متاکسیسم

**متاکسیسم** () یک ایدئولوژی اقتدارگرا، ملی‌گرای افراطی و سلطنت‌طلب یونانی است که با ایوانیس متاکساس مرتبط است. این ایدئولوژی خواستار احیای ملت یونان و تأسیس یونانی مدرن و از نظر فرهنگی همگن بود. متاکسیسم، لیبرالیسم را بی‌اعتبار می‌دانست و منافع فردی را تابع منافع ملی قلمداد می‌کرد و در پی بسیج مردم یونان به عنوان توده‌ای منضبط در خدمت ایجاد «یونان جدید» بود.
[بندانگشتی|[ایوانیس متاکساس، نخست‌وزیر یونان (۱۹۴۱–۱۹۳۶)]]
متاکساس اعلام کرد که رژیم چهارم اوت او (۱۹۴۱–۱۹۳۶) نمایانگر «تمدن سوم یونان» است. متاکساس مدعی ایجاد یک ملت یونانی از نظر فرهنگی تصفیه‌شده بر اساس جوامع نظامی مقدونیه و اسپارت باستان که او آن‌ها را «تمدن اوّل یونان» و اخلاق مسیحی ارتدکس امپراتوری بیزانس که او آن را نمایانگر «تمدن دوم یونان» می‌دانست، بود. رژیم متاکساس ادعا می‌کرد که یونانیان واقعی از نظر قومی یونانی و مسیحی ارتدکس هستند و قصد داشت آلبانیایی‌ها، اسلاوها و ترک‌های ساکن یونان را از شهروندی یونان محروم کند.

اگرچه دولت متاکساس و آموزه‌های رسمی آن گاهی فاشیستی توصیف می‌شوند، مورخانی مانند *استنلی جی. پین* آن را یک دیکتاتوری اقتدارگرا-محافظه‌کار متعارف شبیه به اسپانیای فرانسیسکو فرانکو یا پرتغال آنتونیو د اولیویرا سالازار می‌دانند. مورخانی مانند *کوفاس* معتقدند که این رژیم یک عنصر شبه‌فاشیستی قدرتمند داشت. برخی از مورخان معاصر آن را توتالیتر (همان‌طور که خود متاکساس چنین کرد) یا حتی فاشیستی توصیف می‌کنند. دولت متاکسیست اقتدار خود را از نهاد محافظه‌کار می‌گرفت و آموزه‌های آن به شدت از نهادهای سنتی مانند کلیسای ارتدکس یونان و سلطنت یونان حمایت می‌کرد. این دولت که اساساً ارتجاعی بود، فاقد ابعاد نظری رادیکال ایدئولوژی‌هایی مانند فاشیسم ایتالیایی و نازیسم بود. رژیم همچنین یهودستیزی نداشت و آن را «ناخوشایند» می‌دانست.

ایدئولوژی متاکسیسم با حزب سیاسی متاکساس، حزب آزاداندیشان و رژیم چهارم اوت مرتبط بود. در دوره پس از جنگ، این ایده توسط حزب چهارم اوت، حزب طلوع طلایی و حزب ELAM حمایت شده است.

## ایده‌های اصلی
مهم‌ترین اصول ایدئولوژی متاکسیسم عبارت بودند از:
# **[[ملی‌گرایی|ناسیونالیسم]]:** مروج خلوص فرهنگی ملت یونان بود و ایجاد «تمدن سوم هلنی» را تأیید می‌کرد.
# **[[پادشاهی‌خواهی|سلطنت‌طلبی]]:** نهاد سلطنت را ستون وحدت ملی می‌دانست.
# **[[ضد کمونیسم]]:** متاکسیسم با ایدئولوژی‌های چپ و کمونیستی مخالفت شدیدی داشت.
# **[[نظام پارلمانی|ضد پارلمانتاریسم]]:** شیوهٔ عملکرد نظام پارلمانی گذشته را محکوم می‌کرد و آن را عامل هرج و مرج، تفرقه و رکود اقتصادی می‌دانست.
# **[[ابرشرکت‌محوری|شرکت‌گرایی]]:** از طریق گروه‌های شرکتی و اتحادیه‌های کارگری به شدت فعالیت می‌کرد.
# **[[روحانی‌گرایی|روحانیت‌گرایی]]:** کلیسای ارتدکس یونان جنبهٔ جدایی‌ناپذیر رژیم متاکسیست بود.
# **[[حمایت‌گرایی]]:** سیاست‌های لیبرالیسم اقتصادی دولت سابق را شکست‌خورده می‌دانست.
# **[[امپریالیسم‌ستیزی]]:** مخالف سلطه و نفوذ قدرت‌های خارجی بر یونان بود.

## میراث
برقراری کنترل اجتماعی توسط رژیم متاکساس و انتقال ایده‌ها به جوانان، به‌ویژه از طریق سازمان ملی جوانان، تأثیر قابل توجهی بر جامعهٔ یونان و نظام سیاسی پس از جنگ داشت. سانسور و باقی ماندن عناصری از یک حکومت پلیسی نمونه‌هایی از این تأثیر بود. بلافاصله پس از جنگ، متاکسیسم توسط حزب چهارم اوت حمایت شد. همچنین ایده‌های رژیم چهارم اوت انگیزهٔ مضاعفی برای گروهی از افسران راست‌گرای ارتش ایجاد کرد تا در کودتایی قدرت را به دست بگیرند که منجر به حکومت نظامی یونان در سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۴ شد. هم‌اکنون تنها حزب پارلمان یونان که ادعا می‌کند از ایده‌های متاکساس پیروی می‌کند، حزب راست‌گرای طلوع طلایی است. دیگر احزاب راست افراطی مانند *اتحادیه میهنی مردمی یونان* که از طلوع طلایی جدا شدند نیز مدعی هستند که از متاکسیسم پیروی می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* تاریخ یونان
* رادیکالیسم
* اقتدارگرایی
* تمامیت‌خواهی
* فاشیسم

## منابع

رده:اقتدارگرایی
رده:امپریالیسم‌ستیزی در اروپا
رده:ایدئولوژی‌های سیاسی برگرفته از نام افراد
رده:جنبش‌های سیاسی در یونان
رده:دولت انداموار
رده:محافظه‌کاری در یونان
رده:ملی‌گرایی یونان