خالد بزی

**خالد احمد بزی** (۱۵ مارس ۱۹۶۹ – ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۰۶)، فرمانده نظامی لبنانی در شاخه نظامی حزب‌الله، مقاومت اسلامی لبنان بود. در جنگ ۲۰۰۶ لبنان، او فرمانده نبردهای مارون‌الرأس و بنت جبیل بود. تلفات سنگین اسرائیل و عدم پیشرفت ارتش آن در این دو نبرد، به‌طور گسترده به عنوان عامل اصلی شکست اسرائیل در جنگ تلقی می‌شود.

## اوایل زندگی
بزی در شهر بنت جبیل در جنوب لبنان متولد شد. او در نوجوانی به حزب‌الله پیوست و در درگیری جنوب لبنان که توسط اسرائیل اشغال شده بود، علیه اسرائیلی‌ها جنگید.

بزی در سال ۱۹۸۲ سیزده ساله بود که جنگ ۱۹۸۲ لبنان آغاز شد و زادگاهش برای سومین بار در طول زندگی‌اش توسط اسرائیل اشغال شد (بنت جبیل در عملیات «کوالدرون ۴ تمدید شده» در سال ۱۹۷۲ و عملیات لیتانی در سال ۱۹۷۸ اشغال شد). این بار اسرائیلی‌ها این منطقه را به مدت ۱۸ سال اشغال کردند. جمعیت شیعه جنوب لبنان در طول سال‌های جنگ بین چریک‌های فلسطینی و ارتش اسرائیل از دهه ۱۹۷۰ رنج برده بودند. بسیاری از ساکنان جنوب لبنان پس از عقب‌نشینی چریک‌های فلسطینی از منطقه، احساس آسودگی اولیه‌ای کردند. این احساس خیلی زود وقتی مشخص شد که اسرائیلی‌ها آنجا خواهند ماند، به تلخی گرایید. این بار مقاومت مسلحانه‌ای در میان جمعیت شیعه جنوب لبنان که اکثریت جمعیت منطقه را تشکیل می‌دادند، شکل گرفت.

بنابراین بزی در دوران اشغال اسرائیل بزرگ شد. برخی از بستگان او قبلاً در سازمان آزادی‌بخش فلسطین فعال بودند. بزی و دوستانش خیلی زود با مقاومت اسلامی نوظهور همدل یا حتی فعال شدند.

در سال ۱۹۸۵، اسرائیل از بیشتر جنوب لبنان عقب‌نشینی کرد، اما همچنان کنترل یک منطقه امنیتی را که حدود ۱۰ درصد از مساحت لبنان را تشکیل می‌داد، در دست داشت. ارتش اسرائیل پاکسازی‌هایی را در روستاهای شیعه‌نشین باقی‌مانده تحت اشغال آغاز کرد و افرادی را که مظنون به مشارکت در مقاومت بودند، دستگیر کرد. چندین نفر از دوستان بزی دستگیر و به بازداشتگاه بدنام خیام منتقل شدند. بزی خود یک شب از خانه‌اش فرار کرد و از منطقه امنیتی خارج شد. او به بیروت رفت و در دانشگاه شروع به تحصیل کرد. او خیلی زود مدرسه را رها کرد و به یک فعال تمام وقت در مقاومت تبدیل شد.

## دوران نظامی
او در طول بیش از ۲۰ سال فعالیت مقاومتی خود در عملیات‌های بسیاری شرکت کرد، مانند عملیات معروف برعشیت در سال ۱۹۸۷، که در آن رزمندگان حزب‌الله به یک پاسگاه ارتش جنوب لبنان در منطقه امنیتی حمله کرده و آن را فتح کردند. تعدادی از مدافعان این پاسگاه کشته یا اسیر شدند و پرچم حزب‌الله بر فراز آن برافراشته شد. یک تانک شرمن منهدم شد و یک نفربر زرهی ام۱۱۳ به غنیمت گرفته شد و پیروزمندانه تا بیروت رانده شد.

بازی در دهه ۱۹۹۰ در کاشت بمب‌های کنار جاده‌ای مرگبار، مانند بمب‌هایی که در روستاهای حولا، مرکبا و العباد کار گذاشته شده بود، دست داشت. او در تلاش برای ترور سرتیپ الی آمیتای، رئیس واحد رابط نیروهای دفاعی اسرائیل در جنوب لبنان و در نتیجه فرمانده مؤثر منطقه امنیتی، شرکت داشت. در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۶، آمیتای هنگامی که کاروان ارتش اسرائیل که او در آن سفر می‌کرد در بخش شرقی منطقه امنیتی مورد کمین قرار گرفت، زخمی شد. کمتر از یک هفته بعد، آمیتای دوباره هنگامی که حزب‌الله یک خمپاره به سمت یک موضع ارتش اسرائیل در نزدیکی برعشیت شلیک کرد، زخمی شد. این اتفاق زمانی رخ داد که آمیتای سرلشکر امیرام لوین، رئیس فرماندهی شمالی ارتش اسرائیل، را به منطقه دعوت کرده بود.

او همچنین در ترور چندین افسر عالی‌رتبه ارتش جنوب لبنان که حزب‌الله آنها را خائن می‌دانست، از جمله عقل هاشم، فرمانده دوم ارتش جنوب لبنان، که در ژانویه ۲۰۰۰ توسط یک بمب کنترل از راه دور کشته شد، شرکت داشت تعقیب و ترور هاشم گام به گام مستند شد و فیلم آن از کانال تلویزیونی المنار حزب‌الله پخش شد. این عملیات و نحوه ارائه آن در رسانه‌ها، ضربه مهلکی به روحیه ارتش جنوب لبنان وارد کرد.

## بعد از سال ۲۰۰۰
عقب‌نشینی اسرائیل از منطقه امنیتی در بهار سال ۲۰۰۰، فروپاشی واقعی ارتش جنوب لبنان تحت کنترل اسرائیل را تسریع کرد. در ۲۶ مه ۲۰۰۰، سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله، سخنرانی پیروزی معروف خود را در بنت جبیل ایراد کرد و در آنجا قدرت اسرائیل را به تار عنکبوت تشبیه کرد. سخنرانی نصرالله بسیاری از افسران اسرائیلی را خشمگین کرد. این خشم تا حد زیادی توضیح می‌دهد که چرا بنت جبیل در سال ۲۰۰۶ هدف قرار گرفت.

پس از عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب لبنان، خالد بزی به زادگاهش، بنت جبیل، بازگشت و به فعالیت‌های نظامی خود ادامه داد. او مسئول فرماندهی عملیات حزب‌الله شد. او در حمله غجر در سال ۲۰۰۵ شرکت داشت، زمانی که چهار مبارز حزب‌الله در تلاش برای ربودن یک سرباز اسرائیلی کشته شدند. بزی حمله فرامرزی ۲۰۰۶ حزب‌الله را سازماندهی کرد که در آن هشت سرباز اسرائیلی کشته و دو نفر ربوده شدند و در نهایت جنگ ۲۰۰۶ لبنان را رقم زد.

پس از ربودن دو سرباز، بزی به عنوان رئیس عملیات در منطقه بنت جبیل، شامل شهرهای بنت جبیل و عیناتا و روستاهای مارون الراس و عیطارون، به سمت خود بازگشت. او فرماندهی نیرویی متشکل از تقریباً ۱۴۰ جنگجو را که در منطقه پراکنده بودند، بر عهده داشت.

بزی در نبرد مارون الراس شرکت کرد. ارتش اسرائیل سرانجام پس از ۱۰ روز جنگ، بیشتر روستا را فتح کرد. مدافعان حزب‌الله سرانجام عقب‌نشینی کردند و تلفات سنگینی به اسرائیلی‌ها وارد کردند، از جمله دو افسر ارتش اسرائیل و شش سرباز دیگر کشته شدند. به دلیل اکراه بزی در استفاده از رادیوهای دوطرفه، ارتباط با او چندین بار در طول نبرد قطع شد و در یک زمان بیم آن می‌رفت که او کشته شده باشد. با این حال، او بدون هیچ آسیبی از نبرد خارج شد و به رهبری دفاع از بنت جبیل ادامه داد. به گفته حزب‌الله، تنها هفت نفر از ۱۷ مدافع مارون الراس در آن نبرد کشته شدند.

در ۲۳ ژوئیه، ارتش اسرائیل عملیات «شبکه‌های فولادی ۲» را آغاز کرد که به عنوان یک حرکت گازانبری طراحی شده بود و همزمان از شرق و غرب به بنت جبیل حمله می‌کرد. هدف، فتح شهر و پاکسازی آن از جنگجویان و زیرساخت‌های حزب‌الله بود. اسرائیل در اشغال شهر شکست خورد و متحمل تلفات سنگینی شد.

پس از چند روز جنگ، نیروهای اسرائیلی به‌طور غیرمنتظره‌ای عقب‌نشینی کردند. با این حال، بنت جبیل تا حد زیادی توسط بمباران شدید نیروی هوایی و توپخانه اسرائیل ویران شد.

## مرگ
در ۲۹ ژوئیه، بزی در حمله پهپادی اسرائیل به خانه‌ای در شهر قدیمی بنت جبیل کشته شد. خانه فرو ریخت و او و همچنین سید ابو تمیم، دیگر فرمانده حزب‌الله، و یک رزمنده سوم کشته شدند. اجساد آنها تا چند روز پس از آتش‌بس پیدا نشد.

گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه بزی پیش از این از اطاعت از دستورها مبنی بر عقب‌نشینی از شهر خودداری کرده و گفته بود که «فقط به عنوان یک شهید آنجا را ترک خواهد کرد». فرماندهان حزب‌الله که یک سال پس از جنگ با روزنامه لبنانی الاخبار صحبت کردند، این روایت از وقایع را تأیید نکردند. به گفته آنها، جای مناسب برای یک فرمانده، حضور در کنار رزمندگان در میدان نبرد بود. با این حال، بزی و ابو تم به دلیل نقض مقررات نظامی با حضور در یک مکان در طول نبرد مورد انتقاد قرار گرفتند.

محمد قانصو، از فرماندهان نیروهای ویژه حزب‌الله که خود نیز ده روز بعد در حمله هوایی اسرائیل کشته شد، جانشین بزی به عنوان فرمانده بخش شد. ارتش اسرائیل در ۶ تا ۸ اوت تلاش دومی برای تصرف بنت جبیل انجام داد که مانند تلاش اول ناموفق بود.

## میراث
نبردهای تحت رهبری خالد بزی، مهم‌ترین نبردها در جنگ لبنان در سال ۲۰۰۶ محسوب می‌شدند.

ابتدا مارون الراس و سپس بنت جبیل توسط چهار لشکر نخبه اسرائیلی مورد حمله قرار گرفتند، در حالی که تنها توسط یک نیروی به اندازه گروهان (۱۰۰ تا ۱۴۰ نفر) از شبه‌نظامیان محلی که عمدتاً از آنها دفاع می‌شد، محافظت می‌شد. با این حال، ارتش اسرائیل علیرغم متحمل شدن تلفات سنگین، بارها در فتح شهر شکست خورد. ۲۵ سرباز ارتش اسرائیل، از جمله هفت افسر، در این دو نبرد کشته شدند.

رهبران اسرائیلی که مسئول اصلی هدایت جنگ بودند، یعنی نخست‌وزیر اولمرت، وزیر دفاع پرتز و رئیس ستاد ارتش حالوتس، همگی در شهادت خود به کمیسیون وینوگراد اتفاق نظر داشتند. جنگ ۲۰۰۶ لبنان «اگر عملیات زمینی محدود اولیه در مارون الراس و بنت جبیل موفقیت‌آمیز می‌بود، یک دستاورد آشکار برای اسرائیل می‌بود».

حزب‌الله یک سازمان بسیار سری است و اعضای شاخه نظامی آن همیشه ناشناس باقی می‌مانند. جدا از دوستان، اقوام و همسایگان بزی، تعداد کمی از لبنانی‌ها قبل از جنگ ۲۰۰۶ نام او را شنیده بودند. او برای همکارانش در جنبش مقاومت با *[[نام جنگی|نام جنگی‌اش]]* **«حاج قاسم»** شناخته می‌شد، که اعضای مقاومت اسلامی در داخل جنبش از آن استفاده می‌کنند. تنها با مرگ او بود که هویت او در لبنان به‌طور گسترده شناخته شد.

سید حسن نصرالله، *دبیرکل حزب‌الله،* اندکی پس از جنگ (۲۷ اوت ۲۰۰۶) در مصاحبه‌ای با الجدید خاطرنشان کرد که هیچ‌یک از مقامات سطح اول یا دوم حزب شهید نشده‌اند، اما سه رهبر سطح سوم در جنگ جان خود را از دست داده‌اند. در میان آنها «یک افسر عملیاتی در محور بنت جبیل» نیز وجود داشت. اگرچه نامی از او برده نشد، اما اشاره آشکاری به بزی بود. دو فرمانده دیگری که نصرالله به آنها اشاره کرد، محمد قانصو و محمد وهبی سرور بودند.

در اولین سالگرد مرگ او در سال ۲۰۰۷، روزنامه لبنانی الاخبار فاش کرد که بزی هم در عملیات برون مرزی شرکت داشته و هم به عنوان فرمانده در نبرد بنت جبیل کشته شده است.

جای تعجب است که به نظر می‌رسد اسرائیل مدت‌ها از نقش مهم بزی در ربودن دو سرباز اسرائیلی و همچنین در نبرد بنت جبیل و مرگ او در این نبرد بی‌اطلاع بوده است. وقتی یکی از جنگجویان اسیر حزب‌الله که در عملیات ربودن شرکت داشت، به اسیرکنندگانش گفت که از سوی «الحاج قاسم» (نام مستعار بزی) مأمور انجام وظایفش شده است، بازجویان او فقط پاسخ دادند: «کدام قاسم؟». به گفته رابرت بائر، افسر سابق سیا در لبنان، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها هرگز هویت فرماندهان میدانی حزب‌الله را نمی‌دانستند.

روزنامه‌های اسرائیلی تا شش سال پس از علنی شدن حضور او در لبنان، متوجه وجودش نشدند. در ژوئیه ۲۰۱۳، روزنامه هاآرتص گزارش داد که حزب‌الله «برای اولین بار» هویت خالد بزی را به عنوان فرمانده واحد آدم‌ربایی فاش کرد و او متعاقباً در جنگ کشته شد.

خالد بزی در گورستان شهدا در بنت جبیل به خاک سپرده شد. بنای یادبودی در این شهر برای بزرگداشت او و پنج فرمانده یا جنگجوی دیگر از بنت جبیل که در جنگ ۲۰۰۶ یا جنگ‌های قبلی کشته شده بودند، ساخته شد. از او همسر و سه فرزندش، زینب، محمد و علی، به یادگار مانده‌اند. طبق گزارش‌ها، خانواده او در ۱۸ سال گذشته به دلیل ملاحظات امنیتی ۱۴ بار مجبور به تغییر خانه شده‌اند.

## پیوند به بیرون
* (شاهزاده نبردها) امیر المیادین، مستندی از المنار دربارهٔ خالد بزی (عربی) 

## منابع

رده:اعضای حزب‌الله
رده:اهالی شهرستان بنت جبیل
رده:جنگ ۲۰۰۶ لبنان
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:لبنان در ۲۰۰۶ (میلادی)