ابراهیم مؤمنوف

**ابراهیم مؤمنوف** (به زبان ازبک: Ibrohim Moʻminov، ۷ نوامبر ۱۹۰۸، تزگوزار، امارت بخار - ۲۲ ژوئیه ۱۹۷۴، تاشکند) یک روشنفکر و دانشمند ازبکستان بود و بنیان‌گذار مدرسه فلسفی در ازبکستان.

## زندگی اولیه
منینوف در ابتدا در مکتب - یک مدرسه مسلمان - تحصیل کرد و پس از سال ۱۹۲۰ فرصت‌هایی برای تحصیل در مدرسه شوروی به وجود آمد. در سال‌های ۱۹۲۲–۱۹۲۷ در مؤسسه آموزش در بخارا تحصیل کرد، از ۱۹۲۵ معلم در مدرسه بود.

مؤمنوف در اواخر دهه ۱۹۲۰ تحصیلات خود را در پایتخت ازبکستان - سامارکند ادامه داد، جایی که در سال ۱۹۳۱ از دانشکده اجتماعی-اقتصادی آکادمی آموزش و پرورش ازبکستان با مدرک تاریخ، فلسفه فارغ‌التحصیل شد.

## حرفه ای دانشگاهی
مؤمنوف در ایجاد دانشگاه دولتی سامارکند شرکت کننده فعال بود. در سال ۱۹۳۳، یک دانشکده ادبی مشترک به عنوان دکان منصوب شد. از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۵ او دکان بخش تاریخ دانشگاه سامگو بود. تا سال ۱۹۴۱، او به عنوان رئیس بخش فلسفه بود. در سال ۱۹۳۷، نکد، با ادعای دروغین، برادرش عرببوئی مؤمنوف را دستگیر کرد. برادر به ده سال در اردوگاه‌های استالینی محکوم شد. چند سال بعد، همسر برادرش هم فوت کرد. در این وضعیت دشوار، مؤمنوف به مراقبت از فرزندان برادر بزرگترش پرداخت.

منینوف در سازماندهی آکادمی علوم شوروی ازبک شرکت کرد و در همان سال ۱۹۴۳ عضو مربوط آن انتخاب شد.

در سال ۱۹۵۰ او پایان‌نامه دکترا خود را در مؤسسه فلسفه آکادمی علوم شوروی دفاع کرد. او توسط دانشمندان برجسته مانند: صدردین آینی و همچنین ای ای برتلز (۱۸۹۰–۱۹۵۷)، یک مشرقی‌شناس معروف و عضو مکاتب آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی، توصیه شد.

از سال ۱۹۴۴ تا ۱۹۵۵ رئیس بخش فلسفه در دانشگاه دولتی سامارکند بود.

وی مدیر مؤسسه تاریخ و باستان‌شناسی آکادمی علوم شوروی ازبکستان بود (۱۹۵۵–۱۹۵۶). با ابتکار او، در مؤسسه تاریخ آکادمی علوم جمهوری‌خواه اوزبک بخش‌های جدید ایجاد شد: «تاریخ جنگ بزرگ وطن»، «تاریخی آبیاری» و «تاریخی».

در سال ۱۹۵۶ او به عنوان آکادمیک آکادمیک علوم جمهوری‌خواه سوزی انتخاب شد و از آن سال تا سال ۱۹۷۴ به عنوان معاون رئیس آکادیم علوم سوزی سوزی خدمت کرد.

منینوف سازمان دهنده و اولین مدیر مؤسسه فلسفه و حقوق آکادمی علوم شوروی ازبکستان بود (۱۹۵۸–۱۹۵۹).

مؤمنوف بیش از ۲۰۰ کتاب در موضوعات مختلف فلسفه و تاریخ نوشت. او نماینده شورای عالی شوروی صهبی ازبکستان (۴ فراخوان) بود.

منینوف از سال ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۴ رئیس کمیسیون دائمی امور خارجه شورای عالی شوروی شوروی صوبک بود.

مؤمنوف یکی از سازمان دهندگان اصلی اولین کنفرانس جهانی شرقی‌ها در تاشکند بود که در ژوئیه سال ۱۹۵۷ برگزار شد. در آن شرق شناسان از سراسر اتحاد جماهیر شوروی، و همچنین چین، چکوسلوواکی، منغولیا، ویتنام، رومانی شرکت کردند.

در سال ۱۹۶۰، مؤمنوف هیئت ازبکستان را در کنگره بین‌المللی XXV شرقی‌ها در مسکو رهبری کرد.

مؤمنوف در شرایط لبرالیزاسیون دوران پس از استالین سعی کرد برنامه‌های نامحصل معلم‌هایش: ویاتکین، پ. سالیئو، م. سایجانوف را برای مطالعه تاریخ سامارکند به صورت سازماندهی اجرا کند.

در سال ۱۹۶۴ به ابتکار آی. مؤمنوف تصمیم گرفت برای معلمش اس. آینی در شهر سامرکند موزه ای ایجاد کند. در سال ۱۹۶۷، موزه افتتاح شد.

در دهه شصت، آی. مؤمنوف با حمایت از ش. راشیدوف، ایدهٔ مطالعه گسترده‌ای از تاریخ آموزش عالی - سیستم مدرسات در سامارکند را توسعه داد. برنامه‌ریزی شده بود که سیستم آموزشی در مدرسه مرزو اولوگبک بازسازی شود و در سال ۱۹۷۰ میلادی ۵۵۰مین سالگرد مدرسه را جشن بگیرد، اما این ابتکار با مخالفت واکنشگران در اوزبکستان و خارج از کشور مواجه شد. تنها پس از استقلال ازبکستان در سال ۲۰۰۰، آکادمیک بی. والیهودجیف سعی کرد این ایده را به شکل متفاوتی زنده کند.

مؤمنوف در سال ۱۹۷۰ ابتکار و سازمان دهنده کنفرانس اختصاصی به ۲۵۰۰مین سالگرد سامارکند بود. تا این تاریخ، مؤسسه باستان‌شناسی آکادمی علوم جمهوری ازبکستان تشکیل شده و از تاشکند به سمرقند منتقل شد. در ارتباط با جشن‌های ۲۵۰۰مین سالگرد شهر سامرکند، موزه تاریخ بنیاد سامرکنڈ افتتاح شد و برای اولین بار در تاریخ شوروی ازبکستان، یک یادبود به میرزو اولوگبک نصب شد. همچنین به آثار کلاسیک شعر شرقی آ. جامی و آ. نوائی یک یادبود ساخته شد. تحت مدیریت مؤمنوف، یک تاریخ دو جلد از سامارکند از دوران باستان تا سال ۱۹۶۹ تهیه و منتشر شد.

تمرکز اصلی کار علمی مؤمنوف مطالعه میراث فلسفی مردم آسیای مرکزی بود. او ایده‌های متفکران عصر روشنایی قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم را تجزیه و تحلیل کرد، از جمله احمد دونش، فرکت، زاوکی، موقیمی، حمزه، آینی و سایر معلمان برجسته، نویسندگان و شاعران.

## حرفهٔ ویرایشگر
منینوف اولین سردبیر ارشد اولین انسائیکلوپیدی شوروی ازبک بود. متخصصان تحت رهبری او برای اولین بار شهرداری‌ها را برای ایجاد یک انسائیکلوپیڈیا جمع‌آوری کردند که اولین انسائیکلپیڈیا شوروی در آسیا مرکزی بود و بعداً به عنوان نمونه برای جمع‌آوری انسائیکولپیدی‌ها در سایر جمهوری‌های آسیای مرکزی شوروی خدمت کرد.

سردبیر مجله علوم اجتماعی در ازبکستان (۱۹۵۷–۱۹۷۴), که اولین سازمان دوره ای در زمینه علوم انسانی در آسیا مرکزی شد. در آن سال‌ها، دانشمندان و موسسات کشورهای مانند ایالات متحده، آلمان و بریتانیا، مشترکان مجله، فرانسه، ژاپن و غیره شدند.

اولین سردبیر مجله «فان وا تورموش» (علم و زندگی) (۱۹۵۷). ویرایشگر تعدادی از نشریات علمی: «تاریخ سامارکند» در دو جلد، «تاریخی بخارا»، «تاریحی خراسم»، تاریخ جمهوری شوروی ازبکستان از دوران باستان تا امروز. تاشکند، ۱۹۷۴، «تاریخ جمهوری سوسیالیستی مستقل کاراکالپاک» در دو جلد. تی، ۱۹۷۴ و غیره

در سال ۱۹۶۷، یک کتاب چهار جلد «تاریخ شوروی ازبک» به زبان ازبک توسط آی ایم مؤمنوف ویرایش شد. انتشار داستان‌های چند جلد از ازبکستان تنها ۴۰ سال بعد ادامه یافت.

## جایزه‌ها و اعزازها
* دو حکم لینین
* دو نظم پرچم سرخ کار (۱۶ ژانویه ۱۹۵۰، ۱۹۵۴)
* آردن شارژ افتخار (۱ مارس ۱۹۶۵)
* "درود شایستگی‌های برجسته" (۲۵ اوت ۲۰۰۳، پس از مرگ)
* جایزه دولتی بیرونی (۱۹۶۷)

## ادبیات
* مونتگومری دیوید، بررسی تاریخی سامارکند توسط آی. ایم. مؤمنوف و همکاران // بررسی تاریخی آمریکا، جلد ۸۱، شماره ۴ (اکتبر، ۱۹۷۶).
* ادوارد آلورث ازبک‌های مدرن از قرن چهاردهم تا امروز تاریخ فرهنگی استنفورد: مطبوعات مؤسسه هوور، ۱۹۹۰، ص ۲۴۵.
* اولیوی رایی، آسیا مرکزی جدید آفرینش ملت‌ها مطبوعات دانشگاهی نیویورک، ۲۰۰۰، ص ۱۶۸

## منابع

رده:اهالی ولایت بخارا
رده:درگذشتگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان برجسته افتخار
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۰۸ (میلادی)
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فیلسوفان اهل اتحاد شوروی