بی‌طرفی (فلسفه)

**بی‌طرفی** در فلسفه  تمایل به جانبداری نکردن از هیچ یک از طرفین در یک تضاد (فیزیکی یا ایدئولوژیک) است. که ممکن است به این معنی نباشد که طرف‌های بی‌طرف، هیچ طرفی ندارند یا خودشان یک طرف نیستند. در کاربرد محاوره‌ای، «بی‌طرف» می‌تواند مترادف با «بی‌غرض» باشد. با این حال، تعصب نوعی جانبداری برای یک طرف است، که با تمایل به کنش بر اساس آن جانبداری متفاوت است. بی‌طرفی با بی‌تفاوتی، جهل، بی‌اختلافی، پندار دوگانه، برابری،  توافق و عینیت متمایز است (هرچند منحصر به فرد نیست). بی‌تفاوتی و بی‌اختلافی هر کدام نشانگر سطحی از بی‌دقتی در مورد یک موضوع هستند، اگرچه فردی که بی‌طرفی نشان می‌دهد ممکن است در مورد یک موضوع احساس تعصب کند ولی تصمیم بگیرد که در مورد آن اقدامی نکند. یک فرد بی‌طرف همچنین می‌تواند در مورد یک موضوع کاملاً آگاه باشد و بنابراین نیازی به جهل ندارد. از آنجایی که آنها می‌توانند جانبدارانه رفتار کنند، یک فرد بی‌طرف نیازی به پندار دوگانه (یعنی پذیرش هر دو طرف به عنوان درست)، برابری (یعنی دیدن هر دو طرف به عنوان برابر) یا توافق (نوعی از تصمیم‌گیری گروهی) ندارد؛ در اینجا مستلزم مذاکره برای یافتن راه‌حل بر اساس نظر همه، از جمله نظر خود فرد است که ممکن است بی‌طرفانه نباشد. عینیت به معنای جانبداری از موضع معقول‌تر است (به جز عینیت در روزنامه‌نگاری)، که در آن معقولیت بر اساس برخی مبانی مشترک بین طرفین، همانند منطق، قضاوت می‌شود (و در نتیجه از مشکل قیاس‌پذیری اجتناب می‌شود). بی‌طرفی به معنای مدارا است، صرف نظر از اینکه یک دیدگاه چقدر می‌تواند نامطبوع، اسفناک یا غیرمعمول باشد.

در اعتدال و میانجیگری، اغلب انتظار می‌رود که بی‌طرفی، قضاوت‌ها را انجام دهد یا گفتگو را مستقل از هرگونه تعصب تسهیل کند و به جای نتیجه بر فرایند تأکید داشته باشد. به عنوان مثال، یک طرف بی‌طرف به عنوان طرفی در نظر گرفته می‌شود که هیچ تضاد منافعی (یا کاملاً آشکار) در یک تضاد ندارد، و انتظار می‌رود طوری عمل کند که گویی هیچ تعصبی ندارد. طرف‌های بی‌طرف اغلب قابل اعتمادتر، مطمئن‌تر و ایمن‌تر تلقی می‌شوند. جایگزین کنش بدون تعصب، خودِ تعصبِ بی‌طرفی، انتظاری است که از دولت سوئیس (در بی‌طرفی (روابط بین‌الملل)) و فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های هلال احمر و صلیب سرخ (در عدم مداخله‌گرایی) می‌رود. براساس اسناد «فرهنگ انگلیسی آکسفورد» حداقل تا سال ۱۸۹۷، «بی‌طرفی» به معنای اعمال قوانین بر واقعیت‌ها بوده است، همانطور که در فوتبال «داوران بی‌طرف خطوط در تمام بازی‌ها داوری خواهند کرد.» در رأی دیوان عالی کشور در پرونده «هیئت رئیسه دانشگاه ویسکانسین علیه ساوت‌ورث» که بر اساس متمم اول قانون اساسی ایالات متحده صادر شد، دادگاه تصمیم گرفت که برخی از تصمیمات مربوط به بودجه باید از طریق یک دیدگاه بی‌طرفانه اتخاذ شود.

## انتقادات و دیدگاه‌ها
بی‌طرفی به عنوان یک گزینه غیراخلاقی مورد انتقاد قرار گرفته است، استدلال این است که گزینه بی‌طرفی می‌تواند، مستقیم یا غیرمستقیم، به نفع کسانی تمام شود که به دیگران آسیب می‌رسانند یا وضعیت بی‌عدالتی را حفظ می‌کنند، همانند «یا با ما هستید یا علیه ما.»
*  دانته آلیگیری، نویسنده ایتالیایی در کتاب کمدی الهی، در بند ۳ می‌گوید: «مردم و فرشتگانی که یاغی یا وفادار به خدای خود نبودند، بلکه جدا از او ایستاده بودند، محکوم به نیش ابدی زنبورها و خرمگس‌ها بودند.»
*  تئودور روزولت، با نقل قول از اثر دانته در «آمریکا و جنگ جهانی» (۱۹۱۵)، گفت: «دانته جایگاه ویژه‌ای از بدنامی را در جهنم برای آن فرشتگان فرومایه‌ای در نظر گرفته بود که جرات نکردند نه با شر همراه شوند و نه با خیر.»
*  دزموند توتو کشیش آفریقای جنوبی می‌گفت: «اگر در شرایط بی‌عدالتی، بی‌طرف باشید، طرف ستمگر را گرفته‌اید.»
*  وودرو ویلسون گفت: «بی‌طرفی واژه‌ای منفی است. بیانگر آن چیزی نیست که آمریکا باید احساس کند. ما سعی نمی‌کنیم از دردسر دوری کنیم؛ ما تلاش می‌کنیم پایه‌هایی را حفظ کنیم که صلح می‌تواند بر روی آنها بازسازی شود.»

## جستارهای وابسته

* روش‌های جایگزین حل اختلاف
* عدالت
* تاتراماجهاتاتا
* فراغت از ارزش

## پانویس

رده:مفاهیم معرفت‌شناسی
رده:فلسفه تاریخ
رده:منطق
رده:هستی‌شناسی
رده:فلسفه علم
رده:مفاهیم سیاسی
رده:سوگیری
رده:سانسور