کاسوس

بندانگشتی|چپ|280px|جزیره کاسوس
**کاسوس** () (در انگلیسی: Casos یا Kasos) نیز شناخته می‌شود، یک شهرداری جزیره‌ای در دودکانسای یونان است. این جزیره جنوبی‌ترین جزیره در دریای اژه است و بخشی از واحد منطقه‌ای کارپاتوس-کاسوس به‌شمار می‌رود. مرکز این جزیره فری است. تا سال ۲۰۲۱، جمعیت آن ۱٬۲۲۳ نفر بوده است.

## نام‌ها
در آثار نویسندگان باستان چندین بار به این جزیره اشاره شده است، از جمله با نام‌های آمفه ()، آسترابه ()، و آخنی (). در مورد نام کاسوس ()، ساموئل بوچارت (۱۶۷۴) و ویکتور برار (۱۹۰۲) پیشنهاد کرده‌اند که این نام می‌تواند از واژه کنعانی «کاس» به معنای کف دریا گرفته شده باشد و هم‌ریشه با واژه یونانی آخنی () باشد. این جزیره در زبان ایتالیایی با نام «کازو» () و در زبان ترکی استانبولی با نام‌های «کاشوت» یا «چوبان» (چوپان) شناخته می‌شود.

## جغرافیا
کاسوس در جنوب غربی کارپاتوس و در شرق کرت قرار دارد. این جزیره در منطقه نیمه‌گرمسیری (عرض جغرافیایی ۳۵ درجه شمالی) واقع شده است.
تنگه کاسوس در مجاورت این جزیره قرار دارد که از طریق آن بخشی از «آب اصلاح‌شده اطلس» وارد دریای کرت می‌شود. شکل آن بیضی‌گون و شبیه به جزیره رودس است. جزیره اصلی مساحتی معادل  دارد، طول آن  و عرض آن در پهن‌ترین قسمت  است. کاسوس بسیار کوهستانی است و بلندترین قله آن، کوه پریوناس،  ارتفاع دارد. در این جزیره آب شیرین یافت می‌شود. لارنس دارل توصیف نسبتاً تحقیرآمیزی از جزیره ارائه داده و در مقایسه‌ای کوتاه با کارپاتوس، آن را «نسخه‌ای کوچک‌تر و سنگلاخی‌تر از همان نوع» نامیده است.

کریستوفورو بوندلمونتی، راهب و جغرافی‌دان فلورانسی، در حدود سال ۱۴۱۵ به کاوش در کارپاتوس پرداخت و به مشاهده کاسوس از دور اشاره کرد. به نظر می‌رسد نقشه او از کارپاتوس شامل نمای طرح‌واری از کاسوس در سمت غرب باشد. در سال ۱۶۸۷، بازرگان انگلیسی برنارد راندولف از این جزیره با نام «کاسیو» یا «کاسوس» یاد کرد و دربارهٔ آن چنین نوشت:

یکی از نخستین گردشگرانی که توصیف جذابی از فضای داخلی جزیره و ساکنان آن ارائه داد، شرق‌شناس و مترجم قرآن، کلود-اتین ساواری بود؛ او در اواخر سال ۱۷۷۹ در راه کرت بود که به دلیل شرایط بد جوی مجبور شد چندین روز در این جزیره بماند. گزارش او محیطی هماهنگ را درست چهل سال پیش از ویرانی توسط عثمانی‌ها در سال ۱۸۲۴ به تصویر می‌کشد. طبیعت‌شناس فرانسوی، شارل سیگیبرت سونینی، که چند سال بعد در اواخر قرن هجدهم از جزیره بازدید کرد، دربارهٔ «شراب بسیار خوب» و «عسلی که جمع‌آوری می‌کنند و همچون دوران باستان فراوان و با کیفیت عالی است» اظهار نظر کرده است.

در سال ۱۸۸۸، گیزا ادلر بوکوفسکی فون استولتزنبورگ (۱۸۵۸–۱۹۳۷)، زمین‌شناس اتریشی-لهستانی، برای انجام یک بررسی زمین‌شناسی در جزیره بود. او می‌نویسد: «چند روز برای به دست آوردن نمایی کلی از ساختار زمین‌شناسی این جزیره کوچک کافی بود…» نتایج او در سال ۱۸۹۰ در وین به همراه یک نقشه منتشر شد.

شهرداری کاسوس (Δήμος Κάσου) شامل چندین جزیره غیرمسکونی ساحلی است که بزرگ‌ترین آن‌ها آرماتیا و ماکرونیسی هستند. مساحت کل زمین آن  است.

این جزیره دارای پنج روستا است: فری (جمعیت ۳۵۷ نفر)، آیا مارینا (۴۴۴ نفر)، پاناگیا (۳۴ نفر)، پولی (۸۰ نفر) و آروانیتوکوری (۱۶۹ نفر). فری پایتخت و محل بندر جزیره است و آیا مارینا پرجمعیت‌ترین روستا به‌شمار می‌رود. فرودگاه جزایر کاسوس در نزدیکی فری واقع شده و به اندازه‌ای بزرگ هست که یک هواپیمای ای‌تی‌آر ۴۲ در آن فرود بیاید.

در اوایل دهه ۱۹۵۰، رابرت لیدل، سفرنامه‌نویس انگلیسی، برای مراسم یادبود هولوکاست ۱۸۲۴ که هر ساله در ماه ژوئن برگزار می‌شود، از جزیره بازدید کرد. او نوشت که «بهترین چیزها دربارهٔ فری، نام عجیب و کوچک آن (مخفف ابرویی) و خطوط باشکوه کارپاتوس است که در شرق دیده می‌شود.»

### آب و هوا
کاسوس دارای اقلیم نیمه‌خشک (طبقه‌بندی کوپن: *BSh*) است. بر اساس داده‌های ایستگاه‌های رصدخانه ملی آتن و سازمان هواشناسی ملی یونان، کاسوس ملایم‌ترین زمستان‌ها را در یونان با رکورد کمینه دمای ۲٫۷ درجه سلسیوس (برای دوره ۱۹۸۹–۲۰۲۵) ثبت کرده است. این جزیره همچنین پس از اسکوینوسا، دومین منطقه خشک یونان محسوب می‌شود.

## تاریخچه
با توجه به ریشه نام جزیره، به نظر می‌رسد که این مکان برای بازرگانان فنیقی شناخته شده بود و احتمالاً از آن به عنوان پناهگاه استفاده می‌کردند، هرچند هنوز شواهد قطعی در این باره به دست نیامده است. نخستین سکونتگاه‌های شناخته شده در این جزیره دارای منشأ مینوسی و میسنی هستند. طبق گفته هومر (*[[ایلیاد]]*، ۲٫۶۷۶)، کاسوس در جنگ تروآ با اعزام کشتی مشارکت داشته است. در دوران باستان، تاریخ این جزیره پیوند نزدیکی با جزیره همسایه، کارپاتوس داشت. کاسوس همچنین یکی از اعضای اتحادیه دلوس بود.

پس از یک دوره کوتاه که جزیره در دست شوالیه‌های مهمان‌نواز بود، کاسوس از سال ۱۳۰۶ میلادی توسط خاندان ونتیزی «کورنارو» اداره می‌شد، تا اینکه در سال ۱۵۳۷ به دست خیرالدین بارباروس افتاد و ضمیمه امپراتوری عثمانی گشت. محل دقیق مرکز اداری ونتیزی‌ها در اسناد ثبت نشده است؛ اما بقایای ساختمانی قابل توجهی در اطراف منطقه بیزانسی «پاناگیا» و مجموعه کلیساهای زیبای آن معروف به «شش کلیسا» (Έξι Εκκλησίες) وجود دارد. در سال ۱۹۱۲، فردریک ویلیام هاسلاک مجموعه‌ای از سکه‌های قرون‌وسطایی را در ازمیر کشف کرد که گمان می‌رود در حدود سال ۱۳۷۰ در جزیره کاسوس پنهان شده بودند؛ این مجموعه امروزه به نام «گنجینه کاسوس» شناخته می‌شود.

کاسوس در جنگ استقلال یونان شرکت کرد و با ناوگان خود از این آرمان حمایت نمود. در سال ۱۸۲۴، محمدعلی پاشا، حاکم ایالت مصر که از اهالی کاسوس خشمگین بود، ناوگان خود را به این جزیره فرستاد. ارتش مصر جزیره را غارت کرد، ۵۰۰ نفر را کشت و ۲۰۰۰ نفر را به بردگی گرفت؛ واقعه‌ای که با نام کشتار کاسوس شناخته می‌شود.

جمعیت و اقتصاد جزیره که همچنان عمدتاً بر پایه دریانوردی بود، دوباره بهبود یافت. اما با ظهور کشتی‌های بخار، کارگاه‌های کشتی‌سازی کاسوس (که کشتی‌های بادبانی چوبی می‌ساختند) از رونق افتادند و اقتصاد آن آسیب دید. از نیمه دوم قرن نوزدهم، بسیاری از اهالی کاسوس مهاجرت کردند؛ ابتدا به مصر (حدود ۵۰۰۰ نفر) و سپس به استانبول، یونان، ایالات متحده و آفریقای جنوبی. تا دهه ۱۹۲۰، از حدود ۲۳۰۰ خانه موجود در جزیره، تنها ۴۰۰ خانه دارای سکنه دائمی بودند.

در ۱۲ مه ۱۹۱۲، در جریان جنگ عثمانی و ایتالیا و پس از «نبرد کاسوس» در ژانویه همان سال، جزیره توسط ملوانان کشتی رجینا النا متعلق به نیروی دریایی سلطنتی ایتالیا اشغال شد. با امضای پیمان لوزان در سال ۱۹۲۳، کاسوس به همراه سایر جزایر دودکانسا به عنوان بخشی از مستملکات ایتالیا در دریای اژه ضمیمه پادشاهی ایتالیا گشت.

در مارس ۱۹۳۵، رزم‌ناو یونانی ''آروف''، الفتریوس ونیزلوس را از ساحل «هلاتروس» خارج کرد. امروزه در این مکان سردیسی یادبود به نشانه تلاش ناکام او برای کودتا و تبعید متعاقب و مرگش در پاریس در سال بعد، نصب شده است.

با آغاز جنگ جهانی دوم در دریای اژه، در بهار ۱۹۴۱ یک گروه کوچک از نیروهای ویژه بریتانیایی مستقر در کرت، نقشه‌ای برای یورش به کاسوس طراحی کردند تا قدرت پادگان ایتالیایی را بسنجند. در ۲۰ مه، این گروه (از جمله جان پندلبری) با کشتی «دلفین» تا جزیره «الاسا» در ۵۰ کیلومتری شرق کاسوس پیش رفتند، اما به دلیل حمله هواپیماهای جنگنده آلمانی مجبور به عقب‌نشینی شدند. کرت چند روز بعد به دست آلمان‌ها سقوط کرد. در سپتامبر ۱۹۴۳، پس از متارکه کاسیبیله، ایتالیایی‌ها کنترل دودکانسا را به آلمان نازی واگذار کردند. کاسوس علیرغم دفاع پادگان کوچک ایتالیایی، در ۱۸ سپتامبر همان سال به اشغال آلمان‌ها درآمد و تا تابستان ۱۹۴۵ در اشغال آن‌ها باقی ماند.

دکتر ریموند میلز به عنوان افسر پزشکی در پایان جنگ در کاسوس مسئولیت ۳۰۰۰ پناهنده یونانی و ایتالیایی را بر عهده داشت که از اشغال آلمان در جزایر رودس، کوس و لروس گریخته بودند؛ این افراد در اواخر سال ۱۹۴۵ به میهن خود بازگشتند.

بر اساس معاهده صلح پاریس در سال ۱۹۴۷، ایتالیا کاسوس را به یونان واگذار کرد. این جزیره در ۷ مارس ۱۹۴۸ به‌طور رسمی به همراه دیگر جزایر دودکانسا به پادشاهی یونان پیوست.

## باستان‌شناسی
موزه باستان‌شناسی کاسوس که در ساختمان قدیمی شهرداری در فری مستقر است، آثاری از تمامی دوران‌های تاریخ جزیره را شامل می‌شود: از دوران پیش از تاریخ تا اوایل مسیحیت؛ اشیاء مربوط به جنگ استقلال یونان در سال ۱۸۲۱ و کشتار کاسوس در سال ۱۸۲۴؛ و مصنوعات مربوط به تاریخ محلی و فرهنگ عامه.

محوطه «الینوکامارا» در خارج از آیا مارینا، با بقایایی از دوران پیش از تاریخ تا دوران بیزانس، به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته است. این محوطه نخستین بار در سال ۱۸۴۵ و پس از بازدید باستان‌شناس کلاسیک آلمانی، لودویگ روس در سپتامبر ۱۸۴۳، مورد توجه مجامع علمی غربی قرار گرفت. در سال ۱۸۷۹، پیر-ماری-موندری بودوئن چندین کتیبه را با تعیین دقیق محل یافتن آن‌ها ثبت کرد.

آکروپلیس «پولی» متعلق به عصر برنز و دوره‌های بعد، بقایای اندکی از دیوارهای دفاعی اولیه دارد. گورستان‌های مرتبط با آن شامل تدفین‌هایی با دیسک‌های عدسی‌شکل منحصربه‌فرد و کتیبه‌دار، عمدتاً از قرن چهارم و سوم پیش از میلاد است که برخی از آن‌ها در موزه فری به نمایش گذاشته شده‌اند. یکی از این دیسک‌ها که نام «آوسیداموس» (Αυσίδαμος) را جاودانه کرده است، توسط چارلز توماس نیوتن در اواسط دهه ۱۸۵۰ خریداری و به موزه بریتانیا اهدا شد.

در سال ۲۰۱۹، باستان‌شناسان تعدادی کشتی شکسته متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی را کشف کردند. دانشمندان همچنین شواهدی یافته‌اند که به وجود یک تأسیسات بندری باستانی اشاره دارد. تحقیقات در این منطقه در ژانویه ۲۰۲۱ ادامه یافت و دانشمندان چهار کشتی شکسته دیگر متعلق به دوران یونان باستان، امپراتوری روم و امپراتوری بیزانس را شناسایی کردند؛ یکی از آن‌ها یک کشتی رومی ۲۰۰۰ ساله حاوی خمره‌های آمفورا بود. باستان‌شناسان همچنین توپ‌های آهنی، سفالینه‌ها و اشیاء پراکنده دیگری را پیدا کردند.

## تاریخ طبیعی
شناسایی اولیه برخی از گونه‌های گیاهی جزیره در بازدید کوتاهی توسط چارلز فورسیت ماژور در سال ۱۸۸۶ انجام و در سال ۱۸۹۴ منتشر شد. اخیراً در سال ۲۰۲۱، دانشمندان کریستینا کاتانئو و مائورو گرانو تجزیه و تحلیل فلوریستیک و اکولوژیک به‌روزرسانی شده‌ای را انجام دادند.

در سال ۱۹۹۳، گزارشی از کشف یک لیسه در جزیره منتشر شد که به عنوان «گونه‌ای که مشخصاً بوم‌زاد جزیره کاسوس است» توصیف گردید.

یک نمونه مرده از مار آبی (Linnaeus, 1758) در اوت ۲۰۱۹ توسط مائورو گرانو و کریستینا کاتانئو در جزیره یافت شد که رکورد جدیدی برای این جزیره محسوب می‌شود. آن‌ها در مقاله خود می‌نویسند که «موقعیت، تاریخ زمین‌شناسی، اندازه کوچک و خشکی مفرط جزیره منجر به فون دوزیستان و خزندگان نسبتاً فقیری شده است که شامل یک گونه دوزیستان... و شش گونه خزندگان است». آن دوزیست، سمندر کارپاتوس است؛ گونه‌ای در معرض تهدید که تنها در سه جزیره یافت می‌شود که یکی از آن‌ها کاسوس است.

دندان آسیای یک فیل کوتوله، احتمالاً متعلق به اواخر دوران پلیستوسن پسین، در جزیره کشف شده است. این دندان بسیار شبیه به دندان *[[فیل راست‌عاج کرویتزبرگ]]* از جزیره همسایه کرت است. همچنین بقایای گوزن که احتمالاً نماینده یک گونه بوم‌زاد منقرض شده است، در نهشته‌های پلیستوسن جزیره گزارش شده است.

در سال ۲۰۲۱، محققان نخستین شناسایی از حشره‌خوار دندان‌سفید کوچک را در جزیره منتشر کردند.

## ساکنان سرشناس
* دیمیتریوس آنتونیو (۱۹۰۶–۱۹۹۴)، شاعر، که بیشتر با نام مستعار د. ای. آنتونیو شناخته می‌شود.
* کاسیا (که در کلیسای ارتدکس شرقی به عنوان سنت کاسیانی مورد احترام است)، راهبه، شاعر، آهنگساز و سرودنویس بیزانسی.
* آنتوان مالیاراکیس مایو (۱۹۰۵–۱۹۹۰)، هنرمند سوررئالیست، متولد پورت‌سعید و فرزند یک مهندس اهل کاسوس.
* نیکولاس جی. ماوریس (۱۸۹۹–۱۷۹۸)، پزشک، مدیر منطقه‌ای، نیکوکار، نویسنده و فرهنگ‌شناس. کتابخانه شهرداری در فری توسط او بنیان‌گذاری شد. اسناد او در مدرسه آمریکایی مطالعات کلاسیک در آتن آرشیو شده است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اعضای اتحادیه دلوس
رده:جزیره‌های استان اژه جنوبی
رده:جزیره‌های یونان
رده:دودکانس
رده:دولت‌شهرهای یونان
رده:زمین‌چهرهای کارپاتوس (واحد استانی)
رده:شهرداری‌های اژه جنوبی
رده:مکان‌ها در ایلیاد