جماعت التوحید و الجهاد

**جماعت التوحید و الجهاد** (به عربی: ) یک گروه شبه‌نظامی سلفی جهادی بود که در سال ۱۹۹۹ در اردن پایه‌گذاری شد و در سراسر دوران فعالیتش زیر فرماندهی ابومصعب زرقاوی، تبعه اردنی، قرار داشت. این گروه در جریان شورش عراق به شبکه‌ای نامتمرکز با حضور رزمندگان خارجی و اعضای عراقی تبدیل شد.

در ۱۷ اکتبر ۲۰۰۴، زرقاوی با اسامه بن لادن، رهبر القاعده، بیعت کرد و نام گروه به القاعده در عراق (تنظیم قاعده الجهاد فی بلاد الرافدین) تغییر یافت. پس از چندین ادغام با گروه‌های دیگر و تشکیل شورای مجاهدین، این سازمان چندین بار نام خود را عوض کرد تا سرانجام در سال ۲۰۰۶ با نام دولت اسلامی عراق شناخته شد. این گروه به‌طور گسترده پیش‌گام دولت اسلامی عراق و شام (داعش) به‌شمار می‌رود.

## چگونگی گزینش نام
زرقاوی در نامه‌ای با عنوان «بیان و توضیح دربارهٔ سخنان شیخ مقدسی در گفت‌وگو با شبکه الجزیره» که در ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۵ منتشر شد، گفت: «دو واژه توحید و جهاد اصطلاحاتی شرعی هستند که همواره در زندان آنها را تکرار می‌کردیم و به آنها می‌بالیدیم.»

این سخن در پاسخ به ابومحمد مقدسی بود که در گفت‌وگو با شبکه الجزیره اعلام کرده بود نام این جماعت از روی نام وبگاه او «منبر التوحید و الجهاد» برگرفته شده‌است. مقدسی بر این باور بود که چون نام جماعت برگرفته از نام وبگاه اوست، حق دارد نسبت به برخی تصمیمات و اجتهادات ابومصعب اعتراض کند.

## پیشینه
ابومصعب زرقاوی جهادگر اردنی بود که برای جنگ در جنگ شوروی–افغانستان به افغانستان سفر کرد، اما پس از خروج نیروهای شوروی به آنجا رسید و به‌زودی به زادگاهش بازگشت. سرانجام دوباره به افغانستان بازگشت و در آنجا اردوگاه آموزشی شبه‌نظامی اسلام‌گرایی را نزدیک هرات راه‌اندازی کرد.

گزارشی از انستیتو واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک در میانه سال ۲۰۱۴ زرقاوی و دیگر جهادگران اردنی و سنی را توصیف می‌کند که گروه جماعت التوحید و الجهاد را در سال ۱۹۹۹ با اردوگاه آموزشی در هرات و با «مبلغ اندکی پول اولیه» از بن لادن پایه‌گذاری کردند و این کمک مالی «تا ۱۱ سپتامبر» ادامه داشت.

## اندیشه و انگیزه
تفسیر زرقاوی از تکفیر اسلامی — که به‌موجب آن مسلمانان دیگر را به بدعت‌گذاری متهم و کشتنشان را مجاز می‌شمرد — افراطی بود و همین امر سبب تنش میان او و بن لادن شد.

در نخستین دیدارش با بن لادن در سال ۱۹۹۹، زرقاوی بنا بر گزارش‌ها گفت: «باید مد شیعی را سرکوب کرد.»

انگیزه‌های سیاسی زرقاوی دربرگیرنده چیزی بود که او قیمومت بریتانیا بر فلسطین را «هدیه‌ای به یهودیان برای غصب سرزمین و خوار کردن ملت ما» می‌خواند و نیز انتقاد از سازمان ملل متحد به‌عنوان حامی «ستمگران آمریکایی در عراق» و عامل «تحقیر امت مسلمان».

## فرماندهان
* **[[ابومصعب زرقاوی]]**: بنیان‌گذار و رهبر جماعت؛ اردنی و زادهٔ شهر زرقا در سال ۱۹۶۶.
* **[[:en:Abu Anas al-Shami|ابوانس شامی]]**: جانشین رهبر و مفتی شرعی جماعت؛ فلسطینی از شهر طولکرم و زادهٔ کویت در سال ۱۹۶۹.

## تاریخچه
### اردن (۱۹۹۹–۲۰۰۱)
زرقاوی جماعت التوحید و الجهاد را با هدف برانداختن نظام پادشاهی اردن آغاز کرد؛ نظامی که آن را غیراسلامی می‌شمرد. پس از سرنگونی سلطنت اردن، احتمالاً قصد داشت به سراغ دیگر کشورهای شامات برود.

بدین منظور شبکه‌ای گسترده از ارتباطات و وابستگان در چندین کشور پدیدآورد. شبکه او ممکن است در توطئه بمب‌گذاری جشن‌های هزاره در اواخر سال ۱۹۹۹ در ایالات متحده و اردن نقش داشته باشد.

### اردن و عراق (۲۰۰۱–۲۰۰۲)

پس از حمله ایالات متحده به افغانستان در ۲۰۰۱، زرقاوی به عراق رفت و بنا بر گزارش‌ها در بغداد به‌خاطر آسیب‌دیدگی پایش درمان پزشکی دریافت کرد.

زرقاوی از مه تا اواخر نوامبر ۲۰۰۲ در بغداد بود و سپس به ایران و شمال شرقی عراق سفر کرد. گزارش سال ۲۰۰۶ کمیته اطلاعات سنای ایالات متحده دربارهٔ عراق نتیجه‌گیری کرد: «داده‌های پس از جنگ نشان می‌دهد که صدام حسین بی‌نتیجه تلاش کرد زرقاوی را شناسایی و دستگیر کند… نظام عراق هیچ رابطه‌ای با زرقاوی نداشت و از او چشم‌پوشی نکرد.»

ایالات متحده زرقاوی و همکارانش را مسئول ترور لارنس فولی، دیپلمات آمریکایی، در اردن در اکتبر ۲۰۰۲ دانست.

### مشارکت در جنگ عراق (۲۰۰۳–۲۰۰۴)
پس از حمله ایالات متحده به عراق و آغاز شورش، جماعت به شبکه‌ای نامتمرکز تبدیل شد که علیه نیروهای ائتلاف و متحدان عراقی‌شان می‌جنگید. این گروه شمار فزاینده‌ای از رزمندگان خارجی و اعضای عراقی از جمله بازماندگان انصار الاسلام را در خود جای داد.

بسیاری از رزمندگان خارجی که وارد عراق می‌شدند در آغاز پیوندی با جماعت نداشتند، اما پس از ورود به کشور به ارتباطات محلی زرقاوی وابسته شدند.

شیوه‌های جنگی جماعت دربرگیرندهٔ بمب‌گذاری انتحاری با خودرو انفجاری، آدم‌ربایی، کارگذاری بمب‌های دست‌ساز، حمله با موشک‌های آرپی‌جی، سلاح‌های سبک، خمپاره و نیز سر بریدن گروگان‌های عراقی و خارجی و انتشار ویدئوی این اقدامات در اینترنت بود.

گروه نیروهای امنیتی عراق، مقامات دولت موقت عراقی، چهره‌های سیاسی و مذهبی شیعه و کُرد، غیرنظامیان شیعه، پیمانکاران غیرنظامی خارجی و کارکنان سازمان ملل و سازمان‌های بشردوستانه را هدف قرار می‌داد.

### بیعت با القاعده
در ۱۷ اکتبر ۲۰۰۴، زرقاوی با اسامه بن لادن رهبر القاعده بیعت کرد و نام گروه به القاعده در عراق تغییر یافت. زرقاوی سرانجام در ژوئن ۲۰۰۶ در یک حمله هوایی هدفمند ایالات متحده کشته شد.

## عملیات‌ها
### حملات ۲۰۰۳

پس از حمله به عراق و برپایی حکومت ائتلاف موقت عراق، شورشی سریع پدیدار شد و در ماه‌های پی‌آیند ده‌ها حمله به جماعت نسبت داده شد.

در ۷ اوت ۲۰۰۳، سفارت اردن در بغداد بمب‌گذاری شد که ۱۷ کشته و دست‌کم ۴۰ زخمی بر جای گذاشت. بنیاد جیمزتاون زرقاوی و جماعت التوحید و الجهاد را مسئول دانست.

در ۱۹ اوت ۲۰۰۳، هتل کانال در بغداد، دفتر سازمان ملل، بمب‌گذاری شد که ۲۳ نفر از جمله سرجیو ویرا دی ملو، رئیس هیئت سازمان ملل در عراق، کشته و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند. زرقاوی در آوریل ۲۰۰۴ مسئولیت این حمله را پذیرفت و گفت سازمان ملل «فلسطین را به یهودیان داد تا ملت ما را خوار کنند» و «دوست ستمگران آمریکایی» است.

در ۱۲ نوامبر ۲۰۰۳، حمله کامیون بمب‌گذاری‌شده در ناصریه ۱۷ نیروی ژاندارمری ایتالیایی عضو نیروی چندملیتی و ۱۰ غیرنظامی را کشت و دست‌کم ۱۰۰ نفر زخمی شدند.

### حملات ۲۰۰۴

در ۲ مارس ۲۰۰۴، در روز مقدس عاشورا، زنجیره‌ای از بمب‌گذاری‌ها در بغداد و کربلا شمار زیادی از غیرنظامیان شیعه را کشت و دست‌کم ۵۰۰ نفر زخمی شدند. مؤسسه واشینگتن «گروه زرقاوی» را مسئول دانست.

در ۱۹ آوریل ۲۰۰۴، تلاشی ناکام برای انفجار بمب‌های شیمیایی در امان، پایتخت اردن، صورت گرفت که گزارش شد از سوی جماعت تأمین مالی شده بود.

در ۱۸ مه ۲۰۰۴، عزالدین سلیم، رئیس شورای حکومتی عراق، با خودروی بمب‌گذاری‌شده در بغداد ترور شد. جماعت در وبگاهی اسلام‌گرا اعلام کرد «مصمم به برداشتن ذلت از ملتمان» است.

### سر بریدن گروگان‌ها
جماعت التوحید و الجهاد با سر بریدن گروگان‌های خارجی و انتشار ویدئوهای آن بدنامی جهانی کسب کرد. از جمله قربانیان:
* نیک برگ، شهروند آمریکایی (۷ مه ۲۰۰۴) — سازمان سیا اعلام کرد به احتمال زیاد زرقاوی شخصاً او را سر بریده‌است.
* کیم سون‌ایل، شهروند کره‌جنوبی (۲۲ ژوئن ۲۰۰۴).
* گئورگی لازوف و ایوایلو کپوف، غیرنظامیان بلغاری (۸ ژوئیه ۲۰۰۴).
* شوسی کودا، شهروند ژاپنی (اکتبر ۲۰۰۴).

### دامن‌زدن به خشونت فرقه‌ای
حملات فرقه‌ای منتسب به جماعت شامل بمب‌گذاری مسجد امام علی در نجف در اوت ۲۰۰۳ بود که آیت‌الله محمدباقر حکیم و بیش از ۸۵ نفر دیگر را کشت. بمب‌گذاری‌های عاشورا در ۲۰۰۴ نیز پیش‌درآمد کارزار گسترده‌تر خشونت فرقه‌ای شد که القاعده در عراق ادامه داد و زرقاوی رسماً جنگ علیه شیعیان عراق را اعلام کرد.

## پیامد و تأثیر

پس از بیعت با القاعده در اکتبر ۲۰۰۴ و تغییر نام، جماعت در همان ماه شوسی کودا، شهروند ژاپنی، را ربود و کشت. در نوامبر ۲۰۰۴، گروه زرقاوی هدف اصلی نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده در نبرد دوم فلوجه بود.

گروه لبنانی-فلسطینی فتح الاسلام که در درگیری شمال لبنان از نیروهای دولتی لبنان شکست خورد، با القاعده در عراق به رهبری زرقاوی مرتبط بود و در کنار آن در عراق جنگید.

جماعت همچنین سازمانی به نام التوحید و الجهاد در سوریه تشکیل داد و بر گروه‌های مقاومت فلسطینی در نوار غزه مانند گردان‌های توحید و جهاد نیز تأثیر گذاشت.

## فهرست‌نویسی به‌عنوان سازمان تروریستی
جماعت التوحید و الجهاد از سوی چندین کشور در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت، از جمله ایالات متحده آمریکا، روسیه، قرقیزستان و مالزی. در آلمان نیز در پاییز ۲۰۰۵ چهار عضو این گروه در کلن محاکمه شدند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* تعیین جماعت التوحید و الجهاد به‌عنوان سازمان تروریستی خارجی — وزارت خارجه ایالات متحده

رده:شورشیان عراق
رده:گروگان‌گیری خارجیان در عراق
رده:سازمان‌هایی که روسیه تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌های منحل‌شده اسلامی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۹ (میلادی) در اردن
رده:تاریخ داعش
رده:شیعه‌ستیزی
رده:گروه‌های اسلام‌گرای سنی
رده:دسته‌بندی‌ها در جنگ عراق
رده:گروه‌های جهادی در عراق
رده:سازمان‌های تعیین‌شده به عنوان تروریست توسط مالزی
رده:سازمان‌های تعیین‌شده به عنوان تروریست توسط قرقیزستان