خیاله آغایوا

**خَیالَه ذاکر قیزی آغایِوا** (۱۸ ژانویهٔ ۱۹۹۷) روزنامه‌نگار، فعال حقوق زنان و زندانی سیاسی آذربایجانی است. او از سال ۲۰۱۵ به‌عنوان خبرنگار در میدان تی‌وی فعالیت می‌کرد.

در ۶ دسامبر ۲۰۲۴، آغایوا در چارچوب پرونده‌ای کیفری که علیه روزنامه‌نگاران میدان تی‌وی تشکیل شده بود، بازداشت شد. او و شش روزنامه‌نگار دیگر بازداشت‌شده در این پرونده، بر اساس بند ۲۰۶٫۳٫۲ قانون جزایی (قاچاق با تبانی قبلی میان چند نفر) متهم شدند. چندین سازمان حقوق بشری داخلی و بین‌المللی بازداشت او را محکوم کرده، آن را سیاسی دانستند و از مقامات جمهوری آذربایجان خواستند وی را فوراً آزاد کنند.

آغایوا اکنون در بازداشتگاه پیش از محاکمهٔ باکو، وابسته به سازمان زندان‌های وزارت دادگستری، نگهداری می‌شود.

## زندگی و پیشه
خیاله آغایوا در ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۹۷ در باکو زاده شد. او در دانشکدهٔ ارتباطات باکو تحصیل کرد. از سال ۲۰۱۵، به‌عنوان خبرنگار در میدان تی‌وی فعالیت می‌کرد. در طول دوران کاری خود، بارها با بازداشت، مقاومت پلیس و بدرفتاری مواجه شده است.

در ۲۹ مه ۲۰۱۹، آغایوا هنگام پوشش یک تجمع اعتراضی در مقابل ساختمان ادارهٔ ریاست‌جمهوری، در حین انجام وظایف روزنامه‌نگاری خود بازداشت شد. او بیش از دو ساعت در ادارهٔ نهم پلیس منطقهٔ صبایل نگهداری و سپس آزاد شد. در اعتراضات ۱۹ اکتبر ۲۰۱۹ نیز، او هنگام پوشش تجمع مخالفان در باکو، در حین انجام کار روزنامه‌نگاری خود توسط پلیس بازداشت شد. آغایوا چند ساعت در ادارهٔ پلیس منطقهٔ نسیمی نگهداری و سپس آزاد شد.

در روزهای ۱۴ و ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، در جریان یک تجمع اعتراضی در برابر مجلس ملی، خیاله آغایوا هنگام انجام وظایف حرفه‌ای خود تحت فشار پلیس قرار گرفت؛ تلفن همراه و کارت شناسایی خبرنگاری او ضبط شد.

در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۲، خیاله آغایوا به همراه همکارش در «میدان تی‌وی»، آیتاج تاپدیغ، برای تصویربرداری از تجمعی اعتراضی در جادهٔ شوشا–خانکندی در طی محاصرهٔ قره‌باغ عازم آن منطقه شدند، اما توسط «افرادی با لباس غیرنظامی و نقاب‌های سیاه» بازداشت شدند.بدون هیچ توضیحی، آن‌ها را سوار خودرو کردند و به عقب بازگرداندند.پیش از آزادی، تلفن‌هایشان ضبط و تمامی مواد تصویری آن‌ها حذف شد.

در نوامبر ۲۰۲۴، خیاله آغایوا و آیتاج تاپدیغ هنگام پوشش تجمع اعتراضی فعال حقوق حیوانات «ک. ممدلی» در جریان بیست‌ونهمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل در مورد تغییرات اقلیمی (COP29)، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
نگهبانان، آغایوا و احمدوا را با زور به محوطهٔ خدماتی منتقل کرده و سپس از محل برگزاری رویداد بیرون کردند.

## بازداشت و محاکمه
در ۶ دسامبر ۲۰۲۴، خیاله آغایوا به‌همراه شش روزنامه‌نگار دیگر، آینور الگونش (سردبیر میدان تی‌وی)، خبرنگاران آیتاج تاپدیغ، آیسل امیدوا، ناتیق جوادلی، روزنامه‌نگار مستقل رامین دکو، و معاون مدیر مدرسهٔ روزنامه‌نگاری باکو الوی طاهرف، در ادارهٔ کل پلیس شهر باکو و در چارچوب پرونده‌ای کیفری علیه میدان تی‌وی بازداشت شدند.هر یک از آنان طبق مادهٔ ۲۰۶٫۳٫۲ قانون جزایی جمهوری آذربایجان (اتهام «قاچاق با تبانی قبلی میان چند نفر») متهم شدند.به‌گفتهٔ وکیل خیاله آغایوا، ناظم موسایف، موکلش اتهامات را نپذیرفته و باور دارد که این پرونده مستقیماً با فعالیت‌های روزنامه‌نگاری او مرتبط است.موسایف گفت: «آغایوا گزارشی از بدرفتاری جسمی ارائه نکرده است، اما تحت فشار روانی قرار داشته. به‌ویژه، او را وادار کردند پیش از حضور وکیلش شهادت دهد. پس از آنکه وکالت او را پذیرفتم، از حقِّ خود برای پس‌گرفتن اظهارات اولیه‌ای که در غیاب مشاور حقوقی داده بود، استفاده کرد.»

در ۸ دسامبر، درخواست بازداشت مؤقت از سوی مرجع تحقیقاتی بررسی شد. در دادگاه منطقهٔ خَتای به ریاست قاضی صُلحانه حاجی‌وا، درخواست‌های بازداشت تأیید گردید.برای تمامی بازداشت‌شدگان، از جمله خیاله آغایوا، قرار بازداشت موقت به مدت چهار ماه صادر شد.آغایوا اتهامات را رد کرده و تأکید کرد که بازداشتش مرتبط با فعالیت حرفه‌ای اوست. وکیلش، ناظم موسایف، تصمیم دادگاه را بی‌اساس خواند: «این تصمیم کاملاً بی‌پایه است. موکلم، خیاله آغایوا، حتی دلیل اتهامات را متوجه نشد. او صرفاً از منزلش بازداشت شد. درخواست بازداشت به‌صورت مبهم نوشته شده و هیچ مدرک مشخّصی ارائه نشده است. طبیعتاً ما علیه این بازداشت اعتراض خواهیم کرد.»

آغایوا علیه تصمیم دادگاه منطقه ختای مورخ ۸ دسامبر اعتراض کرد. در ۱۳ دسامبر، در جلسه‌ای در دادگاه تجدیدنظر باکو به ریاست قاضی زائور حسین‌افاعتراض او رد شد و قرار بازداشت موقت تأیید گردید.وکیل او، موسایف، اعلام کرد که بازپرس ادارهٔ کل پلیس شهر باکو نتوانسته است دلیل بازداشت آغایوا را در دادگاه توجیه کند. موسایف گفت: «از بازپرس پرسیدم آیا خیاله آغایوا پولی را به کشور وارد کرده، چه علنی و چه پنهانی از طریق گمرک؟ او گفت نه. سپس پرسیدم، 'پس چرا او را بازداشت کردید؟' بازپرس پاسخ داد، 'ما ثابت خواهیم کرد که او هم در این موضوع دخیل بوده است.'»

در ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای به ریاست دوبارهٔ قاضی صلحانه حاجی‌وا، درخواست جایگزینی قرار بازداشت مؤقت خیاله آغایوا با بازداشت خانگی را بررسی کرد.در جریان جلسه، وکیلش موسایف، اظهار داشت: «اگر خیاله آغایوا در گمرک کار می‌کرد و میلیون‌ها دارایی داشت، اکنون آزاد بود. اما همهٔ دارایی او، آزادی بیانش، صدایش و گزارش‌هایی است که تهیه کرده است. به همین دلیل او در زندان است.» در این جلسه، بازپرس نِجات عثمان‌اف از اداره کل پلیس شهر باکو نیز حضور داشت. دادگاه درخواست دفاع را رد کرد.

آغایوا علیه تصمیم دادگاه منطقهٔ ختای مؤرخ ۱۴ ژانویه اعتراض کرد. در ۱۷ ژانویه، دادگاه تجدیدنظر باکو اعتراض او را رد کرد و قرار بازداشت موقت را تأیید نمود.

در ۱۴ مارس ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای درخواست مرجع تحقیقاتی برای تمدید قرار بازداشت موقت خیاله آغایوا را بررسی کرد. دادگاه این درخواست را پذیرفت و بازداشت او را برای سه ماه دیگر تمدید نمود.در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای بنا بر درخواست مراجع تحقیقاتی، بار سوم قرار بازداشت آغایوا را تمدید کرد.در ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، دادگاه تجدیدنظر باکو اعتراض نسبت به حکم تمدید قرار بازداشت مؤرخ ۲۴ ژوئن را بررسی کرد. این اعتراض در جلسه‌ای به ریاست قاضی ابراهیم ابراهیم‌لی رد شد.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۴۱۷ (قمری)
رده:زادگان ۱۳۷۵
رده:اهالی باکو
رده:روزنامه‌نگاران زندانی‌شده
رده:روزنامه‌نگاران اهل جمهوری آذربایجان
رده:روزنامه‌نگاران زن اهل جمهوری آذربایجان
رده:فعالان دموکراسی اهل جمهوری آذربایجان
رده:زندانیان سیاسی در جمهوری آذربایجان
رده:زندانیان عقیدتی عفو بین‌الملل زندانی‌شده توسط جمهوری آذربایجان
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل جمهوری آذربایجان