نبرد نابلس

**نبرد نابلس** نبردی بود که از ۵ تا ۸ آوریل ۲۰۰۲ (۱۶ تا ۱۹ فروردین ۱۳۸۱) میان نیروهای دفاعی اسرائیل و نیروهای فلسطینی در شهر نابلس در کرانه باختری درگرفت. این نبرد بخشی از عملیات دیوار دفاعی در جریان انتفاضه دوم بود و به پیروزی اسرائیل انجامید.

نیروهای فلسطینی متشکل از گروه‌های مسلح گردان‌های شهدای الاقصی، گروه نظامی تنظیم، حماس و جهاد اسلامی فلسطین در برابر دو تیپ پیاده‌نظام و یک تیپ زرهی احتیاط اسرائیلی جنگیدند. در این نبرد نزدیک به ۷۰ رزمنده فلسطینی و ۸ غیرنظامی کشته شدند و صدها نفر بازداشت شدند. تنها یک افسر اسرائیلی بر اثر تیراندازی خودی کشته شد. بر پایه برآورد سازمان ملل متحد، خسارت مالی وارده به نابلس ۱۱۰ میلیون دلار بود.

## پیش‌درآمد
از میان همه شهرهای کرانه باختری، ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل بیش از همه نگران مقاومت مورد انتظار در نابلس و به‌ویژه قصبه (بافت قدیمی) آن بود. حماس و فتح ده‌ها عامل انتحاری به‌کار گرفته بودند. با وجود عملیات موفق پیشین در بلاطه، ستاد کل همچنان برآورد می‌کرد که صدها مرد مسلح در شهر سنگر گرفته‌اند و تلفات سنگینی به نیروهای اسرائیلی وارد خواهند کرد. دو روز پس از آغاز عملیات دیوار دفاعی، گسترش عملیات به شمال رام‌الله یعنی نابلس و جنین تصویب شد.

مأموریت در آغاز به یک لشکر احتیاط واگذار شده بود اما سپس به لشکر باتجربه‌تر کرانه باختری منتقل شد. فرمانده لشکر، سرتیپ ایتسخاک گرشون، دو تیپ پیاده‌نظام عادی شامل تیپ چترباز و تیپ ۱ گولانی را به همراه یک لشکر زرهی احتیاط دریافت کرد. یک پیمانکار خصوصی به فرمانده گردان ۸۹۰ چتربازان اجازه داد تا سه روز از یک کارگاه ساختمانی برای تمرین بهره ببرد. در یکی از دسته‌های زرهی احتیاط نزدیک به شورش رخ داد؛ سربازان ادعا می‌کردند که برای جنگ شهری آموزش کافی ندیده‌اند. افسران ارشد زرهی سرانجام آنان را به پیوستن به عملیات ترغیب کردند.

## نبرد

نیروهای زرهی و پیاده‌نظام اسرائیل به‌سرعت بخش بزرگی از شهر را تصرف کردند و درگیری‌ها در پیرامون اردوگاه‌های آوارگان فلسطینی رخ داد. بالگردهای تهاجمی نیروی هوایی اسرائیل موشک‌هایی به سوی مواضع دفاعی فلسطینیان در میدان اصلی نابلس و خیابان‌های مجاور شلیک کردند اما پیامد چندانی نداشت.

قصبه نابلس هم‌زمان از سوی دو گردان با دو شیوه نبرد متفاوت مورد حمله قرار گرفت. تیپ ۱ گولانی با بهره‌گیری از نفربرهای زرهی آخزاریت و بولدوزرهای زرهی موانع را از سر راه برداشت و با فلسطینیان وارد نبرد خیابانی سنگین شد. بسیاری از رزمندگان فلسطینی ناگزیر به عقب‌نشینی به بخش غربی قصبه شدند که در آنجا تیپ چتربازان به آنان حمله کرد. فلسطینیان در قصبه به دسته‌های کوچک دو تا چهار نفره سازمان‌دهی شده بودند و هر دسته مسئول یک بخش بود. بارهای انفجاری در کوچه‌ها کار گذاشته شده و جایگاه‌های تیراندازی آماده شده بود. ناصر بدوی، فرمانده گردان‌های شهدای الاقصی، گفت: «ما منتظریم اسرائیلی‌ها از خودروهای زرهی خود بیرون بیایند و روی زمین با ما بجنگند».

چتربازان با فرستادن هم‌زمان چندین نیروی کوچک برای تصرف خانه‌ها در قصبه و سردرگم کردن رزمندگان فلسطینی پیش رفتند. بارها فلسطینیان با شلیک به سوی نیروهای اسرائیلی در یک سو، موقعیت خود را در برابر تک‌تیراندازان نظامی اسرائیل آشکار می‌کردند. احمد طبوق، فرمانده فلسطینی، از جمله کسانی بود که با تیر تک‌تیرانداز کشته شد. در ۸ آوریل (۱۹ فروردین)، فلسطینیان آمادگی خود را برای تسلیم اعلام کردند. پذیرش تسلیم دو ساعت به تأخیر افتاد و در این مدت چتربازان شمار بیشتری از رزمندگان فلسطینی را کشتند.

بر پایه سخنرانی بعدی فرمانده تیپ چتربازان، سرهنگ آویو کوخاوی، رئیس ستاد کل اسرائیل شائول موفاز از این ناخشنود بود که دو شهر دیگر فلسطینی یعنی قلقیلیه و طولکرم تقریباً بدون تلفات فلسطینی تسلیم شده بودند. موفاز استدلال می‌کرد که بهتر است (بر پایه پیمان‌های اسلو) مردان مسلح در نابلس باقی نمانند زیرا پس از عقب‌نشینی دوباره به نیروهای اسرائیل حمله خواهند کرد.

## پیامدها
نزدیک به ۷۰ رزمنده فلسطینی و ۸ غیرنظامی کشته شدند. دست‌کم یک افسر اسرائیلی بر اثر تیراندازی خودی جان باخت. صدها فلسطینی بازداشت شدند. افراد تحت تعقیب رده‌بالا مانند ناصر عوایس از فتح و حسام بدران از حماس به سوی شرق به طوباس گریختند اما یک هفته بعد دستگیر شدند. ارتش اسرائیل همچنین مدعی کشف آزمایشگاه‌های ساخت مواد منفجره شد.

### خسارت‌های میراث فرهنگی
بر پایه گزارش یونسکو، صدها ساختمان آسیب دیدند. ۶۴ ساختمان به‌شدت ویران شدند که ۱۷ مورد از آنها «اهمیت ویژه میراثی» داشتند، از جمله کاخ عبدالهادی. چهار ساختمان به‌طور کامل تخریب شدند. به گزارش منبع عربی، شمار خانه‌های بافت قدیمی نابلس ۲٬۸۵۰ واحد بود و جمعیت آن ۲۳ هزار نفر. قوای اسرائیل ۹۱ خانه را به‌طور کامل و ۶۴ خانه را به‌صورت جزئی تخریب کردند که بیشتر آنها در بخش شمال‌غربی بافت قدیمی نزدیک خیابان غرناطه قرار داشتند.

حمام‌های عمومی دوره عثمانی به‌ویژه حمام الشفاء که در سال ۱۷۲۲ ساخته شده بود بر اثر بمباران هوایی آسیب جدی دیدند. صابون‌سازی‌های تاریخی نابلس که پیشینه‌ای بیش از ۲۵۰ ساله داشتند نیز ویران شدند.

خان الوکاله که بخشی از آن در زلزله ۱۹۲۷ فلسطین ویران شده بود در جریان این عملیات کاملاً تخریب شد. بازسازی آن از سال ۲۰۰۴ آغاز و نزدیک به ۸ سال به درازا کشید.

### آسیب به اماکن مذهبی
در ۸ آوریل ۲۰۰۲ دیوار غربی و ورودی اصلی جامع الخضراء که کهن‌ترین مسجد نابلس به‌شمار می‌رفت تخریب شد. مسجد جامع صلاحی بزرگ نیز آسیب دید و ستون مرمرین ورودی شرقی آن شکسته شد. کلیسای ارتدوکس رومی و کلیسای اسقفی سنت فیلیپ نیز بر اثر بمباران خسارت دیدند. تیم‌های پزشکی از مسجد البیک به‌عنوان بیمارستان صحرایی بهره بردند زیرا دسترسی آمبولانس‌ها به درون بافت قدیمی ناممکن بود.

### برآورد خسارت‌ها
سازمان ملل متحد خسارت مالی وارده به نابلس را ۱۱۰ میلیون دلار برآورد کرد که بیش از یک‌سوم کل هزینه بازسازی همه شهرهای فلسطینی آسیب‌دیده در عملیات دیوار دفاعی بود.

## واکنش‌ها
* **[[یونسکو]]**: تخریب میراث جهانی و انسانی در نابلس را محکوم کرد اما اقدام تنبیهی علیه اسرائیل انجام نداد.
* **سازمان عفو بین‌الملل**: در گزارش ۲۰۰۳ خود اعلام کرد ضرورت نظامی برای تخریب ساختمان‌های تاریخی و مذهبی نابلس وجود نداشته و در گزارش ۲۰۰۴ بر کاربرد حجم هنگفت مواد منفجره برای تخریب خانه‌ها تأکید کرد.
* **[[سازمان ملل متحد]]**: کوفی عنان در گزارش خود بر ویرانی گسترده اموال عمومی و خصوصی فلسطینی تأکید کرد و نابلس را بیش از همه آسیب‌دیده دانست.

## منابع

* 
* 
* 
* 

### کتاب‌شناسی
* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 

رده:عملیات دیوار دفاعی
رده:فلسطین در ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:نابلس
رده:جنگ شهری
رده:انتفاضه دوم
رده:نبردهای ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:رویدادهای آوریل ۲۰۰۲