سارا تبریزی (عصب‌شناس)

**سارا جوانا تبریزی** () دانشمند عصب‌شناس و عصب‌پژوه حوزهٔ زوال عصبی و به‌ویژه بیماری هانتینگتون است. او استاد و رئیس مشترک بخش بیماری‌های تحلیل‌برندهٔ عصبی در مؤسسه عصب‌شناسی کالج دانشگاهی لندن (یوسی‌ال) است؛ وی همچنین بنیان‌گذار و مدیر مرکز بیماری هانتینگتون یوسی‌ال؛ پژوهشگر اصلی در مؤسسه تحقیقات زوال عقل بریتانیا در یوسی‌ال؛ و مشاور افتخاری عصب‌شناسی در بیمارستان ملی عصب‌شناسی و جراحی مغز و اعصاب، کویین اسکوئر، لندن است. در همان‌جا کلینیک چندرشته‌ای بیماری هانتینگتون را تأسیس کرده است. مرکز بیماری هانتینگتون یوسی‌ال رسماً در ۱ مارس ۲۰۱۷ توسط رئیس و مدیر دانشگاه، مایکل آرتور، افتتاح شد.

## تحصیلات و حرفه
تبریزی در سال ۱۹۸۶ با مدرک کارشناسی ممتاز در رشتهٔ بیوشیمی از دانشگاه هریوت-وات فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۹۹۲ مدرک کارشناسی پزشکی و جراحی را از دانشگاه ادینبرو دریافت کرد، جایی که با مدال طلا (بورسیه اتلز) به‌عنوان برجسته‌ترین فارغ‌التحصیل پزشکی شناخته شد. او در سال ۲۰۰۰ مدرک پی‌اچ‌دی خود را از کالج دانشگاهی لندن دریافت کرد. در دوران کارآموزی خود به‌عنوان عصب‌شناس در بیمارستان ملی عصب‌شناسی و جراحی مغز و اعصاب واقع در کویین اسکوئر لندن، سارا با پروفسور آنیتا هاردینگ و دیوید مارسدن همکاری داشت، هر دوی آنان تأثیری ماندگار بر او گذاشتند. او از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ دکترای خود را در قالب بورسیهٔ تحقیقاتی بالینی از شورای تحقیقات پزشکی گذراند و به مطالعهٔ اختلال عملکرد میتوکندری در تحلیل عصبی با همکاری تونی شاپیرا و جیلیان بیتس پرداخت. سپس در سال ۲۰۰۲ بورسیهٔ پژوهشی ملی وزارت بهداشت را در مؤسسه عصب‌شناسی کالج دانشگاهی لندن دریافت کرد تا در زمینهٔ زیست‌شناسی سلولی پریون با جان کالینج و چارلز وایسمن کار کند. او در سال ۲۰۰۳ به‌سمت دانشیار بالینی کالج دانشگاهی لندن و مشاور افتخاری عصب‌شناسی ارتقا یافت، در سال ۲۰۰۷ به مقام ریدر و در سال ۲۰۰۹ به درجه استادی رسید.

## پژوهش‌ها
تبریزی به‌خاطر کارهایش در زمینهٔ سازوکارهای تحلیل سلولی عصبی و به‌ویژه آسیب‌شناسی و پاتوبیولوژی مکانیسمی بیماری هانتینگتون، درمان‌های نوین، نشانگرهای زیستی، شاخص‌های سنجش نتایج و نخستین کارآزمایی‌های بالینی انسانی شهرت دارد. از جمله دستاوردهای او می‌توان به شناسایی سازوکارهای مهم بیماری‌زایی در زوال سلولی در بیماری پریون، شناسایی نقش مهم دستگاه ایمنی ذاتی در آسیب‌شناسی بیماری هانتینگتون، انتشار نخستین آزمون برای پروتئین جهش‌یافته هانتینگتون (اچ‌دی) و طراحی و رهبری دو طرح پژوهشی بزرگ، بین‌المللی و تأثیرگذار تِرَک-اچ‌دی و تِرَک-آن اچ‌دی اشاره کرد. تا به امروز، این پژوهش‌ها دیدگاه‌های بنیادین جدیدی دربارهٔ مرحله پیش‌بالینی تحلیل عصبی در بیماری هانتینگتون ارائه داده‌اند، از جمله شناسایی پیش‌بینی‌کننده‌های آغاز بیماری، روند پیشرفت، شواهدی از جبران و انعطاف‌پذیری مغزی، و تغییرات عصب‌زیستی که بیست سال پیش از آغاز پیش‌بینی‌شده بیماری رخ می‌دهند. کار او مجموعه‌ای از شاخص‌های سنجش نتایج کارآزمایی بالینی را بنیان نهاد که اکنون در کارآزمایی‌های جهانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در سال ۲۰۱۷، پژوهش او تعدیل‌گر ژنتیکی مهمی از پیشرفت بیماری در هانتینگتون (MSH3، پروتئین ترمیم ناهماهنگی دی‌ان‌ای) را شناسایی کرد که مسیرهای تازه‌ای را برای هدف‌گیری مسیرهای ترمیم دی‌ان‌ای به‌عنوان درمان‌های بالقوهٔ بیماری هانتینگتون گشود. تمرکز اصلی پژوهش کنونی او بر درک چگونگی نقش‌داشتن سازوکارهای مختلف ترمیم دی‌ان‌ای در تغییر روند گسترش بیماری هانتینگتون است. این دانش برای توسعه روش‌های درمانی نوینی به کار می‌رود که می‌توانند با هدف قرار دادن گسترش سوماتیکی تکرار سی‌اِی‌جی، روند بیماری را متوقف، کند یا حتی معکوس کنند. 

تبریزی در کنفرانس «ذهن‌های روح زمانه گوگل» در سال ۲۰۱۶ سخنرانی اصلی خود را دربارهٔ پژوهش‌هایش و چشم‌انداز خاموش‌سازی ژن در بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی ارائه کرد. او پژوهشگر اصلی جهانی در نخستین کارآزمایی بالینی داروی آنتی‌سنس الیگونوکلئوتیدی (اِی‌اس‌او) برای «خاموش‌سازی ژن» یا کاهش سطح پروتئین هانتینگتون (پروتئین اچ‌دی) در بیماران مبتلا به بیماری هانتینگتون بود. اعلام نتایج کلی مرحلهٔ 1b/2a این کارآزمایی ایمنی در دسامبر ۲۰۱۷ بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های ملی و بین‌المللی داشت و در گزارش‌هایی از جمله در *[[بی‌بی‌سی نیوز]]*، *[[گاردین]]* و *[[نیچر]]* منتشر شد. در ماه مه ۲۰۱۹، نتایج کامل این پژوهش در *[[ژورنال پزشکی نیوانگلند]]* به چاپ رسید.

پتانسیل استفاده از الیگونوکلئوتیدهای آنتی‌سنس برای درمان بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی در مقاله‌ای که تبریزی در سال ۲۰۲۰ در مجله *[[ساینس (مجله)|ساینس]]* منتشر کرد، بررسی شد. او در حال حاضر روی چندین رویکرد متفاوت برای درمان بیماری هانتینگتون کار می‌کند، از جمله آزمایش اِی‌اس‌اوهای جدیدی که پروتئین ام‌اس‌اچ۳ را هدف قرار می‌دهند تا گسترش تکرار سی‌اِی‌جی را کند کنند، رویکردهای انتخابی آلل برای هدف‌گیری تنها ژن جهش‌یافته هانتینگتون (اچ‌تی‌تی)، و رویکردهای نوین ژن‌درمانی که ژن جهش‌یافتهٔ اچ‌دی را هدف می‌گیرند.

در سال ۲۰۲۰، تبریزی مقاله «مطالعه بیماری هانتینگتون در بزرگسالان جوان» (اچ‌دی-یاس) را منتشر کرد که در آن حاملان ژن اچ‌دی پیش‌نشانه‌ای را حدود ۲۴ سال پیش از آغاز پیش‌بینی‌شدهٔ علائم بالینی، با استفاده از تصویربرداری عصبی پیشرفته، آزمون‌های دقیق شناختی و جمع‌آوری مایعات زیستی بررسی کرد. شرکت‌کنندگان در این مطالعه هیچ اختلال عملکردی بالینی قابل توجهی نشان ندادند، اما در افرادی که به آغاز پیش‌بینی‌شده علائم نزدیک‌تر بودند، شواهدی از افزایش سطح پروتئین نوروفیلامنت سبک مشاهده شد که نشانگر آسیب عصبی بسیار زودرس بود. پژوهش «اچ‌دی-یاس» اطلاعات حیاتی دربارهٔ نخستین نشانه‌های تحلیل عصبی فراهم خواهد کرد و زمانی را مشخص می‌کند که در آن ممکن است بتوان درمانی را برای به تأخیر انداختن یا حتی پیشگیری کامل از آغاز علائم بالینی در اچ‌دی معرفی کرد. این رویکرد فراتر از اچ‌دی نیز کاربرد دارد و الگویی برای پیشگیری از بیماری در تحلیل عصبی ارائه می‌دهد؛ پژوهش در این زمینه همچنان در آزمایشگاه تبریزی ادامه دارد.

در سال ۲۰۲۲، تبریزی به همراه همکارانش در کنسرسیوم علوم مقرراتی اچ‌دی و بنیاد سی‌اچ‌دی‌آی چارچوب مرحله‌بندی نوینی به نام «سامانهٔ مرحله‌بندی یکپارچه بیماری هانتینگتون» (اچ‌دی-آی‌اس‌اس) توسعه داد که روند پیشرفت بیماری را از بدو تولد ارزیابی می‌کند. مشابه سیستم مرحله‌بندی سرطان، اچ‌دی-آی‌اس‌اس بیماری هانتینگتون را در چهار مرحله از ۰ تا ۳ تعریف می‌کند و به‌طور زیستی این بیماری را با وجود جهش تکرار سی‌اِی‌جی در ژن هانتینگتون (اچ‌تی‌تی) مشخص می‌سازد. این سامانه امکان انجام کارآزمایی‌های بالینی را بسیار زودتر در روند بیماری و پیش از بروز نشانه‌ها و علائم فراهم می‌کند و بدین‌ترتیب احتمال پیشگیری از بیماری در آینده را افزایش می‌دهد.

در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۷، ژورنال‌های علمی *[[لنست]]* و *[[لنست نورولوژی]]* مقالاتی تحلیلی دربارهٔ زندگی و کار تبریزی منتشر کردند.

تا ماه مه ۲۰۲۴، تبریزی بیش از ۳۸۰ مقاله منتشر کرده بود و پژوهش‌های او بیش از ۳۹٬۰۰۰ بار مورد استناد قرار گرفته‌اند.

## زندگی شخصی
تبریزی به‌همراه همسرش، نویسنده مایکل نَـث، در لندن زندگی می‌کند.

## جوایز و افتخارها
* انتخاب جهت عضویت آکادمی ملی پزشکی ایالات متحده (۲۰۲۴)
* انتخاب به‌عنوان عضو انجمن سلطنتی بریتانیا (۲۰۲۴)
* دریافت جایزه آروید کارلسون از دانشگاه لوند (۲۰۲۳)
* دریافت نشان هزاره شورای تحقیقات پزشکی (۲۰۲۲)
* دریافت جایزه پژوهش برجسته انجمن بیماری هانتینگتون آمریکا (۲۰۲۲)
* دریافت مدال و سخنرانی آسلر از انجمن پزشکان بریتانیا و ایرلند (۲۰۲۲)
* دریافت مدال الکساندر موریسون از کالج سلطنتی پزشکان ادینبرو (۲۰۱۹)
* دریافت جایزه یار از کنگره جهانی عصب‌شناسی (۲۰۱۹)
* دریافت جایزه کوتسیاس از انجمن عصب‌شناسی اسپانیا (۲۰۱۸)
* دریافت جایزه رهبر زن ان‌اچ‌اس۷۰ (۲۰۱۸)
* دریافت هفتمین جایزه لزلی گهری برنر برای نوآوری در علم از بنیاد بیماری‌های ارثی (۲۰۱۷)
*انتخاب به‌عنوان عضو آکادمی علوم پزشکی (۲۰۱۴)
* عضویت در گروه ارزیابی تخصصی ولکام تراست در حوزهٔ عصب‌شناسی سلولی و مولکولی (۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷)
* سردبیر همکار ژورنال بیماری هانتینگتون
* انتخاب به‌عنوان عضو کالج سلطنتی پزشکان (۲۰۰۷)

## منابع

رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:افراد بریتانیایی ایرانی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:بیماری هانتینگتون
رده:دانشگاهیان کالج دانشگاهی لندن
رده:دانشمندان زن بریتانیایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ادینبرو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هریوت-وات
رده:دانش‌آموختگان کالج دانشگاهی لندن
رده:زیست‌شناسان زن اهل بریتانیا
رده:عصب‌پژوهان اهل بریتانیا
رده:عصب‌شناسان اهل بریتانیا