شکرالله یوسفوف

**شکرالله یوسفوف** (زادهٔ ۲ سپتامبر ۱۹۲۱ – درگذشتهٔ ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۰) شاعر، اندیشمند، اهل شیروان، مترجم، مقام دولتی (از سال ۱۹۹۰ عضو شورای ریاست جمهوری) و روزنامه‌نگار ازبک بود.

## زندگی اولیه و تحصیلات
شکرالله یوسفوف در ۲ سپتامبر ۱۹۲۱ در تاشکند در محل (مهلا) اولمازور متولد شد. پدر نویسنده، یوسف خوض (یوسفوفاجا)، یک پزشک در تاشقند بود.

در سال ۱۹۳۸ از کالج آموزشی فارغ‌التحصیل شد و به تدریس در قراقالپاکستان آغاز کرد. در سال ۱۹۴۴ پس از فارغ‌التحصیلی از مؤسسه آموزشی تاشقند، وارد دوره‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه دولتی آسیای مرکزی (SAGU) شد که تخصصی ادبیات خارجی بود. از سال ۱۹۴۶ عضو اتحادیه نویسندگان شوروی ازبکستان است. اولین مجموعه شعر با عنوان *قانون شادی* در سال ۱۹۴۹ منتشر شد.

## بازداشت و زندانی شدن
در سال ۱۹۴۹ شکرالله یوسفوف همراه با تعدادی از نویسندگان و شاعران مشهور ازبکستان حامد سلیمان، میرزاکولون اسماعیلی، شکرات، برادران علیمحمدوف و محمود مرادوف دستگیر شد. این تحقیق ۱۵ ماه طول کشید و در سال ۱۹۵۱ به اتهام ملی‌گرایی و فعالیت ضد شوروی محکوم شد و به ۲۵ سال زندان و ۵ ناچیزی محکوم شد. در گورگ اجرا شد و در قیام نورلسک شرکت کرد. شکرات، میرزاکالون، حامد سلیمان در همان پرونده با او محکوم شدند. در سپتامبر ۱۹۵۴ او به تاشکند فرستاده شد تا پرونده را بررسی کند، در پایان ۱۹۵۴ - آغاز سال ۱۹۵۵ او آزاد شد. دستگیری، تحقیق و ماندن در اردوگاه در داستان خودگرافی دفن بدون پوشش توصیف شده است. انتشار این داستان تنها پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ ممکن شد.

در خاطراتش، شوکرلو دربارهٔ دوستی خود با یک رمان‌نویس گرجستان و یک مخالف، چابوا امیرجیبی صحبت می‌کند. بعداً، در یکی از آثارش، او به شوکرولو به‌عنوان «شعور ملتش» خطاب کرد. آنها دوست بودند و تا زمان مرگ امیریجیبی در سال ۲۰۱۳ ارتباط برقرار کردند.

## حرفه ای ادبی
اولین مجموعه شعر شکرالله *قانون شادی* (۱۹۴۹) اولین بار او را نشان داد. پس از آزاد شدن، او به نوشتن بازگشت و صدای منحصر به فرد شیری را توسعه داد که اشکال شیری کلاسیک ازبک را با حسگرایی مدرن ترکیب می‌کرد. شعر او اغلب موضوعات عمیق فلسفی و معنوی، انتقاد ظریف از حاکمیت و وابستگی قوی به هویت ملی را منعکس می‌کرد. دامنه سبکش شامل آراء شیری، خاطرات دروس، یکنواخت‌های دراماتیک و مقاله‌ها بود.
بندانگشتی|<div style="text-align:center;">تصویر شوکرلو (حق) و اودیل یوکوبوف (بمال) در طول کنگره نویسندگان شوروی.</div>
شکرالله نویسنده بیش از بیست کتاب بود، از جمله آثار شناخته شده مانند *نور* *تاشکند ۲۶* دیالوگ قرن، مسیر خطرناک و رویاهای شما. شعر او به‌طور گسترده به زبان‌های روسی و دیگر زبان‌های خارجی ترجمه شد و به‌طور قابل توجهی به بین‌المللی بودن ادبیات ازبک کمک کرد.

او همچنین در زمینه ترجمه هنری کار کرد، آثار شاعران بزرگ جهان از جمله هینریش هاین کارلو گازی تاراس شفتنکو الکساندر بلوک و دیگران را به زبان ازبک ترجمه کرد. علاوه بر نوشتن، در اتحادیه نویسندگان شوروی ازبکستان، از جمله در دستگاه اداری اصلی آن خدمت کرد. او به عنوان مدیر در چاپخانه ادبیات و هنر غفور گلیم کار کرده و در مدارس ادبیات تدریس می‌کرد.

با وجود اینکه در سال ۱۹۸۱ به عنوان شاعر مردمی شوروی ازبکستان در نظر گرفته شد و در طول سال‌های شوروی و اوایل استقلال به‌طور گسترده‌ای شناخته شد، شوکرولو حتی در اواخر سال‌های ۲۰۱۸ به دلیل اظهارات سیاسی و حمایت از مردم در لیست سیاه رسانه‌های تحت کنترل دولت باقی ماند.

## شناخت و فعالیت اجتماعی
او از سال ۱۹۴۶ عضو فعال اتحادیه نویسندگان ازبکستان بود و نقش کلیدی در شکل‌دادن به گفتار ادبی در شوروی شوروی ازبکستان و پس از استقلال ازبکستان بازی کرد.

شعر او به بسیاری از زبان‌ها ترجمه شده و در مجله‌ها و انتوگرافی‌ها منتشر شده است. او با جایزه حمزه ازبکستان و عنوان شاعر مردم ازبکستان افتخار کرد.
در خاطراتش، شوکرلو دربارهٔ تحولات گسترده‌ای که توسط حکومت شوروی در آسیای مرکزی ایجاد شد، فکر می‌کند، و تغییرات که تا امروز پیامدهای آن را احساس می‌کند. او دربارهٔ جمع‌آوری کشاورزی که زندگی سنتی روستایی را مختل کرد، صحبت می‌کند، از جذب اجباری، از جمله جایگزینی الفبا نه یک بار بلکه دو بار، و آسیب‌های اخراج، زندان و اردوگاه‌های کار. این تجارب، همان‌طور که در نوشته‌های او روایت شده، بینش شخصی عمیق را در مورد چگونگی زندگی افراد و درک این تغییرات اساسی ارائه می‌دهد. در عین حال، خاطرات او به عنوان یک منبع تاریخی ارزشمند به کار می‌روند، که به خوانندگان اجازه می‌دهد گذشته شوروی را در آسیا مرکزی از طریق لنز حافظه شخصی و تجربه زندگی بازسازی کنند.

شکرلو به‌طور فعال در تلاش‌های آموزشی و مدنی، به ویژه توسعه جوانان، و در زندگی ایدئولوژیکی و اجتماعی-سیاسی ازبکستان شرکت کرد. او عضو شورای ریاست جمهوری جمهوری جمهوری صوبک بود که نشان دهنده برجسته بودن ملی خود فراتر از عرصه ادبی بود. او با دوستانش مانند رسول گامزاتو ریمما قازاکووا چنگیز آیتماتو، کایسین کولیف مصطفی کریم دیوید کوگلتینوف عراقلی اباشیز و اودیل یوکوبوف فعالانه ارتباط برقرار می‌کرد.

او به عنوان اعتراف به مشارکت ادبی و مدنی اش با نظم دوستی مردم، دیپلم‌های افتخاری متعدد و مدال دولتی اعطا شد.

شکرالله همچنان توسط حلقه‌های ادبی بین‌المللی شناخته می‌شد حتی در حالی که در داخل کشور نادیده گرفته می‌شد. آثار او توسط جهان ترک و بلوک پس از شوروی جشن گرفته می‌شود.
* در سال ۲۰۱۶، او توسط اتحادیه نویسندگان اوراسیایی به عنوان «شخص سال در ادبیات ترک» معرفی شد، که در کنگره هفتم سردبیران انتشارات ادبیات ترکی در ترکستان (قزاقستان)، پایتخت فرهنگی جهان ترک در آن سال به او اعطا شد.
* بسیاری از آثار او بخشی از بحث‌های سیاسی، تاریخی و فلسفی در مورد گذشته و امور فعلی آسیا مرکزی هستند. در کشورهای غربی، آثار او به عنوان یک منبع برای درک و تجزیه و تحلیل کشف و فتح امپراتوری روسیه و شوروی از آسیا مرکزی خدمت می‌کنند.

## خانواده
[بندانگشتی|<div style="text-align:center;">تصویر نخست وزیر استقلال ترکستان، [:uz:Ubaydullaxoʻja Asadullaxoʻjayev|اوبیدوللاخوجا اسدوللاخجاف (۱۸۷۸–۱۹۳۷) ]]
مادرش، زینبخون، خواهر رهبر معروف جنبش جادیدی در آسیا مرکزی و یکی از بنیانگذاران خود مختاری کوکاند، اوبیدولاخوجا اسدولاخوجه بود. او در خاطرات خود اغلب اوبیدولاخوجا و نقش او در توسعه هویت ازبک را به یاد می‌آورد. رمان او، *روح‌های زنده* در خاطره اوبیدولاخوجا و افرادی است که زندگی خود را به مبارزه برای استقلال اختصاص داده بودند. اوبیدالله یک وکیل مشهور و مدافع بود. او با نویسنده مشهور روسی، لئو تولستوی در مورد بسیاری از مشکلات اجتماعی در منطقه ترکستان ارتباط برقرار کرده بود.

پدرش، یوسف خواجه، پزشک معروف در تاشکند بود. شکرالله دو دختر و یک پسر تنها دارد

## جستارهای وابسته
* دانیل گرانین
* شروف راشیدوف

## منابع

رده:درگذشتگان ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:شاعران مرد اهل ازبکستان
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:شاعران اهل اتحاد شوروی