سایکوآکوستیک

**سایکوآکوستیک** (Psychoacoustics) یا **روان‌صوت‌شناسی**،‌ یا صوت‌شناسی ادراکی)،
علم مطالعه فیزیک و ادراک در مورد اصوات است.
روان‌صوت‌شناسی (سایکوآکوستیک) شاخه‌ای از روان‌فیزیک (سایکوفیزیک) و روان‌شناسی کاربردی محسوب میشود، که شامل مطالعه علمی درک صدا توسط سیستم شنوایی انسان می‌شود، در این رشته هم همچون سایکوفیزیک،‌ «اندازه گیری» و کمی‌سازی از اهمیت مرکزی برخوردار است، تا موضوعات ادراکی و روانی مرتبط با صدا، قابل مطالعه علمی و کمی شوند.
روان‌صوت‌شناسی شاخه‌ای از علم است که پاسخ‌های روانشناختی مرتبط با صدا، از جمله نویز ، گفتار و موسیقی را مطالعه می‌کند. روان‌صوت‌شناسی یک حوزه میان‌رشته‌ای شامل روانشناسی، آکوستیک ، مهندسی الکترونیک، فیزیک، زیست‌شناسی، فیزیولوژی و حتی علوم کامپیوتر است.

موضوعات مرتبط می‌توان از این موارد نام برد:
تن خالص، زیروبمی، کوک،  هارمونی،  گمشدگی فرکانس پایه، همچنین اختلال‌ها و پدیده‌هایی از جمله اختلال هایی از قبیل پرشنوایی، ناشنوایی ضربی، فونوفوبیا، وزوز گوش، توهم‌های شنیداری، اختلال پردازش مرکزی شنوایی در رده‌ی مطالب مرتبط هستند.

بعضی از این حوزه‌ها، پدیدهای‌فیزیکی هستند اما بیشتر دز ارتباط با ادراک توسط انسان و حیوانات (خصوصا پرنده شناسی) مطالعه میشوند. از قبیل: فرکانس پایه، زیرهارمونیک،
مکان‌یابی صدا،
پوشش شنوایی، مهندسی صدا، روان‌شناسی موسیقی، شناخت (ادراک) موسیقی، بحث مطبوعیت (موسیقی)، زیست‌موسیقی‌شناسی، موسیقی‌شناسی و مطالعه علمی موسیقی.

شنیدن یک پدیده صرفاً مکانیکی انتشار موج نیست ، بلکه یک رویداد حسی و ادراکی نیز هست. وقتی شخصی چیزی را می‌شنود، آن چیز به صورت یک موج صوتی مکانیکی که از طریق هوا حرکت می‌کند به گوش می‌رسد، اما در داخل گوش به پتانسیل‌های عمل عصبی تبدیل می‌شود . سپس این پالس‌های عصبی به مغز می‌روند و در آنجا درک می‌شوند. از این رو، در بسیاری از مسائل آکوستیک، مانند پردازش صدا ، مفید است که نه تنها مکانیک محیط، بلکه این واقعیت را که هم گوش و هم مغز در تجربه شنیداری فرد دخیل هستند، در نظر بگیریم.

## مدلسازی روان‌صوتی
سایکوآکوستیک مدت‌هاست که از یک رابطه همزیستی با علوم کامپیوتر برخوردار بوده است . پیشگامان اینترنت ، جی‌سی‌آر لیکلایدر و باب تیلور، هر دو تحصیلات تکمیلی خود را در سایکوآکوستیک به پایان رسانده‌اند، در حالی که شرکت فناوری‌های بی‌بی‌ان در ابتدا قبل از شروع ساخت اولین شبکه سوئیچینگ بسته‌ای، در مشاوره در زمینه مسائل آکوستیک تخصص داشت .

جوزف لیکلایدر مبدع و آغازگر ایده‌ی اینترنت، در این رشته (سایکوآکوستیک) تحصیل کرده بود. ولی در سال ۱۹۵۱ تز دکترایش را در این زمینه نوشت، و مقاله‌ای با عنوان «نظریه دوگانه ادراک زیر و بمی صدا» منتشر کرده بود.

## سایکوآکوستیک کاربردی
روان‌صوت‌شناسی در بسیاری از زمینه‌های توسعه نرم‌افزار کاربرد دارد، جایی که توسعه‌دهندگان الگوهای ریاضی اثبات‌شده و تجربی را در پردازش سیگنال دیجیتال ترسیم می‌کنند. بسیاری از کدک‌های فشرده‌سازی صدا مانند MP3 و Opus از یک مدل روان‌صوت‌شناسی برای افزایش نسبت‌های فشرده‌سازی استفاده می‌کنند. موفقیت سیستم‌های صوتی مرسوم برای بازتولید موسیقی در سینماها و خانه‌ها را می‌توان به روان‌صوت‌شناسی نسبت داد و ملاحظات روان‌صوت‌شناسی باعث ایجاد سیستم‌های صوتی جدید، مانند سنتز میدان صوتی روان‌صوت‌شناسی شده است.
علاوه بر این، دانشمندان در ایجاد سلاح‌های صوتی جدید که فرکانس‌هایی را منتشر می‌کنند که ممکن است باعث اختلال، آسیب یا مرگ شوند، با موفقیت محدودی آزمایش کرده‌اند.
روان‌صوت‌شناسی همچنین در سونیفیکیشن برای قابل شنیدن و قابل تفسیر کردن آسان ابعاد داده مستقل چندگانه استفاده می‌شود.
این امر امکان هدایت شنیداری را بدون نیاز به صدای فضایی و در بازی‌های کامپیوتری سونیفیکیشن
و سایر برنامه‌ها، مانند پرواز پهپاد و جراحی هدایت‌شده با تصویر ، فراهم می‌کند.

روان‌صوت‌شناسی، امروزه نیز در موسیقی کاربرد دارد، جایی که نوازندگان و هنرمندان با پوشاندن فرکانس‌های ناخواسته سازها، تجربیات شنیداری جدیدی خلق می‌کنند و باعث تقویت فرکانس‌های دیگر می‌شوند. کاربرد دیگر آن در طراحی بلندگوهای کوچک یا بی‌کیفیت است که می‌توانند از پدیده فقدان عناصر بنیادی برای ایجاد جلوه نت‌های بم در فرکانس‌های پایین‌تر از آنچه بلندگوها از نظر فیزیکی قادر به تولید آن هستند، استفاده کنند (به منابع مراجعه کنید).

تولیدکنندگان خودرو، موتورها و حتی درهای خودرو را طوری مهندسی می‌کنند که صدای خاصی داشته باشند.

## جستارهای مرتبط
* آکوستیک ( صوت‌شناسی )
* مهندسی صدا
* کدگذاری ادراکی صوتی
*‌ علوم اعصاب شناختی موسیقی
* روانشناسی موسیقی
* :رده:سایکواکوستیک (در ویکیپدیای فارسی)

## منابع

رده:سایکواکوستیک
رده:موسیقی‌شناسی شناختی
رده:روان‌شناسی موسیقی
رده:صوت‌شناسی