ماریا یودینا

**ماریا ونیامینونا یودینا** (؛   ۱۸۹۹ – ) موسیقی‌دان، نوازنده پیانو و مربی موسیقی اهل امپراتوری روسیه بود.

## دوران کودکی و تحصیلات

ماریا یودینا در یک خانواده یهودی در نی‌ول، در فرمانداری ویتبسک امپراتوری روسیه به دنیا آمد. او چهارمین فرزند ونیامین یودین، فیزیولوژیست و کارشناس پزشکی قانونی مشهور، و همسر اولش رایسا یاکولونا یودینا (با نام خانوادگی اصلی زلاتینا؛ ۱۸۶۸–۱۹۱۸) بود. یودینا در کنسرواتوار سن پترزبورگ زیر نظر آنا یسیپووا، لئونید نیکولایف و ولادیمیر دروزدوف تحصیل کرد. او همچنین برای مدت کوتاهی به صورت خصوصی نزد فلیکس بلومنفلد آموزش دید. دمیتری شوستاکوویچ و ولادیمیر سافرونیتسکی از همکلاسی‌های او بودند. در سال‌های ۱۹۲۱-۲۲، یودینا در سخنرانی‌های دانشکده تاریخ و لغت‌شناسی دانشگاه پتروگراد شرکت کرد و در نتیجه، پس از آنکه در سال ۱۹۱۹ از یهودیت به آیین مسیحیت ارتدکس شرقی گرویده بود، تحصیلات خود را در رشته الهیات به پایان رساند.

## دوران فعالیت حرفه‌ای

پس از فارغ‌التحصیلی از کنسرواتوار پتروگراد، از یودینا برای تدریس در همان‌جا دعوت شد و او تا سال ۱۹۳۰ به این کار ادامه داد؛ تا اینکه به دلیل باورهای مذهبی‌اش که در یک دولت بی‌خدا (آتئیست) پذیرفته نبود، از آن مؤسسه اخراج شد. یودینا پس از چندین سال بیکاری و بی‌خانمانی، در سال‌های ۱۹۳۲-۳۳ برای تدریس دوره عالی پیانو به کنسرواتوار دولتی تفلیس دعوت شد. در سال ۱۹۳۶، به پیشنهاد هاینریش نویهاوس، او به دانشکده پیانو کنسرواتوار دولتی چایکوفسکی مسکو پیوست و تا سال ۱۹۵۱ در آنجا تدریس کرد. از سال ۱۹۴۴ تا ۱۹۶۰، یودینا در مؤسسه گنیسین (دانشکده دولتی موسیقی گنیسین فعلی روسیه) به تدریس گروه‌نوازی مجلسی و کلاس آواز مشغول بود. در سال ۱۹۶۰، او به دلیل گرایش‌های مذهبی و حمایت از موسیقی مدرن غربی از مؤسسه گنیسین اخراج شد. او به اجرای عمومی ادامه داد، اما ضبط رسیتال‌های او ممنوع شد. پس از اتفاقی در یکی از رسیتال‌هایش در لنینگراد، که در آن شعر بوریس پاسترناک را به عنوان قطعه الحاقی (بیز) روی صحنه دکلمه کرد، یودینا به مدت پنج سال از اجرا محروم شد. در سال ۱۹۶۶، پس از لغو این ممنوعیت، او دوره‌ای از سخنرانی‌ها درباره رومانتیسیسم را در کنسرواتوار مسکو ارائه داد.

طبق داستانی در کتاب «شهادت» اثر سالومون ولکوف (که ادعا می‌کند خاطرات شوستاکوویچ است اما سند دیگری برای آن وجود ندارد)، شبی در سال ۱۹۴۴ استالین اجرای کنسرتو پیانو شماره ۲۳ ولفگانگ آمادئوس موتسارت را با نوازندگی یودینا از رادیو شنید و نسخه‌ای از آن را درخواست کرد. از آنجایی که پخش زنده بود، مقامات یودینا را بیدار کرده و با اتومبیل به استودیو ضبط بردند؛ جایی که یک ارکستر کوچک به سرعت گردآوری شده بود. آن‌ها او را وادار کردند در میانه شب کنسرتو را ضبط کند؛ یک نسخه واحد از روی صفحه مادر (ماتریس) تهیه و به استالین داده شد. در داستان مشکوک دیگری آمده است که به او جایزه استالین تعلق گرفت و او بخش نقدی آن را به کلیسای ارتدوکس روسیه اهدا کرد تا برای آمرزش گناهان استالین دعا کنند. الیزابت ویلسون تحقیقات گسترده‌ای روی این داستان‌ها انجام داد و هیچ مدرکی نه در آثار ضبط‌شده یودینا و نه در آرشیوهای به‌خوبی حفظ‌شده استالین پیدا نکرد؛ او نتیجه گرفت که این داستان‌ها احتمالاً واقعیت ندارند و آن‌ها را به علاقه شوستاکوویچ به داستان‌پردازی‌های تخیلی نسبت داد. علاوه بر این، ضبط موجود از این کنسرتوی موتسارت با رهبری الکساندر گائوک متعلق به سال ۱۹۴۸ است، بنابراین تاریخ ۱۹۴۳/۱۹۴۴ می‌تواند اشتباه باشد.

اگرچه یودینا به طور علنی از هیچ شخصیت سیاسی یا کل سیستم شوروی انتقاد نکرد، اما به باورهای مذهبی خود وفادار ماند. او در سال ۱۹۷۰ در مسکو درگذشت.

نوازندگی یودینا با مهارت فنی بالا، معنویت، قدرت و دقت روشنفکرانه، همراه با سبک و لحنی بسیار منحصر‌به‌فرد (ایدئوسنکراتیک) مشخص می‌شد. سویاتوسلاو ریختر درباره نوازندگی او گفته است:

او بی‌نهایت بااستعداد و حامی سرسخت موسیقی زمانه خودش بود: او آثار ایگور استراوینسکی (که ستایشش می‌کرد)، پل هیندمیت، ارنست کرنک و بلا بارتوک را در زمانی اجرا می‌کرد که این آهنگسازان نه تنها در اتحاد جماهیر شوروی ناشناخته بودند، بلکه عملاً ممنوع شده بودند. و وقتی موسیقی رمانتیک می‌نواخت، تاثیرگذار بود — با این تفاوت که او آنچه نوشته شده بود را نمی‌نواخت. قطعه «*گریه و زاری*» فرانتس لیست فوق‌العاده بود، اما سونات سی‌بمل ماژور فرانتس شوبرت، اگرچه به عنوان یک تفسیر گیرا بود، اما دقیقاً برعکس آن چیزی بود که باید می‌بود؛ و من اجرای نوکتورن دوم فردریک شوپن را به یاد دارم که چنان قهرمانانه بود که دیگر شبیه پیانو نبود بلکه صدای شیپور می‌داد. آن دیگر شوبرت یا شوپن نبود، بلکه خودِ یودینا بود.

در میان دوستان او می‌توان به شوستاکوویچ، پاسترناک (که اولین خوانش رمان خود *[[دکتر ژیواگو]]* را در فوریه ۱۹۴۷ در آپارتمان یودینا انجام داد)، اسیپ ماندلشتام، میخائیل باختین، پیر سووچینسکی، پیر بولز و کارل‌هاینس اشتوکهاوزن اشاره کرد. به لطف تلاش‌های دوستان یودینا در روسیه، به ویژه آناتولی کوزنتسوف، نامه‌ها و نوشته‌های یودینا در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ منتشر شد. تلاش‌های متعددی نیز برای تکمیل مجموعه آثار ضبط‌شده یودینا صورت گرفته است.

## در ادبیات و سینما
یودینا به عنوان شخصیتی در رمان آلکسی لوسف با نام «*زن در مقام متفکر*» به تصویر کشیده شد. قهرمانِ پُرایرادی که لوسف خلق کرده بود، زنِ نوازنده‌ای بود که فلسفه‌بافی می‌کرد اما خودش استانداردهای پایینی داشت. این رمان به عنوان ابزاری برای تخلیه تنش‌های رابطه دشوار لوسف با یودینا و همچنین نمونه‌ای ضعیف از توانایی‌های نویسندگی او مورد انتقاد قرار گرفته است. او از این کتاب رنجید و در سال ۱۹۳۴ به دوستی‌شان پایان داد.

در سال ۱۹۸۹ دیوید زین مایروویتز نمایشنامه رادیویی «*سونات استالین*» را نوشت که برداشتی آزاد از رویارویی استالین و یودینا بود. این اثر برنده جایزه گیلز کوپر شد. 

یودینا در رمان گرافیکی فرانسوی «*مرگ استالین*» نیز ظاهر می‌شود که داستان کنسرتوی نقل شده در کتاب «*شهادت*» اثر سالومون ولکوف را بازگو می‌کند و به شکلی خیالی، او را در حال نوشتن نامه‌ای تند و ملامت‌آمیز به استالین نشان می‌دهد که باعث مرگ او می‌شود. در اقتباس سینمایی انگلو-فرانسوی این رمان در سال ۲۰۱۷ با نام *[[مرگ استالین]]*، نقش او را *[[اولگا کوریلنکو]]* ایفا کرد.
## منابع

رده:استادان کنسرواتوار دولتی چایکوفسکی مسکو
رده:برندگان جایزه استالین
رده:خاکسپاری‌ها در گورستان ویدنسکیه
رده:درگذشتگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۹ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانو زن اهل روسیه
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک اهل اتحاد شوروی
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک اهل روسیه
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک زن
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک یهودی