سیرین

**سیرین** () روستایی عرب فلسطینی بود که در ۱۷ کیلومتری شمال بیسان در سرزمین فلسطین قرار داشت. این روستا در سال ۱۹۴۸ میلادی تخلیه و ویران شد. از سازه‌های روستا تنها گورستان و یک خانه برپا مانده‌است، همراه با بازمانده‌های کف‌پوش معرق و چشمه‌ای طاق‌دار از دوره بیزانس. بر پایه اسناد تاریخی، سرشماری سال ۱۵۹۶ میلادی نشان می‌دهد که روستا ۴۵ خانوار داشته و جمعیت آن تا سال ۱۹۴۵ به ۸۱۰ نفر رسیده بود.

سیرین نمونه‌ای از موفقیت کشاورزی و همزیستی میان‌جامعه‌ای به‌شمار می‌رفت. ساکنان مسلمان و مسیحی روستا روابط خوبی با یکدیگر داشتند. پس از تخلیه و ویرانی روستا، درختان میوه از بین رفتند و منطقه دوباره به حالت بیابانی بازگشت.

## پیشینه
### دوره‌های روم و بیزانس
پیشینه روستا به دوره رومی بازمی‌گردد.

در نزدیکی چشمه‌ای، دو بلوک سنگی افتاده یافت شد که ظاهراً سنگ‌سرِدر () بودند و از نظر ظاهری به دوره بیزانس تعلق داشتند. بازمانده‌های دیگری از دوره بیزانس نیز در روستا کشف شد، از جمله کتیبه‌ای به زبان یونانی و بخش‌هایی از کف‌پوش معرق. این کتیبه یونانی در خانه زید الشحاده پیدا شده بود.

کلود رنیه کوندر بر این باور بود که سیرین همان مکانی است که سامری‌ها در سده هفتم میلادی در آن سکونت داشتند.

### دوره صلیبی
در سال ۱۱۶۸ میلادی، در دوره صلیبی، روستا با نام **لوسرین** () شناخته می‌شد. در آن سال، شخصی به نام سیمون شورون آن را به شوالیه‌های مهمان‌نواز فروخت.

در سال ۱۹۹۴ میلادی، اندرو پترسن از سیرین بازدید کرد و سازه‌ای مستطیل‌شکل (۱۰ × ۱۲ متر) به‌صورت برج را بررسی نمود. این برج دو ورودی داشت: یکی در شمال و دیگری در جنوب. بخش جنوبی، بخش اصلی و قدیمی‌تر بود. بنایی و طاق‌ها نشان می‌دهد که سازه اصلی به دوره صلیبی تعلق دارد، در حالی که ورودی شمالی مربوط به بازسازی دوره عثمانی است.

### دوره عثمانی
سیرین مانند دیگر روستاهای سرزمین فلسطین میان سال‌های ۱۵۱۷ تا ۱۹۱۸ میلادی زیر فرمان امپراتوری عثمانی قرار داشت.

در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی، روستا با نام **ستین التراب** شناخته می‌شد و به امارت ترابای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) تعلق داشت. قلمرو این امارت مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان، شمال جبل نابلس و بخش شمالی دشت ساحلی شارون را نیز دربرمی‌گرفت.

بر پایه دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶ میلادی، سیرین بخشی از ناحیه جنین در لوای لجون بود و ۴۵ خانوار مسلمان داشت. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر فرآورده‌هایی چون گندم، جو، بز و کندوی عسل می‌پرداختند که جمع آن ۲۰٬۶۰۰ آقچه می‌شد.

نقشه‌ای از پیر ژاکوتن که در جریان لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ تهیه شد، این مکان را با نام *سرَن* () نشان می‌دهد. جیمز سیلک باکینگام که در سال ۱۸۱۶ از روستا دیدن کرد، نام آن را «سیرین» ثبت کرد و آن را روستایی با سی تا چهل خانه توصیف نمود که نیم‌دوجین چادر بادیه‌نشین در نزدیکی آن برپا بود. در سال ۱۸۳۸، ادوارد رابینسون آن را یکی از روستاهای لبه دره اردن یاد کرد.

در سال ۱۸۵۹، کنسول انگلستان جمعیت روستا را در حدود ۱۰۰ نفر برآورد کرد که ۳۵ فدان زمین کشت می‌کردند. در سال ۱۸۷۵، ویکتور گِرَن جمعیت روستا را ۴۰۰ نفر یافت. او همچنین برجی کهن را یادداشت کرد که هر ضلع آن ۱۴ گام بود. بازمانده‌های دو کلیسا دیده شد که یکی از آن‌ها به مسجد تبدیل شده بود. همچنین ولی‌ای در نزدیکی آن با نام «نبی سیرین» وجود داشت. در سال ۱۸۸۲، پیمایش صندوق اکتشاف فلسطین روستای سیرین را روستایی خشتی با اندازه متوسط توصیف کرد که حصارهایی از انجیرتیغی آن را دربرگرفته بود.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، سیرین ۶۸۱ نفر جمعیت داشت: ۶۲۱ مسلمان و ۶۰ مسیحی. همه مسیحیان کاتولیک رومی بودند. تا سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت اندکی کاهش یافت و به ۶۳۰ نفر رسید: ۵۶۲ مسلمان و ۶۸ مسیحی، در مجموع ۱۶۱ خانه.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت به ۸۱۰ نفر رسیده بود: ۶۲۰ مسلمان و ۱۹۰ مسیحی. مساحت کل اراضی ۲۸٬۴۴۵ دونم بود. از این مقدار، ۴۱۳ دونم زمین آبی و باغ، ۱۵٬۸۱۳ دونم زیر کشت غلات و ۱۳۱ دونم زمین ساخته‌شده بود.

خانه‌های روستا از سنگ آتشفشانی سیاه با ملاط خاکی ساخته شده بود و سقف‌ها از لایه‌هایی از چوب و بامبو پوشیده می‌شد. روستا با خودرو در دسترس نبود؛ راهی فرعی آن را به جاده اصلی سمخ-بیسان پیوند می‌داد.

طایفه اصلی روستا زعبی‌ها بودند. مختار روستا، مبارک الحاج الزعبی، پیش‌تر در شرکت ادموند دو روچیلد با شبتای لوی (شهردار آینده حیفا) کار کرده بود. معلم مدرسه‌ای که ۴۰ پسر در آن آموزش ابتدایی می‌دیدند مسیحی بود و امام محمد المصطفی روابط خوبی با اقلیت مسیحی داشت و نگهبانی صومعه و کلیسای محلی را بر عهده داشت.

ایلان پاپه یادآوری می‌کند که آب‌وهوا و زمین سیرین بسیار سخت بود، اما ساکنان عرب با تلاش خود آن را به «باغ عدن» تبدیل کرده بودند. آنان با بهره‌گیری از آب چشمه‌ها (که با الاغ حمل می‌شد) سه بوستان بزرگ با مجموع نزدیک به ۹۰۰ هکتار از درختان میوه و زیتون برپا کرده بودند.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
#### تخلیه و ویرانی
در سال ۱۹۴۸ جمعیت سیرین نزدیک به ۹۴۰ نفر برآورد می‌شد.

بنی موریس می‌نویسد که سیرین یکی از نخستین روستاها از میان نزدیک به دو دوجین روستایی بود که در آوریل–مه ۱۹۴۸ به دستور عرب‌ها و به «دلایل نظامی پیش از حمله» تخلیه شدند. در برابر، ایلان پاپه می‌نویسد که روستا تخلیه نشده بود و انتظار داشت به سبب روابط خوبش با مقام‌های یهودی «از سرنوشت روستاهای همسایه معاف باشد»؛ با این حال نیروهای یهودی در ۱۲ مه ۱۹۴۸ روستا را اشغال کردند، ساکنان را بیرون راندند و مسجد، کلیسا و صومعه را ویران نمودند. تیپ گولانی عملیات را انجام داد.

هنگامی که نیروهای اسرائیلی در ژوئن ۱۹۴۸ وارد سیرین شدند، دریافتند که نزدیک به ۱۰۰ نفر بازگشته‌اند. پس از بررسی شناسنامه‌ها و جست‌وجوی سلاح (که تنها چند چاقو یافتند)، نیروها روستا را ترک کردند. گزارش افسر اطلاعات گردان توصیه می‌کرد: «عرب‌ها باید از منطقه اخراج شوند، مردان جوان بازداشت و محصولات مصادره گردد.» سیرین همراه با روستاهای حدثا، عُلام و معذر در تابستان ۱۹۴۸ توسط ارتش اسرائیل از سکنه پاکسازی شد.

پس از تخلیه و ویرانی روستا، درختان میوه خشک شدند و اسرائیلی‌ها هرگز نتوانستند منطقه را دوباره سرسبز کنند.

در سال ۱۹۹۸، شمار آوارگان برآمده از ساکنان اخراج‌شده سیرین نزدیک به ۵٬۷۷۰ نفر برآورد می‌شد.

#### بازمانده‌ها
ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ آنچه از سازه‌های سیرین بر جای مانده بود چنین توصیف کرد: «گورستان و یک خانه (که انبار کاه است) تمام آن چیزی است که از سیرین باقی مانده. توده‌های سنگ احاطه‌شده با بوته‌های کاکتوس در محل دیده می‌شود. خود محوطه به عنوان محل نگهداری گاو به کار می‌رود. چشمه‌ای در میان محوطه با سازه‌ای سنگی پوشیده شده‌است. بخشی از زمین‌های پیرامون روستا زیر کشت پنبه است.»

در سال ۱۹۹۴، اندرو پترسن از سیرین بازدید و ویرانه‌های برج صلیبی را بررسی کرد.

## جغرافیا
سیرین در زمینی هموار قرار داشت که به‌تدریج به سوی جنوب غربی شیب می‌یافت. از شمال غربی وادی الردوح و از جنوب شرقی وادی البیادر آن را محدود می‌کرد. ارتفاع متوسط روستا ۲۰۰ متر از سطح دریا بود و در مرز بخش بیسان و بخش طبریه جای داشت.

مالکیت زمین به‌صورت جمعی بود. رسماً زمین به سلطان عثمانی تعلق داشت و جزو اراضی جفتلیق بود، اما روستاییان حق کشت را حفظ کرده بودند.

## جستارهای وابسته
* عین حود

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome to Sirin
* Sirin، ذاکرات
* Survey of Western Palestine, Map 9: [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.09.jpg Wikimedia commons]

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده