آزمایش بیمارستان هافلینگ

در سال ۱۹۶۶، روان‌پزشک چارلز کی. هافلینگ آزمایشی میدانی در زمینه اطاعت در رابطه میان پرستار و پزشک انجام داد. در این پژوهش، در محیط واقعی بیمارستان، پرستاران از سوی پزشکانی ناشناس دستور دریافت کردند تا مقدار خطرناکی از دارویی فرضی را به بیماران خود تزریق کنند. با وجود آن‌که دستورالعمل‌های رسمی انجام چنین اقدامی را صراحتاً ممنوع کرده بودند، نتایج نشان داد که ۲۱ نفر از ۲۲ پرستار از دستور پزشک تبعیت کرده و دوزی بیش از حد مجاز از دارو را تجویز کردند.

## رویه
در این آزمایش، فردی با پرستاران تماس می‌گرفت، خود را به‌عنوان پزشک معرفی می‌کرد و با استفاده از نامی مستعار، از آنان می‌خواست تا ۲۰ میلی‌گرم از دارویی ساختگی به نام «آستروتن» را برای بیمار تجویز کنند. او وعده می‌داد که امضای لازم برای تأیید دارو را بعداً ارائه خواهد داد. بطری حاوی داروی مذکور، با برچسب «آستروتن» در کابینت داروهای بیمارستان قرار داده شده بود؛ با این حال، چنین دارویی در فهرست رسمی داروهای تأییدشده وجود نداشت. افزون بر این، برچسب دارو به‌صراحت اعلام می‌کرد که حداکثر دوز مجاز روزانه ۱۰ میلی‌گرم است.

پروتکل این آزمایش برای گروهی متشکل از دوازده پرستار و بیست‌ویک دانشجوی پرستاری تشریح شد و از آنان خواسته شد پیش‌بینی کنند که چه تعداد از پرستاران در موقعیت واقعی حاضر خواهند بود دارو را به بیمار تزریق کنند. نتایج نشان داد که ده پرستار و تمامی دانشجویان پرستاری اظهار داشتند که در چنین شرایطی از دستور تبعیت نخواهند کرد و دارو را به بیمار نخواهند داد.

هافلینگ سپس برای انجام آزمایش اصلی، ۲۲ پرستار را در یکی از بیمارستان‌های ایالات متحده انتخاب کرد. در این مرحله، آزمایشگری که خود را «دکتر اسمیت» معرفی می‌کرد، با هر یک از پرستاران تماس تلفنی برقرار نمود و از آنان خواست تا داروی مورد نظر را تجویز کنند، با این توضیح که پس از ورود به بیمارستان، مدارک رسمی را تکمیل خواهد کرد. پرستارانی که از این دستور ظاهراً پزشکی پیروی می‌کردند، پیش از آن‌که تزریق دارو را انجام دهند، در آستانه درِ اتاق بیمار می‌ایستادند چون از این کار تردید داشتند.

پرستاران می‌بایست بنا بر دلایل زیر از اجرای دستورالعمل‌های «دکتر اسمیت» خودداری می‌کردند:
* دوز تجویزی اعلام‌شده، دو برابر مقدار ایمن روزانه درج‌شده بر روی برچسب دارو بود و می‌توانست برای بیمار خطرناک باشد.
* پروتکل رسمی بیمارستان تصریح می‌کرد که پرستاران تنها مجازند از پزشکان شناخته‌شده و معتبر دستور بگیرند؛ بنابراین، پیروی از دستور یک پزشک ناشناس از طریق تماس تلفنی مجاز نبود.
* داروی مذکور در فهرست رسمی داروهای تجویزی آن روز وجود نداشت، و همچنین مدارک و مجوزهای لازم پیش از تجویز دارو تکمیل نشده بود.

## یافته‌ها
هافلینگ دریافت که ۲۱ نفر از ۲۲ پرستار دستور پزشک را اجرا کرده و دوزی بیش از حد مجاز از دارو را برای بیمار تجویز کرده بودند. نکته قابل‌توجه آن بود که هیچ‌یک از دانشجویان نتوانستند نتیجه واقعی آزمایش را حدس بزنند و تنها دو پرستار باتجربه که پیش‌تر با پروتکل آزمایش آشنا شده بود، نتیجه واقعی آزمایش را به‌درستی پیش‌بینی کرده بودند. علاوه بر این، هافلینگ گزارش داد که در یک پرسشنامه جداگانه، ۲۱ نفر از ۲۲ پرستار اظهار داشتند که در چنین شرایطی از دستور پزشک سرپیچی خواهند کرد. با این حال، داده‌های تکمیلی نشان داد که ۱۰ نفر از ۲۲ پرستار پیش‌تر در موقعیت‌های مشابه، به دستور پزشک برای تجویز دارویی دیگر—حتی با وجود تخطی از مقررات—عمل کرده بودند.

## نتیجه‌گیری
هافلینگ از طریق این آزمایش نشان داد که افراد غالباً تمایلی به زیر سؤال بردن دستورهای صادرشده از سوی کسانی که به‌عنوان «مقام» یا «صاحب‌اختیار» شناخته می‌شوند، ندارند — حتی زمانی که دلایل منطقی و اخلاقی برای مخالفت با آن دستور وجود داشته باشد. این پژوهش به روشنی نشان داد که انسان‌ها ممکن است در موقعیت‌های خاص، صرفاً به دلیل اطاعت از قدرت، دست به اقداماتی بزنند که خود می‌دانند نادرست یا زیان‌بار است؛ برای مثال، تجویز دوز خطرناک دارو به بیمار. همچنین، یافته‌های این مطالعه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود، زیرا درک عمیق‌تری از رفتار اطاعت‌محور انسان ارائه داد و در ارتباط نزدیک با آزمایش معروف استنلی میلگرام دربارهٔ اطاعت از اقتدار مورد توجه و تحلیل قرار گرفت.

## جستارهای وابسته
* آزمایش میلگرام

## منابع

رده:آزمایش بشر در آمریکا
رده:آزمایش‌های روان‌شناسی
رده:اخلاق پرستاری
رده:ترغیب
رده:روابط میان‌فردی
رده:هم‌نوایی