نوار غزه بر پایه قطعنامه ۲۸۰۳

**نوار غزه بر پایه قطعنامه ۲۸۰۳** به وضعیت حکمرانی انتقالی نوار غزه پس از تصویب قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت در شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵ اشاره دارد. این قطعنامه که در پی جنگ غزه تصویب شد، دربرگیرنده مفاد طرح صلح غزه است و به یک نهاد بین‌المللی به نام هیئت صلح اختیار می‌دهد تا از اداره نوار غزه پشتیبانی کند. همچنین این هیئت می‌تواند کمیته ملی برای اداره غزه را متشکل از تکنوکرات‌های فلسطینی برای مدیریت امور روزمره حکمرانی منصوب کند و اجازه استقرار نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی در این سرزمین را صادر نماید.

الگوی این اداره انتقالی برگرفته از تجربه‌های پیشین سازمان ملل متحد در سرزمین‌های تحت مدیریت این سازمان است؛ از جمله گینه نو غربی، کامبوج، اسلاوونی شرقی، کوزوو و تیمور شرقی. تشکیلات خودگردان فلسطین از تصویب قطعنامه ۲۸۰۳ استقبال کرد و آمادگی خود را برای پشتیبانی از اجرای آن اعلام نمود.

## پیشینه

نوار غزه از سده شانزدهم میلادی بخشی از امپراتوری عثمانی بود و در سال ۱۹۲۰ تحت قیمومت بریتانیا بر فلسطین قرار گرفت. پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل این سرزمین زیر نظر تحت‌الحمایه سراسری فلسطین درآمد و سپس در جریان جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ به اشغال نیروهای اسرائیلی درآمد. نوار غزه در سال ۱۹۹۴ بر پایه پیمان‌های اسلو تحت اداره تشکیلات خودگردان فلسطین درآمد و پس از آنکه حماس در سال ۲۰۰۷ طی نبرد ۲۰۰۷ غزه کنترل را به دست گرفت، زیر حاکمیت این گروه قرار گرفت.

جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ پس از مجموعه‌ای از حملات مسلحانه هماهنگ که حماس و چند گروه شبه‌نظامی فلسطینی دیگر در جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام دادند، آغاز شد.

### پیشنهاد نخستین

تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، از راه اندیشکده خود (معهد تونی بلر برای تحول جهانی) از ژوئیه ۲۰۲۵ طرحی برای دوران پس از جنگ در نوار غزه تدوین کرد و این ایده را در نشستی با رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ و مشاور او جرد کوشنر در ۲۷ اوت ۲۰۲۵ در کاخ سفید مطرح ساخت.

### طرح صلح غزه

رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ پیش‌نویس طرح صلح ۲۰ ماده‌ای را در حاشیه هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سپتامبر ۲۰۲۵ با کشورهای عربی و کشورهای دارای اکثریت مسلمان به اشتراک گذاشت. ماده ۹ این طرح دربرگیرنده پیشنهادهای بلر دربارهٔ کمیته اجرایی محلی تحت نظارت یک هیئت بین‌المللی به نام هیئت صلح بود و ماده ۱۵ آن برنامه‌هایی برای تشکیل نیروی صلح‌بانی چندملیتی و نیروی پلیس مدنی بومی را شرح می‌داد.

ترامپ نسخه نهایی طرح خود را در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ در نشست خبری مشترک با نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید ارائه کرد. تشکیلات خودگردان فلسطین از این پیشنهاد استقبال کرد و پایبندی خود به «کشور فلسطینی نوین، دموکراتیک و غیرنظامی» را اعلام نمود. حماس نیز متعاقباً آمادگی خود را برای آزادی همه گروگان‌های اسرائیلی، واگذاری اداره نوار غزه به نهادی مستقل از تکنوکرات‌های فلسطینی و تمایل به مذاکره بر سر طرح ترامپ اعلام کرد. مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس از ۶ اکتبر در شرم‌الشیخ مصر آغاز شد.

### آتش‌بس اکتبر ۲۰۲۵ غزه

شامگاه ۸ اکتبر ۲۰۲۵ ترامپ اعلام کرد که بر سر مرحله نخست توافق غزه به نتیجه رسیده‌اند؛ مرحله‌ای که به توقف درگیری‌ها، آزادی گروگان‌های اسرائیلی، آزادی شماری از زندانیان فلسطینی، عقب‌نشینی بخشی از نیروهای اسرائیلی تا خط زرد از پیش تعیین‌شده و ورود کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه می‌انجامید. مرحله نخست توافق روز بعد از سوی دو طرف امضا شد و در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ با توقف درگیری‌ها به اجرا درآمد.

### قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت
ایالات متحده در ۳ نوامبر ۲۰۲۵ پیش‌نویس قطعنامه‌ای از شورای امنیت سازمان ملل را منتشر کرد که مأموریتی دوساله به نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی می‌داد و هیئت صلح را برپا می‌ساخت. این پیش‌نویس پس از دو بازنگری در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵ به‌عنوان قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت به تصویب رسید.

### مخالفت حماس
حماس که در هنگام تصویب قطعنامه بر کمی کمتر از نیمی از نوار غزه (منطقه میان خط زرد و دریای مدیترانه) بر پایه طرح صلح غزه کنترل داشت، با قطعنامه ۲۸۰۳ مخالفت کرد و آن را «سازوکاری برای تحمیل قیمومت بین‌المللی» خواند. ادامه کنترل حماس بر غزه مانع بزرگی بر سر راه برپایی واقعی اداره بین‌المللی است و بسیاری از کشورها نگران‌اند که نیروهایشان ناگزیر از درگیری با نیروهای حماس شوند. با این حال ماده ۱۷ طرح صلح غزه اجازه می‌دهد در صورت کارشکنی یا رد طرح از سوی حماس، طرح در مناطق خارج از کنترل این گروه اجرا شود.

## ساختار اداری
### هیئت صلح

نهادی به نام هیئت صلح بر پایه قطعنامه ۲۸۰۳ اختیار یافته تا از اداره، بازسازی و بازیابی اقتصادی نوار غزه پشتیبانی کند. رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ خود را به‌عنوان رئیس این هیئت معرفی کرد. تأسیس رسمی هیئت صلح در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶ از سوی ترامپ اعلام شد. هیئت اجرایی غزه و نماینده عالی غزه از کار کمیته ملی برای اداره غزه به نمایندگی از هیئت صلح پشتیبانی می‌کنند.

### کمیته ملی برای اداره غزه

قطعنامه ۲۸۰۳ به هیئت صلح اختیار می‌دهد تا بر «کمیته‌ای تکنوکراتیک، غیرسیاسی و متشکل از فلسطینیان شایسته از نوار [غزه] که مسئول اداره روزمره خدمات مدنی و حکمرانی غزه خواهد بود» نظارت و از آن پشتیبانی کند. این کمیته با نام رسمی کمیته ملی برای اداره غزه نخستین نشست خود را در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۶ به ریاست علی شعث برگزار کرد.

### حکومت محلی

نوار غزه به پنج استان تقسیم شده‌است: غزه، خان یونس، شمال غزه، دیرالبلح و رفح که خود به ۲۵ شهرداری فرعی بخش می‌شوند. بر پایه طرح صلح غزه، کمیته ملی برای اداره غزه مسئول اداره روزمره خدمات عمومی و شهرداری‌هاست. پیش از جنگ غزه، اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی در نوار غزه از سوی آژانس امداد و کار سازمان ملل متحد برای پناهندگان فلسطینی (آنروا) مدیریت می‌شد.


Gaza Strip governorates.png|استان‌های نوار غزه
Gaza Strip 2023.png|شهرداری‌های نوار غزه


## امنیت و نیروی انتظامی

### نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی

قطعنامه ۲۸۰۳ اجازه استقرار نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی را می‌دهد؛ نیروی صلح‌بان موقت چندملیتی برای تأمین ثبات راهبردی و حفاظت عملیاتی در نوار غزه در دوره انتقالی. بر پایه این طرح، نیروهای مسلح اسرائیل پس از استقرار نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی از بیشتر نوار غزه عقب خواهند نشست.

### پلیس مدنی

قطعنامه ۲۸۰۳ به هیئت صلح اختیار می‌دهد تا با پشتیبانی نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی، «نیروهای پلیس فلسطینی بررسی‌شده را آموزش دهد و از آن‌ها پشتیبانی کند».

### مرکز هماهنگی نظامی-مدنی

مرکز هماهنگی نظامی-مدنی (CMCC) به فرماندهی برد کوپر، رئیس فرماندهی مرکزی ایالات متحده، اندکی پس از اجرایی‌شدن توافق آتش‌بس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ برپا شد. هدف این مرکز تسهیل جریان کمک‌های بشردوستانه، پشتیبانی و امنیتی از همتایان بین‌المللی به غزه است.

## حضور بین‌المللی
### اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا دو مأموریت برون‌مرزی در سرزمین‌های فلسطینی دارد: مأموریت کمک مرزی اتحادیه اروپا در گذرگاه رفح (EUBAM Rafah) و مأموریت اتحادیه اروپا برای پشتیبانی از پلیس فلسطین و حاکمیت قانون (EUPOL COPPS). در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۵ اتحادیه اروپا پیشنهاد آموزش ۳۰۰۰ افسر پلیس غزه از راه مأموریت EUPOL COPPS را مطرح کرد.

### سازمان ملل متحد
نهادهای سازمان ملل متحد از جمله دفتر سازمان ملل متحد برای هماهنگی امور بشردوستانه، یونیسف، برنامه جهانی غذا، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان و سازمان جهانی بهداشت از رساندن کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه پشتیبانی می‌کنند. هماهنگ‌کننده ویژه سازمان ملل برای روند صلح خاورمیانه، کارهای بشردوستانه و توسعه‌ای نهادها و برنامه‌های سازمان ملل در کرانه باختری و نوار غزه را هماهنگ می‌کند. پیش از جنگ غزه، اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی در نوار غزه از سوی آنروا مدیریت می‌شد.

### گروه بانک جهانی
بر پایه مفاد طرح صلح غزه، تأمین مالی بازسازی نوار غزه از صندوق امانی با پشتوانه بانک جهانی انجام خواهد شد.

### دیگر سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی
از دیگر سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی که از تلاش‌های امدادرسانی و بازسازی در نوار غزه پشتیبانی می‌کنند، می‌توان به نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر و صندوق نجات کودکان اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست مناطق تحت حاکمیت سازمان ملل متحد
* پروژه غزه جدید
* فرایند صلح اسرائیل و فلسطین
* چاره دوکشوری

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* [متن کامل قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل](https://undocs.org/S/RES/2803(2025))
* شورای امنیت نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی در غزه را مجاز می‌شمارد
* طرح جامع پایان دادن به درگیری غزه
* کمیته ملی برای اداره غزه
* کتاب حقایق جهان – نوار غزه

رده:فلسطین
رده:نوار غزه
رده:سیاست در نوار غزه
رده:تاریخ نوار غزه
رده:قیومیت‌های شورای امنیت سازمان ملل
رده:دولت‌های موقت