سومین جنگ استقلال ایتالیا

**سومین جنگ استقلال ایتالیا**  ،‌ جنگی بود که بین ژوئن و اوت ۱۸۶۶ بین پادشاهی ایتالیا و امپراتوری اتریش درگرفت. این درگیری به موازات جنگ اتریش-پروس رخ داد و در نتیجه نبرد، امپراتوری اتریش به رهبری فرانتز یوزف یکم، منطقه ونیز (ونتو، فریولی و شهر منتووا، آخرین بازمانده کوادریلاترو امروزی) را به ناپلئون سوم، امپراتوری دوم فرانسه (که به عنوان میانجی در مذاکرات عمل می‌کرد) سپرد تا رسماً آن را به ایتالیا واگذار کرد ه و ضمیمه خاک این کشور نوبنیاد شود. تصاحب این سرزمین ثروتمند و پرجمعیت توسط ایتالیا، که با یک همه‌پرسی به خاک این کشور ضمیمه شد، گامی بزرگ در روند وحدت ایتالیا بود.

## پیشینه

ویکتور امانوئل دوم ساووی در ۱۷ مارس ۱۸۶۱ به عنوان پادشاه ایتالیا اعلام شد، اما کنترلی بر ونیتیا یا ایالات پاپی بسیار کوچک‌تر نداشت. این وضعیت ایردنته (irredente) (اصطلاحی با معنای تحت‌اللفظی «بازخریده نشده» که بعدها در ایتالیا برای بخشی از  کشور بکار گرفته شد که تحت سلطه بیگانگان بود)، منبع تنش‌های بی‌وقفه در سیاست داخلی پادشاهی جدید و سنگ بنای سیاست خارجی آن بود.

نخستین تلاش برای تصرف رم توسط جوزپه گاریبالدی در سال ۱۸۶۲ سازماندهی شد. او که به بی‌طرفی پادشاه اطمینان داشت، از جنوآ به سمت پالرمو حرکت کرد. او با جمع‌آوری ۱۲۰۰ داوطلب، از کاتانیا حرکت کرد و در ۲۴ اوت در ملیتو، کالابریا، پیاده شد تا به کوه آسپرومونته برسد. وی قصد داشت از طریق شبه جزیره به سمت شمال و رم حرکت کند. با این حال، ژنرال انریکو چالدینی، ار پیه‌مونته، لشکری ​​را به فرماندهی سرهنگ پالاویچینو (Pallavicino) برای متوقف کردن ارتش داوطلب فرستاد. گاریبالدی در نبرد آسپرومونته زخمی و به همراه افرادش اسیر شد.

اختلاف فزاینده بین اتریش و پروس بر سر مسئله آلمانی در سال ۱۸۶۶ به جنگ آشکار بدل شد که به ایتالیا فرصتی برای تصرف ونتیا داد. در ۸ آوریل ۱۸۶۶، دولت ایتالیا با میانجیگری امپراتور فرانسه، ناپلئون سوم، یک اتحاد نظامی با پروس امضا کرد.

ارتش‌های ایتالیا، به رهبری ژنرال آلفونسو فررو لا مارمورا، قرار بود در جبهه جنوبی با اتریشی‌ها درگیر شوند. همزمان، ایتالیایی‌ها با بهره‌گیری از برتری دریایی خود، قصد داشتند سواحل دالماسی را تهدید کرده و تریسته را تصرف کنند.

با شروع جنگ، ارتش ایتالیا با چندین عامل مواجه شد:

* ادغام مشکل‌ساز ارتش‌های پادشاهی ساردنی و پادشاهی دو سیسیل، بزرگترین اجزای پادشاهی جدید ایتالیا، که منجر به اختلافات بین سلسله مراتب فرماندهی شد، زیرا دشمنان سابق اکنون در کنار هم خدمت می‌کردند.
* نارضایتی و مقاومت شدید در جنوب ایتالیا پس از الحاق پادشاهی دو سیسیل توسط ایتالیا رخ داد. رقابت حتی قوی‌تری بین هر دو نیروی دریایی وجود داشت که نیروی دریایی متحد ایتالیا، «رجّا مارینا» (Regia Marina)، را تشکیل داده بودند.

## جنگ

### تهاجم ایتالیا
پروس در ۱۶ ژوئن ۱۸۶۶ با حمله به چندین ایالت آلمانی متحد اتریش، خصومت‌ها را آغاز کرد. سه روز بعد، ایتالیا به اتریش اعلام جنگ کرد و عملیات نظامی را در ۲۳ ژوئن آغاز کرد.

نیروهای ایتالیایی به دو ارتش تقسیم شدند. یکی، تحت فرماندهی خود لا مارمورا، در لومباردی، غرب رودخانه مینچو مستقر شد و به سمت قلعه قدرتمند کوادریلاتروی اتریشی‌ها هدف قرار گرفت. دومی، تحت فرماندهی انریکو چالدینی، در رومانیا، جنوب رودخانه پو مستقر شد و به سمت منتووا و روویگو هدف قرار گرفت.

لا مارمورا ابتدا از طریق منتووا و پسکیرا دل گاردا حرکت کرد، اما در ۲۴ ژوئن در نبرد کاستوزا شکست خورد و با آشفتگی از رودخانه مینچو عقب‌نشینی کرد. از سوی دیگر، چالدینی در بخش اول جنگ تنها با انجام چندین نمایش قدرت، تهاجمی عمل نکرد.

پس از شکست در کاستوزا، ایتالیایی‌ها برای آماده شدن برای یک ضدحمله فرضی اتریشی‌ها، سازماندهی مجدد شدند. با این حال، اتریشی‌ها نتوانستند از عقب‌نشینی ایتالیا استفاده کنند و اقدامات خود را به یورش به والتلینا و وال کامونیکا (نبرد وتزا دولیو) محدود کردند.

### حمله جدید ایتالیا

با پیروزی‌های پروس در بوهمیا، به ویژه نبرد سرنوشت‌ساز کونیگراتس (یا سادووا) در ۳ ژوئیه، روند جنگ به نفع ایتالیا تغییر کرد. اتریشی‌ها مجبور شدند یکی از سه سپاه خود را از ایتالیا به وین منتقل کنند. نیروهای اتریشی باقی‌مانده در صحنه نبرد، دفاع خود را در اطراف ترنتینو و ایسونزو متمرکز کردند.

در ۵ ژوئیه، دولت ایتالیا خبر تلاش ناپلئون سوم برای میانجیگری برای حل و فصل اوضاع را دریافت کرد، که به اتریش اجازه می‌داد شرایط مساعدی را از پروس دریافت کند و به ویژه ونیز را حفظ کند. این وضعیت برای ایتالیا شرم‌آور بود، زیرا نیروهایش در تنها نبرد تا به امروز شکست خورده بودند. از آنجایی که اتریشی‌ها نیروهای بیشتری را برای دفاع از وین در برابر پروسی‌ها به وین منتقل می‌کردند، از لا مارمورا خواسته شد تا از برتری عددی نیروهای خود استفاده کند، پیروزی کسب کند و وضعیت ایتالیا را در میز مذاکره بهبود بخشد.

در ۱۴ ژوئیه، طی شورای جنگ که در فرارا برگزار شد، نقشه‌های جنگی جدید ایتالیا تعیین شد:

سچالدینی قرار بود ارتش اصلی ۱۵۰ هزار نفری را از طریق ونیز رهبری کند و لا مارمورا، با تقریباً ۷۰ هزار نفر، نیروهای اتریشی را در کوادریلاترو به دام بیندازد. نیروی دریایی ایتالیا، به فرماندهی دریاسالار کارلو دی پرسانو، قرار بود با هدف تصرف تریسته از آنکونا حرکت کند.‌ سپاه داوطلبان گاریبالدی (به نام کاچاتوری دله آلپی)، که توسط لشکری ​​از پیاده نظام منظم تقویت شده بود، قرار بود با هدف تصرف پایتخت آن، ترنتو، به سمت ترنتینو پیشروی کند.

چالدینی در ۸ ژوئیه از رود پو عبور کرد و پس از آنکه بخشی از نیروهایش بورگوفورته را در محاصره تصرف کردند، در ۲۲ ژوئیه بدون مواجهه با ارتش اتریش به سمت اودینه پیشروی کردند. این پیشروی تحت الشعاع شکست غیرمنتظره نیروی دریایی ایتالیا در نبرد لیسا در ۲۰ ژوئیه قرار گرفت، جایی که دو کشتی ایتالیایی غرق شدند. با این حال، در این میان، داوطلبان گاریبالدی در طول تهاجم ترنتینو از برشا به سمت ترنتو پیشروی کرده و در نبردهایی در مونته سوئلو (Monte Suello)، فورته د آمپولا (Forte d'Ampola)، کوندینو (Condino) پیروز شده و در ۲۱ ژوئیه در نبرد بزکا پیروز شدند. در همان زمان، نیرویی به رهبری «جاکومو مدیچی»‌ (Giacomo Medici) نیز در ترنتینو پیشروی کرد و در «پریمولانو» (Primolano)، «بورگو والسوگانا» (Borgo Valsugana) و «لویگو» (Levigo) به موفقیت‌هایی دست یافت.

در ۲۶ ژوئیه، یک نیروی ترکیبی ایتالیایی متشکل از برسالیری‌ها (bersaglieri) و سواره نظام، نیروی اتریشی را که از گذرگاه رودخانه توره محافظت می‌کرد، شکست داد و در نبرد ورسا به جایی رسید که اکنون رومان دی ایسونزو نامیده می‌شود. این نشان‌دهنده حداکثر پیشروی ایتالیا به فریولی بود. با این حال، با توقف خصومت‌های اتریش و پروس، به نظر می‌رسید اتریشی‌ها آماده اعزام نیروهای کمکی به ایتالیا هستند. به همین ترتیب، شاهزاده‌نشین لیختن‌اشتاین، به عنوان متحد جنوبی اتریش، ارتش خود را به منطقه غرب اشتیلفسر یوخ علیه داوطلبان اعزام کرده بود. با این وجود، گاریبالدی و مدیچی توانستند به پیشروی خود در ترنتو ادامه دهند. اتریش موافقت کرد که ونتو را از طریق میانجیگری فرانسه به ایتالیا واگذار کند و در ۹ اوت، گاریبالدی در تلگرافی از فرماندهی عالی ارتش دستور یافت تا ترنتینو را برای تأیید توافق صلح تخلیه کند. پاسخ او که صرفاً «اوبدیسکو» (*Obbedisco*) («من اطاعت خواهم کرد») بود خیلی زود در ایتالیا زبانزد شد.
## پیامدها
در ژوئیه ۱۸۶۶، پس از پیروزی پروس بر اتریش، آتش‌بس نیکلسبورگ به خصومت‌های بین دو کشور پایان داد، مشروط بر اینکه ایتالیا، ونیز را به دست آورد. اتریشی‌ها به رودخانه ایسونزو عقب‌نشینی کردند و ونیز را به دست ایتالیایی‌ها سپردند. فرانسه و پروس ایتالیا را تحت فشار قرار دادند تا به تنهایی با اتریش آتش‌بس برقرار کند. بتینو ریکاسولی، نخست‌وزیر ایتالیا، این درخواست را رد کرد و اصرار داشت که مرزهای «طبیعی» برای ایتالیا، از جمله واگذاری ونیز و تیرول جنوبی، به دست آید و منافع ایتالیا در ایستریا محترم شمرده شود. با این حال، آتش‌بس اتریش-پروس، دست وین را تقویت کرده بود و دریاسالار اتریشی، ویلهلم فون تگتهوف، فرماندهی دریا را به دست گرفته بود. سرانجام، توقف خصومت‌ها در آتش‌بس کورمونس که در ۱۲ اوت امضا شد، مورد توافق قرار گرفت و پس از آن پیمان وین در ۳ اکتبر ۱۸۶۶ منعقد شد.

مفاد صلح پراگ شامل اعطای تاج آهنین لمباردی به پادشاه ایتالیا و واگذاری ونتیا به اتریش، شامل ونیز امروزی، بخش‌هایی از فریولی و شهر منتووا، بود. ناپلئون سوم که به عنوان میانجی بین پروس و اتریش عمل می‌کرد، در ۱۹ اکتبر ونیز را به ایتالیا واگذار کرد، در حالی که در یک معاهده مخفی ایتالیا رایت داده بود که ساووآ و نیس به فرانسه الحاق شود.

پیمان وین واگذاری این سرزمین به ایتالیا را تأیید کرد. با این حال، معاهده صلح بیان داشت که الحاق ونیز و منتووا تنها پس از یک همه‌پرسی که به مردم اجازه می‌داد اراده خود را برای الحاق به پادشاهی ایتالیا ابراز کنند، عملی می‌شد. این همه‌پرسی در ۲۱ و ۲۲ اکتبر برگزار شد و نتیجه آن موفقیت چشمگیری بود که ۹۹.۹٪ از شرکت‌کنندگان از پیوستن به پادشاهی ایتالیا حمایت کردند.

در همین حال، قیامی موسوم به شورش هفت و نیم روزه نیز در سیسیل رخ داد. گفتنی است وحدت ایتالیا با تصرف رم (۱۸۷۰) و الحاق ترنتینو، باقیمانده فریولی و تریسته در پایان جنگ جهانی اول، که در ایتالیا چهارمین جنگ استقلال ایتالیا نیز نامیده می‌شود، تکمیل شد.
## جستارهای وابسته
* نخستین جنگ استقلال ایتالیا
* دومین جنگ استقلال ایتالیا
* چهارمین جنگ استقلال ایتالیا
* جنگ اتریش-پروس
* آتش‌بس کورمونس
* لشکرکشی گاریبالدی به رم
* وحدت ایتالیا
* عملیات‌های دریایی در دریاچه گاردا، ۱۸۶۶

## منابع

 

* 

## برای مطالعه بیشتر

* Gabriele B. Clemens (2025), “The Risorgimento: Italy's Path to Modernity, 1770–1870", Bohlau Verlag Gmbh U Co Kg, ISBN: 978-3412533151
* Frank J. Coppa 2014), The Origins of the Italian Wars of Independence,  Routledge, ISBN: 978-0582040458
* Carlo Mariani (2023), Le Guerre Dell'indipendenza Italiana Dal 1848 Al 1870: Storia Politica E Militare, Volume 1,  Legare Street Press, ISBN: 978-1020525001.
* Luisa Ricaldone (2018), “Veneto 1866. Il generale Karl Möring e la Terza guerra

* d'indipendenza”, LEG Edizioni, ISBN: ‎ 978-8861025646 (به زبان ایتالیایی)

رده:تاریخ ایتالیا
رده:جنگ‌های استقلال ایتالیا