قزازه

**قزازه** (به عربی: ) روستایی فلسطینی در بخش رمله از سرزمین قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در فاصلهٔ نزدیک به ۱۹ کیلومتری جنوب رمله قرار داشت. این روستا در سال ۱۹۴۸ میلادی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد.

قزازه در بخش شرقی دشت ساحلی میانی فلسطین و بر فراز زمین‌های نسبتاً هموار تا موج‌دار در ارتفاع ۱۵۰ متری از سطح دریا جای داشت. ایستگاه راه‌آهن وادی الصرار در مسیر خط‌آهن یافا–اورشلیم در فاصلهٔ چند کیلومتری شمال‌غربی روستا واقع بود. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و به کشاورزی اشتغال داشتند. جمعیت روستا بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ برابر با ۹۴۰ نفر بود و مساحت کل زمین‌هایش به ۱۸٬۸۲۹ دونوم می‌رسید.

## پیشینه
### دورهٔ عثمانی
در سال ۱۸۳۸ میلادی و در دورهٔ امپراتوری عثمانی،  به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیهٔ رمله ثبت شد.

یک جهانگرد اروپایی گزارش داد که در دههٔ ۱۸۶۰ میلادی هنگام بازدید از یک تل باستانی در نزدیکی قزازه از این روستا گذشته‌است.

آلبرت زوتسین بر پایهٔ فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ دریافت که  دارای ۱۳۳ نفر جمعیت (تنها مردان) در ۸۹ خانه بوده و در فاصلهٔ دو ساعت راه در جنوب‌شرقی شحمه قرار داشته‌است. مارتین هارتمان نیز شمار خانه‌های روستا را ۸۵ واحد گزارش کرد.

در سال ۱۸۸۲ میلادی، پیمایش غرب فلسطین که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد،  را «روستایی کوچک با خانه‌های خشتی و سنگی در لبهٔ تپه‌ها با باغ‌ها و یک چاه آب» توصیف کرد.

### دورهٔ قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومتی بریتانیا انجام شد، جمعیت  برابر با ۴۷۲ نفر و همگی مسلمان ثبت گردید. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۶۴۹ نفر (همچنان همه مسلمان) در ۱۵۰ واحد مسکونی افزایش یافت.

روستاییان یک مسجد و چند مغازه داشتند. نخستین مدرسهٔ ابتدایی قزازه در سال ۱۹۲۲ تأسیس شد. در سال ۱۹۴۵ ساکنان قزازه به همراه روستاهای سجد و جلیا مدرسهٔ مشترکی بنیان نهادند که در زمان تأسیس ۱۲۷ دانش‌آموز داشت. کشاورزان روستا غلات، سبزیجات و میوه پرورش می‌دادند.

بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا به ۹۴۰ نفر (همه مسلمان) رسیده بود و مساحت کل زمین‌های آن ۱۸٬۸۲۹ دونوم بود. از این میان ۱۱٬۷۵۷ دونوم به کشت غلات و ۱۳۱ دونوم به باغات و زمین‌های آبی اختصاص داشت و ۳۸ دونوم نیز بافت مسکونی بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در آستانهٔ جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، سازمان هاگانا مأموریت تخریب خانه‌های عربی را در چارچوب «اقدامات تلافی‌جویانه» دریافت کرد. در همین راستا، یگان‌های هاگانا در ۱۹ دسامبر ۱۹۴۷ خانهٔ مختار روستا عبدالله ابوصباح را تا اندازه‌ای ویران کردند؛ این اقدام به بهانهٔ پاسخ به کشته‌شدن یک یهودی صورت گرفت. در جریان این عملیات دو عرب کشته شدند.

در ۹ تا ۱۰ ژوئیهٔ ۱۹۴۸ و همزمان با پایان نخستین آتش‌بس، یگان‌هایی از تیپ گیواتی در چارچوب عملیات آن-فار به روستا یورش بردند. هدف اعلام‌شدهٔ این عملیات اخراج بیش از ۲۰٬۰۰۰ نفر از ساکنان منطقه‌ای هلالی‌شکل در جنوب رمله بود.

در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۸ ستاد تیپ گیواتی به ستاد کل عملیات گزارش داد: «نیروهای ما وارد روستاهای قزازه، الخیمه، جلیا، ادنبه، مغلس شده و ساکنان را بیرون رانده و شماری از خانه‌ها را منفجر و آتش زده‌اند. منطقه اکنون از عرب‌ها پاکسازی شده‌است».

بسیاری از ساکنان پیشین قزازه به الخلیل گریختند و بخشی از اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان را تشکیل دادند.

## وضعیت کنونی
امروزه زمین‌های روستا در اختیار نیروهای دفاعی اسرائیل قرار دارد و به‌عنوان منطقهٔ بستهٔ نظامی شناخته می‌شود. به همین دلیل از سرنوشت مسجد روستا، مدرسهٔ ابتدایی آن (که روستاهای سجد و جلیا را نیز پوشش می‌داد) و بیش از ۱۵۰ خانهٔ مسکونی‌اش آگاهی دقیقی در دست نیست.

شهرک تیروش () که در سال ۱۹۵۵ بنیان نهاده شد، در نزدیکی محل روستا واقع است؛ اما بر زمین‌های متعلق به روستای عجور در ناحیهٔ الخلیل و خارج از مرزهای بخش رمله ساخته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
* اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان
* جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome to Qazaza
* Qazaza در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده