مهاجرت به برزیل

**مهاجرت به برزیل** به جابه‌جایی مردمان گوناگون به برزیل در درازای تاریخ این کشور اشاره دارد. مهاجرت نشانه‌های ژرفی بر جمعیت‌شناسی، فرهنگ و اقتصاد برزیل بر جای گذاشته‌است. برزیل در کنار ایالات متحده آمریکا، آرژانتین و کانادا از بزرگ‌ترین کشورهای پذیرنده مهاجر در نیمکره غربی به‌شمار می‌رود. نخستین ساکنان سرزمینی که امروز برزیل نام دارد، بومیان بودند که از نظر ژنتیکی ریشه در جمعیت‌های ساکن سیبری و آسیای شرقی داشتند و از راه تنگه برینگ به قاره آمریکا رسیده بودند. در سال ۱۵۰۰ میلادی، پرتغالی‌ها به سواحل برزیل رسیدند و دوران استعمار آغاز شد. برآورد می‌شود که تا پایان فرمانروایی پرتغال در سال ۱۸۲۲، میان ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار پرتغالی به برزیل مهاجرت کرده باشند.

از میانه سده شانزدهم تا ۱۸۵۰ میلادی، میان ۴ تا ۵ میلیون آفریقایی به‌عنوان برده به برزیل آورده شدند و این کشور را به بزرگ‌ترین مقصد تجارت برده در جهان بدل کردند. در سده نوزدهم، موج بزرگ مهاجرت اروپاییان آغاز شد؛ ایتالیایی‌ها، پرتغالی‌ها، اسپانیایی‌ها و آلمانی‌ها بیشترین شمار مهاجران را تشکیل می‌دادند. در آغاز سده بیستم، جریان مهاجرت از آسیا، به‌ویژه از ژاپن و سوریه و لبنان، شدت گرفت. بیشتر این مهاجران به کشتزارهای قهوه در ایالت سائو پائولو فرستاده شدند. میان سال‌های ۱۸۲۰ و ۱۹۷۵، برزیل در مجموع نزدیک به ۵٫۷ میلیون مهاجر پذیرفت. از دهه ۱۹۶۰ به بعد، برزیل دیگر مقصد عمده مهاجرت نبود و از دهه ۱۹۸۰ خود به کشور فرستنده نیروی کار تبدیل شد، ولی در دو دهه اخیر دوباره مهاجرپذیری افزایش یافته و شمار مهاجران ساکن این کشور از نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر در ۲۰۱۰ به حدود ۱٫۷ میلیون نفر در ۲۰۲۲ رسیده‌است.

## بومیان پیش از ورود اروپاییان

بر پایه پذیرفته‌ترین نظریه، بومیان آمریکا از تبار جمعیت‌های آسیایی هستند که از راه تنگه برینگ از سیبری به آمریکای شمالی گذشتند. دهه‌ها پژوهش باستان‌شناسان و زبان‌شناسان نشان می‌دهد که انسان‌ها در پایان آخرین عصر یخبندان، نزدیک به ۱۴٬۵۰۰ سال پیش، به آمریکا رسیدند. پژوهش‌های ژنتیکی گوناگون تأیید کرده‌اند که نیاکان همه بومیان آمریکا به جمعیت‌هایی در آسیا بازمی‌گردند.

کهن‌ترین ساکنان سرزمین کنونی برزیل نزدیک به ۱۲ هزار سال پیش به آنجا رسیدند. در لاگوا سانتا (مینا ژرایس) جمجمه زنی به نام «لوزیا» یافت شد که نخست گمان می‌رفت ویژگی‌های نژادی اقیانوسیه‌ای دارد، ولی تحلیل دی‌ان‌ای وی نشان داد که او نیز کاملاً بومی آمریکایی بوده‌است.

بر پایه بررسی‌های ژنتیکی، نیاکان قبایل توپی و زبان گوارانی نخست در آمازون، در ناحیه‌ای که امروز ایالت روندونیا است، زندگی می‌کردند. نزدیک به ۲ هزار سال پیش، آن‌ها جابه‌جایی بزرگی را آغاز کردند: نیاکان گوارانی‌ها به جنوب و نیاکان توپی‌ها به شرق رفتند و سواحل شمال‌شرق و جنوب‌شرق برزیل را گرفتند. در این فرایند، قبایل توپی، قبایل تاپویا را که پیش‌تر ساکن سواحل بودند شکست دادند و آن‌ها را به درون خشکی راندند.

به گفته دارسی ریبیرو، هنگام رسیدن پرتغالی‌ها در سال ۱۵۰۰، قبایل توپی هنوز در حال جابه‌جایی بودند. بومیان همواره در جستجوی جای‌های سرشارتر از شکار و ماهیگیری بودند و در جاهای پرمایه‌تر مانند کرانه دریا، روستاهایی تا ۳ هزار نفر داشتند.

شمار بومیان برزیل در ۱۵۰۰ با دقت دانسته نیست. مؤسسه جغرافیا و آمار برزیل (IBGE) آن را نزدیک به ۲ میلیون برآورد کرده و جان همینگ رقم ۳٫۲ میلیون را پیشنهاد کرده‌است. با ورود اروپاییان، جمعیت بومیان به‌شدت کاهش یافت؛ دلیل اصلی آن آلودگی به ویروس‌ها و باکتری‌هایی بود که بومیان در برابرشان ایمنی نداشتند. بر پایه سرشماری ۲۰۱۰، نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر در برزیل خود را بومی معرفی کردند، ولی به دلیل آمیزش نژادی گسترده، میلیون‌ها برزیلی دارای تباری بومی هستند.

## مهاجرت در دوران استعمار پرتغال
### ورود پرتغالی‌ها

سرزمین استعماری برزیل بلافاصله پس از کشف آن در ۱۵۰۰ به اشغال پرتغالی‌ها درنیامد. در نخستین دهه‌ها تنها چند بازارگاه (فِیتوریا) برای انبار کردن چوب برزیل وجود داشت و شمار اندکی تبعیدی، فراری و کشتی‌شکسته در میان بومیان ساکن شده بودند. تبعیدیان به‌ویژه میان بومیان رها می‌شدند تا زبان آنان را بیاموزند و سپس مترجم شوند. این نخستین پرتغالی‌ها از راه رسم «کونیادیسمو» — سنت بومی پذیرش بیگانه از راه ازدواج با دختران قبیله — با زنان بومی آمیختند و فرزندان دورگه‌ای پدیدآوردند. نمونه‌های شناخته‌شده این نخستین مهاجران، ژوائو رامالیو در سائو پائولو و دیوگو آلوارش (کارامورو) در باهیا هستند.

اشغال واقعی سرزمین با راه‌اندازی نخستین کارخانه‌های نیشکر پیش از ۱۵۲۰ آغاز شد. این کارخانه‌ها به‌سرعت در سراسر ساحل گسترش یافتند و در زمین‌های حاصلخیز شمال‌شرق برزیل متمرکز شدند. نیم‌قرن بعد، شکر برزیل به کالای نخست بازار جهانی بدل شده بود.

در دو سده نخست استعمار (شانزدهم و هفدهم)، کمتر از ۱۰۰ هزار پرتغالی به برزیل مهاجرت کردند. پرتغال در میانه سده شانزدهم تنها ۱٫۵ میلیون جمعیت داشت و مشغول استعمارسازی در جزایر آتلانتیک، آفریقا و آسیا بود و مازاد جمعیتی اندکی داشت. افزون بر این، کار در کارخانه‌های شکر برای دهقانان اروپایی جذابیتی نداشت و این کار به‌صورت گسترده بر دوش بردگان افتاد.

در سده هجدهم، با کشف طلا در مینا ژرایس، موج بزرگی از مهاجرت پرتغالی‌ها به برزیل آغاز شد؛ نزدیک به ۶۰۰ هزار پرتغالی تنها در این سده وارد شدند. در آغاز سده نوزدهم نیز با فرار خاندان سلطنتی براگانزا از برابر ناپلئون به ریو دو ژانیرو در ۱۸۰۸، نزدیک به ۱۵ هزار اشراف‌زاده پرتغالی به برزیل آمدند.

### ورود بردگان آفریقایی
برده‌داری در برزیل از نیمه دوم سده شانزدهم آغاز شد. از آن زمان تا ممنوعیت تجارت برده در ۱۸۵۰، میان ۴ تا ۵ میلیون آفریقایی به برزیل آورده شدند. این رقم برزیل را به بزرگ‌ترین مقصد تجارت برده در تمامی تاریخ بدل کرده‌است. میانگین عمر یک برده آفریقایی پس از ورود به برزیل تنها هفت سال بود که نشان‌دهنده نرخ مرگ‌ومیر بسیار بالا بود.

بیشتر بردگان از ساحل غربی آفریقا آورده شدند. بر پایه برآوردها، بخش بزرگی از آن‌ها از سده هجدهم به بعد وارد شدند. استقلال برزیل در ۷ سپتامبر ۱۸۲۲ اعلام شد ولی بردگی تا ۱۸۸۸ ادامه یافت. در طول سده نوزدهم، نیروی کار برده‌ها به‌تدریج جای خود را به مهاجران اروپایی داد.

### ترکیب جمعیت پیش از مهاجرت انبوه
در نخستین سرشماری برزیل (۱۸۷۲)، پس از ورود نزدیک به ۳۵۰ هزار مهاجر عمدتاً اروپایی و نزدیک به ۱٫۱۵ میلیون برده آفریقایی، جمعیت کشور ۹٬۹۳۰٬۴۷۸ نفر شمرده شد که از آن میان ۳۸٫۱۴ درصد سفیدپوست، ۳۴٫۰۴ درصد «پاردو» (مختلط)، ۱۹٫۶۸ درصد سیاه‌پوست و ۳٫۹۰ درصد «کابوکلو» (آمیخته بومی و اروپایی) بودند.

## دوره‌بندی مهاجرت
ماریا استلا فریرا لوی، پژوهشگر جمعیت‌شناسی، فرایند مهاجرت به برزیل را به چهار دوره بخش کرده‌است:
# **۱۸۲۰–۱۸۷۶:** شمار اندک مهاجران (نزدیک به ۶ هزار نفر در سال)؛ برتری پرتغالی‌ها (۴۵٫۷۳٪) و حضور چشمگیر آلمانی‌ها (۱۲٫۹۷٪).
# **۱۸۷۷–۱۹۰۳:** مهاجرت انبوه (نزدیک به ۷۱ هزار نفر در سال)؛ برتری ایتالیایی‌ها (۵۸٫۴۹٪).
# **۱۹۰۴–۱۹۳۰:** مهاجرت انبوه (نزدیک به ۷۹ هزار نفر در سال)؛ بازگشت برتری پرتغالی‌ها (۳۶٫۹۷٪).
# **۱۹۳۱–۱۹۶۳:** کاهش مهاجرت (نزدیک به ۳۳٬۵۰۰ نفر در سال)؛ برتری پرتغالی‌ها (۳۸٫۴۵٪).

### دوره نخست: ۱۸۲۰–۱۸۷۱
مهاجرت به‌معنای واقعی با گشایش بندرهای برزیل در ۱۸۰۸ آغاز شد. دولت تشویق اروپاییان برای اسکان در زمین‌های کشاورزی را در دستور کار گذاشت. در ۱۸۱۲ مهاجرانی از جزایر آزور به ایسپیریتو سانتو و در ۱۸۱۹ سوئیسی‌ها به نوا فریبورگو آورده شدند. پس از استقلال، امپراتوری برزیل بر اسکان مهاجران در ایالت‌های جنوبی که جمعیت کمی داشتند و در برابر حملات آرژانتین و بومیان کاینگانگ آسیب‌پذیر بودند تمرکز کرد.

از ۱۸۲۴، مهاجران از اروپای مرکزی به‌ویژه آلمانی‌ها در ناحیه سائو لئوپولدو در ایالت ریو گرانده جنوبی ساکن شدند. در ۱۸۵۹ پروس مهاجرت به برزیل را ممنوع کرد، عمدتاً به دلیل شکایت از بهره‌کشی آلمانی‌ها در مزارع قهوه سائو پائولو.

پس از جنگ داخلی آمریکا، نزدیک به ۲۰ هزار نفر از کنفدراسیون‌نشینان جنوب ایالات متحده به برزیل مهاجرت کردند و بسیاری از آن‌ها در نزدیکی شهر کنونی آمریکانا در ایالت سائو پائولو ساکن شدند. امروزه نزدیک به ۲۶۰ هزار نفر از فرزندان این مهاجران در برزیل زندگی می‌کنند.

در مجموع، میان ۱۸۲۰ و ۱۸۷۶ تعداد ۳۵۰٬۱۱۷ مهاجر وارد برزیل شدند که ۴۵٫۷۲٪ پرتغالی، ۱۲٫۹۷٪ آلمانی و ۳۵٫۷۴٪ ملیت‌های دیگر بودند.

### دوره دوم: ۱۸۷۲–۱۹۰۳
در چارک پایانی سده نوزدهم، ورود مهاجران به برزیل به‌شدت افزایش یافت. از یک‌سو اروپا با بحران جمعیتی شدیدی دست به گریبان بود و از سوی دیگر بحران نهایی بردگی در برزیل، مقامات را بر آن داشت تا جایگزینی برای نیروی کار بیابند. در نتیجه، مهاجران بیش از پیش به مزارع قهوه سائو پائولو روانه شدند و در آنجا به‌عنوان کارگر یا خرده‌کشاورز مشغول شدند.

در این دوره شمار بسیاری از اروپاییان، به‌ویژه ایتالیایی‌ها، به برزیل آمدند. از ۱۸۷۷ تا ۱۹۰۳، نزدیک به ۱٬۹۲۸٬۰۰۰ مهاجر با میانگین سالانه ۷۱ هزار نفر وارد شدند. اوج این جریان در ۱۸۹۱ بود که ۲۱۵٬۲۳۹ اروپایی رسیدند. ایتالیایی‌ها ۵۸٪ و پرتغالی‌ها ۲۰٪ مهاجران این دوره را تشکیل می‌دادند.

در جنوب برزیل نیز مهاجران آلمانی که در دوره پیشین دره‌های رودخانه‌ها را گرفته بودند، اکنون جای خود را به ایتالیایی‌ها دادند که مناطق کوهستانی ایالت ریو گرانده جنوبی را اشغال کردند.

### دوره سوم: ۱۹۰۴–۱۹۳۰
در این دوره پرتغالی‌ها دوباره بزرگ‌ترین گروه مهاجر شدند و پس از آن اسپانیایی‌ها، ایتالیایی‌ها و آلمانی‌ها قرار داشتند. میان ۱۹۱۴ و ۱۹۱۸ ورود مهاجرانی از ملیت‌های دیگر مانند لهستانی‌ها، روس‌ها و رومانیایی‌ها نیز افزایش یافت. شمار یهودیان و مهاجران خاورمیانه‌ای (سوری و لبنانی) نیز در این دوره بالا رفت.

مهاجرت ژاپنی‌ها نیز از ۱۹۰۸ آغاز شد و در دهه ۱۹۲۰ شدت گرفت؛ میان ۱۹۲۴ و ۱۹۳۳ بیش از ۱۱۰ هزار ژاپنی وارد برزیل شدند.

برآورد می‌شود که میان ۱۸۲۱ و ۱۹۳۲، برزیل نزدیک به ۵٫۵ میلیون مهاجر اروپایی پذیرفته باشد. مهاجرت انبوه تا دهه ۱۹۳۰ ادامه داشت و سپس رئیس‌جمهور ژتولیو وارگاس محدودیت‌هایی بر ورود خارجیان وضع کرد.

## آمار مهاجرت بر پایه ملیت
جدول زیر شمار مهاجران واردشده به برزیل را بر حسب ملیت و دهه نشان می‌دهد:

## مهاجرت پس از جنگ جهانی دوم
پس از جنگ جهانی دوم، مهاجرت اروپایی به‌شدت کاهش یافت، هرچند از ۱۹۳۱ تا ۱۹۶۳ نزدیک به ۱٫۱ میلیون مهاجر — بیشتر پرتغالی — وارد برزیل شدند. در میانه دهه ۱۹۷۰، پس از استقلال مستعمرات آفریقایی پرتغال (آنگولا، موزامبیک و گینه بیسائو)، شماری از پرتغالی‌ها دوباره به برزیل مهاجرت کردند.

از دهه ۱۹۷۰ به بعد، افزایش ورود مهاجرانی از کره جنوبی، چین، تایوان، بولیوی، پرو، پاراگوئه و کشورهای پرتغالی‌زبان آفریقا مشاهده شد.

## روند معاصر
از دهه ۱۹۶۰، برزیل دیگر کشور پذیرنده بزرگ مهاجر نبود و از دهه ۱۹۸۰ به کشوری فرستنده نیروی کار بدل شد و بسیاری از برزیلی‌ها به ایالات متحده، پاراگوئه، اروپا و ژاپن مهاجرت کردند.

با این حال، در دو دهه اخیر دوباره جریان مهاجرت به برزیل رو به رشد گذاشته‌است. در دهه ۲۰۱۰، شمار مهاجران ساکن برزیل دو برابر شد: از نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر در ژوئیه ۲۰۱۰ به ۱٫۳ میلیون در ۲۰۲۰. در مارس ۲۰۲۲ نزدیک به ۱٫۷ میلیون مهاجر در برزیل ساکن بودند.

مهاجران جدید عمدتاً از ونزوئلا، هائیتی، بولیوی، کلمبیا و کوبا آمده‌اند.

### مهاجران کنونی بر حسب کشور مبدأ
جدول زیر بزرگ‌ترین جوامع مهاجر ثبت‌شده در برزیل تا ۲۰۲۲ را نشان می‌دهد:

## تأثیر ژنتیکی مهاجرت
مهاجرت‌های گوناگون پیامدهای ژنتیکی گسترده‌ای بر جمعیت برزیل داشته‌است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که حتی میان برزیلی‌های سفیدپوست، ۹۸٪ ژن‌های خط پدری ریشه اروپایی دارند ولی در خط مادری، ۳۳٪ ژن‌ها بومی، ۲۸٪ آفریقایی و تنها ۳۹٪ اروپایی هستند که گواه آمیزش نژادی گسترده در سده‌های نخست استعمار است.

اروپای لاتین چهارپنجم کل مهاجران را تشکیل داد (۱٫۸ میلیون پرتغالی، ۱٫۷ میلیون ایتالیایی و ۷۶۰ هزار اسپانیایی) و این جامعه‌ای به‌شدت چندفرهنگی پدیدآورد. با این حال، برزیل طی چند نسل این جمعیت‌های نو را در خود جذب کرد؛ فرایندی شبیه تجربه دیگر کشورهای جهان نو.

## جستارهای وابسته
* برزیل
* مردم برزیل
* تاریخ برزیل
* برده‌داری در برزیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* برزیل: ۵۰۰ سال سکونت‌دهی — تارنمای مؤسسه جغرافیا و آمار برزیل (IBGE)
* Slave Voyages — پایگاه داده تجارت برده آتلانتیک

رده:مهاجرت به برزیل
رده:تاریخ برزیل
رده:جمعیت‌شناسی برزیل