پیمان کابدن-شوالیه

**پیمان کابدن-شوالیه**  یک توافقنامه تجارت آزاد بود که بین بریتانیا و فرانسه در ۲۳ ژانویه ۱۸۶۰ امضا شد. پس از اینکه بریتانیا در سال ۱۸۴۶ سیاست‌های تجارت آزاد را آغاز کرد، تعرفه‌ها با فرانسه همچنان پابرجا بودند. پیمان ۱۸۶۰ به تعرفه‌های گمرکی بر کالاهای اصلی تجاری شامل شراب، کنیاک و ابریشم از فرانسه و زغال‌سنگ، آهن و کالاهای صنعتی از بریتانیا پایان داد.

از این سیاست جدید به‌طور گسترده در سراسر اروپا الگوبرداری شد. به گفتهٔ استیون کراسنر، این پیمان «عصر طلایی تجارت آزاد» را در اروپا آغاز کرد که تا اواخر دهه ۱۸۷۰ ادامه یافت. این پیمان نخستین معاهده از مجموع هشت معاهده «ملت کاملةالوداد» بود که بریتانیایی‌ها در دهه ۱۸۶۰ بر سر آن‌ها مذاکره کردند. با این حال، تا دهه ۱۸۸۰، ظهور حمایت‌گرایی در آلمان، ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورها از اهمیت این پیمان کاست. این نخستین توافقنامه تجارت آزاد مدرن بود.

این پیمان به نام بنیانگذاران اصلی بریتانیایی و فرانسوی آن، ریچارد کابدن، نماینده مجلس و میشل شوالیه نامگذاری شد.

## پیش‌زمینه
در جلسه پارلمانی سال ۱۸۵۹، جان برایت، دوست و متحد سیاسی کابدن، این سؤال را مطرح کرد که چرا دولت بریتانیا به جای صرف هزینهٔ تسلیحاتی علیه تهاجم احتمالی فرانسه، تلاش نمی‌کند تا ناپلئون سوم، امپراتور فرانسه را به تجارت آزاد با بریتانیا ترغیب کند. میشل شوالیه پس از خواندن این سخنرانی، به کابدن نامه نوشت و ترتیب ملاقات با او را در انگلستان داد. او متوجه شد که ریچارد کابدن قصد دارد به دلایل خانوادگی در زمستان به پاریس سفر کند. شوالیه از وی خواست تا با امپراتور ملاقات کرده و او را در مورد مزایای تجارت آزاد متقاعد سازد. در ماه سپتامبر، کابدن با وزیر دارایی، ویلیام اوارت گلادستون ملاقات کرد و هر دو موافقت کردند که انعقاد یک معاهده تجاری بین بریتانیا و فرانسه ایدهٔ خوبی است.

ریچارد کابدن پس از گفت‌وگو با اوژن روهر، وزیر بازرگانی فرانسه و میشل شوالیه در پاریس، نخستین ملاقات خود را با امپراتور در ۲۷ اکتبر ۱۸۵۹ انجام داد. آنان دربارهٔ تجارت آزاد بحث کردند و امپراتور به او گفت که اگر این بخشی از یک معاهده بین‌المللی باشد، می‌تواند تعرفه‌ها را با حکم دولتی تغییر دهد، امّا نگران است که تجارت آزاد، کارگران فرانسوی را از کار بیکار کند. کابدن پاسخ داد که تجارت آزاد به جای کاهش تقاضا برای نیروی کار، آن را افزایش می‌دهد و به دلیل اصلاحات تعرفه‌ای او، سر رابرت پیل در بریتانیا شهرت و اعتبار زیادی به دست آورده است. امپراتور پاسخ داد: «من از ایده اجرای کاری مشابه در کشورم بسیار مسحور و مفتخرم؛ امّا انجام اصلاحات در فرانسه بسیار دشوار است. ما در فرانسه انقلاب می‌کنیم، نه اصلاحات.»

در ۹ دسامبر، شوالیه به کابدن گفت که روهر طرحی برای یک معاهده تجاری تهیه کرده است که روز بعد برای تأیید به امپراتور ارائه خواهد شد. با این حال، امپراتور نگران مزایایی بود که فرانسه با اتخاذ تجارت آزاد به دست می‌آورد. بریتانیا چنان به تجارت وابسته بود که دائماً از جنگ می‌ترسید، در حالی که فرانسه می‌توانست جنگ را با دردسر بسیار کمتری تحمل کند. پرسینی، سفیر فرانسه در بریتانیا، به امپراتور فرانسه هشدار داد که جنگ با بریتانیا یک احتمال واقعی است، مگر اینکه نوعی اتحاد با این کشور ایجاد شود و با وجود چنین اتحادی، دیگر مهم نیست که سایر کشورهای اروپایی چه فکری می‌کنند. اوژن روهر طرح تجاری خود را به همراه شصت صفحه استدلال‌های موافق به امپراتور ارائه داد که سرانجام، وی آن را تأیید کرد. امپراتور این پیمان را در نامه‌ای که در ۱۵ ژانویه ۱۸۶۰ منتشر شد، اعلام کرد و این امر خشم طرفداران منافع حمایت‌گرایان را برانگیخت.

جین گراسمن، اقتصاددان دانشگاه پرینستون، این پیمان را «نخستین توافقنامه تجاری مدرن» توصیف کرده است. به گفتهٔ استیون کراسنر، این پیمان «عصر طلایی تجارت آزاد» را آغاز کرد.

## امضا
در ۲۳ ژانویه ۱۸۶۰ در وزارت امور خارجه بریتانیا، نمایندگان تام‌الاختیار هر دو کشور این پیمان را امضا و مهر کردند. لرد کاولی، سفیر بریتانیا در فرانسه و ریچارد کابدن از طرف بریتانیا و ژول باروش، وزیر امور خارجه فرانسه و اوژن روهر از طرف فرانسه این قرارداد را امضا کردند. با این حال، بعداً کشف شد که در پیمان به جای کک و زغال‌سنگ بریتانیا، انگلیس نوشته شده و همچنین منظور از کلمهٔ بندر، کشتیرانی بوده است. به همین دلیل، این پیمان دوباره بازنویسی شد و در ۲۹ ژانویه امضا و مهر و موم گشت.

## پیامدها
این پیمان، عوارض گمرکی فرانسه بر اکثر کالاهای تولیدی بریتانیا را به سطحی که از ۳۰ درصد تجاوز نکند، کاهش داد و عوارض گمرکی بریتانیا بر شراب و برندی فرانسه را نیز کم کرد. در نتیجه، ارزش صادرات بریتانیا به فرانسه در دهه ۱۸۶۰ بیش از دو برابر شد و واردات شراب فرانسوی به بریتانیا نیز دو برابر گردید. فرانسه این معاهده را در سال ۱۸۹۲ به نفع تعرفه ملین لغو کرد.

بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲، این پیمان تجارت بین اعضای آن را به میزان قابل توجهی افزایش داد.

## جستارهای وابسته
* دوره ویکتوریا
* انقلاب صنعتی
* جهانی شدن
* بلوک تجاری

## منابع

رده:بریتانیا در ۱۸۶۰ (میلادی)
رده:پیمان‌های بریتانیا و فرانسه
رده:تاریخ تجارت خارجی
رده:فرانسه در ۱۸۶۰ (میلادی)
رده:معاهده‌های بریتانیا (۱۹۲۲–۱۸۰۱)
رده:معاهده‌های تجارت آزاد
رده:معاهده‌های جمهوری دوم فرانسه