کلان‌شهر ونیز

**کلان‌شهر ونیز** (؛ ) یک کلان‌شهر در ناحیهٔ ونتو ایتالیا است. مرکز آن شهر ونیز است. این بخش در سال ۲۰۱۵ جایگزین استان ونیز شد و شامل شهر ونیز و ۴۳ *[[کومونه]]* (شهرداری) دیگر است. این کلان‌شهر ابتدا با اصلاح ساختار ادارات محلی (قانون ۱۴۲/۱۹۹۰) ایجاد شد و سپس طبق قانون ۵۶/۲۰۱۴ تأسیس شد. کلان‌شهر ونیز توسط شهردار کلان‌شهر و شورای کلان‌شهر اداره می‌شود. از ۱۵ ژوئن ۲۰۱۵، لوئیجی برونیارو به عنوان شهردار جدید شهر مرکز، اولین شهردار این کلان‌شهر است.

## تاریخچه
[راست|بندانگشتی|[جمهوری ونیز در سال ۱۷۹۷]]
این منطقه از قرن یازدهم پیش از میلاد مسکونی شد. طبق افسانه‌ها، آنتنور از تروآ گریختو مردم آنتی از پافلاگونیا را به سکونت در سواحل دریای آدریاتیک هدایت کرد. در سال ۱۰۲ پیش از میلاد رومی‌ها، سیمبری‌ها و قبایل ژرمنی را در این منطقه شکست دادند و بدین ترتیب نفوذ خود را در منطقه افزایش دادند و منطقهٔ دهم ونیز و هیستریا را تشکیل دادند. تاریخ دقیق تأسیس ونیز مشخص نیست. با این حال، حدود ۵۷۰ پناهنده از مناطق داخلی، به ویژه از آکویلیا، برای فرار از تهاجمات مکرر وحشیانه به جزایر تالاب ونتزیا گریختند. در آن زمان، قلمرو این ناحیه بخشی از امپراتوری بیزانس، متعلق به فرمانداری راونا بود. در طول قرن‌ها، ونیز مستقل‌تر شد و در سال ۶۹۷ اولین دوجه خود را داشت. با تخریب اراکلیانا در سال ۸۰۵، پایتخت به ریالتو (ونیز) منتقل شد.

در قرون وسطی، ونیز به یک جمهوری دریایی مهم تبدیل شد که کاملاً از بیزانس مستقل بود و گسترش خود را به مناطق داخلی آغاز کرد. در سال ۱۲۶۰، خانواده اتسلینی شکست خوردند. ونیز که در سال ۱۳۶۵ توسط جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانه ویسکونتی میلان تهدید می‌شد، شروع به حمله به سرزمین‌های همسایه کرد. تا سال ۱۴۱۰، منطقه دهم ونیز و هیستریا، پادوا و ورونا را ضمیمه خود کرده بود. تا قرن شانزدهم، این جمهوری شامل سرزمین‌هایی از آلپ یولی تا کرما، ایستریا، دالماسی، قبرس و بخشی از پلوپونز بود. در سال ۱۷۹۷، ناپلئون به جمهوری حمله کرد و پس از پیمان کامپو فورمیو، به اتریش واگذار شد. پس از شکست نهایی ناپلئون، امپراتوری اتریش استانی به نام ونیز را در دریای آدریاتیک تأسیس کرد. در سال ۲۰۱۵، استان ونیز به کلان‌شهر فعلی تبدیل شد.

## جغرافیا
[راست|بندانگشتی|[تالاب ونتزیا]]
این کلان‌شهر که رو به شرق و دریای آدریاتیک شمالی است، از شمال شرقی با استان اودینه و استان پوردنونه، از جنوب با استان روویگو و از غرب با استان پادوا و استان ترویزو هم‌مرز است. کومونه‌های کیوجا، کاوارتزره و کنا یک منطقهٔ برون‌بومی را تشکیل می‌دهند که توسط شهرداری‌های پادوایی کودویگو و کورتزولا از بقیه کلان‌شهر جدا شده و با استان‌های پادوا و روویگو هم‌مرز است.

رودخانه‌های برنتا و لیونتسا از میان این کلان‌شهر عبور می‌کنند. رودخانهٔ پیاوه پس از عبور از شهر اراکلئا به دریای آدریاتیک می‌ریزد. این رود ۱۷۴ کیلومتری از ترنتینو تا دریای آدریاتیک، درست در جنوب تالاب ونتزیا جریان دارد. این رودخانه اولین بار در قرن شانزدهم کانال‌کشی شد، زمانی که یک کانال طولانی از روستای استرا تا دریای آدریاتیک ساخته شد و تالاب ونیز را دور زد. شاخه‌ای از برنتا، *ناویلیو برنتا*، برای اتصال مستقیم ونیز و پادوا باقی ماند. این رودخانه از استرا، فیسو دآرتیکو، دولو، میرا، اوریاگو و مالکونتنتا به فوسینا در شمال شرقی عبور می‌کند.

در منطقه‌ای که به عنوان پورتوگروارو شناخته می‌شود که با ناحیهٔ فریولی ونتسیا جولیا هم‌مرز است، تخمین زده می‌شود که ۲۹٪ از جمعیت به زبان فریولی مسلط هستند. این زبان از سال ۲۰۰۶ رسماً به عنوان زبان اقلیت شناخته و محافظت می‌شود

## جمعیت‌شناسی

## شهرداری‌ها
بندانگشتی|نقشهٔ کلان‌شهر ونیز
بندانگشتی|نقشهٔ کلان‌شهر ونیز
۴۴ شهرداری (*[[کومونه]]*) در این استان وجود داشت. ده شهر پرجمعیت عبارتند از:

## اقتصاد
گردشگری با بیش از ۲۶۰۰۰ سازمان (از جمله ۱۲۷۷ هتل) که اقامت شبانه ارائه داده و در مجموع ۳۴ میلیون شب اقامتِ گردشگران در سال ۲۰۱۲ را تشکیل می‌دهند، سهم مهمی در اقتصاد کلان‌شهر داشت (کمی کمتر از سال ۲۰۱۱ اما به‌طور قابل توجهی بالاتر از حدود ۲۹ میلیون شب اقامت در سال 2002).

تولید ناخالص داخلی استان در سال ۲۰۱۰، ۲۵ میلیون یورو بود که نسبت به ۲۵٫۹۷۳ میلیون یورو در سال ۲۰۰۷، اندکی کاهش یافته است. در سال ۲۰۱۲، بخش خدمات ۷۳٪ از اقتصاد را تشکیل می‌داد، در حالی که صنعت ۱۹٪، ساخت و ساز ۷٪ و کشاورزی تنها ۱٪ را پوشش می‌داد. کفش ۹٫۶٪، فرآورده‌های نفتی ۷٫۲٪ و ماشین‌آلات ۶٫۷٪ از صادرات استان را تشکیل می‌دادند.

## اداره
### فهرست شهرداران کلان‌شهر ونیز

## منطقه کلان‌شهری
بندانگشتی|منطقهٔ کلان‌شهری پادوا-ترویزو-ونیز
گسترش منطقهٔ کلان‌شهری ونیز در دهه‌های اخیر به طرز چشمگیری افزایش یافته است. منطقه کلان‌شهری پادوا-ترویزو-ونیز (PATREVE)، یک مجموعهٔ شهری شامل کلان‌شهر ونیز و همچنین شهرهای پادوا و ترویزو و استان‌های مربوط آنها است که همگی در ناحیهٔ ونتو در شمال شرقی ایتالیا قرار دارند. این منطقه از نظر آماری تعریف شده و با یک منطقهٔ واحد از دولت محلی مطابقت ندارد. از نظر اداری شامل ۲۴۰ *[[کومونه]]* است که ۱۰۴ تای آنها در استان پادوا، ۹۵ تا در استان ترویزو و ۴۴ تا در کلان‌شهر ونیز قرار دارند.

منطقهٔ کلان‌شهری در مجموع ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

## مناظر اصلی
علاوه بر شهر ونیز، این منطقه جاذبه‌های گردشگری دیگری نیز دارد، از جمله کائورله در ساحل دریای آدریاتیک با خیابان‌های باریک، خانه‌های رنگی و برج ناقوس استوانه‌ای‌اش، و یسولو با ساحل شنی طولانی، جاذبه‌های گردشگری و زندگی شبانه‌اش.

دومین شهر بزرگ استان، کیوجا، در ضلع جنوبی تالاب ونیز، شامل کانال‌ها، پل‌ها و عمارت‌های متعدد و همچنین قلعه سنت فلیس و میدان ویگو است.
پرونده:Canal Grande Chiesa della Salute e Dogana dal ponte dell Accademia.jpg|شهر ونیز بارها به عنوان زیباترین شهر جهان رتبه‌بندی شده است.
پرونده:Chioggia Cattedrale R07.jpg|کیوجا
پرونده:San Donà corso Trentin 2013.jpeg|سان دونا دی پیاوه
پرونده:Piazza borbiago.jpg|میرا
پرونده:Lido de Jesolo - panoramio (13).jpg|ساحل یسولو


## جستارهای وابسته
* استان ونیز

## یادداشت‌ها

## منابع



رده:کلان‌شهرهای ایتالیا
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ونتی
رده:منطقه کلان‌شهری ونیز
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ایتالیایی