open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
استادیوم فیلیپوپولیس

**استادیوم** **فیلیپوپولیس** یک استادیوم رومی باستان در فیلیپوپولیس (پلودیو امروزی) بود که در قرن دوم پس از میلاد در دوره امپراتوری روم ساخته شد. این یکی از بزرگ‌ترین و بهترین بناهای حفظ شده از زمان امپراتوری روم در شبه جزیره بالکان است. در زمان ساخت این ورزشگاه، فیلیپوپولیس مرکز استان رومی تراکیا بود.

استادیوم، تقریباً  طول و  عرض دارد و می‌تواند تا ۳۰۰۰۰ تماشاگر را در خود جای دهد. امروزه قسمت منحنی شمالی استادیوم (*اسفندون*) تا حدی بازسازی شده است و یکی از قابل تشخیص‌ترین نقاط دیدنی شهر در میان بسیاری از ساختمان‌های حفظ شده از دوران روم است.

## معماری
بندانگشتی| سمت استادیوم در زیرزمین مرکز خرید
این استادیوم در اوایل قرن دوم پس از میلاد در زمان امپراتور هادریان () بنا شد. تقریباً  طول و ۵۰ متر عرض دارد و می‌تواند تا ۳۰۰۰۰ تماشاگر را در خود جای دهد. طول مسیر به اندازه یک *[[استادیا]]* است؛ ۶۲۵ فوت رومی یا ۶۰۰ فوت یونانی یا تقریباً .

صندلی‌های تماشاگران در ۱۴ ردیف طبقه‌بندی شده‌اند که با راهروهای پلکانی مسیری ایجاد می‌کنند. صندلی‌ها از بلوک‌های سنگ مرمر (۴۰ سانتی‌متر ارتفاع و ۷۵ سانتی‌متر عرض) و قسمت‌های جلویی با پنجه‌های شیر تزئین شده هستند. قسمت جلویی پایین‌ترین ردیف با صفحات سنگ مرمر عظیم ۱٫۸۰ متری () روی بلوک‌های مرمر پوشانده شده است. صندلی‌های بالاترین ردیف دارای پشتی بودند.

مانند سایر ساختمان‌های امپراتوری برای رویدادهای دیدنی، استادیوم دارای صندلی‌های افتخاری () بود که با کتیبه‌هایی در بلوک‌های مرمر حفظ شده است. کرسی‌هایی با کتیبه‌های یونانی پیدا شد که وجود صندلی‌های ویژه برای اعضای پست‌های عمومی بالاتر را ثابت می‌کند.

دیوارهای بیرونی *کاوه‌آ* از خاکسترهای گرانیتی ساخته شده است که در برخی مکان‌ها با حروف برچسب گذاری شده است. عناصر مرمری معماری ورودی و ارتوستات‌های ردیف جلو با کرامپ‌های آهنی سربی به یکدیگر گره خورده بودند. ورودی اصلی جنوبی استادیوم را ستون‌های بنایی که با ستون‌نماهای مرمری و نقش برجسته تزئین شده‌اند، تشکیل می‌دهد. روی ستون‌ها نیم‌تنه‌های هرمس (*hermai*) با تزئین نخل‌هایی که بالای آن‌ها قرار گرفته‌اند، همراه با ویژگی‌های خدای هراکلس (هرکول رومی) - پوست شیر، چماق، و ترکش او وجود دارد. در جلوی ورودی یک سنگفرش گرانیتی متشکل از بلوک‌های شش ضلعی به قطر ۷۰/۰ در ۷۰/۰ متر کشف شد.

بخش منحنی شمالی استادیوم *در* میدان دژومایا است. همچنین یک گذرگاه طاقدار در زیر ردیف‌های صندلی‌ها (کاوه‌آ) مسیر را به جاده رومی بیرونی در کنار دیوارهای شهر پیوند می‌دهد.

در قرن چهارم پس از میلاد آباره رومی باستانی از این منطقه عبور می‌کرد که تکیه گاه طاق آن باقی مانده است.

## منابع

* The Ancient Stadium of Philippopolis (official website) - a detailed information and map of ancient sites in Plovdiv, Bulgaria
* The Ancient Stadium of Philippopolis - 3D reconstruction and virtual tour
* Regional Archaeological Museum Plovdiv - Roman Art, Ancient Sculptures Collection
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۲ (میلادی)
رده:محوطه‌های رومی در بلغارستان
بدعت تبدیل

**بدعت تبدیل** () عنوان تناقضی است که بنا بر آن تأویل و بازگویی یک شعر باعث می‌شود فرم آن (که بخشی جدایی‌ناپذیر از معنای آن است) از بین برود. این مفهوم را بار نخست منتقد ادبی آمریکایی کلینت بروکس در کتابش با عنوان *[[گلدان خوش‌ساخت]]* (چاپ ۱۹۴۷) که اثری در نحلهٔ نقد نو است استفاده کرد. به گفتهٔ بروکس معنا در شعر غیرقابل تقلیل است چرا که «شعر حقیقی خود یک تجربه است و نباید آن را صرفاً گزاره‌هایی دربارهٔ تجربه یا انتزاعی از آن انگاشت.»

طرفداران نظریه نقد نو بر آنند که شعر را نمی‌توان بازگو یا ترجمه کرد و چنین عملی باعث می‌شود شعر معنای خود را از دست بدهد. برخی منتقدان مثل الکس نیل با این گزاره موافق نیستند. به گفتهٔ او هیچ‌کس انتظار ندارد ترجمه یا بازگویی شعر معنای دقیق و کامل شعر اصلی را در خود داشته باشد، اما بازگویی یا ترجمه می‌تواند همان زیبایی‌ای که شعر اصلی بر پایهٔ آن بنا شده را بازآفرینی کند.

## منابع

* 

رده:نقد نو
بوکیت کپونگ

**بوکیت کپونگ** یک موکیم در منطقه موار، ایالت جوهر، مالزی است. آن در نزدیکی رود موار واقع شده است.

## تاریخچه
این شهر به خاطر درگیری غمناک بوکیت کپونگ شهرت خوبی ندارد. دولت برای بزرگداشت اقدام نیروی پلیس بوکیت کپونگ علیه کمونیست‌ها، موزه‌ای ایجاد کرد که در زبان محاوره به بینتانگ تیگا (به معنی سه ستاره) شناخته می‌شود. موزه هر روز به جز دوشنبه، با پرداخت هزینه ورودی کمی در دسترس بازدید کنندگان قرار دارد. بازدید کنندگان به واسطه گالری‌های مدرن و تعاملی در معرض دید، فرصتی برای آگاهی یافتن از تاریخچه حادثه بوکیت کپونگ به دست خواهند آورد.

## جغرافی

بوکیت کپونگ ارضی به مساحت بیش از ۲۵۶ کیلومترمربع را دربر گرفته است که جمعیت آن ۱۰٬۱۷۴ نفر است. یکی از رستورانهای آن، رستورانی بر روی آب و در رود موار است که به خاطر غذاهای گربه‌ماهی نقره‌ای خود (پاتین به زبان مالایی) معروف است.

## منابع

رده:دایره موار
کلینت بروکس

**کلینت بروکس** (؛ ۱۶ اکتبر ۱۹۰۶ – ۱۰ مه ۱۹۹۴) منتقد ادبی، اهل ایالات متحده آمریکا و از رهروان نحلهٔ نقد نو بود. از ۱۹۴۷ تا ۱۹۷۵ در دانشگاه ییل انگلیسی تدریس کرد. با رابرت پن وارِن دو درسنامهٔ پرنفوذ فهم شعر (۱۹۳۸) و فهم قصه (۱۹۴۳) را نوشت و با اثر دیگرش گلدان خوش‌ساخت (۱۹۴۷) روش جهت بررسی ادبیات از طریق تحلیل ساختار درونی را معرفی ساخت که بر نقد ادبی در آمریکا در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ حاکم شد.

دو کتاب دربارهٔ لهجه‌های جنوبی آمریکا از دیگر تألیفات بروکس است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون بورسیه رودز و کمک‌هزینه گوگنهایم شده است.

## منابع

* 

رده:استادان دانشگاه ایالتی لوئیزیانا
رده:استادان دانشگاه ییل
رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی مری، کنتاکی
رده:دانشگاهیان آمریکایی ادبیات انگلیسی
رده:دانشوران رودس اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تولین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه وندربیلت
رده:درگذشتگان ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۶ (میلادی)
رده:منتقدان ادبی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نقد نو
رده:نویسندگان اهل کنتاکی
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
پریسا براتچی (تیرانداز)

**پریسا براتچی** (زاده ۱۱ اسفند ۱۳۶۵ در زنجان) ورزشکار تیراندازی با کمان در رشته کامپوند تیم ملی بانوان ایران است. او یکی از اعضای تیم ملی تیراندازی با کمان ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ بود. وی همسر مجید قیدی تیرانداز اهل تهران است.

## افتخارات
* مدال طلا انفرادی مسابقات کاپ آسیا تایلند ۲۰۱۷
* مدال برنز مسابقات قهرمانی آسیا ۲۰۱۷
* مدال برنز میکس تیمی مسابقات کاپ آسیا تایلند ۲۰۱۷
* مدال نقره تیمی مسابقات کاپ آسیا تایوان ۲۰۱۷
* مدال برنز تیمی مسابقات کاپ آسیا تایوان ۲۰۱۷
* مدال برنز تیمی مسابقات کاپ آسیا تایوان ۲۰۱۸

## پیوند به بیرون
* پریسا براتچی در وبگاه فدراسیون جهانی تیراندازی با کمان

## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی زنجان
رده:زادگان ۱۳۶۵
رده:زادگان ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:زنان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:کمانداران بازی‌های آسیایی
رده:کمانداران زن اهل ایران
سیرک رومی مریدا

**سیرک رومی مریدا** یا ***سیرکوس ماکسیموس*** یک سیرک رومی در *[[کلونیا (رومی)|کُلونی]]* رومی آگوستا امریتا – مریدا کنونی در اسپانیا – بود که در مرکز استان رومی لوزیتانیا قرار داشت. در دوران روم باستان برای مسابقات ارابه‌رانی استفاده می‌شد و از سیرک ماکسیموس در رم و دیگر ساختمان‌های سیرک در سراسر امپراتوری الگوبرداری شده بود. اندازه آن بیش از  در طول و  عرض است و می‌تواند تا ۳۰۰۰۰ تماشاگر را در خود جای دهد. اگرچه در حال حاضر ویرانه است، اما یکی از بهترین نمونه‌های حفظ شده سیرک رومی است.

این بخشی از مجموعه باستان‌شناسی مریدا است که یکی از بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی در اسپانیا است و در سال ۱۹۹۳ توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی اعلام شد.

## تاریخچه
در مورد تاریخ گذاری سیرک اتفاق نظر وجود ندارد، زیرا چندین سال قبل از وقف رسمی آن ساخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است. به نظر می‌رسد که حدود سال ۲۰ قبل از میلاد ساخته شده و حدود ۳۰ سال بعد افتتاح شده باشد. این بنا بسیار خارج از دیوارهای شهر قرار داشت، اما نزدیک به جاده ای بود که شهر را به تولدو و کوردوبا متصل می‌کرد.

پس از سقوط امپراتوری روم غربی و ظهور مسیحیت در اسپانیا، سیرک بیشتر از سایر سازه‌های رومی مریدا استفاده می‌شد، زیرا مسابقه در مقایسه با نمایش‌های تئاتر و آمفی‌تئاتر گناه صغیره تلقی می‌شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست میراث جهانی در اسپانیا
* گروه باستان‌شناسی مریدا
* هیپودروم - یک میدان یونانی که برای مسابقات ارابه‌روانی نیز استفاده می‌شد

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱ (پیش از میلاد) در جمهوری روم
رده:تاریخ اکسترمادورا
رده:جاذبه‌های گردشگری در اکسترمادورا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مریدا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های روم باستان در اسپانیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۱ (پیش از میلاد)
رده:مختصات در ویکی‌داده
غار چوفین

**غار چوفین** در شهر ری‌کلونز در ریونانسا (کانتابریا), اسپانیا واقع شده است. در محل تقاطع رودهای لاماسون و نانسا قرار دارد و چندین غار با هنر سنگ‌نگاری بر روی دامنه‌های تندبالای آب تزیین شده‌اند. چوفین یکی از غارهایی است که در فهرست میراث جهانی یونسکو تحت عنوان غار آلتامیرا و هنر غارنگاری پارینه‌سنگی در شمال اسپانیا قرار دارد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اروپای دوران پارینه‌سنگی
رده:غار کانتابریا (استان)
رده:غارهای دارای دیوارنویسی در اسپانیا
رده:غارهای سنگ آهک
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اسپانیا
رده:مکان‌های پیشاتاریخ در اسپانیا
رده:میراث جهانی در اسپانیا
غارهای مونته کاستیو

غارهای مونته کاستیلو، واقع در شهر کانتابریان پوئنتس ویسگو، یکی از مهم‌ترین مکان‌های پارینه‌سنگی در منطقه را در خود جای داده است. این مجموعه غارهای کارستی در دامنه‌های مونته کاستیلو، تپه‌ای در جنوب پوئنتس ویسگو، با ارتفاع ۳۵۴ متر قرار دارد. این مجموعه شامل چهار غار از هجده غاری است که از ژوئیه ۲۰۰۸ تحت عنوان غار آلتامیرا و هنر غارنگاری پارینه‌سنگی در شمال اسپانیا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند: ال کاستیلو، لاس چیمینه‌آس، لا پاسیگا و لاس مونیداس. علاوه بر این، مجموعه شامل یک غار کوچک‌تر پنجم به نام لا فلچا است. غارها در امتداد رود پاس در کوه کاستیلو قرار دارند، در تقاطع سه دره و نزدیک به ساحل.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اروپای دوران پارینه‌سنگی
رده:غار کانتابریا (استان)
رده:غارهای سنگ آهک
رده:مکان‌های پیشاتاریخ در اسپانیا
رده:میراث جهانی در اسپانیا
فونکالادا

**فونکالادا** یک چشمه آب آشامیدنی است که در خارج از دیوارهای شهر ابیه‌دو، آستوریاس، اسپانیا واقع شده است؛ این چشمه در قرن نهم توسط شاه آلفونسو سوم آستوریاس ساخته شد. این بنا تنها بنای معماری مدنی بازمانده برای استفاده عمومی در اوایل قرون وسطی است. نام آن از کتیبه‌ای به نام () که بر روی آن نوشته شده است، گرفته شده است. این بنا در سبک پیش‌رمانسک ساخته شده است و از سال ۱۹۹۸ همراه با سایر سایت‌های پیش‌رمانسک آستوریاس در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. 

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در ابیه‌دو
رده:میراث جهانی در اسپانیا
اکسترال

«**اکسترال**» () ترانه‌ای از خواننده و رپر اهل کره جنوبی، جنی و رپر آمریکایی دوچی است. این ترانه از طریق ناشر موسیقی جنی به نام آد آتلیه و کلمبیا رکوردز در ۲۱ فوریه ۲۰۲۵، به عنوان سومین تک‌آهنگ از نخست آلبوم استودیوی جنی به نام *[[روبی (آلبوم جنی)|روبی]]* (۲۰۲۵) منتشر شد.

## پس‌زمینه و انتشار
جنی بعد از ترک وای‌جی انترتینمنت برای دنبال کردن فعالیت‌های انفرادی، در نوامبر ۲۰۲۳ ناشر موسیقی خود به نام آد آتلیه را تأسیس کرد. سپس در سپتامبر ۲۰۲۴ به عنوان هنرمند انفرادی با کلمبیا رکوردز در همکاری با آد آتلیه قرارداد بست. جنی در اکتبر ۲۰۲۴ تک‌آهنگ «مانترا» و در ژانویه ۲۰۲۵ تک‌آهنگ «خماری عشق» را از طریق آد آتلیه و کلمبیا رکوردز به عنوان اولین تک‌آهنگ‌ها از اولین آلبوم استودیویی‌اش به نام *[[روبی (آلبوم جنی)|روبی]]* منتشر کرد. در همین حال، رپر آمریکایی در حال پیشرفت دوچی در سال ۲۰۲۵ جایزه گرمی بهترین آلبوم رپ را برنده شد و با آهنگ وایرال «انکار یک رودخانه است» اولین حضور خود را در جدول ''بیلبورد'' هات ۱۰۰ تجربه کرد.

حدس و گمان‌ها دربارهٔ همکاری جنی و دوچی زمانی شروع شد که این دو در پشت صحنه جشنواره کمپ فلاگ ناو کارنیوال در نوامبر ۲۰۲۴ با هم عکس گرفتند. جنی در مصاحبه با *هیتس ریدیو* گفت که «مدت‌هاست در فکر این همکاری بوده» اما هماهنگ‌کردن آن زمان برده است تا بتوانند یک همکاری موفق داشته باشند. در ۲۱ ژانویه ۲۰۲۵، جنی تأیید کرد که دوچی یکی از هنرمندان مهمان در آلبوم *روبی* است. جنی در ۱۴ فوریه ۲۰۲۵، یک کلیپ ۱۰ ثانیه‌ای از آهنگ جدیدش به نام «اکسترال» که در آن دوچی هم حضور دارد، در شبکه‌های اجتماعی خود منتشر کرد. او با این کلیپ اعلام کرد که این ترانه به عنوان سومین تک‌آهنگ آلبوم در ۲۱ فوریه منتشر خواهد شد.

## موزیک ویدئو
موزیک ویدئوی «اکسترال» که توسط کول بنت کارگردانی شده، همزمان با تک‌آهنگ در ۲۱ فوریه منتشر شد. در این ویدئو، جنی در حال رقص در یک سالن تئاتر پر از صندلی است، تا اینکه او و رقصنده‌هایش با فریاد «صبر کن… صبر کن… صبر کن… دوچی؟!» ورودی باشکوهی به دوچی می‌دهند وقتی که او وارد می‌شود. سپس این دو همراه با گروهی از رقصنده‌ها شروع به رقصیدن می‌کنند، در حالی که بلیزرهای بزرگ شیاپارلی و بادی‌سوت‌هایی با پرهای قرمز آتشین پوشیده‌اند. در یکی از صحنه‌ها، آنها در حالی که خیلی کوچک به نظر می‌رسند، روی سر یک مرد کچل رپ می‌خوانند.

## تاریخچه انتشار

## منابع

رده:ترانه‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:ترانه‌های جنی (خواننده)
رده:ترانه‌های ساخته جنی (خواننده)
رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های کلمبیا رکوردز
رده:موزیک ویدئوهای کارگردانی‌شده توسط کول بنت
رده:ترانه‌های هیپ هاپ آمریکایی
مجموعه غارهای لا گارما

**مجموعه غارهای لا گارما** یک سیستم غار هنر سنگ‌نگاری و پارینه‌سنگی در کانتابریا، اسپانیا است. این غارها در شمال روستای اوموینو، بخشی از شهرداری ریبامونتان آل مونته واقع شده‌اند. این مجموعه غار به دلیل یکی از بهترین طبقات حفظ شده از دوره پارینه‌سنگی که شامل بیش از ۴۰۰۰ فسیل و بیش از ۵۰۰ واحد گرافیکی است، شناخته می‌شود. این مجموعه بخشی از غار آلتامیرا و هنر غارنگاری پارینه‌سنگی در شمال اسپانیا، فهرست میراث جهانی یونسکو است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اروپای دوران پارینه‌سنگی
رده:غار کانتابریا (استان)
رده:غارهای دارای دیوارنویسی در اسپانیا
رده:میراث جهانی در اسپانیا
زای (کشاورزی)

بندانگشتی| گیاهی که در یک گودال زای رشد می کند
[بندانگشتی| زائی در باتودی، شهرداری [Tajaé|تاجاه ، نیجر]]
**زای** یا **تاسا** یک تکنیک کشاورزی است که شامل حفر گودال‌هایی در خاک‌های کم‌نفوذ برای جمع‌آوری آب و تمرکز کمپوست است. این گودال‌ها معمولاً بین ۱۵ تا ۵۰ سانتی‌متر قطر و حدود ۵ تا ۱۵ سانتی‌متر عمق دارند و با فاصله حدود ۸۰ سانتی‌متری از یکدیگر حفر می‌شوند. این روش به طور سنتی در مناطق غربی صحرای ساحل آفریقا (مانند بورکینافاسو، نیجر و مالی) برای احیای اراضی خشک و افزایش حاصلخیزی خاک استفاده می‌شود.

بندانگشتی| فرآیند گودال زائی

## پیشینه و توسعه
این تکنیک از گذشته در جوامع کشاورزی منطقه ساحل مورد استفاده قرار گرفته است اما در دهه ۱۹۸۰ توسط کشاورزی به نام یاکوبا ساوادوگو از بورکینافاسو مجدداً معرفی شد. او نوآوری‌هایی را در این روش به وجود آورد، از جمله پر کردن گودال‌ها با کود دامی و کمپوست برای تأمین مواد مغذی مورد نیاز گیاهان. این کود باعث جذب موریانه‌ها می‌شود که تونل‌هایشان به بهبود تهویه و نفوذپذیری خاک کمک می‌کند. همچنین، اندازه گودال‌های زای در مقایسه با مدل‌های سنتی کمی بزرگ‌تر شد.

گودال‌های زای باعث افزایش رشد درختان، ذرت خوشه‌ای و ارزن می‌شوند و می‌توانند عملکرد محصول را تا ۵۰۰ درصد افزایش دهند.

## نحوه اجرای تکنیک زای
در تکنیک زای، گودال‌هایی به شکل حوضچه‌های کوچک حفر شده و سپس با مواد آلی مانند کمپوست و کود پر می‌شوند. سپس دانه‌های گیاه درون این گودال‌ها کاشته شده و بارندگی‌های فصلی موجب تغذیه خاک و جلوگیری از فرسایش آن می‌شود. مواد آلی درون این گودال‌ها موجب افزایش ظرفیت نگه‌داری آب و مواد مغذی شده و رشد گیاهان را تسهیل می‌کند.

بندانگشتی| مبارزه با بیابان زایی: درختان بومی که در چاله‌های زای رشد می کنند.

## مزایا و تأثیرات

* افزایش نفوذپذیری خاک و کاهش فرسایش خاک.
* افزایش دسترسی به آب باران در مناطق خشک و کم‌بارش.
* جذب موریانه‌ها که به بهبود ساختار خاک کمک می‌کنند.
* افزایش بهره‌وری زمین‌های کم‌حاصل و بازیابی زمین‌های تخریب‌شده.
* بهبود تولید محصولات کشاورزی از جمله ارزن و ذرت خوشه‌ای.
* افزایش پوشش گیاهی و جلوگیری از گسترش بیابان‌زایی.

## روش‌های جایگزین
در برخی مناطق، مهندسان کشاورزی پیشنهاد کرده‌اند که به جای تکنیک زای، از روش‌های دیگری مانند سدسازی‌های کوچک در مناطق با خاک‌های بسیار سبک استفاده شود. این روش‌ها می‌توانند در برخی شرایط کارایی بیشتری داشته باشند اما هزینه و نیروی کار بیشتری را می‌طلبند.

## همچنین ببینید

* دارکشت‌ورزی
* تپه‌کاری
* پشته نیم‌دایره‌ای
* دیوار سبز بزرگ (آفریقا)

## مراجع

رده:شیوه‌های باغبانی
رده:ساحل (منطقه)
رده:کشاورزی در آفریقا
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:بخش الوار
جانی کین

**جاناتان ارنست کین**  (زاده ۱۴ مه ۱۹۷۳) یک راننده مسابقات اتومبیل‌رانی بریتانیایی است که در سطوح مختلف ورزش‌های موتوری شرکت کرده است. او سابقه حضور در مسابقات ۲۴ ساعته لمانز را در کارنامه خود دارد.
## منابع

رده:رانندگان اسپا ۲۴ ساعته
رده:رانندگان مسابقات جهانی استقامتی
رده:رانندگان مسابقه ۲۴ ساعته لو مان
رده:رانندگان مسابقات فرمول سه بریتانیا
رده:رانندگان مسابقه‌ای اهل ایرلند شمالی
رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:رانندگان ۱۲ ساعته سبرینگ
بیلی کلمن

**بیلی کلمن** (؛ زادهٔ ) راننده خودروی مسابقه‌ای، و راننده رالی اهل جمهوری ایرلند است.
بیلی کلمن با نام مستعار  (Millstreet Maestro) شناخته میشد، او یکی از موفق ترین رانندگان رالی کشور ایرلند است که در بیست سال مسابقه ، 29 پیروزی کسب کرده است ، او برادر بزرگتر جان کلمن است که فوتبالیست گلی بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:افراد زنده
رده:رانندگان رالی قهرمانی جهان
رده:زادگان ۱۹۴۸ (میلادی)
پل رومی مریدا

**پوئنته رومانو** به معنی **پل رومی** یک پل رومی بر روی رودخانه گوادیانا در مریدا در جنوب غربی اسپانیا است.

پوئنته رومانو در قرن اول میلادی توسط رومیان احداث شد. این پل طولانی‌ترین پل (از نظر مسافت) بازمانده از دوران باستان در جهان است، که زمانی دارای طول کلی ۷۵۵ متر با ۶۲ دهانه بود. پایه‌ها به گونه ای طراحی شده‌اند که در برابر جریان رودخانه مقاومت کنند زیرا در سمت بالادست گرد و در سمت پایین دست مربع هستند.

پوئنته رومانو دست‌کم دو بار بازسازی شده است: یک بار توسط سالا، یک ویزیگوت، در سال ۶۸۶ و یک بار توسط فیلیپه دوم در سال ۱۶۱۰. هفده طاق در سال ۱۸۱۲ به عنوان یک اقدام دفاعی در برابر حمله در طول نبرد باداخوز از بین رفت.

امروزه ۶۰ دهانه (سه دهانه آن در کرانه جنوبی مدفون است) به طول ۷۲۱ متر بین تکیه گاه‌ها وجود دارد. با احتساب رویکردها، ساختار کل ۷۹۰ متر است. این پل هنوز هم در حال استفاده است، اما در سال ۱۹۹۱ به دلیل اینکه ترافیک جاده برای استفاده از پل لوسیتانیا در همان نزدیکی هدایت شد، پیاده‌رو و برای استفاده عابران اعلام شد.

ضمیمه این پل، آلکاسابای مریدا، استحکامات دوره مسلمانان است که در سال ۸۳۵ ساخته شده است.

در نزدیکی بقایای Acueducto de los Milagros، پل رومی دیگری در مریدا وجود دارد که بسیار کوچکتر است.

## پانویس

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* Traianus – Technical investigation of Roman public works

رده:پل‌های رومی در اسپانیا
رده:پل‌های سنگی در اسپانیا
رده:تاریخ اکسترمادورا
رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده
رده:مختصات در ویکی‌داده
روابط چین و گینه

**روابط چین و گینه** روابط خارجی بین گینه و چین است. چین و گینه در ۱۴ اکتبر ۱۹۵۹ روابط دیپلماتیک خود را برقرار کردند.

## روابط اقتصادی
رادیو کوناگری گزارش داد که دو کشور در تاریخ ۶ فوریه ۱۹۷۱ یک توافق تجاری به ارزش ۳.۴ میلیون پوند امضا کردند.
از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۱، حدود ۳۱ پروژه رسمی تأمین مالی توسعه چین در گینه از طریق گزارش‌های مختلف رسانه‌ای شناسایی شد. این پروژه‌ها شامل ساخت یک بیمارستان ۱۵۰ تختخوابی در کیپه در سال ۲۰۰۸ و یک بسته کمک به ارزش ۵.۲ میلیون دلار در سال ۲۰۰۷ بود.

### سنگ معدن آلومینیوم
چین، مشتری اصلی گینه برای صادرات عمده‌اش، باکسیت (سنگ معدن آلومینیوم) است و نیمی از تولید گینه را مصرف می‌کند که نیمی از آلومینیوم چین را تأمین می‌کند (چین به نوبه خود نیمی از آلومینیوم جهان را تولید می‌کند). در قرن ۲۱، این رابطه با ارتباطات سیاسی تسهیل شده است.

## همکاری پزشکی
در طول شیوع ابولا در غرب آفریقا، گینه یکی از کشورهایی بود که ارتش آزادی‌بخش خلق چین به آن‌ها خدمات پزشکی ارائه داد.

## منابع

رده:روابط چین و گینه
رده:روابط دوجانبه گینه
رده:روابط دوجانبه چین
رده:روابط آفریقا و چین
های فشن (ترانه ادیسون ری)

«**های فشن**»  ترانه‌ای از خوانندهٔ آمریکایی ادیسون ری می‌باشد که در ۱۴ فوریهٔ سال ۲۰۲۵ از سوی کلمبیا رکوردز به‌عنوان سومین تک‌آهنگ از نخستین آلبوم استودیویی روبه‎‌انتشار ری منتشر گردید.

## پس‌زمینه و انتشار
این ترانه از طریق یک تماس تلفنی از شماره‌ای که در وبگاهٔ ری قرار داشت، تبلیغ شد.

طی مقالهٔ ''رولینگ استون'' از ری در ۲۴ فوریه فاش شد که او روی نخستین آلبوم استودیویی خود کار می‌کند و سومین تک‌آهنگ خود را تحت عنوان «های فشن» به‌زودی منتشر خواهد کرد. تیزر رسمی این ترانه در ۱۰ فوریهٔ سال ۲۰۲۵ منتشر شد که تاریخ انتشار ترانه را ۱۴ فوریهٔ سال ۲۰۲۵ اعلام کرده بود. جلد هنری نیز در ۱۲ فوریهٔ سال ۲۰۲۵ منتشر گردید.

## منابع
*

رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:ترانه‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:ترانه‌های ادیسون ری
رده:تک‌آهنگ‌های کلمبیا رکوردز
رده:ترانه‌های سینث‌پاپ آمریکایی
ایدلوروگو

**ایدلوروگو** (سومری: *i<sub>7</sub>-lú-ru-gú*، همچنین **ایلوروگو**) یا **Id** (dÍD) خدای بین‌النهرینی بود که هم به عنوان خدایی رودخانه و هم قاضی الهی در نظر گرفته می‌شد. او مظهر نوعی از محاکمه با مصیبت بود که نام خود را با او به اشتراک داشت.

ایدلوروگو عمدتا در Id ( هیت مدرن) پرستش می‌شد. با این حال، او بیشتر با هیچ مکانی مرتبط نبود، بلکه با آزمایش آب به تنهایی ارتباط داشت، و به این ترتیب در منابع بسیاری از مناطق خاور نزدیک باستان ظاهر می‌شود.

## نام
اصطلاح i7-lú-ru-gú، «رودی که انسان را می‌پذیرد» یا «رودی که با انسان روبرو می‌شود»، می‌تواند هم به خدا اشاره کند (که در این صورت قبل از آن علامت دینگیر می‌آید که واژه را به‌عنوان نام یک خدایی نشان می‌دهد) و هم به این روند دادرسی اشاره دارد. او همچنین می‌تواند با Id نشان داده شود. لوگوگرام ÍD، چه همراه با دینگیر یا بدون آن، به طور مشابه خودِ رویه را نیز مشخص می‌کند. در حالی که آن را معمولاً به صورت id  می‌خواندند، موارد شناخته شده‌ای نیز وجود دارد که در آن به جایش nārum، کلمه اکدی به معنای رودخانه به کار رفته است. در حالی که nārum از نظر دستوری مؤنث بود، این خدایی همیشه مذکر در نظر گرفته می‌شد. نام‌ها به جای هم استفاده می‌شدند. شکل‌های مختلفی در نام‌های تئوفوری گواهی شده است، برای مثال Nārum-ilu، Idlurugu-naid یا Id-abi.

دو نام دیگر از ایدلوروگو در لیست خدای *[[آن = آنوم]]*  ذکر شده است، Idgal و Idsilim. علاوه بر این، خدایی با نام مشابه، Lugalidda («پادشاه رودخانه»)، همراه با Lugala'abba، خدای دریا ظاهر می‌شود، و به گفته ویلفرد جی. لامبرت ممکن است نشان دهنده یک رودخانه کیهانی باشد.

## ارتباط با سایر خداییان
همسر ایدلوروگو، کیشا بود.

## پانویس

## منابع

* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:خدایان بین‌النهرین
رده:خدایان عدالت
رده:خدایان دریا و رود
هیچ‌چیز (غیر از رادیو)

«**هیچ‌چیز (غیر از رادیو)**»  ترانه‌ای از خواننده و شخصیت رسانه‌ای آمریکایی ادیسون ری می‌باشد که در نخستین آلبوم چندآهنگهٔ وی تحت عنوان ''ای‌آر'' که در ۱۸ اوت سال ۲۰۲۳ از سوی سندلات منتشر گردید، قرار دارد. این ترانه در ابتدا توسط بیلی اشتاینبرگ و جاش الکساندر برای خواننده-ترانه‌پرداز آمریکایی لیدی گاگا نوشته شده بود که هیچ‌گاه به‌طور رسمی منتشر نشد؛ اگرچه در اکتبر سال ۲۰۱۰ نسخهٔ گاگا که ناتمام نیز بود به‌طور آنلاین در دسترس قرار گرفت.

## منابع
*

رده:ترانه‌های ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:ترانه‌های ادیسون ری
رده:ترانه‌های ساخته ادیسون ری
رده:ترانه‌های ساخته مدیسون لاو
رده:ترانه‌های تهیه‌شده توسط بیلی اشتاینبرگ
رده:ترانه‌های تهیه‌شده توسط جک اند کک
رده:لیدی گاگا
اورتا تاگای

بندانگشتی|نمودار ناوبری عملیاتی با مقیاس ۱:۱,۰۰۰,۰۰۰، برگه G-6، ویرایش هفتم. شامل افغانستان، چین، هند، ایران، پاکستان، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی. تصویر مخروطی همدیس لمبرت.
**اورتا تاگای** () جزیره‌ای در وسط رود پنج در مرز افغانستان و تاجیکستان در آسیای مرکزی است. این جزیره بین دو شهر فرخار و ولسوالی ینگی‌قلعه قرار دارد. توسط ولایت تخار افغانستان اداره می شود. این جزیره موضوع دو درگیری مرزی در سال‌های ۱۹۱۳ و ۱۹۲۵ بود.

در سال ۱۹۲۵، نیروهای شوروی با ادعای اینکه کانال اصلی رود به جنوب جزیره منتقل شده و آن را در خاک شوروی قرار داده است، جزیره را اشغال کردند. علیرغم ادعای دیپلماتیک، گمان می ر‌ود که جزیره برای جلوگیری از عبور شورشیان ازبک از رودخانه برای حمله به شوروی تصرف شده است. کابل به این تصرف اعتراض کرد و این اختلاف به کمیسیون مشترکی کشیده شد که به نفع افغانستان تصمیم گرفت. پس از آن، جزیره بازگردانده شد.

## منابع

* 

رده:جزیره‌های رودخانه‌ای آسیا
رده:زمین‌چهرهای افغانستان
رده:مزر افغانستان و تاجیکستان
پری نواریشمی

**پری نواریشمی** ، گونه‌ای از تیرهٔ آسیابک‌ها (Libellulidae) است که در آمریکای مرکزی، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی یافت می‌شود.

## منابع

رده:آسیابک‌های آب‌نشین
رده:حشرات توصیف‌شده در ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
دم‌فلزی مسی

**دم‌فلزی مسی**  گونه‌ای مرغ مگس در تبار خورشیدفرشته‌تباران (Lesbiini) از زیرتیرهٔ خورشیدیان (Lesbiinae) و بومی پرو است.

## منابع

رده:پرندگان آند پرو
رده:پرندگان بوم‌زاد پرو
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
جنگ‌های داکیه تراژان

**جنگ‌های داکیه و تراژان** (۱۰۱–۱۰۲، ۱۰۵–۱۰۶) دو لشکرکشی نظامی در قرن دوم میلادی بود که بین امپراتوری روم و داکیه در زمان سلطنت امپراتور تراژان انجام شد. درگیری‌ها به دلیل تهدید دائمی داکیه در استان دانوبی موئسیا و همچنین نیاز روزافزون به منابع اقتصادی امپراتوری آغاز شد.

## جنگ اول تراژان
بندانگشتی|350x350پیکسل| مسیرهای تهاجم تراژان در ۱۰۱–۱۰۲
پس از رخصت دادن سنا برای جنگ، تا سال ۱۰۱ تراژان آماده پیشروی در داکیه بود. این جنگی بود که در آن نبوغ و مهندسی ارتش روم به خوبی نشان داده شد. تهاجم روم توسط دو ستون لژیونر رهبری می‌شد که مستقیماً به قلب داکیا می‌رفتند و شهرها و روستاها را در مسیر آتش می‌زدند. تراژان در نبرد سوم تاپایه ارتش داکی را شکست داد.

در زمستان ۱۰۱–۱۰۲، ارتش رومی به فرماندهی تراژان در نزدیکی شهری که بعداً نامش به نیکوپلیس آد ایستروم تغییر یافت، در محل تلاقی رودخانه‌های ایاتروس (یانترا) و رزیتسا، برای حمله قبیله روکسولانی سرماتی از شمال دانوب (که متحدان رومیان بودند) گرد آمدند و نبرد به فتح شهر منجر شد.

در سال ۱۰۲ میلادی، دسبالوس هنگامی که مشخص شد که پیشروی روم به سمت سارمیزگتوسا غیرقابل توقف است، تصمیم به برقراری صلح کرد. جنگ با یک پیروزی مهم روم و با ایجاد یک پادگان و یک فرماندار موقت در سارمیزگتوسا به پایان رسید. پلی که بعداً به نام پل تراژان شناخته شد، بر روی دانوب در دروبتا ساخته شد تا به پیشروی لژیونرها کمک کند. این پل، احتمالاً بزرگ‌ترین پل در آن زمان و قرن‌های بعد، توسط آپولودوروس دمشقی طراحی شد و قرار بود به ارتش روم کمک کند تا در صورت وقوع جنگی در آینده سریع‌تر در داکیه پیشروی کنند. بر اساس شرایط صلح، دسبالوس از رومیان به منظور ایجاد یک منطقه متحد قدرتمند در برابر لشکرکشی‌های احتمالی خطرناک از سرزمین‌های شمالی و شرقی توسط مردم مهاجر متخاصم، تقویت فنی و نظامی دریافت کرد. این منابع در عوض برای بازسازی قلعه‌های داکیه و تقویت ارتش مورد استفاده قرار گرفت. اندکی پس از آن دسبالوس یک بار دیگر علیه رومیان شورید.

## جنگ دوم تراژان
بندانگشتی|350x350پیکسل| حرکات تراژان در ۱۰۵–۱۰۶
پس از جنگ نخست، دسبالوس برای مدتی از روم تبعیت کرد، اما به زودی در میان قبایل علیه آنها شورش برانگیخت و مستعمرات روم را در سراسر دانوب غارت کرد. تراژان نیروهای خود را در سال ۱۰۵ میلادی برای جنگ دوم گرد آورد.

مانند درگیری اول، جنگ دوم شامل چندین درگیری بود که برای ارتش روم گران تمام شد. در مواجهه با تعداد زیادی از قبایل متحد، لژیون‌ها برای دستیابی به یک پیروزی قاطع تلاش می‌کردند و در نتیجه صلح موقت دوم را رقم زدند. سرانجام، با تشویق رفتار دسبالوس و نقض مکرر معاهده، روم بار دیگر نیروهای کمکی وارد کرد، حمله کرد و در سال ۱۰۵ پیروز شد. سال بعد آنها به تدریج سیستم قلعه کوهستانی را که پایتخت داکیان، را احاطه کرده بود، فتح کردند. نبرد سرنوشت ساز نهایی در نزدیکی دیوارهای شهر، احتمالاً در تابستان ۱۰۶، با شرکت لژیون‌های کمکی انجام شد.

داکی‌ها اولین حمله را دفع کردند، اما رومی‌ها با کمک یک اشراف محلی خیانتکار، لوله‌های آب پایتخت داکیان را پیدا و ویران کردند. با تمام شدن آب و غذا، شهر سقوط کرد و ویران شد. دسبالوس فرار کرد، اما سواره نظام رومی او را تعقیب کرد و به جای تسلیم، خودکشی کرد. با این وجود، جنگ ادامه داشت.

## منابع
* "تعریفات مختلف نبرد امپراتوری"، *De Imperatoribus Romanis*.
* 

رده:تراژان
رده:جنگ‌های امپراتوری روم
مسیح در برابر کاهن اعظم

***مسیح قبل از کاهن اعظم*** نقاشی رنگ روغن روی بوم توسط هنرمند هلندی خرارد فن هونهورست است که در حدود سال ۱۶۱۷ خلق شده است. این تابلو هم‌اکنون در نگارخانه ملی لندن قرار دارد. در این تصویر عیسی مسیح را در حال بازجویی توسط کاهن اعظم قیافا کمی قبل تر از تصلیب نشان می‌دهد.

## منابع

رده:کتاب‌ها در هنر
رده:نقاشی‌های ۱۶۱۷ (میلادی)
رده:نقاشی‌های مصائب عیسی
رده:نقاشی‌های نگارخانه ملی لندن
دره فرمانروایان تراکیا

[بندانگشتی|250x250پیکسل| مرمت [گورستان تراکیایی کازانلاک|مقبره تراکیایی کازانلک]]
**دره فرمانروایان تراکیا** () نامی است که توسط باستان‌شناس گئورگی کیتوف رایج شد و غلظت بسیار زیاد و تنوع بناهای تاریخی فرهنگ تراکیا در دره کازانلاک در بلغارستان را توصیف می‌کند. اعتقاد بر این است که بیش از ۱۵۰۰ گورپشته در این منطقه وجود دارد که تاکنون تنها تعداد ۳۰۰ تا از آن‌ها تحقیق شده است.

مقبره کازانلاک در سال ۱۹۴۴ کشف شد. بین سالهای ۱۹۴۸ و ۱۹۵۴ شهر باستانی سئوتوپولیس مورد مطالعه قرار گرفت. بین دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۸۰، مردم در مورد گورستان تپه‌ای که متعلق به ساکنان سئوتوپولیس بود، تحقیق کردند. دو قبر آجری دیگر در آنجا پیدا شد. مقبره ماگلیژ و کران در سال ۱۹۶۵ کشف شد. دهه ۶۰ همچنین نشانگر تحقیقات مقبره‌های تراکیایی از دوران روم در مناطق روستاهای تولوو و دابوو شد که توسط پروفسور گتوو انجام شده است. در طول دهه ۷۰، دومارادسکی یک سکونتگاه و گورستان اطراف آن را در منطقه آتناستسا، روستای تاژا تحقیق کرد.

دوره بین سال‌های ۱۹۹۲ و ۲۰۰۶، با وقفه‌های کوتاه، تحقیقات انجام شده توسط کیتوو، دکترای ارشد، و اکسپدیشن تمر (Tracian Expedition for Mound Research) به رهبری او آغاز به کار کرد. در نتیجه فعالیت آنها، بیش از ۲۰۰ تپه، که نشان دهنده شیوه‌های خاکسپاری تراکیان در دوران آهن و رومان در دره کازانلاک است، مورد مطالعه قرار گرفت. در بین تمام آثار تاریخی می‌توان بیش از ۱۵ مقبره را در مراحل مختلف نگهداری، ۳ قبر سنگی، تعداد زیادی تشییع جنازه غنی و غیره تشخیص داد.

در سال‌های اخیر، کار باستان‌شناسان با تحقیق بر روی مقبره‌های نزدیک روستاهای دولنو ایزورووو و بوزوفگراد با موفقیت پیش رفته است.

## منابع

رده:دره‌های بلغارستان
رده:زمین‌چهرهای استان استارا زاگورا
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در بلغارستان
ایلابرات

**ایلابرات** خدای بین‌النهرینی بود که در برخی موارد به عنوان *[[سوکال (واژه سومری)|سوکال]]* (خدای همراه) خدای آسمان آنو در نظر گرفته می‌شد. شواهد به دست آمده از دوره آشوری باستان نشان می‌دهد که او را به عنوان یک خدای مستقل نیز پرستش می‌کردند.

## نام
### ایلابرات و نینشوبور
شرحی در فهرست خدای *[[آن = آنوم]]* ممکن است نشان دهد که نام نینشوبور می‌تواند برای نشان دادن نام ایلابرات به صورت لوگوگرافی به کار برود.

## شخصیت
ایلابرات گاهی *[[سوکال (واژه سومری)|سوکال]]* (همراه و پیام‌رسان آنو) در نظر گرفته می‌شد. در اسطوره آداپا، او به عنوان منبع اطلاعات درباره وقایع روی زمین برای اربابش عمل می‌کند.‌ مشابه نینشوبور، او نیز می‌توانست به عنوان سوکال مجلس الهی عمل کند. با این حال، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که ایلابرات در اسناد آشوری باستان به عنوان سوکال خداییان دیگری در نظر گرفته شده باشد و در آنجا به نظر می‌رسد او به طور مستقل عمل می‌کند.

## پرستش
شواهدی از هم بابِل و هم آشور برای پرستش ایلابرات به عنوان خدای خانواده در حوزه خصوصی وجود دارد. برای مثال، شخصی به نام Ibbi-Ilabrat از مالژیوم خود را «خدمتکار ایلابرات و اوشمو» نامید، در حالی که در یکی از نامه‌های بابلی باستان، از ایلابرات در کنار نینسیانا درخواست کمک می‌شود.

## اساطیر
ایلابرات به عنوان خدمتکار آنو در اسطوره آداپا ظاهر می‌شود، جایی که به اربابش توضیح می‌دهد که قهرمان نام‌بخش مردی فانی است که مسئول شکستن بال باد جنوبی است که در نتیجه هفت روز قادر به وزیدن نبود.

## پانویس

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:خدایان بین‌النهرین
رده:ایزدان پیام‌رسان
نینتی

**نینتی** (؛ «معشوقه زتدگانی») الهه بین‌النهرینی بود که در لاگاش پرستش می‌شد. او را مادر نینکاسی می‌دانستند. او همچنین در اسطوره *[[انکی (خدای سومری)|انکی]] و [[نینهورساگ|نین‌هورساگ]]* به عنوان یکی از خداییان به منظور تسکین درد خدای نام‌بخش ظاهر می‌شود. در این متن، نام او ابتدا به عنوان «دنده بانو» و سپس به «بانوی ماه (تقویم)» به واسطه بازی با واژگان کاتبان تعبیر شده است.

## گواهی‌ها
نام نینتی را می‌توان به معنای «معشوقه‌ای که زنده نگه می‌دارد» یا «معشوقه (هٔ) زندگانی» ترجمه کرد. شکل دیگری از نام او ممکن است Nintiḫal باشد، «معشوقه‌ای که زندگی را اختصاص می‌دهد».

قدیمی‌ترین گواهی‌های نینتی در متون فارا شناسایی شده است.

## ارتباط با سایر خداییان
در سرودی برای نینکاسی آمده است که در حالی که این الهه توسط نینهورساگ بزرگ شده بود، والدینش نینتی و انکی بودند. نینتی و نینکاسی در سندی از دوره فارا (دوره دودمانی نخستین) در کنار یکدیگر آمده‌اند. رابطه بین نینتی و انکی همچنین در فهرست خدای *[[آن = آنوم]]* تأیید شده است، جایی که او با همسر انکی، دامکینا، برابری می‌کند.

گبهارد سلز تاکید می‌کند که نینتی را نباید با نینتینوگا، الهه شفابخش نیپور اشتباه گرفت.

## اساطیر
در افسانه *انکی و نینهورساگ* ، نینتی به عنوان یکی از هشت خدایی ظاهر می‌شود که برای تسکین درد انکی خلق شده‌اند و به طور خاص مسئول شفای دنده‌های اوست. دیگر خداییان خلق شده برای همین منظور در این روایت عبارتند از: ابو، نینسیکیلا (مسکیلاک)، نینگیریوتود (نینگیریدا)، نینکاسی، نانشه، عظیموا و انساگ (اینزاک). در نهایت وقتی سرنوشت مساعدی برای همه آنها اعلام می‌شود، نینتی به سمت «بانوی ماه (تقویم)» منصوب می‌شود. نام او ابتدا به عنوان جناس در مورد nin-ti، «دنده بانو»، و سپس nin-iti، «بانوی ماه (تقویم)» بازتفسیر شده، که به گفته دینا کاتز نشان‌دهنده این واقعیت است که گردآورندگان متن او را کاملاً بر اساس پتانسیل نام او برای بازی با کلمات انتخاب کرده‌اند و «به پیشینه مذهبی او علاقه‌ای ندارند». جرمیا پترسون تفسیر مجدد نام او را نمونه‌ای از ریشه‌شناسی عامیانه می‌داند.

## پانویس

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:ایزدبانوان بین‌النهرین
پناهگاه‌های حیات وحش تونگ‌یای–هوی خا خا انگ

**پناهگاه‌های حیات وحش تونگ‌یای–هوی خا خا انگ** () نام ثبت‌شده یک میراث جهانی یونسکو در تایلند است که شامل دو پناهگاه حیات وحش مجاور به نام‌های پناهگاه حیات وحش تونگ‌یای و پناهگاه حیات وحش هوای خا خاِنگ می‌شود. این منطقه در استان کانتچانابوری، استان تاک و استان یوتای تانی قرار دارد و بخش بزرگی از مجتمع جنگلی غربی تایلند را تشکیل می‌دهد. این سایت در سال ۱۹۹۱ در فهرست میراث جهانی ثبت شد.

این پناهگاه‌ها که بیش از  در امتداد مرز میانمار امتداد دارند، تقریباً بکر باقی مانده‌اند و نمونه‌هایی از تقریباً تمام انواع جنگل‌های قاره‌ای جنوب شرق آسیا را در بر می‌گیرند. این منطقه زیستگاه مجموعه‌ای بسیار متنوع از جانوران است، از جمله ۷۷ درصد از پستانداران بزرگ (به‌ویژه فیل‌ها و ببرها)، ۵۰ درصد از پرندگان بزرگ و ۳۳ درصد از مهره‌داران خشکی این ناحیه.

## منابع

* 

رده:میراث جهانی در تایلند
مجموعه جنگلی دونگ فایا ین–خائو یای

**مجموعه جنگلی دونگ فایا ین–خائو یای** () یک میراث جهانی یونسکو در تایلند است. این مجموعه شامل پنج منطقه حفاظت‌شده در کوه‌های دونگ فایا ین و رشته‌کوه سانکامپائنگ است که عبارت‌اند از پارک ملی خوا یای، پارک ملی تپ لان، پارک ملی پانگ سیدا، پارک ملی تا فَرایا و پناهگاه حیات وحش دونگ یای. این مکان در سال ۲۰۰۵ در فهرست میراث جهانی ثبت شد.

مجتمع جنگلی دونگ فایا ین–خوا یای به طول  از پارک ملی تا فَرایا در شرق، در مرز کامبوج، تا پارک ملی خوا یای در غرب امتداد دارد. این منطقه زیستگاه بیش از ۸۰۰ گونه جانوری است، از جمله ۱۱۲ گونه پستاندار (که دو گونه از آن‌ها میمون درازدست هستند)، ۳۹۲ گونه پرنده و ۲۰۰ گونه خزنده و دوزیست. این منطقه از نظر حفاظت از گونه‌های جانوری در معرض تهدید جهانی از اهمیت بین‌المللی برخوردار است، به‌طوری‌که ۱۹ گونه از آن‌ها در وضعیت آسیب‌پذیر، ۴ گونه در معرض خطر و یک گونه به‌شدت در معرض خطر قرار دارند. این منطقه دارای اکوسیستم‌های جنگلی استوایی ارزشمند و گسترده‌ای است که می‌تواند زیستگاه پایداری برای بقای طولانی‌مدت این گونه‌ها فراهم کند.

بااین‌حال، ادامه قطع غیرقانونی درختان رز سیامی و گسترش جاده‌ها که خطر نفوذ به منطقه حفاظت‌شده را افزایش می‌دهد، موجب شد که کمیته میراث جهانی نسبت به احتمال تنزل این سایت به فهرست «میراث جهانی در خطر» هشدار دهد. در چهل‌ویکمین نشست این کمیته در ژوئیه ۲۰۱۷، از تلاش‌های تایلند در مقابله با قطع غیرقانونی و تجارت رز سیامی تقدیر شد، اما همچنان نگرانی‌هایی دربارهٔ پروژه‌های زیرساختی وجود داشت که می‌توانستند تأثیر منفی بر سایت داشته باشند. بااین‌که این منطقه همچنان در فهرست میراث جهانی باقی مانده است، کمیته قصد داشت در چهل‌وچهارمین نشست خود در سال ۲۰۲۰ وضعیت اقدامات حفاظتی این کشور را مجدداً بررسی کند.

در مارس ۲۰۱۷، دومین جمعیت شناخته‌شده تولیدمثلی ببر هندوچینی در این منطقه حفاظت‌شده تأیید شد.

## منابع

* 

رده:مناطق حفاظت‌شده تایلند
رده:میراث جهانی در تایلند
پارک تاریخی فو پرا بت

**پارک تاریخی فو پرا بت** () پارکی تاریخی در منطقه بن فو، استان اودون تانی، تایلند است. ویژگی متمایز این پارک، شکل‌گیری‌های سنگی غیرمعمولی است که در اطراف آن‌ها معابد مذهبی ساخته شده‌اند. برخی از این شکل‌گیری‌ها همچنین شامل نقاشی‌های سنگی پیش از تاریخ هستند.

این پارک توسط اداره هنرهای زیبا تایلند در سال ۱۹۹۱ تأسیس شد.

## جغرافیا
پارک فو پرا بت در ناحیه غربی کوه‌های فو فان بین اودون تانی و نونگ کای قرار دارد، و فاصله آن از هر شهر حدود  است. مساحت پارک  بوده و کاملاً در داخل فو فرا بات بوابوک واقع شده است.

## شکل‌گیری‌های سنگی
شکل‌گیری‌های سنگی غیرمعمول در پارک شامل ستون‌ها، سنگ‌های بزرگ و سنگ‌های متعادل است که پس‌زمینه‌ای برای هنر پیش از تاریخ و معابد مذهبی ساخته‌شده در آنجا فراهم می‌آورد. منشأ زمین‌شناسی این سنگ‌ها احتمالاً به فرسایش زیر دریا در حدود پانزده میلیون سال پیش بازمی‌گردد.

## هنر پیش از تاریخ
نقاشی‌های هنر پیش از تاریخ روی سنگ‌ها بهترین‌طور در جایی دیده می‌شوند که برخی از سنگ‌ها یک پناهگاه طبیعی را تشکیل داده‌اند. دیگر نقاشی‌ها به‌طور قابل توجهی محو شده‌اند. شکل‌گیری‌های معروف به تام ووآ و تام خون به‌ویژه نمونه‌های خوبی هستند؛ در اولی گاوها ترسیم شده‌اند و در دومی انسان‌ها. نقاشی‌های سنگی پارک به‌عنوان آثار متعلق به شش هزار سال پیش در نظر گرفته می‌شوند.

## اسطوره‌شناسی
شکل‌گیری‌های سنگی فو فرا بات، مکانی برای یک افسانه محلی دربارهٔ یک شاه، دخترش و خواستگار او هستند. برجسته‌ترین شکل‌گیری سنگی پارک،هو نانگ اوسا، جایی است که شاه محافظه‌کار دختر زیبای خود را مجبور کرد در آنجا زندگی کند. باوجود حبس او، او توانست پیامی به خواستگار شاهزاده خود ارسال کند و آن دو بر خلاف میل پدرش ازدواج کردند.

## معابد مذهبی
هو نانگ اوسا یکی از چندین شکل‌گیری سنگی است که معبدی در آن ساخته شده است. معابد اولیه به دوره دوارواتی در قرون هفتم تا دهم تعلق دارند. معابد دارای تأثیرات هندوئیسم و بودیسم هستند.

مهم‌ترین معبد پارک، وات فُرا پوتابات بوآ بوک است، جایی که یک استوپای سبک چام-خمری یک اتاقک را که رد پای بودای سنگی در آن قرار دارد، پوشش می‌دهد. این معبد یک مکان زیارتی است که هر سال در ماه مارس جشنواره‌ای برگزار می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:تایلند پیشاتاریخ
رده:میراث جهانی در تایلند
راهگذر بزرگراهی غرب ایران

**دالان بزرگراهی غرب ایران** یک راهگذر (کریدور) بزرگراهی است که به عنوان نقطه اتصال دسترسی قفقاز به آب‌های آزاد و خلیج فارس به‌شمار می‌رود. این دالان بزرگراهی از مرز بازرگان در آذربایجان غربی شروع شده و با عبور از کردستان، کرمانشاه و لرستان به خوزستان می‌رسد و در منطقه ویژه اقتصادی بندر امام خمینی خاتمه می‌یابد.

راهگذر بزرگراهی غرب کشور از بزرگ‌ترین طرح‌های کشوری بوده پس از بررسی و مطالعه اولیه از سال ۱۳۸۹ آغاز کرد.

## منابع

رده:ترابری در استان آذربایجان غربی
رده:ترابری در استان خوزستان
رده:ترابری در استان کردستان
رده:ترابری در استان کرمانشاه
رده:ترابری در استان لرستان
رده:جاده‌ها در ایران
رده:مقاله‌های خرد جاده‌ای در آسیا
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای ایران
رده:مقاله‌های خرد ترابری ایران
آنا ماریا ونتورا

**آنا ماریا ونتورا** (؛ ۲۳ مه ۱۹۲۳–۲۲ ژوئیه ۲۰۲۱) بازیگر پرسابقهٔ تئاتر، سینما و تلویزیون اهل اسپانیا بود.

از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به *[[خانه برناردا آلبا (فیلم ۱۹۸۷)|خانه برناردا آلبا]]*، *[[کندو (فیلم ۱۹۸۲)|کندو]]* و *[[کوارتت هاوانا]]* اشاره نمود.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:زادگان ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:بازیگران تئاتر زن اهل اسپانیا
رده:بازیگران زن فیلم اهل کاتالونیا
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان آلمودنا
ابو (خدا)

**ابو** خدای بین‌النهرینی بود. شخصیت او به خوبی درک نشده است، اگرچه گمان می‌شود که او با پوشش گیاهی و مارها مرتبط بوده است. او اغلب با خدایی  جفت می‌شد، در ابتدا متمایز از گولا در نظر گرفته شد، اما بعداً با او ترکیب شد.

## نام و شخصیت
خوانش علامت دوم در نام  نامشخص است، و علاوه بر Abu قرائت پیشنهادی دوم Abba است.

شخصیت ابو بسیار کم شناخته شده است.

## ارتباط با سایر خداییان
به دلیل کنار هم قرار گرفتن مکرر، چنین تصور می‌شود که همسر ابو الهه  بوده است، نقش این شخصیت در پانتئون بین‌النهرین هنوز ناشناخته است.

## پرستش
ابو در اسامی تئوفوریِ به دست آمده در شوروپاک و لاگاش از دوره دودمانی نخستین، مانند Ur-Abu یا Shubur-Abu گواهی شده است.

## پانویس

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:خدایان بین‌النهرین
رده:خدایان طبیعت
رده:خدایان مار
آنخلس کاسو

**ماریا دِ لوس آنخِلِس کاسو ماچیکادو** (؛ زادهٔ ) نویسنده، روزنامه‌نگار، مجری تلویزیون و مترجم اهل اسپانیا است که تاکنون برندهٔ چندین جایزهٔ ادبی شده است. وی برای تله‌بیسیون اسپانیولا، کادنا سر و رادیو ملی اسپانیا خبرنگاری و نویسندگی کرده است.

از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به *[[دایه عزیز]]* اشاره نمود.
## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی خیخن/کسیکسن
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل اسپانیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل اسپانیا
رده:زادگان ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:مترجمان اهل اسپانیا
آنتون متکوویچ

**آنتون متکوویچ** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل کرواسی است که در حال حاضر برای باشگاه فوتبال اوسیک بازی می‌کند.

## دوران باشگاهی
آنتون متکوویچ کار خود را با باشگاه‌های کوچک زادگاهش - بودایکا-کولونیا و ژلژنیچار اسلاونسکی برود آغاز کرد. او سپس در سن ۱۰ سالگی به آکادمی مارسونیا پیوست و به مدت ۶ فصل در آنجا ماند، سپس در اوت ۲۰۲۲ به اوسیک منتقل شد. در ۸ نوامبر ۲۰۲۳، او به عنوان بازیکن تعویضی در یک شکست ۱–۰ مقابل هایدوک اسپلیت در لیگ حرفه‌ای خود بازی کرد. در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۳، او نخستین گل خود را به عنوان بازیکن بزرگسال به ثمر رساند و از روی نیمکت به میدان آمد تا در برابر دینامو زاگرب گلزنی کند.

## دوران ملی
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال، زیر ۱۸، زیر ۱۹ و زیر ۲۱ سال کرواسی بازی کرده است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه اوسیک
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان کرواسی
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال کرواسی
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل کرواسی
رده:بازیکنان لیگ فوتبال کرواسی
رده:زادگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:مهاجمان مرد فوتبال
دایه عزیز

***دایۀ عزیز*** () با نام اصلی ***تاتای من*** () یک فیلم درام اسپانیایی به کارگردانی خوزه لوئیس بورائو است که در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. خوزه لوئیس بورائو بابت نگارش فیلم‌نامه، نامزد دریافت «جایزهٔ گویای بهترین فیلم‌نامهٔ غیراقتباسی» و میگل ریان نامرد دریافت «جایزهٔ گویای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد» شد.

## گزیدهٔ بازیگران
* ایمپریو آرخنتینا
* آلفردو لاندا
* کارمن مائورا
* شابی‌یر الوریاگا
* میگل ریان
* ماریسا پاردس
* ژولیه‌تا سرانو
* اما سوآرس
* فلیکس دافائوسه
* آنخلس کاسو

## منابع

رده:فیلم‌های ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:فیلم‌های برنده جایزه گویا بهترین بازیگر مرد نقش مکمل
رده:فیلم‌های خوزه لوئیس بورائو
رده:فیلم‌های درام ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام اسپانیا
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در مادرید
رده:فیلم‌های واقع‌شده در مادرید
مانونگال

**نونگال**، ( d*Nun-gal*، «شاهدخت بزرگ»)، که با نام **مانونگال** و احتمالاً **Bēlet-balāṭi** نیز شناخته می‌شود، الهه زندان‌های بین‌النهرین بود که گاهی با جهان زیرین نیز مرتبط است. او به ویژه در دوره اور سوم در شهرهایی مانند نیپور، لاگاش و اور پرستش می‌شد.

شوهر او بیرتوم بود و او را در میانِ درباریان و عروس انلیل می‌دانستند. در متن‌ها همچنین او با خداییان مانند ارشکیگال، نینتینوگا و نینکاسی مرتبط است.

بسیاری از اطلاعات موجود در مورد نقش او در باورهای بین‌النهرین از یک سرود سومری به دست می‌آید که بخشی از برنامه درسیِ کتابت در دوره بابلی باستان بود.

## نام
نام نونگال در سومری به معنای «شاهدخت بزرگ» است. یکی از شکل‌های جمعی از نام که در برخی اسناد گواهی شده است را می‌توان همتای یکی از اصطلاحات جمعی برای خدایان بین‌النهرین، ایگیگی در نظر گرفت.

## شخصیت
جرمیا پترسون مجازات و بازداشت را حوزه اصلی نونگال توصیف می‌کند.

نونگال علیرغم اینکه الهه زندان‌ها بود، به عنوان یک خدای مهربان در نظر گرفته می‌شد.

نونگال همچنین یک الهه زیرزمینی بود، همانطور که از ارتباط او با ارشکیگال و لقب *نینکورا*، «بانوی جهان زیرین» که در طلسمات به او اطلاق می‌شد، نشان داده می‌شود.

## ارتباط با سایر خداییان
همسر نونگال بیرتوم بود که نامش در زبان اکدی به معنای «بند» یا «غل و زنجیر» است. در حالی که این واژه از نظر گرامری مونث است، این خدایی مرد بود. بیرتوم همچنین در فهرست‌های خدا در میان خدایان جهان زیرین دیده می‌شود که با نرگال در ارتباط هستند. از آنجایی که نونگال عروس انلیل خطاب می‌شود، بیرتوم احتمالا پسر او بوده است. نونگال را «ناظر واقعی انلیل»، agrig-zi-dEn-lil-lá، نیز خطاب می‌کردند. در فهرست خدای *[[آن = آنوم]]*، خدایی به نام دالوم که آنتوان کاوینیو و مانفرد کربرنیک معنای آن را به سرف‌داری (Frondienst) ترجمه کرده‌اند، به عنوان پسر نونگال ظاهر می‌شود. بنا بر *سرود نونگال* مادر او ارشکیگال و پدر او آنو است که البته امکان دارد عبارت آخر دقیق نباشد.

نونگال در توصیف سفر آیینی پابیلساگ به لاگاش ظاهر می‌شود. گفته شده که او به عنوان یک خدایی قاضی با او ارتباط داشته، اما همچنین ممکن است به دلیل او با دنیای زیرین ارتباط برقرار کرده باشد.

## پانویس

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:ایزدبانوان بین‌النهرین
رده:ایزدبانوان جهان‌زیرزمینی
رده:ایزدبانوان عدالت
انتقام دکتر مابوزه

***انتقام دکتر مابوزه*** () فیلمی اسپانیایی به کارگردانی خسوس فرانکو است که در سال ۱۹۷۲ منتشر شد. تصویربرداری فیلم مابین ۲۵ فوریه تا ۱۲ مارس ۱۹۷۱ انجام شد.

## گزیدهٔ بازیگران
* فرد ویلیامز
* اوا استرومبرگ
* جک تیلور
* روبرتو کاماردیل
* گوستاوو ری

## منابع

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌ها به کارگردانی خسوس فرانکو
رده:فیلم‌های ساخت آلمان غربی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ایالات متحده
نینتینوگا

**نینتینوگا** (؛ به رومی Nintinugga و همچنین Nintinuga) الهه بین‌النهرینی​ و مرتبط با پزشکی و تطهیر بود. او متعلق به پانتئون محلی نیپور بود. در حالی که او را با الهه‌های مشابه دیگری مانند نینیسینا و گولا مقایسه کرده‌اند، و در تعدادی از متون باستانی به نظر می‌رسد که آنها با یکدیگر ترکیب شده‌اند یا به‌عنوان قابل تعویض تلقی می‌شوند، با این وجود، او یک خدای متمایز بود. او با انلیل و نینلیل ارتباط داشت و در معابد آنها پرستش می‌شد، اگرچه عبادت‌گاه‌هایی که فقط به او اختصاص داده شده نیز گواهی شده است.

## شخصیت
نام نینتینوگا به طور معمول از سومری به «معشوقه‌ای که مردگان را زنده می‌کند» ترجمه شده است. با این حال، باربارا بوک خاطرنشان می‌کند که این تفسیر ممکن است فقط منعکس‌کننده یک «ریشه‌شناسی علمی باستانی» باشد.

احتمالاً به دلیل معنای نامش، نینتینوگا با جهان زیرین در ارتباط بوده است.

سگ‌ها به خوبی به عنوان نشانِ اکثر الهه‌های شفابخش بین‌النهرین، البته نه همه آنها، گواهی شده‌اند.

## ارتباط با سایر خداییان
بر اساس یک طلسم متاخر پزشکی، پدر نینتینوگا نینازو بود. علیرغم ارتباط بین او و نینیسینا، هرگز از او به عنوان دختر آنو یاد نمی‌شد.

نینتینوگا همچنین با انلیل مرتبط بود و می‌توان او را به عنوان šimmu انلیل در نظر گرفت، این واژه را جوآن گودنیک وستنهولز به «کاهن طلسم» یا «جادوگر» ترجمه، اما سیبینگ-پلنتهولت به «نوعی شفادهنده و ارائه‌دهنده گیاهان پزشکی» ترجمه کرد.

### نینتینوگا و دیگر الهه‌های شفابخش
الهه‌های مختلف مرتبط با شفا، یعنی گولا، نینیسینا، نینکاراک، باو و میم شبکه‌ای به هم پیوسته را در دین بین‌النهرین به دلیل کارکردهای مشابه یا وابستگی‌های مشترک با دیگر خداییان تشکیل دادند.

## پرستش
آیین نینتینوگا در نیپور متمرکز بود، همانطور که در منابع مربوط به همان دوره دودمانی نخستین گواهی شده است. آیین او ارتباط نزدیکی با آیین انلیل و نینلیل داشت.

در خارج از نیپور، پرستش نینتینوگا در متون اور و ایسن گواهی شده است. معبدی اهدا شده به او که توسط انلیل-بانی بازسازی شد و نام تشریفاتیِ انیدوبو را داشت، «خانه‌ای که آرامش می‌دهد» ممکن است در شهر دوم واقع شده باشد.

آیین نینتینوگا پس از دوره بابلی باستان اهمیت خود را از دست داد. دلیل آن شاید افول تدریجی شهرهای جنوب بین‌النهرین بوده است.

## پانویس

## منابع

*    *
*
*
*
*
* 
*
*
*

رده:ایزدبانوان بین‌النهرین
رده:ایزدبانوان تندرستی
رابرت اتکینسون (اخترشناس)

**رابرت اتکینسون** یا رابرت د٬اسکور اتکینسون (;  – ) اخترشناس، فیزیک‌دان، و مخترع اهل بریتانیا بود.

وی همچنین عضو انجمن فیزیک آمریکا و برنده مدال ادینگتون شده است.

## زندگی‌نامه
رابرت داسکور اتکینسون در ۱۱ آوریل ۱۸۹۸ در ولز به دنیا آمد. او به مدرسه گرامر منچستر رفت و در سال ۱۹۲۲ مدرک فیزیک را از دانشگاه آکسفورد گرفت. او در آزمایشگاه کلارندون کار کرد و سپس به گوتینگن رفت و در آنجا در سال ۱۹۲۸ مدرک دکترای خود را در فیزیک دریافت کرد. پس از یک سال تدریس فیزیک در برلین Technische Hochscule، *اتکینسون* به عنوان استادیار فیزیک در دانشگاه راتگرز منصوب شد. او از سال ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۷ در دانشگاه راتگرز در نیوجرسی تدریس کرد؛ زمانی که او دستیار ارشد رصدخانه سلطنتی گرینویچ شد. در طول جنگ جهانی دوم، اتکینسون از این سمت برای انجام کارهای ضد مین مغناطیسی فراخوانده شد. در سال ۱۹۴۴، او را به آزمایشگاه تحقیقات بالستیک در آبردین در مریلند قرض دادند، جایی که او زیر نظر ستاره‌شناس مشهور ادوین هابل کار کرد. *اتکینسون* دو سال در آنجا ماند و سپس به رصدخانه سلطنتی گرینویچ بازگشت. بخش زیادی از سال‌های باقی مانده او در رصدخانه سلطنتی صرف نظارت بر انتقال کل رصدخانه به قلعه هرستمونسو در ساسکس شد. در سال ۱۹۶۴، اتکینسون از رصدخانه سلطنتی بازنشسته شد و به‌عنوان استاد مدعو به دانشگاه ایندیانا آمد.

## منابع

* 

رده:اخترشناسان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:اعضای انجمن فیزیک آمریکا
رده:افراد تحصیل‌کرده در مدرسه گرامر منچستر
رده:درگذشتگان ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۸ (میلادی)
بیرتوم

**بیرتوم** (، همچنین **بیردو** نوشته می‌شد) خدای بین‌النهرینی و شوهر نونگال بود. او به عنوان خدایی مرتبط با جهان زیرین در نظر گرفته می‌شد.

## شخصیت
نام بیرتوم در زبان اکدی به معنای «بند» یا «غل و زنجیر» است و او احتمالاً خدایی چنین اشیایی بوده است. در حالی که این کلمه از نظر دستوری مؤنث است، این خدا مرد در نظر گرفته می‌شد. کلمه مشابه، birdu («جوش»)، از نظر ریشه‌شناختی با نام او ارتباطی ندارد. 

## ارتباط با سایر خداییان
بیرتوم شوهر نونگال، الهه زندان‌ها بود. گفته شده که او پسر انلیل بوده است، زیرا همسرش در مواردی به عنوان عروس این خدا خطاب شده است.

## اساطیر
ر نسخه‌ای متأخر از افسانه آنزو، انلیل از دستیارش نوسکا می‌خواهد تا بیرتوم را احضار کند. در حالی که قطعه‌ای که در آن به بیرتوم توضیح می‌دهد که چرا به کمک او نیاز دارد وجود ندارد، در بخش بعدی متن از طرف انلیل به نینورتا (که او را ارباب خود خطاب می‌کند) تبریک می‌گوید و از او می‌خواهد که لوح سرنوشت‌ها را پس از شکست آنزو برگرداند. نینورتا او را سرزنش می‌کند و می‌گوید که این شی را برای خودش نگه می‌دارد.

## پانویس

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:خدایان بین‌النهرین
رده:ایزدان جهان زیرزمینی
انتقام زورو

***انتقام زورو*** () که با نام ***سایهٔ زورو*** () هم شناخته می‌شود، یک فیلم ماجراجویی وسترن به کارگردانی خواکین لوئیس رومرو مارچنت است که در سال ۱۹۶۲ منتشر شد و در آن هنگام یکی از فیلم‌های بسیار موفق وسترن بود.

## گزیدهٔ بازیگران
* فرانک لاتیمور در نقش زورو
* ماریا لوس گالیسیا در نقش ماریا
* رافائل رومرو مارچنت
* هوارد ورنون
* ماریا سیلوا
* مانوئل الکساندره
* فرناندو دلگادو
* ایران ائوری
* آنتونیو مولینو روخو
* لورنسو روبلدو
* آنخل آلوارس

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های وسترن ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های وسترن اسپانیا
رده:مجموعه‌های تلویزیونی برادران وارنر
فرانک لاتیمور

**فرانک لاتیمور** (؛   – ) بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۴۴ تا ۱۹۷۸ میلادی فعالیت می‌کرد. همسر دوم وی، دختر احمد سوکارنو نخستین اولین رئیس‌جمهور کشور اندونزی و خوانندۀ اپرا بود.

از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به *[[پاتن (فیلم)|پاتن]]*، *[[خشم آپاچی]]*، *[[همه مردان رئیس‌جمهور (فیلم)|همه مردان رئیس‌جمهور]]*، *[[ظرف عسل]]*، *[[لبه تیغ (فیلم ۱۹۴۶)|لبه تیغ]]*، *[[ظهر بنفش]]*، *[[شوک (فیلم ۱۹۴۶)|شوک]]*، *[[سه داستان ممنوعه]]*، *[[جان پل جونز]]*، *[[کوتاه‌ترین روز]]*، *[[گروهبان (فیلم ۱۹۶۸)|گروهبان]]*، *[[جادوی سیاه (فیلم ۱۹۴۹)|جادوی سیاه]]*، *[[دختر ماتا هاری]]*، *[[انتقام زورو]]*، *[[ناپلی‌ها در میلان]]*، *[[چهار نفر در مرز]]*، *[[ساعات دلاوری]]* و *[[به‌خاطر تو مرتکب گناه شده‌ام]]* اشاره کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:اهالی درین، کنتیکت
رده:بازیگران قراردادی فاکس قرن بیستم
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:درگذشتگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۵ (میلادی)