کشتار بازار رشت

**کشتار رشت** در ۱۸ و ۱۹ دی در بازار رشت توسط نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی و با هدف سرکوب اعتراضات ضد حکومتی انجام شد. بنا بر گزارش‌ها، در ۱۹ دی ۱۴۰۴، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به شورای عالی امنیت ملی دستور داد اعتراضات «به هر وسیلهٔ لازم» سرکوب شود و نیروهای امنیتی با دستور «شلیک برای کشتن» و بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌ای وارد عمل شدند؛ امری که به افزایش شدید شمار کشته‌شدگان انجامید.

## پیشینه
از ۷ دی ۱۴۰۴، در پی نارضایتی گسترده از حکومت جمهوری اسلامی و تشدید بحران اقتصادی، تظاهرات گسترده‌ای در چندین شهر ایران آغاز شد. هرچند این اعتراضات در ابتدا با نارضایتی از تورم، افزایش قیمت مواد غذایی و سقوط شدید ارزش ریال ایران شکل گرفت، اما به‌سرعت به جنبشی فراگیر با مطالبهٔ پایان یافتن حکومت کنونی تبدیل شد. این اعتراضات که نخست با حضور کسبه و بازاریان در تهران آغاز شده بود، به‌زودی به دانشگاه‌ها گسترش یافت و شمار زیادی از دانشجویان سراسر کشور را دربر گرفت. معترضان با سر دادن شعارهای ضدحکومتی و همچنین شعارهایی در حمایت از نظام پادشاهی، نارضایتی خود از حاکمیت و خواسته‌های سیاسی گسترده‌ترشان را آشکارا مطرح کردند. این جنبش پس از کشته‌شدن مهسا امینی به‌سرعت به بزرگ‌ترین موج ناآرامی در ایران از زمان اعتراضات ۱۴۰۱–۱۴۰۲ تبدیل شد.

اعتراضات که در ابتدا در میان بازاریان و در بازارهای تهران متمرکز بود، به‌سرعت به شهرهای بزرگی مانند اصفهان، شیراز، مشهد، قم، بندرعباس، فردیس و بجنورد گسترش یافت. در واکنش به این تحولات، جمهوری اسلامی از شیوه‌های سرکوب خشونت‌آمیز استفاده کرد.

## کشتار
در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات سراسری ضدحکومتی، شهر رشت صحنه یکی از خشن‌ترین برخوردهای امنیتی شد. از ساعات پایانی روز ۱۸ دی، نیروهای امنیتی و یگان‌های سرکوب با استقرار گسترده در مناطق مرکزی شهر، به‌ویژه بازار رشت، سبزه‌میدان و محدوده شهرداری، اقدام به متفرق‌کردن تجمعات اعتراضی کردند. بر اساس گزارش‌ها و روایت شاهدان، نیروهای حکومتی علاوه بر شلیک گاز اشک‌آور، گلوله‌های ساچمه‌ای و مهمات جنگی، در برخی نقاط اقدام به آتش کشیدن بخش‌هایی از بازار و فضاهای اطراف کردند که موجب گسترش آتش، دود غلیظ و ایجاد شرایط خفگی برای معترضان شد. گفته می‌شود شماری از شهروندان در فضای بسته بازار گرفتار شدند و در حالی که راه‌های خروج محدود یا مسدود شده بود، هدف تیراندازی مستقیم قرار گرفتند و امکان انتقال آزادانه مجروحان به مراکز درمانی نیز از آنان سلب شد.

هم‌زمان با تشدید سرکوب، دسترسی به اینترنت جهانی در رشت و شماری دیگر از نقاط کشور به‌طور گسترده قطع شد. به گفته یک شاهد عینی، حوالی ساعت پنج عصر روز پنج‌شنبه ۱۸ دی‌ماه، اینترنت در رشت از دسترس خارج شد و حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه بعد، ارتباطات تلفنی نیز قطع شد؛ به‌گونه‌ای که نه تماس تلفنی ممکن بود و نه ارسال پیامک. این اقدام ارتباط شهروندان با جهان خارج را به‌شدت مختل کرد و امکان انتشار هم‌زمان تصاویر و اطلاعات مربوط به وقایع را به حداقل رساند. در پایان این دو روز، گزارش‌های متعددی از کشته‌شدن شماری از معترضان، زخمی‌شدن ده‌ها نفر و بازداشت گسترده شهروندان منتشر شد؛ مجموعه رویدادهایی که رشت را به یکی از نمادهای شاخص سرکوب مرگبار اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ تبدیل کرد. برخی این کشتار را همانند کشتار سینما رکس آبادان توصیف می‌کنند.

### بازار رشت
به شهادت شاهدان عینی و ویدیوها و تصاویر منتشر شده، نیروهای امنیتی از عمد بخش‌هایی از بازار شلوغ را به آتش کشیدند و معترضان و افراد غیرنظامی را در فضاهای بسته و پر از دود گرفتار کردند. بر اساس گزارش تهیه شده توسط واشینگتن پست زمانی که معترضان که برای در امان ماندن از نیروهای امنیتی به کوچه پس‌کوچه‌های پیچ‌درپیچ بازار پناه برده بودند شروع به فرار کردند، نیروهای یگان ویژه و مأموران لباس‌شخصی که پیاده یا سوار بر موتورسیکلت و مسلح به شاتگان، کلاشینکف و سلاح‌های جنگی بودند، با گلولهٔ جنگی آتش گشودند و مستقیماً به سوی مردم شلیک کردند.

به شهادت دو شاهد، نیروهای امنیتی همچنین مانع از ورود اضطراری خودروهای آتش‌نشانی به بازار برای مهار آتش شدند که این عمل منجر به سوختگی کامل بیش از ۳۰ واحد صنفی در داخل بازار و در خیابان شریعتی در مجاورت آن شد.

اطلاعاتی که توسط کادر درمانی در رشت و اطراف آن جمع‌آوری و از طریق یک واسطه در اختیار واشینگتن پست قرار گرفت نشان می‌دهد که تنها در دو بیمارستان این شهر، در دو روزی که خشونت به اوج خود رسیده بود، بیش از ۸۰ نفر جان باختند. مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا) مرگ ۳۹۲ نفر را در رشت با مستندات ثبت کرده که تقریباً همگی آنها در تاریخ ۱۸ دی‌ماه (۸ ژانویه) یا پس از آن از زمانی که قطع سراسری ارتباطات آغاز شد، رخ داده است.

## جستارهای وابسته
* کشتارهای دی ۱۴۰۴ ایران
* کشتار ۱۴۰۴ ملکشاهی
* کشتار ۱۴۰۴ فردیس
* قطعی سراسری اینترنت در ایران (دی ۱۴۰۴)
* جاویدنام

## پانویس

## پیوند به بیرون
* رشت چگونه خونین شد؛ آناتومی یک کشتار در آخر هفته

رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران
رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی
رده:ایران در ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:تاریخ جمهوری اسلامی ایران
رده:جنایت علیه بشریت
رده:ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان
رده:سرکوب سیاسی در ایران
رده:قربانیان تیراندازی
رده:قربانیان وحشی‌گری پلیس در ایران
رده:کشتارها در ایران
رده:کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۴
رده:وحشی‌گری پلیس در ایران
رده:استحاله سیاسی