نیام عمیق گردنی

**نیام عمیق گردنی** () (یا در متون قدیمی fascia colli) در زیر ماهیچه پوستی گردن (پلاتیسما) قرار دارد و عضلات گردن را در بر می‌گیرد؛ این نیام همچنین غلاف‌هایی را برای شریان کاروتید مشترک (سرخرگ خواب‌رگ مشترک) و ساختارهای واقع در جلوی ستون مهره‌ها تشکیل می‌دهد. اتصال آن به استخوان لامی مانع از تشکیل چین گردن می‌شود.
بخش پوششی این نیام (investing portion) در عقب به رباط پس‌گردنی و به زائده خاری هفتمین مهره گردنی متصل است.
«نیام بالی» (Alar fascia) بخشی از نیام عمیق گردنی محسوب می‌شود.

## بخش‌ها
نیام عمیق گردنی اغلب به سه لایه سطحی، میانی و عمیق تقسیم می‌شود.
* **لایه سطحی** با نام لایه پوششی نیام عمیق گردنی نیز شناخته می‌شود. این لایه ماهیچه‌های ذوزنقه‌ای، جناغی‌پستانکی و ماهیچه‌های حالت چهره را در بر می‌گیرد. همچنین شامل غدد بزاقی زیرفکی و بناگوشی و ماهیچه‌های جویدن (ماهیچه‌های ماستر، بالی یا پتریگوئید و گیجگاهی) است.
* **لایه میانی** با نام نیام پیش‌نای (Pretracheal fascia) شناخته می‌شود. این لایه ماهیچه‌های زیرلامی (استرنوهیوئید، استرنوتیروئید، تیروهیوئید و اوموهیوئید) را می‌پوشاند. همچنین حلق، حنجره، نای، مری، غده تیروئید، پارادیروئیدها، ماهیچه‌های شیپوری و ماهیچه‌های تنگ‌کننده حلق را احاطه می‌کند.
* **لایه عمیق** با نام نیام پیش‌مهره‌ای (Prevertebral fascia) شناخته می‌شود. این لایه ماهیچه‌های پارااسپینال (اطراف خاری) و مهره‌های گردنی را احاطه می‌کند.

غلاف کاروتید نیز یکی از اجزای نیام عمیق گردنی در نظر گرفته می‌شود.

## گستره فوقانی لایه پوششی
این نیام در بالا به خط پس‌گردنی فوقانی از استخوان پس‌سری، به بخش ماستوئید (پستانکی) استخوان گیجگاهی و به تمام طول لبه تحتانی تنه فک پایین متصل است.
در مقابل زاویه فک، نیام بسیار قوی است و لبه قدامی ماهیچه جناغی‌پستانکی را محکم به آن استخوان متصل می‌کند.
بین فک پایین و زائده ماستوئید، این نیام غده بناگوشی را در غلاف می‌گیرد؛ لایه‌ای که روی غده را می‌پوشاند، با نام «نیام پاروتیدوماستریک» به سمت بالا امتداد یافته و به قوس گونه متصل می‌شود. همچنین در تشکیل غلاف ماهیچه دوشکمی (دیگاستریک) نقش دارد.
در سطح فک، برای دربرگرفتن غده زیرفکی منشعب می‌شود؛ لایه بالایی روی خط میلوهیوئید در زیر ماهیچه میلوهیوئید و لایه پایینی روی لبه تحتانی فک متصل می‌گردد. بخش خلفی لایه بالایی به جداسازی غده بناگوشی از غده زیرفکی کمک می‌کند. لبه خلفی آن به صورت یک باند قوی ضخیم شده و بین زاویه فک و زائده نیزه‌ای گیجگاه (زائده استیلوئید) کشیده می‌شود و رباط استایلومندیبولار را تشکیل می‌دهد. این بخش توسط رباط بالی‌خاری تکمیل می‌شود که از بخش بالایی لبه خلفی زائده بالی استخوان پروانه‌ای تا زائده خاری استخوان اسفنوئید کشیده شده است. این رباط گاهی استخوانی می‌شود و در این موارد، سوراخی ایجاد می‌کند که شاخه‌های عصب مندیبولار را به ماهیچه‌های جویدن منتقل می‌کند.

## گستره تحتانی لایه پوششی
در پایین، نیام به خروجی قفسه سینه (زائده سرشانه‌ای، ترقوه و جناغ) متصل است. در این مسیر به دو لایه سطحی و عمیق منشعب می‌شود.
لایه اول به لبه قدامی دسته جناغ (مانوبریوم) و لایه دوم به لبه خلفی آن و به رباط بین‌ترقوه‌ای متصل می‌گردد.
بین این دو لایه، یک فضای شکاف‌مانند به نام فضای بالای جناغی (فضای برنز) وجود دارد؛ این فضا حاوی مقدار کمی بافت آرئولار، بخش‌های تحتانی سیاهرگ‌های ژوگولار قدامی و شاخه ارتباطی عرضی آن‌ها، سرهای جناغی ماهیچه جناغی‌پستانکی و گاهی یک گره لنفاوی است.

## لایه‌های نیامی عمیق‌تر
نیامی که سطح عمیق ماهیچه جناغی‌پستانکی را می‌پوشاند، زوائد زیر را جدا می‌کند:
* زائده‌ای که تاندون ماهیچه شانه‌ای‌لامی را دربر گرفته و آن را به جناغ و اولین غضروف دنده‌ای متصل می‌کند.
* یک غلاف قوی به نام غلاف کاروتید که سرخرگ کاروتید، سیاهرگ وداج داخلی (ورید ژوگولار داخلی) و عصب واگ را محصور می‌کند.
* نیام پیش‌مهره‌ای که به سمت داخل در پشت عروق کاروتید امتداد می‌یابد و در تشکیل غلاف آن‌ها کمک کرده و از جلوی ماهیچه‌های پیش‌مهره‌ای عبور می‌کند.
* نیام پیش‌نای که در جهت مدیال از جلوی سرخرگ کاروتید مشترک عبور کرده و به تشکیل غلاف کاروتید کمک می‌کند.

## پیوند به بیرون
* مقطع ساژیتال که لایه‌های نیام عمیق گردنی را نشان می‌دهد

## منابع

* 

رده:فضاهای نیامی در سر و گردن