شبکه مختصات فلسطین

**شبکه مختصات فلسطین** (به انگلیسی: ، به عربی: ) یک دستگاه مختصات جغرافیایی بود که از سوی اداره نقشه‌برداری فلسطین در دوران قیمومت بریتانیا به کار گرفته شد. این دستگاه در سال ۱۹۲۲ میلادی انتخاب شد و تا دهه‌ها پس از آن در فلسطین و اردن کاربرد داشت.

شبکه مختصات فلسطین بر پایه تصویر کاسینی-سولدنر طراحی شده بود و نصف‌النهار مرکزی آن از تپه صومعه مار الیاس در جنوب بیت‌المقدس می‌گذشت. مبدأ مجازی این شبکه ۱۰۰ کیلومتر به جنوب و غرب تپه علی‌المنطار مشرف بر شهر غزه قرار داشت. این دستگاه هنوز هم در متون تاریخی و باستان‌شناختی برای مشخص کردن موقعیت مکانی به کار می‌رود.

## پیشینه
دستگاه مختصات شبکه فلسطین در سال ۱۹۲۲ از سوی اداره نقشه‌برداری دولت فلسطین تحت قیمومت بریتانیا برگزیده شد. تصویر به‌کاررفته در این دستگاه، تصویر کاسینی-سولدنر (Cassini-Soldner) بود. نصف‌النهار مرکزی (خط طولی که در امتداد آن هیچ‌گونه اعوجاج محلی وجود ندارد) به‌گونه‌ای انتخاب شد که از نشانگری بر تپه صومعه مار الیاس در جنوب بیت‌المقدس بگذرد. مبدأ مجازی (نقطه صفر) شبکه نیز ۱۰۰ کیلومتر به جنوب و غرب تپه علی‌المنطار مشرف بر شهر غزه قرار داده شد. واحد طول این شبکه کیلومتر بود و واحدهای بریتانیایی اصلاً مورد توجه قرار نگرفتند.

## مسئله مناطق جنوبی
در زمان پایه‌گذاری این شبکه، قصدی برای نقشه‌برداری بخش‌های جنوبی بیابان نقب وجود نداشت؛ اما بعدها این وضع تغییر کرد. مناطق جنوبی که مختصات شمالی منفی داشتند به منبع سردرگمی تبدیل شدند. برای رفع این مشکل، عدد ۱۰۰۰ به مختصات شمالی منفی افزوده شد و بازه آن‌ها از حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ و از ۰ تا ۳۰۰ گسترش یافت. برای برخی کاربردهای نظامی نیز عدد ۱۰۰۰ به مختصات شمالی همه مکان‌ها افزوده شد تا بازه مختصات به‌صورت یکنواخت از حدود ۹۰۰ تا حدود ۱۳۰۰ باشد.

## شبکه نظامی فلسطین

در جریان جنگ جهانی دوم، شبکه نظامی فلسطین به کار گرفته شد که مشابه شبکه مختصات فلسطین بود اما از تصویر مرکاتور عرضی (Transverse Mercator) بهره می‌برد. اختلاف میان این دو تصویر تنها چند متر بود. بعدها بهبودهایی به این دستگاه افزوده شد و تصویر آن از کاسینی به مرکاتور عرضی تغییر یافت و نام آن به «کمربند فلسطین» (Palestine Belt) تغییر کرد؛ هرچند هرچه به سمت شرق پیش می‌رفت اعوجاج بیشتری داشت.

## کاربرد پس از ۱۹۴۸
پس از تأسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸، شبکه مختصات فلسطین همچنان با نام شبکه اسرائیلی یا شبکه کاسینی-سولدنر اسرائیلی (ICS) به کار رفت که بعدها «شبکه قدیمی اسرائیلی» نامیده شد. در این نسخه ۱۰۰۰ کیلومتر به مؤلفه شمالی افزوده شد تا بازه مختصات شمالی پیوسته شود. این شبکه در سال ۱۹۹۴ با شبکه مرکاتور عرضی اسرائیلی (ITM) جایگزین شد.

از سوی دیگر، در سال ۲۰۱۰ بحث ایجاد دستگاه مختصات ملی فلسطینی نوینی برای کرانه باختری و نوار غزه با نام «شبکه فلسطینی ۲۰۱۰» (PG10) مطرح شد تا جایگزین دستگاه قدیمی شود و دقت بالاتری داشته باشد. همچنین مرکز جغرافیایی سلطنتی اردن دستگاهی ویژه اردن با نام شبکه مرکاتور عرضی اردنی (JTM) را پدیدآورد.

با وجود همه این تحولات، شبکه مختصات فلسطین هنوز هم در متون تاریخی و باستان‌شناختی منطقه برای تعیین موقعیت مکانی به کار می‌رود.

## روش تعیین موقعیت

شیوه پایه‌ای تعیین موقعیت در شبکه مختصات فلسطین نوشتن مختصات شرقی-غربی و سپس مختصات شمالی-جنوبی هر یک با ۳ رقم بود. برای نمونه، قبةالصخره در مختصات ۱۷۲۱۳۲ قرار دارد که موقعیت را در بازه یک کیلومتر مشخص می‌کند. اگر دقت بیشتری مورد نیاز بود، می‌شد ارقام بیشتری به هر مختصات افزود؛ برای نمونه ۱۷۲۴۱۳۱۷ موقعیت قبةالصخره را در بازه ۱۰۰ متری مشخص می‌کند. بسیاری از نویسندگان برای خوانایی بیشتر دو مختصات را با نشانه‌گذاری از یکدیگر جدا می‌کردند؛ مانند ۱۷۲–۱۳۲ یا ۱۷۲/۱۳۲.

## ویژگی‌های فنی
شبکه مختصات فلسطین دارای ویژگی‌های فنی زیر بود:
* **تصویر:** کاسینی-سولدنر (Cassini-Soldner)
* **نصف‌النهار مرکزی:** خط طولی گذرنده از صومعه مار الیاس، جنوب بیت‌المقدس
* **مبدأ مجازی:** ۱۰۰ کیلومتر جنوب و غرب تپه علی‌المنطار
* **واحد طول:** کیلومتر

## جستارهای وابسته
* دستگاه مختصات جغرافیایی
* دستگاه تصویر مرکاتور عرضی جهانی (UTM)

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Grids & Datums: The State of Israel 
* آموزش شبکه مختصات فلسطین 

رده:ژئودزی
رده:دستگاه‌های مختصات جغرافیایی
رده:جغرافیای قیومت بریتانیا بر فلسطین