اتید

**اتید** (به ؛ به ) یک کمون در شهرستان هارگیتا در کشور رومانی است. این کمون در سکی‌فولد، ناحیه‌ای قومی-فرهنگی در شرق ترانسیلوانی، جای دارد. مسیر گذرگاه دوربُرد ویا ترانسیلوانیکا از روستای اینلاچنی که زیرمجموعهٔ اداری کمون اتید است می‌گذرد.

کمون اتید از پنج روستا تشکیل شده و جمعیت آن بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۲۱ برابر با ۲٬۵۹۴ نفر بوده‌است. اکثریت مطلق ساکنان این کمون را سکی‌های مجار تشکیل می‌دهند. کمون اتید در جنوب غربی شهرستان هارگیتا و در کوهپایه‌های فرعی کارپات شرقی بر کرانه‌های رودخانهٔ کوشمد قرار گرفته‌است.

## جغرافیا

کمون اتید در کوهپایه‌های فرعی کارپات شرقی واقع شده‌است. روستای اتید در محل ریزش نهر فیرتوش به رودخانهٔ کوشمد، که شاخهٔ چپ رود تیرناوا میکا (کوکل کوچک) است، جای دارد. این کمون در امتداد جادهٔ شهرستانی DJ 136A قرار گرفته و نزدیک به ۵۸ کیلومتر با می‌یرکورئا چوک (مرکز شهرستان هارگیتا) فاصله دارد.

## روستاهای تشکیل‌دهنده
کمون اتید از پنج روستا تشکیل شده‌است:

## پیشینه

از دوران باستان، این منطقه محل سکونت داس‌ها بود. پس از فتح داکیه توسط رومیان، امپراتوری روم با ساختن دژی به نام پراتوریا آوگوستا در روستای اینلاچنی بر این ناحیه تسلط یافت. این دژ در سال ۱۸۵۸ کشف شد. دژ رومی پراتوریا آوگوستا نزدیک به دو هکتار وسعت داشت و بقایای آن هنوز در محل قابل شناسایی است.

روستای اتید که اکثریت ساکنان آن سکی‌ها هستند، نخستین‌بار در سال ۱۵۶۶ در اسناد مکتوب ذکر شده‌است. روستاها از نظر تاریخی بخشی از ناحیهٔ سکی‌فولد در ایالت ترانسیلوانی بودند و تا اصلاحات اداری ۱۸۷۶ به بخش اودوارهی تعلق داشتند. پس از آن در چارچوب شهرستان اودوارهی در پادشاهی مجارستان قرار گرفتند.

پس از پیمان تریانون در سال ۱۹۲۰، این روستاها بخشی از رومانی شدند و در دورهٔ میان دو جنگ جهانی در شهرستان اودورهی جای گرفتند. در سال ۱۹۴۰ بر اساس داوری دوم وین، ترانسیلوانیای شمالی به مجارستان واگذار شد و تا ۱۹۴۴ در اختیار مجارستان بود. پس از اشغال شوروی، اداره رومانیایی بازگشت و کمون در سال ۱۹۴۷ رسماً بخشی از رومانی شد. میان سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۶۰ کمون در منطقهٔ خودمختار مجار و از ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۸ در منطقهٔ خودمختار مورش-مجار قرار داشت. از سال ۱۹۶۸ با انحلال آن منطقه، کمون به شهرستان هارگیتا ملحق شد.

### بناهای دینی
کلیسای اصلاح‌شده (رفورمه) اتید در سال ۱۶۷۸ ساخته شد و در سال ۱۷۹۷ بازسازی گردید. این کلیسا به‌عنوان بنای تاریخی ثبت شده‌است. کلیسای کاتولیک رومی نیز در سال ۱۸۷۶ به نام مقدس میکائیل ساخته شد و برج آن در سال ۱۸۸۹ تکمیل گردید.

## جمعیت‌شناسی

کمون اتید دارای اکثریت مطلق سکی‌های مجار است. بر پایهٔ سرشماری ۲۰۰۲ جمعیت آن ۲٬۸۳۷ نفر بود که ۹۸٫۳۷ درصد (۲٬۷۹۱ نفر) آنان مجارهای رومانی بودند.

بر پایهٔ سرشماری ۲۰۲۱، جمعیت کمون ۲٬۵۹۴ نفر بود که ۸۸٫۱۳ درصد آنان مجار و ۱٫۳۱ درصد روما بودند.

ترکیب قومی کمون بر پایهٔ سرشماری‌های گوناگون به شرح زیر بوده‌است:

## جاذبه‌ها و بناهای تاریخی
* کلیسای اصلاح‌شده و برج ناقوس در مرکز اتید (ساخت ۱۶۷۸، بازسازی ۱۷۹۷)، بنای تاریخی ثبت‌شده
* کلیسای اصلاح‌شدهٔ روستای کوشمد (ساخت سدهٔ سیزدهم، بازسازی سدهٔ هجدهم) و برج ناقوس چوبی (ساخت ۱۷۴۷)، بنای تاریخی
* خانهٔ سفالگر زیگموند بِرِتسکی در کوشمد (ساخت ۱۸۵۸)، بنای تاریخی
* کلیسای یکتاپرست (یونیتاری) روستای اینلاچنی (ساخت سدهٔ پانزدهم، بازسازی سدهٔ نوزدهم) با برج ناقوس (ساخت ۱۶۸۸) و دیوار حصار (ساخت ۱۷۵۳)، بنای تاریخی
* کلیسای اصلاح‌شده و برج ناقوس چوبی روستای شیکلود (ساخت ۱۷۸۴)، بنای تاریخی
* بقایای دژ رومی پراتوریا آوگوستا در اینلاچنی


File:Etéd1.jpg|نمایی از اتید
File:Enlaki unitarius templom.JPG|کلیسای یکتاپرست در اینلاچنی
File:Énlaka unitárius templom mennyezet.jpg|سقف کاستی کلیسای یکتاپرست اینلاچنی
File:Siklód református temploma2.JPG|برج ناقوس چوبی و کلیسا در شیکلود


## روستای اینلاچنی

اینلاچنی (به مجاری: ) در سرشماری ۱۹۹۲ دارای ۲۲۸ نفر جمعیت بود که همگی سکی‌های مجار بودند. مانند بسیاری از روستاهای اطراف، اکثریت ساکنان آن به کلیسای یکتاپرست ترانسیلوانی تعلق دارند.


Image:Enlaka1.JPG|کلیسای یکتاپرست
Image:enlaka2.jpg|فضای درونی کلیسا
Image:enlaka3.jpg|فضای درونی کلیسا
Image:enlaka4.jpg|خط رونی سکیایی


## شهرهای خواهرخوانده
کمون اتید با شهرها و روستاهای زیر پیوند خواهرخواندگی دارد:
*  هاردنبرگ و تریخت
*  هولوکو، یاسیوانی، کزار، کوندوروش، سارسنتلورینتس، زالاآپاتی، بخش پنجم بوداپست و اِته

## پیوند به بیرون
* 
* کمون اتید در ghidulprimariilor.ro

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان مجاری
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان رومانیایی
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:پیوند رده انبار در ویکی‌داده‌است
رده:مقاله‌های دارای تلفظ ضبط‌شده
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
رده:صفحه‌هایی که از افزونه فونوز استفاده می‌کنند
رده:صفحه‌های دارای الفبای آوانگاری بین‌المللی مجاری