استالینکا

[بندانگشتی|[معماری استالینیستی|سبک امپراتوری استالین در نیکوپول، اوکراین]]
**استالینکا**، **ساختمان‌های آپارتمانی استالینیستی** یا **ساختمان‌های دوران استالین**، یک اصطلاح محاوره‌ای رایج برای ساختمان‌های آپارتمانی است که از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۶۱ در اتحاد جماهیر شوروی و عمدتاً در دوران حکومت جوزف استالین، ساخته شدند. آنها عمدتاً به سبک نئوکلاسیک (امپراتوری استالینیستی) ساخته می‌شدند. استالینکاها ساختمان‌های چند آپارتمانی محکم با امکانات کامل، دارای مصالح نسوز و معمولاً حداقل دو طبقه هستند. اصطلاح *استالینکا* شامل انواع دیگر ساختمان‌های مسکونی دوران استالین، مانند سربازخانه‌ها، خانه‌های آجری بدون امکانات رفاهی، یا خانه‌های تک طبقه یا نیمه مستقل نمی‌شود.
[بندانگشتی|خانه در خیابان Khreshchatyk، [کی‌یف]]
*استالینکاها* خوش‌ساخت، جادار و باپرستیژ بودند. معمولاً در خیابان‌های مرکزی واقع شده بودند و عمدتاً برای نخبگان شوروی - اعضای حزب، کارگران شوروی، روشنفکران، دانشگاهیان، مقامات نظامی، نویسندگان و بازیگران از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۶۱ ساخته می‌شدند. از آجرهای قرمز یا پنل‌های معدنی با ضخامت (۶۰–۷۰ سانتی‌متر) برای عایق‌بندی استفاده می‌کردند دارای سقف‌های بلند (تا ۴٫۳ متر)، طاقچه‌های جلوی پنجرهٔ پهن و نقشه و چیدمان خوش‌ساخت بودند. اکثر آپارتمان‌ها ۳ تا ۵ اتاق (۵۷ تا ۲۱۰ متر مربع) داشتند، در حالی که واحدهای کوچک‌تر یک اتاقه (۳۲ تا ۵۰ متر مربع) نادر بودند و در نزدیکی ورودی‌ها قرار می‌گرفتند. با گذشت زمان، مسکن استالینیستی به نمادی از جایگاه اجتماعی و کیفیت تبدیل شد و بسیاری از آنها هنوز در شهرهای پساشوروی پابرجا هستند.

## توصیف
اصطلاحات مورد استفاده برای توصیف این نوع ساختمان عبارتند از: *خانه استالینیستی* ("сталинский дом")، *استالینکا* ("сталинка") و، کمتر متداول، *ساختمان استالینیستی* ("сталинское здание"). همه این نام‌ها از نام مستعار جوزف ویساریونوویچ جوگاشویلی (ژوزف استالین) گرفته شده است که این ساختمان‌ها در زمان حکومتش ساخته شده‌اند.

عبارت *«خانه استالینیستی»* به دلیل تمرکز و نسبت بیشتر چنین ساختمان‌هایی در بازار مسکن شهرهای مسکو و سن پترزبورگ استفاده می‌شود. در عین حال، اصطلاح *«استالینکا»* به‌طور گسترده در سایر شهرهای بزرگ اتحاد جماهیر شوروی سابق، به ویژه در مراکز منطقه‌ای و صنعتی مانند اسمولنسک، ماگنیتوگورسک و ولادی‌وستوک، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
[بندانگشتی|خانه شماره ۴۴ در خیابان کوزنتسف، که ساخت آن در [سنت پترزبورگ|لنینگراد علی‌رغم تصویب فرمان مبارزه با افراط‌گرایی در معماری، بدون هیچ گونه تغییری در طرح اولیه، به پایان رسید.]]

#### سبک‌های معماری
* ساختمان‌های استالینیستی پیش از جنگ گاهی اوقات به عنوان *پساساخت‌گرایی* طبقه‌بندی می‌شوند (که بهترین نمونه آن کاخ شوراها است).
* ساختمان‌های استالینیستی پس از جنگ اغلب به *[[معماری استالینیستی|سبک امپراتوری استالینیستی]]* (*نئوکلاسیسیسم استالینیستی*) معروف هستند.

استالین در سال ۱۹۵۳ درگذشت و دوران معماری کلاسیک استالینیستی پس از سال ۱۹۵۵، پس از فرمان ممنوعیت تزئینات بیش از حد، به پایان رسید.

#### دوره گذار (۱۹۵۵–۱۹۶۲): ساختمان‌های «استالینیستیِ عاری از هرگونه تزئینات»
بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۲، ساختمان‌های سبک دورهٔ گذار، سبک معماری استالینیستی را با طرح‌هایی بدون هیچگونه عنصر تزئینی ترکیب کردند. این ساختمان‌ها شامل مجموعه‌هایی مانند ۱–۴۱۰ (SAKB)، ۱–۴۱۸، ۱–۴۱۹، ۱–۴۲۰، ۱–۴۲۸، ۱–۴۶۰، ۱–۵۰۶ و II-۱۴ هستند. این ساختمان‌ها که اغلب *"نیمه-استالینکا، نیمه-خروشچفکا"* یا *"استالینکاهای ساده"* نامیده می‌شوند، هنوز هم به تعداد زیاد در مسکو و سایر شهرهای شوروی یافت می‌شوند. نمونه قابل توجهی از این ساختمان‌ها در بخش شمالی خیابان پروفسویوزنایا در مسکو قرار دارد. با وجود ساده‌سازی‌ها، آپارتمان‌های این ساختمان‌ها همچنان از استانداردهای دوران استالینیستی، همان‌طور که در ضوابط و مقررات ساخت‌وساز شوروی (SNiP) در سال ۱۹۵۴ آمده است، پیروی می‌کردند.

## تقسیم‌بندی خانه‌ها
ساختمان‌ها و آپارتمان‌های استالینیستی عموماً به دو نوع تقسیم می‌شوند:
* ساختمان‌های نومن‌کلاتورا (نخبگان)
* خانه‌های استاندارد (انبوه) استالینیستی

### مسکن نومن‌کلاتورا (نخبگان)
#### ساختمان‌های لوکس استالینیستی
[بندانگشتی|خانه‌های مجلل استالینیستی در مرکز [چلیابینسک، عکس از اواسط دهه ۱۹۷۰]]
این ساختمان‌های مجلل استالینیستی، که به آنها *«خانه‌های اداری» (vedomki)* نیز گفته می‌شد، برای طبقات بالای جامعه شوروی—مقامات حزبی، رهبران دولتی و اقتصادی، افسران ارشد نظامی، پرسنل نیروی انتظامی و دانشمندان و هنرمندان برجسته—ساخته شده بودند.

### ساختمان‌های استالینیستی معمولی
*استالینکاهای* انبوه‌سازی‌شده، متواضع‌تر از همتایان خود (ساختمان‌های نخبگان) بودند. این ایده که آنها *فقط* برای کارگران ساخته می‌شدند، یک تصور غلط است - بسیاری از کارگران ماهر و رهبران کارگری آپارتمان‌هایی در ساختمان‌های استالینیستی با طراحی بهتر دریافت می‌کردند.

با این حال، به دلیل عدم تطابق میان اندازه آپارتمان‌ها و جمعیت واقعی افراد در حال انتظار، بسیاری از آپارتمان‌های سه و چهار اتاقه به مسکن‌های اشتراکی تبدیل شدند.

برخی از ساختمان‌های استالینیستی طرح‌هایی کریدوری داشتند که نشان می‌دهد در ابتدا به عنوان خوابگاه برای کارگران و دانشجویان طراحی شده بودند.
پرونده:Проспект_Ленина_146.jpg|جایگزین=6-story Stalinist building at 146 Lenin Avenue, Rybinsk| ساختمان ۶ طبقه استالینیستی در خیابان لنین، پلاک ۱۴۶، ریبینسک
پرونده:Volgograd_tractorniy.jpg|جایگزین=Stalinist building in Volgograd — a "standard" type| ساختمان استالینیستی در ولگوگراد - یک نوع "استاندارد"
پرونده:Novosibirsk_1958.png|جایگزین=Stalinist building in Novosibirsk, built in 1958. A classic Stalinist-style building constructed after 1956 for the management of the Rare Metals Plant in Novosibirsk, without its originally planned decorative elements.| ساختمان استالینیستی در نووسیبیرسک، ساخته شده در سال ۱۹۵۸. ساختمانی کلاسیک به سبک استالینیستی که پس از سال ۱۹۵۶ برای مدیریت کارخانه فلزات نادر در نووسیبیرسک ساخته شد، بدون عناصر تزئینی که در ابتدا در نظر گرفته شده بودند.
پرونده:Odesa_Bogdana_Khmalnytskogo_15-19.jpg|جایگزین=Stalinist building in Odesa, Bohdan Khmelnytsky Street| ساختمان استالینیستی در اودسا، خیابان بوهدان خملنیتسکی
پرونده:Tallinn_Gonsiori_tn_3.jpg|جایگزین=Tallinn Stalinist building on Gonsiori Street (1951)| ساختمان استالینیستی تالین در خیابان گونسیوری (۱۹۵۱)
پرونده:2022_Tallinn_Koidu_street_122_(mobil).jpg|جایگزین=Tallinn Stalinist building on Koidu Street (Tallinn) (1954)| ساختمان استالینیستی تالین در خیابان کویدو (تالین) (۱۹۵۴)
پرونده:Tallinn_Kentmanni_tänav.jpg|جایگزین=Tallinn Stalinist building on Kentmanni Street (1956)| ساختمان استالینیستی تالین در خیابان کنتمانی (۱۹۵۶)
پرونده:Lenina_Avenue_in_Yaroslavl_02.jpg|جایگزین=Stalinist building in Yaroslavl, Lenin Avenue| ساختمان استالینیستی در یاروسلاول، خیابان لنین
**ساختمان‌های استالینیستی کم‌ارتفاع**
پرونده:Школьная_улица,_дом_24._Санкт-Петербург._2023.JPG|جایگزین=Shkolnaya Street, House 24 in Saint Petersburg| خیابان Shkolnaya، خانه ۲۴ در سن پترزبورگ
پرونده:Школьная_улица,_дом_46._Санкт-Петербург._2023.JPG|جایگزین=Shkolnaya Street, House 46 in Saint Petersburg| خیابان Shkolnaya، خانه ۴۶ در سن پترزبورگ
پرونده:Улица_Савушкина,_дом_64._Санкт-Петербург._2023.jpg|جایگزین=Savushkina Street, House 64 in Saint Petersburg| خیابان ساوشکینا، خانه ۶۴ در سن پترزبورگ


### ساختمان‌های استالینیستی استانداردشده
در پایان دهه ۱۹۴۰، برای تسریع در تأمین مسکن برای مردم، ساخت ساختمان‌های استالینیستی بر اساس طرح‌های استاندارد آغاز شد. در مقایسه با خانه‌های نخبگان یا «نومنکلاتورا» که طبق پروژه‌های منفرد ساخته می‌شدند، ساختمان‌های استاندارد استالینیستی ویژگی‌های متواضعانه‌تر و معماری ساده‌تری دارند. ساختمان‌های استاندارد استالینیستی به دلیل افزایش حجم ساخت‌وساز مسکن در این دوره، بسیار متعدد هستند.
بندانگشتی|ساختمان بزرگ پانلی ۱–۵۰۶ در سن پترزبورگ
در مسکو، ساختمان‌های استاندارد استالینیستی سری II-01، II-03 (I-410 (САКБ))، II-14، MG-1 و خانه‌های با امکانات رفاهی بالاتر II-02، II-04 ساخته شدند. در لنینگراد، خانه‌های سری ۱–۴۰۵، ۱–۴۱۵، ۱–۴۶۰ و غیره ساخته شدند.

## جستارهای وابسته
* خروشچفکا
* برژنفکا
* ساختمان با سیستم پنل بزرگ (*پلاتنبائو*، آلمان)
* مسکن مقرون به صرفه
* مسکن عمومی
* معماری استالینیستی

## منابع

## پیوند به بیرون
* خانه‌های مختلف شوروی که در فیلم‌های شوروی به نمایش گذاشته شده‌اند
رده:اقتصاد اتحاد شوروی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در اتحاد شوروی
رده:معماری اتحاد شوروی
رده:معماری استالینیستی
رده:معماری روسی
رده:واژگان دوره اتحاد شوروی