عرب البواطی

**عرب البواطی** () روستایی فلسطینی و عرب‌نشین در قضای بیسان بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد. این روستا در ۴ کیلومتری شمال شرقی شهر بیسان در دره بیسان واقع بود و به نام‌های خربة الحکیمیه و اُمّ الشراشیح نیز شناخته می‌شد.

روستای عرب البواطی به یکی از طایفه‌های عرب غزاویه منسوب بود و خانه‌های آن در بخش شرقی جاده و خط آهن بیسان–جسر المجامع قرار داشت. این روستا از راه‌های خاکی به روستاهای قیطه، زبعه، حمیدیه و شیخ صالح متصل بود. خانه‌های روستا از خشت خام، بوریا و نی ساخته شده بود و میان آن‌ها گاهی سیاه‌چادرهای عشایری نیز دیده می‌شد.

## جغرافیا
عرب البواطی روی زمینی هموار در غور بیسان بنا شده بود که نزدیک به ۲۴۰ متر پایین‌تر از سطح دریا قرار داشت. ساختمان‌های روستا از حاشیه زور در شرق تا خط آهن بیسان–جسر المجامع در غرب و از وادی الخائن در شمال تا وادی جالود در جنوب گسترده بود. چندین چشمه آب در جنوب روستا وجود داشت که آب آن‌ها برای آشامیدن و آبیاری باغ‌ها و مزارع به کار می‌رفت. روستا فاقد هرگونه خدمات و تأسیسات عمومی بود و ساکنان آن برای تأمین نیازهای بازرگانی، اداری و آموزشی خود به شهر بیسان وابسته بودند.

## پیشینه
در سال ۱۸۸۲ میلادی، در بررسی فلسطین غربی که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، «خربة الحکیمیه» به‌صورت محلی با «دیوارهای ویران و چند خانه متروک نوساز – روستایی کوچک و متروک» توصیف شد.

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی حکومت قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت بواطی ۳۴۸ نفر و همگی مسلمان ثبت شد. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت آن به ۴۶۱ نفر (با نام «عرب حکامیه») رسید که همگی مسلمان بودند و در ۸۶ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایه آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۵۲۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌های آن ۱۰٬۶۴۱ دونوم بود. در آن سال، عرب‌ها ۲٬۲۲۵ دونوم از زمین‌های روستا را برای باغداری و کشت آبی و ۳٬۳۳۵ دونوم را برای کشت غلات به کار می‌بردند و ۵۲ دونوم غیرقابل‌کشت طبقه‌بندی شده بود. همچنین ۱٬۳۰۵ دونوم از زمین‌ها در مالکیت یهودیان بود و ۳۷۴ دونوم به راه‌ها و آبراهه‌ها اختصاص داشت.

### مالکیت زمین

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
بسیاری از ساکنان روستا در مراحل نخست جنگ و ظاهراً پس از یک حمله هاگانا روستا را ترک کردند.

بر پایه منابع لهستانی، روستا در محدوده‌ای جنوبی‌تر از کیبوتص گِشِر و در مدخل شمالی درّه بیسان قرار داشت و از بیم آنکه نیروهای عرب از آن بهره‌برداری نظامی کنند، تصمیم به تخریب آن گرفته شد. در ۱۶ مه ۱۹۴۸ سربازان تیپ گولانی روستا را اشغال کردند و ساکنان باقیمانده به ماوراء اردن گریختند. روستا در ۱۶ یا ۲۰ مه ۱۹۴۸ ویران شد. پس از جنگ، این منطقه به کشور اسرائیل ملحق شد و زمین‌های روستا بدون توسعه رها ماند؛ نزدیک‌ترین آبادی به آن، کیبوتص حمادیا بود.

## وضعیت کنونی
همه خانه‌های روستا ویران شده‌اند. بقایای دیوارهای سنگ بازالتی و پی‌های مربعی و دایره‌ای ساختمان‌ها میان علف‌های هرز دیده می‌شود. آثار سکونت تاریخی شامل سنگ‌های میل رومی و بناهای ویران در خربة البواطی است. حوض‌های پرورش ماهی که ساکنان پیشین روستا از آن‌ها بهره می‌بردند همچنان برجاست و کشتزارهای آبی در غرب آن گسترده شده‌است.

نزدیک‌ترین شهرک اسرائیلی، حمادیا است که در سال ۱۹۴۲ با نام نخستین «حرمونیم» تأسیس شد و در سال ۱۹۵۲ نام آن به حمادیا تغییر یافت تا با نام عربی اصلی منطقه همخوانی داشته باشد.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* عرب البواطی در وبگاه Palestine Remembered
* عرب البواطی در ذاکرات
* گفتگو با ابراهیم محمد البواطی، بازمانده نکبه
* گفتگو با محمد البواطی، بازمانده نکبه

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده