علیمه بخاربایوا

**علیمه بخاربایوا** (، متولد ۷ ژوئیه ۱۹۷۴، تاشکند) روزنامه‌نگاری ازبک است که به خاطر گزارش‌هایش در مورد اقتدارگرایی دولتی و روایت شاهد عینی‌اش از قتل‌عام اندیجان در سال ۲۰۰۵ شناخته شده است.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه آزادی مطبوعات شده است.

## اوایل کار
بخاربایوا حرفه گزارشگری خود را با خبرگزاری فرانسه (AFP) مستقر در فرانسه و مؤسسه گزارشگری جنگ و صلح (IWPR) مستقر در لندن آغاز کرد. بخاربایوا در این آژانس‌ها موضوعاتی از جمله سرکوب فعالان اسلامی، شکنجه پلیس و حمایت دولت از آزار و اذیت و خشونت علیه فعالان حقوق بشر و روزنامه‌نگاران را پوشش می‌داد.

داستان‌های او در مورد این موضوعات برای دولت ازبکستان ناخوشایند بود از این رو تلاش کرد توانایی گزارشگری او را محدود کند. در سال ۲۰۰۲، دولت از تمدید اعتبارنامه او در مؤسسه گزارشگری جنگ و صلح خودداری کرد و در سال ۲۰۰۳، تمدید اعتبارنامه خبرگزاری فرانسه او نیز رد شد. با این وجود، او به کار خود در مؤسسه جنگ و صلح ادامه داد و مدیر کشوری آن در ازبکستان شد. به گفته بخاربایوا، دفتر این سازمان در بیشتر سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ توسط یک ماشین دولتی بدون علامت تحت نظر بود

## قتل‌عام اندیجان و پیامدهای آن
در ماه مه ۲۰۰۵، شهر اندیجان شاهد چندین هفته اعتراض به محاکمه‌های جنجالی ۲۳ تاجر متهم به افراط‌گرایی اسلامی بود. پس از هفته‌ها تظاهرات مسالمت‌آمیز، گروهی از مردان مسلح نقابدار در شب ۱۲ مه به زندانی که این مردان در آن نگهداری می‌شدند حمله کردند و آنها و همچنین معترضانی را که روز قبل دستگیر شده بودند را آزاد کردند. در ۱۳ مه، ده‌ها هزار معترض جاده‌ها را مسدود کردند و کنترل مرکز شهر را به دست گرفتند. درصد کمی از آنها مسلح بودند. بخاربایوا تمام روز را صرف گزارش زنده از میدان بوبور برای سی‌ان‌ان، بی‌بی‌سی نیوز و سایر آژانس‌های بین‌المللی کرد.

ساعت ۱۸:۰۰ به وقت محلی، نیروهای امنیتی برای حمله تجمع کردند و سربازان از نفربرهای زرهی شروع به تیراندازی به سمت جمعیت معترضان کردند. بخاربایوا بعداً این قتل‌عام را در داستانی برای کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران شرح داد:

سربازان بدون هیچ هشداری به سمت جمعیت آتش گشودند. اجساد مانند کاه چیده شده، ردیف به ردیف، روی زمین می‌ریختند. مردم در مرکز میدان به هر طرف می‌دویدند، اما سربازان خیابان‌های فرعی را مسدود کرده بودند. یک هلیکوپتر با صدای تق‌تق از بالای سرشان عبور کرد و کسانی را که سعی در فرار داشتند به سربازان پایین نشان داد. نمی‌دانم چطور فرار کردم. فقط دویدم. زنی با فریاد به من گفت: «آنها فکر می‌کنند ما فقط خاک هستیم.»

وقتی بخاربایوا به محل امنی رسید، متوجه شد که گلوله‌ای از کوله پشتی‌اش عبور کرده و سوراخی در کارت خبرنگاری و دفترچه یادداشت چه گواراایش ایجاد کرده است.

بخاربایوا متعاقباً با دیگر شاهدان عینی مصاحبه کرد که تأیید کردند سربازان در حال اعدام مجروحانی بودند که نتوانسته بودند از میدان فرار کنند. بنا به گزارش‌ها، اجساد زنان و کودکان توسط مقامات از دید عموم خارج و پنهان شده بود. صبح روز بعد، او سعی کرد به همراه خبرنگار رویترز، شامیل بایگین، به میدان بازگردد. با این حال، مردان مسلح آنها را متوقف کردند و به کلانتری محلی بردند. پس از دو ساعت، بخاربایوا و بایگین با دستور ترک شهر آزاد شدند.

در ۲۵ مه، دوازده روز پس از قتل‌عام، روزنامه دولتی *پراودا وستوکا،* بخاربایوا و آی دبلیو پی آر را به تحریک خشونت اندیجان متهم کرد. این مقاله توصیه کرد که تصاویر آنها در تلویزیون نمایش داده شود «تا شهروندان را از آنها برحذر دارد». متعاقباً، عفو بین‌الملل از طرف بخاربایوا، بایگین و بسیاری از روزنامه نگاران دیگر درخواست تجدیدنظر کرد. در ماه سپتامبر، دولت رسماً بخاربایوا و دیگر روزنامه نگارانی را که در مورد قتل‌عام گزارش داده بودند، به ارائه «حمایت اطلاعاتی از تروریسم» متهم کرد.

## تبعید
بخاربایوا سپس مدتی را در قرقیزستان گذراند، ابتدا در یک اردوگاه پناهندگان و بعداً در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، جایی که توسط جامعه اپوزیسیون به عنوان یک قهرمان پذیرفته شد. با این حال، او خیلی زود از ترس اینکه نیروهای امنیتی ازبکستان ممکن است سعی در ربودن او و بازگرداندنش به ازبکستان برای یک محاکمه نمایشی داشته باشند، به ایالات متحده نقل مکان کرد. او سپس بورسیه فولبرایت را برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد روزنامه‌نگاری در دانشکده تحصیلات تکمیلی روزنامه‌نگاری دانشگاه کلمبیا دریافت کرد. در حالی که در ایالات متحده بود، او همچنین در مورد تجربیات خود در روز قتل‌عام در کمیسیون هلسینکی کنگره ایالات متحده شهادت داد. در سال ۲۰۰۸، سه سال پس از اندیجان، او سرمقاله‌ای در *[[نیویورک تایمز]]* نوشت و کشورهای غربی را متهم کرد که با شروع عادی‌سازی روابط با ازبکستان، قتل‌عام را فراموش کرده‌اند.

بخاربایوا به عنوان سردبیر وب‌سایت خبری ازبکستان uznews.net کار می‌کرد. این وب‌سایت برای چندین سال توسط مقامات دولتی در ازبکستان مسدود شده بود. در سال ۲۰۱۴، حساب ایمیل شخصی بخاربایوا هک شد و نام همکاران او از ازبکستان فاش شد. این امر او را مجبور به بستن وب‌سایت کرد. در سال ۲۰۱۶، او یک سرویس خبری منطقه‌ای جدید Centre1.com راه‌اندازی کرد.

در سال ۲۰۰۷، بخاربایوا به عنوان بنیانگذار و رئیس اتحادیه واقعی روزنامه‌نگاران ازبکستان فعالیت کرد.

## حمایت از حمله روسیه به اوکراین
بین فوریه و آوریل ۲۰۲۲، بخاربایوا مجموعه‌ای از مقالات را در Centre1.com منتشر کرد که روایت‌های دولت روسیه در مورد جنگ در اوکراین را منعکس می‌کرد. این متون، تهاجم را به عنوان یک مأموریت ضروری علیه «نازیسم» توصیف می‌کردند، خواستار اتحاد نزدیک‌تر بین ازبکستان و روسیه بودند، و از شهروندان ازبک می‌خواستند از تلاش‌های جنگی روسیه حمایت کنند. یکی از مقالات، که توسط جنبشی که توسط بخاربایوا تأسیس شده بود، امضا شده بود، لنین و استالین را ستایش می‌کرد و «قوی‌ترین و شجاع‌ترین» ازبکستانی‌ها را به داوطلب شدن برای جنگ تشویق می‌کرد، در حالی که دیگران باید تجمعات و کمک‌های بشردوستانه ترتیب دهند.

در مقاله دیگری، بخاربایوا قتل‌عام اندیجان در سال ۲۰۰۵ را با جنایات بوچا در اوکراین مقایسه کرد و اعتبار قربانیان اوکراینی را زیر سؤال برد و اندیجان را به عنوان «قتل‌عام واقعی» به تصویر کشید.

او همچنین از واحدهای چچنی که برای روسیه می‌جنگیدند، تمجید کرد و از یک نماد طرفدار شوروی - زنی مسن که پرچم اتحاد جماهیر شوروی را در اوکراین اشغالی تکان می‌دهد - به عنوان نمادی از «آزادی» تمجید نمود.

یک تحقیق مستقل که در سال ۲۰۲۵ توسط Yep.uz منتشر شد، این تغییر ایدئولوژیک را تجزیه و تحلیل کرد و نتیجه گرفت که بوخاربایوا و وب‌سایت او Centre1 به کانال‌هایی برای لفاظی‌های جنگی روسیه تبدیل شده‌اند.

## قدردانی
در سال ۲۰۰۵، بخاربایوا جایزه بین‌المللی آزادی مطبوعات کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران را از آن خود کرد. در تقدیرنامه این جایزه، خطراتی که او در گزارش‌هایش با آن مواجه بود، به رسمیت شناخته شد و اظهار شد که او «به عنوان یکی از صریح‌ترین روزنامه‌نگاران آسیای مرکزی شهرت یافته است». در سال ۲۰۱۱، *[[نیوزویک]]* او را به عنوان «یکی از ده روزنامه‌نگار زنی که جان خود را در راه تهیه یک گزارش به خطر انداختند» معرفی کرد و اظهار داشت که «گزارش‌های او در مورد اقتدارگرایی ازبکستان منجر به محکوم شدن او به عنوان خائن شد».

## زندگی شخصی
بخاربایوا با یک روزنامه‌نگار آلمانی به نام مارکوس بنزمن ازدواج کرده است که برای روزنامه سوئیسی *[[نویه زورشر زایتونگ]]* کار می‌کند. بنزمن، همسر بخاربایوا در آن زمان، نیز در قتل‌عام اندیجان حضور داشت و متعاقباً توسط دولت ازبکستان به عنوان تروریست شناخته شد. آنها در حال حاضر در دوسلدورف آلمان زندگی می‌کنند.

## منابع

رده:ازبکستانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:افراد زنده
رده:دانش‌آموختگان دانشکده روزنامه‌نگاری دانشگاه کلمبیا
رده:روزنامه‌نگاران اهل ازبکستان
رده:روزنامه‌نگاران خبرگزاری فرانسه
رده:زادگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:نویسندگان زن اهل ازبکستان