عملیات نفوذ ایران در بریتانیا

به گفته مقامات دولتی، محققان و تحلیلگران امنیتی، جمهوری اسلامی ایران طیف وسیعی از عملیات نفوذ را در بریتانیا انجام داده است.

گزارش‌ها این فعالیت‌ها را به تلاش‌هایی با هدف تضعیف انسجام سیاسی بریتانیا، ترویج روایت‌های همسو با منافع دولت ایران و هدف قرار دادن مخالفان و روزنامه‌نگاران ایرانی مستقر در بریتانیا نسبت داده‌اند. فعالیت‌های گزارش‌شده شامل کمپین‌های نفوذ آنلاین، انتشار ایدئولوژی بنیادگرایانه اسلامی، لابی‌گری با سیاستمداران بریتانیایی برای تشویق سیاست‌هایی که به‌عنوان مصالحه‌آمیز نسبت به ایران تلقی می‌شوند، و مشارکت در توطئه‌ها و کمپین‌های ارعاب است.

عملیات ایران در درجه اول به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نسبت داده می‌شود. در سال ۲۰۲۵، جاناتان هال، مشاور دولت بریتانیا، به *[[نیویورک تایمز]]* گفت که بریتانیا «با تهدید «فوق‌العاده‌ای» از سوی توطئه‌های روسیه و ایران مواجه است».

## پیشینه
ایران به‌دلیل سابقه استعماری بریتانیا در خاورمیانه، این کشور را یک «متخاصم تاریخی» می‌داند. به نوشته نشریه دفاعی بریتانیا، تضعیف «انسجام داخلی» بریتانیا بخشی از استراتژی ایران در مبارزه با کشورهای غربی از طریق جنگ نامتقارن است. به دلیل محدودیت‌های مالی، ایران از «نفوذ آنلاین پوششی» به عنوان روشی نسبتاً ارزان برای تأثیرگذاری بر سیاست و عقاید در کشورهای غربی استفاده کرده است. گفته می‌شود ایران، بریتانیا را «شیطان کوچک» و ایالات متحده را «شیطان بزرگ» می‌داند.

## عملیات نفوذ در بریتانیا
ایران در سال ۲۰۲۵ در بالاترین رده فهرست نفوذ خارجی قرار گرفت.

به گفته اتحادیه ملی دموکراسی در ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بریتانیا عملیات‌هایی را برای ترویج ایدئولوژی بنیادگرایانه همسو با تبلیغات سپاه انجام داده است. اتحادیه ملی دموکراسی در ایران ادعا می‌کند که ایران از مراکز فرهنگی به‌عنوان «کانون‌های تبلیغاتی» استفاده کرده و سه هدف اصلی را در پشت این عملیات شناسایی کرده است. هدف سیاسی شامل لابی کردن با سیاستمداران بریتانیایی برای تشویق سیاست مماشات با ایران است. هدف فرهنگی بر تطهیر اقدامات ایران و رادیکالیزه کردن جامعه ایرانی خارج از کشور متمرکز است. هدف آموزشی این است که جوانان را «ترغیب» کند تا اقداماتی را که غرب تروریسم می‌داند، توجیه کنند و تبلیغات ایران را بپذیرند.

از جمله مراکزی که به عنوان پیش‌برنده اهداف ایران شناسایی شده‌اند، مرکز اسلامی بریتانیا است که مدیر آن، سید هاشم موسوی، شخصاً توسط رهبر ایران، علی خامنه‌ای، منصوب شده است. طبق اعلام اتحادیه ملی دموکراسی در ایران، مرکز اسلامی - که با نام ICE شناخته می‌شود - در چندین منطقه در بریتانیا فعالیت می‌کند. شعباتی که به دلیل نگرانی از رادیکالیزه شدن علامت‌گذاری شده‌اند شامل مرکز منچستر، مرکز اسلامی توحید نیوکاسل، مرکز فرهنگی امام رضا در بیرمنگام و مرکز اسلامی المهدی گلاسکو هستند.

بنا به گزارش‌ها، یک مرکز در بیرمنگام بودجه‌ای از بریتانیا دریافت کرده که متعاقباً به ابومهدی المهندس و قاسم سلیمانی، ژنرال‌های سپاه پاسداران، که هر دو توسط دولت‌های غربی به عنوان تروریست شناخته شده‌اند، منتقل شده است. هدف از فعالیت‌های سیاسی رژیم ایران در بریتانیا، شکل‌دهی به افکار عمومی و سیاسی از طریق تعامل با گروه‌های مختلف برای ترویج موضعی ملایم‌تر در میان قانون‌گذاران بریتانیایی است. به گفته اتحادیه ملی دموکراسی ایران، این استراتژی توسط روندهای لیبرال گسترده‌تر در غرب تقویت شده است، روندهایی که تهران از آنها برای به تصویر کشیدن خود به عنوان قربانی خصومت غرب سوءاستفاده می‌کند. گفته می‌شود نفوذ رژیم فراتر از دیپلماسی رسمی است و به اندیشکده‌ها، مؤسسات دانشگاهی و پلتفرم‌های رسانه‌ای برای انتشار روایت‌های طرفدار رژیم دسترسی پیدا می‌کند. یک نمونه برجسته، کمیسیون حقوق بشر اسلامی (IHRC) در لندن است که خود را یک مؤسسه خیریه حقوق بشری با بودجه سالانه بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ پوند معرفی می‌کند. مسعود شجره، مدیر آن، علناً از چهره‌هایی مانند قاسم سلیمانی حمایت کرده و رویدادهایی از جمله راهپیمایی سالانه روز قدس کمیسیون حقوق بشر اسلامی را سازماندهی می‌کند.

به گفته اتحادیه ملی دموکراسی ایران، دخالت رژیم ایران در بخش آموزش بریتانیا به ویژه نگران‌کننده است، و گزارش شده که این اقدامات از دوران کودکی تا سطوح تحصیلات تکمیلی را در بر می‌گیرد. گفته می‌شود این تلاش‌ها در راستای ترویج جهان‌بینی با محوریت جمهوری اسلامی است و می‌کوشد تا دیدگاه ایدئولوژیک دانشجویان با پیشینه‌های متنوع را شکل دهد. اتحادیه ملی دموکراسی ایران این را تلاشی برای پرورش نسلی همدل با اهداف رژیم می‌داند، راهبردی که آن را با ارزش‌های دموکراتیک بریتانیا ناسازگار و با تلاش‌های گسترده‌تر تهران برای پیشبرد انقلاب اسلامی در خارج از کشور همسو می‌داند.

این گزارش به نمونه‌هایی از همکاری بین مؤسسات دانشگاهی بریتانیا و نهادهای ایرانی در حوزه‌های حساسی مانند فناوری پهپاد اشاره می‌کند. طبق یافته‌ها، افرادی که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرتبط هستند، ظاهراً بودجه عمومی برای انجام تحقیقات در دانشگاه‌های بریتانیا دریافت کرده‌اند و از این طریق ایران را قادر ساخته‌اند تا محدودیت‌های فناوری داخلی خود را دور بزند. بر اساس این گزارش، «در اصل، فناوری‌های دوگانه‌ای که جمهوری اسلامی ایران نمی‌توانست در داخل کشور توسعه دهد، در داخل بریتانیا از طریق شبکه آموزشی ایجاد شده توسط ICE6768 مورد تحقیق و توسعه قرار می‌گیرد.» اتحادیه ملی دموکراسی در ایران در ادامه خاطرنشان کرد: «طبق گزارش‌ها، این تحقیق ممکن است با بهبود برد هدایت، دقت و کارایی تولید مرتبط باشد، زیرا ایران تولید پهپادهای کامیکازه خود را برای جنگ روسیه در اوکراین گسترش داده است.»

مؤسسات آموزشی که در ارتباط با فعالیت‌های طرفدار رژیم شناسایی شده‌اند شامل مدرسه جمهوری اسلامی ایران در لندن، مدرسه اسلامی تبیان، مدرسه بین‌المللی نوید آینده و کالج اسلامی هستند.

اتحادیه ملی دموکراسی ایران هشدار داد که ایران، با سوءاستفاده از آنچه که آن را نظارت محدود دولتی توصیف می‌کند، بریتانیا را به یک مرکز کلیدی برای انتشار ایدئولوژی افراطی و اعمال نفوذ رژیم تبدیل کرده است. در این گزارش آمده است که نهادهای وابسته به سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات ایران آشکارا و اغلب تحت پوشش مراکز فرهنگی یا آموزشی فعالیت می‌کنند. اتحادیه ملی دموکراسی ایران اظهار داشت که ممکن است شبکه‌های مشابهی در ایالات متحده و سراسر اروپا نیز وجود داشته باشند و مقیاس عملیات بریتانیا را «تکان‌دهنده» توصیف کرد. در مجموع، این سازمان بیش از ۲۰ مؤسسه مرتبط با رژیم را در بریتانیا شناسایی کرد.

نشریه «پالیسی اکسچنج» نتیجه گرفت که ایران «به‌طور فعال در جامعه و سیاست بریتانیا دخالت می‌کند.» به گفته این روزنامه، ایران «تهدیدی مستقیم برای انسجام اجتماعی بریتانیا» محسوب می‌شود. این گزارش شبکه‌هایی از مأموران و متحدان فعال در بریتانیا را شناسایی کرده که برای «نفوذ در جامعه بریتانیا» مورد استفاده قرار گرفته‌اند و به همپوشانی بین این عملیات نفوذ و فعالیت‌های اطلاعاتی ایران اشاره کرده است. این گزارش همچنین نهادهای پان‌اسلامیستی مورد حمایت ایران را به‌عنوان ابزارهای کلیدی برای پیشبرد دستور کار تهران برجسته کرد، و این سازمان‌ها را به عنوان «اهداف ضد غربی» معرفی کرد.

### تشویق به تفرقه در بریتانیا
در سال ۲۰۱۴، پیش از همه‌پرسی استقلال اسکاتلند، حساب‌های کاربری مرتبط با ایران در رسانه‌های اجتماعی، میم‌ها و کارتون‌هایی از دیوید کامرون، نخست‌وزیر بریتانیا، را منتشر کردند که در آن‌ها انگلستان به عنوان یک کشور اقتدارگرا به تصویر کشیده شده بود. صفحات فیسبوک ایرانی همچنین از رسانه‌های اسکاتلندی تقلید کردند و به این ترتیب توانستند توجه بیشتری را به خود جلب کنند.

از رسانه انگلیسی زبان دولتی ایران، پرس تی‌وی، برای نمایش استقلال اسکاتلند به عنوان یک پدیده «ضد امپریالیستی» و انتشار داستان‌هایی مبنی بر اینکه دولت لندن «در حال نظامی کردن قلمرو اسکاتلند برای سرکوب احساسات جدایی‌طلبانه» است، استفاده شد. طبق گزارش مجله دفاعی بریتانیا، عملیات نفوذ ایران در سال ۲۰۱۴ تأثیر قابل توجهی در اسکاتلند نداشته است. این نشریه، انتشار روایت ایران مبنی بر به تصویر کشیدن «اسکاتلند به عنوان مظلوم، وست‌مینستر به‌عنوان ارباب استعماری و استقلال به عنوان رهایی» را شناسایی کرد.

در سال ۲۰۲۳، مشخص شد که حزب ملی اسکاتلند مبلغ ۳۷۲ هزار پوند به یک مسجد مرتبط با ایران کمک مالی کرده است.

در سال ۲۰۲۵، *[[روزنامه تایمز]]* گزارش داد که سپاه پاسداران ایران شبکه‌ای از حساب‌های جعلی ایکس (که قبلاً توییتر نام داشت) دارد که برای ایجاد تنش و تفرقه در بریتانیا و ایالات متحده استفاده می‌شوند. مشخص شد که حساب‌های کاربری مرتبط با ایران، از استقلال اسکاتلند و حزب ملی اسکاتلند حمایت می‌کنند. محققان دانشگاه کلمسون که پیش از این شبکه روسی را در انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا کشف کرده بودند، حداقل ۸۰ حساب کاربری را کشف کردند که وانمود می‌کردند شهروندان چپ‌گرای بریتانیایی هستند. طبق گزارش تایمز، «حداقل ۴ درصد از بحث‌های مربوط به استقلال اسکاتلند در ایکس» توسط شبکه ایرانی انجام شده است. طبق گفته محققان، این شبکه حداقل یک چهارم میلیون دنبال‌کننده داشت.

انگوس رابرتسون، وزیر دولت اسکاتلند، در پاسخ به سؤالی در مورد ادعاهایی مبنی بر اینکه هزاران پست شبکه‌های اجتماعی در حمایت از استقلال اسکاتلند از یک کمپین نفوذ تحت حمایت ایران سرچشمه گرفته است، نگرانی‌ها مبنی بر اینکه استقلال اسکاتلند توسط ایران حمایت می‌شود را رد کرد و این ادعاها را به عنوان «تلاشی برای بدنام کردن افرادی در این کشور که معتقدند این کشور باید یک کشور مستقل باشد» محکوم کرد. موردو فریزر، نماینده محافظه‌کار اسکاتلند در مجلس، رابرتسون را متهم کرد که متوجه نشده «بازیگران بد» به دنبال بهره‌برداری از جنبش طرفدار استقلال هستند.

به گفته سردبیر *[[جویش کرونیکل]]،* استراتژی ایران در بریتانیا «بی‌ثبات کردن بریتانیا و دولت وست‌مینستر» است. طبق گزارش *روزنامه یهودی کرونیکل*، حمایت از استقلال اسکاتلند به دستیابی به اهداف ایران کمک می‌کند.

طبق گزارش اندیشکده راست‌گرای «پالیسی اکسچنج»، سازمان‌های اسلامی ایرانی که در بریتانیا فعالیت می‌کنند، نفوذ عمیقی بر حزب ملی اسکاتلند دارند.

روزنامه تایمز در سال ۲۰۲۴ دریافت که یک شبکه توییتری ایرانی، انتقاد از پادشاهی بریتانیا را ترویج می‌کرد. تایمز همچنین دریافت که شبکه ایرانی، شورش‌های ضد مهاجرت و حزب اصلاحات بریتانیا را هدف قرار داده است.

### جنگ ایران و اسرائیل
پس از جنگ ایران و اسرائیل در ۱۳ تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، مجلهٔ دفاع بریتانیا شواهدی یافت که نشان می‌داد یک کمپین رسانه‌های اجتماعی ایرانی به دنبال تأثیرگذاری بر تمامیت داخلی بریتانیا بوده است. شبکه‌ای از حساب‌های توییتری مرتبط با ایران پس از حمله اسرائیل به این کشور، که در آن اسرائیل به‌طور گسترده زیرساخت‌های نظامی، برقی و ارتباطی ایران را هدف قرار داد، غیرفعال شدند. پس از این حمله، ایران با قطعی برق و همچنین کمبود اینترنت مواجه شد. حساب‌های کاربری ایرانی پس از حملات اسرائیل به زیرساخت‌های جنگ الکترونیک و عملیات سایبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران، فعالیت خود را متوقف کردند. ۴۸ ساعت پس از حملات، ایران اینترنت را قطع کرد. وقتی آنها به انتشار مطالب خود بازگشتند، روایت‌های این حساب‌های کاربری به تأکید بر مقاومت ایران در برابر حملات اسرائیل تغییر یافته بود. نشریه دفاعی بریتانیا دریافت که ایران از موضوع استقلال اسکاتلند برای «تضعیف» بریتانیا و همچنین «تقویت اختلاف داخلی» استفاده می‌کند، اما در یادداشت سردبیر خود خاطرنشان کرد که «ادعا نمی‌کند که استقلال اسکاتلند یک توطئه خارجی است». این ژورنال همچنین خاطرنشان کرد که ایران از احساسات ضد امپریالیستی یا چپ‌گرایانه برای پیشبرد دستور کار خود سوءاستفاده می‌کند.

در اوت ۲۰۲۵، مجله دفاعی بریتانیا پرونده‌ای با نام کاربری «@fiona175161» را مستند کرد، یک حساب کاربری ایکس که از تصویر پروفایل تولید شده توسط هوش مصنوعی استفاده می‌کرد و در بیوگرافی‌اش آمده بود که او یک «دختر اسکاتلندی مغرور» است که از استقلال حمایت می‌کند. این حساب کاربری در جریان قطعی اینترنت ایران از ۱۳ تا ۲۵ ژوئن غیرفعال شد، سپس قبل از بازگشت به محتوای استقلال اسکاتلند، با پیام‌های طرفدار ایران فعالیت خود را از سر گرفت.

### تروریسم و خشونت در بریتانیا
در سال ۲۰۲۲، ۲۰ توطئه از سوی ایران که شهروندان بریتانیایی را هدف قرار داده بود، توسط سازمان‌های امنیتی بریتانیا خنثی شد. در سال ۲۰۲۲، ام‌آی۵ افزایش ۴۸ درصدی فعالیت‌های ایران در بریتانیا را در مقایسه با سال ۲۰۲۱ مشاهده کرد. در ماه مه ۲۰۲۵، سه مرد که گفته می‌شود جاسوس ایران بوده‌اند، دستگیر و متهم به هدف قرار دادن روزنامه‌نگاران مخالف ایرانی، به ویژه روزنامه‌نگارانی که برای ایران اینترنشنال مستقر در بریتانیا کار می‌کردند، شدند. بی‌بی‌سی گزارش داد که «آنها به انجام اقداماتی که احتمالاً به یک سرویس اطلاعاتی خارجی، یعنی ایران، کمک می‌کرده، متهم شده‌اند» همچنین آنها به جمع‌آوری اطلاعات به منظور هدف قرار دادن خشونت‌آمیز یک فرد مستقر در بریتانیا متهم شده‌اند.

در ژوئن ۲۰۲۵، جاناتان هال، مشاور دولت بریتانیا، گفت که بریتانیا «با تهدید «فوق‌العاده‌ای» از سوی توطئه‌های روسیه و ایران مواجه است». هال گفت ایران از مجرمان محلی برای ایجاد رعب و وحشت، خشونت و جاسوسی در داخل بریتانیا استفاده می‌کند.« یک سرباز ارتش بریتانیا، دانیل خلیفه، پس از «ارائه خدمات خود به عنوان جاسوس دوجانبه» به ام‌آی۵، به جاسوسی برای ایران متهم شد. هال به نیویورک تایمز گفت که ایران و روسیه از قطبی شدن در غرب برای رسیدن به اهداف خود سوءاستفاده می‌کنند.

در ۶ مارس ۲۰۲۶، مأموران پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا، چهار مرد را در لندن به‌عنوان بخشی از تحقیقات جاری تحت قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ دستگیر کردند. مظنونین (تابع ایرانی و سه شهروند دوگانه بریتانیایی-ایرانی) متهم به کمک به سرویس اطلاعات خارجی ایران از طریق انجام عملیات جاسوسی علیه اعضا، مکان‌ها و افراد مرتبط با جوامع یهودی، مانند جامعه یهودیان لندن، هستند.

## عملیات علیه ایرانیان در بریتانیا
### علیه روزنامه‌نگاران و رسانه‌ها
طبق گزارش گزارشگران بدون مرز، ایران «به‌طور سیستماتیک روزنامه‌نگارانی را که از خارج از کشور دربارهٔ ایران گزارش می‌دهند، هدف قرار می‌دهد تا آنها را ساکت کند.» این گروه همچنین گزارش داد که «لندن، محل استقرار پخش‌کنندگان بزرگ فارسی‌زبان، به‌دلیل تعداد زیاد روزنامه‌نگاران ایرانی مستقر در آنجا، کانون چنین حملاتی بوده است.» تیم دیوی، مدیر کل بی‌بی‌سی، «تلاش‌ها برای تحت فشار قرار دادن خانواده‌های روزنامه‌نگاران *[[بی‌بی‌سی فارسی]]* در ایران، از جمله بازجویی‌های خودسرانه، ممنوعیت سفر، مصادره گذرنامه و تهدید به توقیف دارایی‌ها» را «قابل توجه و به‌طور فزاینده‌ای نگران‌کننده» دانست.

در سال ۲۰۲۴، پوریا زراعتی، روزنامه‌نگار ایران اینترنشنال، مورد یک سوءقصد توسط ایران با ضربات چاقو قرار گرفت. خبرنگاران و کارکنان بی‌بی‌سی فارسی گزارش دادند که خانواده‌هایشان توسط رژیم ایران «مورد تهدید و ارعاب» قرار گرفته‌اند. طبق اعلام اتحادیه ملی روزنامه‌نگاران، روزنامه‌نگاران فارسی‌زبان که مایل به دیدار خانواده‌های خود در ایران هستند، «جان خود را در معرض خطر مستقیم قرار می‌دهند». به گفته یک خبرنگار بی‌بی‌سی، ایران خانواده‌های آنها را به‌خاطر کارشان مجازات می‌کند. خبرنگاران بی‌بی‌سی نیز از سوی ایران تهدید به مرگ و تجاوز جنسی شده‌اند. وحید بهشتی، فعال سیاسی ایرانی-بریتانیایی، گفت که عدم اقدام بریتانیا علیه سپاه پاسداران «آنها را به ادامه ترورها و فعالیت‌های تروریستی، شستشوی مغزی جوانان ما و ایجاد یک سلول خاموش تشویق می‌کند. ما به نوعی با پاسخگو نکردن آنها، به‌جای متوقف کردنشان، آنها را تشویق می‌کنیم.»

## قطعی اینترنت ایران در سال ۲۰۲۶
در پایان سال ۲۰۲۵، موجی از اعتراضات در سراسر ایران بالا گرفت. دولت ایران با قتل‌عام و قطع اینترنت پاسخ داد. درست مانند ژوئن ۲۰۲۵، هزاران حساب کاربری طرفدار اسکاتلند در ایکس (توییتر سابق) غیرفعال شدند و بار دیگر این سوءظن را برانگیختند که این حساب‌ها با تهران و نیات آن برای دخالت در سیاست بریتانیا مرتبط هستند. تحقیقات در سال ۲۰۲۵ نشان داد که حدود ۱٬۳۰۰ حساب کاربری مشکوک وجود داشته که روی هم رفته ۳٬۰۰۰ پست را به اشتراک گذاشته‌اند و تخمین زده می‌شود که به ۲۲۴ میلیون بازدید و ۱۲۶٬۰۰۰ تعامل رسیده‌اند. در ژانویه ۲۰۲۶، همان کاربران دوباره سکوت کردند و مقامات مطلع شدند.

## اقدامات متقابل بریتانیا
در ۱ ژوئیه ۲۰۲۵، دولت بریتانیا اقدامات جدیدی را «برای محافظت از بریتانیا در برابر نفوذ پنهان خارجی» آغاز کرد. بریتانیا روسیه و ایران را به‌عنوان دو بازیگر اصلی که امنیت و تمامیت «دموکراتیک» بریتانیا را تهدید می‌کنند، معرفی کرد. کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که ایران سعی در ربودن حداقل ۱۵ نفر در بریتانیا داشته است.

## جستارهای وابسته
* عملیات‌های برون‌مرزی جمهوری اسلامی ایران
* روابط ایران و بریتانیا

## منابع

رده:حکومت ایران
رده:خشونت علیه روزنامه‌نگاران
روابط ایران و بریتانیا
رده:روابط دوجانبه ایران
رده:روابط دوجانبه بریتانیا
رده:سیاست خارجی ایران
رده:عملیات اطلاعاتی
رده:قربانیان تروریسم اهل ایران