مردم‌نمایی

**مردم‌نمایی** (به انگلیسی: ) شیوه‌ای فریبکارانه در روابط عمومی و تبلیغات سیاسی است که در آن حامیان مالی یک پیام یا سازمان پنهان می‌شوند تا چنین وانمود شود که آن پیام از سوی شهروندان عادی و به‌صورت خودجوش پدید آمده‌است. مردم‌نمایی نوعی جنبش‌سازی ساختگی است تا این تصور و ذهنیت را ایجاد کند که یک پیام یا سازمان دارای اعتبار و طرفداران بسیاری است و به این ترتیب به آن پیام و یا سازمان فریب‌کار اعتبار کاذب ببخشید و در واقع گونه‌ای فریب‌کاری گروهی است.

مفهوم بنیادین مردم‌نمایی آن است که به‌جای یک جنبش مردمی واقعی و طبیعی، نمایشی ساختگی از پشتیبانی مردمی ساخته می‌شود. این پدیده به‌ویژه در رسانه‌های اجتماعی، تجارت الکترونیک و سیاست به‌عنوان یک آسیب جدی شناخته شده‌است. مردم‌نمایی می‌تواند با سیل محتوای دست‌کاری‌شده در وبلاگ‌های سیاسی، پایگاه‌های خبری و وب‌سایت‌های نقد و بررسی، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. برخی گروه‌هایی که به مردم‌نمایی متهم شده‌اند، مدعی‌اند که تنها به شهروندان فعال کمک می‌کنند تا صدایشان شنیده شود.

مردم‌نمایی در بسیاری از کشورها قوانین بازدارنده‌ای دارد و پژوهشگران روش‌های گوناگونی از جمله تحلیل محتوا، تحلیل زبان‌شناختی، انتساب نویسندگی و یادگیری ماشین را برای شناسایی آن توسعه داده‌اند.

## ریشه‌شناسی
در انگلیسی واژهٔ  در زبان انگلیسی به جنبشی طبیعی و خودسازمان‌ده اشاره دارد که از دل جامعه برمی‌خیزد. همچنین  نام تجاری یک نوع چمن مصنوعی است که در ورزشگاه‌ها کاربرد دارد. بنابراین واژهٔ  به‌معنای جنبش مردمی ساختگی یا خودجوش‌نمایی دروغین است.

کاربرد نوین این اصطلاح به لوید بنتسن، وزیر پیشین خزانه‌داری ایالات متحده، نسبت داده می‌شود. بنتسن در سال ۱۹۸۵ در واکنش به انبوهی از کارت‌پستال‌ها و نامه‌هایی که شرکت‌های بیمه از طریق شهروندان ظاهراً نگران ارسال کرده بودند، گفت: «یک تگزاسی می‌تواند تفاوت میان ریشه‌های واقعی چمن و اَستروترف را تشخیص دهد.» این اشاره به ورزشگاه اَستروُدوم در شهر هیوستون زادگاه بنتسن بود که نام تجاری چمن مصنوعی اَستروترف از آن گرفته شده بود.

## تعریف
در علوم سیاسی، مردم‌نمایی فرایند دستیابی به پیروزی انتخاباتی یا تسکین نارضایتی‌ها یا ایجاد نارضایتی عمومی است که در آن بازیگران سیاسی با یافتن و بسیج افکار عمومی همدل یا مخالف، تصویری از اجماع مردمی را در طرفداری یا ضدیت امری فراهم می‌کنند؛ در حالی که که چنین اجماعی وجود ندارد. به بیان دیگر، مردم‌نمایی بهره‌گیری از تلاش‌های مردم‌نمایانهٔ جعلی است که هدف اصلی آن‌ها تأثیرگذاری بر افکار عمومی است و معمولاً از سوی شرکت‌ها و نهادهای سیاسی تأمین مالی می‌شود.

در فضای اینترنت، مردم‌نمایان از نرم‌افزارهایی برای پنهان کردن هویت خود بهره می‌گیرند. گاهی یک فرد از طریق چندین شخصیت جعلی فعالیت می‌کند تا وانمود کند پشتیبانی گسترده‌ای از برنامهٔ کارفرمایش وجود دارد. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مردم‌نمایی می‌تواند دیدگاه‌های عمومی را دگرگون سازد و تردید کافی برای بازداشتن از اقدام ایجاد کند.

در نخستین بررسی نظام‌مند مردم‌نمایی در ایالات متحده، ، استاد دانشگاه آکسفورد، استدلال کرد که اینترنت بسیج گروه‌های کوچک شهروندان ناراضی را برای لابی‌گران و جنبش‌های سیاسی قدرتمند بسیار آسان‌تر ساخته تا اهمیتی بزرگ‌نمایی‌شده در مباحث سیاست‌گذاری عمومی بیابند. حساب‌های مردم‌نمایانه در رسانه‌های اجتماعی همیشه نیازمند نویسندگان انسانی نیستند؛ پژوهشی در ژانویه ۲۰۲۱ مجموعه‌ای از «حساب‌های ربات‌گونهٔ انسان‌نما» را توصیف کرد که محتوای سیاسی منتشر می‌کردند و توانستند ۱۴ روز به‌صورت خودکار فعالیت کنند و ۱٬۵۸۶ پست منتشر کنند پیش از آنکه توسط توییتر شناسایی و مسدود شوند.

پژوهشی که توسط محققان اکول پلی‌تکنیک فدرال لوزان انجام شد گزارش داد که ۲۰ درصد از ترندهای جهانی توییتر در سال ۲۰۱۹ جعلی بودند و به‌صورت خودکار با بهره‌گیری از حساب‌های جعلی و هک‌شده ایجاد شده بودند.

## نقش‌ها و سازوکارها
### تولید رضایت و مدیریت گفتمان
هرچند اصطلاح مردم‌نمایی اغلب تصاویری از لابی‌گری شرکتی یا دست‌کاری رسانه‌ای سیاسی را فرامی‌خواند، کارکرد آن به‌عنوان سازوکاری برای ساخت رضایت فراتر از مردم‌سالاری‌های لیبرال است. ادوارد اس. هرمن و نوام چامسکی در اثر بنیادین خود تولید رضایت استدلال می‌کنند که قدرت نه صرفاً از راه سانسور بلکه از طریق سازمان‌دهی گفتمان بازتولید می‌شود؛ جایی که نمود اجماع مردمی توسط منافع نخبگان شکل می‌گیرد.

این پویایی در زمینه‌های اقتدارگرایانه مانند چین نیز بازتاب می‌یابد. دولت چین با بهره‌گیری از «ارتش پنجاه سنتی» (به چینی: ) — نظاره‌گران اینترنتی ناشناس آموزش‌دیده — روایت‌های طرفدار حکومت را در تالارهای گفت‌وگو و بخش نظرات می‌کارد و آن‌ها را به‌عنوان احساسات خودجوش مردمی معرفی می‌کند. با این حال، همان‌گونه که پژوهش هَن نشان می‌دهد، این تلاش‌ها اغلب به دلیل هماهنگی ضعیف، انگیزه‌های ناکافی و منطق دیوان‌سالارانهٔ تبلیغات از بالا به پایین ناکام می‌مانند.

### روش‌های مردم‌نمایی
روش متداول مردم‌نمایی آن است که شمار اندکی از افراد خود را به‌جای گروه بزرگی از فعالان جا می‌زنند. آن‌ها با نوشتن نامه‌های خوانندگان، رایانامه‌ها، نوشته‌های وبلاگی و انتشار پیام‌های متقاطع توجه جلب می‌کنند. آن‌ها از یک مرکز فرماندهی دستورالعمل‌هایی دریافت می‌کنند که چه نظراتی را، کجا و چه زمانی بیان کنند تا خشم یا خشنودی‌شان کاملاً خودجوش و بی‌تأثیر از بیرون به نظر برسد.

هزینه‌های کارزارهای مردم‌نمایی با کارایی اینترنت و رایانامه به‌شدت کاهش یافته‌است. به‌طور فزاینده‌ای از نرم‌افزارهای ربات اجتماعی (به انگلیسی: ) نیز بهره‌گیری می‌شود که به فعالان امکان می‌دهد شمار بیشتری حساب کاربری در وبلاگ‌ها، انجمن‌های اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی مدیریت کنند و اکثریت‌های کاذب بسازند. در پژوهش‌های نوین‌تر به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی هماهنگ نیز بررسی شده‌است که می‌توانند با چندین حساب مصنوعی، تصویری از پشتیبانی گسترده و مستقل ایجاد کنند.

سازمان‌های مردم‌نمایانه، به‌ویژه آن‌هایی که صنایع از آن‌ها برای پیش‌بردن اهداف سیاسی‌شان در زمینه‌های زیست‌محیطی بهره می‌گیرند، اغلب نام‌هایی خوش‌آوا و گمراه‌کننده برمی‌گزینند. این نام‌ها با واژگانی مانند «شهروندان» یا «مصرف‌کنندگان» حس تعلق گروهی و با صفاتی مانند «پاک» یا «سالم» حس اعتمادپذیری القا می‌کنند.

## شناسایی
روش‌های شناسایی گوناگونی توسط پژوهشگران توسعه یافته‌اند، از جمله تحلیل محتوا، تحلیل زبان‌شناختی، انتساب نویسندگی و یادگیری ماشین.

### تحلیل گفتمانی
بریوک لیتس (۲۰۲۰)  در بررسی کارزارهای لابی‌گری طرفدار گاز شیل استدلال می‌کند که مردم‌نمایی اغلب نه تنها با پنهان کردن حامی مالی بلکه با اتخاذ چارچوب‌های گفتمانی‌ای موفق می‌شود که از گروه‌های مدنی واقعی تقلید می‌کنند. لیتس این پدیده را «شکم‌گویی شرکتی» (به انگلیسی: ) می‌نامد؛ جایی که منافع خصوصی صدای مردم را به خود می‌گیرند و ارزش‌هایی مانند آزادی اقتصادی یا استقلال انرژی را برای پوشاندن برنامه‌های صنعتی زیربنایی برجسته می‌سازند.

### شناسایی مبتنی بر هماهنگی
شوخ و همکاران (۲۰۲۲)  رویکردی شبکه‌محور و مقیاس‌پذیر پیشنهاد کردند که بر شناسایی الگوهای رفتاری همگام مانند بازنشر هم‌زمان پیام‌های یکسان در بازه‌های زمانی کوتاه تمرکز دارد. این روش بر پایهٔ نظریهٔ کارفرما-کارگزار فرض می‌کند که عوامل استخدام‌شده تمایل دارند محتوا را بازکاربرد کنند و فعالیت‌های تکراری محدود به زمان (مثلاً در ساعات اداری) از خود نشان دهند. با ترسیم شبکه‌های هماهنگی پیام، این بررسی توانست حساب‌های مردم‌نمایانه را از کنشگران مردمی واقعی در ده‌ها کارزار جهانی تمیز دهد.

## قوانین و اجرا
بسیاری از کشورها قوانینی دارند که برخی از شیوه‌های آشکارتر مردم‌نمایی را ممنوع می‌سازند.

### ایالات متحده
کمیسیون فدرال تجارت ایالات متحده می‌تواند دستور توقف صادر کند یا جریمه‌ای تا ۱۶٬۰۰۰ دلار در روز برای ناقضان «رهنمودهای مربوط به بهره‌گیری از تأییدیه‌ها و شهادت‌نامه‌ها در تبلیغات» تعیین نماید. رهنمودهای کمیسیون در سال ۲۰۰۹ برای پوشش رسانه‌های اجتماعی و بازاریابی دهان‌به‌دهان به‌روزرسانی شد. بر پایهٔ جستاری در ، تبلیغ‌کنندگان مسئول هستند که اطمینان حاصل کنند وبلاگ-نویسان یا تأییدکنندگان محصول از رهنمودها پیروی می‌کنند و هر تأییدکننده‌ای که رابطهٔ مادی دارد باید نقد صادقانه ارائه دهد.

در اکتبر ۲۰۱۸، شرکت انترژی پس از انکار پرداخت به افراد برای حضور در جلسات شورای شهر نیواورلئان در حمایت از یک پروژهٔ جنجالی نیروگاه، به پرداخت پنج میلیون دلار جریمه محکوم شد؛ زیرا از شرکت مردم‌نمایی گروه هاثورن برای استخدام بازیگران بهره گرفته بود.

### اتحادیه اروپا
در اتحادیه اروپا، دستورالعمل شیوه‌های تجاری ناعادلانه (به انگلیسی: ) الزام می‌کند که محتوای سرمقاله‌ای پولی در رسانه‌ها به‌روشنی افشا شود که تبلیغ حمایت‌شده‌است. همچنین این دستورالعمل افرادی را که رابطهٔ مادی دارند از گمراه کردن خوانندگان به اینکه مصرف‌کنندهٔ عادی هستند منع می‌کند.

### بریتانیا
بریتانیا مقررات حمایت از مصرف‌کننده در برابر معاملات ناعادلانه را دارد که «بازنمایی نادرست خود به‌عنوان مصرف‌کننده» را ممنوع می‌سازد و برای نقض آن تا دو سال زندان و جریمه‌های نامحدود پیش‌بینی شده‌است. افزون بر این، صنعت تبلیغات بریتانیا سیاست‌های داوطلبانهٔ متعددی اتخاذ کرده و مرجع استانداردهای تبلیغاتی (به انگلیسی: ) شکایات از نقض را بررسی می‌کند.

### استرالیا
در استرالیا، مردم‌نمایی بر پایهٔ بخش ۱۸ قانون مصرف‌کنندهٔ استرالیا تنظیم می‌شود که به‌صورت کلی «رفتار گمراه‌کننده و فریبنده» را ممنوع می‌سازد. این قوانین که در سال ۱۹۷۵ معرفی شدند مبهم‌تر هستند و در بیشتر موارد از طریق شکایت رقبا اجرا می‌شوند.

## بحث‌ها
### اثربخشی
ادوارد واکر در کتاب  مردم‌نمایی را مشارکت عمومی‌ای تعریف می‌کند که به‌شدت تشویقی‌شده، جعلی (ادعاها به کسانی نسبت داده می‌شود که چنین اظهاراتی نکرده‌اند) یا کارزار نخبگان در لباس جنبش توده‌ای درک شود. واکر دریافت که کارزارهای مردمی تحت حمایت نخبگان اغلب هنگامی شکست می‌خورند که دربارهٔ منابع حمایتی‌شان شفاف نباشند.

بررسی‌ای در  نشان داد که مردم‌نمایی در ایجاد عدم اطمینان و کاهش اعتماد به ادعاها مؤثر است و در نتیجه نگرش‌ها را به نفع منافع تجاری پشت مردم‌نمایی تغییر می‌دهد. نیویورک تایمز گزارش داد که نقدهای «مصرف‌کننده» مؤثرترند، زیرا «مدعی شهادت افراد واقعی هستند، هرچند برخی از آن‌ها نیز مانند هر چیز دیگری در اینترنت تجاری خرید و فروش می‌شوند.» نظرات آنلاین کارکنان مردم‌نمایی همچنین می‌تواند از طریق تأثیر گروه‌زدگی بحث را منحرف سازد.

### توجیه
برخی عاملان مردم‌نمایی از عملکرد خود دفاع می‌کنند. رایان سیگر دربارهٔ «جنبش‌هایی که به‌شدت برای بزرگ‌نمایی نفوذشان سازمان‌دهی شده‌اند» گفت: «این تقلب نیست. انجام هر کاری در توان‌تان برای آوردن مردمتان، سیاست‌ورزی بنیادین است.»

گروه‌هایی مانند فریدام‌وُرکس و آمریکایی‌ها برای رفاه ادعا می‌کنند که فراهم آوردن ساختار سازمانی و پشتیبانی برای جنبش‌های مردمی برای کارآمدی فعالیت‌های حمایتی ضروری است و تصور کاملاً خودجوش بودن جنبش‌های مردمی غیرواقع‌بینانه است.

### پیامدهای اجتماعی
بینگ لیو، متخصص داده‌کاوی از دانشگاه ایلینوی شیکاگو، برآورد کرد که یک‌سوم همهٔ نقدهای مصرف‌کنندگان در اینترنت جعلی هستند. به گزارش نیویورک تایمز، این وضعیت تمایز میان «احساسات واقعی مردم» و «افکار عمومی ساختگی» را دشوار ساخته‌است.

## نمونه‌ها
### آلمان
در سال ۲۰۰۹ سازمان ناظر لابی‌گری لابی‌کنترل (به آلمانی: ) فاش کرد که شرکت راه‌آهن آلمان در سال ۲۰۰۷ نزدیک به ۱٫۳ میلیون یورو برای «تأثیرگذاری پنهانی بر افکار عمومی» هزینه کرده بود. با نظرسنجی‌های ظاهراً «مستقل»، فضاسازی علیه اعتصاب لوکوموتیوران و به سود خصوصی‌سازی راه‌آهن انجام شده بود. همچنین تالارهای گفت‌وگو و وبلاگ‌هایی مانند بریگیته و اشپیگل آنلاین با نوشته‌های طرفدار راه‌آهن انباشته شدند.

در سال ۲۰۲۱ اتحادیهٔ بازرگانان سوخت آلمان (اونیتی) جوانانی را از طریق آگهی استخدام برای تبلیغ سوخت‌های الکترونیکی پیش ساختمان بوندستاگ به‌کار گرفت. اشپیگل این اقدام را «مردم‌نمایی نمونه‌وار» ارزیابی کرد.

### بریتانیا و برکسیت
در بریتانیا، سازمان «ترک یعنی ترک» (به انگلیسی: ) که توسط ریچارد تایس، جان لانگورث و نایجل فاراژ بنیان‌گذاری شد به‌عنوان یک «جنبش مردمی» برای برکسیت سخت لابی‌گری کرد، اما به‌عنوان سازمان مردم‌نمایانهٔ راست نولیبرال شناخته شد.

### صنعت دخانیات
در سال ۱۹۹۳ آژانس روابط عمومی برسون-مارستلر گروه مردم‌نمایانهٔ «اتحاد ملی سیگاری‌ها» (به انگلیسی: ) را با تأمین مالی فیلیپ موریس برای مقابله با قوانین ضدّ دخانیات بنیان‌گذاری کرد. هرچند این سازمان خود را جنبش مردمی معرفی می‌کرد، بعدها به‌عنوان سازمان نمایشی صنعت دخانیات افشا شد.

### سوئیس
در دسامبر ۲۰۱۲ شرکت پول‌ساید در سوئیس پنج دانشجو را استخدام کرد تا در درگاه‌های خبری سوئیسی با هویت‌های جعلی علیه ابتکار مردمی «ضدّ سوءاستفاده» فضاسازی کنند. این کارزار پس از افشاگری روزنامهٔ تاگس-آنتسایگر متوقف شد. آن ابتکار مردمی سرانجام با ۶۷٫۹ درصد آرای موافق تصویب شد.

### چین
شیائو چیانگ، حقوق‌بشردان و استاد روزنامه‌نگاری چینی، در سال ۲۰۰۸ با بهره‌گیری از اسناد داخلی دولتی توضیح داد که نهادهای دولتی در چین چگونه با نظاره‌گران اینترنتی آموزش‌دیده — موسوم به «ارتش پنجاه سنتی» — بحث‌های مجازی را دست‌کاری می‌کنند.

### تغییر اقلیم و صنایع سوخت فسیلی
صنایع سوخت فسیلی آمریکا برای مبارزه با سیاست‌های حفاظت از آب‌وهوا، سازمان‌های مردم‌نمایانه‌ای با نام‌هایی مانند «ائتلاف جهانی آب‌وهوا» (به انگلیسی: ) و «انجمن سبزسازی زمین» (به انگلیسی: ) تأمین مالی کردند که سازمان‌های واقعی حفاظت از محیط زیست را مورد حمله قرار می‌دادند.

## جستارهای وابسته
* جنبش مردمی
* تولید رضایت
* لابی‌گری
* گروه‌زدگی
* رسانه‌های اجتماعی

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* SourceWatch: Astroturf — بانک داده‌ای از سازمان‌ها و کارزارهای مردم‌نمایانه

رده:واژگان علوم سیاسی
رده:فساد سیاسی
رده:شیوه‌های روابط عمومی
رده:روش‌های کارزار سیاسی
رده:استعاره‌های سیاسی
رده:واژگان سیاسی ایالات متحده آمریکا
رده:دستکاری اینترنت و پروپاگاندا
رده:واژه‌های ابداع‌شده در ۱۹۸۵ (میلادی)