المرصص

**المرصص** () روستایی فلسطینی عرب‌نشین در قضای بیسان بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۶ مه ۱۹۴۸ توسط نیروهای دفاعی اسرائیل تخلیه و ویران شد. این روستا در شمال شهر بیسان و در فاصلهٔ نزدیک به ۷ کیلومتری آن قرار داشت و ۱۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع داشت.

المرصص از نظر جغرافیایی میان وادی العشه در شمال و وادی جالود واقع بود. مساحت کل زمین‌های روستا ۱۴٬۴۷۷ دونوم بود و جمعیت آن در سال ۱۹۴۵ به ۴۶۰ نفر می‌رسید. حملهٔ نظامی به این روستا در چارچوب عملیات گیدئون صورت گرفت و ساکنان آن پیش از ورود نیروهای اسرائیلی روستا را ترک کرده بودند.

## پیشینه
### دوران عثمانی
در سال ۱۵۹۶ میلادی المرصص مزرعه‌ای بود که به مقامات امپراتوری عثمانی مالیات می‌پرداخت.

یوهان لودویگ بورکارت در سفرنامهٔ خود در اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی از عبور از این روستا یاد کرده و آن را  نامیده‌است.

در سال ۱۸۳۸ از این روستا با نام  به عنوان بخشی از ناحیهٔ جنین یاد شده‌است.

در سال‌های ۱۲۸۸ هجری قمری (۱۸۷۰/۱۸۷۱ میلادی) سرشماری عثمانی این روستا را در ناحیهٔ شفا الشمالی ثبت کرد.

در سال ۱۸۸۲ در پیمایش فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، روستا چنین توصیف شده‌است: «روستایی کوچک بر زمین مرتفع که به‌طور کامل از گِل ساخته شده و در میان زمین‌های شخم‌خورده قرار دارد. آب روستا ظاهراً از درّه‌ای در پایین (وادی یبلا) تأمین می‌شود.»

### دوران قیمومت بریتانیا
بر پایهٔ سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت المرصص ۳۱۹ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۳۸۱ نفر افزایش یافت که ۳۷۵ تن مسلمان و ۶ تن مسیحی بودند و در مجموع ۸۹ خانه داشتند.

بر اساس آمار روستایی ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۶۰ نفر بود؛ ۴۵۰ مسلمان و ۱۰ مسیحی. مساحت کل زمین‌های روستا ۱۴٬۴۷۷ دونوم بود. از این میزان، ۱۶ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شدنی، ۹٬۸۹۷ دونوم به کشت غلات و ۱۶ دونوم به بافت ساخته‌شده (شهری) اختصاص داشت.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۶ ژوئن ۱۹۴۸ یک دسته از تیپ زرهی باراک ارتش اسرائیل به روستاهای دنا، البیره، کفرا، یبلا، جبول و المرصص یورش برد. شیوهٔ حمله بدین صورت بود که نخست «چند گلولهٔ خمپارهٔ دو اینچی به مرکز روستا» شلیک می‌کردند و سپس وارد می‌شدند. هنگام ورود به المرصص روستا خالی از سکنه یافت شد. ویرانی المرصص بعدها از سوی یکی از رهبران کهنه‌کار محلی اسرائیلی مورد انتقاد قرار گرفت؛ وی بر این باور بود که روستاییان حاضر به همکاری با یه‌شو بودند و «بخشی از زمین‌های خود را برای شهرک‌های ما اختصاص می‌دادند».

در ژوئیه ۱۹۴۸ کیبوتص بیت‌هشیتا ۵٬۴۰۰ دونوم از زمین‌های روستاهای تازه‌تخلیه‌شدهٔ فلسطینی یبلا و المرصص را تصرف کرد.

## روستا در زمان حاضر

در سال ۱۹۹۲ محل روستا چنین توصیف شد: «محل روستا بخشی از منطقهٔ کشاورزی‌ای است که شهرک‌های سدی ناحوم و بیت‌هشیتا از آن بهره‌برداری می‌کنند. تنها سازه‌های باقی‌مانده در منطقه تیرهای تلفن و کلبه‌ای کوچک است. تلّ کوچکی در محل روستا که زمین‌های شخم‌خورده آن را دربرگرفته‌اند، پوشیده از آوار است.»

بر پایهٔ منابع عربی، هیچ شهرک اسرائیلی مستقیماً بر زمین‌های روستا بنا نشده‌است. شهرک سدی ناحوم در سال ۱۹۳۷ در فاصلهٔ نزدیک به ۳ کیلومتری جنوب محل روستا بر زمین‌هایی متعلق به شهر بیسان و شهرک بیت‌هشیتا نیز در سال ۱۹۳۵ بر زمین‌های خریداری‌شده از روستای شطه در نزدیک به ۴ کیلومتری جنوب غربی محل روستا تأسیس شدند.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* المرصص در وبگاه «فلسطین در خاطره»
* المرصص در وبگاه ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
رده:صفحه‌های دارای تابع تجزیه‌گر آرایش‌عدد با آرگومان غیرعددی