هوسا (سنت عامیانه)

***هوسا*** (عربی عراقی: هوسه) که با نام *رادسا* (ردسة) نیز شناخته می‌شود، گونه‌ای از شعر عامیانه عراقی است. این شعر ترکیبی از شعر و رقص موزون است و در هر دو مناسبت جشن و سوگواری اجرا می‌شود. *هوسات* در جنوب عراق، به ویژه در مناطق باتلاقی و روستایی، بیشتر رایج است.

اجرا با خواندن اشعاری به گویش عراقی توسط یک *مُحَوَل* (سرگروه سرود) آغاز می‌شود که معمولاً شامل چهار مصراع است. سه مصراع اول مقدمه‌ای بر ربّات (*ترجیع‌بند*) هستند که جوهره سرود محسوب می‌شود. سرگروه با تکرار کلمات آخر، بالا بردن صدا، پریدن و کوبیدن محکم پا بر زمین، با هدف برانگیختن شور و شوق در حضار، به اجرای خود پایان می‌دهد. شرکت‌کنندگان اطراف نیز با تقلید از این حرکات به آنها می‌پیوندند و با هم دایره‌ای تشکیل می‌دهند و ترجیع‌بند را به صورت هماهنگ می‌خوانند.

*هوسات‌ها* عمدتاً بداهه اجرا می‌شوند و بسته به مناسبت، مانند استقبال از رهبران یا مهمانان، مراسم تشییع جنازه، عروسی، جنگ‌ها، پیروزی‌ها، تهدیدها و بزرگداشت رویدادهای تاریخی، متفاوت هستند. گاهی، شرکت‌کنندگان چوب‌های تزئینی، پرچم‌ها یا سلاح‌هایی را به عنوان تهدید یا نماد شجاعت حمل می‌کنند.

در سپتامبر ۲۰۲۴، *هوسا* از طریق یک ویدیوی وایرال که در عماره عراق فیلمبرداری شده بود و این مصرع را داشت، در رسانه‌های اجتماعی محبوبیت پیدا کرد: *«لا تتمة، نخبذک خبز العباس»* (زیاده‌روی نکن، تو را مثل نان عباس می‌پزیم)

## ریشه‌شناسی
اعتقاد بر این است که اصطلاح *هوسا* (هوسة) از کلمه عربی *هوس* (هوس) گرفته شده است که به حالت شور و شوق شدید یا وجد اشاره دارد، نه جنون به معنای بالینی آن. همچنین در زبان عربی محاوره‌ای مصری برای اشاره به آواز بلند یا آوازهای پرشور استفاده می‌شود، و اعتقاد بر این است که ریشه در زبان قبطی یا زبان مصر باستان دارد، جایی که اصطلاحات مشابه به معنای ابراز شادی یا شور و شوق صوتی بودند.

## تاریخچه
ریشه دقیق *هوسا* در عراق نامشخص است، زیرا هیچ متن تاریخی به‌طور قطعی تاریخ ظهور آن را مشخص نکرده است. با این حال، اعتقاد بر این است که شعر عامیانه عراقی، به شکل فعلی آن، قدمتی بیش از دو قرن ندارد. گمان می‌رود که توسط قبایل ساکن در منطقه فرات توسعه یافته باشد.

قدیمی‌ترین *هوسای* شناخته‌شده توسط آناستاز-ماری الکرمالی به قبایل الهندیه در کربلا نسبت داده شده است که بنا به گزارش‌ها، در حدود سال ۱۸۶۹ شعار «برخیز، وادی، زیرا بغداد به لرزه درآمده است!» را برای تقویت روحیه در مقاومت در برابر وزیر اعظم عثمانی ، مدحت پاشا، سر می‌دادند

در اواسط قرن نوزدهم، *هوسا* به شیوه‌ای رایج در اختلافات قبیله‌ای و مقاومت در برابر حکومت عثمانی تبدیل شد. این رسم بعدها در عراقِ تحت قیمومیت بریتانیا، به ویژه در چارچوب شورش عراق، مستند شد.

## تغییرات
*هوسا* بر اساس منطقه مرتبط با هر نوع، یعنی مناطق جنوبی، فرات و غربی عراق، به سه دسته تقسیم می‌شود. این منطقه اغلب از عناصر مذهبی الهام گرفته شده است.

از متداول‌ترین احاضیج در *حوصات* عبارتند از: *الحوصی الحاجیمیه، الاکلیه، الذات الربطین،* *التجلیبه،* *الدرمی،* *الموشاح،* *المجزوع الحاز الشعراء*، المجزوع الحاز الشعراء و *الحاز الحاز.* یا *السری*.

### سرودهای مختلف هوسا
* *«لا تتمدا، نخبوزک خوب‌العباس».*

اصرار نکن، مثل نان عباس برایت می‌پزیم.
* *«اخوان سنت و شیعه هذا الوطن ما نبیعه».*

«سنی و شیعه برادرند، ما هرگز این میهن را نخواهیم فروخت.»
* *«صلواتک یا نبینا، حلوا حللّه علینا».*

«ای پیامبر، دعای تو این شب را برای ما شادمان می‌کند.»

## جستارهای وابسته
* شعر عربی
* مداحی

## منابع

## پیوند به بیرون
* هوسا ویروسی اثر رزاق الکعبی در عراق اجرا شد
* ۲۶ هوسات عراقی
* مستند - خاستگاه هوسا
رده:رقص در عراق
رده:رقص‌های خاورمیانه
رده:رقص‌های گروهی
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:عراق
رده:فرهنگ در عراق
رده:فرهنگ عرب
رده:فولکلور عراق
رده:رقص‌های عربی