاه‌های این سرزمین بین قرن‌های ششم و یازدهم به طرز چشمگیری تغییر کرد. نقشه قرن ششم، جامعه‌ای شهری و روستایی را در اوج خود نشان می‌دهد، در حالی که نقشه قرن یازدهم، جامعه‌ای را نشان می‌دهد که از نظر اقتصادی و فیزیکی راکد بوده و به سمت فروپاشی کامل در حرکت است.

پس از فتح، جوامع یهودی شروع به رشد و شکوفایی کردند. عمر بن خطاب به یهودیان اجازه داد و آنها را تشویق کرد تا در اورشلیم ساکن شوند. این اولین بار بود که پس از تقریباً ۵۰۰ سال حکومت ظالمانه مسیحیان، به یهودیان اجازه داده شد تا آزادانه وارد شهر مقدس خود شوند و در آن عبادت کنند. هفتاد خانواده یهودی از طبریه به اورشلیم نقل مکان کردند تا به تقویت جامعه یهودی در آنجا کمک کنند. اما با ساخت قبةالصخره در سال ۶۹۱ و مسجدالاقصی در سال ۷۰۵، مسلمانان [کوه معبد] را به عنوان مکان مقدس اسلامی تأسیس کردند. گنبد مقدس‌ترین مکان برای یهودیان را در خود جای داده است. پیش از مرگ عمر بن عبدالعزیز در سال ۷۲۰، او یهودیان را از عبادت در کوه معبد منع کرد، سیاستی که در طول بیش از ۱۰۰۰ سال حکومت اسلامی همچنان پابرجا ماند. در سال ۷۱۷، محدودیت‌های جدیدی علیه غیرمسلمانان اعمال شد که بر وضعیت یهودیان تأثیر گذاشت. در نتیجه اعمال مالیات‌های سنگین بر زمین‌های کشاورزی، بسیاری از یهودیان مجبور به مهاجرت از مناطق روستایی به شهرها شدند. تبعیض اجتماعی و اقتصادی باعث مهاجرت قابل توجه یهودیان از فلسطین شد. علاوه بر این، جنگ‌های داخلی مسلمانان در قرن‌های هشتم و نهم، بسیاری از غیرمسلمانان را از کشور بیرون راند و هیچ مدرکی از تغییر مذهب گسترده به جز در میان سامری‌ها وجود نداشت. تا پایان قرن یازدهم، جمعیت یهودیان فلسطین به‌طور قابل توجهی کاهش یافته و بخشی از انسجام سازمانی و مذهبی خود را از دست داده بود.

دود سال ۸۷۵ میلادی، رهبر قرائیم دانیل الکومیسی به اورشلیم رسید و یک جامعه زاهدانه قرائیم تأسیس کرد.میکائیل سریانی به سی کنیسه اشاره می‌کند که در طبریه توسط زلزله سال ۷۴۹ ویران شدند.

در اواسط قرن هشتم، با سوءاستفاده از اختلافات فرقه‌ای اسلامی در فلسطین، یهودیان ایرانی مسیح دروغین از اصفهان به نام عوبدیا ابو عیسی یهودی گروهی متشکل از ۱۰۰۰۰ یهودی مسلح را که امیدوار بودند سرزمین مقدس را به ملت یهود بازگردانند، الهام بخشید و سازماندهی کرد. اندکی پس از آن، هنگامی که منصور (خلیفه) به قدرت رسید، ابوعیسی با یک رئیس قبیله ایرانی که او نیز در حال شورش علیه خلیفه بود، متحد شد. این شورش توسط خلیفه سرکوب شد و ابوعیسی در سال ۷۵۵ در نبرد کشته شد. حداقل از اواسط قرن نهم، احتمالاً زودتر، تا قرن یازدهم، گائونات فلسطین به عنوان آکادمی اصلی تلمود و نهاد مرکزی حقوقی جامعه یهودی در فلسطین خدمت می‌کرد. گائونات در اواسط قرن نهم از طبریه به اورشلیم نقل مکان کرد. این آکادمی برای حمایت از جوامع پراکنده با گائونات بابل رقابت می‌کرد. در سال ۱۰۷۱، پس از فتح اورشلیم توسط دودمان سلجوق، گائونات از اورشلیم اخراج و به صور (لبنان) نقل مکان کردند. در سال ۱۰۳۹، بخشی از کنیسه در شهر رمله هنوز ویرانه بود، که احتمالاً ناشی از زلزله ۱۰۳۳ بود.یهودیان نیز به رفح بازگشتند و اسنادی از سال‌های ۱۰۱۵ و ۱۰۸۰ میلادی، وجود یک جامعه قابل توجه در آنجا را گواهی می‌دهند. جامعه بزرگ یهودی در رمله (شهر) و جوامع کوچکتر در الخلیل و شهرهای ساحلی عکا، قیساریه دریایی، یافا، عشقلان و شهر غزه ساکن بودند.شمس‌الدین مقدسی (۹۸۵) نوشت که «عمدتاً ارزیابان ذرت، رنگرزان، بانکداران و دباغان یهودی هستند.»در حکومت اسلامی، حقوق یهودیان و مسیحیان محدود شد و اقامت با پرداخت جزیه مجاز بود.

بین قرن‌های ۷ و ۱۱، Masoretes (کاتبان یهودی) در جلیل و اورشلیم در تدوین سیستم تلفظ و راهنمای دستوری زبان عبری فعال بودند. آنها اجازه تقسیم کتاب مقدس عبری یهودی معروف به متن ماسورتی را دادند که امروزه نیز معتبر است.

### تحت حکومت صلیبیون (۱۰۹۹–۱۲۹۱)

[240px|بندانگشتی|[محاصره اورشلیم (۱۰۹۹)]]

به گفته گیلبرت، از سال ۱۰۹۹ تا ۱۲۹۱ مسیحیان جنگ‌های صلیبی «بی‌رحمانه یهودیان فلسطین را آزار و اذیت و قتل‌عام کردند.»

در دوران جنگ‌های صلیبی، جوامع یهودی قابل توجهی در چندین شهر وجود داشتند و یهودیان به خاطر جنگیدن در کنار اعراب علیه مهاجمان مسیحی شناخته شده‌اند. در طول نخستین جنگ صلیبی، یهودیان از جمله بقیه جمعیتی بودند که در طول محاصره اورشلیم (۱۰۹۹) برای دفاع از اورشلیم در برابر صلیبیون بیهوده تلاش کردند. هنگامی که اورشلیم سقوط کرد، زمانی که کنیسه ای که در جستجوی آن بودند به آتش کشیده شد، قتل‌عام یهودیان رخ داد. تقریباً همه هلاک شدند. در حیفا، ساکنان یهودی در کنار پادگان فاطمیان در دفاع از شهر جنگیدند و به مدت یک ماه کامل (ژوئن-ژوئیه ۱۰۹۹) مقاومت کردند. یهودیانی که در سفر صلیبیون در سراسر اروپا با آنها روبرو می‌شدند، حق انتخاب کشتار راینلاند داشتند و تقریباً همیشه شهادت را انتخاب می‌کردند. قتل‌عام تا رسیدن صلیبیون به سرزمین مقدس ادامه یافت.یهودیان ارتدکس اشکنازی هنوز هم به یاد مرگ و ویرانی ناشی از جنگ‌های صلیبی، دعایی به نام «آو هاراچامیم» می‌خوانند.

در زمان حکومت صلیبیون، یهودیان اجازه نداشتند زمینی داشته باشند و در زمان‌های آرامش، در شهرهای ساحلی به تجارت می‌پرداختند. اکثر آنها صنعتگر بودند: شیشه‌گران در صیدا، پوست‌فروشان و رنگرزان در اورشلیم. در این زمان، جوامع یهودی در سراسر کشور، از جمله اورشلیم، طبریه، رمله، اشکلون، قیصریه و غزه، پراکنده بودند. در راستای رد خونریزی‌هایی که صلیبیون در راه فتح سرزمین مقدس در اروپا به جا گذاشتند، در فلسطین، هم مسلمانان و هم یهودیان بی‌رحمانه قتل‌عام شدند یا به بردگی فروخته شدند. جامعه یهودی در اورشلیم نابود شد و تا سال‌ها بازسازی نشد، زیرا اکثر ساکنان یهودی شهر کشته شدند و بازماندگان به بردگی فروخته شدند که برخی از آنها بعداً توسط جوامع یهودی در ایتالیا و مصر بازخرید شدند. بردگان بازخرید شده متعاقباً به مصر آورده شدند. برخی از اسیران جنگی یهودی نیز توسط صلیبیون به پولیا در جنوب ایتالیا تبعید شدند. جوامع یهودی یافا و رمله پراکنده شدند. با این حال، جوامع یهودی در جلیله آسیبی ندیدند.

ظاهراً جوامع یهودی در فلسطین در طول جنگ صلیبی دوم دست‌نخورده باقی مانده بودند. بنیامین تطیلی و پثاهیا از رگنسبورگ که به ترتیب حدود سال‌های ۱۱۶۰ و ۱۱۸۰ از فلسطین بازدید کردند، جوامع یهودی مستقری را در اشکلون، رمله، قیصریه، طبریه و عکا یافتند، در حالی که جوامعی در سایر مناطق و یهودیان پراکنده‌ای در جاهای دیگر زندگی می‌کردند. با این حال، آنها تنها تعداد انگشت‌شماری یهودی در اورشلیم یافتند. حجم زیادی از پی‌یوت (شعر مذهبی) و میدراش در این زمان در فلسطین سرچشمه گرفت.  در سال ۱۱۶۵ ابن میمون از اورشلیم بازدید کرد و در کوه معبد، در «خانه بزرگ و مقدس» دعا کرد. در سال ۱۱۴۱، شاعر اسپانیایی، یهودا هلوی، از یهودیان خواست تا به سرزمین اسرائیل مهاجرت کنند، سفری که خود او انجام داد.

### افول و احیای تدریجی با افزایش مهاجرت (۱۲۱۱–۱۵۱۷)

حکومت صلیبی‌ها بر فلسطین تلفات خود را بر یهودیان وارد کرده بود. تسکین در سال ۱۱۸۷ زمانی که ایوبیان سلطان صلاح‌الدین ایوبی صلیبیان را در نبرد حطین شکست داد و اورشلیم و بیشتر فلسطین را گرفت. (یک دولت صلیبی با محوریت عکا به مدت یک قرن دیگر به شکلی ضعیف دوام آورد) با گذشت زمان، صلاح‌الدین اعلامیه‌ای صادر کرد و از همه یهودیان دعوت کرد تا به اورشلیم بازگردند و در آن ساکن شوند. و طبق گفته یهودا الحریزی، آنها این کار را کردند: «از روزی که اعراب اورشلیم را گرفتند، بنی‌اسرائیل در آن ساکن شدند.»الحریزی فرمان صلاح‌الدین ایوبی مبنی بر اجازه استقرار مجدد یهودیان در اورشلیم را با فرمانی که کوروش کبیر ایرانی بیش از ۱۶۰۰ سال پیش صادر کرده بود، مقایسه کرد.

در سال ۱۲۱۱، جامعه یهودی در این کشور با ورود گروهی به رهبری بیش از ۳۰۰ خاخام از فرانسه و انگلستان، تقویت شد. در میان آنها خاخام سامسون بن ابراهیم اهل سنس بود. انگیزه یهودیان اروپایی برای مهاجرت به سرزمین مقدس در قرن سیزدهم احتمالاً در آزار و اذیت، مشکلات اقتصادی، انتظارات مسیحایی یا تمایل به انجام فرمان‌های خاص سرزمین اسرائیل بود. در سال ۱۲۱۷، زائر اسپانیایی یهودا الحریزی منظره ساختمان‌های غیریهودی در کوه پنهان را عمیقاً نگران‌کننده یافت: «چه عذابی است که می‌بینیم صحن‌های مقدس ما به معبدی بیگانه تبدیل شده‌اند!» او نوشت. الحریزی در طول سفر خود، یک جامعه یهودی مرفه را یافت که در شهر زندگی می‌کردند. از سال ۱۲۱۹ تا ۱۲۲۰، بیشتر اورشلیم به دستور عیسی کبیر که قصد داشت تمام استحکامات صلیبی در شام را نابود کند، ویران شد و در نتیجه، جامعه یهودی به همراه اکثریت بقیه جمعیت، شهر را ترک کردند.

موشه بن نحمان، خاخام اسپانیایی قرن سیزدهم و رهبر شناخته‌شدهٔ یهودیان، سرزمین اسرائیل را بسیار ستایش می‌کرد و اسکان آن را به عنوان یک فرمان مثبت و واجب برای همه یهودیان می‌دانست. او نوشت: «اگر غیریهودیان بخواهند صلح کنند، ما صلح خواهیم کرد و آنها را با شرایط روشن رها خواهیم کرد؛ اما در مورد سرزمین، آن را به دست آنها، یا به دست هیچ ملتی، یا به هیچ نسلی، نخواهیم سپرد.» در سال ۱۲۶۷ او به اورشلیم رسید و تنها دو ساکن یهودی را یافت - برادرانی که شغلشان رنگرزی بود. او که آرزو داشت حضور قوی یهودیان را در شهر مقدس دوباره برقرار کند، طوماری از تورات را از نابلس آورد و یک کنیسه تأسیس کرد. نحمانیدس بعداً در عکا ساکن شد، جایی که او به همراه یخیل پاریسی که در سال ۱۲۶۰ علیا (صهیونیسم) را به همراه پسرش و گروه بزرگی از پیروانش به عکا آورده بود، یک یشیوا را رهبری کرد. او پس از ورود، آکادمی تلمودی «بث میدراش ها-گادول دِ پاریس» را تأسیس کرد که گفته می‌شود یکی از بزرگ‌ترین قرائیم مراجع، هارون بن یوسف بزرگ، در آن تحصیل می‌کرد.

[thumb|left|150px|صفحه عنوان کتاب «کفتور وافرخ» اثر [ایشتوری هاپارچی، ونیز ۱۵۴۹. در اولین کتاب عبری چاپ شده در مورد جغرافیای فلسطین، ۱۸۰ مکان ذکر شده در کتاب مقدس و ادبیات تلمودی شناسایی شده‌اند.]]

در سال ۱۲۶۰ کنترل به مصری سلطنت ممالیک رسید و تا سال ۱۲۹۱ فلسطین به حمله مغول به فلسطین (اتحاد فرانک و مغول شد). این درگیری کشور را فقیر کرد و جمعیت را به شدت کاهش داد. سلطان سیف‌الدین قطز مصر سرانجام مغول‌ها را در نبرد عین جالوت (نزدیک عین هارود) شکست داد و جانشین او (و قاتل)، ظاهر رکن‌الدین بیبرس بندقداری، آخرین پادشاهی صلیبی آکر (پادشاهی اورشلیم) را در سال ۱۲۹۱ از بین برد و بدین ترتیب به حضور صلیبیون پایان داد. حکومت ممالیک تا زمانی که امپراتوری عثمانی (⎘ امپراتوری عثمانی) فلسطین را در سال ۱۵۱۷ فتح کرد ادامه داشت. حکومت ممالیک تا زمانی که امپراتوری عثمانی فلسطین را در سال ۱۵۱۷ فتح کرد ادامه داشت.

دوران حکومت مملوک‌ها شاهد کاهش قابل توجه جمعیت یهودیان به دلیل ظلم و ستم و رکود اقتصادی بود. مملوک‌ها شهرهای ساحلی فلسطین را که به‌طور سنتی مراکز تجاری بودند و اقتصاد را تقویت می‌کردند، ویران کردند، زیرا این شهرها همچنین به عنوان نقاط ورود صلیبیون عمل می‌کردند و مملوک‌ها می‌خواستند از هرگونه فتوحات بیشتر مسیحیان جلوگیری کنند. سوء حکومت مملوک‌ها منجر به رکود شدید اجتماعی و اقتصادی شد و با کاهش اقتصاد، درآمدهای مالیاتی نیز کاهش یافت و باعث شد مملوک‌ها مالیات‌ها را افزایش دهند و به ویژه از غیرمسلمانان مالیات‌های سنگینی دریافت کنند. آنها همچنین قوانین «اهل ذمه» را به شدت اجرا کردند و قوانین ظالمانه و تحقیرآمیز جدیدی را علاوه بر قوانین سنتی اهل ذمه اضافه کردند. با خروج مردم از کشور، جمعیت فلسطین دو سوم کاهش یافت و جوامع یهودی و مسیحی به شدت کاهش یافتند. مسلمانان به درصد فزاینده‌ای از جمعیت در حال کاهش تبدیل شدند. اگرچه جمعیت یهودیان در دوران حکومت مملوک‌ها به شدت کاهش یافت، اما این دوره همچنین شاهد امواج مکرر مهاجرت یهودیان از اروپا، شمال آفریقا و سوریه بود. این امواج مهاجرت احتمالاً جامعه در حال فروپاشی یهودیان فلسطین را از نابودی کامل نجات داد.

در سال ۱۲۶۶ سلطان مملوک ظاهر رکن‌الدین بیبرس بندقداری غار مخپلا را در الخلیل به یک مکان مقدس اسلامی انحصاری تبدیل کرد و مسیحیان و یهودیان را از ورود منع کرد. آنها قبلاً می‌توانستند با پرداخت هزینه وارد آن شوند. این ممنوعیت تا زمانی که اسرائیل کنترل ساختمان را در سال ۱۹۶۷ به دست گرفت، پابرجا بود. در سال ۱۲۸۶، رهبر یهودیان آلمانی مایر روتنبرگ، توسط رودلف یکم به دلیل تلاش برای رهبری گروه بزرگی از یهودیان که امیدوار به سکونت در فلسطین بودند، زندانی شد. ایشتوری هاپارچی (متوفی ۱۳۵۵) که در سال ۱۳۰۶ از فرانسه تبعید شده بود، به فلسطین رسید و در سال ۱۳۱۳ در بیت‌شئان ساکن شد. در طول هفت سال بعد، او یک گزارش جغرافیایی آموزنده از این سرزمین گردآوری کرد که در آن تلاش می‌کند مکان‌های مربوط به دوران کتاب مقدس و تلمود را شناسایی کند. دو کابالیست برجسته اسپانیایی دیگر، حنانل بن عسکره و شم طوف بن گائون، تقریباً در همین زمان به صفد مهاجرت کردند. در دوران سلطنت مداراآمیز ناصرالدین محمد بن قلاوون (۱۲۹۹–۱۳۴۱) زائران یهودی از مصر و سوریه می‌توانستند اعیاد را در اورشلیم، که جامعه یهودی بزرگی داشت، بگذرانند.بسیاری از یهودیان اورشلیم خود را با مطالعهٔ قوانین و کابالا مشغول می‌کردند. برخی دیگر صنعتگر، تاجر، خوشنویس یا پزشک بودند. جامعهٔ پر جنب و جوش هبرون به بافندگی، رنگرزی و تولید ظروف شیشه‌ای مشغول بودند؛ برخی دیگر چوپان بودند.

تلاش یهودیان آلمانی در سال ۱۴۲۸ برای تصاحب اتاق‌ها و ساختمان‌هایی در کوه صهیون روی آرامگاه داوود عواقب وخیمی داشت. فرانسیسکن‌ها که از سال ۱۳۳۵ این مکان را اشغال کرده بودند، از پاپ مارتین پنجم که دستور پاپ مبنی بر ممنوعیت حمل یهودیان توسط ناخدایان دریایی به فلسطین را صادر کرد، دادخواستی تنظیم کردند. در سال ۱۴۳۸، خاخام ایتالیایی الیاس فرارا در اورشلیم ساکن شد و مدرس و دیان شد. در سال ۱۴۵۵، گروه بزرگی از مهاجران بالقوه از سراسر سیسیل به دلیل تلاش برای سفر دریایی به فلسطین دستگیر شدند. مقامات که نمی‌خواستند درآمد حاصل از مالیات‌های ویژه یهودیان را از دست بدهند، مخالف مهاجرت دسته‌جمعی یهودیان بودند و این گروه را به برنامه‌ریزی برای قاچاق غیرقانونی طلا از جزیره متهم کردند. پس از نه ماه حبس، با پرداخت باجی سنگین، ۲۴ یهودی آزاد شدند که سپس به آنها اجازه سفر به فلسطین داده شد، به شرطی که تمام دارایی خود را رها کنند.

در سال ۱۴۷۰، اسحاق بن مئیر لطیف از آنکونا رسید و ۱۵۰ خانواده یهودی را در اورشلیم شمارش کرد. در سال ۱۴۷۳، مقامات کنیسه نحمانید را پس از فرو ریختن بخشی از آن در یک طوفان شدید باران، تعطیل کردند. یک سال بعد، پس از مراجعه به سلطان قایتبای، به یهودیان اجازه تعمیر آن داده شد. با این حال، مسلمانان مسجد مجاور به این حکم اعتراض کردند و به مدت دو روز، کنیسه را به‌طور کامل تخریب کردند. خرابکاران مجازات شدند، اما کنیسه تنها ۵۰ سال بعد در سال ۱۵۲۳ بازسازی شد. در سال ۱۴۸۱، جوزف مانتابیای ایتالیایی به عنوان «دیان» در اورشلیم منصوب شد. چند سال بعد در سال ۱۴۸۸، مفسر ایتالیایی و رهبر معنوی یهودیان، عوبدیا بن ابراهیم به اورشلیم رسید. او شهر را متروکه یافت که حدود هفتاد خانواده فقیر یهودی در آن زندگی می‌کردند. تا سال ۱۴۹۵، تعداد خانواده‌ها به ۲۰۰ خانواده رسید. عوبدیا، رهبری پویا و دانشمند، احیای جامعه یهودی اورشلیم را آغاز کرده بود. این، با وجود این واقعیت بود که بسیاری از پناهندگان از فرمان الحمرا به دلیل نگرانی از بی‌قانونی حکومت مملوک، از آنجا دور ماندند. نامه‌ای ناشناس در آن زمان با تاسف نوشت: «در تمام این سرزمین‌ها هیچ قضاوت و داوری وجود ندارد، به خصوص برای یهودیان در برابر اعراب.» مهاجرت گسترده پس از فتح منطقه توسط ترک‌ها در سال ۱۵۱۷ آغاز شد. با این حال، در صفد، اوضاع بهتر بود. به لطف جوزف ساراگوسی که در سال‌های پایانی قرن پانزدهم از راه رسید، صفد و اطراف آن به بزرگ‌ترین مرکز تجمع یهودیان در فلسطین تبدیل شده بودند. با کمک مهاجرت سفاردی‌ها از اسپانیا، جمعیت یهودیان تا اوایل قرن شانزدهم به ۱۰۰۰۰ نفر افزایش یافت. بیست و پنج سال قبل، جوزف مانتابیا تنها ۳۰۰ خانواده را در صفد و اطراف آن شمارش کرده بود. اولین گزارش از یهودیان در صفد توسط کاوشگر فرانسوی ساموئل بن سامسون ۳۰۰ سال قبل در سال ۱۲۱۰ ارائه شد، زمانی که او تنها ۵۰ یهودی را در آنجا یافت. در آغاز قرن هفدهم، صفد هجده کالج تلمودی و بیست و یک کنیسه داشت. سوابق، حداقل ۳۰ جامعه شهری و روستایی یهودی را در آغاز قرن شانزدهم در این کشور ذکر می‌کنند.
سوابق، حداقل ۳۰ جامعه شهری و روستایی یهودی را در آغاز قرن شانزدهم در این کشور ذکر می‌کنند.

## تاریخ مدرن (۱۵۱۷–اکنون)

### حکومت عثمانی (۱۵۱۷–۱۹۱۷)

[thumb|250px|left| یکی از اولین عکس‌های یهودیان در حال نماز در [دیوار ندبه معبد دوم اورشلیم، دهه 1870. طومار اهیماز (۱۰۵۰ میلادی) این مکان را به عنوان یک سایت دعای یهودیان ذکر کرده است.در حدود سال ۱۵۶۰ میلادی، سلیمان یکمحق یهودیان برای عبادت در آنجا را رسماً به رسمیت شناخت.]]
[thumb|left|150px|[کنیسه آری اشکنازی|کنیسه آری در Safed. در دهه ۱۵۷۰ تأسیس شد و در سال ۱۸۵۷ پس از یک زلزله بازسازی شد.]]

[thumb|250px|کارگران یهودی در محله [کرم آبراهام اورشلیم در اواسط قرن نوزدهم]]

فلسطین در سال‌های ۱۵۱۶–۱۵۱۷ توسط سلطان عثمانی سلیم دوم فتح شد و برای چهار قرن بعدی بخشی از سوریه عثمانی شد. در آغاز حکومت عثمانی در سال ۱۵۱۷، تخمین زده می‌شود که ۵۰۰۰ یهودی، شامل حدود ۱۰۰۰ خانواده یهودی، در فلسطین زندگی می‌کردند. یهودیان عمدتاً در اورشلیم، نابلس، هبرون، غزه، صفد و روستاهای جلیل زندگی می‌کردند. جامعه یهودی متشکل از نوادگان یهودیانی بود که هرگز سرزمین خود را ترک نکرده بودند و مهاجران یهودی از کشورهای دیگر.

در سال ۱۵۳۴، یعقوب براب پناهنده اسپانیایی در صفد ساکن شد. او معتقد بود که زمان برای معرفی مجدد «سمیخا» (مقام) قدیمی که برای یهودیان در سراسر جهان یک مرجع مرکزی شناخته شده ایجاد می‌کرد، فرا رسیده است. در سال ۱۵۳۸، مجمعی متشکل از بیست و پنج خاخام صفد، براب را به مقام مقدّس منصوب کردند، گامی که آنها امیدوار بودند باعث تشکیل یک سنهدرین جدید شود. اما این طرح با اعتراض شدید و هماهنگ خاخام ارشد اورشلیم، لوی بن یعقوب بن حبیب، با مشکل مواجه شد. علاوه بر این، حاکمان جدید عثمانی، با نگرانی از طرحی که اقتدار بیش از حد را به سنای یهودی اعطا می‌کرد و احتمالاً منجر به اولین گام در جهت احیای دولت یهود می‌شد، براب را مجبور به فرار از فلسطین کردند و این طرح محقق نشد.

با این وجود، قرن شانزدهم شاهد احیای زندگی یهودیان در فلسطین بود. خاخام‌های فلسطینی در تولید یک کتابچه راهنمای پذیرفته‌شده جهانی از قوانین یهود و برخی از زیباترین اشعار مذهبی نقش مهمی داشتند. بخش عمده‌ای از این فعالیت‌ها در صفد، که به یک مرکز معنوی و پناهگاهی برای عارفان تبدیل شده بود، رخ می‌داد. راهنمای جامع یوسف کارو برای قوانین یهود، «شولحان عاروخ»، چنان معتبر تلقی می‌شد که آداب و رسوم مختلف یهودیان آلمانی-لهستانی صرفاً به عنوان توضیحات تکمیلی اضافه شده بود. برخی از مشهورترین سرودهای مذهبی در صفد توسط شاعرانی مانند اسرائیل نجارا و سلیمان الکابتز سروده شده‌اند. این شهر همچنین مرکز عرفان یهودی بود؛ کابالیست‌های برجسته‌ای مانند موسی بن یعقوب کوردوورو و نفتالی هرتز بن یعقوب الهانان، متولد آلمان، در آن حضور داشتند. روش جدیدی برای درک کابالا توسط عارف فلسطینی اسحاق لوریا توسعه داده شد و توسط شاگردش خائیم ویتال مورد حمایت قرار گرفت. در صفد، یهودیان تعدادی از شاخه‌های تجارت، به ویژه در غلات، ادویه‌جات، پارچه و رنگرزی را توسعه دادند. در سال ۱۵۷۷، یک زبان عبری چاپ فشاری در صفد تأسیس شد. ۸۰۰۰ یا ۱۰۰۰۰ یهودی در صفد در سال ۱۵۵۵ تا پایان قرن به ۲۰۰۰۰ یا ۳۰۰۰۰ نفر افزایش یافت.

thumb|250px|مراسم تشییع جنازه یک خاخام در اورشلیم، ۱۹۰۳.

حدود سال ۱۵۶۳، جوزف ناسی از سلطان سلیم دوم اجازه گرفت تا طبریه و هفت روستای اطراف آن را برای ایجاد یک دولت-شهر یهودی به دست آورد. او امیدوار بود که تعداد زیادی از پناهندگان یهودی و مارانوها، فارغ از ترس و ظلم، در آنجا ساکن شوند؛ در واقع، یهودیان تحت آزار و اذیت کوری، ایتالیا، که تعدادشان حدود ۲۰۰ نفر بود، تصمیم گرفتند به طبریه مهاجرت کنند. ناسی دیوارهای شهر را تا سال ۱۵۶۴ بازسازی کرد و کوشید با کاشت توت برای کشت ابریشم، آن را به یک مرکز تولید نساجی خودکفا تبدیل کند. با این وجود، عوامل متعددی در سال‌های بعد به شکست نهایی این طرح کمک کردند. عمه ناسی، دونا گراسیا مندس ناسی، سال‌های زیادی تا زمان مرگش در سال ۱۵۶۹ از یک «شیوا» در شهر حمایت می‌کرد.

در سال ۱۵۶۷، یک محقق و خاخام یمنی، زکریا ظاهری، از صفد بازدید کرد و تجربیات خود را در کتابی با عنوان «سفر ها-موسار» نوشت. توصیفات زنده او از شهر صفد و «یشیوا» ی خاخام جوزف کارو برای مورخان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا آنها روایتی دست اول از این مکان‌ها هستند و تنها روایت موجود است که «یشیوا» ی خاخام بزرگ سفاردی، جوزف کارو، را توصیف می‌کند. در سال ۱۵۷۶، جامعه یهودی صفد با حکم اخراج مواجه شد: ۱۰۰۰ خانواده مرفه قرار بود به قبرس تبعید شوند، «برای خیر و صلاح جزیره مذکور»، و ۵۰۰ خانواده دیگر نیز سال بعد. این دستور بعداً به دلیل تحقق منافع مالی حاصل از درآمد اجاره یهودیان لغو شد. در سال ۱۵۸۶، یهودیان استانبول موافقت کردند که یک «کاروانسرا» ی مستحکم بسازند تا پناهگاهی برای یهودیان صفد در برابر «راهزنان شبانه و دزدان مسلح» فراهم شود.

در سال ۱۵۶۹، رادباز به اورشلیم نقل مکان کرد، اما خیلی زود برای فرار از مالیات‌های سنگینی که مقامات بر یهودیان وضع کرده بودند، به صفد نقل مکان کرد.

در سال ۱۶۱۰، کنیسه یوحنا بن زکای در اورشلیم تکمیل شد. این کنیسه به کنیسه اصلی یهودیان سفاردی تبدیل شد، جایی که خاخام ارشد آنها در آنجا قرار داده شد. سالن مطالعه مجاور که تا سال ۱۶۲۵ اضافه شده بود، بعداً به کنیسه الیاس پیامبر تبدیل شد.

در سال‌های ۱۶۴۸ تا ۱۶۵۴ قیام خملنیتسکی در اوکراین بیش از ۱۰۰۰۰۰ یهودی قتل‌عام شدند که منجر به مهاجرت برخی از آنها به اسرائیل شد. در سال ۱۶۶۰ (یا ۱۶۶۲)، شهرهای عمدتاً یهودی‌نشین صفد و طبریه توسط دروز، پس از یک جنگ قدرت در جلیل، ویران شدند.

قرن هفدهم به دلیل وضعیت امنیتی ناپایدار، فجایع طبیعی و ترک مناطق شهری، شاهد کاهش شدید جمعیت یهودیان فلسطین بود که فلسطین را به بخشی دورافتاده و متروک از امپراتوری عثمانی تبدیل کرد. دولت مرکزی عثمانی ضعیف و فاسد شد و جامعه یهودی توسط حاکمان محلی، ینی‌چری‌ها، اصناف، بادیه‌نشین‌ها و راهزنان مورد آزار و اذیت قرار گرفت. جامعه یهودی همچنین بین روسای متخاصم محلی که یهودیان را اخاذی و سرکوب می‌کردند، گرفتار شده بود. جوامع یهودی جلیل به شدت به ثروت در حال تغییر یک خانواده بانکدار نزدیک به پاشاهای حاکم در عکا وابسته بودند. در نتیجه، جمعیت یهودیان به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.

در سال ۱۷۰۰، حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ یهودی اروپایی پیرو یهودا هحسید به فلسطین مهاجرت کردند و در اورشلیم ساکن شدند. آنها مجبور شدند در ازای اجازه ورود به امپراتوری عثمانی، به نام جامعه یهودیان اورشلیم، به مقامات ترکیه ضمانت مالی بدهند. در آن زمان تقریباً ۲۰۰ یهودی اشکنازی و ۱۰۰۰ یهودی سفاردی در شهر زندگی می‌کردند که بیشتر آنها به خیریه‌های یهودیان خارج از کشور متکی بودند. هجوم ناگهانی این همه مهاجر اشکنازی بحرانی ایجاد کرد. جامعه محلی قادر به کمک به این همه جمعیت نبود و به برخی از تازه واردان مشکوک شد که شباتی‌ها هستند و با خصومت به آنها نگاه می‌کردند. تازه واردان کنیسای خوربا را ساختند و با این کار بدهی‌هایی متحمل شدند. در سال ۱۷۲۰، به دلیل عدم بازپرداخت بدهی‌ها، طلبکاران عرب به کنیسه حمله کردند، آن را آتش زدند و منطقه را تصرف کردند. مقامات عثمانی هم گروه ههسید و هم جامعه اشکنازی از پیش موجود را به‌طور جمعی مسئول دانستند و همه یهودیان اشکنازی را از اورشلیم اخراج کردند.

در سال ۱۷۱۴، محقق هلندی آدریان رلاند گزارشی از سفر خود به فلسطین منتشر کرد و به وجود مراکز جمعیتی قابل توجه یهودیان در سراسر کشور، به ویژه اورشلیم، صفد، طبریه و غزه اشاره کرد. در آن زمان، الخلیل نیز جامعه یهودی قابل توجهی داشت. قرن هجدهم شاهد بهبود نسبی جمعیت یهودیان بود. در سال ۱۷۴۰، خاخام حییم ابوالعافیه، خاخام ازمیر، سکونت یهودیان در طبریه و مناطق اطراف آن را تحت حمایت فرماندار محلی ظاهر العمر از سر گرفت. در سال ۱۷۴۲، گروهی از مهاجران یهودی از مراکش و ایتالیا به رهبری خاخام مراکشی حیم بن عطار به فلسطین رسیدند و بیشتر آنها در اورشلیم ساکن شدند. در آن زمان، اکثریت قریب به اتفاق یهودیان در فلسطین سفاردی یا مزراحی بودند و تنها تعداد کمی از یهودیان اشکنازی وجود داشتند. مقامات عثمانی تعداد یهودیانی را که مجاز به زندگی در اورشلیم بودند، محدود کردند. زلزله خاور نزدیک در سال ۱۷۵۹ بخش بزرگی از صفد را ویران کرد و ۲۰۰۰ نفر را کشت که ۱۹۰ یهودی در میان کشته‌شدگان بودند و همچنین طبریه را ویران کرد. در سال ۱۷۷۷، گروهی حدود ۳۰۰ نفره از یهودیان حسیدی از لیتوانی به رهبری خاخام مناخم مندل از ویتبسک به فلسطین مهاجرت کردند. این اولین گروه از مهاجران یهودی در برهه‌ای از زمان بود که ارتباط خود را با کشور مبدأ حفظ کرد. آنها قصد داشتند در صفد ساکن شوند، اما به دلیل مخالفت‌ها، این امر باعث شد که بیشتر آنها در طبریه ساکن شوند و برخی دیگر در پکیین ساکن شوند. آنها حضور یهودیان را در جلیل افزایش دادند و حضور اشکنازی‌ها را به مکان‌هایی خارج از صفد، جایی که تا آن زمان متمرکز بودند، گسترش دادند. در سال ۱۸۰۰، حدود ۶٬۵۰۰ یهودی در فلسطین زندگی می‌کردند.

در اوایل قرن نوزدهم، شاگردان ویلنا گائون، یک خاخام برجسته در اروپای شرقی، که به عنوان پروشیم شناخته می‌شدند، در سرزمین اسرائیل ساکن شدند. آنها تقریباً یک دهه پس از ورود دو نفر از شاگردان او، ر. حییم اهل ویلنا و ر. اسرائیل بن ساموئل اهل اشکلوف، به آنجا آمدند. در مجموع سه گروه از شاگردان گائون به سرزمین اسرائیل مهاجرت کردند. آنها اساس جوامع اشکنازی اورشلیم و صفد را تشکیل دادند. ورود آنها باعث احیای اشکنازی در اورشلیم شد، که جامعه یهودی آن پس از اخراج اشکنازی‌ها تقریباً یک قرن قبل، عمدتاً سفاردی بود. بسیاری از نوادگان شاگردان به چهره‌های برجسته در جامعه مدرن اسرائیل تبدیل شدند. خود گائون نیز به همراه شاگردانش به سرزمین اسرائیل عزیمت کرد، اما به دلیلی نامعلوم برگشت و به ویلنا بازگشت و اندکی پس از آن در آنجا درگذشت.

در طول محاصره عکا (۱۷۹۹) در سال ۱۷۹۹، ناپلئون اعلامیه‌ای به یهودیان آسیا و آفریقا صادر کرد تا در فتح اورشلیم به او کمک کنند. با این حال، محاصره از دست بریتانیایی‌ها خارج شد و این نقشه هرگز اجرا نشد.

در سال ۱۸۲۱، برادران مشاور یهودی مقتول و وزیر دارایی حاکمان جلیل، حیم فرخی، با اجازه عثمانی ارتشی تشکیل دادند، به سمت جنوب لشکرکشی کردند و جلیل را فتح کردند. آنها در عکا متوقف شدند و ۱۴ ماه آنجا را محاصره کردند و پس از آن تسلیم شدند و به دمشق عقب‌نشینی کردند.

در طول شورش دهقانان تحت اشغال محمدعلی پاشا، یهودیان در غارت صفد ۱۸۳۴ و قتل‌عام هبرون ۱۸۳۴ هدف قرار گرفتند. تا سال ۱۸۴۴، برخی منابع گزارش می‌دهند که یهودیان به بزرگ‌ترین گروه جمعیتی در اورشلیم و تا سال ۱۸۹۰ به اکثریت مطلق در شهر تبدیل شده بودند، اما در کل جمعیت یهودیان بسیار کمتر از ۱۰٪ از منطقه را تشکیل می‌دادند.

در طول قرن نوزدهم تا دهه ۱۸۸۰، یهودیان اشکنازی از اروپای شرقی و همچنین گروه‌هایی از یهودیان سفاردی از ترکیه، بلغارستان و شمال آفریقا به فلسطین مهاجرت کردند. جمعیت یهودیان اورشلیم به ویژه در نتیجه مهاجرت یهودیان از داخل سرزمین اسرائیل و خارج از کشور به سرعت افزایش یافت. پس از زلزله جلیل در سال ۱۸۳۷، برخی از ساکنان یهودی صفد و طبریه که به شدت در اثر زلزله آسیب دیده بودند، جمعیت را بیشتر گسترش دادند. در نتیجه، محله یهودیان بسیار شلوغ و کثیف شد و یهودیانی که به سایر نقاط شهر نقل مکان کردند، اجاره‌های گزافی به مالکان غیریهودی پرداخت می‌کردند. خانواده روتشیلد در دهه ۱۸۵۰ با تأمین مالی مجموعه‌ای از آپارتمان‌ها برای یهودیان به نام باتی هاماهسه، تلاش کرد تا از شلوغی بیش از حد بکاهد، اما این کافی نبود. با گسترش اورشلیم فراتر از دیوارهای سنتی شهر قدیمی، یهودیان شروع به سکونت در خارج از شهر قدیمی کردند. در سال ۱۸۵۵، منطقه کرم آوراهام، که شامل یک تاکستان و کارخانه صابون‌سازی بود، توسط جیمز فین، کنسول بریتانیا در اورشلیم، تأسیس شد تا برای یهودیان اورشلیم شغل فراهم کند تا مجبور نباشند با کمک‌های مالی از خارج از کشور امرار معاش کنند. اولین محله یهودی که در خارج از دیوارهای شهر قدیمی ساخته شد، میشکنوت شانانیم بود که در سال ۱۸۶۰ تأسیس شد. ماهان اسرائیل، دومین محله یهودی که در خارج از دیوارهای شهر قدیمی ساخته شد، در سال ۱۸۶۷ به عنوان محل سکونت یهودیان مغربی تأسیس شد. سومین محله یهودی ساخته شده در خارج از شهر قدیمی، نهالت شیوا بود که در سال ۱۸۶۹ به عنوان یک تلاش مشترک توسط هفت خانواده که سرمایه خود را برای خرید زمین و ساخت خانه‌ها روی هم گذاشتند، تأسیس شد. در سال ۱۸۷۵، محله یهودی کیریا نعمانا و اولین محله یهودی که منطقه ناخلاوت را تشکیل می‌دادند، تأسیس شدند. فعالیت‌های شهرک‌سازی یهودیان نیز در دهه ۱۸۷۰ در خارج از اورشلیم آغاز شد. در سال ۱۸۷۰، میکوه اسرائیل به عنوان یک مدرسه کشاورزی یهودی و اولین شهرک جدید یهودی در فلسطین در دوران مدرن تأسیس شد. در سال ۱۸۷۸، یهودیان صفد روستای گی اونی، که بعدها روش پینا نامیده شد، را تأسیس کردند و پیشگامان مذهبی یهودی که از اروپا مهاجرت کرده بودند، شهرک پتخ تیکوا را تأسیس کردند. جمعیت یهودیان حیفا نیز با مهاجرت از مراکش و ترکیه در دهه ۱۸۷۰ تقویت شد.

در سال ۱۸۸۰، جمعیت یهودیان فلسطین حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ نفر بود که دو سوم آنها در اورشلیم زندگی می‌کردند. جمعیت یهودیان، که به عنوان یه‌شو قدیم شناخته می‌شدند، به دو خوشه غالب تقسیم می‌شدند. قدیمی‌ترین گروه شامل جوامع یهودی سفاردی زبان لادینو زبان بود که در اواخر مملوک و اوایل دوره عثمانی تأسیس شده بودند و جوامع عرب زبانی که از قبل از آمدن اسلام در آنجا زندگی می‌کردند و از نظر فرهنگی و زبانی عربی شده بودند. جامعه سفاردی ریشه‌های خود را نه تنها به سفاردی‌هایی که در فلسطین ساکن شده بودند، بلکه به یهودیان محلی عرب شده‌ای که با جامعه سفاردی ازدواج کرده بودند، بازمی‌گرداند. و مزراحی که از سایر نقاط خاورمیانه مهاجرت کرده و در جامعه سفاردی ادغام شده بودند. گروه دوم، جامعه اشکنازی بود که عمدتاً از یهودیت حریدی تشکیل شده بود که در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ از اروپا برای سکونت در فلسطین مهاجرت کرده بودند.

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ده‌ها هزار مهاجر یهودی شروع به ورود به فلسطین و ایجاد شهرک‌های جدید یهودی کردند. این مهاجران عمدتاً با انگیزه ملی‌گرایی و تمایل به زندگی در سرزمین اجدادی خود، همزمان با ظهور صهیونیسم یا حمایت از تأسیس یک دولت جدید یهودی، به این سرزمین مهاجرت کردند. اولین موج بزرگ از این نوع، اولین مهاجرت به فلسطین بود که بین سال‌های ۱۸۸۱ تا ۱۹۰۳ رخ داد. حدود ۲۵٬۰۰۰ تا ۳۵٬۰۰۰ یهودی، عمدتاً از اروپای شرقی و یمن، به فلسطین مهاجرت کردند، هرچند حدود نیمی از آنها متعاقباً آنجا را ترک کردند. حدود ۲۸ شهرک مهم یهودی تأسیس شد و حدود ۹۰٬۰۰۰ هکتار زمین توسط یهودیان خریداری شد.

در این دوره، احیای زبان عبری در فلسطین آغاز شد. یک سیستم مدرسه عبری تأسیس شد و کلمات جدیدی برای کاربردی‌تر کردن زبان عبری برای استفاده مدرن ابداع شد. این تلاش عمدتاً توسط الیزر بن یهودا رهبری می‌شد. در نتیجه، عبری دوباره به زبان گفتاری روزمره تبدیل شد و به تدریج به زبان اصلی جمعیت یهودی فلسطین تبدیل شد. مهاجرت دوم از سال ۱۹۰۴ تا ۱۹۱۴ رخ داد و حدود ۳۵۰۰۰ یهودی به فلسطین مهاجرت کردند. اکثر مهاجران یهودی از امپراتوری روسیه آمده بودند، اگرچه برخی نیز از یمن آمده بودند. شهرک‌های یهودی بیشتری تأسیس شدند و در سال ۱۹۰۹، تل‌آویو به عنوان اولین شهر مدرن یهودی تأسیس شد. رشد جامعه یهودی فلسطین که به عنوان یه‌شو شناخته می‌شد، با وقوع جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ مختل شد. در طول جنگ، بسیاری از یهودیان توسط مقامات عثمانی به عنوان اتباع دشمن از فلسطین اخراج شدند، زیرا آنها از کشورهایی که اکنون با امپراتوری عثمانی در جنگ بودند، مهاجرت کرده بودند. در سال ۱۹۱۷، مقام‌های عثمانی تبعید تل‌آویو و یافا را انجام دادند و کل جمعیت غیرنظامی یهودی تل‌آویو و یافا را اخراج کردند. بسیاری از تبعیدشدگان متعاقباً بر اثر گرسنگی و بیماری جان باختند.

### حکومت بریتانیا (۱۹۱۷–۱۹۴۸)

120px|thumb|left|Tطرح تقسیم سازمان ملل

در سال ۱۹۱۷، در اواخر جنگ جهانی اول، به دنبال شکست امپراتوری عثمانی، فلسطین توسط نیروهای انگلیسی اشغال شد. به بریتانیا کنترل منطقه غرب رود اردن داده شد که اکنون شامل دولت اسرائیل، کرانه باختری و نوار غزه (قیمومت بریتانیا بر فلسطین) و در کرانه شرقی که بعدها به اردن (به عنوان یک دستور جداگانه) تبدیل شد. کنفرانس صلح پاریس که جامعه ملل را در سال ۱۹۱۹ تأسیس کرد. هربرت ساموئل، رئیس پست سابق در کابینه بریتانیا، که نقش مهمی در پیش نویس اعلامیه بالفور داشت به عنوان اولین کمیسر عالی فلسطین تحت قیمومت منصوب شد. در طول جنگ جهانی اول، بریتانیا دو وعده در مورد قلمرو در خاورمیانه داده بود. بریتانیا از طریق توماس لورنس به اعراب محلی قول استقلال یک کشور عربی متحد که بیشتر خاورمیانه عربی را پوشش دهد، در ازای حمایت آنها از بریتانیا داده بود؛ و بریتانیا قول داده بود که یک خانه ملی یهودی را همان‌طور که در اعلامیه بالفور در سال ۱۹۱۷ آمده بود، ایجاد و پرورش دهد.

با فتح بریتانیا، یهودیانی که توسط عثمانی‌ها اخراج شده بودند، توانستند بازگردند و مهاجرت یهودیان دوباره افزایش یافت. سومین مهاجرت شاهد ورود حدود ۴۰۰۰۰ مهاجر یهودی از سال ۱۹۱۹ تا آغاز بحران اقتصادی در فلسطین در سال ۱۹۲۳ بود و بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۸، چهارمین مهاجرت شاهد ورود حدود ۸۰۰۰۰ مهاجر یهودی دیگر به فلسطین بود و پنجمین مهاجرت که بین سال‌های ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۹ رخ داد، شاهد ورود حدود ۲۲۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰۰ مهاجر یهودی بود. در این مدت، خرید زمین توسط یهودیان ادامه یافت، بسیاری از شهرک‌های جدید یهودی تأسیس شدند و جوامع یهودی موجود در مناطق شهری به رشد خود ادامه دادند. تل‌آویو به ویژه شاهد توسعه در مقیاس بزرگ بود و به یک شهر بزرگ تبدیل شد. این شهر تا سال ۱۹۳۹ محل سکونت بیش از یک سوم جمعیت یهودیان بود. در این مدت، تنش‌ها با اعراب بر سر مهاجرت یهودیان افزایش یافت. شورش‌های یافا و شورش‌های ۱۹۲۹ فلسطین شاهد حمله خشونت‌آمیز اوباش عرب به مراکز جمعیتی یهودیان بودند و این تنش‌ها در شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) به اوج خود رسید، که در آن اعراب حملات گسترده‌ای را علیه یهودیان و بریتانیایی‌ها آغاز کردند.

در سال ۱۹۴۷، تقریباً ۶۳۰ هزار یهودی در کنار تقریباً ۱٫۲ میلیون عرب در فلسطین زندگی می‌کردند. پس از افزایش سطح خشونت، دولت بریتانیا در آن سال تمایل خود را برای خروج از فلسطین ابراز کرد. طرح پیشنهادی طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین، فلسطین را به دو کشور، یک کشور عربی و یک کشور یهودی، و شهر اورشلیم تقسیم می‌کرد و کمی بیش از نیمی از مساحت زمین را به کشور یهودی پیشنهادی می‌داد. بلافاصله پس از تصویب توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه ای که به تصویب و اجرای طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین (قطعنامه 181(II)), و پذیرش بعدی آن توسط رهبری یهود توصیه می‌کند جنگ داخلی در فلسطین تحت قیمومت بریتانیا (۱۹۴۸–۱۹۴۷) بین جامعه عربی و جامعه یهودی که اسرائیل دوباره طرح می‌کند، به عنوان ارتش [حزب] رخ داد. پذیرفته شد، به دنبال فرونشاندن دولت جدید یهودی بود.

در ۱۴ مه ۱۹۴۸، یک روز قبل از پایان قیمومیت بریتانیا، رهبران جامعه یهودی در فلسطین به رهبری نخست‌وزیر آینده داوید بن گوریون، منشور استقلال اسرائیل «تأسیس دولت یهودی در سرزمین اسرائیل، که به عنوان دولت اسرائیل شناخته خواهد شد» را اعلام کردند.

### کشور اسرائیل (۱۹۴۸–اکنون)

[thumb|left|150px|[دیوار ندبه در اورشلیم]]
right|thumb|یهودیان یمنی در معبرات (اردوگاه جذب) روش ها-عین در سال ۱۹۵۰

ارتش مصر، لبنان، سوریه، اردن و عراق به قلمروی که به تازگی تحت قیمومیت بریتانیا نبود لشکرکشی کردند و بدین ترتیب جنگ ۱۹۴۸ عرب و اسرائیل آغاز شد. نیروهای دفاعی اسرائیل نوپا ارتش‌های عربی را عقب راند، و مرزهای اسرائیل را فراتر از مرزهای اصلی قطعنامه 181 (II) برای دولت پیشنهادی یهودی گسترش داد. در دسامبر ۱۹۴۸، اسرائیل بیشتر بخش قیمومت فلسطین در غرب رود اردن را تحت کنترل داشت. باقی‌مانده قیمومت را کرانه باختری (که توسط اردن کنترل می‌شود) و نوار غزه (کنترل مصر) نامیده می‌شوند. قبل و در طول این درگیری، ۷۱۱۰۰۰ مردم فلسطین اخراج شدند یا از خانه‌های خود گریختند و تبدیل به پناهندگان فلسطینی شدند. یک سوم به کرانه باختری و یک سوم به نوار غزه که به ترتیب توسط اردن و مصر اشغال شده بود، و بقیه به اردن، سوریه، لبنان و سایر کشورها رفت.

پس از تأسیس اسرائیل، مهاجرت [هولوکاست] بازماندگان از اروپا و هجوم بزرگ مهاجرت دسته‌جمعی یهودیان از کشورهای عربی و اسلامی جمعیت اسرائیل را در عرض یک سال پس از استقلال آن دو برابر کرده بود. در مجموع در طول سال‌های بعد تقریباً ۸۵۰٬۰۰۰ سفاردی‌ها و مزراحی از کشورهای عربی، ایران و افغانستان گریختند یا اخراج شدند. از این تعداد حدود ۶۸۰٬۰۰۰ نفر در اسرائیل ساکن شدند.

بر اساس گزارش قانون بازگشت، جمعیت یهودی اسرائیل برای سال‌ها با سرعت بسیار بالایی به رشد خود ادامه داد، که از امواج [علیا (صهیونیسم)] از سراسر جهان تغذیه می‌شد، از جمله موج عظیم مهاجرت یهودیان شوروی که در اوایل دهه ۱۹۹۰ وارد اسرائیل شدند. تنها در سال‌های ۱۹۹۰–۱۹۹۱ حدود ۳۸۰٬۰۰۰ مهاجر یهودی از اتحاد جماهیر شوروی وارد شدند.

از سال ۱۹۴۸، اسرائیل درگیر مجموعه‌ای از درگیری‌های نظامی بزرگ، از جمله بحران سوئز، جنگ شش‌روزه، جنگ یوم کیپور، جنگ ۱۹۸۲ لبنان و جنگ ۲۰۰۶ اسرائیل و لبنان در سال‌های ۱۹۵۶، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ بوده است، و همچنین مجموعه‌ای تقریباً مداوم از درگیری‌های دیگر، از جمله درگیری اسرائیل و فلسطین که همچنان ادامه دارد.

## جستارهای وابسته
* یهودیان اسرائیلی
* یهودیان فلسطینی
* اسلام در فلسطین

## پانویس

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Doumani, Beshara (1995). *Rediscovering Palestine: Merchants and Peasants in Jabal Nablus, 1700–1900*. Berkeley: University of California Press 
* 
* Farsoun, Samih K. & Naseer Aruri (2006). *Palestine and the Palestinians*. Westview Press 
* 
* 
* 
* 
* 
* Gordon, Benjamin Lee. *New Judea: Jewish Life in Modern Palestine and Egypt*, منچستر، نیوهمپشر، Ayer Publishing, 1977
* 
* 
* Karpat, Kemal H. (2002) Studies on Ottoman Social and Political History. Leiden: Brill 
* Katz, Shmuel (1973) *[[Battleground: Fact and Fantasy in Palestine]]* Shapolsky Pub; 
* 
* 
* 
* Le Strange, Guy (1890). *Palestine under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500*. Reprinted by Khayats, Beirut, 1965, 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* Maniscalco, Fabio (2005). *Protection, Conservation and Valorisation of Palestinian Cultural Patrimony*, Massa Publisher. .
* Masterman, E. W. G. (1903). *[https://web.archive.org/web/20070221170937/http://www.sephardiccouncil.org/palestine.pdf The Jews in Modern Palestine]*
* 
* McCarthy, Justin (1990). *The Population of Palestine*. Columbia University Press. .
* 
* 
* 
* 
* 
* Parfitt, Tudor (1987). *The Jews in Palestine, 1800–1882*. Royal Historical Society studies in history (52). Woodbridge: Published for the Royal Historical Society by Boydell.
* 
* Rogan, Eugene L. (2002). *Frontiers of the State in the Late Ottoman Empire: Transjordan, 1850–1921*. Cambridge: Cambridge University Press .
* Sicker, Martin (1999). *Reshaping Palestine: From Muhammad Ali to the British Mandate, 1831–1922*. New York: Praeger/Greenwood 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* *The Works of Josephus, Complete and Unabridged New Updated Edition*. Translated by ویلیام ویستون، Peabody, Massachusetts: Hendrickson Publishers, Inc. , 1987. .

## پیوند به بیرون
* آرزوی صهیون
* فتح اورشلیم در سال‌های ۶۱۴ و ۶۳۸ میلادی در چارچوب تلاش‌ها برای احیای یهودیت
* جدول زمانی تاریخ یهودیان و سرزمین اسرائیل بر اساس «بررسی تاریخی جمعیت یهودیان در فلسطین ارائه شده به سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۷»
* تاریخ‌نگار

رده:اسرائیل و یهودیه باستان
رده:تاریخ اسرائیل
رده:تاریخ یهودیان در خاورمیانه
رده:یهودیان در سرزمین اسرائیل