جنگ فرانسه و تاهیتی

**جنگ فرانسه و تاهیتی**  درگیری بین پادشاهی فرانسه و پادشاهی تاهیتی و متحدانش در سالهای ۱۸۴۴ الی ۱۸۴۷، در مجمع‌الجزایر انجمن در جنوب اقیانوس آرام، این مجمع الجزایر در منطقه ای واقع شده است که امروزه پلی نزی فرانسه نامیده می‌شود.

## پیش‌درآمد
مجمع الجزایر انجمن به جزایر بادپناه در شمال غربی و جزایر بادگیر یا جزایر جورج در جنوب شرقی تقسیم می‌شوند. **جزایر بادگیر** شامل جزایرتاهیتی، موئورئا، مِه هِه تی ئا، تِتی آروآ و مایئائو است. از نظر سیاسی، پادشاهی تاهیتی شامل همه **جزایر بادگیر** به جز مایئائو بوده و همچنین بر مجمع الجزایر دورتر توآموتو و تعدادی از جزایر آسترل حاکمیتی اسمی داشت. **جزایر بادپناه** متشکل از سه دولت پادشاهی بود: پادشاهی هواهین و مایئائو که وابسته به آن بود (جزیره مذکور از نظر جغرافیایی بخشی از **جزایر بادگیر** است). پادشاهی رایاتئا-تاهاآ و پادشاهی بورا بورا و قلمروهای وابسته به آن مائوپیتی، توپای، ماوپیهائا، مُوتو اُونه و مانوآئه.

**تاهیتی** در اوایل قرن نوزدهم توسط انجمن مبلغان لندن (ال.ام. اس) به مسیحیت پروتستان گروید. دودمان پوماره، حامیان میسیونرهای پروتستان بریتانیایی، حکومت خود را با نام پادشاهی تاهیتی بر جزایر تاهیتی و موئورئا پایه‌گذاری نمودند. بومیان تاهیتی یا مائوهی‌ها که قبل از تماس با اروپای‌ها به واحدها و مناطق قبیله‌ای با تعاریف و حدود اولیه تقسیم شده بودند، با مفاهیم غربی پادشاهی و دولت ملی بیگانه بودند. اولین پادشاه مسیحی تاهیتی، پوماره دوم بود، وی ریاست **هاو پاهو راهی**  ("حکومت طبل بزرگ") یا **هاو فه تیئی**  ("حکومت خانوادگی") را بر عهده داشت، که اتحادی سنتی از خانواده‌های اشرافی عمدتاً مرتبط با یکدیگر در جزایر انجمن بود. مسیحیت پس از تغییر دین او به سایر جزایر اطراف گسترش یافت. سایر جزایر انجمن به‌طور اسمی خراجگذار وی بودند، در واقع نوعی از یک اتحاد سست بنیاد بین این جزایر وجود داشت. این امر بعداً توسط اروپایی‌ها به عنوان حاکمیت یا سیطره تاهیتی بر جزایر دیگر به اشتباه تعبیر شد.

در دهه ۱۸۳۰، تنش و تضاد منافع بین نیروی دریایی فرانسه، مستعمره نشینان بریتانیایی و حکمرانان بومی طرفدار بریتانیا در تاهیتی به درگیری منجر شد. در سال ۱۸۳۶، ملکه تاهیتی پوماره چهارم که دارای مذهب پروتستان بود، تحت تأثیر کنسول بریتانیا و مبلغ سابق انجمن لندن (ال.ام. اس)، جورج پریچارد، دستور به اخراج دو مبلغ کاتولیک فرانسوی را از جزایر صادر نمود تا تسلط مذهب پروتستان را در حیطه پادشاهی حفظ نماید. **ژاک آنتوان مورِن هوت** ، کنسول فرانسه در تاهیتی، که اخراج این مبلغان را توهین به حیثیت دولت فرانسه و مذهب کاتولیک می‌دانست، شکواییه رسمی را از این حرکت ملکه تاهیتی را به دولت فرانسه ارسال نمود. در سال ۱۸۳۸، فرمانده نیروی دریایی فرانسه، آبل اوبر دو پتی توار، به شکایات **مورِن هوت** پاسخ داد. وی دولت تاهیتی را مجبور نمود تا علاوه بر پرداخت غرامت و امضای معاهده دوستی با فرانسه احترام به حقوق اتباع فرانسوی از جمله مبلغان کاتولیک در جزایر، را تضمین نماید. چهار سال بعد، با ادعای نقض این پیمان توسط اهالی تاهیتی، **دوپتی توار** بازگشته و دولت تاهیتی و ملکه را مجبور به امضای درخواستی نمود که تحت الحمایه دولت فرانسه قرار گیرد و سپس این درخواست را برای تصویب به اروپا فرستاد.

## جنگ
**پریچارد** در زمان رخ داد وقایعی که **دوپتی توار** بوجود آورده بود، در تاهیتی نبوده و یرای یک مأموریت دیپلماتیک به بریتانیا رفته بود، و وقتی که به تاهیتی بازگشت جزایر را تحت کنترل دولت فرانسه یافت. به تشویق پریچارد، **ملکه پوماره** مقاومتی نافرجام بر علیه فرانسوی‌ها آغاز نمود، به ملکه ویکتوریا نوشت و از بریتانیا درخواست مداخله را نمود، و همچنین با لویی فیلیپ یکم پادشاه فرانسه مکاتبه نمود.

ملکه از برافراشتن پرچم کشور تحت الحمایه که پرچم سه رنگ فرانسه را در کانتون (گوشه سمت چپ بالایی پرچم) داشت، خودداری نموده و به برافراشتن پرچم تاهیتی در محل اقامت خود ادامه داد. در نوامبر ۱۸۴۳، **دوپتی توار** ملکه تاهیتی را به دلیل مقاومتش در برابر فرانسویان از حکومت برکنار نمود و به‌طور رسمی جزایر را ضمیمه مستعمرات فرانسه اعلام نموده و آرماند ژوزف برووا را به عنوان فرماندار مستعمره منصوب کرد. **ملکه پوماره چهارم** و خانواده اش به کنسولگری بریتانیا پناه برده و بعداً تاهیتی را با کشتی بریتانیایی، اچ ام اس بازیلیکس به مقصد جزیره همسایه رایاتئا ترک نمود. **پریچارد** توسط فرانسوی‌ها زندانی و تبعید شد، اقدامی که تقریباً جرقه درگیری با بریتانیایی‌ها را برانگیخت، زیرا فرانسوی‌ها رسماً به خاطر دستگیری کنسول بریتانیا عذرخواهی ننمودند.از این وافعه با نام *رویداد پریچارد* نام برده شده است.

در غیاب ملکه، مردم تاهیتی در ۱۳ مارس ۱۸۴۴ مقاومت مسلحانه ای را در برابر اشغالگران فرانسوی آغاز نمودند. نیروهای وفادار به ملکه در ابتدا توسط رئیسی به نام فاناوئه رهبری می‌شدند، اما بعداً اوتامی (که ابتدا حامی فرانسویان بود ولی بعداً مخالف آنها شد) جایگزین او شد، او و نیروهای تحت امر وی از جمله معاون وی مایئو با همراهی دیگر سران وفادار در برابر فرانسویان، و تنی چند از سران تاهیتیایی وفادار به فرانسه از جمله، پاراایتا، تاتی و هیتوتی، به مبارزه برخواستند. در **نبرد ماهائنا**، در ۱۷ آوریل ۱۸۴۴، نیرویی متشکل از ۴۴۱ سرباز فرانسوی، نیروهای بومیان با تعداد نفرات دو برابر ولی با تسلیحات کمتر را، شکست دادند. در طی این نبرد تلفات فرانسویان مجموعاً پانزده سرباز بود، در حالی که ۱۰۲ نیروی تاهیتیایی، کشته شدند. پس از شکست نیروهای بومی در ماهائنا، دو طرف وارد درگیری‌های چریکی در دره‌های ارتفاعات تاهیتی شدند.

در جبهه دوم، نیروی‌های فرانسوی در تلاش بودند تا سه پادشاهی مجاور در جزایر بادپناه را فتح نموده و به متصرفات خود ضمیمه نمایند. این پادشاهی‌ها عبارت بودند از رایاتئا به پادشاهی تاماتوآ چهارم (جایی که ملکه پوماره به آن پناه برده بود)، هوآهین تحت حکومت ملکه تریی تاریا دوم و بورا بورا که پادشاه تاپوآ دوم بر آن فرمانروایی می‌نمود. این جزایر به‌طور سنتی به خاندان پوماره وفاداری داشتند، امری که فرانسوی‌ها آن را به عنوان سرسپردگی واقعی به قدرت آن خاندان تفسیر نمودند. محاصره دریایی رایاتئا توسط کاپیتان فرانسوی لوئیس آدولف بونارد زمانی برداشته شد که جنگجویان هوآهینی تحت فرمان ملکه **تریی تاریا** نیروهای فرانسوی را در **نبرد مائه‌وآ** قتل‌عام نمودند که در آن هجده تفنگدار دریایی فرانسوی کشته و چهل و سه نفر زخمی شدند.

بریتانیای کبیر در این جنگ رسماً بی‌طرف مانده و هرگز مداخله نظامی ننمود. با این حال، حضور بیش از دوازده کشتی جنگی نیروی دریایی سلطنتی در آب‌های جزایر انجمن، همواره باعث نگرانی فرانسوی‌ها بود. بسیاری از افسران بریتانیایی با جنبش تاهیتی‌ها همدل بوده یا آشکارا با دولت فرانسه خصومت داشتند یا دارای احساساتی به شدت دوگانه به فرانسویان بودند. ناخدا **اندرو اسنیپ هاموند**، از کشتی اچ‌ام‌اس سالامندر نوشت که اگر بریتانیایی‌ها فعالانه جلوی فرانسوی‌ها را می‌گرفتند، «انگلیس ممکن بود از رنج دیدن آنکه بره خانگی که او پرورش داده و پروار نموده، توسط فرانسوی‌های ناپای بند به اصول اخلاقی ربوده شده، در امان بماند».در سال ۱۸۴۶، دریاسالار جورج سیمور، فرمانده کل بریتانیایی ناوگان اقیانوس آرام، از رایاتئا دیدار نمود و «همه مصوبات فرانسه را در آنجا بی‌ارزش و باطل اعلام نمود» و یک ملاقات خصوصی با **ملکه پوماره** داشت.
از سال ۱۸۴۶ تا ۱۸۴۷، **هنری بیام مارتین** افسر نیروی دریایی سلطنتی و فرمانده کشتی اچ‌ام‌اس گراموس، برای جاسوسی از جنگ به جزایر انجمن اعزام شد. او متهم به تحقیق در مورد ادعاهای **ملکه پوماره** در مورد سایر جزایر شد. گزارش‌های او از ماه‌های پایانی درگیری در *دفتر وقایع روزانه پولینزی نوشته کاپیتان هنری بیام مارتین*، به ثبت رسیده است.

## شکست مقاومت تاهیتیایی‌ها
درگیری چریکی با شکست تاهیتیایی‌ها در نبرد پوناروو در ماه مه ۱۸۴۶ و تسخیر قلعه فائوتائوآ در ۱۷ دسامبر ۱۸۴۶ به پایان رسید.
در فوریه ۱۸۴۷، ملکه پوماره چهارم از تبعید خود بازگشت و پذیرفت تا تحت الحمایه فرانسه حکومت نماید. اگرچه فرانسه پیروز شد، اما به دلیل فشار دیپلماتیک بریتانیای کبیر قادر به الحاق کامل جزایر به متصرفات خود نشد، بنابراین تاهیتی و جزیره وابسته به آن موئورئا همچنان تحت الحمایه فرانسه اداره می‌شدند.

شروط توافقات جنگ، معروف به کنوانسیون ژارناک یا کنوانسیون انگلیسی-فرانسوی ۱۸۴۷، توسط فرانسه و بریتانیا امضا شد که در آن دو قدرت توافق نمودند که به استقلال متحدان ملکه پوماره در هوآهین، رایاتئا و بورا بورا احترام بگذارند.فرانسوی‌ها تا سال‌های ۱۸۸۰ حکمرانی بر تاهیتی را در ظاهر یک دولت تحت الحمایه ادامه داد. در آن زمان فرانسه رسما تاهیتی و جزایر بادپناه را ضمیمه متصرفات خود نمود (از طریق جنگ جزایر بادپناه که در سال ۱۸۹۷ پایان یافت) و پس از آن پلی‌نزی فرانسه را تشکیل داد.

## منابع
* 

### پانویس

### استنادات

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## برای مطالعه بیشتر
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:اقیانوسیه در دهه ۱۸۴۰ (میلادی)
رده:تاریخ استعمارگری فرانسه در دهه ۱۸۴۰ (میلادی)
رده:تاریخ پلی‌نزی فرانسه
رده:تاریخ تاهیتی
رده:تاریخ نظامی اقیانوسیه
رده:جنگ‌های استقلال
رده:جنگ‌های فرانسه
رده:درگیری‌ها در ۱۸۴۶ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۸۴۷ (میلادی)