open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سه مقبره کانگسو

**سه مقبره کانگسو** () مقبره‌هایی هستند که در کانگسو-گویوک، کره شمالی واقع شده‌اند. آنها بخشی از مجموعه مقبره‌های گوگوریو، یک میراث جهانی یونسکو و گنجینه ملی شماره ۲۸ کره شمالی هستند. مقبره بزرگ ۵۰ متر است&nbsp;طول و ۸٫۷ متر&nbsp;ارتفاع مقبره میانی ۴۵ متر است&nbsp;طول و ۷٫۸ متر&nbsp;متر ارتفاع دارد و کوچک‌ترین آنها ۴۰ متر است&nbsp;متر طول و ۶٫۷۵&nbsp;متر ارتفاع. نقاشی‌های دیواری درون مقبره‌ها، چهار خدای حامی را به تصویر می‌کشند. مقبره بزرگ دارای تصاویری از یک اژدهای آبی و یک لاک‌پشت مار سیاه است، در حالی که یک ببر سفید و یک ققنوس قرمز در مقبره وسطی به تصویر کشیده شده‌اند. این نقاشی‌های دیواری به‌طور ویژه رنگارنگ هستند و زندگی اشرافی گوگوریو، از جمله رقص، کشتی و شکار را با جزئیات نشان می‌دهند. سه مقبره کانگسو در سال ۱۹۱۱ توسط ایمانیشی ریو، باستان‌شناس ژاپنی، کشف و به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفت. گمان می‌رود این مقبره‌ها متعلق به پادشاه پیونگ‌وون و پادشاه یونگ یانگ باشند.

## نگارخانه

پرونده:Tigre bianca.jpg
پرونده:현무 조선고적도보.jpg
پرونده:백호 조선고적도보.jpg
پرونده:청룡 조선고적도보.jpg
پرونده:주작 조선고적도보.jpg

## جستارهای وابسته
مجموعه آرامگاه های امپراتوری گوگوریو

یونگ یانگ

پیونگ‌وون

## منابع

رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در کره شمالی
رده:میراث جهانی در کره شمالی
آواز پرنده زرد

***آواز پرنده زرد*** (، ***هوانگجوگا***) قدیمی‌ترین شعر شناخته‌شده کره‌ای است و توسط یوری از گوگوریو در سال ۱۷ پیش از میلاد سروده شده است. این شعر در سوگ از دست دادن همسرش، سروده شده است. در حالی که یوری از گوگوریو برای شکار رفته بود، همسر دومش، چی‌هویی، که از چینی‌های هان بود، توسط همسر اولش، هواهویی، مورد سرزنش قرار گرفت و همسر دومش به چی‌هویی گفت: «چطور می‌توانی اینقدر بی‌ادب باشی، در حالی که فقط یک صیغه هستی؟»  چی‌هویی به شدت دلخور شد و فوراً خانه را ترک کرد و دیگر هرگز برنگشت. یوری از گوگوریو که به شدت دلتنگ او بود، این شعر را نوشت.

ترجمه‌ای از *کتاب «آواز پرنده زرد»* به زبان هانجا در کتاب تاریخ سلسله گوریو، سامگوک ساگی، ثبت شده است.
## داستان

در سومین سال سلطنت پادشاه یوریمیونگ ( ۱۷ پیش از میلاد)، در هفتمین ماه پاییز، او کاخی جداگانه در گلچئون ساخت. هنگامی که ملکه سونگ در دهمین ماه زمستان درگذشت، پادشاه با دو زن دیگر ازدواج کرد تا صیغه‌های او شوند. یکی از آنها هواهی، دختر مردی از گلچئون و دیگری چی‌هی، دختر مردی از هان بود . این دو زن برای اینکه مورد محبت شوهرانشان قرار گیرند با یکدیگر می‌جنگیدند و با هم هماهنگ نبودند، بنابراین پادشاه دو کاخ در یانگ‌گوک، در شرق و غرب، برای زندگی آنها ساخت. پس از آن، پادشاه برای شکار به کوه گیسان رفت و هفت روز برنگشت و دو زن با یکدیگر جنگیدند. هواهی، چی‌هی را سرزنش کرد و گفت: «چطور می‌توانی به عنوان یک صیغه از خانواده هان اینقدر بی‌ادب باشی؟» چی‌هی شرمنده شد و فرار کرد. وقتی پادشاه این را شنید، اسب خود را شلاق زد و او را تعقیب کرد، اما چی‌هی عصبانی شد و از خانه والدینش برنگشت. سپس پادشاه زیر درختی استراحت کرد و زاغی‌ها را دید که پرواز می‌کردند و جمع می‌شدند، و چنان تحت تأثیر قرار گرفت که آوازی خواند.

_(سامگوک ساگی جلد ۱ از پادشاه یوریمیونگ)

## جستارهای وابسته
پادشاه یوری

## منابع

رده:ادبیات کره
رده:موسیقی کره
مفاهیم نهایی

**مفاهیم نهایی** در اقتصاد، با *تغییر خاصی* در مقدار استفاده از یک کالا یا خدمات همراه هستند. در حقیقت، مفاهیم نهایی مربوط به آخرین واحد مصرف کالا هستند. به عنوان مثال، هزینهٔ نهایی برابر با هزینه‌ای است که از خرید آخرین واحد کالا حاصل شده است؛ یا به عبارت بهتر، هزینه‌ای است که به واسطهٔ خرید یک واحد بیشتر از کالا، بر هزینهٔ کل افزوده می‌شود.

## برخی مفاهیم نهایی مهم
**مصرف نهایی** یک کالا یا خدمات، به معنی استفاهٔ بیشتر از آن کالا یا خدمات در برابر کاهش عاملی دیگر است.

**[[مطلوبیت نهایی]]** یک کالا یا خدمات، بیانگر آن است که بر اثر مصرف یک واحد بیشتر از کالا مطلوبیت کل چه مقدار تغییر می‌کند یا به عبارتی بیانگر تغییر مطلوبیت کل به ازای مصرف آخرین واحد کالا (مصرف نهایی) است.

**[[نرخ نهایی جانشینی]]،** نشان می‌دهد مصرف‌کننده حاضر است چه مقدار از یک کالا را در ازای کالای دیگری از دست بدهد، در حالی که سطح مطلوبیت ثابت باقی بماند.

**[[هزینه نهایی|هزینهٔ نهایی]]** به میزان تغییرات هزینهٔ کل بر اثر افزایش تولید به اندازهٔ یک واحد گفته می‌شود.
* تولید نهایی (که گاهی اوقات به عنوان «محصول نهایی» نیز شناخته می‌شود)
** تولید نهایی نیروی کار
** تولید نهایی سرمایه
* نرخ نهایی تبدیل
* تولید درآمد نهایی
* میل نهایی به پس‌انداز و مصرف
* نرخ نهایی مالیات
* کارایی نهایی سرمایه

**[[نهایی‌گرایی]]** به معنای استفاده از مفاهیم نهایی برای توضیح پدیده‌های اقتصادی است.

کشش به معنی درصد تغییر در یک متغیر نسبت به درصد تغییر در سایر عوامل مؤثر بر آن متغیر است.

## منابع

رده:مفاهیم نهایی
اعدام در کالیفرنیا

مجازات اعدام در ایالت کالیفرنیای آمریکا به‌دلیل دستور دائمی دادگاه فدرال از سال ۲۰۰۶ و همچنین تعلیق اجرای احکام اعدام که در سال ۲۰۱۹ توسط فرماندار *گوین نیوسام* صادر شد، به‌حالت تعلیق درآمده است. روند حقوقی منجر به آن دستور قضایی از زمان اعلام این تعلیق متوقف شده است. اگر این تعلیق پایان یابد و موانع قانونی برداشته شود، امکان ازسرگیری اعدام‌ها بر اساس قانون فعلی ایالتی وجود دارد.

از سال ۱۷۷۸ تا سال ۱۹۷۲، مجموعاً ۷۰۹ مورد اعدام در کالیفرنیا انجام شد. در سال ۱۹۷۲، دیوان عالی کالیفرنیا با صدور رأی در پرونده *People v. Anderson* قانون اعدام در این ایالت را لغو کرد. آخرین اعدام در کالیفرنیا مربوط به سال ۲۰۰۶ بوده است. همچنین، سه زندانی محکوم به اعدام در کالیفرنیا شامل *کلوین مالون*، *آلفردو پریتو* و *گلن ادوارد راجرز* به‌ترتیب در ایالت‌های میزوری، ویرجینیا و فلوریدا اعدام شده‌اند.

بر اساس داده‌های رسمی *اداره اصلاح و تربیت کالیفرنیا* تا ماه مه ۲۰۲۵، تعداد زندانیان محکوم به اعدام در این ایالت ۵۸۷ نفر است که پایین‌ترین میزان از سال ۲۰۱۱ تاکنون به‌شمار می‌رود. این کاهش عمدتاً به‌دلیل خودکشی، مرگ به علل دیگر، کاهش تمایل هیئت‌های منصفه برای صدور حکم اعدام، و تجدید احکام توسط دادستان‌های جدید است. از میان این افراد، ۱۸ نفر زن هستند که در بخش عمومی زندان زنان چائوچیلا نگهداری می‌شوند و ۵۶۹ مرد دیگر که بیشتر آن‌ها از بخش سابق اعدام در زندان ایالتی سن کوئنتین منتقل شده‌اند، در زندان‌های مختلف ایالت نگهداری می‌شوند.

رأی‌دهندگان ایالت کالیفرنیا در همه‌پرسی‌های سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۶ پیشنهاد لغو مجازات اعدام را رد کردند و در سال ۲۰۱۶ با اختلافی اندک، طرحی را برای تسریع روند تجدیدنظر در احکام اعدام تصویب کردند. با وجود آنکه دیوان عالی کالیفرنیا در ۲۶ اوت ۲۰۲۱ قوانین مربوط به مجازات اعدام در این ایالت را تأیید کرد، اما تا سال ۲۰۲۴ هنوز هیچ اعدامی از سر گرفته نشده است.

## منابع
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:قوانین کالیفرنیا
رده:اعدام در کالیفرنیا
رده:اعدام در ایالات متحده آمریکا بر پایه ایالت
تثبیت‌کننده خودکار

در اقتصاد کلان، **تثبیت‌کننده‌های خودکار**، بخشی از سیاست‌های مالی هستند که به‌صورت خودکار و بدون نیاز به تصمیم‌گیری یا مجوز جدید از سوی دولت یا سیاست‌گذاران، نوسانات فعالیت اقتصادی کشور از جمله تولید ناخالص داخلی حقیقی را کاهش می‌دهند. از شناخته‌شده‌ترین مالیات تثبیت‌کننده‌های خودکار می‌توان به مالیات بر درآمد و پرداخت‌های رفاهی اشاره کرد.

## جستارهاب وابسته
* بازخورد منفی

## منابع

رده:اثرات اقتصادی
رده:سیاست اقتصاد کلان
دامجینگ

**دامجینگ** (&#x3A;)، یا **دونچو** (به ژاپنی) یک راهب بودایی کره‌ای بود که حدود سال ۶۱۰ میلادی از گوگوریو به ژاپن باستان فرستاده شد. اینکه نام او در زبان گوگوریو چگونه تلفظ می‌شد، مشخص نیست.

تقریباً هیچ چیز دربارهٔ او به جز چند سطر در *[[نیهون شوکی]]* (۷۲۰ میلادی) که تقریباً تنها منبع قابل اعتماد است، به دست نیامده است.
با توجه به اینکه این اولین حضور در مورد ساخت کاغذ است، گفته می‌شود که در مجموع، از دوره ادو، او ابتدا مهارت‌های کاغذسازی را به ژاپن آورد. با این حال، هیچ دلیل کافی برای این گفته از متن وجود ندارد؛ در مورد آسیاب آبی، ذکر شده است که او احتمالاً اولین کسی بود که آن را معرفی کرد، در حالی که از کاغذسازی نامی برده نشده است. اگر او چنین کاری کرده بود، باید در کنار اشاره به آسیاب آبی، به آن نیز اشاره می‌شد. ب. جوگاکو، در مطالعهٔ خود *با عنوان «مقالهٔ ژاپنی»*، با بررسی تطبیقی اسناد باستانی باقی‌مانده، نتیجه می‌گیرد که این متن، ستایشی از کاهن بودایی است که با آیین کنفوسیوس نیز آشنا بوده است، علاوه بر این، هرگز از صنایع دستی غافل نبوده است؛ و اگر به درستی خوانده شود، بیان نمی‌کند که او اولین کسی بوده که روش‌های رنگ، جوهر و کاغذسازی را آورده است، بلکه می‌گوید که او در تولید آنها کاملاً صنعتگر بوده است. علاوه بر این، در آن زمان، نگهداری از دستگاه‌های دولتی که به مقادیر زیادی کاغذ مانند اسناد خانوادگی نیاز داشت، آغاز شده بود. واقعیت‌های آن زمان چنین برداشتی را تأیید می‌کند.

*زندگینامه شاهزاده شوتوکو* (نوشته شده در سال ۹۱۷ یا شاید ۹۹۲) می‌گوید که شاهزاده شوتوکو او را به کاخ ایکاروگا-نومیا دعوت کرد و پس از آن او را در هوریو-جی نگه داشت. با این حال، این به عنوان یک واقعیت تاریخی در نظر گرفته نمی‌شود، زیرا این کتاب مجموعه‌ای عظیم از زندگینامه‌های افسانه‌ای دربارهٔ اوست.

در کره، در سال‌های اخیر، برخی ادعا کرده‌اند که نقاشی دیواری در کوندوی هوریو-جی توسط دامجینگ ساخته شده است، اما این ادعا بر اساس هیچ سند باقی‌مانده نیست. علاوه بر این، معبد اصلی حدود سال ۶۷۰ میلادی به آتش کشیده شد و معبد فعلی، بازسازی شدهٔ اواخر قرن هفتم میلادی است.

## جستارهای وابسته
## منابع

رده:رسانه بودایی
تولید برنج در بوتان

**تولید برنج در بوتان** نقش مهمی در تأمین مواد غذایی در بوتان بر عهده دارد. این محصول عمدتاً برای مصرف داخلی کشت می‌شود. در سال ۲۰۰۱، گزارش شد که تنها یک درصد از برنج کشت شده در بوتان به بازار عرضه می‌شود، اما یک نظرسنجی از کشاورزان نشان داد که در واقع حدود پانزده درصد از برنج کشت شده به بازار عرضه می‌شود.

در این کشور که ۷۹ درصد از جمعیت آن به کشاورزی مشغول هستند، در سال ۲۰۰۶ تولید برنج ۷۴٬۷۲۰ تن و مساحت زیر کشت آن حدود  بود. این میزان از ۴۴٬۰۰۰ تن در سال ۲۰۰۰، افزایش چشمگیری یافته است. بر اساس ارزیابی برنامه تحقیقات برنج در بوتان، تولید برنج در این کشور بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۷، ۵۸ درصد افزایش یافته است.

مهم‌ترین مناطق کشت برنج در بوتان در سامتسه است که با ۲٬۸۸۹ هکتار، بالاترین سطح کشت برنج را در بوتان در اختیار دارد و پس از آن سرپانگ با ۲٬۸۳۹ هکتار و پوناخا با ۱٬۹۷۱ هکتار قرار دارند. بالاترین میزان تولید در پوناخا ۶٬۲۷۴ تن در سال است. مناطق دیگر شامل پارو و وانگدودودرنگ هستند که یکی از مهم‌ترین موسسات برنج کشور در باجو (Bajo) قرار دارد.

درصد قابل توجهی از زمین‌های کشاورزی برای ایجاد زیرساخت‌ها در این کشور تخریب شده‌اند. طبق گفته گانش بی. چتری، مدیر مشترک وزارت کشاورزی، «ما زمین‌های زیادی را برای اهداف توسعه زیرساختی در تیمفو و سایر نقاط از دست داده‌ایم، اما هنوز برنج تولید شده در بوتان برای ۵۰ درصد از جمعیت کافی است.»

به گفته سینگای دوکپا، معاون مدیر عامل بخش غلات شرکت صنایع غذایی بوتان، اگرچه بوتان از تولیدکنندگان قابل توجه برنج است، اما سالانه ۶٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ تن برنج وارد می‌کند. در سال ۲۰۲۰ واردات برنج به ارزش ۲٫۶۳ میلیارد نو، سومین کالای وارداتی بود.

در سال ۲۰۱۸ گزارش شد که کاهش مداوم زمین‌های زیر کشت برنج منجر به از دست رفتن بیش از ۳۱٬۳۰۰ تن محصول در دو دهه گذشته شده است. در حالی که در سال ۱۹۸۱، ۲۸٬۰۰۰ هکتار زمین زیر کشت برنج بود، این رقم در سال ۲۰۱۷ به ۲۰٬۵۴۷ هکتار کاهش یافت. این رقم به معنی مقدار برنجی است که می‌توانست نیاز تغذیه‌ای برنج یک پنجم جمعیت کشور را به مدت یک سال برآورده کند.

## منابع

## پیوند به بیرون

*Photographs of rice in Bhutan

رده:تولید برنج بر پایه کشور
رده:کشاورزی در بوتان
کالامین (کانی)

**کالامین** () یک نام تاریخی برای کانسنگ روی است. این نام از "lapis calaminaris" لاتین گرفته شده که خود برگرفته از کلمه یونانی "cadmia" به معنای کلی سنگ معدن روی است. نام شهر کلمی بلژیک (La Calamine به فرانسوی) که یک معدن روی در آن قرار داشت، از همین ریشه گرفته شده است. در قرن ۱۸ و ۱۹، معادن بزرگ این سنگ معدن در نزدیکی روستای برنیگربرگ آلمان یافت می‌شدند.

در اوایل قرن ۱۹ میلادی، کشف شد که آنچه قبلاً یک سنگ معدن واحد تصور می‌شد، در واقع دو کانی متمایز است: کربنات روی (\text{ZnCO}_3) که به اسمیت‌زونیت معروف است و سیلیکات روی (\text{Zn}_4\text{Si}_2\text{O}_7(\text{OH})_2\cdot\text{H}_2\text{O}) که همی‌مورفیت نام دارد. با وجود تفاوت‌های شیمیایی و بلوری، این دو کانی از نظر ظاهری بسیار شبیه هستند و بدون تحلیل‌های شیمیایی یا فیزیکی دقیق به راحتی قابل تشخیص نیستند. جیمز اسمیت‌زون، شیمی‌دان و کانی‌شناس بریتانیایی، اولین کسی بود که در سال ۱۸۰۳ این دو کانی را از هم جدا کرد. با این حال، در صنعت معدن، اصطلاح کالامین همچنان به‌طور تاریخی برای هر دو کانی به صورت عمومی استفاده می‌شد.

در علم کانی‌شناسی، کالامین دیگر یک اصطلاح معتبر محسوب نمی‌شود. این نام با اسمیت‌زونیت و همی‌مورفیت جایگزین شده است تا از لوسیون کالامین، که مخلوطی صورتی از اکسید روی (\text{ZnO}) و اکسید آهن (III) (\text{Fe}_2\text{O}_3) است، متمایز شود.

در اوایل تاریخ، در قرن ۱۶، تقاضا برای برنج (latten) در انگلستان به دلیل نیاز به شانه‌های سیمی برای کارت‌زنی پشم و همچنین قطعات برنجی که با چکش‌کاری ورق برنج در آسیاب باتری ساخته می‌شدند، افزایش یافت. تنها روش شناخته‌شده برای تولید آلیاژ برنج، حرارت دادن مس و کالامین با هم در فرایند سمانتاسیون بود. در سال ۱۵۶۸، یک منشور سلطنتی به «انجمن معادن و کارهای باتری» اعطا شد تا به دنبال این کانی بگردند و برنج تولید کنند و وابستگی به فلز وارداتی از آلمان را کاهش دهند. در سال ۱۷۳۸، ویلیام چمپیون، بنیان‌گذار برنج‌سازی بریستول، حق ثبت اختراع را برای کاهش کالامین در مقیاس بزرگ برای تولید شمش روی (spelter) دریافت کرد. معادن کالامین بسیاری در شیفام، نزدیک کارخانه‌های برنج‌سازی ویلیام چمپیون، وجود داشت. در سال ۱۶۸۴، مقاله‌ای به انجمن سلطنتی ارائه شد که خواص دارویی و دامپزشکی این ترکیب را به صورت پودر ریز شرح می‌داد. با این حال، تا سال ۱۹۹۲، هیچ مکانیسم اثری برای این پودر شناسایی نشده بود و تنها اثر پزشکی این کانی پودر شده، توانایی آن در جذب رطوبت ترشح شده از پوست تحریک‌شده و ترشح‌کننده بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:کانی‌های روی
هایچونگ

**هایچونگ** که با نام **اِسو** نیز شناخته می‌شود، راهبی بودایی از باکجه بود که در دوره آسوکا برای انتقال بودیسم به ژاپن سفر کرد. او در سال ۵۹۵ (سومین سال سلطنت ملکه سویکو) به ژاپن سفر کرد و بودیسم را تبلیغ نمود.
## جستارهای وابسته
گوگوریو

مردم گوگوریو

## منابع
هیجا

**هیجا** (به ژاپنی :慧慈) اولین راهبی بود که در دوره آسوکا، در سال ۵۹۵ میلادی، از طریق دریا از گوگوریو به ژاپن رفت. او معلم بودیسم به شوتوکو تایشی بود.

او بودیسم را در ژاپن تبلیغ کرد. او در هوکو-جی (معبد هوکو)، در حال حاضر آنگو-ای یا آسوکا-درا (معبد آسوکا)، با کشیش اسو که از باکجه آمده بود، زندگی می‌کرد. آنها را رهبر سه گنج می‌نامیدند.

در سال ۶۱۵، او با کتابی حاشیه‌نویسی‌شده از متون مقدس بودایی که توسط شوتوکو تایشی نوشته شده بود، به کشور زادگاهش، گوگوریو، بازگشت.

او خبر مرگ شوتوکو تایشی را در ۲۲ فوریه ۶۲۲ شنید. او بسیار اندوهگین شد و سوگند یاد کرد که در همان روز سال آینده، دوباره شوتوکو تایشی را در سرزمین پاک (قلمرو آسمانی) ملاقات کند.
## جستارهای وابسته
گوگوریو

مردم گوگوریو

## منابع
هیگوان

**هیه‌گوان** (به ژاپنی :慧灌) راهبی بود که در دوره آسوکا از طریق دریا از گوگوریو به ژاپن آمد. او به خاطر معرفی مکتب بودایی چینی سانلون به ژاپن شناخته شده است.

هیگوان نزد جیزانگ تحصیل کرد و سانرون را آموخت. در سال ۶۲۵ (سی و سومین سال سلطنت ملکه سویکو)، او به دستور پادشاه یونگ نیو از گوگوریو به ژاپن اعزام شد، و بنیانگذار خاندان سانرون ژاپن شد. او به دستور امپراتوری در گنگو-جی (معبد گنگو) زندگی می‌کرد. با این حال، گیونن نوشت که هیگوان در مورد سانرون سخنرانی نکرد یا سنت ژاپنی را آغاز نکرد، اگرچه او «یشم را در اختیار داشت» (یعنی از آموزه‌ها آگاهی داشت).
## جستارهای وابسته
گوگوریو

مردم گوگوریو

## منابع
گائو یون (امپراتور)

**گائو یون** (درگذشته ۴۰۹ میلادی)، که زمانی **مورونگ یون** با نام محترم **زی‌یو** نیز شناخته می‌شد، که با نام پس از مرگش به عنوان **امپراتور هویی از یان جدید شمالی** نیز شناخته می‌شود، بسته به توصیف مورخان، یا آخرین پادشاه سلسله یان جدید چین یا بنیانگذار سلسله یان شمالی چین بود. او از نوادگان خاندان سلطنتی گوگوریو (گائوگولی) بود که اجدادش توسط سلسله یان سابق اسیر شده بودند. او پس از کمک به مورونگ بائو (امپراتور هویمین) در سرکوب شورش پسر مورونگ بائو، مورونگ هوی، به فرزندی خاندان امپراتوری یان متأخر پذیرفته شد. گائو یون پس از شورش مردم علیه حکومت استبدادی عمویخوانده‌اش مورونگ شی (امپراتور ژائوون) به مقام امپراتوری رسید و در طول سلطنت خود از عنوان «پادشاه آسمانی» استفاده می‌کرد. در سال ۴۰۹، او ترور شد و پس از آشوبی، ژنرال هان او، فنگ با (امپراتور ونچنگ) جایگزین او شد.
روی موتا

**روی توماس فائوستینو پینتو دا موتا** **(**به ؛ زادهٔ  در لیسبون، پرتغال) سرمربی فوتبال اهل پرتغال است که در حال حاضر هدایت باشگاه فوتبال لودوگورتس رازگراد در لیگ حرفه‌ای دسته اول فوتبال بلغارستان بر عهده دارد. 

وی بیشتر کریر خود را به عنوان دستیار ریکاردو سا پینتو گذرانده.

## افتخارات

### نوآ

* قهرمانی لیگ برتر فوتبال ارمنستان: ۲۰۲۴-۲۵
* قهرمانی جام استقلال ارمنستان: ۲۰۲۴-۲۵

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:اعضای کادر فنی باشگاه فوتبال استقلال تهران
رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:مربیان باشگاه فوتبال دیلا گوری
رده:مربیان فوتبال اهل پرتغال
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در ارمنستان
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در ایران
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در گرجستان
رده:ورزشکاران اهل لیسبون
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در ارمنستان
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در ایران
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در برزیل
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در بلژیک
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در بلغارستان
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در ترکیه
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در عربستان سعودی
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در کرواسی
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در لهستان
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در یونان
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در بلغارستان
جنگ‌های کارلیست‌ها

**جنگ‌های کارلیست‌ها** () مجموعه‌ای از جنگ‌های داخلی بودند که در قرن نوزدهم در اسپانیا رخ دادند. مدعیان بر سر ادعای تاج و تخت با هم می‌جنگیدند، اگرچه برخی اختلافات سیاسی نیز وجود داشت. چندین بار در طول دوره ۱۸۳۳ تا ۱۸۷۶، کارلیست‌ها - پیروان دون کارلوس (۱۷۸۸–۱۸۵۵)، یک اینفانته، و نوادگانش - با فریاد «خدا، کشور و پادشاه» متحد شدند و برای آرمان سنت اسپانیایی (مشروعیت و کاتولیک) علیه لیبرالیسم و بعدها جمهوری‌خواهی دولت‌های اسپانیا در آن زمان جنگیدند. جنگ‌های کارلیست‌ها یک مؤلفه منطقه‌ای قوی (منطقه باسک، کاتالونیا و غیره) داشت، زیرا نظم جدید، قوانین و رسوم خاص منطقه را که قرن‌ها حفظ شده بود، زیر سؤال می‌برد.

هنگامی که شاه فردیناند هفتم اسپانیا در سال ۱۸۳۳ درگذشت، بیوه او، ملکه ماریا کریستینا، به نمایندگی از دختر دو ساله‌شان، ملکه ایزابلا دوم، نایب‌السلطنه شد. کشور به دو جناح معروف به کریستینوس (یا ایزابلینوس) و کارلیست‌ها تقسیم شد. کریستینوس از ملکه ماریا کریستینا و دولت او حمایت می‌کرد و حزب لیبرال‌ها بود. کارلیست‌ها از اینفانته کارلوس اسپانیا، کنت مولینا، مدعی تاج و تخت و برادر متوفی فردیناند هفتم، حمایت می‌کردند. کارلوس اعتبار حکم اجرایی ۱۸۳۰ را که قانون نیمه‌سالیک را لغو می‌کرد، رد کرد (او قبل از ۱۸۳۰ متولد شده بود). کارلیست‌ها خواهان بازگشت به سلطنت استبدادی بودند.

در حالی که برخی از مورخان سه جنگ را شمارش می‌کنند، نویسندگان دیگر و عرف رایج به وجود دو درگیری بزرگ، جنگ‌های اول کارلیست‌ها (۱۸۳۳–۱۸۴۰) و دوم (۱۸۷۲–۱۸۷۶) اشاره می‌کنند و رویدادهای ۱۸۴۶–۱۸۴۹ را به عنوان یک رویداد جزئی در نظر می‌گیرند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اسپانیا در سده ۱۹ (میلادی)
رده:تاریخ سیاسی اسپانیا
جنگ اول کارلیست‌ها

**جنگ اول کارلیست‌ها** () جنگ داخلی در اسپانیا از سال ۱۸۳۳ تا ۱۸۴۰، اولین جنگ از سه جنگ کارلیست‌ها بود. این جنگ بین دو جناح بر سر جانشینی تاج و تخت و ماهیت پادشاهی اسپانیا درگرفت: هواداران محافظه‌کار و تحول‌گرای برادر پادشاه فقید، کارلوس دو بوربون (یا کارلوس پنجم)، به عنوان کارلیست‌ها (کارلیست‌ها) شناخته شدند، در حالی که هواداران مترقی و مرکزگرای نایب‌السلطنه، ماریا کریستینا، که از طرف ایزابلا دوم اسپانیا عمل می‌کرد، لیبرال‌ها (لیبرال‌ها)، کریستینوس یا ایزابلینوس نامیده می‌شدند. گذشته از اینکه این جنگ جانشینی بر سر این سؤال بود که جانشین برحق پادشاه فردیناند هفتم اسپانیا کیست، هدف کارلیست‌ها بازگشت به سلطنت مطلقه بود، در حالی که لیبرال‌ها به دنبال دفاع از سلطنت مشروطه بودند.

این بزرگ‌ترین و مرگبارترین جنگ داخلی در اروپای قرن نوزدهم بود و تعداد افراد درگیر در آن از جنگ استقلال اسپانیا بیشتر بود. این جنگ، بسته به آمار، ممکن است بزرگ‌ترین جنبش ضدانقلابی در اروپای قرن نوزدهم بوده باشد. علاوه بر این، این جنگ «آخرین درگیری بزرگ اروپایی در عصر پیش از صنعتی شدن» محسوب می‌شود. این درگیری مسئول مرگ ۵٪ از جمعیت اسپانیا در سال ۱۸۳۳ بود، که تلفات نظامی به تنهایی نیمی از این تعداد را تشکیل می‌داد. این جنگ عمدتاً در جنوب باسک، مائسترازگو و کاتالونیا رخ داد و با حملات و انتقام‌های بی‌پایان علیه ارتش‌ها و غیرنظامیان مشخص می‌شد.

نکته مهم این است که این جنگ همچنین پیش‌درآمدی بر ایده دو اسپانیا محسوب می‌شود که یک قرن بعد در طول جنگ داخلی اسپانیا مطرح شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اسپانیا در دهه ۱۸۳۰ (میلادی)
رده:جنگ‌های بریتانیا
رده:جنگ‌های پرتغال
رده:جنگ‌های فرانسه
سرگئی کچک

**سرگئی کُوستادینی کچک** (؛  ) یک استاد و کارشناس علوم پرورشی اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۹ اکتبر ۱۹۴۱ در ایروان به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی در مدرسه موسیقی آلکساندر اسپنداریان، کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فعالیت کرده است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۲) شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:افراد زنده
رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:کارشناسان آموزش و پرورش اهل ارمنستان
جما کاغتسریکیان

**جما مناتساکنای کاغتسریکیان** (؛  ) یک خواننده و رهبر ارکستر اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در۱۷ مهٔ ۱۹۵۰ در لنیناکان به دنیا آمد . وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست خوانندگان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی گیومری
رده:خوانندگان زن اهل ارمنستان
رده:رهبران ارکستر اهل ارمنستان
رده:زادگان ۱۹۵۰ (میلادی)
ادوارد تر-قازاریان

**ادوارد آواگی تر-قازاریان** (؛   – ) یک نقاش، کاریکاتوریست، موسیقی‌دان و مجسمه‌ساز اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های ۱۹۴۷ تا ۲۰۱۲ میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۰ ژوئن ۱۹۲۳ در ایروان به دنیا آمد . وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان و مدال طلای وزارت فرهنگ جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۱۶ آوریل ۲۰۱۲ در سن ۸۸ سالگی در ایروان درگذشت.

## نگارخانه

Micro miniature by Edward Ter-Ghazarian.jpg|
Micro miniature by Edward Ter-Ghazarian 1.jpg|

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست هنرمندان ارمنی
* فهرست نقاشان ارمنی
* فهرست مجسمه‌سازان ارمنی
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اهالی ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:کاریکاتوریست‌های اهل ارمنستان
رده:مجسمه‌سازان اهل ارمنستان
رده:موسیقی‌دانان اهل ارمنستان
رده:نقاشان اهل اتحاد شوروی
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان
زاون وارطانیان (رهبر ارکستر)

**زاون نازارتی وارطانیان** (؛   – ) یک رهبر ارکستر اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۴۵ در حلب به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (۱۹۷۴) فارغ‌التحصیل شد. وی در ارکستر فیلارمونیک ارمنستان،  ارکستر مجلسی ملی ارمنستان و تالار آکادمی ملی اپرا و باله آلکساندر اسپنداریان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۰۹) شده است. وی در ۱۰ مارس ۲۰۲۳ در سن ۷۸ سالگی در ایروان درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:رهبران ارکستر اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:اهالی حلب
آرام سوکیازیان

**آرام سوکیازیان** (؛  ) یک کارگردان فیلم، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده، دولتمرد اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۷ فوریهٔ ۱۹۷۶ در ایروان به دنیا آمد و از انستیتو دولتی سینما و تئاتر ایروان (۱۹۹۸) و ՊԿԱ (۲۰۰۵) فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۲) شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست کارگردانان ارمنی

## منابع

*  :صفحهٔ اصلی

*  
* 
* 
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان انستیتو دولتی هنری و نمایشی ایروان
رده:زادگان ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:کارگردانان اهل ارمنستان
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل ارمنستان 
رده:تهیه‌کنندگان اهل ارمنستان
ماگدالینا سیمونیان-گالوستووا

**ماگدالینا آلکسی سیمونیان-گالوستووا** (؛   – ) یک خواننده سوپرانو اهل ارمنستان بود.  وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۴ اوت ۱۹۲۵ در روستوف-نا-دونو به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی در کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۱۹۶۴) شده است. وی در ۲۱ آوریل ۲۰۰۲ در سن ۷۶ سالگی در ایروان درگذشت. 
	
## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست خوانندگان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:خوانندگان سوپرانو اهل ارمنستان
رده:اهالی روستوف-نا-دونو
رده:زادگان ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:خوانندگان زن اهل ارمنستان
حسن محقق

**محمدحسن محققی** (۲ تیر ۱۳۴۲ – ۲۵ خرداد ۱۴۰۴) معروف به **حسن محقق** سرتیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ جانشین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود.‌‌‌ 

وی در ۲۵ خرداد ۱۴۰۴ پس از حمله اسرائیل به ساختمان سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به همراه محمد کاظمی رئیس سازمان و دیگر معاونان این سازمان کشته شد.‌

## یادداشت

## منابع

رده:افراد سازمان‌های اطلاعاتی ایران
رده:افسران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق
رده:ترورشدگان اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۴۰۴
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۲
رده:زادگان ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:سرتیپ‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
رده:کشته‌شدگان در حملات هوایی اسرائیل در طول جنگ ایران و اسرائیل
رده:نظامیان اهل ایران با دریافت درجه سرلشکری پس از مرگ
رده:نظامیان ترورشده
رده:زادگان ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:اهالی تهران
ادوارد سادویان

**ادوارد دراستاماتی سادویان** (؛   – ) یک آهنگساز اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۲ اوت ۱۹۳۸ در ایروان به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی عضو اتحادیه آهنگسازان ارمنستان (۱۹۷۹) بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۳) شده است. وی در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸ در سن ۷۹ سالگی درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:آهنگسازان اهل ارمنستان
رده:اعضای اتحادیه آهنگسازان و موسیقی‌شناسان ارمنستان
رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
محمدزی

**محمدزی** () یک زیرتبار از بارکزی و بخشی از کنفدراسیون قبایل درانی است. آن‌ها بیشتر در قندهار، کابل و غزنی در افغانستان و نیز در شهر چارسده در پاکستان زندگی می‌کنند. محمدزی‌ها از سال ۱۸۲۳ تا ۱۹۷۸، ۱۵۵ سال، بر افغانستان فرمان راندند. فرمانروایی آن‌ها با کودتایی به رهبری محمد داوود خان و با پشتیبانی شوروی پایان یافت و قدرت به کمونیست‌ها واگذار شد.

## پراکندگی
محمدزی‌ها شاخه‌ای برجسته و نیرومند از کنفدراسیون درانی هستند و کانون‌شان بیشتر در قندهار است. آن‌ها همچنین در دیگر استان‌های افغانستان و سراسر مرز در پاکستان نیز زندگی می‌کنند.

**موسی‌حیبان** از نوادگان سلطان محمد خان ناموَر به «**طلایی**» هستند. «طلایی» در زبان دری به‌معنای زرین است. او برادر بزرگ‌تر دوست‌محمد خان بود.

## زبان
زبان اصلی محمدزی‌ها پشتو، به‌ویژه گویش جنوبی (قندهاری) آن است. همچنین از دری برای اسناد و نامه‌نگاری بهره می‌برند.

## سیاست
از سال ۱۸۲۳ تا ۱۹۷۸، فرمانروایان افغانستان از دو شاخهٔ بارکزی بودند که به محمدزی‌ها بازمی‌گردند:
* امیر سلطان محمد خان – نخستین فرمانروای محمدزی
* امیر دوست‌محمد خان
* امیر شیرعلی خان
* امیر محمد یعقوب خان – امضاکنندهٔ معاهده گندمک
* امیر عبدالرحمان خان (۱۸۷۹–۱۹۰۱)
* امیر حبیب‌الله خان (۱۹۰۱–۱۹۱۹)
* امیر امان‌الله خان (۱۹۱۹–۱۹۲۶)
* شاه امان‌الله خان (۱۹۲۶–۱۹۲۹)
* شاه عنایت‌الله خان (۱۴–۱۷ ژانویه ۱۹۲۹)
* سردار کوهندل خان – فرمانروای قندهار و بلوچستان
* سردار رحمدل خان – فرمانروای قندهار و بلوچستان
* سردار پاینده خان – پدر بارک‌زایی‌ها و محمدزایی‌ها
* شاه محمد نادر شاه (۱۹۲۹–۱۹۳۳)
* شاه محمد ظاهر شاه (۱۹۳۳–۱۹۷۳)
* رئیس‌جمهور محمد داوود خان (۱۹۷۳–۱۹۷۸)
* سردار عبدالرشید خان محمدزی – وزیر لشگری در قندهار ارغنداب (۱۹۲۷–۱۹۳۱)

## جستارهای وابسته
* قبایل پشتون
* بارک‌زایی
* بارکزی
* شغاسی
* پشتونوالی
* پشتونستان
* پاکتا
* لویه جرگه سنتی

## منابع

رده:قبیله‌های پشتون درانی
رده:دودمان بارکزایی
رده:امارت افغانستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۲۳ (میلادی) در افغانستان
رده:انحلال‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در افغانستان
رده:انحلال‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در آسیا
مارگاریتا روخکیان

**مارگاریتا آشوتی روخکیان** (؛  ) یک موسیقی‌شناس اهل ارمنستان است. ووی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۷ نوامبر ۱۹۳۷ در ایروان به دنیا آمد و از مدرسه موسیقی چایکوفسکی ایروان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. آشوت روخکیان پدر و کارن کالانتار همسر می‌باشند وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:موسیقی‌شناسان اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:اعضای اتحادیه آهنگسازان اتحاد شوروی
رده:اهالی ایروان
ساموئل پطروسیان (نقاش)

**ساموئل باردوغی پطروسیان** (؛   – ) یک نقاش و کارشناس علوم پرورشی اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۰ اکتبر ۱۹۴۱ در ایروان به دنیا آمد و از کالج دولتی هنرهای زیبای پانوس ترلمزیان و انستیتو دولتی هنری و نمایشی ایروان فارغ‌التحصیل شد. شوشان پتروسیان دختر و آلوارد پتروسیان خواهر می‌باشند وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۰۹) شده است. وی در ۱۹ اوت ۲۰۱۲ در سن ۷۰ سالگی در ایروان درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نقاشان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اعضای اتحادیه نقاشان ارمنستان
رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان انستیتو دولتی هنری و نمایشی ایروان
رده:دانش‌آموختگان کالج دولتی هنرهای زیبای پانوس ترلمزیان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان
شاهن شاهینیان (نوازنده ویولن)

**شاهن هاکوبی شاهینیان** (؛  ) یک نوازنده ویولن اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است. وی از تاریخ ۲۰۱۱ تا تاریخ ۲۰۱۸ ریاست کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان را برعهده داشت.

## زندگی‌نامه
وی در ۵ نوامبر ۱۹۶۳ در ایروان به دنیا آمد و از مدرسه موسیقی چایکوفسکی ایروان و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی در کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فعالیت کرده است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۶) شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:زادگان ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:افراد زنده
رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:اهالی ایروان
رده:نوازندگان ویولن اهل ارمنستان
زیردریایی موشک کروز

**زیردریایی موشک کروز** () زیردریایی‌ای است که موشک‌های کروز (شامل موشک‌های کروز تهاجمی زمینی و موشک‌های ضد کشتی) را به عنوان سلاح اصلی خود حمل و پرتاب می‌کند. موشک‌ها توانایی یک کشتی جنگی را برای حمله به شناورهای سطحی و حمله به اهداف زمینی تا حد زیادی افزایش می‌دهند. اگرچه اژدرها گزینه‌ای محتاطانه‌تر برای زیردریایی‌های غوطه‌ور هستند، اما موشک‌ها برد بسیار طولانی‌تر، زمان کوتاه‌تر برای برخورد به هدف و توانایی درگیری همزمان با چندین هدف در جهت‌های مختلف را فراهم می‌کنند.

بسیاری از زیردریایی‌های دارای موشک کروز قابلیت استقرار کلاهک‌های هسته‌ای روی موشک‌های خود را حفظ کرده‌اند، اما به دلیل تفاوت‌های قابل توجه بین ویژگی‌های پرواز این دو سیستم تسلیحاتی، از زیردریایی‌های موشک بالستیک متمایز در نظر گرفته می‌شوند. موشک‌های کروز به صورت آیرودینامیکی با استفاده از سطوح پروازی مانند بال یا باله پرواز می‌کنند، در حالی که یک موشک بالستیک تنها از قدرت موتور خود برای خروج از جو استفاده می‌کند.

نمادهای طبقه‌بندی بدنه نیروی دریایی ایالات متحده برای زیردریایی‌های دارای موشک کروز SSG و SSGN هستند - SS نشان دهنده زیردریایی، G نشان دهنده موشک هدایت شونده و N نشان دهنده هسته‌ای بودن زیردریایی است.

طرح‌های اولیه زیردریایی‌های حامل موشک کروز برای پرتاب موشک‌های خود باید به سطح آب می‌رفتند، در حالی که طرح‌های بعدی می‌توانستند این کار را از طریق لوله‌های اختصاصی سیستم موشک‌انداز عمودی، در زیر آب انجام دهند. بسیاری از زیردریایی‌های تهاجمی مدرن می‌توانند موشک‌های کروز (و موشک‌های ضد کشتی اختصاصی) را از لوله‌های اژدر خود پرتاب کنند، در حالی که برخی از طرح‌ها تعداد کمی از محفظه‌های سیستم پرتاب عمودی را نیز در خود جای داده‌اند که همپوشانی بین زیردریایی‌های حامل موشک کروز و زیردریایی‌های تهاجمی سنتی ایجاد می‌کند. با این وجود، شناورهایی که به عنوان زیردریایی‌های تهاجمی طبقه‌بندی می‌شوند، به گونه‌ای طراحی شده‌اند که از اژدر به عنوان سلاح اصلی خود استفاده کنند و به دلیل سرعت و مانورپذیری بیشتر، از ویژگی‌های مأموریت چندمنظوره‌تری برخوردارند. این در تضاد با زیردریایی‌های حامل موشک کروز است که معمولاً قایق‌های بزرگتر و کندتری هستند که تعداد بیشتری موشک حمل می‌کنند و اغلب دارای یک محفظه ویژه هستند که منحصراً به لوله‌های موشک کروز اختصاص داده شده است.

## جستارهای وابسته
* قایق موشک‌انداز
* کشنده برپاگر پرتابگر

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
لمس نرسیسیان

**لمس سورنی نرسیسیان** (؛  ) یک نقاش اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۱ اکتبر ۱۹۴۶ در آیگاباتس به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی علوم پرورشی خاچاطور آبوویان ارمنستان فارغ‌التحصیل شد. وی عضو اتحادیه نقاشان ارمنستان می‌باشد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۰۸) شده است.

## نگارخانه

Lems Nersisyan's exhibition at Artists Union of Armenia.jpg|Լեմս Ներսիսյանին «Էրգիր Ավետյաց» ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում, ۲۰۲۱
Arman Hambardzumyan, Myths, 2015 (2).JPG|


## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نقاشان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اعضای اتحادیه نقاشان ارمنستان
رده:افراد زنده
رده:اهالی استان شیراک
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی پرورشی خاچاطور آبوویان ارمنستان
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:کارشناسان آموزش و پرورش اهل ارمنستان
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان
ایگور یاوریان

**ایگور مارتینی یاوریان** (؛  ) یک نوازنده پیانو اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۹۴۳ در تفلیس به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی چایکوفسکی مسکو (۱۹۶۷) و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (۱۹۸۴) فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۴) شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی تفلیس
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار سنت پیترزبورگ
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانوی اهل ارمنستان
بالگرد نظامی

**بالگرد نظامی** () بالگردی است که یا به طور خاص برای استفاده توسط یک نیروی نظامی طراحی شده یا برای آن تبدیل شده است. ماموریت یک بالگرد نظامی تابعی از طراحی یا تبدیل آن است.

رایج‌ترین کاربرد بالگردهای نظامی، ترابری هوایی است، اما بالگردهای ترابری را می‌توان برای انجام ماموریت‌های دیگری مانند جستجو و نجات رزمی، تخلیه پزشکی، خدمت به عنوان یک پست فرماندهی نیروهای هوابرد یا حتی بالگرد مسلح برای پشتیبانی هوایی نزدیک، اصلاح یا تبدیل کرد. بالگردهای نظامی تخصصی برای انجام ماموریت‌های خاص در نظر گرفته شده‌اند. نمونه‌هایی از بالگردهای نظامی تخصصی عبارتند از بالگردهای تهاجمی، بالگردهای عملیات شناسایی هوایی و بالگردهای جنگ ضدزیردریایی.

## جستارهای وابسته
* بالگرد مسلح

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:بالگردهای نظامی
رده:هوانوردی ارتش
جام یوفا ۰۹–۲۰۰۸

**جام یوفا ۰۹–۲۰۰۸**، سی و هشتمین فصل از جام یوفا، مسابقات فوتبال باشگاهی سطح دوم اروپا بود که توسط یوفا سازماندهی شد و با قهرمانی شاختار دونتسک به پایان رسید.

## منابع

* ویکی پدیای انگلیسی

رده:فصل‌های لیگ اروپا
رده:فوتبال اروپا در ۰۹–۲۰۰۸ (میلادی)
رده:لیگ اروپا ۲۰۰۸–۰۹ (میلادی)
مارگاریتا یاخونتووا

**مارگاریتا یاخونتووا** (؛   – ) یک تئاترشناس اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲ ژوئیهٔ ۱۹۳۵ در سنت پترزبورگ به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی سنت پترزبورگ (۱۹۵۶) فارغ‌التحصیل شد. گراکان ترت، گولوس آرمنیا، کومسومولتس، تئاتر روسی استانیسلاوسکی ایروان تئاتر نمایشی هراچیا غاپلانیان وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۴ در سن ۷۹ سالگی در ایروان درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست هنرمندان ارمنی

## منابع

*  

*  
* 
* 
* 

رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:تئاترشناسان اهل ارمنستان
رده:زادگان ۱۹۳۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۱۴ (میلادی)
رده:اهالی سن پترزبورگ
ابوالحارث احمد فریغونی

**ابوالحارث احمد** (درگذشته پیرامون سال ۱۰۰۰ میلادی) سومین فرمانروای دودمان فریغونی در گوزگان بود و از ۹۸۲ تا ۱۰۰۰ فرمانروایی کرد. او پسر و جانشین **ابو‌الحارث محمد** بود.

## زندگی‌نامه
در ۹۸۲، پدر ابوالحارث درگذشت و پادشاهی در اوج به او رسید. در ۹۹۰، ابوالحارث به دستور امیر سامانی **[[نوح دوم سامانی|نُوح دوم]]** برای سرکوب شورش فرمانده تُرک، **[[فائق خاصه]]**, فرستاده شد، ولی شکست خورد و ناچار به گریز شد.

پس از اندکی، پیوند ابوالحارث با بلندپایه‌ای غزنوی و سردار سامانی، **[[سبکتکین]]** و پسرش **[[محمود غزنوی|محمود]]**  نزدیک شد؛ آنان به همراه هم در «هرات» به فائق خاصه و ابوعلی سیمجور تاختند و پیروزی بی‌چون‌وچرا بر ایشان به‌دست آوردند. همچنین با پیوند دوگانهٔ زناشویی هم‌پیمان شدند؛ پسر ابوالحارث، **ابو‌النصر محمد** دختر سبکتکین را و محمود یکی از دختران ابوالحارث را به همسری گرفت. در همین زمان، سامانیان به‌تندی رو به نابودی نهادند. سبکتکین در ۹۹۷ درگذشت و پادشاهی‌اش به زودی در جنگ دورن‌دودمانی میان پسرانش محمود و اسماعیل فرو رفت. در این جنگ درون‌دودمانی، ابوالحارث بی‌طرف ماند و تا ۹۹۸، محمود توانست پیروز بیرون آید و اسماعیل کمی در دربار ابوالحارث زندگی کرد. پس از یک سال، بازمانده‌های فرمانروایی سامانی از سوی خان قراخانی به چنگ آورده شد.

ابوالحارث پیرامون سال ۱۰۰۰ درگذشت و جانشینش پسرش **ابو‌النصر محمد** شد که به‌زودی به پیروی غزنویان درآمد.

## منابع
* Bosworth, C. E. "ĀL-E FARĪḠŪN." *Encyclopedia Iranica.* ۱ اوت ۲۰۱۲. 
* Frye, R.N. *The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs.* Cambridge University Press.



رده:آل فریغون
رده:درگذشتگان دهه ۱۰۰۰ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
رده:زادگان سده ۱۰ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
باشگاه ورزشی حریه

**باشگاه ورزشی حریه** یک باشگاه ورزشی مالدیوی است که بیشتر به خاطر تیم فوتبالش شناخته می‌شود. آنها از سال ۱۹۹۶ در لیگ برتر مالدیو می‌کردند و در سال ۲۰۰۶ به دسته پایین‌تر سقوط کردند.

## افتخارات
* **لیگ برتر مالدیو:** ۱ قهرمانی
* **جام پومیس:** ۱ قهرمانی

## منابع

رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال مالدیو
کاروان عثمان

بندانگشتی
**کاروان عثمان توفیق** (١٠ تیر ١٣۴۶\۱ ژوئیه ۱۹۶۸ – ٧ مهر ١٣٧٠\۲۹ سپتامبر ۱۹۹۱) خواننده و نوازنده کُرد بود. در سال ١٣٥٩ وارد دنیای موسیقی شد و با ویولن شروع کرد و بعدها به عود روی آورد. در سال ١٣٦٦، در جشنواره‌ای در عراق مقام اول عود را کسب کرد. سرانجام گیتار را به دست گرفت و بیشتر آهنگ‌هایش را با آن ضبط کرد. اولین آهنگ او «یه اه‍» (بیا پیشم) بود که در سال ١٣٦٥ برای تلویزیون ضبط شد، آهنگساز محمد ماملی و ترانه‌سرای آن سیروان حمه رشید بود. در ٢١ آذر ١٣۶٨ دستگیر و در ٧ مهر ١٣٧٠ در زندان ابوغریب بغداد اعدام شد.

## منابع

رده:خوانندگان
رده:خوانندگان کرد
لوون موتافیان

**لوون موتافیان** (؛   – ) یک نویسنده و تئاترشناس اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۷ اکتبر ۱۹۵۴ در نیژنی تاگیل به دنیا آمد . وی عضو اتحادیه نویسندگان ارمنستان بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۵ در سن ۶۱ سالگی در ایروان درگذشت.
## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست هنرمندان ارمنی

## منابع

*  

*  
* 
* 
* 

رده:اعضای اتحادیه نویسندگان ارمنستان
رده:اهالی نیژنی تاگیل
رده:تئاترشناسان اهل ارمنستان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
هراند موسیسیان

**هراند ژیرایری موسیسیان** (؛  ) یک کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۲ مارس ۱۹۵۳ در ایروان به دنیا آمد . وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست کارگردانان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی ایروان
رده:زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
رده:کارگردانان اهل ارمنستان
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل ارمنستان
باشگاه ورزشی الحکمه

**باشگاه ورزشی ساگس** که در عربی با نام **الحکمه** شناخته می‌شود، یک باشگاه فوتبال مستقر در اشرفیه، منطقه‌ای در بیروت، لبنان است که در لیگ برتر لبنان رقابت می‌کند، و در درجه اول توسط جامعه مسیحیان مارونی حمایت می‌شود.

این باشگاه در سال ۱۹۴۳ با نام سرکل ده لا ساگس تأسیس شد. اگرچه آنها هیچ عنوان قهرمانی بزرگی کسب نکرده‌اند، الحکمه دو بار در لیگ برتر لبنان در سال ۲۰۰۲ دوم شد و در جام حذفی لبنان در سال ۲۰۰۶ و جام فدراسیون لبنان در سال ۲۰۰۴ فینالیست شد.

## منابع
رده:باشگاه‌های فوتبال لبنان
رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۳ (میلادی) در لبنان
هیرائوکا انشیرو

**هیرائوکا انشیرو** ، (روز ۲۰ از ماه نوامبر ۱۸۲۲ میلادی (روز ۷ از ماه ده، پنجمین سال از دوران بونسی) - ۱۹ ژوئیه ۱۸۶۴ (۱۶ ماه ۶، اولین سال از دوران گنجی) یک سامورایی ژاپنی (از ملازمان خاندان هیتوتسوباشی توکوگاوا و از ملازمان ارشد) در اواخر دوره ادو بود. او به عنوان پیشخدمت توکوگاوا یوشینوبو خدمت می‌کرد. نام واقعی او هوچو بود. او توسط جناح ضد خارجی ترور شد.

## منابع

* 

رده:درگذشتگان ۱۸۶۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۲۲ (میلادی)
رده:سامورایی
آشوت ظهرابیان

**آشوت پاتواکانی ظهرابیان** (؛   – ) یک آهنگساز اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۹ ژانویهٔ ۱۹۴۵ در ایروان به دنیا آمد و از کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۱۲) و مدال طلای وزارت فرهنگ جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳ در سن ۷۷ سالگی در ایروان درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

*  

*  
* 
* 
* 

رده:آهنگسازان اهل ارمنستان
رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)
مارجان مخیتاریان

**مارجان مامیکونی مخیتاریان** (؛   – ) یک نوازنده پیانو اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۱۷ آوریل ۱۹۱۸ در ایروان به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان و کنسرواتوار دولتی چایکوفسکی مسکو فارغ‌التحصیل شد. روبرت آتایان همسر وی بود. وی در کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۱۹۸۳) شده است. وی در ۱۲ مهٔ ۱۹۹۹ در ۸۱ سن سالگی در ایروان درگذشت وی در آرامستان مرکزی ایروان (توخماخ) به خاک سپرده شد.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:اهالی ایروان
رده:پیانیست‌های زن اهل ارمنستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در آرامستان مرکزی ایروان (توخماخ)
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار مسکو
رده:درگذشتگان ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۸ (میلادی)
یوایچیرو آندو

**یوایچیرو آندو**، ، (متولد ۱۹۶۵) مورخ اهل ژاپن است که در تاریخ اوایل دوران مدرن ژاپن (تاریخ شهری) تخصص دارد.

## زندگی‌نامه
متولد استان چیبا فارغ‌التحصیل دانشکده آموزش، گروه علوم اجتماعی، جغرافیا و تاریخ دانشگاه واسدا. فارغ‌التحصیل دوره دکترا در دانشکده ادبیات دانشگاه واسدا. در سال ۱۹۹۹ مدرک دکترای ادبیات خود را از دانشگاه واسدا با عنوان «سیاست شهری در دوران اصلاحات کانسی: تثبیت قیمت برنج و تضمین برنج برای وعده‌های غذایی در ادو» دریافت کرد. به عنوان محقق ویژه مشترک در موزه ملی تاریخ ژاپن، همکار تحقیقاتی در مؤسسه تحقیقات تاریخ جنگلداری توکوگاوا، گردآورنده تاریخ بخش شینجوکو، مدرس دانشگاه واسدا و عضو کمیته تدوین تاریخ جزیره میکوراجیما خدمت کرده است.

## رسوایی
رسوایی: از اواسط نوامبر ۲۰۰۱ تا مارس ۲۰۰۲، در حالی که او مدرس پاره وقت در دانشگاه واسدا بود، به یکی از کارکنان زن که در بخش دبیرخانه دفتر ریاست دانشگاه واسدا کار می‌کرد، علاقه پیدا کرد و ۹۲۰ تماس تلفنی بی‌صدا با بخش دبیرخانه برقرار کرد و ادعا کرد که «می‌خواهد صدای زنی را که عاشقش است بشنود»، که منجر به دستگیری او در ۲۲ آوریل ۲۰۰۲ به جرم کلاهبرداری و مانع‌تراشی در کار شد. او به ایستگاه پلیس توتسوکا گفت که گاهی روزانه ۵۰ تا ۷۰ تماس تلفنی بی‌صدا از تلفن‌های عمومی برقرار می‌کرد.

## پانویس

رده:تاریخ‌نگاران ژاپن
رده:زادگان ۱۹۶۵ (میلادی)
آرمن میراکیان (فیلمبردار)

**آرمن میراکیان** (ارمنی: Արմեն Միրաքյան، روسی: Армен Багратович Миракян؛ زادهٔ ۱۵ فوریهٔ ۱۹۳۸، ایروان، جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی؛ درگذشتهٔ ۲۸ اوت ۲۰۱۸، ایروان) فیلمبردار، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و انیماتور ارمنی بود. او از چهره‌های فعال سینمای ارمنستان در دوران شوروی و پس از آن به شمار می‌آید و در منابع از او به عنوان یکی از پایه‌گذاران انیمیشن عروسکی در سینمای ارمنستان یاد شده است؛ زیرا نخستین فیلم عروسکی این سینما با عنوان «بیان نادرست» را در استودیو «آرمن‌فیلم» ساخت. 

## زندگی‌نامه
بر پایهٔ منابع زندگینامه‌ای، میراکیان در ۱۵ فوریهٔ ۱۹۳۸ در ایروان به دنیا آمد و از سال ۱۹۵۷ همکاری خود را با استودیوی «آرمن‌فیلم» آغاز کرد. او در ۱۹۶۶ از بخش فیلمبرداری مؤسسه دولتی سینماتوگرافی گراسیموف (VGIK) فارغ‌التحصیل شد و در میانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ دوره‌های عملی و کارآموزی را نیز در پروژه‌های سینمایی گذراند. 
طبق گزارش ویکی‌پدیای ارمنی، او بین سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۶ در VGIK تحصیل کرد و در سال ۱۹۶۵ در گروه فیلم «آندری روبلف» (به کارگردانی آندری تارکوفسکی) دورهٔ کارورزی گذراند؛ همچنین در ۱۹۷۲ در «سویوزمولت‌فیلم» دورهٔ کارآموزی داشت. 

بر پایهٔ یک منبع زندگینامه‌ای سینمایی، او در ۲۸ اوت ۲۰۱۸ در ایروان درگذشت. 

## فعالیت حرفه‌ای
میراکیان در حوزه‌های فیلمبرداری سینمای داستانی و مستند فعال بود و در کارنامه‌اش آثار متعددی ثبت شده است. ویکی‌پدیای روسی اشاره می‌کند که او در مجموع در تولید ده‌ها اثر (داستانی، مستند و عروسکی) مشارکت داشته و از سال ۲۰۰۶ نیز با «مرکز ملی سینمای ارمنستان» همکاری کرده است. 

در حوزهٔ انیمیشن عروسکی، منابع از او به عنوان سازندهٔ نخستین فیلم عروسکی سینمای ارمنستان یاد می‌کنند. 
پایگاه Animator.ru نیز سه اثر عروسکی او را در نقش کارگردان فهرست می‌کند: «A Wrong Expression» (۱۹۷۳)، «Sport, Sport, Sport» (۱۹۷۴) و «The Dog and the Cat» (۱۹۷۵). 

## آثار منتخب
### فیلمبرداری (نمونه)
* «Karine» (۱۹۶۹) 
* «Starik i veter» (۱۹۸۱) 
* «American Mirror: Intimations of Immortality» (۲۰۱۸) 

### کارگردانی (انیمیشن عروسکی)
* «A Wrong Expression» (۱۹۷۳) 
* «Sport, Sport, Sport» (۱۹۷۴) 
* «The Dog and the Cat» (۱۹۷۵) 

## جوایز و افتخارات
در منابع، از او به عنوان «هنرمند شایستهٔ جمهوری ارمنستان» (۲۰۱۱) یاد شده است. 

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست کارگردانان ارمنی

## منابع

* آرمن میراکیان در IMDb 
* آرمن میراکیان در ویکی‌دیتا 
* آرمن میراکیان در Animatsiya.net 
* Armen Mirakyan در Biographies.net 

-->

رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه سینمایی گراسیموف
رده:درگذشتگان ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:فیلم‌برداران اهل ارمنستان
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل ارمنستان
رده:کارگردانان اهل ارمنستان
هنری الیبکیان

**هنری واغارشاکی الیبکیان** (؛   – ) یک نقاش و مجسمه‌ساز اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲ ژانویهٔ ۱۹۳۶ در تفلیس به دنیا آمد و از انستیتو دولتی هنری و نمایشی ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان (۱۹۹۰) و جایزه پوغوسیان شده است. وی در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۹ در سن ۸۳ سالگی در مسکو درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نقاشان ارمنی
* فهرست مجسمه‌سازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اهالی تفلیس
رده:دانش‌آموختگان انستیتو دولتی هنری و نمایشی ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:مجسمه‌سازان اهل ارمنستان
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان
آرمن توتونچیان

**آرمن گریگوری توتونچیان** (؛   – ) یک موسیقی‌دان جاز اهل ارمنستان است. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۴۴ در ایروان به دنیا آمد . وی در ارکستر پاپ ارمنستان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۸ ژوئن ۲۰۱۷ در سن ۷۳ سالگی درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اهالی ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل ارمنستان
هارتیون توخیکیان

**هارتیون ژیرایری توخیکیان** (؛   – ) یک موسیقی‌دان و رهبر گروه کر اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ در ایروان به دنیا آمد و از کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان (۱۹۶۹) و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (۱۹۷۴) فارغ‌التحصیل شد. وی در گروه کر مجلسی دولتی ایروان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است. وی در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۰ در سن ۶۹ سالگی در اثر دنیاگیری کووید-۱۹ درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اهالی ایروان
رده:دانش‌آموختگان کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت دنیاگیری کووید–۱۹ در ارمنستان
رده:رهبران گروه کر اهل ارمنستان
رده:زادگان ۱۹۵۱ (میلادی)
مارتون ایسرائیلیان

**مارتون هوهانسی ایسرائیلیان** (؛  ) یک بازیگر اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۵ مارس ۱۹۳۸ در لنیناکان به دنیا آمد و از آموزشگاه موسیقی گیومری (۱۹۶۴) و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (۱۹۶۹) فارغ‌التحصیل شد. وی در فعالیت کرده است. وی عضو اتحادیه آهنگسازان ارمنستان است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:آهنگسازان اهل ارمنستان
رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:اعضای اتحادیه آهنگسازان و موسیقی‌شناسان ارمنستان
رده:افراد زنده
رده:اهالی گیومری
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
آزات لیلویان

**آزات آرتاشسی لیلویان** (؛   – ) یک نقاش و آموزگار اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۰ دسامبر ۱۹۲۶ در لنیناکان به دنیا آمد و از کالج دولتی هنرهای زیبای پانوس ترلمزیان (۱۹۵۲) و آکادمی هنرهای زیبا و صنایع دستی اشتیگلیتس سن پترزبورگ (۱۹۵۷) فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون چهره هنری شایسته جمهوری ارمنستان شده است. وی در در ۲۰۱۱ سن ۸۵ سالگی درگذشت.

## نگارخانه

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نقاشان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

رده:اهالی گیومری
رده:دانش‌آموختگان کالج دولتی هنرهای زیبای پانوس ترلمزیان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:کارشناسان آموزش و پرورش اهل ارمنستان
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان