کنفرانس لندن (۱۹۴۶–۱۹۴۷)

**کنفرانس لندن (۱۹۴۶–۱۹۴۷)** نشستی بود که از سپتامبر ۱۹۴۶ تا فوریه ۱۹۴۷ به فراخوان دولت کلمنت اتلی در بریتانیا برگزار شد. هدف این کنفرانس حل‌وفصل مسئلهٔ حکومت آیندهٔ سرزمین فلسطین و مذاکره برای پایان دادن به نظام قیمومت بود. برگزاری این کنفرانس به درخواست دولت‌های عربی و پس از انتشار گزارش کمیتهٔ تحقیق انگلیسی-آمریکایی در آوریل ۱۹۴۶ برنامه‌ریزی شده بود.

ناکامی کنفرانس در دستیابی به توافق میان اعراب و یهودیان دربارهٔ آیندهٔ فلسطین سرانجام بریتانیا را بر آن داشت تا از ادامهٔ قیمومت دست بکشد و مسئله را برای داوری به سازمان ملل متحد ارجاع دهد. این تصمیم زمینه‌ساز تشکیل کمیتهٔ ویژهٔ سازمان ملل متحد دربارهٔ فلسطین (آنسکاپ) و سرانجام قطعنامهٔ تقسیم فلسطین در نوامبر ۱۹۴۷ شد.

## پیشینه
کنفرانس‌های لندن بخشی از زنجیره‌ای طولانی از مذاکرات مربوط به مناقشهٔ فلسطین بودند. از جملهٔ دخالت‌های پیشین بریتانیا می‌توان به کتاب سفید ۱۹۳۹ اشاره کرد که در پس‌زمینهٔ این مذاکرات حضور داشت.

در ۴ اکتبر ۱۹۴۵ در صورت‌جلسهٔ کابینهٔ بریتانیا ذکر شده بود که وزیر امور خارجه پیش از واگذاری مسئله به سازمان ملل، راه‌حلی پیشنهاد خواهد داد.

شورای اتحادیه عرب در کنفرانس بلودان ۱۹۴۶ گرد هم آمده بود تا گزارش کمیتهٔ تحقیق انگلیسی-آمریکایی را که در ۲۰ آوریل ۱۹۴۶ منتشر شده بود بررسی کند. توصیه‌های برآمده از آن کنفرانس به دولت بریتانیا فرستاده شد. دولت‌های عربی از دولت بریتانیا خواستند تا پیش از دومین نشست دورهٔ نخست مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای رسیدن به توافق گرد هم آیند:

افزون بر این، یکی از پیش‌زمینه‌های سرنوشت نهایی کنفرانس‌ها، کنفرانس بیلتمور در ۱۹۴۲ بود. قطعنامهٔ بیلتمور بیانیه‌ای بود مبنی بر ضرورت مهاجرت گستردهٔ یهودیان به فلسطین و ایجاد یک دولت مشترک‌المنافع یهودی که سرانجام به هدف نهایی جنبش صهیونیسم یعنی تأسیس دولت یهودی در بخشی از فلسطین انجامید.

## کنفرانس نخست: نمایندگان دولت‌های عربی
دولت بریتانیا در ۲۵ ژوئیه ۱۹۴۶ و تنها سه روز پس از بمب‌گذاری در هتل کینگ دیوید دعوت‌نامه‌هایی برای دولت‌های عضو اتحادیه عرب، آژانس یهود برای فلسطین و هیئت اجرایی عالی عرب فلسطین صادر کرد. سپس عبدالرحمن عزام، دبیرکل اتحادیه عرب و همچنین «عرب‌های برجستهٔ فلسطینی» و «نمایندگان نظر یهودی در بریتانیا و فلسطین» نیز دعوت شدند. نه آژانس یهود برای فلسطین و نه هیئت اجرایی عالی عرب فلسطین هیچ‌کدام دعوت‌نامه‌ها را نپذیرفتند.

اندکی پیش از آغاز کنفرانس، الیاهو ساسون تلاش کرد شخصیت‌های عربی مانند عبدالرحمن عزام را متقاعد سازد که علناً از پیشنهاد صهیونیست‌ها حمایت کنند. گفت‌وگوهای پیشین ساسون با چهره‌های سیاسی به نظر به نفع او پیش رفته بود و از همین رو تیم او با خوش‌بینی وارد مذاکرات شد.

کنفرانس در ۹ سپتامبر ۱۹۴۶ تنها با حضور نمایندگان دولت‌های عربی آغاز شد؛ بدون نمایندگان یهودی یا عرب فلسطینی.

### طرح موریسون-گرادی
نخستین موضوع مورد بحث طرح موریسون-گرادی بود که از سوی همهٔ طرف‌ها رد شد.

دولت بریتانیا واکنش اعراب به این طرح را چنین توصیف کرد:

### پیشنهادهای قانون اساسی عربی
پیشنهادهای قانون اساسی عربی در کنفرانس میزگرد لندن شامل موارد زیر بود:

فلسطین باید دولتی یکپارچه باشد؛ دارای قانون اساسی دموکراتیک با مجلس قانونگذاری منتخب؛ تضمین حرمت اماکن مقدس؛ آزادی عمل دینی؛ شرط اقامت ده‌سالهٔ پیوسته برای تابعیت‌یابی؛ آموزش اجباری زبان عربی در مدارس؛ حق کاربرد عبری به عنوان زبان رسمی دوم در مناطقی که یهودیان اکثریت مطلق دارند؛ تضمین اینکه شمار نمایندگان یهودی از یک‌سوم کل اعضا فراتر نرود؛ ممنوعیت کامل مهاجرت یهودیان تا زمان تصویب قانون جدید با رضایت اکثریت نمایندگان عرب؛ و تأسیس دادگاه عالی برای بررسی انطباق قوانین با قانون اساسی.

این پیشنهادها همچنین ترتیبات انتقالی را شرح می‌دادند که باید تا ۳۱ دسامبر ۱۹۴۸ تکمیل می‌شدند و پایان قیمومت و استقلال فلسطین را نشان می‌دادند: تشکیل دولت موقت (۷ عرب، ۳ یهودی)؛ تهیهٔ فهرست انتخاباتی (حق رأی مردان)؛ انتخاب مجلس مؤسسان ۶۰ نفره.

### تعلیق کنفرانس
در اوایل اکتبر کنفرانس به دلیل نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک به تعلیق درآمد و در ۲۷ ژانویه ۱۹۴۷ از سر گرفته شد.

## بیست‌ودومین کنگرهٔ جهانی صهیونیسم
در دوران تعلیق کنفرانس، بیست‌ودومین کنگره جهانی صهیونیسم از ۹ تا ۲۴ دسامبر ۱۹۴۶ در بازل برگزار شد.

این کنگره پیامدهای هولوکاست و آوارگان ناشی از آن را بررسی کرد. همچنین واکنش بریتانیا در دوران هولوکاست و تنش‌های موجود میان یهودیان فلسطین و نیروهای بریتانیایی به دلیل نظام قیمومت مورد بحث قرار گرفت. حییم وایزمن در سخنرانی کلیدی کنگره گفت که قیمومت باید بازنگری شود و در صورت ناکامی بریتانیا باید آنجا را ترک کند.

کنگره طرح موریسون-گرادی را «تحریف تعهدات بریتانیا بر اساس قیمومت» خواند و آن را به عنوان مبنای بحث غیرقابل قبول دانست و تأیید کرد که سازمان صهیونیستی «در شرایط موجود» نمی‌تواند در کنفرانس لندن شرکت کند. خواسته‌های کنگره عبارت بودند از:
# فلسطین به عنوان دولت مشترک‌المنافع یهودی در ساختار جهان دموکراتیک تأسیس شود؛
# دروازه‌های فلسطین به روی مهاجرت یهودیان گشوده شود؛
# آژانس یهود اختیار کنترل مهاجرت به فلسطین و اقتدار لازم برای آبادسازی کشور را داشته باشد.

## کنفرانس دوم: اتحادیه عرب و هیئت اجرایی عالی فلسطین با گفت‌وگوهای موازی آژانس یهود
کنفرانس در ژانویه ۱۹۴۷ از سر گرفته شد. این بار هیئتی نمایندهٔ هیئت اجرایی عالی عرب فلسطین نیز به دولت‌های اتحادیه عرب پیوست و نمایندگان آژانس یهود از راه گفت‌وگوهای غیررسمی موازی با دولت بریتانیا مشارکت کردند. در ۷ فوریه ۱۹۴۷ دولت بریتانیا پیشنهاد تازه‌ای به همهٔ طرف‌ها ارائه داد. این طرح قیمومت پنج‌سالهٔ بریتانیا بر فلسطین را با هدف آماده‌سازی کشور برای استقلال پیشنهاد می‌کرد.

دولت بریتانیا بعدها خلاصهٔ پیشنهادهای تازه را چنین بیان کرد:

آژانس یهود هر پیشنهادی را که شامل دولت مستقل یهودی نباشد رد کرد. در همان حال نمایندگان عرب بر این موضع بودند که مهاجرت یهودیان و ایجاد دولت مستقل به «خونریزی» خواهد انجامید. پیشنهاد متقابل نمایندگان عرب حفاظت از اقلیت‌ها و اعطای تابعیت به جمعیت یهودی ساکن فلسطین بود.

پیشنهاد تازهٔ بریتانیا از سوی همهٔ طرف‌ها رد شد. آژانس یهود خواستار آن بود که فلسطین دولت یهودی شود، مهاجرت یهودیان تا سرحد ظرفیت اقتصادی کشور مجاز باشد و «دولت یهودی پایدار در بخش مناسبی از فلسطین» تأسیس شود.

## فرجام
در ۱۴ فوریه ۱۹۴۷ بیانیهٔ مشترک بریتانیایی-عربی اعلام کرد که وزیر امور خارجه ارنست بوین هیچ پیشنهاد قابل‌قبولی در کنفرانس نیافته‌است. در این بیانیه تصریح شد که پیشنهادهای غیرقابل‌قبول از نظر نمایندگان عرب شامل «هرگونه تقسیم یا مهاجرت یهودیان» می‌شد.

در ۱۸ فوریه ۱۹۴۷ بلافاصله پس از کنفرانس، ارنست بوین اعلام کرد که بریتانیا توان حل مسئله را ندارد و آن را به سازمان ملل واگذار خواهد کرد:

کمیتهٔ ویژهٔ سازمان ملل متحد دربارهٔ فلسطین (آنسکاپ) در ۱۵ مه ۱۹۴۷ تشکیل شد. این کمیته کوشید نظرات سازمان‌های صهیونیستی فلسطینی و آمریکایی را گردآوری کند.

## واکنش‌ها و پاسخ آمریکا
### نقش ترومن
بیانیهٔ مطبوعاتی رئیس‌جمهور هری ترومن در ۴ اکتبر ۱۹۴۶ در حمایت از پیشنهاد آژانس یهود عملاً طرح‌های بریتانیا برای کنفرانس را «نابود» کرد.

بوین در سخنرانی‌ای یک هفته پس از اعلام شکست کنفرانس، ترومن را مسئول ناکامی آن دانست. به گفتهٔ پروفسور آریه کوخاوی «بوین از آنچه تسلیم رئیس‌جمهور در برابر فشارهای سیاسی یهودیان آمریکایی می‌دانست خشمگین بود.»

بر پایهٔ گزارش‌ها، بوین در مجلس عوام در ۲۵ فوریه ۱۹۴۷ بخش بزرگی از سخنرانی خود را به سرزنش ترومن اختصاص داد و گفت که نشست‌های لندن در آستانهٔ دستیابی به توافق بودند اما رئیس‌جمهور آمریکا آن را تضعیف کرد.

سخنرانی بوین در ایالات متحده به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفت.

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون
* فیلم خبری پاتهٔ بریتانیا از گشایش کنفرانس

رده:تاریخ سرزمین فلسطین
رده:قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:قیمومت بریتانیا بر فلسطین در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:گردهمایی‌های بین‌المللی در بریتانیا