حواریون در اسلام

**حواریون در اسلام** (به عربی: ، «الحواریّون») اصطلاحی قرآنی است که به شاگردان و یاران عیسی بن مریم اشاره دارد. قرآن نام، شمار یا شرح‌حال دقیقی از زندگی حواریون به دست نمی‌دهد؛ اما مفسران مسلمان بر این باورند که حواریون دوازده تن از بنی‌اسرائیل بودند و فهرست آنان تا اندازه زیادی با فهرست رسولان در عهد جدید همخوانی دارد.

پژوهشگران اسلامی میان حواریون عیسی و اصحاب پیامبر اسلام که نزدیک به ششصد سال پس از عیسی زیستند همانندی‌هایی برقرار کرده‌اند. در هر دو مورد، گروهی از یاران نخستین پیامبر را همراهی کرده و از فرمان او پیروی نمودند. واژه «حواری» در سنّت صوفیانه نیز برای اشاره به مرید یا شاگرد به کار رفته‌است.

## حواریون در قرآن
قرآن در چندین موضع از حواریون یاد کرده‌است. در این آیات، حواریون خود را «یاوران خدا» (انصارالله) معرفی می‌کنند و ایمان خود را به عیسی و رسالت او اعلام می‌دارند.

### سوره آل‌عمران
در آیات ۵۲ و ۵۳ سوره آل‌عمران آمده‌است که چون عیسی از سوی قوم خود با کفر روبه‌رو شد، پرسید: «یاوران من به‌سوی خدا چه کسانی هستند؟» حواریون پاسخ دادند: «ما یاوران خدا هستیم؛ به خدا ایمان آورده‌ایم و گواهی می‌دهیم که مسلمانیم.»

### سوره مائده
در آیات ۱۱۱ تا ۱۱۵ سوره مائده، خداوند یادآوری می‌کند که به حواریون الهام کرد تا به او و فرستاده‌اش ایمان آورند. آنان گفتند: «ایمان آوردیم؛ گواه باش که ما مسلمانیم.» سپس حواریون از عیسی خواستند که از پروردگارش بخواهد مائده‌ای (خوانی آراسته از خوراک) از آسمان فرو فرستد. عیسی نخست آنان را به تقوا فراخواند، اما حواریون گفتند: «می‌خواهیم از آن بخوریم و دل‌هایمان آرام گیرد و بدانیم که به ما راست گفته‌ای.» عیسی از خدا درخواست کرد و خداوند فرمود: «آن را بر شما فرو می‌فرستم، ولی هرکس پس از آن کفر ورزد، او را عذابی کنم که هیچ‌کس از جهانیان را بدان عذاب نکرده باشم.»

### سوره صف
در آیه ۱۴ سوره صف، خداوند مؤمنان را فرامی‌خواند که یاوران خدا باشند، همان‌گونه که عیسی بن مریم به حواریون گفت: «چه کسی یاور من به‌سوی خداست؟» و حواریون پاسخ دادند: «ما یاوران خدا هستیم.» سپس گروهی از بنی‌اسرائیل ایمان آوردند و گروهی کفر ورزیدند، و خداوند مؤمنان را بر دشمنانشان پیروز گردانید.

## نام حواریون در تفاسیر اسلامی
هرچند قرآن نامی از حواریون نمی‌برد، تفاسیر اسلامی فهرستی ارائه داده‌اند که تا اندازه زیادی با فهرست رسولان دوازده‌گانه در عهد جدید همسو است. بر پایه این تفاسیر، حواریون عبارت‌اند از: پطرس (شمعون)، فیلیپ، توما، بَرتولَما، متی، آندریاس، یعقوب، یهودا، یوحنا و شمعون قانوی.

## حواریون در حدیث

در احادیث نبوی نیز به‌طور غیرمستقیم به حواریون اشاره شده‌است. مسلم بن حجّاج نیشابوری در صحیح مسلم روایتی از عبدالله بن مسعود نقل کرده که پیامبر اسلام فرمود:

ابو رافع گفت: این حدیث را برای عبدالله بن عمر بازگو کردم و او آن را نپذیرفت. سپس عبدالله بن مسعود که بیمار بود در «قناة» اقامت داشت و عبدالله بن عمر از من خواست همراهش به عیادت او برویم. چون نزد او نشستیم، از ابن مسعود دربارهٔ همان حدیث پرسیدم و او آن را همان‌گونه روایت کرد که من برای ابن عمر بازگفته بودم.

## پولس در منابع اسلامی
هرچند قرآن نامی مستقیم از پولس رسول نمی‌برد، او در برخی تفاسیر و روایات اسلامی به‌عنوان فرستاده و پیرو یاد شده‌است. ابن جریر طبری او را صرفاً پیروی می‌داند که همراه پطرسِ فرستاده بود. اما مفسران دیگر دیدگاه گسترده‌تری دارند؛ قرطبی در تفسیر سوره صف از پطرس و پولس یاد می‌کند که برای تبلیغ به روم رفتند. ابن کثیر حدیثی نقل می‌کند که خداوند سه فرستاده را به انطاکیه فرستاد. سیوطی نیز روایت مشابهی آورده که خداوند یوحنا و پطرس را با فرستاده سوم یعنی پولس «تقویت» کرد و سرانجام هر سه به خاطر ایمانشان کشته شدند.

## همانندی با صحابه
پژوهشگران میان حواریون عیسی و اصحاب پیامبر اسلام همانندی‌هایی برقرار کرده‌اند. در هر دو سنّت، پیامبر گروهی از یاران نزدیک داشت که در زمان حیاتش از او پیروی کردند و پس از رحلت او رسالتش را ادامه دادند. حدیث نقل‌شده از عبدالله بن مسعود نیز همین الگو را به همه پیامبران تعمیم می‌دهد.

## معنای واژه حواری
واژه «حواری» در زبان عربی از ریشه «حَوَر» به معنای سفیدی و خلوص گرفته شده‌است. برخی مفسران آن را به معنای «یاور خالص» و «دوست صمیمی» دانسته‌اند. در سنّت صوفیانه نیز واژه حواری به مرید و شاگرد اطلاق می‌شود؛ جرجانی حواری را در اصطلاح صوفیه کسی می‌داند که از اراده خویش چشم پوشیده و به‌طور کامل تسلیم شیخ خود شده‌است.

## جستارهای وابسته
* صحابه
* حبیب نجار
* اصحاب قریه
* عیسی در اسلام
* شاگرد (مسیحیت)

## منابع

* 
* 

رده:پیروان عیسی