درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا

[جایگزین=A female bed bug is held upside-down by a male bed bug, as he traumatically inseminates her abdomen.|چپ|بندانگشتی|یک [ساس نر (*Cimex lectularius*) با آسیب به یک ساس ماده (بالا) درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا انجام می‌دهد. اسکلت خارجی شکمی ساس ماده به‌طور چشمگیری پیرامون محل درون‌منی‌ریزی ترک خورده است.]]

**درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا** یا **درون‌منی‌ریزی دردآور** ، که با نام **درون‌منی‌ریزی زیرپوستی** نیز شناخته می‌شود، عمل جفت‌گیری در برخی از گونه‌های بی‌مهرگان است که در آن نر با سوراخ کردن شکم ماده، اسپرم خود را از طریق زخم به درون حفرهٔ شکمی (هموسل) او تزریق می‌کند. اسپرم از طریق همولنف ماده پخش می‌شود و به تخمدان‌ها می‌رسد و سبب بارورسازی می‌شود.

این فرایند برای سلامت ماده زیان‌بار است. این فرایند یک زخم باز ایجاد می‌کند که تا زمان بهبودی، ماده را مختل می‌کند و او را آمادهٔ عفونت می‌کند. تزریق اسپرم و مایعات انزالی به داخل هموسل همچنین می‌تواند باعث ایجاد واکنش ایمنی در ماده شود. ساس‌ها که صرفاً از طریق درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا تولیدمثل می‌کنند، یک جفت محفظه اسپرم به نام اسپرمالژ (spermalege) در خود ایجاد کرده‌اند. گفته شده است که اسپرمالژ آسیب مستقیم به ساس ماده را در طول درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا کاهش می‌دهد. با این حال، آزمایش‌ها هیچ مدرک قطعی برای این فرضیه پیدا نکردند. از سال ۲۰۰۳، توضیح ترجیحی برای این اندام، محافظت بهداشتی در برابر باکتری‌ها است.

ریشه‌های فرگشتی درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا مورد اختلاف است. اگرچه این پدیده در بسیاری از گونه‌های بی‌مهره به‌طور مستقل فرگشت یافته است، اما درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا در ساس‌ها، به ویژه *Cimex lectularius*، بسیار سازگارتر بوده و به‌طور کامل مورد مطالعه قرار گرفته است. درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا محدود به جفت‌گیری نر و ماده یا حتی جفت‌گیری از یک گونه نیست. درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا در همجنس‌گرایان و میان‌گونه‌ای نیز دیده شده است.
[بندانگشتی| ویدئویی از درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا در ''گونه Stylops ovinae'' ([پیچیده‌بالان|Strepsiptera)]]
[جایگزین=The vagina of a Richardson's ground squirrel, a mating plug fills the vaginal opening, blocking it.|چپ|بندانگشتی|یک [توده جفت‌گیری در یک سنجاب زمینی ماده ریچاردسون (*Urocitellus richardsonii*)]]
دلایل زیادی برای سازگاری تکاملی درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا به عنوان یک راهبرد جفت‌گیری پیشنهاد شده است. یکی از آنها این است که درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا سازگاری با گسترش تودهٔ جفت‌گیری است، یک سازوکار تولیدمثلی که توسط بسیاری از گونه‌ها استفاده می‌شود. هنگامی که جفت‌گیری یک نر به پایان می‌رسد، یک ترشح چسبنده را به دستگاه تناسلی ماده تزریق می‌کند و در نتیجه «به معنای واقعی کلمه دستگاه تناسلی او را می‌چسباند و می‌بندد». یک نر به نرهای پسین اجازه می‌دهد تا دستگاه تناسلی بسته‌شدهٔ ماده را دور بزنند و اسپرم را مستقیماً به سیستم گردش خون او تزریق کنند.

دیگران استدلال کرده‌اند که عمل درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا ممکن است نوعی سازگاری برای نرها بوده باشد تا مقاومت ماده‌ها در برابر جفت‌گیری را دور بزنند تا زمان معاشقه را از بین ببرند و به یک نر اجازه دهند تا در صورت کوتاه بودن تماس بین آنها، چندین جفت را تلقیح کند؛ یا اینکه به عنوان یک پیشرفت جدید در رقابت اسپرم به عنوان وسیله‌ای برای قرار دادن اسپرم در نزدیکی تخمدان‌ها تا اندازهٔ ممکن فرگشت یافته است.

اگرچه درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا برای موفقیت تولیدمثلی نرها سودمند است، اما هزینه‌هایی را بر ماده‌ها تحمیل می‌کند: کاهش طول عمر و کاهش تولیدمثل. «این [هزینه‌ها] شامل (۱) ترمیم زخم، (۲) نشت خون، (۳) افزایش خطر عفونت از طریق زخم سوراخ‌شده، و (۴) دفاع ایمنی در برابر اسپرم یا مایعات غدد پیوستی که به‌طور مستقیم وارد خون می‌شوند، هستند.»
جایگزین=A bed bug is lying upside-down (ventral side up), with its head at the top of the picture. The right side of the bed bug's abdomen (left side of the picture) has a wound caused by traumatic insemination.|چپ|بندانگشتی|یک ساس ماده که درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا شده است
درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا محدود به جفت‌گیری نر و ماده نیست. درون‌منی‌ریزی آسیب‌زای همجنس‌گرایان نر در شبگزهای گل *[[Xylocoris maculipennis]]* و ساس‌های تختخواب از سردهٔ *[[Afrocimex]]* دیده شده است.

## شیوه‌های جفت‌گیری مشابه
در قلمرو جانوری، درون‌منی‌ریزی آسیب‌زا به عنوان نوعی رابطه جنسی اجباری منحصر به فرد نیست. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که در سوسک‌های آبی جنس *Acilius* هیچ سیستم معاشقه‌ای بین نرها و ماده‌ها وجود ندارد. «این یک سیستم تجاوز است. اما ماده‌ها اوضاع را آرام نمی‌گیرند. آنها سلاح‌های متقابل را تکامل می‌دهند.» رفتارهای جفت‌گیری یادشده شامل خفه کردن ماده‌ها در زیر آب تا زمانی که خسته شوند و اجازه دادن به آنها برای تنفس تنها گاهی تا شش ساعت به سطح آب (برای جلوگیری از جفت‌گیری آنها با دیگر نرها) و ماده‌هایی که اشکال بدنی متنوعی دارند (برای جلوگیری از گرفتن نرها) است. معاشقه «محدود به تلاش ناامیدانه ماده برای بیرون راندن نر با شنا کردن دیوانه‌وار در اطراف است.»

«رفتار تجاوز» در تعدادی از گونه‌های اردک دیده شده است. در اردک بال آبی، «تلاش برای تجاوز توسط نرهای جفت‌شده ممکن است در هر زمانی از فصل تولیدمثل رخ دهد.» دلایل یادشده برای مفید بودن این رفتار برای نرهای جفت‌شده شامل تولیدمثل موفق و دور کردن مزاحمان از قلمروشان است. گله‌های مجرد دلفین‌های پوزه بطری گاهی به یک ماده حمله می‌کنند و او را مجبور به رابطه جنسی با خود می‌کنند، با شنا کردن در نزدیکی او، تعقیب او در صورت تلاش برای فرار، و تهدیدهای صوتی یا فیزیکی. در جهان حشرات، آب‌پیمایان نر توانایی نفوذ به سپر تناسلی او را ندارند، شکارگران را به سوی یک ماده می‌کشانند تا زمانی که ماده با او جفت‌گیری کند.

## منابع

رده:تولیدمثل حشرات
رده:جفت‌گیری
رده:گرایش‌های جنسی در جانوران
رده:نیم‌بالان