open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کنت‌نشین وورتمبرگ

**کنت‌نشین وورتمبرگ** (به آلمانی: Grafschaft Württemberg) یکی از قلمروهای کلیدی و تأثیرگذار در ساختار سیاسی امپراتوری مقدس روم بود که از سده یازدهم میلادی تا اواخر سده پانزدهم (۱۴۹۵) دوام داشت. این قلمرو که در ابتدا از یک قلعه کوچک در نزدیکی اشتوتگارت آغاز شد، به مرور زمان به یکی از قدرتمندترین نیروهای منطقه شوابن  تبدیل شد و هسته اولیه ایالت بادن-وورتمبرگ امروزی را شکل داد.

## خاستگاه و شکل‌گیری سلسله
*دودمان وورتمبرگ* نخستین بار در حدود سال ۱۰۸۱ میلادی با نام *کونراد اول* در اسناد تاریخی ظاهر شدند. وی با ساخت قلعه‌ای مستحکم بر فراز تپه وورتمبرگ، پایگاه نظامی و سیاسی خانواده را بنا نهاد. در این دوران، وورتمبرگ به عنوان بخشی از دوک‌نشین شوابن شناخته می‌شد، اما با زوال تدریجی خاندان اشتاوفر و فروپاشی قدرت دوک‌نشین در سده سیزدهم، کنت‌های وورتمبرگ از فرصت استفاده کرده و استقلال عمل خود را در برابر امپراتور افزایش دادند.

## توسعه قلمرو و بحران تقسیم
در سده‌های چهاردهم و پانزدهم، وورتمبرگ تحت حاکمیت کنت‌هایی مدبر، از طریق ازدواج‌های سیاسی و خریدهای استراتژیک، به سرعت گسترش یافت. با این حال، در سال ۱۴۴۲ میلادی، این روند با امضای *پیمان نورتینگن* دچار وقفه شد. بر اساس این معاهده، قلمرو کنت‌نشین میان دو برادر (لودویگ اول و اولریش پنجم) تقسیم شد. این جدایی که حدود چهل سال به طول انجامید، وورتمبرگ را به دو پاره «اشتوتگارت» و «اوراخ» تقسیم کرد و باعث بروز رقابت‌های فرسایشی و تضعیف موقعیت کنت‌نشین در اتحادیه‌های منطقه‌ای گشت.

## اتحاد مجدد و ارتقا به مقام دوک‌نشین
در سال ۱۴۸۲ میلادی، با درایت *ابرهارد ریش‌بلند*، طرفین درگیر با امضای *[[پیمان مونسینگن|پیمان مونزینگن]]* بر سر اتحاد مجدد قلمرو به توافق رسیدند. ابرهارد با تمرکز بر اصلاحات اداری و تأسیس دانشگاه توبینگن، اعتبار فرهنگی و سیاسی وورتمبرگ را دوچندان کرد. نقطه اوج این تلاش‌ها در سال ۱۴۹۵ و در جریان رژیم امپراتوری در ورمس رخ داد؛ جایی که امپراتور ماکسیمیلیان اول، در پاسخ به وفاداری و قدرت روزافزون این خاندان، رسماً کنت‌نشین وورتمبرگ را به مقام دوک‌نشین وورتمبرگ ارتقا داد.

## اوضاع اقتصادی و اجتماعی
ساختار اجتماعی وورتمبرگ در دوران کنت‌نشین، ترکیبی از اشرافیت زمین‌دار و جوامع روستایی بود که عمدتاً به کشاورزی و موکاری در حاشیه رود نکار اشتغال داشتند. با انتقال پایتخت به اشتوتگارت، این شهر به قطب اداری و تجاری منطقه تبدیل شد. صومعه‌های بزرگ منطقه نیز نه تنها مراکز مذهبی، بلکه کانون‌های اصلی سوادآموزی و کتابت محسوب می‌شدند. مالیات‌های حاصل از تولید شراب و عوارض جاده‌ای، منبع اصلی درآمد کنت‌ها برای تأمین هزینه‌های نظامی و دفاع در برابر همسایگان قدرتمندی همچون خاندان هابسبورگ بود.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۸۳ (میلادی) در اروپا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای پیشین بادن-وورتمبرگ
رده:تاریخ پادشاهی وورتمبرگ
رده:خاندان وورتمبرگ
رده:آلمان قرون وسطی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۴۸۲ (میلادی)
مدیاتیزاسیون آلمان

**مدیاتیزاسیون آلمان** (به آلمانی: Mediatisierung) که به طور رسمی با عنوان **گزارش نهایی هیئت اعزامی** 
بندانگشتی|Map of the Holy Roman Empire, 1789 en
**امپراتوری** (Reichsdeputationshauptschluss) در ۲۵ فوریه ۱۸۰۳ به تصویب رسید، یکی از بزرگترین سازماندهی‌های مجدد سیاسی و سرزمینی در تاریخ آلمان و امپراتوری مقدس روم بود. در این فرآیند، بیش از ۳۰۰ ایالت کوچک، قلمروهای کلیسایی و شهرهای آزاد امپراتوری استقلال سیاسی خود را از دست داده و در ایالت‌های بزرگتر ادغام شدند. این رویداد عملاً پایان ساختار قرون‌وسطایی آلمان و مقدمه‌ای برای فروپاشی نهایی امپراتوری مقدس روم در سال ۱۸۰۶ میلادی بود.
بندانگشتی|کنفدراسیون آلمان پس از ۱۸۱۵، نتیجه‌ی میانجی‌گری آلمان در طول جنگ‌های ناپلئونی

## پیش‌زمینه و معاهده لونه‌ویل
ریشه‌های مدیاتیزاسیون به فتوحات ناپلئون بناپارت و شکست امپراتوری مقدس روم در جنگ‌های انقلاب فرانسه بازمی‌گردد. بر اساس معاهده لونه‌ویل (۱۸۰۱)، امپراتوری مجبور شد تمام قلمروهای خود در ساحل چپ رود راین را به فرانسه واگذار کند. برای جبران خسارت شاهزادگان آلمانی که زمین‌های خود را در غرب راین از دست داده بودند، توافق شد که قلمروهای کلیسایی و شهرهای کوچک در داخل خاک آلمان بین آن‌ها تقسیم شود. این فرآیند تحت فشار مستقیم ناپلئون و با هدف ایجاد دولت‌های میان‌رتبه (مانند بایرن و وورتمبرگ) برای تضعیف قدرت اتریش صورت گرفت.

## سکولاریزاسیون و انحلال قلمروهای کلیسایی
یکی از جنبه‌های کلیدی این اصلاحات، «سکولاریزاسیون» (Secularization) گسترده بود. بر اساس مصوبه ۱۸۰۳، تقریباً تمام قلمروهای تحت حاکمیت اسقف‌ها و صومعه‌ها منحل شدند. این امر به معنای پایان قدرت سیاسی کلیسای کاتولیک در آلمان بود. شاهزاده-اسقف‌نشین‌های بزرگی مانند ماینتس، کلن و تری‌یر که برای قرن‌ها به عنوان رای‌دهندگان امپراتور (الکتور) عمل می‌کردند، منحل شده و اموال آن‌ها به نفع ایالت‌های سکولار مصادره شد. این اقدام نه تنها نقشه سیاسی، بلکه بافت اجتماعی و مذهبی آلمان را نیز به شدت تغییر داد.

## پیامدهای ژئوپولیتیک و تمرکز قدرت
مدیاتیزاسیون باعث شد که تعداد نهادهای سیاسی مستقل در آلمان از حدود ۳۰۰ به کمتر از ۴۰ ایالت کاهش یابد. ایالت‌هایی مانند بایرن، وورتمبرگ، بادن و پروس با بلعیدن همسایگان کوچک خود، به طرز چشمگیری بزرگتر و قدرتمندتر شدند. این اتحادهای اجباری، اگرچه با زور ناپلئون انجام شد، اما به نوسازی اداری و اقتصادی آلمان کمک کرد. با حذف مرزهای گمرکی متعدد و قوانین پراکنده، مسیر برای ایجاد یک اقتصاد ملی و در نهایت اتحاد آلمان در نیمه دوم قرن نوزدهم هموار شد.

## میراث و پایان امپراتوری مقدس روم
این تحولات ساختار «بی‌واسطگی امپراتوری» را از میان برد؛ وضعیتی که در آن واحدهای کوچک مستقیماً تحت نظر امپراتور بودند. با از بین رفتن این تعادل، امپراتور فرانسیس دوم دیگر قدرت واقعی برای حفظ انسجام امپراتوری نداشت. در سال ۱۸۰۶، زمانی که بسیاری از این ایالت‌های جدید «کنفدراسیون راین» را تحت حمایت فرانسه تشکیل دادند، فرانسیس دوم رسماً کناره‌گیری کرد و انحلال امپراتوری مقدس روم را اعلام نمود. مدیاتیزاسیون بدین ترتیب نقطه پایانی بر نظم هزارساله فئودالی در اروپای مرکزی بود.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان
* کنت‌نشین
* کنفدراسیون راین

## منابع





رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه موضوع
رده:امپراتوری مقدس روم در دهه ۱۸۰۰ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۸۰۳ (میلادی)
رده:پادشاهی در آلمان
رده:تاریخ سیاسی آلمان
میهر کوچک

بندانگشتی|در مهر

**مهر کوچک** آخرین نماینده نسل پهلوانی حماسه ساسنا ծռեر است. شاخه چهارم این حماسه به نیروی رنج‌دیده و پهلوانانه او اختصاص دارد. او پسر داوید و خاندوت است. داوید پس از ازدواج به گرجستان می‌رود و ۷ سال آنجا می‌ماند. خاندوت پسری به دنیا می‌آورد و او را مهر می‌نامد. مهر پس از بزرگ شدن تصمیم می‌گیرد برود و پدرش را بیابد. در راه پدر و پسر یکدیگر را ملاقات می‌کنند و چون یکدیگر را نمی‌شناسند، به تک‌نبرد می‌پردازند. داوید پسرش را از بازوبند وی می‌شناسد، اما او را نمی‌بخشد که جرئت کرده با او به نبرد بپردازد و نفرینش می‌کند: «جاودانه باشی، بی‌فرزند».

پس از مرگ داوید، مهر کوچک جای پدر را می‌گیرد و با دشمنان می‌جنگد و پیروز می‌شود؛ چمشکیک سلطان را می‌کشد و انتقام پدر را می‌گیرد. سپس با زیبارویی به نام گوهار ازدواج می‌کند. اما نفرین پدر به واقعیت می‌پیوندد: مهر بی‌فرزند می‌ماند. گوهار می‌میرد. زمین دیگر تاب پاهای مهر را ندارد. آخرین پهلوان ساسون در دل صخره آغراواقار محبوس می‌شود و پیام می‌دهد:

تا جهان تیره است،
و زمین سست شده،
من در این جهان نخواهم ماند.
آن‌گاه که جهان ویران شود و دوباره ساخته شود،
هرگاه که دانه گندم به اندازه تمشک شد،
و جو به اندازه گردو شد،
آن وقت فرمان خواهد بود
که از اینجا برخیزیم.

مهر کوچک روزگاری دراز در کوه‌های ساسون سرگردان بود، همراه با دوست وفادارش، اسب آتشین قورقیک جلال. در اندیشه‌های سنگین فرو رفته بود، احساس می‌کرد که زندگی پهلوانانه به پایان خود نزدیک می‌شود. گریه می‌کرد، نیروهایش روز به روز کاهش می‌یافت و بدبختی‌های مردم شدت می‌گرفت. و آن شب مهر در برابر صخره سیاه آغراواقار ایستاد. سایه هراس‌انگیزش بر دریاچه گسترده بود.

— اگر با شمشیرم به صخره بزنم — با خود گفت — و صخره بشکافد، پس گناهی به جانم نیست.

با به‌کارگیری آخرین نیروهایش ضربه‌ای سهمگین به صخره زد و آغراواقار را دو نیم کرد. مهر آخرین بار در نور خورشید لبخند زد، یال اسب را تکاند و به درون رفت؛ صخره بلافاصله پشت سرش بسته شد و برای همیشه سنگ شد. ساسونی‌ها دانستند که مهر به درون کوه رفته و خود را برای ابد زندانی کرده است. هفت شبانه‌روز گریستند، مهر را به بازگشت فراخواندند و بر سنگ‌ها کوفتند. اما همه بیهوده بود.

سال‌های بسیاری گذشت. تنها یک بار یک چوپان توانست مهر را ببیند. این چوپان شبانه در کنار آغراواقار ظاهر می‌شود. صخره می‌گشاید و پهلوان توانمند بر اسبی عظیم نمایان می‌شود.

— مهر — چوپان شادمان شد — کِی از اینجا بیرون می‌آیی؟

— تا دروغ بر جهان حکم می‌راند، نمی‌توانم از اینجا بیرون آیم. آن‌گاه که زمین ویران شود و از نو آباد گردد، دانه جو به اندازه گردو و دانه گندم به اندازه تمشک شود، اجازه خواهم یافت که از دل صخره بیرون آیم.

از آن روز دیگر هیچ‌کس او را ندید. اما می‌گویند در جشن وارداوار و عید هامبارتسوم از آغراواقار آب می‌جوشد. این قورقیک جلال است که با سم‌هایش می‌کوبد و آن آب را از زمین بیرون می‌آورد. و اگر گوش به صخره بگذارید، می‌توان شیهه آرام قورقیک را شنید.

## آثار ادبی
* آو. ایساهاکیان، «مهر ساسما»
* لئون خچویان، «کتاب در مهر»

## جستارهای وابسته
* پادشاه خفته در کوه

## پیوندهای بیرونی
* شاخه چهارم حماسه «داوید ساسونی»

رده:شخصیت‌های افسانه‌ای
رده:حماسه ارمنی
رده:پهلوانان حماسه ارمنی
علیرضا جعفری (سرباز کودک)

**علیرضا جعفری** ( – ۹ فروردین ۱۴۰۵)، یک پسر ۱۱ ساله ایرانی بود که گزارش شده است در حمله پهپادی اسرائیل در حین حضور در یک ایست بازرسی در تهران در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران کشته شده است. او قبل از مرگش در بسیج خدمت می‌کرد.

## پیشینه
### حقوق بین‌الملل و کودکان سرباز
در سال ۲۰۰۰، پروتکل اختیاری مشارکت کودکان در درگیری‌های مسلحانه تصویب شد. بر اساس این پروتکل، کشورهایی که آن را تصویب کرده و به مفاد آن متعهد شده‌اند، باید «تمام اقدامات ممکن» را انجام دهند تا اطمینان حاصل شود که هیچ کودکی مستقیماً در درگیری‌ها شرکت نمی‌کند و استخدام افراد زیر ۱۶ سال را متوقف کنند، حتی اگر استاندارد *۱۸ سال* به‌طور فزاینده‌ای در چندین کشور در سراسر جهان به یک هنجار تبدیل شده باشد. ایران پروتکل اختیاری مشارکت کودکان در درگیری‌های مسلحانه را امضا کرده است، با این حال، آنها هنوز تا سال ۱۴۰۵ آن را تصویب نکرده‌اند.

در سال ۱۴۰۱، سازمان ملل متحد تأیید کرد که نه نیروی مسلح دولتی از کودکان در درگیری‌ها استفاده می‌کنند، با این حال، ایران یکی از آنها نبود.

### استفاده از کودکان سرباز در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به ویژه *رحیم نادعلی*، مسئول فرهنگی سپاه در تهران، اظهار داشتند که حداقل سن برای شرکت در فعالیت‌های پشتیبانی مرتبط با جنگ، مانند استقرار در ایست‌های بازرسی و شرکت در گشت‌ها، به ۱۲ سال کاهش یافته است و غرفه‌های ثبت نام در مساجد و میادین عمومی تهران برپا شده است تا داوطلبان، از جمله نوجوانان، را برای کمک به عملیات لجستیکی و امنیتی تشویق کند. این ابتکار «برای ایران» نامیده شده بود. این تحولات انتقاد مدافعان حقوق بشر را برانگیخته و نگرانی‌هایی را در مورد نقض هنجارهای بین‌المللی در مورد حمایت از کودکان در درگیری‌های مسلحانه ایجاد کرده است. با وجود کاهش سن به ۱۲ سال، علیرضا در زمان خدمت و مرگ در واقع ۱۱ سال داشت، یک سال کمتر از سن مقرر.

ساکنان تهران «چندین ماشین شخصی با نوجوانانی که یوزی در دست دارند» و «نوجوانان آموزش ندیده با کلاشینکف به مردم دستور می‌دهند» را مشاهده می‌کنند. برخی از والدین، به گفته رادیو اروپای آزاد، در گذشته و حال مایل بوده‌اند که فرزندانشان را به خدمت سربازی بفرستند، مانند مورد علیرضا. مادر متوفی همچنین گزارش داد که مشاهده نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله در ایست‌های بازرسی مشابه همان‌هایی که پسرش در اثر حمله پهپادی کشته شد، «رایج» بود.

## مرگ
[بندانگشتی|عکسی از بزرگراه ارتش در [تهران، محل ایست بازرسی که پسرک قبل از مرگش در آن مستقر بود، مربوط به سال ۲۰۰۷.]]
علیرضا جعفری در زمان جنگ پسری ۱۱ ساله بود و اگر جنگ شروع نمی‌شد، او اکنون اکلاس پنجم (سال ششم) بود. مادرش در مصاحبه‌ای اظهار داشت که به دلیل کمبود پرسنل بسیج، این پسر توسط پدرش به خدمت سربازی اعزام شد. او در یک حمله پهپادی در بزرگراه ارتش در تهران کشته شد. گزارش شده است که این حمله توسط نیروی هوایی اسرائیل انجام شده است.

مرگ او توسط سازمان بسیج اساتید تأیید شد و رسماً اعلام کرد که این پسر در زمان مرگ «در حال انجام وظایف خود» بوده است. اطلاعات مربوط به متوفی نیز توسط هه‌نگاو منتشر شد که سازمان ملل متحد و یونیسف را در این مورد تحت فشار قرار داد.

## منابع

رده:استفاده نظامی از کودکان
رده:افراد کشته‌شده در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:اهالی ایران در سده ۲۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:کودکان اهل ایران
رده:کودکان کشته‌‌شده در جنگ‌ها
ادوین سیدنی هارتلند

**ادوین سیدنی هارتلند** (;  – ) انسان‌شناس، و فرهنگ عامه‌شناس بود.

## زندگی‌نامه
هارتلند در ایزلینگتون به دنیا آمد و در نهایت حرفهٔ خود را به‌عنوان وکیل در سوانزی دنبال کرد. پدر او، ای.جی. هارتلند، کشیش کنگره‌ای بود. او در تمام طول زندگی‌اش در سمت‌های مختلف قضایی و در کمیته‌های عمومی در سوانزی و گلوسستر خدمت کرد و علاقهٔ ویژه‌ای به آموزش و پرورش داشت.

آثار هارتلند شامل گلچین‌هایی از داستان‌ها و نیز نظریه‌هایی در باب انسان‌شناسی و اسطوره‌شناسی با رویکردی قوم‌نگارانه است. او بر این باور بود که گردآوری و مطالعهٔ فولکلور ماندگار و گسترده، بینشی علمی دربارهٔ آداب و باورها فراهم می‌کند. هارتلند در سال‌های ۱۸۹۹ تا ۱۹۰۱ رئیس Folklore Society بود و در نشریهٔ آن، یعنی *Folk-Lore*، مقاله منتشر می‌کرد؛ از جمله نوشته‌های اولیهٔ او، یک مناقشه با اندرو لانگ را در بر می‌گرفت.

دختر او، Ethel Mary Hartland، قاضی صلح بود.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:انسان‌شناسان اهل بریتانیا
رده:اهالی اسلینگتون
رده:درگذشتگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۴۸ (میلادی)
رده:سلیسیترهای انگلستان
رده:عوام‌شناسان اهل انگلستان
رده:نویسندگان انگلیسی سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان انگلیسی سده ۲۰ (میلادی)
لودوینگرها

بندانگشتی|  '''لندگراو هرمان یکم و همسرش سوفیا در حال دعا'''
**لودوینگرها** (به آلمانی: Ludowinger) مهم‌ترین سلسله حاکم بر منطقه تورینگن و بخش‌هایی از هسن در دوران امپراتوری مقدس روم بودند. این خاندان که بین 

سال‌های ۱۰۳۰ تا ۱۲۴۷ میلادی قدرت را در دست داشتند، نقش کلیدی در سیاست‌های امپراتوری و ترویج فرهنگ شوالیه‌گری در آلمان مرکزی ایفا کردند.

## خاستگاه و تثبیت قدرت
بنیان‌گذار این سلسله، لودویگ ریش‌بلند بود که در حدود سال ۱۰۳۰ میلادی با حمایت امپراتور کنراد دوم، قلمرویی را در نزدیکی کوه‌های تورینگن به دست آورد. لودوینگرها با زیرکی سیاسی و پیوندهای زناشویی استراتژیک، به سرعت نفوذ خود را گسترش دادند. آن‌ها با ساخت قلعه‌های مستحکم، از جمله قلعه مشهور وارتبورگ  در نزدیکی آیزناخ در سال ۱۰۶۷، جایگاه خود را به عنوان قدرت بلامنازع منطقه تثبیت کردند.

## ارتقا به لندگراف‌نشین
در سال ۱۱۳۱ میلادی، امپراتور لوتر سوم، لودویگ اول را به مقام «لندگراف» ارتقا داد. این عنوان به معنای آن بود که لودوینگرها مستقیماً تحت نظر امپراتور بودند و جایگاهی برابر با دوک‌ها داشتند. در این دوران، تورینگن به مرکز فرهنگی و ادبی آلمان تبدیل شد. مسابقات آوازخوانی مشهور در قلعه وارتبورگ و حضور شاعران بزرگ در دربار لودوینگرها، نشان‌دهنده شکوه فرهنگی این سلسله است.

## سنت الیزابت و اوج مذهبی
بندانگشتی|Wartburg Castle
یکی از درخشان‌ترین چهره‌های مرتبط با این خاندان، الیزابت مجارستان همسر لودویگ چهارم بود. او که پس از مرگ همسرش در جریان جنگ‌های صلیبی، زندگی خود را وقف خدمت به فقرا و بیماران کرد، به نماد معنویت در این سلسله تبدیل شد. حضور او در قلعه وارتبورگ و اقدامات خیرخواهانه او، اعتبار مذهبی و اجتماعی لودوینگرها را در سراسر اروپا افزایش داد.

## زوال و جنگ جانشینی
دوران قدرت این سلسله در سال ۱۲۴۷ میلادی با مرگ هنری راسپ، که فرزندی نداشت، به پایان رسید. مرگ او منجر به بروز «جنگ جانشینی تورینگن» شد که ۱۷ سال به طول انجامید. در نهایت، بخش تورینگن به خاندان وتین  رسید و منطقه هسن به عنوان یک لندگراف‌نشین مستقل تحت حاکمیت نوادگان دختری لودوینگرها باقی ماند.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:
رده:تاریخ هسن
رده:آیزناخ
رده:خانواده‌های نجیب اهل آلمان
تاریخ تورینگن

**تاریخ تورینگن** (به آلمانی: Geschichte Thüringens) به بررسی تحولات سیاسی و اجتماعی منطقه استراتژیک تورینگن در مرکز آلمان امروزی می‌پردازد. این منطقه که در دوران باستان مسکن قبایل ژرمن بود، شاهد ظهور پادشاهی‌های مستقل، استیلای فرانک‌ها و در نهایت شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین دوک‌نشین‌های امپراتوری مقدس روم بوده است.

## پادشاهی تورینگن و دوران پیش از فرانک‌ها
پیش از ورود فرانک‌ها، منطقه تورینگن مسکن قبیله «تورینگی» (Thuringii) بود که احتمالاً از ترکیب قبایل محلی و بقایای هون‌ها شکل گرفته بود. در قرن پنجم میلادی، این قبیله موفق به تشکیل یک پادشاهی مستقل و قدرتمند شد که قلمرو آن از کوه‌های هارتس در شمال تا رود دانوب در جنوب گسترش داشت. پادشاهی تورینگن در اوج قدرت خود با پادشاهی استروگوت‌ها در ایتالیا متحد شد. با این حال، در سال ۵۳۱ میلادی در «*نبرد آنستروت*»، این پادشاهی توسط نیروهای مروونژی (فرانک‌ها) به رهبری تئودریک اول شکست خورد. با کشته شدن «هرمینافرید»، آخرین پادشاه مستقل تورینگن، این منطقه استقلال خود را از دست داد و به قلمرو فرانک‌ها ضمیمه شد.

## دوران تحت سلطه فرانک‌ها و مسیحیت
پس از سقوط پادشاهی مستقل، تورینگن به عنوان یک منطقه مرزی (Mark) تحت نظر پادشاهان فرانک اداره می‌شد. در این دوران، تورینگن به عنوان سدی دفاعی در برابر قبایل اسلاو در شرق عمل می‌کرد. در قرن هشتم میلادی، با ظهور سنت بونیفاس، فرآیند مسیحی‌سازی در این منطقه شدت یافت. او اسقف‌نشین ارفورت را در سال ۷۴۲ میلادی بنیان نهاد که به مرکز معنوی و فرهنگی منطقه تبدیل شد. با قدرت گرفتن شارلمانی، تورینگن به طور کامل در سیستم اداری امپراتوری فرانکی ادغام شد و تحت نظارت کنت‌های منصوب پادشاه قرار گرفت.

## تشکیل لندگراف‌نشین تورینگن
با فروپاشی امپراتوری کارولنژی، تورینگن دورانی از هرج‌ومرج و حملات مجارها را تجربه کرد (مانند نبرد آیزناخ). اما در قرن یازدهم، دودمان «لودوینگرها» قدرت را در دست گرفتند. در سال ۱۱۳۰ میلادی، لوتار سوم (امپراتور مقدس روم) عنوان رسمی «لندگراف» (Landgrave) را به لوئی اول اعطا کرد. این رویداد، تورینگن را به یک ایالت ممتاز و بی‌واسطه در امپراتوری تبدیل کرد. لودوینگرها با ساخت قلعه‌های استراتژیک از جمله قلعه وارتبورگ، قدرت نظامی و سیاسی خود را تثبیت کردند و تورینگن را به یکی از مراکز اصلی فرهنگ شوالیه‌گری و ادبیات آلمانی در قرون وسطی بدل ساختند.

## بحران جانشینی و الحاق به زاکسن
در سال ۱۲۴۷ میلادی با مرگ «هاینریش راسپ»، نسل ذکور خاندان لودووینگ منقرض شد و جنگ‌های خونین جانشینی تورینگن آغاز گشت. این درگیری‌ها در سال ۱۲۶۴ با پیروزی خاندان «وتین» به پایان رسید. در نتیجه، بخش بزرگی از تورینگن تحت حاکمیت مرزبان مایسن (از خاندان وتین) قرار گرفت. این دوران آغاز پیوند عمیق سیاسی میان تورینگن و زاکسن بود. تحت حاکمیت وتین‌ها، تورینگن به چندین بخش کوچک‌تر تقسیم شد که هر کدام تحت نظر یکی از شاخه‌های خاندان به عنوان دوک‌نشین‌های مستقل (Ernestine duchies) اداره می‌شدند، وضعیتی که تا قرن نوزدهم و اصلاحات مدیاتیزاسیون ادامه یافت.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان
* قلعه وارتبورگ
* فرانک شرقی

## منابع





رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
نبرد آیزناخ

**نبرد آیزناخ** (به آلمانی: Schlacht bei Eisenach) نبردی خونین و سرنوشت‌ساز بود که در ۳ اوت ۹۰۸ میلادی در نزدیکی شهر آیزناخ (در ایالت تورینگن امروزی) میان نیروهای مجار و ارتش متحد پادشاهی فرانک شرقی رخ داد. این نبرد بخشی از تهاجمات گسترده مجارها به اروپا بود که در نهایت منجر به شکست سنگین فرانک‌ها و کشته شدن رهبران برجسته آن‌ها شد.

## پیش‌زمینه و تهاجم مجارها
در اوایل قرن دهم میلادی، مجارها (ماگیارها) پس از استقرار در حوضه کارپات، حملات ویرانگری را علیه قلمروهای باقی‌مانده از امپراتوری کارولنژی آغاز کردند. پس از پیروزی بزرگ مجارها در نبرد پرسبورگ (۹۰۷)، قدرت دفاعی فرانک‌های شرقی به شدت تضعیف شد. در سال ۹۰۸، مجارها با هدف غارت و تضعیف قدرت شاهزادگان آلمانی به عمق خاک تورینگن و زاکسن نفوذ کردند. لوئی بچه، پادشاه فرانک شرقی، در آن زمان توانایی مقابله مستقیم را نداشت و دفاع از منطقه بر عهده اشراف محلی تورینگن و زاکسن گذاشته شد.

## شرح نبرد و تاکتیک‌ها
نبرد در ۳ اوت ۹۰۸ آغاز شد. ارتش فرانک‌ها به فرماندهی مشترک «کنت بورخارد»، «دوک تورینگن» و «اگینو»، به همراه اسقف رودولف از وورتسبورگ تشکیل شده بود. مجارها از تاکتیک سنتی خود یعنی «عقب‌نشینی تاکتیکی» و استفاده از کمانداران اسب‌سوار بهره بردند. آن‌ها با تظاهر به فرار، نیروهای سنگین‌اسلحه فرانک را به دنبال خود کشاندند و سپس با محاصره ناگهانی، نظم ارتش آن‌ها را از هم گسیختند. در گیرودار این نبرد، برتری تحرک سواره‌نظام مجار بر پیاده‌نظام و سواره‌نظام سنگین آلمانی پیروزی قطعی را برای مهاجمان رقم زد.

## تلفات و پیامدهای سیاسی
شکست در آیزناخ برای آلمانی‌ها فاجعه‌بار بود. در این نبرد، هر سه رهبر اصلی ارتش یعنی کنت بورخارد، اگینو و اسقف رودولف کشته شدند. با کشته شدن این افراد، خط دفاعی تورینگن کاملاً از هم پاشید و مجارها موفق شدند تمامی منطقه را غارت کرده و تا مرزهای زاکسن پیشروی کنند. این پیروزی به مجارها اجازه داد تا از پادشاه لوئی باج‌گیری کنند و او را مجبور به پذیرش پرداخت خراج سالانه برای برقراری صلح موقت نمایند. این وضعیت تا زمان پیروزی‌های هاینریش مرغ‌گیر در دهه‌های بعد ادامه یافت.

## جایگاه در تاریخ نظامی
نبرد آیزناخ در کنار نبردهای پرتسبورگ و نبرد لشفلد، به عنوان بخشی از دوران «تهاجمات مجارها به اروپا» شناخته می‌شود. این نبرد نشان‌دهنده ناتوانی ساختارهای دفاعی کلاسیک کارولنژی در برابر دشمنان متحرک شرقی بود. درس‌های آموخته شده از این شکست‌ها در نهایت منجر به اصلاحات نظامی در دوره دودمان اتونی شد که به ایجاد قلعه‌های دفاعی و تقویت سواره‌نظام زره‌پوش انجامید؛ تغییراتی که سال‌ها بعد در نبرد ریاده (۹۳۳) نتیجه داد و به تسلط مجارها پایان بخشید.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان
* نبرد پرسبورگ
* لوئی کودک

## منابع





رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ مجارستان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم
رده:مجارستان در سده ۱۰ (میلادی)
رده:۹۰۸ (میلادی)
رده:نبردهای امپراتوری مقدس روم
سند دوازده ماده

**دوازده ماده** (به آلمانی: Zwölf Artikel) که با نام کامل «دوازده ماده اساسی تمامی روستائیان» شناخته می‌شود، بیانیه‌ای تاریخی و یکی از مهم‌ترین اسناد مربوط به 
بندانگشتی|Titelblatt 12 Artikel
جنگ رعایای آلمان (۱۵۲۴–۱۵۲۵) است. این متن که در مارس ۱۵۲۵ در شهر ممینگن تدوین شد، نخستین پیش‌نویس منسجم از حقوق بشر و آزادی‌های مدنی در اروپای قاره‌ای محسوب می‌شود که بر پایه آموزه‌های اصلاحات پروتستانی شکل گرفته بود.

## پیش‌زمینه و تدوین
در جریان شورش‌های گسترده روستائیان علیه اشراف و کلیسا در جنوب آلمان، نیاز به یک مانیفست مشترک برای اتحاد شورشیان احساس می‌شد. سباستیان لوتزر (کشیش) و کریستوف شاپلر (نساج) از چهره‌های کلیدی بودند که مطالبات پراکنده دهقانان را در قالب دوازده ماده تدوین کردند. این سند به سرعت توسط چاپخانه‌ها تکثیر شد و در عرض چند هفته، بیش از ۲۵ هزار نسخه از آن در سراسر آلمان توزیع گردید که در آن زمان یک رکورد در صنعت چاپ محسوب می‌شد.

## محتوای دوازده ماده
مطالبات مطرح شده در این سند ترکیبی از اصلاحات مذهبی، اقتصادی و اجتماعی بود. مهم‌ترین بندهای آن عبارت بودند از:

* **حق انتخاب کشیش:** جوامع روستایی باید حق داشته باشند کشیش خود را انتخاب کنند و در صورت لزوم او را برکنار نمایند.
* **تعدیل بهره مالکانه:** کاهش فشارهای مالیاتی و لغو «مالیات مرگ» (که دارایی‌های دهقان متوفی را به ارباب می‌بخشید).
* **آزادی شکار و صید:** لغو انحصار اشراف بر جنگل‌ها، آب‌ها و مراتع عمومی.
* **لغو نظام ارباب‌رعیتی:** نویسندگان با استناد به کتاب مقدس استدلال کردند که چون مسیح همه را با خون خود بازخرید کرده است، هیچ انسانی نباید ملک انسان دیگر باشد.

## واکنش‌ها و تأثیرات تاریخی
مارتین لوتر، رهبر اصلاحات مذهبی، ابتدا رویکردی میانه اتخاذ کرد و اربابان را به دلیل ظلم‌شان سرزنش نمود، اما همزمان روستائیان را نیز به دلیل توسل به خشونت محکوم کرد. با تندتر شدن روند جنگ، او در نهایت علیه روستائیان موضع گرفت. اگرچه قیام روستائیان با سرکوب خونین مواجه شد، اما «دوازده ماده» به عنوان نخستین تلاش سازمان‌یافته برای دستیابی به آزادی‌های دموکراتیک در تاریخ آلمان باقی ماند و تأثیر عمیقی بر اندیشه‌های سیاسی سده‌های بعد گذاشت.

## اهمیت در حقوق مدرن
برخی از مورخان معتقدند که اصول مطرح شده در دوازده ماده ممینگن، شباهت‌های معناداری با بیانیه‌های حقوقی دوران انقلاب فرانسه و حتی اعلامیه استقلال ایالات متحده دارد. تأکید بر «حقوق طبیعی» و برابری انسان‌ها در پیشگاه خداوند، این سند را از یک مطالبه صنفی ساده به یک بیانیه جهانی سیاسی تبدیل کرده است.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه دوره
رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ اروپا بر پایه کشور
رده:تاریخ اروپا بر پایه موضوع
رده:تاریخ اروپا بر پایه منطقه
رده:آلمان در دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:جنگ دهقانی آلمان
رده:جنگ‌های امپراتوری مقدس روم
رده:جنگ‌های وورتمبرگ
رده:خانه والدبورگ
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۴ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۵ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:شورش‌های آلمان
رده:اسناد تاریخی سده ۱۶ (میلادی)
رده:تاریخ شوابن
رده:تاریخچه حقوق بشر
رده:ممینگن
اعتراض در اشپایر

**اعتراض در اشپیر** (به آلمانی: Protestation zu Speyer) سندی تاریخی است که توسط شش شاهزاده و چهارده شهر آزاد امپراتوری مقدس روم در ۱۹ آوریل ۱۵۲۹ در 
بندانگشتی|Protestierende-Speyer Worms Lutherdenkmal (37a)
مجلس امپراتوری (دیت) اشپیر ارائه شد. این سند در اعتراض به ممنوعیت مجدد آموزه‌های مارتین لوتر و لغو مصوبات قبلی که به ایالات اجازه می‌داد در مسائل مذهبی مختار باشند، تنظیم شد. واژه «پروتستان» (به معنای معترض) از همین واقعه تاریخی ریشه گرفته است.

## پیش‌زمینه و دیت ۱۵۲۶
در رژیم امپراتوری قبلی در سال ۱۵۲۶، تصمیمی اتخاذ شد که به هر یک از ایالات امپراتوری اجازه می‌داد تا زمان تشکیل یک شورای عمومی، به گونه‌ای رفتار کنند که در پیشگاه خداوند و امپراتور پاسخگو باشند. این تصمیم در عمل به شاهزادگان آلمانی اجازه داد تا اصلاحات مذهبی را در قلمرو خود اجرا کنند. اما در سال ۱۵۲۹، امپراتور کارل پنجم و برادرش فردیناند، با هدف سرکوب جنبش اصلاح‌گری، سعی در لغو این آزادی‌ها و بازگشت به «فرمان ورمس» (که لوتر را مرتد خوانده بود) داشتند.

## محتوای اعتراض و دفاع از آزادی وجدان
هنگامی که اکثریت کاتولیک در دیت اشپیر به لغو مصوبات سال ۱۵۲۶ رأی دادند، اقلیت لوتری بیانیه‌ای رسمی قرائت کردند. استدلال اصلی آن‌ها این بود که در مسائل مربوط به ایمان و نجات روح، هر فرد مستقیماً در برابر خداوند مسئول است و هیچ اکثریتی حق ندارد وجدان مذهبی اقلیت را نادیده بگیرد. آن‌ها اعلام کردند که «در امور مربوط به جلال خداوند و نجات جان ما، هر کس باید به تنهایی در برابر خدا بایستد و پاسخگو باشد.»

## معترضان و شهرهای شرکت‌کننده
شش شاهزاده‌ای که این اعتراض را امضا کردند شامل ایالت‌های قدرتمندی چون زاکسن، هسن و براندنبورگ-آنسباخ بودند. همچنین چهارده شهر آزاد از جمله استراسبورگ، نورنبرگ و اولم به این بیانیه پیوستند. این اتحاد نشان‌دهنده شکاف عمیق سیاسی و مذهبی در آلمان بود که دیگر تنها با دستورات امپراتور قابل حل نبود.

## اهمیت و میراث سیاسی
این واقعه نقطه عطفی در تاریخ اروپا بود؛ زیرا نه تنها نام «پروتستان» را وارد ادبیات سیاسی کرد، بلکه مفهوم «حق مقاومت» در برابر قدرت حاکم بر اساس وجدان فردی را تقویت کرد. این اعتراض زمینه‌ساز تشکیل اتحاد شمالکالدیک و در نهایت صلح مذهبی آوگسبورگ شد که به قانونی شدن مذهب لوتری در امپراتوری انجامید.

## جستارهای وابسته
* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:اصلاحات پروتستانی
رده:تاریخ آلمان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اشپیر
رده:۱۵۲۹ (میلادی)
رده:آلمان در دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:جنگ دهقانی آلمان
رده:جنگ‌های امپراتوری مقدس روم
رده:جنگ‌های وورتمبرگ
رده:خانه والدبورگ
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۴ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۵ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:شورش‌های آلمان
رده:تاریخ راینلاند-فالتس
براندنبورگ-آنسباخ

**شاهزاده‌نشین آنسباخ** (به آلمانی: Fürstentum Ansbach) یا **مارگراف‌نشین براندنبورگ-آنسباخ**، یکی از قلمروهای مهم در امپراتوری مقدس روم بود که توسط شاخه‌ای از دودمان هوهن‌تسولرن اداره می‌شد. مرکز این شاهزاده‌نشین شهر آنسباخ بود و قلمرو آن در منطقه استراتژیک  فرانکونی (در ایالت بایرن امروزی) قرار داشت.

## تاریخچه و جدایی از بورگ‌گراف‌نشین نورنبرگ
ریشه‌های این شاهزاده‌نشین به سال ۱۳۹۸ میلادی بازمی‌گردد، زمانی که قلمرو خاندان هوهن‌تسولرن در جنوب آلمان میان دو پسر فریدریش پنجم، بورگ‌گراف نورنبرگ تقسیم شد. بخش کوهستانی (Oberland) به مرکزیت کولمباخ و بخش پست (Unterland) به مرکزیت آنسباخ شکل گرفت. در سده‌های پانزدهم و شانزدهم، حکام آنسباخ با لقب «مارگراف» (Margrave) شناخته می‌شدند و نقش فعالی در سیاست‌های لوتری و نظامی امپراتوری ایفا می‌کردند.

## عصر اصلاحات و شکوفایی فرهنگی
در دوران اصلاحات پروتستانی، شاهزاده‌نشین آنسباخ تحت رهبری جورج، مارگراف براندنبورگ-آنسباخ (معروف به جورج متدین) به یکی از نخستین حامیان لوتریسم تبدیل شد. وی از امضاکنندگان اصلی اعتراض در اشپایر بود. در سده هجدهم، این منطقه شاهد یک شکوفایی بزرگ فرهنگی و معماری بود. مارگراف‌های آنسباخ با ساخت کاخ‌های باشکوه به سبک باروک و تأسیس کارخانه‌های چینی‌سازی، این شهر را به یکی از مراکز هنری آلمان تبدیل کردند.

## سربازان آنسباخ در جنگ استقلال آمریکا
یکی از وقایع جالب در تاریخ این شاهزاده‌نشین، اجاره دادن سربازان توسط آخرین مارگراف، کارل الکساندر، به بریتانیا برای جنگ در جنگ استقلال آمریکا بود. حدود ۲۵۰۰ سرباز از آنسباخ و بایرویت به قاره آمریکا فرستاده شدند که پس از پایان جنگ، بسیاری از آن‌ها در ایالات متحده ماندگار شدند و هرگز به آلمان بازنگشتند.

## پایان استقلال و الحاق به پروس و بایرن
در سال ۱۷۹۱ میلادی، کارل الکساندر که فرزندی نداشت، طی قراردادی مخفیانه شاهزاده‌نشین خود را به خویشاوندانش در پادشاهی پروس واگذار کرد و در مقابل مستمری دریافت نمود. پس از جنگ‌های ناپلئونی و بر اساس پیمان پاریس (۱۸۰۶)، پروس ناچار شد این منطقه را به پادشاهی بایرن واگذار کند. از آن زمان، آنسباخ به عنوان بخشی از منطقه میانی فرانکونی در بایرن باقی مانده است.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:جغرافیای بایرن
رده:دوک‌های فرانکونی
رده:فرانک‌ها
رده:مناطق جغرافیایی ایالت بایرن
رده:منطقه‌های آلمان
رده:افراد فرانکی
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۳۹۰ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۹۸ (میلادی) در اروپا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای پیشین بایرن
رده:تاریخ آنسباخ
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۷۹۱ (میلادی)

[رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم]]
رده:تاریخ آلمان
رده:آلتنبورگ
رده:برون‌بوم پیشین
رده:خاندان ویتین
رده:تاریخ آلمان
رده:ایالات امپراتوری آلمان
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
جنگ شمالکالدن

**جنگ شمالکالدیک** (به آلمانی: Schmalkaldischer Krieg) درگیری نظامی گسترده‌ای بود که در سال‌های ۱۵۴۶ و ۱۵۴۷ میلادی میان نیروهای امپراتوری مقدس روم به رهبری شارل پنجم و اعضای «اتحادیه شمالکالدیک» (ائتلافی از شاهزادگان و شهرهای پروتستان لوتری) رخ داد. این جنگ نخستین تلاش جدی امپراتوری برای سرکوب مذهبی و سیاسی جنبش اصلاحات پروتستانی با استفاده از نیروی نظامی بود.

## ریشه‌های درگیری و تشکیل اتحادیه
پس از آنکه در مجلس امپراتوری آوگسبورگ (۱۵۳۰) تلاش‌ها برای آشتی میان کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها به بن‌بست رسید، شاهزادگان لوتری به رهبری یوهان فردریش و فیلیپ هسن، برای دفاع از مذهب و استقلال سیاسی خود «اتحادیه شمالکالدیک» را تشکیل دادند. امپراتور شارل پنجم که درگیر جنگ با عثمانی و فرانسه بود، سال‌ها از تقابل مستقیم خودداری کرد؛ اما پس از صلح با رقبای خارجی، در سال ۱۵۴۶ فرصت را برای بازگرداندن وحدت مذهبی به امپراتوری مناسب دید.

## روند جنگ و خیانت موریس ساکسونی
جنگ در تابستان ۱۵۴۶ آغاز شد. اگرچه نیروهای اتحادیه در ابتدا برتری عددی داشتند، اما فقدان رهبری واحد و استراتژی مشخص باعث تضعیف آن‌ها شد. نقطه عطف جنگ زمانی رخ داد که موریس ساکسونی (که خود پروتستان بود) در ازای دریافت مقام «انتخابگری»، به متحدین پروتستان خود خیانت کرد و به نفع امپراتور وارد جنگ شد. این اقدام باعث شکاف در جبهه شمالکالدیک شد و نیروهای امپراتوری توانستند مناطق جنوبی آلمان را یکی پس از دیگری به تسلیم وادار کنند.

## نبرد مولبرگ و پیروزی امپراتور
نبرد سرنوشت‌ساز در ۲۴ آوریل ۱۵۴۷ در کنار رود البه در نزدیکی مولبرگ رخ داد. ارتش امپراتوری تحت فرماندهی دوک آلبا و با حضور شخصی شارل پنجم، نیروهای پراکنده ساکسونی را غافلگیر کرد. در این نبرد، ارتش پروتستان‌ها به سختی شکست خورد و رهبران آن‌ها، یوهان فردریش و فیلیپ هسن، به اسارت درآمدند. این پیروزی در اثر مشهور *تیتین* (پرتره سوار بر اسب شارل پنجم) به تصویر کشیده شده است که او را به عنوان مدافع کلیسای کاتولیک نشان می‌دهد.

## پیامدها و صلح آوگسبورگ
اگرچه شارل پنجم در میدان نبرد پیروز شد، اما نتوانست عقاید پروتستانی را ریشه‌کن کند. تلاش او برای تحمیل «اینتریم آوگسبورگ» (یک آشتی مذهبی اجباری به نفع کاتولیک‌ها) با مقاومت شدید شاهزادگان مواجه شد. در نهایت، شورش دوباره شاهزادگان (به رهبری همان موریس ساکسونی که تغییر جبهه داده بود) امپراتور را مجبور به پذیرش شکست سیاسی کرد. این روند در سال ۱۵۵۵ به صلح آوگسبورگ ختم شد که برای نخستین بار مذهب لوتری را در کنار کاتولیک به رسمیت شناخت و اصل «هر قلمرو، مذهب حاکمش» را تثبیت کرد.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ آلمان
رده:پروتستانتیسم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه موضوع
رده:تاریخ اروپا
رده:انقلاب‌ها
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۵۴۷ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۴۶ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۵۴۷ (میلادی)
رده:مجارستان تحت حاکمیت دودمان هابسبورگ
رده:جنگ‌های بوهم
رده:جنگ‌های مجارستان
رده:جنگ‌های زاکسن
رده:جنگ‌های اسپانیا
رده:جنگ‌های امپراتوری مقدس روم
توافقنامه آوگسبورگ ۱۵۳۰

**مجلس امپراتوری آوگسبورگ (۱۵۳۰)** (به آلمانی: Reichstag zu Augsburg) یکی از سرنوشت‌سازترین نشست‌های امپراتوری مقدس روم بود که با هدف حل‌وفصل اختلافات مذهبی ناشی از اصلاحات پروتستانی و ایجاد جبهه‌ای واحد در برابر تهدیدات امپراتوری عثمانی تشکیل شد. این نشست که به دعوت شارل پنجم برگزار گردید، منجر به ارائه «توافقنامه آوگسبورگ» شد که تا به امروز به عنوان سند اصلی عقیدتی کلیساهای لوتری شناخته می‌شود.

## پیش‌زمینه و اهداف شارل پنجم
پس از پیروزی بر فرانسه و پاپ، امپراتور شارل پنجم در سال ۱۵۳۰ به آلمان بازگشت تا به هرج‌ومرج مذهبی پایان دهد. او که به شدت نیازمند کمک مالی و نظامی 
بندانگشتی|Einzug Kaiser Karls V. in Augsburg
شاهزادگان آلمانی برای مقابله با پیشروی سلیمان محتشم در مجارستان بود، سعی کرد با اتخاذ رویکردی مسالمت‌آمیز، پروتستان‌ها را به بازگشت به آغوش کلیسای کاتولیک متقاعد کند. او در دعوت‌نامه خود وعده داد که به سخنان همه طرف‌ها با مهربانی گوش فرا دهد.

## ارائه اقرارنامه آوگسبورگ
در ۲۵ ژوئن ۱۵۳۰، شاهزادگان پروتستان سندی را که عمدتاً توسط فیلیپ ملانشتن (همکار نزدیک مارتین لوتر) تنظیم شده بود، در برابر امپراتور قرائت کردند. از آنجا که لوتر به دلیل حکم اخراج از امپراتوری (فرمان ورمس) نمی‌توانست در نشست شرکت کند، ملانشتن تلاش کرد با زبانی آشتی‌جویانه، نشان دهد که عقاید آن‌ها با اصول بنیادین مسیحیت و کتاب مقدس همخوانی دارد. این متن ۲۸ ماده‌ای، تفاوت‌های لوتریسم با کاتولیک در مواردی نظیر ازدواج کشیشان، عشای ربانی و توجیه توسط ایمان را تبیین می‌کرد.

## بن‌بست سیاسی و واکنش کاتولیک‌ها
در پاسخ به پروتستان‌ها، یزدان‌شناسان کاتولیک سندی به نام «تکذیبیه» (Confutatio) ارائه کردند. شارل پنجم که از پاسخ کاتولیک‌ها قانع شده بود، به پروتستان‌ها دستور داد تا آوریل ۱۵۳۱ به کلیسای قدیم بازگردند، در غیر این صورت با برخورد نظامی مواجه خواهند شد. این اولتیماتوم نه تنها باعث بازگشت پروتستان‌ها نشد، بلکه آن‌ها را به فکر اتحاد نظامی انداخت که منجر به تشکیل «اتحاد شمالکالدیک» در سال بعد شد.

## پیامدهای بلندمدت
اگرچه نشست ۱۵۳۰ نتوانست به وحدت مذهبی منجر شود، اما اهمیت نمادین بسیاری یافت. برای نخستین بار، شاهزادگان و شهرهای آزاد آلمان در برابری کامل با امپراتور، از حق خود برای انتخاب مذهب دفاع کردند. این ایستادگی، راه را برای قانونی شدن نهایی مذهب لوتری در صلح آوگسبورگ (۱۵۵۵) هموار کرد و به تکه‌تکه شدن مذهبی دائم آلمان رسمیت بخشید.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:آلمان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اروپا در ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:اصلاحات پروتستانی
رده:اگسبورگ
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:ایالت بایرن در ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:ایالت بایرن در سده ۱۶ (میلادی)
رده:تاریخ آوگسبورگ
رده:تاریخ لوتریانیسم
رده:روابط بین‌الملل در ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:قانون در ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:گردهمایی‌های بین‌المللی در آلمان
رده:معاهده‌های ۱۵۵۵ (میلادی)
رده:معاهده‌های امپراتوری مقدس روم
رده:معاهده‌های صلح
رده:همایش‌های دیپلماتیک سده ۱۶ (میلادی)
رده:کارل پنجم
جنگ کلن

**جنگ کلن** (به آلمانی: Kölnischer Krieg) یا «جنگ ترخسس» (Truchsessischer Krieg)، درگیری نظامی گسترده‌ای بود که بین سال‌های ۱۵۸۳ تا ۱۵۸۸ میلادی در قلمرو انتخابگرنشین کلن رخ داد. این جنگ زمانی آغاز شد که *گبهارد وازشس فون والدبورگ*، اسقف اعظم و امیر انتخابگر کلن، به مذهب پروتستان گروید و سعی کرد این ایالت مذهبی کاتولیک را به یک دوک‌نشین موروثی و پروتستان تبدیل کند.

## ریشه‌های درگیری و گرویدن گبهارد
بر اساس اصل «حق ذخیره کلیسایی» (Ecclesiastical Reservation) در صلح آوگسبورگ، هر مقام مذهبی امپراتوری که به مذهب پروتستان می‌گروید، باید از مقام و قلمرو خود استعفا می‌داد. با این حال، گبهارد پس از اعلام رسمی گرویدن به آیین لوتری و ازدواج با آگنس فون منسفلد، حاضر به کناره‌گیری نشد. این اقدام نه تنها تهدیدی برای اکثریت کاتولیک در شورای انتخابگران امپراتور بود، بلکه توازن قدرت در شمال غربی آلمان را به شدت به خطر می‌انداخت.

## مداخله بین‌المللی و صف‌بندی‌ها
جنگ کلن به سرعت از یک درگیری داخلی به یک صحنه بین‌المللی برای رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شد. نیروهای کاتولیک به رهبری اسقف اعظم جدید، ارنست بایرن (از خاندان ویتلسباخ), توسط سپاهیان ورزیده اسپانیایی به فرماندهی *الکساندر فارنزه، دوک پارما* حمایت می‌شدند. در مقابل، گبهارد از حمایت نظامی شاهزادگان پروتستان آلمانی و نیروهای هلندی (که درگیر جنگ هشتادساله بودند) برخوردار بود. این جنگ نشان‌دهنده پیوند عمیق منافع مذهبی و سیاسی در اروپای اواخر سده شانزدهم بود.

## سقوط گودسبرگ و پایان جنگ
نقطه عطف نظامی این درگیری، محاصره و تخریب قلعه *گودسبرگ* در دسامبر ۱۵۸۳ بود. نیروهای کاتولیک با استفاده از مین‌گذاری و توپخانه سنگین، یکی از مستحکم‌ترین دژهای گبهارد را تصرف کردند. پس از این شکست، نیروهای پروتستان به تدریج عقب‌نشینی کردند و گبهارد ناچار شد به هلند و سپس استراسبورگ پناهنده شود. تا سال ۱۵۸۸، تمام قلمرو انتخابگرنشین به کنترل ارنست بایرن درآمد و مقاومت‌های پراکنده در شهرهایی مانند نویز و بن درهم شکسته شد.

## پیامدهای سیاسی و مذهبی
پیروزی کاتولیک‌ها در جنگ کلن، پیروزی بزرگی برای جنبش *ضد اصلاحات* (Counter-Reformation) در شمال غربی آلمان محسوب می‌شد. این جنگ باعث شد تا خاندان قدرتمند ویتلسباخ بایرن برای بیش از ۱۵۰ سال بر کرسی اسقفی کلن تکیه بزنند و این ایالت استراتژیک به عنوان دژی محکم برای مذهب کاتولیک در نزدیکی مرزهای پروتستان باقی بماند. همچنین، این درگیری پیش‌درآمدی برای جنگ‌های ویرانگر بزرگ‌تر، به ویژه جنگ سی‌ساله، تلقی می‌شود.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:آلمان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اروپا در ۱۵۸۸ (میلادی)
رده:اصلاحات پروتستانی
رده:کلن
رده: تاریخ امپراتوری مقدس روم
رده:ایالت بایرن در سده ۱۶ (میلادی)
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ لوتریانیسم
رده:روابط بین‌الملل
رده:نبردهای آلمان
رده:گردهمایی‌های بین‌المللی در آلمان
رده:معاهده‌های آلمان
رده:معاهده‌های امپراتوری مقدس روم
رده:معاهده‌های صلح
رده:همایش‌های دیپلماتیک سده ۱۶ (میلادی)
رده:کارل پنجم
رده:درگیری‌های دهه ۱۵۸۰ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در دهه ۱۵۸۰ (میلادی)
رده:اروپا در ۱۵۸۳ (میلادی)
رده:امپراتوری مقدس روم در ۱۵۸۵ (میلادی)
رده:اصلاح کاتولیک
رده:خانه والدبورگ
رده:خاندان ویتلسباخ
رده:جنگ‌های بایرن
رده:جنگ‌های امپراتوری مقدس روم
جنگ شوابی

**جنگ شوابی** (به آلمانی: Schwabenkrieg) که در سال ۱۴۹۹ میلادی میان «اتحادیه شوابی» و امپراتوری مقدس روم از یک سو، و «کنفدراسیون کهن سوئیس» از سوی دیگر رخ داد، آخرین درگیری نظامی بزرگ میان سوئیس و خاندان هابسبورگ بود. این جنگ که با پیروزی قاطع سوئیسی‌ها به پایان رسید، نقطه عطفی در تاریخ اروپا محسوب می‌شود؛ چرا که منجر به استقلال عملی (دوفاکتو) سوئیس از امپراتوری مقدس روم گشت.

## ریشه‌های درگیری و اصلاحات امپراتوری
تنش‌ها زمانی آغاز شد که امپراتور ماکسیمیلیان اول تلاش کرد با اجرای «اصلاحات امپراتوری»، قدرت مرکزی را تقویت کرده و مالیات‌های جدیدی (معروف به پنی رایج) وضع کند. سوئیسی‌ها که به استقلال محلی خود پایبند بودند، از پذیرش این قوانین و همچنین صلاحیت دادگاه عالی امپراتوری سر باز زدند. این اختلافات حقوقی با رقابت‌های منطقه‌ای میان اشراف شوابی و دهقانان مسلح سوئیسی ترکیب شد و در نهایت در اوایل سال ۱۴۹۹ به درگیری مسلحانه انجامید.

## نبردهای کلیدی و برتری نظامی سوئیس
جنگ در جبهه‌های متعددی از منطقه ''گراوبوندن'' تا رود راین جریان داشت. ارتش‌های امپراتوری و اتحادیه شوابی با وجود برتری عددی، در برابر تاکتیک‌های هجومی و پیاده‌نظام نیزه‌دار (Pike) سوئیسی‌ها ناتوان بودند. در نبردهای سرنوشت‌سازی چون **نبرد دورناخ** و **نبرد کالون**، نیروهای سوئیسی موفق شدند ارتش‌های شوالیه سده‌های میانی را درهم بکوبند. خشونت بی‌سابقه در این جنگ و عدم پذیرش اسیر از سوی هر دو طرف، آن را به یکی از خونین‌ترین درگیری‌های مرزی آن دوران تبدیل کرد.

## صلح بازل و استقلال سوئیس
پس از شکست‌های پیاپی نیروهای امپراتوری، ماکسیمیلیان اول که درگیر جنگ‌های دیگری در ایتالیا بود، ناچار به مذاکره شد. در سپتامبر ۱۴۹۹، «صلح بازل» به امضا رسید. بر اساس این پیمان، کنفدراسیون سوئیس از پرداخت مالیات‌های امپراتوری و تبعیت از دادگاه‌های آن معاف شد. اگرچه سوئیس به طور رسمی تا سال ۱۶۴۸ (صلح وستفالی) از امپراتوری جدا نشد، اما صلح بازل در عمل به معنای پایان حاکمیت هابسبورگ‌ها بر این منطقه و تولد سوئیس به عنوان یک واحد سیاسی مستقل بود.

## پیامدهای فرهنگی و هویت ملی
جنگ شوابی تأثیر عمیقی بر شکل‌گیری هویت ملی سوئیسی‌ها داشت. پیروزی بر «شوابی‌ها» (لقبی که سوئیسی‌ها به آلمانی‌های وفادار به امپراتور می‌دادند) باعث تقویت پیوند میان کانتون‌های مختلف شد. در مقابل، این شکست باعث شد که امپراتوری مقدس روم تمرکز خود را از مناطق کوهستانی جنوب به سمت شرق و اتریش منتقل کند. همچنین، شهرت نظامی پیاده‌نظام سوئیس پس از این جنگ به اوج خود رسید و آن‌ها را به پرطرفدارترین سربازان مزدوران در سراسر اروپا تبدیل کرد.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ سوئیس
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم
اویستر (مجله بریتانیایی)

***اویستر*** () یک مجله شهوت‌انگیز بود که از سال ۱۸۸۳ توسط ویلیام لازنبی در لندن منتشر می‌شد. این نشریه در واقع ادامه مجله *[[پرل (مجله)|پرل]]* بود. برخلاف سلف خود، در این مجله تأکید عمدتاً بر پورنوگرافی دگرجنس‌گرایانه بود. احتمالاً انتشار آن در سال ۱۸۹۶ متوقف شده است.

گراهام گرافتون در پیش‌گفتار مجموعه‌ای از گزیده نوشته‌های این مجله نوشت: «از زمان کشف دوباره *اویستر* در اواسط دهه ۱۹۸۰، گمانه‌زنی‌های زیادی دربارهٔ اینکه نویسندگان این مجله زیرزمینی و بدنامِ دوره ویکتوریا دقیقاً چه کسانی بوده‌اند، وجود داشته است». او می‌گوید محققان قبلی، جرالد بردت، نویسنده داستان‌های عامه‌پسند (مجله زرد) را به عنوان یکی از همکاران این مجله پیشنهاد کرده‌اند. گرافتون نام یک پزشک به نام ادوارد پارسیفال را نیز به عنوان یکی از احتمالات اضافه می‌کند. گرافتون این مجله را به عنوان «نشریه‌ای توصیف می‌کند که در طول دهه ۱۸۸۰ شکوفا شد، اما در دهه بعد بدون هیچ ردی ناپدید گشت».

## منابع

رده:مجله‌های اروتیک منتشرشده در بریتانیا
رده:مجله‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۳ (میلادی)
رده:مجله‌های لندن
رده:مجله‌های منحل‌شده بریتانیا
دوک‌نشین‌های ارنستینی

**دوک‌نشین‌های ارنستین** (به آلمانی: Ernestinische Herzogtümer) که با نام‌های «ایالات ساکسون» یا «ایالات تورینگن» نیز شناخته می‌شوند، مجموعه‌ای از 
بندانگشتی|Arms of Saxony
قلمروهای کوچک در مناطق تورینگن و زاکسن امروزی بودند که توسط شاخه «ارنستین» از خاندان وتین اداره می‌شدند. این ایالات در پی تقسیمات مکرر میراثی میان پسران حکام، به قطعات متعددی تجزیه شدند و نقش مهمی در گسترش اصلاحات پروتستانی در آلمان ایفا کردند.

## تقسیم لایپزیگ و افول شاخه ارنستین
ریشه تشکیل این دوک‌نشین‌ها به سال ۱۴۸۵ میلادی و «تقسیم لایپزیگ» بازمی‌گردد؛ زمانی که قلمرو خاندان وتین میان دو برادر، ارنست و آلبرت، تقسیم شد. شاخه ارنستین در ابتدا مقام ارشد «انتخابگری» و بخش بزرگ‌تر قلمرو را در اختیار داشت. با این حال، پس از شکست یوهان فردریش یکم در جنگ شمالکالدیک (۱۵۴۷)، مقام انتخابگری و بخش‌های وسیعی از زمین‌های آن‌ها به شاخه آلبرتین واگذار شد. از آن زمان به بعد، قلمرو ارنستین‌ها به مجموعه‌ای از دوک‌نشین‌های کوچک در منطقه تورینگن محدود گشت.

## تجزیه دائمی و قانون جانشینی
برخلاف بسیاری از خاندان‌های سلطنتی که از قانون «حق ارشدیت» (پسر بزرگ) پیروی می‌کردند، ارنستین‌ها تمایل داشتند قلمرو را میان تمام پسران تقسیم کنند. این سنت منجر به شکل‌گیری نام‌های ترکیبی و پیچیده‌ای مانند زاکسن-وایمار، زاکسن-گوتا، زاکسن-کوبورگ و زاکسن-آلتنبورگ شد. هر بار که شاخه‌ای منقرض می‌شد، قلمرو آن دوباره میان سایر شاخه‌ها تقسیم می‌گشت. این فرآیند باعث شد که تورینگن به «لحاف چهل‌تکه» سیاسی آلمان تبدیل شود که در آن ده‌ها دولت کوچک با ادارات و ارتش‌های مینیاتوری خود وجود داشتند.

## اهمیت فرهنگی و پیوند با بریتانیا
با وجود ضعف نظامی و سیاسی، دوک‌نشین‌های ارنستین به مراکز بزرگ فرهنگی و علمی تبدیل شدند. شهر وایمار به کانون ادبیات کلاسیک آلمان (گوته و شیلر) و ینا به مرکز فلسفه و علم بدل گشت. همچنین، این خاندان از طریق ازدواج‌های سیاسی به قدرت‌های بزرگ اروپا متصل شد؛ مشهورترین مورد آن پرنس آلبرت از شاخه زاکسن-کوبورگ و گوتا بود که با ملکه ویکتوریا ازدواج کرد و بدین ترتیب خاندان سلطنتی بریتانیا تا زمان جنگ جهانی اول رسماً بخشی از این سلسله آلمانی محسوب می‌شد.

## انحلال و تشکیل ایالت تورینگن
پس از انقلاب ۱۹۱۸ آلمان و سقوط نظام‌های پادشاهی، دوک‌های ارنستین برکنار شدند و ایالات آن‌ها به جمهوری‌های آزاد تبدیل گشت. در سال ۱۹۲۰، اکثر این واحد‌های کوچک سیاسی (به جز بخش‌هایی که به بایرن پیوستند) با یکدیگر متحد شده و ایالت مدرن تورینگن را در جمهوری وایمار تشکیل دادند. امروزه قلعه‌ها و موزه‌های بی‌شمار این دوک‌نشین‌ها، میراث اصلی صنعت گردشگری و فرهنگی آلمان مرکزی را شکل می‌دهند.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:تاریخ زاکسن
رده:خاندان ویتین
زاکسن-وایمار

**دوک‌نشین زاکسن-وایمار** (به آلمانی: Herzogtum Sachsen-Weimar) یکی از ایالت‌های تاریخی آلمان در منطقه تورینگن بود که توسط شاخه ارنستین از خاندان وتین اداره می‌شد. این دوک‌نشین که در سال ۱۵۷۲ میلادی شکل گرفت، علی‌رغم وسعت کم جغرافیایی، به دلیل تبدیل شدن به مرکز «کلاسیک گرایی وایمار» و حضور بزرگ‌ترین اندیشمندان تاریخ آلمان، اهمیت جهانی پیدا کرد.

## کانون تفکر اروپایی
در اواخر سده هجدهم، وورتمبرگ تحت حمایت دوک کارل آگوست و مادرش آنا آمالیا، به «آتن آلمان» شهرت یافت. این دو با جذب نوابغی همچون یوهان ولفگانگ فون گوته، فریدریش شیلر و یوهان گوتفرید هردر، شهر کوچک وایمار را به مرکز فکری اروپا تبدیل کردند. گوته نه تنها به عنوان نویسنده، بلکه به عنوان وزیر در این دوک‌نشین فعالیت می‌کرد و بسیاری از آثار جاودانه خود مثل «فاوست» را در این فضا به نگارش درآورد. این دوره که به «کلاسیک گرایی وایمار» مشهور است، هنوز هم به عنوان اوج شکوه فرهنگی زبان آلمانی شناخته می‌شود.

## از آتش‌سوزی تا سقوط ناپلئون
تاریخ این دوک‌نشین با حوادث دراماتیک گره خورده است. در سال ۱۸۰۴، آتش‌سوزی مهیبی کاخ سلطنتی وایمار را ویران کرد که بازسازی آن دهه‌ها طول کشید. همچنین در سال ۱۸۰۶، این منطقه شاهد یکی از بزرگ‌ترین نبردهای تاریخ، یعنی نبرد ینا-اورشتت بود. ارتش ناپلئون بناپارت در خاک زاکسن-وایمار نیروهای پروس را درهم کوبید. پس از نبرد، شهر وایمار توسط سربازان فرانسوی غارت شد و تنها شجاعت «دوشس لوئیز» در مذاکره مستقیم با ناپلئون باعث شد که این دوک‌نشین از نابودی کامل نجات یابد و در کنفدراسیون راین باقی بماند.

## جاذبه‌های گردشگری
امروزه بخش‌های زیادی از این دوک‌نشین در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است که سالانه میلیون‌ها گردشگر را به خود جذب می‌کند:

* **خانه و باغ گوته:** عمارتی باشکوه که محل زندگی و کار گوته برای ۵۰ سال بود و هنوز وسایل شخصی او در آن نگهداری می‌شود.
* **کتابخانه دوشس آنا آمالیا:** یکی از زیباترین کتابخانه‌های جهان با تالار بیضی‌شکل روکوکو که محل نگهداری نسخه‌های خطی نادر است.
* **تئاتر ملی آلمان:** جایی که نخستین بار آثار شیلر روی صحنه رفت و بعدها قانون اساسی جمهوری وایمار در آن تدوین شد.
* **پارک کنار رود ایلم:** پارکی وسیع به سبک انگلیسی که با طراحی مستقیم گوته ساخته شده و نمادی از پیوند طبیعت و هنر است.

## میراث موسیقی
زاکسن-وایمار نه تنها در ادبیات، بلکه در موسیقی نیز پیش‌گام بود. یوهان سباستیان باخ به مدت نه سال در دربار وایمار به عنوان نوازنده ارگ و آهنگساز فعالیت کرد و بسیاری از آثار مذهبی خود را در اینجا تصنیف نمود. بعدها در سده نوزدهم، فرانتس لیست به عنوان مدیر موسیقی دربار انتخاب شد و وایمار را به مرکز موسیقی مدرن اروپا تبدیل کرد که منجر به تأسیس مدرسه عالی موسیقی وایمار شد که هنوز هم یکی از معتبرترین مراکز آموزش موسیقی در جهان است.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:خاندان ویتین
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۸۰۹ (میلادی)

[رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم]]
رده:تاریخ آلمان
رده:آلتنبورگ
رده:برون‌بوم پیشین
رده:خاندان ویتین
رده:تاریخ آلمان
رده:ایالات امپراتوری آلمان
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها