ترور بشیر جمیل

در ۱۴ سپتامبر ۱۹۸۲، بمبی در جریان جلسه حزب راست‌گرای کتائب (که با نام *فالانژها* نیز شناخته می‌شود) در محله اشرفیه بیروت منفجر شد. بشیر جمیل، فرمانده شبه‌نظامیان و رئیس‌جمهور منتخب لبنان، و ۲۳ سیاستمدار دیگر حزب کتائب در این حمله کشته شدند.

این حمله توسط حبیب شرتونی انجام شد و ظاهراً توسط نبیل عالم، هر دو عضو حزب سوسیال ناسیونالیست سوری، برنامه‌ریزی شده بود. اعتقاد بر این است که هر دو نفر به دستور دولت سوریه به رهبری رئیس‌جمهور حافظ اسد عمل کرده‌اند. روز بعد، نیروهای دفاعی اسرائیل برای اشغال شهر حرکت کردند و به اعضای شبه‌نظامیان نیروهای لبنانی به فرماندهی ایلی حبیقه اجازه دادند تا وارد محله مرکزی صبرا و اردوگاه پناهندگان شتیلا که در مجاورت آن قرار دارد، شوند. سپس اعضای شبه‌نظامیان بین ۱۳۰۰ تا ۳۵۰۰ غیرنظامی، عمدتاً فلسطینی و مسلمان شیعه لبنانی، را قتل‌عام کردند که باعث خشم بین‌المللی شد.

## پیشینه
اسرائیل در سال ۱۹۸۲ به لبنان حمله کرد. آریل شارون، وزیر دفاع اسرائیل، ماه‌ها قبل با جمیل ملاقات کرد و به او گفت که نیروی دفاعی اسرائیل در حال برنامه‌ریزی برای حمله‌ای برای ریشه‌کن کردن تهدید سازمان آزادیبخش فلسطین علیه اسرائیل و بیرون راندن آنها از لبنان است. در حالی که جمیل کنترلی بر اقدامات اسرائیل در لبنان نداشت، حمایت نظامی و سیاسی اسرائیل از نیروهای لبنانی، بسیاری از چپ‌گرایان لبنانی را خشمگین کرد. جمیل قصد داشت از ارتش اسرائیل برای بیرون راندن ارتش سوریه از لبنان استفاده کند و سپس از روابط خود با آمریکایی‌ها برای فشار آوردن به اسرائیلی‌ها برای عقب‌نشینی از خاک لبنان استفاده کند. در ۲۳ اوت ۱۹۸۲، جمیل تنها کسی بود که نامزدی خود را اعلام کرد و در انتخاباتی که توسط نمایندگان مسلمان مجلس تحریم شده بود، به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد، زیرا او بر جنبش ملی پیروز شد. اسرائیل به جمیل و نیروهایش به عنوان وزنه تعادل در برابر سازمان آزادی‌بخش فلسطین تکیه کرده بود و در نتیجه، روابط بین اسرائیل و گروه‌های مارونی، که بسیاری از حامیان نیروهای لبنانی از آنها بودند، قوی‌تر شده بود. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|<span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. Publisher is a political advocacy org (ژوئیه ۲۰۲۴)">منبع نامعتبر؟</span>]]* &#x5D;

### عاملان
حبیب تانیوس شرتونی، یک مسیحی مارونی، در روستای کوچکی به نام شارون متولد شد در عالیه، جبل لبنان متولد شد. در اوایل دهه ۱۹۷۰، تنها چند سال قبل از شروع جنگ داخلی لبنان، او الهام گرفت و به حزب سوسیال ناسیونالیست سوری وابسته شد. هنگامی که جنگ آغاز شد، او داوطلب خدمت در یکی از پایگاه‌های حزب سوسیال ناسیونالیست سوری در عالیه شد. شرتونی به فرانسه گریخت و در دانشگاهی در پاریس تحصیل کرد و مدرک بازرگانی گرفت تا اواخر تابستان ۱۹۷۷ که در آن رسماً در اولین سفر خود به لبنان به حزب سوسیال ناسیونالیست سوری پیوست و از آن زمان تاکنون عضو فعال آن شد. پس از بازگشت به فرانسه، او تمام ارتباطات لازم مربوط به نمایندگان حزب در پاریس را با خود داشت و در برخی از جلسات مخفی آنها شرکت کرد، جایی که با نبیل علم، رئیس داخلی وقت حزب، ملاقات کرد. علم تأثیر قابل توجهی بر شرتونی گذاشت که راه را برای ترور بشیر هموار کرد.

## ترور
در ۱۴ سپتامبر ۱۹۸۲، بشیر جمیل برای آخرین بار به عنوان رهبر حزب کتائب (*فالانژیست‌ها*) در مقر آنها در اشرفیه برای اعضای دیگر حزب کتائب (فالانژیست‌ها) سخنرانی کرد. ساعت ۴:۱۰ بعد از ظهر، حدود ۱۸۰ کیلوگرم تی‌ان‌تی منفجر شد و جمیل و ۲۳ سیاستمدار فالانژ دیگر کشته شدند. اولین شهادت‌ها حاکی از آن بود که جمیل پیاده یا با آمبولانس محل را ترک کرده است.

برای چند ساعت پس از انفجار، شایعاتی مبنی بر زنده ماندن جمیل از انفجار ادامه داشت. برخی گزارش دادند که او به دلیل کبودی پا در بیمارستان هتل دیو در همان نزدیکی تحت درمان مداوم است. در واکنش به این موضوع، ناقوس کلیساها به نشانه جشن زنده ماندن او به صدا درآمد. جانی عبدو، فرمانده اطلاعات نظامی، گزارش داد که جمیل با هلیکوپتر به بیمارستانی در حیفا منتقل شده است. تیم‌های جستجو و نجات حاضر در محل نتوانستند او یا جسدش را پیدا کنند.

جسد جمیل سرانجام پنج ساعت و نیم پس از انفجار توسط یک مأمور موساد در کلیسایی در نزدیکی محل انفجار، جایی که اجساد جمع‌آوری می‌شد، شناسایی شد. نتیجه گرفته شد که او یکی از اولین افرادی بوده که پس از انفجار به کلیسا منتقل شده است. با این حال، همسر بشیر، صولانج، می‌گوید که جسد در واقع شش ساعت بعد در بیمارستان هتل دیو دو فرانس، به لطف نامه‌ای از خواهرش، ارزه، حلقه ازدواج طلای سفیدی که در دست داشت و دو نامه روی حلقه که خطاب به خودش بود، شناسایی شد. شفیق الوزان، نخست‌وزیر وقت، صبح روز بعد تأیید کرد که جمیل واقعاً در این حمله کشته شده است، و گفت: «من با این خبر تکان‌دهنده با شدیدترین محکومیت برای این عمل جنایتکارانه روبرو می‌شوم.»

## پیامدها
### اشغال بیروت توسط اسرائیل
پس از انتشار خبر ترور جمیل، مناخم بگین، نخست‌وزیر اسرائیل، آریل شارون، وزیر دفاع و رافائل ایتان، رئیس ستاد ارتش، توافق کردند که ارتش اسرائیل باید به غرب بیروت حمله کند. دلیل علنی ارائه شده این بود که آنها برای جلوگیری از هرج و مرج آنجا هستند. در گفتگوی جداگانه‌ای، شارون و ایتان توافق کردند که نیروهای دفاعی اسرائیل نباید وارد اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی در بیروت شوند، بلکه باید از فالانژها استفاده شود.

کمی بعد از ساعت ۶٫۰۰ بامداد ۱۵ سپتامبر، ارتش اسرائیل با نقض آتش‌بس ۱۹۸۱ که با میانجیگری ایالات متحده برقرار شده بود، وارد بیروت غربی شد. بین ۱۳۰۰ تا ۳۵۰۰ غیرنظامی، عمدتاً فلسطینی و مسلمان شیعه لبنانی، توسط اعضای شبه‌نظامیان نیروهای لبنانی قتل‌عام شدند، اقدامی که گفته می‌شود به تلافی تروری بود که توسط ارتش اسرائیل انجام شده بود.

### واکنش بین‌المللی
شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۵۲۰ را صادر کرد که در آن خواستار خروج فوری اسرائیل از لبنان شده بود. رونالد ریگان، رئیس‌جمهور آمریکا، که یکی از سرسخت‌ترین حامیان جمیل بود، بیانیه‌ای تسلیت برای مرگ او صادر کرد و گفت: «این رهبر جوان و امیدوار، نور امید را به لبنان آورده بود.»

### انتخاب امین جمیل
برادر بزرگتر بشیر جمیل، امین جمیل، مدت کوتاهی پس از انتخاب شدن به عنوان رئیس‌جمهور، از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۸ خدمت کرد. جمیل بزرگتر در دور اول رأی‌گیری در پارلمان انتخاب شد؛ از ۸۰ نماینده حاضر، ۷۷ رأی در حمایت از او به صندوق انداخته شد و سه رأی سفید ماند. امین جمیل به‌طور گسترده‌ای به عنوان میانه‌رو تر از برادرش شناخته می‌شد. او هرگز برای انتخاب شدن به عنوان رئیس‌جمهور به اسرائیلی‌ها چیزی قول نداد، بلکه قول داد که راه برادرش را، هر چه که باشد، دنبال کند. او پس از انتخابات سمت خود را در حزب کتائب ترک کرد. پس از انتخاب شدن، از ملاقات با هیچ مقام اسرائیلی خودداری کرد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|<span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. Publisher is a political advocacy org (ژوئیه ۲۰۲۴)">منبع نامعتبر؟</span>]]* &#x5D;

### مراحل قانونی
حبیب شرتونی به مدت هشت سال بدون محاکمه رسمی در زندان رومیه زندانی بود، قبل از اینکه در جریان حمله نهایی سوریه که پایان جنگ داخلی لبنان را رقم زد، فرار کند. در دهه ۱۹۹۰، او به نقش خود در ترور اعتراف کرد. در مصاحبه‌هایی با روزنامه لبنانی *[[الاخبار]]* در دهه ۲۰۱۰، شرتونی اظهار داشت که پس از فرارش، در سوریه اقامت داشته است، اما محل اقامت خود را در آن زمان فاش نکرد. او همچنین از زمان فرار از زندان، سفر به لبنان را انکار کرد.

در جریان سومین محاکمه شرتونی در سال ۲۰۱۷، اعتراضات هواداران هر دو حزب سوسیال ناسیونالیست سوری و کتائب، جاده مقابل کاخ دادگستری را مسدود کرد. یکی از اعضای حزب سوسیال ناسیونالیست سوری در مصاحبه با *الجدید* گفت که شرتونی «قهرمانی به بزرگی یک ملت» بود. در ۲۰ اکتبر، شورای قضایی، بالاترین دادگاه امنیتی دولتی لبنان، شرتونی و نبیل عالم را غیاباً به اعدام محکوم کرد و آنها را از حقوق مدنی خود محروم نمود.

## جستارهای وابسته
* جنگ ۱۹۸۲ لبنان

## منابع

رده:ترورها در لبنان
رده:حزب سوسیال ناسیونالیست سوری
رده:کشتارهای جنگ داخلی لبنان