بونا ساووی

**بونا ساووی** (؛ ۱۰ اوت ۱۴۴۹ – ۲۳ نوامبر ۱۵۰۳) دوشس میلان به عنوان همسر دوم گالئاتزو ماریا اسفورزا (۱۴۴۴–۱۴۷۶)، دوک میلان، بود. پس از ترور شوهرش در سال ۱۴۷۶، او به عنوان نایب‌السلطنه میلان برای پسرش، جیان اسفورزا، در دوران خردسالی‌اش از سال ۱۴۷۶ تا ۱۴۸۱ خدمت کرد.

به عنوان نایب السلطنه، بونا نقش سیاسی مهمی در تلاش برای حفظ ثبات حکومت اسفورزا در بحبوحه مبارزات داخلی بر سر قدرت ایفا کرد. او همچنین حامی اصلی کتاب ساعات اسفورزا، یکی از بهترین کتاب‌های دوران رنسانس باقی مانده، بود.

## زندگی‌نامه
### اوایل زندگی
بونا که در قلعه قدیمی آویجیانا، تورین متولد شد، دختر لویی، دوک ساووی و آن دو لوزینیان قبرس بود. او یکی از نوزده فرزند بود. خواهر و برادرهای متعدد او شامل: آمادئوس نهم ساووی، فیلیپ دوم، دوک ساووی، لویی ساووی، کنت ژنو، مارگریت ساووی و شارلوت ساووی بودند که با پادشاه لویی یازدهم ازدواج کرد.

به دلیل ازدواج خواهرش شارلوت با پادشاه فرانسه و یتیم شدن آنها پس از مرگ مادرشان در سال ۱۴۶۲ و پدرشان در سال ۱۴۶۵؛ بونا و خواهرانش در دربار فرانسه بزرگ شدند.

### دوشس میلان
در سال ۱۴۶۴، بونا قرار بود به نامزدی ادوارد چهارم انگلستان درآید، تا اینکه ازدواج مخفیانه او با الیزابت وودویل فاش شد. او در سال‌های بعد با امتناع از در نظر گرفتن ازدواج بین هر یک از دخترانش و یکی از پسران ادوارد، نارضایتی خود را نشان داد.

بونا در ۹ مه ۱۴۶۸ در یک ازدواج نیابتی با گالئاتزو ماریا اسفورزا ازدواج کرد که در آن تریستانو اسفورزا، برادر ناتنی نامشروع گالئاتزو ماریا، داماد بود. مراسم ازدواج دوم در ۵ ژوئیه همان سال برگزار شد.

هنگامی که بونا و همراهانش در حال سفر از طریق آلپ برای رسیدن به میلان بودند، هنگام ورود به دوک‌نشین گالئاتزو، ماریا تصمیم گرفت با او شوخی کند و وانمود کند که برادر کوچکترش اسفورتزا ماریا است. بونا در ابتدا فریب اشارات همراهانش را خورد و گالئاتزو ماریا را از روی عکس‌هایی که برایش فرستاده بودند، شناخت. از اسب پایین آمد و با شوهر جدیدش «آنها یکدیگر را در آغوش گرفتند و بوسیدند».

از اوایل سال ۱۴۶۰ شایعه اتحاد بین اسفورتزا و خاندان سلطنتی فرانسه وجود داشت و «در ژوئن ۱۴۶۴، بونا از ساووی رسماً با نامه‌هایی از پادشاه فرانسه و دوک ساووی به گالئاتزو پیشنهاد شد».

### نایب‌السلطنه میلان
شوهر بونا در ۲۶ دسامبر ۱۴۷۶ در سن ۳۲ سالگی توسط سه اشراف‌زاده جوان در ایوان کلیسای جامع سن استفانو در میلان ترور شد. گالئاتزو پس از ۱۰ سال سلطنت، پسر ۷ ساله‌اش، جیان گالئاتزو اسفورزا (۱۴۶۹–۱۴۹۴) جانشین او شد. بونا به شایستگی روشنفکرانه منشی دوک، چیکو سیمونتا، تکیه کرد و در ۹ ژانویه ۱۴۷۷ به نام پسرش به عنوان نایب‌السلطنه اعلام شد. با این حال، موقعیت او که توسط سیمونتای توانمند تقویت شده بود، توسط برادران همسرش که مشتاق کنترل اراده دوک جوان بودند، مورد اعتراض قرار گرفت.

اینان (که در میان آنها اسفورزا ماریای جاه‌طلب برجسته بود) در ماه مه ۱۴۷۷ تلاش کردند تا بونا و سیمونتا را از قیمومیت جیان گالئاتزو ماریا برکنار کنند، اما سیمونتا موفق شد آنها را از سر راه بردارد و تبعید کند (۲۵ مه). با این حال، انتقام برادران همسرش دیری نپایید: اسفورزا جوان با کمک رهبر روبرتو سانسورینو، ارتشی تشکیل داد که به دوک‌نشین حمله کرد و جنوا و تورتونا را بین سال‌های ۱۴۷۸ تا ۱۴۷۹ فتح کرد. سقوط تدریجی سیمونتا در برابر چشمان بونا نیز از افتخارات آنها بود. در همین حال، دومی رابطه عاشقانه‌ای را با یکی از پیشخدمت‌هایش از فرارا، آنتونیو تاسینو، آغاز کرده بود. مشخص نیست که این مرد چه زمانی معشوق بونا شد، اما پس از مرگ گالئاتزو ماریا به سرعت قدرت و نفوذ زیادی بر بونا به دست آورد و در نتیجه به دشمن شخصی چیکو تبدیل شد.

پس از مرگ اسفورزا ماریا، که شاید توسط خود بونا و سیمونتا مسموم شده بود، آنتونیو تاسینو معشوق خود را متقاعد کرد که به برادرزن دیگرش، لودوویکو، اجازه بازگشت به میلان را بدهد، به این امید که این برای رهایی او از حضور ناراحت‌کننده چیکو کافی باشد.

بونا درخواست او را پذیرفت و در ۸ سپتامبر، با برادرزنش آشتی کرد و عملاً چیکو سیمونتای وفادار را به مجازات اعدام محکوم کرد.

با شکوه‌ترین جلال، سرم بریده خواهد شد و تو به مرور زمان دولت را از دست خواهی داد.

جمله‌ای که توسط چیکو سیمونتا بیان شد، تنها می‌توانست درست باشد: اگرچه او هنوز رسماً نایب‌السلطنه باقی مانده بود و توسط صدراعظم جدید دوک، بارتولومئو کالکو، یاری می‌شد، اما لودوویکو ایل مورو اوضاع سیاسی کشور را در دست داشت. در واقع، در ۷ اکتبر ۱۴۸۰، لودوویکو، به بهانه محافظت از جان برادرزاده‌اش در برابر اهداف آنتونیو تاسینو، او را به «روچتا»، نفوذناپذیرترین منطقه قلعه اسفورتزه، منتقل کرد، سپس خواهرزن خود را مجبور کرد تا حکم تبعید آنتونیو تاسینو و خانواده‌اش را که مجبور به بازگشت به وطن خود در فرارا بودند، تعیین کند.

### اواخر عمر
به دلیل جدایی اجباری از معشوقش، بونا شروع به نشان دادن علائم هیستری کرد. او خواستار ترک دوک‌نشین و بازگشت به پیمونت یا فرانسه، جایی که بزرگ شده بود، شد و وقتی لودوویکو و روبرتو سانسورینو سعی کردند مانع او شوند، تهدید به خودکشی کرد، به طوری که آن دو مجبور به تسلیم شدند.

جیان گالئاتزو کوچک سندی را امضا کرد که با آن عمویش را به جای مادر غایبش، معلم خصوصی خود اعلام می‌کرد، همان‌طور که در وصیت‌نامه گالئاتزو ماریای مرحوم در صورتی که بونا نمی‌خواست یا نمی‌توانست مسئولیت نیابت سلطنت را بر عهده بگیرد، تنظیم شده بود؛ بنابراین لودویگ تقریباً تمام قدرت سیاسی را در دستان خود متمرکز کرد.

بونای ساووی کتاب ساعات اسفورزا را سفارش داد که در حدود سال ۱۴۹۰ توسط یک هنرمند مشهور دربار، جیوان پیترو بیراگو، نقاشی شد. او از این کتاب استفاده کرد که حاوی متون مذهبی بود و یکی از برجسته‌ترین گنجینه‌های رنسانس ایتالیا محسوب می‌شود.

## فرزندان
بونا و گالئاتزو ماریا:
* جیان گالئاتزو اسفورتزا (۲۰ ژوئن ۱۴۶۹–۲۱ اکتبر ۱۴۹۴)، با دخترعموی اول خود ایزابلای ناپل (۲ اکتبر ۱۴۷۰–۱۱ فوریه ۱۵۲۴) ازدواج کرد، که از او فرزندانی داشت، از جمله بونا اسفورتزا، همسر ملکه سیگیسموند اول لهستان، که به نوبه خود شش فرزند داشت.
* هرمس ماریا اسفورتزا (۱۰ مه ۱۴۷۰–۱۸ سپتامبر ۱۵۰۳)، مارکی تورتونا.
* بیانکا ماریا اسفورتزا (۵ آوریل ۱۴۷۲–۳۱ دسامبر ۱۵۱۰)، در ژانویه ۱۴۷۴، ابتدا با فیلیبرت اول، دوک ساووی ازدواج کرد؛[b] در ۱۶ مارس ۱۴۹۴، در مرحله دوم با ماکسیمیلیان اول، امپراتور مقدس روم، ازدواج کرد. او از دو همسرش فرزندی نداشت.
* آنا ماریا سفورتزا (۲۱ ژوئیه ۱۴۷۶–۳۰ نوامبر ۱۴۹۷)، با آلفونسو اول دِسته، که بعدها دوک فرارا شد، ازدواج کرد. او هنگام زایمان درگذشت.

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی شامبری
رده:درگذشتگان ۱۵۰۳ (میلادی)
رده:دوشس‌های میلان
رده:زادگان ۱۴۴۹ (میلادی)