یبلی

**یبلی** (، در دوران صلیبی‌ها با نام **هوبلث**  شناخته می‌شد) روستایی فلسطینی بود که در ۹ کیلومتری شمال شمال‌غربی شهر بیسان (بیت‌شئان کنونی) در سرزمین‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد.

روستا در بخش جنوبی دره‌ای طبیعی و کم‌عمق واقع بود که وادی الطیبه از میان آن جاری بود. چشمه عین یبلی در شمال روستا اصلی‌ترین منبع آب آشامیدنی ساکنان به‌شمار می‌رفت. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و بیشتر به کشاورزی اشتغال داشتند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۱۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۵٬۱۶۵ دونوم بود.

## موقعیت جغرافیایی
روستای یبلی در ۹ کیلومتری شمال شمال‌غربی بیسان در بخش جنوبی دره‌ای طبیعی و کم‌ژرفا جای داشت که وادی الطیبه از آن می‌گذشت. در شمال روستا و میان وادی و بافت مسکونی، چشمه عین یبلی جریان داشت که ساکنان بیشتر نیاز خود به آب آشامیدنی را از آن تأمین می‌کردند. بیشتر زمین‌های شمال و شمال‌غربی محل روستا را باتلاق‌ها پوشانده بود و راهی فرعی از میان چند روستا می‌گذشت و یبلی را به جادّه اصلی منتهی به بیسان پیوند می‌داد.

ارتفاع روستا از سطح دریا ۲۵ متر بود و میان دو روستای المرصص و کفره قرار داشت.

## پیشینه
### دوران صلیبی و پیش‌تر
محل روستا در دوران جنگ‌های صلیبی با نام «هوبلث» شناخته می‌شد. خربه اُم السعود که در حدود ۱٫۵ کیلومتری جنوب‌شرقی روستا جای داشت دربرگیرنده حصارهایی از سنگ‌تراش‌نخورده و بازمانده‌های دیوار بود.

### دوران عثمانی
در سال ۱۸۸۲ بررسی غرب فلسطین () که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، در محل «خربه یبلا» تنها «توده‌های سنگ بدون نشانه‌ای از تاریخ» را گزارش کرد.

### دوران قیمومت بریتانیا
در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، روستا در «فهرست جغرافیایی فلسطین» به‌عنوان «آبادی» طبقه‌بندی شده بود. خانه‌های روستا در امتداد جاده‌ها به‌ویژه راهی که به چشمه عین یبلی در شمال روستا منتهی می‌شد ساخته شده بودند.

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت یبلی ۷۳ نفر و همگی مسلمان بود. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۸۸ نفر رسید که همچنان تماماً مسلمان بودند و در ۲۳ خانه زندگی می‌کردند.

ساکنان روستا بیشتر به کشاورزی مشغول بودند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۱۰ نفر مسلمان و مساحت کل زمین‌ها ۵٬۱۶۵ دونوم بود. در سال ۱۹۴۴/۱۹۴۵ در مجموع ۲۵ دونوم به کشت مرکبات و موز، ۱٬۹۷۱ دونوم به غلات و ۳۷ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشت و ۱۲ دونوم از زمین‌ها ساخته‌شده (شهری) بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
هنگامی که نیروهای تیپ زرهی باراک اسرائیل در ۷ ژوئن ۱۹۴۸ وارد روستا شدند و خانه‌به‌خانه بازرسی کردند، روستا را کاملاً خالی از سکنه یافتند. تاریخ رسمی تخلیه روستا ۱۶ مه ۱۹۴۸ ثبت شده و علت آن تأثیر سقوط شهر مجاور (بیسان) اعلام شده‌است. در سپتامبر ۱۹۴۸ ساکنان کیبوتص‌های نزدیک خواستار تخریب روستا شدند.

پس از جنگ، این منطقه به اسرائیل ضمیمه شد. مرکز کشاورزی هیستادروت در ژوئیه و اکتبر ۱۹۴۸ هزاران دونوم از زمین‌های یبلی و روستاهای همجوار المرصص، کفره، قومیه و زرعین را به کیبوتص بیت‌هشیتا و روستاهای گوش نوریس واگذار کرد.

شهرک مولدت در سال ۱۹۳۷ (نخست با نام بنی‌بریت) در ۲ کیلومتری شمال‌غربی محل روستا بر روی زمین‌هایی متعلق به روستای طیبه بنا شد و در سال ۱۹۵۲ نام آن به مولدت تغییر یافت.

## روستا در زمان کنونی
ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ دربارهٔ وضعیت محل روستا نوشت: «محل روستا و بخشی از زمین‌هایش با سیم خاردار حصارکشی شده و اسرائیلی‌ها از آن به‌عنوان چراگاه گاو بهره می‌گیرند. چند نخل بلند، شماری درخت بادام و بوته‌های صبر (کاکتوس) نزدیک چشمه روستا می‌رویند.»

بر پایه برآوردها شمار آوارگان این روستا در سال ۱۹۹۸ به نزدیک ۱٬۴۹۶ نفر رسیده بود. بیشتر بازماندگان ساکنان یبلی امروزه در شرق اردن به‌ویژه در اغوار شمالی (بلده مشارع) و همچنین در اربد، مخیم حصن، عمّان و رصیفه زندگی می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* فهرست مکان‌های خالی از سکنه فلسطینی در اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome to Yubla در وبگاه فلسطین در خاطره
* Yubla در ذاکرات
* Yubla در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:قضای بیسان