دوک‌نشین وستفالی

**دوک‌نشین وستفالی** (به آلمانی: Herzogtum Westfalen) قلمرویی منحصربه‌فرد و کوهستانی در غرب آلمان بود که به مدت هفت سده تحت حاکمیت مستقیم اسقف اعظم کلن اداره می‌شد. این دوک‌نشین که قلعه‌ای مستحکم برای مذهب کاتولیک در میان همسایگان پروتستان بود، به دلیل جنگل‌های انبوه، معادن غنی و پایتخت تاریخی‌اش، آرنسبرگ، اهمیت راهبردی بسیاری داشت.

## سقوط هنری شیر و هدیه امپراتور
هیجان‌انگیزترین لحظه شکل‌گیری این دوک‌نشین در سال ۱۱۸۰ میلادی رقم خورد. وقتی امپراتور فریدریش بارباروسا، رقیب قدرتمندش هاینریش شیر را درهم شکست و قلمرو وسیع او را تکه‌تکه کرد، بخش بزرگی از منطقه وستفالی را به عنوان پاداش به اسقف اعظم کلن بخشید. از آن پس، اسقف‌های کلن نه تنها رهبران مذهبی، بلکه به عنوان «دوک‌های وستفالی» صاحب قدرت نظامی و سیاسی وسیعی شدند که لرزه بر اندام رقبای منطقه‌ای می‌انداخت.

## آرنسبرگ، پایتختی بر فراز صخره
شهر آرنسبرگ، پایتخت دوک‌نشین، یکی از زیباترین شهرهای تاریخی آلمان است که هسته قدیمی آن بر روی یک یال صخره‌ای در میان رودخانه «رور» بنا شده است. بقایای قلعه عظیم دوک‌ها که روزگاری نماد قدرت کلن در منطقه بود، هنوز هم بر فراز شهر خودنمایی می‌کند. قدم زدن در محله حکومتی با ساختمان‌های کلاسیک سفیدرنگ که بعدها توسط پروسی‌ها ساخته شد، تضاد جذابی را با کوچه‌های تنگ و خانه‌های نیمه‌چوبی قرون‌وسطایی ایجاد کرده است.

## پناهگاه مذهبی و گنجینه‌های پنهان
در جریان اصلاحات پروتستانی، دوک‌نشین وستفالی به عنوان «دژ کاتولیک‌ها» عمل می‌کرد. زمانی که شهر کلن در محاصره یا خطر بود، اسقف‌های اعظم به قلعه‌های مستحکم خود در وستفالی پناه می‌بردند. یکی از هیجان‌انگیزترین وقایع، انتقال صندوق سه‌پادشاه (ارزشمندترین گنجینه کلیسای جامع کلن) به شهر آرنسبرگ برای در امان ماندن از ارتش فرانسه بود. این دوک‌نشین همچنین به دلیل معادن آهن و مس و صنعت فلزکاری‌اش، موتور محرک اقتصادی برای اسقف‌نشین کلن محسوب می‌شد.

## پایان استقلال و میراث ماندگار
دوران درخشان دوک‌نشین در سال ۱۸۰۳ و در پی تحولات دوران ناپلئونی به پایان رسید. قلمرو آن ابتدا به هسن-دارمشتات و سپس به پادشاهی پروس واگذار شد. با این حال، هویت «وستفالیای کاتولیک» چنان قدرتمند بود که هنوز هم در سنت‌ها، معماری و روحیه مردم این منطقه (که امروزه بخشی از ایالت نوردراین-وستفالی است) به وضوح دیده می‌شود. مناظر کوهستانی «زاوارلند» (Sauerland) که بخش اصلی این دوک‌نشین بود، امروزه یکی از محبوب‌ترین تفرجگاه‌های طبیعت‌گردی آلمان است.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* انتخابگرنشین کلن
* نوردراین-وستفالی

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۱۸۰ (میلادی) در اروپا
رده:انحلال‌های ۱۸۰۳ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
رده:دوک‌نشین‌های امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ مدرن آغازین آلمان
رده:کشورهای پیشین در اروپا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای پیشین نوردراین-وستفالن
رده:آلمان قرون وسطی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۸۰۳ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۱۸۰ (میلادی)
رده:وستفیلیا، مریلند

[رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم]]
رده:تاریخ آلمان
رده:آلتنبورگ
رده:برون‌بوم پیشین
رده:خاندان ویتین
رده:تاریخ آلمان
رده:ایالات امپراتوری آلمان
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها