اداره اطلاعات عمومی (سوریه)

**سرویس اطلاعات عمومی سوریه** ()، یک سازمان اطلاعاتی سوریه است که مسئول ارائه اطلاعات امنیت ملی، چه در داخل و چه در سطح بین‌المللی، می‌باشد. این سازمان در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴ توسط دولت سرپرست سوریه که جانشین اداره کل اطلاعات رژیم بعث شد، تأسیس شد.

## تاریخچه
### ۱۹۴۵–۱۹۵۸
در نتیجهٔ قیمومیت فرانسه بر سوریه که جمهوری نخست مدرن سوریه و ساختارهای آن را ایجاد کرد، سرویس‌های اطلاعاتی غیرنظامی این کشور مدیون الگوی فرانسوی هستند که توسعهٔ اولیهٔ آنها را از سال ۱۹۴۵ شکل داد. سرویس اطلاعاتی غیرنظامی به نام **اداره امنیت عمومی** (*Sûreté Générale*) تأسیس شد و به یکی از دو آژانس امنیتی سوریه تبدیل شد، و دیگری دفتر دوم (Deuxième Bureau) بود. پس از کودتای ۱۹۴۹ سوریه، *Sûreté Générale* چیزی بیش از یک بازوی اجرایی دفتر دوم (Deuxième Bureau) نبود. با تصدی عبدالحمید السراج به عنوان مدیر *دفتر دوم*، که از سال ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۸ ادامه داشت، این روندها نمونه‌ای از این روندها بودند. افسران او به‌طور فزاینده‌ای در لبنان و شمال اسرائیل فعال شدند.

### ۱۹۵۸–۱۹۶۳
در فوریه ۱۹۵۸، دولت سوریه با مصر ادغام شد تا جمهوری متحد عربی را تشکیل دهد. این اتحاد تا سپتامبر ۱۹۶۱ ادامه داشت. در طول این اتحاد، سرویس‌های اطلاعاتی سوریه تحت نظارت کلی اداره کل اطلاعات مصر به ریاست صلاح نصر قرار گرفتند. پس از جدایی از UAR در سال ۱۹۶۱، دولت جدید سوریه به ریاست رئیس‌جمهور ناظم قدسی، بخش امنیتی را اصلاح کرد. *دفتر دوم* و یک سرویس اطلاعاتی غیرنظامی اصلاح شده، که به ***فرماندهی نیروهای امنیت داخلی*** تغییر نام داد، فعالیت خود را در لبنان آغاز کردند. در ۱۵ دسامبر ۱۹۶۱، سرهنگ محمد هشام السمان به عنوان فرمانده نیروهای امنیت داخلی منصوب شد و کمیته‌ای تحت ریاست او به او کمک کرد. او به همراه دولت مأمون الکزبری متعهد شد که آزادی‌های سیاسی را برقرار کند و قوانین اضطراری را که هرگز به وجود نیامدند، لغو کند. با کودتای ۱۹۶۳ سوریه، سرویس‌های امنیتی با سیستم سیاسی جدید حزب بعث سازگار شدند. این سازمان به‌طور فشرده توسط سازمان امنیت دولتی مصر در مورد امور داخلی خود مانند سرکوب سیاسی، نظارت گسترده، تکنیک‌های بازجویی اجباری و موارد دیگر آموزش دیده بود.

### ۱۹۶۳–۱۹۷۱
این سرویس جدید در آوریل ۱۹۶۴ برای سرکوب قیام‌های حماة به رهبری اخوان‌المسلمین سوریه و با حمایت مصر مورد استفاده قرار گرفت. در ۲۴ مارس ۱۹۶۵، فرمان شماره ۶۷، فرماندهی نیروهای امنیت داخلی را در یک چارچوب نظامی با ارتباط با وزارت کشور قرار داد و بدین ترتیب به کنترل غیرنظامیان پایان داد. پس از کودتای فوریه ۱۹۶۶ در حزب بعث، صلاح جدید به عنوان رهبر رادیکال‌ترین رژیم سوریه تا به امروز ظهور کرد. جدید کنترل متمرکز بر تمام سرویس‌های اطلاعاتی و امنیتی را تحت نظر سرهنگ عبدالکریم الجندی، رئیس دفتر امنیت ملی حزب بعث، در دست گرفت. از سال ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۹، جندی نقش و قدرت آژانس‌های سوری را چه در داخل و چه در خارج از کشور، بیشتر گسترش داد. در این دوره بود که شهرت آنها به بی‌رحمی وحشیانه به‌طور کامل تثبیت شد. همچنین در این دوره، فرماندهی نیروهای امنیت داخلی توسط اشتازی جمهوری دموکراتیک آلمان سازماندهی و آموزش گسترده دید. استفاده از چریک‌های فلسطینی علیه اسرائیل، هسته اصلی اطلاعات خارجی آن بود.

### ۱۹۷۱–۲۰۲۴
در نوامبر ۱۹۷۰، حافظ اسد، جدید را در آنچه که او جنبش اصلاحی می‌نامید، برکنار کرد. این سیستم جدید از زمان استقلال سوریه، پایدارترین و بادوام‌ترین سیستم بوده و رادیکالیسم قبلی را تعدیل کرده است. این سیستم در سال ۱۹۷۱ تأسیس شد. تا سال ۱۹۷۲، اداره کل اطلاعات به‌طور قابل توجهی از اشتازی آلمان شرقی الگوبرداری شده بود. در زمان دولت حافظ اسد و حزب بعث، به ویژه از سال ۱۹۷۳، مأموران اداره کل اطلاعات سوریه مرتباً برای آموزش به برلین شرقی می‌رفتند. طبق پرونده‌های اشتازی، سوری‌ها همچنین تجهیزات و موادی را از آلمان شرقی دریافت می‌کردند که آخرین تحویل این تجهیزات تا سال ۱۹۹۰ ثبت شده است.

در دوران بشار اسد، تداوم قابل توجهی در بین پرسنل ارشد جامعه اطلاعاتی وجود داشته است. این سرویس در اواخر قرن بیستم با اداره امنیت سیاسی در رقابت بود. سرلشکر غازی کنعان احتمالاً در اواخر قرن بیستم، ریاست امنیت بین‌المللی اداره کل اطلاعات را بر عهده داشته است. در اواخر قرن بیستم، بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۱، سرلشکر علی هوری مدیر اداره کل امنیت بود.

پس از به قدرت رسیدن بشار اسد در سال ۲۰۰۰، سرلشکر علی حمود به عنوان رئیس اداره اطلاعات عمومی منصوب شد. در سال ۲۰۰۱، هشام اختیار به عنوان رئیس اداره اطلاعات عمومی منصوب شد و جایگزین علی حمود شد که وزیر کشور شد. هشام اختیار از نزدیکان آصف شوکت، شوهر خواهر متوفی بشار اسد، بود. رئیس‌جمهور بشار اسد در ژوئن ۲۰۰۵، ژنرال علی مملوک را به عنوان فرمانده اداره اطلاعات عمومی منصوب کرد.

شش سال بعد در آوریل ۲۰۱۱، دولت ایالات متحده تحریم‌هایی را علیه علی مملوک اعمال کرد و گفت که او مسئول نقض حقوق بشر، از جمله استفاده از خشونت علیه غیرنظامیان بوده است. این آژانس مخالفان داخلی را سرکوب کرده، شهروندان را زیر نظر داشته و در اقدامات دولت سوریه در درعا، جایی که معترضان توسط سرویس‌های امنیتی سوریه کشته شدند، دست داشته است. ماه بعد، اتحادیه اروپا نیز تحریم‌هایی را علیه علی مملوک اعمال کرد و گفت که او در تلاش‌ها برای سرکوب معترضان ضد دولتی دست داشته است. گفته می‌شود او که سنی است، با تمام آژانس‌های اطلاعاتی سوریه روابط خوبی دارد - روسای اداره اطلاعات نیروی هوایی و اداره امنیت سیاسی زمانی دستیاران او بودند. او بخشی از حلقه داخلی بشار اسد است. پس از بمباران ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۲ سلول مدیریت بحران مرکزی سوریه و مرگ چهار عضو کلیدی تیم آن، محمد دیب زیتون به عنوان رئیس اداره اطلاعات عمومی منصوب شد.

اداره کل اطلاعات به همراه نهادهای بعثی سوریه در دسامبر ۲۰۲۴ پس از سقوط رژیم اسد منحل شد. انس خطاب، رئیس منصوب اطلاعات سوریه، گفت که نهاد امنیتی کشور پس از انحلال تمام نهادهای امنیتی فعلی، بازسازی خواهد شد.

### ۲۰۲۴
**ادارهٔ اطلاعات عمومی** در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴ توسط دولت سرپرست سوریه که جانشین ادارهٔ کل اطلاعات شد، تأسیس شد و انس خطاب به عنوان مدیر آن منصوب شد بعداً حسین السلامه جانشین او شد

## مدیران
* صلاح نصر (۱۹۵۸–۱۹۶۱)
* محمد هشام السمان (۱۹۶۱–۱۹۶۳)
* عبدالکریم الجندی (۱۹۶۶–۱۹۶۹)
* عدنان باباغ (۱۹۷۱–؟)
* علی مدنی (دهه ۱۹۷۰)
* نازیه زیرایر (؟ –۱۹۸۳)
* فؤاد عبسی (۱۹۸۳–۱۹۸۷)
* مجید سعید (۱۹۸۷–۱۹۹۴)

:* شعبه داخلی: محمد نصیف خیربک (۱۹۶۳–۱۹۹۹)
* بشیر النجار (۱۹۹۴–۱۹۹۸)
* علی حوری (۱۹۹۸–۲۰۰۱)

:* معاون مدیر: محمد نصیف خیربک (۱۹۹۹–ژوئن ۲۰۰۵)
:* شعبه داخلی (۲۵۱): بهجت سلیمان (۱۹۹۹–ژوئن ۲۰۰۵)
:* شاخه خارجی: ایاد محمود (۱۹۹۹–؟)
* علی حمود (اکتبر تا دسامبر ۲۰۰۱)
* هشام اختیار (دسامبر ۲۰۰۱ تا ژوئن ۲۰۰۵)
* اتحادیه اروپا علی مملوک (ژوئن ۲۰۰۵–۲۰۱۰) را به دلیل «خشونت علیه تظاهرکنندگان در جریان انقلاب سوریه» تحریم کرد.

:* معاون مدیر: حسن خلوف (؟–ژوئن ۲۰۰۴)
:* معاون مدیر: محمد دیب زیتون (ژوئن ۲۰۰۴–۲۰۰۹)
:* شاخه داخلی (۲۵۱): فؤاد نصیف خیربک (ژوئن ۲۰۰۵–۲۰۱۱)
:* شاخه تحقیقات: انور رسلان (۲۰۰۸–؟)
:* معاون مدیر: جمیل حسن (۲۰۰۴–۱ ژوئیه ۲۰۰۹)
:* شاخه اطلاعات: زهیر حمد (؟–ژوئیه ۲۰۱۰)
* اتحادیه اروپا، زهیر حمد (ژوئیه ۲۰۱۰–ژوئیه ۲۰۱۲)، را به دلیل «استفاده از خشونت در سراسر سوریه و ارعاب و شکنجه معترضان در طول جنگ داخلی سوریه» تحریم کرد.

:* معاون مدیر: ژنرال نزیه (ژوئیه ۲۰۱۰–ژوئیه ۲۰۱۲)، اتحادیه اروپا او را به دلیل «مسئولیت در استفاده از خشونت در سراسر سوریه و ارعاب و شکنجه معترضان در جریان انقلاب سوریه» تحریم کرد.
:* شاخه اطلاعات: غسان خلیل (ژوئیه ۲۰۱۰–؟)، اتحادیه اروپا او را به دلیل «دست داشتن در سرکوب و خشونت علیه مردم غیرنظامی در سوریه در جریان انقلاب سوریه» تحریم کرد.
* محمد دیب زیتون (۲۵ ژوئیه ۲۰۱۲–۷ ژوئیه ۲۰۱۹)

:* معاون مدیر: زهیر حمد (۲۵ ژوئیه ۲۰۱۲–۷ ژوئیه ۲۰۱۹)
:* شاخه داخلی (۲۵۱): توفیق یونس (۲۰۱۱–۲۰۱۶)، اتحادیه اروپا او را به دلیل «مشارکت در خشونت علیه تظاهرکنندگان در جریان انقلاب سوریه» تحریم کرد.
* حسام لوکا (۷ ژوئیه ۲۰۱۹–۸ دسامبر ۲۰۲۴)

:* معاون مدیر: اکرم علی‌محمد (۷ ژوئیه ۲۰۱۹ – ۲۰۲۱)
:* شعبه داخلی (۲۵۱): احمد الدیب (۲۰۱۶–۸ دسامبر ۲۰۲۴)
* انس خطاب (۲۶ دسامبر ۲۰۲۴–۳ مه ۲۰۲۵)
* حسین السلامه (۳ مه ۲۰۲۵–اکنون)

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۵ (میلادی) در سوریه
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عربی
رده:سازمان‌های اطلاعاتی سوریه