ذکرین

**ذکرین** () که **دخرین** نیز تلفظ می‌شود، روستایی عربی فلسطینی در بخش الخلیل بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا در نزدیک به ۶ کیلومتری شمال غربی بیت جبرین و در ارتفاع میانگین ۲۱۲ متری از سطح دریا قرار داشت. دسترسی به آن تا حدی با پرچین‌هایی از اَنجیرتیغی هندی و بوته‌های خاردار دشوار بود. سراسر محوطه پوشیده از غارها، دخمه‌ها و سازه‌های ویران‌شده‌است.

ذکرین در دوران رومی با نام «کِفار دیکرینا» شناخته می‌شد و در منابع تلمودی نیز از آن یاد شده‌است. در دوره عثمانی روستایی با جمعیت مسلمان بود و در دوره قیمومت بریتانیا دارای مدرسه ابتدایی و چند مغازه بود. جمعیت آن در سال ۱۹۴۵ به ۹۶۰ نفر رسید. روستا در ۲۲ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۸ در مرحله سوم عملیات یوآو به فرماندهی ایگال آلون از سکنه تخلیه شد و پس از جنگ به خاک اسرائیل الحاق گردید.

## پیشینه
در دوران روم باستان این روستا «کِفار دیکرینا» نامیده می‌شد. جغرافی‌دان آدولف نویباور از نام «کِفار ذکرین» () در چندین منبع خاخامی از جمله تلمود بابلی یاد کرده‌است. نویباور از یکی از این منابع نقل می‌کند که نام روستا از آن روست که زنان آنجا تنها فرزند پسر به دنیا می‌آوردند (دیخرا به معنای «نر»). بر پایه مِدراش ایخا ربا، ناحیه کِفار ذکرین یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق سرزمین در آن زمان بود. این منابع عمدتاً به سده‌های سوم و چهارم میلادی بازمی‌گردند.

در سال ۱۴۷۹ میلادی، توخر نورنبرگی که از بیت‌لحم به غزه سفر می‌کرد، در ذکرین اقامت گزید و از وجود آب‌انبارها در آنجا یاد کرد.

### دوره عثمانی

در سال ۱۵۹۶ میلادی، ذکرین بخشی از امپراتوری عثمانی و در ناحیه (نَحیه) غزه زیرمجموعه سنجق غزه بود و ۴۰ خانوار مسلمان با جمعیتی در حدود ۲۲۰ نفر داشت. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر فرآورده‌هایی چون گندم، جو، کنجد، میوه و تاکستان‌ها می‌پرداختند که جمعاً ۸٬۰۰۰ آقچه بود.

در سال ۱۸۳۸، ادوارد رابینسون ذکرین را روستایی «بزرگ» و مسلمان‌نشین در ناحیه غزه توصیف کرد.

در سال ۱۸۶۳، ویکتور گِرَن از این روستا دیدن کرد و جمعیت آن را در حدود ۶۰۰ نفر برآورد نمود. در سمت غربی روستا نزدیک به ۴۰ آب‌انبار وجود داشت. گِرَن به همراه شیخ روستا از آنجا بازدید کرد و او را مردی «بلندبالا، جوان و هوشمند» توصیف نمود که پدرش شیخ بیت جبرین و عموهایش شیخ‌های تل صافی و عجور بودند.

آلبرت سوسین بر پایه فهرست روستاهای عثمانی از نزدیک به سال ۱۸۷۰ دریافت که ذکرین ۳۸ خانه و جمعیت مردانه ۱۰۱ نفر داشت. هارتمان شمار خانه‌ها را ۶۰ عدد گزارش کرد.

در سال ۱۸۸۳، بررسی فلسطین غربی متعلق به صندوق اکتشاف فلسطین ذکرین را روستایی سنگی با باغ‌ها و چاه‌های آب «فراوان» توصیف کرد.

در سال ۱۸۹۶ جمعیت ذکرین در حدود ۶۰۹ نفر برآورد شد.

### دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت ذکرین ۶۹۳ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۷۲۶ نفر افزایش یافت که همه مسلمان بودند و در ۱۸۱ خانه زندگی می‌کردند.

روستای نوین دارای یک مدرسه ابتدایی و چند مغازه بود و ساکنان آن کشاورز بودند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت ذکرین به ۹۶۰ نفر رسیده بود که همگی مسلمان بودند و مساحت کل زمین‌های آن ۱۷٬۱۹۵ دونم بود. در سال ۱۹۴۴/۱۹۴۵ حدود ۱۵٬۰۵۸ دونم از زمین‌های روستا زیر کشت غلات بود و ۶۳ دونم منطقه ساخته‌شده (شهری) به‌شمار می‌آمد.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۶ اوت ۱۹۴۸، در میانه آتش‌بس دوم رسمی، دو جوخه از گردان ۵۳ تیپ ۸۴ گیواتی به ذکرین حمله بردند و با پرتاب نارنجک و آتش زدن سه یا چهار خانه، در حدود ده مرد بزرگسال، دو کودک و یک زن را کشتند. بر پایه گزارش نیروهای دفاعی اسرائیل، سه نفر آخر به‌صورت تصادفی کشته شدند و یک سرباز اسرائیلی «به‌طور خفیف زخمی» شد.

ذکرین سرانجام در ۲۲ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۸ در مرحله سوم عملیات یوآو به فرماندهی ایگال آلون از سکنه تخلیه شد. به گفته بنی موریس، بیشتر ساکنان پیش از رسیدن نیروها گریختند و کسانی که مانده بودند به‌سوی شرق رانده شدند. موریس می‌نویسد ایگال آلون چنان در بیرون راندن کامل ساکنان بومی در جریان عملیات یوآو کامیاب بود که روستاییان عملاً نتوانستند دوباره به روستاهای پیشین خود بازگردند؛ زیرا جمعیت عرب محلی‌ای نمانده بود تا به آنان یاری رساند. در یک گشت‌زنی نظامی در آغاز سال ۱۹۴۹ بیشتر روستاها خالی یافت شدند و در ذکرین گزارش شد که «دو عرب» پیدا شدند که «توانستند بگریزند».

پس از جنگ، این منطقه به خاک اسرائیل الحاق شد و زمین‌های روستا بدون بهره‌برداری رها گردید. کیبوتص بیت نیر در حدود ۳ کیلومتری جنوب محل روستا واقع است.

مورخ فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ محل روستا را چنین توصیف کرد: «پوشیده از علف‌های بلند، بوته‌ها و رستنی‌های خودرو که دربرگیرنده درختان زیتون و خرنوب است. تراس‌های سنگی بریده‌شده که بخشی از آن‌ها را کاکتوس فراگرفته، همچنان نشانه‌های محل را مشخص می‌کند. بخشی از زمین‌های پیرامون توسط کشاورزان اسرائیلی زیر کشت گندم بود و بقیه به‌عنوان چراگاه بهره‌برداری می‌شد.»

## نگارخانه

File:Beit Jibrin 1945.jpg|نقشه ذکرین، ۱۹۴۸ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰ (چارک بالا-چپ)
File:Zikrin 1948.jpg|نقشه ذکرین، ۱۹۴۸ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Ancient wall near Beit Dhikrin.jpg|دیوار کهن نزدیک خربه ذکرین
File:Quarried rock in Khirbet Beit Dhikrin.jpg|سنگ معدن‌کاری‌شده در خربه ذکرین
File:Beit Dhikrin - Quarried rock.jpg|سنگ معدن‌کاری‌شده
File:Cave entrance blocked by cobwebs.jpg|ورودی غاری در خربه ذکرین
File:Grotto in Beit Dhikrin.jpg|غار در خربه ذکرین
File:Old wall in Beit Dhikrin.jpg|دیوار کهن در خربه ذکرین
File:Razed structure in Beit Dhikrin.jpg|سازه ویران‌شده در خربه ذکرین
File:West of Dhikrin, ruined house.jpg|آرامگاه شیخ ابوعمران بر تپه‌ای در غرب ذکرین
File:Interior of ruined house, on adjacent hill west of Dhikrin.jpg|درون آرامگاه شیخ ابوعمران بر بلندی غرب ذکرین
File:Ruin of old house on hill to the west of Beit Zikrin.jpg|آرامگاه شیخ ابوعمران بر تپه‌ای در غرب ذکرین
File:Old house in ruin, west of Beit Dhikrin.jpg|آرامگاه شیخ ابوعمران
File:House in ruins.jpg|آرامگاه شیخ ابوعمران
File:Ruins of ancient tower - south of Beit Dhikrin.jpg|ویرانه برج در جنوب ذکرین
File:Overturned stones - south of Beit Dhikrin.jpg|ویرانه برج در جنوب ذکرین
File:Massive blocks of hewn stone south of Beit Dhikrin.jpg|بقایای برج
File:Underground cavern in Beit Dhikrin.jpg|تارهای عنکبوت جلوی ورودی غاری در خربه ذکرین
File:Mouth of well in dale to the northwest of Zikrin.jpg|دهانه چاه عمیق در دره‌ای در شمال غربی ذکرین
File:Ancient well and partially broken stone water trough.jpg|چاه کهن با آبشخور سنگی در دره شمال غربی خربه ذکرین
File:Mouth of well with broken water trough.jpg|آبشخور سنگی و دهانه چاه عمیق در شمال غربی ذکرین
File:General landscape of Beit Dhikrin.jpg|نمای کلی ذکرین


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* ذکرین در وبگاه Palestine Remembered
* ذکرین در ذاکرات
* ذکرین در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:مختصات در ویکی‌داده