دفترنامه ساسون - ۱۰۵۳

**دفترنامه S1** (یا MS1؛ که پیش‌تر به نام **دفترنامه ساسون**  **-۱۰۵۳** و همچنین صفرا، JUD 002 شناخته می‌شد) یک دفترنامه مسورایی شامل هر ۲۴ کتاب عهد عتیق عبری است که به سده دهم میلادی نسبت داده می‌شود. این نسخه به اندازه دفترنامه حلب قدیمی و یک قرن قدیمی‌تر از دفترنامه لنینگراد (از سال 1008 میلادی)، قدیمی‌ترین نسخه کامل شناخته‌شده از کتاب مقدس عبری، در نظر گرفته می‌شود. بر اساس دیدگاهی دیگر، ممکن است این نسخه به اواخر سده نهم میلادی تعلق داشته باشد. دفترنامه حلب زمانی که در سال ۱۹۵۸ در اسرائیل دوباره پدیدار شد، ۴۰٪ از برگ‌های خود را از دست داده بود، در حالی که در دفترنامه ساسون - ۱۰۵۳  تنها دوازده برگ به‌طور کامل مفقود است و صدها برگ دیگر به‌صورت جزئی آسیب دیده‌اند. کاتب S1 به‌طور غیرمعمولی بی‌دقت بوده است؛ او اغلب نشانه‌گذاری، علائم اعراب و حرکات را فراموش می‌کرد و همچنین در ده‌ها مورد در نگارش همخوانی دچار خطا شده است.بندانگشتی|یک صفحه از کدکس ساسون.
بندانگشتی|یک صفحه از دفترنامه ساسون

## نام
دفترنامه  S1 نام خود را از مالک پیشینش، دیوید سلیمان ساسون (۱۸۸۰-۱۹۴۲)، گرفته است. او همچنین مالک نسخه‌های خطی مهم دیگری بود، از جمله پنتاتوک دمشق مربوط به سده دهم (ساسون ۵۰۷) که اکنون در کتابخانه ملی اسرائیل در اورشلیم نگهداری می‌شود.

## ویژگی‌های داخلی
دفترنامه S1 با سه ستون در هر صفحه نوشته شده است. مسورای کوچک (masora parva) کامل است، اما مسورای بزرگ (masora magna) تنها در چند صفحه دیده می‌شود. علائم اعراب از جمله نقطه تشخیص شین و سین، دَگِش، ماقف و پاسِق به‌طور مکرر حذف شده‌اند. هنگامی که یک حرکت روی همخوان‌های متوالی تکرار می‌شود، S1 اغلب تنها حرکت اول را نشان می‌دهد. به‌طور کلی، الف‌ها به جای حرکت حَطَف، شِوای عادی دریافت می‌کنند. در موارد اختلاف، S1 در ۴۰٪ موارد با سنت بن‌عاشر، در ۲۰٪ موارد با بن‌نفتالی، و در ۴۰٪ موارد با هیچ‌یک همخوانی ندارد. علامت «گَعیا» در هجای باز کمتر از کدکس حلب ثبت شده است. «سوف پَسوک» نیز گاه در پایان آیات فراموش می‌شود.

## تاریخچه و منشاء
دفترنامه S1 شامل یک مسورای بزرگ ناقص (تا فولیوی ۴۵۲) است که ظاهراً توسط کاتب بعدی افزوده شده و به هارون بن موسی بن عاشر و دفترنامه حلب اشاره دارد. این نسخه توسط مالک کنونی‌اش، جکی صفرا، با روش کربن به اواخر سده نهم تا اوایل سده دهم میلادی تاریخ‌گذاری شده است. ابعاد آن ۱۲ در ۱۴ اینچ (۳۰ × ۳۶ سانتی‌متر) است و دارای یک صحافی چرمی ساده مربوط به قرن بیستم می‌باشد.

در سده‌های نخستین وجود خود، این کتاب در سراسر خاورمیانه دست‌به‌دست شد و از مالک خود، خلف بن ابراهیم، به اسحاق بن حزقیل العطار منتقل گردید و سپس به پسران او، حزقیل و میمون، رسید. در سده سیزدهم، این نسخه به کنیسه‌ای در ماکِسین (که امروزه مَرْکَده در استان حسکه سوریه است) وقف شد. پس از ویرانی کنیسه، یا به دست مغول‌ها در اواخر سده سیزدهم یا به دست تیموریان در آغاز سده پانزدهم، این دفترنامه به ملکیت سلمه بن ابی‌الفخر درآمد، در حالی که کنیسه در انتظار بازسازی بود؛ بازسازی‌ای که هرگز انجام نشد.
بندانگشتی|یک صفحه از دفترنامه ساسون.

## ظهور عمومی دوباره
ششصد سال بعد، این دفترنامه دوباره پدیدار شد؛ زمانی که دیوید سلیمان ساسون آن را در سال ۱۹۲۹ به قیمت ۳۵۰ پوند از مالکی که در آنکارای امروزی ترکیه زندگی می‌کرد، خریداری کرد و برگه‌نشان کتاب خود را به صحافی داخلی نسخه افزود. هرچند این دفترنامه در سده بیستم برای پژوهشگران شناخته‌شده بود، اما همچنان در مالکیت خصوصی باقی ماند. این نسخه تا سال ۱۹۷۸ در تملک بازماندگان دی.اس. ساسون بود، زمانی که آن‌ها آن را از طریق ساتبیز زوریخ به صندوق بازنشستگی راه‌آهن بریتانیا فروختند. دفترنامه S1 تنها یک‌بار، در سال ۱۹۸۲، در موزه بریتانیا به نمایش گذاشته شد.[14] این دست‌نوشته دوباره در ۵ دسامبر ۱۹۸۹ از طریق ساتبیز به حراج گذاشته شد و به قیمت ۲,۰۳۵,۰۰۰ پوند به یک دلال فروخته شد که همان سال آن را به سرمایه‌گذار جکی صفرا واگذار کرد.

این نسخه در ماه مه ۲۰۲۳ در ساتبیز نیویورک به قیمت ۳۸.۱ میلیون دلار به فروش رسید. دفترنامه پیش از حراج در لندن، و در آنو – موزه ملت یهود  (ANU) ، کتابخانه بریدوِل در دانشگاه متدیست جنوبی در دالاس، لس‌آنجلس و نیویورک به نمایش گذاشته شده بود. این نسخه توسط انجمن آمریکایی دوستان موزه ملت یهود (ANU) در تل‌آویو با کمک اهدا‌یی از آلفرد ه. موزس خریداری شد. این خرید آن را به چهارمین کتاب و نسخه خطی گران‌قیمت فروخته‌شده در تاریخ تبدیل می‌کند.

## جستارهای وابسته

* آنو – موزه ملت یهود
* دفترنامه لنینگراد

## پانویس
رده:کتاب‌های سده ۱۰ (میلادی)
رده:دست‌نوشته‌های کتاب مقدس
رده:تاریخ یهودیان سوریه
رده:یهودیت در سوریه