کمیته انتقال

**کمیته انتقال** نهادی غیررسمی بود که در ماه مه ۱۹۴۸ در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سوی افرادی که عضو کابینه نخستین دولت اسرائیل نبودند تشکیل شد. هدف این کمیته نظارت بر اخراج فلسطینیان عرب از شهرها و روستاهایشان و جلوگیری از بازگشت آنان بود. میزان آگاهی نخست‌وزیر و کابینه از کارکردهای این کمیته همچنان درونمایه بحث میان پژوهشگران است.

اندیشه تشکیل این کمیته از یوسف وایتس، مدیر بخش زمین و جنگل‌کاری صندوق ملی یهود، برآمد. کمیته نخست از وایتس، عزرا دانین (رئیس بخش عربی سازمان اطلاعاتی شای وابسته به هاگانا) و الیاهو ساسون (رئیس بخش خاورمیانه وزارت امور خارجه) تشکیل می‌شد. این کمیته بدون داشتن مجوز رسمی از داوید بن گوریون یا کابینه، به ویرانی روستاهای عربی پرداخت و سرانجام با مخالفت حزب ماپام و وزیر امور اقلیت‌ها، بخور شالوم شیطریت، به کار خود پایان داد.

## پیدایش کمیته

اندیشه تشکیل کمیته از یوسف وایتس برآمد که مدیر بخش زمین و جنگل‌کاری صندوق ملی یهود بود. وایتس از دهه ۱۹۳۰ نقش برجسته‌ای در خرید زمین برای یه‌شو (جامعه یهودی سرزمین فلسطین) ایفا کرده بود.

نخستین کمیته غیررسمی از سه تن تشکیل شد: وایتس؛ عزرا دانین، رئیس بخش عربی سازمان اطلاعاتی شای (به انگلیسی: ) که بازوی اطلاعاتی هاگانا بود؛ و الیاهو ساسون، رئیس بخش امور خاورمیانه وزارت امور خارجه. دانین به وایتس گفت که برای جلوگیری از بازگشت آوارگانی که پیش‌تر رفته‌اند باید آنان را در برابر «عمل انجام‌شده» قرار داد. او ویرانی خانه‌های عربی، اسکان مهاجران یهودی در مناطق تخلیه‌شده و مصادره دارایی‌های عرب‌ها را پیشنهاد کرد.

### پیشنهاد به کابینه
در ۲۸ مه ۱۹۴۸، وایتس به موشه شارت، وزیر امور خارجه وقت، پیشنهاد کرد که کمیته رسمی شود. در ۳۰ مه با الیعزر کاپلان، وزیر دارایی، دیدار کرد و گفته می‌شود موافقت او را دریافت نمود. کمیته انتقال نخستین نشست کاری خود را همان روز برگزار کرد، هرچند هنوز مجوزی از داوید بن گوریون، نخست‌وزیر، یا کابینه نداشت. با این حال بنی موریس می‌نویسد که کمیته به ویرانی روستاها پرداخت.

در ۵ ژوئن، وایتس پیشنهادی سه‌صفحه‌ای به بن گوریون ارائه داد که دربرمی‌گرفت: جلوگیری از بازگشت عرب‌ها؛ کمک به جذب آنان در کشورهای عربی دیگر؛ ویرانی روستاها تا حد امکان در جریان عملیات نظامی؛ جلوگیری از کشاورزی عرب‌ها بر زمین‌ها؛ اسکان یهودیان در روستاها و شهرهای خالی‌شده برای پرهیز از ایجاد «خلأ»؛ وضع قانون برای جلوگیری از بازگشت آوارگان؛ و تبلیغات با هدف بازنگشتن آنان.

موریس می‌نویسد که وایتس موافقت بن گوریون را ثبت کرد، هرچند به گفته موریس، بن گوریون می‌خواست نخست بر ویرانی روستاهای عربی تمرکز کند و سپس به بازاسکان ساکنان در کشورهای عربی بپردازد. روایت بن گوریون از این دیدار متفاوت بود: او گفت که با تشکیل کمیته‌ای برای نظارت بر «پاکسازی» (به عبری: ، *نیکوی*) شهرها و روستاهای عربی و اسکان یهودیان در آن‌ها موافقت کرده، اما هرگز به‌صراحت به ویرانی روستاها یا جلوگیری از بازگشت آوارگان اشاره نکرده‌است.

افرایم کارش می‌نویسد که بن گوریون به‌صراحت به وایتس گفت که اندیشه کمیته انتقال را رد می‌کند. کارش از قول وایتس نقل می‌کند: «[بن گوریون] مایل است نشستی محدود برگزار کند و کمیته‌ای برای رسیدگی به مسئله [پاکسازی یا بهسازی روستاهای عربی] تعیین کند. او با [وجود] کمیته موقت ما موافق نیست.»

## ویرانی روستاها

با وجود جایگاه مبهم کمیته، وایتس ویرانی چندین روستا را در ژوئن ۱۹۴۸ ترتیب داد: المغار نزدیک گدرا؛ فجه نزدیک پتخ تیکوا؛ بیار عدس نزدیک مگدیل؛ بیت دجن در شرق تل‌آویو؛ مسکه نزدیک رامات هاکوش؛ سمیریه نزدیک عکا؛ و بطیمات و صبارین نزدیک حیفا. موریس می‌نویسد مأموران وایتس در سراسر منطقه گشتند تا مشخص کنند کدام روستاها باید ویران شوند و کدام برای سکونت یهودیان حفظ گردند.

### مخالفت ماپام
حزب ماپام و بخور شالوم شیطریت، وزیر امور اقلیت‌ها، ضدحمله‌ای برای توقف ویرانی‌ها به راه انداختند و وایتس را ناگزیر به توقف کارکردهایش کردند؛ بدین ترتیب نخستین کمیته غیررسمی انتقال عملاً منحل شد.

## جستارهای وابسته
* اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان
* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
* نکبت (فلسطین)
* نقشه دالت
* حق بازگشت فلسطینیان

## منابع

* 
* 
* 
* 

## خواندنی‌های بیشتر
* 

رده:آپارتاید اسرائیلی
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع