فالگیر (کاراواجو)

**فالگیر** (به ایتالیایی: ***The Fortune Teller)*** یک نقاشی اثر هنرمند ایتالیایی سبک باروک ، میکل‌آنژ مریسی دا کاراواجو است. این نقاشی در دو نسخه وجود دارد، هر دو اثر کاراواجو، نسخه اول مربوط به حدود ۱۵۹۴ (که اکنون در موزه کاپیتولین در رم است) و نسخه دوم مربوط به حدود ۱۵۹۵ (که در موزه لوور پاریس قرار دارد). تاریخ هر دو مورد مورد اختلاف است.

## موضوع اثر
این نقاشی پسری با لباس‌های آراسته و فریبنده را نشان می‌دهد (در نسخه دوم مدل احتمالاً همدم کاراواجیو، نقاش سیسیلی است) که کف دستش توسط دختری از رومانی خوانده می‌شود. پسر با خوشحالی به چهرهٔ او نگاه می‌کند و دختر نیز نگاه او را پاسخ می‌دهد. بررسی دقیق نقاشی نشان می‌دهد که جوان متوجه چیزی نشده است: دختر در حالی که دست او را به آرامی نوازش می‌کند، انگشتری از دستش بیرون می‌کشد.

## فریب فال‌گیر به‌عنوان استعاره‌ای از ایلومینیسم فریبندهٔ کاراواجیو
نقاشی کاراواجیو، که دو نسخه از آن وجود دارد، پسر جوانی خوش‌پوش و مغرور را نشان می‌دهد که کف دستش توسط زنی رومانی خوانده می‌شود. با این حال، زن رومانی حیله‌گر مرتکب فریب شده است: لبخند اغواکنندهٔ او ساختگی است و از آنجا که جوان از زیبایی او مجذوب شده، متوجه نمی‌شود که زن همزمان انگشترش را از دستش خارج کرده است. در سال ۱۶۰۳، شاعر گاسپار مورتولا یک مدریگال به نقاشی *فال‌گیر* کاراواجیو تقدیم کرد که در آن فریب زن رومانی حسی را با روش ایلومینیستی کاراواجیو مقایسه می‌کند و بدین ترتیب بیننده، مانند جوان نقاشی‌شده، قربانی فریب می‌شود.

این مدریگال به خود کاراواجیو خطاب دارد:

(نمی‌دانم جادوگر واقعی کیست / آیا زن است که تظاهر می‌کند / یا تو که او را نقاشی می‌کنی. از طریق شیرین‌ترین افسون‌ها / او می‌خواهد قلب و خون ما را برباید. تو در نقاشی‌ات / چهرهٔ زنده و نفس‌کش او را به نمایش می‌گذاری / تا دیگران نیز باور کنند)

## سبک
جیووانی پیترو بلوری، زندگینامه‌نویس کاراواجو، نقل می‌کند که این هنرمند دختر رومانیایی را از میان رهگذران در خیابان انتخاب کرد تا نشان دهد که نیازی به کپی کردن آثار استادان دوران باستان ندارد:

: «وقتی مشهورترین مجسمه‌های فیدیاس و گلیکون را به او نشان دادند تا از آنها به عنوان مدل استفاده کند، تنها پاسخ او این بود که به جمعیتی که در مقابلش ایستاده بودند اشاره کند و بگوید که طبیعت به او استادان فراوانی داده است.»
این متن اغلب برای نشان دادن این موضوع استفاده می‌شود که هنرمندان تکلف‌گرایی آموزش‌دیده کلاسیکِ زمان کاراواجو، اصرار کاراواجو بر نقاشی از روی زندگی به جای کپی‌ها و طراحی‌های ساخته‌شده از شاهکارهای قدیمی‌تر را رد می‌کردند. با این حال، بلوری با این جمله به پایان می‌رساند: «و در این دو نیم‌چهره [کاراواجو] واقعیت را چنان ناب و خالص ترجمه کرد که گفته‌های او را تأیید کرد.» این داستان احتمالاً جعلی است - بلوری بیش از نیم قرن پس از مرگ کاراواجو این اثر را می‌نوشت و در آثار مانچینی یا جووانی بالیونه، دو زندگینامه‌نویس معاصر که او را می‌شناختند، نیامده است - اما جوهره تأثیر انقلابی کاراواجو بر معاصرانش را نشان می‌دهد - که با *فالگیر* آغاز شد - که قرار بود نظریه رنسانس هنر را به عنوان یک داستان آموزشی با هنر به عنوان بازنمایی زندگی واقعی جایگزین کند.

## نسخه دوم
*تابلوی «*فالگیر» که در سال ۱۵۹۴ خلق شد، توجه قابل توجهی را در میان هنرمندان جوان‌تر و مجموعه‌داران آوانگاردتر رم برانگیخت، اما به گفته مانچینی، فقر کاراواجو او را مجبور کرد که آن را به قیمت پایین هشت اسکودی بفروشد. این اثر به مجموعه یک بانکدار و متخصص ثروتمند، مارکی وینسنته جوستینیانی، وارد شد که به حامی مهم این هنرمند تبدیل شد. دوست جوستینیانی، کاردینال فرانچسکو ماریا دل مونته، اثر همراه آن، *«کارت‌شارپ‌ها» را* در سال ۱۵۹۵ خریداری کرد و در مقطعی از همان سال، کاراواجو وارد خانه کاردینال شد.

کاراواجو برای دل مونته، نسخه دوم *فالگیر* را نقاشی کرد که از نقاشی جوستینیانی کپی شده بود، اما با تغییراتی خاص. پس‌زمینهٔ نامتمایز نسخه ۱۵۹۴ به دیواری واقعی تبدیل می‌شود که سایه‌های پرده‌ای نیمه‌کشیده‌اند و قاب پنجره آن را می‌شکند و چهره‌ها فضا را به‌طور کامل‌تری پر می‌کنند و آن را در سه بعد تعریف می‌کنند. نور درخشان‌تر است و پارچهٔ نیم‌تنه پسر و آستین‌های دختر بافت ظریف‌تری دارند. دخترک ساده‌لوح، کودکانه‌تر و معصومانه‌تر آسیب‌پذیر می‌شود، دختر کمتر محتاط به نظر می‌رسد، به سمت او خم می‌شود و بیشتر بر موقعیت مسلط است.

## ژانر
[بندانگشتی|''اسکناس [لیره ایتالیا|لیر ایتالیا با تصویر کاراواجو و نقاشی‌اش، شماره ۱۹۹۰*]]
«فال‌گیر» یکی از دو اثر مشهور نقاشی‌شده توسط کاراواجو در سال ۱۵۹۴ است. نسخهٔ دیگر، با عنوان «فال‌گیر، کاردستی‌های کوچک»، اثر مکملی به‌شمار می‌رود که نشان‌دهندهٔ سبک ابتدایی و شیوهٔ نوآورانهٔ کاراواجیو در همان دوره است. به نظر می‌رسد نسخهٔ اول «فال‌گیر» قدیمی‌تر باشد و به زمانی تعلق دارد که کاراواجیو هنوز تازه کارگاه استادش را ترک کرده بود. این دورهٔ گذار برای کاراواجیو اهمیت زیادی داشت، زیرا او تلاش می‌کرد با فروش نقاشی‌هایش راه مستقل خود را در دنیای هنر بیابد و سبک منحصربه‌فردش را شکل دهد. در این اثر، نشانه‌هایی از علاقهٔ کاراواجیو به واقع‌گرایی شدید، بازی نور و سایه، و پرداختن به جزئیات روان‌شناختی شخصیت‌ها به وضوح مشاهده می‌شود، که بعدها به یکی از ویژگی‌های شاخص هنر او تبدیل شد. «فال‌گیر» نه تنها نمایانگر مهارت فنی کاراواجیو است، بلکه تصویری از تعامل اجتماعی، فریب و اغواگری نیز ارائه می‌دهد، که همزمان جنبهٔ زیبایی‌شناسی و درون‌مایهٔ مفهومی اثر را تقویت می‌کند.

موضوع این نقاشی بی‌سابقه نبود. [[جورجو وازاری|جورجیو واساری]] در *کتاب «زندگی هنرمندان»'' خود اشاره می‌کند که یکی از پیروان فرانچاابیجو، برادرش آنیولو، تابلویی برای یک مغازه عطرفروشی نقاشی کرد «که حاوی یک زن کولی بود که به شیوه‌ای بسیار زیبا فال یک خانم را می‌گرفت».

## منابع

رده:نقاشی‌ها از اشخاص
رده:نقاشی‌ها در لوور اثر هنرمندان ایتالیایی
رده:نقاشی‌های دهه ۱۵۹۰ (میلادی)
رده:نقاشی‌های رنگ روغن
رده:نقاشی‌های کاراواجو
رده:نقاشی‌های موزه‌های کاپیتولین