این‌همانی تمایزناپذیرها

**این‌همانیِ** **تمایزناپذیرها** **،** یک اصل هستی‌شناختی است که بیان می‌کند اشیاء یا  جداگانه‌ای که تماماً ویژگی‌های مشترکی داشته باشند، نمی‌توانند وجود داشته باشند؛ یعنی، موجودیت‌های *x* و *y* یکسان هستند اگر هر محمولی که متعلق به *x* است، متعلق به *y* نیز باشد و برعکس. این اصل بیان می‌کند که هیچ دو چیز متمایزی (از قبیل دانه‌های برف) نمی‌توانند دقیقاً یکسان باشند، اما این به عنوان یک اصل متافیزیکی در نظر گرفته شده است، نه یک اصل علوم طبیعی. یک اصل مرتبط، تمایزناپذیری این‌همان‌هاست که در زیر مورد بحث قرار می‌گیرد.

نوعی از این اصل به فیلسوف آلمانی گوتفرید ویلهلم لایب‌نیتس، نسبت داده می‌شود. در حالی که برخی فکر می‌کنند نسخه لایب‌نیتس از این اصل فقط به معنای تمایزناپذیری این‌همان‌هاست، برخی دیگر آن را به عنوان جمع بین یکسانیِ غیرقابل تشخیص‌ها و **غیرقابل تشخیص بودنِ یکسان‌ها** (اصل عکس) تفسیر کرده‌اند. به دلیل ارتباط آن با لایب‌نیتس، غیرقابل تشخیص بودنِ یکسان‌ها گاهی به عنوان **قانون لایب‌نیتس** شناخته می‌شود. این اصل به عنوان یکی از اصول بزرگ متافیزیکی او در نظر گرفته می‌شود، اصول دیگر اصل عدم تناقض و اصل دلیل کافی هستند (که به‌طور مشهور در اختلافات او با نیوتن و کلارک در مکاتبات لایب‌نیتس-کلارک استفاده شده است).

با این حال، برخی از فیلسوفان تصمیم گرفته‌اند که مهم است محمول‌های خاصی (یا محمول‌های ادعایی) را از این اصل حذف کنند تا از بی‌اهمیت‌شدن این اصل یا بروز تعارض در آن جلوگیری کنند. یک مثال (که در زیر به تفصیل آمده است) محمولی است که نشان می‌دهد آیا یک شیء برابر با *x* است یا خیر (که اغلب به عنوان یک محمول معتبر در نظر گرفته می‌شود). در نتیجه، چندین نسخه مختلف از این اصل در ادبیات فلسفی وجود دارد که قدرت منطقی متفاوتی دارند - و برخی از آنها توسط نویسندگان خاص «اصل قوی» یا «اصل ضعیف» نامیده می‌شوند تا بین آنها تمایز قائل شوند.

همچنین این سؤال مطرح است که آیا این اصل، یک اصل منطقی است یا صرفاً یک اصل تجربی؟

## این‌همانی و تمایزناپذیری
هم **اینهمانی** و هم **تمایزناپذیری** با کلمه «یکسان» بیان می‌شوند. *اینهمانی* مربوط به *یکسانی عددی* است و با علامت تساوی («=») بیان می‌شود. این رابطه‌ای است که هر شیء فقط با خودش دارد. از سوی دیگر، *تمایزناپذیری* مربوط به *یکسانی کیفی* است: دو شیء در صورتی تمایزناپذیر هستند که تمام ویژگی‌هایشان مشترک باشد. به‌طور صوری، این را می‌توان به صورت «\forall F(Fx \leftrightarrow Fy)». دو معنای *یکسانی* با دو اصل به هم مرتبط هستند: اصل *تمایزناپذیری این‌همان‌ها* و اصل *این‌همانی تمایزناپذیرها*. اصل *تمایزناپذیری این‌همان‌ها* بحث‌برانگیز نیست و بیان می‌کند که اگر دو موجودیت با یکدیگر یکسان باشند، آنگاه ویژگی‌های یکسانی دارند. از سوی دیگر، اصل *این‌همانی تمایزناپذیرها* در بیان ادعای معکوس بحث‌برانگیزتر است، مبنی بر اینکه اگر دو موجودیت ویژگی‌های یکسانی داشته باشند، پس باید یکسان باشند. این مستلزم آن است که «هیچ دو چیز متمایزی دقیقاً شبیه یکدیگر نیستند». بر اساس این اصل، برای هر دو مورد متفاوت، باید حداقل در اصل، تفاوتی قابل تشخیص بین دو مورد وجود داشته باشد، زیرا اگر هیچ تفاوتی وجود نداشت، آنها دو مورد نبودند، بلکه یکی بودند. توجه داشته باشید که همه اینها عبارات مرتبه دوم هستند. هیچ‌یک از این اصول را نمی‌توان در منطق مرتبه اول بیان کرد (غیرقابل مرتب‌سازی مرتبه اول هستند). به‌طور رسمی، این دو اصل را می‌توان به صورت زیر بیان کرد:
* **تمایزناپذیری این‌همان‌ها:** \forall x \, \forall y \, [x=y \rightarrow \forall F(Fx \leftrightarrow Fy)]
*: برای هر x و y ، اگر x یکسان است با y ، سپس x و y همه خواص یکسانی دارند.
* **این‌همانی تمایزناپذیرها:** \forall x \, \forall y \, [\forall F(Fx \leftrightarrow Fy) \rightarrow x=y]
*: برای هر x و y ، اگر x و y همه خواص یکسانی دارند، پس x یکسان است با y .

*تمایزناپذیری این‌همان‌ها* معمولاً بدون هیچ بحثی درست تلقی می‌شود، در حالی که *این‌همانی تمایزناپذیرها* بحث‌برانگیزتر است، که به‌طور مشهوری توسط مکس بلک مورد مناقشه قرار گرفته است.

ترکیب این دو اصل گاهی اوقات «قانون لایب نیتس» نامیده می‌شود، اگرچه این نام گاهی اوقات برای هر یک از دو اصل دیگر، یا برای اصول دیگر استفاده شده است. می‌توان آن را به صورت یک دوشرطی بیان کرد:
* **«قانون لایب نیتس» دو شرطی:** \forall x \, \forall y \, [x=y \leftrightarrow \forall F(Fx \leftrightarrow Fy)]
*: برای هر x و y، درست است که x یکسان است با y اگر و تنها اگر، x و y همه ویژگی‌های یکسانی داشته باشند.

برخی از منطق‌دانان این اصل را برای این‌همانی و برابری ضروری دانسته‌اند: آلفرد تارسکی آن را در میان اصول منطقی حاکم بر مفهوم این‌همانی فهرست کرد، و رودولف کارناپ علامت مساوی برای این‌همانی (=) را بر اساس این دوشرطی تعریف کرد.

در جهانی متشکل از دو شیء متمایز A و B، همه محمول‌های F از نظر مادی معادل یکی از ویژگی‌های زیر هستند:
* IsA، ویژگی‌ای که در مورد A صدق می‌کند اما در مورد B صدق نمی‌کند؛
* IsB، ویژگی‌ای که در مورد B صدق می‌کند اما در مورد A صدق نمی‌کند؛
* IsAorB، ویژگی‌ای که هم A و هم B را در بر می‌گیرد؛
* IsNotAorB، ویژگی‌ای که نه A و نه B را در بر می‌گیرد.

اگر ∀F برای همه این محمولات صدق کند، آنگاه اصل دوم که در بالا فرموله شده است، به‌طور پیش پا افتاده و بدون هیچ بحثی به یک توتولوژی منطقی تقلیل می‌یابد. در این صورت، اشیاء با IsA ,IsB و همه محمولاتی که از نظر مادی معادل هر یک از این موارد هستند، متمایز می‌شوند. این استدلال را می‌توان به صورت ترکیبی به جهان‌هایی که شامل هر تعداد شیء متمایز هستند، تعمیم داد.

رابطهٔ برابری که با علامت «=» بیان می‌شود، یک رابطهٔ هم‌ارزی است که به دلیل انعکاسی بودن (هر چیزی برابر با خودش است)، متقارن بودن (اگر *x* برابر با *y* باشد، آنگاه *y* برابر با *x* است) و متعدی بودن (اگر *x* برابر با *y* باشد و *y* برابر با *z* باشد، آنگاه *x* برابر با *z* است) یک رابطهٔ هم‌ارزی است. *عدم تشخیص یکسانیِ موارد یکسان* و *هویتِ موارد غیرقابل تشخیص را* می‌توان به‌طور مشترک برای تعریف رابطهٔ برابری استفاده کرد. *تقارن* و *متعدی بودن* برابری از اصل اول ناشی می‌شوند، در حالی که *انعکاسی بودن* از اصل دوم ناشی می‌شود. هر دو اصل را می‌توان به جای استفاده از دلالت مادی (*<math>\rightarrow</math>*) با استفاده از یک عملگر دوشرطی (*<math>\leftrightarrow</math>*) در یک اصل واحد ترکیب کرد.&#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="The previous citation from Principia Mathematica uses a very uncommon notation; it should be complemented by a modern textbook source. (ژانویه ۲۰۲۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## غیرقابل تشخیص بودن و مفاهیم مربوط به ویژگی‌ها
**تشخیص‌ناپذیری** معمولاً بر اساس ویژگی‌های مشترک تعریف می‌شود: دو شیء در صورتی تشخیص‌ناپذیر هستند که تمام ویژگی‌هایشان مشترک باشد. معقولیت و قدرت اصل این‌همانی اشیاء غیرقابل تشخیص به **مفهوم ویژگی‌هایی** که برای تعریف تشخیص‌ناپذیری استفاده می‌شوند، بستگی دارد.

یک تمایز مهم در این زمینه، بین خواص *خالص* و *ناخالص* است. *خواص ناخالص،* خواصی هستند که برخلاف *خواص خالص*، در تعریف خود به یک ماده خاص اشاره دارند. بنابراین، به عنوان مثال، *همسر بودن* یک خاصیت خالص است در حالی که *همسر سقراط بودن* به دلیل اشاره به «سقراط» خاص، یک خاصیت ناخالص است. گاهی اوقات، اصطلاحات *کیفی* و *غیر کیفی* به جای *خالص* و *ناخالص* استفاده می‌شوند. تشخیص معمولاً فقط بر اساس خواص خالص تعریف می‌شود. دلیل این امر این است که در نظر گرفتن خواص ناخالص منجر به این می‌شود که اصل به‌طور پیش پا افتاده‌ای صادق باشد، زیرا هر موجودیتی خاصیت ناخالص بودنِ یکسان بودن با خودش را دارد که با هیچ موجودیت دیگری به اشتراک ندارد.

تمایز مهم دیگر مربوط به تفاوت بین ویژگی‌های درونی و بیرونی است. یک ویژگی برای یک شیء *بیرونی* است اگر داشتن این ویژگی به اشیاء دیگر (با یا بدون ارجاع به اشیاء خاص) بستگی داشته باشد، در غیر این صورت *ذاتی* است. به عنوان مثال، ویژگی *خاله بودن* بیرونی است در حالی که ویژگی *داشتن جرم ۶۰ کیلوگرم* درونی است. اگر هویت چیزهای غیرقابل تشخیص فقط بر اساس ویژگی‌های *ذاتی خالص* تعریف شود، نمی‌توان دو کتاب روی میز را که *ذاتاً یکسان* هستند، متمایز دانست. اما اگر ویژگی‌های *بیرونی* و *ناخالص* نیز در نظر گرفته شوند، همان کتاب‌ها تا زمانی که از طریق ویژگی‌های اخیر قابل تشخیص باشند، متمایز می‌شوند.

## نقد
### جهان متقارن
مکس بلک با ارائه مثال نقضی، علیه این‌همانیِ چیزهای غیرقابل تشخیص استدلال کرده است. توجه داشته باشید که برای نشان دادن نادرست بودن این‌همانیِ چیزهای غیرقابل تشخیص، کافی است مدلی ارائه شود که در آن دو چیز متمایز (از نظر عددی غیریکسان) وجود داشته باشند که همگی ویژگی‌های یکسانی داشته باشند. او ادعا کرد که در یک جهان متقارن که در آن فقط دو کره متقارن وجود دارد، دو کره دو شیء متمایز هستند، حتی اگر تمام ویژگی‌هایشان مشترک باشد.

بلک استدلال می‌کند که حتی ویژگی‌های رابطه‌ای (ویژگی‌هایی که فاصله بین اجسام را در فضا-زمان مشخص می‌کنند) نیز نمی‌توانند دو جسم یکسان را در یک جهان متقارن از هم تشخیص دهند. طبق استدلال او، دو جسم از صفحه تقارن جهان و یکدیگر به یک فاصله هستند و به همین صورت باقی خواهند ماند. حتی وارد کردن یک ناظر خارجی برای برچسب‌گذاری متمایز دو کره، مشکل را حل نمی‌کند، زیرا این امر تقارن جهان را نقض می‌کند.

### تمایزناپذیری این‌همان‌ها
همان‌طور که در بالا ذکر شد، تمایزناپذیری این‌همان‌ها - اینکه اگر دو شیء در واقع یکی و یکسان باشند، تمام ویژگی‌های یکسانی دارند - عمدتاً مناقشه‌ناپذیر است. با این حال، یکی از کاربردهای تمایزناپذیری این‌همان‌ها را رنه دکارت در کتاب *[[تأملات در فلسفه اولی]]* مطرح کرد. دکارت نتیجه گرفت که نمی‌تواند در وجود خودش شک کند (استدلال معروف *[[می‌اندیشم پس هستم|کوگیتو]]*)، اما *می‌تواند* در وجود بدن خود شک کند.

این استدلال را برخی از فیلسوفان مدرن مورد انتقاد قرار داده‌اند، به این دلیل که ظاهراً از مقدمه‌ای در مورد آنچه مردم می‌دانند، نتیجه‌ای در مورد آنچه درست است، استخراج می‌کند. آنها استدلال می‌کنند که آنچه مردم در مورد یک موجودیت می‌دانند یا باور دارند، واقعاً ویژگی آن موجودیت نیست. یک پاسخ می‌تواند این باشد که استدلال در *[[تأملات در فلسفه اولی]]* این است که ناتوانی دکارت در شک به وجود ذهنش بخشی از ذات ذهن اوست؛ بنابراین می‌توان استدلال کرد که چیزهای یکسان باید ذات یکسانی داشته باشند.

مثال‌های نقض متعددی برای رد استدلال دکارت از طریق *[[تعلیق به محال|برهان خلف]]* ارائه شده است، مانند استدلال زیر که مبتنی بر یک این‌همانی مخفی است:
# موجودیت‌های *x* و *y* یکسان هستند اگر و تنها اگر هر محمولی که *x* دارد، *y* نیز دارد و برعکس.
# کلارک کنت هویت مخفی سوپرمن است؛ یعنی آنها یک نفر هستند (یکسان) اما مردم این واقعیت را نمی‌دانند.
# لوئیس لین فکر می‌کند که کلارک کنت نمی‌تواند پرواز کند.
# لوئیس لین فکر می‌کند سوپرمن می‌تواند پرواز کند.
# بنابراین سوپرمن ویژگی‌ای دارد که کلارک کنت ندارد، و آن این است که لوئیس لین فکر می‌کند او می‌تواند پرواز کند.
# بنابراین، سوپرمن با کلارک کنت یکسان نیست.
# از آنجایی که در گزاره ۶ با گزاره ۲ به تناقض می‌رسیم، نتیجه می‌گیریم که حداقل یکی از مقدمات اشتباه است. یا:
#* قانون لایب نیتس اشتباه است؛ یا
#* دانش یک شخص دربارهٔ *x،* محمول *x* نیست؛ یا
#* کاربرد قانون لایب‌نیتس اشتباه است؛ این قانون فقط در موارد ویژگی‌های تک‌وجهی و نه چندوجهی قابل اجرا است؛ یا
#* آنچه مردم درباره‌اش فکر می‌کنند، خودِ اشیاء واقعی نیستند؛ یا
#* یک فرد قادر است باورهای متناقضی داشته باشد.

::: هر یک از این موارد، استدلال دکارت را تضعیف می‌کند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* قانون لایب نیتز 
* مدخل دایرةالمعارف فلسفه استنفورد
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فلسفه منطق
رده:گوتفرید لایبنیتس
رده:معناشناسی
رده:مفهوم‌ها در منطق
رده:منطق فلسفی
رده:نظریه‌های فلسفی
رده:هستی‌شناسی
رده:هویت