راهپیمایی بازگشت

**راهپیمایی بازگشت** (به عربی: ) راهپیمایی اعتراضی سالانه‌ای در اسرائیل است که از سوی «انجمن دفاع از حقوق آوارگان داخلی» (ADRID) که به «کمیتهٔ ریشه‌کن‌شدگان» نیز شناخته می‌شود سازمان‌دهی می‌گردد. این کمیته نمایندهٔ «غایبان حاضر» یعنی شهروندان فلسطینی اسرائیل است که آوارگان داخلی به‌شمار می‌روند. این راهپیمایی هرساله در آستانهٔ روز نکبت یا روز سرزمین برگزار می‌شود و هربار مقصد آن یکی از نزدیک به ۴۰۰ روستای تخلیه‌شدهٔ فلسطینی در اسرائیل است.

راهپیمایی بازگشت از سال ۱۹۹۸ به‌صورت رسمی برگزار می‌شود و بزرگ‌ترین مراسم بزرگداشت نکبت با مشارکت ده‌ها هزار فلسطینی در هرسال به‌شمار می‌رود. این رویداد جنبهٔ سکولار دارد و با رقص دبکه و موسیقی همراه است. کمیتهٔ ریشه‌کن‌شدگان راهپیمایی‌ها را در هماهنگی با مقامات اسرائیلی سازمان‌دهی می‌کند و مشارکت یهودیان نیز در آن حفظ شده‌است؛ هرچند این رویداد عمدتاً ابتکاری فلسطینی است.

## پیشینه و شرح
ریشه‌های این راهپیمایی به اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که صدها فلسطینی اسرائیلی برای بزرگداشت یاد اخراجشان از کفر برعم راهپیمایی کردند و به‌تدریج سنت دیدارهای خانوادگی خصوصی از روستاهای ویران‌شده نهادینه شد. این راهپیمایی با سنت بزرگداشت روز سرزمین پس از مصادره‌های زمین در سال ۱۹۷۶ پیوند دارد که در دهه ۱۹۸۰ گسترش یافت و دیدارهای سازمان‌یافته از روستاهای تخلیه‌شده را نیز دربرگرفت.

کمیتهٔ ریشه‌کن‌شدگان نخستین تجمع روز سرزمین را در سال ۱۹۹۵ در روستای تخلیه‌شدهٔ الغابسیه برگزار کرد. در سال ۱۹۹۸ این رویداد سالانه با نام «راهپیمایی بازگشت» نام‌گذاری شد و سنت راهپیمایی گسترده به روستاهای مختلف تخلیه‌شده در هر سال در روز نکبت آغاز گردید.

سازمان‌دهندگان اهمیت نمادین برگزاری راهپیمایی در روز استقلال اسرائیل را در بیان این پیام می‌دانند که «روز استقلال شما روز فاجعهٔ ماست» (نکبت). نشان‌دادن روز استقلال به‌عنوان روز عزا در اسرائیل با قانون موسوم به «قانون نکبت» جرم‌انگاری شده‌است؛ قانونی که امکان کاهش بودجهٔ دولتی نهادهایی را فراهم می‌کند که «وجود دولت اسرائیل به‌عنوان دولتی یهودی و دموکراتیک را انکار کنند» یا «روز استقلال را به‌عنوان روز عزا بزرگداشت نمایند».

ویژگی سکولار این مراسم با مشارکت مختلط زنان و مردان، رقص دبکه و موسیقی غیرمذهبی در تضاد با رویکرد محتاطانه‌تر جناح‌های اسلام‌گرای فلسطینیان اسرائیل قرار دارد. این راهپیمایی‌ها جشنواره‌هایی متحد و صلح‌آمیز بوده‌اند که در تقابل با رویدادهای روز نکبت در کرانه باختری قرار می‌گیرند که با درگیری و خشونت علیه اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل همراه بوده‌اند.

کمیتهٔ ریشه‌کن‌شدگان راهپیمایی‌ها را با هماهنگی مقامات اسرائیلی سازمان‌دهی می‌کند و هدف آن پرهیز از تحریک و حفظ روابط مثبت با جوامع یهودی اسرائیلی است. این تلاش‌ها شامل انضباط در بیان اعتراض، برنامه‌ریزی دقیق مسیرها برای پرهیز از تنش با مناطق یهودی‌نشین و خودداری از راهپیمایی به برخی روستاهاست. مشارکت یهودیان از جمله سخنرانان و دست‌اندرکاران سازمانی به‌طور مداوم حفظ شده‌است؛ هرچند این ابتکار عمدتاً فلسطینی است.

در راهپیمایی بازگشت ۲۰۲۴ شعارهایی نیز برای آزادی زندانیان فلسطینی و توقف جنگ غزه مطرح شد.

## مقصدها و میزان مشارکت
فهرست زیر مقصد راهپیمایی‌ها و در صورت موجود بودن میزان مشارکت‌کنندگان را نشان می‌دهد:
* ۲۰۲۵: مسکه — لغو شد به دلیل تهدیدهای پلیس اسرائیل و ممانعت از برگزاری مانند سال‌های گذشته.
* ۲۰۲۴: هوشه و خربة الکسایر — ۱۵٬۰۰۰ شرکت‌کننده
* ۲۰۲۳: لجون
* ۲۰۲۲: میعار
* ۲۰۲۱: الدامون — عمدتاً به‌صورت برخط به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹
* ۲۰۲۰: حطین
* ۲۰۱۹: خبیزه
* ۲۰۱۸: عتلیت
* ۲۰۱۷: الکابری — پیش‌بینی ۲۵٬۰۰۰ شرکت‌کننده؛ دولت اسرائیل مانع برگزاری شد اما مسیر تغییر کرد و راهپیمایی ادامه یافت.
* ۲۰۱۶: وادی زُباله (بدوی‌های تیاها)
* ۲۰۱۵: حدثا
* ۲۰۱۴: لوبیا — ۲۰٬۰۰۰ شرکت‌کننده؛ بزرگ‌ترین تظاهرات نکبت در اسرائیل تا آن زمان
* ۲۰۱۳: خبیزه — ۷٬۰۰۰ شرکت‌کننده
* ۲۰۱۲: کویکات و عمقا
* ۲۰۱۱: الرویس و الدامون
* ۲۰۱۰: مسکه
* ۲۰۰۹: الکفرین
* ۲۰۰۸: صفوریه
* ۲۰۰۷: لجون
* ۲۰۰۶: ام الزینات
* ۲۰۰۵: هوشه و خربة الکسایر
* ۲۰۰۴: اندور
* ۲۰۰۳: ام الزینات
* ۲۰۰۲: البروه
* ۲۰۰۱: معلول
* ۲۰۰۰: الدامون
* ۱۹۹۹: صفوریه
* ۱۹۹۸: الغابسیه

## اهمیت نمادین
قدرت نمادین راهپیمایی بازگشت در آن است که هرچند به‌طور موقت گذشتهٔ فلسطینی را نمایان می‌سازد و وجود پیوستهٔ فلسطینیان بر سرزمین را به پیش‌زمینه می‌آورد. با گردهم‌آیی در این راهپیمایی، فلسطینیان حق اجرایی حضور را به کار می‌گیرند و روایت‌های رسمی جشن‌های استقلال را به چالش می‌کشند و تأکید می‌کنند که دولت بر پایهٔ سلب مالکیت بنا شده و چشم‌انداز اسرائیلی بر ویرانه‌های فلسطینی ساخته شده‌است.

این رویداد سالانه ابزاری برای شهادت‌دادن بر پیامدهای نکبت فراهم می‌کند؛ با حضور در مکان‌هایی که فلسطینیان از آنها محو شده‌اند و مطالبهٔ حق بازگشت به آن مکان‌ها از طریق تصویر آینده‌ای که در آن عدالت و التیام ممکن باشد.

## جستارهای وابسته
* اعتراضات مرزی ۲۰۱۸–۲۰۱۹ غزه
* روز نکبت
* روز سرزمین

## منابع

* 
* 
* 

رده:اعتراضات در اسرائیل
رده:پناهندگان اهل فلسطین
رده:راه‌پیمایی‌های اعتراضی