آموزش در مغولستان

**آموزش در مغولستان** () در قرن بیستم دستخوش تغییرات عظیمی شده است. اصلاحات آموزشی در دوران کمونیسم، گسستی آشکار از آموزش سنتی بود که اغلب مذهبی و باطنی بود. این اصلاحات با الگوبرداری از سیستم آموزشی شوروی انجام شد و دسترسی شهروندان مغولستان به آموزش را به میزان زیادی گسترش داد. از جمله این تغییرات، گذار از خط سنتی مغولی، از سال ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۶، به الفبای سیریلیک بود. سوادآموزی به میزان زیادی گسترش یافت زیرا اکثر مردم از مدرسه ابتدایی رایگان برخوردار بودند. با این حال، حرکت به سوی دموکراسی و بازار آزاد در دهه ۱۹۹۰ تأثیرات منفی بر آموزش در مغولستان داشته است، اگرچه این موانع تا حدودی با بهبود اقتصاد و اصلاحات سیاسی بهبود یافته است. بسیاری از بزرگسالان از برنامه‌های آموزش از راه دور غیررسمی که توسط دولت با همکاری سازمان‌های غیردولتی خارجی حمایت می‌شود، بهره‌مند می‌شوند. امروزه آموزش در مغولستان توسط وزارت آموزش، فرهنگ و علوم نظارت می‌شود.

در سال ۲۰۲۰، وزارت آموزش و پرورش همکاری خود را با مرکز ارزیابی بین‌المللی کمبریج برای اصلاح آموزش متوسطه مطابق با استانداردهای بین‌المللی اعلام کرد.

## آموزش امروز
در ژوئن ۲۰۱۱، VSO مغولستان گزارشی در مورد بخش آموزش منتشر کرد که به پیشرفت‌ها، چالش‌ها و اولویت‌های آینده با توجه به تغییرات اجتماعی-اقتصادی فعلی در مغولستان می‌پرداخت. این گزارش که به مناسبت بزرگداشت IYV+10 (دهمین سالگرد سال بین‌المللی داوطلبان) منتشر شد، نشان داد که فرصت‌های بی‌شماری به دلیل سطح بالای رشد اقتصادی وجود دارد که منابع بیشتری را به این بخش وارد کرده است. با این حال، نشان داد که با ظهور مغولستان در صحنه جهانی، نابرابری بین ثروتمندان و فقرا می‌تواند بسیاری را در زمینه بهره‌مندی از آموزش به حاشیه رانده کند. این گزارش استدلال می‌کند که دولت مغولستان از زمان گذار به دموکراسی، با گشودگی و تمایل تحسین‌برانگیزی برای پیشرفت به سمت توسعه بیشتر، تلاش زیادی برای توسعه بخش آموزش در تمام سطوح انجام داده است. این امر به ویژه در تطبیق با ویژگی‌های منحصر به فرد کشور مغولستان مانند سبک زندگی عشایری، تراکم کم جمعیت در مناطق دورافتاده و تلاش برای دستیابی به استانداردهای بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است.

این گزارش همچنین نشان داد که مردم مغولستان همیشه به آموزش بیش از سایر ویژگی‌ها بها داده‌اند و عادتاً آموزش فرزندان خود را در اولویت قرار داده‌اند. با توجه به این تلاش‌ها، یافته‌ها نشان داد که در مجموع والدین از پیشرفت فرزندانشان در مدرسه راضی بودند. با این حال، هنوز چالش‌های زیادی وجود دارد که باید برطرف شوند. یافته‌ها همچنین نشان داد که در میان همه ذینفعان، اکثریت قریب به اتفاق کسانی که در مورد عملکرد فعلی این بخش سؤال کردند، پاسخ منفی دادند؛ این پاسخ در مورد کیفیت آموزش (۶۸٪)، دسترسی به آموزش (۸۳٪) و فراگیر بودن سیستم برای گروه‌های محروم (۷۶٪) بود.

در نتیجه‌گیری از دستاوردهای VSO مغولستان در برنامه آموزشی خود در طول ۲۰ سال گذشته، این گزارش نشان داد که داوطلبان بین‌المللی تأثیر قابل توجهی در توسعه بخش آموزش داشته‌اند و همچنان دارند. ذینفعانی که در این تحقیق شرکت کردند، عموماً دیدگاه مثبتی نسبت به نقش و تأثیر داوطلبان بین‌المللی داشتند، به طوری که ۶۷ درصد از پاسخ‌دهندگان آنها را نقش مهمی در آموزش می‌دانستند. در حالی که کمی بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان تجربه کار با داوطلبان بین‌المللی را داشتند، ۹۴ درصد از پاسخ‌دهندگان مایل به همکاری با آنها در آینده بودند. در این مرحله از توسعه مغولستان، اهمیت و تأثیر داوطلبان بین‌المللی هنگام پرداختن به این چالش‌ها و اولویت‌های آینده در پیشبرد بخش آموزش برای دستیابی به هدف نهایی آن یعنی «آموزش برای همه» برجسته شد.

## آموزش پیش دبستانی
مغولستان یک سیستم آموزش پیش‌دبستانی گسترده و تحت حمایت دولت دارد. بیش از ۷۰۰ مهدکودک دولتی و خصوصی (نام مهدکودک) وجود دارد. در دوران سوسیالیستی، هر سام حداقل یک مهدکودک و یک کودکستان داشت. در حال حاضر، فقط مهدکودک‌هایی وجود دارند که کودکان بالای ۳ سال را ثبت‌نام می‌کنند. در اولان‌باتور، تعدادی مهدکودک و کودکستان خصوصی وجود دارد؛ بسیاری از آنها آموزش زبان، به عنوان مثال، روسی، ارائه می‌دهند.

## آموزش ابتدایی و متوسطه
سیستم آموزش سطح پایین در مغولستان مشابه سیستمی بوده است که در دوران کمونیستی استفاده می‌شد، اگرچه دولت اصلاحاتی را برای گسترش آن آغاز کرده است. سیستم اولیه شامل چهار سال آموزش اجباری و به دنبال آن چهار سال آموزش اجباری دوره راهنمایی بود. سپس دو سال آموزش غیر اجباری دوره متوسطه وجود داشت که یا بر آموزش حرفه‌ای، فنی یا عمومی تمرکز داشت. این گسترش در سال ۲۰۰۴ با کاهش سن رسمی ورود به مدرسه از ۸ به ۷ سال آغاز شد. قرار بود در سال ۲۰۰۸ گسترش بیشتری با کاهش سطح پایه تحصیلی به ۶ سال دیگر انجام شود. هدف این است که یک سیستم ۱۲ ساله ۶-۴-۲ برای آموزش ابتدایی و متوسطه وجود داشته باشد.

از سال ۲۰۰۳، ۶۸۸ مدرسه ابتدایی و متوسطه با حدود ۵۲۸۰۰۰ دانش‌آموز و ۲۰۷۲۵ معلم وجود داشت. ۳۲ مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای با ۲۰۰۰۰ دانش‌آموز و بیش از ۸۰۰ معلم وجود داشت. آموزش عمومی از ۶ سالگی شروع می‌شود. در سال ۲۰۱۵، کودکان مغولستانی از شش سالگی به مدت ۱۲ سال (۵-۴-۳) در مدرسه ثبت نام می‌کنند.

## مدارس
[بندانگشتی|250x250پیکسل|بچه‌های مدرسه ای در [اولان‌باتور|اولان باتور]]
همانند بسیاری از کشورهای پساسوسیالیستی، سیستم آموزشی مغولستان که قبلاً بر اساس مدرسه ده ساله بود، به سمت آموزش دوازده ساله تغییر کرده است. سن رسمی ورود به مدرسه از سال ۲۰۰۸ به شش سال کاهش یافت. آموزش اجباری نه سال است. سال تحصیلی از اول سپتامبر آغاز می‌شود.

مدارس واقع در مراکز سام معمولاً دارای مدارس شبانه‌روزی برای دانش‌آموزان روستایی هستند. بسیاری از این مدارس سام فقط تا کلاس نهم دانشجو می‌پذیرند. دانش‌آموزانی که می‌خواهند دوره متوسطه را به پایان برسانند باید در مدارس مراکز آماگ تحصیل کنند.

در اولان‌باتور و شهرهایی مانند اردنت، مدارس خصوصی وجود دارند، هرچند با کیفیت‌های مختلف. اولان‌باتور همچنین دارای برخی مدارس دولتی با موضوع زبان‌های خارجی، به عنوان مثال برای زبان‌های روسی، چینی، ترکی، انگلیسی و آلمانی است.

وزارت آموزش و پرورش با همکاری بخش ارزیابی بین‌المللی آموزش کمبریج، اصلاحات آموزشی بزرگی را برای مطابقت با استانداردهای بین‌المللی انجام داده است. در نتیجه، مدارس دولتی و خصوصی متعددی تأسیس شده‌اند که دوره‌های کمبریج Pathway (مقطع ابتدایی، Checkpoint, IGCSE , AS و A) را ارائه می‌دهند. در حال حاضر، سه مدرسه دولتی با برنامه‌های کمبریج وجود دارد که این فرصت را برای دانش‌آموزان در سراسر کشور فراهم می‌کند تا ضمن آزمایش و اجرای اصلاحات، به آموزش بین‌المللی دسترسی داشته باشند.

طبق رتبه‌بندی دبیرستان‌های مغولستان بر اساس نتایج آزمون ورودی دانشگاه، از هر ده مدرسه، نه مدرسه خصوصی (با شهریه) و سه مدرسه ترکی بودند. در اولان‌باتور، چندین مدرسه متوسطه خصوصی وجود دارد که به زبان انگلیسی و مغولی تدریس می‌کنند و تنها تعداد کمی از آنها فقط به زبان انگلیسی تدریس می‌کنند.

## آموزش بزرگسالان
### آموزش عالی
آموزش عالی در مغولستان با انقلاب کمونیستی در اوایل قرن بیستم آغاز شد و بر اساس مدل شوروی بود. از زمان آغاز آن، سیستم آموزش عالی تا به امروز رشد قابل توجهی داشته است. از سال ۲۰۰۳، ۱۷۸ کالج و دانشگاه وجود داشت، اگرچه تنها ۴۸ مورد از آنها دولتی بودند. با این حال، ۹۸۰۳۱ دانشجو در دانشگاه‌های دولتی در مقایسه با ۳۱۱۹۷ دانشجوی خصوصی وجود داشت که نشان دهنده اهمیت مداوم آموزش عالی با بودجه عمومی در مغولستان است. در زمان حکومت کمونیستی، تمام آموزش عالی رایگان ارائه می‌شد. از اوایل دهه ۱۹۹۰، شهریه‌ها اعمال شده است، اگرچه دولت کمک‌های مالی و بورسیه تحصیلی ارائه می‌دهد. کیفیت آموزش در مؤسسات خصوصی معمولاً پایین‌تر تلقی می‌شود. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (اوت ۲۰۱۱)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

دانشگاه‌های زیادی در مغولستان وجود دارد. برجسته‌ترین آنها دانشگاه ملی مغولستان در اولان‌باتور است که در سال ۱۹۴۲ (با نام دانشگاه چویبالسان) با سه بخش آموزش، پزشکی و دامپزشکی تأسیس شد. زبان هیئت علمی و همچنین زبان آموزشی آن روسی بود. در سال ۱۹۸۳، مؤسسه مهندسی دانشگاه و مؤسسه تربیت معلم روسی زبان به مؤسسات جداگانه‌ای تبدیل شدند که به ترتیب مؤسسه پلی‌تکنیک و مؤسسه زبان روسی نامیده شدند. مؤسسه پلی‌تکنیک با ۵۰۰۰ دانشجو، بر مهندسی و معدن تمرکز داشت. دانشگاه دولتی مغولستان با حدود ۴۰۰۰ دانشجو، علوم محض و ریاضیات، علوم اجتماعی، اقتصاد و زبان‌شناسی را تدریس می‌کرد. بیش از ۹۰ درصد از اعضای هیئت علمی مغولی بودند. معلمانی نیز از اتحاد جماهیر شوروی، اروپای شرقی، فرانسه و بریتانیا می‌آمدند. بخش زیادی از آموزش به زبان روسی بود که نشان‌دهنده کمبود متون به زبان مغولی در زمینه‌های پیشرفته و تخصصی بود.

علاوه بر دانشگاه دولتی مغولستان، هفت مؤسسه آموزش عالی دیگر نیز وجود داشت: مؤسسه پزشکی، مؤسسه کشاورزی، مؤسسه اقتصاد، مؤسسه آموزشی دولتی، مؤسسه پلی‌تکنیک، مؤسسه زبان روسی و مؤسسه فرهنگ بدنی. در تابستان، همه دانشجویان یک ترم کاری داشتند که در آن به برداشت محصول کمک می‌کردند، تیم‌های «کار ضربتی» را برای پروژه‌های ساختمانی تشکیل می‌دادند، یا برای کار به اتحاد جماهیر شوروی یا یک کشور کام-اکونومیک دیگر می‌رفتند. در اوایل سال ۱۹۸۹، مقامات آموزشی اعلام کردند که به دانشجویان مهندسی سال سوم و چهارم گفته می‌شود که پس از فارغ‌التحصیلی به کدام شرکت اختصاص داده خواهند شد تا آموزش آنها بتواند بر اهداف عملی متمرکز شود.

#### تحقیق و بورسیه
پژوهشگران از انزوای مغولستان از جامعه دانش جهانی رنج می‌برند. پژوهشگران مغولستانی عموماً از دسترسی خود به اطلاعات ناراضی هستند و برخی هنوز با پایگاه‌های داده آنلاین راحت نیستند. در بسیاری از موارد، منابع کتابخانه دانشگاه‌ها توسعه نیافته و برای پژوهشگران رضایت‌بخش نیست. علاوه بر این، ممکن است به دلیل هزینه و موانع زبانی، اشتراک مجلات حرفه‌ای برای پژوهشگران امکان‌پذیر نباشد. رایج‌ترین راه‌ها برای یافتن اطلاعات توسط پژوهشگران، قرض گرفتن مقالات از همکاران، استفاده از نسخه کتابخانه یا دریافت نسخه از همکاران خارج از کشور است. حدود ۸۳ درصد از پژوهشگران از اینترنت برای تحقیق استفاده می‌کنند که تقریباً همین درصد از انگلیسی زبانان را تشکیل می‌دهد. اهمیت روزافزون اینترنت در تحقیقات و تبادلات دانشگاهی جهانی، پژوهشگران بیشتری را به سمت زبان انگلیسی به جای زبانی که قبلاً بر دانشگاه‌های مغولستان تسلط داشت، یعنی روسی، سوق داده است.

### علم
مغولستان سنت احترام به دانش و خرد را دارد. چنگیز خان، دانشمندان را به شورای فرزانگان احضار می‌کرد و از آنها برای اداره دولت و سیاست‌های داخلی و خارجی بسیار احترام می‌گذاشت. اعضا بر اساس وظیفه رتبه‌بندی می‌شدند؛ به عنوان مثال، برخی باید دستورات خان را ثبت می‌کردند یا آنها را به مردم اعلام می‌کردند. در سال ۱۲۶۴، نوه چنگیز، قوبیلای خان، مؤسسه فرزانگان دانشمند را تأسیس کرد که مفهوم آکادمی از آن گرفته شد. در اینجا، همه فرزانگان با وظایف و تکالیف خاص خود رتبه‌بندی و نامگذاری می‌شدند.

### آموزش از راه دور غیررسمی
دولت از طریق وزارت آموزش، فرهنگ و علوم خود، و اغلب با همکاری سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های دولتی خارج از کشور، برنامه‌های آموزش از راه دور غیررسمی را برای ارتقای توسعه مهارت‌های پایه اجرا کرده است. حدود ۱۰۰۰۰۰ نفر از ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ بزرگسال مغولستان در نوعی از آموزش از راه دور شرکت می‌کنند. این برنامه اغلب از ارتباطات رادیویی برای غلبه بر مشکل فاصله استفاده می‌کند. این امر به ویژه برای عشایر مناسب است، زیرا سبک زندگی سیار آنها برای ارتباطات تلفن ثابت مناسب نیست. تمرکز این برنامه‌های آموزش از راه دور بر جمعیت‌های روستایی است که به مهارت‌های بیشتری نسبت به همتایان شهری خود نیاز دارند. کلاس‌های رادیویی با استفاده از کتابچه‌هایی که برای شرکت‌کنندگان ارسال می‌شود و آموزش ویدیویی در مراکز آموزشی انجام می‌شود. آنها برای کمک به بزرگسالان در یادگیری موضوعاتی که ممکن است در زندگی روزمره مفید بدانند، طراحی شده‌اند. موضوعاتی مانند تغذیه، کمک‌های اولیه و بهداشت برای کمک به بهبود سلامت آموزش داده می‌شوند. کلاس‌هایی از تولید پشم گرفته تا آشپزی و زین‌سازی به عنوان راه‌هایی برای کمک به مردم روستایی در بهبود مهارت‌ها و احتمالاً ایجاد درآمد آموزش داده می‌شوند. به همین ترتیب، کلاس‌های پایه کسب و کار در زمینه تولید، حسابداری و بازاریابی برای بهبود وضعیت مالی ساکنان روستایی آموزش داده می‌شوند. دوره‌هایی با استفاده از افسانه‌های کلاسیک برای آموزش سوادآموزی و کلاس‌هایی در مورد ریاضی و رویدادهای جاری وجود دارد. آموزش غیررسمی یکی از تنها راه‌هایی است که دانش‌آموزانی که از مدرسه انصراف داده‌اند می‌توانند به آموزش معادل دوره ابتدایی دست یابند. از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴، ۲۸۳۵۶ دانش‌آموز از طریق برنامه غیررسمی این معادل را کسب کردند.

هر یک از ۲۱ اداره آموزش و پرورش مغولستان، اداره آموزش و پرورش و فرهنگ مخصوص به خود را دارد که برنامه‌های آموزشی رسمی و غیررسمی را در داخل مرزهای خود اداره می‌کند. هر اداره مسئول توسعه محتوای برنامه‌های خود و اجرای آنها است. برای آموزش از راه دور غیررسمی، دو برنامه در سطح کشور وجود دارد: «برنامه ملی توسعه آموزش غیررسمی» و «برنامه ملی آموزش از راه دور». آموزش‌های آموزشی برای مربیان توسط مرکز آموزش غیررسمی، که بخشی از وزارت آموزش، فرهنگ و علوم (مغولستان) است، انجام می‌شود. یک سرویس بازرسی آموزش ملی وجود دارد که بر برنامه‌ها نظارت می‌کند، بنابراین مشخص نیست که سطح ملی وزارت آموزش و پرورش در مقایسه با سطح اداره آموزش و پرورش چقدر کنترل دارد.

برنامه آموزش از راه دور غیررسمی از «مراکز روشنگری»، که اغلب در مدارس یا ادارات دولتی هستند، برای توزیع مطالب آموزشی استفاده می‌کند.

## تاریخچه
### دوران پیشامدرن
آموزش در مغولستان به‌طور سنتی توسط صومعه‌های بودایی کنترل می‌شد و محدود به راهبان بود. زبان تبتی زبان آموزشی، زبان رسمی و مذهبی بود و در سطوح پایین تحصیلی استفاده می‌شد. آموزش سطح بالاتر در صومعه‌های اصلی در دسترس بود و اغلب سال‌های زیادی برای تکمیل مدارک رسمی لازم بود که شامل آموزش منطق و مناظره بود. به استثنای پزشکی که شامل داروسازی گسترده و آموزش داروهای گیاهی بود، آموزش عالی باطنی و غیر دنیوی بود. صومعه‌های اصلی از چهار کالج پشتیبانی می‌کردند: فلسفه، اصول و پروتکل؛ پزشکی؛ ریاضیات، طالع بینی و پیشگویی؛ و دیوشناسی و سرکوب دیو. در اوایل قرن بیستم، مقامات و خانواده‌های ثروتمند برای فرزندان خود معلم خصوصی استخدام می‌کردند. دفاتر دولتی دوره‌های کارآموزی غیررسمی را اداره می‌کردند که پیچیدگی‌های سوابق کتبی، فرم‌های استاندارد و حسابداری را آموزش می‌دادند. منابع رسمی مغولستان که تمایل داشتند دوره قبل از انقلاب را به عنوان دوره‌ای از عقب‌ماندگی کامل به تصویر بکشند، احتمالاً سطح سواد را دست کم گرفته‌اند، اما بدون شک پایین بود.

اولین نمونه آموزش عمومی در مغولستان، مدرسه‌ای سکولار است که توسط راهب و شاعر بودایی، دازان راجا، در دهه ۱۸۲۰ در صومعه خامار تأسیس شد.

### دوره ۱۹۱۱–۱۹۲۱
آموزش سکولار اندکی پس از فروپاشی اقتدار منچو کینگ در سال ۱۹۱۱ آغاز شد. در سال ۱۹۱۲، یک مدرسه به زبان مغولی تحت نظارت روسیه در ییهه هوری افتتاح شد؛ بخش عمده‌ای از تدریس ۴۷ دانش‌آموز توسط مغول‌های بوریات از سیبری انجام می‌شد. در همان سال، یک مدرسه نظامی با مربیان روسی افتتاح شد. تا سال ۱۹۱۴، مدرسه‌ای که به کودکان مغول زبان روسی آموزش می‌داد، در پایتخت فعالیت می‌کرد. فارغ‌التحصیلان آن، با الگویی که بعدها آشنا شدند، برای ادامه تحصیل به شهرهای روسیه رفتند. شاید در پاسخ به چالش معدود مدارس سکولار، صومعه‌ها در دهه ۱۹۲۰ مدارسی را برای پسرانی که مجبور به ادای سوگند رهبانی نبودند، اداره می‌کردند. چنین مدارسی از زبان مغولی استفاده می‌کردند و برنامه‌های درسی آنها محتوای مذهبی شدیدی داشت.

## منابع

## پیوند به بیرون