سجد (روستای ویران‌شده فلسطینی)

**سجد** (به عربی: ) روستایی فلسطینی در بخش رمله بود که در ۱۶ کیلومتری جنوب رمله قرار داشت. این روستا در اواخر سده نوزدهم میلادی در نزدیکی یک ایستگاه راه‌آهن محلی بنیان نهاده شد و در جریان جنگ عربی-اسرائیلی ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه گردید.

سجد از نخستین روستاهایی بود که از ساخت شبکه راه‌آهن در سرزمین فلسطین بهره‌مند شد. ایستگاه راه‌آهن آن را فرانسویان در دوره عثمانی ساختند و در اوت ۱۸۹۲ با آغاز بهره‌برداری از خط آهن یافا-اورشلیم، قطار در سجد توقف می‌کرد. زمین‌های کشاورزی روستا زمانی در مالکیت سلطان عبدالحمید دوم بود اما در ۱۹۰۸ از سوی دولت عثمانی مصادره شد. بر پایه سرشماری ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۳۷۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌های آن ۲٬۷۹۵ دونوم بود.

## پیشینه
در سال ۱۸۳۸ میلادی، «سجد» به‌عنوان مکانی «ویران یا متروک» ثبت شد.

روستای سجد در محل ایستگاه راه‌آهنی قرار داشت که فرانسویان در سرزمین فلسطین دوره عثمانی ساخته بودند. در اوت ۱۸۹۲ خدمات خط آهن یافا-اورشلیم آغاز شد و قطار در سجد توقف می‌کرد. این ایستگاه پس از ساخت خط آهن و ایستگاه جدید در وادی صرار در سال ۱۹۱۵ تعطیل شد.

نام سجد در آرامی «سجدا» بود و به معنای «سجده» یا «عبادت» است. روستا در منطقه‌ای تپه‌ماهور در بخش شرقی جلگه ساحلی میانی ساخته شده بود و راهی فرعی آن را به جاده اصلی شمالش پیوند می‌داد که غزه را به جاده رمله-اورشلیم متصل می‌کرد.

زمین‌هایی که روستاییان کشت می‌کردند زمانی در مالکیت سلطان عثمانی عبدالحمید دوم بود اما دولت عثمانی در ۱۹۰۸ آن‌ها را از وی بازستاند. پس از آن زمین‌های روستا به‌عنوان زمین جفتلیک طبقه‌بندی شدند؛ یعنی در مالکیت دولت بودند ولی به‌صورت بلندمدت به روستاییان اجاره داده می‌شدند.

خانه‌های روستا با مصالح بازیافتی از بقایای سکونتگاه‌های باستانی همان محل ساخته شده بودند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت سجد ۲۲۱ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این شمار به ۳۰۰ نفر افزایش یافت که همچنان همه مسلمان بودند و در ۶۶ خانه زندگی می‌کردند.

روستا مدرسه‌ای نداشت اما در سال تحصیلی ۱۹۴۵–۱۹۴۶ ساکنان آن دانش‌آموزانشان را به مدرسه روستای قزازه در جنوب‌شرقی می‌فرستادند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۳۷۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند و مساحت کل زمین‌های آن ۲٬۷۹۵ دونوم بود. از این میان ۱٬۶۸۷ دونوم به کشت غلات اختصاص داشت و ۱۹ دونوم منطقه مسکونی عمومی بود.

### ۱۹۴۸ و پس از آن
سندی از ستاد فرماندهی عملیات نخشون خطاب به گردان ۵۲ با تاریخ ۱۵ آوریل ۱۹۴۸ نشان می‌دهد که نیروهای پیش‌دولتی اسرائیلی عملیات نظامی علیه روستای سجد را در چارچوب عملیات نخشون برنامه‌ریزی کرده بودند. به گفته بنی موریس، «به گردان ۳ دستور داده شد که روستای سجد را نابود و ویران کند.»

به نوشته ولید خالدی، روستا در ۹ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان عملیات آن-فار به دست تیپ گیواتی سقوط کرد. بر پایه منابع عربی، ساکنان روستا احتمالاً به منطقه خلیل (الخلیل) گریختند.

### پناهندگان
پناهندگان فلسطینی سجد هنوز آرزوی بازگشت به سرزمین خود را دارند. حسان، پناهنده‌ای ساکن اردوگاه مارکا در اردن، گفته‌است: «ما هیچ اعتمادی به اعراب نداریم و آن‌ها خائن‌اند… ترجیح می‌دهم در چادری در میهنم زندگی کنم تا در قصری در جای دیگر… زیرا همیشه احساس می‌کنم آن قصر واقعاً مال من نیست.»

### وضعیت کنونی
بر پایه گزارش ولید خالدی در ۱۹۹۲ محل روستای سابق سجد غیرقابل دسترسی بود زیرا به منطقه نظامی اسرائیل تبدیل شده بود. هیچ شهرک اسرائیلی بر زمین‌های این روستا ساخته نشده‌است.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سجد در وبگاه فلسطین در خاطره
* سجد در ذاکرات
* سجد در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده