مأجوج (کتاب مقدس)

[بندانگشتی|تصویر مأجوج به عنوان اولین پادشاه سوئد، از کتاب ''تاریخ همه پادشاهان گوت‌ها و سوئبی‌ها'' نوشته [یوهانس مگنوس، ویراست ۱۵۵۴.]]
**مأجوج** (؛ ; طبریه‌ای: ; ) دومین پسر از هفت پسر یافث است که در جدول اقوام در سفر پیدایش باب ۱۰ از او یاد شده است.

ریشه این اصطلاح روشن نیست و ممکن است به یک شخص، یک قبیله یا یک واقعیت جغرافیایی (مانند کشور یا شهر) اشاره داشته باشد. در کتاب حزقیال، قوم بت‌پرست مأجوج در «شمال جهان» ساکن معرفی می‌شوند و به‌طور استعاری نماد نیروهای شر به‌شمار می‌آیند؛ همین برداشت، این نام را با روایت‌های آخرالزمانی پیوند می‌دهد.

## ریشه‌شناسی
ریشه نام «مأجوج» به‌طور قطعی مشخص نشده است. برخی پژوهشگران بر این باورند که این نام از واژهٔ اکدی مات گوگی به معنای «سرزمین گوگ» گرفته شده است، که احتمالاً به سرزمین «ژیگس» در لیدیه اشاره دارد.

## در کتاب مقدس
«مأجوج» اغلب در پیوند با روایات آخرالزمانی ذکر می‌شود، به‌ویژه در ارتباط با حزقیال باب‌های ۳۸ و ۳۹، جایی که از «یأجوج از سرزمین مأجوج، شاهزادهٔ ارشد ماشک و توبال» (حزقیال ۳۸:۲، NIV) سخن گفته شده است. همین ارجاع سبب شد که «یأجوج و مأجوج» به‌تدریج در کنار یکدیگر و به‌صورت یک جفت شناخته شوند. در عهد جدید نیز این جفت در مکاشفه یوحنا ۲۰:۸ دوباره ظاهر می‌شود، با این تفاوت که در آنجا بیشتر به‌عنوان نماد یا استعاره‌ای از دشمنان کهن‌الگویی خدا تعبیر می‌شوند.

## دیدگاه‌های باستانی و قرون وسطایی
یوسف فلاوی یوسف فلاوی، تاریخ‌نگار یهودی سده نخست میلادی، مأجوج پسر یافث را نیای اسکیث‌ها یا همان مردمان ساکن شمال دریای سیاه معرفی می‌کند. به گفته او، یونانیان نیز سکاها را «ماگوجیا» می‌نامیدند. در مقابل، برخی مفسران با استناد به ترتیب نام قبایل در فهرست حزقیال ۳۸، مأجوج را در محدوده‌ای میان کاپادوکیه و ماد جای داده‌اند. در دوره‌های متأخرتر، خاخام شلومو گانزفرید در قرن نوزدهم، مأجوج را با مغول‌ها یکی دانسته و برای تأیید این دیدگاه به نوشته‌ای از یک مؤلف عرب استناد می‌کند که از دیوار بزرگ چین با عنوان «مأجوج» یاد کرده است.

در کتاب *[[گتیکا]]* اثر ژوردانس (۵۵۱ میلادی) از مأجوج به عنوان نیای گوت‌ها یاد شده است؛ موضوعی که در تاریخ بریتونوم نیز بازتاب یافته است. با این حال، ایزیدور سویل (حدود ۶۳۵ میلادی) این شناسایی را ناشی از «شباهت هجای پایانی» دانسته است (Etymologiae, IX, 89). بعدها، یوهانس مگنوس (۱۴۸۸–۱۵۴۴) روایت گسترده‌تری ارائه کرد. او مدعی شد که مأجوج ۸۸ سال پس از طوفان نوح از طریق فنلاند به اسکاندیناوی مهاجرت کرد و پنج پسر او عبارت بودند از: سوئنو (نیای سوئدی‌ها)، گِتَر یا گوگ (نیای گوت‌ها)، اوبو (که بعدها بر سوئدی‌ها حکومت کرده و اوپسالای قدیم را بنا نهاد)، ثور و ژرمن.

روایت‌های مگنوس در دربار سوئد برای مدت‌ها پذیرفته شد و حتی بر شماره‌گذاری سلسله پادشاهان سوئدی نیز تأثیر گذاشت. کریستینا ملکه سوئد خود را در سلسله‌ای که ریشه در مأجوج داشت، در رتبه دویست‌وچهل‌ونهم قرار داد. علاوه بر این، آثار او بر مورخان بعدی، از جمله دانیل جوسلنیوس (۱۶۷۶–۱۷۵۲)، نیز اثر گذاشت و او ریشه فنلاندی‌ها را به مأجوج نسبت داد.

بر اساس چندین وقایع‌نامه ایرلندی قرون وسطی، به‌ویژه *Auraicept na n-Éces* و *[[لبور گابالا ارن]]*، نژاد ایرلندی به ترکیبی از نوادگان مأجوج، پسر یافث، منسوب شده است. این منابع بیان می‌کنند که مأجوج در سرزمین «اسکیتیا» می‌زیست و سه پسر به نام‌های بعث مک مأجوج، یوبهات و فاتوختا داشت. از نسل او، شخصیت‌هایی همچون پنیوز فرساد، پارتولان، نمد، فیر بولگ، توآتا دی دانان و در نهایت میلسیایی‌ها پدید آمدند.

همچنین روایتی وجود دارد که مأجوج نواده‌ای به نام هِبِر داشته است و فرزندان او در سرزمین‌های گوناگون پیرامون دریای مدیترانه پراکنده شده‌اند. این روایت‌ها، مأجوج را در سنت‌های ایرلندی به عنوان نیای اصلی گروه‌های گوناگون کهن معرفی می‌کنند و نقش او را در تبارشناسی اسطوره‌ای اقوام جزیره برجسته می‌سازند.

افسانه‌ای قرون وسطایی در سنت‌های مجارستانی روایت می‌کند که قوم هون و همچنین مجارها از دو برادر دوقلو به نام‌های هونور و ماگور تبار یافته‌اند. گفته می‌شود این دو در سال‌های پس از طوفان نوح در کنار دریای آزف زندگی می‌کردند و همسران خود را از میان قوم الان‌ها برمی‌گزیدند.

در نسخه‌ای از این افسانه که در *Chronicon Pictum* متعلق به قرن چهاردهم آمده است، ماگور به‌طور مستقیم از نوادگان مأجوج، پسر یافث، معرفی می‌شود. این روایت، پیوندی میان تبار اسطوره‌ای مجارها و روایت‌های کتاب مقدسی دربارهٔ مأجوج برقرار می‌سازد.

## در اسلام
بندانگشتی|''هیولای یأجوج و مأجوج''، محمد بن محمد شاکر روزمه‌ای نثانی
در قرآن و منابع اسلامی، مأجوج بیشتر به دلیل پیوندش با یاجوج در قالب «یأجوج و مأجوج» و نقش آخرالزمانی این دو شناخته می‌شود. در سوره کهف (آیات ۸۳ تا ۹۸)، داستان ذوالقرنین نقل شده است؛ او به سفری دوردست می‌رود و در گذرگاهی میان دو کوه با مردمی روبه‌رو می‌شود که از شر یأجوج و مأجوج در عذاب‌اند. ذوالقرنین به یاری آنان، دیواری عظیم از آهن و مس بنا می‌کند تا این اقوام را محصور سازد، اما هشدار می‌دهد که این سد تا زمان معین پابرجا خواهد بود و در آخرالزمان فرو خواهد ریخت.

بار دیگر در سوره انبیاء (آیه ۲۱:۹۶) به این موضوع اشاره شده است؛ جایی که خداوند خطاب به پیامبرش (محمد) بیان می‌کند: «و بر [مردم] شهری که آن را هلاک کرده‌ایم، حرام است که [به دنیا] بازگردند. تا آن زمان که سد یأجوج و مأجوج گشوده شود و آنان از هر بلندی بتازند و به سرعت عبور کنند.» این آیات، جایگاه یأجوج و مأجوج را به‌عنوان نشانه‌ای بزرگ از وقایع پیش از قیامت تثبیت می‌کند.
## منابع

رده:افراد در سفر پیدایش
رده:لیدیه
رده:مکاشفه یوحنا
رده:ملت‌ها در عهد عتیق
رده:یأجوج و مأجوج