کنت پلاتین

**کنت‌های پالاتین** (به آلمانی: Pfalzgrafen؛ به لاتین: comites palatini یا comites palatii) در امپراتوری مقدس روم، در ابتدا مقامات رسمی و نمایندگان پادشاه یا امپراتور در دوک‌نشین‌های اصلی (لوتارینگیا، ساکسونی، 
بندانگشتی|هاینریس دوم کنت لاخ
باواریا و شوابن) و همچنین پادشاهی بورگوندی بودند. آن‌ها در این مناطق ریاست دادگاه‌های عالی (Hofgericht) را بر عهده داشتند و وظایف اجرایی و مدیریتی گسترده‌ای به آن‌ها محول شده بود. علاوه بر این، کنت‌های پالاتین به عنوان واسطه میان درخواست‌کنندگان از سراسر امپراتوری و شخص امپراتور عمل می‌کردند.

در دوران قرون وسطی میانه، اکثر کنت‌نشین‌های پالاتین در قلمروهای بزرگ‌تر ادغام شدند یا اهمیت اداری خود را از دست دادند. تنها مورد باقی‌مانده که قدرت خود را حفظ کرد، کنت‌نشین پالاتین راین (Pfalzgrafschaft bei Rhein) بود که از کنت‌نشین پالاتین لوتارینگیا نشأت گرفته بود.

دارندگان این مقام از اواخر قرون وسطی به عضویت مجمع امیران انتخابگر (Kurfürst) درآمدند و از نظر جایگاه سیاسی عملاً با دوک‌ها برابر شدند. آن‌ها در زمان خالی بودن تخت سلطنت، به عنوان «نایبان امپراتوری» وظایف پادشاه را به صورت نیابتی انجام می‌دادند و با عنوان «عالیجناب» خطاب می‌شدند.

## تحولات تاریخی
واژه «کنت پالاتین» و همچنین واژه «پالادین» (Paladin) هر دو از ریشه لاتین *palatinus* مشتق شده‌اند. در دوران مروونژی‌ها و در جریان سده ششم میلادی، برای نخستین بار از این عنوان برای شخصیت‌هایی چون «سیوسیلو» (درباری زیگبرت یکم) و «ترودولف» (از پیروان شیلدبرت یکم) استفاده شد. در آن زمان، وظیفه اصلی آن‌ها مدیریت دربار پادشاهی بود. «هوگوبرت»، یکی از اجداد مهم کارولنژی‌ها نیز به عنوان کنت پالاتین شناخته می‌شد.

در دوران کارولنژی، جایگاه کنت پالاتین در دربار پادشاه یا امپراتور به بالاترین مرجع برای امور دنیوی ارتقا یافت و به‌ویژه ریاست «دادگاه پالاتین» به او واگذار شد. این مقامات در ابتدا کارگزاران ارشد پادشاه با وظایف عمدتاً اداری و قضایی بودند و اغلب حاکمیت بر یک «اقامتگاه پادشاهی» ( به آلمانی: Pfalz) به همراه املاک و خدمه مربوطه به آن‌ها اعطا می‌شد. این اقامتگاه‌های قلعه‌مانند در سراسر پادشاهی و در دوک‌نشین‌های مختلف پراکنده بودند.

با شکل‌گیری پادشاهی آلمان بر پایه دوک‌نشین‌های اصلی فرانک خاوری، کنت‌های پالاتین حقوق ویژه و گسترده‌ای از جانب پادشاه دریافت کردند تا همبستگی سیاسی پادشاهی را تضمین کرده و دوک‌های قدرتمند را کنترل کنند. از پایان سده دهم میلادی، در دوک‌نشین‌های ساکسونی، باواریا، شوابن و لوتارینگیا، کنت‌های پالاتین به عنوان نمایندگان و حافظان حقوق پادشاه منصوب شدند. در این مرحله، مقام آن‌ها دیگر به نگهداری از یک اقامتگاه خاص محدود نبود، بلکه نوعی نقش نظارتی و نمایندگی پادشاه در داخل دوک‌نشین را شامل می‌شد که آن‌ها را در جایگاه دوم پس از دوک قرار می‌داد. این جایگاه با امتیازاتی چون حق شکار، حق گمرک و ضرب سکه همراه بود.

قدرتمندترینِ این مقامات، کنت پالاتین لوتارینگیا (که بعدها به کنت پالاتین راین تغییر یافت) بود. او نایب پادشاه در دادگاه دربار، «نایب‌السلطنه امپراتوری» در زمان فترت تخت و حتی قاضی رسیدگی‌کننده به امور شخص پادشاه محسوب می‌شد. بعدها عنوان «کنت پالاتین» به یک عنوان موروثی در خاندان‌های مختلف اشرافی آلمان تبدیل شد. از اواخر قرون وسطی، کنت‌های پالاتین در کنار دوک‌ها، لندگراف‌ها و مارگراف‌ها، جزئی از طبقه «امیران امپراتوری» به شمار می‌رفتند.
## تمایز با مناصب و عناوین مشابه
در ساختار سیاسی امپراتوری مقدس روم، جدایی سفت و سختی میان منصب «کنت پالاتین» و سایر عناوین حکومتی وجود نداشت. کنت‌های پالاتین قدرتمند اغلب به‌طور هم‌زمان عناوین «لندگراف»، «مارگراف»، «دوک» یا حتی مقامات کلیسایی را نیز دارا بودند. این موضوع باعث شد مفهوم «پالاتین» (Pfalz) معنای جدیدی پیدا کند؛ پالاتین دیگر تنها به معنای اقامتگاه‌های مستحکم پادشاهی نبود، بلکه به قلمروهای تحت حاکمیت کنت‌های پالاتین یا امیران انتخابگر نیز اطلاق می‌شد.

یکی از تمایزهای مهم، تفاوت میان کنت پالاتین (Pfalzgraf) و «کنت پالاتین دربار» (Hofpfalzgraf) است. در حالی که کنت‌های پالاتین اولی دارای قدرت حاکمیتی بر سرزمین بودند، کنت‌های پالاتین دربار فاقد حقوق ارضی بودند و بیشتر وظایفی شبیه به کارمندان عالی‌رتبه دولت با امتیازات ویژه قضایی داشتند.

## فهرست تاریخی کنت‌های پالاتین

### دوران مروونژی و کارولنژی
* **خاندان روبرتی:**
** کرودوبرتوس دوم (Chrodobertus II): در سال ۶۷۸ میلادی
** گریمبرت (Grimbert): کنت پالاتین نوستریا (۶۹۱–۷۲۰ میلادی)
** روبرت یکم (Robert I): حدود ۷۴۱ میلادی
** آنسلم (Anselm): درگذشته ۷۷۸ در نبرد رونس‌والس
* **خاندان هوگوبرتی:**
** هوگوبرت (Hugobert): در سال ۶۹۷ میلادی
** هوبرتوس لیتل (Hubertus von Lüttich)

### کنت‌های پالاتین باواریا
منصب کنت پالاتین در باواریا در ابتدا با اقامتگاه پادشاهی در رگنسبورگ مرتبط بود و احتمالاً به جای پادشاه، تحت فرمان دوک باواریا قرار داشت. این مقام به دارنده آن جایگاه قضایی برتر در دوک‌نشین را می‌بخشید.

* **آرنولف دوم** (درگذشته ۹۵۴): سازنده قلعه شایرن
* **هارتویگ یکم** (۹۷۷–۹۸۵)
* **آریبو یکم** (۹۸۵–۱۰۲۰)
* **کونو یکم روت** (درگذشته ۱۰۸۳)
* **خاندان ویتلزباخ:**
** اتو پنجم (Otto V): کنت پالاتین باواریا (۱۱۲۰–۱۱۵۶)؛ او اقامتگاه خود را به قلعه ویتلزباخ منتقل کرد.
** اتو ششم (Otto VI): از ۱۱۸۰ با نام اتو یکم به مقام دوک باواریا رسید.
** راپوتو سوم (Rapoto III): آخرین کنت پالاتین رسمی باواریا (درگذشته ۱۲۴۸)؛ پس از او حقوق و املاک این مقام به دوک‌های باواریا واگذار شد.

### کنت پالاتین بورگوندی
این عنوان در سال ۱۱۶۹ میلادی توسط امپراتور فریدریش بربروسا از «کنت‌نشین آزاد بورگوندی» ایجاد شد.

## کنت‌های پالاتین لوتارینگیا
منصب کنت پالاتین لوتارینگیا از سده دهم میلادی در خاندان «ازون‌ها» تثبیت شد. این مقام یکی از ستون‌های قدرت در غرب امپراتوری بود.

* **ویگریش** (Wigerich): حدود ۹۱۶ میلادی؛ اولین کنت پالاتین لوتارینگیا.
* **هرمان یکم** (Hermann I): ۹۸۹–۹۹۶ میلادی.
* **ازو** (Ezzo): ۱۰۲۰–۱۰۳۴ میلادی؛ او با ماتیلده، دختر امپراتور اتو دوم ازدواج کرد و قدرت خاندانش را به اوج رساند.
* **هرمان دوم** (Hermann II): ۱۰۶۱–۱۰۸۵ میلادی؛ آخرین کنت پالاتین لوتارینگیا از خاندان ازون‌ها. پس از مرگ او، همسرش با «هنری دوم لاخ» ازدواج کرد و این منصب به **کنت پالاتین راین** تبدیل شد.

## کنت پالاتین راین (Kurpfalz)
این عنوان از سال ۱۰۸۵/۱۰۸۷ جایگزین پالاتین لوتارینگیا شد. کنت‌های پالاتین راین برخلاف پیشینیان خود، قلمروهای پراکنده‌ای را در امتداد رود راین گردآوری کردند که به «پالاتینیت انتخابگر» (Kurpfalz) معروف شد.

* طبق **فرمان طلایی ۱۳۵۶**، کنت پالاتین راین رسماً به عنوان یکی از هفت امیر انتخابگر شناخته شد و در زمان غیبت پادشاه، سمت «نایب‌السلطنه امپراتوری» را بر عهده داشت.
* از سال ۱۲۱۴ میلادی، این منصب همواره در اختیار خاندان ویتلزباخ بود. در سال ۱۹۴۶، بخش‌هایی از این قلمرو با مناطق دیگر ادغام شد و ایالت جدید راینلاند-فالتس را به وجود آورد.

## کنت‌های پالاتین ساکسونی
این مقام در ابتدا در اختیار خاندان «گوزک» بود و بعدها به لندگراف‌های تورینگن و سپس به خاندان «وتین» رسید.

* **برنو** (Berno): ۹۶۵–۹۸۲ میلادی.
* **بورچارد یکم گوزک** (Burchard I): ۱۰۰۳ میلادی.
* **فریدریش دوم گوزک**: ۱۰۵۶–۱۰۸۸ میلادی.
* **هاینریش راسپه** (Heinrich Raspe): ۱۲۳۱–۱۲۴۷ میلادی؛ او مدتی نیز به عنوان ضد-پادشاه آلمان فعالیت کرد.
* **هاینریش سوم** (Heinrich III): ۱۲۴۷–۱۲۶۵ میلادی؛ پس از او این منصب تحت حاکمیت خاندان وتین و بعدها خاندان ولف (برانشوایگ) قرار گرفت.

## کنت پالاتین در شوابن
* **ارشانگر** (Erchanger): ۹۱۵–۹۱۷ میلادی؛ او هم‌زمان دوک شوابن نیز بود.
* **فریدریش**: ۱۰۳۰–۱۰۷۰ میلادی.
* **مانگولد**: ۱۰۷۰–۱۰۹۴ میلادی.
* از سال ۱۱۴۶ میلادی، مقام کنت پالاتین شوابن به خاندان توبینگن (Tübingen) واگذار شد.
## مطالعه بیشتر
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* دانشنامه تاریخی باواریا: کنت‌های پالاتین راین
* تاریخ آلمان

* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ آلمان بر پایه دوره
رده:تاریخ آلمان
رده:کنت (عنوان)
رده:کنت‌های پالاتین آلمان
رده:عنوان‌های درباری
رده:مارکی‌ها
رده:عنوان‌های نجیب‌زادگان