قادر یوسفوف

بندانگشتی|قادر یوسفوف
**قادر یوسفوف** (،  (زاده ۱۸ دسامبر ۱۹۵۱ - درگذشته ۱۴ نوامبر ۲۰۲۴) یک دیپلمات ازبکستانی بود که به اتهام خیانت در زندان به سر می‌برد. گروه کاری سازمان ملل متحد در مورد بازداشت‌های خودسرانه و چندین سازمان غیردولتی برجسته بین‌المللی خواستار آزادی فوری و اعاده حیثیت او شدند.

یوسفوف یک دیپلمات حرفه‌ای اهل ازبکستان بود که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ به عنوان کاردار کشورش در اتریش، اسلواکی و مجارستان خدمت کرد. او همزمان سمت نماینده دائم ازبکستان در سازمان امنیت و همکاری اروپا، سازمان ملل متحد و سایر سازمان‌های بین‌المللی در وین را نیز بر عهده داشت.

## اوایل زندگی
قادر یوسفوف در اولمازار، روستایی در حومه تاشکند، جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان، در خانواده‌ای از طبقه کارگر متولد شد. در سال ۱۹۷۰ تحصیلات خود را در مؤسسه دولتی مطالعات شرقی تاشکند آغاز کرد و در سال ۱۹۷۶ با مدرک مطالعات عربی فارغ‌التحصیل شد. از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۲، او به عنوان مترجم در مأموریت‌های دیپلماتیک در لیبی و عراق مشغول به کار بود.

## حرفه دیپلماتیک
در سال ۱۹۸۲، یوسفوف به خدمت دیپلماتیک وزارت امور خارجه منطقه‌ای آن زمان در تاشکند پیوست. از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۱ به عنوان دبیر اول در سفارت در خارطوم، سودان، مشغول به کار بود. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، یوسفوف به ازبکستان مستقل کنونی بازگشت. اواخر همان سال، او در آکادمی دیپلماتیک وزارت امور خارجه فدراسیون روسیه در مسکو پذیرفته شد و در سال ۱۹۹۳ فارغ‌التحصیل گردید.

در سال ۱۹۹۴، او به عنوان مشاور ازبکستان در اتریش منصوب شد. از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹، او به عنوان رئیس بخش آسیا در وزارت امور خارجه ازبکستان در تاشکند منصوب شد. در طول دوران تصدی خود، او بخشی از یک تیم بین‌المللی از کارشناسان بود که برای حل و فصل مسالمت‌آمیز در افغانستان به عنوان بخشی از گروه شش به علاوه دو در مورد افغانستان، که تحت نظارت سازمان ملل فعالیت می‌کرد، مذاکره می‌کردند. از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲، یوسفوف به عنوان مشاور و معاون رئیس هیئت نمایندگی در سفارت ازبکستان در لندن کار کرد. از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹، او کاردار در وین بود. او در سال ۲۰۰۹ وزارت امور خارجه را ترک کرد و از آن زمان در بخش خصوصی مشغول به کار بوده و به مشاغل خارجی در مورد سرمایه‌گذاری در ازبکستان مشاوره می‌دهد.

## دستگیری
چپ|بندانگشتی|خانواده یوسفوف
یوسفوف از مشکلات سلامت روان طولانی مدت با علائم اسکیزوفرنی رنج می‌برد. در ۳ دسامبر ۲۰۱۸، پس از یک دوره روان‌پریشی، یوسفوف با پریدن زیر قطار مترو در ایستگاه پوشکین در تاشکند اقدام به خودکشی کرد.

او با شکستگی ترقوه و آسیب مغزی جان سالم به در برد. در ۱۰ دسامبر، سرویس امنیت دولتی ازبکستان، یوسفوف را به اتهام خیانت طبق ماده ۱۵۷ قانون جزای ازبکستان بازداشت کرد. او این اتهامات را رد کرد. محاکمه غیرعلنی در تاشکند در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۹ آغاز شد.

## ادعاهای بدرفتاری
آلن پاشکوفسکی، وکیل یوسفوف، ادعا می‌کند که سرویس امنیت دولتی ازبکستان بین دسامبر ۲۰۱۸ تا آوریل ۲۰۱۹، مرتکب نقض رویه‌ها و شکنجه روانی علیه یوسفوف شده است، از جمله محرومیت از دارو و تهدید به خشونت جنسی علیه خانواده‌اش. شکایاتی به بازرس حقوق بشر در ازبکستان، مرکز ملی حقوق بشر، نهاد ریاست جمهوری، دادستان کل و سرویس امنیت دولتی ارائه شده است.

در ۱۴ ژوئن ۲۰۱۹، دفتر دادستان کل تمام ادعاهای شکنجه علیه یوسفوف را رد کرد. ارکین یولداشف، معاون دادستان کل، در کنفرانس مطبوعاتی گفت که پس از تحقیقات داخلی، دفتر «هیچ مدرکی دال بر شکنجه روانی و جسمی در رابطه با یوسفوف پیدا نکرده است… و ما مسئول نتیجه این تصمیم هستیم».

## واکنش بین‌المللی
### گروه‌های حقوق بشر
در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹، دیده‌بان حقوق بشر (HRW) با انتشار بیانیه‌ای مطبوعاتی از مقامات ازبکستان خواست تا قادر یوسفوف را آزاد کنند. در این بیانیه مطبوعاتی آمده است:

در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۹، مشارکت بین‌المللی برای حقوق بشر (IPHR) و انجمن حقوق بشر در آسیای مرکزی، پرونده یوسفوف را در گفتگوهای جاری حقوق بشر اتحادیه اروپا و ازبکستان در بروکسل گنجاندند.

### سازمان ملل متحد
پرونده یوسفوف اخیراً توسط رویه‌های ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد بررسی شد.

در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۲۱، گروه کاری سازمان ملل متحد در مورد بازداشت‌های خودسرانه، نظر حقوقی شماره ۳/۲۰۲۱ را در مورد قادر یوسفوف (ازبکستان) تصویب کرد. این گروه کاری پس از بررسی استدلال‌های حقوقی هر دو طرف، تشخیص داد که قادر یوسفوف از دسامبر ۲۰۱۸ به‌طور خودسرانه توسط دولت ازبکستان بازداشت شده است که این امر مغایر با مواد ۳، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر و مواد ۲(۳)، ۹، ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی است. این گروه کاری از دولت ازبکستان درخواست کرد که فوراً قادر یوسفوف را آزاد کند، غرامت و غرامت به او بپردازد و ظرف ۶ ماه به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گزارش دهد. همچنین از دولت درخواست کرد که اقدامات مناسبی را علیه مسئولان نقض حقوق قادر یوسفوف انجام دهد.

دولت ازبکستان از تصمیم گروه کاری سازمان ملل متحد پیروی نکرده بود.

جفری رابرتسون، وکیل دادگستری، وکیل حقوق بشر و بنیان‌گذار داتی استریت چمبرز، نماینده قادر یوسفوف در سازمان ملل بود. او گفت:

### رسانه
در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۹، الک لون، خبرنگار امور خارجه روزنامه بریتانیایی *[[دیلی تلگراف|دیلی تلگراف،]]* مقاله‌ای در مورد دستگیری یوسفوف منتشر کرد.

*[[سرویس جهانی بی‌بی‌سی|سرویس ازبکی بی‌بی‌سی]]* و *[[رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی|رادیو آزادی]]* مقالات آنلاین به زبان‌های ازبکی و روسی منتشر کردند. پورتال خبری ازبکی *Kun.uz* مجموعه‌ای از مقالات تحقیقی را منتشر کرد.

در ۲۵ ژوئن، روزنامه آلمانی *[[زوددویچه تسایتونگ|زوددویچه سایتونگ]]* مطلبی به قلم سیلکه بگلکه با عنوان «ازبکستان: تلاش خوب» منتشر کرد که در آن به نقض حقوق بشر توسط دولت جدید ازبکستان اشاره شده بود.

در ۱۱ ژوئیه، پیتر لئونارد از *اوراسیانت* مطلبی در مورد بازداشت یوسفوف با عنوان: «دیپلمات سابق توسط سیستم قضایی ناکارآمد ازبکستان له شد» منتشر کرد.

در ۴ اوت، آگنیشکا پیکولیسکا-ویلچفسکا از *[[شبکه رسانه‌ای الجزیره|الجزیره]]* مقاله‌ای در مورد پرونده دیگری از اتهام خیانت در ازبکستان، یعنی پرونده آندری کوباتین - یک استاد دانشگاه که در سال ۲۰۱۷ در ازبکستان زندانی شد - منتشر کرد. در کنار آن به پرونده یوسفوف نیز اشاره شده بود.

در ۳۰ اوت، بابر، پسر ارشد قادر یوسفوف، برای مصاحبه‌ای در مورد دستگیری و محاکمه پدرش در *[[اسکای نیوز]]* با آدام بولتون حضور یافت.

پرونده یوسفوف همچنین در رابطه با تعطیلی زندان جاسلیک توسط *[[دیپلمات (مجله)|نشریات دیپلمات]]* و *[[اکونومیست]]* ذکر شده است.

از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱، چندین روزنامه برجسته تحولات مربوط به پرونده قادر یوسفوف را پوشش داده‌اند. این روزنامه‌ها عبارتند از: *[[فایننشال تایمز]]*، *[[تایمز]]*، *تلگراف*، *[[دیپلمات (مجله)|دیپلمات]]*، *اکونومیست* و دیگران.

### سرمایه‌گذاران نهادی در ازبکستان
در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۱، لارنس فلچر از *[[فایننشال تایمز]]* مقاله‌ای عمیق در مورد مؤسسات مالی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری غربی در اوراق قرضه دولتی کشورهایی با سابقه ضعیف حقوق بشر منتشر کرد. در این مقاله به‌طور خاص به بلاروس، عربستان سعودی و ازبکستان اشاره شده و حبس و شکنجه قادر یوسفوف به تفصیل شرح داده شده است. این مقاله به موضوع حقوق بشر در حوزه راهبری زیست‌محیطی، اجتماعی و ابرشرکتی و سبزشویی توسط شرکت‌های غربی که مدعی رعایت اصول سرمایه‌گذاری مسئولانه هستند، پرداخته است. در ۷ اوت، مقاله‌ای تکمیلی در ستون «دربارهٔ وال استریت» این روزنامه منتشر شد.

### دولت‌ها
گرگ هندز، نماینده مجلس بریتانیا، در مورد بازداشت یوسفوف گفته است: «دولت بریتانیا همچنان از نزدیک این پرونده را زیر نظر دارد.» هندز در ادامه علناً علاقه بلندمدت خود به وضعیت حقوق بشر در ازبکستان و مشارکت فعال خود در پرونده یوسفوف را اعلام کرد.

بارونس استرن، عضو مجلس اعیان و مدافع اصلاحات عدالت کیفری، نیز در مورد این پرونده اظهار نظر کرد. بارونس استرن در سال ۲۰۱۶ در یک سفر رسمی از ازبکستان بازدید کرد.

## محاکمه و زندان
محاکمه غیرعلنی قادر یوسفوف در تاشکند در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۹ آغاز شد. به گفته خانواده و وکیل او، پس از انتشار مقالاتی در رسانه‌های غربی، مقامات زندان بار دیگر از دسترسی او به داروی ضد افسردگی اسیتالوپرام جلوگیری کردند.

در ۸ ژانویه ۲۰۲۰، قادر یوسفوف به پنج سال و نیم زندان محکوم شد. او در زندان شماره ۴ در ناووی، زندانی که به خاطر رفتار وحشیانه با زندانیان بدنام است، نگهداری می‌شد.

## مرگ
یوسفوف در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۴ در سن ۷۲ سالگی درگذشت.

## منابع

## برای مطالعهٔ بیشتر
* مأموریت ایالات متحده در ازبکستان (۱۴ مارس ۲۰۱۹). «گزارش‌های کشوری در مورد رویه‌های حقوق بشر برای سال ۲۰۱۸: ازبکستان». *دفتر دموکراسی، حقوق بشر و کار*. بازیابی شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۹.
* استرولاین، اندرو؛ سوردلو، استیو (۸ مارس ۲۰۱۹). «فراتر از سمرقند: آیا ازبکستان می‌تواند تلاش‌های نوپای اصلاحات خود را به گسستی آشکار از گذشته‌ی بی‌رحمانه‌اش تبدیل کند؟» *دیده‌بان حقوق بشر*. بازیابی شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۹.
* بیانیه عمومی عفو بین‌الملل (۱۴ فوریه ۲۰۱۸). «ازبکستان: شکنجه روزنامه‌نگار را بررسی کنید.» *عفو بین‌الملل*. بازیابی شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۹.
رده:افراد مبتلا به اسکیزوفرنی
رده:اهالی ولایت تاشکند
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:دیپلمات‌های اهل ازبکستان
رده:زادگان ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:زندانیان محکوم شده در دادگاه به اتهام انجام ترور
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده