وزارت دارایی (ازبکستان)

**وزارت دارایی** () یا **وزارت دارایی** که در ۱۱ فوریه ۱۹۹۲ تأسیس شد، یکی از مهم‌ترین وزارتخانه‌های دولتی موجود در کشور است که مسئول تدوین و اجرای سیاست‌های یکپارچه دولتی در زمینه‌های توسعه اقتصاد کلان، امور مالی عمومی، بودجه‌بندی، مالیات، روابط مالی بین دولتی، مدیریت بدهی‌های عمومی و سیاست سرمایه‌گذاری دولتی است.

## تاریخچه
### دوران شوروی
وزارت دارایی جمهوری سوسیالیستی ازبکستان شوروی در سال ۱۹۲۴، اندکی پس از تشکیل جمهوری سوسیالیستی شوروی ازبکستان از بقایای جمهوری سوسیالیستی شوروی ترکستان، جمهوری خلق شوروی خوارزم و جمهوری خلق شوروی بخارا، تأسیس شد. با این حال، این وزارتخانه به عنوان کمیساریای خلق دارایی با اختیارات و کمیسیون مستقل تأسیس شد.

این وزارتخانه به عنوان شعبه‌ای در سطح جمهوری از وزارت دارایی اتحاد جماهیر شوروی فعالیت می‌کرد که تحت دستورالعمل‌های مرکزی عمل می‌کرد اما برنامه‌ریزی و کنترل مالی در سطح جمهوری را مدیریت می‌کرد. با وقوع جنگ بزرگ میهنی در سال ۱۹۴۱، وزارت دارایی جمهوری شوروی ازبکستان نقش مهمی در زمان جنگ ایفا کرد و تحت نظارت شورای وزیران جمهوری شوروی ازبکستان و دستورالعمل‌های وزارت دارایی اتحاد جماهیر شوروی در مسکو فعالیت می‌کرد. در طول جنگ، این وزارتخانه بودجه جمهوری را به‌طور اساسی بازسازی کرد و بودجه قابل توجهی را به موارد زیر اختصاص داد:
* تولیدات نظامی (شامل تولید پارچه و ماشین‌آلات)؛
* نگهداری و تأمین کارخانه‌های تخلیه‌شده از غرب اتحاد جماهیر شوروی؛
* زیرساخت‌های دفاع مدنی و آمادگی در برابر حملات هوایی
* هزینه‌های سرمایه‌ای به شدت کاهش یافت؛ بودجه به صنایع مرتبط با دفاع اختصاص داده شد.
* با کمیساریای خلق تجارت و کمیساریای صنایع غذایی برای اجرای جیره‌بندی غذا و کالاها همکاری کرد؛
* کارت‌های جیره‌بندی دولتی، سیستم‌های کوپنی و برنامه‌های تأمین مواد اولیه، به‌ویژه برای جمعیت شهری و کارگران کلیدی، معرفی و بر آنها نظارت کرد؛
* بر شوراها و بنگاه‌های محلی نظارت می‌کرد تا از هزینه‌های غیرمجاز و سوءاستفاده از بودجه دولتی جلوگیری کند؛
* ازبکستان میزبان بیش از ۲۰۰ شرکت جابجا شده و بیش از ۱ میلیون نفر (از جمله کارگران ماهر، دانشمندان و هنرمندان) بود؛
* کمپین‌های وام دولتی (معروف به «اوراق قرضه جنگی») را برای تأمین مالی جنگ سازماندهی کرد؛
* شهروندان و شرکت‌های ازبکستان را به مشارکت در وام‌های دفاعی و صندوق‌های میهن‌پرستانه تشویق کرد.
* حسابداری و برنامه‌ریزی بازپرداخت «گوزایم» (گواهی‌های وام دولتی) صادر شده در طول سال‌های جنگ را انجام داد؛
* کنترل قیمت‌ها و ثبات پولی را برای جلوگیری از تورم زمان جنگ تضمین کرد؛
* حسابرسی‌ها و گزارش‌های مالی سختگیرانه‌ای را از همه نهادهای دولتی اعمال کرد؛
* بازرسی‌های انضباطی تقویت‌شده برای مبارزه با کلاهبرداری، اختلاس و هزینه‌های غیرمجاز در زنجیره‌های تأمین زمان جنگ.

پس از روزهای بهاری خروشچف، این سازمان به شدت درگیر بازسازی، به ویژه تأمین مالی مزارع اشتراکی جدید (کلخوز)، صنعت و مسکن اجتماعی شد.

این وزارتخانه برای اجرای برنامه‌های پنج ساله با Gosplan UzSSR (کمیته برنامه‌ریزی دولتی جمهوری سوسیالیستی ازبکستان شوروی) همکاری نزدیکی داشت. این وزارتخانه بر حسابداری سوسیالیستی در شرکت‌ها نظارت داشت و اطمینان حاصل می‌کرد که شرکت‌ها به اهداف مالی خود در چارچوب برنامه‌های پنج‌ساله اتحاد جماهیر شوروی دست می‌یابند. اگرچه این وزارتخانه اسماً یک نهاد جمهوری‌خواه بود، اما تابع وزارت دارایی کل اتحادیه بود و اکثر تصمیمات مالی نیاز به تأیید مرکزی داشت.

### دوران پس از شوروی
سازمان‌های ریاست و ادغام آن عبارت بودند از:
* وزیر دارایی و پیش‌بینی (۱۹۸۷–۱۹۹۰)؛
* وزیر دارایی (۱۹۹۱–۲۰۲۲)؛
* وزیر اقتصاد کلان و آمار (۱۹۹۷–۲۰۰۴)؛
* وزیر اقتصاد (۲۰۰۲–۲۰۱۸)؛
* وزیر اقتصاد و صنعت (۲۰۱۸–۲۰۲۰)؛
* وزیر توسعه اقتصادی و کاهش فقر (۲۰۲۰–۲۰۲۲).

### وزرا

## جستارهای وابسته
* اقتصاد ازبکستان

## منابع

رده:اقتصاد ازبکستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۲ (میلادی) در ازبکستان
رده:وزارت‌خانه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:وزارت‌خانه‌های دارایی