روابط اسرائیل و پاناما

**روابط اسرائیل و پاناما** به پیوندهای دوجانبه دیپلماتیک، سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی میان کشور اسرائیل و جمهوری پاناما اشاره دارد. این دو کشور روابطی دوستانه و صمیمانه دارند. تا سال ۲۰۲۵، پاناما تنها کشور آمریکای لاتین است که کشور فلسطین را به رسمیت نشناخته‌است.

پاناما دارای سفارتخانه در تل‌آویو و اسرائیل دارای سفارتخانه در پاناماسیتی است. روابط دو کشور دربرگیرندهٔ همکاری در زمینه‌های فرهنگی، گردشگری، کشاورزی، فنّاوری و بازرگانی آزاد است.

## پیشینه روابط
پاناما به طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین رأی مثبت داد و پس از اعلام استقلال اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ یکی از نخستین کشورهایی بود که اسرائیل را به رسمیت شناخت. پاناما همچنین از درخواست عضویت اسرائیل در سازمان ملل متحد پشتیبانی کرد و در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل یک کشتی پانامایی سلاح به اسرائیل رساند.

در سال ۱۹۶۳ اسرائیل و پاناما قراردادی در زمینه‌های فرهنگی و گردشگری امضا کردند. تا سال ۱۹۷۴ روابط دو کشور بسیار خوب بود؛ اما پس از آن پاناما تصمیم گرفت از قطعنامه‌های ضداسرائیلی پشتیبانی کند. این دگرگونی به‌دلیل اختلافات پاناما با ایالات متحده بر سر کانال پاناما و تمایل پاناما به جلب پشتیبانی کشورهای جهان سوم و از جمله جهان عرب بود. در آن سال‌ها روابط دو کشور غیررسمی بود ولی همچنان برای امنیت اسرائیل اهمیت داشت.

### پیوندهای اطلاعاتی با نوریگا
از سال ۱۹۶۸ میخائل هراری، رئیس بخش عملیات ویژه «کیساریا» در موساد، رابطه‌ای دوستانه با مانوئل نوریگا برقرار کرد. پس از کودتای نظامی ۱۱ اکتبر ۱۹۶۸ که عمر توریخوس را به قدرت رساند، نوریگا رئیس سازمان اطلاعات پاناما شد. دولت اسرائیل و موساد خدمات پزشکی عالی به توریخوس ارائه دادند و در یافتن پدر همسر یهودی‌تبار او کمک کردند. پس از مرگ مشکوک توریخوس، نوریگا به قدرت رسید و روابط گرم خود را با هراری حفظ کرد. در سال ۱۹۸۰ نوریگا از اسرائیل دیدار کرد. در اواسط دهه ۱۹۸۰ پیش از تهاجم آمریکا به پاناما، دولت آمریکا از ایتسخاک شامیر خواست که هراری میانجی‌گری کند. هراری طرحی پیشنهاد کرد که بر پایه آن نوریگا پاناما را ترک می‌کرد؛ اما در سال ۱۹۸۹ آمریکایی‌ها به پاناما حمله کرده و نوریگا را دستگیر کردند. هراری در سال ۲۰۱۴ در تل‌آویو درگذشت.

### نشانه‌های نمادین
در محلهٔ قریات‌مناحم در اورشلیم خیابانی به نام پاناما وجود دارد و در پاناماسیتی خیابانی به نام اسرائیل (به اسپانیایی: ) نام‌گذاری شده‌است. همچنین شهرهای تل‌آویو و پاناماسیتی از سال ۱۹۸۰ خواهرخوانده هستند.

### بسته‌شدن و بازگشایی سفارت
در ژوئیه ۲۰۰۲ اسرائیل سفارت خود در پاناما را بست و در سپتامبر ۲۰۰۴ آن را بازگشایی کرد.

## رأی‌گیری‌های سازمان ملل
در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ پاناما یکی از ۹ کشوری بود که به قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارهٔ پذیرش تشکیلات خودگردان فلسطین به‌عنوان کشور ناظر غیرعضو رأی مخالف داد. رئیس‌جمهور پاناما ریکاردو مارتینلی در این باره اعلام کرد که «پاناما قلب بزرگی برای اسرائیل دارد».

تا سال ۲۰۲۵ پاناما تنها کشور آمریکای لاتین باقی مانده‌است که کشور فلسطین را به رسمیت نشناخته‌است.

## دیدارهای سطح بالا
### سفر مارتینلی به اسرائیل (۲۰۱۰)
در مارس ۲۰۱۰ ریکاردو مارتینلی رئیس‌جمهور پاناما به همراه معاون رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه و وزیر گردشگری از اسرائیل دیدار کرد. او با بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر و شیمعون پرز رئیس‌جمهور دیدار و دربارهٔ موضوعاتی چون امنیت، کشاورزی، فنّاوری پیشرفته، پهپادها و حتی فضا رایزنی کرد. در این سفر دربارهٔ امضای قرارداد تجارت آزاد، برقراری پرواز مستقیم و پیمان مالیاتی نیز گفت‌وگو شد.

### سفر مارتینلی (۲۰۱۴)
مارتینلی در مه ۲۰۱۴ نیز به اسرائیل سفر کرد و از راه‌اندازی پرواز مستقیم تل‌آویو–پاناما با هواپیمایی ال‌عال استقبال کرد و حتی آمادگی خود را برای یارانه‌دهی به این پروازها اعلام نمود. شیمعون پرز در این دیدار پاناما را «بزرگ‌ترین دوست اسرائیل در جهان» خواند.

### سفر وارلا به اسرائیل (۲۰۱۸)
در مه ۲۰۱۸ خوان کارلوس وارلا رئیس‌جمهور پاناما به همراه معاون رئیس‌جمهور ایزابل سنت مالو و وزیران بازرگانی و کشاورزی و هیئتی از بازرگانان از اسرائیل دیدار کرد. نشست اقتصادی ویژه‌ای در تل‌آویو با محورهای امنیت سایبری، گردشگری، تجهیزات پزشکی، فنّاوری‌های زیست‌محیطی و منابع آب برگزار شد. یادداشت تفاهمی امضا شد که بر پایهٔ آن اسرائیل مرکز آموزشی فنّاوری کشاورزی در پاناما تأسیس می‌کند که نخستین مرکز از این نوع در آمریکای لاتین است.

## بازرگانی و قراردادهای اقتصادی
در نوامبر ۲۰۱۵ پیمان تجارت آزاد میان دو کشور به امضا رسید که دربرگیرندهٔ توافق مالیاتی، خدمات و سرمایه‌گذاری، حفاظت از مالکیت فکری و سازوکار حل اختلاف بود. در سال ۲۰۱۵ حجم بازرگانی دوجانبه ۲۸ میلیون دلار بود که ۲۵ میلیون دلار آن صادرات اسرائیل را شامل می‌شد.

در سفر وارلا به اسرائیل در ۲۰۱۸ این پیمان تکمیل و به‌روزرسانی شد و وزیر بازرگانی پاناما و وزیر اقتصاد اسرائیل سند تازه‌ای امضا کردند. این نخستین قرارداد تجارت آزاد اسرائیل با یک کشور آمریکای لاتین بود.

## همکاری‌های پزشکی و بشردوستانه
در آوریل ۲۰۱۶ هیئتی از پزشکان و امدادگران اسرائیلی برای آموزش پزشکان محلی در زمینهٔ مدیریت حوادث با تلفات گسترده به پاناما سفر کرد.

## امنیت
### سقوط پرواز ۹۰۱ آلاس چیریکاناس
در ۱۹ ژوئیه ۱۹۹۴ هواپیمای پرواز ۹۰۱ آلاس چیریکاناس در پاناما منفجر شد و ۱۲ تن از کشته‌شدگان یهودی بودند. این حمله را حزب‌الله لبنان انجام داده بود. به باور برخی تحلیلگران این فاجعه روابط دو کشور را نزدیک‌تر و مستحکم‌تر کرد.

### بازداشت عوامل حزب‌الله
در ژانویه ۲۰۱۷ دو نفر مظنون به عضویت در حزب‌الله لبنان در پاناما بازداشت شدند، زیرا به برنامه‌ریزی برای حمله به سفارت اسرائیل در پاناما مظنون بودند.

### حملهٔ حماس در ۲۰۲۳
پس از حملهٔ حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ پاناما این حمله را به‌شدت محکوم کرد. یک شهروند پانامایی نیز در این حمله مفقود شد.

## همکاری نظامی
بنا بر گزارش الجزیره، پاناما یکی از بزرگ‌ترین مشتریان شرکت امنیتی خصوصی اسرائیلی گلوبال سی‌اس‌تی (به انگلیسی: ) بود که بنیان‌گذار آن فرمانده پیشین ستاد عملیات ارتش اسرائیل بود.

## یهودیان پاناما
پس از ساخت کانال پاناما در سال ۱۹۱۱ حدود ۵۰۵ یهودی در پاناما زندگی می‌کردند. تا سال ۲۰۱۲ از میان نزدیک به ۳٫۴ میلیون جمعیت پاناما حدود ۸۰۰۰ نفر یهودی بودند و سه تن از آنان عضو کابینهٔ وزیران و شمار زیادی عضو پارلمان و مقام‌های رسمی بودند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سفارت اسرائیل در پاناما (به اسپانیایی)
* سفارت پاناما در اسرائیل (به اسپانیایی)

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه پاناما
رده:روابط اسرائیل و پاناما