رمان‌های صدام حسین

**رمان‌های صدام حسین** مجموعه‌ای از چهار رمان و شماری سروده‌است که صدام حسین، پنجمین رئیس‌جمهور عراق، نگاشت. دو رمان نخست (زبیبه و پادشاه و دژ استوار) با عبارت «نوشتهٔ آن‌کس که نوشت» منتشر شدند که شیوه‌ای سنتی در ادبیات عربی برای حفظ گمنامی نویسنده بود. برخی پژوهشگران غربی بر این باورند که صدام حسین در نگارش این آثار از نویسندگان پنهان بهره گرفته‌است.

رمان‌های صدام حسین عمدتاً دارای درونمایه‌های تمثیلی و سیاسی هستند و بازتابی از دیدگاه‌های ملی‌گرایانهٔ عربی، مشروعیت حکومت بعث و تقابل با غرب به‌شمار می‌روند. این آثار پس از سقوط حکومت صدام نیز مورد توجه پژوهشگران و رسانه‌ها قرار گرفتند و برخی از آن‌ها به زبان‌های ژاپنی، ترکی و روسی ترجمه شدند.

## زبیبه و پادشاه
**زبیبه و پادشاه** () رمانی است که در سال ۲۰۰۰ نوشته شد. سیا بر این باور است که این رمان به‌دستور صدام حسین و با یاری نویسندگان پنهان نگاشته شده‌است. داستان رمان یک قصهٔ عاشقانه میان حاکمی نیرومند در عراق سده‌های میانه و دختری زیبا و ساده به نام زبیبه است. شوهر زبیبه مردی سنگ‌دل و بی‌مهر است که به او تجاوز می‌کند. رویدادهای رمان در سدهٔ هفتم یا هشتم میلادی در تکریت، زادگاه صدام حسین، می‌گذرد.

این رمان به‌صورت تمثیلی نوشته شده‌است: زبیبه نماد مردم عراق، شوهرش نماد ایالات متحده و حاکم نماد خود صدام حسین است. در ابتدا گمان می‌رفت که فیلم «دیکتاتور» (۲۰۱۲) با بازی ساشا بارون کوهن بر پایهٔ این رمان ساخته شده باشد، اما بعداً مشخص شد که چنین نیست. این کتاب در عراق به پرفروش‌ترین اثر تبدیل شد.

## دژ استوار
**دژ استوار** () رمانی ۷۱۳ صفحه‌ای است که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد. این اثر نیز تمثیلی است و دربارهٔ به‌تأخیرافتادن ازدواج قهرمانی عراقی که در جنگ علیه ایران جنگیده با دختری کرد است.

رمان سه شخصیت اصلی دارد: دو برادر به نام‌های صباح و محمود از منطقه‌ای روستایی در کرانهٔ غربی رود دجله که از خانواده‌ای کشاورز هستند و زنی جوان به نام شاترین از سلیمانیه. هر سه در یک دانشگاه در بغداد درس می‌خوانند.

صباح قهرمان جنگ از دوران نبرد قادسیه نوین (جنگ ایران و عراق) است که در آن از ناحیهٔ پا زخمی و در ایران اسیر جنگی شده و سرانجام با چند دوست می‌گریزد.

نیروی «دژ استوار» (اشاره‌ای به عراق) در یکپارچگی آن نهفته‌است؛ با وجود پیشنهادها برای تقسیم دارایی، مادر قهرمان نمی‌پذیرد. او همچنین می‌گوید که آن را نمی‌توان با پول خرید: «تنها کسانی که خونشان را نثار آن می‌کنند و از آن پاسداری می‌کنند، صاحبان راستین آن هستند.»

## مردان و شهر
**مردان و شهر** () رمانی دربارهٔ برآمدن حزب بعث در تکریت است. بر پایهٔ برخی منابع، این رمان اثری خودزندگی‌نامه‌ای است که داستان پسرکی چوپان را روایت می‌کند که برای رسیدن به اهدافش از هیچ‌چیز بازنمی‌ایستد و سرانجام به جنگجویی بدل می‌شود که آرزوی بازآفرینی ملت خود را در سر دارد. رویدادهای رمان در نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم می‌گذرد.

## اخرج منها یا ملعون
**اخرج منها یا ملعون** (، به معنای «برو بیرون، ای نفرین‌شده!») چهارمین و آخرین رمان صدام حسین است که گفته می‌شود روز پیش از حملهٔ نیروهای آمریکایی به پایان رسید. این رمان با بهره‌گیری از استعاره‌های کتاب مقدس، توطئه‌ای صهیونیستی-مسیحی علیه عرب‌ها و مسلمانان را توصیف می‌کند. ارتشی عربی سرانجام با حمله به سرزمین دشمن و ویرانی دو برج بزرگ، که اشاره‌ای به حملات ۱۱ سپتامبر است، توطئه را ناکام می‌گذارد.

شخصیت‌های رمان شامل راوی، ابراهیم (نام‌گذاری‌شده به پاس پیامبر ابراهیم در سنت‌های یهودی، مسیحی و اسلامی) و سه نوهٔ او به نام‌های حزقیال، یوسف و محمود هستند که به ترتیب نمایندهٔ یهودیان، مسیحیان و مسلمانان‌اند.

این کتاب در سال ۲۰۰۶ در توکیو توسط ناشر ژاپنی توکوما شوتن با عنوان «رقص شیطان» در ۲۵۶ صفحه و ۸ هزار نسخه منتشر شد. رمان به ترکی توسط همام خلیل ابوملعل البلوی ترجمه شد.

رغد حسین تلاش کرد رمان را در اردن منتشر کند و برنامه داشت ۱۰۰ هزار نسخه چاپ شود، اما دولت اردن از انتشار آن جلوگیری کرد.

در سال ۲۰۰۷ رمان به روسی ترجمه و در سنت پترزبورگ توسط انتشارات آمفورا در ۲۰۶ صفحه و ۵ هزار نسخه منتشر شد. وادیم نازاروف، سردبیر انتشارات، گفت که انتشار این رمان «ابتکاری ایدئولوژیک» و «پاسخی به درد» بود و افزود: «وقتی خانه‌های صرب‌ها بمباران می‌شد، ما رمان‌های صربی منتشر کردیم. اکنون کتاب صدام حسین را منتشر می‌کنیم. وقتی او رهبر عراق بود، نظم بیشتری در این کشور وجود داشت.»

## سبک نوشتاری
جو تاچل، نویسنده و روزنامه‌نگار، در نوشتاری برای روزنامهٔ گاردین به تحلیل ادبی آثار صدام حسین پرداخت. او بخش‌هایی از رمان‌ها را بدون اشاره به نام نویسنده به چند منتقد ادبی نشان داد. جوجو مویز، برندهٔ جایزهٔ رمان سال از انجمن رمان‌نویسان عاشقانه، گفت که نویسنده آشکارا به خوانندگانش اهمیت نمی‌دهد و سیزده پرسش بلاغی در بخش بررسی‌شده شمرده بود. مویز افزود: «می‌ترسیدم نویسنده اسامه بن لادن یا الستر کمپبل باشد… وقتی فهمیدم کیست، همه‌چیز معنا پیدا کرد. نوشته‌هایش معادل ادبی آن نقاشی‌های دیواری فانتزی مهیب بود که در همهٔ کاخ‌هایش کشیده بود.»

تینا فیلیپس، پژوهشگر دانشگاهی، پس از بررسی همان بخش‌ها شگفت‌زده شد که صدام حسین به نگارش رمان روی آورده‌است؛ زیرا در فرهنگ اسلامی شعر گونهٔ ادبی برتر شمرده می‌شود و صدام حسین در عراق تقریباً همهٔ گونه‌های ادبیات داستانی را ممنوع کرده بود.

تاچل در پایان تحلیل خود نتیجه گرفت که «ما با نویسنده‌ای ناامن، بی‌استعداد و دچار هذیان روبه‌رو هستیم.»

از سوی دیگر، منتقدان ادبی عراقی آثار او را اثرهای حماسی والااخلاقی با بن‌مایه‌ای ژرف فلسفی ارزیابی کرده‌اند.

## جستارهای وابسته
* فرهنگ در عراق
* صدام حسین

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* دنیل پایپز، «صدام رمان‌نویس»
* بی‌بی‌سی: رمان صدام در توکیو به فروش می‌رسد

رده:صدام حسین
رده:رمان‌های عراقی
رده:فهرست رمان‌ها
رده:رمان‌های واقع‌شده در عراق