حمام فانتزیا

**حمام فانتازیا** - حمامی که قدمت آن به سال ۱۸۹۶ برمی‌گردد که در خیابان دیلاره علی‌یِوا در باکو واقع شده است. این بنا نخستین ساختمان تجاری در شهر بود که به خط برق مجهز شد و همچنین از اولین حمام‌هایی به سبک اروپایی در باکو به‌شمار می‌آید.

این حمام بر اساس تصمیم شماره ۱۳۲ کابینه جمهوری آذربایجان در تاریخ ۲ اوت ۲۰۰۱، در فهرست آثار تاریخی و فرهنگی غیرمنقول با اهمیت محلی ثبت شده است.

## درباره
### دوره اولیه
حمام فانتازیا در سال ۱۸۹۶ در باکو، در تقاطع خیابان‌های دیلاره علی‌یِوا، ویدادی و اسلام صفَرلِی ساخته شد. معمار این بنا **نیکولاس فون در نونه** بود، همان کسی که نخستین طرح جامع شهر باکو را تهیه کرد. دربارهٔ سفارش‌دهنده یا نخستین مالک این بنا اطلاعاتی در دست نیست. این حمام در تاریخ ۱۳ ژانویه ۱۸۹۷ افتتاح شد و به‌عنوان نخستین ساختمان تجاری باکو که دارای خط برق بود، شناخته می‌شود. نه‌تنها فضای داخلی، بلکه نمای بیرونی ساختمان نیز با استفاده از برق روشن می‌شد که در آن زمان پدیده‌ای نوآورانه محسوب می‌گردید. حمام فانتازیا حتی دارای خط تلفن بود، امری که در آن دوران بسیار نادر به‌شمار می‌رفت. چراغ‌های رنگی نیز فواره‌ای را که در راهروی اصلی قرار داشت، روشن می‌کردند و جلوه‌ای رؤیایی و مدرن به فضای داخلی بنا می‌بخشیدند.

تا سال ۱۹۱۴ در باکو شبکه لوله‌کشی آب وجود نداشت. به همین دلیل، برای تأمین نیاز حمام «فانتازیا» به مقدار زیادی آب ذخیره لازم بود. گاه پیش می‌آمد که این حمام برای چند روز تعطیل می‌شد تا بتواند میزان کافی آب برای استفاده مشتریان فراهم کند.

پس از افتتاح حمام، در ۱۴ مه ۱۸۹۷، در مقاله‌ای که در روزنامه «کاسپی» در مورد آن نوشته شد، نویسنده با اشاره به این واقعیت که حمام فانتازیا بسیار مجلل ساخته شده است، نوشت که مالک قادر به پس گرفتن سرمایه‌گذاری نخواهد بود. او نوشت:

حمام همچنین یک سالن مخصوص برای نوشیدن چای پس از حمام داشت. علاوه بر این، میزهای چای در حیاط داخلی «فانتازیا» وجود داشت. دیوارها و کف ساختمان نیز از سنگ مرمر ساخته شده بود. در داخل حمام، یک وان حمام تراشیده شده از یک سنگ مرمر کامل، بسیاری از الگوهای مصنوعی، فرشتگان، خدایان یونانی در سراسر دیوارها و الگوهای دیواری شرقی و رومی در سقف وجود داشت. حدود بیست خدمتکار و پیشخدمت و به همان تعداد خانه‌دار در حمام کار می‌کردند. این سرویس همچنین روزنامه‌ها و مجلات روسی و فرانسوی را برای مطالعه ارائه می‌داد.

موسیقی زنده نیز در اینجا پخش می‌شد و در سال ۱۹۰۰ جای خود را به گرامافونِ مُد روز داد.

### در دوران اشغال شوروی
پس از اشغال آوریل در سال ۱۹۲۰، آنها تجهیزات قابل فروش را از ساختمان خارج کرده و آن را فروختند. حتی سنگ‌های مرمر برخی از قسمت‌های حمام نیز برچیده شدند. این ساختمان مدتی به عنوان بیمارستان نظامی و سپس به عنوان مدرسه مورد استفاده قرار گرفت. در پایان دهه ۱۹۲۰، حمام بازسازی و مطابق با هدف خود مورد استفاده قرار گرفت.

### پس از استقلال
پس از استقلال مجدد آذربایجان، حمام فانتازیا با تصمیم شماره ۱۳۲ صادر شده توسط هیئت وزیران جمهوری آذربایجان در ۲ اوت ۲۰۰۱ در فهرست بناهای تاریخی و فرهنگی غیرمنقول با اهمیت محلی قرار گرفت. این ساختمان تا اوایل دهه ۲۰۱۰ به عنوان حمام مورد استفاده قرار می‌گرفت. در سال ۲۰۱۲، فیلم "نترس، من با تو هستم! ۱۹۱۹" فیلمبرداری شد. در این فیلم، می‌توان سالن اصلی حمام را با فواره‌ای مشاهده کرد.

اگرچه این ساختمان تحت حفاظت دولت است، اما مالکیت خصوصی دارد. پس از سال ۲۰۱۲، کاملاً غیرفعال بود. ساختمان حمام غیرفعال در وضعیت نامناسبی قرار دارد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (دسامبر ۲۰۲۲)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D; در سال‌های مختلف، شهروندان برای مرمت حمام و جلوگیری از تخریب آن امضا جمع‌آوری کردند و سعی در جلب توجه نهادهای ذی‌ربط داشتند.

از اول تا دهم نوامبر سال ۲۰۱۸، جشنواره میراث فرهنگی «فانتازیا» با حمایت اتحادیه اروپا در شهر باکو برگزار شد. هدف از برگزاری این جشنواره، افزایش آگاهی و علاقه‌مندی عمومی نسبت به میراث فرهنگی باکو و نیز پاسداشت و حفظ آن بود. نام جشنواره از حمام تاریخی فانتازیا گرفته شده است. در سال ۲۰۱۹، دومین جشنواره میراث فرهنگی «فانتازیا» در شهر گنجه برگزار شد و تداوم تلاش‌ها برای معرفی و حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی آذربایجان را به نمایش گذاشت.

در سال ۲۰۱۸، شرکت «آزرمارکا» تمبری ویژه به افتخار حمام فانتازیا منتشر کرد. این تمبر به‌عنوان بخشی از مجموعه‌ای با موضوع میراث فرهنگی آذربایجان طراحی شد و یادآور اهمیت تاریخی و معماری منحصربه‌فرد این بنای نمادین در باکو است.

در سال ۲۰۲۲، مالک ساختمان با حصارکشی اطراف حمام فانتازیا قصد داشت عملیات ساخت‌وساز جدیدی را در محل آن آغاز کند. با این حال، به‌دنبال واکنش گسترده افکار عمومی و مداخله اتحادیه معماران آذربایجان، روند تخریب این بنای تاریخی متوقف شد. در نتیجه، حصارهای اطراف ساختمان برداشته شدند و صورت‌جلسه‌ای رسمی علیه مالک تنظیم گردید تا از هرگونه اقدام مشابه در آینده جلوگیری شود.

## نگارخانه

پرونده:Fantasy_bath_(3).jpg
پرونده:Fantasy_bath.jpg
پرونده:Fantasy_bath_(6).jpg
پرونده:Fantasy_bath_(2).jpg
پرونده:Fantasy_bath_4.jpg
پرونده:Fantasy_bath3.jpg
پرونده:Fantasy_bath_(7).jpg


## جستارهای وابسته
* حمام زیرزمینی
* حمام آقا میکائیل
* حمام حاجی غایب

## منابع
## پیوند به بیرون
* قورقما، مِن سِنینلِیم! 1919 filmi / نترس من با تو هستم! فیلم ۱۹۱۹
* Bakının mərkəzində baxımsız "Fantaziya" / "فانتازیاً رها شده در مرکز باکو / AzTV
* Tarixi "Fantaziya" hamamı nə üçün hasarlanıb؟ / چرا حمام تاریخی «فانتازیا» حصارکشی شده است؟ / İTV
* Bakı haqqında - Fantaziya Hamamı #۵۰ / درباره باکو - حمام فانتازیا #۵۰
* Baxımsız Qan Fantaziya Hamamı / ARB24
* Bakıda dağılmaq təhlükəsi olan “Fantaziya” hamamı / حمام "فانتازیاً در باکو در خطر فروریختن است / Belə belə işlər
* Fantaziya festivalı yekunlaşıb / جشنواره فانتزی به پایان رسید / CBC

## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری در باکو
رده:حمام‌ها در باکو
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در باکو
رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ترکی آذربایجانی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ترکی آذربایجانی