چای عربی

**چای عربی** (، آوایش: *shay* ) نوعی چای داغ است که در سراسر جهان عرب محبوبیت دارد. معمولاً در ملاقات‌ها و مناسبت‌های اجتماعی به مهمانان و شرکای کاری تعارف می‌شود و قرن‌هاست که توسط مردم عرب نوشیده می‌شود.

## تاریخ چای عربی
تاریخ چای عربی خاورمیانه به هزاران سال پیش در چین باستان و در زمان دودمان شانگ (۱۷۶۶–۱۰۵۰ پیش از میلاد) بازمی‌گردد، زمانی که این نوشیدنی برای اولین بار کشت و کشف شد. چای به دلیل خواص دارویی‌اش مورد توجه قرار گرفت و به محض آنکه بازرگانان عرب شروع به سفر در جاده ابریشم کردند، وارد خاورمیانه شد. این بازرگانان بلندپرواز، به محض مشاهده مزایا و جذابیت‌های چای، آن را به کشورهای خود بازگرداندند. با افزایش محبوبیت در سراسر خاورمیانه، چای از یک نوشیدنی ساده به بخشی اساسی از سبک زندگی منطقه تبدیل شد.

## در جامعه عربی
چای نوشیدنی مهمی در جهان عرب است و معمولاً همراه با صبحانه، بعد از ناهار و با شام سرو می‌شود. برای عرب‌ها، چای نماد مهمان‌نوازی است و معمولاً به مهمانان تعارف می‌شود. محبوبیت چای به ماهیت اجتماعی آن بازمی‌گردد؛ این نوشیدنی یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مهمان‌نوازی و آداب تجاری در فرهنگ عربی است. به‌طور مهم، هنگامی که چای به شما تعارف می‌شود نباید آن را رد کنید، زیرا ممکن است بی‌ادبی تلقی شود.

عادت نوشیدن چای در عراق به دوران اشغال بریتانیا در سال ۱۹۱۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که چای وارد جامعه عراق شد و خیلی زود به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ پذیرایی و مهمان‌نوازی تبدیل گردید. تعارف چای به مهمانان به مرور زمان به یکی از آداب اصلی خوشامدگویی در فرهنگ عربی تبدیل شده است، تا جایی که تعارف نکردن چای می‌تواند بی‌احترامی تلقی شود.چای در عراق معمولاً در لیوان‌های کوچک معروف به «استکان» سرو می‌شود؛ نامی که ریشه‌ای انگلیسی دارد که با تلفظ عراقی سازگار شده است. در دههٔ ۱۹۸۰، نوشیدن چای در لیوان‌های بزرگ یا «گِلاص» رایج شد؛ عادتی که از کارگران مصریِ آن دوران به عراق راه یافت. برخی این شیوه را به دلیل حجم بیشتر چای پررنگ، ترجیح می‌دهند. عراقی‌ها معمولاً چای را پررنگ و شیرین می‌نوشند؛ برخلاف بسیاری از مردم کشورهای همسایه که چای را کم‌رنگ و با شکر کم یا بدون شکر مصرف می‌کنند. بیش از همه چای سیاه را ترجیح می‌دهند؛ به‌دلیل طعم غلیظ و مزه متمایزش. در عراق، به‌رغم تنوع شیوه‌های دم‌کردن چای، روش سنتی و مشهور «تخدیر» همچنان رایج‌تر است. در این روش، ابتدا آب در قوری به‌خوبی جوش می‌آید، سپس دو یا سه قاشق چای خشک افزوده می‌شود و چای چند دقیقه روی حرارت ملایم می‌ماند تا عطر آن آزاد شود.

چای در اوایل قرن هجدهم از مسیرهای تجاری اروپا وارد مغرب (مراکش) شد. نخستین کاربرد آن در دربار سلاطین و به عنوان نوشیدنی درمانی بود. تا انتهای قرن هجدهم، مصرف چای عمدتاً در میان خاندان سلطنتی و طبقات ثروتمند رواج داشت. از ابتدای قرن نوزدهم چای به‌تدریج در شهرها و سپس روستاها گسترش یافت و در اوایل قرن بیستم به جزء ثابت سفرهٔ اکثر خانواده‌های مغربی بدل شد. چای مغربی یا  یکی از مهم‌ترین نوشیدنی‌های سنتی در مغرب است و جایگاهی محوری در آداب مهمان‌نوازی و فرهنگ روزمرهٔ مردم این کشور دارد. مصرف چای در مغرب به‌ویژه با نعناع تازه شناخته می‌شود و معمولاً با شیرینی قابل‌توجه سرو می‌گردد. در سنت مغربی، مقام «مول أتای» یا استاد چای وجود داشت و نخستین کسی که این عنوان را گرفت «احمد بن المبارک» بود.  آیین تهیهٔ چای شامل آماده‌کردن سینی‌های نقره‌ای، چیدن لیوان‌های متعدد پیرامون قوری، و قرار دادن سه ظرف کوچک مخصوص چای خشک، شکر و نعناع یا گیاهان معطر جایگزین بود. تهیه‌کنندهٔ چای، معمولاً بزرگ‌ترِ خانواده یا صاحب‌خانه، چای را در برابر مهمانان دم می‌کرد، کاری که نشانهٔ احترام بود نه نمایش. شست‌وشوی برگ چای، افزودن شکر، دم‌کشیدن روی آتش، افزودن نعناع، و سپس ریختن چای از ارتفاع برای ایجاد کف معروف، همگی بخشی از مراسمی است که به أتای جان می‌بخشد.

## گونه‌ها
چای عربی انواع مختلفی دارد:

* مریم‌گلی () معمولاً پس از وعده غذایی سرو می‌شود تا به هضم غذا کمک کرده و نفخ یا سوزش معده را کاهش دهد. طعمی خاص دارد و در صورتی که بدون چای سیاه دم شود، کافئین ندارد. برگ‌های خشک مریم‌گلی خانگی بهترین گزینه برای تهیه چای مریم‌گلی عربی محسوب می‌شوند.
* بابونه () از گل‌های خشک بابونه دم می‌شود و فواید زیادی برای سلامتی دارد، از جمله کاهش استرس و اضطراب، کاهش درد و ناراحتی، و بهبود خواب و بی‌خوابی.
* بادیان () از صدها سال پیش شناخته شده است.
* آویشن () به بهبود حافظه کمک کرده و معده را پاکسازی می‌کند. این چای سرشار از آنتی‌اکسیدان است و در پیشگیری از پیری داخلی مفید است. .
* هل () چای بسیار رایج در جهان عرب است و به خاطر عطر قوی‌اش شناخته می‌شود. گاهی با قهوه ترکیب می‌شود و گفته می‌شود به هضم غذا کمک کرده و ترشح بزاق را افزایش می‌دهد. معمولاً قبل از وعده غذایی نوشیده می‌شود تا آنزیم‌های گوارشی آماده شوند. با وجود اینکه یکی از گران‌ترین ادویه‌ها در جهان است، هل همچنان عمدتاً به صورت دستی برداشت می‌شود. 
* چای نعناع مغربی (*at-tāy*): (; عربی مغربی:  *at-tāy*) چای سبزی است که با برگ‌های * نعناع و شکر تهیه می‌شود و سنتی در منطقه مغرب (کشورهای شمال غربی آفریقا مانند مراکش، الجزایر، تونس، لیبی و موریتانی) دارد. این چای ابتدا توسط بازرگانان انگلیسی به منطقه آمد و محبوبیت آن در آفریقا، فرانسه و کشورهای همسایه گسترش یافته است. نعناع تازه مورد استفاده در تهیه *at-tāy* به پاکسازی دهان پس از غذا کمک می‌کند.
* چای نعناع () به‌ویژه در برخی مناطق جهان عرب محبوب است.
* چای سیاه یا قرمز() رایج‌ترین نوع چای است.
* چای ترش () در زمستان به صورت داغ و در تابستان به صورت سرد نوشیده می‌شود.  
* چای دارچین یا چای کویتی () با قرار دادن چوب دارچین و شکر در آب جوش تهیه می‌شود. این چای فواید زیادی دارد، از جمله مقاومت در برابر باکتری، درمان دیابت، محافظت از قلب، پیشگیری از بیماری‌های روده و همچنین سرشار از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است.
* چای لیمو خشک () که به نام‌های چای نومی بصره یا چای لومی نیز شناخته می‌شود، نوعی چای گیاهی است که از لیموهای خشک تهیه شده و سنتی در عراق، کویت، عمان و امارات متحده عربی دارد.
* چای ماسالا()  ماسالا در کشورهای عربستان، قطر، امارات و کویت نیز تا حدودی محبوبیت داشته و در این مناطق، با نام «چای کرک»، شناخته می‌شود. 

## سرو چای
چای در جهان عرب معمولاً به صورت ترکیبی قوی و تیره سرو می‌شود، مشابه «چای صبحانه» که در دیگر نقاط جهان ارائه می‌شود. اغلب با شکر دم شده و در لیوان‌های بلند سرو می‌شود و می‌توان آن را با نعناع یا هل، یا کمی شیر نیز تهیه کرد. در یمن، چای سیاه در آب و شیر دم می‌شود. 
## جستارهای وابسته
* آشپزی عربی
* قهوه عربی
* فرهنگ چای
* چای ترکی
## منابع

رده:فرهنگ عرب
رده:نوشیدنی‌های عربی
رده:چای در آفریقا
رده:چای در آسیا
رده:فرهنگ چای بر پایه کشور
رده:اختراع‌های اعراب
رده:نوشیدنی‌های یمنی