حروف رومن

**حروف رومن** () در تایپوگرافی خط لاتین یکی از سه گونهٔ اصلی حروف چاپی تاریخی است که در کنار حروف سیاه‌نویس (blackletter) و حروف ایتالیک قرار می‌گیرد. این شیوهٔ حروف‌چینی گاه «عادی» یا «معمولی» نیز خوانده می‌شود و به دلیل ایستاده بودن (در برابر حالت مایل ایتالیک) و سادگی شکل (در برابر پیچیدگی سیاه‌نویس) از آن دو متمایز است.

در دوران آغازین رنسانس حروف رومن (به شکل آنتیکوا) و حروف ایتالیک جداگانه به کار می‌رفتند؛ اما امروزه این دو شیوه در کنار هم استفاده می‌شوند و بیشتر قلم‌ها هم نسخهٔ ایستادهٔ رومن و هم نسخهٔ ایتالیک یا مایل دارند. حروف رومن از سبک‌دست‌نویس کاتبان اروپایی سدهٔ پانزدهم میلادی الگو گرفته و ترکیبی از حروف بزرگ کتیبه‌ای روم باستان با خط ریز کارولنژی است.

## تاریخچه
### ریشه‌های خوش‌نویسانه
حروف رومن بر پایهٔ سبک‌دست‌نویس اروپایی سدهٔ پانزدهم شکل گرفت. این سبک خود ترکیبی بود از حروف بزرگ مربعی کتیبه‌های روم باستان و مینوسکول کارولنژی. خاستگاه خط انسان‌گرایانه را به‌طور کلی در مینوسکول کارولنژی می‌دانند که از محیط دانشگاهی بولونیا گذشت و به دست‌خوش‌نویس ایتالیایی پوجو براچولینی به اوج خود رسید.

### ورود به صنعت چاپ
حروف‌نگاری رومن از حدود سال ۱۴۶۵ و با رسیدن صنعت چاپ به ایتالیا آغاز شد. ایتالیایی‌ها که از حروف گوتیک استفاده نمی‌کردند قلم‌هایی بر پایهٔ خط دست‌نویس انسان‌گرایانهٔ خود ساختند. نخستین حروف در صومعهٔ سوبیاکو در نزدیکی رم ریخته شد و نام «رومن» نیز از همین شهر برگرفته شده‌است.

نمونه‌های اولیهٔ حروف رومن تنوع طراحی گسترده‌ای داشتند و برخی از آن‌ها ظاهری شبیه به حروف سیاه‌نویس (گوتیک) داشتند.

### تثبیت ویژگی‌های مدرن
چاپگران و حروف‌ریزانی مانند نیکلاس ینسون و الدوس منوتیوس در ونیز و سپس روبر اتین در فرانسه ویژگی‌های مدرن حروف رومن را تا دههٔ ۱۵۳۰ تثبیت کردند. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به پایهٔ تقریباً مستقیم در حرف «h»، سریف‌های بیرونی در حروف بزرگ «M» و «N» و خط افقی صاف در حرف «e» اشاره کرد.

طراحی برجستهٔ حروف‌ریزان فرانسوی در دو سدهٔ بعد به استاندارد حروف رومن بدل شد و از دههٔ ۱۵۴۰ به بعد حروف رومن و ایتالیک فرانسوی از راه لیون به تایپوگرافی کشورهای همسایه راه یافت.

### ایتالیا، فرانسه و دیگر کشورها
در ایتالیا و سپس فرانسه حروف رومن به‌سرعت جایگزین حروف گوتیک شد؛ اما در اسپانیا و آلمان استفاده از حروف گوتیک مدت بیشتری ادامه یافت.

### حذف سریف‌ها
در حدود سال ۱۸۲۰ در محیط حروف‌ریزی ویلیام کسلون در انگلستان برای نخستین بار حروفی بدون سریف (بی‌سریف یا سن‌سریف) در یک فهرست نمونه‌حروف ظاهر شد. از آن پس اصطلاح «حروف رومن» برای حروف ایستادهٔ معمولی باقی ماند بدون آن‌که الزاماً دارای سریف باشد.

## ویژگی‌ها
مهم‌ترین ویژگی حروف رومن ایستاده بودن ساقه‌های عمودی و گرد بودن حروف کوتاه است. این سبک حالت «عادی» یک خانوادهٔ حروف به‌شمار می‌رود و در برابر حروف ایتالیک (مایل و خوش‌نویسانه‌تر) و حروف سیاه (بولد) قرار می‌گیرد.

واژهٔ «رومن» در رسم‌الخط انگلیسی معمولاً با حرف کوچک (roman) نوشته می‌شود تا بر پیوند آن با حروف‌چینی نخستین ایتالیایی دوران رنسانس تأکید شود.

## کاربرد امروزی

از مشهورترین قلم‌های رومن می‌توان به بمبو، بسکرویل، کسلون، ینسون، تایمز نیو رومن و گارامون اشاره کرد.

امروزه حروف رومن و ایتالیک در کنار هم به کار می‌روند و اکثر خانواده‌های حروف شامل هر دو حالت ایستاده (رومن) و مایل (ایتالیک یا اُبلیک) هستند.

## جستارهای وابسته
* حروف ایتالیک
* سریف
* تاریخ تایپوگرافی غربی
* تایپوگرافی
* تایپ‌فیس

## منابع

## کتاب‌شناسی
* Bringhurst, Robert (2008), *The Elements of Typographic Style* (version 3.2). Vancouver: Hartley & Marks.
* Nesbitt, Alexander (1957), *The History and Technique of Lettering*. انتشارات داور. .

## پیوند به بیرون
* 

رده:تایپوگرافی