شادی محمد صوفی‌زاده

**شادی محمد ذکریاپور صوفی‌زاده** (تاجیکی: Сӯфизода Шодимуҳаммад Зикриёпур؛ زادهٔ ۲۷ سپتامبر ۱۹۵۷، ناحیه مستچاه) ادیب‌پژوه و خاورشناس تاجیک، دکترای علوم فیلولوژی و استاد و مدیر کتابخانه مرکزی علمی به نام ایندیرا گاندیِ آکادمی ملی علوم تاجیکستان است.

## زندگی‌نامه
در روستای پستیغَو ناحیه مستچاه زاده شد.در سال ۱۹۸۰ بخش زبان انگلیسی دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه دولتی آموزگاری تاجیکستان در دوشنبه را به پایان رساند. در سال‌های ۱۹۸۲–۱۹۸۳ در کتابخانه مرکزی علمی آکادمی علوم تاجیکستان کار کرد و از ۱۹۸۳ در انستیتوی شرق‌شناسی به فعالیت علمی پرداخت. در انستیتوی شرق‌شناسی آکادمی علوم اتحاد شوروی دوره کارآموزی گذراند و سپس در دوره تحصیلات تکمیلی تحصیل کرد. در ۱۹۹۰ از رساله دکتری دفاع نمود. در سال‌های ۱۹۸۵–۱۹۸۷ به‌عنوان مترجم در افغانستان فعالیت داشت.از آوریل ۲۰۱۶ مدیر کتابخانه مرکزی علمی به نام ایندیرا گاندی آکادمی ملی علوم تاجیکستان است.

## فعالیت‌های علمی
پژوهش‌های او عمدتاً به ادبیات صوفیانه فارسی-تاجیکی و ژانر ساقی‌نامه اختصاص دارد.در سال ۲۰۱۷ از رساله فوق‌دکتری خود دفاع کرد.او در همایش‌های علمی بین‌المللی شرکت داشته‌است (۱۹۸۸ کنگره شرق‌شناسان؛ ۱۹۸۹ سمپوزیوم بزرگداشت باربد).در آثار خود تحول نماد «می» در ادبیات فارسی-تاجیکی را به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی و تاریخی بررسی کرده‌است.

فعالیت علمی شادمحمد صوفی‌زاده از سال ۱۹۸۲ آغاز شده است. نخستین مقالهٔ او با عنوان «وکیل بزرگ فرهنگ» دربارهٔ شهرت جهانی قهرمان تاجیکستان، میرزا تورسون‌زاده، در سال ۱۹۸۳ منتشر شد. شادمحمد صوفی‌زاده در مکتب نامدار شرق‌شناسی مسکو تحصیل کرده و تحت راهنمایی ادیب نامدار، استاد و عضو وابستهٔ خارجی آکادمی ملی علوم تاجیکستان، محمدنوری عثمان‌اف، رسالهٔ علمی خود را با موضوع «ساقی‌نامه در گسترهٔ ادبیات فارسی–تاجیکی سده‌های شانزدهم و هفدهم» در سال ۱۹۹۰ دفاع کرده و موفق به دریافت درجهٔ علمی نامزد علوم فیلولوژی (دکترای ادبیات) شده است.

به باور او، کتابخانه نهادی کلیدی در فرهنگ است و در شکل‌گیری جامعهٔ دانش‌محور نقش اساسی ایفا می‌کند. وی تأکید می‌کند که پیشرفت دولت به دانش و فناوری وابسته است و کتابخانه‌ها در انتقال دانش نقشی مرکزی دارند. به نظر او، کتابخانه در جامعهٔ معاصر باید به یک مرکز اطلاعاتی تبدیل شود. او در رسانه‌ها و محافل علمی در زمینهٔ مسائل ادبی و فرهنگی فعالیت دارد. فعالیت علمی وی عمدتاً با مطالعهٔ ادبیات عرفانی و گونهٔ ادبی ساقی‌نامه پیوند خورده است و پژوهش‌های او نمادهای عرفانی را به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی–تاریخی بررسی می‌کنند. دیدگاه او در کتابداری به الگوی «کتابخانه به‌مثابهٔ مرکز اطلاعات» مربوط می‌شود.

شادمحمد صوفی‌زاده در همایش‌های گوناگون بین‌المللی که در هند، افغانستان، ایران، پاکستان، روسیه، بلاروس، جمهوری آذربایجان و ازبکستان برگزار شده‌اند، شرکت کرده و دستاوردها و مسائل مهم فیلولوژی تاجیکی، کتابداری، کتاب‌شناسی و علم اطلاعات کشور را معرفی کرده است. مقالات علمی و چکیدهٔ گزارش‌های علمی او در مجلات علمی کشورهای خارجی به چاپ رسیده‌اند.

این پژوهشگر برجستهٔ تاجیک، عضو هیئت تحریریهٔ مجلات علمی «سخن‌شناسی» (دوشنبه)، فصلنامهٔ مطالعات ادبیات تطبیقی (ایران)، «مسائل علوم انسانی»، مجلهٔ «آسیا و اروپا»، «پیام فرهنگ» و نیز مجلهٔ «شرق‌شناسی» آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان و دیگر نشریات علمی است.

## فعالیت‌های اجتماعی
در رسانه‌ها درباره ادبیات، فرهنگ و نقش کتابخانه‌ها در جامعه اطلاعاتی سخن می‌گوید.وی بر اهمیت کتابخانه‌ها به‌عنوان مراکز انتقال دانش تأکید می‌کند.

## آثار
* *ساقی‌نامه در نظام ادبیات فارسی-تاجیکی سده‌های شانزدهم و هفدهم* — دوشنبه، ۲۰۱۱
* *پیدایش و تحول موضوع می در ادبیات فارسی-تاجیکی* — دوشنبه، ۲۰۱۷
* شرح «گلشن راز» محمود شبستری — ۲۰۱۵

## منابع

رده:افراد زنده
رده:خاورشناسان اهل تاجیکستان
رده:زادگان ۱۹۵۷ (میلادی)