باغ‌های مورنو

**باغ‌های مورنو** در بوردیگرا که توسط بسیاری از گردشگران در قرن نوزدهم توصیف شده بودند، دیگر وجود ندارند. تنها بخش کوچکی از آن به عنوان **باغ‌های امروزی مونه** باقی مانده است که در خیابان دومنیکو تومیاتی و در برخی املاک خصوصی (ویلا شیوا، ویلا پالمیزی، ویلا ماریانی و غیره) واقع شده‌اند. بقایای باغ‌های مورنو و ویلا پالمیزی بخشی از املاک تحت حفاظت سرپرست وزارت میراث فرهنگی و فعالیت‌ها و گردشگری (ایتالیا) هستند.

## تاریخچه
باغ‌های مورنو، که بارها توسط چارلز گارنیه، نقاش کلود مونه و بسیاری دیگر از بازدیدکنندگان شهر نقل شده‌اند، بسیار بزرگ و غنی از گونه‌های گیاهی بودند. این باغ‌ها تقریباً از خیابان اورلیا شروع می‌شدند، به سمت ویلا مورنو امتداد می‌یافتند و به خیابان دی کولی نزدیک می‌شدند. آنها آنقدر چشمگیر بودند که بسیاری از گردشگران درخواست بازدید از آنها را داشتند. در «ایتالیا جغرافیای مصور» که در سال ۱۸۸۱ منتشر شد، آمده است: «... باغ‌های مورنو نه تنها زیباترین و دل‌انگیزترین مکان مدیترانه هستند، بلکه یکی از زیباترین و مشهورترین باغ‌های اروپا نیز می‌باشند.» وسعت این پارک چشمگیر بود، به ۸۰ هکتار فضای سبز می‌رسید که با باغ‌های فعلی شهر واتیکان که ۲۳ هکتار هستند، قابل مقایسه است.

فرانچسکو مورنو، کنسول فرانسه در بوردیگرا، بازرگانی ثروتمند در حوزهٔ روغن زیتون بود. او به‌همراه پدرش، وینچنزو، خانه‌ای ساخت که به نام خانواده‌شان شناخته می‌شد، و باغ‌های آن را با مجموعه‌ای چشم‌گیر از گونه‌های گیاهی بومی و وارداتی آراست. در کنار گیاهان بومی مانند لیمو، نارنگی، پرتقال و درختان زیتون، این باغ‌ها با گونه‌های نادر و عجیب‌تری نیز غنا یافتند، از جمله: کاج قناری، جینکو بیلوبا، آروکاریا اکسلسا، لاتانیا بوربون، آگاو، آلوئه‌ورا، یوکا، و کورایفا استرالیس که با نام نخل‌های کلمی نیز شناخته می‌شود.

این باغ‌ها نه‌تنها جلوه‌ای از ثروت و ذوق زیبایی‌شناختی خانوادهٔ مورنو بودند، بلکه نمادی از تعامل فرهنگی و گیاه‌شناسی در سواحل مدیترانه‌ای ایتالیا به‌شمار می‌رفتند.

پس از مرگ فرانچسکو مورنو، در سال ۱۸۸۵، همسرش به فرانسه نقل مکان کرد تا با سه دخترش که در نتیجه ازدواج به مارسی نقل مکان کرده بودند، دوباره زندگی کند. ویلا به همراه باغ‌هایش به شهرداری فروخته شد. باغ‌های بزرگ تقسیم و فروخته شدند. شهرداری علیرغم مخالفت شخصیت‌های متعدد از جمله لودویگ وینتر، مسیر «ویا رومانا» را طولانی‌تر کرد و این منجر به تقسیم باغ‌های معتبر شد. در حال حاضر تنها بخش کوچکی از آن، به عنوان **باغ‌های فعلی مونه** در ویا دومینیکو تومیاتی، برای عموم قابل مشاهده است. در این منطقه سرسبز، هنوز می‌توانید ماکت غول‌پیکر کوکولوس لوریفولیوس را تحسین کنید.

بخش کوچکی از باغ‌های اصلی خانوادهٔ مورنو در دو ملک امروزی ادغام شده است: ویلا پالمیزی (واقع در خیابان رومانا شماره ۱۵) که هستهٔ اصلی ویلای مورنو را حفظ کرده، و ویلا شیوا (خیابان رومانا شماره ۱۷) که هنوز هم می‌توان در آن بلندترین درخت کاج قناری اروپا را تحسین کرد. این درخت باشکوه، که در سال ۱۸۳۰ کاشته شده، حدود ۳۶ متر ارتفاع دارد و همچنان از خیابان قابل مشاهده است. این گیاه یادمانی توسط ادارهٔ جنگلبانی ایتالیا ثبت و بررسی شده است.

از دیگر گونه‌های گیاهی قابل توجه در این باغ‌ها می‌توان به کهن‌دار و جوبایا اسپکتابیلیس اشاره کرد—نوعی نخل کندرشد که جلوه‌ای خاص به فضای باغ می‌بخشد

بخش‌های دیگر باغ‌های مورنو در ویلاهایی که در امتداد دامنه تپه ساخته شده‌اند، قرار دارند. ویلا ماریانی بخشی از باغ‌های باستانی مورنو را دست نخورده نگه داشته است، هنگام بازدید از ویلا هنوز هم می‌توان همان درخت زیتونی را که کلود مونه در «مطالعه درختان زیتون» نقاشی کرده و همان منظره‌ای را که در «منظره ونتیمیلیا» نقاشی شده است، مشاهده کرد.

بخش‌هایی دیگر از باغ‌های مورنو در ویلاهایی واقع در دامنهٔ تپه‌ها جای گرفته‌اند. در میان آن‌ها، ویلا مارینی بخشی دست‌نخورده از باغ‌های تاریخی مورنو را حفظ کرده است. هنگام بازدید از این ویلا، هنوز می‌توان همان درخت زیتون را دید که کلود مونه در اثر خود با عنوان «مطالعه‌ای از درختان زیتون» به تصویر کشیده است، و همچنین همان چشم‌اندازی را که در نقاشی «نمایی از ونتیمیلیا» ثبت کرده بود. این پیوند میان طبیعت زنده و آثار هنری جاودان، ویلا مارینی را به مکانی منحصربه‌فرد تبدیل کرده است—جایی که تاریخ، هنر و گیاه‌شناسی در هم تنیده‌اند.

## چیزهای بی‌اهمیت
در طول اقامتش در بوردیگرا، نقاش کلود مونه از دوستش دوران-روئل خواست تا برای او وساطت کند و اجازه بازدید از باغ‌های مورنو را برایش بگیرد. مونه نوشت: «در اینجا آقای مورنو زندگی می‌کند که صاحب ملک فوق‌العاده‌ای است، اما بدون توصیه‌نامه نمی‌توان از آن بازدید کرد. اگر بتوانید اجازه بازدید را برای من بگیرید، بسیار سپاسگزار خواهم بود.» مونه این اجازه را دریافت کرد و نقاشی‌های متعددی کشید که اکنون متعلق به مجموعه‌ها و موزه‌های خصوصی هستند. مشهورترین آنها عبارتند از: «بویس دو اولیویه در باغ مورنو» (۱۸۸۴)، «باغ‌های ویلا مورنو» (۱۸۸۴)، «باغ‌های مورنو در بوردیگرا» (1884).
پرونده:Ginko_Bilboa_et_Pinus_Canariensis.jpg|جایگزین=Ginkgo Biloba and Pinus canariensis| *[[کهن‌دار]]* و *کاج کانارینسیس*
پرونده:Pinus_Canariensis_Bordighera.jpg|جایگزین=The highest Pinus Canariensis in Europe| بلندترین کاج قناری در اروپا
پرونده:Busto_Monet_grand_angle.jpg|جایگزین=Bust of Claude Monet| نیم تنه کلود مونه
پرونده:Busto_Monet.jpg|جایگزین=Bust of Monet and plate| نیم‌تنه مونه و بشقاب


## منابع

رده:باغ‌ها در ایتالیا
رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده