الرویس (فلسطین)

**الرویس** () روستایی عرب‌نشین فلسطینی بر فراز تپه‌ای سنگی در نزدیک ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی عکا و جنوب روستای الدامون بود. جمعیت این روستا در سال ۱۹۴۵ میلادی ۳۳۰ نفر بود. الرویس در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل پس از تصرف توسط نیروهای اسرائیلی از سکنه تهی شد.

این روستا بر جایگاه شهر صلیبی «کاربلیه» قرار داشت و در سده‌های میانه بارها در اسناد صلیبی یاد شده‌است. ساکنان روستا خود را از تبار حسام‌الدین ابوالهیجاء، فرمانده برجسته سپاه ایوبی صلاح‌الدین ایوبی، می‌دانستند. پس از جنگ ۱۹۴۸ منطقه به اسرائیل الحاق شد و روستا ویران گردید. بیشتر ساکنان آواره‌شده به روستای طمره پناه بردند.

## پیشینه
### سده‌های میانه
الرویس بر جایگاه شهر صلیبی **کاربلیه** () قرار داشت که صلیبیان آن را **روئیس** () نیز می‌نامیدند. در سال ۱۲۲۰ میلادی، بئاتریس کورتنی و همسرش کنت اوتو فون بوتنلاوبن از خاندان هنبرگ، زمین‌های خود از جمله روئیس را به شوالیه‌های توتونی فروختند. با این حال به نظر می‌رسد مالکیت آنان انحصاری نبوده باشد؛ زیرا در سال ۱۲۵۳ ژان آلمان، ارباب قیصریه، چندین روستا از جمله روئیس را به شوالیه‌های مهمان‌نواز فروخت.

در سال ۱۲۶۶ پیشاهنگ صلیبی که از یورشی به طبریه بازمی‌گشت در روئیس گرفتار کمین نیروهای مملوکی مستقر در صفد شد. در سال ۱۲۸۳ نیز روئیس در متن «هدنه» (آتش‌بس) میان صلیبیان مستقر در عکا و سلطان مملوکی المنصور قلاوون به‌عنوان بخشی از قلمرو صلیبیان یاد شده‌است.

بر پایه سنت شفاهی، ساکنان روستا خود را از خویشاوندان خونی حسام‌الدین ابوالهیجاء می‌دانستند. حسام‌الدین فرمانده بلندپایه سپاه ایوبی سلطان صلاح‌الدین ایوبی بود. روستاهای وابسته به خاندان ابوالهیجاء شامل کوکب ابو الهیجاء، عین حوض، حدثا، سیرین و الرویس بودند.

### دوره عثمانی
کاوشگر فرانسوی ویکتور گرن در سال ۱۸۷۵ از الرویس دیدن کرد و نوشت که روستا «دست‌بالا ۱۵۰ نفر جمعیت دارد و خانه‌هایشان بر فراز تپه‌ای در میان باغ‌هایی پر از درختان انجیر، انار و زیتون و اینجا و آنجا نخل‌هایی جای گرفته‌اند».

در سال ۱۸۸۱ گزارش «بررسی فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین الرویس را روستایی واقع بر زمینی باز با نخلستان‌های زیتون در شمالش توصیف کرد. جمعیت آن ۴۰۰ نفر و همگی مسلمان بودند.

فهرست جمعیتی در حدود سال ۱۸۸۷ نشان داد که رویس نزدیک به ۱۹۰ ساکن داشت که همه مسلمان بودند.

### دوره قیمومت بریتانیا
در اوایل سده بیستم و زیر قیمومت بریتانیا بر فلسطین، الرویس یکی از کوچک‌ترین روستاهای بخش عکا بود. در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت الرویس ۱۵۴ نفر (۷۰ مرد و ۸۴ زن) و همگی مسلمان بودند. این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۱۷ نفر در ۴۴ خانه افزایش یافت که همچنان همگی مسلمان بودند. روستا از دو محله تشکیل شده بود.

روستا یک مسجد داشت اما مدرسه نداشت و کودکان برای تحصیل به روستای نزدیک الدامون می‌رفتند. آب آشامیدنی ساکنان از چاه‌های خانگی تأمین می‌شد و کشت‌های اصلی آنان گندم، ذرت، کنجد، هندوانه و زیتون بود.

در آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت الرویس ۳۳۰ نفر مسلمان بود که ۱٬۱۶۳ دونوم زمین در اختیار داشتند. از این میزان ۲۲۲ دونوم باغ و زمین آبی، ۸۴۴ دونوم زمین غلات و ۱۵ دونوم بافت ساخته‌شده بود.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۸ و دو روز پس از اشغال ناصره توسط تیپ هفتم زرهی اسرائیل در عملیات دکل، برخی یگان‌ها به جلیل غربی پیشروی کرده و چند روستای عربی از جمله الرویس را تصرف کردند. ساکنان پس از بمباران و سقوط شهرهای بزرگ همجوار یعنی شفاعمرو و ناصره گریختند.

پس از جنگ، منطقه به اسرائیل الحاق شد. مسجد روستا دو سال پس از تخلیه ویران شد و بیشتر آوارگان به روستای طمره پناه بردند؛ شمار اندکی نیز به لبنان رفتند.

به گفته مورخ فلسطینی ولید خالدی، «این مکان متروک است. آوار چاه‌های کهنه و سقف‌های سیمانی بر سراسر محل پراکنده شده و جز آن جنگلی از درختان اکالیپتوس و کاکتوس آن را پوشانده‌است». تا سال ۱۹۹۲ هیچ روستایی بر زمین‌های الرویس برپا نشده بود، اما زمین‌های پیرامون آن توسط ساکنان کیبوتص یاسعور کشت می‌شد.

## جستارهای وابسته
* نکبه
* عین حوض

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* الرویس در Palestine Remembered
* الرویس در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه عکا
رده:انحلال‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل