مایکل چزنا

**مایکل چزنا** (Michele di Cesena یا Michele Fuschi) ( 1270) – ۲۹ نوامبر ۱۳۴۲) یک فرانسیسکن ایتالیایی، وزیر کل آن فرقه و متخصص الهیات بود. حمایت او از فقر انجیلی او را با پاپ ژان بیست و دوم درگیر کرد. این دیدگاه، که ریشه در آموزه‌های فرانسیس آسیزی داشت، به‌ویژه در زمینهٔ رد مالکیت کلیسا و روحانیون، با مواضع رسمی پاپ ژان بیست‌ودوم در تضاد قرار گرفت. اختلاف میان میشل و پاپ، نه‌تنها به مناقشات الهیاتی دامن زد، بلکه به بحران سیاسی و مذهبی درون کلیسا نیز انجامید. میشل از مشروعیت پاپ انتقاد کرد و در نهایت از مقام خود برکنار شد، اما همچنان به دفاع از آرمان‌های خود ادامه داد و در تبعید، آثار مهمی در نقد مالکیت کلیسا و دفاع از فقر انجیلی نگاشت.

## زندگی‌نامه
از دوران کودکی و نوجوانی او اطلاعات کمی در دست است. او در چزنا متولد شد. پس از ورود به فرقه فرانسیسکن، در پاریس تحصیل کرد و در سال ۱۳۱۶ مدرک دکترای الهیات گرفت. او در بولونیا الهیات تدریس کرد و چندین تفسیر بر کتاب مقدس و *جملات پیتر لومبارد* نوشت.

در نشست عمومی فرقهٔ فرانسیسکن که در روز ۳۱ مه ۱۳۱۶ در ناپل برگزار شد، مایکل اهل چزنا در غیاب خود به‌عنوان وزیر کل انتخاب شد و بلافاصله به آسیزی رفت تا فصلی جدید از بررسی و بازنگری در قانون‌نامه‌های فرقه را آغاز کند. پس از بازگشت به بولونیا، در تاریخ ۲۱ اوت همان سال، سندی صادر کرد که همراه با مجموعه‌ای از مقررات دیگر دربارهٔ مسئلهٔ فقر، واکنش پاپ ژان بیست‌ودوم را برانگیخت.

در پاسخ، پاپ در تاریخ ۷ اکتبر ۱۳۱۷ فرمانی صادر کرد که هدف آن تبیین احکام پیشین پاپ نیکلاس سوم در فرمان(۱۳ اوت ۱۲۷۹) و پاپ کلمنت پنجم در فرمان (۶ مه ۱۳۱۲) بود. این فرمان، روحانیون شورشی را موظف می‌کرد که از جدل دست بردارند و از مافوق‌های خود اطاعت کنند.

از آن‌جا که فرمان پاپی صادرشده مستقیماً به فصل اصلی قانون‌نامهٔ فرقهٔ فرانسیسکن مربوط می‌شد، واکنش‌های گسترده‌ای درون این فرقه برانگیخت و موجب آشفتگی و اختلاف نظر شد. پیش‌تر، در تلاش برای پایان دادن به منازعات میان دو جناح فرقه پاپ گرگوری نهم حکمی صادر کرده بود که بر اساس آن، تمامی اموال اهداشده به فرانسیسکن‌ها به مالکیت سریر مقدس درمی‌آمد و تنها حق استفاده از آن‌ها به راهبان داده می‌شد. این اصل بعدها توسط پاپ نیکلاس سوم نیز تأیید شد و به‌صورت رسمی در ساختار حقوقی کلیسا تثبیت گردید. اما پاپ ژان بیست‌ودوم در فرمانی که در تاریخ ۸ دسامبر ۱۳۲۲ صادر شد، این دیدگاه را به‌کلی رد کرد. او اظهار داشت که ادعای تعلق هر لقمهٔ غذایی که راهبان مصرف می‌کنند به پاپ، مضحک و غیرواقعی است. بر همین اساس، او از پذیرش مالکیت اموال فرانسیسکن‌ها در آینده سر باز زد و آنان را از قاعدهٔ سخت‌گیرانه‌ای که هرگونه مالکیت را ممنوع می‌کرد، معاف ساخت. این تصمیم، راهبان را عملاً مجبور به پذیرش مالکیت کرد و اصل بنیادین فقر انجیلی را که سنگ‌بنای معنوی فرقه بود، به چالش کشید.

میشل اهل چزنا و هوادارانش با قاطعیت در برابر فرمان پاپ ژان بیست‌ودوم ایستادگی کردند و تأکید داشتند که پذیرش فقر مطلق، همان‌گونه که میشل در نامه‌های خود بر آن پافشاری کرده بود، پیروی مستقیم از آموزه‌ها و شیوهٔ زندگی مسیح و حواریون است. آنان بر این باور بودند که چون مسیح و شاگردانش هیچ‌گونه مالکیتی نداشتند، کلیسا نیز نباید صاحب اموال باشد. این دیدگاه، اصل بنیادین فقر انجیلی را به‌عنوان الگویی الهی مطرح می‌کرد و کلیسا را به بازنگری در ساختار دارایی و قدرت خود فرا می‌خواند.

در نتیجه، مناقشه از سطح اجرایی و حقوقی به حوزهٔ الهیات نظری کشیده شد و پرسشی بنیادین در میان متفکران کاتولیک مطرح گردید: آیا این باور که مسیح و حواریون هیچ‌گونه مالکیتی نداشتند، با ایمان کاتولیکی هم‌خوانی دارد یا نه؟ در مناظرهٔ مشهور ناربون در سال ۱۳۲۱، بازرس کلیسا، ژان اهل بلنا، این دیدگاه را بدعت‌آمیز دانست و آن را در تضاد با آموزه‌های رسمی کلیسا معرفی کرد. در مقابل، برنگاریوس اهل پرپینیان، آن را آموزه‌ای اصیل و کاملاً منطبق با احکام پاپ نیکلاس سوم و کلمنت پنجم دانست. این اختلاف نظر، نه‌تنها شکاف میان اصلاح‌طلبان و ساختار رسمی کلیسا را آشکار ساخت، بلکه نشان داد که مسئلهٔ مالکیت در کلیسا، به‌ویژه در نسبت با الگوی زندگی مسیح، می‌تواند به بحرانی الهیاتی و سیاسی بدل شود که مرزهای ایمان، قدرت و تاریخ را درنوردد.

پس از طرح این موضوع نزد یوحنای بیست و دوم، تلاش دیگری برای حل و فصل مناقشه با تمایز قائل شدن بین سلطه و استفاده ساده انجام شد، به طوری که هر دو گزاره، یعنی مسیح و حواریون هیچ مالکیتی نداشتند، یعنی سلطه بر اموال، و مسیح و حواریون دارای مالکیت بودند، یعنی استفاده از اموال، درست بودند. پاپ در بیانیه (۲۶ مارس ۱۳۲۲) اعلام کرد که صرفاً قصد دارد احکام پیشینیان خود را توضیح دهد و هر کسی را که سعی در تفسیر نادرست معنای قانون اساسی پاپ داشت، تکفیر *کرد*.

در ژوئن همان سال، یک جلسه عمومی از این فرقه در پروجا تشکیل شد و تصمیم گرفت که ادعای اینکه مسیح و حواریونش هیچ دارایی دنیوی ندارند، نه تنها بدعت نیست، بلکه صحیح و مطابق با آموزه‌های کاتولیک است. در همان زمان، بوناگراتیا از برگامو مأمور شد تا نماینده این فرقه در برابر کوریای پاپ در آوینیون باشد.

### احضار به آوینیون
اختلاف و جنجال پیرامون این موضوع همچنان ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۳۲۷، مایکل برای حضور در حضور پاپ در اَوینیون احضار شد. او ابتدا با تظاهر به بیماری و ایجاد تأخیر، از رفتن سر باز زد، اما نهایتاً موافقت کرد و به حضور در دادگاه پاپی رفت. پس از آن، پاپ او را موظف ساخت که تحت تهدید مجازات شدید کلیسایی از اوینیون خارج نشود. به همین دلیل، مایکل نتوانست در کاپیتول یا جلسه عمومی فرقه که در ماه مه سال بعد (۱۳۲۸) در بولونیا برگزار شد، حضور یابد. با این حال، باوجود غیاب او و اعتراض نمایندهٔ پاپ، مایکل بار دیگر به عنوان وزیر کل فرقه انتخاب شد، چرا که جلسهٔ کاپیتول تصمیم گرفت اتهامات مطرح‌شده علیه او برای سلب مقامش کافی نیستند. این رویداد نشان می‌دهد که قدرت و اعتبار مایکل در میان اعضای فرقه بسیار بالا بود و حتی محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی پاپ نیز نتوانست جایگاه او را تضعیف کند.

میخائیل موفق شد ویلیام اوکام را به سمت خود جلب کند. چندین اسقف و شاهزاده از طرف چزنا به پاپ نامه نوشتند. در سال بعد، میخائیل چزنا، ویلیام اوکام و چند نفر دیگر از فرانسیسکن‌های عالی‌رتبه از دربار پاپ گریختند. ظاهراً آنها می‌خواستند از پادشاه رابرت ناپل (که از نظرات آنها حمایت می‌کرد) درخواست حمایت کنند، اما طوفانی در مدیترانه، کشتی آنها را مجبور به بازگشت به بندر ایگوس-مورتس کرد، جایی که آنها به کشتی دیگری که توسط مأموران لویی چهارم، امپراتور مقدس روم اداره می‌شد، منتقل شدند و به پیزا برده شدند.

### شهادت‌نامه
در پیزا، آنها توسط حزب لویی پذیرفته شدند و تعدادی دیگر از انشعابیون به آنها پیوستند. امپراتور ژان بیست و دوم را معزول اعلام کرد. پاپ میخائیل چزنا را تکفیر کرد. او درخواست رسمی از پاپ به شورا (۱۲ دسامبر ۱۳۲۸) را منتشر کرد و آن را بر سر در کلیسای جامع نصب کرد.

جلسه عمومی پاریس (۱۱ ژوئن ۱۳۲۹)، که کاردینال برتراند ریاست آن را بر عهده داشت، میخائیل را از رهبری فرانسیسکن‌ها عزل کرد، نوشته‌ها و رفتار او و پیروانش را محکوم کرد و ژرار اودون را به عنوان وزیر کل فرقه فرانسیسکن انتخاب نمود.

پاپ نامه‌ای اعظمی صادر کرد و مؤمنان را نسبت به مایکل هشدار داد و او در پاسخ دو اثر نوشت. نخست اثر با عنوان یادبود همیشگی که در آن خود را معرفی کرده و تاریخ آن بیست و پنجم نوامبر هزار و سیصد و سی ذکر شده بود و دوم اثری با عنوان بنیان ایمان مسیحی که در آن پاپ را به ارتداد و گمراهی در سه فرمان قبلی متهم کرد.

علاوه بر این، مایکل برای دفاع از خود نوشته‌های دیگری فراهم آورد که شامل نامه‌های متعدد استادان و نوشته‌ای با عنوان شاهد سلیمان بود. تمامی این اسناد و نوشته‌ها در گفتگوی ویلیام اوکام جمع‌آوری شده و تصویر روشنی از منازعه فکری و مذهبی میان مایکل و پاپ ارائه می‌دهند، منازعه‌ای که نه تنها بر ساختار فرقه و کلیسا تأثیر گذاشت، بلکه مباحث الهیاتی و قانونی زمان خود را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داد.

### زندگی بعدی
فرقه پرپینیان (۲۵ آوریل ۱۳۳۱) او را از فرقه اخراج و به حبس ابد محکوم کرد. او تا پایان عمر به مبارزه برای درک فقر انجیلی ادامه داد و در سال ۱۳۳۸ علیه بندیکت دوازدهم، که جانشین ژان بیست و دوم شده بود، درخواست تجدیدنظر کرد. او در مونیخ درگذشت و در همان‌جا در صومعه فرانسیسکن، بارفوسرکیرشه، به خاک سپرده شد. در سال ۱۳۵۹ رسماً از او اعاده حیثیت شد.

## منابع فرهنگی
میخائیل چزنایی یکی از شخصیت‌های تاریخی رمان *[[نام گل سرخ|«نام گل سرخ»]]* اثر اومبرتو اکو است. نویسنده با مهارتی خاص، زندگی و اندیشه‌های این راهب فرانسیسکن را در بستر داستانی پیچیده و فلسفی بازآفرینی کرده است. بخش قابل توجهی از تاریخ و دیدگاه‌های او از خلال گفت‌وگوهای میان ویلیام باسکرویل، راهب فرهیخته و عقل‌گرا، و آدسو، شاگرد جوان و راوی داستان، روایت می‌شود. در این رمان، مایکل نماد مقاومت در برابر اقتدار کلیسا و مدافع آرمان فقر انجیلی معرفی می‌شود. اکو با بهره‌گیری از منابع تاریخی و الهیاتی، شخصیت او را نه‌تنها به‌عنوان یک مخالف سیاسی، بلکه به‌عنوان اندیشمندی درگیر با پرسش‌های بنیادین ایمان، قدرت، و حقیقت ترسیم می‌کند. حضور او در «نام گل» فراتر از یک اشارهٔ تاریخی است؛ او درون‌مایهٔ اصلی منازعهٔ عقل و ایمان، سنت و اصلاح، و حقیقت و قدرت را در دل روایت زنده نگه می‌دارد. این تلفیق تاریخ و داستان، از ویژگی‌های منحصربه‌فرد سبک اکو در بازآفرینی قرون وسطی است.

## منابع

رده:الهی‌دانان کاتولیک رومی ایتالیایی سده ۱۴ (میلادی)
رده:اهالی چزنا
رده:درگذشتگان ۱۳۴۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۷۰ (میلادی)
رده:فرانسیسکن‌های ایتالیا
رده:نویسندگان لاتین سده ۱۴ (میلادی)