پاکستان و حمایت دولتی از تروریسم

**پاکستان و تروریسم دولتی** به دخالت پاکستان در تروریسم از طریق حمایت از سازمان‌های تروریستی مختلف اشاره دارد. پاکستان بارها توسط کشورهای مختلف، از جمله همسایگانش افغانستان، ایران، و هند، و همچنین توسط ایالات متحده، بریتانیا، آلمان، و فرانسه، به دست داشتن در انواع فعالیت‌های تروریستی در منطقه محلی خود در جنوب آسیا و فراتر از آن متهم شده است. مناطق قبیله‌ای شمال غربی پاکستان در امتداد مرز افغانستان و پاکستان توسط رسانه‌های غربی و وزیر دفاع ایالات متحده به‌عنوان پناهگاه امن و مؤثری برای تروریست‌ها توصیف شده‌اند، در حالی که هند، پاکستان را به تداوم شورش در جامو و کشمیر با ارائه حمایت مالی و تسلیحاتی به گروه‌های شبه‌نظامی، و همچنین با اعزام تروریست‌های آموزش‌دیده دولتی از طریق خط کنترل و مرز *بالفعل* هند و پاکستان برای انجام حملات به ترتیب در کشمیر تحت کنترل هند و خود هند متهم کرده است. بر اساس تحلیلی که توسط مرکز سیاست خاورمیانه سابان در موسسه بروکینگز در سال ۲۰۰۸ منتشر شد، پاکستان، به استثنای احتمالی ایران، شاید فعال‌ترین حامی گروه‌های تروریستی در جهان باشد و به این گروه‌هایی که تهدیدی مستقیم برای ایالات متحده هستند، کمک می‌کند. مشارکت فعال پاکستان باعث مرگ هزاران نفر در منطقه شده است؛ در تمام این سال‌ها، پاکستان علیرغم هشدارهای شدید جامعه بین‌المللی، از چندین گروه تروریستی حمایت کرده است. دانیل بایمن، استاد و تحلیلگر ارشد تروریسم و امنیت در مرکز سیاست خاورمیانه، همچنین نوشت که پاکستان احتمالاً فعال‌ترین حامی تروریسم در سال ۲۰۰۸ بوده است. در سال ۲۰۱۸، نواز شریف، نخست‌وزیر سابق پاکستان، اظهار داشت که دولت پاکستان در حملات بمبئی در سال ۲۰۰۸ که توسط لشکر طیبه، یک گروه تروریستی اسلام‌گرای مستقر در پاکستان، انجام شد، نقش داشته است. در ژوئیه ۲۰۱۹، عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان، در یک سفر رسمی به ایالات متحده، حضور حدود ۳۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ تروریست مسلح فعال در خاک پاکستان را تأیید کرد. او همچنین اظهار داشت که دولت‌های قبلی، به‌ویژه از ایالات متحده، در طول ۱۵ سال گذشته و در طول جنگ علیه تروریسم، این حقیقت را پنهان می‌کردند.

فهرست کشورهای حامی تروریسم ایالات متحده، پاکستان را به‌عنوان یک پناهگاه امن تروریستی توصیف می‌کند که در آن تروریست‌های فردی و گروه‌های تروریستی به دلیل حکومت ناکافی—حمایتی، اراده سیاسی یا هر دو، قادر به سازماندهی، برنامه‌ریزی، جمع‌آوری کمک‌های مالی، برقراری ارتباط، جذب نیرو، آموزش، عبور و مرور و فعالیت در امنیت نسبی هستند. اسامه بن لادن، رهبر القاعده و مغز متفکر حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به ایالات متحده، توسط نیروهای ویژه نیروی دریایی ایالات متحده در جریان عملیات نیزه نپتون در محل سکونت خود در نزدیکی آکادمی نظامی پاکستان در ایبت آباد، خیبر پختونخوا، پاکستان کشته شد.

یک حمله تروریستی که جبهه مقاومت (که بعداً این ادعا را پس گرفت) مسئولیت آن را بر عهده گرفت، در ۲۲ آوریل ۲۰۲۵ حداقل ۲۶ غیرنظامی را در پاهالگام، جامو و کشمیر کشت. هند پاکستان را به دست داشتن در این ماجرا متهم کرد، در حالی که پاکستان هرگونه حمایتی از این کشور را تکذیب کرد.

خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، بنا به گزارش‌ها اذعان کرده است که این کشور بیش از سه دهه از گروه‌های تروریستی حمایت کرده است و آن را اشتباهی مرتبط با تصمیمات سیاست خارجی به رهبری ایالات متحده خوانده است.

## پیشینه
تا زمانی که پاکستان به متحد کلیدی در جنگ علیه تروریسم تبدیل شد، وزیر امور خارجه ایالات متحده در سال ۱۹۹۳ پاکستان را در فهرست کشورهایی قرار داد که مکرراً از اقدامات تروریسم بین‌المللی حمایت می‌کنند. در واقع، بسیاری معتقدند که پاکستان در مبارزه با تروریسم، از یک سو، برای کمک به مهار فعالیت‌های تروریستی تلاش کرده و از سوی دیگر، از آن حمایت کرده است. احمد رشید، روزنامه‌نگار پاکستانی و تد گالن کارپنتر، نویسنده، سازمان اطلاعات پاکستان (آی‌اس‌آی) را به کمک به طالبان متهم کرده‌اند.

## ادعاهای مربوط به تروریسم دولتی
گوردون توماس، نویسنده، اظهار می‌کند که پاکستان ضمن کمک به دستگیری اعضای القاعده، همچنان از گروه‌های تروریستی در قلمرو اتحادیه هند، جامو و کشمیر، حمایت مالی، آموزشی و تسلیحاتی می‌کرد و آنها را در جنگ فرسایشی علیه هند تأمین مالی، آموزشی و مسلح می‌کرد. استفن شوارتز، روزنامه‌نگار، خاطرنشان می‌کند که چندین گروه تروریستی و جنایتکار توسط افسران ارشد ارتش پاکستان، سازمان اطلاعات داخلی این کشور و سایر نهادهای مسلح دولتی حمایت می‌شوند. به گفته تد گالن کارپنتر، پژوهشگر ارشد مطالعات دفاعی و سیاست خارجی در مؤسسه کاتو، بدون حمایت فعال دولت اسلام‌آباد، جای تردید است که آیا طالبان هرگز می‌توانستند در افغانستان به قدرت برسند یا خیر. مقامات پاکستانی در اواسط دهه ۱۹۹۰، زمانی که طالبان صرفاً یکی از چندین جناح رقیب در جنگ داخلی افغانستان بود، به تأمین مالی این شبه‌نظامیان و تجهیز آنها به تجهیزات نظامی کمک کردند. تنها زمانی که ایالات متحده پس از حملات ۱۱ سپتامبر فشار دیپلماتیک زیادی اعمال کرد، اسلام‌آباد شروع به قطع روابط سیاسی و مالی خود با طالبان کرد. حتی اکنون نیز مشخص نیست که اعضای کلیدی سرویس اطلاعاتی پاکستان از مشتریان طالبان خود دست کشیده باشند.

افغانستان تنها جایی نیست که رهبران پاکستان با تروریست‌های وابسته به خود لاس زده‌اند. پاکستان همچنین به نیروهای شورشی و جهادی در کشمیر کمک کرده و مرتکب اقدامات تروریستی علیه غیرنظامیان شده است. تعداد نامتناسبی از مدارس افراطی که توسط سعودی‌ها تأمین مالی می‌شوند، در پاکستان فعالیت می‌کنند. حسین حقانی، سفیر سابق پاکستان در آمریکا، گفته است که پاکستان از تروریسم حمایت می‌کند.

نویسنده، دانیل بایمن، می‌گوید: «پاکستان احتمالاً فعال‌ترین حامی تروریسم در حال حاضر است.» او در مقاله‌ای که توسط روزنامه استرالیایی «The Australian» منتشر شد، نوشت: «پس از قتل‌عام‌های تروریستی در بمبئی، پاکستان اکنون ممکن است بزرگ‌ترین حامی تروریسم دولتی، حتی فراتر از ایران، باشد، اما هرگز توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده به‌عنوان حامی تروریسم دولتی فهرست نشده است.»

پرویز مشرف، رئیس‌جمهور سابق پاکستان، اذعان کرد که نیروهای او گروه‌های شبه‌نظامی را برای مبارزه با هند در کشمیر تحت کنترل هند آموزش داده‌اند. او اعتراف کرد که دولت به این دلیل چشم‌پوشی کرد که می‌خواست هند را مجبور به ورود به مذاکرات کند و همچنین این موضوع را در سطح بین‌المللی مطرح کند. او همچنین گفت که جاسوسان پاکستانی در اداره اطلاعات بین سرویس‌ها پس از سال ۲۰۰۱ طالبان را پرورش دادند، زیرا دولت کرزی تحت سلطه غیرپشتون‌ها، که بزرگ‌ترین گروه قومی این کشور هستند، و مقاماتی بود که تصور می‌شد طرفدار هند هستند.

پاکستان بارها به دلیل حمایت مالی از فعالیت‌های تروریستی در فهرست سیاه اف‌ای‌تی‌اف قرار گرفته و آخرین بار تا سال ۲۰۲۲ از آن حذف شده است.

### اطلاعات بین سرویس‌ها و تروریسم
آی‌اس‌آی، اغلب به ایفای نقش در حملات تروریستی بزرگ در سراسر هند، از جمله تروریسم در کشمیر، متهم شده است، بمب‌گذاری‌های قطار بمبئی در ژوئیه ۲۰۰۶، حمله به پارلمان هند در سال ۲۰۰۱، بمب‌گذاری‌های واراناسی در سال ۲۰۰۶، بمب‌گذاری‌های حیدرآباد در اوت ۲۰۰۷، و حملات بمبئی در سال ۲۰۰۸

آی‌اس‌آی همچنین متهم به حمایت از نیروهای طالبان است و جذب و آموزش مجاهدین برای جنگیدن در افغانستان و کشمیر. بر اساس رهگیری ارتباطات، سازمان‌های اطلاعاتی ایالات متحده به این نتیجه رسیدند که سازمان اطلاعات پاکستان (آی‌اِس‌آی) پشت حمله به سفارت هند در کابل در ۷ ژوئیه ۲۰۰۸ بوده است، اتهامی که دولت‌های هند و افغانستان قبلاً مطرح کرده بودند

اعتقاد بر این است که سازمان اطلاعات پاکستان به این سازمان‌ها در ریشه‌کن کردن دشمنان فرضی یا کسانی که با آرمان آنها مخالف هستند، از جمله هند، روسیه، چین، اسرائیل، ایالات متحده، بریتانیا و سایر اعضای ناتو، کمک می‌کند. تصاویر ماهواره‌ای از اف‌بی‌آی وجود چندین اردوگاه تروریستی در پاکستان را نشان می‌دهد، و حداقل یک شبه‌نظامی اذعان کرده است که در این کشور به عنوان بخشی از مناقشه کشمیر آموزش دیده است، و ادعا می‌شود که پاکستان از شبه‌نظامیان جدایی‌طلب حمایت می‌کند. بسیاری از منابع بی‌طرف معتقدند که مقامات ارتش پاکستان و سازمان اطلاعات داخلی این کشور با تروریست‌های اسلامی همدردی و به آنها کمک می‌کنند و می‌گویند که آی‌اس‌آی حمایت مخفیانه اما مستندی از گروه‌های تروریستی فعال در کشمیر، از جمله جیش محمد، وابسته به القاعده، ارائه داده است.

حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان، مرتباً اتهاماتی را مبنی بر اینکه شبه‌نظامیان فعال در اردوگاه‌های آموزشی در پاکستان از آن به عنوان سکوی پرتابی برای حمله به اهدافی در افغانستان استفاده کرده‌اند، تکرار کرده است. او همچنین از متحدان نظامی غربی خواسته است تا مخفیگاه‌های افراط‌گرایان را در کشور همسایه، پاکستان، هدف قرار دهند. در واکنش به مخفی شدن شبه‌نظامیان افغانستانی در مناطق کوهستانی قبیله‌ای پاکستان، ایالات متحده و پاکستان توافق کردند که به هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی اجازه حملات در پاکستان را بدهند.

چندین زندانی در بازداشتگاه گوانتانامو به بازجویان آمریکایی گفته‌اند که از سوی آی‌اس‌آی برای حملات در منطقه مورد مناقشه کشمیر کمک شده‌اند.

### ادعای حمایت ارتش پاکستان از تروریست‌ها
پرویز مشرف، رئیس‌جمهور سابق پاکستان، اعتراف کرده است که پاکستان در دهه ۱۹۹۰ از گروه‌های تروریستی مانند لشکر طیبه حمایت و آنها را آموزش داده است تا در کشمیر دست به اقدامات شبه‌نظامی بزنند. از سال ۱۹۷۹، پاکستان طرفدار ستیزه‌جویی مذهبی بود. پرویز مشرف می‌گوید: «مبارزان آزادی‌خواه کشمیری از جمله حافظ سعید و ذکی‌الرحمن لخوی در آن زمان قهرمانان ما بودند. ما طالبان را آموزش دادیم و آنها را برای جنگ علیه اتحاد جماهیر شوروی فرستادیم. طالبان، حقانی، اسامه بن لادن و ایمن الظواهری در آن زمان (در طول جنگ شوروی و افغانستان) قهرمانان ما بودند. بعداً آنها به «شرور» تبدیل شدند.»

به گفته پرویز هودبهائی، «بن لادن» «غاز طلایی» بود که ارتش آن را زیر نظر داشت، اما اکنون با کمال تاسف، از زیر پایش ربوده شده است. تا آن زمان، تفکر این بود که غاز را در زمان مناسب با قیمت مناسب، چه به صورت دلار و چه به صورت امتیازات سیاسی، معامله کنند.»

همچنین ادعا شده است که پاکستان مسئول تخلیه حدود ۵۰۰۰ نفر از رهبران ارشد طالبان و القاعده است که در حمله سال ۲۰۰۱ به افغانستان توسط نیروهای ناتو محاصره شده بودند. این رویداد که به عنوان پل هوایی کندوز شناخته می‌شود و به‌طور عامیانه «پل هوایی شر» نیز نامیده می‌شود، شامل چندین هواپیمای ترابری نیروی هوایی پاکستان بود که طی چند روز چندین سورتی پرواز انجام دادند. با این حال، اعتبار این ادعاها توسط پنتاگون مورد تردید قرار گرفته است. هم ایالات متحده و هم پاکستان وقوع چنین پل هوایی را رد کرده‌اند. ژنرال ریچارد مایرز، رئیس ستاد، ادعا کرد که فرودگاه کندوز توسط حملات ایالات متحده «غیرفعال» شده است. اگرچه بخشی از فرودگاه قابل استفاده بود، اما باند فرودگاه به اندازه کافی طولانی نبود که هواپیماهای ترابری بتوانند از آن بلند شوند یا فرود بیایند. دونالد رامسفلد، وزیر دفاع ایالات متحده، ادعا کرد که هیچ گزارشی مبنی بر تأیید یا تصدیق این ادعاهای مربوط به ورود یا خروج هواپیما از شهر دریافت نکرده است. او همچنین گفت که به این ادعاها شک دارد. بر اساس مقاله‌ای که در سال ۲۰۰۱ با عنوان «مروری بر تروریسم دولتی» توسط دفتر هماهنگ‌کننده مبارزه با تروریسم ایالات متحده منتشر شد، «در جنوب آسیا، ایالات متحده به‌طور فزاینده‌ای نگران گزارش‌های مربوط به حمایت پاکستان از گروه‌ها و عناصر تروریستی فعال در کشمیر و همچنین حمایت پاکستان، به ویژه حمایت نظامی، از طالبان بوده است که همچنان به گروه‌های تروریستی از جمله القاعده، جهاد اسلامی مصر، جماعت اسلامی و جنبش اسلامی ازبکستان پناه می‌دهد.» در سال ۲۰۱۱، بنا به گزارش‌ها، نیروهای آمریکایی تدارکات نظامی پاکستان را از شورشیان طالبان در افغانستان بازیابی کردند.

لشکر طیبه در دهه ۱۹۹۰ عملیات خود را در کشمیر تحت کنترل هند آغاز کرد. این گروه به‌طور فعال در میان شبه‌نظامیان در آن سوی خط کنترل از پاکستان نفوذ کرد تا با کمک سازمان اطلاعات داخلی پاکستان و ارتش پاکستان، فعالیت‌های خرابکارانه انجام دهد. ارتش پاکستان و سازمان اطلاعات داخلی این کشور (آی‌اس‌آی) مدت‌هاست که لشکر طیبه را قابل اعتمادترین نیروی نیابتی این کشور علیه هند می‌دانند و این گروه هنوز هم در این زمینه سودمند است و همچنین پتانسیل اعمال نفوذ در میز مذاکره را دارد.

### رهبران القاعده در پاکستان کشته یا دستگیر شدند
منتقدان، ارتش و تشکیلات امنیتی پاکستان را به محافظت از اسامه بن لادن متهم کرده بودند، تا اینکه او توسط نیروهای آمریکایی پیدا و کشته شد. انتظار می‌رفت این موضوع روابط آمریکا با پاکستان را بدتر کند. بن لادن در محل اقامت بیش از پنج سال خود در ایبت‌آباد پاکستان کشته شد. محوطه گران‌قیمتی بود، کمتر از ۱۰۰ کیلومتر با ماشین از اسلام‌آباد، پایتخت، فاصله دارد و احتمالاً به‌طور خاص برای بن لادن ساخته شده است. محوطه  جنوب غربی آکادمی نظامی پاکستان، یک آکادمی نظامی برجسته که با سندهرست در بریتانیا و وست پوینت در ایالات متحده مقایسه شده است. زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان، این احتمال را که نیروهای امنیتی کشورش به اسامه بن لادن پناه داده باشند، رد کرد.

استیو کول اظهار می‌کند که تا سال ۲۰۱۹ هیچ مدرک مستقیمی مبنی بر اطلاع پاکستان از حضور بن لادن در ایبت‌آباد وجود ندارد. اسناد به دست آمده از مجتمع ایبت‌آباد عموماً نشان می‌دهد که بن لادن از تماس با اطلاعات و پلیس پاکستان، به ویژه با توجه به نقش پاکستان در دستگیری خالد شیخ محمد، محتاط بوده است. به گفته کول: «سیا و دیگر مقامات دولت اوباما گفته‌اند که هیچ مدرکی - نه شنود، نه سند منتشر نشده‌ای از ایبت‌آباد - مبنی بر اینکه کیانی یا پاشا یا هر افسر دیگر آی‌اس‌آی از محل اختفای بن لادن اطلاع داشته‌اند، در اختیار ندارند. با توجه به خصومت رایج نسبت به پاکستان در بوروکراسی امنیت ملی آمریکا تا سال ۲۰۱۱، اگر ایالات متحده چنین مدرک محکمی در اختیار داشت، تقریباً مطمئناً آن را فاش می‌کرد.» در واکنش به افشای محل اختفای بن لادن توسط آمریکا، پاکستان اقدام به از بین بردن شبکه خبرچینی کرد که آمریکایی‌ها را به آنجا هدایت می‌کرد.

علاوه بر اسامه بن لادن و خالد شیخ محمد، رمزی بن الشیبه، ابوزبیده، ابو لیث اللیبی و شیخ سعید مصری همگی در داخل پاکستان دستگیر یا کشته شده‌اند.

در ژوئن ۲۰۲۰، عمران خان، نخست‌وزیر وقت پاکستان، در پارلمان اسامه بن لادن را «شهید» نامید.

## ارتباط با گروه‌های تروریستی
ادعا می‌شود که پاکستان پناهگاه امنی برای گروه‌های تروریستی از جمله موارد زیر است یا بوده است:
# القاعده (۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴)
# لشکر طیبه
# جیش محمد
# سپاه صحابه (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۸)
# جیش العدل (تا ۲۰۲۴)
# مجاهدین بدر
# حرکت المجاهدین
# داعش–ولایات خراسان (تا ۲۰۱۶)

با این حال، پاکستان ارائه پناهگاه امن به هر گروه تروریستی را تکذیب کرده است. در سال ۲۰۰۸، ایالات متحده اعلام کرد که حمله بعدی به ایالات متحده می‌تواند از پاکستان آغاز شود.مواردی از میزبانی پاکستان از اردوگاه‌های تروریستی مانند موارد زیر وجود دارد:
* در ژوئن ۲۰۰۹، ژنرال دیپاک کاپور، فرمانده ارتش هند، از جلسه‌ای با جیم جونز، مشاور امنیت ملی ایالات متحده، استفاده کرد تا ادعا کند که پاکستان محل استقرار ۴۳ «اردوگاه تروریستی» است.
* بسیاری از گروه‌های کشمیری همچنین مقر خود را در کشمیر تحت کنترل پاکستان حفظ کرده‌اند که دولت هند به‌عنوان مدرک دیگری به آن استناد می‌کند.
* جمع‌آوری کمک‌های مالی عمومی و استخدام تروریست‌ها از جامعه پاکستان.

### گروه‌های شبه‌نظامی دربارهٔ پاکستان
در مناقشه کشمیر، هند پیوسته پاکستان را به دست داشتن در آموزش و تسلیح گروه‌های شبه‌نظامی زیرزمینی برای مبارزه با نیروهای هندی در کشمیر متهم کرده است.

جبهه آزادی‌بخش جامو و کشمیر آشکارا اعتراف کرده است که بیش از ۳۰۰۰ شبه‌نظامی از ملیت‌های مختلف هنوز در حال آموزش هستند.

#### جیش محمد
جیش محمد – منابع دیگر نیز با این نظر موافقند و اظهار می‌کنند که ارتش پاکستان و سازمان اطلاعات داخلی پاکستان هر دو شامل پرسنلی هستند که با شبه‌نظامیان اسلامی همدردی و به آنها کمک می‌کنند و می‌افزایند که آی‌اس‌آی حمایت مخفیانه اما مستندی از گروه‌های تروریستی فعال در کشمیر، از جمله جیش محمد، ارائه داده است. پاکستان هرگونه دخالت در فعالیت‌های تروریستی در کشمیر را رد کرده و می‌گوید که تنها از گروه‌های به اصطلاح «جدایی‌طلب» و جهادی حمایت سیاسی و اخلاقی می‌کند. بسیاری از گروه‌های تروریستی کشمیری نیز مقر خود را در کشمیر تحت کنترل پاکستان حفظ کرده‌اند که دولت هند به‌عنوان مدرک دیگری به آن استناد می‌کند.

#### لشکر طیبه و جماعت الدعوه
گروه شبه‌نظامی لشکر طیبه به‌طور گسترده مسئول حملات بمبئی در نوامبر ۲۰۰۸ شناخته می‌شود. آمریکا برای یافتن حافظ محمد سعید، بنیانگذار این گروه، جایزه‌ای ۱۰ میلیون دلاری تعیین کرده است. سعید اکنون رهبری گروه جماعت الدعوه را بر عهده دارد که به‌طور گسترده به عنوان جبهه‌ای برای لشکر طیبه دیده می‌شود. لشکر طیبه در سال ۲۰۰۲ پس از آنکه گفته می‌شود حمله‌ای به پارلمان هند انجام داده است، توسط پاکستان ممنوع اعلام شد. جماعت الدعوه در حال حاضر توسط ایالات متحده، اتحادیه اروپا، هند و روسیه به عنوان یک سازمان تروریستی ممنوعه شناخته می‌شود. در ژوئن ۲۰۱۴، واشینگتن جماعت الدعوه را وابسته به لشکر طیبه اعلام کرد و برای سر عبدالرحمن مکی، رئیس شاخه سیاسی جماعت الدعوه و برادر همسر سعید، جایزه تعیین کرد. زکی الرحمن لخوی، رهبر لشکر طیبه و ظاهراً طراح حملات بمبئی، در پاکستان آزاد شد که باعث محکومیت در هند شد.

جماعت الدعوه مرتباً راهپیمایی‌ها و تجمعات گسترده‌ای برگزار می‌کند، و از جهاد در کشمیر حمایت می‌کند. پاکستان برای تجمع دسامبر ۲۰۱۴ خود، دو قطار ویژه برای حمل جمعیت به لاهور راه‌اندازی کرد. وزارت امور خارجه هند این را چیزی جز ترویج تروریسم و یک اقدام تروریستی ندانست. این مراسم در نزدیکی بنای یادبود ملی پاکستان، منار پاکستان، برگزار شد و ۴۰۰۰ پلیس امنیت آن را تأمین کردند. جماعت الدعوه همچنین برای کمپین‌های ضد هند و طرفدار جهاد خود درخواست کمک مالی می‌کند.

### همدردی با شبه‌نظامیان
#### طالبان و شبکه حقانی
پاکستان طالبان افغانستان را به‌عنوان یک سازمان تروریستی نمی‌شناسد. پاکستان همچنین به ارائه کمک به طالبان متهم شد، که شامل درخواست کمک مالی برای طالبان، تأمین مالی عملیات طالبان، ارائه حمایت دیپلماتیک به عنوان فرستادگان مجازی طالبان در خارج از کشور، ترتیب دادن آموزش برای جنگجویان طالبان، استخدام نیروی انسانی ماهر و غیرماهر برای خدمت در ارتش طالبان، برنامه‌ریزی و هدایت حملات، تهیه و تسهیل ارسال مهمات و سوخت و در چندین مورد ظاهراً ارائه پشتیبانی مستقیم جنگی، همان‌طور که توسط دیده‌بان حقوق بشر ذکر شده است، می‌شود. سازمان ملل متحد که معمولاً سکوت اختیار می‌کند، علناً فشار بر پاکستان را به‌دلیل ناتوانی‌اش در کنترل مرز افغانستان و عدم محدود کردن فعالیت‌های رهبران طالبان که توسط سازمان ملل به‌عنوان تروریست اعلام شده‌اند، افزایش داده است.

مایک مالن، رئیس سابق ستاد مشترک ارتش آمریکا، شبکه حقانی را «بازوی واقعی سازمان اطلاعات پاکستان» توصیف کرد. مالن گفت که سازمان اطلاعات داخلی این کشور، آی‌اس‌آی، از شبکه حقانی حمایت می‌کند، شبکه‌ای که به خاطر حمله به سفارت آمریکا در کابل در سپتامبر ۲۰۱۱ و همچنین بمب‌گذاری کامیون ناتو در سپتامبر ۲۰۱۱ که منجر به زخمی شدن ۷۷ سرباز ائتلاف و کشته‌شدن پنج غیرنظامی افغان شد، مقصر شناخته شده است.

سپهبد جوزف اندرسون، یکی از فرماندهان ارشد نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان، در یک نشست ویدیویی به میزبانی پنتاگون از افغانستان گفت: «عملیات ضرب عضب به مختل کردن توانایی شبکه حقانی برای انجام حملات در خاک افغانستان کمک کرده است.» او افزود که شبکه حقانی نیز اکنون دچار شکاف شده است.

سرتاج عزیز، مشاور نخست‌وزیر پاکستان در امور امنیت ملی و امور خارجه، در مصاحبه‌ای در نوامبر ۲۰۱۴ با بی‌بی‌سی اردو، گفت که پاکستان نباید شبه‌نظامیانی مانند طالبان افغانستان و شبکه حقانی را که امنیت پاکستان را تهدید نمی‌کنند، هدف قرار دهد. پس از مطرح شدن این موضوع در پارلمان پاکستان، وزارت امور خارجه پاکستان تصریح کرد که این بیانیه در چارچوب تاریخی بیان شده است.

## جستارهای وابسته
* جمهوری اسلامی ایران و پرونده‌های تروریسم دولتی
* ایالات متحده آمریکا و حمایت دولتی از تروریسم
* قطر و حمایت دولتی از تروریسم

## منابع

رده:تاریخ روابط خارجی پاکستان
رده:تروریسم انجام‌شده بر پایه کشور
رده:تروریسم در پاکستان
رده:تروریسم در جامو و کشمیر
رده:تروریسم
رده:حمایت دولتی از تروریسم
رده:دولت پاکستان
رده:روابط افغانستان و پاکستان
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و پاکستان
رده:روابط ایران و پاکستان
رده:روابط پاکستان و هند
رده:سیاست خارجی پاکستان
رده:سیاست در پاکستان