لباس‌های حفاظت شیمیایی

بندانگشتی|لباس حفاظت شیمیایی برای شرایط جنگی
**لباس‌های حفاظت شیمیایی‌** (به انگلیسی: Chemical protective clothing) تجهیزاتی تخصصی هستند که با هدف جلوگیری از تماس مستقیم مواد شیمیایی خطرناک با فرد استفاده‌کننده طراحی شده‌اند. این تجهیزات در عملیات شیمیایی، فیزیک و زیستی به عنوان آخرین خط دفاعی در صورت بروز نقص در کنترل‌های ایمنی به‌کار می‌روند. آن‌ها از مواد گوناگونی ساخته می‌شوند که براساس توانایی‌شان در جلوگیری از نفوذ، تراوایی و تخریب شیمیایی انتخاب شده‌اند.

## معیارهای گزینش لباس
درمورد لباس‌های حفاظت شیمیایی ملاحظاتی وجود دارد. برای نمونه هیچ لباسی کاملاً غیرقابل نفوذ نیست، زیرا تمامی انواع لباس‌ها درنهایت ممکن است اجازه نفوذ مواد شیمیایی را بدهند. همچنین لباس‌های حفاظت شیمیایی از تبخیر جلوگیری می‌کنند و این امر موجب افزایش دمای پوست شده و ممکن است تراوایی پوست را افزایش دهد. لباس‌های حفاظت شیمیایی که برای شرایط عملیاتی خاص مورد استفاده آزمایش نشده‌اند، ممکن است حفاظت کافی فراهم نکنند. افرون بر این، یک ماده با جنس یکسان در همان ضخامت ممکن است بسته به تولیدکننده، سطح متفاوتی از حفاظت را ارائه دهد؛ زیرا تولید کنندگاه از فرایندهای مختلف استفاده می‌کنند و ممکن است افزودنی‌های گوناگون به مواد بیفزایند. درنهایت اگر چه داده‌های آزمایشی اطلاعاتی دربارهٔ مواد شیمیایی منفرد و براساس «بدترین حالت ممکن» در آزمون تماس مداوم ارائه می‌دهند، اما بسیاری از مواجهه‌های صنعتی ماهیت مداوم ندارند و معمولاً شامل مخلوطی از مواد شیمیایی هستند که نرخ تراوایی آنها متفاوت است.

هنگام انتخاب لباس‌های حفاظت شیمیایی، عوامل متعددی باید پیش از تعیین پوشاک موردنیاز در نظر گرفته شوند. به‌طور معمول برای اطمینان از انتخاب صحیح لباس محافظ، یک ارزیابی ریسک انجام می‌شود. در انتخاب لباس حفاظت شیمیایی مناسب، توصیه می‌شود موارد زیر مشخص شوند:
* مواد شیمیایی مورد استفاده و مخاطرات آن‌ها
* حالت فیزیکی مواد شیمیایی؛ برای مثال اگر به شکل بخار باشند ممکن است خطرناک‌تر باشند
* تماس با مواد شیمیایی ناشی از پاشش‌های گهگاهی است یا تماس مداوم
* آیا ممکن است کارگر در اثر دست زدن به به لباس حفاظت شیمیایی آلوده در معرض مواد قرار گیرد
* شرایط محیطی (هوا، محل)
* مدت زمانی که کارگر لباس محافظ را خواهد پوشید
* دمای اتاقی که مواد شیمیایی در آن جابجا می‌شوند
* بخش‌هایی از بدن که احتمال تماس با مواد شیمیایی دارند
* آیا لباس حفاظت شیمیایی دربرابر استهلاک فیزیکی متناسب با نوع کار مقاومت دارد
* آیا لباس حفاظت شیمیایی در روند کار اختلال ایجاد می‌کند؛ برای نمونه با محدود کردن مهارت حرکتی دست

پس از بررسی این موارد توصیه می‌شود پوشاک مناسب انتخاب شده و تحت آزمایش‌های لازم قرار گیرند. انجام آزمایش‌ها برای اطمینان از مناسب بودن جنس لباس برای شرایط خاصی که قرار است در آن استفاده شود ضروری است؛ زیرا این شرایط با سناریوهای کلی و بدترین حالت‌های معمول آزمایش متفاوت‌اند. پس از انتخاب پوشاک باید یک ارزیابی محدود همراه با آموزش کارگران انجام شود. هنگامی که لباس به‌طور منظم مرد استفاده قرار می‌گیرد، لازم است به صورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.

## دسته‌بندی لباس‌ها
بندانگشتی|یک دستگاه تنفس ۳۰ دقیقه استفاده ساخته شده است
دستهٔ تجهیزات لباس‌های حفاظت شیمیایی برای همه افراد یکسان نیست و به‌صورت «یک اندازه برای همه» قابل استفاده نمی‌باشد. سطح حفاظتی موردنیاز و مخاطرات مرتبط با ماده شیمیایی نقش مهمی در تعیین اجزای لازم برای حفاظت کامل از کارگر را ایفا می‌کنند هنگام خرید لباس‌های حفاظت شیمیایی باید دقت کافی به خرج داد تا اطمینان حاصل شود که تمامی اجزای این مجموعه با یکدیگر سازگارند. اجزای این مجموعه ممکن است شامل موارد زیر باشند:
* لباس محافظ
* حفاظت تنفسی
* حفاظت سر
* حفاظت شنوایی

## مواد مورد استفاده
بندانگشتی|سطح A لباس محافظتی
همه انواع لباس‌های حفاظت شیمیایی برای یک هدف واحد ساخته نشده‌اند. در برخی موارد ممکن است جنس خاصی برای وظیفه مورد نظر مناسب‌تر باشد. هر ماده میزان متفاوتی از مقاومت دربرابر مواد شیمیایی، استحکام و مقاومت حرارتی را فراهم می‌کند. بسیاری از شرکت‌ها فرمول خاص خود را دارند و از ترکیب لاستیک‌ها، پلاستیک‌ها، کامپوزیت‌ها و فلرات در محصولات‌شان استفاده می‌کنند. برای اطمینان از مناسب بودن محصول برای کاربرد موردنظر، مشورت با تولیدکننده بسیار مهم است.

استانداردهای تجهیزات حفاظتی بر اساس مواد شیمیایی مورد استفاده تعیین می‌شوند. همه موادی که برای تولید لباس‌های حفاظت شیمیایی به کار می‌روند، با هر ماده شیمیایی سازگار نیستند. اگر یک ماده ناسازگار با ماده شیمیایی در تماس قرار گیرد، ممکن است واکنش نشان دهد که می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی یا حتی مرگ شود.
بندانگشتی|دستکش نیتریل به‌طور معمول برای محافظت در برابر مواد شیمیایی و خطرات بیولوژیکی استفاده می‌شود.
مواد پرکاربرد:
* لاستیک‌ها
** بوتیل
** نئوپرین
** نیتریل
** وایتون
* پلاستیک‌ها
** پلی وینیل کلرید
** پلی وینیل الکل
* کامپوزیت‌ها
** الیاف آرامید
** پلیمرهای تقویت‌شده با الیاف کربن (مثل کولار)
* فلزات
** نانوذرات فلزی

## سطوح محافظت
سازمان محیط زیست آمریکا (EPA) لباس‌های حفاظت شیمیایی را به چهار سطح دسته‌بندی می‌کند؛ سطح A بالاترین سطح و سطح D پایین‌ترین سطح حفاظت را ارائه می‌دهند. این سطوح براساس میزان حفاظت از پوست و دستگاه تنفسی کاربر تعیین می‌شوند.

* سطح A - بالاترین سطح حفاظت تنفسی و پوستی. شامل یک لباس کاملا محصور کننده و نفوذناپذیر دربرابر بخار همراه با تجهیزات تنفسی مانند دستگاه تنفس مستقل (SCBA) یا ماسک با هوای تأمین‌شده است. زمانی استفاده می‌شود که حفاظت دربرابر بخارات و مایعات ضروری باشد. اجزای مجموعه ممکن است شامل سیستم ارتباط رادیویی داخلی، حفاظت سر، چکمه و دستکش نیز باشد. (نمونه: حضور اولین پاسخ‌دهنده در محل انتشار گاز سمی ناشناخته)
* سطح B - بالاترین سطح حفاظت تنفسی با سطح پایین‌تر حفاظت پوستی. شامل لباس مقاوم دربرابر مواد شیمیایی است که ممکن است کاملا محصور کننده باشد یا نباشد و به همراه دستگاه تنفس مستقل یا ماسک با هوای تأمین‌شده استفاده می‌شود. زمانی استفاده می‌شود که خطر انتشار بخار کمتر است اما نگرانی‌هایی درباره مواجهه تنفسی وجود دارد. اجزا ممکن است شامل ارتباط رادیویی، حفاظت سر، محافظ صورت، چکمه و دستکش باشند. (نمونه: پاک‌سازی نشت مواد شیمیایی در شرایط بدون خطر استنشاق بخار)
* سطح C - سطح کاهش‌یافته‌ای از حفاظت تنفسی و پوستی. شامل لباس محافظ در برابر پاشش مایعات همراه با ماسک تنفسی تصفیه کننده هوا است. زمانی استفاده می‌شود که خطر تماس پوستی اندک است اما آلودگی هوایی وجود دارد. اجزا می‌توانند شامل ارتباط رادیویی، حفاظت سر، محافظ صورت، چکمه و دستکش باشند.(نمونه:‌کار با آفت‌کش‌ها)
* سطح D - پایین‌ترین سطح حفاظت. در موقعیت‌هایی استفاده می‌شود که هیچ احتمال پاشش مواد شیمیایی روی کارگر وجود ندارد و آلودگی‌ای که دستگاه تنفس را تهدید کند در محیط نیست. مجموعه شامل لباس کار معمولی، محافظ صورت یا عینک ایمنی، دستکش و چکمه است. (کار در انبار حاوی ظروف مهر و موم شدۀ مواد شیمیایی)

## تاریخچه
استفاده از پوشاک حفاظتی کار سابقه‌ای چند قرنی دارد و به دورۀ قرون وسطی بازمی‌گردد. زمانی که آهنگران از پیش‌بندها و دستکش‌های چرمی استفاده می‌کردند و معدن‌کاران برای محافظت در برابر آوار، کلاهخود و پارچه ‌های ضخیم به‌کار می‌بردند. از آن زمان تاکنون پیشرفت‌های چشمگیری در فناوری و درک ما از میکروب‌ها، مواد شیمیایی و سایر مخاطرات صورت گرفته است. با رشد صنایع خطرات محیط‌های کاری بیشتر شناسایی شدند و همین امر لزوم وجود رویه‌ها و تجهیزات استانداردتر را برجسته کرد. با تصویب "قانون ایمنی و بهداشت شغلی"  در سال ۱۹۷۰ استفاده از لباس‌های حفاظت شیمیایی در ایالات متحدۀ اجباری شد. این امر به وضع مقررات دقیق‌تر، پژوهش‌های گسترده‌تر و بهبودهای قابل توجه در این حوزه انجامید.

لحظات تاریخی:

* **شیوع طاعون منچوری** ۱۹۱۰-۱۹۱۱ دکتر وو لین ته نخستین ماسک گازی از جنس گاز را توسعه داد.
* **جنگ جهانی اول** ۱۹۱۴ استفاده از جنگ شیمیایی باعث پیشرفت سریع تجهیزات حفاظتی شد.
* **کلاه ایمنی مدرن** در سال ۱۹۸۲ اختراع شد
* **الیاف کولار (Kevlar) و نومکس (Nomex)** در سال ۱۹۸۲ اختراع شدند که امکان تولید تجهیزات حفاظتی سبک‌وزن را فراهم کرد.
* **استفاده از لاستیک** در تجهیزات آتش‌نشانی از دهه ۱۹۳۰

## جستارهای وابسته

* حفاظت شیمیایی
* تجهیزات حفاظتی شخصی
* کولار
* تجهیزات محافظت شخصی موتورسواری

## منابع

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
رده:ایمنی در شیمی
رده:ایمنی و بهداشت شغلی