مراقبت‌های بهداشتی در عربستان سعودی

[جایگزین=Saudi twins|بندانگشتی|دوقلوهای سعودی تحت مراقبت پزشکان در شهرک پزشکی ملک عبدالعزیز در [ریاض]]
**مراقبت‌های بهداشتی در [[عربستان سعودی]]** یک سیستم مراقبت‌های بهداشتی ملی است که در آن دولت از طریق تعدادی از سازمان‌های دولتی، پوشش مراقبت‌های بهداشتی جهانی رایگان را ارائه می‌دهد. همچنین نقش و مشارکت فزاینده‌ای از بخش خصوصی در ارائه خدمات مراقبت‌های بهداشتی وجود دارد.

## وزارت بهداشت
وزارت بهداشت، نهاد اصلی دولتی است که ارائه مراقبت‌های بهداشتی پیشگیرانه، درمانی و توانبخشی را برای جمعیت پادشاهی بر عهده دارد. این وزارتخانه خدمات مراقبت‌های بهداشتی اولیه را از طریق شبکه‌ای از مراکز مراقبت‌های بهداشتی (شامل ۱۹۲۵ مرکز) در سراسر پادشاهی ارائه می‌دهد. همچنین سیستم ارجاع را اتخاذ می‌کند که مراقبت‌های درمانی را برای همه اعضای جامعه از سطح پزشکان عمومی در مراکز بهداشتی گرفته تا خدمات درمانی تخصصی با فناوری پیشرفته از طریق طیف وسیعی از بیمارستان‌های عمومی و تخصصی (۲۲۰ بیمارستان) فراهم می‌کند. این وزارتخانه، نهاد دولتی پیشرو و مسئول مدیریت، برنامه‌ریزی، تأمین مالی و تنظیم بخش مراقبت‌های بهداشتی است. همچنین نظارت کلی و پیگیری فعالیت‌های مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی انجام شده توسط بخش خصوصی را بر عهده دارد.

همچنین سه سرویس سلامت همگانی کوچک دیگر وجود دارند که مراقبت‌های اولیه، ثانویه و عالی را به جمعیت‌های خاص نیروهای امنیتی و مسلح تأمین مالی و ارائه می‌دهند: وزارت دفاع و هوانوردی، وزارت کشور و گارد ملی عربستان سعودی. علاوه بر این آژانس‌ها، چندین آژانس دولتی مستقل نیز وجود دارند که مسئول ارائه و تأمین مالی خدمات مراقبت‌های بهداشتی در پادشاهی هستند. وزارت آموزش و پرورش مراقبت‌های بهداشتی اولیه فوری را به دانش‌آموزان ارائه می‌دهد. وزارت کار و امور اجتماعی، مؤسساتی برای بیماران روانی و خانه‌های سرپرستی برای یتیمان اداره می‌کند. این مراکز، میزان مشخصی از مراقبت‌های پزشکی را به مهمانان خود ارائه می‌دهند. سازمان عمومی بیمه اجتماعی و ریاست عمومی رفاه جوانان، خدمات بهداشتی را برای دسته‌های خاصی از جمعیت در ارتباط با مدیریت امکانات ورزشی خود ارائه می‌دهند. کمیسیون سلطنتی جبیل و ینبع، امکانات بهداشتی را برای کارمندان و ساکنان دو شهر صنعتی (جبیل و ینبع) فراهم می‌کند. شرکت هواپیمایی عربستان سعودی، مراکز بهداشتی خود را با هدف ارائه خدمات بهداشتی به کارمندان خود اداره می‌کند. دانشگاه‌های پادشاهی عربستان سعودی از طریق دانشکده‌های پزشکی یا بیمارستان‌های خود، خدمات درمانی تخصصی و برنامه‌های آموزشی و تربیتی پزشکی ارائه می‌دهند، ضمن اینکه تحقیقات بهداشتی را نیز با همکاری سایر مراکز تحقیقاتی انجام می‌دهند.

دولت همچنین خدمات درمانی را از طریق ارجاع در بیمارستان‌های تخصصی ملی سطح سوم مانند بیمارستان تخصصی ملک فیصل و مرکز تحقیقات و بیمارستان تخصصی چشم ملک خالد تأمین مالی و ارائه می‌کند. بیمارستان تخصصی ملک فیصل و مرکز تحقیقات از فناوری‌های بسیار پیشرفته استفاده می‌کند و به‌عنوان بیمارستان مرجع برای مواردی که نیاز به درمان‌های تخصصی و پیشرفته دارند عمل می‌کند، همچنین در زمینهٔ مسائل سلامت عمومی و موضوعات مرتبط با پادشاهی عربستان تحقیقات انجام می‌دهد. بیمارستان تخصصی چشم ملک خالد به‌عنوان یک مرکز درمانی بزرگ طراحی شده که خدمات تخصصی با کیفیت بالا در زمینه‌های بینایی‌سنجی، چشم‌پزشکی، جراحی چشم و داروهای مرتبط ارائه می‌دهد و همچنین به‌عنوان یک مرکز تحقیقاتی منطقه‌ای در حوزهٔ چشم‌پزشکی فعالیت می‌کند. این بیمارستان دارای بانک قرنیه نیز هست که در آن قرنیه‌های وارداتی برای پیوند ذخیره می‌شوند.

این وزارتخانه دفتر بهداشت عربستان سعودی در لندن را اداره می‌کند.

### بودجه
بودجه اختصاص یافته به بخش سلامت توسط وزارت بهداشت به شرح زیر بود:
* ۱۹۵۶: ۳۹٬۵۴۹٬۴۵۸ ریال سعودی
* ۱۹۵۸: ۶۸٬۴۸۰٬۰۰۰ ریال سعودی
* ۱۹۶۰: ۱۱۶٬۳۹۵٬۰۰۰ ریال سعودی
* ۲۰۰۹: ۴۰٫۴۳ میلیارد ریال سعودی
* ۲۰۱۰: ۶۱٫۲ میلیارد ریال سعودی
* ۲۰۱۱: ۶۸٫۷ میلیارد ریال

### بخش خصوصی
بخش خصوصی خدمات سلامت را از طریق مراکز درمانی خود در سراسر پادشاهی ارائه می‌دهد که شامل بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، داروخانه‌ها و مراکز فیزیوتراپی است. تا پایان سال ۲۰۰۰، ارائهٔ خدمات توسط بخش خصوصی شامل موارد زیر بوده است:
* ۱۰۰ بیمارستان با ۸۴۸۵ تخت، که حدود ۱۹ درصد از کل تخت‌های بیمارستانی در این کشور را تشکیل می‌دهد.
* ۶۲۲ داروخانه، ۷۸۵ درمانگاه، ۴۵ آزمایشگاه پزشکی و ۱۱ مرکز فیزیوتراپی.
* ۲۷۳ فروشگاه داروسازی و ۳۲۰۹ داروخانه.
* افزایش سرمایه‌گذاری در تولید دارو و تجهیزات پزشکی، لوازم پزشکی و داروسازی، علاوه بر اداره برخی بیمارستان‌های دولتی و نگهداری و نظافت در تمام مراکز درمانی.
* افزایش سهم بخش خصوصی در ارائه خدمات درمانی، به طوری که ویزیت‌های سرپایی از ۱۲٫۱٪ از کل ویزیت‌های سرپایی در سال ۱۹۹۴ به ۱۶٫۱٪ در سال ۱۹۹۸ افزایش یافت. بیماران بستری در بیمارستان‌های خصوصی پادشاهی از ۱۶٫۶٪ در سال ۱۹۹۴ به ۲۷٫۱٪ در سال ۱۹۹۸ افزایش یافت.

سرمایه‌گذاری خارجی در حوزهٔ سلامت تابع «قانون مؤسسات درمانی خصوصی» است. تا سال ۲۰۱۹، این قانون تنها مالکیت بیمارستان‌ها را برای سرمایه‌گذاران خارجی مجاز می‌دانست، اما اکنون هر نوع مرکز درمانی—از جمله درمانگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، داروخانه‌ها و مراکز توان‌بخشی—می‌تواند تحت مالکیت سرمایه‌گذاران خارجی قرار گیرد.

## مزایا
شهروندان سعودی و کارکنان خارجی بخش دولتی واجد شرایط دریافت بسته‌ای جامع از خدمات سلامت هستند که شامل خدمات بهداشت عمومی، پیشگیری، تشخیص، درمان و داروها می‌شود؛ با استثناهای اندک و بدون مشارکت مالی از سوی بیمار. بیشتر خدمات، از جمله روش‌های پیشرفته قلب و عروق، پیوند اعضا و درمان‌های سرطان (از جمله پیوند مغز استخوان) تحت پوشش قرار دارند. در مقابل، مسئولیت پرداخت هزینهٔ بستهٔ گسترده‌ای از خدمات درمانی برای کارکنان خارجی بخش خصوصی بر عهدهٔ کارفرمایان یا حامیان مالی آن‌هاست.

## تاریخچه
[بندانگشتی|سیر تاریخی [امید به زندگی در عربستان سعودی]]
اولویت‌بندی دولت بر مراقبت‌های بهداشتی پیشگیرانه و بهداشت محیط در سال ۱۹۲۵ پس از تأسیس اداره بهداشت عمومی آغاز شد. تصمیم به ایجاد آن پس از فرمان سلطنتی ملک عبدالعزیز آل سعود گرفته شد. تا سال ۱۹۲۶، اولین مدرسه پرستاری افتتاح شد و پس از آن در سال ۱۹۲۷ مدرسه بهداشت و فوریت‌های پزشکی افتتاح گردید.

خدمات سلامت در سال ۱۹۵۱ با تأسیس وزارت بهداشت گسترش یافت. در سال ۱۹۸۰، یک دستور وزارتی منجر به یکپارچه‌سازی مدیریت درمانگاه‌ها، مراکز سلامت، دفاتر بهداشت و مراکز سلامت مادر و کودک در قالب یک واحد شد. تا پایان دههٔ ۱۹۸۰، تعداد بیمارستان‌ها به ۲۵۳ مرکز، تعداد تخت‌های بیمارستانی به ۳۸٬۹۵۵ تخت و تعداد مراکز سلامت اولیه به ۱٬۶۴۰ مرکز رسید. در آن زمان، سهم شهروندان سعودی در مشاغل درمانی پایین بود؛ به‌طوری‌که تنها ۱۳٪ از پزشکان (۲۲٬۶۳۳ نفر)، ۱۱٫۲٪ از پرستاران (۴۵٬۸۴۰ نفر) و ۳۸٪ از تکنسین‌های سلامت (۲۵٬۱۹۲ نفر) را تشکیل می‌دادند. در سال ۱۹۹۳، تعداد بیمارستان‌ها به ۲۸۱ مرکز، تعداد تخت‌ها به ۴۱٬۷۸۹ تخت و مراکز سلامت اولیه به ۱٬۷۰۷ مرکز افزایش یافت و سهم شهروندان سعودی در مشاغل درمانی نیز رشد کرد؛ به ۲۲٫۷٪ در میان پزشکان، ۲۴٫۵٪ در میان پرستاران و ۴۱٫۸٪ در میان تکنسین‌های سلامت.
[راست|بندانگشتی|یک آمبولانس [جمعیت هلال احمر عربستان سعودی|هلال احمر سعودی در مقابل اورژانس]]
در سال ۲۰۰۲، نظام سلامت عربستان سعودی با فرمان سلطنتی تأسیس شد تا ارائه مراقبت‌های بهداشتی جامع به جمعیت عربستان سعودی را به شیوه‌ای عادلانه و مقرون به صرفه تضمین کند. در سال ۲۰۰۴، ۱۸۴۸ مرکز مراقبت‌های بهداشتی اولیه و ۲۰۰ بیمارستان وجود داشت. بودجه وزارت بهداشت از ۲٫۸٪ از کل بودجه ملی در سال ۱۹۷۰ به ۶٫۴٪ در سال ۲۰۰۴ افزایش یافت. در سال ۲۰۰۶، به ازای هر ۱۰۰۰۰ نفر جمعیت، ۲۰٫۴ پزشک و ۳۵٫۴ پرستار وجود داشت. در سال ۲۰۰۸، ۱۹۲۵ مرکز مراقبت‌های بهداشتی در سراسر پادشاهی و ۲۲۰ بیمارستان وجود داشت که سیستم ارجاع را اتخاذ کرده بودند که مراقبت‌های درمانی را برای همه اعضای جامعه از سطح پزشکان عمومی در مراکز مراقبت‌های بهداشتی گرفته تا خدمات درمانی تخصصی با فناوری پیشرفته از طریق طیف گسترده‌ای از بیمارستان‌های عمومی و تخصصی ارائه می‌داد.

### بیمارستان‌های دولتی در ریاض (بیمارستان‌های عمومی)
* بیمارستان تخصصی چشم ملک خالد
* بیمارستان تخصصی و مرکز تحقیقات ملک فیصل - تأسیس شده در سال ۱۹۷۵، و متخصص در بیماری‌های لاعلاجی است که در مراکز دیگر قابل درمان نیستند و این بیمارستان دارای بخشی از تجهیزات شامل انواع رادیولوژی تشخیصی مانند MRI، سی‌تی‌اسکن است.
* بیمارستان سلامت روان - نظارت بر موارد خارج از بیمارستان و شامل سه بخش داخلی و کلینیک‌های سرپایی و آمبولانس ۲۴ ساعته است، همان‌طور که در بیمارستان داروخانه و آزمایشگاه وجود دارد.
* شهرک پزشکی ملک فهد در شهر ریاض

### معرفی بیمه سلامت
در سال ۲۰۰۵، بیمه سلامت برای همه اتباع غیر سعودی شاغل در کشور تحت قانون بیمه سلامت تعاونی اجباری شد. در سال ۲۰۰۸، این قانون شامل اتباع سعودی شاغل در بخش خصوصی نیز شد. اجرای این پوشش اجباری شامل جریمه برای شرکت‌های متخلف و امتناع از تمدید مجوزهای کار بدون بیمه می‌شود.

## جستارهای وابسته

* عربستان سعودی
* سازمان هلال احمر عربستان سعودی

## منابع

رده:عربستان سعودی
رده:مراقبت‌های بهداشتی بر پایه کشور