تصادف جاده‌ای هرات (۱۴۰۴)

در ۱۹ اوت ۲۰۲۵/ ۲۸ مرداد (اسد) ۱۴۰۴، یک اتوبوس مسافربری که حامل مهاجران اخراج‌شده از ایران بود، پس از برخورد با یک موتورسیکلت و یک کامیون از جاده در ولسوالی گذره، ولایت هرات، افغانستان منحرف شد و دچار حریق گردید. در این حادثه دست‌کم ۷۹ نفر، از جمله ۱۹ کودک، جان خود را از دست دادند و ۲ نفر دیگر زخمی شدند.  این رویداد در شمار مرگبارترین سوانح جاده‌ای دههٔ گذشته در افغانستان قرار دارد.

## پیش‌زمینه
### ترابری جاده‌ای در افغانستان

بندانگشتی| بزرگراه متصل‌کنندهٔ ایران و افغانستان

تصادفات جاده‌ای در افغانستان پدیده‌ای رایج است؛ عمدتاً به دلیل وضعیت نامناسب راه‌ها پس از دهه‌ها درگیری‌های داخلی، بی‌احتیاطی رانندگان و نبود نظارت و مقررات کافی.در دسامبر ۲۰۲۳، دو سانحهٔ جداگانهٔ برخورد اتوبوس با تانکر موجب کشته شدن ۵۲ نفر شد؛ در مارس ۲۰۲۴ نیز ۲۰ نفر در سانحه‌ای دیگر در ولایت هلمند جان باختند؛ در اواخر ۲۰۲۲، واژگونی و آتش‌سوزی یک تانکر در گردنهٔ سالنگ ۳۱ کشته بر جای گذاشت؛ در دسامبر ۲۰۲۴ دو سانحهٔ جاده‌ای در جنوب‌شرقی کشور منجر به مرگ ۵۰ تن و زخمی شدن ۷۶ نفر شد.افزون بر این، بزرگراه هرات - اسلام قلعه که بخشی از جادۀ حلقوی افغانستان است و محل وقوع این سانحه به‌شمار می‌رود، یکی از خطرناک‌ترین مسیرهای کشور محسوب می‌شود.
### اخراج گستردهٔ افغان‌ها از ایران

در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌میلیون و ۸۰۰ هزار افغان به‌طور اجباری از ایران بازگردانده شدند. افزون بر این، از آغاز همان سال ۱۸۴٬۴۵۹ نفر از پاکستان و بیش از پنج‌هزار نفر از ترکیه اخراج شدند. همچنین حدود ۱۰ هزار زندانی افغان  ــ عمدتاً از پاکستان ــ به کشور بازگردانده شدند. اتوبوس حادثه‌دیده در مسیر کابل قرار داشت و بخشی از عملیات گستردهٔ انتقال افغان‌ها از ایران به افغانستان بود که پس از جنگ ایران و اسرائیل در ژوئن آغاز شد. سانحه یک روز پس از آن روی داد که اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، اعلام کرد ۸۰۰ هزار نفر دیگر نیز باید خاک ایران را ترک کنند.

گزارش منتشرشده از سوی سازمان ملل در ژوئیهٔ همان سال بیان می‌کرد که شماری از بازگشت‌کنندگان با «نقض جدی حقوق بشر» روبه‌رو شده‌اند، از جمله «شکنجه، بدرفتاری، بازداشت و حبس خودسرانه، و تهدید علیه امنیت فردی». طالبان که از اوت ۲۰۲۱ قدرت را در دست دارد، این اتهام‌ها را رد کرده است.
## سانحه
این سانحه حدود ساعت ۸:۳۰ شب به وقت افغانستان رخ داد، زمانی که یک اتوبوس مسافربری مملو از سرنشین  با یک موتورسیکلت برخورد کرد و سپس به‌طور روبه‌رو/ شاخ به شاخ  با یک کامیون مزدا – که احتمالاً حامل بشکه‌های سوخت بود – تصادف کرد.اتوبوس از جاده منحرف شد و آتش‌سوزی گسترده‌ای رخ داد. یکی از شاهدان عینی گفت حاضران پیش از رسیدن آتش‌نشانان تلاش کردند با ریختن خاک روی موتور، آتش را خاموش کنند.در ابتدا مرگ دست‌کم ۷۷ نفر گزارش شد، اما دو نفر دیگر بعداً بر اثر جراحات جان باختند و شمار قربانیان به ۷۹ تن رسید. برخی اجساد بر اثر شدت آتش‌سوزی غیرقابل شناسایی بودند. حاجی محمد جانان مقدس، پزشک ارشد بیمارستان الفاروق، اعلام کرد تنها راه شناسایی اجساد، فهرست مسافران ارائه‌شده از سوی اداره مهاجرین بود. شاهد دیگری گزارش داد که سه نفر با لباس‌های سوخته از اتوبوس بیرون آمدند.بیشتر قربانیان سرنشینان اتوبوس بودند، اما دو نفر در کامیون و دو نفر دیگر در موتورسیکلت نیز کشته شدند.

پلیس محلی اعلام کرد که علت حادثه «سرعت بالای اتوبوس و سهل‌انگاری» بوده است و افزود که همه مسافران از اسلام‌قلعه، شهری نزدیک مرز افغانستان و ایران، سوار اتوبوس شده بودند.

## پیامدها
آتش‌نشانان و تیم‌های پاک‌سازی در صبح روز پس از حادثه، مشغول خاموش کردن آتش و جمع‌آوری لاشه‌های سوختهٔ خودروها شدند.

دولت تحت کنترل طالبان در افغانستان دستور تحقیقات صادر کرد. احمدالله متقی، معاون وزیر روابط عمومی و استراتژیک و رئیس ادارهٔ اطلاعات و فرهنگ هرات، در پستی در X اعلام کرد که مقامات متعهد به «تحقیق کامل» در مورد سانحه هستند و برنامه دارند اجساد قربانیان، که اهل ولایت کابل، ولایت کاپیسا، ولایت بغلان، ولایت کندز، ولایت پروان، ولایت میدان وردک، ولایت غزنی و ولایت بامیان بودند، به بیمارستان مرکزی کابل منتقل شده و پس از شناسایی به خانواده‌هایشان تحویل داده شود.در ۲۰ اوت، طالبان اعلام کرد که رئیس شرکت حمل‌ونقل درگیر در این تصادف بازداشت شده است.
## واکنش‌ها
پیام‌های تسلیت و همدردی از سوی امارت اسلامی افغانستان، وزارت امور داخلهٔ افغانستان،محمدرضا بهرامی مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران، یونیسف، نمایندگی اتحادیهٔ اروپا در افغانستان، سفارت‌های ترکیه و عربستان سعودی و دیگر شخصیت‌ها و نهادها صادر شد.

## منابع

رده:افغانستان در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:فاجعه‌های ۲۰۲۵ (میلادی) در آسیا
رده:آتش‌سوزی‌های ۲۰۲۵ (میلادی) در آسیا
رده:سوانح جاده‌ای ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:تاریخ ولایت هرات
رده:آتش‌سوزی‌ها در افغانستان
رده:سوانح جاده‌ای در افغانستان
رده:حوادث اتوبوس در آسیا
رده:تاریخ هرات