موسی هلوی

**موسی هلوی** (به عبری: ؛ ) (۱۸۲۷–۱۹۱۰) خاخام و رئیس دادگاه خاخامی در قسطنطنیه و خاخام‌باشی (خاخام ارشد) امپراتوری عثمانی بود. وی از سال ۱۸۷۲ تا ۱۹۰۸ این سمت را بر عهده داشت و از جمله نزدیک‌ترین شخصیت‌های یهودی به دربار عثمانی به‌شمار می‌رفت.

موسی هلوی در دورهٔ کهونت خود خط‌مشی محافظه‌کارانه‌ای را در پیش گرفت و پیوندهای نزدیکی با حکومت عثمانی داشت. وی سرانجام در اوت ۱۹۰۸ زیر فشار مخالفان از سمت خود کناره‌گیری کرد و دو سال بعد درگذشت.

## زندگی‌نامه
موسی هلوی در شهر بورسا در امپراتوری عثمانی به دنیا آمد. پدرش ربی یعقوب هلوی بود. وی در جوانی در مدرسهٔ خاخامی شهر بورسا به تحصیل پرداخت.

در سال ۱۸۷۰ (حدود ۱۲۴۸ شمسی) به سمت رئیس دادگاه خاخامی (آب بِت‌دین) قسطنطنیه و خاخام محلهٔ خاسکوی منصوب شد.

## خاخام‌باشی امپراتوری عثمانی
پس از مهاجرت خاخام‌باشی پیشین، ربی یقیر گیرون، به سرزمین فلسطین در سال ۱۸۷۲، حکومت عثمانی ربی هلوی را به‌عنوان جانشین وی در سمت خاخام‌باشی منصوب کرد. ربی هلوی و ربی گیرون تنها خاخام‌باشی‌هایی بودند که به‌جای انتخابات، مستقیماً از سوی حکومت منصوب شدند. وی در تمام سال‌های تصدی این سمت در قسطنطنیه اقامت داشت.

### روابط با حکومت عثمانی
دورهٔ تصدی ربی هلوی با خط‌مشی محافظه‌کارانه و روابط نزدیک با حکومت عثمانی شناخته می‌شود. وی تنها خاخام‌باشی‌ای بود که از حکومت مبلغ ۵۰ لیرهٔ عثمانی ماهانه به‌عنوان «پاداش» دریافت می‌کرد. همچنین در طول دورهٔ تصدی خود چندین نشان افتخار درجهٔ اول از حکومت عثمانی دریافت کرد، از جمله نشان عثمانی و نشان مجیدیه.

در آستانهٔ عید پِسَح سال ۱۸۹۷، سلطان عبدالحمید دوم مبلغ ۳۰٬۰۰۰ قروش برای توزیع میان جامعهٔ یهودی قسطنطنیه به ربی هلوی اعطا کرد.

### نظارت بر خاخام‌های امپراتوری
ربی هلوی با بیشتر خاخام‌های امپراتوری عثمانی در ارتباط بود و بسیاری از انتصاب‌های خاخام‌های ارشد سراسر امپراتوری زیر نظر و تأیید او انجام می‌گرفت. در سال ۱۸۸۹، وی برای انتصاب رسمی ربی رفائل مئیر پانیژل به سمت خاخام‌باشی سرزمین فلسطین تلاش کرد. در سال ۱۹۰۷ نیز هنگامی که بر سر جانشینی خاخام ارشد بیت‌المقدس (ریشون لصیون) ربی یعقوب شائول الیشر اختلاف پیش‌آمد، ربی هلوی مداخله کرد و ربی الیاهو موشه پانیژل را به این سمت منصوب کرد و انتصاب ربی یعقوب مئیر به خاخامی سالونیک را تأیید نمود.

### نقش در دیدار هرتسل با سلطان
بر پایهٔ گزارش پروفسور آبراهام گالانتی، ربی هلوی سلطان عبدالحمید دوم را متقاعد کرد که در سال ۱۹۰۱ در قسطنطنیه با تئودور هرتسل دیدار کند. بنا بر روایت‌ها، پس از دیدار، سلطان سه روز پیاپی ربی هلوی را فراخواند اما هر بار او را در اتاق انتظار نگه داشت و بدون ملاقات بازگرداند. پس از سه روز سلطان سرانجام وی را به حضور پذیرفت و نارضایتی خود را از مداخلهٔ او در ترتیب‌دادن این دیدار ابراز کرد. ربی هلوی در پاسخ گفت که هنگام تلاش برای برگزاری دیدار نمی‌دانست هرتسل دربارهٔ اهداف صهیونیستی سخن خواهد گفت و تصور می‌کرد وی صرفاً دربارهٔ مسئلهٔ یهودیان به‌طور کلی نظر سلطان را جویا خواهد شد. سلطان این توضیح را پذیرفت، اما ربی هلوی پس از بازگشت به خانه بیمار شد.

آبراهام المالیح این روایت را رد کرد و استدلال کرد که ربی هلوی در نامه‌ای به ربی موشه نحوم یروشلیمسکی، هرتسل را «ویرانگر» خوانده و نوشته‌های وی را «نوشته‌های رنج» توصیف کرده بود.

## کناره‌گیری و درگذشت
در اوت ۱۹۰۸ ربی هلوی زیر فشار مخالفان خود، از جمله داوید فرسکو، از سمت خاخام‌باشی کناره‌گیری کرد. پس از کناره‌گیری وی، ربی خاییم نحوم افندی جانشین او شد.

ربی هلوی در ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۱۰ در سن ۸۴ سالگی درگذشت و در گورستانی محلی به خاک سپرده شد.

## خانواده
ربی هلوی دو دختر داشت که یکی از آن‌ها پیش از او درگذشت. نوهٔ وی یشوعا بِی النکوه افندی، عضو شورای «مجلس عمومی» قسطنطنیه بود. برادرش ربی شبتای هلوی، رئیس دادگاه خاخامی در ترکیه بود و در سال‌های ۱۹۱۰ و ۱۹۱۲ برای دوره‌های کوتاهی جانشین موقت خاخام‌باشی خاییم نحوم افندی شد.

## پیوند به بیرون
* Levi (Ha-Levi), Moshe در دانشنامهٔ یهودیان در جهان اسلام، پایگاه BrillOnline

## منابع

* 
* 

رده:زادگان ۱۸۲۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۱۰ (میلادی)