ماتیلده کاسین واردی

**ماتیلده (راحیل) کاسین واردی** (۸ اوت ۱۹۲۱ – ۲۴ مه ۲۰۰۶) از فعالان یهودی-ایتالیایی بود که تلاش‌های گسترده‌ای برای نجات پناهجویان یهودی که از هراس‌های جنگ جهانی دوم گریخته و به فلورانس پناه آورده بودند انجام داد.  

با ورود نیروهای آلمانی به فلورانس در ۸ اوت ۱۹۴۳، او در چارچوب یک شبکهٔ زیرزمینی یهودی–مسیحی فعالیت کرد که به مخفی‌کردن یهودیان در صومعه‌ها و نهادهای مذهبی منطقه می‌پرداخت. بسیاری از این مخفیگاه‌ها به دست نیروهای اس‌اس و همکاران فاشیست‌شان کشف شد و ساکنانشان به اردوگاه‌های مرگ در آلمان فرستاده شدند، اما بسیاری نیز نجات یافتند. برآوردی غیررسمی حاکی است که حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر به‌واسطهٔ این فعالیت‌ها نجات پیدا کردند.  

در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۹، ماتیلده در مراسمی در اورشلیم از سوی سازمان جهانی بنی بریت جایزهٔ «نجات‌دهنده یهودیان» را دریافت کرد.
## دوران کودکی در فلورانس
ماتیلده در فلورانس در خانواده‌ای بورژوا یهودی به دنیا آمد. پدرش کارمند یک شرکت بیمه مشهور و مادرش خانه‌دار بود. او در جوانی در اردوهای تابستانی «کامپجی» که توسط فعالان صهیونیسم برای آماده‌سازی جوانان یهودی جهت مهاجرت به سرزمین اسرائیل برگزار می‌شد، شرکت کرد.  
در آنجا نخستین بار با زبان عبری، فرهنگ یهودی و اندیشه‌های صهیونیستی آشنا شد. او دبیرستان گالیله را گذراند.

## آغاز قوانین نژادی در ایتالیا
در ۱۷ نوامبر ۱۹۳۸، قوانین نژادی ایتالیا به تصویب رسید. در نتیجه، دانش‌آموزان و معلمان یهودی از مدارس و دانشگاه‌ها اخراج شدند و بسیاری از مشاغل عمومی و حرفه‌ای نیز بر روی آنان بسته شد. برای رفع این مشکل، جامعهٔ یهودیان مدرسه‌ای خصوصی در مجموعهٔ کنیسه تأسیس کرد تا کودکان بتوانند تحصیل خود را ادامه دهند.  

ماتیلده گروهی از کودکان را گرد آورد و برای آنان فعالیت‌های اجتماعی و آموزشی در بعدازظهرها ترتیب داد. این کلاس‌ها نه‌تنها به آموزش دروس رسمی می‌پرداختند، بلکه به کودکان روحیه و امید نیز می‌بخشیدند و تلاش می‌کردند فضای طردشدگی را جبران کنند.  

با آغاز جنگ جهانی دوم در اول سپتامبر ۱۹۳۹، موجی از پناهندگان یهودی به ایتالیا آمد. به‌منظور کمک به آنان، سازمان دلزم (*Delegazione per l'Assistenza degli Emigranti Ebrei*) شکل گرفت. ماتیلده از همان آغاز فعالیت دفتر فلورانس به آن پیوست.  

او در ایستگاه قطار به استقبال پناهندگان تازه‌وارد می‌رفت و آنان را به دفتر جامعهٔ یهودی هدایت می‌کرد. این جامعه، به رهبری خاخام ناتان کاسوتو، برای اسکان آنان در ساختمان‌های متروکه و تهیهٔ خوراک، پوشاک و درمان اقدام نمود.  

ماتیلده نیاز ویژهٔ کودکان را تشخیص داد و همراه با خواهران لاسکار و دیگر داوطلبان «دلزم کودکان» را بنیان گذاشت. آنان فهرستی از کودکان پناهنده و محل‌های اختفای آنان تهیه کرده و برایشان بسته‌های خوراکی، لوازم‌التحریر و کتاب می‌فرستادند. این اقدام، علاوه بر کمک مادی، به ایجاد پیوند اجتماعی میان خانواده‌های آواره نیز یاری رساند.

## زیرزمینی یهودی-مسیحی در فلورانس
با ورود آلمانی‌ها در سپتامبر ۱۹۴۳، فعالیت‌ها مخفیانه شد. پس از دیدار ماتیلده و کاسوتو با کاردینال الیا دلا کوستا، یک شبکهٔ مشترک یهودی-مسیحی تشکیل شد که دو کشیش، «چیپریانو ریکوتی» و «دون لتو کازینی» نیز در آن مشارکت داشتند. مأموریت آنان یافتن صومعه‌هایی بود که حاضر به پناه دادن یهودیان باشند.  

با وجود خطرات، پناهگاه‌های بسیاری فراهم شد. برخی کشف شدند و ساکنانشان به اردوگاه‌ها تبعید شدند، اما بسیاری نیز نجات یافتند. برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر به‌واسطهٔ این شبکه زنده ماندند.  

## دستگیری اعضای زیرزمینی
در ۲۶ نوامبر ۱۹۴۳، نشست اعضای شبکه در یک کلیسا به‌دلیل خیانت لو رفت و اس‌اس به آنجا یورش برد. ناتان کاسوتو بازداشت و به آشوویتس تبعید شد و جان باخت.  

ماتیلده که دیر به جلسه رسید از دستگیری گریخت، اما مادر و برادرش بازداشت شدند. او برای آزادی آنان خود را تسلیم کرد، اما به کمک مأمور پلیسی به‌نام «وینچنزو آتانازیو» موفق به فرار شد.

## فرار به سوئیس
در ژوئیه ۱۹۴۴ او و برادرش به سوئیس گریختند و در آنجا نیز با کودکان کار کرد. در شهر وگگیس مدرسه‌ای برای ۱۰۰ تا ۱۵۰ کودک یهودی ایتالیایی ایجاد کرد.  

## بازگشت به ایتالیا
پس از جنگ، همراه با رافائله کانتونی و امبرتو نحون، پرورشگاهی برای بازماندگان کودک هولوکاست در سلوینو ایجاد کردند.  

## مهاجرت به اسرائیل
در ۱۹۴۸ همراه همسرش مئیر واردی به اسرائیل مهاجرت کرد. ابتدا در کیبوتص سده الیاهو ساکن شدند و سپس در مأموریت‌های دیپلماتیک در طرابلس، بروکسل، مارسی و پاریس خدمت کردند.  

آنان پنج فرزند داشتند و در نطف به خاک سپرده شدند.

## مطالعه بیشتر
* اهارون مگد، «سفر کودکان به سرزمین موعود»، ۱۹۶۴.
* یوسف ایتای، «کودکان ویلای اما»، ۱۹۸۳.
* اسناد، نامه‌ها و شهادت‌های ضبط‌شده در بایگانی یادواشم.

## منابع

رده:اهالی فلورانس
رده:ایتالیایی‌های مهاجرت‌کرده به اسرائیل
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:یهودیان ایتالیایی سده ۲۰ (میلادی)