گفتگوهای خودگردانی فلسطین

**گفتگوهای خودگردانی فلسطین** برآیند پیمان صلح اسرائیل و مصر بود و هدف آن دستیابی به راه‌حلی برای مسئلهٔ ملی‌گرایی فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه بود. بر پایهٔ چارچوب صلح در خاورمیانه که بخشی از پیمان کمپ دیوید (۱۹۷۸) به‌شمار می‌رفت، مصر و اسرائیل می‌بایست ظرف یک سال بر سر برگزاری انتخابات برای «نهاد خودگردان» فلسطینی به توافق برسند. این اندیشه پیوند مستقیمی با طرح خودگردانی فلسطینی نخست‌وزیر اسرائیل مناخم بگین داشت.

جیمی کارتر رئیس‌جمهور ایالات متحده، رابرت اس. استراوس را به‌عنوان فرستادهٔ خود به این گفتگوها گمارد. نه سازمان آزادی‌بخش فلسطین و نه هیچ سازمان فلسطینی دیگری مشارکت مستقیمی در مذاکرات نداشت. گفتگوها در ۲۵ مه ۱۹۷۹ در بئرشبع آغاز شد و طی چندین دور در اسکندریه، هرتزلیا و حیفا پی گرفته شد، اما سرانجام در اوت ۱۹۸۲ به‌طور کامل متوقف گردید. هرچند این مذاکرات به پیشرفت مستقیمی نینجامید، برخی از اندیشه‌های مطرح‌شده در آن‌ها—از جمله دورهٔ گذار پنج‌ساله و به تعویق انداختن مذاکرات دربارهٔ وضعیت نهایی کرانه باختری و نوار غزه—بعدها در پیمان‌های اسلو گنجانده شد.

## پیش‌زمینه
پس از جنگ شش‌روزه (۱۹۶۷) اسرائیل بر کرانه باختری و نوار غزه تسلط یافت. اشغال این سرزمین‌ها وضعیت پیچیده‌ای پدیدآورد، زیرا الحاق آن‌ها اکثریت یهودی اسرائیل را به خطر می‌انداخت. در جامعهٔ اسرائیل دو رویکرد اصلی برای حل مناقشه وجود داشت: «سازش سرزمینی» که اجازهٔ پیوستن فلسطینیان به اردن یا تشکیل دولت مستقل را پیشنهاد می‌کرد و «سازش کارکردی» که بر حفظ سرزمین‌ها زیر کنترل اسرائیل و تقسیم اختیارات حکومتی میان اسرائیل و فلسطینیان تأکید داشت. بگین و موشه دایان رویکرد دوم را پیش بردند و آن را «طرح خودگردانی» نامیدند.

در چارچوب پیمان کمپ دیوید (۱۹۷۸) انور سادات بر این باور بود که بدون پاسخ به نیازهای ملت فلسطین ثباتی حاصل نخواهد شد. بر پایهٔ این پیمان، مصر و اسرائیل موظف شدند ظرف یک سال بر سر انتخابات برای نهاد خودگردان فلسطینی توافق کنند.

## مفاد طرح خودگردانی بگین
بگین پیش‌نویس توافقنامهٔ خودگردانی را با دقت تنظیم کرد. نکته‌های اصلی طرح عبارت بود از:
* عدم تشکیل دولت مستقل فلسطینی به بهانهٔ تهدید امنیت اسرائیل
* نداشتن ارتش مستقل فلسطینی
* سیاست خارجی فلسطینیان در اختیار انحصاری اسرائیل (موشه دایان با این بند مخالف بود و خودگردانی را در چارچوب حاکمیت اسرائیل نمی‌پذیرفت)
* اختصاص ۱۱ وزارتخانه (دارایی، حمل‌ونقل، آموزش و غیره) به فلسطینیان با مقر در بیت‌لحم
* حق انتخاب تابعیت اردنی یا اسرائیلی برای تمامی ساکنان کرانه باختری و نوار غزه
* اجازهٔ شهرک‌سازی یهودیان در سرزمین‌های اشغالی
* بازگشت شمار محدودی از آوارگان فلسطینی به کرانه باختری و نوار غزه

## روند مذاکرات
### آغاز گفتگوها (۱۹۷۹)
گفتگوها در ۲۵ مه ۱۹۷۹ در بئرشبع آغاز شد. دور دوم در ۱۱–۱۲ ژوئن ۱۹۷۹ در اسکندریه و دور سوم در ۲۵–۲۶ ژوئن ۱۹۷۹ در هرتزلیا برگزار شد. پس از آن نشست‌هایی در اسکندریه (۵–۶ ژوئیه) و حیفا (۵–۶ اوت) انجام گرفت.

هیئت‌های مذاکره‌کننده به سرپرستی مصطفی خلیل نخست‌وزیر مصر، یوسف بورگ وزیر کشور اسرائیل و جیمز لئونارد سفیر ایالات متحده بودند. مصر اعلام کرد که به نمایندگی از فلسطینیان سخن نمی‌گوید بلکه خواهان برگزاری انتخابات فلسطینی برای شورایی است که نمایندهٔ فلسطینیان باشد.

### ادامهٔ مذاکرات (۱۹۸۰)
نمایندگان در ۳۱ ژانویه تا ۱ فوریهٔ ۱۹۸۰ در هرتزلیا و در ۲۷–۲۸ فوریه ۱۹۸۰ در هلند گرد هم آمدند.

در ۸ مه ۱۹۸۰ انور سادات یکجانبه مذاکرات را به حالت تعلیق درآورد. در ژوئیهٔ ۱۹۸۰ گفتگوها از سر گرفته شد اما مصر بار دیگر آن‌ها را متوقف کرد. در این زمان میانجی آمریکایی سال لینوویتز بود که در اواخر ۱۹۷۹ جایگزین استراوس شده بود.

تا پایان دولت کارتر، لینوویتز ادعا کرد که ۸۰ درصد مسائل حل شده‌است. وات تی. کلوویریوس چهارم که در تیم لینوویتز کار می‌کرد بعدها توضیح داد: «ما بخش زیادی از کارهای مقدماتی را برای مذاکره‌ای جدی دربارهٔ دشوارترین مسائل—کرانه باختری و اورشلیم—انجام دادیم. پس چیزی به دولت آیندهٔ ریگان تحویل داده شد.»

### تلاش برای احیا و شکست نهایی (۱۹۸۲)
ایالات متحده در سال ۱۹۸۲ کوشید گفتگوهای خودگردانی را از سر بگیرد اما این تلاش با آغاز جنگ ۱۹۸۲ لبنان از مسیر خارج شد. در ژانویهٔ ۱۹۸۲ الکساندر هیگ وزیر خارجهٔ آمریکا برای زنده‌کردن مذاکرات به خاورمیانه سفر کرد اما موفق نشد. ضربهٔ پایانی بر گفتگوهای خودگردانی در ۱۶ اوت ۱۹۸۲ وارد آمد؛ آن‌گاه که دولت مصر در اعتراض به حملات اسرائیل در لبنان مذاکرات را به حالت تعلیق درآورد.

منبع عبری همچنین تصویب قانون اورشلیم در ژوئیهٔ ۱۹۸۰ و ترور سادات را از عوامل تضعیف طرح خودگردانی برمی‌شمارد.

## پیامدها
گفتگوهای خودگردانی فلسطین به دستاورد بی‌درنگی نینجامید، اما برخی از اندیشه‌های آن—به‌ویژه دورهٔ گذار پنج‌ساله همراه با به تعویق انداختن مذاکرات دربارهٔ وضعیت نهایی کرانه باختری و نوار غزه—در پیمان‌های اسلو (۱۹۹۳) گنجانده شد. رویکرد «سازش کارکردی» که در این مذاکرات مطرح شده بود تا سال ۲۰۰۰ و پیشنهاد اهود باراک برای تشکیل دولت فلسطینی، رویکرد غالب در سیاست اسرائیل باقی ماند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* پیش‌نویس اصلی طرح خودگردانی مناخم بگین (۲۸ دسامبر ۱۹۷۷) در وبگاه کنست

رده:فرایند صلح اسرائیل و فلسطین
رده:تاریخ روابط خارجی ایالات متحده آمریکا
رده:روابط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا
رده:روابط فلسطین و مصر
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و مصر
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۸۰ (میلادی)