هوشه

**هوشه** (، ) روستایی عربی بود که در سال ۱۸۸۰ میلادی توسط مهاجران مغربی با خاستگاه الجزایری بر فراز ویرانه‌های شهر باستانی یهودی اوشا بنیان نهاده شد. این روستا در فاصله ۱۳ کیلومتری شرق حیفا و در ارتفاع نزدیک به ۱۰۰ متر از سطح دریا قرار داشت.

در دوره متأخر رومی، هوشه جایگاه شهر باستانی یهودی اوشا بود که کرسی سنهدرین به‌شمار می‌رفت. بقایای باستانی در این مکان دربرگیرنده موزاییک‌ها و آرامگاه‌های کهن بود و روستا دارای مقامی به نام نبی هوشان بود. در سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۵۸۰ نفر بود که ۴۰۰ تن آنان مسلمان عرب و ۱۸۰ تن یهودی بودند. مساحت ساخت‌وساز روستا ۵۰ دونم و زمین‌های کشاورزی آن ۷۱۷ دونم بود.

هوشه در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین، در ۱۶ آوریل ۱۹۴۸، در پی نبرد رامات یوحانان از سکنه تخلیه شد و ویران گردید.

## موقعیت جغرافیایی
روستا بر ناحیه‌ای تپه‌ماهوری میان دشت حیفا و مرج ابن عامر (دره یزرعیل) و در راستای محور شرقی-غربی جای داشت. در سمت غرب آن دره‌ای پهناور به نام وادی هوشه قرار داشت که مرز میان این روستا و روستای همسایه خربة الکسایر بود.

## پیشینه
### شهر باستانی اسرائیلی: نامحتمل
پژوهشگران سده نوزدهم میلادی هوشه را با روستای کتاب‌مقدسی هوسا (Hosah) که سکونتگاه مرزی قبیله اشر بود مرتبط دانسته‌اند. اما پژوهش‌های نوتر این شهر کتاب‌مقدسی را با محوطه‌های باستان‌شناختی نزدیک‌تر به صور شناسایی کرده‌اند.

### شهر یهودی دوره رومی و بیزانسی
پژوهشگران سده نوزدهم همچون لئوپولد تسونتس و کاوشگران صندوق اکتشاف فلسطین هوشه را جایگاه شهر یهودی اوشا در دوره‌های رومی و بیزانسی شناسایی کرده‌اند. اوشا پس از شورش بارکوخبا (پس از ۱۳۵ میلادی) کرسی سنهدرین شد.

### قلمرو صلیبیان
هوشه در هنگامه آتش‌بس (هدنه) میان صلیبیان مستقر در عکا و سلطان مملوک منصور قلاوون که در سال ۱۲۸۳ اعلام شد، به عنوان بخشی از قلمرو پادشاهی اورشلیم نام برده شده‌است.

### دوره عثمانی
در دوره امپراتوری عثمانی، زمین‌های هوشه به ساکنان شفاعمرو تعلق داشت. در این مکان ویرانه‌های باستانی فراوانی وجود داشت که بخشی از آن‌ها برای ساخت بناهایی از جمله مقام نبی هوشان، چاهی به نام بئر هوشه و سنگ‌قبرها به کار رفته بود.

ویلیام ام. تامسون که در سال ۱۸۵۹ نوشته‌است، مقام را «نبی هوشا» یعنی «پیامبر یوشع» معرفی می‌کند و آن را مزاری با گنبد سفید و زیارتگاهی پرآوازه توصیف می‌کند. در بررسی فلسطین غربی (SWP) نیز ذکر شده که پیامبر هوشع در نزدیکی خربة هوشه مدفون است.

ویکتور گِرَن که در سال ۱۸۷۵ از این مکان دیدن کرد، شرح مفصلی از ویرانه‌های باستانی ارائه داده‌است. وی بر این باور بود که اینجا جایگاه اوشای باستانی است و حدس می‌زد بقایای بنایی زیبا با ستون‌های فراوان، یک کنیسه بوده باشد. او همچنین حضور مقام گنبددار نبی هوشان را یادآوری کرده و به سنت مسلمانان مبنی بر آنکه پیامبر هوشع در آنجا به خاک سپرده شده اشاره کرده‌است. وی دربارهٔ مقام نوشته که از سنگ‌های کهن ساخته شده و در پایه آن چیزی شبیه محراب دیده می‌شود.

در گزارش سه‌ماهه ۱۸۹۰ صندوق اکتشاف فلسطین، ویرانه‌های باستانی هوشه چنین توصیف شده‌اند: مکانی مهم با توده‌ای از سنگ‌های ساختمانی و پاره‌ستون‌ها که دیوار شهری منظم در آن قابل ردیابی است و سرستون‌هایی شبیه به بقایای کنیسه‌ها در کنار جاده اصلی افتاده‌اند. ستون‌ها از سنگ آهک ناری با قطر ۱۸ اینچ ساخته شده بودند.

در همان گزارش ذکر شده که آب بئر هوشه در لبه غربی ویرانه به خاطر کیفیت عالی‌اش نزد مردم محلی ستوده بود. ساکنان قدیمی‌تر نقل می‌کردند که احمد پاشا جزار و عبدالله‌پاشا، فرمانداران پیشین عکا، آب آشامیدنی خود را از این چاه تأمین می‌کردند و هنگام سفر به نواحی داخلی در کنار آن اردو می‌زدند. همچنین در این گزارش از کتیبه‌ای یونانی یاد شده که بر سنگی تخت در ۵۰۸ متری شرق دیوار شرقی شهر باستانی و ۱۰۰ متری غرب نخلستان کوچک زیتون یافت شده بود. این کتیبه را ساکنان شفاعمرو یافتند و به کشیشی از بیروت نشان دادند و سپس گوتلیب شوماخر از صندوق اکتشاف فلسطین آن را ثبت کرد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که دولت قیمومت بریتانیا انجام داد، هوشه ۱۶۵ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۰۲ نفر (همچنان همه مسلمان) در ۵۳ خانه افزایش یافت.

هوشه در فهرست‌نامه دوره قیمومت به عنوان آبادی طبقه‌بندی شده بود. خانه‌ها گِرد آب‌انبار مرکزی روستا خوشه‌وار بودند. ساکنان مسلمان گورستانی مشترک با خربة الکسایر داشتند. روستاییان به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند و لوبیا مهم‌ترین فراورده کشاورزی بود. زمین‌های کشاورزی در جنوب‌غرب و باغ‌های زیتون و درختان میوه در شمال بخش مسکونی قرار داشتند.

در سال ۱۹۳۷ کیبوتص اوشا در فاصله ۲ کیلومتری غرب هوشه بنیان‌گذاری شد.

بر پایه آمار ۱۹۴۵، هوشه در زمره حومه‌های شفاعمرو شمرده شد و جمعیت آن ۴۰۰ مسلمان ثبت گردید.

روستا روابط همسایگی نیکویی با سکونتگاه‌های یهودی پیرامونش داشت و دیدارهای دوجانبه میان ساکنان برگزار می‌شد.

### شورش بزرگ فلسطین
در جریان شورش بزرگ فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) شماری از مردان روستای هوشه به دسته‌ای به فرماندهی مفلح علی حماده پیوستند. از میان آنان حماده غیث شناخته‌ترین بود. ساکنان هوشه رمزی به صورت «شوالک والخروبیه» داشتند تا در صورت یورش نیروهای بریتانیایی، مبارزان به بیشه‌زار خروبیه بگریزند.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۱۱ آوریل ۱۹۴۸ فوزی القاوقجی به گردان دروزی ارتش آزادی‌بخش عرب فرمان داد عملیات پیرامون کیبوتص رامات یوحانان را آغاز کند. این گردان روستاهای نیمه‌تخلیه‌شده هوشه و خربة الکسایر را اشغال کرد و بمباران رامات یوحانان و آزار سکونتگاه‌های همسایه را آغاز نمود. هاگانا واکنش نشان داد و در شب ۱۵ تا ۱۶ آوریل نبردی درگرفت که در منابع اسرائیلی به «نبرد رامات یوحانان» و در منابع فلسطینی به «نبرد الهوشه و الکسایر» شناخته می‌شود.

به گفته بنی موریس، «پناهجویان نالان به شفاعمرو گریختند و شایعه ستم‌های یهودیان را پراکندند». به نوشته مرون بنونیستی، عرب‌هایی که پس از تسخیر روستا در آن مانده بودند، در ماه‌های پس از پایان جنگ ۱۹۴۸ اخراج شدند؛ ساکنان روستاهای همسایه نیز که زمین‌هایشان برای سکونتگاه‌های یهودی مطلوب بود، به همین سرنوشت دچار شدند.

در سال ۱۹۹۴ تلاش داوطلبانه‌ای برای بازسازی گورستان هوشه با نظارت انجمن الاقصی وابسته به جنبش اسلامی در اسرائیل انجام گرفت.

## وضعیت کنونی
روستا به‌طور کامل ویران شد و منطقه حصارکشی و به عنوان محوطه باستانی اعلام گردید. تأسیسات دیگری پس از ۱۹۴۸ بر زمین‌های روستا برپا شد، از جمله پارک ملی گوش آلونیم که در بیشه‌زار خروبیه میان شفاعمرو و هوشه ایجاد شده‌است. همچنان بقایای نزدیک به ۲۰ خانه در محل برجاست.

## پانوشت‌ها
نام‌های هوشع یا هوشا در کتاب مقدس به شخصیت‌های گوناگونی اشاره دارد: یوشع بن نون که نامش از هوشع («رستگاری») به یوشع («یهوه رستگاری است») تغییر یافت؛ هوشع پیامبر که در کتاب هوشع از او یاد شده؛ و هوشع (شاه اسرائیل) فرمانروای پادشاهی شمالی اسرائیل.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* هوشه در فلسطین در خاطره
* هوشه در ذاکرات

رده:بخش (تقسیم کشوری) حیفا
رده:روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل
رده:مختصات در ویکی‌داده