اسفندیار خان جرجی بهادر

**اسفندیار خان** با نام اصلی **اسفندیار جرجی بهادر**، از خانات خیوه از سپتامبر ۱۹۱۰ تا ۱ اکتبر ۱۹۱۸، پنجاه و سومین خان خیوه و دوازدهمین حاکم قنقرات خیوه بود. او در سال ۱۹۱۸ توسط جنیدخان سرنگون و اعدام شد.

## زندگی‌نامه
در سال ۱۹۱۰، پس از مرگ پدرش، محمد رحیم خان دوم، اسفندیار خان در خیوه به قدرت رسید. برخلاف پدرش، او استعدادهای ویژه زیادی نداشت. در ابتدا، وزیر روشنفکر اسلام خوجا نقش بزرگی در اداره امور کشور ایفا کرد. با استفاده از پول او، یک کارخانه پنبه پاک کنی، یک بیمارستان، یک پست، یک تلگراف و یک مدرسه سکولار ساخته شد. بین سال‌های ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۰، اسلام خوجا مجموعه‌ای از ساختمان‌ها را در جنوب شرقی ایچان قلعه ساخت که شامل کوچک‌ترین مدرسه و بزرگ‌ترین مناره در خیوه بود. اسلام خوجا بعداً بدون رضایت اسفندیار خان کشته شد.

تزار نیکلای دوم به اسفندیار خان نشان‌های سنت استانیسلاوس و نشان آنای مقدس را اعطا کرد. در سال ۱۹۱۰، به اسفندیار عنوان سرلشکر امپراتوری روسیه اعطا شد. در سال ۱۹۱۱، او در خدمت تزار ثبت نام کرد. در سال ۱۹۱۳، عنوان والاحضرت سلطنتی را از تزار دریافت کرد.

در سال ۱۹۱۲، خانات خیوه با شورش ترکمن‌های یمود مواجه شد که این شورش در سال ۱۹۱۳ پایان یافت.

انقلاب فوریه در روسیه بر خانات خیوه تأثیر گذاشت. در ۵ آوریل ۱۹۱۷، جوانان اصلاح‌طلب خیوه خواسته‌هایی برای اصلاحات به اسفندیار خان ارائه دادند. خان مجبور شد بیانیه‌ای منتشر کند که در آن قول ایجاد یک نهاد نمایندگی - مجلس - را داده بود که شامل اعضای خیوان‌های جوان نیز می‌شد. قدرت خان توسط این سند محدود شده بود. رئیس مجلس، سیاستمدار خیوان جوان، بابوهون سلیموف بود. با این حال، از آنجایی که اسفندیار محافظه‌کار بود، تا جایی که می‌توانست مانع اصلاحات می‌شد. بسیاری از اقدامات اسفندیار خان، به ویژه پس از انقلاب اکتبر، زمانی که خیوان‌ها از اصلاحات در روسیه مطلع شدند، ناراضی بودند. در نهایت، اوضاع سیاسی به جایی رسید که نیروهای ارتجاعی قدرت را به دست گرفتند. در نتیجه، دولت خیوان جوان سرنگون شد و تمام اصلاحات اعلام شده توسط اسفندیار خان لغو شد.

با این حال، جنید خان، رهبر قبیله ترکمن یمود، به خیوه بازگشته بود. او در بهار ۱۹۱۸ کودتایی به راه انداخت و به عنوان فرمانده نیروهای مسلح خانات منصوب شد و تقریباً بدون زحمت قدرت را در دست گرفت و به‌زودی تمام قدرت را در دستان خود متمرکز کرد. با اعدام اسفندیار خان به دست جُنید خان در کاخ نورالله‌بای، برادر او سعید عبدالله به عنوان خان جدید بر تخت نشست.

## سیاست‌های فرهنگی
دوران حکومت اسفندیار خان شاهد ساخت مدارس دینی و مساجد جدیدی در خیوه بود. او در سال ۱۹۱۲ مجموعهٔ کاخ نرالله‌بی (که با نام کاخ اسفندیار نیز شناخته می‌شود) را در قالب ساختمانی جداگانه بنا کرد؛ ساختمانی که شامل چندین تالار تشریفات در اتاق‌هایی با شکل‌های مختلف بود. از جملهٔ این فضاها، تالار تخت بود که به سبک مدرن روسی ساخته و تزیین شده بود. اسفندیار خان بسیاری از اجزای این بنای جدید را از کارخانهٔ امپراتوری چینی‌سازی سن‌پترزبورگ سفارش داده بود.

عکاس و نخستین کارگردان فیلم در خیوه، خدای‌بردی دیوانوف، نخستین مستند دربارهٔ اسفندیار خان را در سال ۱۹۱۰ فیلم‌برداری کرد؛ مستندی که در آن اسفندیار خان همراه با وارثش در جلوی یک اتومبیل دیده می‌شود.

اسفندیار خان به همراه امارت بخارا، امیر عالم‌خان، در مراسم افتتاح مسجد سنت پترزبورگ در ۲۲ فوریه ۱۹۱۳ شرکت کرد.

## جوایز
* نشان عقاب سفید
* نشان آنای مقدس
* نشان سنت استانیسلاوس

## نگارخانه

پرونده:Said_Isfandiyarkhan.jpg|جایگزین=Portrait of Isfandiyar Khan|پرتره اسفندیار خان
پرونده:Isfandiyar_Jurji_Bahadur_(Gorskii_20154u).jpg|جایگزین=Isfandiyar Khan in St. PetersburgS.M. Prokudin-Gorsky, May 26–30, 1911|اسفندیار خان در سن پترزبورگ   *[[سرگئی پروکودین-گورسکی|س.م. پروکودین-گورسکی]] ، ۲۶ تا ۳۰ مه ۱۹۱۱*


## منابع

رده:پادشاهی‌های پیشین آسیا
رده:خانات‌ها