طرح صلح ایلون

**طرح صلح ایلون** (پیش‌تر با عنوان «**راه درست به‌سوی صلح**» و اکنون «**ابتکار اسرائیلی**») طرحی برای حل درگیری اسرائیل و فلسطین است که بر پایهٔ بازتوانی پناهندگان فلسطینی، حاکمیت اسرائیل بر سرزمین‌های اشغالی فلسطین (کرانه باختری و نوار غزه) و همکاری راهبردی با اردن استوار است. بر پایهٔ این طرح، اردن به یک کشور فلسطینی تبدیل می‌شود.

این طرح نخستین‌بار در سال ۲۰۰۲ از سوی خاخام بنیامین ایلون، وزیر گردشگری وقت اسرائیل در دولت آریئل شارون، پیشنهاد شد. طرح ایلون خواستار الحاق رسمی کرانه باختری و نوار غزه به اسرائیل، تبدیل فلسطینیان به شهروندان اردن، برچیدن اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی و جذب کامل پناهندگان در کشورهای میزبان بود. ایلون این طرح را تا سال ۲۰۰۷ با بازبینی‌هایی پی گرفت، اما هیچ‌گاه نتوانست پشتیبانی گسترده‌ای برای آن به دست آورد.

## پیشینه
طرح صلح ایلون در سال ۲۰۰۲ از سوی خاخام بنیامین ایلون، وزیر گردشگری اسرائیل، پیشنهاد شد. این طرح خواهان الحاق رسمی کرانه باختری و نوار غزه به اسرائیل بود؛ فلسطینیان شهروند اردن می‌شدند که به کشوری فلسطینی تبدیل می‌شد و وضعیت نهایی آنان از راه مذاکره تعیین می‌گردید. اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی برچیده می‌شد و پناهندگان فلسطینی به‌طور کامل در کشورهای میزبان جذب می‌شدند. ایلون و حزب مولدت (حزب ایلون و پشتیبان اصلی این طرح) پیشنهاد کردند که «اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و جامعه بین‌المللی منابعی را برای تکمیل تبادل جمعیتی آغازشده از سال ۱۹۴۸ و بازتوانی کامل پناهندگان و جذب و تابعیت‌دهی آنان در کشورهای گوناگون اختصاص دهند».

در سال ۱۹۸۸ اردن ادعای حاکمیت خود بر کرانه باختری را لغو کرد و تابعیت اردنی فلسطینیان ساکن آنجا را پس گرفت. طرح ایلون از اردن می‌خواست که دوباره ساکنان کرانه باختری و نوار غزه را به‌عنوان شهروند بپذیرد. کسانی از میان این شهروندان جدید اردنی که نمی‌خواستند مهاجرت کنند، می‌توانستند به‌عنوان ساکنان دائمی خارجی (بدون حق رأی) در اسرائیل بمانند، مشروط بر آنکه از قوانین پیروی کنند.

ایلون به پیشبرد طرح خود ادامه داد؛ از جمله در سال ۲۰۰۴ برای همین هدف به اردن سفر کرد و طرح خود را به شاهزاده حسن ارائه داد. با این حال نتوانست پشتیبانی چشمگیری کسب کند.

### پشتیبانی عمومی
میزان پشتیبانی عمومی از ایلون و طرحش در اسرائیل را می‌توان از نتایج انتخاباتی حزب او دریافت: اتحاد ملی در انتخابات پارلمانی ۲۰۰۳ ۵٫۵ درصد آرا را به دست آورد که پس از ادغام با حزب ملی مذهبی در انتخابات ۲۰۰۶ به ۷٫۱۴ درصد رسید. همچنین پیمایشی در سال ۲۰۰۵ نشان داد که طرح ایلون در مقایسه با طرح خروج از نوار غزه آریئل شارون از پشتیبانی گسترده‌ای میان اسرائیلی‌ها برخوردار بود.

### بازبینی ۲۰۰۷
دگرگونی فضای سیاسی اسرائیل پس از جنگ لبنان ۲۰۰۶ و تسلط حماس بر نوار غزه سبب شد ایلون در سال ۲۰۰۷ با یک کارزار تبلیغاتی یک‌میلیون‌دلاری، طرح خود را با عنوان «ابتکار اسرائیلی – راه درست به‌سوی صلح» از سر گیرد. این نسخهٔ بازبینی‌شده اگرچه در اصول به پیشنهاد نخستین همانند بود، از اندیشهٔ تشکیل کشور فلسطینی در اردن دست کشید؛ در عوض پیشنهاد می‌کرد فلسطینیان شهروند اردن و ساکن اسرائیل شوند و جابه‌جا نگردند، هرچند مشوّق مالی برای مهاجرت داوطلبانه نیز در نظر گرفته شده بود. این رویکرد در تضاد مستقیم با سیاست نخست‌وزیر ایهود اولمرت و ائتلاف کادیما–حزب کارگر اسرائیل بود که هدفشان مذاکره با فلسطینیان برای برپایی یک کشور فلسطینی مستقل بود.

## استدلال‌های موافقان
هواداران طرح بر این باورند که اسرائیل، فلسطینیان، اردن و دیگر کشورهای عرب میانه‌رو همگی از چنین راه‌حلی سود خواهند برد. از دید آنان اسرائیل شاهد کاهش چشمگیر حملات تروریستی و رفع تهدید جمعیتی خواهد بود؛ میلیون‌ها فلسطینی از وضعیت پناهندگی به شهروندی دست می‌یابند و فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای پیش رویشان گشوده می‌شود؛ و برچیده شدن تهدید کشور فلسطینی افراطی، امنیت پادشاهی هاشمی اردن را تضمین می‌کند، در حالی که کمک‌های مالی بین‌المللی و همکاری بیشتر با اسرائیل رشد اقتصادی به ارمغان می‌آورد. سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی و نامزد پیشین ریاست جمهوری سم براونبک نیز از این طرح پشتیبانی کرد.

همچنین لایحه‌ای مشوّق طرحی مشابه در کنگرهٔ ایالات متحده آمریکا ارائه شد.

## استدلال‌های مخالفان
پل آیدلبرگ، استاد دانشگاه، در جستاری با عنوان «طرح یامین اسرائیل» نوشت: «حتی اگر [فلسطینیان] شهروند اردن شوند، همان‌گونه که طرح در غیر این صورت شایستهٔ ایلون پیشنهاد می‌کند، خیال‌پردازی است که بپنداریم آنان در یهودیه، سامره و غزه در صلح با یهودیان زندگی خواهند کرد.»

افزون بر این، از آنجا که این طرح بدون رضایت فلسطینیان جابه‌جایی آنان را به کشوری فرضی پیشنهاد می‌کرد و اردن نیز هیچ‌گاه تمایلی به اختصاص سرزمینش برای تشکیل کشور فلسطینی نداشت، اکثریت اسرائیلی‌ها و فلسطینیان این اندیشه را نامناسب دانستند.

## جستارهای وابسته
* فرایند صلح اسرائیل و فلسطین
* فهرست پیشنهادها برای صلح در خاورمیانه
* طرح آلون
* ابتکار صلح عربی
* معامله قرن

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه ابتکار اسرائیلی – راه درست به‌سوی صلح 
* متن کامل ابتکار (پروندهٔ پی‌دی‌اف)
* ریشه‌های بین‌المللی مفهوم انتقال – جستار موشه کوهن، چاپ‌شده در جروزالم پست (۲۰۰۱)

رده:تلاش برای صلح در خاورمیانه
رده:فرایند صلح اسرائیل و فلسطین