گلدوزی آسیزی

چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|الگوی یک موتیف ساده پرنده آسیسی
**گلدوزی آسیزی** نوعی دوختِ شمارشی است که ریشه در سنت‌های سوزن‌دوزی ایتالیای دورهٔ رنسانس دارد. در این شیوه، بر خلاف بسیاری از هنرهای گلدوزی که تمرکز بر تزئین نقوش اصلی است، زمینهٔ پارچه با بخیه‌ها و کوک‌های پرکننده پوشانده می‌شود، در حالی که طرح‌ها و نقوش اصلی تنها با خطوط دوردوزی مشخص می‌گردند و خودِ نقش‌ها بدون دوخت باقی می‌مانند. نام این هنر از کومونه آسیزی در ایتالیا گرفته شده است؛ جایی که شکل نوین و شناخته‌شدهٔ این فن از آنجا نشأت گرفت و به مرور در هنرهای نساجی اروپا گسترش یافت. این سبک گلدوزی به دلیل ترکیب منحصربه‌فردِ «زمینهٔ پرکار» و «نقوش خالی اما قاب‌بندی‌شده» جایگاهی خاص در تاریخ هنرهای تزئینی دارد و همواره با زیبایی‌شناسی رنسانس ایتالیا پیوند خورده است.

## شرح تکنیک
گلدوزی آسیزی از روشی به نام «خالی‌سازی» بهره می‌گیرد. در این تکنیک، زمینهٔ طرح با دوخت صلیبی پر می‌شود، در حالی که نقش اصلی بدون دوخت باقی می‌ماند و به صورت فضای خالی جلوه می‌کند. برای مشخص‌تر کردن نقش‌ها و تأکید بر جزئیات آنها، از بخیهٔ هول‌باین استفاده می‌شود؛ روشی که در اصل بخشی از سبک سیاه‌دوزی خطی است. این نوع دوخت به صورت خطوط منظم و رفت‌وبرگشتی اجرا می‌شود و وظیفه دارد هم مرزبندی نقش‌ها را انجام دهد و هم نقوش تزئینی پیچکی و طوماری پیرامون طرح را شکل بخشد.

به‌طور سنتی، گلدوزی آسیزی به ندرت با دوخت صلیبی ساده اجرا می‌شد، بلکه بیشتر با شیوهٔ دوخت صلیبی بازودار انجام می‌گرفت. با این حال، نمونه‌هایی نیز وجود دارند که در آنها از شیوه‌های دیگر همچون دوخت صلیبی ایتالیایی و دوخت بافتنی الجزایری استفاده شده است. در این هنر، برای پر کردن زمینه معمولاً از رنگ‌های قرمز، آبی، سبز یا طلایی بهره گرفته می‌شد و برای دوردوزی و خطوط اصلی طرح، رنگ‌های سیاه یا قهوه‌ای به کار می‌رفت. نقوش سنتی در گلدوزی آسیزی عمدتاً ماهیتی هرالدیک (وابسته به نشان‌های خانوادگی و نمادهای اشرافی) داشتند؛ به‌ویژه نقش جانوران هرالدیک که اغلب به صورت جفت‌های متقارن از حیوانات و پرندگان تصویر می‌شدند. این نقوش معمولاً در میان حاشیه‌های پیچیده و فیلگری تزئینی محاط بودند و ترکیبی متوازن و باشکوه پدیدمی‌آوردند.

در قدیمی‌ترین قطعات، طرح‌ها با دست آزاد روی پارچه کشیده شده و با دوخت هولبین احاطه می‌شدند. پس‌زمینه، که اغلب از جنس کتان کرم رنگ بود، تا حد امکان به خوبی پر می‌شد. برای قطعات مدرن‌تر، طرح با دقت روی یک شبکه کاغذی، تقریباً به همان روشی که الگوهای دوخت ضربدری شمارشی ایجاد می‌شوند، ساخته می‌شد. امروزه گلدوزی آسیسی تقریباً همیشه به این روش انجام می‌شود.

## تاریخچه
از نظر تاریخی، ایتالیا سنت دیرینه‌ای در گلدوزی‌های روشن و رنگارنگ داشته است. در قرن‌های سیزدهم و چهاردهم، گلدوزی‌های صومعه‌ها سبک ساده‌تری را توسعه دادند که در آن طرح‌ها و نقوش بر روی پارچه کتانی ظریف با حاشیه‌ها و پس‌زمینه گلدوزی شده با ابریشم رنگی، خالی می‌شدند. نقوش به شدت تحت تأثیر طرح‌های سنتی جفت‌های پرنده یا حیوان قرار داشتند که با طومارهای پیچیده احاطه شده بودند. این اقلام اولیه اغلب برای اهداف مذهبی، مانند پارچه‌های محراب و شال‌های کوچک، استفاده می‌شدند.

تا قرن شانزدهم، آثار آسیزی محبوبیت بیشتری پیدا کرده بود و طیف وسیع‌تری از نقوش را به کار می‌گرفت، که بسیاری از آنها بر اساس تصاویر رنسانس از ساتیرها، شیاطین و جانداران اسطوره‌ای باستانی بودند.

با این حال، در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، این نوع گلدوزی رو به زوال رفت و بسیاری از طرح‌ها و نقوش آن از بین رفت. تنها در آغاز قرن بیستم بود که این شیوه در شهر ایتالیایی آسیزی، که نام این نوع گلدوزی از آن گرفته شده است، احیا شد. صومعه سنت آن در اکتبر ۱۹۰۲، آزمایشگاه صنایع دستی زنانه سن فرانچسکو دی آسیزی را تأسیس کرد. هدف این کارگاه صنایع دستی، احیای صنایع دستی سنتی محلی و ایجاد اشتغال برای زنان فقیر برای تکمیل درآمدشان بود. این صنعت روستایی رونق گرفت و این طرح‌ها با استفاده از تکنیک نخ شمارش شده به سرعت در سراسر ایتالیا، اروپا و فراتر از آن گسترش یافت.

## اثر مدرن آسیزی
نسخه مدرن گلدوزی آسیزی در قرن بیست و یکم در حال تکامل بوده است. رنگ‌ها و الگوهای مختلفی برای پس‌زمینه استفاده می‌شود و نقوش بسیار متنوع هستند. با این حال، نسخه سنتی احیا شده هنوز در شهر آسیزی رواج دارد، جایی که می‌توان زنان محلی را دید که جلوی خانه‌های خود نشسته و اقلام گلدوزی آسیزی را برای فروشگاه گلدوزی تعاونی محلی گلدوزی می‌کنند.

## نگارخانه

پرونده:Butterfly_in_modern_Assisi_work.jpg|جایگزین=Butterfly in modern Assisi work|پروانه در آثار مدرن آسیزی
پرونده:AssisiSampler.jpg|جایگزین=Examples of both modern and traditional shapes embroidered in a monochrome style|نمونه‌هایی از اشکال مدرن و سنتی که به سبک تک رنگ گلدوزی شده‌اند
پرونده:AssisiDolphin.JPG|جایگزین=Dolphin in modern Assisi work|دلفین در آثار مدرن آسیزی
پرونده:AssisiBorder.JPG|جایگزین=Border with a modern mythical creature in a traditional monochrome style|حاشیه با یک موجود اسطوره‌ای مدرن به سبک سنتی تک رنگ


## جستارهای وابسته
* رده:گلدوزی
* تاریخچه، روش‌های کار، طرح‌های رایگان

## منابع

رده:آسیزی
رده:گل‌دوزی