قانون تابعیت اسپانیا

قانون اصلی حاکم بر تابعیت اسپانیا، مواد ۱۷ تا ۲۸ قانون مدنی اسپانیا است که در ۲۴ ژوئیه ۱۸۸۹ لازم‌الاجرا شد. اسپانیا عضو اتحادیه اروپا است و تمام شهروندان اسپانیایی شهروندان اتحادیه اروپا محسوب می‌شوند. آنها از حق تردد آزاد در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و انجمن تجارت آزاد اروپا برخوردارند و می‌توانند در انتخابات پارلمان اروپا برای حوزه انتخابیه اسپانیا رأی دهند.

تابعیت اسپانیا از طریق «نسب*»* در قانون مدنی بر اساس اصل *[[اصل خون|خون]]* (با برخی مفاد محدود *[[اصل خاک|مربوط به خاک]]*) تعریف شده است و می‌توان آن را داوطلبانه لغو کرد اما نمی‌توان آن را به زور لغو کرد. رایج‌ترین روش کسب شهروندی *فرعی*، اقامت قانونی و مداوم در کشور است.چارچوب قانونی اسپانیا از نظر اخذ شهروندی، یکی از محدودکننده‌ترین چارچوب‌های قانونی در اروپا محسوب می‌شود. در این زمینه، به مستعمرات سابق امتیاز ویژه‌ای داده می‌شود که شهروندان آنها نیز از امتیاز عدم نیاز به ترک تابعیت اصلی خود برای اخذ تابعیت اسپانیایی برخوردارند.

## کسب تابعیت
قانون اسپانیا که تابعیت را تنظیم می‌کند، بین «تابعیت از نسب» و «تابعیت اشتقاقی» تمایز قائل می‌شود. افرادی که تابعیت اسپانیایی را از بدو تولد دارند، نمی‌توانند این وضعیت را به‌طور غیرارادی لغو کنند، واجد شرایط تبدیل شدن به قیم پادشاه هستند و نمی‌توانند با کسب تابعیت کشوری که اسپانیا با آن پیوندهای تاریخی دارد (هر کشور ایبرو-آمریکایی، آندورا، فیلیپین، گینه استوایی یا پرتغال) تابعیت اسپانیایی خود را از دست بدهند.

### حق مالکیت از طریق تولد، نسب یا فرزندخواندگی
هر شخصی که از والدین اسپانیایی متولد شود، چه در داخل اسپانیا و چه در خارج از کشور، به‌طور خودکار تابعیت اسپانیا را از طریق اصل و نسب به دست می‌آورد. افرادی که در این کشور از دو والد خارجی متولد شده‌اند، در صورتی که حداقل یکی از والدین آنها نیز در اسپانیا متولد شده باشد، تابعیت اسپانیایی را از طریق اصل و نسب به دست می‌آورند. کودکان زیر ۱۸ سال که توسط یک تبعه اسپانیایی به فرزندی پذیرفته می‌شوند، از زمان لازم‌الاجرا شدن فرزندخواندگی، تابعیت اصلی اسپانیا را کسب می‌کنند. قبل از سال ۱۹۹۰، کودکانی که به فرزندی پذیرفته می‌شدند، تنها در صورتی تابعیت اسپانیا را کسب می‌کردند که حداقل یکی از والدین آنها تابعیت اسپانیا را داشته باشد. هر شخصی که در این کشور متولد شود و در بدو تولد تابعیتی نداشته باشد و در غیر این صورت بدون تابعیت باشد، به‌طور خودکار تابعیت اسپانیایی را از مبدأ به دست می‌آورد. 

فرزندخوانده بالای ۱۸ سال می‌تواند تا دو سال پس از فرزندخواندگی، برای تابعیت اسپانیا از طریق مبدأ درخواست دهد.

از زمان لازم‌الاجرا شدن قانون مدنی سال ۱۸۸۹، مقررات مختلفی وجود داشته است که ثبت تولد اسپانیایی‌ها در خارج از کشور را الزامی می‌کند و شهروندی از طریق نسب را به تعداد مشخصی از نسل‌ها محدود می‌کند. این قوانین در طول زمان تغییر کرده‌اند؛ معمولاً قوانینی که در زمان تولد معتبر بوده‌اند، اعمال می‌شوند.

طبق ماده ۲۴٫۱، افرادی که در خارج از اسپانیا، به جز در کشورهای مشخص شده اسپانیایی زبان، از یک شهروند اسپانیایی متولد اسپانیا متولد شده‌اند، در صورتی که منحصراً از تابعیت خارجی که قبل از بزرگسالی کسب کرده‌اند، استفاده کنند، تابعیت اسپانیایی خود را از دست خواهند داد. با ثبت تمایل به حفظ ملیت اسپانیایی در دفتر ثبت احوال در کنسولگری اسپانیا، می‌توان از این ضرر جلوگیری کرد.

تا زمان تغییر قانون در ۹ ژانویه ۲۰۰۳، شهروندان اسپانیایی متولد در یک کشور ایبرو-آمریکایی یا برخی از سرزمین‌های سابق اسپانیا از والدینی که شهروند اسپانیا بودند و آنها نیز در خارج از اسپانیا متولد شده بودند و تابعیت آن کشور دیگر را داشتند، تابعیت اسپانیا را بدون نیاز به اعلام ابقا حفظ می‌کردند. پس از آن تاریخ، نسل دوم اسپانیایی‌های متولد خارج از کشور از ایبروسفر که تا آن تاریخ به سن ۱۸ سال یا به سن قانونی (بزرگسالی) نرسیده‌اند و تابعیت کشور دیگر را دارند، موظفند ظرف سه سال از سن قانونی (تا سن ۲۱ سالگی) قصد خود را برای حفظ تابعیت اسپانیا به مقامات اسپانیایی اعلام کنند.

طیف کشورهای ایبرو-آمریکایی که در آنها *[[اصل خون]]* اسپانیایی در مورد فردی با تبار اسپانیایی اعمال می‌شود، با گذشت زمان و با امضای توافق‌نامه‌ها و معاهدات بین اسپانیا و کشورها، تغییر کرده است.

تمام افراد دیگری که تابعیت اسپانیا را کسب می‌کنند، «اسپانیایی‌های غیر اصلی» هستند.

### بر اساس انتخاب
ماده ۲۰ قانون مدنی اسپانیا مقرر داشته است که افراد زیر حق درخواست دارند () برای ملیت اسپانیایی:
* آن دسته از افرادی که تحت قیمومیت یک شهروند اسپانیایی بودند،
* افرادی که پدر یا مادرشان اصالتاً اسپانیایی بوده و در اسپانیا متولد شده‌اند (یعنی افرادی که پس از از دست دادن تابعیت اسپانیایی والدینشان به دنیا آمده‌اند، یا افرادی که قبل از سال ۱۹۸۲ از مادری اسپانیایی با تابعیت دیگری متولد شده‌اند).
* افرادی که در بند دوم ماده ۱۷ ذکر شده‌اند، و خارجی‌های ۱۸ سال یا بیشتر که به فرزندی پذیرفته شده‌اند.

تابعیت اختیاری اسپانیا باید ظرف دو سال پس از ۱۸ سالگی یا پس از «رهایی» از قید برده‌داری، صرف نظر از سن، درخواست شود، به جز افرادی که پدر یا مادرشان اصالتاً اسپانیایی بوده و در اسپانیا متولد شده‌اند، که برای آنها محدودیت سنی وجود ندارد. تابعیت اختیاری اسپانیا، «تابعیت از مبدأ» را اعطا نمی‌کند، مگر اینکه خلاف آن تصریح شده باشد (یعنی افراد مذکور در ماده ۱۷ و کسانی که آن را از طریق قانون حافظه تاریخی به دست آورده‌اند).

### اعطای تابعیت

تابعیت اسپانیا را می‌توان از طریق اعطای تابعیت به دست آورد که فقط با صلاحدید دولت از طریق فرمان سلطنتی و در شرایط استثنایی، به عنوان مثال به افراد سرشناس، اعطا می‌شود.

همچنین، هر فردی می‌تواند پس از یک دوره اقامت قانونی مداوم در اسپانیا، تا زمانی که ۱۸ سال یا بیشتر داشته باشد، یا در صورت کمتر بودن از طریق نماینده قانونی، درخواست تابعیت اسپانیا را بدهد.طبق ماده ۲۲، برای درخواست تابعیت از طریق اقامت، لازم است فرد به مدت زیر به‌طور قانونی در اسپانیا اقامت داشته باشد:
* **ده** سال، (دوره عمومی) یا
* **پنج** سال اگر فرد پناهنده باشد، یا
* **دو** سال اگر فرد شهروند متولد (*nacional de origen*) یک کشور ایبرو-آمریکا (از جمله افراد دارای تابعیت پورتوریکویی)، پرتغال، آندورا، فیلیپین، گینه استوایی باشد، یا اگر فرد بتواند ثابت کند که یک یهودی سفاردی با ارتباطی با اسپانیا است؛ یا
* **یک** سال برای افراد:
** متولد در قلمرو اسپانیا، یا
** که حق تابعیت خود را به دلخواه در مهلت مقرر اعمال نکرده‌اند، یا
** که به مدت دو سال متوالی تحت سرپرستی یا حمایت قانونی یک شهروند یا مؤسسه اسپانیایی بوده‌اند،
** که به مدت یک سال با یک تبعه اسپانیایی ازدواج کرده و از نظر قانونی یا *عملی* از هم جدا نشده‌اند، یا
** بیوه (یا بیوه‌های) یک تبعه اسپانیایی باشند، در صورتی که در زمان مرگ، به‌طور قانونی یا *عملی* از یکدیگر جدا نشده باشند، یا
** که در خارج از اسپانیا متولد شده‌اند، اگر یکی از والدین یا پدربزرگ و مادربزرگشان اصالتاً اسپانیایی بوده باشد (یعنی اصالتاً اسپانیایی باشد).

علاوه بر برآورده کردن شرایط اقامت، متقاضیان باید در آزمون DELE قبول شوند و حداقل گواهینامه سطح A2 را داشته باشند، مگر اینکه متقاضی شهروند کشوری باشد که زبان رسمی آن اسپانیایی است، و همچنین باید در آزمون دانش فرهنگی و تاریخی به نام CCSE قبول شوند.

در حالی که طبق قانون اسپانیا، پاسخ به درخواست باید یک سال قبل از آن باشد، تا پایان سال ۲۰۲۲ بیش از ۱۱٬۰۰۰ درخواست برای بیش از پنج سال در انتظار رسیدگی بودند. بیش از ۲۷۶٬۰۰۰ درخواست در انتظار بررسی بود. بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ مورد معوقه بود.

#### یهودیان سفاردی

در سال ۲۰۱۵، دولت اسپانیا قانون ۱۲/۲۰۱۵ مورخ ۲۴ ژوئن را تصویب کرد که به موجب آن، فرزندان یهودیان سفاردی با اصالت اسپانیایی می‌توانستند از طریق اعطای تابعیت، بدون نیاز به اقامت، همان‌طور که در بالا توضیح داده شد، تابعیت اسپانیا را به دست آورند. این قانون متقاضیان را ملزم می‌کرد که از اول اکتبر ۲۰۱۵ ظرف سه سال برای شهروندی درخواست دهند، شواهدی از اصالت سفاردی خود ارائه دهند، ارتباط ویژه خود را با اسپانیا اثبات کنند و در آزمون‌های زبان اسپانیایی، فرهنگ و نهادهای اسپانیایی قبول شوند. برای اثبات تبار سفاردی، متقاضیان می‌توانند گواهی‌های میراث سفاردی را از سازمان‌هایی مانند فدراسیون جوامع یهودی اسپانیا دریافت کنند. این قانون امکان تمدید یک ساله مهلت تا اول اکتبر ۲۰۱۹ را فراهم کرده بود؛ در واقع این مهلت در مارس ۲۰۱۸ تمدید شد. مهلت تکمیل الزامات به دلیل تأخیرهای ناشی از بیماری همه‌گیر کووید-۱۹ تا سپتامبر ۲۰۲۱ تمدید شد، اما فقط برای کسانی که تا ۱ اکتبر ۲۰۱۹ درخواست اولیه خود را ارائه کرده بودند. این مسیر شهروندی، جبرانی برای اخراج یهودیان از اسپانیا در سال ۱۴۹۲ است.

این قانون حق تابعیت اسپانیایی را برای یهودیان سفاردی که ریشه در اسپانیا دارند، تثبیت می‌کند. دستورالعملی در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۵، بندی را حذف می‌کند که به موجب آن، کسانی که طبق قانون ۱۲/۲۰۱۵ تابعیت اسپانیا را کسب می‌کنند، باید هرگونه تابعیت دیگری را که دارند، لغو کنند. اکثر متقاضیان باید آزمون تسلط به زبان اسپانیایی (DELE) و آزمون آشنایی با فرهنگ و نهادهای اسپانیایی (CCSE) را با موفقیت پشت سر می‌گذاشتند، اما افراد زیر ۱۸ سال یا دارای معلولیت از این آزمون معاف بودند. قطعنامه‌ای در ماه مه ۲۰۱۷ نیز افراد بالای ۷۰ سال را از این قانون معاف کرد

تا ژوئیه ۲۰۱۷، دولت اسپانیا حدود ۴٬۳۰۰ متقاضی را که روند کار را آغاز کرده بودند، ثبت نام کرده بود و حدود ۱۰۰۰ نفر در دفتر اسناد رسمی امضا کرده و اسناد خود را رسماً ثبت کرده بودند. به صد نفر از کشورهای مختلف، شهروندی اعطا شده است و انتظار می‌رود ۴۰۰ نفر دیگر نیز ظرف چند هفته آینده به این جمع اضافه شوند. در آن زمان، دولت اسپانیا برای تصمیم‌گیری در مورد هر پرونده، ۸ تا ۱۰ ماه زمان صرف می‌کرد. پس از سال ۲۰۱۷، رسیدگی به یک درخواست کامل ۱ تا ۲ سال طول می‌کشد. تا مارس ۲۰۱۸، بیش از ۶۲۰۰ نفر تحت این قانون، تابعیت اسپانیا را دریافت کردند. و تا پایان سال ۲۰۱۹، در مجموع حدود ۱۳۲٬۰۰۰ درخواست دریافت شد که ۶۷٬۰۰۰ مورد از آنها در ماه قبل از مهلت ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۹ بود.

## جستارهای وابسته
* قانون تابعیت چین
* قانون تابعیت فرانسه

## پانویس

رده:قوانین اسپانیا
رده:قوانین تابعیت
رده:مهاجرت به اسپانیا

### منابع

*