تاریخ پالرمو

**[[پالرمو]]** یکی از شهرهای مهم ایتالیا و پایتخت تاریخی و اداری سیسیل است.

## نخستین سکونت‌ها

سکونت انسانی در منطقه پالرمو به دوران پیشاتاریخ بازمی‌گردد. این منطقه یکی از قدیمی‌ترین مکان‌ها در سیسیل را در خود جای داده است: نقاشی‌ها و خطاطی‌های دیواری جالب و نقاشی‌های پیشاتاریخی در غارهای آدائورا در سال ۱۹۵۳ توسط باستان‌شناس Jole Bovio Marconi کشف شدند. این آثار، شکل‌های رقصنده‌ای را نشان می‌دهند که یک آیین طلب باروری یا شگون را اجرا می‌کنند و احتمالاً مرتبط با شمن‌گرایی بوده‌اند.

## فنیقی‌ها
در قرن ۸ قبل از میلاد فنیقی‌ها یک مستعمره تجاری رونق‌یافته در منطقه پالرمو تأسیس کردند. رابطه شهر جدید با سیکول‌ها، مردمانی که در شرق جزیره زندگی می‌کردند، هم تجاری و هم جنگی بود. نخستین بنایی که به زودی به یک شهر بزرگ تبدیل شد، Mabbonath نام داشت ("محل اقامت" در زبان فنیقی). خود سکونتگاه به نام **Ziz** (, )، به معنای «گل» بود. این مستعمره مهم‌ترین بخش از سه مستعمره‌ای بود که «مثلث فنیقی» نامیده می‌شد و توسط توسیدید ذکر شده بود، دو مستعمره دیگر موتیا و سولونتوم بودند.

## یونانی‌ها
بین قرن‌های ۸ و ۷ قبل از میلاد، یونان باستان جزیره سیسیل را مستعمره‌نشین کردند. آن‌ها شهر را **Panormos** ("تمام بندر") نامیدند و با کارتاژی‌ها تجارت می‌کردند. این دو تمدن تا زمان فتح روم باستان در سیسیل همزیستی داشتند. سکه‌های کارتاجی از پالرمو از قرن ۵ قبل از میلاد نام یونانی Panormos را استفاده می‌کردند. مستعمره یونانی در Panormos دارای دو هسته بود: "شهر قدیم" (*Palepolis*) بین دو رود Kemonia و Papirethos و "شهر جدید" (*Neapolis*). جالب این‌که، ناپل اولیه نیز به دو بخش با همین نام‌ها تقسیم شده بود و نام کنونی آن از بخش دوم گرفته شده است.

## جنگ‌های پونی
در جریان جنگ‌های پونی، پالرمو میان کارتاجی‌ها و رومیان دست‌به‌دست شد تا اینکه در سال ۲۵۴ قبل از میلاد، ناوگان رومی شهر را محاصره کرد. در نهایت شهر تسلیم شد و جمعیت مجبور شد برای حفظ آزادی خود مالیات جنگی پرداخت کند. هسدروبال تلاش کرد آن را بازپس گیرد، اما کنسول رومی کوینتوس کائیسیلیوس متلوس او را شکست داد و حکمرانی پایدار روم را بر شهری که **پانورموس** نامیده می‌شد، تحمیل کرد. در سال ۲۴۷، هامیلکار با ارتش کارتاجی در مونته پلگرینو، که آن زمان *Ercta* نام داشت، اردو زد. با این حال این تلاش بی‌ثمر بود و پالرمو به روم وفادار ماند؛ بنابراین این شهر عنوان پرایتور، عقاب طلایی و حق ضرب سکه خود را به عنوان یکی از تنها پنج شهر آزاد سیسیل دریافت کرد.

## دوره روم و بیزانس
*پانورموس* در دوران طلایی جمهوری و امپراتوری روم، شهری رونق‌یافته و زیبا بود. در میدان Piazza Vittoria ("میدان پیروزی") کاخ‌ها و موزاییک‌های قابل توجهی کشف شده و تئاتر بزرگی تا زمان نورمن‌ها موجود بود. به گفته جغرافی‌دان استرابون، در دوران امپراتوری روم، این شهر مقدار زیادی گندم برای پایتخت تأمین می‌کرد. با این حال، پس از سلطنت وسپاسیان، شهر دچار زوال شد و در سال ۴۴۵ توسط پادشاه وندال‌ها در آفریقا، گایسریک غارت شد. بعدها این شهر بخشی از قلمرو اودوآکر و تئودوریک بزرگ از اوستروگوت‌ها بود.

در سال ۵۳۵، ژنرال بلیساریوس بندر را در جریان برنامه ژوستینین یکم برای بازپس‌گیری ایتالیا تصرف کرد، که به زودی به جنگ گوت‌ها (۵۳۵–۵۵۴) شدید و فاجعه‌بار تبدیل شد. حکومت بیزانسی تا سال ۸۳۱ ادامه یافت، زمانی که اغلبیان مردم عرب در ماتزارا دل ولو پیاده شدند. عرب‌ها پس از محاصره‌ای یک‌ساله پالرمو را تصرف کردند و آن را پایتخت امارت سیسیل خود قرار دادند.

## پالرمو در دوره حکومت عرب‌ها

پس از خیانت دریاسالار یوفمیوس که در سال ۸۲۷ به تونس گریخت و از رهبر اغلبیان زیادات‌الله درخواست کمک کرد، فتح مسلمانان سیسیل آغاز شد و امارت سیسیل برقرار شد. اغلبیان مدیران خوبی بودند. تحت حکومت آن‌ها، سیسیل به سرزمینی ثروتمند و رونق‌یافته تبدیل شد.

حاکمان عرب به بومیان آزادی ادیان اعطا کردند مشروط بر اینکه جزیه پرداخت کنند.

اگرچه حکومت آن‌ها کوتاه‌مدت بود، اما در این دوران بود که پالرمو (که در زبان عربی *Balharm* نامیده می‌شد) جای سیراکوز را به‌عنوان شهر اصلی سیسیل گرفت؛ گفته می‌شود که از نظر اهمیت و شکوه با کوردوبا (اسپانیا) و قاهره رقابت می‌کرد. به‌طور کلی، حکومت عرب‌ها بردبار بود و یهودیان نیز فضای خود را داشتند و اجازه رشد و شکوفایی یافتند. گفته می‌شود که عرب‌ها تأثیر ماندگاری بر فرهنگ سیسیل و به ویژه «مفهوم خانواده عربی» گذاشتند.

با این حال، پس از اختلافات خانوادگی، یک بازپس‌گیری مسیحی به دست نورمن‌ها از دوک‌نشین نورماندی، که از نوادگان وایکینگ‌ها بودند، انجام شد؛ خانواده‌ای که شهر را به مسیحیت بازگرداند، عمدتاً به تلاش‌های رابرت گیسکارد و ارتش او، خاندان هووتویل نامیده می‌شد. برای بیش از دویست سال، پالرمو پایتخت یک دوران طلایی اسلام رونق‌یافته در سیسیل بود. جمعیت شهر در این دوره نامشخص است، زیرا ارقام ارائه‌شده توسط نویسندگان عرب در آن زمان قابل اعتماد نبود. Paul Bairoch جمعیت پالرمو را حدود ۳۵۰٬۰۰۰ نفر در حوالی قرن ۱۱ تخمین زد، در حالی که تاریخ‌نگاران دیگری مانند Stephan R. Epstein آن را نزدیک به ۶۰٬۰۰۰ نفر برآورد کردند. بر اساس گفته شمس‌الدین مقدسی که پالرمو بزرگ‌تر از قاهره قدیم بود، Kenneth Meyer Setton جمعیت را بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر اما کمتر از ۲۵۰٬۰۰۰ نفر برآورد کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون