قزاقستان و بانک جهانی

بندانگشتی|250x250پیکسل|موقعیت قزاقستان در نقشه جهان.
قزاقستان پس از استقلال از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، در سال ۱۹۹۲ به بانک جهانی پیوست. قزاقستان یکی از سریع‌ترین اقتصادهای در حال رشد در جهان را دارد و در نتیجه، طبقه‌بندی آن در سال ۲۰۰۶ از یک کشور با درآمد متوسط رو به پایین به یک کشور با درآمد متوسط رو به بالا تغییر یافت. به همین دلیل، قزاقستان نسبت به دهه‌های گذشته، کمتر به تأمین مالی بین‌المللی متکی شده است. با این حال، قزاقستان هنوز از بانک جهانی وام می‌گیرد، که عمدتاً مربوط به مسائل زیست‌محیطی این کشور است.

## تاریخچه
راست|بندانگشتی|193x193پیکسل|کم شدن آب دریای آرال باعث شده قایق‌ها در بیابانی تازه شکل گرفته گیر کنند.
قزاقستان پس از خروج از اتحاد جماهیر شوروی، به دلیل تمایل دولتش به پذیرش آزادسازی بازار و اصلاحات گسترده بانکی، رشد چشمگیری را نشان داد. قزاقستان، با پیشگامی صنعت نفت پررونق خود، توانست ۶۰ درصد از تولید ناخالص داخلی آسیای مرکزی را تولید کند، در حالی که از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۶ به‌طور متوسط ۱۰ درصد نرخ رشد را تجربه کرد رشد سریع اقتصاد به این معنی بود که تلاش‌های بانک جهانی در قزاقستان در درجه اول بر مسائل وخیم زیست‌محیطی این کشور متمرکز بوده است. به‌طور خاص، تلاش‌های اولیه بانک جهانی، احیای دریای آرال را هدف قرار داده بود که از زمان آغاز پروژه‌های آبیاری شوروی در این منطقه در دهه ۱۹۶۰، تقریباً به ۱۰ درصد از اندازه اولیه خود کاهش یافته بود. از نظر بانک جهانی، تلاش‌ها برای بازگرداندن آب به دریای آرال شمالی تا حد زیادی به لطف ساخت سد کوک-آرال که سطح آب را ۴ متر افزایش داد، موفقیت‌آمیز بوده است. بانک جهانی در کنار پروژه‌های احیای دریای آرال، در پروژه‌های زیرساختی نیز سرمایه‌گذاری کرد. سرمایه‌گذاری‌های بانک جهانی در زیرساخت‌های قزاقستان عمدتاً وام‌هایی بودند که برای تکمیل پروژه‌های در حال انجام مانند ساخت شبکه برق و هزاران کیلومتر جاده برنامه‌ریزی‌شده اعطا شدند.

## تلاش‌های فعلی بانک جهانی برای دریافت وام
### بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD)
بندانگشتی|لوگوی بانک جهانی
در حال حاضر، شعبه بانک جهانی که بیشترین بودجه را به قزاقستان ارائه می‌دهد، بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه است. بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD) ۴۸ پروژه در قزاقستان داشته و بیش از ۸ میلیارد دلار به پروژه‌های زیرساختی، توسعه‌ای و زیست‌محیطی اختصاص داده است. جدیدترین پروژه بزرگی که توسط بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه تأمین مالی شده است، وام ۱ میلیارد دلاری برای تأمین مالی سیاست‌های توسعه‌ای برنامه‌ریزی‌شده بود. هدف این پروژه بزرگ، که با هدف اصلی بانک جهانی برای اصلاحات زیست‌محیطی در قزاقستان در تضاد است، کمک به قزاقستان برای تغییر جهت اقتصاد خود به گونه‌ای است که کمتر به صنعت نفت وابسته باشد. این وام که در سال ۲۰۱۵ تصویب شد، در حال حاضر توسط قزاقستان بازپرداخت می‌شود.

### آی‌اف‌سی
شرکت مالی بین‌المللی (IFC) نیز مشارکت عمده‌ای در تلاش‌های توسعه‌ای قزاقستان داشته است. این شرکت مستقیماً در ۲۶ پروژه به ارزش بیش از ۱ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده و در ۵ پروژه به ارزش نزدیک به ۱۰ میلیون دلار مشاور بوده است. جدیدترین سرمایه‌گذاری‌های شرکت مالی بین‌المللی در مؤسسات مالی با هدف حمایت از شرکت‌های کوچک در مناطق دورافتاده قزاقستان بوده است. برخی از پروژه‌های اخیر نیز بخش کشاورزی را هدف قرار داده‌اند تا تولید مواد غذایی کشور را افزایش داده و وابستگی آن را به واردات خارجی کاهش دهند.

### میگا
آژانس چندجانبه تضمین سرمایه‌گذاری همچنین دو وام به قزاقستان داده است، اگرچه آژانس چندجانبه تضمین سرمایه‌گذاری مشارکت زیادی در رشد قزاقستان ندارد زیرا تمرکز آن عمدتاً بر کشورهای در حال توسعه با درآمد پایین است. تنها مشارکت آژانس چندجانبه تضمین سرمایه‌گذاری در قزاقستان دو وام ۱۹۰ میلیون دلاری بود که به بانک ای تی اف در قزاقستان برای کاهش فشارهای ناشی از بحران مالی ۲۰۰۸ داده شد. هر دوی این وام‌ها با هدف متنوع‌سازی سبد سرمایه‌گذاری بانک ای تی اف برای گنجاندن شرکت‌های کوچک و متوسط بیشتر ارائه شدند.

## پذیرش
روند کلی اقتصاد قزاقستان نشان می‌دهد که تلاش‌های بانک جهانی برای کمک به توسعه قزاقستان، برای این کشور کاملاً مثبت بوده است. این امر در افزایش امید به زندگی و کاهش نسبت فقر در این کشور منعکس شده است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که بانک جهانی در دستیابی مؤثر به یکی از اهداف اصلی خود در قزاقستان، یعنی حفاظت از محیط زیست، شکست خورده است. اگرچه تلاش‌ها برای احیای دریای آرال تا حد زیادی موفقیت‌آمیز بوده است، اما انتشار دی‌اکسید کربن در این کشور از سال ۲۰۰۰ به سرعت افزایش یافته است.

## تحولات اخیر
در ۲۰ مارس ۲۰۲۵، سریک ژومانگارین، معاون نخست‌وزیر، بر نقش این مشارکت در اصلاحات ساختاری و رشد پایدار تأکید کرد و انتظار می‌رود تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۵ به میزان ۵٫۶ درصد افزایش یابد. ابتکارات کلیدی شامل نیروگاه برق آبی کامباراتا-۱، نوسازی جاده‌ها، نوآوری و احیای دریاچه آرال است. تاتیانا پروسکوریاکوا، مدیر منطقه‌ای بانک جهانی، بر سبد پروژه‌های ۲٫۵ میلیارد دلاری و اهمیت تصویب توافقنامه چارچوب مشارکت برای گسترش همکاری تأکید کرد.

## منابع

رده:اقتصاد قزاقستان
رده:روابط گروه بانک جهانی