open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گل‌خورکان

**گل‌خورکان** () یک تیره از گاوماهی‌ها است که شامل چهار زیرتیره می‌شود و پیش‌تر تحت خانواده گاوماهیان دسته‌بندی می‌شد. این خانواده گاهی با نام Gobionellidae نیز شناخته می‌شود، اما نام Oxudercidae اولویت دارد. گونه‌های این خانواده پراکندگی جهانی در مناطق معتدل و گرمسیری دارند و در محیط‌های دریایی و آب شیرین، معمولاً در مناطق ساحلی شوری‌پذیر با بسترهای گل و ماسه یافت می‌شوند.

تیره Oxudercidae شامل ۸۶ جنس است که حدود ۶۰۰ گونه را در بر می‌گیرد. بسیاری از گونه‌های این خانواده در آب شیرین زندگی می‌کنند و تعدادی از گونه‌ها در سواحل مرطوب یافت می‌شوند و قادر به زندگی چند روزه خارج از آب هستند. این خانواده شامل گل‌خورک‌ها می‌شود که برخی از گونه‌های آن توانایی حرکت سریع بر روی خشکی را دارند. چشم‌های این ماهی‌ها در بالای سر و روی پایه‌های کوتاهی قرار گرفته‌اند. این چشم‌ها قابلیت بالا بردن یا جمع کردن دارند و دید خوبی خارج از آب فراهم می‌کنند. یکی از گونه‌ها به نام *[[Gillichthys mirabilis]]* معمولاً در آب می‌ماند اما وقتی سطح اکسیژن آب کم است، برای گرفتن هوا به سطح می‌آید و هوا را در buccopharynx خود نگه می‌دارد که به شدت عروق‌دار است و تبادل تنفسی را تسهیل می‌کند.
## زیرتیره‌ها
زیرتیره‌های زیر در خانواده Oxudercidae گنجانده شده‌اند:
* Amblyopinae گونتر، ۱۸۶۱
* Gobionellinae بلکر، ۱۸۷۴
* گل‌خورک (شامل mudskippers) گونتر، ۱۸۶۱
* Sicydiinae تئودور گیل، ۱۸۶۰

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط آلبرت گونتر
رده:گاوماهی‌سانان
سامانتا ماستین

سامانتا جوی ماستین (؛ زادهٔ ۱۳ سپتامبر ۱۹۶۵) کارآفرین و مدافع استرالیایی است که از ژوئیه ۲۰۲۴ به‌عنوان بیست و هشتمین فرماندار کل استرالیا مشغول به فعالیت است. ماستین از حامیان تغییرات اقلیمی و برابری جنسیتی بوده است؛ او به‌عنوان نخستین زن در  خدمت کرده و از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ ریاست  را بر عهده داشته است. وی همچنین عضو هیئت مدیره چندین شرکت و سازمان از جمله میرواک، ترانسوربان، بنیاد GO، ، ویرجین استرالیا و باشگاه فوتبال  بوده است. ، که به «بهترین و عادل‌ترین»  در باشگاه فوتبال «سیدنی سوانز» اعطا می‌شود، به افتخار او نام‌گذاری شده است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی کانبرا
رده:جمهوری‌خواهان اهل استرالیا
رده:زادگان ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فرمانداران کل استرالیا
رده:کارآفرینان سده ۲۱ (میلادی) اهل استرالیا
گوبی فیلیپینی

**گوبی فیلیپینی** () یا گوبی کوتوله کوچک (Pandaka pygmaea) گونه‌ای از گاوماهی‌های گرمسری از زیرتیره Gobionellinae است که در آب لب‌شور و مناطق حرای جنوب شرقی آسیا زندگی می‌کند. این ماهی یکی از کوچک‌ترین ماهیان جهان است. نرهای این گونه در اندازه  بالغ می‌شوند و می‌توانند تا  رشد کنند، در حالی که ماده‌ها تا  رشد می‌کنند. وزن بزرگسالان این گونه حدود  است. در فیلیپین این ماهی به نام‌های *bia* و *tabios* شناخته می‌شود.

## پراکنش و زیستگاه
گوبی فیلیپینی در ابتدا به‌عنوان بومی مالابون (در کلانشهر مانیل) در فیلیپین گزارش شد و در آنجا که در کنار رودخانه‌های سایه‌دار یافت می‌شد. این گونه به دلیل آبادسازی سرزمین از این منطقه انقراض محلی یافته و به‌عنوان گونه در بحران انقراض توسط اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت ثبت شده است. اخیراً، در مناطق دیگری از جنوب شرق آسیا مانند کولیون، بالی، سولاوسی و سنگاپور نیز کشف شده است.

## ظاهر و کالبدشناسی
این ماهی تقریباً بی‌رنگ و شفاف است و بدنی نسبتاً کشیده و محکم دارد. نرها لاغر با نیمرخ‌های پشتی و شکمی تقریباً مستقیم هستند، در حالی که ماده‌ها ضخیم‌تر به نظر می‌رسند و نیمرخ پشتی آن‌ها کمی خمیده و شکم برآمده است.

## رفتار
### تغذیه
این گونه از پلانکتون تغذیه می‌کند.

### تولید مثل
گوبی فیلیپینی یک گونه تخم‌گذار است.

## سایر اطلاعات
گوبی فیلیپینی قبلاً بر روی یک سکه ده سنتاووی فیلیپین به تصویر کشیده شده بود و به‌طور منحصر به فرد در اندازه واقعی خود نمایش داده شده است. نام جنس از کلمه زبان فیلیپینی *pandak* گرفته شده است، به معنای «کوتوله» یا «قد کوتاه».

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:ماهیان آب شیرین اندونزی
رده:ماهیان اندونزی
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:ماهیان سنگاپور
رده:ماهیان فیلیپین
یورگن الکساندر کنودتزن

یورگن الکساندر کنودتزن (به نروژی: Jørgen Alexander Knudtzon) (زاده ۹ سپتامبر ۱۸۵۴ – درگذشته ۷ ژانویه ۱۹۱۷) زبان‌شناس و مورخ نروژی بود. او از سال ۱۹۰۷ استاد زبان‌های سامی در دانشگاه اسلو بود.

## آثار

* 
* 
* 
* 

## منابع

رده:اهالی تروندهایم
رده:درگذشتگان ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۴ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل نروژ
رده:زبان‌شناسان تاریخی
رده:عبری‌شناسان و یهودی‌شناسان
فرانکلین پیرس آدامز

**فرانکلین پیرس آدامز** (;  – ) ستون‌نویس و شاعر آمریکایی بود. وی بین سال‌های ۱۹۰۳ تا ۱۹۴۱ میلادی فعالیت می‌کرد. آدامز با نام فرانکلین لئوپولد آدامز در خانواده‌ای از مهاجران یهودی آلمانی در شیکاگو در سال ۱۸۸۱ زاده شد. او در سن سیزده سالگی پس از مراسم بر میتصوا و بت میتصوا نام میانی خود را به پیرس تغییر داد.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:افراد در نیویورک پست
رده:افسران ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:پرسنل ارتش ایالات متحده در جنگ جهانی اول
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان فرنکلیف
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه میشیگان
رده:درگذشتگان ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:ستون‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شوخی‌پردازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارکنان نیویورکر
رده:نظامیان اهل ایلینوی
شعر فکاهی

**شعر فکاهی** به اشعاری با درونمایه‌های بی‌اهمیت یا شوخی‌وار گفته می‌شود که عمدتاً برای سرگرمی نوشته می‌شوند و معمولاً از چرندیات و بازی با کلمات استفاده می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* تقریظ
* لیمریک (شعر)
* اشعار جفنگ

## منابع

رده:سبک‌های شعر
رده:کمدی
ماروتیان

**ماروتیان** (زبان ارمنی: ), یکی از نام‌های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می‌باشد.

* آرائیک ماروتیان
* سیمون ماروتیان
* کستاندین ماروتیان
* مانوئل ماروتیان
* هایک ماروتیان
* هایک ماروتیان (موسیقی‌دان)
* درنیک ماروتیان

## منابع
* 
* 
* 
* 

رده:نام‌های خانوادگی ارمنی‌زبان
کستاندین ماروتیان

**کستاندین ماروتیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) معمار، سیاستمدار اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۹ نوامبر ۱۹۱۷ در آلکساندراپول به دنیا آمد و از دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان و انستیتو مهندسی برق مسکو فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان پرچم سرخ کار، نشان پیش‌کسوت کار، مدال به خاطر پیروزی مقابل آلمان در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱)، نشان لنین (۱۹۵۸ و ۱۹۷۷)، نشان جنگ میهنی (درجه دو) (۱۹۸۵)، مدال به مناسبت یکصدمین سالگرد تولد ولادیمیر ایلیچ لنین، نشان انقلاب اکتبر و معمار شایسته ارمنستان شوروی (۱۹۵۷) شده است. وی در مهٔ ۲۰۱۱ در سن ۹۳ سالگی در ایروان درگذشت و در آرامستان مرکزی ایروان (توخماخ) به خاک سپرده شد.

## آثار
## جستارهای وابسته
* فهرست معماران ارمنی
* فهرست سیاستمداران ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:افراد جنگ جهانی دوم اهل ارمنستان
رده:اهالی گیومری
رده:خاک‌سپاری‌ها در آرامستان مرکزی ایروان (توخماخ)
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:نمایندگان دوره ششم شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
تو نور چشم منی (فیلم ۲۰۲۴)

***تو نور چشم من هستی*** یا ***تو نور چشم منی*** (کره‌ای: 그 시절, 우리가 좋아했던 소녀) یک فیلم عاشقانه محصول سال ۲۰۲۴ کره جنوبی است. این فیلم بر اساس رمانی نیمه خودزندگی‌نامه به‌همین نام توسط نویسندهٔ تایوانی گیدنز کو ساخته شده است. این فیلم که اولین کارگردانی چو یونگ-میونگ است، بازسازی فیلمی به‌همین نام تایوانی در سال ۲۰۱۱ است. این فیلم با بازی داهیون و جونگ جین-یونگ، دربارهٔ جین-وو نابالغی را است که روزهای بی‌شماری را قبل از اعتراف به اولین عشقش سون-آه در سن ۱۸ سالگی گذراند. این فیلم اولین نمایش جهانی خود را در بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان در ۳ اکتبر ۲۰۲۴ داشت.

قابل ذکر است نسخه ژاپنی این داستان در فیلمی ۱ساعت و ۴۸ دقیقه ای به تصویر کشیده شده است.

## خلاصه داستان
*نور چشم منی* لحظات پر جنب و جوش جوانی در دههٔ ۲۰۰۰، احساسات لطیف عشق اول و سفر پیچیدهٔ اولین عشق را به وضوح به‌تصویر می‌کشد.

جین-وو (جونگ جین-یونگ) و دوستانش هر کدام در فراز و فرودهای دوران جوانی خود هستند. با این حال، همهٔ آن‌ها عاشق سون-آه (داهیون)، دانش‌آموز نمونه و زیبا که علیرغم هم‌کلاسی بودن، رؤیایی دست نیافتنی به‌نظر می‌رسد، هستند. جین-وو و سون-آه علیرغم شخصیت‌ها و جایگاه‌های متفاوتشان، با قدردانی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد یکدیگر پیوندی نزدیک برقرار می‌کنند. رابطهٔ آن‌ها مراحل چالش‌برانگیز دبیرستان را طی می‌کند.

**خلاصه داستان نسخه ژاپنی(ساخت ۲۰۱۸)**

**(تو سیب چشم من هستی**).کوزوکه میزوشیما دانش آموز دبیرستانی در یک شهر استانی است و از یک زندگی راحت برخوردار است.کوزوکه میزوشیما یک روز به دلیل شوخی بیش از حد ، تنبیه و از کلاس اخراج می شود. ناظم مدرسه(معلم ریاضی) بعد از تذکر به او از دانش آموز نمونه'ی کلاس ، **مای** **هیاز** می خواهد مراقب کوزوکه میزوشیما باشد و به او در درس ریاضی کمک کند. این موضوع باعث شکل گیری یک ارتباط دوستانه بین مای و کوزوکه می شود. کوزوکه و چهار دوستش همگی وقتی در مدرسه راهنمایی بودند ، عاشق مای بودند در ادامه به دلیل یک حادثه کوچک ، کوزوکه میزوشیما و مای هیاز به هم نزدیک می شوند.

## بازیگران
* داهیون در نقش سون-آه
* جونگ جین-یونگ در نقش جین-وو
* شین جون-چول
* دمیان
* لی مین-گو
* کیم یوهان
* کیم مین-جو
* لی سونگ-جون

## منابع

* 

رده:فیلم‌های رمانتیک کره جنوبی
رده:فیلم‌های کره جنوبی با محتوای نوجوانان
رده:فیلم‌های کره جنوبی دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کره‌ای‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های مرتبط با سن بلوغ دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
پیرومیان

**پیرومیان** (زبان ارمنی: ), یکی از نام‌های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می‌باشد.

* پوغوس بک-پیرومیان
* دانیل پیرومیان
* فلیکس پیرومیان
* سیوزانا پیرومیان
* نیک پیروموف
* کریستاپور پیروموف
* بوگدان پیروموف

## منابع
* 
* 
* 
* 

رده:نام‌های خانوادگی ارمنی‌زبان
کریستاپور پیروموف

**کریستاپور پیروموف** (؛
 زاده  - درگذشته ) انگل‌شناس و استاد دانشگاه اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۰ آوریل ۱۸۹۵ در شوشی به دنیا آمد و در سال ۱۹۱۷ از دانشگاه ملی تاراس شفچنکو کی‌یف فارغ‌التحصیل شد. در جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم) خدمت نمود. وی وی عضو حزب کمونیست اتحاد شوروی بود وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین، نشان انقلاب اکتبر، :نشان ستاره سرخ، نشان جنگ میهنی درجه ۱ و درجه ۲، :نشان برجسته افتخار، شهروند افتخاری ایروان و دانشمند شایسته ارمنستان شوروی بود. وی در ۲۲ نوامبر ۱۹۸۵ در سن ۹۰ سالگی در ایروان درگذشت.

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

## منابع
* 

*  
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:انگل‌شناسان اهل ارمنستان
رده:اهالی شوشی
رده:دانشمندان اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ملی تاراس شفچنکو کی‌یف
رده:درگذشتگان ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:شهروندان افتخاری ایروان
جاگادالا ماهاویهارا

**جاگادالا ماها-ویهارا** یک صومعه بودایی است که دوران شکوفایی آن در حدود اواخر قرن یازدهم میلادی تا اواسط قرن دوازدهم میلادی بود. این محل علاوه بر ویهارا، مقر آموزش در وارندرا نیز بود. جادگادالا یک واحد جغرافیایی در شمال بنگال فعلی در بنگلادش هم بود. این ناحیه توسط پادشاهان بعدی سلسله پالا، احتمالاً راماپالا (حدود ۱۰۷۷–۱۱۲۰)، به احتمال زیاد در مکانی نزدیک روستای فعلی جاگدال در دهمویرات در شمال غربی بنگلادش در مرز با هند تأسیس شد.

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:امپراتوری پالا
رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده ۱۱ (میلادی) در آسیا
رده:فرهنگ بنگلادش
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در بنگلادش
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:معبدهای پیشین بودایی
رده:مناطق مسکونی پیشین در بنگلادش
رده:ناحیه نوگان
هالود ویهارا

بندانگشتی| بقایای هالود ویهارا
بندانگشتی| پله‌های هالود ویهارا
**هالود ویهارا** () یک سایت باستانی در فاصلهٔ  جنوب سایت میراث جهانی سمپورا ماها-ویهارا، در پاهاپور در ناحیه نائوگان بنگلادش است. ویژگی اصلی سایت هالود «تپه بزرگی به طول  در جهت شرق - غرب و  در جهت شمال-جنوب است که ارتفاع آن به  می‌رسد.» یک سازه آجری در بالای تپه نمایان شده است که به نظر می‌رسد بقایای یک تالار بزرگ باشد. در دامنه شرقی تپه یک پله حفاری شده است. تپه‌ها و بقایای سازه‌های آجری دیگری نیز وجود دارد. برخی از مجسمه‌ها از محل برداشته شده است، که همچنین به دلیل برداشتن آجر توسط ساکنان محلی برای استفاده مجدد، آسیب زیادی دیده است. این سایت در روستای هالود ویهارا واقع شده است که در زبان محلی به نام دویپگانج نیز شناخته می‌شود. کاوش‌ها نشان می‌دهد که این مکان یک صومعهٔ بودایی اولیه قرون وسطی بوده است و در دوره زمانی مشابهی با سمپور ماها-ویهارا و سیتاکوت ویهارا در نوابگانج اوپازیلا در ناحیه دیناجپور، وجود داشته.

این سایت در ۱۷ فوریه ۱۹۹۹ در رده فرهنگی به فهرست موقت میراث جهانی یونسکو معرفی شد.

## منابع

رده:امپراتوری پالا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۹ (میلادی)
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در بنگلادش
رده:مکان‌های بودایی در بنگلادش
رده:مناطق مسکونی پیشین در بنگلادش
رده:ناحیه نوگان
گورگن موسینیانتس

**گورگن مکرتچی موسینیانتس** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) دانشمند در زمینه هوامکانیک و استاد اهل ارمنستان بود. 

## زندگی‌نامه
وی در  در ایروان به دنیا آمد و از دانشگاه فنی دولتی بائومن مسکو (۱۹۱۸) فارغ‌التحصیل گشت. مکرتیچ موسینیاتس پدر وی بود. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین، نشان جنگ میهنی (درجه یک)، نشان پرچم سرخ کار، نشان ستاره سرخ، جایزه ژوکوفسکی و جایزه استالین شده است. وی در ۲ مهٔ ۱۹۶۷ در سن ۷۱ سالگی در مسکو درگذشت و در آرامستان دونسکوی به خاک سپرده شد.

## آثار
## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی ایروان
رده:خاکسپاری‌ها در آرامستان دونسکوی
رده:دانشمندان اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فنی دولتی بائومن مسکو
رده:درگذشتگان ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
مهانستانگر

**مهانستانگر** قدیمی‌ترین مکان باستان‌شناسی شهری است که تاکنون در بنگلادش کشف شده است. روستای مهاستان در شیبگانج آپازیلا در ناحیه بوگرا، بقایای یک شهر باستانی را در خود جای داده است که در قلمرو پوندراواردهانا، پوندراناگارا یا پاوندراوارداناپورا نامیده می‌شد. تخته سنگ آهکی که دارای شش خط به پراکریت و خط براهمی است و در آن کمک مالی ثبت شده است، در سال ۱۹۳۱ کشف شد و قدمت مهستانگر را حداقل به قرن سوم قبل از میلاد رسانید. این شهر یک مرکز مهم تحت امپراتوری موریا بود. این منطقه غیرقابل نفوذ تا قرن هشتم میلادی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## نگارخانه

پرونده:Mahasthangarh,_Bogra,_September_2016_09.jpg|جایگزین=Boundary wall of Mahasthangarh| دیوار مرزی مهستانگره
پرونده:BD_Mahasthangarh5.JPG|جایگزین=Ornamental stone carving on display at Mahasthangarh| حکاکی روی سنگ‌های زینتی در مهستانگره به نمایش گذاشته شده است
پرونده:Mankalir_Mound_(17).jpg|جایگزین=Mankalir Mound| تپه منکالیر
پرونده:BD_Mahasthangarh6.JPG|جایگزین=Govinda Bhita just outside the Mahasthangarh citadel| گوویندا بهیتا درست خارج از ارگ ماهاستانگر
پرونده:Place_of_parshuram_(42).jpg|جایگزین=Place of Parshuram| محل پرشورام
پرونده:Mahasthangar_Karotoa_River_Bogra_Bangladesh.JPG|جایگزین=Karatoya River by the Mahasthangarh citadel| رودخانه کاراتویا در کنار ارگ ماهستانگره
پرونده:Gokul_Medh,_Bogra,_September_2016_28.jpg|جایگزین=Lakshindar Behular Basar Ghar at Gokul| لکشیندار بهولار بصار غار در گوکول
پرونده:Mahasthangar_Gokul_Medh_Bogra_Bangladesh.JPG|جایگزین=Gokul Medh| گوکول مد
پرونده:Gokul_Medh,_Bogra,_September_2016_18.jpg|جایگزین=Gokul Medh| گوکول مد
پرونده:Govinda_Bhita,_Mahasthangarh,_Bogra,_September_2016_05.jpg|جایگزین=Govinda Vita| گوویندا ویتا
پرونده:Mahasthangar_Museum_Bogra_Bangladesh_(7).JPG|جایگزین=Mahasthangarh Museum| موزه مهستانگره
پرونده:Palace_of_Parshuram,_Mahasthangarh,_Bogra,_September_2016_06.jpg|جایگزین=Place of Parshuram| محل پرشورام
پرونده:Totaram_Panditer_Dhap_(16).jpg|جایگزین=Bihar Dhap| بیهار دهپ
پرونده:Mahasthangar_Museum_Bogra_Bangladesh_(11).JPG|جایگزین=Mahasthangarh Museum| موزه مهستانگره
پرونده:Shiva_Lingam_with_Gauripatta_at_Mahasthangarh_Museum.jpg|جایگزین=Mahasthangarh Museum| موزه مهستانگره
پرونده:মহাস্থানগড়_(3).jpg|جایگزین=mahasthangarh wall| دیوار ماهستانگر
پرونده:মহাস্থানগড়_(33).jpg|جایگزین=resort of mahashangarh| تفرجگاه ماهاشنگره
پرونده:মহাস্থানগড়_(24).jpg|جایگزین=wall of mahasthangarh| دیوار ماهستانگر
پرونده:মহাস্থানগড়_(40).jpg| مهستانگره
پرونده:মহাস্থানগড়_(7).jpg|جایگزین=mahasthangarh wall| دیوار ماهستانگر


## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی
آبراهام سارگسیان

**آبراهام سارگسیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) معمار اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۰ مارس ۱۹۲۷ در سوکار به دنیا آمد . همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین، نشان پرچم سرخ کار، معمار شایسته ارمنستان شوروی و معمار شایسته اتحاد شوروی شده‌است. وی در ۷ دسامبر ۱۹۸۸ در سن ۶۱ سالگی در جریان زمین‌لرزه ۱۹۸۸ ارمنستان درگذشت.

## آثار
* تونل «آرپا-سوان»

## یادداشت

## نگارخانه

Abram Sargsyan2.jpg|سازندگان تونل «آرپا-سوان» و آبراهام سارگسیان


## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

## منابع

* 

*   
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:زادگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:جان‌باختگان زمین‌لرزه اسپیتاک
میناماتی

**میناماتی** یا **مویناموتی** () دامنه ای از تپه‌های منزوی و کم عمق است که دارای بیش از ۵۰ سکونتگاه بودایی باستانی است که قدمت آنها بین قرن هشتم و دوازدهم پس از میلاد است. این بخشی از مجموعهٔ باستانی ساماتای بنگال بود که از مرکز ناحیه کومیلا در بنگلادش تا اینجا امتداد دارد. مویناموتی تقریباً در ۸ مایلی شهر کامیلا واقع شده است. این مکان کانون یکی از مهم‌ترین مکان‌های باستان‌شناسی بودایی در منطقه بود. کانتون کامیلا در نزدیکی آن قرار دارد و گورستان دوران استعماری را در خود جای داده است. میناماتی به خاطر ملکه چاندرا به همین نام، مادر گووینداچاندرا نامگذاری شده است. مینامتی ۱۱۴ کیلومتر از شهر داکا از طریق بزرگراه ملی ۱ و نزدیک به ۱۶۲ کیلومتر از چیتاگونگ فاصله دارد. همچنین یک معبد بودایی در کنار آن وجود دارد.

## منابع

* 
رده:بوداگرایی در بنگلادش
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در بنگلادش
رده:مناطق مسکونی پیشین در بنگلادش
نشر گیلگمش

**نشر گیلگمش** مؤسسه انتشاراتی در ایران که در حوزه‌های مختلف هنر فعالیت می‌کند. آثار متعددی از نویسندگان، هنرمندان و دربارهٔ سینماگران در این نشر منتشر شده است. از جمله می‌توان اشاره کرد به انتشار کتاب‌هایی مرتبط با بهمن فرمان‌آرا، ناصر تقوایی، داریوش مهرجویی، سعید مطلبی،امیررضا کوهستانی، صفی یزدانیان، سرگئی پاراجانف، چارلی چاپلین، فرانسوا رولاند تروفو، پیر پائولو پازولینی، لارس فون تریه، سیدنی لومت  ژان‌کلود کاریِر و…

## معرفی
نشر گیلگمش فعالیت‌اش را از سال ۱۳۹۸ آغاز کرد. نخستین اثر این نشر در همین سال منتشر شد. نشر گیلگمش با مأموریت انتشار کتاب‌های حوزه هنرهای تجسمی،موسیقی، عکاسی، سینما و تئوری و نظریه‌های سینما، نظریه‌های هنری کارش را پیش می‌برد. در نشر گیلگمش مجموعه‌های متعددی در موضوع‌های مختلف هنر و زیبایی‌شناسی و فلسفه هنر تعریف شده است؛ از آن جمله  مجموعه کولاژ؛ دربرگیرنده جستار، تفسیر و خاطرات هچنین به کارناوال؛ دربرگیرنده کتاب‌های تاریخ هنر، هنرمندان، مکاتبات هنری  بخش  و مجموعه کانون؛ دربرگیرنده نظریهٔ هنر، فلسفه هنر، جامعه‌شناسی هنر و کارگاه؛ آثار هنری را ارائه ‌می‌کند.  بر اساس گزارش بانک اطلاعات خانه کتاب و ادبیات تا سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۳۷ اثر در این نشر چاپ و تجدید چاپ شده است. برخی از کتاب‌های نشر گیلگمش مشترکاً با نشرچشمه منتشر شده است.

## کتاب‌ها
آثار متعددی از نویسندگان، هنرمندان و دربارهٔٔ سینماگران و هنرمندان در این نشر منتشر شده است، که برخی از آن‌ها مورد توجه رسانه‌ها و مخاطب‌ها قرار گرفته است. از جمله می‌توان اشاره کرد به انتشار کتاب‌هایی مرتبط با بهمن فرمان‌آرا، ناصر تقوایی، داریوش مهرجویی، سعید مطلبی،امیررضا کوهستانی، صفی یزدانیان، سرگئی پاراجانف، چارلی چاپلین، فرانسوا رولاند تروفو، پیر پائولو پازولینی، لارس فون تریه، سیدنی لومت ژان‌کلود کاریِر و…

## دست‌آوردها
برخی از کتاب‌های این نشر نامزد رقابت‌های ملی کتاب در ایران شدند.

* نامزد چهل‌ویکمین دوره کتاب سال برای کتاب ابزارهای کمدی‌نویسی: مسئلهٔ جدی بانمک بودن تألیف استیو کاپلان، ترجمه مهدی کیا
* تقدیر شده در چهلمین دوره کتا سال برای اثر تاریخ مفاهیم بنیادین زیبایی‌شناسی، تألیف ووادیسواف تاتارکیویچ، ترجمهٔ حمیدرضا بسحاق

## جستارهای وابسته
## منابع

رده:شرکت‌های انتشاراتی ایران
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب ایران
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب
رده:شرکت‌های انتشاراتی
متاپنوموویروس انسانی

***متاپنوموویروس انسانی*** (**HMPV** یا **hMPV**) یک ویروس آران‌ای تک رشته‌ای با سوی منفی از خانواده پنوموویریده است و نزدیک به زیرگروه *متاپنوموویروس پرندگان* (AMPV) است.

## پیشینه
این ویروس برای نخستین بار در سال ۲۰۰۱ در هلند با استفاده از روش تکثیر تصادفی پلی‌مورفیسم (آران‌ای دلخواه پی‌سی‌آر) که روشی برای شناسایی ویروس‌های ناشناخته در حال رشد در محیط کشت است، جداسازی شد. از سال ۲۰۱۶ این ویروس دومین علت شایع (پس از ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV)) بیماری حاد دستگاه تنفسی در کودکان زیر ۵ سال سالم در بخش بیماران سرپایی در ایالات متحده بود.

## علائم
علائم ابتلا به این ویروس شامل سرفه، تب، گرفتگی بینی، تنگی نفس و خستگی با دوره نهفتگی سه تا شش روز است و در اواخر زمستان و بهار در مناطق معتدل احتمال ابتلا به آن بالا است. میانگین طول دوره بیماری به شدت آن بستگی دارد. اما مانند دیگر عفونت‌های تنفسی ویروسی است.

این ویروس می‌تواند باعث بیماری‌های تنفسی فوقانی و تحتانی مانند برونشیت یا سینه‌پهلو در همه گروه‌های سنی شود. اما بیشتر در خردسالان، سالمندان و به طور کلی افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف مشاهده می‌شود.

## انتقال
اچ‌ام‌پی‌وی احتمالاً بیشتر از طریق ترشحات ناشی از سرفه و عطسه فرد آلوده به دیگران منتقل می‌شود. اما تماس با فرد یا اشیاء آلوده نیز باعث انتقال بیماری می‌شود.

## درمان
در حال حاضر هیچ واکسن یا درمان ضد ویروسی خاصی برای HMPV وجود ندارد. درمان درجه اول این بیماری، شامل مدیریت علائم است.

## همه‌گیری ۲۰۲۴–۲۰۲۵
در ژانویه ۲۰۲۵ مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های چین داده‌هایی را منتشر کرد که نشان می‌دهد عفونت های تنفسی در هفته ۱۶ تا ۲۲ دسامبر ۲۰۲۴ به طور چشمگیری افزایش یافته است. متاپنوموویروس انسانی با ۶/۲ درصد از آزمایش‌های مثبت بیماری های تنفسی و ۵/۴ درصد از بستری شدن در بیمارستان‌های ناشی از بیماری‌های تنفسی در چین، بیشتر از کووید ۱۹، رینوویروس یا آدنوویروس مرتبط بود. کان بیائو، رئیس موسسه ملی کنترل و پیشگیری از بیماری های واگیردار چین، اعلام کرد که میزان HMPV در میان کودکان ۱۴ سال و کمتر در چین در حال افزایش است. هنگ کنگ و کشورهایی مانند مالزی، قزاقستان، هند، ایتالیا و اوکراین نیز موارد ابتلا به HMPV را تایید کرده‌اند.

## منابع

رده:گونه‌های توصیف‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:ویروس‌های انسانی
رده:ویروس‌های جانوری
رده:پنوموویریده
آشپزی گامبیایی

**گامبیا** در واقع آشپزیی خاص خود را ندارد. غذاهایی که در آنجا یافت می‌شوند بیشتر از کشور همسایه سنگال می‌آیند که آشپزی آن تحت تأثیر فرانسوی‌ها است. مواد متداول شامل ماهی، برنج، بادام زمینی، گوجه فرنگی، لوبیا چشم‌بلبلی، لیمو، کاساوا، کلم، سیب زمینی، کدو تنبل، بادنجان، کاهو، برنج، کوسکوس، ذرت، فاندی، نمک، فلفل، پیاز، فلفل قرمز، و گیاهان مختلف است. صدف نیز یک غذای محبوب از رودخانه گامبیا است و توسط زنان برداشت می‌شود.

## غذاها
بندانگشتی|213x213پیکسل| ''معافه''
بندانگشتی|200x200پیکسل| ''تیاکری''
* *بناچین*، نام دیگر thieboudienne، یک غذای سنگالی است که به‌طور سنتی در یک قابلمه طبخ می‌شود (روشی که به آن نام می‌دهد). مواد مختلفی از جمله ماهی یا گوشت اضافه می‌شود، گیاهان، آب لیمو، ریحان، بادمجان، جعفری، پیاز، فلفل قرمز، گوجه فرنگی، کدو تنبل، هویج، کلم، کاساوا، فلفل، تخم مرغ باغی، ماهی خشک و روغن نباتی چاشنی شده و گاهی رب گوجه فرنگی برای رنگ اضافه می‌گردد
* *کالدو* یک غذای کامل ماهی بخارپز شده با طعم لیمو است که نوعی از یاسا است. معمولاً از *جورتو* یا *Sompat* استفاده می‌شود
* *دومودا*، یک غذای ماندینکا است که با خمیر بادام زمینی غلیظ، گوشت یا ماهی طعم‌دار شده با نمک، پیاز، گوجه‌فرنگی تازه، سیب‌زمینی، هویج، کلم، آب، رب گوجه‌فرنگی، آب لیمو، آب سوپ و برنج سفید درست می‌شود. *دومو* به معنی خوردن و *دا* به معنی دیگ خورش است
* *مباهل* یا *نیانکاتانگ*، یک غذا از ماهی دودی و نمکی است که با بادام زمینی، خرنوب یا لوبیا چشم سیاه، پیازچه، فلفل قرمز تازه، برنج سفید و گوجه فرنگی تلخ یا *جاتو* تهیه می‌شود.
* *نیامبه نیبه*، غذایی از کاساوا و لوبیا که با روغن، پیاز، فلفل قرمز، پایه سوپ، نمک، فلفل و ماهی سرخو سرخ شده درست می‌شود.
* سوپ فلفلی، خورش ماهی تند.
* *یاسا* یک غذا از مرغ کامل یا ماهی لیمویی است که با نمک، فلفل، پیاز، میخک، سیر، خردل، سس چیلی، آب لیمو، برنج و آب درست می‌شود (اگر با مرغ درست شود)
* ماهی قل‌قلی تهیه شده با *بونگای* آسیاب شده، پیاز، گوجه فرنگی، آرد سوخاری، جعفری، فلفل سیاه، روغن، آب سوپ، رب گوجه فرنگی، فلفل قرمز و برنج سفید
* *مافه* یک غذای ماندینکا است که از خمیر بادام زمینی و سبزیجات مختلف تهیه می‌شود.
* خورش صدف
* *تیاکری*، غذای شیرینی که از کوسکوس (گندم یا ارزن)، شیر (یا شیر تغلیظ شده یا ماست شیرین شده) و ادویه تهیه می‌شود. *چاکری* یک پودینگ کوسکوس است.

## منابع


رده:آشپزی غرب آفریقا
زاویه لمیدگی

**زاویه لَمیدگی** () به حالتی از کشتی گفته می‌شود که در وضعیت تعادل کشتی به صورت عمودی قرار ندارد (یعنی دارای ارتفاع تعادل منفی است) و به همین دلیل زاویه‌ای از کج‌شدن به سمت چپ یا راست پیدا می‌کند.

وقتی یک کشتی دارای ارتفاع تعادل (ارتفاع متاسنتریک) (GM) منفی باشد، یعنی در تعادل ناپایدار باشد، هر نیروی خارجی که به آن وارد شود باعث می‌شود کشتی شروع به کج‌شدن کند. با کج‌شدن کشتی، گشتاور دوم سطح خط آب کشتی (صفحه‌ای که بدنه کشتی را در سطح آب قطع می‌کند) افزایش می‌یابد که این امر BM (فاصله از مرکز شناوری تا مرکز تعادل) کشتی را افزایش می‌دهد. از آنجا که KB (فاصله از مازه تا مرکز شناوری) تغییر چندانی نمی‌کند، KM (فاصله از مازه تا مرکز تعادل) کشتی افزایش می‌یابد.

در زاویه‌ای از کج‌شدن (مثلاً ۱۰ درجه)، KM به اندازه کافی افزایش می‌یابد تا با KG (فاصله از مازه تا گرانیگاه) برابر شود و در نتیجه GM کشتی برابر صفر می‌شود. هنگامی که این اتفاق بیفتد، کشتی به تعادل خنثی می‌رسد و زاویه‌ای که در آن این اتفاق رخ می‌دهد، *زاویه لمیدگی* نامیده می‌شود.

به عبارت دیگر، وقتی یک کشتی ناپایدار به سمت یک زاویه کج‌شدن به تدریج افزایش‌یافته متمایل می‌شود، در زاویه‌ای مشخص، مرکز شناوری (B) ممکن است دقیقاً زیر مرکز ثقل (G) قرار گیرد. *زاویه لمیدگی* نباید با زاویه کژمان اشتباه گرفته شود. زاویه کژمان ناشی از بارگذاری نامساوی در دو طرف خط مرکزی کشتی است.

اگرچه کشتی در زاویه لمیدگی ویژگی‌های تعادل پایدار را نشان می‌دهد، اما این یک وضعیت خطرناک است و باید به سرعت اقدامات اصلاحی برای جلوگیری از واژگونی کشتی انجام شود.

زاویه لمیدگی معمولاً به دلیل تأثیر سطح آزاد بزرگ یا از دست دادن پایداری ناشی از آسیب دیدن بخش‌های مختلف کشتی ایجاد می‌شود. این وضعیت با زاویه کژمان متفاوت است، زیرا در زاویه لمیدگی، کشتی به دلیل توزیع وزن به یک طرف متمایل نمی‌شود، بلکه تنها نمی‌تواند وضعیت عمودی بدون کج‌شدن را حفظ کند.

## جستارهای وابسته
* زاویه کژمان
* استاتیک سیالات
* معماری دریایی

## منابع

* 

رده:مبانی مهندسی
رده:معماری نیروی دریایی
یها

**یها** () ( *yiḥa*, خط عربستان جنوبی باستان 𐩥𐩢 12px12px **'; خط عربستان جنوبی باستان: **𐩺𐩢𐩱** **') شهری است در شمال مهاکلگنا در اتیوپی است. به احتمال زیاد این شهر پایتخت پادشاهی پیش از امپراتوری حبشه به نام **داموت** بوده است. داموت یک پادشاهی بود که در حال حاضر در اریتره و شمال اتیوپی قرار دارد و بین قرن‌های ۱۰ تا ۵ پیش از میلاد وجود داشت. تعداد کمی از کتیبه‌ها درباره این پادشاهی باقی مانده‌اند و تحقیقات باستان‌شناسی بسیار کمی در این باره انجام شده است. به همین دلیل، مشخص نیست که آیا داموت  به عنوان یک تمدن پیش از مراحل اولیه امپراتوری حبشه پایان یافته است، یا اینکه به صورت تدریجی به دولت اکسوم تبدیل شده، یا یکی از کشورهای کوچک بود که احتمالاً در حدود ۱۵۰ پیش از میلاد در پادشاهی اکسوم متحد شدند.

## باستان‌شناسی
[چپ|بندانگشتی|ویرانه‌های معبد یها در [منطقه تیگرای، اتیوپی.]]
قدیمی‌ترین ساختار باقی‌مانده در اتیوپی، معبد یها، در یها قرار دارد. این برج به سبک سبایی‌ها ساخته شده و از طریق مقایسه با ساختارهای باستانی در عربستان جنوبی به حدود دهه ۷۰۰ (پیش از میلاد) تاریخ‌گذاری شده است. اگرچه هیچ‌گونه آزمایش تاریخ‌گذاری رادیوکربن بر روی نمونه‌های موجود در سایت انجام نشده است، این تاریخ برای برج بزرگ توسط کتیبه‌های محلی تأیید می‌شود. 

دیوید فیلیپسون علت «حفظ عالی» آن را به دو عامل نسبت می‌دهد: «مراقبتی که سازندگان اصلی آن برای ایجاد بنیاد سطحی و مستحکم در سنگ بستر ناهموار انجام داده‌اند؛ و بازسازی آن -- شاید از قرن ششم میلادی -- برای استفاده به عنوان کلیسای مسیحی.» دو سایت باستان‌شناسی دیگر در یها شامل گرات بیل گبری است که یک مجموعه ویران‌شده با رواق ۱۰ متر عرض و دو مجموعه ستون مربع شکل است، و گورستانی که چندین قبر سنگ‌تراشیده را در خود جای داده و اولین بار در اوایل دهه ۱۹۶۰ مورد بررسی قرار گرفت. برخی متخصصان گمان کرده‌اند که یکی از این قبرها حاوی یک دفن سلطنتی بوده است. دیگری بر این باور است که منطقه مسکونی باستانی احتمالاً یک کیلومتر به شرق روستای امروزی قرار داشته است.

[چپ|بندانگشتی|اسلب‌های سنگی با کتیبه‌های [زبان سبایی یافت‌شده در یها، اتیوپی.]]
علاوه بر این، یها محل کلیسای ارتدکس توحیدی اتیوپی است. این کلیسا طبق سنت توسط *آبا آفتسه*، یکی از نه قدیس، تأسیس شده است. در گزارش خود از اتیوپی، فرانسیسکو آلوارز از سفر به این شهر در سال ۱۵۲۰ (که آن را «آبافاسم» نامیده) صحبت کرده و توصیفی از برج باستانی، کلیسا و معبد محلی ارائه داده است. این کلیسا یا همان معبد بزرگ بازسازی‌شده است، یا یک ساختمان تخریب‌شده که اکسومیته در اوایل قرن ۲۰ توصیف کرده‌اند. (ساختار کنونی ویژگی‌های معماری اکسوم را نشان می‌دهد و بین سال‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۴۹ ساخته شده است)

مرکز آمار هیچ تخمینی از جمعیت این روستا در سال ۲۰۰۵ منتشر نکرده است.

یها در فوریه ۱۸۹۳ توسط باستان‌شناس بریتانیایی تئودور بنت و همسرش مابل به‌طور مختصر مورد بررسی قرار گرفت. یها همچنین محل چندین حفاری باستان‌شناسی بوده است که از سال ۱۹۵۲ توسط مؤسسه باستان‌شناسی اتیوپی آغاز شده است. اگرچه این حفاری‌ها به دلیل درگ قطع شد، اما در سال ۱۹۹۳ دوباره توسط تیم باستان‌شناسی فرانسوی از سر گرفته شد.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:پایتخت کشورهای پیشین
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اتیوپی
رده:مناطق مسکونی در منطقه تجرای
چاینامکس

**چاینامکس** () یا «چین‌گذر» یک استاندارد برای اندازه‌های کشتی است که به کشتی‌های مطابق این استاندارد اجازه می‌دهد تا در حالی که کاملاً بارگیری شده‌اند از بندرگاه‌های مختلف استفاده کنند. حداکثر اندازه این کشتی‌ها شامل  آبخور،  عرض و  طول کل می‌شود. نمونه‌ای از کشتی‌هایی با این اندازه، کشتی‌های فله‌بر *[[واله‌مکس]]* هستند.

این استاندارد در ابتدا برای حمل بارهای بسیار بزرگ سنگ آهن به چین از بندرهای برزیلی طراحی شده بود که توسط شرکت معدنی وله اداره می‌شد.

بندرها و زیرساخت‌های «سازگار با استاندارد چین‌گذر» به بندرهایی گفته می‌شود که چنین کشتی‌هایی می‌توانند به راحتی در آن‌ها پهلو بگیرند. برخلاف ابعاد سوئزگذر و پاناماگذر، استاندارد چاینامکس بر اساس سد سلولی یا کانال‌ها یا پل‌ها تعیین نمی‌شود. این استاندارد بر امکانات بندر متمرکز است و نام آن از حمل‌ونقل‌های خشک‌بار (سنگ معدن) عظیمی که چین از سراسر جهان دریافت می‌کند، گرفته شده است.

در حمل‌ونقل کانتینری، کلاس‌های جدیدی که برای تجارت با چین طراحی شده‌اند، بیشتر بر طول حدود ۴۰۰ متر تمرکز کرده‌اند، که بندرهای عمیق کانتینری قادر به ارائه خدمات به این کشتی‌ها هستند.

## نمونه‌ها
* لولابه، کامرون—بندر سنگ آهن.

## جستارهای وابسته
* فهرست بندرهای پاناماکس
* کشتی باری Handymax, Panamax, Suezmax, Capesize

## جستارهای وابسته
* کشتی باری

## منابع

*
کوچک‌ترین جعبه فراگیر

**کوچک‌ترین جعبه فراگیر** ()، کوچک‌ترین جعبه مستطیلی است که می‌تواند یک مجموعه از نقاط را به‌طور کامل در خود جا دهد. این جعبه طوری طراحی می‌شود که همه نقاط یا شکل موردنظر درون آن قرار بگیرند و در عین حال اندازه جعبه تا حد ممکن کوچک باشد.

این مفهوم در مواردی مثل:
* برنامه‌ریزی شهری: پوشش ساختمان‌ها یا مزارع
* هندسه محاسباتی: پیدا کردن شکل تقریبی اشیا برای محاسبات سریع‌تر
* گرافیک رایانه‌ای: تعیین حدود اشیای سه‌بعدی در بازی‌ها یا پویانمایی‌ها
* پردازش تصویر: یافتن محدوده یک شیء در تصویر دیجیتال
استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کره محیطی

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:الگوریتم‌های هندسی
رده:هندسه
نشر کتاب چ

**نشر کتاب چ** ( نشر کودک و نوجوان نشر چشمه) مؤسسه انتشاراتی در ایران است که عمدتاً در حوزه ادبیات و کتاب‌های کودک و نوجوان و فعالیت می‌کند. آثار متعددی از این ناشر در رقابت‌های کتاب در ایران برگزیده و تقدیر شده است. و آثاری از نویسندگانی شناخته‌شده‌ای مانند فرهاد حسن‌زاده، پروین علی‌پور، فرمهر منجزی، نسیم مرعشی، محمد طلوعی، نادر همایون تکمیل، رضی هیرمندی، سیدعلی کاشفی خوانساری و … را منتشر کرده است.

## معرفی
نشر کتاب چ فعالیت‌اش را از سال ۱۳۹۷ آغاز کرده است؛ عمده کتاب‌های این نشر بر اساس تفکیک‌بندی‌های گروه سنی انجام شده است. بر اساس گزارش بانک اطلاعات خانه کتاب و ادبیات تا سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۳۸۵ اثر در این نشر چاپ و تجدید چاپ شده است.

## کتاب‌ها
آثار متعددی از این نشر در رسانه‌ها بازتاب داشته است؛ که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.
* بنگ! بنگ! بنگ! اثر فرهاد حسن‌زاده با تصویرگری پروین حیدری‌زاده
* کتاب‌های تصویری داستان‌های زیر آب نوشتهٔ روت گالووی ترجمه علی مولوی
* هستی ایزدان و نیستی دیوان جلد دوم مجموعه تاریخ اساطیری ایران به قلم مهرک‌علی صابونچی با تصویرگری آرزو یاغلی
* پسری که با اژدها پرواز می‌کرد به نویسندگی اَندی شِپِرد با تصویرگری سارا اوگیلوی و ترجمه لیلا حسین‌رشیدی
* دروغ نوشته کاره سانتوس، ترجمه سارا یوسفی
* درسا و کلاس سوم پیتزایی از مجموعه دوجلدی درسا نوشته نسیم مرعشی با تصویرگری سیدمهدی فاطمی‌نسب
* برادر خوانده نوشته کنیث اُپل با ترجمه سیمین زرگران
* با بچه‌ها که کسی حرف نمی‌زند نوشته کی‌رستن بویه ترجمه کتایون سلطانی
* پسری به نام امید نوشته لارا ویلیامسون ترجمه بیتا ابراهیمی
* قصه‌های عهد قجر نوشته سیدعلی کاشفی خوانساری
* تابستان رؤیایی جولیان نوشته آن کامرون تصویرگری دورا لدر ترجمه فرمهر منجزی
* پسر عزیزم، تو اخراجی نوشته جودی سی‌یرا آی فبرا با ترجمه مینا کریمیان

## دست‌آوردها
کتاب‌هایی از این نشر در ادوار مختلف، در رقابت‌های کتاب ایران برگزیده و تقدیر یا نامزد شده‌اند.
* راه‌یافته به فهرست کلاغ سفید؛ کتاب‌خانه بین‌المللی مونیخ با کتاب برد نوروزی، نوشته حدیث لزر غلامی، تصویرگر محبوبه یزدانی
* راه‌یافته به فهرست کلاغ سفید؛ کتاب‌خانه بین‌المللی مونیخ با کتاب نه مثل هر روز نوشته فرهاد حسن‌زاده، تصویرگر هاله قربانی
* نامزد اولین‌دوره نشان لاک‌پشت پرنده برای کتاب آرزوهای کوچک اثر کارن هس ترجمه پروین علی‌پور
* نامزد اولین‌دوره نشان لاک‌پشت پرنده برای کتاب دردسرساز نوشتهٔ بن میکائلسن و ترجمهٔ پروین علی پور
* نامزد پانزدهمین جشنواره کتاب کودک و نوجوان برای کتاب دردسرساز نوشتهٔ بن میکائلسن و ترجمهٔ پروین علی پور
* برنده نشان نقره‌ای نهمین دوره لاک پشت پرنده برای کتاب اعترافات یک دوست خیالی نوشته میشل کیو واس با ترجمه زهرا چوپانکاره
* تقدیر شده شورای کتاب کودک در سال ۱۴۰۰ برای کتاب فیل اثر پیتر کارناواس ترجمه حشمت  میرعابدینی
* برگزیده شورای کتاب کودک در سال ۱۳۹۷ برای کتاب کتاب دشمن نوشته دیوید کالی و ترجمه رضی هیرمندی
* نامزد جایزه مهدی آذریزدی سال ۱۴۰۰ برای مجموعه یک قصه و دو قصه؛ یک گرگ و سه بزغاله، حسنی و ننه حسنی، دویست و بیست و چهار سیب برای عروسی نوشته معصومه یزدانی
* راه‌یافته به فهرست چهل‌وچهارم لاک پشت پرنده با کتاب برادرخوانده به قلم کنیث اوپل با ترجمه سیمین زرگران
* راه‌یافته به فهرست چهل‌وچهارم لاک پشت پرنده با کتاب آز نوشته محمد طلوعی

## جستارهای وابسته
## منابع

رده:شرکت‌های انتشاراتی ایران
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب ایران
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب
رده:شرکت‌های انتشاراتی
رده:ناشران کتاب‌های کودکان
باشگاه فوتبال سن دیگو

**باشگاه فوتبال سن دیگو** یک باشگاه فوتبال حرفه‌ای آمریکایی مستقر در سن دیگو است. این باشگاه در لیگ برتر فوتبال (ام‌ال‌اس) به عنوان عضوی از کنفرانس غرب شرکت می‌کند. این تیم بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه اسنپدراگون انجام می‌دهد. این باشگاه در فصل ۲۰۲۵ به عنوان یک تیم گسترش دهنده بازی خود را آغاز کرد.

گروه مالکیت این باشگاه توسط تاجر و سیاستمدار سابق بریتانیایی-مصری، محمد منصور و گروه سیکوان از ملت کومیاای، یک قبیله بومی آمریکایی به رسمیت شناخته شده توسط فدرال، رهبری می‌شود. این گروه در ۱۸ مه ۲۰۲۳ یک تیم توسعه دهنده دریافت کرد. این سی‌امین باشگاه لیگ ام‌ال‌اس است.

## منابع

رده:تیم‌های لیگ برتر فوتبال آمریکا
رده:باشگاه‌های فوتبال در کالیفرنیا
رده:تیم‌های ورزشی در سن دیگو
فرانکو ویلا

**فرانکو ویلا** (؛ درگذشت: ۱۲ اکتبر ۲۰۰۹) فیلم‌بردار اهل ایتالیا بود. او مدیر فیلم‌برداری حدود هشتاد فیلم مابین سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۸ بود.

## گزیدهٔ فیلم‌شناسی
* *[[عروسک شیطان]]* (۱۹۸۳)
* *[[عادت بد]]* (۱۹۸۰)
* *[[جالو در ونیز]]* (۱۹۷۹)
* *[[مالابیمبا – بدکاره بدخواه]]* (۱۹۷۹)
* *[[زن سیسیلی و برهنه]]* (۱۹۷۷)
* *[[خواهرزاده نازنین عزیز]]* (۱۹۷۷)
* *[[اعترافات یک زن خانه‌دار ناکام]]* (۱۹۷۶)
* *[[کارکنان خیابانی]]* (۱۹۷۶)
* *[[عجب دکتری بچه‌ها!]]* (۱۹۷۶)
* *[[کارکنان خیابانی]]* (۱۹۷۶)
* *[[یک گاو نر شهوتی]]* (۱۹۷۶)
* *[[تازه‌کار (فیلم ۱۹۷۵)|تازه‌کار]]* (۱۹۷۵)
* *[[اغواگری (فیلم ۱۹۷۳)]]* (۱۹۷۳)
* *[[چه کسی دادستان را کشت و برای چه؟]]* (۱۹۷۲)
* *[[ارتباط ایتالیایی]]* (۱۹۷۲)
* *[[کالیبر ۹ (فیلم ۱۹۷۲)]]* (۱۹۷۲)
* *[[هتل اسلاتر]]* (۱۹۷۱)
* *[[کمندی برای جانگو]]* (۱۹۶۹)
* *[[بسوز، پسر، بسوز]]* (۱۹۶۹)
* *[[مردانه بکش]]* (۱۹۶۸)
* *[[تا آخرین قطره خون]]* (۱۹۶۸)
* *[[هفت ضربدر هفت]]* (۱۹۶۸)
* *[[نوبت توست که بمیری]]* (۱۹۶۷)
* *[[سربازان و سرجوخه‌ها]]* (۱۹۶۵)
* *[[کنیزان سبا]]* (۱۹۶۳)

## منابع

## پیوند به بیرون
*
خواهرزن کوچک

***خواهرزن کوچک*** () یک فیلم اروتیک به کارگردانی سرجو برگونتسلی است که در سال ۱۹۷۵ منتشر شد.

## گزیدهٔ بازیگران
* کارین وِل
* گرتا ویان
* رابرت وودز
* پوپو د لوکا

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های ایتالیایی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی
رده:فیلم‌های شهوانی ایتالیا
سورن موسسیان

**سورن هامبارتسومی موسسیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) زمین‌شناس، سیاستمدار اهل ارمنستان که عضو شورای ملل جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۱ سپتامبر ۱۹۱۱ در شیروان به دنیا آمد و از دانشگاه فنی گرجستان (۱۹۳۶) انستیتو علوم زمین‌شناسی فرهنگستان ملی علوم ارمنستان (۱۹۳۸) فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین (۱۹۴۵)، نشان پرچم سرخ کار، جایزه استالین (۱۹۵۰) شده است. وی در ۲۴ اوت ۱۹۸۲ در سن ۷۱ سالگی در ایروان درگذشت.

## آثار
## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی
* فهرست سیاستمداران ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای مجمع پنجم شورای عالی اتحاد شوروی
رده:اعضای مجمع ششم شورای عالی اتحاد شوروی
رده:اهالی شیروان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فنی گرجستان
رده:درگذشتگان ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۱ (میلادی)
رده:زمین‌شناسان اهل ارمنستان
رده:زمین‌شناسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:سیاستمداران اهل ارمنستان
رده:نمایندگان دوره پنجم شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
رده:نمایندگان دوره چهارم شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
رده:اعضای شورای ملل جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
رده:نمایندگان دوره سوم شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
باشگاه ورزشی کاوالی

**باشگاه ورزشی کاوالی** یک باشگاه فوتبال حرفه‌ای مستقر در لئوگن، هائیتی است که در حال حاضر در لیگ هائیتی بازی می‌کند.

## افتخارات
* لیگ هائیتی: ۱
* جام باشگاه‌های کارائیب: ۱

## منابع

رده:باشگاه‌های فوتبال هائیتی
رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)
آرتوش هارتیونیان (فرد نظامی)

**آرتوش تادئوسی هاروتیونیان** (؛ زادهٔ  - درگذشته ) یک فرد نظامی اهل ارمنستان بود .

## زندگی‌نامه
در ۸ ژوئن ۱۹۴۲ در روستای گتک به دنیا آمد و از آکادمی نظامی فرونزه  فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برنده مدال مارشال باقرامیان، مدال آندرانیک اوزانیان، مدال دراستامات کانایان، نشان پرچم سرخ، مدال بیستمین سال پیروزی در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱)، مدال به مناسبت یکصدمین سالگرد تولد ولادیمیر ایلیچ لنین، نشان لنین، شهروند افتخاری گوریس شده است. وی در ۴ دسامبر ۲۰۱۲ در سن ۷۰ سالگی در ایروان درگذشت و در پانتئون کومیتاس شهر ایروان به خاک سپرده شد.

## یادداشت

## نگارخانه

Artush Harutyunyan Afganistan Badashkhan 1980.jpg|
Artush Harutyunyan Afganistan Faizabad 1981.jpg|
Artush Harutyunyan Sardarapat May 28.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست سیاستمداران ارمنی
* فهرست نظامیان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:افراد جنگ شوروی در افغانستان
رده:افراد جنگ قره‌باغ اهل ارمنستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دانش‌آموختگان آکادمی نظامی فرونزه
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:ژنرال‌های اهل ارمنستان
رده:نظامیان اهل ارمنستان
باشگاه فوتبال سویا پورتوریکو

**باشگاه فوتبال سویا پورتوریکو** یک تیم فوتبال حرفه‌ای پورتوریکویی مستقر در جونکوس، پورتوریکو بود. این تیم که در سال ۲۰۰۶ تأسیس شد، قبلاً در لیگ فوتبال پورتوریکو بازی می‌کرد. این باشگاه در سال ۲۰۰۶ به عنوان یک تیم مزرعه‌ای برای پورتوریکو آیلندرز در لیگ فوتبال آمریکای شمالی در بایامون تاسیس شد، اما در سال ۲۰۰۸ با باشگاه لالیگایی سویا شریک شد و یک سال بعد به جونکوس نقل مکان کرد. سویا در فصل افتتاحیه لیگ فوتبال پورتوریکو در سال ۲۰۰۸ هر دو فصل عادی و پلی آف را برد و همچنین در سال ۲۰۱۱ قبل از باخت فینال پلی آف در ضربات پنالتی به لئونس قهرمان فصل عادی شد.

این تیم بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه خوسوه الوادیتو گونزالس انجام می‌داد و رنگ‌های تیم سفید، مشکی، آبی و طلایی است. سرمربی فعلی آنها فرانسیس مونیوز است. این تیم همچنین دارای یک تیم پایه به نام **اتلتیکو سویا** است که در لیگ ملی فوتبال پورتوریکو، دسته اول در پورتوریکو بازی می‌کند.

## منابع

رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال منحل‌شده در ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:باشگاه فوتبال سویا
رده:باشگاه‌های فوتبال پورتوریکو
گورگن هایراپتیان

**گورگن (گریگور) میکائیلی هایراپتیان** (؛ زادهٔ  - درگذشته ) یک فرد نظامی اهل ارمنستان بود .

## زندگی‌نامه
در  در وارنکاتاغ به دنیا آمد و از دوره ویسترل و آکادمی نظامی فرونزه (۱۹۵۲) فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برنده قهرمان اتحاد شوروی، نشان لنین (۱۹۴۰)، نشان پرچم سرخ، نشان جنگ میهنی درجه یک (۱۹۸۵) و درجه دو، نشان ستاره سرخ (۱۹۴۳ و ۱۹۵۱)، نشان شایستگی نبرد، مدال به مناسبت یکصدمین سالگرد تولد ولادیمیر ایلیچ لنین، مدال "برای دفاع از لنینگراد"، مدال دفاع از قفقاز، مدال به خاطر پیروزی مقابل آلمان در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱)، مدال بیستمین سال پیروزی در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱)، مدال به خاطر پیروزی مقابل ژاپن، نشان پیش‌کسوت کار شده است. وی در ۱۴ مارس ۱۹۹۸ در سن ۸۳ سالگی در ایروان درگذشت و در آرامستان شاهومیان به خاک سپرده شد.

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست سیاستمداران ارمنی
* فهرست نظامیان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:استادان دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان
رده:خاکسپاری‌ها در آرامستان شاهومیان
رده:دانش‌آموختگان آکادمی نظامی فرونزه
رده:درگذشتگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:نظامیان اهل ارمنستان
خاویر بونیار

**خاویر بونیار** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا ست که در حال حاضر برای باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید بی بازی می‌کند. 

وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۵ سال اسپانیا، زیر ۱۷ سال اسپانیا، زیر ۱۸ سال اسپانیا و زیر ۱۹ سال اسپانیا بازی کرده است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو مادرید بی
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو مادرید
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان اسپانیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل اسپانیا
رده:زادگان ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:ورزشکاران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل اسپانیا
رده:مدافعان مرد فوتبال
ژرونیمو اسپینا

**ژرونیمو اسپینا** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است که در حال حاضر برای باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید بی بازی می‌کند. 

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو مادرید بی
رده:بازیکنان پریمرا فدراسیون
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آرژانتین
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل آرژانتین
رده:زادگان ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:مدافعان مرکزی مرد فوتبال
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل آرژانتین در اسپانیا
جام باشگاه‌های کارائیب ۲۰۰۹

**جام باشگاه‌های کارائیب ۲۰۰۹** یازدهمین دوره جام باشگاه‌های کارائیب، رقابت‌های بین‌المللی فوتبال باشگاهی سالانه در منطقه کارائیب بود که در بین باشگاه‌هایی که اتحادیه‌های فوتبال آن‌ها به اتحادیه فوتبال کارائیب (سی‌اف‌یو) وابسته هستند، برگزار می‌شود. سه تیم برتر مسابقات - دبلیو کانکشن، پورتوریکو آیلندرز، و سن خوان جابلوته - به لیگ قهرمانان کونکاکاف ۱۰–۲۰۰۹ راه یافتند.

## باشگاه‌های راه یافته
باشگاه‌های زیر به مسابقات راه یافتند.

**نکات**
* † سن خوان جابلوته در مرحله دوم سیدبندی شد.
* ‡ پورتوریکو آیلندرز در مرحله سوم سیدبندی شد.
* ₮ پورتمور یونایتد و آرسی‌ای از مسابقات انصراف دادند.
* کشورهای زیر تیمی را به مسابقات نفرستادند: آنگویلا، باهاما، باربادوس، برمودا، جزایر ویرجین بریتانیا، جزایر کیمن، کوبا، جمهوری دومینیکن، گویان فرانسه، گرنادا، گرادالوپ، مارتینیک، مونتسرات، سنت کیتس و نویس، سنت لوسیا، سن مارتین، سنت وینسنت و گرنادین‌ها، سینت مارتن، جزایر تورکس و کایکوس، و جزایر ویرجین ایالات متحده آمریکا.

## تغییرات
در سال ۲۰۰۸ هیچ تورنمنتی برگزار نشد زیرا تا قبل از این دوره، جام باشگاه‌های کارائیب نزدیک به پایان سال تقویمی برگزار می‌شد، اما در سال ۲۰۰۸ تصمیم گرفته شد که این مسابقات در اوایل سال برگزار شود تا این رقابت‌ها نزدیک تر به لیگ قهرمانان بعدی کونکاکاف برگزار شود که از این مسابقات به عنوان مسابقات انتخابی منطقه کارائیب استفاده می‌کند.

## مرحله اول

|}

## مرحله دوم

|}

## مرحله نهایی
### نیمه نهایی

----

### رده‌بندی

### فینال

## منابع

رده:جام باشگاه‌های کارائیب
سلو دیالو

**سلو دیالو** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل گینه است که در حال حاضر به صورت قرضی از باشگاه فوتبال دپورتیوو آلاوس برای باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید بی بازی می‌کند. 

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده است می‌توان به باشگاه فوتبال دپورتیوو آلاوس اشاره کرد.

وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال گینه بازی کرده است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی هوئسکا
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو مادرید بی
رده:بازیکنان باشگاه دپورتیوو آلاوز
رده:بازیکنان پریمرا فدراسیون
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل اسپانیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل گینه
رده:زادگان ۲۰۰۳ (میلادی)
عبدالله ریحانی

**عبدالله ریحانی** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل مراکش است که در حال حاضر برای باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید بازی می‌کند. 

وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال مراکش، زیر ۲۰ سال مراکش، و زیر ۲۳ سال مراکش بازی کرده است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو مادرید بی
رده:بازیکنان پریمرا فدراسیون
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان مراکش
رده:بازیکنان فوتبال اهل بارسلون
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل اسپانیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل مراکش
رده:زادگان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:مدال‌آوران بازی‌های مدیترانه در فوتبال
رده:مدال‌آوران برنز بازی‌های مدیترانه برای مراکش
رده:مهاجمان مرد فوتبال
ینگیباریان

**ینگیباریان** (زبان ارمنی: ), یکی از نام‌های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می‌باشد.

* ژاک ینگیباریان
* لئونید ینگیباریان
* میکائیل ینگیباریان
* ولادیمیر ینگیباریان
* ویکتور ینگیباریان
* هاروتیون ینگیباریان
* هراند ینگیباریان
* ینگیبار ینگیباروف

## منابع
* 
* 
* 
* 

رده:نام‌های خانوادگی ارمنی‌زبان
میکائیل ینگیباریان

**میکائیل (میشا) هاروتیونی ینگیباریان** (؛ زادهٔ  - درگذشته ) یک انقلابی و سیاستمدار اهل ارمنستان که از تاریخ ۱۹۳۷ تا تاریخ ۱۹۳۷ ریاست دانشگاه دولتی ایروان را برعهده داشت

## زندگی‌نامه
در ۳۰ اوت ۱۹۰۲ در بیوراکان به دنیا آمد و از دانشگاه کمونیستی سوردلوف (۱۹۲۱) و انجمن استادهای سرخ (۱۹۳۳) فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برنده نشان لنین شده است. وی در ۱۹۳۸ در سن ۳۶ سالگی در جریان پاکسازی بزرگ کشته شد.

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی
* قربانیان ارمنی در پاکسازی بزرگ

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:استادان دانشگاه دولتی ایروان
رده:اعدام‌شدگان توسط اتحاد شوروی بوسیله جوخه آتش
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی

رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کمونیستی سوردلوف
رده:درگذشتگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:رئیسان دانشگاه دولتی ایروان
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:قربانیان پاکسازی بزرگ اهل ارمنستان
باشگاه فوتبال اتوکرا

**باشگاه فوتبال اتوکرا** () یک باشگاه فوتبال مستقر در اتوکرا، اسپانیا است که در حال حاضر در پریمرا فدراسیون، سومین سطح لیگ فوتبال در اسپانیا، به رقابت می‌پردازد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال در اندلس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۲ (میلادی) در اسپانیا
جان هرتس

**جان هرتس** (;  – ) محقق آمریکایی روابط بین‌الملل و حقوق بود. او مبدع اصطلاح معمای امنیت بود. هرتس در کتاب «رئالیسم سیاسی و ایده‌آلیسم سیاسی» با انتقاد از ایده‌آلیسم آن را ناتوان از مواجهه با معمای امنیت می‌داند. او در عوض، نظریهٔ «رئالیسم لیبرال» را پیشنهاد می‌دهد. ریچارد اشلی در طبقه‌بندی واقع‌گرایی آن را به سه دسته تقسیم می‌کند که شامل واقع‌گرایی فنی (کنت والتز)، واقع‌گرایی تفسیری (مورگنتا) و واقع‌گرایی انتقادی (جان هرتس) می‌شود.

## جستارهای وابسته
* معمای امنیت

## پانویس

## منابع
* 

رده:دانشمندان علوم سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه مطالعات عالی توسعه‌ای و بین‌المللی
رده:درگذشتگان ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار شایستگی جمهوری فدرال آلمان
رده:زادگان ۱۹۰۸ (میلادی)
رده:مهاجران به ایالات متحده آمریکا
رده:مهاجران به سوئیس
رده:مهاجرین از آلمان نازی به ایالات متحده
ناتالیا مارتیروسیان

**ناتالیا آرتمی مارتیروسیان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) مهندس، مهندس عمران اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
وی در  در تفلیس به دنیا آمد و از دوره‌های عالی فنی زنان (۱۹۱۵) فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین و نشان پرچم سرخ کار شده است. وی در ۱۴ ژوئن ۱۹۶۰ در سن ۷۰ سالگی در ایروان درگذشت.

## آثار
* :hy:Հոկտեմբերյանի ջրանցք
* :hy:Շիրակի ջրանցք
* دریاچه آرپی

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی تفلیس
رده:درگذشتگان ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۹ (میلادی)
رده:مهندسان اهل ارمنستان
آرتینو و استدلال‌هایش در مورد روسپی‌های درباری، زنان شوهردار و… مردان بی‌غیرت

***آرتینو و استدلال‌هایش در مورد روسپی‌های درباری، زنان شوهردار و… مردان بی‌غیرت*** () که با نام ***قصه‌های آبی آرتینو*** () هم شناخته می‌شود، یک فیلم اروتیک به کارگردانی انریکو بومبا است که در سال ۱۹۷۲ منتشر شد.

## گزیدهٔ بازیگران
* لوچانو د آمبروزیس
* فرانکا گونلا
* ماریسا تراورسی
* کارین وِل
* سیلویو اسپاچزی
* جانکارلو بادسی
* وینیچو سوفیا

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌های ایتالیایی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی
رده:فیلم‌های شهوانی ایتالیا
رده:فیلم‌های دکامرونی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سده ۱۶ (میلادی)
قورباغه‌های زهرآگین

**قورباغه‌های زهرآگین**  سرده‌ای از قورباغه‌های زهری و بومی آمریکای مرکزی و جنوبی است. زمانی دارای گونه‌های متعددی بود، اما بیشتر آنها که در ابتدا در این سرده قرار می‌گرفتند به سرده‌های دیگری مانند *Adelphobates* , *Ameerega* , *Andinobates* , *Epipedobates* , *Excidobates* , *Oophaga*، *[[قورباغه‌های زهرآگین طلایی|Phyllobates]]* و *[[قورباغه‌های زهرآگین بندانگشتی|Ranitomeya]]* تقسیم شدند. سردهٔ کدرتر در تیره مانند *[[قورباغه‌های موشکی|Colostethus]]* و *Hyloxalus*)، تنها پنج گونه بزرگ تا متوسط در سردهٔ *Dendrobates* هستند. همه سرده‌های دیگر با *Dendrobates* گروه‌بندی می‌شدند، زیرا در گذشته تصور می‌شد که همه قورباغه‌های زهرآگین با رنگ‌های روشن، از یک اجداد آمده‌اند، اما پس از آن زمان ثابت شد که این پندار نادرست است. *Dendrobates* و *Phyllobates* رنگ‌آمیزی آشکار از یک اجداد مشترک ایجاد کردند، اما مانند هر یک از سرده‌های دیگر یادشده در بالا نبود.

شواهد روزافزونی وجود دارد که *دندروبات‌ها* دارای رژیم غذایی ویژه هستند و سم موجود در پوست خود را از رژیم غذایی خود جدا می‌کنند. مشخص شده است که تخصص رژیم غذایی همراه با رنگ‌آمیزی آشکار دربارهٔ *Dendrobates* تکامل یافته است.

## گونه‌ها

## منابع


رده:آرایه‌های نام‌گذاری‌شده توسط یوهان گئورگ واگلر
رده:دوزیستان آمریکای جنوبی
رده:دوزیستان آمریکای مرکزی
رده:سرده‌های دوزیستان
رده:مقاله‌های دارای جعبه آرایه تنوع زیستی
ایساک گاسپاریان

**ایساک گاسپاری گاسپاریان** (؛  زادهٔ  - درگذشته ) فرد نظامی اهل ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
در ۱۷ ژوئن ۱۹۰۲ در سیند به دنیا آمد و از آکادمی نظامی ستاد کل نیروهای مسلح روسیه و مدرسه پیاده‌نظام سرگو ارژنیکیدزه باکو فارغ‌التحصیل شد. وی همچنین برنده نشان لنین، نشان پرچم سرخ، نشان ستاره سرخ، نشان سوورف (درجه دوم)، مدال دفاع از لنینگراد، روبان مدال به خاطر پیروزی مقابل آلمان در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱)، مدال تسخیر برلین، مدال بزرگداشت ۲۵۰مین سالگرد لنینگراد شده است. وی در ۱۹ سپتامبر ۱۹۶۲ در سن ۶۰ سالگی در سوچی درگذشت .

## جستارهای وابسته
* فهرست نظامیان ارمنی

## منابع

* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:درگذشتگان ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)