ابتکار منبع مشترک

**ابتکار منبع مشترک**   ( یا **SSI**) یک طرح منبع‌دردسترس در حوزه صدور مجوز نرم‌افزار است که توسط مایکروسافت در مهٔ ۲۰۰۱ راه‌اندازی شد. این برنامه طیفی از فناوری‌ها و مجوزها را دربر می‌گیرد و بیشتر ارائه‌های کد منبع آن پس از احراز شرایط صلاحیت، برای بارگیری در دسترس قرار می‌گیرند.

## کلیات
ابتکار منبع مشترک مایکروسافت به اشخاص و سازمان‌ها اجازه می‌دهد به کد منبع محصولات مایکروسافت برای مقاصدی همچون مرجع (برای نمونه در توسعهٔ سامانه‌های مکمل)، بازبینی و ممیزی امنیتی (که عمدتاً مورد توجه برخی شرکت‌های بزرگ و دولت‌ها است) و نیز توسعه (مؤسسات دانشگاهی، توسعه‌دهندگان مستقل، تولیدکنندگان تجهیزات اصلی، تولیدکنندگان طرح اصلی OBMها، IHVها، IBVها و ISVها) دسترسی پیدا کنند. برای مثال، برخی OEMهای سطح بالا مانند دل (شرکت)، اچ‌پی و نوکیا می‌توانند به بخش‌های بیشتری از کد منبع مایکروسافت ویندوز دسترسی داشته باشند.

در چارچوب این طرح، مایکروسافت پنج مجوز برای استفادهٔ عمومی منتشر کرده است. دو مورد از آن‌ها، یعنی مجوز عمومی مایکروسافت و مجوز متقابل مایکروسافت، از سوی ابتکار متن‌باز به‌عنوان مجوز متن‌باز تأیید شده‌اند و توسط بنیاد نرم‌افزار آزاد نیز به‌عنوان مجوز نرم‌افزار آزاد شناخته می‌شوند. سایر مجوزهای منبع مشترک، مالکیتی هستند و به دارندهٔ حق تکثیر امکان کنترل بیشتری بر نحوهٔ استفاده از محصول می‌دهند.

ابتکار منبع مشترک مایکروسافت توسط شرکت‌های دیگری همچون RISC OS Open Ltd نیز الگوبرداری شده است.

مایکروسافت برای برخی محصولات خود از مجوزهای اختصاصی‌تری نیز استفاده می‌کند؛ از جمله مجوز Shared Source CLI و مجوز منبع مشترک Windows Embedded CE 6.0.

## مجوزهای آزاد و متن‌باز
مجوزهای زیر از سوی ابتکار متن‌باز به‌عنوان مجوز متن‌باز و از سوی بنیاد نرم‌افزار آزاد به‌عنوان مجوز نرم‌افزار آزاد شناخته می‌شوند.

### مجوز عمومی مایکروسافت (Ms-PL)

این مجوز کم‌محدودیت‌ترین مجوز مایکروسافت است و اجازهٔ توزیع کد «کامپایل‌شده» را برای اهداف تجاری یا غیرتجاری تحت هر مجوزی که با Ms-PL سازگار باشد، می‌دهد. توزیع مجدد خود کد منبع تنها تحت Ms-PL مجاز است. این مجوز در ابتدا با عنوان *Microsoft Permissive License* معرفی شد، اما در جریان بررسی برای تأیید توسط ابتکار متن‌باز (OSI) به *Microsoft Public License* تغییر نام داد. این مجوز در ۱۲ اکتبر ۲۰۰۷ همراه با Ms-RL تأیید شد.
بر اساس نظر بنیاد نرم‌افزار آزاد، این مجوز یک مجوز نرم‌افزار آزاد است، اما با GNU GPL سازگار نیست. Ms-PL نوعی مجوز کپی‌لفت محسوب می‌شود، زیرا مستلزم آن است که کد منبع نرم‌افزارهای مشمول آن تنها تحت همان مجوز (Ms-PL) توزیع شود.

### مجوز متقابل مایکروسافت (Ms-RL)
این مجوز اجازهٔ توزیع کدهای مشتق‌شده را می‌دهد، مشروط بر آن‌که فایل‌های منبع اصلاح‌شده همراه با توزیع ارائه شده و تحت Ms-RL باقی بمانند. فایل‌هایی در یک توزیع که شامل کدی با مجوز Ms-RL نیستند، می‌توانند تحت مجوزی به انتخاب دارندهٔ حق تکثیر منتشر شوند. این مجوز از نظر ساختار به CDDL، EPL یا LGPL شباهت دارد، اما یکسان نیست. این مجوز در ابتدا با عنوان *Microsoft Community License* شناخته می‌شد و در جریان فرایند تأیید OSI تغییر نام یافت.

این مجوز در ۱۲ اکتبر ۲۰۰۷ توسط ابتکار متن‌باز تأیید شد. بر اساس اعلام بنیاد نرم‌افزار آزاد، این مجوز نیز نرم‌افزار آزاد محسوب می‌شود، اما با GNU GPL سازگار نیست.

## مجوزهای محدود
مجوزهای منبع‌دردسترس زیر دارای محدودیت‌هایی هستند که مانع از آن می‌شود طبق تعریف ابتکار متن‌باز به‌عنوان مجوز متن‌باز و طبق نظر بنیاد نرم‌افزار آزاد به‌عنوان نرم‌افزار آزاد شناخته شوند.

### مجوز عمومی محدود مایکروسافت (Ms-LPL)
این مجوز نسخه‌ای از مجوز عمومی مایکروسافت است که در آن حقوق تنها به توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای مبتنی بر مایکروسافت ویندوز اعطا می‌شود. این مجوز طبق تعریف ابتکار متن‌باز متن‌باز نیست، زیرا محدودیت استفاده صرفاً در بستر ویندوز، اصل بی‌طرفی فناورانهٔ مجوزهای متن‌باز را نقض می‌کند. همچنین به دلیل همین محدودیت، از نظر بنیاد نرم‌افزار آزاد آزاد محسوب نمی‌شود.

### مجوز متقابل محدود مایکروسافت (Ms-LRL)
این مجوز نسخه‌ای از مجوز متقابل مایکروسافت است که در آن حقوق تنها هنگام توسعهٔ نرم‌افزار برای سکوی مایکروسافت ویندوز اعطا می‌شود. همانند Ms-LPL، این مجوز نیز به دلیل فقدان بی‌طرفی فناورانه، متن‌باز محسوب نمی‌شود و از نظر بنیاد نرم‌افزار آزاد نیز آزاد نیست.

### مجوز منبع مرجع مایکروسافت (Ms-RSL)
این مجوز محدودکننده‌ترین مجوز در چارچوب منبع مشترک مایکروسافت است. کد منبع تنها برای مشاهده و استفادهٔ مرجعی در دسترس قرار می‌گیرد، عمدتاً برای مشاهدهٔ کد کلاس‌های مایکروسافت هنگام اشکال‌زدایی. توسعه‌دهندگان مجاز به توزیع یا تغییر کد برای اهداف تجاری یا غیرتجاری نیستند.

## انتقادها
دو مجوز مشخص از منبع مشترک توسط بنیاد نرم‌افزار آزاد (FSF) و ابتکار متن‌باز (OSI) به‌عنوان مجوز آزاد و متن‌باز تفسیر شده‌اند. با این حال، مایکل تیمَن، رئیس پیشین OSI، اصطلاح «منبع مشترک» را یک اصطلاح بازاریابی ایجادشده توسط مایکروسافت دانسته و استدلال کرده است که این واژه با استفاده از عبارات مشابه، پیام متن‌باز را تضعیف می‌کند.

همچنین گفته شده است که ابتکار منبع مشترک به مسئلهٔ گسترش بی‌رویه مجوزها (license proliferation) دامن زده است.

## جستارهای وابسته

* ابتکار متن‌باز
* نرم‌افزار منبع‌دردسترس
* نرم‌افزارهای دارای مجوز عمومی مایکروسافت

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:ابتکار مایکروسافت
رده:اجازه‌نامه‌های نرم‌افزار