جایزه البرز

**جایزه البرز** که به «نوبل ایرانی» نیز شهرت دارد جایزه‌ای علمی است که هر ساله توسط **بنیاد فرهنگی البرز** به دانشمندان، پژوهشگران، دانشجویان و دانش‌آموزان برگزیده ایرانی اعطا می‌شود. این جایزه با هدف تجلیل از مقام علم و فرهنگ و تشویق نخبگان کشور در سال ۱۳۴۲ توسط **حسینعلی البرز**، کارآفرین و نیکوکار ایرانی، بنیان گذاشته شد.

## تاریخچه
بنیاد فرهنگی البرز از زمان تأسیس تاکنون نقش مهمی در حمایت از استعدادهای درخشان ایرانی داشته است. این بنیاد علاوه بر اهدای **جایزه حسن تحصیل** به بیش از ۴۶۵۰ نفر، به بیش از ۳۰۰۰ دانشجو نیز **وام‌های تحصیل** و **اشتغال** اعطا کرده است. طی دهه اخیر، بنیاد البرز با برگزاری همایش‌های ملی و استانی، به ۱۷۸۲ نفر از دانشمندان، مخترعان، دانشجویان و دانش‌آموزان برتر کشور، جایزه البرز را تقدیم کرده است. این جایزه در گذشته با عنوان **جایزه بنیاد البرز** نیز شناخته می‌شد اما اکنون با نام جایزه البرز معرفی می‌شود.

مراسم اهدای جایزه البرز همواره با حضور مقامات عالی‌رتبه کشوری برگزار شده است. پیش از انقلاب، نخست‌وزیر و وزرای آموزش عالی و آموزش و پرورش در این مراسم حضور داشتند و پس از انقلاب نیز، وزرا و مسئولین فرهنگی و علمی کشور در این همایش شرکت می‌کنند.

## حسینعلی البرز
**حسینعلی البرز** (زادهٔ ۱۲۸۵ خورشیدی در تهران - درگذشتهٔ ۱۳۷۷ خورشیدی در کانادا) یک کارآفرین و نیکوکار ایرانی بود. او به دلیل وقف بخش عمده‌ای از ثروت خود در راستای حمایت از علم و فرهنگ، به عنوان **چهره ماندگار وقف علمی** شناخته می‌شود.

### زندگی و تحصیلات
البرز تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در ایران گذراند و در سال ۱۳۰۴ از کالج آمریکایی‌ها (دبیرستان البرز کنونی) دیپلم گرفت. او به زبان‌های انگلیسی و روسی تسلط داشت.

### فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی
حسینعلی البرز در طول حیات خود یکی از ۵۰ کارآفرین برجسته ۱۵۰ سال اخیر ایران محسوب می‌شود. او در زمینه فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کرد و از جمله اعضای اولین هیئت امنای **دانشگاه صنعتی شریف** (آریامهر سابق) و **دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی** (مدرسه عالی فنی تهران سابق) بود.

### بنیاد فرهنگی البرز و فعالیت‌های خیرخواهانه
حسینعلی البرز در سال ۱۳۴۲ با سرمایه‌ای معادل یک بانک خصوصی، **بنیاد فرهنگی البرز** را تأسیس کرد. هدف اصلی این بنیاد، تشویق و حمایت از نخبگان و دانشجویان مستعد ایرانی بود. او تمامی اموال خود را وقف این بنیاد کرد و شخصاً مدیرعامل آن شد. البرز تا پایان عمر، از دریافت هرگونه حقوق یا مزایایی خودداری کرد و این عمل به عنوان «وقف وجود» شناخته می‌شود.

### نوآوری‌ها و وصیت‌نامه
حسینعلی البرز مبتکر برخی طرح‌های حمایتی بود که برای اولین بار در ایران اجرا شدند:

* **وام شرافتی:** این وام دانشجویی بدون نیاز به ضامن و بهره، به دانشجویان ممتاز اعطا می‌شد.
* **وام اشتغال:** وامی برای کمک به فارغ‌التحصیلان ممتاز جهت راه‌اندازی کسب‌وکار.
* **جایزه البرز:** او بنیان‌گذار این جایزه است که به «نوبل ایرانی» شهرت دارد و سالانه به دانشمندان، دانشجویان و نخبگان ایرانی اهدا می‌شود.

البرز همچنین در وصیت‌نامه خود، جسدش را برای کالبدشکافی و استفاده در تحقیقات علمی به دانشکده پزشکی دانشگاه تهران اهدا کرد که از آن به عنوان «وقف پیکر» یاد می‌شود.

### ویژگی‌های جایزه البرز
برخی از ویژگی‌های انحصاری جایزه البرز که به ‌صورت سالانه به برترین های علمی کشور در دو بخش نخبگان و دانش آموزی اهدا می‌شود، عبارتند از: 

* با سابقه ترین جایزه علمی ایران با بیش از نیم قرن قدمت 
* نخستین جایزه علمی کشور بر مبنای سنت وقف 
* جایزه‌ای با هویت مستقل؛ بدون هرگونه وابستگی مادی به دستگاه‌ها و نهادهای حاکمیتی و دولتی 
* تنها جایزه غیردولتی و غیرانتفاعی کشور؛ بدون تحمیل هرگونه هزینه‌ای بر شرکت‌کنندگان و منتخبین 
* جایزه‌‌ای با عنوان نوبل ایرانی و قابلیت معرفی در تراز جوایز علمی معتبر جهان 

## برخی منتخبین
تعدادی از منتخبانی نیز که در دهه‌‌های اخیر مفتخر به کسب جایزه البرز شده‌اند، عبارتند از: 

* مجتبی شمسی‌پور 
* مهدی محقق 
* نسرین معظمی
* عباس شفیعی
* رضا ملک‌زاده
* جعفر یاحقی
* محمد دورعلی
* ایمان افتخاری
* رحمت ستوده
* عقیل یوسفی کما
* ناصر سیم‌فروش
* حسن دانایی‌فرد
* مسعود درخشان
* مینو محرز
* علی‌محمد ولوی
* سید حبیب فیروزآبادی
* احمد شعبانی
* کریم مجتهدی 
* امیرعلی حمیدیه
* مهران رضائی
* لیلا آزادبخت
* امیررضا خوئی
* امید اخوان
* عبدالجلیل کلانتر هرمزی
* نیما رضایی
* مهدی سهرابی
* بهروز مینایی
* محمدحسین نصر اصفهانی
* حسین بلندی
* سیدعلی ملک حسینی
* شمس‌السادات زاهدی

## منابع
رده:جایزه‌ها
رده:جایزه‌های ایران