گیزلا گتی

**گیزلا گتی** (؛ زادهٔ ) عکاس، کارگردان فیلم، طراح و نویسنده اهل آلمان است. او به دلیل مشارکت در جنبش ۱۹۶۸ آلمان، به همراه خواهر مرحومش، یوتا وینکل‌من، شناخته می‌شود. از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به *[[وضعیت اشیا]]* اشاره کرد.

## زندگی
### سال‌های نخستین
گتی با نام اصلی گیزلا مارتین اشمیت در سال ۱۹۴۹ در کاسلِ آلمان غربی متولد شد. پدرش، یولیوس اشمیت، نویسنده و مورخ نظامی بود. مادرش، روت وینزنبرگ، معلمی بود که شغل خود را در یک دانشکده کشاورزی رها کرد تا از خانواده‌اش مراقبت کند. گیزلا به همراه خواهرش یوتا در مدرسه والدورف در کاسل تحصیل کرد. او در آنجا، بین سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۰، در دانشگاه هنر زیبای کسل در رشته‌های گرافیک، مد، فیلم و عکاسی به مطالعه پرداخت.

در سال ۱۹۶۸، این دو خواهر با همکاری آدولف وینکل‌من و گرهارد بوتن‌بندر، «مجموعه فیلم کاسل» را تشکیل دادند. در سال ۱۹۶۹، آن‌ها جایزه اول جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه اوبرهاوزن را از آن خود کردند. فیلم ۳۱ دقیقه‌ای آن‌ها به نام «هاینریش فیل» که دربارهٔ یک کارگر خط مونتاژ بود، در کارخانه فولکس‌واگن در بواناتال فیلم‌برداری شد.

همچنین در سال ۱۹۶۹، گیزلا اشمیت با گرهارد بوتن‌بندر ازدواج کرد. یوتا نیز مدت کوتاهی پس از آن با آدولف وینکل‌من ازدواج کرد.

### برلین، رم و کالیفرنیا
گیزلا در ابتدا طی اعتراضات دانشجویی سال ۱۹۶۸ علیه دولت آلمان غربی مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت. او در سال‌های پس از آن، در تظاهرات‌های کاسل و برلین غربی فعال بود. ازدواج گتی با بوتن‌بندر به پایان رسید و او در سال ۱۹۷۰ به همراه یوتا به برلین نقل مکان کرد. در این دوره، گتی و یوتا دوستی خود را با رولف زاخر (بازیگر) و راینر لانگهانس آغاز کردند. منابع دربارهٔ زمان دقیق نقل مکان این گروه (شامل یوتا، گیزلا و رولف زاخر) به رم هم‌خوانی ندارند. تقریباً در همان زمان، گیزلا با زاخر ازدواج کرد. این ازدواج کوتاه بود، اما آن‌قدر دوام آورد که منجر به تولد دختری به نام آنا در اواخر اکتبر ۱۹۷۲ شود. سبک زندگی گیزلا در رم برای بزرگ کردن ایمن یک نوزاد مناسب نبود و آنا سریعاً به کاسل فرستاده شد تا خانواده از او نگهداری کنند.

در اوایل سال ۱۹۷۳، او با جان پال گتی سوم نوجوان آشنا شد که چند ماه بعد، در حالی که هنوز در رم بود، قربانی یک آدم‌ربایی بسیار جنجالی توسط گروه اندرانگتا شد. گتی سال قبل، پس از مرگ نامادری‌اش تالیتا گتی، از مدرسه بین‌المللی خود در رم اخراج شده و به یک نوجوان ترک‌تحصیل‌کرده بدل گشته بود. اندکی پس از آنکه او برای اولین بار چشمش به این دوقلوها افتاد، این سه نفر جدایی‌ناپذیر شدند؛ آن‌ها با هم در یک آپارتمان زیرزمینی مشترک در منطقه تراسته‌وره رم زندگی می‌کردند، تخت‌خوابی مشترک داشتند و «متقاعد شده بودند که می‌توانند به هر چه می‌خواهند برسند». با این حال، همان‌طور که گیزلا بعدها در مصاحبه‌ای گفت، در آن مرحله «چیزی فراتر از دست هم را گرفتن در میان نبود».

در پی این آدم‌ربایی، گیزلا و یوتا مورد سوءظن قرار گرفتند و برای مدت کوتاهی توسط مقامات رم بازداشت شدند. تا زمان وقوع آدم‌ربایی در ژوئیه ۱۹۷۳، رابطه با گتی شدت یافته بود. پس از آزادی این نوجوان پس از پنج ماه (که تصور می‌شود در ازای پرداخت فدیه‌ای سنگین از سوی پدربزرگ خشمگینش جی. پال گتی صورت گرفت)، گیزلا زاخر و پل گتی عاشق هم بودند. آن‌ها در اواخر سال ۱۹۷۴ ازدواج کردند. جان پال گتی سوم توسط پدربزرگش از ارث محروم شد؛ چرا که او مدتی قبل شرط کرده بود که این پسر نباید پیش از رسیدن به سن ۲۲ یا ۲۳ سالگی (منابع متفاوت ذکر کرده‌اند) ازدواج کند. بالتازار گتی، فرزند این زوج جوان، در اواخر ژانویه ۱۹۷۵ به دنیا آمد.[۱۶] بسیاری از جنبه‌های حادثه آدم‌ربایی همچنان ناشناخته یا فاش‌نشده باقی مانده است؛ با این حال، گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای در این باره به شدت گسترش یافته است.

تا زمان تولد بالتازار، گیزلا و همسرش در کالیفرنیا بودند؛ آن‌ها ابتدا در لس‌آنجلس و متعاقباً در سان فرانسیسکو با هم زندگی می‌کردند. گیزلا و یوتا به دلیل فعالیت در اعتراضات ۱۹۶۸ به شخصیت‌های رسانه‌ای تبدیل شده بودند. وقایع تراژیک سال ۱۹۷۳ و ازدواج با پل گتی، جایگاه رسانه‌ای گیزلا را به شدت ارتقا داد. تا زمانی که او رم را به مقصد کالیفرنیا ترک کرد، او و همسرش بخشی از یک شبکه اجتماعی از چهره‌های مشهور دنیای هنر بودند که افرادی چون دنیس هاپر، لئونارد کوهن، باب دیلن، کارلو پونتی و فدریکو فلینی را شامل می‌شد.

ماجرای آدم‌ربایی، ضربات روحی (تروما) شدیدی به هر دوی آن‌ها وارد کرده بود که تا همیشه با آن‌ها باقی ماند. در کالیفرنیا، گیزلا از خواهرش جدا شد، اما سبک زندگی «کودک وحشی»  از جنبه‌های دیگر ادامه یافت. منابع روایت می‌کنند که همسرش جان پال گتی سوم در تشدید اعتیاد خود به مواد مخدر، هم پناهگاه و هم وابستگی پیدا کرده بود. گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه گیزلا در نهایت برای دور کردن فرزندان از افراط‌گری‌های سبک زندگی مشترکش با همسرش، آن‌ها را از خانه‌شان برد تا در شرایطی با «نرمالیته نسبی» در سان‌فرانسیسکو زندگی کنند. او در اینجا به‌طور حرفه‌ای با گروه «مجیک تیتر»  همکاری کرد و نمایشنامه نوشت. اوضاع در سال ۱۹۸۱ رو به وخامت گذاشت؛ زمانی که ترکیب دارویی تجویز شده توسط پزشک – که ظاهراً هدفش کاهش مشکلات وابستگی او بود – جان پال گتی سوم را به کما فرستاد. از نظر جسمی، بهبودی او هرگز کامل نشد: بینایی‌اش برای همیشه آسیب دید و مجبور شد باقی عمر خود را از صندلی چرخ‌دار استفاده کند. این زوج در سال ۱۹۸۰ از هم جدا شده بودند و در پی آن «حادثه» در سال ۱۹۸۱، گیزلا گتی به آلمان غربی بازگشت و در مونیخ ساکن شد. گیزلا و پل دوستانه با هم باقی ماندند و طلاق آن‌ها تنها در سال ۱۹۹۳ نهایی شد.

### عضویت در «حرم‌سرا»
یوتا و گیزلا برای اولین بار در طول تور اروپایی باب دیلن در سال ۱۹۶۶ با او ملاقات کرده بودند؛ دیداری که جرقه‌ای از یک جذابیت متقابل را زده بود. وقتی آن‌ها متوجه شدند که رابطه سه‌نفره‌ای که در رم از آن لذت می‌بردند همیشگی نخواهد بود و گیزلا قرار است با جان پال گتی سوم ازدواج کند، این دوقلوها توافق کردند که یوتا «منتظر باب دیلن بماند». در سال ۱۹۷۶، او با فیلم‌ساز و عضو سابق کمون‌های دانشجویی، راینر لانگهانس، آنا ورنرِ عکاس و بریگیته اشتروبلِ مدل، تیمی تشکیل دادند تا یک «کمون خودشناسی با رویکرد عمدتاً معنوی» جدید در مونیخ بنا کنند. در سال ۱۹۷۸، کریستا ریترِ فیلم‌ساز و روزنامه‌نگار و در سال ۱۹۹۱، گیزلا گتی نیز به آن‌ها پیوستند. لقب رسانه‌ای «حرم‌سرا» (Harem)، که اعضایِ آشنا به فضای رسانه با کمال میل آن را پذیرفتند، واکنشی آشکار به عدم توازن جنسیتی در این گروه بود. «حرم‌سرا» در طول سال‌ها مورد توجه قابل توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. گیزلا گتی هنگام پیوستن به این گروه، «پول و روابط درخشان و سطح بالایی» را با خود آورد و ممکن است برای مدتی پویاییِ جامعهٔ «حرم‌سرا» را تغییر داده باشد، اما به نظر می‌رسد این خطر در سال‌های اخیر فروکش کرده است.

### تیموتی لیری
تیموتی لیری استاد روان‌شناسی دانشگاه هاروارد بود که علاقه نزدیکی به داروهای روان‌گردان (سایکدلیا) داشت. اخراج او از هاروارد در سال ۱۹۶۳ و به‌دنبال آن بازداشت‌های مکرر در طول دو دهه بعد — که در ارتباط با ترویج مشتاقانه جنبه‌های (احتمالاً غیرقانونی) فرهنگ مواد مخدر بود — او را به یک چهره مشهور رسانه‌ای تبدیل کرد. ریچارد نیکسون با تعبیری راهگشا، لیری را «خطرناک‌ترین مرد آمریکا» توصیف کرد. در اوایل دهه ۱۹۹۰، لیری توجه خود را معطوف به مقوله مرگ کرد. لیری در سال‌های پایانی عمرش از سرطان پروستات رنج می‌برد و پس از پذیرش این موضوع که مرگش نزدیک است، موافقت کرد که گیزلا گتی و یوتا وینکل‌من فیلم مستندی دربارهٔ این موضوع بسازند. این دوقلوها در طول سال‌های ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ زمان قابل توجهی را با لیری و شریک زندگی‌اش، آیلین گتی، برای آماده‌سازی مستند خود سپری کردند (آیلین خواهرِ همسرِ گیزلا بود). نتیجه این کار، مستند تلویزیونی «*مرگ برازنده آن‌هاست*»  بود که در سال ۱۹۹۴ به نمایش درآمد. منتقدان از اینکه فیلم نهایی به عنوان یک مستند تلویزیونی «معمولی» ارائه شده بود، بدون آنکه فاش شود این دوقلوها از دوستان قدیمی و ستایشگران «کاهن اعظم فرهنگ مواد مخدر» بوده‌اند، چندان تحت تأثیر قرار نگرفتند. بسیاری از چیزهایی که لیری نماینده آن‌ها بود، از دهه ۱۹۷۰ به بعد دیگر مورد پسند عموم نبود و اگرچه این فیلم طبق برنامه در یکی از شبکه‌های تلویزیونی گمنام آلمانی پخش شد، اما متعاقباً تا حد زیادی نادیده گرفته شد. با این حال، همان‌طور که در یادداشت زندگی‌نامه در وب‌سایت گیزلا گتی اشاره شده است، مستند «*مرگ برازنده آن‌هاست*» برنده مدال برنز در بخش «تاریخ و جامعه» در جشنواره نیویورکر سال ۱۹۹۵ شد.

### فعالیت‌های ادبی
جایگاه اجتماعی گیزلا گتی پس از طلاق از پل گتی در سال ۱۹۹۳ به شدت افول کرد. با این حال، او همچنان در گزارش‌های معاصر، هم به دلیل بازخوانی خاطرات سال‌های بی‌قیدوبندش و هم اخیراً به واسطه آثار ادبی‌اش، حضور دارد. در سال ۲۰۰۸، او کتاب «*دوقلوها: در تلاش برای بوسه بر ثروت و معنویت*» را به‌طور مشترک با خواهرش، یوتا وینکل‌من و نویسنده-روزنامه‌نگار متولد کاسل، جمال توشیک، منتشر کرد. نسخه آنلاین این کتاب پنج سال بعد منتشر شد. برای یوتا و گیزلا، این کتاب یک اثر خودزندگینامه‌ایِ اعتراف‌گونه است که به جنبه‌های مختلف زندگی این دو خواهر به عنوان بخشی از «نسل ۶۸» در شهرهای کاسل، برلین و رم می‌پردازد.

واکنش منتقدان به این کتاب متفاوت بود، هرچند قدرت کتاب در تحریکِ دیگران به نوشتن نقدهای پرطمطراق، در بررسی‌های منتشر شده به وضوح مشهود بود. راینر موریتس در روزنامه *[[نویه زورشر زایتونگ]]* نظر خود را این‌گونه با خوانندگان به اشتراک گذاشت که این کتاب «عمدتاً به عنوان یک سند تاریخی از خودشیفتگیِ کورکورانه جالب است». در مقابل، ماتیاس ماتوسِک در نشریه *[[اشپیگل]]* ظاهراً لذت بیشتری از کتاب برده بود و آن را این‌گونه توصیف کرد:

کتاب دیگر او با نام «*زیر درخت گیلاس*» در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و در روزنامه *[[دی ولت]]* مورد نقد قرار گرفت. ماتیاس ماتوسِک باز هم برای نقد حاضر بود؛ او که ظاهراً سردرگم شده بود، این کتاب کوچک را به عنوان «یک اسطوره‌شناسی شخصی…، نیمی مانگای ژاپنی و نیمی ترکیبی از اساطیر هندی، آخرالزمان و چرخ ابدی زندگی» توصیف کرد.
## آثار منتخب
* *آدم‌ربایی پل: داستان یک ربایش*؛ به‌طور مشترک با یوتا وینکل‌من، انتشارات وایس‌بوکس، فرانکفورت، ۲۰۱۸.
* *زیر درخت گیلاس*؛ به‌طور مشترک با یوتا وینکل‌من، انتشارات نوردراشتت (نسخه بیلدشتاین)، لایپزیگ و درسدن، ۲۰۱۳.
* *دوقلوها*؛ به‌طور مشترک با یوتا وینکل‌من، انتشارات بلومنبار، برلین، ۲۰۱۰.
** *دوقلوها: یا دربارهٔ تلاش برای بوسه بر ثروت و معنویت*؛ به‌طور مشترک با یوتا وینکل‌من و جمال توشیک، انتشارات وایس‌بوکس، فرانکفورت، ۲۰۰۸.
* *سکسِ آینده*؛ به‌طور مشترک با یوتا وینکل‌من، انتشارات متروپولیتن، دوسلدورف و مونیخ، ۱۹۹۶.
## یادداشت‌ها

## منابع

رده:افراد زنده
رده:خانواده گتی
رده:زادگان ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:عکاسان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل آلمان