صندوق ملی یهود

**صندوق ملی یهود (JNF؛ عبری: קֶרֶן קַיֶּימֶת לְיִשְׂרָאֵל، Keren Kayemet LeYisrael)** یک سازمان غیرانتفاعی است که در سال ۱۹۰۱ تأسیس شد تا زمین بخرد و **ا**سکان یهودیان (علیا) را در سوریه عثمانی (بعدها فلسطین تحت قیومیت بریتانیا و سپس اسرائیل و سرزمین‌های فلسطینی) تشویق کند.[4] تا سال ۲۰۰۷، این سازمان مالک ۱۳٪ از کل زمین‌های اسرائیل بود. از زمان تأسیس، JNF بیش از ۲۴۰ میلیون درخت در اسرائیل کاشته است. همچنین ۱۸۰ سد و مخزن آب ساخته، ۲۵۰٬۰۰۰ جریب (۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع) زمین توسعه داده و بیش از ۱٬۰۰۰ پارک تأسیس کرده است. در سال ۲۰۰۲، دولت اسرائیل جایزه اسرائیل را به JNF برای دستاوردهای زندگی و سهم ویژه در جامعه و دولت اسرائیل اهدا کرد.
## ریشه نام
صندوق ملی یهود در کنگره صهیونیست صندوق ملی یهود با انتقادات متعددی مواجه شده است، از جمله برای نقش آن در خارج کردن بادیه‌نشینان نقب از سرزمین‌هایشان, ساخت تأسیسات نظامی اسرائیل, ساخت شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری—که طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی محسوب می‌شوند, از اجاره زمین به غیر یهودیان, و کاشت درختان غیربومی که می‌توانند برای اکوسیستم اسرائیل مضر یا خطرناک باشند.امتناع ی ۱۹۰۱ با نام Nationalfonds (صندوق ملی) تأسیس شد. در ۸onds (Keren Kajemeth Le Jisroel)**,** Limited ثبت شد. در اکتبر ۱۹۲۱، نام شرکت به Keren Kajemeth Le Jisroel Limited تغییر یافت و در ژانویه ۱۹۲۶ به Keren Kaye آوریل ۱۹۰۷، این سازمان در لندن به‌صورت یک «انجمن با مسئولیت محدود» تحت نام Juedischer Nationalfmeth Leisrael Limited تغییر یافت.

نام Keren Kayemet از میشنا گرفته شده است. در تراکتات پِئا (۱:۱) انواع اعمال نیکویی که پاداش آن‌ها در این جهان دریافت می‌شود اما اصل پاداش در جهان دیگر خواهد بود، ذکر شده است.

## تاریخچه
ایده‌ی صندوق ملی خرید زمین برای نخستین بار در کنگره صهیونیستی اول ۱۸۹۷ توسط هرمان شاپیرا، استاد ریاضیات یهودی لیتوانیایی، مطرح شد. این صندوق، که با نام Keren Hakayemet (که بعدها در انگلیسی به «صندوق ملی یهود» شناخته شد) شناخته شد، رسماً در پنجمین کنگره صهیونیستی جهانی در بازل در سال ۱۹۰۱ تأسیس گردید. در سال‌های اولیه، رهبری سازمان بر عهده صنعتگر یهودی، یوهان کرمنسکی بود.
بندانگشتی|صندوق آبی!
اولین خریدهای زمین در یهودیه و جلیل  انجام شد. در سال ۱۹۰۹، JNF نقش محوری در تأسیس تل‌آویو داشت. تأسیس «صندوق درخت زیتون» آغاز حمایت دیاسپورا از تلاش‌های جنگل‌کاری بود. صندوق جمع‌آوری کمک JNF یا همان «جعبه آبی» (که در ییدیش به آن پوشکه گفته می‌شود) از ابتدای تأسیس JNF بخشی از فعالیت‌های آن بوده و نماد شراکت بین اسرائیل و دیاسپورا است. در دوره بین دو جنگ جهانی، حدود یک میلیون جعبه آبی و سفید فلزی در خانه‌های یهودیان سراسر جهان یافت می‌شد.

از سال ۱۹۰۲ تا اواخر دهه ۱۹۴۰، JNF تمبرهای JNF را برای جمع‌آوری کمک مالی می‌فروخت. برای مدت کوتاهی در مه ۱۹۴۸، این تمبرها به‌عنوان تمبر پستی در دوره انتقال از قیومیت بریتانیا به اسرائیل استفاده شدند.
بندانگشتی|تمبر صندوق ملی یهود.

### دوران عثمانی
اولین قطعه زمین، به مساحت ۲۰۰ دونم (۰.۲۰ کیلومتر مربع) در شرق حدرا، در سال ۱۹۰۳ به‌عنوان هدیه از ایزاک لیب گلدبرگ، رهبر صهیونیست روسی اهل ویلنیوس، دریافت شد. این زمین به باغ زیتون تبدیل شد. در سال‌های ۱۹۰۴ و ۱۹۰۵، JNF قطعات زمینی در نزدیکی دریای جلیل و بن شمن خریداری کرد. در سال ۱۹۲۱، مالکیت زمین‌های JNF به ۲۵٬۰۰۰ جریب (۱۰۰ کیلومتر مربع) رسید و تا سال ۱۹۲۷ به ۵۰٬۰۰۰ جریب (۲۰۰ کیلومتر مربع) افزایش یافت. در پایان سال ۱۹۳۵، JNF مالک ۸۹٬۵۰۰ جریب (۳۶۲ کیلومتر مربع) زمین بود که میزبان ۱۰۸ جامعه یهودی بود.

### قیومیت بریتانیا
در سال ۱۹۳۹، ۱۰٪ جمعیت یهودی تحت قیومیت بریتانیا در فلسطین بر روی زمین‌های JNF زندگی می‌کردند. تا سال ۱۹۴۸، JNF مالک ۵۴٪ از زمین‌های متعلق به یهودیان در منطقه بود, یا کمی کمتر از ۴٪ از کل زمین‌های آنچه آن زمان به نام قیومیت بریتانیا در فلسطین شناخته می‌شد. تا آستانه تأسیس دولت اسرائیل، JNF مجموعاً ۹۳۶٬۰۰۰ دونم (۹۳۶ کیلومتر مربع؛ ۳۶۱ مایل مربع) زمین خریداری کرده بود؛ همچنین ۸۰۰٬۰۰۰ دونم (۸۰۰ کیلومتر مربع؛ ۳۱۰ مایل مربع) توسط سایر سازمان‌ها یا افراد یهودی به دست آمده بود. بیشتر فعالیت‌های JNF در دوره قیومیت به یوسف ویتز، رئیس بخش اسکان آن، ارتباط نزدیک داشت.

از ابتدا، سیاست JNF اجاره بلندمدت زمین‌ها به جای فروش آن‌ها بود. در اساسنامه خود، JNF بیان می‌کند:«از زمان نخستین خرید زمین در سرزمین اسرائیل در اوایل دهه ۱۹۰۰ برای مردم یهود و به نمایندگی از آن‌ها، JNF به‌عنوان متولی زمین‌های مردم یهود عمل کرده، کارهای توسعه‌ای را آغاز و برنامه‌ریزی کرده است تا امکان اسکان یهودیان از مرز شمال تا حاشیه بیابان و عربه در جنوب فراهم شود.»

## دولت اسرائیل
پس از تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، دولت شروع به فروش زمین‌های غایبین به JNF کرد. در ۲۷ ژانویه ۱۹۴۹، ۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع زمین (از مجموع حدود ۳٬۵۰۰ کیلومتر مربع) به JNF به قیمت ۱۱ میلیون لیره اسرائیل فروخته شد. زمین دیگری به مساحت ۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع نیز در اکتبر ۱۹۵۰ به JNF فروخته شد. در طول سال‌ها، سؤالاتی درباره مشروعیت این معاملات مطرح شده است، اما قوانین اسرائیل عموماً ادعاهای زمین JNF را پشتیبانی کرده‌اند.
بندانگشتی|نقشه جنگل‌های دست‌ساز کاشته‌شده توسط صندوق ملی یهود.

در سال ۱۹۵۳، JNF منحل و به‌عنوان یک شرکت اسرائیلی تحت نام Keren Kayemet LeYisrael (JNF-KKL) دوباره سازماندهی شد. در سال ۱۹۶۰، مدیریت زمین‌های تحت مالکیت JNF-KKL به جز مناطق جنگلی، به یک سازمان دولتی تازه‌تأسیس به نام اداره زمین‌های اسرائیل (ILA) منتقل شد. ILA سپس مسئول مدیریت حدود ۹۳٪ از زمین‌های اسرائیل شد. تمام زمین‌هایی که توسط ILA مدیریت می‌شد، به‌عنوان زمین‌های اسرائیل تعریف شد؛ این زمین‌ها شامل زمین‌های متعلق به دولت (حدود ۸۰٪) و زمین‌های متعلق به JNF-KKL (حدود ۱۳٪) بود. JNF-KKL حق نامزد کردن ۱۰ نفر از ۲۲ عضو هیئت‌مدیره ILA را داشت که به آن نفوذ قابل‌توجهی در این نهاد دولتی می‌داد.

پس از تمرکز بر مرکز و شمال دولت جوان، JNF-KKL از حدود سال ۱۹۶۵ شروع به حمایت از اسکان‌های یهودی در اطراف مرزهای نقب کرد. پس از جنگ شش روزه در ۱۹۶۷، JNF-KKL فعالیت‌های خود را در تمام سرزمین اسرائیل آغاز کرد.

## پروژه‌های احیاء زمین
اساسنامه JNF احیای زمین برای مردم یهود را به‌عنوان هدف اصلی خود مشخص می‌کند. در طول دهه ۱۹۸۰، تقریباً ۶۰٬۰۰۰ جریب (۲۴۰ کیلومتر مربع) زمین کاشته شد. بیش از ۵۰٬۰۰۰ جریب (۲۰۰ کیلومتر مربع) زمین زراعی احیا گردید و صدها کیلومتر جاده ساخته شد. پژوهش در زمینه حفظ خاک و آب و ساخت سدها و مخازن آب در مواجهه با کمبود آب و خشکسالی اهمیت ویژه‌ای یافت.

فعالیت‌های مشترک JNF شامل مشارکت در کنسرسیوم بین‌المللی زمین‌های خشک است که به بررسی مشکلات و راه‌حل‌های منحصربه‌فرد مناطق خشک و نیمه‌خشک می‌پردازد و تلاش می‌کند شیوه‌های بوم‌شناختی پایدار را برای بهبود کیفیت زندگی مردم در مناطق خشک توسعه دهد.

### جنگل کاری
JNF اولیه در زمینه جنگل‌کاری و احیای زمین فعال بود. تا سال ۱۹۳۵، JNF **۱.۷** میلیون درخت در مساحتی به وسعت ۱٬۷۵۰ جریب (۷.۰۸ کیلومتر مربع) کاشت و باتلاق‌ها، مانند دره حولا، را خشک کرد. در طول پنجاه سال، JNF بیش از ۲۶۰ میلیون درخت کاشت، عمدتاً در زمین‌های نیمه‌خشک، سنگلاخ و تپه‌ای که کشاورزی در آن‌ها به‌صرفه نیست و خطر فرسایش زمین بالاست.

در حالی که وزارت کشاورزی ناظر رسمی بر جنگل‌های اسرائیل است، JNF مسئول اجرای مدیریت جنگل‌ها و جنگل‌کاری است. در سال ۲۰۰۶، JNF یک قرارداد اجاره ۴۹ ساله با دولت اسرائیل امضا کرد که کنترل ۳۰٬۰۰۰ هکتار (۳۰۰ کیلومتر مربع) از زمین‌های نقب را برای توسعه جنگل‌ها به آن می‌دهد.
بندانگشتی|جنگل عمینداو.

JNF به دلیل کاشت درختان کاج غیربومی که با آب و هوا سازگار نیستند، به جای گونه‌های محلی مانند درخت زیتون، مورد انتقاد قرار گرفته است. برخی دیگر می‌گویند که JNF مستحق اعتبار است، زیرا بدون این تصمیم، جنگل‌ها دوام نمی‌آوردند. بر اساس آمار JNF، ۶ در هر ۱۰ نهال کاشته‌شده در سایت‌های JNF در اورشلیم زنده نمی‌مانند، اگرچه نرخ بقا در سایت‌های خارج از اورشلیم بسیار بالاتر و نزدیک به ۹۵٪ است. روزنامه اسرائیلی معاریو نوشت که کارگران روزانه نهال‌ها را خارج می‌کنند تا روز بعد گردشگران بیشتری بتوانند بکارند، اما JNF این موضوع را رد کرد و اعلام کرد علیه روزنامه به دلیل افترا اقدام قانونی خواهد کرد.
بندانگشتی|کاشت درختان در کوه‌های سنگلاخ گلبوع.

اتحادیه دفاع از محیط‌زیست عملکرد جنگلداری JNF را به دلیل «اتکای بیش از حد به درختان کاج بسیار قابل اشتعال» و استفاده بیش از حد از علف‌کش‌های سمی مورد انتقاد قرار داده است، خصوصاً در شرایطی که نظارت دولتی و عمومی کم است.

برخی جنگل‌ها به دلایل امنیتی کاشته شده‌اند و به‌عنوان مرزبندی فضاهای اسرائیل مورد استفاده قرار گرفته‌اند. منتقدان می‌گویند بسیاری از زمین‌های JNF خارج از کرانه باختری به طور غیرقانونی از اعراب مصادره شده‌اند و JNF نباید در زمین‌های کرانه باختری دخالت داشته باشد. شائول افرایم کوهن گفته است که درختان برای محدود کردن چرای دام بادیه‌نشینان کاشته شده‌اند.

سوزان ناتان نوشت که جنگل‌ها بر روی روستاهای عربی متروکه پس از جنگ ۱۹۴۸ کاشته شدند. ناتان همچنین می‌نویسد که درختان زیتون با کاج و سرو جایگزین شدند و سیاست جنگل‌کاری JNF ردپای حضور عرب‌ها پیش از ۱۹۴۸ را پاک می‌کند. در سال ۲۰۰۸، JNF اعلام کرد که تخته‌های اطلاعات تاریخی نصب‌شده در پارک‌ها و جنگل‌های JNF، اسامی روستاهای عربی سابق آن محل را ذکر خواهند کرد.

از سال ۲۰۰۹، JNF به تشکیلات خودگردان فلسطین در برنامه‌ریزی پارک‌های عمومی و دیگر امکانات شهری برای شهر فلسطینی روابی در شمال رام‌الله کمک کرده است. JNF تعداد ۳٬۰۰۰ نهال درخت در اختیار تشکیلات خودگردان فلسطین قرار داد تا برای ایجاد یک منطقه جنگلی در حاشیه شهر جدید استفاده شود.

### حفظ و مدیریت آب
منابع آب شیرین اسرائیل بستگی به حدود ۵۰ روز بارش فصلی در سال دارد، در حالی که مصرف آب از سال ۱۹۶۰ دو برابر شده است. تا پایان دهه ۱۹۸۰، JNF چندین پروژه بزرگ مقیاس برای صرفه‌جویی در آب آغاز کرد. سدها و مخازن برای جمع‌آوری آب باران ساخته شدند، آب‌هایی که در غیر این صورت در دره اروا، رشافیم در دره بیت شئاریم و کدما نزدیک کریات گات از دست می‌رفتند. یک دریاچه مصنوعی نیز در پارک تیمنا ساخته شد.
بندانگشتی|لوله آب شیرین در بیابان نقب.

JNF تاکنون ۲۰۰ مخزن آب در سراسر کشور ساخته است و برنامه دارد در ۵ سال آینده ۳۰ مخزن و تصفیه‌خانه آب دیگر بسازد. در دهه گذشته، JNF بیش از ۱۱۴.۹۹ میلیون دلار در ساخت مخازن سرمایه‌گذاری کرده و ظرفیت کل ذخیره آب کشور را ۷٪ افزایش داده است، به بیش از ۱۳۰ میلیون متر مکعب (۳۴×۱۰⁹ گالن آمریکایی) آب رسیده است.

JNF همچنین در پروژه‌های بازسازی رودخانه‌ها در سراسر اسرائیل مشارکت دارد، مانند پروژه بازسازی ناهال الکساندر که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده است.

### بهبود زمین
مشارکت JNF در توسعه زمین‌های اسرائیل برای اهداف ملی شامل مجموعه‌ای از پروژه‌های بزرگ زیرساختی بوده است. در دهه ۱۹۸۰، JNF پروژه‌ای را با نام جمعی «عملیات سرزمین موعود» آغاز کرد تا به چالش افزایش شدید مهاجرت یهودیان از اتحاد جماهیر شوروی و اتیوپی پاسخ دهد.

در سال‌های اخیر، JNF بار دیگر به توسعه شهرها برای اسکان مهاجران یهودی جدید روی آورده و تمرکز خود را بر منطقه‌های جلیل و نقب گذاشته است، دو منطقه‌ای که اکثریت جمعیت یهودی آن‌ها شکننده است. به‌ویژه، طرح ۶۰۰ میلیون دلاری Blueprint Negev JNF با هدف جذب و ساخت زیرساخت برای ۲۵۰٬۰۰۰ سکونت‌گر جدید در بیابان نقب اجرا می‌شود، منطقه‌ای که ۶۰٪ مساحت کشور را تشکیل می‌دهد اما جمعیت کمی دارد.

این طرح تحت نظارت و انتقاد گروه‌هایی مانند Bustan، Save the Negev و Ohalah قرار گرفته است، زیرا آن‌ها نگرانی خود را درباره عدم شفافیت پروژه و فشار احتمالی بر منابع اکولوژیکی و تأثیرات ممکن بر جوامع بادیه‌نشین اطراف ابراز کرده‌اند.

## جستارهای وابسته

* تو بشوات
* تأمین و تصفیه آب در اسرائیل

## منابع
رده:بیابان‌زدایی
رده:جنگل‌داری در اسرائیل
رده:بازجنگل‌کاری
رده:سازمان‌های صهیونیستی