روابط استونی و اسرائیل

**روابط استونی و اسرائیل** به مناسبات دوجانبه میان استونی و اسرائیل اشاره دارد. اسرائیل در ۴ سپتامبر ۱۹۹۱ استقلال استونی را به رسمیت شناخت و روابط دیپلماتیک میان دو کشور در ۹ ژانویه ۱۹۹۲ برقرار شد. اسرائیل از نخستین کشورهایی بود که پس از فروپاشی اتحاد شوروی استقلال استونی را به رسمیت شناخت.

سفارت استونی در اسرائیل در نوامبر ۲۰۰۹ به‌دست اورماس پائت، وزیر امور خارجه استونی، گشایش یافت. سفیر اسرائیل در فنلاند همزمان سفیر غیرمقیم اسرائیل در استونی نیز هست و سفارت اسرائیل در هلسینکی امور مربوط به استونی را پوشش می‌دهد. اسرائیل همچنین یک کنسول افتخاری در تالین دارد. شهروندان دو کشور برای سفر به یکدیگر نیازی به ویزا ندارند.

روابط دو کشور در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی گسترش یافته‌است. استونی تعریف اتحادیه بین‌المللی یادبود هولوکاست (IHRA) از یهودستیزی را پذیرفته و در مجامع بین‌المللی مواضع حمایتی از اسرائیل اتخاذ کرده‌است. صنایع دفاعی اسرائیل نیز نقش مهمی در تأمین تسلیحات ارتش استونی ایفا می‌کنند.

## پیشینه
پس از فروپاشی اتحاد شوروی و اعلام استقلال استونی، اسرائیل در ۴ سپتامبر ۱۹۹۱ استقلال این کشور را به رسمیت شناخت و از نخستین کشورهایی بود که چنین کرد. روابط دیپلماتیک رسمی در ۹ ژانویه ۱۹۹۲ برقرار شد.

اسرائیل هیچ‌گاه سفارت مستقلی در تالین نداشته‌است. در آغاز سفیر اسرائیل از ریگا (لتونی) فعالیت می‌کرد و از سال ۲۰۰۳ این مسئولیت به سفارت اسرائیل در هلسینکی منتقل شد.

در ۱۶ نوامبر ۲۰۰۰ دو کشور توافقنامه لغو الزام ویزا برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک، خدمتی و عادی را امضا کردند که از ۷ اکتبر ۲۰۰۱ لازم‌الاجرا شد.

در مه ۲۰۰۷ گروه پارلمانی دوستی استونی-اسرائیل در پارلمان استونی (ریگی‌کوگو) تأسیس شد. در پایان سال ۲۰۰۹ نیز گروه دوستی پارلمانی اسرائیل-استونی در کنست به ریاست آناستازیا میکائلی تشکیل گردید.

در مه ۲۰۱۷ سون میکسر، وزیر امور خارجه استونی، اسرائیل را «دوست و شریک» کشورش خواند و تلاش‌ها برای منزوی‌سازی اسرائیل در عرصه بین‌المللی را بیهوده دانست.

در اوت ۲۰۱۸ بنیامین نتانیاهو در نشست سران کشورهای بالتیک در لیتوانی شرکت کرد و گفت‌وگوهای جداگانه‌ای با نخست‌وزیر استونی یوری راتاس دربارهٔ گسترش همکاری‌ها داشت.

### پذیرش تعریف یهودستیزی و مواضع بین‌المللی
استونی تعریف اتحادیه بین‌المللی یادبود هولوکاست (IHRA) از یهودستیزی را پذیرفت. این کشور همچنین در سال ۲۰۲۱ کنفرانس دوربان چهارم را تحریم کرد.

در نوامبر ۲۰۲۲ اورماس رینسالو، وزیر امور خارجه استونی، اعلام کرد که کشورش دیگر در سازمان ملل به قطعنامه‌های محکوم‌کننده اسرائیل رأی نخواهد داد.

### واکنش به حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳
پس از حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، پارلمان استونی با ۷۸ رأی موافق و بدون رأی مخالف این حمله را محکوم کرد. پلیس استونی در ۷ نوامبر ۲۰۲۳ پنج نفر را به اتهام پخش اعلامیه‌های یهودستیزانه و طرفدار حماس در تالین بازداشت کرد. در ژانویه ۲۰۲۴ استونی بودجه اختصاصی خود به آنروا را به دلیل اتهامات مربوط به پیوند با حماس تعلیق کرد.

### حکم دیوان بین‌المللی کیفری
در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و یوآف گالانت، وزیر پیشین دفاع اسرائیل، را صادر کرد. مارگوس ساهکنا، وزیر امور خارجه استونی، ضمن پذیرش تعهدات استونی به‌عنوان عضو دیوان، تردید خود را نسبت به کمک این حکم به «صلح پایدار در خاورمیانه» ابراز کرد.

### گشایش سفارت اسرائیل در تالین
در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ گیدعون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، به استونی سفر کرد و سفارت اسرائیل در تالین را رسماً افتتاح نمود.

## روابط اقتصادی و بازرگانی
در ۱۳ مارس ۱۹۹۴ دو کشور توافقنامه حمایت از سرمایه‌گذاری را امضا کردند که از ۲۲ مه ۱۹۹۵ لازم‌الاجرا شد. همچنین در ۲۹ ژوئن ۲۰۰۹ توافقنامه اجتناب از مالیات مضاعف میان دو کشور امضا و از ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹ اجرایی شد.

بازرگانی دو کشور تحت تأثیر توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا-اسرائیل (۱۹۹۵) نیز قرار دارد.

### آمار بازرگانی
جدول زیر حجم بازرگانی دو کشور را بر حسب میلیون دلار آمریکا نشان می‌دهد:

بر اساس داده‌های بانک مرکزی استونی تا ۳۱ مارس ۲۰۱۶، سرمایه‌گذاران اسرائیلی ۹٫۸ میلیون یورو در استونی سرمایه‌گذاری کرده بودند که عمده آن در بخش‌های املاک، امور مالی، بیمه و بازرگانی خرده‌فروشی و عمده‌فروشی بود.

## همکاری‌های نظامی
صنایع دفاعی اسرائیل به‌ویژه پس از تهاجم روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲ جایگاه مهمی در تأمین تسلیحات ارتش استونی یافته‌است. در سال ۲۰۱۹ استونی موشک‌های ضدزره اسپایک ال‌آر (Spike LR) ساخت شرکت رافائل اسرائیل را به ارزش ۴۰ میلیون یورو خریداری کرد. شایان ذکر است که لیتوانی در ۲۰۱۷ و لتونی در ۲۰۱۸ همین موشک‌ها را خریداری کرده بودند.

در سال ۲۰۲۳ استونی قراردادی ۱۰۰ میلیون یورویی با صنایع هوافضای اسرائیل (IAI) امضا کرد. در سپتامبر ۲۰۲۳ نخستین محموله ۱۰۰۰ مسلسل نگو ان‌جی۷ (Negev NG7) ساخت شرکت صنایع تسلیحاتی اسرائیل (IWI) به استونی تحویل داده شد. در سال ۲۰۲۴ سامانه موشکی ضدکشتی بلو اسپیر (Blue Spear) که محصول مشترک اسرائیل و سنگاپور است به استونی تحویل شد.

## روابط فرهنگی، آموزشی و علمی
در ۱۲ ژوئیه ۱۹۹۳ استونی و اسرائیل توافقنامه همکاری فرهنگی، آموزشی و علمی را امضا کردند که از ۴ اوت ۱۹۹۸ لازم‌الاجرا شد.

از سال ۲۰۱۴ جشنواره موسیقی موستونن‌فست تالین-تل‌آویو که به ابتکار آندرس موستونن پایه‌گذاری شده هر سال برگزار می‌شود و به رویدادی مهم در تبادل فرهنگی دو کشور تبدیل شده‌است. این جشنواره بر موسیقی کلاسیک، جاز و موسیقی جهانی تمرکز دارد.

هر دو کشور تماس‌های مستقیمی در زمینه تبادل فرهنگی و آموزشی دارند. سازمان‌های دو کشور یکدیگر را به کنفرانس‌ها و نشست‌های بین‌المللی دعوت می‌کنند و همکاری میان سازمان‌های ورزشی و جوانان نیز پایدار است. در نوامبر ۲۰۰۱ و اکتبر ۲۰۰۳ گروه کُر فیلارمونیک استونی در اسرائیل اجرا کرد.

در دسامبر ۲۰۲۴ آکادمی هنرهای استونی (EKA) تصمیم به قطع همکاری با کالج شنکار اسرائیل گرفت. این تصمیم واکنش‌های انتقادی در پی داشت و دولت استونی آن را سرزنش کرد که رئیس آکادمی را وادار به بازنگری در تصمیم نمود.

## دیدارهای رسمی
جدول زیر مهم‌ترین دیدارهای مقامات دو کشور را نشان می‌دهد:

## جامعه یهودی استونی

در سال ۱۹۳۹ نزدیک به ۴٬۵۰۰ یهودی در استونی زندگی می‌کردند که بیشتر آن‌ها در تالین ساکن بودند. جوامع یهودی دیگری نیز در شهرهای تارتو، والگا، پرنو، نروا، ویلیاندی، راکوره، ویرو و نومه وجود داشت.

بر اساس داده‌های کنگره جهانی یهودیان در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۲٬۰۰۰ یهودی در استونی زندگی می‌کنند. در سال ۱۹۹۰ مدرسه یهودی تالین بازگشایی شد. در سال ۲۰۰۷ کنیسه جدید تالین افتتاح گردید و در سال ۲۰۰۸ موزه یهودیان استونی گشایش یافت.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی اسرائیل
* پیشینه یهودیان در استونی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سفارت استونی در تل‌آویو
* سفارت اسرائیل در هلسینکی (پوشش‌دهنده استونی)
* صفحه وزارت امور خارجه استونی درباره اسرائیل

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه استونی