مقصود شاه

**مقصود شاه** (حدود ۱۸۶۴–۱۹۳۰) شاهزادهٔ اویغور با عنوان جاساغ (کینوانگ) از خاندان قومول در چین بود که از سال ۱۸۸۲ تا ۱۹۳۰ حکومت کرد. وی واپسین فرمانروای سلسلهٔ بورجیگین به‌شمار می‌آید.

## پیشینه
مقصود شاه از سال ۱۸۸۲ تا ۱۹۳۰ خان قومول بود و به عنوان یازدهمین نسل از حاکمان این خانات خدمت کرد.

خانوادهٔ مقصود از نوادگان جغتای خان بودند و از دوران سلسلهٔ یوآن بر این منطقه فرمان می‌راندند؛ این در حالی است که تا قرن بیستم، دیگر خانات‌های ترکستان همگی از میان رفته بودند. نسب وی تا چغتای خان، فرزند چنگیز خان، بدین ترتیب گزارش شده است:

کینوانگ جاساغ شاه مقصود خان، فرزند سه‌زاده احمدخان (برادر عموی مقصود، یعنی محمدشاه)، فرزند هژوو کینوانگ دوئولو جونوانگ شاه بشیرخان، فرزند جونغوانگ دوانجوان جونژیله از جونغوانگ دوانجوان جونجیله پینجی، جاساغ دولو بیله شاه اسحاق‌خان، فرزند جاساغ ژنگو گونگ جون‌وانگ پینجی دولو بیله شاه یوسف‌خان، فرزند جاساغ دارهان ژنگو گونگ گوشان بیزی شاه امین‌خان، فرزند جاساغ درهان شاه گپور بیگ‌خان، فرزند جاساغ درهان شاه بیگ امین شاهین ـ سلطان احمد پولات‌خان، فرزند سلطان تیمورخان، فرزند شاه شجاع‌الدین احمدخان، فرزند سلطان محمدخان، فرزند سلطان عبدالرشیدخان، فرزند سلطان سعیدخان، فرزند سلطان احمد علاق‌خان، فرزند سلطان یونس‌خان، فرزند سلطان اویس‌خان، فرزند شیرعلی اوگلان خان‌خو، فرزند محمدخان، فرزند خضر خواجه‌خان، فرزند طغلق تیمورخان، فرزند اسن بوقاخان، فرزند دوواخان، فرزند غیاث‌الدین مُکنتُن، فرزند موتوخان خو، فرزند جغتای خاقان، فرزند تموچین چنگیز خاقان.

مقصود ترکی را با لهجه چینی صحبت می‌کرد و اغلب لباس چینی می‌پوشید، و همچنین چینی را روان صحبت می‌کرد. گفته می‌شود که او مقدار زیادی الکل می‌نوشید و به کسی اجازه عکس گرفتن از خود را نمی‌داد.

## سلطنت
مقصود شاه در سال ۱۸۸۲ میلادی، پس از درگذشت عمویش محمد شاه، به‌عنوان حاکم خانات قومول به قدرت رسید. این خانات به‌طور رسمی تحت تابعیت سلسلهٔ چینگ قرار داشت و حاکمان آن موظف بودند هر شش سال یک‌بار به پکن سفر کنند و به مدت چهل روز در دربار امپراتور به انجام خدمت بپردازند. برخلاف سایر نواحی سین‌کیانگ که در چارچوب سیاست‌های اسکان دولتی پذیرای مهاجران چینی هان بودند، خانات قومول از شمول این سیاست مستثنا بود و اجازهٔ اسکان گستردهٔ هان‌ها در آن داده نمی‌شد. مقصود شاه همچنین خربزه را به‌عنوان خراج سالانه برای امپراتور ارسال می‌کرد.

بیست‌ویک بیگ، ادارهٔ امور قومول را تحت نظارت خان بر عهده داشتند. وی نیز پس از ارسال خراج، مبلغ یک‌هزار و دویست تیل نقره از دولت سین‌کیانگ دریافت می‌کرد.

در سال ۱۹۱۲، سلسلهٔ چینگ در پی انقلاب شین‌های سرنگون شد و جمهوری چین جایگزین آن گردید. دولت جدید بلافاصله یانگ زنگسین را به‌عنوان فرماندار تازهٔ سین‌کیانگ منصوب کرد. یانگ که دارای گرایش‌های سلطنت‌طلبانه بود، از خانات حمایت می‌کرد؛ ازاین‌رو، جایگاه خانات به‌عنوان واحدی تابع، بدون تغییر اساسی حفظ شد.

با ترور یانگ زنگسین در سال ۱۹۲۸، جین شورن ــ که از فرماندهان جنگ‌سالار به‌شمار می‌رفت ــ به‌عنوان فرماندار سین‌کیانگ جانشین وی شد. دورهٔ زمامداری او با درگیری‌های سیاسی، فساد اداری و سیاست‌های مبتنی بر عدم مدارا با اقوام گوناگون همراه بود.

پس از درگذشت مقصود شاه در سال ۱۹۳۰، جین شورن، فرماندار سین‌کیانگ، خانات را منحل کرد و به‌جای آن سه ناحیهٔ اداری استانیِ هامی، ییخه و ییوو را ایجاد نمود. ناصر، فرزند و وارث تعیین‌شدهٔ مقصود شاه، از جانشینی وی بر تخت محروم شد. این اقدام زمینه‌ساز رویدادهایی گردید که به شورش قومول انجامید؛ شورشی که با همراهی یولبارس‌خان ــ که در دربار مقصود شاه سمت صدراعظمی داشت ــ شکل گرفت.

## منابع
رده:افراد دودمان چینگ
رده:اویغورها
رده:بورجیگین
رده:درگذشتگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۸۶۰ (میلادی)