گاه‌شمار صهیونیسم‌ستیزی

**گاه‌شمار صهیونیسم‌ستیزی** پیشینه صهیونیسم‌ستیزی را از آغاز پیدایش جنبش صهیونیسم در سده نوزدهم میلادی تا دوران پس از جنگ جهانی اول بررسی می‌کند. این گاه‌شمار دربرگیرنده رویدادهای سیاسی، دینی و اندیشگی است که در برابر اندیشه تأسیس دولت یهودی در فلسطین شکل گرفتند.

مخالفت با صهیونیسم از همان آغاز هم از درون جامعه‌های یهودی و هم از سوی مسلمانان، مسیحیان و دولت‌مردان عثمانی و اروپایی پدید آمد. یهودیان ارتدکس، یهودیان اصلاح‌گرا، سوسیالیست‌های یهودی و بسیاری از شخصیت‌های برجسته یهودی اروپا و آمریکا، هر یک با دلایل دینی، سیاسی یا فلسفی گوناگون، با برنامه صهیونیستی مخالفت کردند. همزمان، بزرگان عرب و فلسطینی نیز از نخستین سال‌های مهاجرت یهودیان به فلسطین نگرانی خود را ابراز داشتند.

## ۱۸۰۰–۱۸۹۶
* **دهه ۱۸۸۰** – جامعه یهودی بیت‌المقدس که بیشتر از یهودیان ارتدکس تشکیل می‌شد، پیدایش صهیونیسم را تهدیدی جدی می‌دانست؛ به‌ویژه به دلیل سرشت سکولار و غربی آن و بازتعریف هویت یهودی. در این دهه، جوامع ارتدکس با اندیشه صهیونیستی مبنی بر اینکه یهودیان ملتی در جست‌وجوی سرزمین هستند مبارزه کردند و بر آن بودند که یهودیان جامعه‌ای در انتظار رستگاری مسیحایی‌اند. یهودیان مقیم بیت‌المقدس، صهیونیست‌های تازه‌وارد را نزد مقامات عثمانی محکوم کردند.
* **۱۸۸۲** – لو والاس، وزیرمختار ایالات متحده در امپراتوری عثمانی، از سختی‌های پناهجویان روسی که در خیابان‌های قسطنطنیه از گرسنگی رنج می‌بردند متأثر شد. او به وزارت خارجه باب عالی فراخوانده شد و پیامی دریافت کرد مبنی بر اینکه یهودیان در هر جای امپراتوری پذیرفته می‌شوند جز در فلسطین.
** در واکنش به کتاب «خودرهایی!» (به آلمانی: ) اثر لئون پینسکر که مدعی بود رهایی یهودیان نیازمند سرزمینی خارج از اروپاست، آدولف ژلینک، خاخام وینی، پاسخ داد که «یهودیان هیچ ویژگی ملی ندارند؛ آن‌ها به‌یُمن جهان‌شمولی خود، خصوصیاتی از ملت‌هایی که در میانشان زاده و پرورش یافته‌اند جذب می‌کنند. ما در اروپا در وطن خویشیم و خود را فرزندان سرزمین‌هایی می‌دانیم که در آن‌ها زاده و بزرگ شده‌ایم و زبانشان را می‌گوییم و فرهنگشان جوهر اندیشه ماست. ما آلمانی، فرانسوی، مجار، ایتالیایی و جز آن هستیم با تمام وجود.»
* **۱۸۸۵** – بیانیه پیتزبرگ که به ابتکار رهبران یهودیت اصلاح‌گرا کوفمن کولر و آیزاک مایر وایز تدوین شد، صهیونیسم را محکوم کرد و این متن را پذیرفت: «ما در عصر نوین فرهنگ جهانی دل و خرد، نزدیک شدن تحقق آرمان بزرگ مسیحایی اسرائیل برای برپایی پادشاهی حقیقت، عدالت و صلح در میان همه انسان‌ها را بازمی‌شناسیم. ما خود را دیگر نه یک ملت بلکه یک جامعه دینی می‌دانیم و بنابراین نه بازگشت به فلسطین، نه عبادت قربانی زیر نظر فرزندان هارون و نه بازگرداندن هیچ‌یک از قوانین مربوط به دولت یهودی را انتظار داریم.»
* **۱۸۹۱** – ۲۴ ژوئن، بزرگان عرب بیت‌المقدس از صدر اعظم عثمانی خواستار ممنوعیت ورود یهودیان روسی به فلسطین و خرید زمین در آنجا شدند.
* **۱۸۹۷** – موریتس گودمان، خاخام بزرگ وین، جزوه «» را منتشر کرد که رد تفصیلی جزوه دولت یهود اثر هرتسل بود و صهیونیسم را مغایر با یهودیت می‌دانست. گودمان هشدار داد که ممکن است روزی فرا رسد که «یهودیت با توپ و سرنیزه نقش‌های داوود و جالوت را وارونه کند و تناقضی مضحک با خود پدیدآورد.»
** هنری لمنس، پژوهشگر بلژیکی در دانشگاه ژزوئیتی بیروت، نوشتاری با عنوان «صهیونیسم و مستعمره‌های یهودی» را در نشریه  منتشر کرد که در آن نخستین کنگره صهیونیستی را توصیف کرد.
** هرمان آدلر، خاخام بزرگ جنبش اشکنازی در لندن، و موریتس گودمان، خاخام بزرگ وین، پیشنهاد هرتسل برای برگزاری کنفرانسی در مونیخ دربارهٔ فلسطین را انتقاد کردند. هیئت اجرایی انجمن خاخامی آلمان به ریاست زیگموند مایبوم در ژوئن ۱۸۹۷ در اعلامیه‌ای عمومی اعلام کرد: «آرزوهای به‌اصطلاح صهیونیست‌ها برای تأسیس یک دولت-ملت یهودی در فلسطین با وعده مسیحایی یهودیت، آن‌گونه که در کتاب مقدس و منابع دینی متأخر آمده، در تناقض است.»

## پس از نخستین کنگره صهیونیستی در بازل
* **۱۸۹۷** – بوند کارگری یهود (به ییدیش: ), حزب سوسیالیست سکولار ضد صهیونیستی با هدف متحد ساختن یهودیان درون امپراتوری روسیه، در ۷ اکتبر در ویلنیوس پایه‌گذاری شد.
* **۱۸۹۸** – کارل کراوس اثر جدلی «» (تاجی برای صهیون) را نوشت که در آن صهیونیسم سیاسی را نقد کرد و هرتسل را متهم ساخت که با ترویج اندیشه وفاداری‌های چندگانه یهودیان، به یهودستیزان یاری می‌رساند و اندیشه ترک یهودیان از کشورهایشان را تقویت می‌کند.
* **۱۸۹۹** – یوسف الخالدی، شهردار عرب بیت‌المقدس و عضو پارلمان عثمانی، برانگیخته از «تکلیف مقدس وجدان»، نامه‌ای به صادوق کان، خاخام بزرگ فرانسه، نوشت و نگرانی خود را از آنکه صهیونیسم ممکن است پیوندهای دوستانه میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان در امپراتوری عثمانی را به خطر اندازد ابراز داشت. او نوشت: «چه کسی می‌تواند حقوق یهودیان بر فلسطین را انکار کند؟ خدای من، از نظر تاریخی این سرزمین شماست!» با این حال، الخالدی پیشنهاد کرد چون فلسطین از پیش مسکون است، صهیونیست‌ها جای دیگری برای تحقق اهداف سیاسی خود بجویند و نوشت: «به نام خدا، فلسطین را به حال خود بگذارید.»
* **۱۹۰۲** – نشریه «اسرائیلی آمریکایی» (به انگلیسی: ) صهیونیسم را «تبلیغاتی زیان‌بار» خواند که پذیرش یهودیان در کشورهای محل سکونتشان را تضعیف می‌کند. نویسندگانی مانند دیوید فیلیپسون، موسی میلتسینر و پژوهشگر پیشینه یهود گوتهارد دویچ در این نشریه با صهیونیسم مخالفت کردند و استدلال نمودند که یهودیت صرفاً یک دین است و از این رو پیروانش بی‌دولت‌اند.
* **۱۹۰۵** – سازمان سرزمین‌گرایان یهودی از سازمان جهانی صهیونیسم جدا شد تا «پهنه بزرگی از سرزمین (ترجیحاً در امپراتوری بریتانیا) برای تأسیس پناهگاه یهودی» بیرون از فلسطین به دست آورد. آنان امکان اسکان در برقه را نیز بررسی کردند. در همین سال، فولکسگروپه (فراکسیون یهودی دوما که برخلاف اعضای صهیونیست روسی در پی خودمختاری جمعی بود) در مارس در ویلنا تأسیس شد.
* **۱۹۰۸–۱۹۱۴** – مخالفت فزاینده فلسطینیان و عثمانیان با پروژه صهیونیستی آشکار شد. روزنامه‌های عربی‌زبان به‌ویژه «الکرمل» (تأسیس ۱۹۰۸ در حیفا) و «فلسطین» (تأسیس ۱۹۱۱ در یافا) ضد صهیونیسم بودند.
* **۱۹۱۲** – مه. آگودات اسرائیل در کاتوویتسه با حضور ۲۰۰ خاخام ارتدکس از آلمان و شرق اروپا و با ایدئولوگ اصلی ناتان بیرنبام تأسیس شد و نخستین مخالفت ارتدکسی سازمان‌یافته با صهیونیسم و تأسیس دولت یهودی را نمایندگی می‌کرد.
* **۱۹۱۵** – فیلسوف هرمان کوهن اثر «» (آلمانیت و یهودیت) را منتشر کرد و با برنامه صهیونیستی مخالفت ورزید و استدلال کرد که یهودیان نیازی به سرزمینی جداگانه ندارند زیرا بخش جدایی‌ناپذیر اروپا هستند.
* **۱۹۱۶، نوامبر** – کلود مونتفیوری که صهیونیسم را به دلیل ایجاد بحران وفاداری برای یهودیان در پراکندگی (دیاسپورا) نکوهش می‌کرد، استدلال نمود که یهودستیزان از صهیونیسم پشتیبانی می‌کنند و گفت: «چگونه می‌تواند انسانی به دو ملت همزمان تعلق داشته باشد؟... شگفت‌آور نیست که همه یهودستیزان، صهیونیست‌های مشتاقی هستند.»
* **۱۹۱۷** – ادوین سموئل مونتاگو یادداشت خود را با عنوان «دربارهٔ یهودستیزی دولت بریتانیا» در واکنش به گفت‌وگوهای جاری دربارهٔ بیانیه بالفور ارائه داد. او پیشنهاد بریتانیا را یهودستیزانه می‌دانست؛ زیرا به باور او این پیشنهاد به یهودیان رفتار ترجیحی بر مسلمانان و مسیحیانی می‌داد که آنان نیز پیوند دیرینه‌ای با آن سرزمین داشتند و یهودستیزان سرتاسر جهان را گرد هم می‌آورد. مونتاگو اعلام کرد: «صهیونیسم همواره به نظر من باوری سیاسی زیان‌بار بوده که هیچ شهروند میهن‌دوست بریتانیایی نمی‌تواند آن را بپذیرد» و چهار اصل صهیونیسم‌ستیزی خود را تشریح کرد.
* **۱۹۱۷** – دیوید لیندو الکساندر، رئیس انجمن نمایندگان یهودیان انگلستان، و کلود مونتفیوری، رئیس انجمن یهودی-انگلیسی، به بیانیه‌های منتشرشده رهبران صهیونیست اعتراض کردند که بر اساس آن «شهرک‌های یهودی در فلسطین باید دارای سرشت ملی شناخته شوند» و قصد آنان «اعطای حقوق ویژه‌ای فراتر از حقوق سایر ساکنان به مهاجران یهودی در فلسطین» بود.

## پس از بیانیه بالفور
* **۱۹۱۷** – در بریتانیا، اتحادیه یهودیان بریتانیایی ضد صهیونیسم تأسیس شد.
* **۱۹۱۸** – خاخام ایزاک بروئر اعلام کرد: «صهیونیسم هراسناک‌ترین دشمنی است که تاکنون بر ملت یهود ظاهر شده. اصلاح‌گرایی ضدملی دست‌کم آشکارا با ملت می‌جنگد، اما صهیونیسم ملت را می‌کشد و سپس جسد آن را بر تخت می‌نشاند.»
* **۱۹۱۸** – یوسکتسیا در روسیه شوروی برای مبارزه با صهیونیسم و رساندن کمونیسم به توده‌های یهودی تشکیل شد.
* **۱۹۱۹** – ژولیوس کان، عضو یهودی کنگره آمریکا، دادخواستی ضد صهیونیستی به وودرو ویلسون پیش از کنفرانس صلح پاریس تقدیم کرد که از جمله در آن آمده بود: «ما به جداسازی سیاسی یهودیان و بازتأسیس یک دولت یهودی مشخص در فلسطین اعتراض می‌کنیم، چرا که کاملاً مغایر با اصول دموکراسی است که هدف اعلام‌شده کنفرانس صلح جهانی برقراری آن‌هاست.» این دادخواست امضای بیش از ۳۰۰ یهودی سرشناس آمریکایی از جمله هنری مورگنتا (پدر) و سیمون روزندیل را داشت.
** کمیسیون کینگ-کرین که به سفارش دولت آمریکا فعالیت می‌کرد، از ایجاد سوریه بزرگ شامل فلسطین حمایت کرد و اعلام نمود: «برپایی چنین دولت یهودی بدون سنگین‌ترین تجاوز به حقوق مدنی و دینی جوامع غیریهودی موجود در فلسطین امکان‌پذیر نیست.»
** اتحادیه جبهه‌داران یهودی رایش (به آلمانی: ) سازمانی غیرصهیونیستی بود که در فوریه ۱۹۱۹ در آلمان تأسیس شد. بخشنامه راینهارت هایدریش در ۲۶ ژوئن ۱۹۳۴ به کاهش سریع مشارکت در این گروه انجامید و آن را زیر نظارت پلیس درآورد، در حالی که همان سیاست، انجمن‌های رقیب صهیونیستی در آلمان را فعالانه تشویق می‌کرد زیرا آن‌ها مهاجرت یهودیان از آلمان به فلسطین را ترغیب می‌نمودند.
* **۱۹۲۴** – یعقوب اسرائیل د هان به دست هاگانا به دلیل کنش‌های سیاسی ضد صهیونیستی و تماس‌هایش با رهبران عرب ترور شد.
* **۱۹۲۵** – بریت شالوم تأسیس شد؛ سازمانی که موافقت‌نامه بالفور را رد می‌کرد و مفهوم صهیونیستی ملتی با اکثریت یهودی را نمی‌پذیرفت و به‌جای آن خواستار دولتی دوملیتی برای دو قوم بود. آنان صهیونیسم را ابزاری برای ایجاد مرکز فرهنگی یهودی در فلسطین می‌دانستند.
* **۱۹۲۹** – در اکتبر، سنت جان فیلبی که ضد صهیونیست بود، پس از مشورت با رهبران عرب، طرح فیلبی را تنظیم کرد. این طرح خواستار تأیید بیانیه بالفور و مهاجرت یهودیان اما نمایندگی همه طرف‌ها بر پایه شمارشان بود و از صهیونیست‌ها می‌خواست از تعقیب سیطره سیاسی دست بردارند. این طرح مورد استقبال یهودا مگنس قرار گرفت.

## منابع

* 
* 

رده:صهیونیسم‌ستیزی
رده:تاریخ صهیونیسم