ادوارد تینگاتینگا

**ادوارد سعیدی تینگاتینگا** (؛ ۱۹۳۲–۱۹۷۲) نقاش اهل تانزانیا بود. او به خاطر سبک خاص نقاشی‌اش شناخته شده است.

## زندگی‌نامه

### تولد و خانواده
چپ|بندانگشتی|240x240پیکسل|میندو، نزدیک‌ترین روستا به ناموچلیا، جایی که ادوارد تینگاتینگا متولد شد. دنیل آگوستا سوار بر موتورسیکلت، میندو (۲۰۰۹)
ادوارد تینگاتینگا در سال ۱۹۳۲ در روستایی به نام ناموچلیا، واقع در ناحیه توندورو از منطقه روووما در جنوب تانزانیا و در نزدیکی مرز شمالی موزامبیک، چشم به جهان گشود. این روستا امروزه دیگر وجود ندارد؛ احتمال می‌رود در دهه ۱۹۶۰ و در پی اجرای طرح انتقال جمعیت روستاهای کوچک در چارچوب برنامه «اوجاما» به ابتکار رئیس‌جمهور جولیوس نایرره، از میان رفته باشد. سکونتگاه‌های کنونی آن منطقه شامل میندو، ناکاپانیا و متونیا است. بخش قابل توجهی از بستگان مادری ادوارد تینگاتینگا همچنان در این روستاها سکونت دارند. همچنین حدود بیست نفر از خویشاوندان پدری وی در منطقه نگاپا، واقع در چند کیلومتری شمال ناکاپانیا، زندگی می‌کنند.

ادوارد تینگاتینگا در خانواده‌ای کم‌بضاعت دیده به جهان گشود. مادر او، آگنس بینتی نتمبو، از قوم ماکوآ و پیرو آیین مسیحیت بود، در حالی که پدرش، سعیدی تینگاتینگا، به قبیله نگیندو تعلق داشت و مسلمان بود. از این‌رو، برای او هم نامی مسیحی، «ادوارد»، و هم نامی مسلمان، «سعیدی»، برگزیده شد. با توجه به ساختار مادرتباری در جامعه سنتی ماکوآ، تبار ادوارد تینگاتینگا از سوی مادر به قوم ماکوآ بازمی‌گردد. وی در دوران کودکی عمدتاً تحت سرپرستی و مراقبت خانواده مادری خود پرورش یافت. در نهایت، زندگی مشترک آگنس نتمبو و سعیدی تینگاتینگا به جدایی انجامید. آگنس نتمبو پس از آن، از دو شریک دیگر خود سه فرزند پسر به نام‌های آندره‌آ گالوسی، سیمون امپاتا و سزیلیا امپاتا به دنیا آورد. سیمون امپاتا و نیز اگنس امپاتا (دختر سزیلیا) بعدها مسیر ادوارد را دنبال کردند و به انجمن نقاشانی که وی بنیان نهاده بود، پیوستند.

### حرفه
در دهه ۱۹۵۰، ادوارد تینگاتینگا زادگاه خود را ترک گفت و به منظور اشتغال، راهی مزارع کشت سیسال در منطقه تانگا در شمال تانزانیا شد. مدتی بعد، عمویش سالوم موسی مکایوگا ـ که با نام امزی لومومبا نیز شناخته می‌شد و در دارالسلام به عنوان آشپز یک افسر بریتانیایی فعالیت می‌کرد ـ او را به آن شهر فراخواند. تینگاتینگا در دارالسلام مورد حمایت عمویش قرار گرفت و به عنوان باغبان مشغول به کار شد. در همان دوران، فعالیت‌های هنری خود را نیز آغاز کرد؛ ابتدا به نوازندگی پرداخت و سپس، در سال ۱۹۶۸، به طور جدی به تجربه و آفرینش نقاشی روی آورد.

آثار او با بهره‌گیری از مواد بازیافتی و کم‌هزینه، از جمله قطعات مربعی میسونیت، تکه‌های سرامیک و رنگ‌های مورد استفاده برای دوچرخه، خلق می‌شد. سبک هنری وی حال‌وهوایی ساده‌انگارانه داشت و با گرایش‌هایی نزدیک به سوررئالیسم و طنز همراه بود.

در سال ۱۹۷۰، ادوارد تینگاتینگا با آگاتا ماتاکا، که از قوم ماکونده و اهل موزامبیک بود، ازدواج کرد. در پی گسترش شهرت آثارش، نقاشی‌های او در میان ساکنان اروپایی مقیم و گردشگران با استقبال چشمگیری روبه‌رو شد؛ به‌گونه‌ای که وی توانست به‌طور تمام‌وقت به فعالیت هنری بپردازد. او در ادامه، جمعی از شاگردان و پیروان خود را پیرامون خویش گرد آورد؛ گروهی که بعدها در قالب «انجمن تعاونی هنری تینگاتینگا» سازمان‌دهی شدند. برخی از اعضای این انجمن، از جمله ژانویه لیندا، آدئوسی ماندو، اجابا عبداله ماتالیا، کاسپر تدو، سیمون مپتاتا و اوماری آمونده، یا از بستگان ادوارد یا همسرش بودند و یا به قوم ماکونده تعلق داشتند. از میان نسل نخست شاگردان تینگاتینگا، بنا بر برخی گزارش‌ها، تنها اوماری آمونده ـ برادرزاده ادوارد ـ همچنان در قید حیات است.

### مرگ و میراث
در سال ۱۹۷۲، ادوارد تینگاتینگا به‌طور تصادفی هدف گلوله یک مأمور پلیس قرار گرفت؛ مأموری که او را با فردی تحت تعقیب اشتباه گرفته بود. این حادثه به مرگ وی انجامید. با وجود این واقعه، مکتب هنری تینگاتینگا تداوم یافت و از حیث گستره و اهمیت رو به گسترش نهاد. به‌واسطه فعالیت شاگردان و پیروان او، این سبک به‌تدریج به یکی از شاخص‌ترین گونه‌های نقاشی توریستی در تانزانیا، کنیا و بخش وسیعی از شرق آفریقا بدل شد.

## اختلاف نظر در مورد زادگاه
برخی منابع مدعی‌اند که محل تولد ادوارد تینگاتینگا، موزامبیک بوده است نه تانزانیا. با این حال، به گفته دانیل آگوستا از انجمن تعاونی هنری تینگاتینگا، منشأ این ادعا را می‌توان در خطایی دانست که در مقاله‌ای از منتقد هنری سوئدی، بریت سالستروم، در سال ۱۹۹۶ با عنوان *تینگاتینگا و پیروانش* رخ داده است. در آن مقاله، نام کوچک تینگاتینگا به اشتباه «ادواردو» ذکر شده بود. گفته می‌شود سالستروم خود هرگز با نقاشان مکتب تینگاتینگا دیدار یا مصاحبه نکرده است و ظاهراً به مقاله‌ای پژوهشی از شاگردش، میا ترنت، استناد کرده بود. بنا بر گزارش‌ها، ترنت نیز این اطلاعات را در مصاحبه‌ای به تاریخ ۱۲ مه ۱۹۹۶ از مبلغ سوئدی–تانزانیایی، باربرو یوهانسون ـ که با نام «ماما باربرو» نیز شناخته می‌شود ـ دریافت کرده بود.

نقاشان مکتب تینگاتینگا، «انجمن تعاونی هنری تینگاتینگا» (TACS) و اعضای خانواده ادوارد ـ از جمله فرزندان در قید حیات او، داودی و مارتینا، برادر همسرش گالوسی و برادر ناتنی‌اش اوماری آموند ـ همچنین شماری از پژوهشگران و تاجران هنر، از جمله جسپر کرکناس، مرته تیزن، ایو گوسینی و فلیکس لورنز که سال‌ها با هنرمندان این مکتب همکاری داشته‌اند، همگی این ادعا را که تینگاتینگا در موزامبیک متولد شده است، مردود می‌دانند. با وجود آن‌که انجمن تینگاتینگا از بریت سالستروم دعوت کرد تا اشتباه خود را به‌صورت علنی اصلاح کند، وی از انجام این کار خودداری ورزید؛ هرچند این امتناع نه به سبب اطمینان از درستی ادعای پیشین خود، بلکه به دلایلی دیگر عنوان شده است.

## منابع

## کتاب‌شناسی

* انجمن تعاونی هنری تینگاتینگا، *تینگاتینگا به زبان‌های سواحیلی و انگلیسی* (انتشارات آموزشی ام‌تیور، ۱۹۹۸، ۲۰۰۵)

## پیوند به بیرون

رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:هنرمندان مرد سده-۲۰
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی)
رده:نقاشان مرد