مغلس

**مغلس** (به عربی: ) روستایی عرب فلسطینی بود که در حدود ۳۰٫۵ کیلومتری شمال باختری الخلیل قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۹ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ و در چارچوب عملیات آن-فار از سکنه تخلیه شد.

مغلس بر روی تپه‌ای به بلندای ۲۰۰ متر از سطح دریا ساخته شده بود و زمین‌های آن نزدیک به ۱۱٬۴۵۹ دونوم وسعت داشت. روستا از راه‌های خاکی به روستاهای همجوار متصل بود و مهم‌ترین آن‌ها راه کاروانی کهنی بود که بیت جبرین را به رمله پیوند می‌داد. روستا به چاه آبش شهرت داشت که ساکنان منطقه آب آن را برای درمان سنگ کلیه سودمند می‌دانستند. در سال ۱۹۵۵ شهرک گفن بر زمین‌های روستا بنیان نهاده شد.

## ریشه‌شناسی نام
ویکتور گرن که نام روستا را به‌صورت «دیر المخلّص» می‌شناخت، آن را «صومعه رهاننده» ترجمه کرد و بر آن بود که این نام احتمالاً از صومعه‌ای مسیحی برگرفته شده که پیش‌تر در آن مکان وجود داشته‌است. به گفته ادوارد هنری پالمر، «مغلّس» به معنای «آمدن به آب در سپیده‌دم» یا «تاختن در آن هنگام» است.

## پیشینه
### دوره عثمانی

مغلس در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. بر پایه دفترهای مالیاتی ۱۵۹۶ میلادی، این روستا در ناحیه غزه از سنجق غزه جای داشت و جمعیت آن ۷۷ خانوار و در حدود ۴۲۴ تن بود که همگی مسلمان بودند. روستاییان مالیاتی با نرخ ثابت ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، کشت‌های تابستانه، درختان میوه، بز و کندوی عسل و نیز درآمدهای گاه‌گاهی می‌پرداختند که جمع آن ۱۰٬۳۵۰ آقچه بود. همه این درآمد به یک وقف اختصاص داشت.

در ماه مه ۱۸۶۳ ویکتور گرن از این مکان دیدن کرد و آن را دهکده‌ای کوچک توصیف کرد که هنوز چند خانوار در آن زندگی می‌کردند.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که مغلس ۲۷ خانه و جمعیت مردانه‌ای برابر ۷۱ تن داشت.

در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین باختری از سوی صندوق اکتشاف فلسطین مغلس را چنین وصف کرد: «روستایی با اندازه‌ای میانه که راهی کهن به آن می‌رسد و بناهایش بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند.»

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت مغلس ۳۱۱ تن مسلمان بود. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۴۴۷ مسلمان در ۹۳ خانه افزایش یافت.

بر اساس آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۵۴۰ تن مسلمان بود و زمین‌های آن ۱۱٬۴۵۹ دونوم وسعت داشت. از این میان ۸۸ دونوم باغ و زمین آبی، ۷٬۲۷۷ دونوم زمین زراعی غلات و ۲۳ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
مغلس در ۹ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. در ۱۶ ژوئیه، ستاد تیپ گیواتی به ستاد کل عملیات گزارش داد: «نیروهای ما وارد روستاهای قزازه، خیمه، جلیا، ادنبه و مغلس شده، ساکنان را اخراج کرده و شماری از خانه‌ها را منفجر و آتش زده‌اند. منطقه اکنون از عرب‌ها خالی است.»

نیروهای دفاعی اسرائیل دستور داشتند از نفوذ دوباره به سمیل، برکوسیا، بعلین، مسمیه الصغیره، التینه، خیمه، ادنبه، جلیا، قزازه و مغلس جلوگیری کنند. در این دستورها به‌روشنی آمده بود که هر «نیروی مسلح» باید «نابود» و «روستاییان غیرمسلح اخراج» شوند. در روزهای پس از آن، گشتی‌ها آوارگان اطراف تل الصافی، التینه و مغلس را اخراج کردند و ظاهراً سه تن از بازداشت‌شدگان نخستین را کشتند. در اواسط اوت ۱۹۴۸ یک گشتی از تیپ گیواتی دوباره به ادنبه، مغلس، جلیا، قزازه و سجد بازگشت و طی چند درگیری «مشتی عرب» را کشت.

### روستا امروز
در سال ۱۹۵۵ شهرک گفن بر زمین‌های روستا و در شمال محل آن بنیان نهاده شد.

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی محل روستا را چنین توصیف کرد: «محوطه و پیرامون آن حصارکشی شده‌اند. ویرانه‌های خانه‌ها هموار شده و هنوز می‌توان اجزای ساختمانی را دید. بازمانده‌های خانه‌ای در بخش خاوری با نشانه‌های سنگی محصور است که پیش‌تر مرز باغچه خانگی را مشخص می‌کردند. درختان بسیاری از جمله زیتون و خرنوب در همه سو می‌رویند و بوته‌های کاکتوس در کناره‌های شمالی و جنوبی دیده می‌شوند.»

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* مغلس در palestineremembered.com
* مغلس در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده