تلیل (روستای ویران‌شده فلسطینی)

**تلیل** (به عربی: ) روستایی عربی فلسطینی در بخش صفد بود که در ۱۴٫۵ کیلومتری شمال‌شرقی شهر صفد قرار داشت. این روستا بر فراز تپه‌ای در نزدیکی حوله (دره) واقع شده بود. جمعیت تلیل به همراه روستای همجوار حسینیه در سال ۱۹۴۵ میلادی ۳۴۰ نفر بود. تلیل در جریان جنگ ۱۹۴۸ عرب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد.

این روستا بر بقایای شهر رومی تلا (Thella) بنا شده بود که یوسف فلاوی، مورخ یهودی سده نخست میلادی، از آن به عنوان روستایی در نزدیکی رود اردن و در مرز شرقی جلیل علیا یاد کرده‌است. خانه‌های روستا از خشت و نی ساخته شده بودند و ساکنان آن بیشتر به کشاورزی و ماهیگیری می‌پرداختند.

## پیشینه
روستای تلیل بر ویرانه‌های شهر دوره رومی تلا بنا شده بود. یوسف فلاوی، نویسنده یهودی سده نخست میلادی، از تلا به عنوان روستایی در نزدیکی رود اردن یاد کرده که مرز شرقی جلیل علیا را مشخص می‌ساخت.

یافته‌های باستان‌شناختی از دوره‌های پیشین دربرمی‌گیرد: قطعه‌ای از یک کتیبه تقدیمی به زبان آرامی متعلق به سده‌های چهارم تا هفتم میلادی و بقایای سازه‌ای میان‌دوره‌ای که گمان می‌رود بخشی از یک کنیسه بوده باشد.

### دوره عثمانی
در سال ۱۵۹۶ میلادی، در دوران امپراتوری عثمانی، تلیل بخشی از ناحیه (به عربی: ) جیره در لوای صفد بود و جمعیتی برابر با ۲۱۵ نفر (۳۶ خانوار و ۳ مرد مجرد) داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به میزان ۲۵ درصد بر فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، زنبور عسل و گاومیش‌های آبی می‌پرداختند که در مجموع ۳٬۱۰۷ آقچه بود. یک‌دوازدهم درآمد به وقف اختصاص داشت.

در سال ۱۸۸۱ میلادی، بررسی فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، این مکان را دارای «آغل‌های نوین برای دام و آثار ویرانه‌هایی از سنگ بازالت» توصیف کرد. خانه‌های روستا از خشت و نی ساخته شده بودند.

در نیمه دوم سده نوزدهم میلادی، پس از شکست پیروان الجزایری عبدالقادر الجزایری از فرانسویان در الجزایر، آنان به بخش‌های دیگری از امپراتوری عثمانی پناه بردند و در نقاط گوناگونی از سوریه عثمانی از جمله تلیل و روستاهای همجوار دیشوم، عموقه، حسینیه و ماروس زمین دریافت کردند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت تلیل ۱۹۶ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، تلیل به همراه حسینیه شمارش شد و جمعیت مشترک آنها ۲۷۴ نفر بود که همگی مسلمان بودند و در مجموع ۶۴ خانه داشتند.

در این دوره، تلیل به سمت غرب و حسینیه به سمت شرق گسترش یافتند و عملاً به یک روستای واحد با مرافق مشترک از جمله یک مدرسه تبدیل شدند. ساکنان هر دو روستا مسلمان بودند و بیشتر به کشاورزی و ماهیگیری می‌پرداختند. بخش بزرگی از ساکنان به کشت غلات مشغول بودند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، مساحت کل روستا ۵٬۳۲۴ دونوم بود.

کاربری زمین بر حسب دونوم در سال ۱۹۴۵:

مالکیت زمین پیش از اشغال بر حسب دونوم:

### ۱۹۴۸ و پس از آن
تلیل در جریان عملیات یفتاح توسط اسرائیل در جنگ ۱۹۴۸ عرب و اسرائیل تصرف شد. به گفته مورخ اسرائیلی بنی موریس، این رویداد احتمالاً در آوریل ۱۹۴۸ رخ داد. بر پایه منابع عربی، روستاهای همجوار نیز بیشتر در پی بمباران خمپاره‌ای و جنگ روانی به منظور تخلیه جلیل شرقی از سکنه خالی شده بودند.

مورخ فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ دربارهٔ وضعیت روستا نوشت: «محوطه روستا به‌شدت پوشیده از علف و گیاهان دیگر از جمله چند درخت اکالیپتوس و نخل است. تنها یک خانه سنگی قدیمی با درگاهی طاقدار بر پا مانده‌است.»

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تلیل در وبگاه «فلسطین در خاطره»
* تلیل، ذاکرات

رده:بخش صفد
رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین