جبرئیل تفری

***جبرئیل تفری*** (    ; ۱۹۲۳ – ۱۵ ژانویه ۱۹۸۸)، که به نام **Gebreab Teferi** نیز نوشته می‌شود، یک فعال، شاعر و نمایشنامه‌نویس اتیوپیایی بود که به خاطر دانش گسترده‌اش از زبان‌های گئز و آمهری شهرت داشت. 

جبرئیب در سن ۶۵ سالگی در آدیس آبابا درگذشت. او یکی از پیشگامان اولیه موسیقی و تئاتر اتیوپی بود. او شاعر، ترانه‌سرا و نمایشنامه‌نویسی بود که بیش از دویست ترانه، دوازده نمایشنامه و صدها شعر به زبان امهری نوشت. میهن‌پرستی جبرئیب را می‌توان در بسیاری از ترانه‌ها و نمایشنامه‌های او مشاهده کرد.  او همچنین به عنوان روزنامه‌نگار، نویسنده، موسیقیدان، آهنگساز و کارگردان تئاتر فعالیت داشت. او چندین نمایشنامه منتشر نشده و هزاران ترانه نوشت و در حال انتشار کتابی از نمایشنامه‌ها و اشعار خود بود که در سال ۱۹۸۸ درگذشت. او همچنین در ارتش امپراتوری خدمت کرد (    ) به مقام شالقه-باشا رسید و ترانه‌سرای اصلی امهری گروه راس در هتل راس بود و سرانجام مدیریت آنجا را بر عهده گرفت و تا زمان بازنشستگی در آنجا مشغول به کار بود. 

## زندگی
جبرئیب تفری در سال ۱۹۲۳ در منطقه بوره داموت در استان گججام از پدرش، فرمانده تیپ راست، *قنیازماچ* تفری دستا، و مادرش، *ویزرو* سمان تاساما، متولد شد. جبرئیب با یشیمبِت آرِگایه ازدواج کرد. او صاحب ده فرزند - چهار پسر و شش دختر - شد.

## اوایل زندگی
والدین جبرئیب وقتی او تنها نه ماه داشت از هم جدا شدند. او توسط عمه‌اش که در همان منطقه زندگی می‌کرد، بزرگ شد. جبرئیب تحصیلات ابتدایی را در مدارس سنتی منطقه گذراند و خواندن و نوشتن را از طریق کلیسا آموخت. او به خاطر مهارت‌های یادگیری سریعش در گیز شناخته شد. او تحت تعلیم آلکا تفرا تحصیل کرد. تفرا علاقه‌ای به موسیقی داشت که با شاگرد جوانش نیز به اشتراک می‌گذاشت. تفرا زمانی عضو عالی‌رتبه یک گروه موسیقی در دربار امپراتور منلیک در آدیس آبابا بود. او بسیاری از آهنگ‌ها و اشعار در ستایش آدیس آبابا را به جبرئیب جوان آموخت.

جبرئیب اولین سفر خود را به آدیس آبابا در ده سالگی انجام داد. پس از فارغ‌التحصیلی از مدرسه کلیسای روستای خود، برای درخواست مقام شماسی به پایتخت رفت. او بعداً اولین برداشت‌های خود را اینگونه توصیف کرد: «در مقایسه با حومه شهر، آرادا (پیاتزای فعلی) دوست‌داشتنی و بهشتی بود. هر چیزی که دیدم هیجان‌انگیز و جذاب بود... شاید تعجب کنید اگر به شما بگویم وقتی برای اولین بار مجسمه نصب‌شده منلیک را دیدم، تقریباً فرار کردم، چون فکر می‌کردم اسب روی من فرود می‌آید و مثل مگس مرا له می‌کند! کم‌کم به آن عادت کردم!» 

در آدیس آبابا، جبرئیب در نزدیکی کلیسای جامع سنت جورج اقامت داشت و به یادگیری موسیقی ادامه داد (هرچند به روشی که شاید سنتی نبود): او طبق رسم دانشجویان جوان در آن زمان، درخواست غذا می‌کرد که پیشخدمتی به او غذا تعارف کرد. هنگام غذا خوردن، صدای اظماری را شنید که با *[[کرار]]* همراه بود و آهنگ زیبایی می‌خواند. او چنان مجذوب ملودی شد که آهنگ در ذهنش حک شد (تلاخون).

پس از دو هفته اقامت در آدیس آبابا، جبرئیب جوان به روستای خود، گوجام، بازگشت تا تحصیلاتش را در آنجا ادامه دهد. او در سال ۱۹۳۷، در جریان جنگ دوم ایتالیا و اتیوپی ، مجبور به ترک تحصیل شد. در طول اشغال پنج ساله توسط ایتالیا، جبرئیب به همراه عمویش، *داگازماچ* زالاکا داستا، در گوجام ، در منطقه کولا دگا داموت خدمت کرد. او به یک مبارز مقاومت در جنبش آربگنوک تبدیل شد و لباس‌های پشمی و زمخت پتو مانند را برای شورشیان ضد فاشیست و یک مبارز طراحی کرد. حتی در این شرایط، اشتیاق او به موسیقی همچنان در حال افزایش بود.

## کبور زاباگنا
در سال ۱۹۴۵، جبرئیب به آدیس آبابا بازگشت و شهری را دید که نسبت به بازدید قبلی‌اش در ۱۲ سال قبل بسیار تغییر کرده بود. او به ملسه تالاهون گفت که شهر «خیلی تغییر کرده است؛ عملاً هیچ چیز مثل قبل نیست. همه چیز به هم ریخته است.» او در کلیسای جامع سنت جورج به عنوان خادم کلیسا مشغول به کار شده بود و در شهر به دنبال کار می‌گشت. او با آگهی استخدام ارتش امپراتوری مواجه شد، او جوان و پرانرژی بود و واجد شرایط عضویت در ارتش امپراتوری. از آنجایی که جبرئیب خواندن و نوشتن می‌دانست، در اوقات فراغت خود شروع به نوشتن نمایشنامه و ترانه کرد و همین امر منجر به ایجاد بخش تئاتر و موسیقی ارتش امپراتوری شد.

در طول دوران خدمتش در کبور زابانا، جبرئیب چندین نمایشنامه نوشت که بسیاری از آنها به عنوان منبع آموزشی برای سربازان بودند. اولین نمایشنامه او که در ارتش اجرا شد «وظیفه نظامی خود را فراموش نکنید» بود که سربازان را به پاکیزگی، شرافت و خوش‌قیافه بودن تشویق می‌کند. سال‌ها قبل از اینکه کبور زابانا در سال ۱۹۴۹ یک بخش تئاتر ایجاد کند، نمایشنامه‌های جبرئیب توسط مردان اجرا می‌شد؛ درست مانند بازیگران شکسپیر، برخی از مردان لباس می‌پوشیدند و نقش زنان را بازی می‌کردند. جبرئیب همچنین اشعار زیادی برای گروه کبور زابانا نوشت و بیشتر اشعار او توسط هنرمندان مشهور گروه از جمله تیلاهون گسس ، تفرا کاسا، بیزونش بکله و بسیاری دیگر اجرا شد. آثار او همچنان زنده است، زیرا حتی امروز، همان اشعار توسط هنرمندان مشهور کبور زابانا اجرا می‌شوند و مورد استقبال و لذت بسیاری از اتیوپیایی‌ها قرار می‌گیرند.

در سال ۱۹۵۶، زمانی که مارشال تیتو، رئیس جمهور یوگسلاوی، از اتیوپی بازدید کرد، مقامات ارشد از ارائه سخنرانی در مقابل امپراتور هایله سلاسی و مارشال تیتو می‌ترسیدند. سپس، برای خوشامدگویی، معرفی ارتش و برنامه روز به گیبراب داده شد، گیبراب با خوشحالی روی صحنه رفت و سلام نظامی داد و برنامه را به خوبی ارائه داد. پادشاه و مقامات ارشد از ارائه او بسیار تحت تأثیر قرار گرفتند. خانواده او هنوز عکسی از او را در حال سخنرانی در آن روز تاریخی دارند. 

او همچنین در *تاکله انا ساراویتو* ، اداره رادیو و روزنامه ارتش امپراتوری، به عنوان روزنامه‌نگار و نویسنده کار می‌کرد. گیبراب قبل از ترک گارد امپراتوری در سال ۱۹۵۴ به درجه شالاقا-باشا (فرمانده کلنل) رسید. او به خاطر اخلاق، وفاداری و خدمت به کشورش جوایز زیادی دریافت کرد.

## نمایشنامه‌ها
بندانگشتی|Resignation Letter From Kebur Zabagna
جبرئیب چندین نمایشنامه، چه در دوران خدمتش در کبور زابانا و چه پس از آن، نوشت. برخی از این نمایشنامه‌ها هرگز اجرا نشدند؛ برخی دیگر از سوی مقامات نظامی و دولتی مورد تقدیر قرار گرفتند. یکی از تحسین‌برانگیزترین استعدادهای جبرئیب، توانایی او در نوشتن نمایشنامه‌هایی به سبک منظوم بود. نمایشنامه‌های او حاوی اشعار و معانی پنهان بسیاری بودند. جبرئیب، مانند ویلیام شکسپیر انگلیسی، داستان‌های باستانی را نیز به نمایشنامه‌های مدرن تبدیل کرد. یکی از نمایشنامه‌های او، آستیاگ، رهبر ظالم، داستان آستیاگ ، آخرین پادشاه امپراتوری ماد (در ایران امروزی) را روایت می‌کند. این نمایشنامه که به سبک منظوم نوشته شده است، برای اولین بار به صورت کتاب در اتیوپی منتشر شد.

"معجون زندگی" (به زبان آمهری: የሞት መዳኒት) ۱۹۴۸ (قدیمی ترین تئاتر ثبت شده نوشته شده، شعر نمایشی )

* "معجون زندگی" (به زبان آمهری: የሞት መዳኒት) ۱۹۴۸ (قدیمی ترین تئاتر ثبت شده نوشته شده، شعر نمایشی )
* «وظیفه نظامی خود را فراموش نکن» (به زبان امهری: ወታደርነትሕን አትርሳ). ارائه شده برای ارتش، اولین نمایشی که نمایش داده شد، آیه نمایشی )
* "یک سرباز از جدا شدن نمی ترسد" (به زبان آمهری: ወታደር መለየት አይፈራም). ارائه شده برای ارتش، شعر نمایشی .
* «بی-تاو آمارا» (به زبان امهری: ቢተው አማረ). نمایش‌های نمایشی برای نظامیان، مقامات نظامی و خانواده‌هایشان.
* አስቴአጄስ ጨካኙ ገዢ " آستیاگ رهبر بی رحم" ۱۹۵۰ EC ( آیه نمایشی ، منتشر شده به صورت کتاب)
* የሁለት አለም ስደተኞች "پناهنده دو جهان"، ۱۹۵۰-۱۹۵۳ EC (ارائه شده برای مقامات بالاتر، شعر نمایشی )
* «هشتاد»، ۱۹۷۶ EC (از سانسور دولتی عبور کرد اما برای عموم نمایش داده نشد، شعر دراماتیک )
* ፍቅር ምርጥ ሐኪም ነው «عشق پزشک است»، ترجمه شده از نمایشنامه فرانسوی مولیر ، عشق پزشک (از سانسور دولتی عبور کرد اما نمایش داده نشد، منظوم دراماتیک )
* ተበላሽቶ ያልቀረ ባል "شوهر ولخرج"، ۱۹۷۶ EC (سانسور دولتی را تصویب کرد اما نمایش داده نشد، شعر دراماتیک )

در سال ۱۹۵۳ میلادی ، نمایش «پناهنده دو جهان» باعث قدردانی و تحسین نخبگان، مقامات بالاتر، دوستان و اقوام جیبراب شد. در طول نمایش، مقام ارشدی که در مقابل سرتیپ منگیستو نیوای ብርጋዴል ጀነራል መንግስቱ ነዋይ نشسته بود، در تمام طول نمایش تحت تأثیر قرار گرفت و گریه کرد. وقتی نمایش تمام شد و جیبراب برای استقبال از تماشاگرانش به صحنه آمد، سرتیپ منگیستو نیوای ብርጋዴል ጀነራል መንግስቱ ነዋይ به صحنه آمد، ساعت مچی خود را درآورد و آن را به جیبراب تفری داد. پس از آن سرتیپ منگیستو نیوای (Mengistu Neway) ብርጋዴል ጀነራል መንግስቱ ነዋይ) اقدام به کودتا علیه پادشاه هایله سلاسی کرد. این کودتای نافرجام به قیمت جان او تمام شد و جبرئیب تفری و تیم کبور زاباگنا به شش ماه زندان، از جمله تیلاهون گسس معروف و استعفای اجباری از ارتش سلطنتی محکوم شدند. اکثر کسانی که با جبرئیب تفری کار کرده بودند، شجاعت و تمایل او برای بحث در مورد نابرابری اجتماعی زمان خود را از طریق موسیقی، نمایشنامه‌های کوتاه یا آثار نمایشی مانند این اثر، می‌شناسند و تحسین می‌کنند. تا به امروز، اکثر افراد معتقدند که نمایشنامه جبرئیب باعث وقوع کودتا شد؛ اما، طبق تحقیقات پادشاه منگیستو نیوای ، ብርጋዴል ጀነራል መንግስቱ ነዋይ و رفقایش مدتی بود که این برنامه را می‌ریختند و جیبراب در آن نقشی نداشت، اما زمان‌بندی و خود نمایش، کاهی بود که کمر شتر را شکست. تا به امروز، همکاران جیبراب به او احترام می‌گذارند، زیرا او به عنوان یک هنرمند، به جای تلاش برای راضی کردن رؤسای خود یا پادشاه، تصمیم گرفت صدای فقرا و بی‌صدایان باشد.

## موسیقی

گیبراب در طول دوران خدمتش در ارتش امپراتوری، به کار موسیقی ادامه داد و پنج مارش نظامی نوشت. سه تا از این مارش‌ها در مسابقه‌ای در سال ۱۹۵۳ در مدرسه سرگاگا توره (ስርገኛ ጦር ትምሕርት ቤት) اجرا شدند. در یک مسابقه، مارش‌های گیبراب مقام اول و دو مارش دیگر او مقام دوم را در دسته‌های مختلف کسب کردند.

او یک موسیقیدان چیره‌دست بود که کلارینت و کرار سنتی، سازی زهی شبیه به چنگ، را می‌نواخت و همچنین صدای تنور قوی‌ای داشت. او نواختن کرار را به صورت خودآموز آموخت، زیرا این یک ساز سنتی است که می‌توان با تماشای یک نوازنده‌ی استاد و سپس تمرین آن را آموخت. گیبراب موسیقی مدرن را در کبور زابانا از مربی ارمنی، گئورگ نعلبندیان ، آموخت و در نواختن کلارینت بسیار ماهر شد. او همچنین خواندن و نوشتن نت‌های موسیقی را آموخت. در نهایت، او مربی شد و به دیگر نوازندگان اتیوپیایی در ارکستر پلیس و بسیاری دیگر آموزش داد. 

وقتی جبرئیب به دلیل مظنون بودن به دست داشتن در کودتا به زندان افتاد، اشعاری نوشت که پادشاه را به عنوان معشوق خود به تصویر می‌کشید تا نشان دهد که چقدر هنوز کشورش را دوست دارد. نام این موسیقی «التلاشم کاتو» (አልጠላሽም ከቶ) است و خواننده آن تافرا کاسا است.

### گروه موسیقی راس
در سال ۱۹۵۴ میلادی ، زمانی که ارکستر جدیدی در هتل معروف راس تشکیل شد، جبرئیب، که اخیراً از گارد امپراتوری ( Kebur Zabagna ) بازنشسته شده بود، به یکی از اعضای اصلی گروه، ترانه‌سرای اصلی امهری (نویسنده اشعار بیش از ۲۲۰ آهنگ) و مجری اولین گروه راس تبدیل شد. این اولین گروه راس که کاملاً از نوازندگان اتیوپیایی تشکیل شده بود، تا به امروز به عنوان یک گروه کلوپ اصیل و به سبک قدیمی، با سبک، تسلط و ظرافت به یاد آورده می‌شود. اکثر مردم می‌گویند موسیقی ضبط شده توسط گروه راس نقش بزرگی در موسیقی اتیوپی داشته و هنوز هم توسط خوانندگان دیگر گوش داده و خوانده می‌شود. 

* آنچیم اندللا، (አንቺም እንደሌላ)
* دگمو اندمین آلش، (ደግሞ እንደምን አለሽ)
* Yetilacha Werie، (የጥላችን ወሬ)
* کالاتاشو آکل، (ካላጣሽው አካል)
* یا یا (ያ ያ)
* سلام (ሃሎ)
* مناو تدایالش (ምነው ታደያለሽ)
* گیزیه (ጊዜ)
* وده هرار گوزو، (ወደ ሐረር ጉዞ)
* Enaye Nagne Waye Mognu، (እኔ ነኝ ወይ ሞኙ)
* یا کوله آزمارا، (የቆለኛ አዝመራ)
* Gizawen Alawekem، (ጊዜውን አላውቅም)
* Tarasahugne Ende، (ተረሳሁኝ እንዴ) و بسیاری دیگر

## سایر نقش‌های حرفه‌ای
وقتی گروه اصلی Ras در سال ۱۹۶۷ به هتل قیون منتقل شد، گیبریب در هتل راس ماند و به سمت مدیریت منتقل شد و در آنجا به عنوان حقوقی و مدیر پرسنل خدمت کرد. او سال‌ها در صنعت هتلداری، در بخش‌های مدیریتی و حقوقی، در تمام شعب هتل راس، مانند:

* هتل ژنت
* هتل عصب
* هتل دِآفریک
جبرئیب به واسطه وفاداری و اخلاق کاری‌اش، شهرت خوبی در میان اقشار مختلف جامعه کسب کرد. او تا دوران بازنشستگی نیز مورد احترام بود. جبرئیب تفری در تمام سال‌های اشتغالش در صنعت مهمان‌نوازی، به نوشتن نمایشنامه، شعر و ترانه ادامه داد.

## سال‌های بعد و مرگ
پس از بازنشستگی از صنعت هتلداری، گیبراب روی نمایشنامه‌های بیشتری کار کرد و نمایشنامه‌های مشهوری مانند *[[L'Amour médecin|«عشق پزشک]]* » (۱۶۶۵) اثر مولیه را از فرانسوی به زبان امهری ترجمه کرد.

در ۱۴ ژانویه ۱۹۸۸، جبرئیب تفری بر اثر بیماری داخلی در بیمارستان مائکلاویز درگذشت.

مراسم تشییع جنازه او در کلیسای جامع تثلیث مقدس، آدیس آبابا برگزار شد.

## منابع

## پیوندهای خارجی
مجموعه آثار جبرئیل تفری

رده:زادگان دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی)
رده:نمایشنامه‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:شاعران مرد
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد
رده:اهالی منطقه امهارا
رده:درگذشتگان ۱۹۸۸ (میلادی)