کشتار خیابان وحده

**کشتار خیابان وحده** یا **حملات هوایی خیابان وحده** (به عربی: ) مجموعه‌ای از بمباران‌های هوایی بود که در ۱۶ مه ۲۰۲۱ از سوی نیروهای دفاعی اسرائیل بر خیابان وحده در نوار غزه فلسطین انجام شد. این خیابان در یکی از پرجمعیت‌ترین محله‌های مسکونی و بازرگانی شهر غزه جای داشت. این بمباران مرگبارترین عملیات در جریان درگیری ۱۱ روزه میان اسرائیل و غزه بود که پس از هفته‌ها آشوب در اورشلیم شرقی آغاز شده بود. در این حمله ۴۴ غیرنظامی فلسطینی کشته و نزدیک به ۵۰ تن زخمی شدند و ۲۵۰۰ فلسطینی بی‌خانمان و ده‌ها هزار تن آواره شدند.

این رویداد واکنش‌های گسترده بین‌المللی را برانگیخت. اسرائیل هدف حمله را نابودی زیرساخت‌های زیرزمینی نظامی از جمله مرکز فرماندهی حماس اعلام کرد؛ اما بررسی نیویورک تایمز نشان داد که ارتش اسرائیل اطلاعات دقیقی دربارهٔ جایگاه این مرکز فرماندهی نداشته‌است. سخنگوی ارتش اسرائیل پس از آن گفت که خسارت‌های جانبی پیامد «غیرمنتظره» بمبارانی بوده که تونل‌های زیر خیابان را هدف گرفته بود و احتمالاً انفجارهای ثانویه در آن نقش داشته‌اند. هیچ هشدار پیشینی به غیرنظامیان فلسطینی در منطقه داده نشد و اسرائیل دلیل آن را پیش‌بینی نکردن چنین سطحی از خسارت دانست.

عفو بین‌الملل، دیده‌بان حقوق بشر و شماری از تحلیلگران این احتمال را مطرح کردند که این حمله به دلیل پیامدهای نامتناسب بر زندگی غیرنظامیان ممکن است جنایت جنگی به‌شمار آید. دیده‌بان حقوق بشر همچنین اعلام کرد که هیچ مدرکی دال بر وجود تونل یا مرکز زیرزمینی نظامی در این منطقه ارائه نشده‌است.

## پیش‌زمینه

خیابان وحده در محله پرجمعیت ریمال در شهر غزه، فلسطین جای دارد. این محله عمدتاً مسکونی است و بسیاری از متخصصان و بازرگانان شهر غزه در آن زندگی می‌کنند؛ همچنین مرکز کنش‌های بازرگانی غزه نیز به‌شمار می‌رود. در خیابان وحده ساختمان‌های بلند مسکونی پرجمعیت، مراکز خرید، بانک‌ها، مدرسه‌ها و بازارها کنار هم قرار دارند. این خیابان همچنین راه اصلی دسترسی به بیمارستان الشفاء است که مرکز مهم بهداشتی و درمانی برای فلسطینیان نوار غزه به‌شمار می‌رود.

درگیری ۱۱ روزه پس از اعتراض‌ها به تخلیه احتمالی شش خانواده فلسطینی از محله شیخ جراح در اورشلیم شرقی آغاز شد. در پی این رویدادها، در کوه معبد فلسطینیان سنگ پرتاب کردند و پلیس اسرائیل به محوطه مسجدالاقصی یورش برد. در واکنش به این رویدادها، حماس در ۱۰ مه ۲۰۲۱ اولتیماتومی صادر کرد و خواستار عقب‌نشینی اسرائیل از کوه معبد و شیخ جراح تا ساعت ۱۸:۰۰ همان روز شد. پس از پایان مهلت بدون پاسخ اسرائیل، حماس و جهاد اسلامی فلسطین موشک‌هایی شلیک کردند.

این بحران در نوار غزه ۲۵۶ کشته برجای گذاشت که ۱۲۸ تن از آنان غیرنظامی بودند و در اسرائیل ۱۳ تن از جمله ۱۲ غیرنظامی جان باختند. این درگیری آسیب‌های گسترده‌ای به زیرساخت‌های غزه و نیز خسارت‌هایی به زیرساخت‌های اسرائیل وارد کرد.

پس از پایان بحران، دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرد که اسرائیل احتمالاً دست‌کم در سه مورد از حملات هوایی خود از جمله حمله به خیابان وحده مرتکب جنایت جنگی شده‌است. این سازمان همچنین شلیک هزاران موشک از سوی حماس به سوی اهداف غیرنظامی را جنایت جنگی خواند. سازمان‌های دیگر مانند بتسلیم نیز بیانیه‌های مشابهی صادر کردند.

## حملات هوایی

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          ۳۴٫۴۴۷۸۸۹۳۲۸۰۰۲۹۴,
          ۳۱٫۵۲۰۶۷۸۶۵۶۰۳۱۷
        ]
  }
  }
 ]
}

اندکی پس از نیمه‌شب ۱۶ مه ۲۰۲۱ (هفتمین روز بحران)، ارتش اسرائیل نزدیک به ۱۵۰ حمله هوایی بر نوار غزه انجام داد که بیش از ۲۰ مورد آن محله ریمال را هدف گرفت و نزدیک به نیمی از آن‌ها بر منطقه گسترده‌تر وحده در شهر غزه فرود آمد. دست‌کم ۱۱ موشک هدایت‌شونده دقیق به نقاط گوناگون در چند صد متر از خیابان وحده در محله ریمال اصابت کرد که ۴۴ کشته و آسیب‌های سنگین به خیابان و چندین ساختمان دولتی برجای گذاشت. ارتش اسرائیل هیچ هشداری دربارهٔ حمله به خیابان وحده به ساکنان نداد و دلیل آن را تجربه حملات پیشین مشابه و پیش‌بینی نکردن تلفات غیرنظامی دانست. ارتش اسرائیل اعلام کرد که هدف حمله زیرساخت‌های نظامی زیرزمینی در زیر خیابان بوده و بمب‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده بودند که نخست به زمین نفوذ کرده و سپس منفجر شوند و خسارت‌های افزون‌تر احتمالاً ناشی از انفجارهای ثانویه مهمات انبارشده در زیرزمین بوده‌است. این شب مرگبارترین شب بحران برای فلسطینیان بود و فلسطینیان آن را کشتار نامیدند.

حمله به خیابان وحده مستقیماً سه ساختمان مسکونی متعلق به خانواده‌های ابوالعوف و القولق را ویران کرد. در مجموع ۴۶ نفر از ساکنان این ساختمان‌ها کشته شدند. افزون بر ویرانی ساختمان‌های مسکونی، بسیاری از ساختمان‌های پیرامون خیابان وحده نیز آسیب دیدند از جمله درمانگاهی که بیماران سوختگی و آسیب‌دیدگان را درمان می‌کرد.

بمباران خیابان وحده همچنین خسارت سنگینی به زیرساخت‌ها وارد کرد و در پی آن راه دسترسی اصلی به بیمارستان الشفاء مسدود شد.

### قربانیان
بر پایه منابع عربی‌زبان، قربانیان این حمله عمدتاً از سه خانواده بودند: خانواده القولق (۲۳ تن)، خانواده ابوالعوف (۱۰ تن) و خانواده الافرنجی (۵ تن). افزون بر اینها، خانواده اشکنتنا (۵ تن) و چند تن دیگر نیز جان باختند. در میان کشته‌شدگان دو پزشک وزارت بهداشت فلسطین نیز بودند: دکتر ایمن ابوالعوف، متخصص بیماری‌های داخلی و ریوی و رئیس بخش بیماران کرونا در بیمارستان الشفاء و دکتر معین العالول، متخصص بیماری‌های داخلی و اعصاب.

## واکنش‌ها
### واکنش اسرائیل
اسرائیل اعلام کرد که حملاتش تونل‌های حماس را هدف گرفته و همه بمب‌های ۱۶ مه به اهداف تعیین‌شده اصابت کرده‌اند. به گفته یک مقام ارشد نظامی اسرائیل، ویرانی ساختمان‌های مسکونی و شمار بالای کشته‌شدگان غیرنظامی پیامدی پیش‌بینی‌نشده در مأموریت نابودی مرکز فرماندهی زیرزمینی حماس بود؛ زیرا مهمات به‌کاررفته ویژه حملات دقیق و با هدف پرهیز از تلفات غیرنظامی طراحی شده بود و خسارت‌ها احتمالاً از انفجارهای ثانویه ناشی شده بود. این مقام گفت که فروریختن هدف نظامی زیرزمینی سبب فروریختن ساختمان‌های مجاور شده و ارتش اسرائیل پیش‌تر نیز حملات مشابهی در مناطق به همان اندازه متراکم انجام داده بود که تلفات غیرنظامی کمتری داشت. به همین دلیل مقامات اسرائیلی گفتند که هشداری پیش از بمباران ارائه نکرده‌اند. اسرائیل حماس را به «سپر انسانی ساختن غیرنظامیان» متهم کرد و گفت که پنهان کردن رهبران و عملیات نظامی در میان غیرنظامیان احتمالاً ناقض قوانین جنگ است.

بررسی نیویورک تایمز نشان داد که ارتش اسرائیل اطلاعات محدودی دربارهٔ هدف حمله داشت و پیش از بمباران، اندازه یا جایگاه دقیق مرکز فرماندهی ادعایی حماس را نمی‌دانست. ارتش اسرائیل مدرکی دال بر وجود این مرکز فرماندهی ارائه نکرد و گفت که سه ساختمان آسیب‌دیده هدف حمله نبوده‌اند. دیده‌بان حقوق بشر نیز گزارش داد که اسرائیل هیچ مدرکی برای ادعاهایش ارائه نکرده و خواستار بررسی این حمله از سوی دیوان کیفری بین‌المللی به عنوان جنایت جنگی آشکار شد.

### واکنش حماس
حماس به‌عنوان نهاد حاکم بر غزه اعلام کرد که رهبرانش در پنهانگاه نیستند و بنابراین دلیل اسرائیل برای بمباران ساختمان‌های مسکونی به بهانه پنهان شدن رهبران حماس در آن‌ها نادرست و بی‌اساس است. حماس وجود زیرساخت‌های نظامی زیرزمینی در مناطق غیرنظامی را انکار کرد؛ هرچند پس از حمله هوایی اسرائیل به مدرسه‌ای متروک وابسته به آنروا در محله ریمال غزه، ناظران سازمان ملل زیرساخت‌های نظامی زیرزمینی را در زیر آن مدرسه کشف کردند. در گفت‌وگویی با وایس‌نیوز، یحیی سنوار رهبر حماس اشغال غیرقانونی غزه از سوی اسرائیل و برتری نامتناسب تسلیحاتی اسرائیل در جنگ با غزه را محکوم کرد. حماس همواره اعلام کرده‌است که کنش‌هایش مقاومت مشروع یک گروه آزادی‌بخش در برابر اشغال است.

## تسلیحات به‌کاررفته
ارتش اسرائیل در پاسخ به پرسش آسوشیتدپرس دربارهٔ نوع بمب‌های به‌کاررفته در حملات خیابان وحده، پاسخی نداد.

پلیس غزه اعلام کرد که احتمالاً بمب‌های GBU-31 با ۴۳۰ کیلوگرم مواد منفجره در حمله به خانه‌های القولق و خیابان وحده به کار رفته‌اند. این بمب سنگین‌ترین بمبی است که ارتش‌ها به‌طور معمول از آن بهره می‌گیرند و هم برای ساختمان‌های بزرگ و هم برای اهداف زیرزمینی به کار می‌رود؛ زیرا برای ایجاد موج انفجاری نیرومند طراحی شده‌است. از همین رو، پیش از انجام حمله با چنین سلاح‌هایی، گردآوری دقیق اطلاعات و نظارت ضروری است چرا که ویرانی در مناطق غیرنظامی معمولاً شدید و گسترده خواهد بود. دست‌کم چهار بمب از این دست در نزدیکی ساختمان‌های مسکونی فرود آمد. بر پایه بررسی‌های پلیس غزه بر قطعات بمب‌های یافت‌شده در خیابان وحده، دو قطعه دارای شماره سریال «۷۶۳۰۱» بودند که نشان می‌داد توسط شرکت بوئینگ در ایالات متحده ساخته شده‌اند. شرکت بوئینگ در بیانیه‌ای در پاسخ به پرسش‌ها دربارهٔ این بمباران گفت: «بر پایه قانون ایالات متحده، دولت آمریکا مجوز صادرات همه تسلیحات دفاعی را صادر می‌کند و نظارت سخت‌گیرانه‌ای بر آن اعمال می‌نماید.»

تصاویر نظامی ارتش اسرائیل نشان می‌دهد که نیروهای ارتش بمب‌های سری مارک-۸۰ (Mark-80) مجهز به کیت‌های هدایت مهمات تهاجم مستقیم مشترک (JDAM) ساخت آمریکا را بارگذاری می‌کنند که به بمب‌ها امکان اصابت دقیق با بهره‌گیری از سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) را می‌دهد.

## بررسی نیویورک تایمز
در ژوئن ۲۰۲۱، روزنامه نیویورک تایمز گزارش تحقیقی تصویری دربارهٔ این حملات منتشر کرد. این بررسی با تحلیل ویدئوهای منتشرشده از سوی ارتش اسرائیل، تصاویر ماهواره‌ای، فیلم‌های ضبط‌شده پس از حملات و شهادت بازماندگان انجام شد. نیویورک تایمز نتیجه گرفت که همه خانه‌های ویران‌شده مستقیماً بر اثر بمباران هوایی اسرائیل با بمب‌های نفوذگر فرو ریخته‌اند و نه بر اثر فرو نشستن زمین ناشی از هدف قرار گرفتن تونل‌ها آن‌گونه که ارتش اسرائیل ادعا کرده بود. همچنین این گزارش به اعتراف مقامات ارتش اسرائیل اشاره کرد مبنی بر اینکه به دلیل نبود اطلاعات دقیق دربارهٔ جایگاه و اندازه مرکز فرماندهی ادعایی، کل منطقه هدف بمباران قرار گرفته بود.

## پیوند به بیرون
* تصاویر پهپادی از ویرانی‌ها در غزه

## منابع

* 
* 
* 

رده:حمله‌های هوایی ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:حمله‌های هوایی در آسیا
رده:حمله‌های هوایی انجام شده توسط اسرائیل
رده:کشتارها در ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:کشتارهای مرتکب‌شده توسط اسرائیل
رده:کشتارهای اسرائیل علیه فلسطینی‌ها
رده:رویدادهای مه ۲۰۲۱ در آسیا
رده:ریزش بناها در ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:صفحه‌هایی که از افزونه نقشه‌نگار استفاده می‌کنند