نقص شناختی

**نقص شناختی** یا **کاهش عملکرد شناختی**  اصطلاحی فراگیر برای توصیف هر ویژگی است که به‌عنوان مانعی برای فرایند شناخت یا حوزه‌های مختلف شناختی عمل می‌کند. شناخت، که به آن عملکرد شناختی نیز گفته می‌شود، به فرایندهای ذهنی‌ای اشاره دارد که طی آنها یک فرد دانش کسب می‌کند، از دانش موجود استفاده می‌نماید، و با به‌کارگیری افکار و حواس خود، چیزهایی را که در اطراف او اتفاق می‌افتد، درک می‌کند. نقص شناختی می‌تواند در حوزه‌ها یا جنبه‌های مختلف عملکرد شناختی فرد از جمله حافظه، دامنه توجه، برنامه‌ریزی، استدلال، تصمیم‌گیری، زبان (درک، نوشتن، گفتار)، عملکرد اجرایی و عملکرد دیداری-فضایی باشد. اصطلاح نقص شناختی، بیماری‌ها و شرایط مختلفی را پوشش می‌دهد و همچنین ممکن است نشانه یا تظاهر یک بیماری زمینه‌ای متفاوت باشد. نمونه‌ها شامل اختلال در هوش کلی (مانند معلولیت‌های ذهنی)، اختلال‌های خاص و محدود در توانایی‌های شناختی (مانند اختلالات یادگیری مانند نارساخوانی)، اختلال‌های عصبی-روان‌شناختی (مانند اختلال در توجه، حافظه کاری یا عملکرد اجرایی) یا اختلال ناشی از مصرف دارو در شناخت و حافظه (مانند آنچه در الکل، گلوکوکورتیکوئیدها، و بنزودیازپین‌ها دیده می‌شود) است. نقص‌های شناختی ممکن است کوتاه‌مدت، پیشرونده (با گذشت زمان بدتر می‌شود) یا دائمی باشند.

رویکردهای مختلفی برای ارزیابی یا تشخیص نقص شناختی وجود دارد، از جمله تست‌های عصبی-روان‌شناختی با استفاده از تست‌های مختلف که حوزه‌های متفاوت شناخت را در نظر می‌گیرند. نمونه‌هایی از ابزارهای بالینی ارزیابی کوتاه‌تر شامل آزمون کوتاه وضعیت ذهنی و ارزیابی شناختی مونترال است. سندرم‌ها و پاتولوژی‌های مختلفی وجود دارند که باعث نقص شناختی می‌شوند، از جمله زوال عقل، اختلال عصبی-شناختی خفیف و بیماری آلزایمر.

## علت
نقص‌های شناختی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی از جمله عامل زیست‌محیطی یا آسیب‌های مغزی (مانند آسیب تروماتیک مغزی)، بیماری‌های عصبی یا اختلال روانی باشد. اگرچه در افراد مسن شایع‌تر است، اما همهٔ افراد مسن دچار نقص‌های شناختی نیستند. برخی از علل شناخته‌شدهٔ نقص‌های شناختی که در افراد جوان‌تر شایع‌تر هستند، عبارت‌اند از: ناهنجاری‌های کروموزومی یا سندرم‌های ژنتیکی، قرار گرفتن در معرض تراتوژن‌ها در داخل رحم (مانند قرار گرفتن در معرض داروها پیش از تولد نوزاد)، سوءتغذیه، مسمومیت‌ها، اوتیسم و کودک‌آزاری. سکته، زوال عقل، افسردگی، اسکیزوفرنی، سوءمصرف مواد، تومورهای مغزی، سوءتغذیه، آسیب‌های مغزی، اختلالات هورمونی و دیگر اختلالات مزمن ممکن است با افزایش سن منجر به نقص شناختی شوند. نقص شناختی همچنین ممکن است ناشی از یک پاتولوژی در مغز باشد؛ نمونه‌هایی از این بیماری‌ها شامل بیماری آلزایمر، بیماری پارکینسون، زوال عقل ناشی از ایدز، زوال عقل با اجسام لویی و بیماری هانتینگتون است.

نقص‌های شناختی کوتاه‌مدت می‌تواند ناشی از داروهای دارویی مانند آرام‌بخش‌ها باشد.

## غربالگری
غربالگری نقص شناختی در افراد بالای ۶۵ سال بدون نشانه، از سال ۲۰۲۰ تاکنون، از نظر مزیت در مقایسه با آسیب نامشخص است. در یک مطالعهٔ کوهورت بزرگ مبتنی بر جمعیت که شامل ۵۷۹٬۷۱۰ بزرگسال ۶۶ ساله بود و در مجموع ۳٬۸۷۰٬۲۹۳ نفر-سال (به‌طور میانگین ۶٫۶۸ ± ۱٫۳۳ سال به‌ازای هر نفر) پیگیری شدند، زوال شناختی ذهنی به‌طور قابل‌توجهی با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل بعدی مرتبط بود.

علاوه‌بر مجموعه‌ای از تست‌های شناختی، پزشکان عمومی اغلب برای تشخیص نقص شناختی همچنین به قضاوت بالینی خود تکیه می‌کنند. قضاوت بالینی در صورت همراهی با تست‌های تکمیلی که به پزشک اجازه می‌دهد تشخیص یا عدم وجود تشخیص را تأیید کند، ایده‌آل است. قضاوت بالینی در این موارد همچنین ممکن است به انتخاب تست‌های تکمیلی کمک کند.

## درمان
تصمیم‌گیری در مورد درمان مناسب برای افراد مبتلا به زوال شناختی، نیازمند قضاوت بالینی بر اساس تشخیص (مشکل شناختی خاص)، نشانه‌های فرد، دیگر عوامل مربوط به بیمار از جمله انتظارات و ایده‌های خود فرد و رویکردهای قبلی برای کمک به فرد است.

## پیش‌آگهی
با توجه به سطح زوال شناختی فرد، اغلب زندگی در یک محیط مستقل دشوارتر می‌شود. برخی افراد ممکن است در مراقبت از خود با مشکل مواجه شوند و بار مسئولیت افراد مراقب آن‌ها افزایش یابد. برخی از افراد به خدمات حمایتی مراقبت سلامت و در برخی موارد، بستری‌شدن در مراکز درمانی نیاز دارند.

## پژوهش
نقش نوردرمانی در درمان افراد مبتلا به نقص شناختی یا زوال عقل به‌طور کامل مشخص نشده است.

اگرچه انتظار می‌رود که زوال شناختی تأثیرات عمده‌ای بر عملکرد شغلی داشته باشد، اما به نظر می‌رسد که هیچ ارتباطی میان سلامت و عملکرد شغلی وجود ندارد یا ارتباط بسیار کمی وجود دارد. به استثنای مشاغل وابسته به توانایی‌های شناختی مانند مراقبت پرواز، ورزشکار حرفه‌ای یا دیگر مشاغل سطح بالا، به نظر نمی‌رسد که سن بر عملکرد شغلی فرد تأثیر بگذارد. این امر به‌وضوح با تست‌های شناختی انجام‌شده در تضاد است، بنابراین در پژوهش‌های بیشتری مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از دلایل احتمالی این نتیجه‌گیری، نیاز نادر به عملکرد حداکثری فرد است. میان عملکرد تیپیکال، یعنی سطح عادی عملکرد برای زندگی روزمره، و حداکثر عملکرد، یعنی آنچه تست‌های شناختی به‌عنوان حداکثر سطح عملکرد ما مشاهده می‌کنند، تفاوت وجود دارد. با کاهش حداکثر توانایی شناختی که قادر به دستیابی به آن هستیم، ممکن است در واقع بر زندگی روزمرهٔ ما که فقط به سطح عادی این توانایی نیاز دارد، تأثیری نگذارد.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که گرسنگی در دوران کودکی ممکن است تأثیر محافظتی بر زوال شناختی داشته باشد. یک توضیح احتمالی این است که آغاز تغییرات مرتبط با سن در بدن می‌تواند با محدودیت کالری به تأخیر بیفتد. توضیح احتمالی دیگر، تأثیر بقای انتخابی است، زیرا شرکت‌کنندگان مطالعه که دوران کودکی خود را با گرسنگی گذرانده‌اند، معمولاً سالم‌ترین افراد نسل خود هستند.

## جستارهای وابسته
* نظریه هوش PASS
* هوش سیال و متبلور
* زوال عقل با اجسام لویی

## منابع

## برای مطالعه بیشتر

* 
* Das, J.P. (2002). A better look at intelligence. *Current Directions in Psychology*, 11, 28–32.
* Goldstein, Gerald; Beers, Susan, eds (2004). Comprehensive Handbook of Psychological Assessment: Volume I: Intellectual and Neurological Assessment. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
* 
* 
* Sattler, Jerome M. (2008). Assessment of Children: Cognitive Foundations. La Mesa (CA): Jerome M. Sattler, Publisher.
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:شناخت
رده:اختلال شناختی
رده:ناتوانی‌های رشدی
رده:پزشکی کودکان