open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یمکه

**یمکه** (به پالی: ؛ به زبان پالی به معنای «جفت‌ها») یکی از متون مجموعه پالی است که در بخش ابیدهمه پیتکه جای دارد. این متن بر منطق کاربردی و تحلیل آموزه‌های بودایی تمرکز دارد و از روش پرسش و پاسخ جفتی (معکوس) برای آزمودن درک مفاهیم بهره می‌گیرد.

واژهٔ «یمکه» به معنای «جفت» است و این نام‌گذاری به شیوهٔ بررسی درونمایه‌ها در این متن بازمی‌گردد که هر موضوع را از دو سوی یک گزاره و عکس آن می‌کاود.

## ساختار و درونمایه
یمکه از ده بخش تشکیل شده‌است که هر یک به یکی از درونمایه‌های آموزه‌های بودایی می‌پردازد: ریشه‌ها (مولَه)، انبوهه‌ها (کنده‌ها)، پایگاه‌های حسی (آیتنه)، عنصرها (داتو)، حقیقت‌ها (سچّه)، سازه‌های ذهنی (سنکهاره)، گرایش‌های نهفته (انوسیه)، ذهن (چیتّه)، دَمَّه‌ها (نیک، ناپسند و نامعین) و توانایی‌ها (ایندریه).

شیوهٔ این متن بر پایهٔ طرح یک گزاره و سپس عکس آن استوار است؛ برای نمونه پرسیده می‌شود: «آیا هر دَمَّهٔ نیکی ریشهٔ نیکی است؟» و سپس «آیا هر ریشهٔ نیکی دَمَّهٔ نیک است؟». در برخی ویراست‌ها این متن به دو جلد بخش شده‌است: جلد نخست هفت درونمایه (ریشه‌ها، انبوهه‌ها، پایگاه‌های حسی، عنصرها، حقیقت‌ها، سازه‌های ذهنی و گرایش‌های نهفته) و جلد دوم سه درونمایهٔ پایانی (ذهن، دَمَّه‌ها و توانایی‌ها) را دربرمی‌گیرد.

## متون وابسته
شرح‌ها و زیرشرح‌های گوناگونی بر یمکه نوشته شده‌است. مهم‌ترین آن‌ها شرح بوداگوسا با نام «یمکه‌پکرنه‌اتهکتها» است. زیرشرح‌های دیگری نیز از سوی آننده‌تهره (سده‌های ششم تا نهم میلادی) و چولّه‌دَمَّه‌پاله نگاشته شده‌اند.

## منابع

* 

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان پالی
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر

**کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر** با نام اصلی **اَشتاساهَسریکا پرَجناپارَمیتا سوترَه** (به زبان سانسکریت: ؛ به زبان انگلیسی: ؛ به معنای «کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر») یکی از سوتراهای مهایانه بودایی در شاخه ادبیات پرَجناپارَمیتا است. نسخه‌های خطی این سوتره دست‌کم به نیمه دوم سده نخست میلادی بازمی‌گردد و آن را یکی از کهن‌ترین متون بودایی بازمانده می‌سازد. این سوتره بنیان گسترش و تکامل ادبیات پرَجناپارَمیتا را شکل می‌دهد و از نظر پیامد آن بر اندیشه فلسفی بودایی، متفکران بزرگی چون ناگارجونه، آسانگا، واسوباندو و دیگنागه بر تفسیر آن تمرکز کرده‌اند و از همین رو در پیشرفت مکتب‌های مادهیاماکا و یوگاچارا نقشی بنیادین داشته‌است.

درونمایه‌های اصلی سوتره دربرمی‌گیرد: رفتار بوداسف، دست‌یابی به کمال فرزانگی به‌عنوان یکی از شش کمال‌یابی، درک چنینی (تتاتا)، رسیدن به مرحله بازگشت‌ناپذیری در راه بوداشدن و نیز سود دنیوی و مینوی پرستش این سوتره.

## نام‌گذاری
عنوان سانسکریت سوتره به معنای «کمال فرزانگی در هشت‌هزار سوتره» است. ادوارد کونزه توضیح می‌دهد که «هشت‌هزار» به‌طور تقریبی به شلوکاها (واحدهای شعری سی‌ودوبخشی) اشاره دارد و شمار واقعی شلوکاها در یکی از نسخه‌های خطی کمبریج (سال ۱۰۰۸ میلادی) برابر با ۸٬۴۱۱ است. این عنوان احتمالاً در دوره‌ای متأخر پدید آمده‌است؛ سیشی کاراشیما بر این باور است که متن اولیه‌ای که لوکاکشِما (فعال ۱۴۷–۱۸۹ میلادی) آن را به زبان چینی برگرداند احتمالاً تنها «پرَجناپارَمیتا» یا «ماهاپرَجناپارَمیتا» نام داشت و پس از پدید آمدن نسخه‌های گوناگون، عنوان‌های تکمیلی برای بازشناسی آن‌ها افزوده شد.

این سوتره نخستین متن فلسفی از ادبیات مهایانه بود که به زبان چینی ترجمه شد. این متن هفت بار به چینی، پنج بار به تبتی و هشت بار به زبان مغولی ترجمه شده‌است.

## پیشینه و شکل‌گیری

کهن‌ترین نسخه خطی شناخته‌شده از این سوتره به خط خروشتی و به زبان گنداری نوشته شده و از مجموعه اسپلیت به دست آمده‌است که به نیمه دوم سده نخست میلادی تعلق دارد. قطعاتی نیز به خط براهمی متأخر دوره شاهنشاهی کوشانی (حدود ۲۰۰ میلادی) در مجموعه شوین موجود است.

در سنت مهایانه روایت‌هایی گوناگون دربارهٔ چگونگی آشکار شدن این سوتره پس از پری‌نیروانای بودا وجود دارد. یکی از این روایت‌ها بیان می‌کند که بوداسف مَنجوشری سوتره را نزد چاندراگوپتا مائوریا (۳۲۱–۲۹۷ پیش از میلاد) آورد. شناخته‌ترین روایت در شرق آسیا این است که ناگارجونه سوتره را از پادشاه ناگاها دریافت کرد.

پژوهشگران معاصر بر این باورند که سوتراهای بلندتر پرَجناپارَمیتا از گسترش متن «اَشتاساهَسریکا» پدید آمده‌اند. جَن ناتیِر این فرایند را به روش «ساندویچ چندلایه» توصیف می‌کند که در آن متن اصلی «بُرش» خورده و مطالب تازه‌ای میان لایه‌ها افزوده شده‌است. ادوارد کونزه نیز الگویی نُه‌مرحله‌ای برای گسترش این متن پیشنهاد کرده‌است که از یک متن بنیادین آغاز شده و سرانجام به سوتراهای بلندتر و سپس به متون فشرده‌تری مانند سوتره دل انجامیده‌است.

## منابع

* 

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر یکسان با ویکی‌داده
رده:نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان
رده:CS1: بازه مختصر سال
وجره‌شکهره سوتره

**وجره‌شکهره سوتره** (به سانسکریت: ؛ ؛ ) یک تنترهٔ مهم بودایی است که در مکتب‌های وجره‌یانه کاربرد گسترده‌ای دارد. این متن می‌تواند به چندین اثر گوناگون اشاره داشته باشد؛ به‌ویژه مجموعه‌ای از ۱۸ متن که اَموگهَه‌وجره (یکی از پدران بوداگرایی رازورزانهٔ چینی) آن‌ها را بررسی کرده بود. در سنت تبتی این متن نمایندهٔ اصلی ردهٔ یوگاتنتره به‌شمار می‌رود و در مکتب شینگون ژاپنی نیز با نام  شناخته می‌شود.

## چکیده
این تنتره با موعظهٔ بودای وَیروچَنه دربارهٔ دهرم برای گروه بزرگی از بوداسف‌ها از جمله وجره‌سَتوه در سرزمین پاک آکَنیشتَه آغاز می‌شود. در همان هنگام شاهزاده سَروارتَه‌سیدّی (نام رازورزانهٔ گوتاما بودا) زیر درخت بودی به مراقبه نشسته‌است. روشنیدگی نزدیک است اما شاهزاده هنوز به اندکی از ریاضت‌های پیشین خود دل‌بسته مانده و از رسیدن به روشنیدگی ناامید شده‌است. در این هنگام چهره‌های بودایی که هم‌اکنون دهرم را از وَیروچَنه آموخته‌اند نزد او می‌آیند و راهی مستقیم‌تر را از رهگذر آیین‌های تنتری به او می‌آموزند.

این تنتره همچنین ماندالای قلمرو وجره را به‌عنوان کانون کنش‌های مراقبه‌ای و آیین اَبهیشِکه (تشرف) معرفی می‌کند. شاهزاده پس از دستیابی به روشنیدگی به کوه سومرو فراز می‌رود و ماندالای قلمرو وجره را بر پا می‌دارد و بوداسف‌های گردآمده را یک‌به‌یک به خدایان تنتری تبدیل می‌کند. در آیین تنتری استاد نقش شاهزاده‌ای را بر عهده می‌گیرد که ماندالا را می‌سازد و شاگرد چشم‌بسته گلی بر ماندالا می‌افکند؛ جایی که گل فرود می‌آید مسیر عبادت شاگرد را در راه تنتری تعیین می‌کند.

## منابع

* 

رده:وجره‌یانه
رده:شینگون
کانگیور

**کانگیور** (به تبتی: ) مجموعه‌ای از متون مقدس در بودیسم تبتی است که «ترجمهٔ سخنان بودا» نیز نامیده می‌شود. این مجموعه به همراه **[[:en:Tengyur|تنگیور]]** (ترجمهٔ رساله‌ها) دو بخش اصلی متون مقدس بودایی تبتی را تشکیل می‌دهد. کانگیور دربرگیرندهٔ آموزه‌هایی است که به گوتاما بودا نسبت داده می‌شود، در حالی که تنگیور شامل شرح‌ها و تفسیرهای استادان بزرگ بر این آموزه‌هاست.

کانگیور معمولاً در ۱۰۰ تا ۱۰۸ مجلد تنظیم شده و افزون بر متون بنیادین مکتب‌های نخستین بودایی، به‌ویژه سرواستیواده و مهایانه، متون تنتری را نیز دربرمی‌گیرد. مجموع آثار کانگیور و تنگیور نزدیک به ۴٬۵۶۹ اثر را شامل می‌شود.

## ساختار و پیشینه

تبتیان آرایش رسمی پیشینی برای متون مقدس مهایانه نداشتند و از این رو دسته‌بندی ویژهٔ خود را با دو بخش کلی پدیدآوردند: «سخنان بودا» (کانگیور) و شرح‌ها (تنگیور). تنگیور در سدهٔ چهاردهم میلادی توسط بوتون رینچن‌دروب (۱۲۹۰–۱۳۶۴) گردآوری نهایی شد.

کانگیور به بخش‌های وینایا (انضباط رهبانی)، سوتراهای فراسوی فرزانگی، دیگر سوتراها (۷۵ درصد مهایانه و ۲۵ درصد هینه‌یانه)، و تنتراها بخش‌بندی می‌شود. همهٔ متون کانگیور احتمالاً نسخهٔ اصلی سانسکریت داشته‌اند، هرچند برخی از آن‌ها از زبان چینی یا زبان‌های دیگر به تبتی ترجمه شده‌اند.

## نسخه‌های موجود
زمان دقیق پیدایش نام «کانگیور» دانسته نیست، اما مجموعه‌هایی از متون مقدس بودایی از دوران تری‌سونگ دتسن، ششمین پادشاه تبت (فرمانروایی: ۷۵۵–۷۹۷ میلادی) وجود داشته‌است. اکنون نزدیک به ۱۲ نسخهٔ شناخته‌شده از کانگیور در دست است که از جمله می‌توان به نسخه‌های درگه، لهاسا، نارتانگ، کونه، پکن، اورگا، پودراک و کاخ استوک اشاره کرد. همچنین متون کهن‌تری در صومعه تابو و دون‌هوانگ یافت شده که نمونه‌های پیشین‌تری از متون کانگیور به‌شمار می‌روند.

## منابع

* 

رده:متون بودایی تبتی
رده:تریپیتاکا
تنگیور

**تنگیور** (به تبتی: ، ) که به آن **تنجور** نیز گفته می‌شود، مجموعه‌ای از شرح‌ها و تفسیرهای استادان بزرگ بودایی بر آموزه‌های گوتاما بودا است. نام تبتی آن به معنای «ترجمهٔ آموزه‌ها» است. تنگیور بخشی از متون مقدس بودایی تبتی به‌شمار می‌رود و در کنار کانگیور (مجموعهٔ سخنان بودا) پایهٔ اصلی این متون مقدس را تشکیل می‌دهد.

کانگیور معمولاً ۱۰۰ تا ۱۰۸ مجلد و تنگیور ۲۲۵ مجلد را دربرمی‌گیرد و این دو مجموعه روی‌هم‌رفته ۴٬۵۶۹ اثر را شامل می‌شوند.

## محتوا

تنگیور دربرگیرندهٔ شرح‌هایی بر سوتراها و تنترهها، رساله‌ها و آثار ابهیدارما (هم مهایانه و هم غیرمهایانه) است.

برای نمونه، تنگیور پکن شامل بخش‌های زیر است:
* سرودهای ستایش: ۱ مجلد؛ ۶۴ متن
* شرح‌های تنتره‌ها: ۸۶ مجلد؛ ۳۰۵۵ متن
* شرح‌های سوتره‌ها: ۱۳۷ مجلد؛ ۵۶۷ متن (شامل شرح‌های فراسوی فرزانگی، رساله‌های مادهیاماکا، رساله‌های یوگاچارا، ابهیدارما، شرح‌های وینایا و رساله‌های فنی)

## تنگیور بون
آیین بون تبتی نیز زیر نفوذ بودیسم متون مقدس خود را به دو بخش کانگیور و تنگیور تقسیم کرده‌است، هرچند شمار و محتوای دقیق این مجموعه هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌است. به نظر می‌رسد بون از همان زمانی که بودیسم به تبت راه یافت شکل ادبی‌تری به خود گرفت.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* پروژهٔ ترجمهٔ تنگیور AIBS
* منابع پژوهشی کانگیور و تنگیور ـ دانشگاه وین
* [متن الکترونیکی تنگیور درگه از ACIP](http://aciparchive.org/ace/#col(tendg))

رده:تریپیتاکا
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
شعر حماسی هندی

**شعر حماسی هندی** به شعر حماسی سروده‌شده در شبه‌قاره هند گفته می‌شود که در سنت هندی **کاویه** (به سانسکریت: ) نامیده می‌شود. *[[رامایانا]]* و *[[مهابارته]]* که نخست به زبان سانسکریت سروده شدند و سپس به بسیاری از زبان‌های هندی برگردانده شدند، همراه با پنج حماسه بزرگ ادبیات تامیلی و ادبیات سنگام از کهن‌ترین سروده‌های حماسی بازمانده در جهان به‌شمار می‌روند.

این آثار حماسی پیوند نزدیکی با سنت‌های دینی هندوئیسم، بودیسم و جینیسم دارند و بر گستره‌ای وسیع از زبان‌ها و فرهنگ‌های شبه‌قاره هند تأثیر ژرفی گذاشته‌اند.

## حماسه‌های سانسکریت
دو حماسه باستانی سانسکریت یعنی *[[رامایانا]]* و *[[مهابارته]]* در کنار هم ایتی‌هاسه (به معنای «تاریخ» یا «آنچه نویسنده خود شاهدش بوده») یا مهاکاویه («سروده‌های بزرگ») نامیده می‌شوند و بخشی از متون مقدس هندو به‌شمار می‌آیند. *مهابارته* با نزدیک به ۱۰۰٬۰۰۰ بیت دوتایی (۲۰۰٬۰۰۰ سطر) که به ویاسه نسبت داده می‌شود، یکی از بلندترین آثار حماسی جهان است. *رامایانا* نیز با ۲۴٬۰۰۰ بیت دوتایی سروده والمیکی است. زبان این متون که «سانسکریت حماسی» نام دارد، نخستین مرحله سانسکریت کلاسیک پس از سانسکریت ودایی است. پوراناها نیز در همین سنت حماسی پدید آمدند و ایتی‌هاسه و پوراناها در آتارواودا «ودای پنجم» خوانده شده‌اند.

شاعران برجسته‌ای چون کالیداس با سرودن *رَگوونشه* و *کوماراسَمبهوَه* و همچنین اَشوَگوشه با سرودن *بوداچریته* (زندگی‌نامه منظوم بودا) به غنای حماسه‌سرایی سانسکریت افزودند.

## حماسه‌های تامیلی
در دوره پساسنگام (سده دوم تا ششم میلادی) پنج حماسه بزرگ تامیلی سروده شدند: *چیلَپَّتیکارَم* (داستان خلخال) اثر ایلَنگو آدیگال، *مَنیمِگَلای* اثر چیتَلای چَتَنار، *[[جیوکه چینتامنی]]*، *والایاپَتی* و *کوندَلَکِسی*. از این میان، *مَنیمِگَلای* و *کوندَلَکِسی* آثاری بودایی و *جیوکه چینتامنی* و *والایاپَتی* آثاری جینی هستند.

## منابع

* 

رده:شعر حماسی
رده:شعر هند
رده:تاریخ ادبیات در هند
رده:ادبیات زبان تامیلی
رده:ادبیات کلاسیک
رده:سخن‌شناسی‌های هند
بهاگوت پران

**بهاگوت پران** (به سانسکریت: ) یکی از هجده پورانای بزرگ (مهاپورانا) در هندوئیسم و متنی محوری در ویشنوپرستی است. این اثر به زبان سانسکریت سروده شده و به‌گونهٔ سنتی به ویاسه نسبت داده می‌شود. بهاگوت پران باکتی (سرسپردگی) به ویشنو را ترویج می‌کند و زمینه‌های گوناگونی چون کیهان‌شناسی، اخترشناسی، نسب‌شناسی، یوگا و فرهنگ را دربرمی‌گیرد.

این متن از دوازده کتاب (اسکندها یا کانتو) تشکیل شده که در مجموع ۳۳۵ فصل و ۱۸٬۰۰۰ بیت دارد. کتاب دهم با نزدیک به ۴٬۰۰۰ بیت پرآوازه‌ترین و پربررسی‌ترین بخش آن است. بهاگوت پران نخستین پورانایی بود که به یک زبان اروپایی ترجمه شد؛ ترجمهٔ فرانسوی آن از روی نسخهٔ تامیلی در سال ۱۷۸۸ منتشر شد.

## درونمایه و ساختار
الهیات بهاگوت پران بر پایهٔ سنت‌های فلسفی ویدانته و سامخیا استوار است و این دستگاه‌ها را در خدمت باکتی به کار می‌گیرد. این متن دارای رویکردی نادوگانه‌گرایانه تفسیر شده‌است اما درونمایه‌هایی از فلسفهٔ ادویته (یگانه‌انگاری) شانکرا، ویشیشت‌ادویته (یگانه‌انگاری مشروط) رامانوجا و دوایته (دوگانه‌انگاری) مدهواچاریا را نیز در هم می‌آمیزد. تأکید ویژهٔ این اثر بر سرسپردگی شورمندانه و شخصی به کریشنا به‌عنوان والاترین خیر است که آن را در پیشینهٔ ادیان هند بی‌همتا می‌سازد.

## تاریخ‌گذاری
پژوهش نوین زمان سرایش بهاگوت پران را میان سدهٔ ششم تا دهم میلادی می‌داند. نسخه‌ای از این متن دست‌کم تا سال ۱۰۳۰ میلادی وجود داشته‌است؛ چرا که ابوریحان بیرونی از آن یاد کرده و آبیناواگوپتا آن را نقل کرده‌است. بسیاری از پژوهشگران ویرایش نهایی آن را به سدهٔ نهم یا آغاز سدهٔ دهم میلادی نسبت می‌دهند، هرچند برخی دیگر بخش‌های عمده‌ای از متن را به دورهٔ گوپتا (سده‌های چهارم تا هفتم میلادی) بازمی‌گردانند.

## منابع

* 

رده:متون هندو
رده:پوراناها
رده:کریشنا
اشتاوکره گیتا

**اشتاوکره گیتا** (به سانسکریت: ) یکی از متون کهن ویدانته است که به شکل گفت‌وگویی میان فرزانهٔ اشتاوکره و جَنَکه، پادشاه میتهیلا، نوشته شده‌است. این اثر نگرشی رادیکال از فلسفهٔ نادوگانه‌باوری (اَدوَیته) را ارائه می‌دهد و بر یگانگی مطلق هستی و ناواقعی بودن جهان بیرونی تأکید دارد.

اشتاوکره گیتا دربرگیرندهٔ ۲۰ فصل است و درونمایهٔ اصلی آن سرشت آتمن، واقعیت و رهایی از بندهای دنیوی است. این متن نام‌ها و صورت‌ها را نشانهٔ نادانی می‌شمارد و به هیچ تکلیف اخلاقی اشاره‌ای نمی‌کند؛ به همین دلیل برخی مفسران آن را متنی «بی‌خدا» خوانده‌اند.

## تاریخ‌گذاری
دربارهٔ زمان نگارش اشتاوکره گیتا اختلاف نظر وجود دارد. رادهاکمال موکرجی، دانشمند هندی، تاریخ این اثر را به دورهٔ پس از بهگود گیتا، یعنی نزدیک به ۵۰۰ تا ۴۰۰ پیش از میلاد نسبت داده‌است. در مقابل، جی.ال. براکینگتن، استاد بازنشستهٔ زبان سانسکریت در دانشگاه ادینبرو، این متن را بسیار متأخرتر دانسته و آن را به سدهٔ هشتم میلادی (نوشته‌شده به دست پیروی از شانکرا) یا سدهٔ چهاردهم میلادی نسبت می‌دهد.

## جایگاه و ارج‌گذاری
اشتاوکره گیتا نزد شماری از بزرگان اندیشهٔ هندو شناخته و ارج‌مند بوده‌است. راماکریشنا و شاگردش ویوکاناندا از این متن نقل‌قول کرده‌اند و رامانا ماهارشی نیز با آن آشنایی داشته‌است. سروپلی رادهاکرشنن نیز با احترام فراوان از آن یاد کرده‌است. اشو این اثر را «مهاگیتا» (سرود بزرگ) نامید و مجموعه‌ای ۹۱ گفتاری دربارهٔ آن ایراد کرد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:متون هندو
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
گیتا گوویندا

**گیتا گوویندا** (به سانسکریت: ) سروده‌ای به زبان سانسکریت است که در سدهٔ دوازدهم میلادی توسط جیدوا، شاعر هندو، سروده شده‌است. این اثر به توصیف رابطهٔ عاشقانهٔ میان کریشنا، رادا و گوپی‌ها (دختران گاوچران) در ورینداوان می‌پردازد.

گیتا گوویندا در دوازده فصل سامان یافته و هر فصل به یک یا چند بخش به نام «پربندهه» بخش شده که در مجموع بیست‌وچهار پربندهه را دربرمی‌گیرد. این بخش‌ها دربرگیرندهٔ دوبیتی‌های هشت‌تایی به نام «اشتاپدی» هستند. این اثر همچنین هشت حالت قهرمان زن (اشتا نایکا) را بازمی‌نماید که الهام‌بخش بسیاری از آثار آهنگسازی و رقص‌آرایی در رقص کلاسیک هندی بوده‌است. سروده‌های جیدوا در گورو گرانت صاحب، کتاب مقدس سیک‌ها، نیز گنجانده شده‌اند.

## درونمایه و ساختار
گیتا گوویندا داستان عشق کریشنا به رادا، شیرزن، بی‌وفایی او و بازگشت سرانجامین‌اش به رادا را روایت می‌کند. این روایت نمادی از سرگردانی روح انسان از خاستگاه حقیقی‌اش و بازگشت نهایی به خداوند خالق دانسته شده‌است.

این اثر از نخستین متون موسیقایی هند به‌شمار می‌رود که سراینده، راگ (مقام) و تال (ریتم) دقیق هر سرود را مشخص کرده‌است. هر شب در معبد جگنّات در پوری، گیتا گوویندا با راگ‌ها و تال‌های سنتی موسیقی اریسی اجرا می‌شود و این سنت از زمان خود جیدوا بدون گسست ادامه یافته‌است. نوازندگان کرالا نیز اشتاپدی‌ها را به شکل موسیقایی به نام «سوپانا سنگیتم» برای اجرا در معابد برگردانده‌اند.

## ترجمه‌ها

نخستین ترجمهٔ انگلیسی گیتا گوویندا را ویلیام جونز در سال ۱۷۹۲ انجام داد. یوهان ولفگانگ فون گوته برگردان آلمانی اف.اچ. فن دالبرگ را که بر پایهٔ ترجمهٔ جونز بود، خواند. فریدریش روکرت نیز ترجمهٔ منظومی آلمانی از آن فراهم آورد. از ترجمه‌های شناختهٔ انگلیسی می‌توان به «سرود هندی سرودها» اثر ادوین آرنولد (۱۸۷۵) و «سرود عاشقانهٔ خداوند تیره‌فام» اثر باربارا استولر میلر (۱۹۷۷) اشاره کرد. این اثر به بیشتر زبان‌های نوین هندی و بسیاری از زبان‌های اروپایی ترجمه شده و از نمونه‌های برجستهٔ شعر سانسکریت به‌شمار می‌رود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:متون هندو
رده:ویشنوپرستی
رده:جنبش بهکتی
رده:کریشنا
شیوا سوتراهای واسوگوپتا

**شیوا سوتراهای واسوگوپتا** مجموعه‌ای از هفتاد و هفت کلام قصار است که بنیان سنت نادوگانه اسپَندَه (به سانسکریت: ، «ارتعاش الهی») در شیواپرستی کشمیری را تشکیل می‌دهد. این متن به واسوگوپتا، حکیم سدهٔ نهم میلادی، نسبت داده می‌شود. شیوا سوتراها یکی از مهم‌ترین متون سنت تنتری و آگمه‌ای کشمیر به‌شمار می‌رود.

## سرچشمه و نسبت‌گذاری
بر پایهٔ روایت‌های سنتی، واسوگوپتا در نزدیکی کوه مَهادوا در درهٔ رود هَروَن، پشت باغ‌های شالیمار در سرینگر، می‌زیسته‌است. دربارهٔ چگونگی دریافت این کلام‌ها دو روایت وجود دارد: نخست اینکه او آنها را در رؤیایی از یک سیدا دریافت کرد و دوم اینکه شیوا در خوابش به او فرمان داد تا به صخره‌ای معین برود که آموزه‌ها بر آن نگاشته شده بود. از دیدگاه تاریخی، شیوا سوتراها و مکتب شیواپرستی کشمیری که بر پایهٔ آن شکل گرفت، سنتی تنتری یا آگمه‌ای است.

## ساختار
متن شیوا سوتراها به سه بخش تقسیم شده‌است که هر یک با یکی از راه‌های (اوپایه) رسیدن به رهایی سروکار دارد. بخش نخست، «شامبَوُپایه» (راه شیوا)، زمینهٔ فلسفی کلی را ارائه می‌دهد و در آن آشکارگی شیوا به‌عنوان «منِ واقعی» در حالت بی‌اندیشگی صورت می‌گیرد. بخش دوم، «شاکتوپایه» (راه شاکتی)، یوگی را از راه تمرکز بر آگاهیِ «من» به حالت بی‌اندیشگی می‌رساند. بخش سوم، «آنَوُپایه» (راه فرد محدود)، برای یوگی‌ای است که نمی‌تواند مستقیماً بر آگاهیِ «من» تمرکز کند و از راه خرد، نیروی حیاتی، بدن یا حواس به شناخت آن دست می‌یابد. این سه راه از بالاترین تا پایین‌ترین مرتبه ارائه شده‌اند.

## شرح‌ها
شماری از شاگردان و جانشینان واسوگوپتا شرح‌هایی بر شیوا سوتراها نوشتند. شناخته‌شده‌ترین آنها «ویمَرشینی» نوشتهٔ کشِمَراجه (سدهٔ دهم میلادی) است. شرح دیگری با نام «وارتیکه» از بَهسکَره (سدهٔ یازدهم میلادی) بر جای مانده‌است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* متن شیوا سوتراها به خط UTF-8

رده:کتاب‌های سده ۹ (میلادی)
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر یکسان با ویکی‌داده
متون تابوت

**متون تابوت** مجموعه‌ای از افسون‌های تدفینی مصر باستان‌اند که از دوران دوره نخست میانی بر روی تابوت‌های چوبی نوشته می‌شدند. این متون تا اندازه‌ای از متون اهرام که پیش‌تر تنها ویژهٔ خاندان شاهی بودند برگرفته شده‌اند، اما دربردارندهٔ درونمایه‌های نوینی هستند که آرزوهای روزمرهٔ مردمان عادی را بازتاب می‌دهند. با پیدایش متون تابوت، دیگر فرعون تنها کسی نبود که از حق زندگی پس از مرگ برخوردار باشد و هر مصری که توان تهیهٔ تابوت داشت می‌توانست از این افسون‌ها بهره ببرد.

این مجموعه نزدیک به ۱۱۸۵ افسون را دربرمی‌گیرد و بیشتر بر تابوت‌های دوران پادشاهی میانه مصر نگاشته شده‌اند. افزون بر تابوت‌ها، گاه بر دیوارهای آرامگاه، سنگ‌های یادبود، صندوق‌های کانوپی، پاپیروس‌ها و ماسک‌های مرگ نیز نوشته می‌شدند. متون تابوت قدمتی در حدود ۲۱۰۰ پیش از میلاد دارند و سرانجام بخشی از آن‌ها در کتاب مردگان بازنویسی شدند.

## درونمایه

بر خلاف متون اهرام که بر جهان آسمانی تمرکز داشتند، متون تابوت بیشتر به جنبه‌های زیرزمینی جهان پس از مرگ می‌پردازند؛ قلمرویی که اوزیریس بر آن فرمان می‌راند و دوات نامیده می‌شد. در این متون، زندگی پس از مرگ اوزیریسی به همگان پیشنهاد می‌شود و درگذشته حتی «اوزیریس-[نام]» خوانده می‌شود.

درونمایهٔ تازه‌ای که در متون تابوت پدیدار می‌شود، اندیشهٔ داوری همهٔ مردمان به دست اوزیریس بر پایهٔ کردارشان در زندگی است. این متون به کاربرد ترازویی اشاره دارند که بعدها به لحظهٔ کلیدی داوری در کتاب مردگان بدل شد. افزون بر این، افسون‌هایی برای پرهیز از کارهای سخت بدنی در جهان پس از مرگ نیز در این مجموعه گنجانده شده‌اند.

متون تابوت همچنین توصیف‌هایی از سرزمین مردگان، چشم‌اندازها و ساکنان آن ارائه می‌دهند، از جمله سخت‌حتپ (دشت پیشکش‌ها)، گذرگاه‌های روستائو و جایگاه اوزیریس.

## کتاب دو راه
شماری از تابوت‌های گورستان دیر البرشا در مصر میانه دربردارندهٔ نمایش‌های گرافیکی بی‌همتایی از جهان پس از مرگ هستند که «کتاب دو راه» نام دارد. این اثر نخستین نمونهٔ شناخته‌شده از نقشهٔ جهان زیرین در مصر باستان به‌شمار می‌رود و پیش‌درآمدی بر کتاب‌های جهان زیرین دوران پادشاهی نوین مصر و نیز کتاب مردگان است. دو راه نمایش‌داده‌شده، مسیرهای خشکی و آبی‌اند که با دریاچه‌ای از آتش از هم جدا شده‌اند و به روستائو و جایگاه اوزیریس می‌رسند. کهن‌ترین نسخهٔ شناخته‌شده به زنی به نام آنخ تعلق دارد که در دوران فرماندار آهاناخت یکم می‌زیست.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* متون تابوت

رده:متن مراسم تشییع جنازه در مصر باستان
کتاب غارها

**کتاب غارها** متنی تدفینی از مصر باستان است که به دوران پادشاهی نوین مصر بازمی‌گردد. این کتاب در سدهٔ سیزدهم پیش از میلاد در دوران رامسسیان پدید آمد و سفر رع، خدای خورشید مصری، را از میان دوازده غار دوات (جهان زیرین مصری) بازگو می‌کند. کتاب غارها بر تعامل رع با ساکنان جهان زیرین و چگونگی پاداش یا کیفر آنان تمرکز دارد و همچنین بازتولد رع در بامداد را از راه یگانگی او با اوزیریس، خدای مردگان، به تصویر می‌کشد.

## پیشینه
کهن‌ترین نسخهٔ شناخته‌شده از کتاب غارها بر دیوار چپ اوزیریون، معبد تدفینی ستی یکم در ابیدوس یافت شده‌است. این نسخه تقریباً کامل است و تنها ثبت بالایی آن آسیب دیده‌است. کتاب غارها همچنین بر دیوارهٔ آرامگاه‌های دره پادشاهان از دودمان‌های نوزدهم و بیستم نقش شده‌است.

نخستین و تنها نسخهٔ تقریباً کامل این کتاب در دره پادشاهان، نسخهٔ موجود در آرامگاه رامسس ششم (KV9) است که در آنجا در برابر کتاب دروازه‌ها جای گرفته‌است.

## ساختار و درونمایه
کتاب غارها از تصاویر و متن تشکیل شده و در ۱۷ بخش شامل شش قسمت اصلی، چند ورد و صحنهٔ پایانی بازتولد رع سامان یافته‌است. برخلاف دیگر کتاب‌های جهان زیرین، شش بخش آن با ساعات شب یا دوازده غار هم‌خوانی ندارد و همین امر گاه به بدفهمی دربارهٔ شمار غارها انجامیده‌است.

غارهای جهان زیرین هم جایگاه کیفر ارواح نافرمان و هم پناهگاه ارواح نیکوکار هستند. دشمنان رع با سرهای بریده یا دستان بسته به پشت نمایش داده شده‌اند. در بخش‌های پایانی، یگانگی رع و اوزیریس به تدریج آشکار می‌شود و سرانجام در صحنهٔ پایانی، رع به شکل کودک، سوسک مقدس و ایزد قوچ‌سر بازمتولد می‌گردد.

## پژوهش‌های نوین
ژان-فرانسوا شامپولیون نخستین کسی بود که کتیبه‌ها و تصاویر کتاب غارها را در آرامگاه رامسس ششم توصیف کرد و یافته‌هایش را در سال ۱۸۴۴ منتشر نمود. نام «کتاب غارها» را نخستین بار اوژن ژان باتیست لوفِبور در جلد سوم  در سال ۱۸۸۹ بر این اثر نهاد. مارگارت موری و فلندرز پتری نسخهٔ اوزیریون را در کاوش‌های ۱۹۰۲–۱۹۰۳ کشف کردند؛ موری در آغاز آن را بخشی از کتاب دروازه‌ها پنداشت. الکساندر پیانکوف در سال ۱۹۵۴ ترجمهٔ انگلیسی کتاب غارها را منتشر کرد که همراه با نوشتارهای او (۱۹۴۲–۱۹۵۸) پایهٔ پژوهش‌های انگلیسی‌زبان در این زمینه شد. تازه‌ترین ترجمه را دانیل ورنینگ پژوهشگر آلمانی بر پایهٔ ویرایش انتقادی نوینی از متن منتشر کرده‌است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* کتاب غارها — با تصاویر و آگاهی‌های گسترده دربارهٔ بخش‌های گوناگون

رده:اسطوره‌شناسی مصر
رده:متن مراسم تشییع جنازه در مصر باستان
کتاب گاو آسمانی

***کتاب گاو آسمانی*** (به عربی: ) متنی مصر باستانی است که بخشی از آن به شرح دلایل ناکامل بودن جهان از دیدگاه شورش بشر بر ضد خدای خورشید، رع، می‌پردازد. کیفر الهی از راه الهه حاتحور بر انسان‌ها فرود آمد و بازماندگان با جدایی از رع که اکنون بر پشت نوت، گاو آسمانی، در آسمان جای گرفته بود، دچار رنج شدند.

این متن هرچند در دوران پادشاهی نوین مصر نوشته شده، به زبان مصری میانه نگاشته شده و ممکن است خاستگاه آن به دوران پادشاهی میانه مصر بازگردد. خدای آفرینشگر در این متن به اجرام آسمانی دگرگون می‌شود، «دشت‌های بهشت» را برای مردگان نیکوکار می‌آفریند و فرمانروایی بر انسان‌ها را به اوزیریس می‌سپارد، در حالی که تحوت شب‌هنگام جانشین او می‌شود و شو و ایزدان هه آسمان را بر دوش می‌کشند.

## درونمایه
کتاب گاو آسمانی به ۳۳۰ بیت بخش‌بندی شده و تصویر گاو آسمانی آن را به دو نیمه تقسیم می‌کند. مصرشناسان متن را به‌طور تقریبی به چهار بخش تقسیم کرده‌اند. بخش نخست «نابودی بشر» را شرح می‌دهد که در آن انسان‌ها بر ضد رع توطئه می‌چینند. رع پس از رایزنی با دیگر خدایان، حاتحور را به‌عنوان چشم رع برمی‌گزیند تا شورشیان را کیفر دهد. حاتحور با کشتار یاغیان، مرگ را به جهان آورد. بازماندگان هنگامی نجات یافتند که رع با نیرنگ، آبجوی رنگ‌شده‌ای همانند خون پیش حاتحور نهاد و او با نوشیدن آن مست شد. بخش پایانی متن به فرازش رع به آسمان، آفرینش دنیای مردگان و باورشناسی پیرامون بَع می‌پردازد.

## خاستگاه و نسخه‌ها
این کتاب ممکن است از گزارش‌های اسطوره بامدادی در متون اهرام سرچشمه گرفته باشد، اما تا دوران پادشاهی نوین به متنی برای توضیح مرگ و رنج در آفرینش ناکامل تکامل یافت. این اثر هم‌چون گونه‌ای تئودیسه و نیز متنی جادویی برای تضمین صعود شاه به آسمان نگریسته شده‌است. برخی پژوهشگران آن را از نظر درونمایه با افسانه‌های طوفان بین‌النهرینی و کتاب مقدس همانند دانسته‌اند و فرمانروایی آخناتون را الهام‌بخش احتمالی آن شمرده‌اند.

کهن‌ترین نسخه شناخته‌شده از این متن در بیرونی‌ترین بارگاه زرّین توت‌عنخ‌آمون یافت شد، هرچند ناقص بود. سه نسخه کامل بر دیوارهای آرامگاه‌های ستی یکم، رامسس دوم و رامسس سوم کشف شده‌است. هر نسخه در اتاقی فرعی از تالار گور سنگی که ویژه این کتاب طراحی شده بود، قرار داشت. رامسس ششم اتاق فرعی نداشت، اما گزیده‌ای از متن در طاقچه‌ای در آرامگاه او نقش شده‌است. گزیده دیگری بر پاپیروسی از دوران رامسی نوشته شده که اکنون در تورین نگهداری می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* Myth of the Heavenly Cow در دانشنامه مصرشناسی دانشگاه کالیفرنیا
* ترجمه انگلیسی از ای. ا. والیس باج

رده:اکتشافات باستان‌شناسی ۱۸۷۶ (میلادی)
رده:متن مراسم تشییع جنازه در مصر باستان
رده:گاو در دین
رده:دوره امارنه
رده:توت‌عنخ‌آمون
رده:تئودیسه
رده:رع
شورای ریاست جمهوری عراق

**شورای ریاست جمهوری عراق** نهادی بود که بر پایه «مقررات انتقالی» قانون اساسی عراق و پیش از آن بر پایه قانون اداره دولت عراق در دوره انتقالی فعالیت می‌کرد. این شورا از یک رئیس و دو معاون تشکیل می‌شد و تا پایان نخستین دوره ریاست‌جمهوری پس از تصویب قانون اساسی، وظایف رئیس‌جمهور عراق را بر عهده داشت.

اعضای شورای ریاست جمهوری به‌صورت «فهرست واحد» و با رأی اکثریت دوسوم مجلس نمایندگان عراق برگزیده می‌شدند. این شورا حق وتوی قوانین مصوب مجلس نمایندگان را داشت و مجلس می‌توانست با اکثریت سه‌پنجم آرا این وتو را رد کند. همه تصمیم‌های شورا می‌بایست به اتفاق آرا گرفته می‌شد. بر پایه قانون اساسی عراق، شورای ریاست جمهوری نهادی موقت بود که پس از دوره گذار منحل می‌شد و تنها جایگاه رئیس‌جمهور به‌عنوان مقام رسمی باقی می‌ماند.

## پیشینه
نخستین شورای ریاست جمهوری در ۶ آوریل ۲۰۰۵ از سوی مجلس ملی عراق برگزیده شد. این انتخاب پس از بیش از دو ماه گفتگو میان ائتلاف ملی عراق و اتحاد میهنی کردستان و دیگر نیروهای سیاسی انجام گرفت. رهبر کرد جلال طالبانی به ریاست‌جمهوری رسید و عادل عبدالمهدی (عضو ائتلاف یکپارچه عراق و مجلس اعلای اسلامی عراق) و غازی مشعل عجیل الیاور (رئیس‌جمهور پیشین) به‌عنوان معاونان وی برگزیده شدند.

## شورای ریاست دوم
دومین شورای ریاست جمهوری که نخستین شورا بر پایه قانون اساسی جدید عراق بود، از جلال طالبانی به‌عنوان رئیس‌جمهور و عادل عبدالمهدی و طارق الهاشمی به‌عنوان معاونان رئیس‌جمهور تشکیل شد.

## اختیارات و ساختار
بر پایه اصل ۱۳۴ قانون اساسی عراق، شورای ریاست جمهوری دارای اختیارات زیر بود:
* انتخاب اعضا به‌صورت فهرست واحد با اکثریت دوسوم مجلس نمایندگان
* تصمیم‌گیری به اتفاق آرا در همه امور
* حق وتوی قوانین مصوب مجلس نمایندگان؛ مجلس می‌توانست با اکثریت سه‌پنجم این وتو را رد کند (در دوره قانون اداری انتقالی، رد وتو به اکثریت دوسوم نیاز داشت)

## جستارهای وابسته
* رئیس‌جمهور عراق
* مجلس نمایندگان عراق
* قانون اساسی عراق

## منابع

* 
* 

رده:سیاست در عراق
نیایش رع

**نیایش رع** (یا به‌طور کامل‌تر «کتاب نیایش به رع در غرب، نیایش به یگانه متحد در غرب») یکی از متن‌های مهم تدفینی مصر باستان است که به دوران پادشاهی نوین مصر تعلق دارد. این متن همچون بسیاری از متن‌های تدفینی دیگر بر دیوارهای درونی آرامگاه نوشته می‌شد تا درگذشته بتواند از آن بهره بگیرد؛ اما برخلاف دیگر متن‌های تدفینی تنها برای فرعون‌ها یا نجیب‌زادگان بسیار برگزیده به کار می‌رفت.

نیایش رع اثری دوبخشی است که در بخش نخست آن خورشید یعنی رع در ۷۵ هیئت گوناگون فراخوانده می‌شود. بخش دوم مجموعه‌ای از نیایش‌هاست که در آن فرعون بخش‌هایی از طبیعت و ایزدان و به‌ویژه ایزد خورشید را به خود می‌گیرد. این متن در دوران دودمان هجدهم مصر پدید آمد و افزون بر ستایش ایزد خورشید، پیوند شاه با رع و دیگر ایزدان را نیز می‌ستاید.

## پیشینه و کاربرد
کهن‌ترین نمونهٔ شناخته‌شدهٔ این متن از اتاق تدفین تحوتموس سوم (KV34) و آرامگاه وزیر او اوسرآمون به دست آمده‌است. از زمان ستی یکم به بعد این متن در ورودی بیشتر آرامگاه‌های شاهانه به کار گرفته شد.

## نگارخانه

File:Litany of Re Example 1.jpg|
File:Litany of Re Example 2.jpg|
File:Deities in the Litany of Ra.jpg|


## جستارهای وابسته
* کتاب مردگان
* امدوات
* کتاب دروازه‌ها

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* نیایش رع در touregypt.net

رده:متن مراسم تشییع جنازه در مصر باستان
رده:رع
آلما ریشایا زوطا

**آلما ریشایا زوطا** (به انگلیسی: Alma Rišaia Zuṭa؛ به مندائی: ، به معنای «جهان برتر کوچک‌تر» یا «جهان نخستین کوچک‌تر») یک متن دینی مندائی است. این متن به شکل طومار نوشته شده و در آیین‌های تنسیق (مقام‌دهی) روحانیان مندائی کاربرد دارد. آلما ریشایا زوطا مکمل متن آلما ریشایا ربا («جهان برتر بزرگ‌تر») است که آن نیز در آیین‌های روحانی به کار می‌رود.

## دست‌نوشته‌ها و ترجمه‌ها
ای‌اس دراور در سال ۱۹۶۳ ترجمهٔ انگلیسی این متن را منتشر کرد. این ترجمه بر پایهٔ دست‌نوشتهٔ شمارهٔ ۴۸ از مجموعهٔ دراور (به اختصار **DC 48**) بود که در سال ۹۷۲ هجری قمری (۱۵۶۴ یا ۱۵۶۵ میلادی) رونویسی شده بود. از آنجا که بخش نخست طومار از میان رفته، محتوای DC 48 از میانهٔ گفت‌وگویی میان روحانی آموزش‌دهنده (*ربا*) و نوآموز آغاز می‌شود. مجید فندی المبارکی در سال ۲۰۰۲ نسخهٔ حروف‌چینی‌شدهٔ مندائی DC 48 را منتشر کرد.

دست‌نوشتهٔ دیگری با نشان **RRC 3F** از مجموعهٔ ربای رفید که در سال ۱۲۳۸ هجری قمری (۱۸۲۲–۱۸۲۳ میلادی) رونویسی شده، توسط متیو مورگنشترن در سال ۲۰۱۸ بررسی شد. این مجموعه در اختیار روحانی مندائی ربای رفید الصبتی در شهر نیمیخن هلند نگهداری می‌شود.

## جستارهای وابسته
* آلما ریشایا ربا
* قلستا

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* متن کامل در بایگانی اینترنت
* آلما ریشایا زوطا (متن مندائی از شبکهٔ مندائی)

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر یکسان با ویکی‌داده
تریگاتها

**تِریگاتها** (به پالی: ، به معنی «سروده‌های راهبه‌های بزرگ») مجموعه‌ای از چامه‌های کوتاه بودایی است که سرایش آن‌ها به راهبه‌های بزرگ بودایی نسبت داده شده‌است. این چامه‌ها به دوره‌ای متأخر در تحول ادبیات قانونی بودایی تعلق دارند و برخی از آن‌ها به اواخر سدهٔ سوم پیش از میلاد بازمی‌گردند.

در متون دینی پالی، تِریگاتها بخشی از خودَکَه نیکایه در سوترا پیتاکا به‌شمار می‌آید و از ۷۳ چامه در ۱۶ فصل تشکیل شده‌است. این اثر متن همتای تِرَگاتها (سروده‌های منسوب به راهبان بزرگ) است و کهن‌ترین مجموعهٔ شناخته‌شدهٔ ادبیات زنان در هند باستان به‌شمار می‌رود.

## درونمایه و ساختار
چامه‌های تِریگاتها نخست به زبان ماگَدهی و به شکل شفاهی سروده شدند و در حدود سال ۸۰ پیش از میلاد به زبان پالی نوشته شدند. این مجموعه دربرگیرندهٔ ۴۹۴ بیت است که به ۷۳ گویندهٔ شناسایی‌شده نسبت داده می‌شود، هرچند خلاصه‌ها از ۱۰۱ راهبهٔ گوناگون نام می‌برند. برخلاف تِرَگاتها که هر چامه گویندهٔ مشخصی دارد، شماری از چامه‌های تِریگاتها ناشناس‌اند یا به داستان راهبه‌ای پیوند خورده‌اند بی‌آنکه آن راهبه خود گویندهٔ سروده باشد.

از نظر سرایندگی، به گفتهٔ برنارد فور پژوهشگر بودایی، دلیلی در دست نیست که این سروده‌ها را واقعاً زنانی که نامشان آمده سروده باشند؛ متن را راهبی به نام دَمَّپاله گردآوری و شرح کرده‌است.

## اهمیت

تِریگاتها با وجود حجم اندکش سندی بسیار ارزشمند در پژوهش دربارهٔ بودیسم نخستین است و کهن‌ترین مجموعهٔ شناخته‌شدهٔ ادبیات زنان به‌شمار می‌رود. این اثر بندهایی دربردارد که برابری زنان و مردان را در دستیابی به کمال معنوی بازمی‌گویند و همچنین درونمایه‌هایی ویژهٔ زندگی زنان در جامعهٔ باستانی جنوب آسیا را بازمی‌تابانند. از جمله سروده‌هایی از مادری داغدیده، زنی که پیش‌تر کارگر جنسی بوده و سپس راهبه شده و نیز سروده‌هایی از مهاپَجاپَتی گوتَمی، خالهٔ و نامادری بودا، در این مجموعه یافت می‌شوند.

## منابع

* 

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:نگهداری CS1: سایر موارد
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
کنگره آزادی ایران

**کنگره آزادی ایران** که پیش‌تر با نام «گفت‌وگو برای نجات ایران» شناخته می‌شد، یک ابتکار سیاسی و مدنی است که فعالان، چهره‌های حرفه‌ای و شخصیت‌های سیاسیِ اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران را برای بحث دربارهٔ آینده حکمرانی و گذار سیاسی در ایران گرد هم می‌آورد. نخستین نشست این کنگره در روزهای ۲۸ و ۲۹ مارس در لندن، بریتانیا برگزار شد.

## زمینه
اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران طی دهه‌ها دچار شکاف بوده و از گروه‌های ایدئولوژیک متنوعی، از جمله جمهوری‌خواهان، سلطنت‌طلبان و جنبش‌های مختلف جامعه مدنی، تشکیل شده است. در پی اعتراضات ۱۴۰۴ ایران که ناشی از نارضایتی گسترده از بحران اقتصادی، سرکوب خشونت‌آمیز و مطالبات برای تغییر حکومت، ایرانیان خارج از کشور تصمیم به تأسیس کنگره آزادی ایران گرفتند. هدف از این ابتکار، ایجاد بستری مشترک برای گفت‌وگو و هماهنگی میان همه این طیف‌ها در دوره‌ای از بی‌ثباتی و عدم قطعیت سیاسی است.

## کنگره
در در چهارم و پنجم اسفند ۱۴۰۴ (فوریهٔ ۲۰۲۶)، جمعی متشکل از ده‌ها تن از چهره‌های برجستهٔ اپوزیسیون ایران در لندن یک نشست مقدماتی برگزار کردند. پس از این گفت‌وگوها، اعلام رسمی تأسیس «کنگره آزادی ایران» صورت گرفت، با هدف گسترش مشارکت در میان همهٔ جناح‌های سیاسی، اجتماعی، قومی و حرفه‌ای. طبق برگزارکنندگان، این کنگره ادعای رهبری ندارد و هدف کنگره  «فراهم کردن فضایی برای همگرایی و تعریف مسیرهای عملی برای گذار دموکراتیک» است.

کنگره آزادی ایران در روزهای ۸ و ۹ فروردین در لندن برگزار شد و هدف اصلی آن، ایجاد گفت‌وگو و هم‌گرایی میان دموکراسی‌خواهان، از جمله احزاب، تشکل‌ها، گروه‌های سیاسی و فرهنگی و چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی بود.

در کنگره این ۸ پنل بودند:

* «جنسیت و دموکراسی»
* «عاملیت شهروندان و حمایت جامعه بین‌المللی»
* «توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی، پیش‌نیاز دموکراسی»
* «اپوزیسیون متکثر چگونه به تفاهم می‌رسد؟»
* «احزاب و سازمان‌های سیاسی، موتور محرک دموکراسی»
* «نقش جنبش‌های اجتماعی و جامعه مدنی در دموکراسی پایدار»
* «ایرانی بی‌تبعیض، مشارکت و هم‌افزایی»
* «ایران، کثرت و دموکراسی»
شرکت‌کنندگان کنگره شامل افراد برجسته‌ای از اپوزیسیون سیاسی، سازمان‌های جامعه مدنی، وکلا و فعالان حقوق بشر، کارشناسان اقتصادی و مالی، تأثیرگذاران رسانه‌ای و رهبران قومی هستند. به گفته مجید زمانی، از برگزارکنندگان کنگره، همه شرکت‌کنندگان یک اصل مشترک‌ دارند: «پایان دادن به حاکمیت اقتدارگرا و حرکت به سوی آینده‌ای دموکراتیک، مبتنی بر حقوق بشر و کثرت‌گرایی برای ایران.» 

## اهمیت
کنگره آزادی ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تلاش‌ها برای متحد کردن ایرانیان خارج از کشور و اپوزیسیون، با هدف ایجاد چارچوبی مشترک برای گذار سیاسی توصیف شده است. اهمیت این ابتکار با توجه به بی‌ثباتی جاری در ایران و ادامه جنگ ایران در سال ۲۰۲۶ بیش از پیش برجسته می‌شود.

در مارس ۲۰۲۶، وب‌سایت «*[[میدل ایست آی]]*» گزارش داد که کنگره آزادی ایران توسط اعضایی از آیپک (AIPAC) ترویج شده است. مجید زمانی، مدیر اجرایی این کنگره، هرگونه حمایت از سوی دولت‌ها یا سازمان‌های خارجی را رد کرد و اظهار داشت: «هرگونه ادعا مبنی بر نقش داشتن یک دولت یا سازمان خارجی در شکل‌دهی به این کنگره نادرست است.»

## جستارهای وابسته

* خیزش ۱۴۰۴ ایران
* گفت‌وگو برای نجات ایران
* مخالفان جمهوری اسلامی ایران

## پانویس
رده:اپوزیسیون در ایران
رده:همایش‌های سیاسی
رده:قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران
رده:سیاست در ایران
نبرد زونتل

**نبرد زونتل** () نبردی بود که در سال ۷۸۲ میلادی در جریان جنگ‌های ساکسون میان نیروهای فرانکی شارلمانی و شورشیان ساکسون به رهبری ویدوکیند در کوه‌های سونتل رخ داد. این نبرد با شکست سنگین و خفت‌بار ارتش فرانک‌ها به پایان رسید و منجر به کشته شدن تعدادی از عالی‌رتبه‌ترین سرداران و نجیب‌زادگان دربار شارلمانی شد. این پیروزی ساکسون‌ها چنان خشم شارلمانی را برانگیخت که در پاسخ، دستور کشتار وردن و اعدام ۴٬۵۰۰ اسیر ساکسون را صادر کرد.

## پیش‌زمینه و آرایش نظامی
در سال ۷۸۲، در حالی که شارلمانی تصور می‌کرد ساکسون‌ها تسلیم شده‌اند، ویدوکیند از تبعید در دانمارک بازگشت و شورش جدیدی را علیه سلطه فرانک‌ها و مسیحیت تحمیلی آغاز کرد. شارلمانی که در آن زمان درگیر جنگ با آوارها بود، لشکری به فرماندهی سه تن از نزدیکان خود به نام‌های آدالگیس، گیلو و ووراد اعزام کرد. نیروهای فرانک که از برتری نظامی خود مطمئن بودند، بدون هماهنگی دقیق و با عجله به سمت مواضع ساکسون‌ها در ارتفاعات سونتل حرکت کردند تا افتخار پیروزی را پیش از رسیدن نیروهای کمکی به دست آورند.

## شرح نبرد و کمین ویدوکیند
برخلاف تاکتیک‌های معمول، ساکسون‌ها به جای عقب‌نشینی، در ارتفاعات سونتل موضع گرفتند. فرانک‌ها که تصور می‌کردند با یک گروه آشفته روبرو هستند، با آرایش سواره‌نظام سنگین به سمت تپه یورش بردند. زمین ناهموار و جنگلی منطقه مانع از مانور درست سواران فرانک شد و نیروهای ویدوکیند با استفاده از تاکتیک کمین و محاصره، ارتش فرانک را در تله انداختند. در هرج‌ومرج پیش آمده، صفوف فرانک‌ها از هم پاشید و سربازان در حال فرار توسط پیاده‌نظام سبک ساکسون از پای درآمدند.

## پیامدها و واکنش شارلمانی
تلفات فرانک‌ها در این نبرد بی‌سابقه بود؛ آدالگیس و گیلو (دو فرمانده ارشد)، چهار کنت و حدود بیست نجیب‌زاده برجسته در میدان نبرد کشته شدند. طبق وقایع‌نامه‌های پادشاهی فرانک، شارلمانی پس از شنیدن خبر این شکست، به سرعت به منطقه لشکرکشی کرد. از آنجا که ویدوکیند دوباره فرار کرده بود، شارلمانی بزرگان ساکسون را مجبور کرد تا مسببان شورش را تحویل دهند؛ این رویداد در نهایت به قتل‌عام ۴٬۵۰۰ ساکسون در وردون انجامید که یکی از تاریک‌ترین نقاط دوران حکومت شارلمانی محسوب می‌شود.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:نبردهای فرانک‌ها
رده:نبردهای ساکسون‌ها
رده:شارلمانی
رده:درگیری‌های دهه ۷۸۰ (میلادی)
رده:اروپا در ۷۸۲ (میلادی)
رده:تاریخ نظامی نیدرزاکسن
رده:فرانک در سده ۸ (میلادی)
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه ایالت
رده:تاریخ آلمان بر پایه موضوع
رده:نبردهای آلمان
رده:امپراتوری فرانک
رده:امپراتوری فرانک در سده ۸ (میلادی)
ویدوکیند

**ویدوکیند** (؛ زاده حدود ۷۳۰ – درگذشته حدود ۸۰۸ میلادی) رهبر ساکسون‌ها و مخالف اصلی شارلمانی در جریان جنگ‌های ساکسون از ۷۷۷ تا ۷۸۵ میلادی بود. او نماد مقاومت ساکسون‌ها در برابر گسترش امپراتوری فرانک و تحمیل مسیحیت به قبایل ژرمن شمالی محسوب می‌شود. اگرچه اطلاعات تاریخی دقیقی از زندگی او پیش از شورش‌ها در دست نیست، اما او در فرهنگ عامه آلمان به عنوان یک قهرمان ملی و مدافع آزادی‌های سنتی ساکسون‌ها شناخته شده است.

## رهبری مقاومت علیه شارلمانی
ویدوکیند در سال ۷۷۷ میلادی، زمانی که شارلمانی مجمع ملی فرانک‌ها را در پادربورن برگزار کرد، از بیعت با او خودداری کرد و به دانمارک گریخت. در سال‌های بعد، او بارها به قلمرو ساکسون‌ها بازگشت تا شورش‌های گسترده‌ای را علیه فرانک‌ها سازماندهی کند. اوج موفقیت نظامی او در سال ۷۸۲ در نبرد سونتل رقم خورد، جایی که نیروهای او موفق شدند ارتش فرانک را در غیاب شارلمانی شکست دهند. این شکست منجر به واکنش شدید شارلمانی و وقوع کشتار وردن شد.

## تسلیم و غسل تعمید
پس از سال‌ها جنگ فرسایشی و با وجود پیروزی‌های مقطعی، قدرت نظامی فرانک‌ها در نهایت بر مقاومت ساکسون‌ها چیره شد. در سال ۷۸۵، ویدوکیند که دریافت مقاومت بیشتر بی‌فایده است، در نزدیکی پادربورن با شارلمانی وارد مذاکره شد. او پذیرفت که به دین مسیحیت درآید و در ازای صلح، غسل تعمید بگیرد. مراسم غسل تعمید او در کاخ سلطنتی آتینی برگزار شد و شارلمانی شخصاً پدرخوانده او گردید. این رویداد نقطه عطفی در پایان مقاومت سازمان‌یافته ساکسون‌ها و ادغام آن‌ها در امپراتوری فرانک بود.

## میراث و مرگ
درباره زندگی ویدوکیند پس از غسل تعمید اطلاعات تاریخی اندکی وجود دارد؛ برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که او تا پایان عمر به عنوان یک مسیحی وفادار باقی ماند و احتمالاً در صومعه‌ای در انگر ساکن شد. طبق سنت‌های محلی، او در حدود سال ۸۰۸ میلادی درگذشت و در کلیسای استیفت‌کیرشه در انگر به خاک سپرده شد. در قرون وسطی، افسانه‌های متعددی درباره او ساخته شد و بسیاری از خاندان‌های اصیل آلمانی، از جمله خاندان سلطنتی اتونیان، تلاش کردند نسب خود را به او برسانند تا مشروعیت سیاسی خود را در میان ساکسون‌ها تقویت کنند.

## جستارهای وابسته

* تاریخ آلمان
* گاه‌شمار تاریخ آلمان

## منابع

رده:حاکمان ساکسونی
رده:رهبران شورش
رده:افراد مرتبط با شارلمانی
رده:درگذشتگان ۸۰۸ (میلادی)
رده:ژرمن‌های سده ۸ (میلادی)
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه دوره
رده:تاریخ آلمان در سده ۸ (میلادی)
رده:زادگان سده ۸ (میلادی)
لیونیم

**لیونیم** (به عبری: ) یک شهرک اجتماعی در شمال اسرائیل است. این شهرک در شمال‌غربی دریاچه طبریه در دره گینوسار غربی جای دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای مروم هاگالیل اداره می‌شود.

لیونیم در سال ۱۹۸۲ بنیان‌گذاری شد و نخست به‌صورت یک موشاو کارگری پایه‌ریزی گردید. این شهرک در سال ۱۹۸۹ به شهرک اجتماعی تبدیل شد. نام آن برگرفته از گیاه «لیونه» (به لاتین: ) است که در این منطقه می‌روید.

## جغرافیا
لیونیم در ارتفاع ۵۱ متر زیر سطح دریا قرار دارد و در حدود ۴۰ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه و نزدیک به ۳ کیلومتر در غرب دریاچه طبریه واقع شده‌است. این شهرک در مرز شرقی دامنه‌های جلیل سفلی و گودال گسلی رود اردن جای گرفته‌است. در شرق روستا وادی نحال عامود از دره‌ای ژرف می‌گذرد.

لیونیم در حدود ۱۱۰ کیلومتر شمال‌شرقی مرکز تل‌آویو، نزدیک به ۵۰ کیلومتر شرق مرکز حیفا و در حدود ۹ کیلومتر شمال‌غربی طبریه قرار دارد. دسترسی به این شهرک از راه جادهٔ محلی شمارهٔ ۸۰۷۷ فراهم است که از بزرگراه شمارهٔ ۹۰ در امتداد ساحل غربی دریاچه طبریه منشعب می‌شود.

## پیشینه
این شهرک در سال ۱۹۸۲ در چارچوب برنامهٔ «میتسپیم بگالیل» بنیان‌گذاری شد. این برنامه در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و آغاز دههٔ ۱۹۸۰ میلادی به ساخت ده‌ها روستای یهودی‌نشین جدید در منطقهٔ جلیل انجامید و هدف آن تقویت حضور جمعیتی یهودیان در این ناحیه و فراهم‌سازی زندگی روستایی با سبک حومه‌شهری بود.

گروه بنیان‌گذار نخست از سال ۱۹۸۱ در اردوگاه موقت گیوعات حنانیا (که اکنون جایگاه کیبوتص اینبار است) اقامت داشتند و در مارس ۱۹۸۲ به مکان کنونی نقل‌مکان کردند. اعضای موشاوهای همجوار این شهرک را به‌صورت یک موشاو کارگری بر زمین روستای تخلیه‌شدهٔ فلسطینی غویر ابو شوشه بنیان نهادند.

در سال ۱۹۸۹ به دلیل دشواری‌های اقتصادی از موشاو تعاونی به شهرک اجتماعی با سازمان‌دهی فردی تبدیل شد. نام شهرک برگرفته از گیاه «لیونه» (به لاتین: ) است که در این منطقه می‌روید.

## اقتصاد و امکانات
اقتصاد محلی بر پایهٔ کشاورزی و گردشگری استوار است، هرچند اهمیت کشاورزی رو به کاهش بوده‌است. بخشی از ساکنان برای کار به شهرهای همجوار رفت‌وآمد می‌کنند. در لیونیم کنیسه، درمانگاه، کتابخانه، مرکز اجتماعی، مجموعهٔ ورزشی و مراکز پیش‌دبستانی وجود دارد. دبستان در روستای گینوسار یا (برای خانواده‌های دین‌دار) در کیبوتص لاوی قرار دارد. بر پایهٔ برنامه‌ریزی‌های آینده، ساخت ۳۷ واحد مسکونی تازه در شهرک پیش‌بینی شده‌است.

## جمعیت
ساکنان لیونیم ترکیبی از یهودیان سکولار و دین‌دار هستند. شمار جمعیت این شهرک در طول زمان نوسان داشته‌است. در پایان سال ۲۰۱۴ میلادی ۴۲۰ نفر در لیونیم زندگی می‌کردند که نسبت به سال پیش از آن ۳٫۴ درصد افزایش داشت.

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون
*  نمایهٔ رسمی شهرک در پایگاه بت‌آلون
*  نمایهٔ رسمی شهرک در پایگاه روم گالیل

رده:آبادی‌های اسرائیلی
رده:مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۲ (میلادی) در اسرائیل
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای اسرائیل
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
ریشه‌ها و دگرگشت‌های مسئله فلسطین

**ریشه‌ها و دگرگشت‌های مسئله فلسطین** (به انگلیسی: ) پژوهشی است که بخش حقوق فلسطینیان سازمان ملل متحد با راهنمایی کمیته اعمال حقوق تخطی‌ناپذیر مردم فلسطین تهیه کرده‌است. این پژوهش بر پایه قطعنامه ۴۰/۳۲ مجمع عمومی مورخ ۲ دسامبر ۱۹۷۷ تدوین شد.

این پژوهش در پنج بخش منتشر شده و دوره زمانی ۱۹۱۷ تا ۲۰۰۰ میلادی را دربرمی‌گیرد. هدف از تهیه آن قرار دادن مسئله فلسطین در چارچوب تاریخی آن با تأکید بر هویت ملی و حقوق مردم فلسطین بوده‌است. این پژوهش سیر مسئله را در دوره قیمومت جامعه ملل بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این مسئله به سازمان ملل متحد راه یافت.

## اهداف
قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد مورخ ۲ دسامبر ۱۹۷۷ خواستار تشکیل نهادی شد با وظایف زیر:

(الف) تهیه پژوهش‌ها و نشریه‌ها با راهنمایی کمیته اعمال حقوق تخطی‌ناپذیر مردم فلسطین درباره:
:(۱) حقوق تخطی‌ناپذیر مردم فلسطین؛(۲) قطعنامه‌های مرتبط مجمع عمومی و دیگر ارکان سازمان ملل متحد؛(۳) کنش‌های کمیته و دیگر ارکان سازمان ملل متحد برای پیشبرد تحقق آن حقوق.

(ب) ترویج بیشترین آگاهی‌رسانی دربارهٔ این پژوهش‌ها و نشریه‌ها از هر راه مناسب؛

(ج) برگزاری سالانه روز ۲۹ نوامبر به‌عنوان روز جهانی همبستگی با مردم فلسطین با آغاز از سال ۱۹۷۸ و با هماهنگی کمیته.

کمیته سپس اصول راهنمای زیر را پیشنهاد کرد:

## بخش‌های پژوهش
این پژوهش تاکنون در پنج بخش منتشر شده که دوره ۱۹۱۷ تا ۲۰۰۰ میلادی را دربرمی‌گیرد و در زمان‌های گوناگونی انتشار یافته‌است:
* بخش نخست (۱۹۷۸): دوره ۱۹۱۷ تا ۱۹۴۷
* بخش دوم (۱۹۷۹): دوره ۱۹۴۷ تا ۱۹۷۷
* بخش سوم (۱۹۸۴): دوره ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۳
* بخش چهارم (۱۹۹۰): دوره ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۸
* بخش پنجم (۲۰۱۴): دوره ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۰

## پیوند به بیرون
* متن کامل پژوهش در تارنمای سازمان ملل متحد
* بخش پنجم پژوهش (۱۹۸۹–۲۰۰۰) به صورت پی‌دی‌اف

## منابع

* 
* 

رده:اسناد سازمان ملل
رده:فلسطین، اسرائیل و سازمان ملل متحد
رده:کتاب‌ها درباره فلسطین (منطقه)
رده:فلسطین و سازمان ملل متحد
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۱۹۷۸ (میلادی)
گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین

**گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین** فهرستی از رویدادهای مهم درگیری اسرائیل و فلسطین از سال ۱۹۴۸ تا کنون است. این درگیری از خشونت‌های میان‌جمعیتی در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین میان یهودیان و عرب‌های فلسطینی سرچشمه گرفت. درگیری در مرحله نوین خود از زمان اعلام موجودیت دولت اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ و دخالت ارتش‌های عربی به نفع فلسطینیان شکل گرفت.

این گاهشمار دربرگیرنده رویدادهای نظامی، سیاسی و انسانی مرتبط با این درگیری است که از جنگ عربی−اسرائیلی ۱۹۴۸ آغاز می‌شود و دوره‌های گوناگون جنگ، آتش‌بس، عملیات‌های چریکی و تلاش‌های صلح را پوشش می‌دهد. منابع مختلف دربارهٔ شمار تلفات و جزئیات برخی رویدادها اختلاف‌نظر دارند.

## پیشینه
اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ اعلام استقلال کرد. تلاش فلسطینیان برای برپایی دولتی در نوار غزه در سپتامبر ۱۹۴۸ زیر نظر مصر ناکام ماند؛ این دولت عملاً زیر مدیریت نظامیان مصری بود و در سال ۱۹۵۹ منحل اعلام شد.

## ۱۹۴۸–۱۹۴۹: جنگ عربی–اسرائیلی

## ۱۹۴۸–۱۹۶۶
میان سال‌های ۱۹۴۹ و ۱۹۵۳ اسرائیل ۹۹ شکایت دربارهٔ نفوذ گروه‌ها یا افراد مسلح و ۳۰ شکایت دربارهٔ عبور واحدهای مسلح اردنی به خاک اسرائیل ثبت کرد. چند صد غیرنظامی اسرائیلی به دست نفوذگران کشته شدند. اسرائیل در واکنش حمله‌های تلافی‌جویانه متعددی انجام داد. میان سال‌های ۱۹۴۹ و ۱۹۵۶ شمار ۲۸۶ غیرنظامی اسرائیلی کشته شدند. در همین دوره و بدون احتساب جنگ سوئز، ۲۵۸ سرباز اسرائیلی جان باختند. میان ۲٬۷۰۰ تا ۵٬۰۰۰ عرب نفوذگر کشته شدند؛ هرچند روشن نیست آیا این افراد واقعاً نفوذگر بودند یا صرفاً عبورکنندگان غیرمجاز که بسیاری از فلسطینیان به دلایل اقتصادی به اسرائیل می‌رفتند.

## ۱۹۶۷–۱۹۷۳

## دوران پیش از تأسیس دولت اسرائیل
منابع آلمانی و عربی اطلاعات بیشتری دربارهٔ پیشینه درگیری پیش از ۱۹۴۸ ارائه می‌دهند:

### رویدادهای کلیدی پیش از ۱۹۴۸
* ۱۸۹۶: تئودور هرتصل در کتاب «دولت یهود» (به آلمانی: ) پیشنهاد ایجاد دولتی یهودی را مطرح کرد.
* ۱۸۹۷: در نخستین کنگره صهیونیست‌ها در بازل ایجاد «سرزمین مادری برای ملت یهود در فلسطین» به‌عنوان برنامه پذیرفته شد.
* ۲ نوامبر ۱۹۱۷: در اعلامیه بالفور، وزیر امور خارجه بریتانیا لرد آرتور بالفور «سرزمین ملی» در فلسطین را به جنبش صهیونیستی وعده داد.
* ۱۹۲۲: جامعه ملل قیمومت بر فلسطین را به بریتانیا واگذار کرد.
* ۱۹۲۹: جامعه یهودی حبرون قربانی کشتار حبرون شد؛ ۶۷ یهودی کشته شدند.
* ۱۹۳۶–۱۹۳۹: شورش عربی در فلسطین.
* ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷: مجمع عمومی سازمان ملل با ۳۳ رأی موافق در برابر ۱۳ مخالف و ۱۰ ممتنع طرح تقسیم فلسطین (قطعنامه ۱۸۱) را تصویب کرد. کشورهای عربی و اتحادیه عرب طرح تقسیم را رد کردند.

## جستارهای وابسته
* درگیری اسرائیل و فلسطین
* جنگ شش‌روزه
* بحران سوئز
* سازمان آزادی‌بخش فلسطین

## منابع

* 
* 
* 

رده:درگیری اسرائیل و فلسطین
العبیدیه

**العبیدیه** (به عربی: ) روستایی عرب فلسطینی در بخش طبریه بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در مارس ۱۹۴۸ از سکنه خالی شد. این روستا در ۱۱ کیلومتری جنوب طبریه و نزدیک رود اردن قرار داشت.

امروزه محل این روستا تپه‌ای متروک به نام **تل عبیدیه** است. بقایای دیوارهای آبراه آسیاب، ویرانه‌های خانه‌ها، توده‌های سنگ و چند درخت نخل از نشانه‌های باقی‌مانده این روستاست. زمین‌های پیرامون آن اکنون برای کشت پنبه به کار می‌رود.

## پیشینه
### دوره عثمانی
العبیدیه در دفتر عثمانی سال ۹۶۲ هجری قمری (۱۵۵۵–۱۵۵۶ میلادی) به عنوان زمین «مزرعه» (زمین کشاورزی) در ناحیه طبریه از لوای صفد ثبت شده‌است. این زمین از نوع «صحیح» یعنی متعلق به سلطان بود. پیر ژاکوتن در نقشه سال ۱۷۹۹ خود این روستا را  نامیده‌است.

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون در کتاب *پژوهش‌های کتاب مقدسی در فلسطین* از آن به عنوان روستایی مسلمان‌نشین به نام  در بخش طبریه و در جنوب دریاچه طبریه یاد کرد.

در سال ۱۸۸۱ گزارش *بررسی فلسطین غربی* از صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را چنین توصیف کرد: «خانه‌هایی از سنگ و گِل بر فراز تلی گرد و نزدیک رود اردن ساخته شده‌اند. در حدود ۲۰۰ مسلمان در آن ساکن‌اند و دشت پیرامون آن کشت می‌شود. چندین آسیاب در همسایگی وجود دارد. تعداد اندکی نخل کوتاه دیده می‌شود ولی درختان زیادی پیرامون روستا نیست.» صندوق اکتشاف فلسطین ریشه نام روستا را واژه عربی «عبید» به معنای بنده دانست.

فهرست جمعیتی در حدود سال ۱۸۸۷ جمعیت روستا را نزدیک به ۳۱۰ نفر نشان می‌دهد که همگی مسلمان بودند. العبیدیه دارای یک مدرسه ابتدایی بود که در دوره عثمانی تأسیس شده بود.

### دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت العبیدیه ۳۳۶ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۶۲۵ مسلمان در ۱۳۷ خانه افزایش یافت.

در سال ۱۹۴۴/۱۹۴۵ جمعیت روستا ۸۷۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل زمین‌هایش ۵٬۱۷۳ دونم بود. از این مساحت، ۳ دونم برای مرکبات و موز، ۱٬۰۱۴ دونم برای باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده و ۱٬۳۴۹ دونم برای کشت غلات به کار می‌رفت و ۲۴ دونم به عنوان بافت ساخته‌شده (شهری) طبقه‌بندی شده بود.

### نکبت
در اواخر ۱۹۴۷ پس از پیشنهاد سازمان ملل متحد برای تقسیم فلسطین، تنش میان یهودیان و اعراب در منطقه جلیل بالا گرفت. طبریه که شهری مختلط از ساکنان یهودی و عرب بود به کانون درگیری تبدیل شد و خشونت‌ها در آغاز سال ۱۹۴۸ شدت گرفت. در آوریل ۱۹۴۸ نیروهای هاگانا به محله‌های عرب‌نشین شهر حمله کردند و درگیری‌های شدیدی درگرفت که بیشتر ساکنان عرب را به فرار واداشت.

روستای العبیدیه در آوریل ۱۹۴۸ با گسترش اخبار خشونت در شهرها و روستاهای مجاور از ساکنانش خالی شد. پس از تخلیه، ساختمان‌های روستا ویران شد و ساکنان پیشین آن به کشورهای همسایه به‌ویژه سوریه پناهنده شدند.

### پس از تخلیه
در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «بخش باقی‌مانده دیوارهای آبراهی که آسیاب را تأمین آب می‌کرد، بارزترین نشانه وجود پیشین روستاست. ویرانه‌های خانه‌ها، توده‌های سنگ، پایه‌های دیوارها، تراس‌ها و درختان خرما در محل دیده می‌شود. زمین‌های پیرامون را اسرائیلی‌ها عمدتاً برای کشت پنبه به کار می‌برند.»

## جستارهای وابسته
* نکبت (فلسطین)
* جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل
* طبریه

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* العبیدیه در وبگاه Palestine Remembered
* العبیدیه در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ناحیه طبریه