لیوکیو (قرون وسطایی)

**لیوکیو** یا **لوچئو** قلمرویی بود که گفته می‌شود در دریای چین شرقی وجود داشته است. در طول قرن‌های ۱۸ و ۱۹، در انگلیسی به آن لیوکیو و در فرانسوی به آن لیو-کیو می‌گفتند. در متون تاریخی مختلف چینی مانند *[[کتاب سوئی]]* به آن اشاره شده است و به طرق مختلف با جزیره تایوان، جزایر پنگو (جزایر پسکادور) و جزایر ریوکیو یکی دانسته شده است.

## کتاب سویی
شرح مفصلی از یک پادشاهی جزیره‌ای به نام «لیوکیو» را می‌توان در *[[کتاب سوئی]]* یافت. *لیوکیو* چینی اولین بار در *[[کتاب سوئی]]* (۶۳۶) مورد اشاره قرار گرفت، که بیان می‌کرد سلسله سوئی چین سه بار در سال‌های ۶۰۷ و ۶۰۸ به جایی که *لیوکیو* (流求) می‌نامید، لشکرکشی کرده است *کتاب سوئی* گزارش مربوط به لیوکیو را در فصل مربوط به «بربرهای شرقی» (دونگ یی)، پس از گزارش مربوط به موهه و قبل از گزارش مربوط به وا (ژاپن)، در جایگاه یکی مانده به آخر قرار می‌دهد. متن، قلمرو لیوکیو و مردم آن را به شرح زیر توصیف می‌کند:

: «سرزمین لیوکیو در میان جزایری در دریا، در مکانی که باید در شرق شهرستان جیان‌آن باشد، واقع شده است که می‌توان با پنج روز سفر آبی به آن رسید. این سرزمین غارهای زیادی دارد. نام قبیله پادشاه آن هوانسی و نام کوچک او کِلادو است؛ مشخص نیست که چند نسل از زمانی که او و خانواده‌اش این کشور را تصرف کرده‌اند، گذشته است. مردم آن سرزمین او را کِلائویانگ می‌نامند و برای همسرش، دوباتو می‌گویند. محل زندگی او را غار بولوتان می‌نامند که دارای خندق‌ها و حصارهای سه‌گانه است؛ اطراف آن آب روان، درختان و بوته‌های خار به عنوان موانع وجود دارد. در مورد محل اقامت پادشاه، شانزده اتاق بزرگ وجود دارد و با حکاکی‌هایی از پرندگان و جانوران حکاکی شده است. درختان دولو زیادی وجود دارد که شبیه پرتقال هستند اما شاخ و برگ متراکمی دارند. این کشور چهار یا پنج رئیس دارد که چندین روستا را تحت حکومت خود متحد می‌کنند. روستاها پادشاهان کوچک خود را دارند.»

: «این مردم چشمانی عمیق و بینی‌هایی دراز دارند که به نظر می‌رسد تا حدودی شبیه قوم هو باشد، و همچنین از هوش و ذکاوت کمی برخوردارند. هیچ گونه رعایت سلسله مراتب حاکم و وزیر یا رسم سجده کردن با کف دست‌های فشرده وجود ندارد. پدران و فرزندان با هم در یک رختخواب می‌خوابند. مردان سبیل و ریش خود را می‌کنند و هر جایی از بدنشان که مو داشته باشد، آن را نیز برمی‌دارند. زنان بالغ از جوهر برای خالکوبی دست‌های خود به شکل حشرات و مارها استفاده می‌کنند. در مورد ازدواج، از شراب، غذاهای لذیذ، مروارید و صدف برای ترتیب دادن نامزدی استفاده می‌کنند. اگر زن و مردی از یکدیگر لذت برده باشند، ازدواج می‌کنند.»

ژو کوان، رهبر اولین سفرهای سوئی به «لیوکیو»، در ابتدا این نام را با حروف 流虬 یا «اژدهای روان» نوشت، زیرا شکل جزیره او را به یاد اژدهایی شناور در دریا می‌انداخت. در حالی که اوکیناوا جزیره‌ای دراز و باریک است که مفسران بعدی آن را با اژدها مرتبط دانستند، تایوان جزیره‌ای بیضی شکل است نه اژدها شکل.

## شناسایی
هیچ اجماع علمی در مورد اینکه «لیوکیو» در *کتاب سوئی* و *[[تاریخ یوآن|تاریخ یوان]]* به کدام سرزمین خاص اشاره دارد، وجود ندارد. چانگ بی‌یو خاطرنشان می‌کند که «برخی از محققان معتقدند که سابقه «لیوکیو» به جزیره لیوکیو در نزدیکی تایوان اشاره داشته است، در حالی که برخی می‌گویند این اشاره به جایی است که اکنون جزایر ریوکیو نامیده می‌شود… و برخی دیگر معتقدند که این یک اصطلاح کلی است که به جزایر دریای چین شرقی و آب‌های نزدیک اشاره دارد.»

با این حال، در تحقیقات ژاپنی و غربی، اغلب فرض بر این است که *کتاب سویی* مستقیماً به آنچه بعدها پادشاهی ریوکیو نامیده شد، اشاره دارد.

وانگ دایوان در کتاب خود *، دائویی ژیلوئه* (۱۳۴۹)، به وضوح از «لیوکیو» به عنوان نامی برای تایوان یا بخشی از آن که در نزدیکی پنگهو قرار دارد، استفاده کرده است. اسناد چینی که در دوران سلسله مغولی یوان نوشته شده‌اند، نشان می‌دهند که *لیوکیو* همان تایوان بوده است. به عنوان مثال، در *[[ون شیئن تونگ کائو|ونژیان تونگکائو]]* (۱۳۱۷) آمده است که *لیوکیو* در شرق کوانژو، شهری بندری رو به تنگه تایوان، واقع شده است و از جزایر پنگهو در وسط تنگه قابل مشاهده بوده است. به‌طور مشابه، *[[تاریخ یوآن|تاریخ یوان]]* (۱۳۶۹)، که توسط سلسله بعدی مینگ گردآوری شده است، شناسایی *لیوکیو* به عنوان تایوان را تقویت می‌کند. بر اساس این کتاب، مغول‌ها دو بار در سال‌های ۱۲۹۲ و ۱۲۹۷ بیهوده تلاش کردند تا آنچه را که *لیوکیو* (瑠求) می‌نامیدند، تحت سلطه خود درآورند. جزایر پنگو و *لیوکیو* در مسیر لیوکیو با یکدیگر روبرو شدند و فرستادگان سال ۱۲۹۲ در مسیر *لیوکیو* از پنگو بازدید کردند. این واقعیت که حروف چینی اختصاص داده شده به *لیوکیو* در طول زمان تغییر کرده‌اند (流求، 留仇، 流虬، 瑠求، 琉球 و غیره) نشان می‌دهد که این کلمه از زبانی غیرچینی قرض گرفته شده است. با این حال، بعید است که شکل این کلمه در زبان اوکیناوایی، *رووچو* (ルーチュー)، منشأ این کلمه باشد، زیرا ممنوعیت استفاده از حرف اول کلمه /r/ از ویژگی‌های منطقه‌ای زبان‌های اوکیناوایی و مرتبط با آن است. از این رو، اکثر محققان ریشه لغوی آن را در زبان‌های آسترونزیایی تایوان جستجو می‌کنند.

## میراث
در آثار بعدی، این نام به جزایر ریوکیو به‌طور کلی یا اوکیناوا، بزرگ‌ترین آنها، اشاره دارد. نامه امپراتور مینگ به اوکیناوا در سال ۱۳۷۲ که تشکیل سلسله جدید خود را اعلام می‌کرد، اوکیناوا را به عنوان «کشور لیو-کیو» خطاب می‌کرد. پس از آنکه شو هاشی سه پادشاهی را در اوکیناوا متحد کرد، امپراتور شوآنده در سال ۱۴۲۸ عنوان «پادشاه لیو-کیو» را به او داد. در حالی که این پادشاهی کوچک مستقل از بازرگانان دریانورد شبیه به سکونتگاه‌های یافت شده در جزایر جنوبی ژاپن بود، فرهنگ آن بیشتر تحت تأثیر چینی‌های سرزمین اصلی قرار داشت. در واقع، نام «ریوکیو» به سادگی شکل ژاپنی *لیوچیو* است. منابع اولیه چینی مدرن نیز به‌طور خاص اوکیناوا (بزرگ‌ترین ریوکیو) را «لیوچیو بزرگتر» و جزیره تایوان را «لیوچیو کوچکتر» می‌نامیدند. در قرن هجدهم، *لیوکی گوئو ژیلوئه*، آن را با اشاره خاص به جزیره‌ای از گومیشان (جزیره کومه) که توسط یک رئیس گومی اداره می‌شد، به عنوان ریوکیو معرفی کرد. این متن همچنین این منطقه را در حدود سال ۱۶۴۴ تحت کنترل شدید شوگون‌سالاری ژاپن توصیف کرد - که در مورد پادشاهی ریوکیو نیز صادق است (به تهاجم ریوکیو مراجعه کنید). این کلمه برای اوکیناوایی‌ها بیگانه ماند؛ به طوری که هیچ نمونه‌ای از آن را نمی‌توان در سرودهای آیینی در ۲۲ جلد *اومورو سوشی*، که منعکس کننده جهان‌بینی اوکیناوایی است، یافت.

نام لیوکیو، که از زمان سلسله مینگ به‌طور متناوب استفاده می‌شده، همچنان نام رسمی جزیره شیائولیوکیو در جنوب غربی تایوان است. منابعی وجود دارند که از شیائولیوکیو (لیوکیو کوچک) به عنوان نام قدیمی چینی تایوان یاد می‌کنند.

## منابع

رده:تاریخ تایوان
رده:تاریخ جغرافیایی چین
رده:تاریخ ریوکیو
رده:دریای چین شرقی
رده:کشورهای قدیم در چین باستان
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی