السوافیر الشرقیه

**السوافیر الشرقیه** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی در قضای غزه در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. این روستا در ۳۲ کیلومتری شمال شرقی غزه قرار داشت و در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۸ مه ۱۹۴۸ و به‌عنوان بخشی از مرحله دوم عملیات باراک از سکنه تخلیه شد. السوافیر الشرقیه یکی از سه روستای هم‌نام بود که دو روستای دیگر السوافیر الغربیه و السوافیر الشمالیه نام داشتند و سه‌تایی مثلثی قائم‌الزاویه را تشکیل می‌دادند.

نام «سوافیر» احتمالاً از نام شهر باستانی فلسطینی «شافیر» گرفته شده که به معنای سرزمین و دره‌ها بوده‌است. مساحت کل زمین‌های روستا ۱۳٬۸۳۱ دونم بود و جمعیت آن در سال ۱۹۴۵ به ۹۷۰ نفر مسلمان می‌رسید. پس از تخلیه روستا، چندین شهرک اسرائیلی بر روی زمین‌های آن بنا شد.

## پیشینه
بقایایی از دوره‌های متأخر رومی (سده‌های سوم تا چهارم میلادی)، بیزانسی (سده‌های پنجم تا آغاز هفتم میلادی) و عباسی در این محل یافت شده‌است. ستون‌ها و قطعه‌هایی در نزدیکی چاه آب گزارش شده‌اند.

اسناد وقف کلیسایی و اسناد زمین صلیبیون سده دوازدهم میلادی از سکونتگاه لاتین در زئوفیر/السوافیر یاد می‌کنند؛ با این حال روشن نیست که این اسناد به کدام‌یک از سه روستای سوافیر اشاره دارند.

### دوره عثمانی
السوافیر الشرقیه همراه با سراسر فلسطین در سال ۱۵۱۷ به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. در سرشماری ۱۵۹۶، روستا با نام «سوافیر السرقی» در زیرمجموعه ناحیه غزه از لوای غزه ثبت شد. روستا به‌عنوان «خالی» () یاد شده بود اما مالیات بر گندم، جو، محصولات تابستانی، تاکستان‌ها، درختان میوه و پنبه پرداخت می‌شد؛ مجموعاً ۹٬۰۰۰ آقچه.

در سال ۱۸۳۸ هر سه روستای سوافیر در ناحیه غزه ذکر شدند. روستای غربی (السوافیر الغربیه) «ویرانه یا متروک» گزارش شد، در حالی که دو روستای دیگر مسلمان‌نشین بودند.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن آن را بزرگ‌ترین روستا از سه روستای سوافیر یافت.

در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را یکی از سه روستای خشتی سوافیر توصیف کرد که هرکدام باغ‌های کوچک و چاه‌هایی داشتند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به‌دست مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، السوافیر الشرقیه ۵۸۸ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۷۸۷ نفر تماماً مسلمان در ۱۴۸ خانه افزایش یافت.

بر اساس آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۹۷۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌هایش ۱۳٬۸۳۱ دونم بود. از این مقدار، ۵۸۵ دونم به مرکبات و موز، ۳۸۶ دونم به درختکاری یا زمین آبی، ۱۱٬۸۲۱ دونم به غلات اختصاص داشت و ۴۰ دونم به‌عنوان زمین ساخته‌شده شهری طبقه‌بندی شده بود.

روستا مدرسه‌ای مشترک با دو روستای دیگر سوافیر داشت که در سال ۱۹۴۵ نزدیک به ۲۸۰ دانش‌آموز در آن ثبت‌نام کرده بودند. روستا مسجد مستقل خود را نیز داشت.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها
در اوایل مه ۱۹۴۸، کمیته ملی المجدل به ساکنان سه روستای السوافیر دستور داد که از روستا نگریزند. طبق گزارش‌های اسرائیلی از ۲۳ مه ۱۹۴۸، ساکنان هر سه روستای سوافیر شب‌ها در مزارع می‌خوابیدند اما روزها برای کار به روستاها بازمی‌گشتند.

روستا در جریان نکبت و به‌طور مشخص در نتیجه عملیات باراک ویران شد.

بر پایه خاطرات جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهوری مصر، نیروهای اسرائیلی پس از اعلام آتش‌بس در ۲۵ ژوئن ۱۹۴۸ روستا را اشغال کردند. به گردان ششم (گردان عبدالناصر) فرمان بازپس‌گیری روستا داده شد اما این کار به انجام نرسید؛ زیرا نیروهای سودانی در بازپس‌گیری روستای بیت‌دراس ناکام ماندند و نیروهای عربی در آنجا متوقف شدند.

### وضعیت کنونی
در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شده‌است: «هیچ خانه‌ای در محل باقی نمانده‌است. ساختمان‌های نوساز بر جای مسجد پیشین روستا برپا شده‌اند. با این حال برخی آثار روستای سابق در زمین‌های پیرامون هنوز پابرجاست: ساختمانی برای پمپ آب در باغ اسماعیل السوافیری، درخت کهنسال چنار در باغ خانواده البحیصی و درخت سرو کهنی در زمینی بایر.»

چهار شهرک اسرائیلی بر زمین‌های السوافیر الشرقیه بنا شده‌است: عین تسوریم در سال ۱۹۴۹، زراحیا در سال ۱۹۵۰ و نیر بانیم در سال ۱۹۵۴ در شرق روستا.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* السوافیر الشرقیه در Palestine Remembered
* السوافیر الشرقیه در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین