سرگردان در مریخ

**سرگردان در مریخ** () یک رمان علمی-تخیلی نوجوانان نوشته نویسنده آمریکایی لستر دل ری است. این کتاب توسط شرکت جان سی. وینستون در سال ۱۹۵۲ با تصویرگری الکس شومبورگ منتشر شد.

*سرگردان در مریخ* به عنوان یکی از پنج جلد نخست مجموعه وینستون ساینس فیکشن سفارش داده شد؛ مجموعه‌ای شامل ۳۵ رمان که در دهه ۱۹۵۰ برای مخاطبان نوجوان پسر منتشر می‌شد. شخصیت اصلی معمولی در این کتاب‌ها، پسری در اواخر نوجوانی بود که در هنر الکترونیک مهارت داشت، سرگرمی که به راحتی در دسترس خوانندگان آن زمان بود.

## پیش‌زمینه
ابزار داستانی که داستان را ممکن می‌سازد، استفاده از موشک‌های هسته‌ای است که قدرت خود را از «قوطی‌های پلوتونیوم» می‌گیرند و از یک پیشرانه مایع اسیدی استفاده می‌کنند. چنین موشک‌هایی باعث می‌شوند سفر فضایی در سطحی مشابه هوانوردی در اواخر دهه ۱۹۲۰ به نظر برسد، زمانی که پروازهای بین کشوری نسبتاً رایج بود و پروازهای میان‌اقیانوسی تازه شروع شده بود. در این داستان، پروازها بین زمین و ماه رایج است و اولین پرواز بین‌سیاره‌ای در حال انجام است.

## خلاصه داستان
نویسنده در پیش‌گفتار، «دنیای فردا»، توضیح می‌دهد که چگونه توسعه موشک‌های با سوخت مایع به ماموریت‌هایی به ماه و ایجاد پایگاه ماه در آینده‌ای نزدیک اشاره دارد. سپس او مریخ (بهرام) را به عنوان قدم بعدی بدیهی در کاوش منظومه خورشیدی معرفی می‌کند. او به احتمال حیات در مریخ اشاره کرده، آنچه اخترشناسان در سال ۱۹۵۲ دربارهٔ مریخ می‌دانستند را مرور می‌کند و دربارهٔ آنچه کاوشگران، مانند شخصیت‌های داستانش، خواهند یافت، گمانه‌زنی می‌کند.

چاک سونسون پس از گذراندن دو هفته در زمین برای آزمایش، به خانه خود در ماه بازمی‌گردد تا برای نقش خود در اولین سفر اعزامی به مریخ، به عنوان متصدی رادار و تکنسین ارتباطات کشتی، آماده شود. جف خلبانی موشک کوچک و سریعی را بر عهده دارد که برای سوار کردن چاک از فرودگاه فضایی در ارتفاعات آند فرستاده شده بود. در حالی که آن‌ها منتظر بلند شدن هستند، جف پیامی دریافت می‌کند مبنی بر اینکه تاریخ پرواز گروه اکتشافی به مریخ جلو افتاده است تا کشتی بتواند از برخورد با دسته‌ای از شهاب‌سنگ‌ها که رادار ماه شناسایی کرده، اجتناب کند.

اگرچه جف از این پیام آشفته به نظر می‌رسد، اما معنای کامل آن تا زمانی که روی ماه فرود می‌آیند برای چاک روشن نمی‌شود: موشک عازم مریخ اکنون قرار است یک روز قبل از تولد هجده‌سالگی چاک پرتاب شود، که به این معنی است که او نمی‌تواند برود. علیرغم تمام تلاش‌های فرماندار بریت‌ویت، چاک در سفینه فضایی *اروس* توسط مردی کمی مسن‌تر به نام لوئیس وانگ جایگزین شده است.

چاک با استفاده از راهنمایی‌های جف، در *اروس* پنهان می‌شود و در بخشی که باغ‌های آب‌کشت کشتی را نگه می‌دارد، مخفی می‌شود. کشتی با خدمه شش‌نفره و یک مسافر قاچاق، از ماه پرتاب می‌شود و خلبان، نت روتمن، به سرعت آن را در یک مدار هوهمان قرار می‌دهد که گروه را به مریخ می‌برد. خیلی زود چاک توسط مهندس کشتی، ریچارد استیل، کشف شده و نزد کاپیتان کشتی و رهبر گروه اعزامی، مایلز ونس، برده می‌شود. به‌طور رسمی چاک بازداشت است و ونس او را به خاطر مصرف یک‌هفتم از آذوقه هر یک از مردان دیگر سرزنش می‌کند. با این حال، به‌طور غیررسمی، تک‌تک اعضای خدمه از این شیرین‌کاری خوشحال هستند و حتی مردم در ماه و زمین دلیلی برای تشویق پیدا می‌کنند. این فضای جشن زیاد طول نمی‌کشد.

هنگامی که *اروس* از مقابل دسته شهاب‌سنگ‌هایی که رادار ماه شناسایی کرده بود عبور می‌کند، با چیزی برخورد می‌کند که رادار ماه قادر به دیدن آن نبود: ابری از ذرات بسیار کوچک‌تر که قطعات بزرگ‌تر زباله‌های فضایی را احاطه کرده است. دو ذره، سنگریزه‌هایی کوچک‌تر از نخود، به کشتی برخورد کرده و به آن نفوذ می‌کنند. دومی از میان کنترل‌های الکترونیکی کشتی عبور کرده و به آن‌ها آسیب می‌رساند. اکنون چاک و لوئیس بقیه سفر به مریخ را صرف تعمیر آن‌ها خواهند کرد.

کار تعمیر با کشف یک قطعه ناشناخته در لاشه سامانهٔ کنترل پیچیده می‌شود. این قطعه توسط مهندسی نصب شده بود که پیش از ارائه مستندات مناسب برای دستگاه، در یک تصادف رانندگی جان باخته بود. چاک و لوئیس باید بفهمند که آن چگونه کار می‌کند، آن را تعمیر کنند و سپس قبل از فرود در مریخ، آن را کالیبره کنند.

پس از دو تلاش که در آن روتمن تقریباً کنترل کشتی را از دست می‌دهد، او در تلاش سوم کشتی را روی سطح مریخ می‌نشاند، اما یکی از پایه‌های فرود از جا در می‌رود و باعث می‌شود کشتی به پهلو سقوط کند. از بخت خوب، همه از سقوط جان سالم به در می‌برند و دکتر پل سوکولسکی کار زیادی جز مداوای بریدگی‌ها و خراش‌های جزئی ندارد. پس از بررسی آسیب‌ها و انجام برخی تعمیرات فوری، آن‌ها متوجه می‌شوند که ۹۰ روز فرصت دارند تا تعمیرات اساسی انجام دهند، در حالی که استیل تخمین می‌زند این کار پنج تا شش ماه طول می‌کشد.

قبل از اینکه به وظیفه آماده‌سازی کشتی برای بازگشت به زمین بپردازند، مردان استراحت می‌کنند. دکتر سوکولسکی گیاهانی را کشف می‌کند که توضیح می‌دهد چرا جو نازک مریخ حاوی اکسیژن است: آن‌ها می‌توانند مخازن لباس‌های فضایی خود را با کمپرسورهای باتری‌خور جایگزین کنند و زمان بیشتری را خارج از کشتی بگذرانند. آن‌ها همچنین خرابه‌ها و آثاری هنری را کشف می‌کنند که مریخی‌های انسان‌نما را به تصویر می‌کشند که ظاهراً مدت‌هاست از بین رفته‌اند. یک هفته طول می‌کشد تا کشتی را آنقدر بلند کنند که بتوانند تعمیر ساختار شکسته را به اندازه کافی انجام دهند تا کشتی را کاملاً عمودی کرده و برای بلند شدن آماده کنند.

به عنوان وسیله‌ای برای تقویت روحیه، چاک و دکتر سوکولسکی به یک پیاده‌روی دو روزه فرستاده می‌شوند تا یکی از کانال‌ها را بررسی کنند و متوجه می‌شوند که آن در واقع گیاهی شبیه تاک است که در نواری پهن در سطح سیاره رشد می‌کند. در راه، آن‌ها در شب چشم‌های حیوانات درشتی را می‌بینند و صبح که بیدار می‌شوند متوجه می‌شوند برخی از وسایلشان گم شده است. وقتی به کشتی برمی‌گردند، متوجه می‌شوند که تعدادی از ابزارها ناپدید شده‌اند. همان‌طور که ابزارها مدام ناپدید می‌شوند، مردان مستأصل شده و در نهایت تصمیم می‌گیرند برای جستجوی آن‌ها به خرابه‌ها بروند. وقتی برمی‌گردند، می‌بینند که کشتی دوباره کج شده و وینچ‌ها نابود شده‌اند. آن‌ها به این نتیجه می‌رسند که مریخی‌ها متخاصم نیستند، بلکه به سادگی می‌خواهند مردان در آنجا بمانند.

چاک پس از قرار دادن یک تله، یک مریخی را تا خرابه‌ها و سپس به داخل پیچ‌خم تلاقی تونل‌های زیر شهر قدیمی تعقیب می‌کند. در آنجا او توسط موجودات انسان‌نمای شبیه جوندگان اسیر می‌شود. بزرگ‌تر گروه خود را «اسپتز-ررلل» (Sptz-Rrll) معرفی می‌کند و به چاک پروانه مسی شکسته یک کمپرسور هوای دوار را نشان می‌دهد. مریخی‌ها سعی داشتند آن را با یکی از دستگاه‌های جوشکاری که از سفینه فضایی برداشته بودند، تعمیر کنند. پس از اینکه مریخی‌ها در پاسخ به یک فراخوان آنجا را ترک می‌کنند، چاک خود را آزاد کرده و دستگاه جوش را برمی‌دارد. او قبل از رفتن، پروانه را تعمیر می‌کند. همان‌طور که او سعی می‌کند راه خروج را پیدا کند، دوباره توسط مریخی‌ها دستگیر می‌شود.

با دیدن پروانه تعمیر شده، اسپتز-ررلل چاک را آزاد می‌کند و به همراه بیش از پنجاه مریخی دیگر، چاک را به همراه تمام ابزارهای دزدیده شده به کشتی بازمی‌گرداند. در کشتی، اسپتز-ررلل با استفاده از یک دفترچه یادداشت و مداد برای کشیدن نمودار، کمک مردمش را در آماده‌سازی کشتی برای بازگشت به زمین پیشنهاد می‌دهد و استیل پیشنهاد می‌کند که بسیاری از تجهیزات غیرضروری کشتی را برای مریخی‌ها باقی بگذارد. بعدها تجارت بین زمین و مریخ داروهای جدیدی از گیاهان مریخی به زمین خواهد آورد و مواد ارسالی از زمین، مریخی‌ها را قادر می‌سازد تا تمدن در حال مرگ خود را احیا کرده و آن را گسترش دهند.

## پذیرش
پی. اسکایلر میلر در مجله علمی-تخیلی آنالوگ و واقعیت نقد مثبتی بر این رمان نوشت و خاطرنشان کرد که این اثر با «لمسی از واقعیت» متمایز شده است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* ''سرگردان در مریخ'' در پایگاه داده اینترنتی علمی-تخیلی
* ''سرگردان در مریخ'' در مجموعه ویژه «بیگانگان و دیگران» کتابخانه دانشگاه دلاور
* برای مطالعه آنلاین کتاب به بایگانی اینترنت مراجعه کنید.

رده:رمان‌های آمریکایی ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:رمان‌های علمی تخیلی ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:رمان‌های علمی تخیلی آمریکایی
رده:رمان‌های نوجوانان در ایالات متحده آمریکا
رده:کتاب‌های کودکانه ۱۹۵۲ (میلادی)