نبردهای شبانه

***کتاب «نبردهای شبانه: جادوگری و فرقه‌های کشاورزی در قرن‌های شانزدهم و هفدهم»*** مطالعه‌ای تاریخی دربارهٔ رسم عامیانه *«[[بناندانتی]]»* در فریولی، شمال شرقی ایتالیا در قرن‌های شانزدهم و هفدهم است. این کتاب توسط مورخ ایتالیایی ، کارلو گینزبورگ، که در آن زمان از دانشگاه بولونیا بود، نوشته شده و اولین بار توسط شرکت جولیو ایناودی در سال ۱۹۶۶ با عنوان ایتالیایی  منتشر شد. این کتاب بعدها توسط جان و آن تدسکی به انگلیسی ترجمه و در سال ۱۹۸۳ توسط انتشارات روتلج و کیگان پال با پیشگفتاری جدید نوشتهٔ مورخ اریک هابسبام منتشر شد.

گینزبورگ در *کتاب «نبردهای شبانه»*، روایت‌های محاکمهٔ آن دسته از *بناندانتی‌هایی* را که توسط دادگاه تفتیش عقاید روم مورد بازجویی و محاکمه قرار گرفته بودند، بررسی می‌کند و با استفاده از چنین روایت‌هایی، شواهدی برای باورها و اعمال *بناندانتی‌ها* استخراج می‌کند. این روایت‌ها حول سفرهای رؤیایی شبانهٔ آنها می‌چرخید که در طی آن معتقد بودند ارواحشان از بدنشان خارج شده و به حومه شهر می‌روند، جایی که با جادوگران بدخواهی که محصولات محلی را تهدید می‌کردند، می‌جنگند. گینزبورگ در ادامه به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه دادگاه تفتیش عقاید، *بناندانتی‌ها* را خود جادوگر می‌دانست و در نهایت آنها را از هستی ساقط کرد.

گینزبورگ با در نظر گرفتن *بناندانتی* به عنوان «یک فرقه باروری»، شباهت‌هایی را با سنت‌های رؤیایی مشابه که در سراسر آلپ و همچنین از بالتیک یافت می‌شود، مانند گرگینه لیوونی، و همچنین با فولکلور گسترده پیرامون شکار وحشی، ترسیم می‌کند. او علاوه بر این استدلال می‌کند که این روایت‌های اواخر قرون وسطی و اوایل مدرن، بقایای بازمانده از یک باور شمنیستی پان اروپایی و پیش از مسیحیت در مورد باروری محصولات کشاورزی را نشان می‌دهند.

کتاب *نبردهای شبانه* اثر کارلو گینزبورگ، هرچند نقطه عطفی در مطالعات تاریخی دربارهٔ بناندانتی‌ها محسوب می‌شود، با واکنش‌های متفاوتی از سوی جامعه دانشگاهی روبه‌رو شد. بسیاری از منتقدان، به‌ویژه مورخان سنت‌گرا، استدلال کردند که شواهد ارائه‌شده در کتاب برای اثبات این‌که بناندانتی‌ها بازمانده‌ای از آیین‌های پیشامسیحی هستند، کافی نیست. آنان معتقد بودند که گینزبورگ، با تکیه بر منابع محدود و گاه مبهم، به نتیجه‌گیری‌هایی رسیده که بیش از حد فرضی و تفسیری‌اند و نمی‌توان آن‌ها را به‌عنوان واقعیت تاریخی قطعی پذیرفت.

با این حال، گینزبورگ از این نقدها عقب‌نشینی نکرد. او در سال ۱۹۸۹، با انتشار کتاب *وجد: رمزگشایی از بزم جادوگران بار* دیگر به نظریه زیرساخت شمنیستی در سنت‌های جادوگری اروپا بازگشت. در این اثر، او تلاش کرد تا با بررسی طیف وسیع‌تری از منابع، از جمله گزارش‌های محاکمات جادوگری در مناطق مختلف اروپا، نشان دهد که تجربه‌های رؤیایی، سفرهای روحی، و آیین‌های شبانه در سنت‌هایی چون بناندانتی، بازتابی از لایه‌ای شمنیستی هستند که ریشه در باورهای پیشامسیحی دارند. نظریه گینزبورگ در این کتاب، با وجود استمرار نقدها، مورد توجه و پذیرش شماری از مورخان برجسته قرار گرفت. پژوهشگرانی چون اِوا پوچ، گابور کلانیچای، کلود لوکوتو و اِما ویلبی، هر یک به‌نحوی این دیدگاه را در آثار خود بسط دادند یا از آن الهام گرفتند. آنان با بررسی سنت‌های مشابه در اروپای مرکزی، اسکاندیناوی، و جزایر بریتانیا، تلاش کردند تا نشان دهند که تجربه‌های عرفانی و آیینی در جوامع روستایی، نه صرفاً خرافه یا انحراف مذهبی، بلکه بازتابی از نظام‌های معنایی کهن هستند که در قالب‌های محلی و فرهنگی بازتولید شده‌اند. هرچند دیدگاه گینزبورگ دربارهٔ منشأ شمنیستی بناندانتی‌ها همچنان موضوع بحث و نقد است، اما بی‌تردید آثار او مسیر جدیدی در مطالعات تاریخ فرهنگی، مردم‌شناسی آیینی، و روان‌شناسی جمعی گشوده‌اند—مسیرهایی که به فهمی عمیق‌تر از نقش رؤیا، آیین، و حافظه فرهنگی در شکل‌گیری تجربه‌های انسانی منجر شده‌اند.

## پیشینه
چپ|بندانگشتی|سنت رؤیاپردازی شبانهٔ بناندانتی‌ها باعث شد تا دادگاه تفتیش عقاید رومی آنها را به جادوگری متهم کند، شیطان‌پرستان بدخواهی که در این حکاکی چوبی مربوط به سال ۱۵۰۸ به تصویر کشیده شده‌اند.
گینزبورگ در بایگانی اسقف‌نشین اودین، به سوابق محاکمه قرن شانزدهم و هفدهم برخورد کرد که بازجویی از چندین *بناندانتی* و دیگر جادوگران مردمی را مستند می‌کرد.  جان مارتین، مورخ دانشگاه ترینیتی در سن آنتونیو، تگزاس، در سال ۱۹۹۲ نوشت که این یافته خوش‌شانس را به عنوان نوعی «کشف که اکثر مورخان فقط رؤیای آن را در سر می‌پرورانند» توصیف می‌کند. 

پیش از پژوهش‌های کارلو گینزبورگ، هیچ‌یک از مورخان یا پژوهشگران به‌طور جدی به پدیده بناندانتی نپرداخته بودند. مطالعاتی که دربارهٔ فولکلور منطقه فریولی انجام شده بود—از جمله آثار پژوهشگرانی چون جی. مارکوتی، ئی. فابریس بلاویتیس، وی. اوستِرمان، آ. لازارینی و جی. ویدوسی—همگی واژه «بناندانته» را مترادف با «جادوگر» به‌کار برده بودند. در این آثار، بناندانتی‌ها به‌عنوان بخشی از سنت جادوگری محلی تلقی می‌شدند، بدون آن‌که تفاوت‌های معنایی یا آیینی میان این دو مفهوم مورد بررسی قرار گیرد. کارلو گینزبورگ، در تحلیل خود، به‌روشنی بیان کرد که این هم‌ارزی میان بناندانته و جادوگر نه به‌دلیل بی‌توجهی پژوهشگران پیشین یا تحلیل‌های نادرست آنان، بلکه به‌سبب تحول در حافظه شفاهی منطقه فریولی رخ داده بود. در تاریخ شفاهی معاصر آن منطقه، این دو واژه به‌تدریج معنایی مشترک یافته بودند و مرز میان بناندانتی—که در اصل مدافعان خیر و حاصل‌خیزی زمین بودند—و جادوگران شرور، در ذهن مردم کمرنگ شده بود.

این هم‌پوشانی معنایی، از نظر گینزبورگ، نتیجه فرایندی تاریخی و فرهنگی بود که در آن، سنت‌های آیینی و رؤیایی بناندانتی‌ها، تحت تأثیر نهادهای مذهبی و قضایی، به‌تدریج در قالب جادوگری بازتعریف شدند. در نتیجه، آنچه در گذشته به‌عنوان آیین‌های محافظتی و کشاورزی شناخته می‌شد، در حافظه جمعی به‌عنوان اعمال جادویی و انحرافی ثبت شد. پژوهش گینزبورگ، با بازخوانی دقیق اسناد تاریخی و دادگاهی، تلاش کرد تا این تمایز را احیا کند و بناندانتی‌ها را در جایگاه واقعی‌شان—به‌عنوان حاملان سنت‌های رؤیایی و آیینی—بازشناسی کند.

### ترجمه انگلیسی
ترجمه *«نبردهای شبانه»* به انگلیسی توسط جان و آن تدسکی انجام شد، زوجی که پیش از این ترجمه انگلیسی کتاب *«پنیر و کرم‌ها: کیهان آسیابان قرن شانزدهم»* نوشته گینزبورگ در سال ۱۹۷۶ را انجام داده بودند. آنها در یادداشت مترجم خود بر نسخه انگلیسی، اعلام کردند که از فرصت ترجمه کتاب «بسیار خرسند» هستند و اظهار داشتند که دو اثر گینزبورگ «تنها بخش کوچکی از بهترین‌های تاریخ اجتماعی، فرهنگی و مذهبی جدید را که امروزه توسط جمعی از محققان برجسته ایتالیایی نوشته می‌شود، نشان می‌دهند.»

تدسکی‌ها در ادامه خاطرنشان کردند که در ترجمه *«نبردهای شبانه»*، تصمیم گرفته‌اند اصطلاحات ایتالیایی *benandante* و *benandanti* (به ترتیب مفرد و جمع) را به جای تلاش برای ترجمه چنین اصطلاحاتی به انگلیسی، اقتباس کنند. همان‌طور که آنها اشاره کردند، «ترجمه تحت‌اللفظی» این کلمات می‌توانست «کسانی که خوب پیش می‌روند» یا «نیکوکاران» باشد، اصطلاحاتی که به نظر آنها طنین اصلی *benandanti* را در بر نمی‌گیرد. آنها همچنین خاطرنشان کردند که در ترجمه خود از اصطلاح «جادوگر» به معنای وسیع‌تر برای اشاره به هر دو جنس مذکر و مؤنث استفاده کرده‌اند، اما وقتی متن ایتالیایی به‌طور خاص از *strega* و *stregone* نام برده است، آنها را به صورت «جادوگر» و «جادوگر» ترجمه کرده‌اند.

ترجمه انگلیسی شامل پیشگفتاری از مورخ برجسته انگلیسی ، اریک هابزبام (&#x2013;) بود که در آن استدلال کرد که «علاقه واقعی به کتاب بسیار جالب [گینزبورگ]» نه در بحث آن در مورد سنت‌های رؤیایی شمنی، بلکه در مطالعه آن در مورد چگونگی مداخله کلیسای کاتولیک روم در «شیوه‌های سنتی دهقانان» و تحریف آنها برای تطبیق با ایده‌های خود در مورد جادوگری نهفته است. او در ادامه خاطرنشان کرد که *نبردهای شبانه* باید «همه مورخان ذهن عامه را مجذوب و تحریک کند.»

## خلاصه داستان
*«نبردهای شبانه»* به چهار فصل تقسیم شده است که پیش از آن مقدمه‌ای از گینزبورگ نوشته شده است. در این مقدمه، گینزبورگ رویکردهای علمی مختلفی را که برای مطالعه جادوگری در اوایل دوران مدرن اتخاذ شده است، از جمله تفسیر عقل‌گرایانه‌ای که در قرن هجدهم ظهور کرد و فرضیه فرقه جادوگری که توسط مارگارت موری ارائه شد، مورد بحث قرار می‌دهد. او در ادامه مقدمه‌ای بر فرقه جادوگران ارائه می‌دهد و سپس از کسانی که در انجام مطالعه به او کمک کرده‌اند، تشکر می‌کند.

### بخش اول: نبردهای شبانه
«من بِناندانته هستم، زیرا همراه دیگران سالی چهار بار برای نبرد می‌روم، یعنی در ایام روزه‌های چهارگانه، آن هم در شب. من ناپیدا و در قالب روح می‌روم، در حالی‌که جسمم در جای خود باقی می‌ماند. ما به خدمت مسیح رهسپار می‌شویم و در برابر جادوگرانِ شیطان می‌ایستیم؛ ما با دسته‌های رازیانه می‌جنگیم و آنان با ساقه‌های سورگوم.»بخش اول *«نبردهای شبانه»* عمدتاً به روایت‌های دو نفر از *اعضای فرقهٔ «بناندانتی»* می‌پردازد که بین سال‌های ۱۵۷۵ تا ۱۵۸۲ توسط دادگاه تفتیش عقاید روم مورد بازجویی و محکومیت به جرم ارتداد قرار گرفتند. این دو شخصیت، پائولو گاسپوروتو از روستای یاساکو و باتیستا مودوکو از شهر سیویدال، اولین بار در سال ۱۵۷۵ توسط کشیش دان بارتولومئو سگاباریزا تحت بازجویی قرار گرفتند. اگرچه سگاباریزا بعداً تحقیقات خود را رها کرد، اما در سال ۱۵۸۰ پرونده توسط بازپرس فرا فلیچه دا مونته‌فالکو دوباره گشوده شد و او از گاسپوروتو و مودوکو بازجویی کرد تا اینکه آنها اعتراف کردند که توسط شیطان فریب خورده‌اند تا به سفرهای شبانهٔ روحی خود بروند. در سال ۱۵۸۱ آنها به جرم ارتداد به شش ماه زندان محکوم شدند، مجازاتی که بعداً بخشیده شد.

کارلو گینزبورگ در ادامه پژوهش خود، به بررسی دقیق‌تر ادعاهای پائولو گاسپاراتو و مودوکو می‌پردازد و بر اساس شواهد تاریخی، نتیجه می‌گیرد که بناندانتی‌ها در واقع «فرقه‌ای واقعی و منسجم» بودند که اعضای آن با ویژگی خاصی به دنیا می‌آمدند: داشتن پرده‌ای نازک بر سر هنگام تولد. این ویژگی، که در فرهنگ محلی نشانه‌ای از قدرت‌های فراطبیعی تلقی می‌شد، عامل پیوند میان اعضای این گروه بود و آنان را از دیگران متمایز می‌کرد. گینزبورگ سپس به بررسی حالت‌های خلسه و رؤیایی می‌پردازد که بناندانتی‌ها در آن فرومی‌رفتند تا سفرهای شبانه روحانی خود را آغاز کنند. این سفرها، که در قالب نبرد با نیروهای شرور و شرکت در ضیافت‌های آیینی انجام می‌شدند، از نظر روان‌شناختی و فرهنگی بسیار پیچیده بودند. او در این بخش از پژوهش، فرضیه‌هایی را مطرح می‌کند که در آن‌ها منشأ این رؤیاها و تجربه‌های خلسه‌آمیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. برخی نظریه‌ها، از جمله استفاده از پمادهای روان‌گردان یا ابتلا به بیماری‌هایی چون صرع، به‌عنوان دلایل احتمالی برای این حالت‌های خلسه پیشنهاد شده‌اند. گینزبورگ با دقت این فرضیه‌ها را تحلیل می‌کند، اما در نهایت به این نتیجه می‌رسد که هیچ‌یک از آن‌ها با شواهد تاریخی موجود هم‌خوانی ندارد. نه استفاده از مواد روان‌گردان در منابع ثبت شده است، و نه نشانه‌های پزشکی مرتبط با صرع در گزارش‌های مربوط به بناندانتی‌ها دیده می‌شود. از نظر گینزبورگ، تجربه‌های بناندانتی‌ها باید در بستر فرهنگی و آیینی خاص خود فهمیده شود—بستری که در آن، رؤیا، حافظه جمعی، و باورهای محلی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. او این تجربه‌ها را نه به‌عنوان اختلالات روانی یا تأثیر مواد، بلکه به‌عنوان بازتابی از سنت‌های دیرینه و ساختارهای معنایی کهن تحلیل می‌کند؛ سنت‌هایی که در قالب آیین‌های کشاورزی، سفرهای روحی، و نبردهای نمادین با نیروهای شرور، در حافظه فرهنگی منطقه فریولی حفظ شده‌اند.

گینزبورگ به عناصر کشاورزی نبردهای بناندانتی‌ها با مخالفان شیطانی‌شان می‌پردازد و استدلال می‌کند که درگیری‌های آنها نمایانگر یک «آیین کشاورزی» است که نماد نبرد نیروهای قحطی با نیروهای فراوانی است. او گمان می‌کرد که این آیین، بازمانده‌ای از یک «آیین باروری قدیمی‌تر» است که در اروپای پیش از مسیحیت سرچشمه گرفته اما متعاقباً مسیحی شده است. او سپس به بررسی روایت‌های اوایل دوران مدرن از جنبه‌هایی از باورهای عامه در سراسر اروپا که مشابه باورهای بناندانتی‌ها بودند، می‌پردازد. او به‌طور خاص، فرقه ادعایی الهه دیانا را که در اواخر قرن پانزدهم در مودنا ثبت شده و مورد گرگینه لیوونیایی که در سال ۱۶۹۲ رخ داده است، برجسته می‌کند. گینزبورگ در نهایت استدلال کرد که این سنت‌های رؤیایی پراکنده، نمایانگر عناصر بازمانده از یک فرقه کشاورزی پان-مرکزی اروپایی هستند که پیش از مسیحیت وجود داشته‌اند.

### بخش دوم: مراسم تشییع جنازه
در بخش دوم کتاب *«نبردهای شبانه»*، گینزبورگ توجه خود را به سنت‌های اوایل دوران مدرن آلپ که به راهپیمایی‌های شبانه مردگان می‌پردازند، معطوف می‌کند. او ابتدا در مورد بازجویی از آنا لا روسا، زنی که خود را واسطه روح می‌دانست و در سال ۱۵۸۲ در فریولی به دادگاه تفتیش عقاید روم آورده شد، بحث می‌کند و سپس به جزئیات دو مورد مشابه که بعداً در همان سال اتفاق افتاد، یعنی دونا آکویلینا و کاترینا لا گوئرسیا، می‌پردازد. دومی از این زنان ادعا کرد که شوهر متوفی‌اش یک «*بِناندانت»* بوده و در «پیاده‌روی با مردگان» شرکت داشته است، اما هیچ‌کدام از آنها خود را *«بِناندانت»* توصیف نکردند.

گینزبورگ سپس به *«اسقف اعظم»* نگاه می‌کند، سندی مربوط به قرن نهم که زنانی را که معتقد بودند با الهه دیانا در مراسم شبانه شرکت می‌کنند، محکوم می‌کند. نویسندهٔ «*اسقف اعظم»* ادعا کرده بود که آنها توسط شیطان فریب خورده‌اند، اما گینزبورگ استدلال می‌کند که این نشان دهندهٔ یک باور عامیانهٔ اصیل آن دوره است. او این روایت را با بسیاری از اسطوره‌های اروپایی دیگر پیرامون «وایلد هانت» یا «اردوی خشمگین» مرتبط می‌کند و خاطرنشان می‌کند که در اسطوره‌های اروپای مرکزی، نام دیانا با نام «هولدا» یا «پرچتا» جایگزین شده است. گینزبورگ سپس روایت قرن یازدهمی را که توسط اسقف فرانسوی ویلیام از اوورنی تولید شده است، برجسته می‌کند، که در آن او یک باور عامیانه پیرامون یک الههٔ زن به نام «آبوندیا» یا «ساتیا» را توصیف کرده بود، که به نظر ویلیام یک شیطان مبدل بود. طبق روایت ویلیام، این موجود شب‌ها به همراه پیروانش در خانه‌ها و انبارها سفر می‌کرد و در آنجا هر چه را که می‌یافتند می‌خوردند یا می‌نوشیدند. گینزبورگ به شباهت‌هایی با باور *بناندانتی* مبنی بر اینکه جادوگران تمام آب خانه را می‌نوشند، اشاره کرد.

گینزبورگ شواهد بیشتری از مضمون عامیانه شکار وحشی را در روایت‌های اواخر قرون وسطی از راهب دومینیکن، یوهانس نیدر، برجسته می‌کند. نادر نقل می‌کند که برخی از زنان معتقد بودند که در روزهای امبر به صومعه‌های الهه هرودیاس منتقل می‌شوند، چیزی که راهب آن را به حیله شیطان نسبت داد. گینزبورگ در ادامه استدلال خود، روایتی از کشیش ماتیاس فون کمنات را شرح می‌دهد که آزار و اذیت یک فرقه در هایدلبرگ را در حدود سال ۱۴۷۵ ثبت کرده است. به گفته کمنات، این فرقه شامل زنانی بود که معتقد بودند در روزهای امبر «سفر» می‌کنند و طلسم‌های غیرکشنده‌ای را بر مردان اجرا می‌کنند. گینزبورگ سپس توجه خود را به اثری از اوایل قرن شانزدهم، نوشته واعظ سوئیسی یوهان گیلر فون کایزرسبرگ، معطوف می‌کند. در این روایت، گایلر به افرادی اشاره می‌کند که برای دیدن فرا فنوس (زهره) به سفرهای شبانه می‌رفتند، از جمله زنانی که در روزهای امبر دچار غش می‌شدند و پس از بیدار شدن، دیداری از بهشت را توصیف می‌کردند.

گینزبورگ در جستجوی بیشتر منابع مربوط به دسته‌های مردگان در اواخر قرون وسطی و اوایل اروپای مدرن، سپس به محاکمه جولیانو وردانا، بافنده، در سال ۱۴۸۹ که در مانتوا برگزار شد و محاکمه زنی به نام ویپرات موسین در سال ۱۵۲۵ در بورسربرگ اشاره می‌کند که در هر دو مورد، متهم ادعا کرد که دسته‌ای از ارواح مردگان را به رهبری یک زن دیده است. سپس به پرونده چوپان آلمانی چونراد استوکلین پرداخته می‌شود که تجربیات رؤیایی خود را در سال ۱۵۸۷ قبل از محکومیت به عنوان جادوگر بازگو کرد. در ادامه، گینزبورگ از وجود *روحانیون ولگرد* که در سال ۱۵۴۴ در حومه سوابیا سفر می‌کردند، جادوی عامیانه انجام می‌دادند و ادعا می‌کردند که می‌توانند گروه خشمگین را احضار کنند، بحث می‌کند. گینزبورگ سپس پرونده دیل برول، جادوگر آلمانی را که در سال ۱۶۳۰ در هسن محاکمه شد، مورد بحث قرار می‌دهد. برول ادعا کرده بود که در یک سفر رؤیایی با فراو هولت روبرو شده است، که فاش کرده است که عضوی از گروه شبانه اوست.

## منابع

رده:سحر در ایتالیا
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:کتاب‌های تاریخی درباره ایتالیا
رده:کتاب‌های تاریخی سده ۲۰ (میلادی)
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۱۹۶۶ (میلادی)