دنه

**دنه** () روستایی فلسطینی بود که در ۱۳ کیلومتری شمال بیسان قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل به تصرف نیروهای دفاعی اسرائیل درآمد و ساکنان آن اخراج شدند.

دنه بر دامنه‌ای از بلندی‌های جلیل سفلی و مشرف بر دشت مرج ابن عامر و دشت بیسان بنا شده بود و ارتفاع آن از سطح دریا نزدیک به ۱۰۰ متر بود. نقشه روستا به شکل مستطیل بود که ضلع بلندتر آن در راستای شمالی‌ـجنوبی کشیده شده بود. خانه‌های روستا از سنگ و خشت ساخته شده بودند. روستا دارای چند دکان کوچک و یک مسجد بود که مقام شیخ دانیال در آن جای داشت. آب آشامیدنی ساکنان از چشمه‌ای در بخش غربی روستا تأمین می‌شد.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت دنه ۱۹۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۶٬۶۱۴ دونوم بود. اقتصاد روستا عمدتاً بر کشاورزی دیم استوار بود.

## پیشینه
### دوره بیزانسی
سنگ نعل‌درگاهی از جنس بازالت که نقش‌برجسته‌ای از مِنورا بر آن حک شده، در کفر دنه کشف شد و قدمت آن به سده‌های پنجم تا ششم میلادی بازمی‌گردد. این سنگ احتمالاً تنها بازمانده یک کنیسه بیزانسی است که زمانی در آنجا برپا بوده‌است.

### دوره عثمانی
در سال ۱۵۱۷ دنه همراه با سایر نواحی فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در طول سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی این روستا در قلمرو امارت طوربای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) قرار داشت که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان، شمال جبل نابلس و بخش شمالی دشت شارون را نیز دربرمی‌گرفت.

بر پایه دفتر مالیاتی عثمانی سال ۱۵۹۶ دنه بخشی از ناحیه شفا در لوای لجون بود و جمعیتی متشکل از ۵ خانوار مسلمان (در حدود ۲۸ نفر) داشت. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر محصولاتی چون گندم، جو، بز و کندوی عسل می‌پرداختند که مجموع آن ۳٬۵۰۰ آقچه بود.

یوهان لودویگ بورکارت، جهانگرد سوئیسی که نزدیک به سال ۱۸۱۷ از سرزمین فلسطین گذشت، نام این روستا را ذکر کرد ولی شرحی دربارهٔ آن ارائه نداد.

در سال ۱۸۳۸ «دنا» به‌عنوان بخشی از ناحیه جنین ثبت شد.

ویکتور گِرَن در سال ۱۸۷۵ روستا را «فروتن» توصیف کرد و نوشت که بر تپه‌ای جای گرفته‌است. او اشاره کرد که روستا زمانی بسیار بزرگ‌تر بوده زیرا در شمال مرکز آن ویرانه‌های خانه‌هایی دیده می‌شد. در سال ۱۸۸۲ در بررسی غرب فلسطین به سفارش صندوق اکتشاف فلسطین گزارش شد که دنه بر شیبی قرار دارد و زمین‌های کشاورزی آن را احاطه کرده‌اند؛ در غرب روستا چشمه‌ای با آبشخور وجود داشت و خانه‌ها از سنگ و خشت ساخته شده بودند.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت دنه ۱۷۶ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۱۴۹ نفر کاهش یافت که همچنان همگی مسلمان بودند و در ۲۸ خانه زندگی می‌کردند.

در دوره قیمومت روستا گسترش یافت و خانه‌های تازه‌ای از سنگ و خشت در امتداد جاده منتهی به روستای همسایه کفره ساخته شد. در فهرست جغرافیایی فلسطین از دنه به‌عنوان آبادی یاد شده‌است.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱۹۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۶٬۶۱۴ دونوم بود. از این میزان ۵٬۰۹۷ دونوم به کشت غلات اختصاص داشت؛ ۱۴ دونوم آبیاری یا باغ بود و ۱۵ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود. علف و پوشش گیاهی دامنه‌ها و قله‌های کوه‌های مجاور برای چرای دام بهره‌گیری می‌شد.

بر پایه منابع عربی، ۷۵ دونوم از زمین‌های روستا به راه‌ها و دره‌ها تعلق داشت و ۲۰۶ دونوم به یهودیان واگذار شده بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
در ۲۸ مه ۱۹۴۸ نیروهای اسرائیلی روستا را اشغال و ساکنان آن را اخراج کردند. این اقدام همزمان با انتقال بازماندگان ساکنان شهر بیسان به ناصره انجام شد و تیپ گولانی مسئول عملیات در دره بیسان بود.

مورخ اسرائیلی بنی موریس گزارش کرده‌است که تخریب روستا تا سپتامبر ۱۹۴۸ آغاز شده بود. یکی از رهبران شهرک‌نشینان مجاور با تخریب دنه مخالفت کرد با این استدلال که شاید بتوان بخشی از زمین‌های آن را برای شهرک‌سازی کنار گذاشت. این امر نشان می‌دهد که دست‌کم برخی از ساکنان در روستا مانده بودند یا پس از اخراج بازگشته بودند؛ اما سرنوشت نهایی آنان روشن نیست.

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، وضعیت روستا را در سال ۱۹۹۲ چنین توصیف کرده‌است:

هیچ شهرک اسرائیلی بر روی زمین‌های روستای دنه بنا نشده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* دنه در وبگاه «فلسطین در خاطره»
* دنه در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده