کلاتو (روزی که دنیا از حرکت ایستاد)

**کلاتو** (Klaatu) یک شخصیت خیالی فرازمینی انسان‌نما است که بیشتر به خاطر حضور در فیلم علمی تخیلی *[[روزی که دنیا از حرکت ایستاد]]* محصول ۱۹۵۱ و نسخه بازسازی شده آن در سال ۲۰۰۸ شناخته می‌شود. شخصیت کلاتو تا حدی به دلیل عبارت نمادین «کلاتو بارادا نیکتو!» که با او مرتبط است، محبوبیت یافت. این شخصیت الهام‌بخش نام گروه موسیقی کلاتو شد که در دهه ۱۹۷۰ محبوبیت پیدا کرد.

## حضورها
### «بدرود با ارباب» (۱۹۴۰)

کلاتو در یک داستان کوتاه نوشته هری بیتس در شماره اکتبر ۱۹۴۰ مجله «علمی-تخیلی آنالوگ و واقعیت» معرفی شد. در این داستان، کلاتو تنها مدت کوتاهی پیش از کشته شدن ظاهر می‌شود. او پس از رسیدن با یک سفینه فضایی و معرفی خود و همراه ربات بزرگش گنات، به ضرب گلوله کشته می‌شود. بقیه داستان به تلاش‌های قهرمان انسانی، ساترلند، می‌پردازد که سعی می‌کند به گنات کمک کند تا کلاتو را از روی یک ضبط صوتی بازسازی کند.

### روزی که دنیا از حرکت ایستاد (۱۹۵۱)

بندانگشتی|چپ|کلاتو در حال عزیمت

در فیلم «روزی که دنیا از حرکت ایستاد»، کلاتو با بازی مایکل رنی، در یک بشقاب پرنده به همراه گورت، یک همراه رباتیک، به واشینگتن، دی.سی. می‌رسد. کلاتو دستگاهی را برای مطالعه حیات در سیارات دیگر به رئیس‌جمهور آمریکا تقدیم می‌کند. با این حال، یک سرباز اقدامات کلاتو را اشتباه تفسیر کرده و به او شلیک می‌کند. در پاسخ، گورت برای محافظت از کلاتو، توپخانه اطراف را نابود می‌کند.

کلاتو به بیمارستان منتقل می‌شود و به سرعت بهبود می‌یابد. او با درک اینکه کشورهای دیگر ممکن است مایل به ملاقات با او نباشند، نام مستعار «کارپنتر» (نجار) را بر اساس نامی که روی لباس‌ها و چمدانش پیدا کرده، برمی‌گزیند. او با بابی بنسون، پسری که در همان مسافرخانه به همراه مادر بیوه‌اش هلن بنسون (با بازی پاتریشا نیل) اقامت دارد، دوست می‌شود. کلاتو با پروفسور بارنهارت، دانشمند مشهوری با بازی سام جافی، دیدار می‌کند. وقتی کلاتو/کارپنتر نزد بارنهارت آورده می‌شود، پروفسور موافقت می‌کند که دانشمندان تمام کشورها را گرد هم آورد. او از کلاتو می‌خواهد تا نمایشی از قدرت ارائه دهد تا تهدید بالقوه‌ای را که اتحاد فرازمینی در صورت برهم خوردن صلح در فضا توسط زمین ایجاد می‌کند، نشان دهد. کلاتو نیروی برق را در سراسر جهان به مدت ۳۰ دقیقه قطع می‌کند، به جز در مکان‌هایی که جان انسان‌ها در خطر باشد، مانند بیمارستان‌ها و هواپیماهای در حال پرواز. این اقدام به عنوان یک بهانه جنگ تلقی می‌شود.

با خیانت خواستگار خانم بنسون، کلاتو توسط ارتش ایالات متحده به ضرب گلوله کشته می‌شود. با این حال، او پیش از مرگ به خانم بنسون دستور می‌دهد تا پیام «کلاتو بارادا نیکتو!» را به گورت برساند و با این کار جان او را نجات می‌دهد. گورت جسد کلاتو را بازیابی کرده و او را احیا می‌کند. در جمع دانشمندان، کلاتو یک اتمام حجت می‌کند: زمین می‌تواند به دیگر جهان‌های فضاپیما بپیوندد، جایی که صلح از طریق یک نیروی قدرتمند از ربات‌های مشابه گورت حفظ می‌شود، یا با نابودی روبرو شود. کلاتو پس از بیانیه خود زمین را ترک می‌کند.

### روزی که دنیا از حرکت ایستاد (۲۰۰۸)

در بازسازی سال ۲۰۰۸ فیلم «روزی که دنیا از حرکت ایستاد»، کیانو ریوز در نقش کلاتو و جنیفر کانلی در نقش هلن بنسون ظاهر می‌شوند. در این نسخه فاش می‌شود که ویژگی‌های زیستی کلاتو برای پذیرش فرم انسانی با استفاده از دی‌ان‌ای به دست آمده در سال ۱۹۲۸ تغییر یافته است. کلاتو که در ابتدا توسط ارتش دستگیر شده بود، با کمک هلن موفق به فرار می‌شود. او با مردی به نام آقای وو ملاقات می‌کند که در واقع عضو دیگری از نژاد بیگانه کلاتو در لباس مبدل است. این دو قصد دارند بشریت را نابود کنند تا از نابودی سیاره جلوگیری کنند، در حالی که گونه‌های جانوری را در مخازنی مشابه مفهوم کشتی نوح حفظ کنند. کلاتو گورت را برای نابودی بشریت فعال می‌کند.

در طول فیلم، کلاتو وقت خود را با هلن و پسرخوانده‌اش جیکوب می‌گذراند و با پروفسور بارنهارت گفتگو می‌کند. کلاتو پس از مشاهده رفتار انسان‌ها، تصمیم می‌گیرد فرم فیزیکی خود را فدا کند تا اقدامات مخرب گورت را متوقف کند. سپس سفینه فضایی او از زمین خارج می‌شود. در تصویرسازی ریوز، کلاتو حداقل احساسات را از خود نشان می‌دهد و توضیح می‌دهد که او یک موجود فرازمینی است که در یک بدن انسانی ساکن شده است. در نتیجه، او فاقد حرکات و حالات طبیعی انسان است و خونسردتر و منزوی‌تر به نظر می‌رسد. فیلمسازان قصد داشتند کلاتو را با دیدگاهی متمرکز و منحصر به فرد نسبت به جهان، متمایز نشان دهند. برخلاف کلاتوی اصلی که با زمین ناآشنا بود، در نسخه بازسازی شده، عضو دیگری از نژاد کلاتو معرفی می‌شود که دهه‌ها پیش از حوادث فیلم در زمین حضور داشته است.

## تحلیل

گری وستفال، پژوهشگر علمی-تخیلی، می‌نویسد که سیاره خاستگاه کلاتو در فیلم ۱۹۵۱ باید مریخ باشد؛ او به ادعای کلاتو استناد می‌کند که سفرش مسافت ۲۵۰ میلیون مایل (تقریباً ۴۰۰ میلیون کیلومتر) را پوشش داده است — مسافتی که تقریباً برابر با فاصله زمین و مریخ در زمان مقارنه است. وستفال انتخاب این مسافت خاص را بسیار معنادار می‌داند — به عقیده او، کسی که مسافتی را به صورت تصادفی بگوید، به احتمال زیاد عددی رندتر را انتخاب می‌کند، که این امر تصادفی بودن رقمی نسبتاً دقیق را که با حداکثر فاصله زمین و مریخ مطابقت دارد، غیرمحتمل می‌سازد. وستفال به عنوان شواهد تأییدکننده درون‌داستانی، به جمله کلاتو دربارهٔ «همسایه» بودن و تیتر روزنامه‌ای که می‌گوید «'مرد مریخی' از بیمارستان ارتش فرار کرد!» اشاره می‌کند. علاوه بر این، وستفال می‌نویسد که به تصویر کشیدن مریخی‌ها به عنوان شخصیت‌های والدگونه «یک پیرنگ فراگیر در علمی-تخیلی است» و «کلاتو به خوبی در این سنت جای می‌گیرد.» به‌طور خاص، او کلاتو را نمونه‌ای از کهن‌الگوی مریخی‌ها به عنوان الگوهای والد مثبت می‌بیند که خرد خود را به اشتراک می‌گذارند و هشدارهای سختگیرانه‌ای دربارهٔ حماقت‌ها می‌دهند — برخلاف والدین سرکوبگر یا وابسته. از این رو وستفال نتیجه می‌گیرد که کلاتو هم از نظر متنی و هم از نظر بینامتنی، یک مریخی است.

## منابع

رده:شخصیت‌های فیلم‌های علمی–تخیلی