چهل و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر

**چهل و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر** از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ در تهران برگزار شد. در مرداد ۱۴۰۴ رئیس سازمان سینمایی منوچهر شاهسواری را به عنوان دبیر جشنواره ملی فیلم فجر و روح‌الله حسینی را به عنوان دبیر جشنواره جهانی فیلم فجر منصوب کرد. این دوره از جشنواره با تحریم گسترده‌ای از سوی هنرمندان شاخص و موجی از واکنش‌های اعتراضی در شبکه‌های اجتماعی همراه بود. منتقدان و بخشی از جامعه با متهم کردن برگزارکنندگان به «سفیدشویی» شرایط سیاسی و بی‌تفاوتی نسبت به مطالبات عمومی پس از کشتار دی ۱۴۰۴ این رویداد را یکی از دوقطبی‌ترین و پرحاشیه‌ترین ادوار تاریخ جشنواره توصیف کردند که با غیبت معنادار ستارگان و تنش در نشست‌های خبری شناخته شد.

اعضای هیئت داوران این دوره از جشنواره شامل محمدعلی باشه‌آهنگر، امین زندگانی، مهدی سجاده‌چی، محمدرضا شفیعی، مجید شیخ‌انصاری، مجتبی فرآورده و مسعود نقاش‌زاده بودند.

## برندگان و نامزدها
### سیمرغ بلورین
در ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ اسامی نامزدها و برندگان بخش سودای سیمرغ به شرح زیر اعلام شد:

### فیلم کوتاه داستانی

### مستند

### جوایز و نامزدی‌ها

### مسابقه تبلیغات

### بزرگداشت‌ها
* منوچهر محمدی، تهیه‌کننده
* آزیتا لاچینی، بازیگر
* اسفندیار شهیدی، فیلمبردار و کارگردان
* محسن روشن، صدابردار

## فیلم‌ها
در تاریخ ۴ بهمن ۱۴۰۴ اسامی فیلم‌های حاضر در بخش سودای سیمرغ توسط دبیرخانه جشنواره فیلم فجر اعلام شد: در ۱۰ بهمن فیلم «خجستگانی که در جنگ ملاقات کرده‌ام» به کارگردانی امیرشهاب رضویان به دلیل تکمیل نشدن مراحل فنی از جشنواره خارج و فیلم عروس چشمه به کارگردانی فریدون نجفی جایگزین آن شد. اما این فیلم نیز به دلیل کامل نبودن به جشنواره نرسید و فیلم آندو به کارگردانی مرتضی رحیمی به‌عنوان فیلم جدید معرفی شد.

### فیلم‌های بلند

* *آرامبخش* (سعید زمانیان)
* *آندو* (مرتضی رحیمی)
* *اردوبهشت* (محمد داوودی)
* *استخر* (سروش صحت)
* *اسکورت* (یوسف حاتمی‌کیا)
* *بیلبورد* (سعید دشتی)
* *پروانه* (محمد برزویی‌پور)
* *پل* (محمد عسگری)
* *تقاطع نهایی* (سعید جلیلی)
* *جانشین* (مهدی شامحمدی)
* *جهان مبهم هاتف* (مجید رستگار)
* *حاشیه* (محمد علیزاده‌فرد)
* *حال خوب زن *(مهدی بَرزُکی)
* *خواب* (مانی مقدم)
* *خیابان جمهوری* (منوچهر هادی)
* *دختر پری‌خانوم* (علیرضا معتمدی)
* *رقص باد* (سید جواد حسینی)
* *زندگی کوچک کوچک* (امیرحسین ثقفی)
* *زنده‌شور* (کاظم دانشی)
* *سرزمین فرشته‌ها* (بابک خواجه‌پاشا)
* *سقف* (ابراهیم امینی)
* *غبار میمون* (آرش معیریان)
* *غوطه‌ور* (محمدجواد حکمی)
* *قایق‌سواری در تهران* (رسول صدرعاملی)
* *قمارباز* (محسن بهاری)
* *کارواش* (احمد مرادپور)
* *کافه سلطان* (مصطفی رزاق‌کریمی)
* *کوچ* (محمد اسفندیاری)
* *گیس* (محسن جسور)
* *مارون* (امیر احمد انصاری)
* *نیم شب* (محمدحسین مهدویان)
* *مولا* (خارج از مسابقه) (عباس لاجوردی)
* *نگهبانان خورشید* (خارج از مسابقه) (عماد رحمانی و مهرداد محرابی)

### فیلم‌های کوتاه

* *آدمک* (سیاوش گرجستانی)
* *اسپایدرمرد* (حسین ذوالفقاری)
* *به صدای زمین گوش کن* (شهاب مهربان‌پور)
* *پسر* (سامان حسین‌پور)
* *تخطی* (میکائیل دیانی)
* *دریچه* (محمدابراهیم شهبازی)
* *سرخ‌رگ* (محمدمهدی گنجی)
* *شیزو* (محمد اسدی)
* *فادیا* (مهتاب شیخ‌انصاری)
* *لونا* (مرتضی حکاکیان)
* *میا* (سید علی قاسمی)
* *و زندگی برای همه به* (محسن اَصدق‌پور)
* *یادداشت‌های زیرزمینی* (عباس شکوری)

### فیلم‌های مستند

* *آگیرا* (محمدصادق اسماعیلی)
* *ارس، رود خروشان* (هادی آفریده)
* *اشغال جزایر* (داوود مرادیان)
* *ایستاده در کنار تیمز* (سید مصطفی موسوی‌تبار)
* *برای دخترم* (مهدی عوض‌زاده)
* *جنگل قائم* (حامد سعادت)
* *در سپهر ایران* (مجید کریمی)
* *رؤیای ناتمام* (سارا طالبیان)
* *شاخه‌ای روی آب* (محمدمهدی حبیبی)
* *فراموش‌شده* (مهدی افشارنیک)
* *محاکمهٔ آزادی* (محمد عبدی)
* *میریام* (سید محمدعلی صدری‌نیا)
* *نامش زن* (ماریا ماوتی)

## حواشی و واکنش‌ها
چهل و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر در شرایطی برگزار شد که سایه اعتراضات و التهابات اجتماعی سال ۱۴۰۴ بر تمامی ابعاد آن سنگینی می‌کرد. بسیاری از رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی این دوره را «سردترین» و «غیرمردمی‌ترین» دوره تاریخ جشنواره توصیف کردند که با بایکوت گسترده هنرمندان و غیبت ستارگان همراه بود.

### تحریم گسترده و غیبت هنرمندان
برخلاف دوره‌های پیشین، این دوره با موج انصراف‌های علنی روبرو شد. علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت، با انتشار بیانیه‌ای تند به استفاده از چهره‌اش در پوستر جشنواره اعتراض کرد و خود را «هم‌درد مردم» خواند. همچنین هنرمندانی چون هدی زین‌العابدین و بسیاری از عوامل فنی فیلم‌ها از حضور در پردیس ملت امتناع کردند. رسانه‌هایی چون «ایران اینترنشنال» و «رادیو فردا» گزارش دادند که جشنواره عملاً به رویدادی برای «سفیدشویی» شرایط بحرانی کشور تبدیل شده و حضور در آن از سوی بخشی از جامعه به عنوان «خیانت به خون‌های ریخته شده» تلقی گردید.

#### لیست هنرمندان تحریم‌کننده و معترض

#### فیلم‌های حذف شده یا محروم از رقابت
تعدادی از آثار متقاضی در دقایق نهایی به دلیل «ملاحظات سیاسی»، «عدم دریافت پروانه نمایش» یا «انصراف سازندگان در اعتراض به شرایط» از جدول حذف شدند:

## حواشی فیلم «نیم‌شب» و جنجال یزدانی‌خرم
نمایش فیلم «نیم‌شب» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و نویسندگی مهدی یزدانی‌خرم، کانون اصلی درگیری‌های لفظی و حواشی رسانه‌ای بود:
* **واکنش‌ها به یزدانی‌خرم:** مهدی یزدانی‌خرم در نشست خبری با اعلام اینکه «به احترام بی‌جان‌شدگان اخیر می‌ایستد»، سعی کرد با فضای عمومی همدلی کند. با این حال، این اقدام و همکاری او با مهدویان (که به دلیل ساخت آثار پروژه محور برای نهادهای حکومتی شناخته می‌شود) با واکنش‌های بسیار تندی در شبکه‌های اجتماعی روبرو شد. کاربران ایکس (توییتر سابق) او را به «مظلوم‌نمایی در عین همکاری با بدنه قدرت» متهم کردند. منتقدان معتقد بودند دست دادن و همکاری نویسنده‌ای با پیشینه روشنفکری با کارگردانی که معترضان را «ستاره‌های ترسو» نامیده، مصداق «عادی‌سازی سرکوب» است.
* **اظهارات مهدویان:** محمدحسین مهدویان در این نشست، هنرمندان تحریم‌کننده را «یک مشت ستاره ترسو» خطاب کرد که تنها در فضای مجازی ژست می‌گیرند. این سخنان موجی از خشم را در میان اهالی سینما برانگیخت و مهران احمدی در پاسخی تند اعلام کرد: «ما ترسو نیستیم، ما عزاداریم».

### اتهام سفیدشویی و مهندسی جشنواره
در طول برگزاری، گزارش‌های متعددی از «مهندسی نشست‌ها» منتشر شد. در حالی که عوامل اصلی فیلم‌ها غایب بودند، افرادی تحت عنوان «سیاهی‌لشکر» یا «عوامل درجه سه» روی سن حاضر می‌شدند تا سالن‌ها خالی به نظر نرسد. رسانه‌های منتقد، از جمله بخش فارسی «ایران اینترنشنال»، با انتشار ویدئوهایی از فضای سرد جشنواره، مدعی شدند که نهادهای امنیتی با تماس‌های مکرر (Private Numbers) هنرمندان را برای حضور در جشنواره تحت فشار قرار داده‌اند؛ موضوعی که یزدانی‌خرم نیز در نشست خبری به آن اشاره کرد و گفت از این تماس‌ها «خسته شده است».

### دوقطبی در سینمای رسانه
فیلم‌های «کوچ»، «گیس» و «خیابان جمهوری» نیز از حواشی برکنار نماندند. در نشست فیلم «خیابان جمهوری»، منوچهر هادی با حمله به تحریم‌کنندگان، آن‌ها را «دیکتاتورهای مجازی» نامید. در مقابل، بسیاری از کاربران با بازنشر تصاویر صندلی‌های خالی و سالن‌های بی‌رونق، جشنواره چهل و چهارم را «پایان مشروعیت هنری جشنواره فجر» نامگذاری کردند.

## منابع

*فراخوان چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر منتشر شد
*۷ تغییر جشنواره فیلم فجر ۴۴ نسبت به دوره‌های قبل
*دبیران جشنواره ملی و جهانی فیلم فجر معرفی شدند؛ شاهسواری بازهم دبیر شد

رده:ایران در ۱۴۰۴
رده:دوره‌های جشنواره فیلم فجر