نخستین انسان در فضا

**نخستین انسان در فضا** () یک فیلم مستقل بریتانیایی-آمریکایی محصول سال ۱۹۵۹ در ژانر علمی-تخیلی و ترسناک به صورت سیاه‌وسفید است. کارگردانی این فیلم بر عهده رابرت دی بوده و بازیگرانی چون مارشال تامپسون، مارلا لاندی، بیل ادواردز و رابرت ایرز در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. این اثر توسط جان کرویدون، چارلز اف. وتر و ریچارد گوردون تهیه و توسط مترو گلدوین میر توزیع شد.

این فیلم بر اساس داستانی از وایوت اوردونگ ساخته شده است؛ در حالی که طرح اولیه آن از فیلمنامه‌ای توسعه یافت که پیش‌تر توسط شرکت آمریکن اینترنشنال پیکچرز رد شده بود.

## خلاصه داستان
فرمانده نیروی دریایی ایالات متحده، چارلز «چاک» پریسکات، مطمئن نیست که آیا برادرش، ستوان دن پریسکات، گزینه مناسبی برای خلبانی موشک پرقدرت Y-13 در ارتفاع بالا هست یا خیر. کاپیتان بن ریچاردز از فرماندهی فضایی نیروی هوایی اصرار دارد که دن بهترین خلبان آن‌هاست، هرچند دن هنگام خلبانی Y-12 در یونوسفر دچار مشکلاتی شده بود. دن پس از فرود، مقررات پروازی را نادیده گرفت و به جای ارائه گزارش پرواز، به دیدن نامزدش رفت. با این حال، کاپیتان ریچاردز اصرار دارد که دن پس از توجیه توسط دکتر پل فون اسن، خلبانی Y-13 را بر عهده بگیرد.

در ارتفاع ۶۰۰٬۰۰۰ پایی، دن باید پرواز را متوقف کرده و فرود را آغاز کند، اما او به صعود ادامه می‌دهد و برای سرعت بیشتر از تقویت‌کننده اضطراری استفاده می‌کند. او تا ارتفاع ۱٬۳۲۰٬۰۰۰ پایی (۲۵۰ مایلی) بالا می‌رود و هنگام عبور از یک ابر متراکم از مواد ناشناخته، کنترل خود را از دست داده و مجبور به خروج اضطراری (اجکت) می‌شود.

پلیس ایالتی نیومکزیکو گزارش می‌دهد که یک کشاورز مکزیکی فرود چتر نجاتی را در جنوب آلوارادو مشاهده کرده است. فرمانده پریسکات در نزدیکی محل سقوط با رئیس پلیس ویلسون ملاقات می‌کند. بدنه هواپیما توسط یک ماده ناشناخته سنگ‌مانند پوشانده شده است که در آزمایش‌ها مشخص می‌شود در برابر اشعه ایکس، فروسرخ و فرابنفش کاملاً نفوذناپذیر است.

بعد از آن شب، یک «موجود» که نفس‌نفس می‌زند به بانک خون ایالتی نیومکزیکو در آلامدا حمله کرده و یکی از پرستاران را به طرز وحشیانه‌ای به قتل می‌رساند؛ سپس این موجود شروع به نوشیدن مقادیر زیادی خون می‌کند. چاک و رئیس پلیس ویلسون در معاینه جسد پرستار و گاوهای کشته شده در یک مزرعه نزدیک، ذرات درخشانی را در اطراف زخم‌ها پیدا می‌کنند.

چاک حدس می‌زند که این قتل‌ها با سقوط Y-13 مرتبط باشد. آزمایش‌ها نشان می‌دهد که این ذرات، غبار شهاب‌سنگی هستند. دکتر فون اسن توضیح می‌دهد در جاهایی از بدنه هواپیما که این پوشش ایجاد شده، فلز سالم مانده، اما در جاهای دیگر، فلز به ماده‌ای ترد و کربن‌مانند تبدیل شده است. چاک نظریه می‌دهد که این پوشش نوعی «محافظ کیهانی» است که بر بدن برادرش دن نیز نشسته و به او اجازه داده در فضا زنده بماند. اما با تغییر متابولیسم دن در فضا، بدن و مغز او اکنون در زمین با کمبود اکسیژن مواجه شده‌اند و او باید این اکسیژن را با مصرف خون غنی از اکسیژن جبران کند.

موجود پوشیده از غبار شهاب‌سنگی که زمانی دن بود، وارد ساختمان می‌شود. چاک متوجه می‌شود که برادرش به سختی نفس می‌کشد. آن‌ها او را به یک محفظه آزمایش ارتفاع بالا منتقل می‌کنند و فشار را به ارتفاع ۳۸٬۰۰۰ پایی می‌رسانند تا او بتواند راحت‌تر نفس بکشد. با این کار، انسانیت دن به آرامی بازمی‌گردد. او چیزی از وقایع پس از اجکت به یاد نمی‌آورد و با تنفسی دشوار می‌گوید: «من فقط می‌خواستم اولین انسان در فضا باشم». پس از آن، او از حال رفته و آخرین نفس خود را می‌کشب.

## بازیگران
* مارشال تامپسون در نقش فرمانده چارلز ارنست پریسکات
* مارلا لاندی در نقش تیا فرانچسکا
* بیل ادواردز در نقش ستوان دن میلتون پریسکات
* رابرت ایرز در نقش کاپیتان بن ریچاردز
* بیل نگی در نقش رئیس پلیس ویلسون
* کارل یافه در نقش دکتر پل فون اسن
* راجر دلگادو در نقش کنسول مکزیک، رامون د گوررا

## تولید
ایده داستان *نخستین انسان در فضا* توسط وتر، شریک گوردون تهیه‌کننده، طرح‌ریزی شد. چندین عنصر از فیلمنامه از یک متن اصلی نوشته «وایوت اوردونگ» با عنوان «ماهواره خون» گرفته شده بود. اوردونگ فیلمنامه را به ای‌آی‌پی ارائه داد، اما آن‌ها در نهایت آن را رد کردند. با این حال، الکس گوردون از شرکت ای‌آی‌پی، فیلمنامه را برای برادرش فرستاد و او از ایده‌های طرح داستان خوشش آمد؛ در نتیجه چندین عنصر از فیلمنامه اوردونگ با داستان وتر ترکیب شد. اوردونگ بعدها از *نخستین انسان در فضا* به عنوان محبوب‌ترین فیلمی که ساخته بود یاد کرد. گوردون با موفقیت ایده فیلم را به ام‌جی‌ام ارائه داد. گوردون و وتر به دلیل موفقیت مالی دو فیلم قبلی‌شان، یعنی ابلیسی بی‌چهره (۱۹۵۸) و خفه‌کننده جن‌زده (۱۹۵۸)، به عنوان تهیه‌کنندگان پروژه قرارداد بستند. به دلیل مشارکت مالی ام‌جی‌ام، بودجه ۱۰۰٬۰۰۰ پوندی تعیین شده برای این فیلم کمی بیشتر از دو فیلم قبلی تهیه‌کنندگان بود.

فیلمبرداری لوکیشن در ایالات متحده در نزدیکی یک پایگاه هوایی در بروکلین، ایالت نیویورک و همچنین در نیومکزیکو انجام شد. بیشتر کارهای استودیویی در عمارتی در نزدیکی همپستد هیث در نزدیکی لندن فیلمبرداری شد، زیرا این مکان شباهت زیادی به سنترال پارک نیویورک داشت؛ برخی نماهای خارجی در خودِ همپستد و فیلمبرداری‌های تکمیلی در مکان‌های دیگر بریتانیا انجام شد.

هواپیماهای دیده شده در فیلم شامل تصاویر آرشیوی از برخاستن و پرتاب بل ایکس-۱ از یک کشتی مادر بوئینگ بی-۲۹ سوپرفورترس بود. پرتاب راکت پی‌جی‌ام-۱۱ رداستون نیز در فیلم به نمایش درآمد.

ادواردز که نقش خلبان دن پریسکات و موجود فضایی را بازی می‌کرد، نیاز داشت که دیالوگ‌هایش در پساتولید صداگذاری (سینک) شود. لباس او که یک لباس فضایی مصنوعی پوشیده از خرده‌شهاب‌سنگ بود، سوراخ‌های کوچکی در قسمت ماسک کدر سر و صورت داشت تا بازیگر بتواند ببیند. پوشیدن این لباس برای ادواردز به دلیل گرمای شدید داخل آن دشوار بود و نمی‌شد برای مدت طولانی از آن استفاده کرد. همچنین تنفس به دلیل گردش هوای ضعیف در لباس سخت می‌شد. فیلم *نخستین انسان در فضا* مستقیماً تحت تأثیر فیلم آزمایش کواترمس (۱۹۵۵) ساخته شده بود.

## انتشار
بندانگشتی|چپ|۱۵۰پیکسل|طرح روی جلد مجموعه کرایتریون برای این فیلم

### اکران سینمایی
این فیلم برای نخستین بار در فوریه ۱۹۵۹ اکران شد.

فیلم بعدها توسط ام‌جی‌ام در ۵۰ سینمای لس آنجلس در ۲۷ مه ۱۹۵۹، به عنوان بخش دوم یک برنامه دو فیلمه همراه با فیلم مستریان‌ها اکران شد. این اثر در گیشه به موفقیت تجاری دست یافت. طبق اسناد ام‌جی‌ام، فیلم ۳۱۰٬۰۰۰ دلار در ایالات متحده و کانادا و ۳۲۵٬۰۰۰ دلار در نقاط دیگر فروش داشت که منجر به سودی ۹۵٬۰۰۰ دلاری شد.

### رسانه خانگی
شرکت «ایمیج اینترتیمنت» این فیلم را در ۱۷ ژوئن ۱۹۹۸ بر روی دی‌وی‌دی منتشر کرد. مجموعه کرایتریون بعداً در سال ۲۰۰۷ این فیلم را به عنوان بخشی از مجموعه «هیولاها و دیوانگان» مجدداً بر روی دی‌وی‌دی منتشر کرد که شامل تفسیر صوتی ریچارد گوردون، تهیه‌کننده اجرایی، دربارهٔ ساخت فیلم بود.

## بازخورد منتقدان
*نخستین انسان در فضا* پس از اکران نقدهای متفاوتی دریافت کرد.

نویسنده و منتقد سینما، لئونارد ملتین، به فیلم ۲ ستاره از ۴ ستاره داد و بیان کرد که فیلم بهتر از چیزی است که توصیفش به نظر می‌رسد.

*بولتن ماهانه فیلم* نوشت: «این تریلر علمی-تخیلی که با مهارت و با نگاهی به بازار آمریکا ساخته شده، شخصیت «پسر خوش‌گذرانی که به هیولا تبدیل شده» را دلسوزانه ارائه می‌دهد، در حالی که گریم فیلم به‌طور غیرمعمولی ماهرانه است و در نماهای نزدیک با نورپردازی شدید نیز باورپذیری خود را حفظ می‌کند. دیالوگ‌ها و اوج ترسناک فیلم کاملاً گیرا هستند و اگرچه فیلم هنوز با دستیابی به کیفیت آثار ری بردبری فاصله زیادی دارد، اما حرکتی در مسیر درست به حساب می‌آید.»

*[[ورایتی]]* نوشت: «*نخستین انسان در فضا* ورودی خوبی در کلاس فیلم‌های بهره‌کشی است. هیجان و مقداری وحشت واقعی دارد. به‌طور کلی خوش‌ساخت است و تنها از تمایلی رنج می‌برد که می‌خواهد هم در فلسفه و هم در جغرافیا، کیهانی (عمیق) شود.»

آل‌مووی در نقدی ترکیبی، بازی‌ها را «ناهمگون» خواند اما خاطرنشان کرد که برخی نکات داستانی به اندازه کافی جالب هستند که توجه بیننده را در تمام مدت حفظ کنند و برخی صحنه‌های تعلیق بسیار مؤثر عمل کرده‌اند.

*[[ریدیو تایمز]]* به فیلم ۲ ستاره از ۵ ستاره داد و نوشت: «پرتوهای کیهانی اولین فضانورد زمین را به یک هیولای غارتگر با ولع خون در این فیلم درجه بِ پرشتاب و کارآمد از عصر طلایی علمی-تخیلی بریتانیا تبدیل می‌کنند. کارگردان رابرت دی، با ایجاد همدلی برای موجود بدشکل تک‌چشم و در عین حال ایجاد شوک‌های ناخوشایند، هم به دنبال ترحم و هم ترس است. بازی بی‌روح مارشال تامپسون کمکی به کار نمی‌کند، اما جیغ‌های مارلا لاندی با هر بار ظاهر شدن بیگانه پوشیده از لجن، رگه‌هایی ناخواسته از سرگرمی سبک به فیلم می‌افزاید.»

## پیوند به بیرون
*  (تولید تلویزیونی ۱۹۵۵)
*  (فیلم ۱۹۵۹)
* 
* 

## جستارهای وابسته
* آزمایش کواترمس، تأثیر مستقیم بر این فیلم
* مرد شگفت‌انگیز ذوب‌شونده (۱۹۷۷)

## منابع

* 

رده:فیلم‌های ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره فضانوردان
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید آمریکایی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید بریتانیایی
رده:فیلم‌های ماجرایی فضایی آمریکایی
رده:فیلم‌های هوانوردی آمریکایی
رده:فیلم‌های هوانوردی بریتانیا
رده:فیلم‌های هیولایی آمریکایی
رده:فیلم‌های هیولایی بریتانیایی
رده:فیلم‌های هیولایی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)