بوداگرایی در مالزی

**بوداگرایی** دومین دین بزرگ در مالزی پس از اسلام است. بر پایه سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۸٫۷ درصد از جمعیت مالزی بودایی هستند؛ هرچند برخی برآوردها این رقم را با احتساب پیروان آیین‌های چینی که عناصری از بوداگرایی را دربرمی‌گیرند تا ۲۱٫۶ درصد بالا می‌برند. بوداگرایی در مالزی عمدتاً در میان مالزیایی‌های چینی‌تبار رواج دارد، اما مالزیایی‌های تایلندی‌تبار، سریلانکایی‌تباران، برمه‌ای‌تباران و شمار چشمگیری از هندی‌تباران مالزی نیز پیرو این آیین هستند.

بوداگرایی از دیرباز در مالزی حضور داشته و ریشه‌های آن به سده‌های پیش از میلاد بازمی‌گردد. بازرگانان و روحانیون هندی از راه‌های دریایی مفاهیم دینی و فرهنگی هند از جمله بوداگرایی و هندوئیسم را به مجمع‌الجزایر مالایی آوردند. امروزه بوداگرایی در مالزی شاخه‌های گوناگونی از جمله مهایانه، ترواده و وجره‌یانه را دربرمی‌گیرد و نهادهای مختلفی کوشش‌های هماهنگ‌کننده‌ای میان این شاخه‌ها انجام می‌دهند.

## پیشینه

بوداگرایی از حدود ۲۰۰ سال پیش از میلاد به مالایی‌ها و مردمان مجمع‌الجزایر مالایی معرفی شد. منابع نوشتاری چینی نشان می‌دهند که نزدیک به ۳۰ دولت‌شهر کوچک هندی‌شده در شبه‌جزیره مالایی برآمدند و فروپاشیدند. بوداگرایی زمانی به این منطقه راه یافت که بازرگانان و روحانیون هندی از راه‌های دریایی مفاهیم هندی دین، حکومت و هنر را با خود آوردند.

در ژوئن ۲۰۲۴، گروه باستان‌شناسی دانشگاه علوم مالزی سه سنگ‌نوشته سانسکریت شامل مانتراها و متون آموزه‌ای و همچنین یک پیکره کامل گچی بودا را در محوطه مجموعه بوکیت چوراس نزدیک دره بوجانگ در جنوب غربی کداح یافتند که قدمتشان به سده‌های هشتم و نهم میلادی بازمی‌گردد؛ یعنی پیش از انگکور وات و بوروبودور.

طی سده‌های متمادی، مردمان این منطقه و به‌ویژه دربارهای شاهی، اندیشه‌های هندی و بومی از جمله هندوئیسم و بوداگرایی مهایانه را درهم‌آمیختند و الگوهای سیاسی و فرهنگی خود را شکل دادند. با این حال پس از حمله پادشاه چولا از تامیل نادو در آغاز سده یازدهم میلادی، پادشاهی مالایی کداح از دین‌های هندی روی‌گردان شد. مظفر شاه یکم، نخستین فرمانروای مالایی بود که دین سنتی هندی را رها کرد و به اسلام گروید و در سده پانزدهم میلادی، در دوران شکوفایی سلطان‌نشین ملاکا، بیشتر مالایی‌ها مسلمان شدند.

## جایگاه کنونی

بر پایه قانون اساسی مالزی، گروه قومی اکثریت یعنی مالایی‌ها از نظر قانونی مسلمان تعریف می‌شوند و نزدیک به ۶۰ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند. بقیه جمعیت عمدتاً از چینی‌تباران تشکیل شده که معمولاً بودایی یا مسیحی‌اند و در رده بعدی هندی‌تبارانی قرار دارند که عموماً هندو هستند. گروه‌های کوچک‌تر بومی و مهاجر از جمله مالزیایی‌های سینهالی‌تبار، تایلندی‌تبار و اوراسیایی‌تبار نیز وجود دارند. تقریباً همه بوداییان مالزی در مناطق شهری زندگی می‌کنند زیرا بیشتر آنها به کسب‌وکار یا مشاغل تخصصی مشغول‌اند.

### بازسازی پیام بودایی
در سال‌های اخیر شماری از رهبران بودایی مالزی در واکنش به کاهش مشارکت دینی فرزندان خانواده‌های بودایی کوشیده‌اند پیام خود را برای پرداختن مستقیم‌تر به زندگی مدرن بازآرایی کنند. از جمله گروه‌های فعال در این زمینه انجمن تبلیغ بودایی مالزی (BMSM) است که زنده‌یاد کی. سری دهمانندا آن را بنیان نهاد. رهبران این انجمن استدلال کرده‌اند که گرچه بسیاری از جوانان تحصیل‌کرده رویکردی فکری به بوداگرایی می‌جویند، شمار همان‌قدر بزرگی از مردم ترجیح می‌دهند از راه سنت آیین و نمادپردازی به دین نزدیک شوند. در پاسخ به این نیازها، آیین‌های دینی برگزار می‌شوند اما به شکلی ساده و باوقار و با زدودن آنچه خرافه پنداشته می‌شود.

### هماهنگی میان فرقه‌ها
بوداگرایی به‌عنوان دینی بدون رهبر عالی واحد، به شکل‌های گوناگون پیروی می‌شود که گرچه به‌ندرت به درگیری آشکار می‌انجامد گاه سردرگمی میان بوداییان پدیدمی‌آورد. در مالزی جنبش‌هایی میان‌فرقه‌ای برای هماهنگ‌سازی کارکردهای بوداییان گوناگون شکل گرفته‌است. نمونه‌ای از آن تشکیل کمیته مشترک برگزاری وِساک در معبدهای کوالا لامپور و سلانگور است که جشن زادروز گوتاما بودا را هماهنگ می‌کند. ابتکاری نیز برای تشکیل شورای مشورتی بودایی مالزی آغاز شده که نماینده شاخه‌های گوناگون بوداگرایی در کشور است.

بر پایه منابع چینی، شورای مشورتی بودایی مالزی از سال ۲۰۰۰ میلادی به‌طور رسمی فعال شد و از شش سازمان بودایی تشکیل شده‌است. این شش سازمان عبارت‌اند از: انجمن تبلیغ بودایی مالزی (BMSM)، انجمن پیشبرد دهرمه ساسانا ابیوردی واردهانا (SAWS)، انجمن جوانان بودایی مالزی (YBAM)، انجمن بین‌المللی نور بودا مالزی (BLIA)، شورای بوداگرایی وجره‌یانه مالزی (VBCM) و شورای بوداگرایی ترواده مالزی (TBCM).

### رویداد سورائو در سال ۲۰۱۳
در سال ۲۰۱۳ میلادی، ویدیویی از گروهی از پیروان بوداگرایی وجره‌یانه از سنگاپور که مراسم دینی در یک سورائو (نمازخانه مسلمانان) برگزار کرده بودند در فیس‌بوک دست‌به‌دست شد. پلیس مالزی صاحب یک اقامتگاه تفریحی در کوتا تینگی، جوهر را پس از آنکه به ۱۳ بودایی اجازه داده بود از نمازخانه برای مدیتیشن بهره ببرند بازداشت کرد. این رویداد واکنش گسترده مسلمانان مالزی را برانگیخت و به درونمایه‌ای داغ در رسانه‌های اجتماعی بدل شد. در ۲۸ اوت ۲۰۱۳ نمازخانه جنجالی در پی اعتراض‌های گسترده ساکنان کوتا تینگی از سوی مدیریت اقامتگاه ویران شد. سید احمد سلیم، صاحب اقامتگاه، توضیح داد که از غیرقانونی بودن این کار آگاه نبوده‌است.

## پراکندگی بوداییان

بر پایه سرشماری ۲۰۱۰ میلادی، ۵٬۶۲۰٬۴۸۳ نفر یعنی ۱۹٫۸ درصد جمعیت خود را بودایی معرفی کردند. بیشتر مالزیایی‌های چینی‌تبار آمیزه‌ای از بودیسم، تائوئیسم، کنفسیوس‌گرایی و نیاپرستی را پی می‌گیرند اما هنگامی که از آنها خواسته شود دین خود را مشخص کنند، خود را بودایی می‌نامند. در نتیجه ۸۳٫۶ درصد همه چینی‌تباران مالزی خود را بودایی اعلام می‌کنند.

با این حال، بر پایه برخی منابع، اگر معیار «پناه بردن به سه گوهر» (به چینی: ) ملاک بودایی بودن باشد، شمار واقعی بوداییان چینی‌تبار ممکن است کمتر از ۱۰ درصد باشد.

### بر پایه جنسیت و گروه قومی

### بر پایه ایالت یا قلمرو فدرال

## چالش‌های کنونی

### اسلام به‌مثابه دین فرادست

اسلام دین رسمی مالزی است. قانون اساسی این کشور مالایی‌ها را مسلمان تعریف می‌کند و بر پایه آموزه کتوانان ملایو، جمعیت‌های بومی‌پوترا ملزم به مسلمان بودن هستند؛ بدین‌سان هویت قومی مالایی با هویت دینی مسلمانی گره خورده‌است. ارتداد از اسلام — چه به بی‌دینی و چه به دین دیگر — برخلاف قانون است؛ در مقابل تبلیغ اسلام و دعوت دیگران به گرویدن به آن مجاز و بنا بر برخی منابع از سوی دولت ترویج می‌شود. قانون مقرر می‌کند هر غیرمسلمانی که با مسلمان ازدواج کند باید نخست به اسلام بگرود و ازدواج‌های خلاف این قاعده باطل شمرده می‌شوند. در صورتی که یکی از والدین به اسلام بگرود، فرزندان بدون رضایت والد دیگر به‌طور خودکار مسلمان اعلام می‌شوند.

### تخریب اماکن دینی

چندین معبد بودایی به بهانه ساخته‌شدن بر زمین عمومی از سوی دولت تخریب شده‌اند و زمین‌های مزبور سپس به سازندگان فروخته شده‌اند. در سال ۲۰۱۴ میلادی، بقایای چندی (معبد آرامگاهی) در دره بوجانگ به دست یک شرکت شهرسازی ویران شد که اعتراض بین‌المللی علیه تعرض به میراث فرهنگی را برانگیخت.

## بوداگرایی ترواده
شورای بوداگرایی ترواده مالزی (به مالایی: ; ؛ کوته‌نوشت: **TBCM**) نهادی سرچتری متشکل از سازمان‌های عضو است که نماینده همه سنت‌های ترواده در مالزی است.

بوداگرایی ترواده سده‌هاست که در مالزی حضور دارد و نخست در میان جامعه‌های قومی تایلندی نزدیک مرز شمالی با تایلند رواج داشت. راهبان تایلندی (بیکّوها) گروهی پویا و کنشگر تشکیل دادند که بر دیگر گروه‌های قومی به‌ویژه چینی‌تباران شمال مالزی پیامد مثبتی گذاشتند. کهن‌ترین سازمان ترواده‌ای مالزی انجمن ساسانا ابیوردی واردهانا (SAWS) بود که در اواخر سده نوزدهم میلادی به ثبت رسید و در آغاز به جامعه مهاجران سریلانکایی خدمت می‌کرد.

در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۱ نمایندگان ۲۳ سازمان ترواده‌ای از ۹ ایالت مالزی در کوالا لامپور گرد هم آمدند و بر ضرورت تأسیس شورای بوداگرایی ترواده مالزی اتفاق نظر یافتند. شورای بوداگرایی ترواده مالزی عضو شورای مشورتی بودایی مالزی (MBCC) نیز هست.

## چهره‌های سرشناس

File:Sri Dhammananda.jpg|کی. سری دهمانندا
File:Michelle Yeoh Cannes 2017 2 (cropped).jpg|میشل یئو
File:Koh Tsu Koon.jpg|کوه تسو کون
File:Tan Cheng Lock.jpg|تان چنگ لاک
File:Yap Ah Loy.jpg|یاپ آه لوی
File:Dhammaratana Ti-Ratana.jpg|کی. سری دهمّاراتانا

File:EdwardPereraPicture.jpg|ویراتونگه ادوارد پریرا
File:OngTeeKeat (cropped).jpg|اونگ تی کیت
File:Sujivo-001.jpg|سوجیوا


## جستارهای وابسته

* دره بوجانگ
* مالزیایی‌های تایلندی‌تبار
* آزادی مذهب در مالزی
* بودیسم در میانمار
* جغرافیای آیین بودا

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* شورای بوداگرایی ترواده مالزی
* انجمن تبلیغ بودایی مالزی
* انجمن جوانان بودایی مالزی
* سوکاگاکّای مالزی

رده:بوداگرایی در مالزی
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:همه مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی
رده:مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی از ژانویه ۲۰۲۵