کالاسان

**کالاسان** (به ، به جاوه ای: ꦕꦟ꧀ꦝꦶꦏꦭꦱꦤ꧀، *Candhi Kalasan*)، یک معبد بودایی قرن هشتمی در جاوه، اندونزی است. در در شرق یوگیاکارتا در مسیر معبد پرامبانان، در ضلع جنوبی جاده اصلی جالان سولو (بخشی از جاده ملی ۱۵ اندونزی) بین یوگیاکارتا و سوراکارتا واقع شده است. از نظر اداری، در ناحیه کالاسان (*کاپانه وون*) از توابع سلمان ریجنسی واقع شده است.

## تاریخچه
بر پایهٔ کتیبه کالاسان که به سال ۷۷۸ میلادی و به زبان سانسکریت با خط پراناگری نوشته شده است، این معبد به فرمان گورو سانگ راجا سای‌لندراوامچاتیلاکا (گوهر خاندان سای‌لندرا) ساخته شد. او توانست ماهاراجا تجاپورناپانا پانانگکاران (که در بخش دیگری از همان کتیبه با نام کاریانا پانانگکاران نیز یاد شده است) را متقاعد کند تا تارابهَوانام، بنایی مقدس برای الهه تارا (بودیساتوه دیوی)، را بنا کند.

علاوه بر این، یک ویهارا (صومعه) برای راهبان بودایی از قلمرو خانواده سایلندرا ساخته شد. پانانگکاران روستای کالاچا را به سنگها (جامعه رهبانی بودایی) اعطا کرد. بر اساس تاریخ کتیبه کالاسان، معبد کالاسان قدیمی‌ترین معبد ساخته شده در دشت پرامبانان است.

با وجود اینکه این معبد در دوران استعمار هلند بازسازی و تا حدودی بازسازی شده است، در حال حاضر در وضعیت نامناسبی قرار دارد. در مقایسه با سایر معابد اطراف مانند پرامبانان، سوو و سامبیساری، این معبد به خوبی نگهداری نمی‌شود.

## معماری
راست|بندانگشتی|سر غول کالا روی درب جنوبی
بندانگشتی|یکی از طاقچه‌های روی دیوار معبد کالاسان که با حکاکی‌هایی از غول کالا و صحنه‌ای از خدایان در سوارگالوکا تزئین شده است

این معبد بر روی یک زیرزمین مربع شکل به مساحت ۱۴٫۲۰ متر قرار دارد. نقشه معبد به شکل صلیب است و به صورت یک چندضلعی دوازده گوشه طراحی شده است. هر یک از چهار نقطه اصلی دارای پله‌ها و دروازه‌هایی مزین به کالا-ماکارا و اتاق‌هایی به مساحت ۳٫۵ متر مربع است. در اتاق‌های کوچک‌تر که رو به شمال، غرب و جنوب هستند، هیچ مجسمه‌ای یافت نمی‌شود؛ اما پایه‌های نیلوفر آبی نشان می‌دهد که اتاق‌ها زمانی حاوی مجسمه‌های بودیساتوا بوده‌اند. این معبد به‌طور غنی با چهره‌های بودایی مانند بودیساتوا و گانا تزئین شده است. چندین محقق خارجی از چهره کالا در بالای درب جنوبی عکس گرفته و در کتاب‌های خود از آن استفاده کرده‌اند تا ایده‌ای از هنر سنگ‌تراشی هنرمندان جاوه مرکزی در هزاره پیش ارائه دهند. طاقچه‌هایی که مجسمه‌ها در آنها قرار می‌گرفتند، در داخل و خارج معبد یافت می‌شوند. این طاقچه‌ها، دیوار بیرونی را که با ظرافت با کالا، خدایان و الوهیت‌ها در صحنه‌هایی که سوارگالوکا، کاخ آسمانی خدایان، آپساراها و گاندارواها را به تصویر می‌کشیدند، زینت می‌دادند.

سقف معبد در سه بخش طراحی شده است. بخش پایینی هنوز مطابق شکل چندضلعی بدنه است و شامل طاقچه‌های کوچکی با مجسمه‌های بودیساتوا نشسته بر روی نیلوفر آبی است. هر یک از این طاقچه‌ها با استوپاها تاج‌گذاری شده‌اند. قسمت میانی سقف به شکل هشت ضلعی (هشت ضلعی) است. هر یک از این هشت ضلع که با طاقچه‌ها تزئین شده‌اند، شامل مجسمه‌ای از بودای دیانی است که توسط دو بودیساتوا ایستاده در کنار هم قرار گرفته‌اند. قسمت بالای سقف تقریباً دایره‌ای است و همچنین دارای ۸ طاقچه است که با یک داگوبای بزرگ تاج‌گذاری شده‌اند. جنبه هشت ضلعی سازه منجر به گمانه‌زنی‌هایی در مورد وجود عناصر غیربودایی در معبد شده است، مشابه برخی از تفاسیر در مورد ساختار اولیه بوروبودور.

این معبد رو به شرق است و اتاق شرقی نیز به عنوان دسترسی به اتاق مرکزی اصلی عمل می‌کند. در اتاق اصلی بزرگتر، یک پایه نیلوفر آبی و تختی با نقش‌های ماکارا، شیر و فیل، شبیه به تخت بودا وایروکانا که در معبد مندوت یافت می‌شود، وجود دارد. طبق کتیبه کالاسان، این معبد زمانی مجسمه بزرگ (احتمالاً با ارتفاع ۴ متر) تارا بودیساتوادیوی را در خود جای داده است. با توجه به طراحی تخت، به احتمال زیاد مجسمه الهه در حالت نشسته بوده و از برنز ساخته شده است. اکنون این مجسمه مفقود شده است، احتمالاً به سرنوشت مجسمه برنزی بودا در معبد سوو دچار شده و در طول قرن‌ها به دلیل ضایعات فلزی غارت شده است.

بر روی دیوار بیرونی معبد، آثاری از گچ به نام *وجرالپا* (به معنای گچ الماس) یافت شد. همین ماده در معبد ساری در همان نزدیکی نیز یافت شد. گچ سفید مایل به زرد برای محافظت از دیوار معبد استفاده شده بود، اما اکنون گچ ساییده شده است.

این معبد در دشت پرامبانان که از نظر باستان‌شناسی غنی است، واقع شده است. تنها چند صد متر در شمال شرقی معبد کالاسان، معبد ساری قرار دارد. به احتمال زیاد، کندی ساری همان صومعه‌ای است که در کتیبه کالاسان از آن نام برده شده است. در شرق‌تر، مجموعه پرامبانان، معبد سوو و معبد پلاوسان قرار دارند.

## در فرهنگ عامه
* در دسامبر ۲۰۱۶، چهارمین بسته الحاقی بازی محبوب استراتژی هم‌زمان مایکروسافت برای کامپیوتر، عصر فرمانروایان ۲: دوران پادشاهان با عنوان ***Rise of the Rajas***، شخصیت کندی کالاسان را به عنوان شگفتی تمدن مالایی در بازی معرفی کرد.

## جستارهای وابسته
* بوروبودور
* کندی پلاوسان
* کندی ساری

## منابع

رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اندونزی
رده:معبدهای بودایی سده ۸ (میلادی)