المناره (فلسطین)

**المناره** () روستایی عربی فلسطینی در ناحیه طبریه بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در سرزمین قیمومتی فلسطین در ۱ مارس ۱۹۴۸ توسط نیروهای یهودی از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۵ کیلومتری جنوب شهر طبریه جای داشت.

المناره روستایی کوچک با شکلی نزدیک به مربع و بافتی فشرده بود. اقتصاد روستا بر پایه کشاورزی و دامپروری استوار بود و مهم‌ترین فراورده‌های آن غلات، هندوانه و تنباکو بودند. این روستا در بخش شرقی کوه‌های جلیل سفلی بر بلندای ۲۲۰ متری واقع شده بود و نزدیک به ۱٫۵ کیلومتر با ساحل غربی دریاچه طبریه فاصله داشت.

## پیشینه
المناره دربرگیرنده خربه المناره و خربه سرجونه بود. صلیبیون المناره را «منان» () می‌نامیدند. این مکان با «کفر منوری» () که روستایی یاد شده در توسفتا است شناسایی شده و بر زمین‌های روستای رومی منوری بنا شده بود.

در سال ۱۸۸۱ میلادی، پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین دربارهٔ «المناره» چنین گزارش داد: «خانه‌های ویران‌شده عربی، همگی از بازالت؛ بدون سیسترن».

### جای‌گاه جغرافیایی
المناره در بخش شرقی کوه‌های جلیل سفلی بر فراز کوه المناره ساخته شده بود. قله این کوه، شکلی کشیده و نیمه‌هموار داشت که از شمال به جنوب امتداد می‌یافت و بیشینه بلندای آن (۲۳۳ متر از سطح دریا) در نیم‌کیلومتری شمال روستا بود. دامنه‌های غربی کوه که رو به وادی الفجاس داشتند، کم‌شیب‌تر از دامنه‌های شرقی بودند که مشرف به دریاچه طبریه بودند.

از جنوب روستا وادی البساس آغاز می‌شد که به وادی الفجاس (شاخابه رود اردن) می‌ریخت و از شرق و شمال‌شرقی آن دره‌های کوچک فراوانی به سوی دریاچه طبریه جریان داشتند، از جمله وادی القصب، وادی الدلبه، وادی الوسیع و وادی الجردون. چشمه عین‌القصب در شمال روستا و مجموعه‌ای از چشمه‌های آب گرم در ۱٫۵ کیلومتری شمال‌شرقی آن بر ساحل دریاچه طبریه قرار داشتند.

## دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت المناره ۱۲۲ نفر بود: ۱۲۱ مسلمان و ۱ یهودی. این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۱۴ مسلمان در ۳۳ خانه افزایش یافت.

بر پایه آمار ۱۹۴۴/۱۹۴۵، جمعیت روستا ۴۹۰ نفر همگی مسلمان بود و مجموع زمین‌های آن همراه با روستای ناصرالدین ۴٬۱۸۵ دونم بود. از این میان ۴٬۱۷۲ دونم به کشت غلات اختصاص داشت و ۱۳ دونم بافت ساخته‌شده (شهری) به‌شمار می‌رفت. بر پایه منابع عربی، یهودیان ۱٬۴۱۰ دونم از این زمین‌ها (نزدیک به ۲۰٫۷ درصد) را در اختیار داشتند.

در روستا هیچ‌گونه خدمات عمومی وجود نداشت و اقتصاد ساکنان بر کشاورزی و دامپروری استوار بود.

## تخلیه و ویرانی ۱۹۴۸
المناره در اوایل مارس ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. سازمان هاگانا پیش از تصرف هر شهری، روستاهای پیرامون آن را اشغال می‌کرد تا هراس را در میان شهرنشینان بگستراند و موجی از آوارگان پدیدآورد؛ المناره و ناصرالدین در راستای همین راهبرد برای محاصره طبریه هدف قرار گرفتند.

بنی موریس، مورخ اسرائیلی، گزارش کرده‌است که شماری از غیرنظامیان کشته شدند و برخی خانه‌ها ویران گردیدند؛ بیشتر ساکنان به لوبیا یا طبریه گریختند و سربازان بریتانیایی آنان را از طبریه به لوبیا منتقل کردند. مورخ فلسطینی نافذ نزال به استناد شاهدان عینی نوشته‌است که همه خانه‌های روستا ویران شدند و شماری از ساکنان شامل زنان و کودکان کشته شدند. عارف العارف نیز از کشته شدن ده نفر و آتش زدن خانه‌ها خبر داده‌است.

## روستا امروز
هیچ شهرکی اسرائیلی بر زمین‌های روستا بنا نشده‌است؛ نزدیک‌ترین شهرک پوریا عیلیت است که در جنوب محل روستا جای دارد. بخشی از ساختمان‌های مسکونی شهر طبریه اکنون بر بخشی از زمین‌های روستا قرار گرفته‌اند و بقیه زمین‌ها بایر مانده و اسرائیلی‌ها از آن‌ها به عنوان چراگاه بهره می‌گیرند.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «محوطه مسطح شده و تکه‌سنگ‌های سیاه بر آن پراکنده‌است. در لبه شمالی آن دیوارهایی از سنگ تیره با درختان نخل دوم در میانشان دیده می‌شود. تابلویی (به عربی، عبری و انگلیسی) در محل نوشته شده: این مکانی تاریخی است، لطفاً از آن پاسداری کنید».

## جمعیت آوارگان
شمار آوارگان این روستا در سال ۱۹۹۸ به ۳٬۴۹۱ نفر رسید.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* المناره در وبگاه فلسطین در خاطره
* المناره در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه