الجلمه (روستای ویران‌شده فلسطین در طولکرم)

**الجلمه** () یا **خربت الجلمه** () روستایی عرب فلسطینی بود که در حدود ۸٫۵ کیلومتری شمال طولکرم قرار داشت. این روستا در نزدیکی کرانه شرقی دره‌ای به همین نام (وادی جلمه) واقع شده بود و در دوره‌های صلیبی، مملوکی و عثمانی سکونتگاه داشت. ساکنان دوره عثمانی از روستای نزدیک عتیل به این محل آمده بودند.

ساکنان الجلمه در ۱ مارس ۱۹۵۰ پس از آنکه روستا بر اثر پیمان آتش‌بس ۱۹۴۹ که به جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل پایان داد زیر فرمانروایی اسرائیل درآمد، به‌دست ارتش اسرائیل اخراج شدند. سپس کیبوتص اسرائیلی لهاووت حاویوا بر روی زمین‌های آن بنا شد.

## پیشینه
### دوره صلیبی و مملوکی
در دوران جنگ‌های صلیبی، خربت الجلمه با نام  شناخته می‌شد.

در سال ۱۲۶۵ میلادی، پس از شکست صلیبیون به دست مملوکیان، سلطان بیبرس زمین‌های روستا را میان سه تن از امیران خود تقسیم کرد: فخرالدین عثمان بن الملک المغیث، شمس‌الدین سلار بغدادی و صارم‌الدین صراغان.

### دوره عثمانی
الجلمه در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر فلسطین به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. در سده‌های شانزدهم و هفدهم، الجلمه (جلمات بنی سعد) بخشی از امارت طوربای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) بود که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان و بخش شمالی دشت شارون را نیز دربرمی‌گرفت.

در اسناد مالیاتی سال ۱۵۹۶، روستا با نام «جلمه دیر نزد قاقون» ثبت شده بود و بخشی از ناحیه سارا در لوای لجون به‌شمار می‌رفت. جمعیت آن ۷ خانوار تماماً مسلمان بود که نرخ مالیات ثابت ۲۵ درصدی بر گندم، جو، محصولات تابستانی، درآمدهای گاه‌به‌گاه، کندوهای عسل و بز می‌پرداختند؛ مجموع مالیات ۱۲٬۰۰۰ آقچه بود.

پیر ژاکوتن روستا را در نقشه خود از لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ با نام  نامید. فرانسویان در اینجا نبردی موسوم به «نبرد زیتا» انجام دادند.

در سال ۱۸۸۲، گزارش «بررسی فلسطین غربی» از صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را آبادی کوچکی از خشت توصیف کرد که بر دامنه تپه‌ای قرار گرفته بود.

### دوره قیمومت بریتانیا
روستای نوین از زمین‌های کشاورزی متعلق به ساکنان عتیل پدید آمد. کشاورزان در نزدیکی این زمین‌ها ساکن شدند و در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین ۲۹ نفر همگی مسلمان در آنجا شمرده شدند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، الجلمه زیر عنوان عتیل (همراه با منشیه و زلفه) شمارش شد. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت الجلمه به ۷۰ نفر رسیده بود که عمدتاً از دو خاندان گسترده نداف و دقه تشکیل می‌شدند.

از آنجا که روستا بر روی محوطه‌ای باستانی ساخته شده بود، برخی بقایای باستان‌شناختی در ساختمان‌سازی خانه‌ها به کار رفته بود. خانه‌ها بیشتر از سنگ یا خشت ساخته شده بودند، هرچند در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ برخی خانه‌ها با سیمان ساخته شدند. ساکنان که مسلمان بودند هندوانه، پرتقال و دیگر محصولات کشاورزی می‌کاشتند. چاهی در ۵۰۰ متری شرق روستا آب مورد نیاز خانگی را تأمین می‌کرد.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۳ آوریل ۱۹۴۹، الجلمه با امضای پیمان آتش‌بس اردن و اسرائیل زیر کنترل اسرائیل درآمد. بر پایه ماده ششم بند ۶ این پیمان، حقوق کامل ساکنان در زمینه سکونت، مالکیت و آزادی تضمین شده بود. با این حال، الحاق روستا به اسرائیل آنان را مشمول قوانینی کرد که هدف آن سلب مالکیت زمین‌هایشان و واگذاری آن به شهرک‌های یهودی و از بین بردن امکان بازگشت بود.

در جریان سیاست پاکسازی مرزها از فلسطینیان، اسرائیل در ۱ مارس ۱۹۵۰ ساکنان الجلمه را که اکنون ۲۲۵ نفر بودند تخلیه کرد. آنان به‌دست نیروی نظامی به روستای همسایه جت رانده شدند؛ اقدامی که مرون بنونیستی آن را «بی‌تردید غیرقانونی» خواند. ساکنان روستا به دادگاه عالی اسرائیل دادخواست دادند و این دادگاه در ژوئن ۱۹۵۲ اجازه بازگشت آنان را صادر کرد. قاضی یتسحاق اولشن در حکم خود اخراج ساکنان را فاقد هرگونه پایه قانونی خواند. با این حال، اعضای کیبوتص لهاووت حاویوا پیش‌تر بر زمین‌های آنان مستقر شده بودند. در ۱۱ اوت ۱۹۵۳، کیبوتص‌نشینان خانه‌های باقی‌مانده الجلمه را منفجر کردند تا بازگشت مالکان فلسطینی را ناممکن سازند. آنان مدعی شدند که نیروهای دفاعی اسرائیل دستور و بودجه این کار را داده‌است، اما ارتش این ادعا را رد کرد. سپس اسرائیل چندین قانون عطف‌به‌ماسبق تصویب کرد که مصادره زمین‌های الجلمه را قانونی جلوه داد.

## وضعیت کنونی
از روستا تنها بقایایی چون توده‌های سنگ، پلکان‌های کشاورزی (تراس)، درخت انجیر و بوته‌های صبر (کاکتوس) بر جای مانده‌است. کیبوتص لهاووت حاویوا در کمتر از نیم کیلومتری شمال محل روستا قرار دارد.

## پیوند به بیرون
* الجلمه در وبگاه فلسطین در خاطره
* الجلمه (طولکرم) در ذاکرات
* توصیف و اسناد اصلی در آکِووت

## منابع

* 
* 
* 

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده