ارواح در فرهنگ بنگالی

[بندانگشتی|تصویرسازی ملکهٔ [دمون در کاخ شاه، از مجموعهٔ کلاسیک داستان‌های عامیانه بنگالی «تاکورمار جولی» (۱۹۰۷) اثر دکشینارانجان میترا ماجومدار]]
ارواح بخش جدایی‌ناپذیری از فرهنگ عامه و بافت اجتماعی-فرهنگی منطقه جغرافیایی و زبانی بنگال هستند که امروزه شامل بنگلادش و ایالت‌های هندی بنگال غربی و تریپورا می‌شود. داستان‌های عامیانه بنگالی و هویت فرهنگی بنگالی به گونه‌ای در هم تنیده‌اند که ارواح به تصویر کشیده‌شده در آن‌ها بازتاب‌دهندهٔ فرهنگ همان منطقه هستند. قصه‌های پریان، چه قدیمی و چه جدید، اغلب از مفهوم شبحبهره می‌برند.

اشاره به ارواح اغلب در ادبیات، سینما، رادیو و تلویزیون معاصر بنگالی یافت می‌شود. همچنین مکان‌هایی که گفته می‌شود در آن‌ها ارواح حضور دارند، در این منطقه وجود دارند. واژهٔ رایج برای ارواح در زبان بنگالی bhoot یا bhut (بنکالی: ভূত) است که از واژهٔ سانسکریت bhūta (भूत) گرفته شده و به معنی «گذشته» یا «چیزی که گذشته» است. همچنین واژهٔ Pret (مشتق از سانسکریت Preta) در بنگالی برای اشاره به ارواح استفاده می‌شود. این واژه عموماً به روح فرد درگذشته یا موجودی که از دنیا رفته است، اشاره دارد.

در میان مسلمانان بنگالی، موجودات ماوراءالطبیعه عمدتاً به عنوان جن یا جین بُوت (بنکالی: জিন ভূত) شناخته می‌شوند که از واژهٔ عربی Djinn گرفته شده است. در بنگال، باور بر این است که ارواح، rūḥ یا روح‌های انسان‌هایی هستند که پس از مرگ نتوانسته‌اند آرامش پیدا کنند، یا روح افرادی که در شرایط غیرطبیعی یا غیرعادی مانند قتل، خودکشی یا حوادث فوت کرده‌اند.

## انواع ارواح و دیگر موجودات ماوراء طبیعی
انواع مختلفی از ارواح و موجودات ماوراءالطبیعه وجود دارند که در فرهنگ و فولکلور بنگالی به‌طور مکرر ظاهر می‌شوند. ارواح نقش مهمی در باورهای اجتماعی-فرهنگی، خرافات و سرگرمی‌های محبوب مردمان بنگالی داشته‌اند. در اینجا به برخی از این موجودات ماوراءالطبیعه اشاره می‌شود.

### جن / دیجن
در میان جامعه مسلمان بنگال، **جن** به‌عنوان موجوداتی ماوراءالطبیعه شناخته می‌شوند که معمولاً نامرئی‌اند و قادرند با اعمال خود بر موجودات زنده تأثیر بگذارند. یکی از جنبه‌های مهم جن این است که همانند انسان‌ها، در نگاه خداوند مسئول اعمال خود محسوب می‌شوند. جن‌ها لزوماً خوب یا بد نیستند، اما موجوداتی هوشمند و زیرک به‌شمار می‌آیند. آن‌ها دارای اراده آزاد هستند و یک مسلمان ممکن است اذعان کند که جن بر زندگی او تأثیر می‌گذارد. برخی افراد شرایط زندگی خود را ناشی از دخالت جن‌ها می‌دانند و در برخی مناطق روستایی، برای دفع آن‌ها از شمن‌گرایی مانند طلسم و دعاها استفاده می‌شود. برخی از جن‌ها قابلیت تغییر شکل دارند و می‌توانند به شکل مار یا انسان ظاهر شوند و اگر توسط انسان‌ها آزار ببینند یا تهدید شوند، ممکن است خصمانه شوند. برخی جن‌ها می‌توانند خانه‌ها، توالت‌ها، دریاچه‌ها، قبرستان‌ها، مرده‌شورها، بیمارستان‌ها و حتی مناطق بکر و وحشی را تسخیر کنند.

### بوبا جن
فلج خواب اغلب در افسانه‌های بنگالی به موجودی ماوراءالطبیعه به نام جن «بوبا» ( نسبت داده می‌شود) *(به معنی [[ناگویایی|لال بودن]])* یا «بوبا جن» (). این موجود سعی می‌کند قربانی را در خواب خفه کند. قربانیان گزارش می‌دهند که قادر به صحبت کردن یا حرکت نیستند و اغلب آن موجود ترسناک را می‌بینند که روی سینه‌شان نشسته و آنها را خفه می‌کند. در بنگلادش، این پدیده *بوبای دورا* (ضربه خوردن توسط بوبا) نامیده می‌شود.

### پری / پوری
[بندانگشتی|نقاشی کالیقات از یک [پری (افسانه‌های ایرانی)|پری]]
در فرهنگ عامه بنگلادش، پوری (که پری نیز نوشته می‌شود) به موجودی ماوراءالطبیعه، شبیه به پری، اشاره دارد که اغلب به صورت موجودی زیبا و بالدار با پیوندی با اساطیر اسلامی / ایرانی به تصویر کشیده می‌شود. آنها به خاطر زیبایی اثیری و ارتباطشان با قلمرو نادیده شناخته می‌شوند و گاهی اوقات با انسان‌ها، چه مثبت و چه منفی، تعامل دارند.

### مامدو
مامدو یا مامدو بهوت () ارواح مسلمانان بنگالی هستند که به مرگ غیرطبیعی درگذشته‌اند. کلمه مامدو ()، از کلمه «محمدیه» ( آمده است) که به معنی «پیروان محمد» است. این نام ممکن است از این واقعیت ناشی شده باشد که تصور می‌شد مامدو بوت‌ها ارواح مسلمانانی هستند که به صورت شبح یا روح مانند درآمده بودند.

### پتنی
پتنی همان چیزی است که در بنگال به چورل می‌گویند. این روحی است که معمولاً به عنوان «روح یک موجود زنده تطهیر نشده» توصیف می‌شود و اغلب به عنوان ساکن درختان شناخته می‌شود. چورل ارتباط نزدیکی با افسانه‌های پتنی و شاکچونی، دیگر موجودات ماوراءالطبیعه زن محبوب در داستان‌های عامیانه بنگالی، دارد. در برخی از باورهای هندو، این ارواح ممکن است به داکینی تبدیل شوند و به الهه کالی خدمت کنند. در برخی از مناطق بنگال، پتنی روح زنی است که در هنگام زایمان یا بارداری فوت کرده است. برخی از پتنی‌ها در صورتی به وجود می‌آیند که زنی در دوران قاعدگی خود فوت کند. پتنی ممکن است به صورت زنی با ویژگی‌های تحریف شده یا هیولایی (زبان سیاه شده، دستان چنگال مانند، دندان‌های نیش بزرگ و موهای وحشی) و پاهایش به عقب چرخیده (یک ویژگی رایج موجودات ماوراءالطبیعه جنوب آسیا) ظاهر شود، یا ممکن است یک تغییر شکل دهنده باشد تا انسان‌ها را به سمت خود جذب کند.

### آلیا
آلیا نامی است که به پدیده عجیب نوری که در نزدیکی مرداب‌ها رخ می‌دهد (شبیه به روشنایی مرداب)، به ویژه توسط ماهیگیران بنگال غربی و بنگلادش گزارش شده است، داده شده است. این به اصطلاح نورهای مرداب اغلب مانند گوی‌های آتشین معلق به نظر می‌رسند که می‌درخشند و ماهیگیران را گیج می‌کنند، آنها را به آب می‌کشانند و غرق می‌کنند. مانند نیشی یا ایده غربی آژیر، صدای آنها مقاومت‌ناپذیر است. مردم محلی معتقدند که اینها ارواح ماهیگیرانی هستند که هنگام ماهیگیری جان خود را از دست داده‌اند. ماهیگیران منطقه دلتای سونداربان، به ویژه جوامع ماهیگیران خاستی و مانا، به شدت به اینها اعتقاد دارند و همیشه قبل از رفتن به ماهیگیری، مراسم *آتوشی-تارون را* انجام می‌دهند.

### نیشی داک
در زبان بنگالی، نیشی به معنای «شب» یا «تاریکی» (নিশি) و داک به معنای «ندای» (ডাক) است. این به روحی اشاره دارد که در نیمه شب یا در تاریکی، اما با صدایی آشنا، انسان‌ها را صدا می‌زند. نیشی داک کسانی را که تنها هستند شکار می‌کند و از صداهای آشنا برای فریب قربانیان خود به منطقه‌ای خلوت استفاده می‌کند، قبل از اینکه خود را نشان دهد و آنها را بکشد. افسانه می‌گوید که اگر کسی صدای عزیزش را یک یا دو بار بشنود که او را صدا می‌زند، نیشی است که سعی می‌کند او را فریب دهد تا به ندای او پاسخ دهد، که به او این توانایی را می‌دهد که روح فرد پاسخ‌دهنده را مصرف کند. اگر ندا برای بار سوم شنیده شود، پاسخ دادن ایمن است زیرا نیشی فقط دو بار یک شخص را صدا می‌زند.

### مچو بوت
مِچو بوت یک روح معروف در فرهنگ عامه بنگالی است. نام آن از کلمه «مَچ» (بنگالی: মাছ) به معنی ماهی گرفته شده است. این ارواح در نزدیکی برکه‌ها یا دریاچه‌های روستا زندگی می‌کنند و به عشق ماهی‌ها جذب می‌شوند. آنها می‌توانند بازیگوش باشند، اما می‌توانند خطرناک نیز باشند. ماهیگیری برای کشاورزی و اقتصاد بنگلادش بسیار مهم است، زیرا این کشور رودخانه‌ای است و ماهی‌های متنوعی در آب‌های آن یافت می‌شود. طبق فرهنگ عامه، کسانی که هنگام ماهیگیری در آب‌ها می‌میرند، به مِچو بوت تبدیل می‌شوند.

### بگو بوت
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|یک ''برهمادیتای'' خیرخواه در حال نجات یک مرد فقیر ''[برهمین|برهمن* از دست گروهی از *بهوت‌ها* (ارواح)، در حالی که آن مرد در حال بریدن شاخه‌ای از درخت انجیر هندی یا [[انجیر معابد|درخت آشواتا]] بود. تصویری از وارویک گوبل (۱۹۱۲). برگرفته از نسخه مصور کتاب *«قصه‌های عامیانه بنگال»* نوشته لال بهاری دی در سال ۱۹۱۲.]]
کلمه *بگو (Begho)* از کلمه بنگالی به معنای «ببر» (বাঘ) گرفته شده است. بگو بوت (Begho Bhoot) روح افرادی است که توسط ببرها در [[سوندربن]] کشته یا خورده شده‌اند، که همچنین پناهگاهی برای [[ببر بنگال|ببر سلطنتی بنگال]] در منطقه [[بنگال]] است. این ارواح و ویژگی‌های آنها ممکن است مربوط به فولکلور داکشین رای، یکی از خدایان سونداربانس باشد که بر حیوانات و شیاطین حکومت می‌کرد و گاهی اوقات به صورت ببر ظاهر می‌شدند.

افسانه‌های محلی می‌گویند که این اشباح، افرادی را که وارد جنگل می‌شوند، می‌ترسانند و آنها را به لانه‌های ببر هدایت می‌کنند. همچنین گفته می‌شود که آنها برای ترساندن روستاییان، صدای غرش ببر را ایجاد می‌کنند. بگو بوت نمادی از سختی‌های مردم فقیر و طبقه کارگر است که اغلب قربانی معیشت خود می‌شوند.

=== بشو بوت ===
کلمه *بشو* از کلمه *باعش* گرفته شده است که در زبان بنگالی به معنای «بامبو» است. اعتقاد بر این بود که این ارواح موذی، که بشو بوت نامیده می‌شدند، در باغ‌های بامبو زندگی می‌کردند و عبور از این مناطق پس از غروب خطرناک تلقی می‌شد. خرافات دیگری می‌گوید که اگر گیاه بامبو روی زمین قرار گرفته باشد، هیچ‌کس نباید از روی آن عبور کند و باید در اطراف آن بچرخد، از ترس اینکه بامبو به‌طور غیرمنتظره توسط روح بلند شود و فرد توسط آن به دار آویخته شود. گفته می‌شود پدیده‌های عجیب آب و هوایی، مانند بادهای شدید، در باغ‌های بامبو رخ می‌دهد در حالی که آب و هوای جاهای دیگر خوب است.

== مکان‌های ادعایی جن‌زده ==
[[پرونده:Lalbagh_Kella_(Lalbagh_Fort)_in_cloudy_weather,_May_2016_2.jpg|بندانگشتی|200x200پیکسل|قلعه لالباغ در سال ۲۰۱۶]]
طبق داستان‌ها، ادعا می‌شود که [[قلعه لالباغ]]، گلف هایتس بنانی، جاده فرودگاه؛ چالان بیل در [[سراجانج|سیراجگنج]]، ساحل پاکری، تقاطع بزرگراه میرسارای در [[چیتاگرام|چیتاگونگ]] و بسیاری از مکان‌های دیگر در بنگلادش، جن‌زده هستند.
* *'جاده فرودگاه، داکا** با افسانه‌ای در مورد روح یک [[بانوی سفیدپوش (شبح)|بانوی سفیدپوست]] که ظاهراً توسط رانندگان دیده شده است، مرتبط است.
* **ارتفاعات گلف داکا، بنانی، داکا**: ادعاها شامل احساس ترس هنگام عبور از کنار محل دفن اجساد در شب است.
* **آپارتمان در حال ساخت در Old DOHS , Banani، داکا**: یک گروه از [[شکار روح|شکارچیان ارواح]] ادعا می‌کنند که علائم شیطان‌پرستی را روی دیوارهای محل‌های ساخت و ساز در Old DOHS Banani دیده‌اند.
* **برکه تالار شهیدالله، داکا**: طبق شایعات دانشگاه، گمان می‌رود برکه مجاور تالار شهیدالله در محوطه [[دانشگاه داکا|دانشگاه داکا،]] جن‌زده باشد.
* **خانه روستایی در نارسینگدی**: به گفته یک گروه [[شکار روح|شکار ارواح]] محلی، این خانه توسط پیکره زنی که از درخت بالا می‌رود، تسخیر شده است.
* **خانه روستایی در کومیلا**: طبق گزارش یک گروه شکار ارواح، گزارش شده است که یک خانه روستایی در کومیلا جن زده است.

=== بنگال غربی، هند ===
[[پرونده:Nimtala_burning_ghat,_Calcutta_in_1945.jpg|بندانگشتی|200x200پیکسل|گات سوزان نیمتالا، کلکته، ۱۹۴۵]]
* **کتابخانه ملی کلکته**
* **کوره جسدسوزی نیمتالا، کلکته**: طبق افسانه‌ها، این مکان در مرکز کلکته توسط ارواح کسانی که در آنجا سوزانده شده‌اند، تسخیر شده است.
* **پوتولباری یا خانه عروسک‌ها، کلکته**: به گفته معتقدان، این مکان توسط ارواح مردگان تسخیر شده است.
* **خانه هستینگز، علیپور، کلکته**: طبق افسانه‌ها، دانش‌آموزان ارواح را در محوطه دیده‌اند.
* **ساختمان نویسندگان، کلکته**: طبق افسانه‌ها، این اقامتگاه خدمتکاران جزء و کارمندان اداری، جن‌زده است.
* **گات مولیک و گات حمام زنانا گات گنگ - زیر پل هاورا، کلکته''': معتقدان ادعا می‌کنند که ارواح زیادی در رودخانه مقدس پرسه می‌زنند.

## در فرهنگ عامه
ارواح، دیگر موجودات ماوراءالطبیعه مشابه، و همچنین داستان‌هایی دربارهٔ قدرت‌های ماوراءالطبیعه (مانند روشن‌بینی، پدیده‌های روانی و غیره) طرح بسیاری از داستان‌های کوتاه و رمان‌ها در ادبیات مدرن بنگالی هستند. برخی از ادبیات کلاسیک و افسانه‌های عامیانه نیز بر اساس چنین طرح‌هایی ساخته شده‌اند. تعداد فیلم‌های بنگالی از این ژانر در مقایسه با دنیای غرب کم است. برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی متعددی نیز داستان‌هایی از تجربیات ماوراءالطبیعه مردم را به نمایش می‌گذارند. مردم عادی بنگلادش و بنگال غربی عاشق هیجانات ماوراءالطبیعه هستند و داستان‌های شخصی تجربیات ماوراءالطبیعه مردم، موضوعات داغی برای شایعات، شایعات و بحث‌های دوستانه و خانوادگی است.

## منابع

رده:خرافات هند