برة قیساریه

**برة قیساریه** (؛ به معنای «بیرون قیساریه») روستایی فلسطینی عرب/ترکمن در بخش حیفا در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. این روستا در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی حیفا و در نزدیکی ۳ کیلومتری ساحل دریای مدیترانه بر زمینی شنی و هموار در مجاورت شهر باستانی قیساریه قرار داشت. ارتفاع آن از سطح دریا ۲۵ متر بود.

ساکنان روستا از جامعه نیمه‌کوچ‌نشین عرب الترکمان بودند که در اواخر دوره عثمانی در تالاب‌ها و دشت ساحلی شرق قیساریه زندگی می‌کردند. بررسی‌های باستان‌شناختی در محل روستا وجود بقایای دیوارها، شیشه، تکه‌های مرمر و سفال را در تپه‌های شنی نشان داده‌است. روستا در ۱۵ فوریه ۱۹۴۸ در جریان نکبه از سکنه تخلیه شد و اکنون شهر اور عقیفا بر روی ویرانه‌های آن بنا شده‌است.

## جغرافیا
برة قیساریه بر زمینی شنی و مسطح در نزدیکی شهر باستانی قیساریه رومی-بیزانسی واقع بود و در حدود ۳ کیلومتر با ساحل دریای مدیترانه فاصله داشت. جاده اصلی ساحلی در حدود ۴ کیلومتری شرق روستا می‌گذشت. مساحت کل زمین‌های روستا ۳۱٬۷۸۶ دونم (نزدیک به ۳۱٫۸ کیلومتر مربع) بود.

بررسی‌های باستان‌شناختی در محل روستا شواهدی از سکونت کهن را آشکار کرده‌است که دربرمی‌گیرد: تکه‌های مرمر، سفال و شیشه و نیز بقایای دیوارهای ویران‌شده.

## پیشینه
### دوره عثمانی
عرب الترکمان ساکن برة قیساریه جامعه‌ای نیمه‌کوچ‌نشین بودند که در تالاب‌ها و دشت ساحلی شرق قیساریه و شمال آن تا باتلاق‌های کبارا در اواخر دوره عثمانی رفت‌وآمد داشتند. آنان زندگی شبانی و سیّار پیش می‌بردند و به‌جای روستاهای دائمی، اردوگاه‌های فصلی برپا می‌کردند. از این گروه اغلب در کنار غوارنه (عرب‌های باتلاقی) نام برده می‌شد. برخی از آنان به‌عنوان مستأجر در ملک روستایی پاتریارک‌نشین ارتدکس یونانی اورشلیم موسوم به بیّارات الخوری کار می‌کردند.

قانون اراضی عثمانی ۱۸۵۸ که ثبت رسمی و مالیات‌بندی زمین‌های روستایی را تشویق می‌کرد، اشراف شهری را به خرید املاک بزرگ در منطقه واداشت و خودمختاری گروه‌های ترکمن را کاهش داد. در اواخر سده نوزدهم، دولت عثمانی مهاجران مسلمان بوسنیایی (حدود ۱۸۸۰) و سپس چرکس‌ها و مهاجران عرب را در قیساریه اسکان داد. این مستعمره‌های کشاورزی برنامه‌ریزی‌شده به‌تدریج ترکمن‌های نیمه‌کوچ‌نشین را جابه‌جا یا جذب کردند. تا دوره قیمومت بریتانیا حضور آنان تا حد زیادی کم‌رنگ شده بود.

### جمعیت در ۱۹۴۵
در سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا نزدیک به ۱٬۱۲۰ نفر برآورد می‌شد که از این میان ۹۶۰ تن عرب و ۱۶۰ تن یهودی بودند. از مجموع نزدیک به ۳۱٬۸۰۰ دونم زمین، عرب‌ها ۲۱٬۰۰۰ دونم و یهودیان ۸۷۴ دونم را در اختیار داشتند و باقی زمین‌های دولتی بود. شکل کلی روستا موازی ساحل و از شمال به جنوب کشیده بود. خانه‌ها از سنگ با ملاط گِل یا سیمان ساخته شده بودند، هرچند برخی بادیه‌نشینان در چادرهایی پیرامون قیساریه زندگی می‌کردند.

## تخلیه و پاکسازی قومی ۱۹۴۸

به گفته مورخ اسرائیلی ایلان پاپه، قیساریه نخستین روستایی بود که در آن عملیات سازمان‌یافته اخراج ساکنان عرب به دست هاگانا در سال ۱۹۴۸ انجام شد. در ۱۵ فوریه ۱۹۴۸ یگانی از پالماخ روستا را تصرف کرد و ساکنان یا گریختند یا به رفتن وادار شدند؛ برخی نیز پیش‌تر از بیم حمله گریخته بودند. هنگامی که بیست روستایی پس از تصرف بر ماندن اصرار ورزیدند، یگان پالماخ در ۲۰ فوریه خانه‌های روستا را ویران کرد. تصمیم تخریب خانه‌ها در اوایل فوریه در نشست ستاد کل هاگانا اتخاذ شده بود.

بنا بر گزارش بنی موریس، در فوریه ۱۹۴۸ بدویان عرب الصوفصافی و صیدون که در تپه‌های شنی میان قیساریه و بردیس زندگی می‌کردند، منطقه را ترک گفتند.

## وضعیت کنونی

شهرک اور عقیفا در سال ۱۹۵۱ بر روی زمین‌های روستا ساخته شد. آخرین خانه‌های برجای‌مانده نیز اخیراً تخریب شده‌اند. در یکی از میدان‌های اور عقیفا توده‌هایی از آوار و سنگ از بقایای آخرین دسته خانه‌ها دیده می‌شود و تنه درخت اکالیپتوسی که زمانی در روستا کاشته شده بود هنوز در محل باقی است.

بیشتر خانواده‌های آواره روستا اکنون در کرانه باختری سکونت دارند. با این حال چند خانواده از جمله خانواده مختار پیشین در نزدیک به ۵۰۰ متری شمال محل اصلی روستا خانه‌های نوساختی برپا کرده‌اند.

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Welcome To Barrat Qisarya در Palestine Remembered
* Barrat Qisarya در ذاکرات
* نقشه بررسی فلسطین غربی، نقشه ۷: [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.07.jpg ویکی‌انبار]

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:بخش (تقسیم کشوری) حیفا
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای فلسطین