لباس فضایی اورلان

[بندانگشتی|چپ|270px|فضانورد [ماکسیم سورایف در کنار دو مدل اورلان-ام‌کی در ایستگاه فضایی بین‌المللی]]
[بندانگشتی|چپ|270px|فضانورد [سالیژان شالیپوف در کنار لباس فضانوردی اورلان-ام]]
**لباس فضایی اورلان** () (به روسی: Орлан؛ به معنای عقاب دریایی) مجموعه‌ای از مدل‌های نیمه‌سخت و یک‌تکه لباس فضانوردی است که توسط شرکت ان‌پی‌پی زوزدا طراحی و ساخته شده است. این لباس‌ها برای راه‌پیمایی فضایی (EVA) در روسکوسموس (جانشین برنامه فضایی شوروی) و همچنین برنامه‌های فضایی کشورهای دیگر از جمله ناسا استفاده شده‌اند.

## تاریخچه
نخستین راه‌پیمایی فضایی با استفاده از لباس اورلان در ۲۰ دسامبر ۱۹۷۷ در ایستگاه فضایی اتحاد جماهیر شوروی یعنی سالیوت ۶ و در طول مأموریت سایوز ۲۶ انجام شد. یوری روماننکو و گئورگی گرچکو لباس فضانوردی اورلان-دی را آزمایش کردند. اورلان-دی‌ام برای نخستین بار در ۲ اوت ۱۹۸۵ توسط فضانوردان ولادیمیر جانی‌بک‌اف و ویکتور ساوینیخ در سالیوت ۷ استفاده شد.

لباس‌های فضانوردی اورلان برای راه‌پیمایی‌های فضایی در ایستگاه‌های سالیوت استفاده می‌شدند، اما برای ایستگاه فضایی میر، مدل‌های اورلان-دی‌ام‌ای و اورلان-ام جایگزین آن‌ها شدند: اورلان-دی‌ام‌ای برای نخستین بار در نوامبر ۱۹۸۸ توسط فضانورد موسی منارف در ایستگاه فضایی میر استفاده شد. استفاده از اورلان-ام در ایستگاه میر از سال ۱۹۹۷ تا پایان عمر عملیاتی ایستگاه ادامه یافت و اکنون در ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده می‌شود. لباس‌های فضانوردی اورلان توسط فضانوردان روسی، آمریکایی، اروپایی، کانادایی و چینی استفاده شده است.

در ۳ فوریه ۲۰۰۶، یک لباس اورلان بازنشسته مجهز به فرستنده رادیویی که سوت‌ست-۱ نامیده شد، از ایستگاه فضایی بین‌المللی به مدار پرتاب گردید.

در آوریل ۲۰۰۴، چین ۱۳ لباس فضانوردی اورلان را از روسیه وارد کرد: سه عدد برای فعالیت خارج از سفینه (EVA)، دو عدد برای آموزش در هوابند، چهار عدد برای آموزش در مخزن شناوری خنثی و چهار عدد برای آزمایش سیستم پشتیبان EVA در فضاپیمای شنژو. اجزای مختلف لباس‌های EVA و لباس‌های آموزشی هوابند، از جمله تجهیزات الکتریکی و ارتباطی، توسط چین طراحی و ساخته شد. در زبان چینی، به لباس‌های فضانوردی اورلان با ترجمه تحت‌اللفظی کلمه ، «هایینگ» (Haiying) گفته می‌شود (به چینی: 海鹰؛ به معنای عقاب دریایی). در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸، لیو بومینگ یکی از لباس‌های اورلان را پوشید تا به ژای ژیگانگ در طول بخش راه‌پیمایی فضایی مأموریت شنژو ۷ کمک کند.

در ژوئن ۲۰۰۹، جدیدترین نسخه رایانه‌ای یعنی اورلان-ام‌کی در طول یک راه‌پیمایی فضایی پنج ساعته برای نصب تجهیزات جدید در ایستگاه فضایی بین‌المللی آزمایش شد. بهبود اصلی این لباس جدید، جایگزینی تجهیزات رادیویی-دورسنجی در کوله‌پشتی سامانه پشتیبان حیات قابل حمل با یک مینی‌کامپیوتر است. این رایانه داده‌های سامانه‌های مختلف لباس فضانوردی را پردازش کرده و در صورت بروز نقص، هشدار می‌دهد. سپس یک طرح احتیاطی را ارائه می‌دهد که روی صفحه نمایش ال‌سی‌دی در قسمت سمت راست سینه لباس فضانوردی نمایش داده می‌شود.

در سپتامبر ۲۰۲۰ اعلام شد که شرکت زوزدا تولید لباس‌های فضانوردی برای فضانوردان هندی را آغاز کرده است؛ این اقدام بخشی از مأموریت سرنشین‌دار گاگانیان است که چهار تن از فضانوردان آن آموزش‌های خود را در سال ۲۰۱۹ در مرکز آموزش فضانوردان گاگارین در روسیه آغاز کرده بودند.

## طراحی
[بندانگشتی|چپ|250px|[جان ال فیلیپس، فضانورد ناسا، با پوشیدن لباس فضانوردی روسی اورلان-ام در یک راه‌پیمایی فضایی شرکت می‌کند. فضانورد سرگئی کریکالف در آفتابگیر کلاه فیلیپس دیده می‌شود.]]

لباس فضانوردی اورلان مدل‌های مختلفی را پشت سر گذاشته است. عناوین تایید شده برای استفاده در فضا شامل مدل‌های اورلان-دی (Orlan-D)، اورلان-دی‌ام (Orlan-DM)، اورلان-دی‌ام‌ای (Orlan-DMA) و اورلان-ام (Orlan-M) است؛ مدل‌های اورلان-جی‌ان (Orlan-GN)، اورلان-تی (Orlan-T) و اورلان-وی (Orlan-V) برای اهداف آموزشی و در زیر آب استفاده می‌شوند. جدیدترین مدل که اورلان-ام‌کی‌اس (Orlan-MKS) نام دارد، از سال ۲۰۱۷ در ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده می‌شود. لباس اصلی اورلان با زمان عملیاتی دو و نیم ساعت، به عنوان یک لباس مداری برای استفاده در برنامه ماه شوروی طراحی شده بود، هرچند بعداً به نفع مدلی با ظرفیت عملیاتی بیشتر کنار گذاشته شد. مدل اورلان-دی زمان عملیاتی را به سه ساعت و اورلان-ام به نه ساعت افزایش داد. طول عمر متوسط طراحی شده برای این لباس فضانوردی چهار سال (یا حداکثر ۱۵ راه‌پیمایی فضایی) است و طبق سنت کارخانه سازنده، به لباس‌هایی با خطوط آبی شماره‌های تولید زوج و به خطوط قرمز شماره‌های فرد اختصاص می‌یابد.

لباس فضانوردی اورلان نیمه‌سخت است و دارای تنه صلب و بازوهای منعطف می‌باشد. این لباس دارای یک دریچه ورود از پشت در قسمت کوله‌پشتی است که اجازه می‌دهد نسبتاً سریع (تقریباً در پنج دقیقه) پوشیده شود. اولین لباس‌های اورلان توسط یک کابل بند ناف به فضاپیما متصل می‌شدند که برق و پیوندهای ارتباطی را تأمین می‌کرد. مدل اورلان-دی‌ام و مدل‌های پس از آن خودکفا هستند.

## مدل‌ها
### لباس مدار ماه
* نام: لباس فضانوردی مداری ماه اورلان (Orlan Lunar Orbital Spacesuit)
* مأموریت‌ها: بین سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۱ توسعه یافت، هیچ مدل عملیاتی تولید نشد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۵ ساعت

### مدل D
بندانگشتی|چپ|150px|اورلان-دی
* نام: اورلان-دی (Orlan-D)
* مأموریت‌ها: بین سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۷ توسعه یافت. در سالیوت-۶ و سالیوت-۷ از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۴ استفاده شد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۵ ساعت

### مدل DM
* نام: اورلان-دی‌ام (Orlan-DM)
* مأموریت‌ها: در سالیوت-۷ و ایستگاه *میر* از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ استفاده شد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۶ ساعت

### مدل DMA
بندانگشتی|چپ|220px|اورلان-دی‌ام‌ای
* نام: اورلان-دی‌ام‌ای (Orlan-DMA)
* مأموریت‌ها: در ایستگاه *میر* از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۷ استفاده شد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۷ ساعت

### مدل M
بندانگشتی|چپ|120px|اورلان-ام
* نام: اورلان-ام (Orlan-M)
* مأموریت‌ها: در ایستگاه *میر* و ایستگاه فضایی بین‌المللی از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۹ استفاده شد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۷ ساعت

### مدل MK
بندانگشتی|چپ|80px|اورلان-ام‌کی
* نام: اورلان-ام‌کی (Orlan-MK)
* مأموریت‌ها: در ایستگاه فضایی بین‌المللی از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۷ استفاده شد.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۷ ساعت

### مدل MKS
بندانگشتی|150px|لباس فضانوردی اورلان-ام‌کی‌اس شماره ۲ در نمایشگاه هوایی ماکس-۲۰۱۳
* نام: اورلان-ام‌کی‌اس (Orlan-MKS)
* مأموریت‌ها: از سال ۲۰۱۷ در ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده می‌شود.
* فشار عملیاتی: 
* جرم: 
* پشتیبان حیات اولیه: ۷ ساعت
* عمر مفید: ۶ سال؛ ۱۵ تا ۲۰ راه‌پیمایی فضایی

## آموزش
لباس‌های اورلان در مرکز آموزش فضانوردان گاگارین در شهر ستاره‌ها در نزدیکی مسکو استفاده می‌شوند: مدل اورلان-جی‌ان برای آموزش غوطه‌وری در آب، اورلان-تی برای آموزش مراحل کار با هوابند و اورلان-وی برای آموزش پرواز در شرایط بی‌وزنی.

[بندانگشتی|مرکز|400px|[کلایتون اندرسون از طریق دریچه عقب وارد لباس اورلان-ام می‌شود. (ناسا)]]

## جستارهای وابسته
* واحد پیشران فضانوردان

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:راهپیمایی فضایی