عموقه (شهرک اسرائیلی)

**عموقه** (، به معنای «عمیق») یک شهرک اجتماعی در نزدیک به ۶ کیلومتری شمال‌شرقی صفد در منطقهٔ جلیل علیا در شمال اسرائیل است. این شهرک به شورای منطقه‌ای مروم هاگالیل وابسته است و در سال ۱۹۸۰ بنیان‌گذاری شده‌است.

عموقه در ارتفاع نزدیک به ۷۰۰ متری از سطح دریا و در دل جنگل بیریا قرار دارد. این جنگل بزرگ‌ترین جنگل کاشته‌شده در منطقهٔ جلیل است و نزدیک به ۲۱ هزار دونم وسعت دارد. ساکنان عموقه از گردشگری و حرفه‌های آزاد امرار معاش می‌کنند. نزدیک‌ترین شهر به این شهرک، صفد است.

این مکان بیش از همه به عنوان آرامگاه سنتی یوناتان بن عوزیئل، از شاگردان هیلل در سدهٔ نخست پیش از میلاد، شناخته می‌شود و هر ساله زیارتگاه بسیاری از زائران است.

## جغرافیا
عموقه در بخش شرقی تپه‌های جلیل علیا واقع شده و در پیرامون آن مجموعهٔ جنگلی بزرگ بیریا گسترده‌است. در نزدیکی روستا، وادی ناحال یاونیت آغاز می‌شود که به سوی شمال جریان یافته و به درّهٔ ناحال دالتون می‌ریزد. این شهرک نزدیک به ۱۲۳ کیلومتر شمال‌شرقی تل‌آویو و نزدیک به ۵۳ کیلومتر شمال‌شرقی حیفا جای دارد.

## پیشینه
### دوران باستان و سده‌های میانه
محوطهٔ باستانی‌ای در دره‌ای در نزدیک به یک کیلومتری شمال شهرک کنونی وجود دارد که گاه آن را با «کفر عمیقو» در تلمود یکی دانسته‌اند، هرچند این شناسایی بیشتر با عمقا مرتبط دانسته می‌شود. این مکان در دوران نخستین اسلامی و صلیبی تا سدهٔ دوازدهم میلادی دارای جمعیت یهودی بوده‌است. با این حال، تا سدهٔ شانزدهم به روستایی مسلمان‌نشین تبدیل شده بود.

نخستین توصیف از آرامگاه یوناتان بن عوزیئل در این مکان را یعقوب بن نتنئل هکوهن در نیمهٔ دوم سدهٔ دوازدهم میلادی ارائه کرد. موشه باسولا نیز در سال ۱۵۲۲ از این مکان بازدید کرد و نوشت که در آن زمان هیچ یهودی‌ای در آنجا سکونت نداشته و تنها گورهایی در محل وجود داشته‌است.

### دوران عثمانی و تخلیهٔ ۱۹۴۸
در اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی، گروهی از الجزایری‌ها در این روستا ساکن شدند. ویکتور گرن، پژوهشگر فرانسوی، در سال ۱۸۷۵ از عموقه بازدید کرد و نوشت که چند الجزایری در آنجا سکونت داشتند که پیش‌تر در ارتش عبدالقادر الجزایری خدمت کرده بودند.

بر پایهٔ «بررسی روستاها» ی سال ۱۹۴۵، روستای عربی عموقه نزدیک به ۱۴۰ نفر جمعیت داشت. در ماه مه ۱۹۴۸، این روستا به دست نیروهای اسرائیلی تخلیه و ساختمان‌هایش (به‌جز آرامگاه) ویران شد.

### شهرک نوین
شهرک اجتماعی کنونی عموقه در سال ۱۹۸۰ در چارچوب برنامهٔ «میتسپیم بگالیل» بنیان‌گذاری شد. هدف این برنامه تقویت حضور جمعیتی یهودیان در منطقهٔ جلیل و فراهم‌سازی زندگی روستایی با سبک حومه‌نشینی بود. در آغاز، هسته‌ای از هفت خانوار در آنجا ساکن شدند و سپس با فشار ساکنان موشاوهای پیرامونی، ۱۵ واحد مسکونی دیگر به آن افزوده شد. در دههٔ ۱۹۸۰ شهرک به محل سکونت صاحبان حرفه‌های آزاد تبدیل شد.

## جمعیت‌شناسی
جمعیت عموقه روندی کاهشی داشته‌است. در پایان سال ۲۰۱۴ نزدیک به ۱۳۱ نفر در این شهرک زندگی می‌کردند و جمعیت آن در طول آن سال ۱۲٫۱ درصد کاهش یافت. ترکیب سنی جمعیت نیز نامساعد بوده و در سال ۲۰۱۳ تنها ۱۰٫۱ درصد از جمعیت را افراد زیر ۱۷ سال تشکیل می‌دادند که سومین پایین‌ترین نسبت در میان شهرک‌های روستایی اسرائیل بود. ساکنان عموقه عمدتاً یهودیان سکولار هستند.

## آرامگاه یوناتان بن عوزیئل

آرامگاه یوناتان بن عوزیئل مهم‌ترین جاذبهٔ عموقه است. یوناتان بن عوزیئل از شاگردان هیلل در سدهٔ نخست پیش از میلاد بود. محل دقیق آرامگاه او در ادبیات حکیمان یهود ذکر نشده، اما بر پایهٔ گواهی‌هایی از پایان سدهٔ یازدهم، آرامگاه در ناحیهٔ دالتون قرار داشت و از آغاز سدهٔ سیزدهم در عموقه نشان‌گذاری شده‌است. این آرامگاه هر ساله محل زیارت بسیاری از افراد است و برخی برای آن خواص ویژه‌ای (سگولوت) قائل‌اند.

## کنیسه
بالای آرامگاه یوناتان بن عوزیئل، ویرانه‌های ساختمان بزرگی قرار دارد. ویکتور گرن، پژوهشگر فرانسوی، در سدهٔ نوزدهم در این مکان «پایهٔ ستونی و شماری سنگ تراشیده — بقایای بنایی کهن که شاید کنیسه‌ای بوده» را مشاهده کرد. تسوی ایلان می‌نویسد که امروزه بخشی از سنگ‌های تراشیده در مرکز ویرانه به شکل سکویی برای نیایش گردآوری شده‌اند. در غرب این سکو، محوطه‌ای مستطیلی به ابعاد ۲۰ در ۳۰ متر وجود دارد که برای یک کنیسه مناسب است. در گذشته لوحی مرمرین با نقش‌برجستهٔ تاک انگور نیز در این مکان یافت شده بود.

## آموزش
کودکان شهرک عموقه در مدارس شهر صفد یا روستاهای نزدیک تحصیل می‌کنند: دبستان «نوف هاریم» در ساسا، دبیرستان «آنه فرانک» در ساسا، دبیرستان «هار وِگای» و دبیرستان «عینوت یاردن».

## جستارهای وابسته
* عموقه
* صفد
* جلیل علیا

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* نمایهٔ رسمی روستا در پایگاه بت آلون
* نمایهٔ رسمی روستا در پایگاه گالیل

رده:آبادی‌های اسرائیلی
رده:مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۰ (میلادی) در اسرائیل
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند