سانی یاکوما

**سانی یاکوما** که گاهی با نام **داها آتا سانیاس** نیز شناخته می‌شود، یک مراسم جن‌گیری سنتی سینهالی است. این مراسم شامل ۱۸ رقص نقاب‌دار است که هر کدام یک بیماری یا ناخوشی خاص را که بر انسان تأثیر می‌گذارد، به تصویر می‌کشد. این ۱۸ رقص، رقص‌های اصلی رقص پاهاتاراتا یا رقص مناطق پست هستند که یکی از سه شکل اصلی رقص سریلانکا است. این مراسم، شیاطینی را که تصور می‌شود بر بیمار تأثیر می‌گذارند، فرا می‌خواند و سپس به آنها گفته می‌شود که به انسان‌ها آسیب نرسانند و آنها را تبعید می‌کند.
بندانگشتی|ماسک ماها کولا

## ریشه‌ها
اعتقاد بر این بود که بیماری‌ها توسط شیاطین بر انسان وارد می‌شوند و این باورها و آیین‌ها می‌توانند ریشه‌های ماقبل تاریخ داشته باشند. طبق فولکلور، ۱۸ دیوی که در سانی یاکوما به تصویر کشیده شده‌اند، در زمان بودا به وجود آمده‌اند. داستان از این قرار است که پادشاه لیچاویس از وایشالی به ملکه خود مشکوک شد که مرتکب زنا شده و او را کشت. با این حال، ملکه پس از اعدام به دنیا آمد و فرزندش *کولا سانیا* شد که «با تغذیه از جسد مادرش بزرگ شد». دیو کولا سانی شهر را ویران کرد و به دنبال انتقام از پدرش، پادشاه، بود. او هجده توده سم درست کرد و آنها را افسون کرد و بدین ترتیب آنها را به شیاطینی تبدیل کرد که در نابودی شهر به او کمک کردند. آنها پادشاه را کشتند و به ویرانی در شهر ادامه دادند و روزانه «هزاران نفر را کشتند و خوردند» تا اینکه سرانجام توسط بودا رام شدند و موافقت کردند که دیگر به انسان‌ها آسیب نرسانند.

اعتقاد بر این است که هر یک از این شیاطین به شکل بیماری بر انسان‌ها تأثیر می‌گذارند، و آیین سانی یاکوما این شیاطین را احضار کرده و پس از تحت کنترل درآوردن آنها، آنها را به دنیای شیاطین تبعید می‌کند. اگرچه مشخص نیست که این آیین از چه زمانی آغاز شده است، اما از دوران باستان در مناطق جنوبی و غربی کشور اجرا می‌شده است.

## آیین
نام این مراسم از کلمه سینهالی *سانیا* به معنای بیماری یا کسالت و *یاکوما* به معنای آیین دیو گرفته شده است. در فرهنگ سریلانکا، آیین‌های جن‌گیری با نام *توویل* شناخته می‌شوند. سانی یاکوما احتمالاً شناخته‌شده‌ترین آیین جن‌گیری در این کشور است. این آیین ترکیبی از باورهای سنتی در مورد ارواح با آیین بودایی است. قبل از اجرای آیین شفابخشی، مجری اصلی که به عنوان *یاکادورا* شناخته می‌شود، مشخص می‌کند که آیا بیمار تحت تأثیر دیو قرار گرفته است یا خیر و مراسم را برای یک روز و زمان فرخنده، معمولاً از غروب تا طلوع آفتاب، برنامه‌ریزی می‌کند. *ادورا* یا *یاکادورا* ، درمانگر شمن است و معمولاً ماهیگیر، طبل‌زن یا کشاورز است. این آیین دو مرحله اصلی دارد، یعنی آتا پالیا و داها آتا سانیا. رقصندگان لباس‌های رنگارنگ و ماسک پوشیده‌اند و گام‌ها و چرخش‌های رقص سریع و پیچیده‌ای را همراه با ضربات ریتمیک طبل اجرا می‌کنند. دیالوگ‌های نسبتاً خنده‌دار و تا حدودی مستهجنی بین نوازنده طبل و دیو روی صحنه رد و بدل می‌شود که در آن دیو تحقیر می‌شود. به عنوان مثال، مور و مایرهوف (۱۹۷۷) دیالوگ زیر را که از زبان سینهالی ترجمه شده است، توصیف می‌کنند:

### آتا پالیا
آتا پالیا نامی است که به هشت رقص در مرحله اول مراسم داده شده است. قبل از شروع رقص‌ها، یاکادورا برای شیاطین پیشکشی تهیه می‌کند که توسط بیمار به آنها داده می‌شود. آتا پالیا هشت *پالی را* نشان می‌دهد که بیمار را متبرک می‌کنند. این شامل *سونیان یاکشانیا* است که سه بار به شکل یک دوشیزه زیبا، یک زن باردار و یک زن در حال حمل نوزاد ظاهر می‌شود. پس از آن *مروا* (مرگ) و شیاطینی به نام‌های *کالو یاکا*، *واتا کومارا* و *کالو کومارا* ظاهر می‌شوند. *پالی‌های* دیگر به نام‌های *آنگورو دومالا پالیا*، *کالاسپالیا* و *سالوپالیا* شناخته می‌شوند.

### داها آتا سنییا
اگرچه داها آتا سانیا بخشی از سانی یاکوما است، اما گاهی از این نام برای اشاره به خود آیین استفاده می‌شود. این مرحله‌ای است که شیاطین سانی یکی پس از دیگری ظاهر می‌شوند. شیاطینی که ابتدا با ورود به صحنه در رقص‌های دیوانه‌وار ترسناک به نظر می‌رسند، سپس از طریق نمایش‌ها به صورت چهره‌های کمیک نشان داده می‌شوند و تحقیر شده و مجبور به انجام کارهای مختلف می‌شوند. دیو کولا سانی آخرین نفر وارد می‌شود که به عنوان یک دیو غیر بودایی به تصویر کشیده می‌شود. در پایان، او مجبور می‌شود از بودا اجازه بگیرد و از انسان‌ها نذورات بپذیرد و موافقت می‌کند که دیگر آنها را آزار ندهد. در پایان، رقصنده پس از برداشتن ماسک در مقابل بیمار ظاهر می‌شود.

اگرچه فقط هجده دیو وجود دارد، اما انواع ماسک‌های سانی وجود دارد که از مکانی به مکان دیگر متفاوت هستند. با این حال، هجده ماسک رایج (و نام دیوها) به شرح زیر است:

## وضعیت فعلی
سانی یاکوما هنوز هم، به ویژه در امتداد ساحل جنوبی، اجرا می‌شود، هرچند بیشتر به عنوان یک نمایش فرهنگی تا یک آیین جن‌گیری. با این حال، به دلیل هزینه‌های بالای آن و همچنین به دلیل مدت زمان طولانی‌اش، به‌طور گسترده اجرا نمی‌شود. زلزله و سونامی اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴ نیز بر بقای آن تأثیر گذاشته است. اگرچه مناطق ساحلی تحت تأثیر استعمار و همچنین تأثیرات خارجی قبلی قرار گرفتند، اما این هنر در ساحل جنوب غربی به بهترین شکل حفظ شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* ریتم‌های روهونا
* رقصندگان شیطان سریلانکا، کمتر از آنچه که بتوانند زنده بمانند، سربلند بیرون می‌آیند
رده:پزشکی سنتی
رده:رقص‌های آسیایی
رده:رقص‌های سری‌لانکایی
رده:شمن‌باوری
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فرهنگ سری‌لانکا
رده:فولکور بودایی