تمثیل پنجره شکسته

بندانگشتی| وقتی کودکی به‌طور تصادفی پنجره‌ای را می‌شکند و سپس باید آن را تعویض کرد، آیا این حادثه به دلیل فعالیت اقتصادی تعمیر و تعویض پنجره، برای جامعه مفید است؟
تمثیل «پنجره شکسته» توسط اقتصاددان فرانسوی، فردریک باستیا، در مقاله‌ای در سال ۱۸۵۰ با عنوان «آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود» (Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas) معرفی شد تا نشان دهد چرا تخریب و پولی که صرف جبران خسارت ناشی از تخریب می‌شود در واقع سود خالصی برای جامعه به همراه ندارد.

این تمثیل تلاش دارد نشان دهد که چگونه هزینه‌های فرصت و همچنین قانون پیامدهای ناخواسته، بر فعالیت‌های اقتصادی تأثیر می‌گذارند؛ تأثیراتی که اغلب نادیده گرفته می‌شوند یا دیده نمی‌شوند. باور به اینکه تخریب برای اقتصاد مفید است، به همین دلیل به عنوان **مغالطه پنجره شکسته** یا **مغالطه شیشه‌بر** شناخته می‌شود.

## تمثیل
تمثیل اصلی «پنجره شکسته» از فردریک باستیا در کتاب «آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود» (۱۸۵۰):

## تفاسیر و شواهد
### استدلال باستیا
فرض کنید مشخص شود که آن پسر بچه در واقع توسط شیشه‌بر استخدام شده بوده و به ازای هر پنجره‌ای که می‌شکند، یک فرانک دریافت می‌کرده است. ناگهان همان عمل به عنوان دزدی تلقی می‌شود: شیشه‌بر با شکستن پنجره‌ها مردم را مجبور می‌کرده که از خدمات او استفاده کنند. با این حال، واقعیت‌هایی که تماشاگران مشاهده کرده‌اند همچنان درست است: شیشه‌بر از این ماجرا سود می‌برد، اما به بهای زیان نانوا، خیاط و دیگران.

باستیا استدلال می‌کند که جامعه فعالیت‌هایی را تأیید می‌کند که از نظر اخلاقی معادل همان کاری است که شیشه‌بر با استخدام پسربچه برای شکستن پنجره‌ها انجام داده است:

باستیا دربارهٔ تولید صحبت نمی‌کند – او دربارهٔ ذخیره ثروت سخن می‌گوید. به بیان دیگر، باستیا تنها به اثرات فوری نمی‌نگرد، بلکه به پیامدهای بلندمدت شکستن پنجره توجه دارد. او پیامدهای این اتفاق را نه فقط برای یک گروه خاص، بلکه برای کل جامعه در نظر می‌گیرد.

نظریه‌پردازان مکتب اتریش به این مغالطه اشاره می‌کنند و می‌گویند که این نوع تفکر در بین مردم رایج است. اقتصاددان آمریکایی قرن بیستم، هنری هزلیت، فصلی از کتاب خود به نام *[[اقتصاد در یک درس]]* را به این مغالطه اختصاص داده است.

### هزینه بلایای طبیعی
سناریوی «پنجره شکسته» به عنوان تمثیلی برای ویرانی ناشی از بلایای طبیعی به کار می‌رود. بلایا فعالیت‌های اقتصادی را مختل می‌کنند. آثار اقتصادی بلایای طبیعی متنوع و گوناگون است.
[بندانگشتی| آتش‌نشانان در حال عملیات در بازار تایشو-سوجی در [کوبه (شهر)|کوبه، ژاپن، پس از زمین‌لرزه سال ۱۹۹۵]]
کشورها در صورتی بیشتر احتمال دارد که پس از یک بلای طبیعی دچار کاهش تولید ناخالص داخلی شوند که نرخ بیکاری بالاتری داشته باشند، فقر گسترده‌تر باشد، دولت‌ها و نهادهای محلی و ملی کارآمدی کمتری داشته باشند، و پیوندهای اقتصادی و دیپلماتیک ضعیف‌تری با دیگر کشورها برقرار کرده باشند. در مقابل، کشورهایی که نیروی کار ماهر خود را حفظ کرده‌اند و توانایی بسیج منابع برای بازسازی را دارند – از جمله منابع خارج از منطقه بلازده – بیشتر احتمال دارد که تولید ناخالص داخلی آنها افزایش یابد و سریع‌تر بهبود یابند. از یک سو، بهبودی سریع به پرداخت فوری بیمه و کمک‌های مالی نسبت داده شده است، مانند مقایسه موردی بین طوفان اندرو و طوفان کاترینا. از سوی دیگر، بازیابی کند را به رفتارهای فرصت‌طلبانه نسبت داده‌اند؛ جایی که افرادی که کمتر آسیب دیده‌اند، از آسیب‌دیدگان بیشتر بهره‌کشی می‌کنند.

مناطق با تجربه بلایای مکرر معمولاً در مهارت‌آموزی و آموزش سرمایه‌گذاری بیشتری می‌کنند (شاید به این دلیل که سرمایه‌گذاری در آموزش را به سرمایه‌گذاری پرریسک در زیرساخت‌هایی که ممکن است دوباره تخریب شوند، ترجیح می‌دهند) و اغلب بهره‌وری کل عوامل تولید بالاتری دارند (احتمالاً به این دلیل که زیرساخت‌های تخریب‌شده با زیرساخت‌های بهتر جایگزین می‌شوند؛ مانند آتش‌سوزی بزرگ لندن). این گرایش‌ها می‌توانند در تئوری منجر به مزایای اقتصادی بلندمدت شوند (که ممکن است باعث رشد تولید ناخالص داخلی گردد).

برخی شواهد نشان می‌دهد که بلایای زمین‌شناسی در بلندمدت آسیب اقتصادی بیشتری نسبت به بلایای اقلیمی وارد می‌کنند. بلایای زمین‌شناسی مانند زمین‌لغزش‌ها و زمین‌لرزه‌ها هشدار کمی دارند و تلفات انسانی بالایی دارند. در مقابل، بلایای اقلیمی مانند طوفان‌ها معمولاً در بازه زمانی ساعاتی تا چند روز پیش‌بینی‌پذیرتر هستند و تلفات انسانی کمتری دارند. چنین هشدارهایی می‌توانند جان انسان‌ها را نجات دهند، اما قادر به حفظ اموال غیرقابل‌انتقال نیستند. این مسئله نشان می‌دهد که از دست رفتن جان انسان‌ها آسیب اقتصادی ماندگارتری دارد، در حالی که تخریب سرمایه فیزیکی به اندازه آن برای رشد تولید ناخالص داخلی زیان‌بار نیست.«هر مقدار سرمایه فیزیکی را که می‌خواهید نابود کنید، اما تنها کافی است تعداد بحرانی‌ای از انسان‌های آگاه باقی بمانند که ذهن‌هایشان فرهنگ و فناوری یک اقتصاد پویا را در خود دارد، آن‌گاه سرمایه فیزیکی تقریباً به‌صورت خودجوش دوباره پدیدار خواهد شد.» — جورج هوروویچ، دانشگاه پردوحتی در بلایایی که آسیب جسمی کمی دارند، بخش بزرگی از هزینه‌های اقتصادی ممکن است ناشی از آثار بهداشت عمومی باشد (تقریباً یک‌دهم، در مورد سیل‌های تابستان ۲۰۰۷ در بریتانیا). اختلال در آموزش کودکان نیز هزینه‌های اقتصادی قابل توجهی دارد. مشکلات سلامت روان ممکن است در اثر اضطراب و رنج ناشی از بلایا آغاز یا تشدید شود. توصیه‌های بهداشتی برای کاهش فشارهای روانی-اجتماعی در هنگام بلایا ارائه شده است. اگرچه هزینه‌های بهداشت عمومی ممکن است به فعالیت اقتصادی و رشد تولید ناخالص داخلی بیفزاید، اما افزایش تقاضا برای خدمات پزشکی یا آموزشی به‌ندرت به عنوان امری مثبت تلقی می‌شود.

### هزینه فرصت جنگ
[بندانگشتی| خسارات ناشی از بمب‌گذاری در یک منطقه صنعتی که تا حدودی پاکسازی شده است. ساختمان‌های بی‌سقف، خانه هستند. فلز موج‌دار جلوی توده آجرها و الوارهای قاب‌بندی، بقایای چندین [پناهگاه حمله هوایی است.]]
گاه‌به‌گاه این استدلال مطرح شده که جنگ به جامعه سود می‌رساند و اینکه «جنگ برای اقتصاد خوب است». گونه‌ای از این استدلال می‌گوید که اگرچه نمی‌توان جنگ را به‌درستی سودمند نامید، اما گاهی می‌تواند برخی منافع اقتصادی به همراه داشته باشد. با این حال، این باور اغلب به‌عنوان نمونه‌ای از مغالطه پنجره شکسته مطرح می‌شود. پولی که صرف تلاش‌های جنگی (یا هزینه‌های دفاعی در زمان صلح) می‌شود، پولی است که دیگر نمی‌تواند صرف غذا، پوشاک، بهداشت یا بخش‌های دیگر اقتصاد شود. تحریک اقتصادی در یک بخش، با هزینه مستقیم – اما پنهانی – برای سایر بخش‌ها (از طریق فرصت‌های تولیدی که از بین می‌رود) همراه است

خود باستیا نیز در فصل دوم کتاب *آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود* با عنوان «مرخص کردن سربازان» با این ادعا که استخدام مردان به‌عنوان سرباز ذاتاً به سود اقتصاد است، مخالفت می‌کند.

به گفته هنری هزلیت:

## جستارهای وابسته
* تخریب خلاق
* بیماری هلندی (اقتصاد)
* لادیسم
* هزینه فرصت
* رانت‌خواهی
* بیکاری فناورانه
* رشد غیراقتصادی
* بازی مجموع-صفر

## منابع

## برای مطالعه بیشتر
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* کتاب اقتصاد در یک درس یا Economics in One Lesson نوشته هنری هزلت

## پیوند به بیرون
* "Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas" (مقاله اصلی)
* «آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود» (ترجمه انگلیسی)

رده:پنجره
رده:تاریخ تفکر اقتصادی
رده:لیبرالیسم کلاسیک
رده:مغالطه‌های ناساختاری
رده:نظریه لیبرترین