تجارت غیرقانونی مواد مخدر در سوریه

تجارت غیرقانونی مواد مخدر در سوریه به ویژه در طول جنگ داخلی و تحت رژیم رئیس‌جمهور سابق بشار اسد یک مسئله مهم بوده است. این کشور بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادر کننده کاپتاگون یک محرک نوع آمفیتامین در جهان شد که منجر به برچسب گذاری برخی تحلیلگران سوریه به عنوان «دولت مواد مخدر» شد.

## پیشینه
در طول جنگ داخلی سوریه، رژیم اسد تولید انبوه مواد مخدر را در داخل سوریه آغاز کرد و افسران به افراد خود فنتیلین می‌دادند که آن را «کاپیتان شجاعت» می‌نامیدند. چندین محموله حاوی چندین تن آمفتامین در کشورهای مختلف که از سوریه قاچاق شده بودند، توقیف شد. پس از سال ۲۰۱۳، تولید و صادرات کپتاگون در سوریه با حمایت مستقیم رژیم اسد به شدت افزایش یافت و سود چند میلیارد دلاری آن از کل تولید ناخالص داخلی فراتر رفت. تا سال ۲۰۲۰، سوریه به بزرگ‌ترین مرکز تولید، فروش و صادرات کپتاگون در جهان تبدیل شده بود.

## تولید و توزیع
طبق گزارش‌ها، تولید کاپتاگون در سوریه تحت نظارت مقامات عالی‌رتبه رژیم اسد، از جمله ماهر اسد، برادر رئیس‌جمهور و فرمانده لشکر چهارم زرهی، انجام می‌شد. این ماده مخدر در تأسیسات صنعتی تولید می‌شد که برخی از آنها در مناطق تحت کنترل دولت مانند پایگاه هوایی مزه و کارخانه‌ای در دوما قرار داشتند. درآمد آن تنها از قاچاق کاپتاگون در سال ۲۰۲۲، سالانه ۵۷ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود که تقریباً سه برابر کل تجارت تمام کارتل‌های مکزیکی است.

کاپتاگون از طریق مرزها به کشورهای همسایه، از جمله لبنان، اردن و عراق قاچاق می‌شد و در درجه اول بازارهای کشورهای خلیج فارس مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی را هدف قرار می‌داد. قاچاقچیان از روش‌های مختلفی برای پنهان کردن این مواد مخدر استفاده می‌کردند، مانند پنهان کردن قرص‌ها در میوه‌های تقلبی و سایر اشیاء. بندر لاذقیه به نقطه کانونی این فعالیت‌های قاچاق تبدیل شد و توجه سازمان‌های اجرای قانون بین‌المللی را به خود جلب کرد.

## تحقیقات
یک تحقیق مشترک که توسط پروژه گزارشگرانه جرم سازمان یافته و فساد و بی‌بی‌سی نیوز عربی انجام شد در ژوئن ۲۰۲۳ یک مستند منتشر کرد که جزئیات بیشتری در مورد فعالیت‌های مقامات رژیم، فرماندهان نظامی بعث و اعضای خانواده اسد در مشارکت آنها در کارتل مواد مخدر سوریه را نشان می‌دهد. تحقیقات نشان داد که رئیس جنایتکاران و مواد مخدر لبنان حسن داکو با بخش مسلح چهارم سوریه در قاچاق میلیاردها دلار مواد مخدر، تحت فرماندهی ژنرال غسان بلال، دست راست مهر اسد همکاری کرده است. این گزارش همچنین مشارکت نزدیک حزب‌الله در تولید مواد مخدر و شبکه‌های قاچاق را کشف کرد. بخش چهارمین فرقه ای، که یک واحد نظامی نخبگان است که اجازه می‌دهد تا به‌طور آزادانه از طریق نقاط بازرسی رژیم اسد حرکت کند، عملیات قاچاق را از سوریه، از جمله قاچاق پول نقد، سلاح، مواد مخدر غیرقانونی و غیره نظارت می‌کند. چند روز پس از انتشار مستند مشترک بی‌بی‌سی و او سی سی آر پی؛ دولت اسد تمام فعالیت‌های رسانه‌های بی‌بی‌سی را و ورود کارکنان رسانه‌های وابسته به سوریه را ممنوع کرد.

## وضعیت فعلی
پس از سقوط رژیم اسد، مقامات جدید سوریه، به رهبری رئیس‌جمهور احمد الشرع، امپراتوری‌های شرکتی متحدان اسد را هدف قرار داده‌اند تا فساد و تولید غیرقانونی مواد مخدر را ریشه‌کن کنند. تلاش‌هایی برای بازسازی کشور و برچیدن سیستم اقتصادی فاسدی که تجارت مواد مخدر را تسهیل می‌کرد، در حال انجام است. با این حال، چالش‌ها همچنان پابرجاست، از جمله کمبودهای شدید اقتصادی و نیاز به همکاری تاجران مرتبط با رژیم سابق

## واکنش‌های بین‌المللی
جامعه بین‌المللی با تحریم‌ها و اقدامات قانونی به تجارت مواد مخدر سوریه واکنش نشان داد. در مارس ۲۰۲۳، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده افراد و نهادهایی را که از طریق نقل و انتقالات مالی غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر از رژیم اسد حمایت می‌کردند، تحریم کرد. این اقدامات با هدف مختل کردن تولید و صادرات کپتاگون و سایر مواد غیرقانونی انجام شد.

## جستارهای وابسته
* صنعت کپتاگون سوریه توسط بعثی‌ها

## منابع

رده:سوریه