برتا ساووی

**برتا ساووی** (؛ ۲۱ سپتامبر ۱۰۵۱ – ) حاکم اهل ایتالیا بود. او از سال ۱۰۶۶ ملکه آلمان و از سال ۱۰۸۴ تا ۱۰۸۷ به عنوان همسر اول امپراتور هنری چهارم، ملکه مقدس روم بود.

## زندگی
برتا ساووی دختر اتو، کنت ساووی (که اود یا اودو نیز نامیده می‌شود؛ حدود ۱۰۲۳ - حدود ۱۰۵۷/۱۰۶۰) و همسرش آدلاید شوش (حدود ۱۰۱۴/۱۰۲۰–۱۰۹۱) از خانواده اشرافی آردوینیچی و به همین دلیل عضوی از خاندان بورگوندی ساووی بود. او خواهر پتر اول، کنت ساووی (درگذشته ۱۰۷۸)؛ آمادئوس دوم، کنت ساووی (درگذشته ۱۰۸۰)؛ و آدلاید (درگذشته ۱۰۷۹)، همسر رودولف راینفلدن، پادشاه ضدشاه آلمان، بود.

## ازدواج
برتا در سن چهار سالگی، در ۲۵ دسامبر ۱۰۵۵ در زوریخ به عقد پسر امپراتور هنری سوم، هنری (پنج ساله)، درآمد. برتا پس از آن در آلمان بزرگ شد. وقتی پانزده ساله بود، در ژوئن ۱۰۶۶ در وورتسبورگ به عنوان ملکه تاجگذاری کرد و در ۱۳ ژوئیه ۱۰۶۶ در کونیگسپالتس تربور با هنری ازدواج کرد.

اگرچه آنها با هم بزرگ شده بودند و برتا ظاهراً زن جوان زیبایی بود، وقایع‌نگار ساکسون، برونو از مرزبورگ، از مخالفان سرسخت هنری چهارم، در مورد بی‌وفایی مداوم هنری چهارم گزارش داد: «او علاوه بر (همسرش)، همزمان دو یا سه صیغه داشت، اما راضی نبود. اگر می‌شنید که کسی دختر یا همسر جوان و زیبایی دارد، دستور می‌داد که او را به زور به او بدهند. همسر زیبا و نجیبش برتا چنان مورد نفرت او بود که دیگر هرگز او را پس از عروسی ندید، زیرا او به میل خود عروسی را جشن نگرفته بود.»

## طرد شدن
برتا با وجود توهین‌ها و تحقیرهایی که از سوی شوهرش متحمل می‌شد، به او وفادار ماند. با این وجود، در سال ۱۰۶۹، هنری تلاش کرد تا او را طرد کند. در مجمعی در ورمز، او «به‌طور علنی (در حضور شاهزادگان) توضیح داد که رابطه‌اش با همسرش خوب نیست؛ مدت‌ها دیگران را فریب داده بود، اما اکنون دیگر نمی‌خواست این کار را انجام دهد. او نمی‌توانست او را به چیزی متهم کند که طلاق را توجیه کند، اما دیگر قادر به ادامه روابط زناشویی با او نبود. او از آنها خواست که به خاطر خدا او را از قید ازدواجی که با نشانه‌های بد بسته شده بود، رها کنند… تا راه برای یک ازدواج موفق‌تر باز شود. و چون هیچ اعتراضی برای مطرح کردن نداشت و همسرش مانعی برای مراسم ازدواج دوم بود، سوگند یاد کرد که همسرش همان‌طور که او را پذیرفته بود، بدون لکه و بکارتش دست نخورده است.»

اسقف آلمان جرات نکرد تسلیم خواسته‌های پادشاه شود و در مجمع ورمز هیچ نتیجه‌ای حاصل نشد. در عوض، اسقف‌های آلمانی از پاپ الکساندر دوم درخواست کمک کردند و یک شورای کلیسایی برای اواخر سال در فرانکفورت تشکیل شد. در این مدت، برتا به صومعه لورش رفت و بازنشسته شد. نماینده پاپ، پیتر دامیان، ریاست شورای کلیسای فرانکفورت را بر عهده داشت؛ او با رد برتا توسط هنری بر اساس قانون کلیسا مخالفت کرد، اما بسیاری از شاهزادگان آلمانی بیشتر نگران واکنش آدلاید، مادر برتا، بودند. هنری چهارم با اکراه با همسرش آشتی کرد. اولین دختر آنها در سال بعد (۱۰۷۰) به دنیا آمد. در ۱۲ فوریه ۱۰۷۴، پسرشان کنراد در صومعه هرسفلد، جایی که برتا در دوران مبارزه هنری علیه شورش ساکسون‌ها در آنجا اقامت داشت، به دنیا آمد و سه روز بعد در صومعه غسل تعمید داده شد. پس از پیروزی هنری در برابر ساکسون‌ها، او در روز کریسمس ۱۰۷۵ یک شورای امپراتوری در گوسلار ترتیب داد تا سوگند یاد کنند که کنراد را به عنوان جانشین خود به رسمیت بشناسند.

## کانوسا
در جریان جنجال شدید اعطای مقام پاپی، شوهر برتا توسط پاپ گرگوری هفتم در شورای کلیسایی ایام روزه در رم در سال ۱۰۷۶ تکفیر شد. در ماه اکتبر، شاهزادگان آلمانی از این فرصت استفاده کردند و در تربور سوگند یاد کردند که دیگر هنری را به عنوان پادشاه به رسمیت نمی‌شناسند، مگر اینکه این تکفیر لغو شود؛ بنابراین هنری مجبور شد در زمستان ۱۰۷۶/۷۷ از آلپ عبور کند و به ایتالیا سفر کند تا با گرگوری ملاقات کند.

برتا و پسر کوچکشان، کنراد، هنری را در سفر خطرناکش همراهی کردند. در حالی که شاهزادگان جنوب آلمان که از رقیب هنری، رودولف راینفلدن، حمایت می‌کردند، راه او را مسدود کرده بودند، هنری امیدوار بود که از طریق یکی از گذرگاه‌های آلپ که توسط مادرزنش کنترل می‌شد، سفر کند، اما آدلاید قبل از اینکه به او اجازه انجام این کار را بدهد، بهای سنگینی دریافت کرد. سپس آدلاید هنری و برتا را در مسیر طولانی و خطرناک پیاده‌روی به کانوسا همراهی کرد، جایی که از ۲۵ ژانویه ۱۰۷۷، هنری و برتا به مدت سه روز پابرهنه در هوای سرد توبه کردند و از گرگوری هفتم طلب بخشش کردند. آدلاید از جمله کسانی بود که به عنوان یاری‌دهنده سوگند برای تضمین تبرئه هنری از تکفیر عمل کرد.

پس از آنکه نیروهای هنری چهارم رم را محاصره و اشغال کردند، او و برتا در ۳۱ مارس ۱۰۸۴ توسط آنتی‌پاپ کلمنت سوم به عنوان امپراتور و ملکه تاجگذاری شدند.

## مرگ
برتا سی و شش ساله بود که در ۲۷ دسامبر ۱۰۸۷ در ماینز درگذشت. او در سردابه سالیَن در کلیسای جامع اشپایر به خاک سپرده شد. در سال ۱۰۸۹، امپراتور هنری با اوپراکسیا از کیف ازدواج کرد، اما این ازدواج در سال ۱۰۹۵ به شکست انجامید.

## فرزندان
برتا از ازدواجش با هنری، سرانجام صاحب پنج فرزند شد که دو نفر از آنها در جوانی درگذشتند:
* آدلهاید (۱۰۷۰ - قبل از ۴ ژوئن ۱۰۷۹).
* هنری (۱/۲ اوت ۱۰۷۱–۲ اوت ۱۰۷۱).
* اگنس (تابستان ۱۰۷۲ / اوایل ۱۰۷۳–۲۴ سپتامبر ۱۱۴۳)، ابتدا با فردریک اول، دوک سوابیا (اولین حاکم سلسله هوهنستاوفن) و سپس با لئوپولد سوم، مارگراف اتریش، عضو خاندان بابنبرگ، ازدواج کرد.
* کنراد (۱۲ فوریه ۱۰۷۴–۲۷ ژوئیه ۱۱۰۱)، بعدها پادشاه رومی-آلمانی و پادشاه ایتالیا.
* هنری پنجم (۱۱ اوت ۱۰۸۱ / ۸۶–۲۳ مه ۱۱۲۵)، بعدها پادشاه رومی-آلمانی و امپراتور مقدس روم

## منابع

* Bruno of Merseburg, *Brunonis Saxonicum bellum* in *Brunos Buch vom Saxonkrieg*, ed. H-E. Lohmann, MGH Dt. MA 2 (Leipzig, 1937), accessible online at: Monumenta Germaniae Historica (in Latin)
* Bruno of Merseburg, *Brunonis Saxonicum bellum. Brunos Sachsenkrieg*, in *Quellen zur Geschichte Kaiser Heinrichs IV.*, ed. and trans. F-J. Schmale (Darmstadt, 1968), pp. 191–405. (in German)
* Lampert of Hersfeld, *Annales*, in *Lamperti monachi Herfeldensis Opera*, ed. O Holder-Egger, MGH SS rer Germ 38 (Hannover and Leipzig, 1894), accessible online at: Moumenta Germaniae Historica (in Latin)
* 
* 
*A. Creber, ‘Women at Canossa. The Role of Elite Women in the Reconciliation between Pope Gregory VII and Henry IV of Germany (ژانویه ۱۰۷۷),’ *Storicamente* 13 (2017), article no. 13, pp. 1–44.
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:امپراتریس‌های امپراتوری مقدس روم
رده:اهالی ایتالیا در سده ۱۱ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای جامع اشپیر
رده:خاندان ساوی
رده:درگذشتگان ۱۰۸۷ (میلادی)
رده:هاینریش چهارم