رسوایی شربت سرفه در ازبکستان

**رسوایی شربت سرفه در ازبکستان** () مجموعه‌ای از مسمومیت‌ها بود که منجر به مرگ ۱۸ کودک در سمرقند و دو کودک دیگر در نقاط دیگر ازبکستان در دسامبر ۲۰۲۲ و ژانویه ۲۰۲۳ شد. این حادثه به دلیل سطوح سمی دی‌اتیلن گلیکول و اتیلن گلیکول در داروهای سرماخوردگی تولید شده توسط شرکت هندی ماریون بایوتک، مانند برند داک-۱ مکس، رخ داد. در پی آن، دولت هند فرآیندهای تولید ماریون بایوتک را بررسی کرد، در حالی که مقامات ازبک پرونده جنایی علیه اعضای سیستم بهداشت که در مرگ کودکان نقش داشتند، مانند مسئولان نظارتی و مدیران داروخانه‌ها، باز کردند.

در ۲۲ دسامبر، فروش و توزیع Dok-1 Max به‌طور موقت در ازبکستان به حالت تعلیق درآمد و به دنبال آن یک هفته بعد، ممنوعیت کامل شربت‌های سرفه تولید شده توسط ماریون اعلام شد. مقامات گمرک ازبکستان در پاسخ به مقررات جدید، از توزیع ۶۰٬۰۰۰ جعبه Dok-1 Max جلوگیری کردند. در اواخر دسامبر، دولت هند همچنین به کارخانه تولیدی این شرکت در نویدا، اوتار پرادش دستور داد تا تولید را متوقف کند و در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۳، مجوز فعالیت تجاری ماریون را به حالت تعلیق درآورد.

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور فعلی ازبکستان، سردار کارییف را به دلیل عدم نظارت نظارتی از ریاست آژانس توسعه شبکه دارویی وزارت بهداشت برکنار کرد. سازمان بهداشت جهانی همچنان به بررسی مسمومیت‌ها ادامه می‌دهد.

## پیشینه
دوک-۱ مکس یک داروی ترکیبی است که به شکل شربت و قرص تولید می‌شود و برای رفع علائم بیماری شبه‌آنفلوانزایی استفاده می‌شود. این دارو عمدتاً در موارد سیاه سرفه، آبریزش بینی، سرفه مرطوب، گلودرد، آنژین، سردرد، درد بدن و تب استفاده می‌شود. با وجود اینکه روی بسته‌بندی آن نوشته شده است که شربت را می‌توان با خیال راحت برای کودکان ۲ سال به بالا استفاده کرد، سایر شرکت‌ها فقط مصرف آن را برای افراد بالای ۱۲ سال توصیه می‌کنند. هر دوز ۱۰ میلی‌لیتری از این دارو حاوی استامینوفن (۵۰۰ میلی‌گرم)، گایافنزین (۲۰۰ میلی‌گرم)، فنیل‌افرین هیدروکلراید (۱۰ میلی‌گرم) و مقادیر کمی سوربیتول، پروپیلن گلیکول، سدیم بنزوات، اسید سیتریک مونوهیدرات، سدیم ساخارین، سوکرالوز، گلیسرول، رنگ کارامل، طعم‌دهنده لیمو یخی، جوهر نعنا و آب خالص است.

این دارو از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۲ در ازبکستان موجود بود و تحت شرکت با مسئولیت محدود Quramax Medical وارد می‌شد.

## سمیت
مطالعات سم‌شناسی وزارت بهداشت ازبکستان، جایگزینی پروپیلن گلیکول شربت سرفه با دی‌اتیلن گلیکول و اتیلن گلیکول، مواد سمی که می‌توانند باعث استفراغ، تشنج، سنکوپ، نارسایی حاد کلیه و بیماری‌های قلبی عروقی شوند را شناسایی کرد. شرکت ماریون بیوتکنولوژی اجازه داد که دی‌اتیلن گلیکول و اتیلن گلیکول تقریباً ۳۰۰ برابر بیشتر از حد مجاز قانونی، به شربت اضافه شوند.

## حوادث
نامه‌ای رسمی از رئیس مرکز پزشکی چندرشته‌ای کودکان ولایت سمرقند، ممتقول عزیزوف، به رئیس اداره بهداشت دولت منطقه‌ای، داورونبک جومانیوزوف، در ۱۵ دسامبر، شرایط غم‌انگیز مربوط به Dok-1 Max را که «در ۲ ماه گذشته» رخ داده است، شرح می‌دهد.

اولتینوی اسانووا، معاون رئیس اداره بهداشت منطقه سیردریا، گزارش داد که این دارو بر روی هفت کودک تأثیر منفی داشته است. ۳ نفر از بیماران در بخش مراقبت‌های ویژه هستند و ۴ نفر بهبود یافته‌اند. این اطلاعات به والدین توصیه می‌کند کودکان زیر ۶ سالی را که Dok-1 Max دریافت کرده‌اند، حتی اگر هیچ عارضه جانبی نداشته باشند، به بیمارستان‌های خانوادگی ارجاع دهند.

عبدالقیوم توختاقولوف، رئیس اداره بهداشت ولایت فرغانه، به خبرگزاری ملی ازبکستان گزارش داد که یک پسر ۳ ساله مسموم شده است. او در پیام خود خاطرنشان کرد که وضعیت بیمار اهل شهر کوواسوی وخیم است و در حال حاضر بر اساس استانداردهای ویژه تأیید شده تحت درمان است. توختاقولوف همچنین به والدین گفت که باید فرزندان خود را از چنین داروهایی دور نگه دارند و به فرزندان خود ندهند.

همچنین گزارش‌هایی مبنی بر مسمومیت ۹ کودک در منطقه تاشکند منتشر شده است. طبق گزارش اداره منطقه‌ای، تاکنون هیچ مورد مرگ و میر در منطقه به دلیل مصرف این دارو گزارش نشده است. در رسانه‌ها گزارش شده است که پنج نفر از کودکان این منطقه بهبود یافته‌اند و وضعیت چهار نفر دیگر پایدار است.

## فوت‌شدگان
موارد مرگ در کودکان خردسال در مناطق سمرقند (۱۸)، رود کشک‌دریا (۱) و نمنگان (۱) ثبت شده است.

۱۸ کودک در مرکز پزشکی چند رشته‌ای کودکان واقع در سمرقند پس از مصرف شربت سرفه تولید هند جان خود را از دست دادند. نماینده حقوق بشر مجلس عالی، عالیا یونسوا، بازرس ویژه، نمایندگان بخش حمایت از حقوق کودکان و دفتر دادستانی، مطالعه ویژه‌ای در مورد کودکانی که در این بیمارستان فوت کرده‌اند، انجام دادند که نشان می‌دهد همه کودکان فوت شده زیر ۶ سال سن داشته‌اند و ۱۵ نفر از آنها کودکان زیر ۳ سال بوده‌اند. بیمارانی که در سمرقند فوت کرده‌اند از مناطق جیزک، رود کشک‌دریا، ناوی و سمرقند بوده‌اند.

## منابع

رده:ازبکستان در ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:رسوایی‌های پزشکی
رده:فاجعه‌های بهداشتی ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:فاجعه‌های بهداشتی در ازبکستان
رده:مسمومیت انبوه