مدیریت پسماند در هند

**[[مدیریت پسماند]] در [[هند]]** تحت نظارت وزارت محیط زیست، جنگل و تغییر اقلیم و سایر نهادهای دولتی مرتبط با محیط زیست قرار دارد. در سال‌های اخیر، این کشور با هدف بهبود بهداشت عمومی و حفاظت از محیط زیست، مقررات جدیدی در زمینه جمع‌آوری، تفکیک و بازیافت زباله‌ها وضع کرده است. این سیاست ملی نقش مهمی در سازمان‌دهی و توسعه بخش غیررسمی (مانند جمع‌آورندگان زباله) و ادغام آن‌ها در فرایند مدیریت پسماند برای نخستین بار ایفا کرده است.

هند سالانه حدود  پسماند تولید می‌کند. حدود ۴۳ میلیون تُن (معادل ۷۰٪) از این مقدار جمع‌آوری می‌شود که از میان آن‌ها نزدیک به ۱۲ میلیون تُن مورد پردازش قرار می‌گیرد و حدود ۳۱ میلیون تُن در دفن‌گاه زباله‌ها تخلیه می‌شود.
[بندانگشتی|زمین‌های کشاورزی در [اوتار پرادش به دلیل ریختن زباله آلوده شده‌اند]]
با تغییر الگوهای مصرف و رشد اقتصادی، برآورد می‌شود که میزان تولید پسماند جامد شهری در هند تا سال ۲۰۳۰ به ۱۶۵ میلیون تُن افزایش یابد.

## تولید و ترکیب زباله‌های خانگی
بندانگشتی|طرح تفکیک زباله در شهرهای کوچک در ناحیه ایدوکی، کرالا
مدیریت پسماند جامد (SWM) یک مشکل عمده برای بسیاری از نهادهای محلی شهری (ULB) در هند است، جایی که شهرنشینی، صنعتی شدن و رشد اقتصادی منجر به افزایش تولید پسماند جامد شهری (MSW) به ازای هر نفر شده است. مدیریت پسماند جامد مؤثر در شهرهایی با تراکم جمعیت بالا یک چالش عمده است. دستیابی به توسعه پایدار در کشوری که رشد سریع جمعیت و بهبود استانداردهای زندگی را تجربه می‌کند، در هند دشوارتر می‌شود زیرا این کشور، کشوری متنوع با گروه‌های مذهبی، فرهنگ‌ها و سنت‌های بسیار متفاوت است.

با وجود توسعه در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی، سیستم‌های مدیریت پسماند در هند نسبتاً بدون تغییر باقی مانده‌اند. بخش غیررسمی نقش کلیدی در استخراج ارزش از زباله دارد، به طوری که تقریباً ۹۰ درصد از زباله‌های باقی‌مانده در حال حاضر به جای دفن صحیح، دفن می‌شوند. نیاز مبرمی به حرکت به سمت مدیریت پسماند پایدارتر وجود دارد که نیازمند سیستم‌های مدیریتی جدید و تأسیسات مدیریت پسماند است. سیستم‌های مدیریت پسماند فعلی ناکارآمد هستند و پسماندها تأثیر منفی بر سلامت عمومی، محیط زیست و اقتصاد دارند. قوانین مدیریت و جابجایی پسماند در هند توسط وزارت محیط زیست و جنگل‌ها (MoEF) معرفی شده است، اما رعایت آنها متغیر و محدود است.

## زباله‌های الکترونیکی در هند
سازمان جهانی نظارت بر زباله‌های الکترونیکی، حاصل همکاری اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) و دانشگاه سازمان ملل متحد، تخمین زده است که هند در سال ۲۰۱۶، ۱٫۹۷۵ میلیون تن زباله الکترونیکی یا تقریباً ۱٫۵ … کیلوگرم سرانه زباله الکترونیکی.

اتاق‌های بازرگانی و صنایع وابسته (ASSOCHAM) اعلام کردند که رشد سریع اقتصادی و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان احتمالاً تولید زباله‌های الکترونیکی در هند را تا سال ۲۰۲۰ به ۵٫۲ میلیون تن در سال افزایش خواهد داد.

## قوانین مدیریت پسماند جامد
قوانین مدیریت پسماند جامد در سال ۲۰۱۶ تصویب شد. نکات برجسته عبارتند از:
* تفکیک زباله در مبدأ الزامی است. خانوارها موظفند زباله‌ها را به سه دسته تقسیم کنند - زباله‌های آلی یا زیست‌تخریب‌پذیر، زباله‌های خشک (مانند پلاستیک، کاغذ، فلز و چوب) و زباله‌های خطرناک خانگی (پوشک، دستمال سفره، مواد دافع پشه، مواد شوینده). علاوه بر این، از تولیدکنندگان زباله‌های حجیم مانند هتل‌ها و بیمارستان‌ها انتظار می‌رود زباله‌های آلی را یا در محل یا با همکاری با نهادهای محلی شهری تصفیه کنند.
* به شهرداری‌ها و نهادهای محلی شهری دستور داده شده است که زباله‌گردهای غیررسمی و زباله‌گردها را در فرایند مدیریت پسماند خود بگنجانند. این اولین باری است که سیاست ملی، بخش غیررسمی را به رسمیت شناخته و در فرایند مدیریت پسماند گنجانده است. هند بیش از ۱٫۵ میلیون زباله‌گرد غیررسمی دارد که امرار معاش می‌کنند و گنجاندن آنها در سیستم رسمی مدیریت پسماند، فرصتی برای نهادهای محلی شهری است تا عملیات خود را ساده‌سازی کنند و در عین حال فرصت‌های درآمدی بهتری را برای زباله‌گردها فراهم کنند.
* تولیدکنندگان کالاهای مصرفی تندمصرف (FMCG) که از بسته‌بندی‌های زیست‌تخریب‌پذیر استفاده می‌کنند، موظفند سیستمی را برای جمع‌آوری زباله‌های بسته‌بندی تولید شده در حین تولید آنها راه‌اندازی کنند.
* به نهادهای محلی شهری این اختیار داده شده است که از تولیدکنندگان انبوه زباله، برای جمع‌آوری و پردازش زباله‌هایشان هزینه‌ای دریافت کنند. علاوه بر این، ممکن است جریمه‌های نقدی برای افرادی که زباله می‌سوزانند یا آن را در اماکن عمومی رها می‌کنند، اعمال شود.
* هیچ زباله غیرقابل بازیافتی با ارزش حرارتی ۱۵۰۰ کیلوکالری بر کیلوگرم یا بیشتر در محل‌های دفن زباله مجاز نیست. این زباله‌ها یا باید برای تولید انرژی یا برای تهیه سوخت مشتق شده از زباله استفاده شوند. همچنین می‌توان از آنها برای فرآوری مشترک در سیمان یا نیروگاه‌های حرارتی استفاده کرد.

## ابتکارات شهری
در سال ۲۰۱۴، هند برنامه‌ای ملی به نام «مأموریت سواچ بهارات» (Swachh Bharat Mission) را آغاز کرد که یک طرح پنج‌ساله برای پاک‌سازی سراسری کشور بود. پیش از این تلاش ملی و یکپارچه برای مدیریت منظم و کامل پسماند، بسیاری از شهرها و شهرک‌های هند پیش‌تر ابتکارات جداگانه‌ای را برای جمع‌آوری پسماندهای شهری به‌صورت تفکیک‌شده آغاز کرده بودند؛ این تلاش‌ها یا بر پایه فعالیت‌های شهروندی شکل گرفته بودند یا نتیجه تلاش‌های شهرداری‌ها برای ایجاد نظام‌های پایدار مدیریت پسماند بودند.

برخی از نمونه‌های این اقدامات عبارت‌اند از: برنامهٔ سوچ (Swach) در پونه (تشکیل‌شده در سال ۱۹۹۳)، رقابت شهرهای پاک در وارانگل، برنامهٔ *Nirmal Bhavanam, Nirmal Nagaram* یا خانه‌های پاک، شهر پاک در آلاپوزا، کمپین Engage 14 در گانگ‌تاک، طرح پسماند صفر در بوبیلی، آندرا پرادش، پروژهٔ مدیریت پسماند در میسور و ابتکار میزگرد مدیریت پسماند جامد، بنگالورو که در سال ۲۰۰۹ تشکیل شد.

بروهات بنگلورو ماهانگارا پالیکه، نهاد شهرداری بنگالورو، با حکم دادگاه عالی کارناتاکا موظف شد تا جداسازی اجباری پسماند شهری در سطح خانوار را پیش از جمع‌آوری اجرا کند — که نخستین مورد در کشور بود. این اقدام نمونه‌ای از فعالیت‌های مدنی مبتنی بر مشارکت شهروندان در سطح محلی بود و پروندهٔ قضایی مربوطه توسط فعالان برجسته‌ای همچون آلمیترا پاتل و نالینی شِکار رهبری شد.

در پی این حکم دادگاه عالی، سایر شهرهای هند نیز اقداماتی مشابه انجام دادند تا جداسازی پسماند شهری در مبدأ (تولیدکننده) اجباری شود، از جمله بمبئی.

بر اساس گزارش Swachh Survekshan 2020 (نظرسنجی پاکیزگی، منتشرشده در اوت ۲۰۲۰) از سوی دولت هند، فهرست ۲۰ شهر پاکیزهٔ برتر کشور به شرح زیر است: ۱. ایندور (مادیا پرادش) برای چهارمین سال متوالی، ۲. سورات (گجرات)، ۳. ناوی بمبئی (ماهاراشترا)، ۴. آمبیکاپور (چتیس‌گره)، ۵. میسورو (کارناتاکا)، ۶. ویجایاوادا (آندرا پرادش)، ۷. احمدآباد (گجرات)، ۸. دهلی نو (دهلی)، ۹. چندراپور (ماهاراشترا)، ۱۰. خارگون (مادیا پرادش)، ۱۱. راجکوت (گجرات)، ۱۲. تروپتی (آندرا پرادش)، ۱۳. جمشیدپور (جهارکند)، ۱۴. بوپال (مادیا پرادش)، ۱۵. گاندیناگار (گجرات)، ۱۶. چندی‌گار (قلمرو اتحادیه)، ۱۷. بیلاسپور (چتیس‌گره)، ۱۸. اوجین (مادیا پرادش)، ۱۹. ناشیک (ماهاراشترا)، و ۲۰. رای‌گَر (چتیس‌گره).

## ابتکارات فناوری اطلاعات (IT)
وزارت محیط زیست، جنگل‌ها و تغییرات اقلیمی هند (MoEFCC) در سال ۲۰۱۶ یک برنامه تحت وب برای پایش و نظارت بر مدیریت پسماند در هند راه‌اندازی کرد. این سامانه که با نام سامانه یکپارچه مدیریت پسماند شناخته می‌شود، اطلاعات مربوط به پسماند را جمع‌آوری کرده و در هماهنگی میان تولیدکنندگان پسماند، بازیافت‌کنندگان، بهره‌برداران تأسیسات دفع پسماند و نهادهای ایالتی نقش دارد.

## ابتکارات مشارکت عمومی-خصوصی
در هند، مشارکت‌های دولتی-خصوصی (PPP) برای بهبود خدمات مدیریت پسماند توسط دولت ترویج شده‌اند، اما همچنان با مشکلاتی مواجه هستند. چالش‌های بهبود خدمات مدیریت پسماند جامد در هند ناشی از کمبود منابع مالی، کمبود مهارت‌ها و توانمندی‌های فناوری مناسب در بخش عمومی است. دولت‌ها شروع به بررسی مشارکت‌های دولتی-خصوصی به عنوان جایگزین کرده‌اند، اما پیشرفت و بهبود حاصل شده همچنان اندک بوده است. پژوهش‌ها پیشنهادهایی بر اساس برخی مسائل شناسایی‌شده ارائه کرده‌اند. برای مثال، مشارکت‌های PPP در مدیریت پسماند شهری (MSW) هنوز نابالغ محسوب می‌شوند، با این حال الزامات بالای پیش‌صلاحیت تعیین شده است. نهادهای محلی شهری در تعریف دامنه مناسب برای برخی پروژه‌های PPP با مشکل مواجه شده‌اند. مسائل خاصی که در این حوزه مشاهده شده شامل نیاز شدید به خدمات که دلیل اصلی استفاده از مدل PPP است، تصور اینکه PPP منفعت بیشتری برای عموم دارد، جلوگیری از فشار مالی بر بخش عمومی و کاهش هزینه‌های معاملاتی و ارائه ارزش مناسب برای سرمایه‌گذاری است. پژوهش همچنین نشان داد برخی مشکلات جدی منفی در استفاده از مدل PPP وجود دارد؛ این پروژه‌ها اغلب به‌طور ناکارآمد انجام می‌شوند و برخلاف انتظار، باعث افزایش هزینه‌های معاملاتی و پروژه‌های ناکارآمد شده‌اند و بخش خصوصی به نظر می‌رسد از این بخش بهره‌برداری می‌کند بدون آنکه پروژه‌های مفیدی ارائه دهد.

## جستارهای وابسته
* محیط زیست هند
* محل دفن زباله قاضی‌پور

## منابع