فحشای آیینی

[بندانگشتی|«[گلدان ایشتار»؛ گلدان سفالی منقوش به پیکر **برهنه** الهه ایشتار، با تاجی شاخدار و احاطه شده توسط پرندگان نمادین، ماهی، گاو نر و لاک‌پشت. اوایل هزاره دوم پیش از میلاد، لارسا، سومر (عراق امروزی). محل نگهداری موزه لوور]]
**فحشای مذهبی**، **فحشای مقدس**، **روسپیگری معبد** ()، آداب و رسومی هستند که شامل تن‌فروشی هستند که در چارچوب عبادت مذهبی (پرستش) انجام می‌شود، احتمالاً به‌عنوان شکلی از مراسم فرقه باروری یا ازدواج مقدس (hieros gamos). محققان در مواردی که پرداخت هزینه خدمات در میان نباشد، اصطلاح مناسک جنسی مقدس را ترجیح می‌دهند.

پیشینه فحشای مقدس به معنای واقعی کلمه، به ویژه در برخی مکان‌ها و دوره‌ها، موضوعی بحث‌برانگیز در دنیای آکادمیک است.  از نظر تاریخی، تاریخ‌نگاری جریان اصلی، بر اساس فراوانی منابع باستانی و وقایع‌نگارانی که جزئیات اعمال آن را شرح می‌دهند، آن را یک واقعیت محتمل در نظر گرفته است،
 اگرچه تشخیص بین فحشای واقعی و رابطه جنسی مقدس بدون پاداش دشوارتر شده است. از اواخر قرن بیستم، تعدادی از محققان صحت مفهوم فحشای مقدس را به چالش کشیده‌اند و اظهار داشته‌اند که این ادعاها مبتنی بر ترجمه‌های نادرست، سوءتفاهم‌ها یا ابداعات آشکار نویسندگان باستان است.

نویسندگان نیز شواهدی به عنوان تن‌فروشی که در معبد تحت حمایت فهرست خدایان باروری اداره می‌شود، نه به خودی خود، را به عنوان یک عبادت مذهبی تفسیر کرده‌اند.

## تعاریف
فحشای مقدس بسته به منطقه، طبقه و آرمان‌های مذهبی دوره و مکان، ویژگی‌های بسیار متفاوتی دارد و در نتیجه می‌تواند تعاریف بسیار متفاوتی داشته باشد. یکی از تعاریفی که ارائه شد، به دلیل انواع رایج فحشای مقدس بود که در منابع کلاسیک ثبت شده‌اند: فروش بکارت زن  به افتخار یک الهه یا یک فحشای یک بار در طول عمر، فاحشه‌های حرفه‌ای یا بردگان متعلق به یک معبد یا پناهگاه، و فحشای موقت که قبل از ازدواج یا در طول مراسم خاص رخ می‌دهد.

## خاور نزدیک باستان
[100px|thumb|[اینانابا پوشیدن سرگیر تشریفاتی سرگیر کاهن اعظم (مذهبی) به تصویر کشیده شده است.]]

خاور نزدیک باستان جوامع سرزمینی در امتداد رودخانه‌های دجله و فرات دارای زیارتگاه‌ها و معابد یا خانه‌های بهشتی بودند که به الوهیت مختلف اختصاص یافته بود. روایت مورخ قرن پنجم قبل از میلاد هرودوت و برخی شهادت‌های دیگر از عصر هلنیستی و دوران باستان پسین نشان می‌دهد که جوامع باستانی نه تنها در تمدن بابل و قبرس، بلکه در سرتاسر خاور نزدیک به انجام مناسک مقدس جنسی تشویق می‌کردند.

آثار محققان جنسیت مانند دنیل آرنو،  جولیا آسانته  و استفانی بودین کل سنت پژوهشی که مفهوم فحشای مقدس را تعریف می‌کرد، زیر سؤال برده است. بودین مفهوم فحشای مقدس را یک افسانه می‌داند و استدلال می‌کند که اعمال توصیف شده در منابع، سوءتفاهم‌هایی از مراسم مذهبی بدون پاداش مناسک جنسی یا غیرجنسی یا حتی احتمالاً به عنوان ابزارهای بلاغی ابداع شده‌اند.

### سومر
در طول قرن بیستم، دانشمندان عموماً بر این باور بودند که شکلی از مراسم ازدواج مقدس بین پادشاهان در منطقه باستانی خاور نزدیک سومر و کاهنان اعظم اینانا، اسطوره‌های بین‌النهرین که بعداً عشق جنسی اینانا نامیده می‌شد، برگزار می‌شد. پادشاه با کاهنه رابطه جنسی برقرار می‌کرد تا نمایانگر پیوند تموز (اسطوره) با اینانا باشد. به گفته آشورشناس مشهور ساموئل نوآ کریمر، پادشاهان با شرکت در یک عمل جنسی آیینی در معبد الهه باروری ایشتار هر ساله در دهمین روز از جشنواره سال نو سال نو آشوری مشروعیت خود را بیشتر تثبیت می‌کردند.

با این حال، علیرغم توصیفات رایج بسیاری از این عادت، هیچ مدرک قطعی برای اثبات اینکه مقاربت جنسی نیز در آن گنجانده شده است، باقی نمانده است. ممکن است که این پیوندها هرگز رخ نداده باشند، بلکه تزییناتی برای تصویر پادشاه بوده‌اند؛ سرودهایی که پادشاهان خاور نزدیک باستان را به خاطر جفت شدن با الهه اینانا ستایش می‌کنند، اغلب از آنها به عنوان کسانی یاد می‌کنند که در یک روز می‌دویدند ۳۲۰ کیلومتر، قربانی تقدیم می‌کردند، با خدای خورشید شمش (ایزد) جشن می‌گرفتند و تاج سلطنتی را از آنو دریافت می‌کردند.  برخی از مورخان مدرن نیز در همین راستا استدلال می‌کنند،
 اگرچه وضعیت قرارگیری آنها مورد بحث قرار گرفته است.

### بابل
طبق هرودوت، آیین‌هایی که در این معابد انجام می‌شد شامل مقاربت جنسی یا چیزی بود که محققان بعدها آن را آیین‌های مقدس جنسی نامیدند:

انسان‌شناس بریتانیایی جیمز فریزر در فصلی از شاهکار خود «شاخه زرین» (۱۸۹۰–۱۹۱۵)، استنادهایی را برای اثبات این موضوع گردآوری کرده است. و این به عنوان نقطه شروعی برای چندین نسل از محققان بوده است. فریزر و هنریکس دو شکل اصلی از آیین‌های مقدس جنسی را از هم متمایز کردند: آیین موقت دختران مجرد (با انواعی مانند آیین جهیزیه-جنسی، یا به عنوان باکرگی عمومی عروس) و آیین جنسی مادام العمر. با این حال، فریزر منابع خود را عمدتاً از نویسندگان دوران باستان پسین (یعنی ۱۵۰–۵۰۰ میلادی) گرفته است، نه از نویسندگان کلاسیک یا عصر هلنیستی. این موضوع، پرسش‌هایی را در مورد اینکه آیا پدیدهٔ آیین‌های جنسی در معابد را می‌توان به کل جهان باستان تعمیم داد، مطرح می‌کند، همان‌طور که محققان پیشین معمولاً این کار را می‌کردند.

در قانون حمورابی، حقوق و نام نیک کاهنان مقدس جنسی زن محافظت می‌شد. همان قانونی که زنان متأهل را از تهمت محافظت می‌کرد، در مورد آنها و فرزندانشان نیز اعمال می‌شد. آنها می‌توانستند از پدران خود ارث ببرند، از زمینی که برادرانشان در آن کار می‌کردند درآمد کسب کنند و اموال را تصرف کنند. این حقوق با در نظر گرفتن نقش زنان در آن زمان، خارق‌العاده توصیف شده‌اند.

### هیتی‌ها
هیتی‌ها فحشای مقدس را به عنوان بخشی از فرقه خدایان، از جمله پرستش یک جفت خدای جفت، یک خدای گاو نر و یک الهه شیر، انجام می‌دادند، در حالی که در روزگاران بعد، الهه مادر که نماینده باروری بود، برجسته شد و (در فنیقیه) الهه‌ای که بر تولد انسان نظارت داشت.

### فنیقی‌ها
استدلال شده است که فحشای مقدس، که توسط مردان و زنان انجام می‌شد، از رسوم باستانی فنیقی‌ها بوده است. این کار به خدایان عشتروت و آدونیس تقدیم می‌شد و گاهی به عنوان یک جشنواره یا مراسم اجتماعی در شهرهای جبیل (لبنان)، افقا و بعلبک (بعدها به نام بعلبک) و همچنین شهر نزدیک سوریه پالمیرا اجرا می‌شد.

در محوطه اتروسکایی پیرگی، مرکز پرستش الهه شرقی عشتروت، باستان‌شناسان معبدی را شناسایی کردند که به او تقدیم شده و با حداقل ۱۷ اتاق کوچک ساخته شده بود که ممکن است به عنوان محل سکونت روسپی‌های معبد استفاده می‌شده است. به‌طور مشابه، معبدی که به الهه همسان او بالتیس در دورا اروپوس تقدیم شده بود، با نزدیک به دوازده اتاق کوچک با نیمکت‌های کم ارتفاع یافت شد که احتمالاً برای صرف غذای مقدس یا خدمات مقدس زنان زندانی در معبد به دلیل زنا استفاده می‌شد.فاحشه‌های مقدس پیرگی به اندازه‌ای معروف بودند که ظاهراً در قسمتی از آثار گایوس لوکیلیوس از آنها نام برده شد.

در شمال آفریقا، منطقه تحت نفوذ مستعمره فنیقی کارتاژ، این خدمات به شهر الکاف مربوط می‌شد، شهری در نزدیکی که نام *Sicca Veneria* را به خاطر معبد عشتروت یا تانیت ((به نام ونوس توسط نویسندگان رومی) والریوس ماکسیموس توضیح می‌دهد که چگونه زنانشان با فحشا با بازدیدکنندگان هدایایی به دست آورده‌اند.

سکونتگاه‌های فینیسیو-پونیک در هیسپانیا، مانند Cancho Roano، کادیس، Castulo و La Quéjola، این عمل را از طریق باستان‌شناسی و شمایل نگاری خود پیشنهاد کرده‌اند. به‌طور خاص، کانچو روانو دارای پناهگاهی است که با سلول‌ها یا اتاق‌های متعدد ساخته شده است، که به عنوان مکان احتمالی فحشا مقدس به افتخار آستارت شناسایی شده است. ممکن است مؤسسه مشابهی در گدیر پیدا شده باشد. رقصندگان شهوانی مشهور و پسین آن که در منابع رومی «puellae gaditanae» (یا «cinaedi» در مورد رقصندگان مرد) نامیده می‌شدند، ممکن است وارثان بی‌حرمت این رسم بوده‌اند، با توجه به نقشی که سکس و رقص در فرهنگ فنیقی ایفا می‌کرد.

یکی دیگر از مراکز فرقه آستارت قبرس بود که معابد اصلی آن در پافوس، آماتوس و کیتیون قرار داشتند. از آنجا که فحشا مقدس مانند هر شغل دیگری مشمول مالیات می‌شد، و از شاغلان احتمالی به عنوان "grm" (مرد) و "lmt" (زن) نام می‌برد.

### اسرائیل باستان
کتاب مقدس عبری از دو کلمه مختلف برای فاحشه استفاده می‌کند، *zonah* () و «قدشه» ( *qəḏēšā*). *زونه" به معنای فاحشه معمولی یا "زن هرزه" بود. *قدشه* به معنای واقعی کلمه به معنای «جدا شده» (به صورت مؤنث) است، از [[ریشه سامی]]  *Q-D-Š*، به معنی «مقدس، تقدیس شده، جدا شده». *زونه* و *قدشه'' اصطلاحات قابل تعویض نیستند: اولی ۹۳ بار در کتاب مقدس آمده است،در حالی که مورد دوم فقط در پنج جا استفاده شده است، مفاهیم متفاوتی را منتقل می‌کند. این معنای دوگانه منجر به این باور شده است که قدشوت (جمع قدشا) روسپی‌های معمولی نبودند، بلکه مقدسینی بودند که در معابد باروری کار می‌کردند. با این حال، فقدان شواهد محکم نشان داده است که این کلمه ممکن است به روسپی‌هایی اشاره داشته باشد که خدمات خود را در مجاورت معابد ارائه می‌دادند، جایی که می‌توانستند تعداد بیشتری مشتری جذب کنند. این اصطلاح ممکن است از دوشیزگان مقدسی سرچشمه گرفته باشد که در معابد کنعانی و فنیقی به کار گرفته می‌شدند، که بعدها مترادف با فحشا برای نویسندگان کتاب مقدس.

## جستارهای وابسته
* هتایرا
* شمهات
* کارگر جنسی
* بی‌بندوباری جنسی
* هجرا
* فهرست خدایان باروری
* اشیره

## منابع

رده:اینانا
رده:تاریخچه تن‌فروشی
رده:تقدس
رده:تن‌فروشی
رده:شغل‌های مذهبی
رده:کنستانتین بزرگ
رده:معبد دوم اورشلیم
رده:مناسک دین