الجیه

**الجیه** (، همچنین آوانویسی‌شده به‌شکل **Algie**) روستایی فلسطینی بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه و ویران شد. این روستا در ۱۹ کیلومتری شمال‌شرق غزه واقع بود و بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیتی برابر با ۱٬۲۳۰ نفر داشت که همگی مسلمان بودند.

روستای الجیه بر زمینی شنی و در میان تپه‌ها در جلگه ساحلی جنوبی فلسطین قرار داشت. چندین وادی به‌سوی آن سرازیر می‌شد و روستا گاه دچار سیل می‌گردید؛ شاید همین ویژگی نام آن را توضیح دهد که در زبان عربی به معنای «گردآورنده آب» است. تیپ گیواتی ارتش اسرائیل روستا را در ۴ نوامبر ۱۹۴۸ در جریان عملیات یوآو اشغال کرد و در پایان همان ماه ساکنانش به نوار غزه رانده شدند.

## پیشینه
الجیه در اسناد دوره جنگ‌های صلیبی با نام «Algie» شناخته شده‌است. در میان بازمانده‌های باستان‌شناختی روستا، یک ستون سنگی و ویرانه‌های آسیابی از دوره روم باستان یافت شده بود.

### دوره عثمانی
در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی، منطقه الجیه به‌دلیل فشار کوچ‌نشینان بر جوامع محلی دچار افت شدید جمعیتی شد و ساکنان روستاهای متروک به‌آبادی‌های پابرجا مهاجرت کردند. به روایت اهالی روستا، الجیه زمانی ویران شده و سپس به‌دست محمد ابونبوت، فرماندار یافا و غزه (بین سال‌های ۱۸۰۷ تا ۱۸۱۸) بازسازی شده بود.

در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در سال ۱۷۹۹ در چارچوب لشکرکشی ناپلئون به مصر ترسیم کرد، روستا بدون نام نمایش داده شده‌است.

در سال ۱۸۳۸، ادوارد رابینسون روستا را زیر نام *Eljieh* در بخش غزه ثبت کرد.

در سال ۱۸۶۳، کاوشگر فرانسوی ویکتور گِرَن روستا را با نام *Ed-Deir* یاد کرد و جمعیت آن را نزدیک به ۳۵۰ تن برآورد نمود. او در کنار چاه‌ها چند تکه ستون و یک سرستون به سبک کورینتی از سنگ مرمر خاکستری‌سفید مشاهده کرد و از درختان چنار مصری، کاج و اقاقیا در میان مزارع توتون گزارش داد. در سال ۱۸۸۳، پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را با نام *Ejjeh* توصیف کرد: «روستایی از خشت با اندازه‌ای متوسط، با آبگیری در شمال. در شرق آن سبیل یا آبشخور همگانی است. در کنار جاده غربی، باغ‌های زیتون دیده می‌شود.»

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به‌دست مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جیه ۷۷۶ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این شمار به ۸۸۹ نفر در ۱۸۸ خانه رسید که باز هم همه مسلمان بودند.

ساکنان الجیه مسجدی مستقل داشتند. کودکان برای آموزش به روستای همسایه باربارا می‌رفتند. روستاییان پمپی بر یکی از چاه‌ها نصب کرده بودند تا آب آشامیدنی فراهم کنند. پیشه اصلی مردم کشاورزی بود و انواع غلات به‌ویژه ذرت کشت می‌شد. الجیه به پنیر و فرآورده‌های لبنی‌اش شهرت داشت که در بازارهای غزه و مجدل فروخته می‌شد.

بر پایه آمار ۱۹۴۵، الجیه ۱٬۲۳۰ نفر جمعیت داشت و زمین‌هایش در مجموع ۸٬۵۰۶ دونوم بود. از این مساحت، ۱۸۹ دونوم به مرکبات و موز، ۸٬۰۰۴ دونوم به غلات و ۲۶ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشت. همچنین ۴۵ دونوم زمین ساخته‌شده (مسکونی) بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
تیپ گیواتی ارتش اسرائیل در ۴ نوامبر ۱۹۴۸ در جریان عملیات یوآو روستا را تصرف کرد. در پایان نوامبر ۱۹۴۸، نیروهای ناحیه جلگه ساحلی عملیات جاروب روستاهای پیرامون مجدل (عسقلان) را آغاز کردند. الجیه از جمله روستاهایی بود که در دستور صادره به گردان‌های نیروهای دفاعی اسرائیل نام برده شد: ساکنان باید به غزه رانده شوند و نیروها باید «با ویران‌کردن روستاها از بازگشت آنان جلوگیری کنند». راه ورودی روستا نیز می‌بایست مین‌گذاری شود. به سربازان دستور داده شد عملیات را «با اراده، دقت و توان» انجام دهند.

عملیات در ۳۰ نوامبر اجرا شد. نیروها در باربارا و الجیه «نزدیک به ۴۰» روستایی یافتند که «از زنان، پیرمردان و کودکان» تشکیل می‌شدند و مقاومتی نکردند. آنان به بیت‌حانون در شمال نوار غزه رانده شدند. هشت مرد جوان نیز به اردوگاه اسیران جنگی فرستاده شدند.

پس از جنگ، منطقه به کشور اسرائیل الحاق شد. مورخ فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ نوشت که هیچ نشانی از روستا بر جای نمانده و ساکنان موشاو بیت‌شیکما بر زمین‌های آن گرمک کاشته‌اند.

### مالکیت زمین
مساحت زمین‌های الجیه در مقایسه با روستاهای دیگر قضای غزه متوسط بود. بخش بزرگی از اراضی به‌مرور در اختیار زمین‌داران بزرگ (اَفَندیان) غزه‌ای قرار گرفت که از راه‌هایی چون وثیقه بدهی یا خرید مستقیم به زمین دست یافته بودند. بسیاری از کشاورزان به‌صورت سهم‌بری یا مزدوری در زمین‌های این ملاکان کار می‌کردند.

## جغرافیا
روستا بر بلندی نزدیک به ۵۰ متر از سطح دریا جای داشت. وادی بزرگی از شمال‌شرق روستا را می‌شکافت و در زمستان از آب پر می‌شد و پیوند میان بخش‌های شمالی و جنوبی را قطع می‌کرد. این وادی از کوه‌های الخلیل سرچشمه می‌گرفت و پس از گذر از چند روستا سرانجام به وادی‌الحسی می‌پیوست. از سوی باختر خط آهن فلسطین–مصر از زمین‌های روستا می‌گذشت.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* الجیه در وبگاه PalestineRemembered
* الجیه در ذاکرات
* Jiyya در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده