ماراتن در المپیک

**[[ماراتن]] (ماراتون) در [[بازی‌های المپیک تابستانی]]** تنها رویداد دوی جاده‌ای است که در مسابقات چند ورزشی برگزار می‌شود. ماراتن مردان از اولین المپیک مدرن، در سال ۱۸۹۶، در برنامه دو و میدانی المپیک حضور داشته است. نزدیک به نود سال بعد، مسابقات بخش زنان در المپیک ۱۹۸۴ لس آنجلس به برنامه اضافه شد.

## تاریخچه
رویداد ماراتن مدرن ایجاد شد و بعدتر از طریق مسابقات المپیک شکل آن اصلاح شد. ایده برگزاری مسابقه ماراتن در اولین المپیک توسط میشل برئال به پیر دو کوبرتن پیشنهاد شد. بر اساس یک افسانهٔ رایج، این ورزش از نبرد ماراتن در یونان باستان الهام گرفته شده، که در آن سربازی به نام فیدیپیدس از شهر ماراتن به آتن دوید تا پیام پیروزی یونانی‌ها بر ایرانیان را به مژده دهد. به پاسداشت این سرباز، ورزشکاران یونان باستان یک دور ۱۸۹۶ را از شهر ماراتون آغاز می‌کردند و در استادیوم پاناتنایک آتن به پایان رسانیدند؛ مسافتی در حدود . در ۱۰ آوریل ۱۸۹۶، اسپیریدون لوئیس، کِشتی‌بر یونانی، اولین ماراتن المپیک را در ۲ ساعت و ۵۸ دقیقه و ۵۰ ثانیه برنده شد. مسیر بین ماراتن و استادیوم پاناتنایک زمانی که آتن میزبان بازی‌های سال ۲۰۰۴ بود، احیاء شد و مورد استفاده قرار گرفت.

در نسخه‌های اولیه، مسافت مسابقه از  متغیر بود؛ زیرا معمولاً بر اساس فاصله بین دو نقطهٔ مبدأ و مقصد است که سازمان‌دهندگان مسیر را تعیین می‌کردند. در المپیک ۱۹۰۸ لندن، مسافت استاندارد ۲۶ مایل، ۳۸۵ یارد (۴۲٫۱۹۵ کیلومتر) معرفی شد. با این حال، تا المپیک ۱۹۲۴ پاریس این فاصله رسماً به استاندارد المپیک تبدیل نشده بود.

ماراتن المپیک بلافاصله در دنیای غرب محبوبیت پیدا کرد و به سرعت مسابقات طولانی مدت سالانه متعددی از جمله ماراتن بوستون در سال ۱۸۹۷، ماراتن تور پاریس در سال ۱۹۰۲، ماراتن یانکرز در سال ۱۹۰۷ و ماراتن پلی‌تکنیک لندن در سال ۱۹۰۹ افتتاح شدند. این گونه ماراتن‌ها نقش کلیدی در گسترش جنبش دوی جاده ای در سطح بین‌المللی در طول قرن بیستم میلادی ایفا کردند.

این یک سنت شده است که ماراتن المپیک مردان آخرین رویداد در تقویم بازی‌های روز پایانی المپیک باشد. برای سال‌ها، از بازی‌های توکیو ۱۹۶۴ به بعد، مسابقه در داخل استادیوم المپیک به پایان می‌رسید. با این حال، در بازی‌های ۲۰۰۴ آتن، خط پایان در استادیوم تاریخی پاناتنایک بود. در بازی‌های لندن ۲۰۱۲، شروع و پایان در مال لندن بود، و در بازی‌های ۲۰۱۶ ریو، شروع و پایان در سامبادروم بود که جایی است که رژه‌های رقص و کارناوال را غالباً در آنجا تماشا می‌کنند. در بازی‌های ۲۰۲۰ توکیو، به دلیل نگرانی‌های گرمایی در شهر میزبان، ماراتن به جای توکیو در ساپورو برگزار شد. اغلب، مدال‌های ماراتن مردان در مراسم اختتامیه اهدا می‌شوند. در سال ۲۰۲۰، هر دو مدال مردان و زنان با هم ارائه شد. در بازی‌های المپیک ۲۰۲۴ پاریس، ماراتن زنان آخرین رویداد بود تا برابری جنسیتی و حقوق زنان را نشان دهد.

رکوردهای المپیک برای این رشته عبارتند از ۲:۰۶:۲۶ برای مردان که توسط تمیرات تولا در سال ۲۰۲۴ ثبت شد و ۲:۲۲:۵۵ ساعت برای زنان که سیفان حسن در سال ۲۰۲۴ به ثبت رساند. رکورد جهانی ماراتن مردان چندین بار در المپیک بهبود یافته است: در سال‌های ۱۹۰۸، ۱۹۲۰، و سپس در المپیک‌های پی در پی توسط آببه بیکیلا در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۶۴. آببه بیکیلا، والدمار سییرپینسکی و الیود کیپچوگه تنها ورزشکارانی هستند که موفق به کسب دو مدال طلای المپیک در رشتهٔ ماراتن شده‌اند. هیچ ورزشکاری بیش از دو مدال از هر رنگی کسب نکرده است. اتیوپی با ۶ مدال بیشترین مدال طلا را در این مسابقات کسب کرده است، در حالی که کنیا با ۱۵ مدال در مجموع بیشترین مدال را به خود اختصاص داده است.

## خلاصه مدال
### مردان

#### مدال آوران چند دوره

#### بر حسب کشور

### زنان

#### مدال آوران چند دوره

#### بر حسب کشور

## بازی‌های درونی
بازی‌های بین‌المللی ۱۹۰۶ در آتن برگزار شد و در آن زمان رسماً به عنوان بخشی از سری بازی‌های المپیک شناخته شد، با این هدف که بازی‌هایی در یونان در فواصل دو ساله بین المپیک‌های بین‌المللی برگزار شود. با این حال، این طرح هرگز به نتیجه نرسید و کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) بعداً تصمیم گرفت این بازی‌ها را به عنوان بخشی از سری رسمی المپیک به رسمیت نشناسد. برخی از مورخان ورزش نتایج این بازی‌ها را به عنوان بخشی از المپیک تلقی می‌کنند.

در این رویداد یک ماراتن مردان به طول ۴۱٫۸۶ ک‌م برگزار شد و بیلی شرینگ از کانادا برنده این رقابت شد. جان سوانبرگ، نایب قهرمان مسابقه شد و ویلیام فرانک آمریکایی برنده مدال برنز شد.

## منابع

;Participation and athlete data
* Martin, David and Roger Glynn. 2000. *[https://books.google.com/books/about/The_Olympic_Marathon.html?id=Qb125O62NVQC The Olympic Marathon: The History and Drama of Sport's Most Challenging Event].* Human Kinetics; Champaign, Illinois.
*Athletics Men's Marathon Medalists. Sports Reference. Retrieved on 2014-03-12.
*Athletics Women's Marathon Medalists. Sports Reference. Retrieved on 2014-03-12.
;Olympic record progressions
* Mallon, Bill (2012). TRACK & FIELD ATHLETICS - OLYMPIC RECORD PROGRESSIONS. *[[Track and Field News]]*. Retrieved on 2014-03-12.
;Specific

## پیوند به بیرون
*IAAF marathon homepage
* 
*Olympic athletics records from *Track & Field News*

رده:ماراتون‌ها
رده:مسابقات بزرگان دو ماراتون