انرژی در ازبکستان

ازبکستان در سال ۲۰۱۲، مجموع عرضه انرژی اولیه (TPES) معادل ۴۸٫۲۸ میلیون تن نفت داشت. مصرف برق ۴۷٫۸۰ تراوات ساعت بود. بخش عمده انرژی اولیه از سوخت‌های فسیلی تأمین می‌شد و گاز طبیعی، زغال سنگ و نفت منابع اصلی آن بودند. برق آبی، تنها منبع تجدیدپذیر قابل توجه در این کشور، حدود ۲٪ از عرضه انرژی اولیه را تشکیل می‌داد. گاز طبیعی منبع ۷۳٫۸٪ از تولید برق است و پس از آن برق آبی با ۲۱٫۴٪ قرار دارد.

ازبکستان اولین کشور در آسیای مرکزی خواهد بود که توسط شرکت دولتی ازبک‌انرگو، انرژی خورشیدی را توسعه و تولید می‌کند. منطقه سمرقند به همراه شش منطقه دیگر که در حال بررسی هستند، انتخاب شده است. این نیروگاه خورشیدی قرار است ظرفیتی معادل ۱۰۰ مگاوات داشته باشد.

بخش انرژی ازبکستان با فساد گسترده و شبکه‌های غیرشفاف شرکت‌های فراساحلی متعلق به نخبگان سیاسی ازبک و روسیه مشخص می‌شود.

## منابع انرژی
در سال ۲۰۲۲، گاز طبیعی همچنان منبع اصلی انرژی در ازبکستان بود و ۸۵ درصد از کل تأمین انرژی و تولید برق را با مصرف 1.552 BTU qn تشکیل می‌داد. دولت قصد دارد صادرات گاز طبیعی را تا سال ۲۰۲۵ متوقف کند تا بر نیازهای داخلی انرژی و تولید پتروشیمی تمرکز کند و توسعه صنعتی بیشتر و خودکفایی انرژی را هدف قرار دهد.

**تولید گاز طبیعی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ (میلیارد متر مکعب)**

ازبکستان همچنین با سرمایه‌گذاری در منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی، که ناشی از شرایط مطلوب سرمایه‌گذاری و پیشرفت‌های فناوری است، در حال تنوع‌بخشی به ترکیب انرژی خود است. این تغییر با هدف کاهش وابستگی به گاز طبیعی و ارتقای پایداری زیست‌محیطی انجام می‌شود. مصرف انرژی از منابع تجدیدپذیر و سایر منابع در سال ۲۰۲۲، 0.030 BTU qn بود که نشان‌دهنده این تمرکز رو به رشد است.

**نفت از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ (کیلو بشکه در روز)** **** **: ۱۶، ۱۹، ۲۵، ۲۶**

علاوه بر این، این کشور با ارتقاء ظرفیت‌های پالایش و تولید پتروشیمی، بخش نفت خود را تقویت می‌کند، به طوری که مصرف نفت و سایر مایعات در سال ۲۰۲۲ به 0.170 BTU qn می‌رسد. یکی از مهم‌ترین انواع تحول در سیستم انرژی، پالایش نفت خام به فرآورده‌های نفتی، مانند سوخت‌هایی است که خودروها، کشتی‌ها و هواپیماها را به حرکت درمی‌آورند. در سال ۲۰۲۱، سهم پالایش داخلی در کل مصرف نهایی فرآورده‌های نفتی ۹۷٪ با مجموع ۱۵۸۲۰۳ تراژول (TJ) فرآورده‌های نفتی پالایش شده بود که نشان دهنده روند صعودی ۴۸٪ است.

## بخش برق
تولید برق جنبه‌ای حیاتی از چشم‌انداز انرژی ازبکستان است. این کشور در درجه اول به نیروگاه‌های حرارتی متکی است که گرمای حاصل از سوختن سوخت‌ها یا واکنش‌های هسته‌ای را به برق تبدیل می‌کنند، اگرچه این فرایند می‌تواند ناکارآمد باشد و تا پنجاه درصد از محتوای انرژی از بین برود. در مقابل، منابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، بادی و برق آبی با مهار نیروهای طبیعی، برق را به‌طور مستقیم‌تر و کارآمدتری تولید می‌کنند. از سال ۲۰۲۱، گاز طبیعی به عنوان منبع غالب تولید برق در ازبکستان شناخته می‌شود و ۸۸ درصد از کل تولید برق را تشکیل می‌دهد. این وابستگی قابل توجه به گاز طبیعی، نقش حیاتی آن را در استراتژی انرژی کشور برجسته می‌کند.

ازبکستان با درک نیاز به تنوع‌بخشی و پایداری، اهداف بلندپروازانه‌ای را در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر در ژانویه ۲۰۲۴ تعیین کرد. این طرح شامل دستیابی به ظرفیت انرژی تجدیدپذیر ۲۷ گیگاوات و افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید برق به ۴۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ است. این ابتکار که توسط مجلس سنای ازبکستان تأیید شده است، با هدف کاهش مصرف گاز طبیعی به میزان ۲۵ میلیارد متر مکعب و کاهش انتشار کربن به میزان ۳۴ میلیون تن انجام می‌شود.

## انرژی تجدیدپذیر
سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در کل عرضه انرژی ازبکستان (TES) از دهه ۱۹۹۰ ثابت اما پایین مانده است. در حوزه تولید برق، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر (RE) به دلیل شرایط هیدرولوژیکی متغیر کشور که مستقیماً بر تولید برق آبی تأثیر می‌گذارد، متفاوت است.

**کل ظرفیت انرژی تجدیدپذیر، ۲۰۱۴–۲۰۲۳ (مگاوات)**

بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹، این سهم بین ۸ تا ۱۹ درصد از کل تولید برق، با میانگین حدود ۱۲ درصد، در نوسان بوده است. تسلط برق آبی در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر منجر به الگوهای مشابهی هم در کل عرضه انرژی و هم در کل مصرف نهایی (TFC) انرژی‌های تجدیدپذیر می‌شود.

## منابع