نبرد انبار (۲۰۱۳-۲۰۱۴)

**نبرد انبار** یا **درگیری‌های انبار (۲۰۱۳–۲۰۱۴)** مجموعه‌ای از درگیری‌های نظامی میان نیروهای دولت عراق از یک سو و ائتلافی سست از شبه‌نظامیان قبیله‌ای سنّی و گروه تروریستی دولت اسلامی عراق و شام (داعش) از سوی دیگر بود که از ۳۰ دسامبر ۲۰۱۳ تا ۲۵ ژوئن ۲۰۱۴ در استان انبار عراق جریان داشت. این درگیری‌ها پس از برچیدن اردوگاه اعتراضی سنّی‌ها در رمادی و بازداشت احمد العلوانی نماینده سنّی پارلمان عراق آغاز شد و به سقوط فلوجه و بخش بزرگی از استان انبار به دست داعش انجامید.

پیشینه این رویدادها به اعتراضات گسترده سنّی‌ها از دسامبر ۲۰۱۲ برمی‌گشت که در آن سنّی‌های عراق خود را در نظام سیاسی پس از صدام به حاشیه رانده‌شده می‌دانستند. در ژانویه ۲۰۱۴ شورشیان فلوجه را تصرف کردند و نبردهای سنگینی در رمادی درگرفت. ارتش عراق در مارس ۲۰۱۴ رمادی را تأمین کرد اما در ژوئن همان سال داعش همزمان با تهاجم بزرگ خود به شمال عراق حمله‌ای گسترده در انبار آغاز کرد و تا ۲۳ ژوئن دست‌کم ۷۰ درصد استان را به تصرف درآورد.

## پیشینه

پیش از آغاز درگیری‌ها، سنّی‌های استان انبار از جمله اعضای قبیله دلیم از دسامبر ۲۰۱۲ تا دسامبر ۲۰۱۳ تظاهرات ضددولتی برپا کردند. اعتراضات در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۲ پس از یورش به خانه رافع العیساوی وزیر دارایی سنّی و بازداشت ۱۰ تن از محافظانش آغاز شد. معترضان خواهان آزادی هزاران زندانی سنّی، برابری حقوق و اشتغال بودند و سرانجام یکی از خواسته‌های اصلی آنان استعفای نخست‌وزیر نوری المالکی شد. از دیگر مسائل مطرح سوءکاربرد قوانین بازبعثی‌زدایی و مصادره ناعادلانه اموال بعثیان پیشین و دخالت ایران در امور داخلی عراق بود.

در ۲۳ آوریل ۲۰۱۳ نیروهای امنیتی عراق به اردوگاه معترضان نزدیک حویجه در نزدیکی تکریت حمله کردند که بیش از ۲۴۰ کشته بر جای گذاشت. در پی این رویداد دو وزیر سنّی در اعتراض استعفا دادند.

خشونت‌ها در دسامبر ۲۰۱۳ دوباره بالا گرفت. در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۳ احمد العلوانی نماینده سنّی و از حامیان سرشناس اعتراضات در رمادی بازداشت شد. برادرش علی العلوانی و پنج تا شش تن از محافظانش در جریان بازداشت کشته شدند.

### گروه‌های درگیر
جنگجویان قبایل دلیم، زوبع، الجمیلات و البوعیسی ستون اصلی نبرد با ارتش عراق بودند. چندین گروه غیرداعشی نیز در صف مخالفان مسلح حضور داشتند:
* **[[ارتش مردان نقشبندیه]]** () از جمله گروه‌های مخالف سنّی بود.
* **[[:en:Anbar Tribal Council|شورای عمومی نظامی انقلابیون عراق]]** بزرگ‌ترین گروه غیرداعشی بود که دربرمی‌گرفت شماری از گروه‌های پیشین شورش عراق از جمله تیپ انقلاب ۱۹۲۰، ارتش اسلامی عراق و حماس عراق.
* **شورای انقلابی قبایل انبار** به رهبری شیخ علی حاتم السلیمانی که برخلاف گروه پیشین خواهان سرنگونی دولت نبود بلکه هدفش دفاع از انبار در برابر آنچه تجاوز دولت مرکزی می‌خواند محدود می‌شد.
* **ارتش غرور و شرافت** گروه مستقل دیگری بود.

## رویدادهای ۲۰۱۳
### دسامبر
درگیری‌ها در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۳ با برچیدن اردوگاه یک‌ساله اعتراضی سنّی‌ها در رمادی توسط نیروهای امنیتی و بازداشت احمد العلوانی آغاز شد. شبه‌نظامیان قبیله‌ای در رمادی و فلوجه با ارتش عراق درگیر شدند. پس از عقب‌نشینی ارتش از استان انبار در ۳۱ دسامبر برای آرام‌سازی اوضاع، شبه‌نظامیان قبیله‌ای فلوجه و الکرمه و بیشتر شهر رمادی را تصرف کردند. اندکی پس از آن نیروهای داعش وارد برخی محلات رمادی و دیگر بخش‌های انبار شدند و بعضی از شبه‌نظامیان قبیله‌ای با داعش متحد شدند.

در همان روز نخست‌وزیر عراق نوری المالکی اعلام کرد که ارتش به شهرهای ناآرام انبار اعزام خواهد شد، اما روز بعد از این تصمیم بازگشت و دستور عقب‌نشینی ارتش از شهرها و واگذاری مدیریت آنها به پلیس محلی و فدرال را صادر کرد. در اعتراض به برچیدن اردوگاه، ۴۴ نماینده سنّی پارلمان عراق از سمت خود کناره‌گیری کردند.

## رویدادهای ۲۰۱۴
### ژانویه–فوریه: سقوط فلوجه و نبرد رمادی
تا ۲ ژانویه ۲۰۱۴ نیروهای ارتش همچنان بیرون رمادی بودند. در ۳ ژانویه شورشیان وابسته به القاعده چندین ایستگاه پلیس در فلوجه را تصرف کردند و جنگجویان قبیله‌ای و داعش به مناطق مرکزی رمادی پیشروی کردند و تک‌تیراندازان خود را مستقر ساختند. در همان روز بیش از ۱۰۰ نفر در درگیری پلیس و قبایل عراقی با شورشیان کشته شدند.

در ۴ ژانویه ۲۰۱۴ دولت عراق کنترل فلوجه را به‌طور کامل از دست داد. ارتش عراق فلوجه را با خمپاره گلوله‌باران کرد که دست‌کم ۸ کشته و ۳۰ زخمی بر جای گذاشت. در ۵ ژانویه دولت عراق آمادگی خود را برای پاتک بازپس‌گیری فلوجه و رمادی اعلام کرد.

در ۶ ژانویه نوری المالکی در بیانی کوتاه از ساکنان فلوجه خواست تا جنگجویان داعش را از شهر بیرون برانند تا محلاتشان در معرض خطر درگیری‌های مسلحانه قرار نگیرد. همچنین رئیس‌الوزراء فرمانده پلیس استان انبار هادی رزیج را برکنار و تیمسار اسماعیل المحلاوی را جایگزین او کرد.

فرمانده نیروی هوایی عراق اعلام کرد که هواپیماهای نظامی ۴۰۰ پرواز در یک روز علیه شورشیان انبار انجام داده‌اند.

تا ۱۰ ژانویه نیروهای عراقی فلوجه را با نزدیک به ۲۰ هزار نیرو محاصره کرده بودند. اما دولت از آغاز حمله‌ای سراسری تردید داشت زیرا بیم آن می‌رفت که تلفات سنگینی به نظامیان و غیرنظامیان وارد شود و تنش میان شیعه و سنّی تشدید گردد. در ۸ ژانویه درگیری‌هایی در محلات الاسکری و الشهداء فلوجه درگرفت و نیروی هوایی بمباران‌هایی انجام داد. تا آن تاریخ ۱۳ هزار خانواده فلوجه را ترک کرده بودند.

در ۹ ژانویه ارتش عراق با پشتیبانی تانک و بالگرد حمله‌ای در منطقه البولالی میان فلوجه و رمادی آغاز کرد. همان روز دولت و شورشیان وارد مذاکره شدند و ارتش تعهد داد تا زمان ادامه گفت‌وگوها به فلوجه حمله نکند.

دولت عراق همچنین اقدام به فراخوان و بسیج جوانان بیکار بدون آموزش نظامی برای مشارکت در جنگ کرد.

### مارس تا ژوئن: ادامه نبرد و هجوم بزرگ داعش
در مارس ۲۰۱۴ ارتش عراق رمادی را تأمین کرد و تلاش‌هایی برای بازپس‌گیری فلوجه آغاز نمود، اما پیشروی نیروها با مقاومت تک‌تیراندازانی که بر بام‌ها و مناره‌ها مستقر بودند کند شد. گزارش‌های سازمان ملل نشان‌دهنده تلفات سنگین غیرنظامی بر اثر بمباران‌ها بود و شمار آوارگان استان بالای ۳۸۰ هزار نفر گزارش شد.

در ژوئن ۲۰۱۴ داعش همزمان با سقوط موصل و هجوم گسترده به شمال عراق حمله بزرگی در انبار آغاز کرد. تا ۲۳ ژوئن دست‌کم ۷۰ درصد استان انبار از جمله شهرهای فلوجه، القائم، رطبه، ابوغریب و نیمی از رمادی به تصرف شورشیان درآمد.

## واکنش‌ها
### داخلی
صالح المطلک رئیس فراکسیون گفتمان ملی و معاون نخست‌وزیر در امور خدمات گفت که به‌کارگیری ارتش برای یورش به شهرها «گناه بزرگی» است و حضور چهار تا ده نفر از داعش در فلوجه، حمله ارتش هزاران‌نفره به شهر را توجیه نمی‌کند.

### بین‌المللی
ایالات متحده آمریکا روند تحویل موشک‌ها و هواپیماهای بدون سرنشین به دولت عراق را شتاب بخشید. گزارش شد که آمریکا پهپادهای اسکن‌ایگل و ۴۰ فروند پهپاد ریون و نیز صد موشک هِل‌فایر را پیش از موعد به عراق تحویل می‌دهد. جان کری وزیر امور خارجه آمریکا هر گونه کمک ممکن را پیشنهاد داد اما اعزام دوباره نیروهای آمریکایی به عراق را رد کرد.

ایران نیز آمادگی خود را برای ارسال فوری مشاوران و تجهیزات نظامی به عراق در صورت درخواست رسمی اعلام کرد، اما اعزام نیروی نظامی را رد کرد.

## تلفات
بر پایه آمارهای مختلف، در طول درگیری‌ها نزدیک به ۵٬۰۰۰ شورشی کشته و ۵۲۸ تن اسیر شدند. از سوی دولت عراق نزدیک به ۶٬۰۰۰ نظامی کشته و ۱۲٬۰۰۰ تن از خدمت فرار کردند. طبق گزارش‌های نهاد کمک‌رسانی سازمان ملل (یونامی) دست‌کم ۱٬۱۶۸ غیرنظامی بر اثر بمباران‌ها کشته شدند و بیش از ۴۸۰٬۰۰۰ نفر آواره شدند.

## جستارهای وابسته
* * نبرد تکریت (۲۰۱۴)
* نبرد تل‌عفر (۲۰۱۷)
* جنگ داخلی عراق (۲۰۱۴–۲۰۱۷)

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۲۰۱۴ (میلادی)
رده:عملیات‌های نظامی جنگ داخلی عراق در ۲۰۱۴ (میلادی)
رده:داعش
رده:تاریخ عراق
رده:استان انبار