زیبالدونه

***زیبالدونه*** (جمع *زیبالدونی*) یک کتاب یا دفترچه یادداشت عامیانه ایتالیایی است که حاوی طیف گسترده‌ای از متون بومی است و توسط شهروندان دولت-شهرهای ایتالیایی اواخر قرون وسطی و رنسانس در یک نسخه خطی کاغذی کوچک یا متوسط کپی می‌شد.

## ریشه‌ها و تعریف «زیبالدونه»
کلمه *زیبالدونه که* اولین بار در اواسط قرن چهاردهم میلادی ظاهر شد، در اصل به معنای «انبوه‌ای از چیزها» یا «متفرقه» بود و در نیمه دوم قرن چهاردهم در یک اثر شاعرانه از فرانکو ساکتی به کار رفت. در نیمه دوم قرن چهاردهم، کلمه *زیبالدونه* به‌طور خاص برای توصیف «دفترچه‌ای که می‌توانست ترکیبی از ادبیات، علوم پایه (مانند طالع بینی، کیهان‌شناسی و غیره)، دعاها و مهم‌تر از همه، خاطرات شخصی» استفاده می‌شد.

*زیبالدونی‌ها* نیز مانند خاطرات، کتاب‌های خانوادگی هستند، زیرا در یک محیط خانگی خلق شده‌اند و برای گردش خصوصی محدود در نظر گرفته شده‌اند. با این حال، آنها از خاطرات ایتالیایی شناخته‌شده‌تر این دوره که به عنوان، خاطرات یا کتاب‌های مخفی شناخته می‌شوند، به‌طور قابل توجهی متفاوت هستند. برخلاف نویسنده خاطرات یا دفتر خاطرات، گردآورنده *زیبالدونی* در درجه اول بر ثبت اسناد بیوگرافی یا تاریخی متمرکز نبود، بلکه بر جمع‌آوری معنادارترین متون برای آموزش خود و اعضای خانواده‌اش تمرکز داشت: «*زیبالدونی‌ها* اگرچه خاطرات خصوصی و تاریخ‌های کاملاً عمومی نبودند، اما ظروف مهمی از فرهنگ محسوب می‌شدند. فلورانسی‌ها انتقال فرهنگ نوشتاری خود را به همان اندازه جدی می‌گرفتند که انتقال نام خانوادگی از نسلی به نسل دیگر را.»

## زیبالدونی فلورانسی رنسانس
تاکنون، اکثر *زیبالدونی‌ها* توسط فلورانسی‌ها کپی شده‌اند، اگرچه ایتالیایی‌های دیگری نیز آنها را گردآوری می‌کردند، به ویژه بازرگانان ونیزی، که از قرن چهاردهم شروع به کار کردند. نمونه‌های ونیزی شامل *کانال زیبالدونی* و *کتاب مایکل رودس* است. با توجه به نرخ سواد بسیار بالای فلورانس که «حداقل ۶۹٫۳٪ از جمعیت بالغ مرد» در قرن پانزدهم بود، کپی کردن نسخه‌های خطی یک سرگرمی بسیار محبوب در آنجا بود. منتقد ادبی، ویتوره برانکا، این فلورانسی‌ها را که کپی‌کار حرفه‌ای نبودند، به عنوان «*کپیستی پرشور*» توصیف کرده است، که با اشتیاق به گردآوری و به اشتراک گذاشتن متونی که ارزشمند می‌دانستند، هدایت می‌شدند. برانکا تخمین می‌زند که از تعداد زیادی نسخه خطی که آنها تولید کردند، بیش از ۲۰۰۰ نسخه هنوز موجود است.

اگرچه اکثر *زیبالدونی‌ها* ناشناس هستند، اما چندین مورد که توسط افراد مشهور فلورانسی گردآوری شده‌اند، موضوع مطالعات علمی بوده‌اند، به عنوان مثال سه زیبالدونی اثر جووانی بوکاچیو و *زیبالدونه کوآرسیماله* اثر جووانی دی پائولو روچلای به‌طور مشابه، *کدکس روستیکی*، یک *زیبالدونی* که به خاطر تصاویر دقیق کاتب آن، مارکو دی بارتولومئو، زرگر، قابل توجه است، موضوع بررسی‌های دانشگاهی بوده است. در میان دفترچه‌های لئوناردو داوینچی نیز نوشته‌هایی وجود دارد که شبیه *زیبالدونی* هستند.

گردآوری این نسخه‌های خطی محدود به نخبگان اجتماعی مانند روچلای، چهره‌های ادبی مانند بوکاچیو یا هنرمندانی مانند لئوناردو نبود. همان‌طور که مورخ دیل کنت نشان داده است، *زیبالدونی‌ها* توسط فلورانسی‌ها «در هر طبقه از نردبان اجتماعی شهروندان باسواد، از کوزیمو و پیرو د مدیچی گرفته تا صابون‌سازان و زین‌سازان» کپی می‌شدند. و متونی که آنها کپی می‌کردند به اندازه خود کپی‌کنندگان متنوع بود: «این کتاب‌های شخصی غیررسمی، با تکیه بر مجموعه‌ای گسترده از ادبیات مذهبی، عتیقه و مدنی، شعر، نثر، ترانه‌ها و قطعاتی از اطلاعات ارزشمند را که فرهنگ عامه را تشکیل می‌دادند، حفظ می‌کردند.»

## متن‌هایی که در زیبالدونی ظاهر می‌شوند
فهرست ناقص زیر نمایانگر تنوع متون بومی کپی شده در *زیبالدونی* است:

*نامه شبه سنت برنارد به ریموند*؛ *قانون باستانیان* - تئوفراستوس در مورد ازدواج؛ *دستورالعمل‌هایی برای همسر گرفتن و دوازده دستورالعمل برای عروس*؛ *بوته گل رز زندگی*؛ *دکترین* اسکیاوو دی باری؛ *دلخوری‌ها* آنتونیو پوچی؛ *سه حکایت* ازوپ؛ *دکلمه‌های* سنکا و کوینتیلیان دروغین؛ *دکترین سخن گفتن و سکوت کردن* آلبرتانو دا برشا؛ دو رساله در فن خطابه؛ سخنرانی استفانو پورکاری *در برابر شورای فلورانس*؛ نامه جووانی بوکاچیو *به پینو دِ روسی*؛ نامه بریجیدا بالدینوتی *به خواهران سانتا ماریا نووا*؛ اووید *هیرویدس*؛ *یک نامه عاشقانه*؛ *فضایل رزماری*؛ داروی چشم پاپ اینوسنت سوم؛ در مورد مراقبت از بدن زنان؛ «ساتور آرپو» و کتاب رویاها؛ *گل‌های فضیلت*؛ شبه ارسطو *[[سرالاسرار|راز رازها]]*؛ آلدوبراندینو اهل سینا *دربارهٔ سلامت بدن*؛ لئوناردو برونی *آنتیوخوس و استراتونیکا*؛ *کانتار پیراموس و تیسبه*؛ آندریاس کاپلانوس *قوانین عشق*؛ *گفتگوهای گرگوری کبیر* سه داستان؛ دومنیکو کاوالکا *زندگی پدران مقدس* «قدیس اوستاخیوس»؛ *گل‌های فیلسوفان* «ثکوندوس فیلسوف خاموش»؛ *داستان زنی که بیش از حد به مریم باکره وفادار بود*؛ *افسانه سنت آلبانو*؛ سیمونه فورستانی دا سینا (ساویوتزو) *دختری که معشوقش به او خیانت کرد*.

## کاربردهای بعدی اصطلاح زیبالدونه
این کلمه همچنین ممکن است به‌طور خاص به کتاب تأملات فلسفی شاعر ایتالیایی قرن نوزدهم، جاکومو لئوپاردی، یعنی «*[[جاکومو لئوپاردی|زیبالدونه دی پنسیری»]]* که اغلب به سادگی *«زیبالدونه»* نامیده می‌شود، اشاره داشته باشد.

علاوه بر این، یک مجله آلمانی دو بار در سال با عنوان زیبالدون *وجود دارد.* *Zeitschrift* für italienische Kultur der Gegenwart (ژورنال فرهنگ ایتالیایی امروزی).

## منابع

رده:تاریخ کتاب‌ها
رده:خاطرات
رده:دفترها
رده:دفترهای خاطرات روزانه
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده