پیکان‌پارسانان

**پیکان‌پارسانان** () یک راسته از چهاراندامان یا چهارپایان گروه تاج است که احتمالاً از اعضای خزنده‌ریختان هستند. پیکان‌پارسانان نخستین بار در دوره کربنیفر پیشین (میسیسیپین) فرگشت یافتند و بزرگ‌ترین و موفق‌ترین چهارپایان شکارچی در دوره کربنیفر پسین (پنسیلوانین) بودند. آن‌ها شکارچیان نیمه‌آبزی تخصص‌یافته‌ای با بدن‌های کشیده برای شنای موجی‌شکل مارماهی‌مانند بودند. ویژگی مشخصه پیکان‌پارسانان مهره‌های آن‌ها است که از دو بخش استوانه‌ای تشکیل شده است: پلوروسنتروم (pleurocentrum) در عقب و اینترسنتروم (intercentrum) در جلو. این بخش‌ها از نظر اندازه با هم برابر هستند. اکثر چهارپایان دیگر دارای پلوروسنترا و اینترسنترا هستند که از نظر اندازه و شکل تفاوت‌های فاحشی با هم دارند.

پیکان‌پارسانان از نخستین چهارپایان گوشت‌خوار بزرگ بودند و اعضایی مانند *[[پروتروگیرینوس]]* (شبیه به تمساح) در مرحله ویزین از دوره کربنیفر ظاهر شدند. تنوع آن‌ها در طول دوره پرمین کاهش یافت، اگرچه دست‌کم یک نماینده (*[[آرچریا]]*) در سیسورالین رایج بود. پیکان‌پارسانان اندکی پیش از پایان پرمین منقرض شدند.

## نام
واژه Embolomeri از دو بخش یونانی باستان ساخته شده است:

کانبُلوس (ἔμβολος): به معنای «گُوِه»، «پیکان» یا «چیزی که به درون رانده شده».
: (μέρος): به معنای «بخش» یا «قطعه».

این نام‌گذاری که در سال ۱۸۸۴ میلادی توسط ادوارد درینکر کوپ انجام شد، به ساختار ویژهٔ مهره‌های این جانداران اشاره دارد. در این گروه از چهارپایان اولیه، بدنهٔ مهره از دو بخش استوانه‌ای‌شکل (پلوروسنتروم و اینترسنتروم) تشکیل شده است که تقریباً هم‌اندازه هستند. در واقع واژهٔ انبولوپایان به این ویژگی اشاره دارد که یکی از بخش‌های مهره مانند یک «گوه» یا «قطعه پازل» در کنار بخش دیگر قرار گرفته و یک ستون مهره‌ای استوار برای زندگی نیمه‌آبزی آن‌ها فراهم می‌کرده است.

## طبقه‌بندی
[چپ|بندانگشتی|208x208px|مهره‌های چندین چهارپای مختلف؛ مهره‌های "''Cricotus''" (''[آرچریا*) در بخش A-C نشان داده شده است که اینترسنترا (I) و پلوروسنترا (P) بزرگ و استوانه‌ای را نمایش می‌دهد.]]
راسته Embolomeri نخستین بار توسط [[ادوارد درینکر کوپه]] در سال ۱۸۸۴ در طول بازنگری او در تکامل "[[غوک‌مانندان]]" ([[دوزیستان]]) نام‌گذاری شد. Embolomeri از چندین راسته دوزیست دیگر که تازه نام‌گذاری شده بودند، مانند "[[Rachitomi]]"، به دلیل وجود اینترسنترا و پلوروسنترا با اندازه و شکل یکسان (به صورت استوانه‌های بزرگ) متمایز شد. در آن زمان، فسیل‌های پیکان‌پارسانان کمیاب بودند، بنابراین کوپه فقط توانست "کریکوتیدهایی" مانند *Cricotus* را دارای مهره‌های پیکان‌وار شناسایی کند. نام سرده "*Cricotus*" مشکوک است، زیرا کوپه از آن برای اشاره به فسیل‌های پیکان‌پارسانی استفاده کرده که در هر نقطه‌ای بین رسوبات اواسط [[پنسیلوانین]] ایلینوی و [[رد بدز تگزاس و اوکلاهما|رد بدز]] پرمین در [[تگزاس]] یافت شده بودند. اکثر دیرین‌شناسان اکنون نمونه‌های "*Cricotus*" رد بدز را به سرده *آرچریا* ارجاع می‌دهند.

[[میشل لورین]] (۱۹۹۸) رسماً Embolomeri را به عنوان «[[نزدیک‌ترین نیای مشترک]] *Proterogyrinus* و *Archeria* و تمام نوادگان آن» تعریف کرد. این تعریف شامل *ایوهرپتون* نمی‌شود، که تقریباً همیشه به عنوان یکی از نزدیکان این گروه در نظر گرفته می‌شود. برخی از نویسندگان *سیلوانرپتون* یا [[زمان‌زخم‌خزندگان|chroniosuchians]] را نیز به عنوان بستگان نزدیک قرار می‌دهند، اگرچه عموماً توافق بر این است که آن‌ها خارج از محدوده اصلی Embolomeri قرار دارند.

گروه بدتعریف‌شده *'Anthracosauria*' گاهی اوقات مترادف با Embolomeri در نظر گرفته می‌شود و همنام این گروه، یعنی *آنتراکوسور''، یک پیکان‌پارسان است. با این حال، نویسندگان دیگر از اصطلاح "Anthracosauria" برای اشاره به گروه گسترده‌تری استفاده می‌کنند که شامل پیکان‌پارسانان در ترکیب با دوزیستان خزنده-مانند دیگر (رپتیلیومورف‌ها) می‌شود. رپتیلیومورف‌ها همگی چهارپایانی هستند که نسبت به دوزیستان زنده، به خزندگان و سیناپسیدهای امروزی (پستانداران و اجدادشان) نزدیک‌ترند. با این وجود، رپتیلیومورف‌ها احتمالاً دارای ویژگی‌های بیولوژیکی دوزیست‌مانند، مانند تولیدمثل وابسته به آب بوده‌اند.

بسیاری از مطالعات انجام شده از دهه ۱۹۹۰ نیز گروه نازک‌مهره‌ها را نسبت به پیکان‌پارسانان به آمنیوت‌ها نزدیک‌تر دانسته‌اند. نازک‌مهره‌ها گروهی بسیار غیرمعمول از چهارپایان هستند که برخی از اعضای آن‌ها (مانند Brachystelechidae) بسیار شبیه به لیس‌آمفیبیا و برخی دیگر (مانند Tuditanidae) بسیار شبیه به آمنیوت‌ها هستند. اگر نازک‌مهره‌ها هم از نزدیکان آمنیوت‌ها و هم اجداد دوزیستان مدرن باشند، این بدان معناست که تاج-چهارپایان (نوادگان جد مشترک تمام چهارپایان زنده) گروهی بسیار محدودتر از آن چیزی است که قبلاً تصور می‌شد. در این وضعیت، راسته‌های سنتی مختلف چهارپایان مانند Embolomeri و Temnospondyli در واقع به دلیل تکامل یافتن پیش از جدایی بین دوزیستان مدرن و آمنیوت‌ها، به عنوان ساقه-چهارپایان (stem-tetrapods) واجد شرایط خواهند بود.

با این حال، اکثر نویسندگان، تمنوسپوندیل‌ها (تمساح‌سانیان) را اجداد دوزیستان مدرن می‌دانند. این موضوع نشان می‌دهد که پیکان‌پارسانان احتمالاً رپتیلیومورف (نزدیک‌تر به خزندگان) و در درون کلاد چهارپایان هستند. با این وجود، حتی این طبقه‌بندی نیز پایدار نیست، زیرا برخی از تحلیل‌ها نشان داده‌اند که پیکان‌پارسانان نسبت به تمنوسپوندیل‌ها ابتدایی‌تر (basal) هستند.

در زیر یک تبارشاخه‌نما از روتا و همکاران (۲۰۰۳) آورده شده است:

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ادوارد درینکر کوپه
رده:انقراض‌های پرمین
رده:جانداران پدیدآمده در میسیسیپین