جان (جن)

**جان** (به ، جمع  یا ) جد جن‌ها در اسلام هستند. گفته می‌شود که آنها قبل از آدم در زمین ساکن بوده‌اند و توسط پادشاهی به نام *جن بن جن* حکومت می‌کرده‌اند. با این حال، در فرهنگ عامه، بسیاری آنها را مجازات شده و تبدیل شده به ضعیف‌ترین طبقه جن می‌دانند، قابل مقایسه با میمون‌های دریای مرده که به عنوان انسان‌های تغییر شکل یافته دیده می‌شوند. پدر جان نیز *ابوالجن* نامیده می‌شود.

## ریشه‌شناسی و معنا
*جن* (از ریشه سامی ) یک اصطلاح عربی است که معنای اصلی آن «پنهان شدن» است و همچنین می‌تواند به مار چابک اشاره داشته باشد. این کلمه مفرد خنثی برای جن است، در حالی که جنی و جنیه (h) یا صفت هستند، یا مفرد مذکر و مؤنث یا هر دو. این اصطلاح به موجودی ماوراء طبیعی یا مار اشاره دارد.

لسان‌العرب اثر ابن منظور، شرح زیر را دربارهٔ اصطلاح «جان» ارائه می‌دهد: «موجوداتی به نام جان در زمین زندگی می‌کردند، اما در آن فساد و خونریزی ایجاد می‌کردند، بنابراین خداوند فرشتگان خود را فرستاد که آن‌ها را از زمین بیرون راندند؛ و گفته می‌شود که این فرشتگان پس از جان، ساکنان زمین شدند.»

امیره الزین گزارش می‌دهد که اصطلاح *جن* برای مشخص کردن زمانی استفاده می‌شود که اصطلاح *جن* هم فرشتگان و هم جنیان را در بر می‌گیرد.

## قرآن و احادیث
در قرآن، سوره ۱۵:۲۷ و ۵۵:۱۵، جان (در مقابل بسیاری از ترجمه‌های قرآن که از اصطلاح «جن» استفاده کرده‌اند) گفته شده که از آتش آفریده شده و به عنوان جد همهٔ جن‌ها در نظر گرفته می‌شود. مفسران دربارهٔ اینکه این اشاره به ابلیس است یا موجودی جداگانه که پدر همهٔ جن‌هاست اختلاف نظر دارند، در حالی که ابلیس به عنوان پدر شیاطین شناخته می‌شود. سنت حسن بصری ابلیس و جان را یکسان می‌داند. با این حال، اکثریت مفسران بین ابلیس، پدر شیاطین، و جان، پدر جن‌ها، تمایز قائل می‌شوند.

در سوره ۲۷: ۱۰، به عصای موسی در حالی که به مار تبدیل می‌شد، اشاره شده است.

صحیح مسلم، *جن را مخلوقی* توصیف می‌کند که از مخلوطی از آتش آفریده شده است، در مقایسه با فرشتگان که از نور و انسان‌ها که از گل رس آفریده شده‌اند. حدیث دیگری که در جامع ترمذی ذکر شده است، گزارش می‌دهد که محمد از *جن*، پدر جن، به خدا پناه می‌برد تا اینکه سوره‌های ناس و فلق نازل شدند.

## دوران پیش از آدمیت
تفسیرهای قرآنی، اعتراض فرشتگان نسبت به خلقت آدم (سوره ۲:۳۰) را به مشاهدهٔ فساد فرزندان جان، حاکم پیشین جهان مرتبط می‌دانند. ابولیث سمرقندی توضیح می‌دهد که پس از اینکه خدا جهان را آفرید، جان را از آتش بی‌دود (به عربی: مَارِجٍ مِن نَّار، mārijin min nār) خلق کرد. نسل او تکثیر یافت و خونریزی کردند. در نتیجه، خدا فرشتگان را از آسمان تحت فرمان عزازیل فرستاد تا جِنّیان را شکست داده و به جزایر دوردست تبعید کنند.

در افسانه‌های اسلامی ایرانی، جهان دو هزار سال قبل از خلقت آدم توسط جن بن جن (*فرزند جن*) اداره می‌شد. آنها از بسیاری جهات شبیه انسان‌ها بودند و در بسیاری از افسانه‌ها، خداوند پیامبرانی را برای آنها فرستاد، همان‌طور که پیامبران برای انسان‌ها فرستاده می‌شدند. جن بن جن آسمان‌ها را آزرد، در نتیجه خداوند حارث (ابلیس) را با لشکری از فرشتگان برای تنبیه او فرستاد. اما جن بن جن از تسلیم شدن در برابر فرشتگان امتناع ورزید و جنگی درگرفت. در نهایت، جن بن جن توسط حارث و فرشتگان سرنگون شد و از آن پس، آنها بر جهان حکومت کردند.

در روایت دیگری که به ابوبکر شبلی نسبت داده شده است، از جن‌های پیش از آدم به عنوان *جَن* یاد شده است. آنها تحت فرمان ابلیس با جن‌های فرشته می‌جنگیدند، اما از سطح زمین رانده می‌شدند.

بسیاری از افسانه‌های عربی، اهرام جیزه را بقایای کارهایی می‌دانند که تحت حکومت جن بن جن انجام شده است.

## کلام
عالم و صوفی اشعری ابن عربی، مشهور به تعلیمات خود دربارهٔ وحدت وجود، جان، پدر جن‌ها را به عنوان منشأ خواسته‌ها و تمایلات حیوانی انسان توصیف می‌کند. بر این اساس، خداوند جان را به عنوان باطن انسان آفرید، یعنی روح حیوانی‌ای که از حس‌ها پنهان است. از جملهٔ قوی‌ترین نیروهای این قدرت حیوانی، قدرت وهم و فریب است که در شیطان تجسم یافته و در متافیزیک ابن عربی به عنوان یکی از فرزندان جان تفسیر می‌شود.

## جستارهای وابسته
* دیو (اساطیر)
* جن

## منابع

رده:اصطلاحات اسلامی
رده:جن
رده:چهره‌های قرآنی