محل حمله

**حمله به هتل ساووی** یک حمله مسلحانه بود که از سوی سازمان آزادی‌بخش فلسطین در ۵ تا ۶ مارس ۱۹۷۵ (۱۴ تا ۱۵ اسفند ۱۳۵۳) علیه هتل ساووی در تل‌آویو انجام شد. در جریان این حمله هشت فلسطینی مسلح با قایق از دریا وارد ساحل تل‌آویو شدند و پس از درگیری با نیروهای پلیس، هتل ساووی را تصرف کردند و مهمانان و کارکنان آن را گروگان گرفتند.

این عملیات به فرماندهی خلیل الوزیر (ابوجهاد) و به‌عنوان انتقام برای عملیات «بهار جوانی» اسرائیل در سال ۱۹۷۳ در بیروت طراحی شده بود که در آن سه تن از رهبران سازمان آزادی‌بخش فلسطین کشته شدند. صبح روز بعد، یگان ضدتروریسم سایرت متکل به هتل یورش برد و هفت مهاجم را کشت و یک‌نفر را دستگیر کرد. در این رویداد هشت غیرنظامی گروگان و سه سرباز اسرائیلی جان باختند.

## پیش‌زمینه
این عملیات را خلیل الوزیر (ابوجهاد)، فرمانده بال نظامی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، طراحی کرد. هدف از این حمله انتقام‌گیری برای کشته شدن سه رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در عملیات «بهار جوانی» اسرائیل در بیروت در سال ۱۹۷۳ بود.

برنامه‌ریزی نخستین فلسطینی‌ها حمله به شهر گردشگری نهاریا را در نظر داشت، اما گروه در یک تلاش پیشین دو ماه زودتر نتوانست شهر را در شب پیدا کند. پس از آن اهداف عملیات به باشگاه جوانان محله منشیه و ساختمان اپرای تل‌آویو تغییر یافت. طرح جایگزین در صورت نیافتن اهداف اصلی، تصرف هر ساختمان مسکونی نزدیک بود.

به مهاجمان دستور داده شده بود که گروگان بگیرند و سپس آزادی ۲۰ زندانی فلسطینی و همچنین فراهم شدن هواپیما برای انتقال به دمشق را درخواست کنند. اگر مذاکرات شکست می‌خورد، باید گروگان‌ها را می‌کشتند و خودکشی می‌کردند. در صورت دستگیری نیز باید به بازجویان خود می‌گفتند که از مصر آمده‌اند تا مذاکرات صلح جاری میان اسرائیل و مصر را مختل کنند و تلافی اسرائیل را از لبنان به سوی مصر منحرف سازند.

### اعضای گروه مهاجمان
ده رزمنده برای این عملیات آموزش دیدند که در سوریه و لبنان آماده شده بودند، اما سرانجام تنها هشت نفر به گروه وارد شدند. مسن‌ترین آنها ۲۸ ساله و جوان‌ترین ۱۹ ساله بود. در هر دو گروه نمایندگی برابری از ساکنان نوار غزه و کرانه باختری وجود داشت. یکی از گروه‌ها را خضر احمد جرام (اهل غزه) و دیگری را احمد حمید (اهل رام‌الله) فرماندهی می‌کرد. برخی از آنها فرزندان آوارگان فلسطینی بودند.

## جریان حمله

شامگاه ۴ مارس ۱۹۷۵ (۱۳ اسفند ۱۳۵۳)، هشت فلسطینی با دو قایق در ساحل تل‌آویو در پایین خیابان آلنبی فرود آمدند. آنها از بندر سارافندا نزدیک صور در لبنان با یک کشتی باری مصری به نام «فخرالدین» حرکت کرده بودند. در حدود ۶۰ مایلی تل‌آویو، گروه‌ها با قایق به سوی ساحل حرکت کردند. هنگام رسیدن به ساحل، مأموران پلیس در یک خودروی گشتی آنها را دیدند و به سوی آنها آتش گشودند. یکی از قایق‌ها که سلاح در آن بود، اصابت گرفت و منفجر شد.

مهاجمان از ساحل گریختند و بخش بزرگی از سلاح‌هایشان را در قایق‌ها جا گذاشتند. سپس وارد خیابان هربرت ساموئل شدند و تیراندازی کردند و نارنجک پرتاب کردند. چون نتوانستند اهداف اصلی خود را بیابند، تلاش کردند وارد یک سینما شوند اما موفق نشدند. پس از آن به حرکت در خیابان ادامه دادند و هتل ساووی را در گوشه خیابان‌های هایارکون و گئولا نزدیک مرکز شهر تصرف کردند. هتل ساووی به این دلیل انتخاب شد که تنها ساختمان روشن در آن خیابان بود. در جریان تصرف هتل سه نفر کشته شدند. سه نفر توانستند در آشفتگی فرار کنند، اما بیشتر مهمانان و کارکنان به گروگان گرفته شدند و به طبقه بالای ساختمان منتقل شدند.

سرباز موشه دویچمن از تیپ ۱ گولانی که در مرخصی بود، با شنیدن صدای تیراندازی سلاحش را برداشت و به سوی هتل دوید. دویچمن مهاجمان را در ورودی هتل دید و با آنها درگیر شد. در تبادل آتش دویچمن زخمی شد و توانست خود را کنار بکشد، اما بعداً در مرکز درمانی هداسا بر اثر جراحاتش درگذشت. او پس از مرگ نشان خدمات برجسته اسرائیل دریافت کرد.

## مذاکرات و یورش

نیروهای امنیتی اسرائیل به‌سرعت به محل رسیدند و فلسطینی‌ها خود را با گروگان‌هایشان در هتل سنگربندی کردند، یک بار انفجاری را منفجر کردند که بخشی از ساختمان فرو ریخت و تهدید کردند که اگر اسرائیل ۲۰ زندانی فلسطینی را ظرف چهار ساعت آزاد نکند، گروگان‌ها اعدام خواهند شد.

نیروهای امنیتی اسرائیل با مهاجمان وارد مذاکره شدند. یکی از گروگان‌ها به نام کوخاوا لوی چون عربی می‌دانست، میانجی میان نیروهای امنیتی و مهاجمان شد. لوی در جریان مذاکرات، داده‌های دقیقی دربارهٔ مهاجمان به نیروهای امنیتی ارائه داد.

بامداد روز بعد، یگان ضدتروریسم سایرت متکل به هتل یورش برد و هفت مهاجم را کشت و هشتمین نفر را دستگیر کرد. دو سرباز سایرت متکل، سرهنگ اوزی یئیری و گروهبان ایتامار بن‌داوید نیز کشته شدند. پنج گروگان آزاد شدند و پنج نفر جان باختند. بیشتر کشته‌شدگان غیرنظامی تبعه کشورهای خارجی بودند، از جمله شهروندان آلمان، فرانسه، سوئیس و اتیوپی.

## دستگیری کشتی
چند ساعت پس از عملیات نجات، قایقی که مهاجمان را حمل کرده بود در دریای آزاد توسط نیروی دریایی اسرائیل دستگیر شد. پس از شناسایی قایق توسط هواپیمای شناسایی، ناوهای موشکی اسرائیلی آن را در حدود ۷۰ مایلی ساحل خدرا رهگیری کردند و خدمه آن بازداشت شدند. دو نفر از خدمه که مصری بودند آزاد شدند و بقیه محاکمه و محکوم شدند. یکی به حبس ابد و سه نفر دیگر به ۵ تا ۱۰ سال زندان محکوم شدند.

## سرنوشت مهاجمان
موسی جمعه الطلّاقه تنها بازمانده گروه بود. او در دادگاه نظامی محاکمه و در مارس ۱۹۷۶ به اعدام محکوم شد، اما حکم اعدام او تخفیف یافت. پیکر هفت مهاجم کشته‌شده تا سال ۲۰۱۲ توسط ارتش اسرائیل نگهداری می‌شد و در ماه مه آن سال همراه با پیکر ۹۱ رزمنده فلسطینی دیگر به تشکیلات خودگردان فلسطین بازگردانده شد.

## پیامدها

هتل ساووی که بخشی از آن ویران شده بود، به‌طور کامل تخریب شد و هتل جدیدی با همان نام جایگزین آن شد. هتل ساووی جدید در سال ۱۹۸۷ گشایش یافت. در ورودی آن لوح یادبودی با نام قربانیان حمله نصب شده‌است.

این حمله چند ساعت پیش از سفر هنری کیسینجر وزیر امور خارجه آمریکا به خاورمیانه برای میانجیگری در مذاکرات صلح میان اسرائیل و مصر صورت گرفته بود.

در اوت ۲۰۱۲ گزارش شد که شهرداری رام‌الله ساخت آرامگاهی را برای گرامیداشت هشت فلسطینی دست‌اندرکار حمله تصویب کرده‌است. این تصمیم همزمان با بازگرداندن پیکر رزمندگان فلسطینی به تشکیلات خودگردان فلسطین اتخاذ شد.

فتح در آوریل ۲۰۲۱ پس از آنکه شاخه نابلس آن پستی در فیسبوک منتشر کرد که در آن حمله را تبلیغ می‌کرد و به‌نادرستی ادعا می‌کرد «بین ۵۰ تا ۱۰۰» سرباز اسرائیلی کشته شده‌اند، جنجالی را برانگیخت.

در سال ۲۰۲۲ فیلم «ساووی» (به کارگردانی زوهار واگنر) به نمایش درآمد که این رویداد را به‌ویژه از دیدگاه کوخاوا لوی به تصویر می‌کشد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
*  — Global Security

رده:عملیات‌های نیروهای دفاعی اسرائیل
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:مختصات در ویکی‌داده