گل رز لیما

**رز لیما** (به انگلیسی: Rose of Lima، به اسپانیایی: Rosa de Lima)، با نام اصلی **ایسابل فلورس دِ اولیوا** (۲۰ آوریل ۱۵۸۶ – ۲۴ اوت ۱۶۱۷)، یکی از اعضای انجمن سوم سنت دومینیک در لیما، پرو، امپراتوری اسپانیا بود که به دلیل زندگی زاهدانه و توبه‌های مشهورش و همچنین مراقبت از فقرای شهر از طریق تلاش‌های شخصی‌اش شهرت یافت.

رز لیما در خانواده‌ای نجیب‌زاده به دنیا آمد و قدیس حامی گلدوزی، باغبانی و پرورش گل‌های شکوفا است. او نخستین فرد متولد قاره آمریکا بود که به عنوان قدیس تقدیس شد.

به عنوان یک قدیس، رز لیما در کنار پودنتیانا به عنوان یکی از قدیسان حامی مشترک فیلیپین معرفی شده است؛ هر دو قدیس در سپتامبر ۱۹۴۲ توسط پاپ پیوس دوازدهم به قدیسان حامی درجه دو تنزل یافتند، اما رز همچنان قدیس حامی اصلی پرو و مردم محلی آمریکای لاتین است. تصویر او پیش‌تر بر روی اسکناس با بالاترین ارزش پرو چاپ می‌شد.

## زندگی‌نامه
بندانگشتی|صفحه عنوان کتاب ''ویتا میرابیلیس'' اثر لئونهارد هانسن (منبع: مجموعه کتاب زنان، کتابخانه‌های شریدان، دانشگاه جانز هاپکینز)
او با نام **ایسابل فلورس دِ اولیوا** در شهر لیما، که در آن زمان بخشی از نایب‌السلطنه پرو در امپراتوری اسپانیا بود، در ۲۰ آوریل ۱۵۸۶ به دنیا آمد. او یکی از یازده فرزند گاسپار فلورس (تفنگدار)، یک تفنگدار شمخال در ارتش اسپانیا بود که خانواده‌اش اهل بانوس د مونتمایر، کاسرس، اسپانیا بودند و بعدها به پورتوریکو سفر کردند. همسر او و مادر رز، ماریا دِ اولیوا ای اِرِرا (زاده ۱۵۶۰)، یک *کریویا* بومی لیما بود. پدربزرگ و مادربزرگ مادری او فرانسیسکو دِ اولیوا و ایسابل دِ اِرِرا بودند. خواهران و برادران رز (به ترتیب تولد) گاسپار، برناردینا، هرناندو، فرانسیسکو، خوانا، آنتونیو، آندرس، فرانسیسکو و خاسینتا بودند که همگی در لیما به دنیا آمدند.
بندانگشتی|راست|200px|لوح یادبود در بانوس د مونتمایر، اسپانیا، تقدیم‌شده به گاسپار فلورس، پدر رز لیما
لقب بعدی او «رز» از حادثه‌ای در دوران نوزادی‌اش نشأت می‌گیرد: یک خدمتکار ادعا کرد که چهره او را در حال تبدیل شدن به گل رز دیده است. در سال ۱۵۹۷، ایسابل توسط اسقف اعظم لیما، توریبیوس از موگروبخو، که خود نیز بعدها به عنوان قدیس اعلام شد، تأیید شد. او در آن زمان رسماً نام رز (Rosa در اسپانیایی) را برای خود برگزید.

او در جوانی، به تقلید از عضو مشهور فرقه سوم سنت دومینیک، کاترین سیه‌نا، سه بار در هفته شروع به روزه کرد و در خفا توبه‌های سختی انجام می‌داد. هنگامی که به خاطر زیبایی‌اش مورد تحسین قرار می‌گرفت، رز موهای خود را کوتاه کرد و فلفل بر چهره‌اش مالید، زیرا از اینکه مردان به او توجه می‌کردند ناراحت بود.

او با وجود مخالفت دوستان و خانواده‌اش، همه خواستگاران را رد کرد. علی‌رغم سرزنش والدینش، ساعت‌های بسیاری را به تأمل در مورد نان مقدس می‌گذراند و روزانه آن را دریافت می‌کرد، که در آن دوره عملی بسیار نادر بود. او مصمم بود که نذر بکارت کند، که با مخالفت والدینش که آرزوی ازدواج او را داشتند، روبرو شد. سرانجام، پدرش از روی ناچاری اتاقی را در خانه خانوادگی به او اختصاص داد.

[بندانگشتی|چپ|پنجره شیشه رنگی اثر [هری کلارک، واقع در کلیسای سنت مایکل، بالیناسلو، ایرلند، که قدیس رز را در حال سوزاندن دستانش به عنوان یک عمل توبه به تصویر می‌کشد]]

علاوه بر روزه، او برای همیشه از خوردن گوشت پرهیز کرد. او به بیماران و گرسنگان اطراف جامعه خود کمک می‌کرد، آنها را به اتاق خود می‌آورد و از آنها مراقبت می‌کرد. رز سوزن‌دوزی‌های زیبای خود را می‌فروخت و گل‌هایی را که پرورش می‌داد برای کمک به خانواده‌اش به بازار می‌برد. او برای مراقبت از فقرا، توری و گلدوزی می‌ساخت و می‌فروخت و در یک غار کوچکی که ساخته بود، دعا و توبه می‌کرد. در غیر این صورت، او به یک گوشه‌نشین تبدیل شده بود و اتاقش را فقط برای رفتن به کلیسا ترک می‌کرد.

او توجه راهبان فرقه دومینیکن را به خود جلب کرد. او می‌خواست راهبه شود، اما پدرش این کار را منع کرد، بنابراین او به جای آن وارد انجمن سوم سنت دومینیک شد و در خانه والدینش زندگی کرد. در بیست سالگی، او لباس یک عضو سوم را پوشید و نذر بکارت ابدی کرد. او حداکثر دو ساعت در شب به خود اجازه خواب می‌داد تا ساعات بیشتری را به دعا اختصاص دهد. او تاجی سنگین از نقره، با خارهای کوچک در داخل، به تقلید از تاج خاری که عیسی بر سر داشت، بر سر گذاشت.

او به مدت یازده سال این‌گونه زندگی کرد، همراه با وقفه‌هایی از خلسه، و سرانجام در ۲۴ اوت ۱۶۱۷، در سن جوانی ۳۱ سالگی، پس از یک بیماری طولانی درگذشت. گفته می‌شود که او تاریخ مرگ خود را پیش‌بینی کرده بود. مراسم تشییع او در کلیسای جامع با حضور تمام مقامات دولتی لیما برگزار شد. روز عید او ۲۳ اوت است (در تقویم سنتی ۳۰ اوت).

## تکریم
بندانگشتی|صومعه قدیس رز در لیمای قرن هفدهم

رز در ۱۰ مه ۱۶۶۷ توسط پاپ کلمنت نهم تبرک شد و در ۱۲ آوریل ۱۶۷۱ توسط پاپ کلمنت دهم تقدیس شد و اولین کاتولیک در قاره آمریکا بود که به عنوان قدیس اعلام شد. آرامگاه او، در کنار آرامگاه‌های دوستانش مارتین د پوراس و خوان ماسیاس، در حال حاضر در داخل صومعه کلیسای جامع سانتو دومینگو، لیما در لیما قرار دارد. کلیسای کاتولیک می‌گوید که معجزات بسیاری پس از مرگ او رخ داد: داستان‌هایی وجود داشت که او یک جذامی را شفا داده بود و در زمان مرگش، شهر لیما بوی گل رز می‌داد؛ همچنین گل‌های رز از آسمان شروع به باریدن کردند. بسیاری از مکان‌ها در دنیای جدید به افتخار او سانتا روزا نامگذاری شده‌اند.

بندانگشتی|قدیس رز لیما؛ بازسازی چهره
[بندانگشتی|267x267px|کلیسای جامع سانتو دومینگو در [لیما، پرو، جایی که بقایای قدیس رز لیما قرار دارد]]
عید مذهبی او در سال ۱۷۲۹ در تقویم رومی عام برای برگزاری در ابتدا در ۳۰ اوت گنجانده شد، زیرا ۲۴ اوت، تاریخ مرگ او، عید بطلمیوس (حواری) است و ۳۰ اوت نزدیک‌ترین تاریخ بود که هنوز به یک قدیس شناخته‌شده اختصاص نیافته بود. بازنگری پاپ پل ششم در تقویم در سال ۱۹۶۹، تاریخ ۲۳ اوت را آزاد کرد، روزی که اکنون عید او در سراسر جهان، از جمله اسپانیا، جشن گرفته می‌شود، به استثنای پرو و برخی دیگر از کشورهای آمریکای لاتین که ۳۰ اوت به افتخار او یک تعطیل عمومی است.

زندگی‌نامه‌های اولیه رز توسط پدر دومینیکن، هانسن، با عنوان «ویتا سانتا روزا» (۲ جلد، رم، ۱۶۶۴–۱۶۶۸)، و وینچنزو اورسینی، که بعدها پاپ بندیکت سیزدهم شد، نوشته شد. او کتاب "Concentus Dominicano, Bononiensis ecclesia, in album Sanctorum Ludovici Bertrandi et Rosae de Sancta Maria, ordinero praedicatorum" (ونیز، ۱۶۷۴) را نوشت.

پارکی به نام او در مرکز شهر ساکرامنتو، کالیفرنیا وجود دارد. قطعه زمینی در خیابان‌های هفتم و K توسط پیتر برنت، اولین فرماندار ایالت کالیفرنیا، به کلیسای کاتولیک واگذار شد. پدر پیتر اندرسون یکی از دو کلیسای اول در این اسقف‌نشین را ساخت تا تحت حمایت قدیس رز تقدیس شود.

در کشور جزیره‌ای دوگانه ترینیداد و توباگو در کارائیب، «جامعه کاریب سانتا روزا» واقع در آریما، بزرگ‌ترین سازمان مردمان بومی در این جزیره است. دومین محله قدیمی در اسقف‌نشین پورت آو اسپین نیز به نام این قدیس نام‌گذاری شده است. کلیسای سانتا روزا که در شهر آریما قرار دارد، در ۲۰ آوریل ۱۷۸۶ به عنوان «هیئت مأموریت سرخپوستی سانتا روزا دِ آریما» بر پایه‌های یک هیئت مأموریت فرقه کاپوچین که پیش‌تر در سال ۱۷۴۹ تأسیس شده بود، بنا نهاده شد.

در جزیره سنت لوسیا در کارائیب، دو جشنواره گل توسط انجمن‌های محلی برگزار می‌شود. هر انجمن یک قدیس حامی دارد که در روز عید او، جشن بزرگی برپا می‌شود. برای انجمن «رُزها»، این جشن روز عید قدیس رز لیما در ۳۰ اوت است؛ و برای انجمن «مارگریت‌ها»، جشن در روز عید قدیس مارگارت ماری آلاکوک در ۱۷ اکتبر برگزار می‌گردد.

جمجمه رز که با تاجی از گل‌های رز تزئین شده است، به همراه جمجمه مارتین د پوراس در کلیسای جامع لیما در پرو برای بازدید عمومی به نمایش گذاشته شده است. مرسوم بود که تنه در کلیسای جامع نگهداری شده و سر او در سراسر کشور گردانده می‌شد.

در برخی مناطق، او در تاریخ ۲۴ اوت نیز گرامی داشته می‌شود.

### قدیس حامی
قدیس رز، قدیس حامی قاره آمریکا، مردمان بومی قاره آمریکا، و پرو (به‌ویژه شهر لیما)، سیتارد در هلند، هند غربی و فیلیپین است.

## میراث
بندانگشتی|ایستاده|نقاشی استعماری از قدیس رز لیما (۱۶۸۰) اثر هنرمند کلمبیایی گرگوریو واسکس د آرسه و سبایوس. موزه هنر استعماری بوگوتا.
در آخرین آخر هفته ماه اوت، «جشن سانتا روزا» در دیکسون، نیومکزیکو، و «جشنواره سینت روزا» در سیتارد، هلند، برگزار می‌شود. همچنین، در سیبه، هلند، در اولین شنبه پس از ۲۳ اوت، یک تیر ماه که به قدیس رز تقدیم شده، توسط انجمن محلی *Jonkheid* برپا می‌شود.

یک بارونی قدیس رز لیما در دودمان سلطنتی رواندا در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط پادشاه کاتولیک در تبعید، پادشاه کیگلی پنجم رواندا، ایجاد شد.

## نگارخانه

Saint Rose of Lima Sanctuary, Temple and Convent.jpg|معبد، زیارتگاه و صومعه‌ای که او در آن در لیما زندگی می‌کرد
Saint rose of lima hermitage.jpg|او کلبه‌ای کوچک در حیاط پشتی را به یک عبادتگاه تبدیل کرد و اغلب برای دعا به آنجا می‌رفت.
Famous waterhole lima peru.jpg|چاه آبی که دوستداران به یاد قدیس رز نامه‌های خود را در آن می‌اندازند.
Basílica Santuario de Santa Rosa de Lima 01.JPG|*کلیسای جامع و زیارتگاه سانتا روزا دِ لیما* در بوئنوس آیرس
Catedral de la Asunción de María Santísima (Guadalajara, Jalisco) - statue of St. Rose of Lima.jpg|تندیس قدیس رز لیما در *کلیسای جامع عروج مریم مقدس* در گوادالاخارا، خالیسکو


## برای مطالعه بیشتر
* José Flores Araoz, et al. *Santa Rosa de Lima y su tiempo*. Lima: Banco de Crédito del Perú ۱۹۹۵.
* Luis Getino, O.P. *Santa Rosa de Lima, patrona de América: su retrato corporal y su talla intelectual según nuevos documentos*. Madrid: M. Aguilar 1943.
* Teodoro Hampe Martínez. "Santa Rosa de Lima y la identidad criolla en el Perú colonial" (essay of interpretation), *Revista de Historia de América*, No. 121 (January – December, 1996), pp. 7–26
* Leonardo Hansen, *Vida admirable de Santa Rosa de Lima*, translated by Fr. Jacinto Parra. Lima: Centro Católico 1895.
* Fernando Iwasaki Canti. "Mujeres borde de la perfección: Rosa de Santa María y las alumbradas de Lima," Hispanic American Historical Review 73, no. 4 (1993):581–613.
* Pedro de Loayza, O.P. *Vida ad Santa Rosa de Lima* (1619) Reprint, Lima: Iberia, S.A. 1965.
* Ronald J. Morgan, "Heretics by Sea, Pagans by Land: St. Rosa de Lima and the Limits of Criollismo in Colonial Peru", chapter 4 of *Spanish American Saints and the Rhetoric of Identity*. Tucson: University of Arizona Press 2002, pp. 67–97.
* Tomás Polvorosa López, "La canonización de Santa Rosa de Lima a través del *Bullarium Ordinis F.F. Pratedictorum*" in *Actas del I Congreso Internacional sobre los Dominicos y el Nuevo Mundo*, pp. 603–639. Madrid: Editorial DEIMoS 1987.
* ماریان استورم. "The Life of St. Rose: First American Saint and Only American Woman Saint", 
* Rubén Vargas Ugarte, S.J. *Vida de Santa Rosa de Lima*. 3d edition. Buenos Aires: Imprenta López 1961.
## منابع

رده:زادگان ۱۵۸۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۶۱۷ (میلادی)
رده:اهالی لیما
رده:اهالی پرو در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی پرو در سده ۱۷ (میلادی)
رده:قدیسان مسیحی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:قدیسان مسیحی در سده ۱۷ (میلادی)
رده:قدیسیان زن مسیحی عصر اوایل نوین
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی)
رده:زنان سده ۱۷ (میلادی)
رده:افراد پرویی اسپانیایی‌تبار