وادی عاره

**وادی عاره** () روستایی فلسطینی بود که در ۳۸٫۵ کیلومتری جنوب شهر حیفا قرار داشت. نام این روستا از نهر نزدیک آن گرفته شده بود که در زبان عربی «وادی عاره» خوانده می‌شد. این روستا بسیار کوچک بود و جمعیتی برابر با ۲۳۰ نفر و مساحتی در حدود ۹٬۸۰۰ دونوم داشت.

وادی عاره از جمله صدها روستای فلسطینی است که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد. بیشتر ساکنان غیریهودی آن در ۲۷ فوریه ۱۹۴۸ پیش از اعلام رسمی تأسیس دولت اسرائیل از روستا رانده شدند و پس از تصرف منطقه توسط اسرائیل، کیبوتص بارکای در ۱۰ مه ۱۹۴۹ بر جای این روستا بنیان نهاده شد.

## پیشینه و باستان‌شناسی
### عین اسور: شهرک‌های بزرگ دوره مس‌سنگی و عصر مفرغ آغازین
در محوطه عین اسور () یا عین الأساویر در عربی که نزدیک به ۱ کیلومتر شمال غربی وادی عاره قرار دارد، شهرکی بسیار بزرگ متعلق به دوره آغازین مس‌سنگی یعنی نزدیک به ۷٬۰۰۰ سال پیش کشف شده‌است. مساحت این محوطه ۴۰۰ دونوم (۴۰۰٬۰۰۰ متر مربع) است و برخی ویژگی‌های شهرنشینی آن ممکن است نشانگر یک پیشاشهر در دوره‌ای بسیار زودتر از آنچه در این منطقه انتظار می‌رفت باشد.

بالای شهرک مس‌سنگی، شهری بزرگ و دیوارکشی‌شده از دوره عصر مفرغ آغازین با مساحت ۶۵۰٬۰۰۰ متر مربع و تا ۶٬۰۰۰ ساکن روی محوطه گسترده شده بود که یافته‌ای بی‌همتا در جنوب شام به‌شمار می‌رود. تل الأساویر که بخشی از محوطه گسترده‌تر عین اسور است، غارهای دفنی دارد که تاریخ آنها از هزاره چهارم تا هزاره دوم پیش از میلاد است. در بیانیه‌ای مطبوعاتی از آن به‌عنوان «بزرگ‌ترین گورستان بزرگ عصر مفرغ در جهان» یاد شد.

### دوره‌های رومی تا عثمانی متأخر
سفالینه‌هایی از دوره‌های متأخر رومی، بیزانسی و اسلامی نخستین و سده‌های میانه در خربه الزبادنه یافت شده‌است.

جغرافی‌دان مسلمان ابن خردادبه (درگذشته ۹۱۲ میلادی) از آن به‌عنوان ایستگاهی بر سر راه میان اللجون و قلنسوه یاد کرده‌است.

در سال ۱۸۸۲ میلادی، پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین آن را دهکده‌ای کوچک به نام «خربه الزبادنه» شرح داد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، این روستا در فهرست جغرافیایی فلسطین به‌عنوان یک آبادی طبقه‌بندی شد. در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، وادی عاره ۶۸ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. این جمعیت در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۸۱ نفر رسید که همچنان همگی مسلمان و در ۱۸ خانه ساکن بودند.

موشاو عین آیرون در سال ۱۹۳۴ بر زمین‌هایی بنا شد که به‌طور سنتی به این روستا تعلق داشت.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، وادی عاره ۲۳۰ نفر جمعیت مسلمان داشت و مساحت کل زمین‌هایش ۹٬۷۹۵ دونوم بود. از این مقدار، عرب‌ها ۶٬۴۰۰ دونوم را برای کشت غلات به کار می‌بردند و ۱٬۴۴۶ دونوم زمین غیرقابل‌کشت بود.


File:Wadi 'Ara 1942.jpg|نقشه وادی عاره ۱۹۴۲ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Qaffin 1945.jpg|نقشه وادی عاره ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰


### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، روستا با موفقیت به دست داوطلبان ارتش آزادی‌بخش عرب و نیروهای عراقی که شهر نزدیک طولکرم را گشت‌زنی می‌کردند، دفاع شد. با این حال، ساکنان محلی خشونت نیروهای اسرائیلی را تجربه کردند. عضوی از کیبوتص بئری که به واحد نگهبانی اختصاص داده شده بود، در پژوهشی که مورخان اسرائیلی یتسحاقی و آوری میلشتاین انجام دادند شهادت داد: «ما در وادی عاره بودیم. به پاسگاه فلسطینی نزدیکی حمله کردیم و اسیری برای بازجویی آوردیم. سربازی سرش را برید و با چاقو پوست سرش را کند. سر را بر تیرکی نصب کرد تا فلسطینیان را بترساند. هیچ‌کس جلوی او را نگرفت.»

بیشتر ساکنان غیریهودی در ۲۷ فوریه ۱۹۴۸ پیش از تأسیس رسمی دولت اسرائیل از روستا رانده شدند. شبانه ۲۷ تا ۲۸ فوریه، ساکنان شهرک معانیت به روستا حمله بردند؛ گروهانی از داوطلبان ارتش آزادی‌بخش عرب از روستا دفاع کرد و مهاجمان را عقب راند. مداخله ارتش بریتانیا مانع از تعقیب مهاجمان تا کیبوتصشان شد. یک‌نفر از روستاییان، سه نفر از نیروهای ارتش آزادی‌بخش و ۲۵ نفر از کیبوتصیم کشته شدند.

در مارس ۱۹۴۹ هنگامی که نیروهای عراقی از فلسطین عقب‌نشینی کردند و مواضع خود را به لژیون اردن سپردند، سه تیپ اسرائیلی در عملیات «شین-تاو-شین» به مواضع تهدیدآمیز مانور دادند که شکلی از دیپلماسی اجبارگرانه بود. این عملیات به اسرائیل امکان داد خط آتش‌بس را در منطقه وادی عاره بازمذاکره کند؛ توافق محرمانه‌ای در ۲۳ مارس ۱۹۴۹ به دست آمد و در موافقت‌نامه عمومی آتش‌بس گنجانده شد. خط سبز سپس با جوهر آبی بر نقشه جنوبی بازترسیم شد تا نشان دهد تغییری در خط سبز انجام گرفته‌است. اردن در ۳ مه ۱۹۴۹ تمامی منطقه وادی عاره را به اسرائیل واگذار کرد.

پس از الحاق منطقه به اسرائیل، کیبوتص بارکای در ۱۰ مه ۱۹۴۹ بر جایگاه وادی عاره پایه‌گذاری شد.

## بازمانده‌های معماری
در سال ۱۹۹۲ مورخ فلسطینی ولید خالدی ساختارهای بازمانده بر زمین روستا را چنین شرح داد: «تنها دو خانه از روستا باقی مانده‌است که هر دو در لبه شرقی محوطه قرار دارند. یکی از آنها پنجره‌های قوسی و پلکان مارپیچی دارد که به اتاقی بر بام می‌رسد. دومی درگاه بزرگی دارد که امروز به‌عنوان دروازه استخر شنای کیبوتص به کار می‌رود.»

پیترسن در سال ۱۹۹۴ ساختمان‌های بازمانده را بازدید کرد و آنها را چنین توصیف نمود: «ساختمانی بزرگ و مستطیل‌شکل که به نظر می‌رسد متعلق به اواخر دوره عثمانی باشد. در طبقه همکف تالاری بلند (۱۸٫۸ × ۶٫۹ متر) با سه طاق متقاطع وجود دارد. در طبقه بالا بالکن بزرگی و یک اتاق طاق‌دار قرار دارد. در جنوب این ساختمان بقایای دیواری بلند و دروازه‌ای باشکوه دیده می‌شود که اکنون راه ورود به استخر کیبوتص است. هر دو ساختمان احتمالاً متعلق به اواخر دوره عثمانی (یعنی ۱۸۸۰–۱۹۱۷) هستند.»

## جستارهای وابسته
* وادی عاره
* فهرست مکان‌های تخلیه‌شده فلسطینی در اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* وادی عاره در وبگاه PalestineRemembered.com
* وادی عاره در ذاکرات

رده:روستاهای عربی خالی از سکنه پس از جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل
رده:بخش (تقسیم کشوری) حیفا
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان آلمانی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی