پیری و جامعه

**پیری و جامعه** (انگلیسی: Aging and society) به تأثیر سالمندی در جامعه اشاره می‌کند. چرا که سالمندی پیامدهای چشمگیری برای جامعه دارد. افراد، بسته به سن و جنسیت، در بسیاری از جنبه‌ها با یکدیگر تفاوت دارند؛ از جمله مسئولیت‌های قانونی و اجتماعی، نگرش به زندگی و تلقی از خویشتن. جوانان— اگر هنوز به سن قانونی نرسیده باشند— معمولاً از امتیازهای حقوقی کمتری برخوردارند، بیشتر خواهان تغییرات سیاسی و اجتماعی‌اند، سریع‌تر به توسعه و پذیرش فناوری‌های نو می‌پردازند و به آموزش نیازمند ترند. در مقابل، سالمندان نیازهای متفاوتی از جامعه و دولت دارند و اغلب ارزش‌های متمایزی — برای مثال حق مالکیت و مستمری — را پیگیری می‌کنند. سالمندان همچنین احتمال بیشتری دارد که رأی بدهند و در بسیاری از کشورها جوانان از حق رأی محروم‌اند؛ بنابراین، سالخوردگان از نفوذ سیاسی بیشتر یا دست‌کم متفاوتی برخوردارند.

در جوامع گوناگون، سن ممکن است به‌شیوه‌های مختلفی سنجیده یا تلقی شود؛ برای نمونه، از هنگام لقاح یا تولد و با شروع از صفر یا یک سال. گذارهایی مانند رسیدن به بلوغ جنسی، سن قانونی یا بازنشستگی معمولاً اهمیتی اجتماعی دارند. مفاهیم *[[سالمندی]] موفق* و *سالمندی سالم* به ابعاد اجتماعی و جسمانی فرایند سالمندی می‌پردازند.

## تنوع‌های فرهنگی
 
مرزهای قراردادی برای تقسیم دوره‌های زندگی می‌تواند شامل مرحلهٔ صغری (از نوزادی و کودکی تا پیش‌نوجوانی و نوجوانی)، بزرگسالی آغازین، میانسالی و سالمندی باشد. در گفت‌وگوی روزمره از برچسب‌هایی چون «نوجوان»، «پیش‌نوجوان»، «دهه‌بیست‌ساله»، «دهه‌سی‌ساله» و همچنین واژگانی مانند «وایسِناریان» (بیست‌ساله)، «تریسِناریان» (سی‌ساله)، «کوادراجناریان» (چهل‌ساله) و غیره استفاده می‌شود.

سن بزرگسال معمولاً بر حسب سالِ کامل از زمان تولد سنجیده می‌شود؛ برای کودکان و نوزادان، برای دقت بیشتر، بخش کسریِ سال، ماه یا حتی هفته نیز ذکر می‌شود. ساعت دقیق تولد معمولاً لحاظ نمی‌شود. در برخی فرهنگ‌ها روش‌های متفاوتی برای بیان سن وجود دارد؛ مثلاً در بعضی فرهنگ‌ها شمارش سال‌ها با احتساب سال جاری انجام می‌شود و در برخی دیگر بدون احتساب آن؛ بنابراین ممکن است دربارهٔ یک شخص گفته شود «بیست ساله است» یا «در بیست‌ویکمین سال زندگی‌اش قرار دارد». در زبان روسی معمولاً عبارت نخست به کار می‌رود، اما عبارت دوم کاربرد محدودی دارد: در اعلامیهٔ درگذشت برای سن فرد فوت‌شده و گاهی برای القای حس مسن‌تر بودنِ یک بزرگسال از آن استفاده می‌شود (از منظر روانی، «در بیستمین سال عمر» مسن‌تر از «۱۹ ساله» به نظر می‌رسد).

در برخی فرهنگ‌های دیگر، سن اصلاً بر مبنای سال‌های سپری‌شده از تولد سنجیده نمی‌شود. در فرهنگ اینویت، زادروز جشن گرفته نمی‌شود، چون بلوغ با تعداد سال‌ها تعریف نمی‌شود. در فرهنگ ناواهو نیز سن بر اساس رویدادهای مهم زندگی اندازه‌گیری می‌شود، مانند نخستین باری که کودک می‌خندد.

در فرهنگ‌هایی که سن بر پایهٔ سال‌های سپری‌شده از تولد محاسبه نمی‌شود، اغلب افراد دقیقاً نمی‌دانند چند ساله‌اند. در این جوامع، جنبه‌های دیگری از تولد — برای مثال فصل، کارهای کشاورزیِ رایج در آن هنگام، یا پیوندهای معنوی— اهمیت بیشتری می‌یابد. یک فرهنگ ممکن است بر «تبار خانوادگی» بیش از سن تأکید کند؛ چنان‌که در جامعهٔ مایا چنین است. در آنجا یک بزرگسال مایایی مسئولیت و جایگاه کودک را نه بر اساس سال‌های عمر، بلکه بر پایهٔ تقدم و تأخر نسبی او در خانواده یا جامعه تعیین می‌کند.

هدف اصلیِ شمارش سن به‌صورت سال از زمان تولد، دستهٔ بندی آسان افراد بر مبنای سن است؛ نیازی که در جامعهٔ صنعتی پدید آمد. رویه‌های پزشکی و آموزش اجباری حاصل از صنعتی‌شدن نقش بزرگی در ضرورتِ محاسبهٔ سن بر اساس سال از تولد داشتند.حتی در جوامع غربی‌شده‌ای مانند ایالات متحده، محاسبهٔ سن به این شیوه تا میانهٔ دههٔ ۱۸۰۰ میلادی رایج نبود.

با توجه به فلسفهٔ فرهنگی و فردی، سالمندی ممکن است پدیده‌ای نامطلوب شمرده شود — کاهش زیبایی و نزدیکی به مرگ — یا انباشتی از خرد، نشانهٔ بقا و منزلتی شایستهٔ احترام تلقی گردد. در برخی موارد، عددِ سن اهمیت دارد (چه مثبت، چه منفی) و در برخی دیگر، مرحلهٔ زندگی (بزرگسالی، استقلال، ازدواج، بازنشستگی، موفقیت شغلی) مهم‌تر است.

محاسبهٔ سن در شرق آسیا با فرهنگ غرب متفاوت است. در فرهنگ سنتی چین روش «شوسویی» (*Xusui*، به‌معنای «سن اسمی») در مقابل «ژوسویی» (*Zhousui*، «سن کامل») به‌کار می‌رود. در «شوسویی» نوزاد با یک سال سن متولد می‌شود، نه صفر؛ احتمالاً به این دلیل که لقاح آغاز عمر دانسته می‌شود و نیز عدد صفر در چین باستان وجود نداشته است. تفاوت دیگر در روز افزوده‌شدن سن است: در «شوسویی»، سن با فرارسیدن جشن بهار (نوروز چینی) زیاد می‌شود، در حالی که در «ژوسویی» در سالگرد تولد افزوده می‌شود. در بخش‌هایی از تبت نیز سن از زمان لقاح شمرده می‌شود؛ یعنی انسان هنگام تولد معمولاً ۹ ماهه است.

در رشد پیش‌زایمانی، سن معمولاً با «سن بارداری» سنجیده می‌شود که آغاز آن آخرین قاعدگی مادر است؛ هرچند می‌توان «سن لقاحی» — از زمان بارورسازی — را نیز در نظر گرفت.

## جنبه‌های حقوقی
بیشتر نظام‌های حقوقی سن مشخصی را تعیین می‌کنند که در آن فرد اجازه دارد یا ملزم است فعالیت‌های خاصی انجام دهد. این محدودیت‌ها و مجوزها شامل سن رأی‌دادن، سن قانونی نوشیدن الکل، سن رضایت جنسی، سن قانونی، سن مسئولیت کیفری، سن ازدواج، سن نامزدی انتخاباتی و سن بازنشستگی اجباری (انگلیسی) است. حتی ورود به سینما ممکن است بر اساس سن و طبق سامانه درجه‌بندی فیلم محدود شود، یا کرایهٔ اتوبوس برای کودکان و سالمندان تخفیف داشته باشد. هر کشور، دولت و سازمان غیردولتی شیوه‌های متفاوتی برای طبقه‌بندی سن به‌کار می‌گیرد.

به همین ترتیب، در بسیاری از کشورها و در حقوق جزا، «دفاع از خردسالگی» گونه‌ای از دفاع است که در آن متهم ادعا می‌کند هنگام ارتکاب جرم، به علت کمی سن مسئول اعمال خود نبوده و بنابراین نباید مسئولیت کیفری داشته باشد. بسیاری از دادگاه‌ها بر این باورند که متهمان نوجوان می‌توانند به علت سن پایین از پیگرد کیفری کامل بگریزند و در موارد مرزی، سن مجرم غالباً از عوامل تخفیف‌دهندهٔ مجازات به‌شمار می‌رود.

## جنبه‌های سیاسی
سالمندان نیازها و ارزش‌هایی متفاوت از جامعه و دولت دارند؛ برای نمونه بر حقوق مالکیت و مستمری تأکید بیشتری می‌کنند. همچنین احتمال مشارکت آنان در انتخابات بیشتر است و در بسیاری از کشورها جوانان هنوز از حق رأی محروم‌اند؛ ازاین‌رو، سالخوردگان از نفوذ سیاسی بیشتر— یا دست‌کم متمایزی— برخوردارند.

اهمیت سیاسیِ آموزش با افزایش سن افراد معمولاً کاهش می‌یابد.

## کنار آمدن با شرایط و تندرستی

روان‌شناسان مهارت‌های مقابله‌ای سالمندان را بررسی کرده‌اند. عوامل گوناگونی همچون حمایت اجتماعی، دین و معنویت، مشارکت فعال در زندگی و داشتن کانون کنترل درونی سودمند دانسته شده‌اند و به افراد کمک می‌کنند تا در رویدادهای پراسترسِ مراحل پایانی عمر بهتر کنار بیایند.

در میان این عوامل، «حمایت اجتماعی» و «کنترل شخصی» احتمالاً مهم‌ترین پیش‌بین‌های تندرستی روانی، بیماری و حتی مرگ‌ومیر در بزرگسالی‌اند. عوامل دیگری نیز می‌توانند به رفاه و کیفیت زندگی سالمندان یاری رسانند، از جمله روابط اجتماعی (احتمالاً پیوند با حیوانات خانگی در کنار انسان‌ها) و سلامت عمومی.

بازنشستگی — یکی از گذارهای رایج در سالمندی— می‌تواند پیامدهای مثبت و منفی داشته باشد.پژوهشی در یک خانه سالمندان نشان داد ساکنان بالی که در آن بر محیط خود کنترل بیشتری داشتند، نسبت به همسایه‌های بال دیگر خطر مرگ‌ومیر کمتر، هوشیاری بالاتر و سلامت خودارزیابی‌شده بهتری داشتند. البته «کنترل شخصی» ممکن است بر برخی شاخص‌های سلامت اثر کمتری داشته باشد.

«کنترل اجتماعی» — یعنی برداشت فرد از میزان نفوذش بر روابط اجتماعی— به‌عنوان یک متغیر تعدیلگر در پیوند بین حمایت اجتماعی و سلامت ادراک‌شده سالمندان مطرح شده و می‌تواند روی توانِ کنار آمدن آنان تأثیر مثبت بگذارد.

### دین و معنویت
دین از مهم‌ترین راهبردهایی است که سالمندان برای کنار آمدن با چالش‌های اواخر عمر به‌کار می‌گیرند و بیش از دیگر شیوه‌های مقابله در این دوره دیده می‌شود. «دینداری» متغیری چندبعدی است: در حالی که مشارکت سالمندان در آیین‌های رسمی و سازمان‌یافتهٔ دینی ممکن است کاهش یابد، دین همچنان می‌تواند به‌صورت غیررسمی اما مهم، مثلاً از راه دعاهای شخصی یا خصوصی، بخشی اساسی از زندگی آنان باقی بماند.

### سلامت ادراک‌شده
ادراک مثبت فرد از سلامت خویش با رفاه بالاتر و کاهش مرگ‌ومیر در سالمندان هم‌بستگی دارد. برای این رابطه توضیح‌های گوناگونی پیشنهاد شده است؛ به‌طور طبیعی، کسانی که واقعاً سالم‌اند سلامت خود را بهتر ارزیابی می‌کنند، اما این پیوند حتی در پژوهش‌هایی که وضعیت اقتصادی‌اجتماعی، کارکرد روان‌شناختی و وضعیت سلامت را کنترل کرده‌اند نیز مشاهده شده است. این یافته معمولاً در مردان قوی‌تر از زنان گزارش شده، هرچند الگوهای جنسیتی در همهٔ مطالعات یکسان نیست و برخی نتایج نشان می‌دهد تفاوت‌های جنسیتی فقط در گروه‌های سنی یا علل خاص مرگ‌ومیر و در زیرمجموعه‌ای از خود سنجی‌های سلامت ظاهر می‌شود.

### پارادوکس سالمندی
با وجود وخامت تدریجی سلامت عینی، ارزیابیِ ذهنی سالمندان از تندرستیِ خود نسبتاً ثابت می‌ماند. حتی زمانی که سلامت عینی کنترل می‌شود، به نظر می‌رسد ادراک سلامت با افزایش سن بهبود می‌یابد. این پدیده را «پارادوکس سالمندی» می‌نامند. انتظارات افراد دربارهٔ سلامت همگام با هنجارهای سنیِ سلامت تکامل می‌یابد؛ سالمندان افت عملکردی و جسمانی خود را غالباً بخش طبیعیِ فرایند سالمندی می‌دانند. همچنین سالمندان از طریقِ مقایسهٔ اجتماعی ممکن است برداشت خود از سلامتشان را بهبود دهند؛ برای نمونه، هرچه فرد مسن‌تر می‌شود، ممکن است خود را سالم‌تر از همسالانش قلمداد کند. بنابراین هرچه سن بالا می‌رود و سلامت واقعی نزول می‌کند، نقش مقایسهٔ اجتماعی در ایجاد فاصله میان سلامت عینی و ذهنی پررنگ‌تر می‌شود.

### مراقبت‌های بهداشتی
بسیاری از جوامع اروپای غربی و ژاپن با پدیدهٔ سالخوردگی جمعیت روبه‌رو هستند. هرچند پیامدها پیچیده است، یکی از نگرانی‌های اصلی افزایش تقاضا برای خدمات سلامت است. پیشنهادهای فراوانی که در پژوهش‌ها برای مقابله با رشد مورد انتظارِ مراقبت‌های بلندمدت در جوامع سالخورده ارائه شده، در چهار محور سازمان می‌یابد: بهبود کارایی نظام، بازطراحی شیوهٔ ارائهٔ خدمات، پشتیبانی از مراقبان غیررسمی، و تغییر دادن مؤلفه‌های جمعیت‌شناختی.

با این حال، رشد سالانهٔ مخارج ملی سلامت عمدتاً ناشی از افزایش تقاضای سالمندان نیست، بلکه درآمدهای بالاتر، فناوری‌های پزشکی پرهزینه، کمبود نیروی کار سلامت و عدم تقارن اطلاعات میان ارائه‌دهنده و بیمار عوامل اصلی‌اند. با بالارفتن سن، برخی مشکلات جسمی و روانی — به‌ویژه زوال عقل — شیوع بیشتری پیدا می‌کنند.

برآوردها نشان می‌دهد سالمندی جمعیت تنها ۰٫۲ واحد درصد از نرخ رشد سالانهٔ ۴٫۳ درصدی هزینه‌های پزشکی (از ۱۹۷۰ میلادی تاکنون) را توضیح می‌دهد. افزون بر این، اصلاحات معینی در نظام «مدیکر» ایالات متحده، هزینهٔ مراقبت در منزل سالمندان را بین ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰ سالانه ۱۲٫۵٪ کاهش داد. بنابراین، افزایش هزینه‌های سلامت بر اثر سالخورده‌شدن جمعیت اجتناب‌ناپذیر نیست.

در زندان‌های آمریکا، تا ژوییهٔ ۲۰۰۷ هزینهٔ پزشکی یک زندانی مسن می‌توانست بیش از ۱۰۰ دلار در روز باشد، درحالی‌که میانگینِ سایر زندانیان ۳۳ دلار بود. بیشتر ایالت‌ها گزارش می‌دهند بیش از ۱۰٪ بودجهٔ سالانهٔ *اداره اصلاح و تربیت آمریکا* (DOC) را صرف مراقبت از سالمندان می‌کنند و انتظار می‌رود این نسبت در ۱۰ تا ۲۰ سال آینده افزایش یابد. برخی ایالت‌ها حتی دربارهٔ آزادی زودهنگام زندانیان سالخورده گفتگو کرده‌اند.

### مسکن
هم‌زمان با ورود تایوان به مرحلهٔ سالخوردگی جمعیت، پژوهشی در شهر کائوسیونگ نشان می‌دهد نسل کنونیِ بزرگسال— در مقایسه با والدینشان — علاقهٔ بیشتری به مسکن دوستدار سالمند با مصالح ساختمانی باکیفیت و محیط اجتماعی مناسب دارد. شرایط نامناسب زندگی سالمندان زمانی آشکار شد که آتشی در این شهر چند طبقه از یک مجتمع فرسوده را درنوردید و فاجعه آفرید.

## سالمندی موفق
 

مفهوم «سالمندی موفق» از دههٔ ۱۹۵۰ مطرح شد و در دههٔ ۱۹۸۰ محبوبیت یافت. پژوهش‌های پیشین شدت وابستگی برخی ناتوانی‌های سلامت — مانند دیابت یا پوکی استخوان — به سن را بزرگ‌نمایی می‌کردند و مطالعات سالمندشناسی، همگونی نمونه‌های سالمندان را بیش از حد فرض می‌نمودند. در مقابل، پژوهش‌های دیگر نشان داده‌اند که حتی در اواخر عمر نیز ظرفیت رشد و پیشرفت جسمی، ذهنی و اجتماعی وجود دارد.

سالمندی موفق سه مؤلفهٔ اساسی دارد:

# پرهیز از بیماری و ناتوانی
# عملکرد شناختی و جسمانیِ بالا
# مشارکت اجتماعی و فعالیت سازنده
افرادی که خود را «سالمند موفق» می‌دانند، بیش از کسانی‌اند که دقیقاً با این سه معیار منطبق‌اند.

سالمندی موفق مفهومی میان‌رشته‌ای در روان‌شناسی و جامعه‌شناسی است و به تعامل فرد و جامعه در طول زندگی — با تمرکزی ویژه بر سال‌های پایانی — می‌پردازد. برای پرهیز از بار معنایی رقابتی، اصطلاح‌های «سالمندی سالم» و «سالمندی بهینه» نیز به عنوان جایگزین پیشنهاد شده‌اند.

شش بُعد پیشنهادی برای سالمندی موفق عبارت است از:
# نداشتن ناتوانی جسمی پس از ۷۵ سالگی بر اساس تشخیص پزشک؛
# ارزیابی ذهنی مطلوب از سلامت (یعنی خود سنجیِ مثبت از تندرستی)؛
# طول عمر بدون ناتوانی؛
# سلامت روانی خوب؛
# حمایت اجتماعی عینی؛
# رضایت از زندگی در هشت حوزه: ازدواج، کارِ درآمدزا، فرزندان، دوستی و ارتباطات اجتماعی، سرگرمی‌ها، فعالیت‌های خدمت به جامعه، دین و تفریح/ورزش.

پرسش‌هایی درباره مستمری در بسیاری از نظرسنجی‌های جهانی سلامت، سالمندی و بازنشستگی گنجانده شده است. «بانک داده‌های متا» که به‌وسیله مؤسسه غیرانتفاعی رَند و با پشتیبانی «موسسه ملی پیری» در «موسسات ملی بهداشت» در آمریکا ایجاد شده است، دسترسی به این پرسش‌ و پاسخ‌ها  را ممکن می‌کند.

مطالعات اخیر با بهره‌گیری از هوش مصنوعی نشان می‌دهد برای جوان‌تر ماندنِ زیستی و کاهش احتمال بیشترِ بیماری‌های وابسته به سن، نباید گرفتار اندوه و تنهایی بود.

## سالمندی و ارتباط
 «سالمندی سالم» به معنای برخورداری از رفاه بهینه، علی‌رغم موانعی است که بر اثر افزایش سن پدید می‌آید. جمعیت جهان رو به سالخوردگی است و در صورت تداوم موانع ارتباطی با سالمندان، ناتوانی‌های ارتباطی هم ادامه خواهد داشت. آسیب‌های حسی — از جمله کم‌شنوایی و اختلالات بینایی — می‌توانند سدّ راه ارتباط شوند. تغییرات شناخت، شنوایی و بینایی بخشی از سالمندی سالم‌اند، اما شباهت این تغییرات با علائم زوال عقل و زبان‌پریشی ممکن است تشخیص این اختلالات را دشوار سازد.

### کم‌شنوایی

کم‌شنوایی یکی از شرایط شایع در میان بزرگسالان سالمند است. عواملی مانند فشار خون بالا، دیابت، یا مصرف برخی داروهای آسیب‌زا برای گوش می‌توانند خطر کم‌شنوایی را در سالمندان افزایش دهند. سمعک‌ها که اغلب به عنوان تقویت‌کننده‌های شخصی شناخته می‌شوند، معمولاً می‌توانند شنوایی را تا حدود ۵۰٪ بهبود دهند.

کم‌شنوایی در سالمندان توانایی آن‌ها برای جبران دیگر مشکلات اجتماعی یا جسمی مرتبط با افزایش سن را کاهش می‌دهد. مشکلات ارتباطی در بزرگسالان سالمند ممکن است ناشی از موانع مکانیکی همچون تبدیل ایده به زبان، درک محرک‌های زبانی، یا استخراج معنا از گفتار باشد. تغییرات در این جنبه‌ها از کاهش دانش زبانی مهم‌ترند.

هدف اصلی استفاده از سمعک، بهبود ارتباط و کیفیت زندگی است، نه صرفاً بازگرداندن شنوایی. پرس‌بیکوزیس (انگلیسی) یکی از انواع اختلالات شنوایی است که با سمعک قابل اصلاح نیست. پرس‌بیکوزیس کاهش حساسیت شنوایی است که به دلیل کاهش سلول‌های مویی در گوش داخلی به‌وجود می‌آید. این کاهش معمولاً بر اثر مواجهه طولانی‌مدت با صداهای آزاردهنده رخ می‌دهد که به سلول‌های مویی آسیب رسانده و با افزایش سن، امکان بازسازی آن‌ها وجود ندارد. پرس‌بیکوزیس و مشکلات شنوایی مشابه باعث کناره‌گیری اجتماعی می‌شوند، زیرا فرد ارتباط خود با دنیای اطراف را از دست می‌دهد. همچنین می‌توانند منجر به کاهش مهارت‌های اجتماعی شوند، چرا که فرد قادر به درک مکالمات سریع یا صداهای با تُن متفاوت نیست.

### اختلال بینایی
تفسیر حالات چهره و لب‌خوانی برای افرادی که دارای اختلال بینایی هستند دشوار است. چنین مشکلاتی توانایی فرد در درک محرک‌ها و انتقال اطلاعات مربوط به ادراک به مغز برای تحلیل را مختل می‌کند. ارتباط غیرکلامی بخش مهمی از ارتباط مؤثر است و سالمندانی که دچار کاهش بینایی هستند، بیشتر احتمال دارد که رفتارهای طرف مقابل را به اشتباه تفسیر کنند یا برداشت نادرستی داشته باشند. اختلالات بینایی همچنین باعث کاهش برداشت‌های مثبت از محیط اطراف می‌شوند که می‌تواند به انزوای اجتماعی و حتی افسردگی در افراد سالمند منجر شود.

دژنراسیون ماکولا یکی از علل شایع کاهش بینایی در سالمندان است. این بیماری ناحیه ماکولا (مرکز دید واضح در چشم) را تحت تأثیر قرار می‌دهد و موجب کاهش تدریجی دید مرکزی و در برخی موارد کاهش دید رنگی می‌شود. این تباهی به دلیل تغییرات سیستمیک در گردش مواد زائد و رشد رگ‌های خونی غیرطبیعی در اطراف شبکیه رخ می‌دهد که مانع از رسیدن تصویر مناسب به سلول‌های گیرنده نور می‌شود. اگرچه این بیماری اغلب در اثر فرایند پیری ایجاد می‌شود، اما عواملی مانند سیگار کشیدن، چاقی، سابقه خانوادگی و قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید نیز می‌توانند خطر آن را افزایش دهند.

### دنیای دیجیتال
در جهانی که به‌طور فزاینده‌ای به فناوری‌های دیجیتال متکی است، سالمندان با خطرات بیشتری از طرد اجتماعی و پیش‌داوری روبه‌رو هستند (نگاه کنید به سالمندستیزی دیجیتال). جداسازی نسلی باعث می‌شود جوانان به‌طور طبیعی ماهر در دنیای دیجیتال و سالمندان ناتوان فرض شوند. تجربه‌های سالمندان اغلب از دستورکارهای پژوهشی دربارهٔ رسانه‌های دیجیتال کنار گذاشته می‌شود.

## مبارزه سیاسی با پیری
اگرچه بسیاری از دانشمندان بر این باورند که افزایش طول عمر به‌صورت رادیکال، به‌تعویق انداختن و حتی توقف روند پیری دست‌یافتنی است، هنوز هیچ برنامهٔ بین‌المللی یا ملیِ مشخصی با هدف توقف پیری یا افزایش شدید طول عمر وجود ندارد. نیروهای سیاسی موافق و مخالفِ افزایش عمر در این زمینه فعال‌اند.

در سال ۲۰۱۲، احزاب سیاسی «طول عمر» ابتدا در روسیه و سپس در ایالات متحده، اسرائیل و هلند شکل گرفتند. هدف این احزاب، حمایت سیاسی از پژوهش‌ها و فناوری‌های مقابله با پیری و افزایش عمر رادیکال است. آن‌ها خواهان گذارِ اجتماعیِ سریع اما نرم به مرحله‌ای جدید هستند: زندگی بدون پیری و افزایش عمر چشمگیر، به‌نحوی که اکثر انسان‌های زندهٔ کنونی به این فناوری‌ها دسترسی داشته باشند.

صفحهٔ پیامدهای اجتماعیِ نبود پیری (انگلیسی) به بررسی پیامدهای اجتماعیِ احتمالیِ درمان موفق پیری می‌پردازد.

## علوم اجتماعیِ پیری

*نظریه کناره‌گیری* (انگلیسی) این نظریه بیان می‌کند که جدا شدن تدریجی سالمندان از نقش‌های فعال اجتماعی، روندی طبیعی و سودمند برای هم جامعه و هم خود سالمندان است. این نظریه که نخستین بار توسط «کامینگ» و «هنری» مطرح شد، در حوزه پیری‌شناسی بسیار مورد بحث قرار گرفته، اما در عین حال نقدهای فراوانی نیز بر آن وارد شده است. داده‌های اولیهٔ این نظریه از نمونه‌ای محدود از سالمندان در کانزاس‌سیتی به دست آمده بود، و سپس تعمیمی جهانی از آن ارائه شد.

*نظریه فعالیت* (انگلیسی) برخلاف نظریه کناره‌گیری، این دیدگاه می‌گوید که هر چه سالمندان فعال‌تر باشند، احتمال رضایت آن‌ها از زندگی بیشتر است. این نظریه از سال ۱۹۷۲ به شکل رسمی مطرح شده است. اما همان‌طور که نظریه کناره‌گیری برای همه افراد مناسب نیست، نظریه فعالیت هم ممکن است برای برخی افراد کارایی نداشته باشد. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که تأثیر فعالیت اجتماعی بر رضایت از زندگی در دوران سالمندی، پیچیده‌تر از آن است که این نظریه فرض می‌کند.

نظریه گزینش  این دیدگاه، میانه‌ای میان نظریه کناره‌گیری و فعالیت است. طبق این نظریه، ممکن است برای سالمندان سودمندتر باشد که در برخی ابعاد زندگی خود فعال‌تر شده و در برخی دیگر کمتر درگیر شوند.

*نظریه تداوم*  بر اساس نظریهٔ «اچلی»، افراد در دوران سالمندی تمایل دارند تا حد ممکن، الگوها، سبک زندگی و شخصیت‌های پیشین خود را حفظ کنند. تداوم میان گذشته و حال می‌تواند به حس انسجام شخصی و رضایت از زندگی در دوران سالمندی کمک کند.

نظریه‌های کناره‌گیری، فعالیت، گزینش و تداوم، هرکدام بخشی از تلاش‌های علمی برای درک پیری از منظر اجتماعی هستند. با این حال، این نظریه‌ها اغلب بازتابی از زمانهٔ خود محسوب می‌شوند و نه لزوماً حقیقتی فراگیر و جهانی.

### تعاریف دیگر
با افزایش حضور سایبورگ‌ها در زندگی روزمره، برخی نظریه‌پردازان بر این باورند که باید تعاریف جدیدی از پیری توسعه یابد. برای نمونه، یک تعریف زیستی- فناورانه-اجتماعی از پیری پیشنهاد شده است.
این تعریف جدید، پیری را نه تنها از دیدگاه زیستی بلکه در تعامل با فناوری‌های نوین و ساختارهای اجتماعی تحلیل می‌کند و بازتابی است از تغییرات پیچیده‌ای که در بدن، ذهن و محیط پیرامون انسان در دوران سالمندی رخ می‌دهد.
## پیری و جامعه در ایران
با توجه به کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی، ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای جهان با پدیدهٔ سالمندی جمعیت روبه‌روست. طبق داده‌های مرکز آمار ایران، جمعیت سالمندان (۶۵ سال به بالا) در سال‌های اخیر به طور پیوسته در حال افزایش بوده‌است و پیش‌بینی می‌شود تا میانهٔ قرن حاضر، ایران یکی از جوامع با نسبت بالای سالمندان باشد.

پیری جمعیت پیامدهایی در حوزه‌های اقتصادی، بهداشتی، اجتماعی و فرهنگی دارد. افزایش بار مراقبتی بر خانواده‌ها، نیاز به سیاست‌گذاری در حوزهٔ بازنشستگی، مراقبت بلندمدت و حمایت از سالمندان از جمله چالش‌های آینده‌ٔ نظام سلامت و رفاه اجتماعی در ایران است.

طبق گزارش مرکز آمار ایران، نسبت سالمندان (افراد ۶۵ سال به بالا) از ۵٫۲٪ در سال ۱۳۸۵ به حدود ۱۰٪ در سال ۱۴۰۰ رسیده است، و پیش‌بینی می‌شود که این رقم تا سال ۱۴۳۰ (۲۰۵۱ میلادی) به بیش از ۲۰٪ برسد.

سالمندی در ایران با چالش‌هایی نظیر کاهش پویایی اقتصادی، نیاز به بازطراحی نظام بازنشستگی، و گسترش خدمات مراقبتی و بهداشتی همراه است. با توجه به تغییر ساختار خانواده (مانند کاهش تعداد فرزندان و فاصله‌گرفتن نسل‌ها)، نقش نهادهای اجتماعی و دولتی در مراقبت از سالمندان پررنگ‌تر شده است.

### جدول روند تغییرات جمعیت سالمندان در ایران (۶۵ سال و بیشتر)

هم‌اکنون برنامه‌هایی در قالب سند ملی سالمندی ایران و «برنامه عملیاتی سالمندیِ سالم» در حال اجرا هستند، اما نیاز به تقویت سیاست‌گذاری و مشارکت اجتماعی برای مواجهه با سالمندی جمعیت احساس می‌شود.

## پانویس

## منابع

رده:سالخوردگی
رده:پیری‌شناسی