کشاورزی در سریلانکا

[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|نمای هوایی از [استان جنوبی (سری‌لانکا)|استان جنوبی که الگوهای کاربری زمین در کمربند ساحلی را نشان می‌دهد.]]
شکل اصلی **کشاورزی در سریلانکا** تولید برنج است. برنج در فصل‌های مها و یالا کشت می‌شود. چای در مناطق مرتفع مرکزی کشت می‌شود و منبع مهمی برای ارز خارجی است. همچنین سبزیجات، میوه‌ها و محصولات دانه‌روغنی در این کشور کشت می‌شوند. دو پارک کشاورزی، که به‌اختصار A. Parks نامیده می‌شوند، توسط وزارت کشاورزی تأسیس شده‌اند. از کل جمعیت سریلانکا، ۲۷٫۱ درصد در فعالیت‌های کشاورزی مشغول هستند. سهم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۰ معادل ۷٫۴ درصد بوده است.

## تاریخچه
سریلانکا (که قبلاً سیلان نامیده می‌شد) از دیرباز کشوری کشاورزی بوده است. حرفهٔ اصلی مردم آن زمان کشاورزی بود و استفاده از زمین در سریلانکای باستان عمدتاً کشاورزی بود. مردم غذای خود را تولید می‌کردند و تجارت کشاورزی خارجی تقریباً وجود نداشت. قدیمی‌ترین سکونت‌گاه‌های کشاورزی در دره‌های رودخانه‌ای در دشت‌های شمالی و جنوب‌شرقی قرار داشت و محصول اصلی کشت برنج در شرایط باران‌پایه بود. یکی از ویژگی‌های اصلی تمدن سریلانکای باستان توسعهٔ فناوری آبیاری بود. هزاران حوضچهٔ کوچک آبیاری با اندازه‌ها و اشکال مختلف، به‌ویژه در منطقهٔ خشک، آب لازم برای کشت برنج را فراهم می‌کردند. برنج تنها در یک فصل کشت می‌شد و در فصل خشک زمین‌ها به حال خود رها می‌شدند. زمین‌های مرتفع تحت شرایط باران‌پایه با محصولات فرعی غذایی و به‌صورت کشاورزی متناوب کشت می‌شدند. تا قرن نوزدهم، کشاورزی معیشتی همچنان ستون فقرات اقتصاد کشور بود.

سیستم کشاورزی معیشتی تا ورود خارجی‌ها ادامه داشت. قهوه (قهوه عربیکا) در سال ۱۷۲۲ توسط هلندی‌ها (در دوران سیلان هلند) معرفی شد و بریتانیایی‌ها (در دوران امپراتوری هلند) که در سال ۱۷۹۶ به کشور آمدند، کشت این محصول را ترویج دادند. با افزایش سریع مصرف قهوه در انگلستان، تقاضا برای قهوه به‌طور قابل توجهی افزایش یافت و کشت قهوه نیز گسترش پیدا کرد. سقوط صنعت قهوه منجر به توسعهٔ سایر محصولات مزرعه‌ای شد. زمین‌های قهوه در مناطق مرتفع مرکزی با چای (کاملیا سیننسیس) جایگزین شدند و از دههٔ ۱۸۶۰ ترویج یافتند. در حالی که چای جای قهوه را در مناطق مرتفع گرفت، لاستیک (کائوچو) در مناطق پایین کشت شد. لاستیک در سال ۱۸۷۶ معرفی شد اما کشت آن از دههٔ ۱۸۹۰ آغاز و به‌تدریج گسترش یافت. نارگیل (Cocos nucifera) در ابتدا در باغ‌های خانگی کشت می‌شد. کشاورزان محلی بیشتر بر روی نارگیل تمرکز کردند و تا سال ۱۹۰۰، نارگیل حدود ۴۰ درصد از اراضی زیر کشت را پوشش داد. بیشتر نارگیل‌ها در استان‌های جنوبی و شمال غربی کشور کشت می‌شدند. تا پایان قرن نوزدهم، با آزاد شدن زمین‌ها برای محصولات مزرعه‌ای، این بخش به بخش غالب اقتصاد تبدیل شد. با این حال، پس از استقلال سریلانکا در سال ۱۹۴۸، تأکید بیشتری بر کشت محصولات غذایی شد. نخست‌وزیر اول سیلان، مرحوم د.س. سِنَنایاک و پس از او دیگر رهبران، کشت برنج و سایر محصولات غذایی را ترویج دادند. زمین‌های وسیعی آزاد شد و طرح‌های آبیاری مانند گلوییا برای افزایش تولید غذا آغاز گردید. طرح‌های سکونت نیز برای اسکان مردم از مناطق پرجمعیت اجرا شد. در حال حاضر، بخش مزارع و کشت محصولات داخلی، بخش کشاورزی سریلانکا را تشکیل می‌دهند. حدود ۸۰ درصد مردم در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و درآمد اصلی آن‌ها از محصولات کشاورزی حاصل می‌شود.

## کشت برنج در سریلانکا
[راست|بندانگشتی|نمای هوایی [بادولا که الگوهای استفاده از زمین را نشان می‌دهد]]
آغاز کشت برنج در سریلانکا به تاریخ بین ۳۰۰۰ سال پیش و قرن سوم پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. این کشت عمدتاً از طریق رودخانه‌ها یا منابع آبی انجام می‌شد.

تولید برنج امروزی یکی از محصولات اصلی و غذاهای اصلی در … سریلانکا. برنج غذای اصلی ۲۱ میلیون سریلانکایی است و معیشت بیش از ۲ میلیون کشاورز را تشکیل می‌دهد. بیش از ۳۰ درصد از کل نیروی کار به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در بخش برنج مشغول به کار هستند. مصرف سرانه سالانه برنج در سال ۱۹۹۸ حدود ۹۲ کیلوگرم بود. در دهه ۱۹۹۰، کل تولید نزدیک به ۳ میلیون تن برنج خام (شلتوک) بود که حدود ۶۰ درصد از نیاز ملی (۲۰۱۳) را تشکیل می‌دهد. سریلانکا سالانه به حدود ۳ تا ۴ میلیون تن برنج نیاز دارد. امروزه ۳۰ تا ۴۰ درصد برنج از هند وارد می‌شود؛ زیرا کشاورزان سریلانکایی کشاورزی را رها کرده‌اند. این کشور بیشتر استان‌های شمال مرکزی و شرقی سریلانکا را کشت می‌کند. این فصول، فصل ماها و فصل یالا نامیده می‌شوند. فصل ماها از سپتامبر شروع می‌شود و در مارس پایان می‌یابد. فصل یالا از مه شروع می‌شود و در آگوست پایان می‌یابد. فصل ماها اصلی‌ترین و مهم‌ترین فصل برنج است.

## مزارع چای
[بندانگشتی|250x250پیکسل|مزرعه چای در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متری از سطح دریا در [نامونوکولا، هیل کانتری]]
به عنوان تلاشی برای جبران خسارات ناشی از سقوط مزارع قهوه (مانند بیماری همیلیا وستاتریکس در سال ۱۸۶۹ و کاهش قیمت زمین‌های قابل کشت قهوه در سال ۱۸۴۷)، چای به عنوان یک محصول آزمایشی در سریلانکا کاشته شد. چندین گروه تحقیقاتی برای مطالعه و شناسایی پیش‌نیازهای لازم برای محصول جدید به آسام اعزام شدند. در این بین، صنعت چای در سال ۱۸۶۷ توسط جیمز تیلور، کشاورز بریتانیایی که در سال ۱۸۵۲ به لول کاندورا رسید، به این کشور معرفی شد. این صنعت یکی از منابع اصلی ارز خارجی سریلانکا است و ۲٪ از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد و سالانه تقریباً ۷۰۰ میلیون دلار برای اقتصاد سریلانکا درآمد ایجاد می‌کند. این صنعت به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم بیش از ۱ میلیون نفر را استخدام می‌کند و در سال ۱۹۹۵ به‌طور مستقیم ۲۱۵٬۳۳۸ نفر را در مزارع و املاک چای استخدام کرد. سریلانکا چهارمین تولیدکننده بزرگ چای در جهان است. در سال ۱۹۹۵، این کشور با ۲۳٪ از کل صادرات جهان، صادرکنندهٔ پیشرو چای در جهان (و نه تولیدکننده) بود، اما از آن زمان تاکنون کنیا از آن پیشی گرفته است.

رطوبت، دمای خنک و بارندگی در ارتفاعات مرکزی کشور، آب و هوایی را فراهم می‌کند که برای تولید چای با کیفیت بالا مناسب است.

مناطق عمده کشت چای ناحیه کندی و ناحیه نووارا الییا در استان مرکزی، Badulla، بانداراوه‌لا و هاپوتاله در استان یووا، ناحیه گاله، ناحیه ماتارا، استان جنوبی، و ناحیه راتناپورا و ناحیه کگاله در استان ساباراگامووا هستند.

## میوه‌ها و سبزیجات
حدود هشتاد نوع مختلف میوه و سبزیجات در مناطق متنوع آب و هوایی سریلانکا کشت می‌شود. شرایط آب و هوایی خنک و مطبوع در مناطق تپه‌ای برای محصولات معتدل مانند هویج، تره فرنگی، کلم، گل کلم، برگ‌های سالادی، چغندر، لوبیا، فلفل دلمه‌ای و خیار سالادی ایده‌آل است. مناطق پست و خشک و مرطوب با مرزبندی مشخص برای انواع میوه‌ها و سبزیجات گرمسیری از فلفل سبز، پیاز قرمز، کدو تنبل، کدو تلخ، خربزه، انواع موز شیرین و ترش، آناناس ملکه، پاپایا، انبه، لیمو و خیارشور مناسب هستند.

برخی از انواع بومی یام که به‌طور عامیانه با نام‌های اینالا شناخته می‌شوند، ساقه‌های زیرآبی کوهیلا (Lasia spinosa) و نلوم آلا (Nymphea lotus) و میوه‌ها و غلاف‌های محصولات چندساله‌ای مانند نان‌میوه، جک جوان و مورونگا از منابع ارزآور برای کشور هستند. همین‌طور، آناناس خوش‌طعم سریلانکایی، منگوستین، جک رسیده، آووکادو، رامبوتان، میوه ستاره‌ای و آندوکا نیز ارزآوری خارجی دارند.

سریلانکا سالانه بیش از ۸۰۰۰۰۰ تن میوه و سبزیجات تولید می‌کند و انواع تازه و فرآوری شده آن را به بسیاری از مقاصد جهان صادر می‌کند. ۹۰٪ از محصولات تازه به خاورمیانه و مالدیو صادر می‌شود و تقریباً ۷۵٪ از محصولات فرآوری شده به بازار اروپا می‌رود.

در حال حاضر سریلانکا به دنبال تهیه گونه‌های میوه مقاوم به آب و هوای خشک از مصر است تا کشاورزی را در مناطق خشک سریلانکا توسعه دهد.

## محصولات دانه روغنی
محصولات دانه روغنی مانند بادام زمینی، کنجد، آفتابگردان و خردل نیز در سریلانکا کشت می‌شوند. بادام زمینی عمدتاً در مناطق مونراگالا، هامبانتوتا، کورونگالا، آنوراداپورا، بادولا، راتناپورا و پوتالام کشت می‌شود. اگرچه بادام زمینی یک محصول روغنی است، اما به عنوان میان‌وعده و شیرینی در سریلانکا تقاضا دارد.

## دانه‌های کاکائو
در سال ۲۰۱۹، سریلانکا ۱۴۹۹ تن دانه کاکائو تولید کرد (۲۰۱۸: ۲۱۱۵) و در بین کشورهای تولیدکننده کاکائو رتبه ۳۲ را داشت. صادرات دانه کاکائو ۰٫۵٪ از صادرات جهانی را تشکیل می‌دهد. منطقه اطراف ماتاله و دره دومبارا همیشه مهم‌ترین مناطقی بوده‌اند که دانه‌های کاکائو در آنها کشت می‌شود.

## منابع

رده:کشاورزی در آسیا بر پایه کشور
رده:کشاورزی در آسیا
رده:کشاورزی در سری‌لانکا