عملیات یوآو

**عملیات یوآو** () که **عملیات ده بلا** نیز نامیده می‌شود، یک عملیات نظامی اسرائیلی بود که از ۱۵ تا ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸ در بیابان نگو و در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل انجام شد. هدف این عملیات ایجاد شکاف میان نیروهای مصری مستقر در امتداد ساحل و جاده بئرشبع–الخلیل–اورشلیم و در نهایت تصرف سراسر نگو بود.

فرماندهی عملیات یوآو بر عهده ایگال آلون، فرمانده جبهه جنوبی، بود. نام عملیات برگرفته از نام رمز ایتسخاک دوبنو، افسر ارشد پالماخ، بود که مسئولیت برنامه‌ریزی و رهبری دفاع از کیبوتص‌های نِگبا و یاد مُردخای را بر عهده داشت. دوبنو در یک حمله هوایی مصری به کیبوتص نگبا، اندکی پس از آغاز تهاجم مصر به جبهه جنوبی، کشته شد.

نیروهای اسرائیلی در این عملیات از چهار تیپ پیاده و زرهی بهره گرفتند و با پشتیبانی نیروی هوایی، توپخانه و نیروی دریایی، توانستند بئرشبع و بخش‌های گسترده‌ای از نگو شمالی و مرکزی را تصرف کنند. این عملیات به آوارگی بیش از ۱۳۰ هزار فلسطینی انجامید.

## پیشینه

در بخش‌های مرکزی و شمالی سرزمین فلسطین، اسرائیلی‌ها پیش از آغاز دومین آتش‌بس جنگ توانسته بودند دستاوردهای سرزمینی چشمگیری کسب کنند. اما بیابان نگو در جنوب که بر پایه طرح تقسیم سازمان ملل در ۱۹۴۷ به دولت یهودی اختصاص یافته بود، همچنان در دست نیروهای مصری باقی مانده بود. با وجود آتش‌بس دوم، مصری‌ها از عبور کاروان‌های یهودی به سوی نگو جلوگیری می‌کردند و مواضعی فراتر از خطوط تماس آتش‌بس را تصرف کرده بودند.

عملیات ده بلا (با الهام از ده بلایی که بر پایه کتاب مقدس عبری خداوند بر مصریان فرستاد) در نشست هیئت دولت در ۶ اکتبر ۱۹۴۸ تصویب شد. بهانه آغاز عملیات، تیراندازی نیروهای مصری به کاروانی متشکل از ۱۶ کامیون در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۸ بود.

رالف بانچ که پس از ترور کنت فولکه برنادوت میانجی سازمان ملل شده بود، اظهار داشت:

: «عملیات نظامی [اسرائیل] در روزهای اخیر در مقیاسی بود که تنها پس از تدارکات قابل‌توجه امکان‌پذیر بود و به‌سختی می‌توان آن را اقدامی تلافی‌جویانه ساده در پاسخ به حمله به یک کاروان [اسرائیلی] دانست.»

این عملیات هم‌زمان با عملیات ه‌هار (۱۸ تا ۲۴ اکتبر) بود که در آن تیپ ۱۰ هارئیل و تیپ ۶ اتزیوتی به روستاهای تحت کنترل مصر در امتداد دالان اورشلیم حمله بردند.

## نیروهای شرکت‌کننده

نیروهای اسرائیلی شامل سه تیپ پیاده بودند: تیپ ۱۲ نگب، تیپ ۸۴ گیواتی به فرماندهی آبراهام «کیکی» الکین و تیپ ۱۱ یفتاح؛ همچنین یک گردان زرهی از تیپ ۸ زرهی هاتیفا شمونه و بزرگ‌ترین آرایش توپخانه‌ای که تا آن زمان در اختیار نیروهای دفاعی اسرائیل بود. در ۱۸ اکتبر تیپ ۹ عودید نیز به عملیات پیوست. افزون بر این، تمامی نیروی هوایی، نیروی دریایی و توپخانه اسرائیل در این عملیات به‌کار گرفته شدند.

## روند عملیات

### بمباران‌های هوایی و عملیات مقدماتی
عصرگاه ۱۵ اکتبر، نیروی هوایی اسرائیل شهرهای غزه، مجدل (اکنون اشکلون)، بئرشبع و بیت حانون را بمباران کرد. برخی اهداف طی دو شب بعدی نیز دوباره بمباران شدند. یک گردان از تیپ یفتاح خط آهن میان عریش و رفح و نیز راه‌های گوناگونی در منطقه غزه را مین‌گذاری کرد.

### شکافتن خطوط مصری
دو گردان از تیپ گیواتی به جنوب شرقی عراق‌المنشیه (اکنون کریات گت) پیشروی کردند و جاده میان الفالوجه و بیت جبرین را قطع نمودند. بدین ترتیب نیروهای مصری به دو بخش تقسیم شدند. مصری‌ها از لشکر عربی اردن که در شرق و پیرامون الخلیل مستقر بود درخواست یاری کردند اما این درخواست بی‌پاسخ ماند.

بیت جبرین در ۲۳ اکتبر به دست گردان ۵۲ تیپ گیواتی و تیپ ۸ زرهی تصرف شد.

### تصرف بئرشبع
بامدادان ۲۱ اکتبر، پس از دو شب حملات هوایی، تیپ نگب و تیپ ۸ زرهی از غرب به بئرشبع حمله بردند و نیروی دیگری از شمال به آن‌ها پیوست. پادگان ارتش مصر شامل ۵۰۰ سرباز با مقداری توپخانه سبک بود که پنج ساعت مقاومت کرد و سپس تسلیم شد. تصرف بئرشبع «عملیات موشه» نام گرفت، به یاد موشه آلبرت که در دفاع از بیت اشل محاصره‌شده کشته شده بود.

### آتش‌بس و ادامه درگیری‌ها
آتش‌بسی برای ساعت ۱۵:۰۰ روز ۲۲ اکتبر اعلام شد، اما اسرائیلی‌ها برای بهره‌گیری از برتری خود به عملیات ادامه دادند. یک جیب مقاومت مصری با نزدیک به ۳۰۰۰ سرباز در الفالوجه نتوانست شکسته شود و تا پایان جنگ دوام آورد.

پس از عقب‌نشینی مصری‌ها از اشدود (۲۸ اکتبر) و مجدل (۶ نوامبر) به سوی غزه، نوار ساحلی تا یاد مُردخای به تصرف نیروهای اسرائیلی درآمد. در ۹ نوامبر، دژ عراق سویدان تصرف و به افتخار عملیات به «دژ یوآو» تغییر نام داده شد.

## کشتار الدوایمه
در ۲۹ اکتبر، سربازان گردان ۸۹ از تیپ ۸ زرهی پس از ورود به روستای الدوایمه کشتاری گسترده انجام دادند که در آن ۸۰ تا بیش از ۲۰۰ فلسطینی کشته شدند.

## پیامدها

در پایان عملیات، ژنرال آلون از داوید بن گوریون درخواست اجازه حمله به تپه‌های الخلیل و پیشروی به دره اریحا را کرد. بن گوریون این درخواست را رد کرد؛ بخشی به دلیل توافق ضمنی با پادشاه اردن دربارهٔ کرانه باختری و بخشی از بیم دخالت بریتانیا.

پروژه امداد پناهندگان سازمان ملل گزارش داد که شمار آوارگان فلسطینی در نوار غزه در پی عملیات یوآو از ۱۰۰٬۰۰۰ به ۲۳۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافته‌است. این رقم شامل کسانی که به تپه‌های الخلیل گریخته بودند نمی‌شد.

## روستاهای عربی تصرف‌شده

## تیپ‌های شرکت‌کننده اسرائیلی
* تیپ ۸ زرهی هاتیفا شمونه
* تیپ ۸۴ گیواتی
* تیپ ۱۲ نگب
* تیپ ۹ عودید
* تیپ ۱۱ یفتاح

## جستارهای وابسته
* جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل
* عملیات حیرام
* عملیات عوبدا
* ایگال آلون

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* نخستین جنگ اعراب و اسرائیل و آوارگان آن ۱۹۴۸–۵۳

رده:نبردها و عملیات‌های جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل
رده:صحرای نگو
رده:تحت‌الحمایه سراسری فلسطین در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عبری
رده:مقاله‌های اسرائیل فاقد داده‌های مختصاتی جغرافیایی
رده:همه مقاله‌های نیازمند مختصات
رده:مقاله‌های فاقد مختصات بدون مختصات در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده