جان پال گتی جونیور

**جان پال گتی جونیور** (؛  ؛   – ) نیکوکار، سرمایه‌دار، بازرگان و مجموعه‌دار کتاب بریتانیایی-آمریکایی بود. او سومین پسر غول نفتی بریتانیاییِ آمریکایی‌تبار، جی. پال گتی (۱۸۹۲–۱۹۷۶) بود که زمانی ثروتمندترین مرد جهان به‌شمار می‌رفت. مادر او، ان رورک لایت، چهارمین همسر جی. پال گتی بود. ثروت خاندان گتی نتیجه کسب‌وکار نفتی بود که توسط جرج فرانکلین گتی بنیان‌گذاری شد. یکی از پسران او، مارک گتی، شرکت رسانه‌های تصویری گتی ایمجز را به‌طور مشترک تأسیس کرد.

او در بدو تولد یوجین پال گتی نامیده شد، اما در مراحل بعدی زندگی، نام‌های دیگری از جمله پال گتی، جان پال گتی، جین پال گتی پسر و جان پال گتی دوم را برگزید. در سال ۱۹۷۳، پسرش جان پال گتی سوم توسط آدم‌ربایان اندرانگتا، یک سازمان جرائم سازمان‌یافته ایتالیایی مستقر در کالابریا، به گروگان گرفته شد، چرا که جی. پال گتیِ بزرگ از پرداخت فدیه برای نجات او خودداری کرد.

در سال ۱۹۸۶، الیزابت، ملکه مادر، به پاس خدماتی که طیف گسترده‌ای از ورزش کریکت تا حمایت از هنر و حزب محافظه‌کار را شامل می‌شد، به گتی پسر مقام شوالیه افتخاری اعطا کرد. مقام شوالیه افتخاری او در نهایت پس از کسب تابعیت بریتانیا، به یک مقام رسمی و قطعی تبدیل شد. او که برای مدتی طولانی یک آنگلوفیل (دوستدار فرهنگ انگلستان) بود، در سال ۱۹۹۷ شهروند بریتانیا شد. در سال ۱۹۹۸، او نام خود را از طریق تغییرنامه رسمی تغییر داد، به این صورت که نام کوچک یوجین را رها کرد و تمایل داشت با عنوان سِر پال گتی کی‌بی‌ئی شناخته شود.

## دوران کودکی و جوانی
جان پال پسر در ۷ سپتامبر ۱۹۳۲، در حالی که والدینش ان رورک لایت و جی. پال گتی در حال سفر بودند، در کشتی‌ای در آب‌های نزدیک جنوا در پادشاهی ایتالیا به دنیا آمد. تولد او در لا اسپتزیا با نام یوجین پال گتی ثبت شد، زیرا سردفتر ایتالیایی نام جان را به اشتباه شنیده بود. او در سال ۱۹۵۸ نام خود را نزد مقامات ایتالیایی به‌طور قانونی به جان پال تغییر داد.

او در ابتدا در لس آنجلس، کالیفرنیا در ایالات متحده بزرگ شد. ازدواج والدینش به دلیل غیبت‌های طولانی‌مدت جی. پال در خارج از کشور و فاصله عاطفی او با مشکل روبرو بود. آن گتی در سال ۱۹۳۶ در رینو، با ادعای بی‌رحمی عاطفی و بی‌توجهی، از جی. پال گتیِ پدر طلاق گرفت. برای هر یک از پسرانش، پالِ پسر و گوردون، مبلغ ۱٬۰۰۰ دلار در ماه به عنوان نفقه فرزند تعیین شد.

در سال ۱۹۳۸، آن با سومین همسر خود، جوزف استنتون مک‌اینرنی ازدواج کرد و خانواده به سان فرانسیسکو نقل مکان کردند. پالِ پسر در کالج مقدماتی سنت ایگناتیوس و دانشگاه سان فرانسیسکو که هر دو مدرسه‌ای یسوعی بودند، تحصیل کرد. او در تمام دوران نوجوانی، با تشویق مادرش علاقه زیادی به مطالعه و موسیقی نشان داد. در سال ۱۹۵۰ برای خدمت در جنگ کره فراخوانده شد و تمام مدت خدمت خود را در ستاد فرماندهی آمریکا در سئول، کره جنوبی گذراند. پس از ترخیص، او با ابیگیل هریس، دختر یکی از قاضی‌های برجسته فدرال در سان فرانسیسکو آشنا شد و آن دو در اوایل سال ۱۹۵۶ ازدواج کردند. اولین فرزند او، جان پال گتی سوم در نوامبر ۱۹۵۶ به دنیا آمد. سال بعد، او نزد برادرش گوردون که نایب‌رئیس شرکت تایدواتر پترولیوم (از شرکت‌های تابعه گتی) بود رفت و درخواست کار کرد. برادرش به او شغلی برای پمپ کردن بنزین در یکی از ایستگاه‌های تایدواتر در شهرستان مارین داد. پس از یک سال، پدرش که ۱۲ سال بود او را ندیده بود، به اندازه‌ای تحت تأثیر قرار گرفت که او و خانواده‌اش را به پاریس دعوت کرد و در آنجا به پالِ پسر پیشنهاد ریاست شعبه ایتالیایی شرکت نفت گتی، یعنی «گتی اویل ایتالیانا» در رم را داد.

## ازدواج‌ها
نخستین ازدواج او با ابیگیل «گیل» هریس، قهرمان سابق واترپلو بود. آن‌ها در سال ۱۹۶۴ در حالی که صاحب چهار فرزند شده بودند، از یکدیگر طلاق گرفتند: جان پال گتی سوم، مارک گتی، آریادنی گتی و آیلین گتی. جان پال گتی سوم در ایتالیا نزد مادرش گیل ماند و در مدرسه بین‌المللی بریتانیایی سنت جورج در رم تحصیل کرد.

دومین ازدواج او در ۱۰ دسامبر ۱۹۶۶ با تالیتا پول، بازیگر، مدل و نماد سبک (استایل) هلندی و ناپسریِ پاپت (دختر آگوستوس جانِ نقاش) صورت گرفت. این زوج سبک زندگی هیپی‌وار را برگزیدند و در طول دهه ۱۹۶۰ زمان زیادی را در بریتانیای کبیر و مراکش سپری کردند. آن دو در ژانویه ۱۹۶۹ برای یک عکس نمادین بر روی پشت‌بامی در شهر مراکش ژست گرفتند. این عکس که توسط پاتریک لیچفیلد گرفته شده است، تالیتا گتی را در حالت چمباتمه‌زده و تکیه‌داده به دیوار نشان می‌دهد، در حالی که همسرش در پس‌زمینه با یک جلابه (لباس سنتی مراکشی) کلاهدار و عینک آفتابی دیده می‌شود. این عکس در شماره سپتامبر ۱۹۹۹ مجله *[[وگ (مجله)|وگ]]* منتشر شد و بخشی از مجموعه گالری ملی پرتره در لندن است. دو سال و نیم پس از ثبت این عکس، تالیتا در ۱۱ ژوئیه ۱۹۷۱ بر اثر مصرف بیش از حد هروئین درگذشت. از او پسری به نام تارا گابریل گرامافون گلکسی گتی (زاده ژوئن ۱۹۶۸) به یادگار ماند که یک محافظ محیط زیست در آفریقا است. تارا در مدرسه میلتون ابی در دهکده میلتون اباس، نزدیک شهر تجاری بلندفورد فورم در دورست واقع در جنوب غربی انگلستان تحصیل کرد. در سال ۱۹۹۴، سِر پال برای سومین بار با ویکتوریا هولدزورث ازدواج کرد.

## مشکلات شخصی

پس از ازدواج با تالیتا پول در سال ۱۹۶۶، این زوج در فرهنگ تقابلی دهه ۱۹۶۰ غرق شدند و میان رم در ایتالیا و شهر مراکش در کشور مراکش زندگی می‌کردند. در طول سفری به تایلند، این زوج دچار اعتیاد شدیدی به هروئین شدند. وقتی گتیِ پدر، که از مصرف هرگونه مواد مخدر بیزار بود، از اعتیاد پسرش باخبر شد، پافشاری کرد که او مصرف مواد را ترک کند. پالِ پسر امتناع کرد و استعفای خود را از شرکت گتی اویل ایتالیانا تقدیم نمود. این زوج با درآمد حاصل از تراست خانوادگی که بالغ بر ۱۰۰٬۰۰۰ دلار در سال بود، زندگی می‌کردند. در سال ۱۹۶۹، او و تالیتا از هم جدا شدند، زیرا تالیتا تصمیم گرفته بود بر پاک شدن از اعتیاد تمرکز کند. او خانه شماره ۱۶ چاین واک در چلسیِ لندن را که دانته گابریل روزتی، هنرمند دوره ویکتوریا، در دهه ۱۸۶۰ در آن زندگی کرده بود، خریداری کرد تا تالیتا و پسرشان، تارا، در آنجا زندگی کنند، در حالی که خودش در رم باقی ماند.

### مرگ تالیتا
پس از چندین سال زندگی جداگانه، تالیتا که در آن زمان پاک بود، در اوایل سال ۱۹۷۱ از پالِ پسر درخواست طلاق کرد. او که هنوز عاشق همسرش بود، اصرار داشت که تالیتا به رم بیاید و برای آشتی تلاش کنند. وقتی وکیل تالیتا به او توصیه کرد که اگر بتواند نشان دهد برای آشتی با پال تلاش کرده است، مراحل طلاق آسان‌تر خواهد بود، او در ۹ ژوئیه راهی رم شد. در صبح ۱۱ ژوئیه ۱۹۷۱، جسد او در آپارتمان گتی در پیاتزا داراچلی پیدا شد. کالبدشکافی حکم داد که الکل و باربیتورات در بدن او وجود داشته است، اما شایعاتی قوت گرفت مبنی بر اینکه او هنگام گذراندن وقت با گتی، که هنوز درگیر اعتیادش بود، دچار لغزش و مصرف دوباره هروئین شده است.

در دسامبر ۱۹۷۱، مقامات ایتالیایی اعلام کردند که در مارس سال بعد، تحقیقی دربارهٔ مرگ تالیتا برگزار خواهد شد. آن‌ها از گتی خواستند تا با بازپرسان ملاقات کند و شرایط پیرامون مرگ او را شرح دهد. گتی که می‌ترسید اعتیاد خودش به مواد مخدر منجر به متهم شدن و احتمالاً زندانی شدنش شود، به انگلستان رفت. او درخواست بعدی یک قاضی ایتالیایی برای بازگشت به ایتالیا جهت شرکت در تحقیق را نادیده گرفت. از آنجایی که گتی مظنون مرگ تالیتا نبود، هیچ حکم بازداشت یا درخواست استردادی صادر نشد، اما او از ترس بازداشت شدن، هرگز به ایتالیا بازنگشت.

## ربوده شدن پسر
پس از مرگ همسر دومش، گتی برای مدتی گوشه‌گیر شد و اعتیادش به هروئین، که با احساس گناه ناشی از مرگ همسرش تشدید شده بود، وخامت یافت. در ۱۰ ژوئیه ۱۹۷۳ در رم، آدم‌ربایانِ اندرانگتا پسر ۱۶ ساله گتی، جان پال گتی سوم را ربودند و برای بازگشت امن او ۱۷ میلیون دلار (معادل ۱۲۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵) طلب کردند. با این حال، خانواده گمان می‌کردند که این ترفندی از سوی این نوجوان سرکش برای اخاذی پول از پدربزرگ خسیس خود است. گتی پسر از پدرش جی. پال گتی درخواست پول کرد، اما او با این استدلال که اگر پول را بپردازد، ۱۳ نوه دیگرش نیز ممکن است هدف آدم‌ربایی قرار گیرند، از این کار خودداری کرد.

در نوامبر ۱۹۷۳، پاکتی حاوی طره‌ای از مو و یک گوش انسان به دست یک روزنامه کثیرالانتشار رسید. دومین تقاضای آدم‌ربایان به دلیل اعتصاب اداره پست ایتالیا، سه هفته به تأخیر افتاده بود. در این تقاضا تهدید شده بود که اگر قربانیان ۳٫۲ میلیون دلار پرداخت نکنند، پال باز هم مثله خواهد شد. در این نامه آمده بود: «این گوش پال است. اگر ظرف ۱۰ روز پولی به دست ما نرسد، گوش دیگر او هم خواهد رسید. به عبارت دیگر، او تکه‌تکه فرستاده خواهد شد.»

زمانی که آدم‌ربایان در نهایت خواسته خود را به ۳ میلیون دلار کاهش دادند، جی. پال گتی موافقت کرد که بیش از ۲٫۲ میلیون دلار (معادل ۱۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵) نپردازد؛ یعنی حداکثر مبلغی که مشمول کسر مالیاتی می‌شد. او ۸۰۰٬۰۰۰ دلار باقی‌مانده را با بهره چهار درصد به گتی پسر وام داد. نوه گتی در ۱۵ دسامبر ۱۹۷۳، اندکی پس از پرداخت فدیه، زنده در یک پمپ بنزین لاوریا در استان پوتنزا پیدا شد. نُه نفر از آدم‌ربایان از جمله جیرولامو پیرومالی و ساوریو مامولیتی، اعضای بلندپایه ندرانگتا (یک سازمان مافیایی در کالابریا) دستگیر شدند. دو نفر از آدم‌ربایان محکوم و روانه زندان شدند؛ سایرین، از جمله رؤسای اندرانگتا، به دلیل نبود مدارک کافی تبرئه شدند. بخش عمده‌ای از پول فدیه هرگز پیدا نشد.

گتی سوم برای همیشه تحت تأثیر این آدم‌ربایی قرار گرفت و در سال‌های بعد از اعتیاد به مواد مخدر سایکو اکتیو و الکل رنج برد. در سال ۱۹۸۱، او کوکتلی از والیوم، متادون و الکل نوشید که باعث نارسایی کبد و سکته مغزی شد و او را دچار فلج چهاراندام، نابینایی نسبی و ناتوانی در تکلم کرد. پس از آن، مادرش از او مراقبت کرد و برای پوشش هزینه‌های پزشکی او، شکایتی علیه پدرش برای دریافت ۲۸٬۰۰۰ دلار در ماه تنظیم کرد. او هرگز به‌طور کامل بهبود نیافت و تا پایان عمر به شدت معلول ماند. او در ۵ فوریه ۲۰۱۱ در سن ۵۴ سالگی درگذشت.

## اواخر زندگی
در پی مرگ پدرش در سال ۱۹۷۶، گتی پسر دهه بعدی را در رنج ناشی از افسردگی سپری کرد و در سال ۱۹۸۴ خود را در «لندن کلینیک» بستری نمود. در زمان حضورش در آنجا، مارگارت تاچر، که در آن زمان نخست‌وزیر بود، برای تشکر از اهداهای بزرگ او به نگارخانه ملی لندن با وی دیدار کرد. در طول دوران افولش در دهه ۱۹۷۰، گتی توسط گابی آلن، بازیکن سابق تیم کریکت انگلستان و رئیس بعدی «ام‌سی‌سی» (باشگاه کریکت ماریلبون)، به زندگی امیدوار شد؛ او پیش‌تر توسط میک جگر از گروه رولینگ استونز با این بازی آشنا شده بود.

پال سوم به دلیل ماجرای آدم‌ربایی‌اش با اختلال استرس پس‌از سانحه و اعتیاد به الکل و مواد مخدر دست و پنجه نرم می‌کرد. در آوریل ۱۹۸۱، او دچار سوءمصرف مواد شد که او را فلج و تقریباً نابینا کرد. در نوامبر بعد، مادرش گیل از همسر سابق خود شکایت کرد تا برای تأمین هزینه‌های پزشکی پسرشان ماهانه ۲۵٬۰۰۰ دلار دریافت کند. پال دوم علی‌رغم کسب بیش از ۲۰ میلیون دلار درآمد سالانه از تراست خانوادگی، از پرداخت هزینه درمان خودداری کرد و برادرش، گوردون، را واداشت تا مخارج برادرزاده‌اش را بپردازد. قاضی رسیدگی‌کننده که اجازه داد پرونده به دادگاه برود، پال پسر را سرزنش کرد و گفت: «آقای گتی باید از خودش خجالت بکشد که بسیار بیشتر از آنکه به وظایف اخلاقی‌اش عمل کند، صرف هزینه‌های دادرسی در دادگاه می‌کند.» گتی با ادعای اینکه در مورد شدت ناتوانی پسرش تردید دارد، وکیل خود را به لس‌ آنجلس فرستاد تا موضوع را تأیید کند و در نهایت با پرداخت هزینه‌ها موافقت کرد.

### ورمزلی پارک
در طول دوره نه‌ماهه اقامتش در «لندن کلینیک»، گتی به توصیه دوست نزدیکش کریستوفر گیبز، یک ملک روستایی فرسوده در باکینگهام‌شر به نام ورمزلی پارک را خریداری کرد. او پس از ترخیص در مارس ۱۹۸۶، خود را وقف بازسازی این عمارت متعلق به قرن هجدهم و احیای ۳٬۰۰۰ هکتار (۱٬۲۰۰ هکتار) از اراضی پارک کرد. این اقدامات شامل ایجاد یک پارک گوزن، جنگل‌کاری مجدد ۱٬۵۰۰ هکتار (۶۱۰ هکتار) از جنگل‌های درخت راش، و لایروبی یک دریاچه مصنوعی چهار هکتاری (۱٫۶ هکتار) با آبی بود که از یک سفره زیرزمینی در عمق ۴۰۰ فوتی (۱۲۰ متری) زمین استخراج می‌شد. در کنار بازسازی عمارت سبک جرجی، گتی یک بخش قلعه‌مانند ساخته شده از سنگ آتش‌زنه محلی را برای جای دادن کتابخانه گسترده‌اش، یک استخر سرپوشیده آب گرم و نسخه‌ای شبیه‌سازی شده از زمین کریکت «اووال» اضافه کرد. او برای اسکان پسر معلولش، یک کلبه با قابلیت دسترسی آسان در نزدیکی استخر ساخت تا او بتواند تمرینات بازتوانی در آب را انجام دهد. هزینه این پروژه شش‌ساله حدود ۶۰ میلیون پوند برآورد شد.

گتی در ورمزلی میزبان خانواده از هم گسیخته‌اش بود و روابط خود را با فرزندان و همسر سابقش بهبود بخشید. برای افتتاح زمین کریکت حرفه‌ای‌اش، گتی در مه ۱۹۹۲ میزبان مسابقه‌ای به کاپیتانی عمران خان و باب وایت بود که جان میجر، نخست‌وزیر وقت، و الیزابت، ملکه مادر، میهمانان ویژه آن بودند. تیم یازده‌نفره کریکت او که هم‌نام خودش بود، شامل ستاره‌های کریکت گذشته و حال می‌شد که توسط مدیران افتخاری کریکت او، برایان جانستون (۱۹۹۲–۱۹۹۳) و کالین اینگلبی-مکنزی (۱۹۹۴–۲۰۰۶) گرد هم آمده بودند.

## نیکوکاری
گتی بیش از ۱۴۰ میلیون پوند به اهداف هنری و فرهنگی اهدا کرد که از این میان، نگارخانه ملی لندن ۵۰ میلیون پوند دریافت نمود. او در سال ۱۹۸۶ توسط الیزابت، ملکه مادر، به مقام شوالیهٔ فرمانده والامقام امپراتوری بریتانیا منصوب شد، اما به عنوان یک تبعه خارجی نمی‌توانست از لقب «سِر» استفاده کند. در دسامبر ۱۹۹۷، به گتی تابعیت بریتانیا اعطا شد و او از تابعیت ایالات متحده خود چشم‌پوشی کرد. گزارش شده است که ملکه الیزابت دوم خطاب به او گفته است: «حالا می‌توانید از لقبتان استفاده کنید. این خوب نیست؟»

گتی به عنوان رئیس باشگاه کریکت شهرستان ساری خدمت کرد و برای ساخت یک جایگاه تماشاچیان جدید، به زمین کریکت لُردز پول اهدا نمود. او با خرید امتیاز مالکیت «ویزن»، ناشر مشهور سالنامه کریکت، عشق خود به کریکت و کتاب را با هم ترکیب کرد. گتی کتابخانه فوق‌العاده‌ای در ورمزلی بنا کرد و گنجینه‌هایی همچون نسخه خطی چاپ اول حکایت‌های کنتربری نوشته جفری چاوسر، نسخه حاشیه‌نویسی شده بن جانسن از کتاب *[[ملکه پریان]]* اثر ادموند اسپنسر و فولیوهای ویلیام شکسپیر را گردآوری کرد. او یکی از اعضای برجسته «کلوپ رابربورو» بود که در میان مجموعه‌داران کتاب بسیار منحصربه‌فرد و مشهور است. او سفارش ساخت یک نسخه فاکسیمیله (نسخه مشابه اصل) از «کتاب بزرگ توماس ترویلیان» را داد. 

ثروت شخصی او ۱٫۶ میلیارد پوند برآورد شده بود. اهداهای او شامل حمایت از نگارخانه ملی لندن، موزه بریتانیا، انستیتوی فیلم بریتانیا، کلیسای جامع هرفورد، کلیسای جامع سنت پل، موزه سلطنتی جنگ و کلیسای کاتولیک سنت جیمز بود. برخی از اهداهای او، از جمله مبالغی برای خرید تندیس «*سه رقصنده*» اثر آنتونیو کانووا توسط نگارخانه ملی اسکاتلند و تابلوی «*مدونای میخک‌ها*» اثر رافائل، تلاش‌های موزه جی. پال گتی (که توسط پدرش وقف شده بود) برای تصاحب این آثار را با شکست مواجه کرد. در ژوئن ۲۰۰۱، گتی ۵ میلیون پوند به حزب محافظه‌کار کمک کرد. او یک تراست خیریه ۲۰ میلیون پوندی را برای حمایت از هنر، حفاظت از آثار و رفاه اجتماعی وقف نمود.
## مرگ

گتی در ۱۷ آوریل ۲۰۰۳ در سن ۷۰ سالگی درگذشت؛ او برای درمان عفونت قفسه سینه در «لندن کلینیک» بستری شده بود.
## تصویرسازی‌های رسانه‌ای
نقش گتی پسر توسط اندرو باکن در فیلم حادثه‌ای *[[تمام پول‌های جهان]]* و توسط مایکل اسپر در سریال تلویزیونی *[[تراست (مجموعه تلویزیونی آمریکایی)|تراست]]* ایفا شده است؛ هر دوی این آثار، ماجرای آدم‌ربایی گتی سوم در ایتالیا را به تصویر کشیده‌اند.

## جستارهای وابسته
* انگلیس‌دوستی

## یادداشت

## منابع

رده:آمریکایی‌های مهاجرت‌کرده به انگلستان
رده:آمریکایی‌های مهاجرت‌کرده به ایتالیا
رده:آمریکایی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:افراد زاده‌شده در دریا
رده:افراد مبتلا به اختلال اضطراب پس از سانحه
رده:الیزابت، ملکه مادر
رده:انگلیسی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:بشردوستان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خانواده گتی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سان‌فرانسیسکو
رده:درگذشتگان ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:شهروندان بریتانیا از طریق تغییر تابعیت
رده:فاقد محل تولد
رده:فاقد محل درگذشت
رده:کارآفرینان اهل سان‌فرانسیسکو
رده:مجموعه‌داران کتاب و نسخه خطی
رده:میلیاردرهای اهل انگلستان
رده:میلیاردرهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نیکوکاران اهل انگلستان