فرهنگ لاهور

[بندانگشتی|[مسجد پادشاهی در شب.]]
**فرهنگ [[لاهور|مردم لاهور،]]** جلوه‌ای از سبک زندگی، جشنواره‌ها، ادبیات، موسیقی، زبان، سیاست، آشپزی و شرایط اجتماعی-اقتصادی مردم آن است و ترکیبی از تأثیرات فرهنگ‌های آسیای جنوبی، خاورمیانه، آسیای مرکزی و غرب را در خود جای داده است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (آوریل ۲۰۱۵)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

فرهنگ لاهور بی‌نظیر است. گاهی اوقات از آن به عنوان **پایتخت فرهنگی** یا **قلب پاکستان** یاد می‌شود، این شهر مقر امپراتوری مغول و امپراتوری سیک و همچنین پایتخت پنجاب در امپراتوری محمود غزنوی در قرن یازدهم و در امپراتوری بریتانیا بود. در حال حاضر، این شهر مرکز استان پنجاب پاکستان است.

## تاریخ فرهنگ
راست|بندانگشتی|خیابان لاهور در دهه ۱۸۹۰
لاهور نقش مهمی در تاریخ پاکستان ایفا کرده است. اعلامیهٔ استقلال پاکستان در این شهر صادر شد. در زمان استقلال، لاهور بزرگ‌ترین شهر پاکستان تازه تأسیس بود و دسترسی آسانی به هند داشت، زیرا مرز نزدیک آن با شهر آمریتسار هند تنها ۳۰ مایل (۴۸ کیلومتر) فاصله داشت. پیش از استقلال پاکستان، جمعیت زیادی از هندو، سیک و مسلمانان به‌صورت نزدیک و در کنار یکدیگر در لاهور زندگی می‌کردند.

در زمان استقلال، لاهور به‌دلیل دشمنی میان مسلمانان و هندوها و بلاتکلیفی سرنوشت شهر حتی پس از استقلال هند و پاکستان، شاهد شورش‌ها، اعتراضات و خونریزی‌های گسترده بود. فرهنگ لاهور، تاریخ، مؤسسات، غذا، پوشاک، فیلم‌ها، موسیقی، مد و سبک زندگی آزادانهٔ جامعهٔ آن، افراد را از سراسر کشور به سوی خود جذب می‌کند.

این شهر ارتباطات قابل توجهی با آیین سیک دارد و نقش مهمی در تاریخ گوروهای سیک ایفا کرده است. گورو رام داس در سال ۱۵۳۴ میلادی در بازار چونا مندی لاهور متولد شد. گورو ارجان دیو سنگ بنای هارمندیر صاحب را که توسط یک سنت مسلمان میان میر جی لاهور در دسامبر ۱۵۸۸ گذاشته شد، به دست آورد. گورو ارجان در سال ۱۶۰۶ در این شهر به دستور امپراتور جهانگیر شکنجه شد و به مرگی نابهنگام دچار شد. گوردوارا دهرا صاحب و سامادی (مقبره) رنجیت سینگ در لاهور واقع شده‌اند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (آوریل ۲۰۱۵)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## هنر و معماری
چپ|بندانگشتی|شورای هنری الحمرا
[چپ|بندانگشتی|[موزه لاهور]]
هنر لاهور تأثیر زیادی بر دوره مغول دارد. بناها و ساختمان‌های تاریخی لاهور به عنوان نمونه‌ای از هنر و معماری مغول پابرجا هستند. با این حال، این میراث همچنین رگه‌هایی از آریایی‌ها، اعراب، ایرانیان، بریتانیایی‌ها، سیک‌ها و یونانی‌ها را نیز در خود جای داده است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (آوریل ۲۰۱۵)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

قلعه لاهور، مسجد پادشاهی، باغ‌های شالیمار، مقبره نورجهان، مقبره جهانگیر، مقبره انارکلی، موزه لاهور، چابورجی یا چار منار و باغ جناح برخی از آثار معماری مهم یافت شده در لاهور هستند. کاخ‌ها و هاولی‌ها، قلعه‌ها، مدارس و مساجد، هنر لاهور را در سطح جهان متمایز و شناخته‌شده می‌کنند.
[راست|بندانگشتی|[مسجد پادشاهی]]
گالری‌های هنری لاهور همچنین مجموعه‌ای از آثار و اشیای متعلق به دورهٔ مغول را به نمایش می‌گذارند. علاوه بر این، آثار هنری معاصر متعددی نیز در گالری‌های شهر به نمایش گذاشته می‌شوند.

در دوران معاصر، بخش‌هایی از طرح مسکن شهر بحریه در لاهور با الهام از فرهنگ مصر باستان ساخته شده‌اند. علاوه بر این، آثار معماری برجسته دیگری با تم‌های متنوع برای مکان‌های مختلف وجود دارند که بحریه را به طرحی جذاب و خوش‌ساخت برای بازدید و زندگی تبدیل کرده‌اند.

جشنوارهٔ جهانی هنرهای نمایشی هر پاییز (معمولاً در نوامبر) در مجتمع فرهنگی آل‌حمبرا برگزار می‌شود، مجموعه‌ای بزرگ شامل چندین تئاتر و آمفی‌تئاتر. این جشنوارهٔ ده‌روزه شامل نمایش‌های موزیکال، تئاتر، کنسرت، رقص، اجراهای انفرادی، میم و عروسکی است. جشنواره ماهیتی بین‌المللی دارد و تقریباً ۸۰ درصد اجراها توسط هنرمندان خارجی انجام می‌شود. به‌طور میانگین، هر روز جشنواره ۱۵ تا ۲۰ نمایش متفاوت ارائه می‌شود.

لاهور همچنین مرکز صنعت عروسک‌سازی پاکستان است. اگرچه از نظر اقتصادی یک تجارت سودآور به‌شمار نمی‌رود، خانواده پیرزاده، به‌ویژه فیضان پیرزاده، بیش از یک دهه است که جشنواره‌های عروسکی برگزار می‌کنند و در مقطعی حتی بزرگ‌ترین جشنواره جهان را به لاهور آورده‌اند. علاوه بر این، تئاتر اجوکا و تئاتر مستقل پاکستان از شرکت‌های پیشرو در عرصه تولید مداوم تئاتر در لاهور هستند.

بزرگ‌ترین نقش‌آفرین لاهور در صحنهٔ هنر بدون شک کالج ملی هنرها است، معتبرترین مؤسسهٔ هنری کشور، که برخی از مشهورترین نقاشان، نویسندگان، بازیگران و موسیقی‌دانان پاکستان را تربیت کرده است. علاوه بر این، چندین گالری هنری در سراسر شهر وجود دارد که به‌طور منظم نمایشگاه برگزار می‌کنند، که گالری هنری «درِاوینگ روم» از محبوب‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌رود.

## ادبیات
## محوطه سازی و باغبانی
[چپ|بندانگشتی|[باغ شالیمار|باغ‌های شالیمار، لاهور]]
پارک‌های خوش‌منظره‌ای وجود دارند که مورد توجه دوندگان، زوج‌ها، کودکان، دانش‌آموزان و سالمندان قرار می‌گیرند. باغ جناح (که قبلاً با نام باغ‌های لارنس شناخته می‌شد) یکی از این مکان‌ها است؛ این باغ دارای انواع زیادی از گیاهان زیبا، درختان، مسیرهای طولانی و متنوع و جلوه‌های نوری خلاقانه است. چشم‌انداز باغ‌های تاریخی مانند باغ‌های شالیمار، باغ هزوری و باغ شهدارا گواهی بر هنر زیبای مغول است. فواره‌ها نشانه بسیار مهمی از فرهنگ لاهور هستند. تقریباً هر میدان اصلی (که در زبان محلی «چوک» نامیده می‌شود) ترکیبی از فواره با تزئینات گلدار دارد. گل ملی پاکستان، گاردنیا یاسمینوئیدس (که به‌طور یکسان «یاس» نامیده می‌شود) است و برای مردم لاهور اهمیت زیادی دارد.

## موسیقی و رقص
لاهور در چند دهه گذشته شاهد ملودی‌ها، ژانرها و آوازهای بی‌شماری در کنار انواع سازهای موسیقی (جدید و قدیمی) بوده است. این امر باعث ایجاد صداهای متنوع موسیقی و فرهنگ به سرعت در حال تحول این شهر شده است. موسیقی لاهور از قوالی‌های خاکی نصرت فاتح علی خان، تصنیف‌های پنجابی ابرار الحق، موسیقی پاپ هیجان‌انگیز؛ عاطف اسلم و علی ظفر، صوفی-راک جنون، انقلاب گرانج/راک زیرزمینی لاهوری (از تعداد انگشت‌شماری از گروه‌ها) در اوایل دهه ۹۰ و انقلابیون گذشته - نور جهان، فریده خانم، استاد امانت علی خان و بسیاری دیگر - را در بر می‌گیرد. علاوه بر این، پاپو ساین، استاد دهل، و ساین زاهور، استاد ساز ایکتارا (که هر دو افتخار خود را از اجرا برای مردم در معابد تا کنسرت‌ها به اشتراک گذاشته‌اند)، تا نسل جدید گروه‌های پاپ تجاری لاهوری (چه از گذشته و چه امروز)، تا راکرها/گروه‌های خسته و مضطرب مانند شهزاد حمید، کال و آنتی پارادایم؛ موسیقی لاهور در بهترین حالت متنوع بوده است. در واقع، صحنه موسیقی لاهوری در طول سال‌ها آنقدر نوازنده تربیت کرده است که تقریباً غیرممکن است که تک تک گروه‌ها/نوازندگان را فهرست کنیم. با این وجود، هر یک از آنها در سطح کلان به صحنه موسیقی کشور کمک کرده‌اند - و آن را به آنچه امروز هست تبدیل کرده‌اند؛ پر از نوید.

با وجود رکود اقتصادی جهانی و وضعیت امنیتی کشور که شرایط را دشوار کرده است، موسیقی‌دانان محلی توانسته‌اند فعالیت خود را ادامه دهند، آلبوم‌هایی منتشر کنند—که برخی از آن‌ها کاملاً با سرمایهٔ شخصی تأمین شده‌اند—و در کنسرت‌ها و اجراهای مختلف در سراسر کشور به نواختن موسیقی بپردازند.

لاهور همچنین در شبه قاره هند به خاطر رقص مجرا خود که در دربارهای مغول‌ها سرچشمه گرفته و توسط زنان سنتی به نسل‌های بعدی منتقل شده است، شهرت دارد.

## آشپزی
راست|بندانگشتی|خیابان غذا، لاهور
لاهورها به خاطر عشقشان به غذا و خوردن شناخته شده‌اند. در حالی که لاهور رستوران‌های سنتی و مدرن زیادی دارد، در سال‌های اخیر رستوران‌های زنجیره‌ای فست فود غربی مانند مک‌دونالد، پیتزا هات، پیتزا دومینوز، ساندویچ‌های ساب‌وی، دانکین دوناتس، ناندوز و مرغ سوخاری کنتاکی در سراسر شهر ظاهر شده‌اند.

اخیراً خیابان‌های غذا در مناطق تاریخی لاهور (گوالمندی، انارکالی و مسجد پادشاهی) گردشگران را به خود جذب کرده‌اند. خیابان‌های غذا بازسازی شده‌اند و عصرها تنها برای تردد عابران پیاده باز هستند. کافه‌های متعددی غذاهای محلی را زیر نور چراغ‌ها و در بالکن‌های خانه‌های مسکونی سنتی بازسازی‌شده سرو می‌کنند.
چپ|بندانگشتی|برنج ساده و کباب بره لاهوری
برخی از پرطرفدارترین رستوران‌های لاهور در خیابان M.M. Alam در منطقهٔ گلبرگ متمرکز شده‌اند. در این محدوده، ده‌ها رستوران سطح بالا، از شعبه‌های بین‌المللی غربی گرفته تا رستوران‌های سنتی، قومی یا با تم خاص، مشتریانی از تمام طبقات شهر را جذب می‌کنند. رستوران‌های جدید به‌طور مداوم افتتاح می‌شوند و رقابت در این صنعت بسیار شدید است. بسیاری از رستوران‌های پرجنب‌وجوش لاهور تا پاسی از شب باز هستند. برخی شعب پیتزا هات و مک‌دونالدز به‌صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کنند و مک‌دونالدز و KFC همچنین خدمات تحویل درب منزل ارائه می‌دهند.

لاهور همچنین دارای یک رستوران منحصر به فرد است که در خانه‌ای ۳۰۰ ساله به سبک کوتی متعلق به یک هنرمند مشهور که زمانی فاحشه‌خانه بوده، قرار دارد. در دوره‌های مختلف از حیات این ملک، خانواده‌های هندو، بودایی، مسیحی و مسلمان مالک آن بوده‌اند. یکی دیگر از جاذبه‌های معروف لاهور، چایخانه پاک در انارکالی است که مدت‌ها پاتوق مورد علاقه روشنفکران و هنرمندان بوده است.

قلیان‌خانه‌های محبوب (که پیپ‌های طعم‌دار تنباکو را که معمولاً در کشورهای خاورمیانه یافت می‌شوند، ارائه می‌دهند)، فروشگاه‌های غذای جذاب و کنسرت‌ها و نمایش‌های موسیقی وجود دارد. الکل برای خارجی‌هایی که در هتل‌های خاص درخواست می‌دهند، در دسترس است، اما معمولاً در ملاء عام فروخته نمی‌شود. لاهوری‌ها به خاطر طعم بی‌نظیر غذا شناخته می‌شوند، بنابراین این بازار برخی از متنوع‌ترین، شیک‌ترین و جذاب‌ترین رستوران‌های جهان را ایجاد کرده است. ترکیب غذا در برخی از مکان‌های منحصر به فرد و گویا، استثنایی است.

## جشنواره‌ها
مردم لاهور در طول سال جشنواره‌ها و رویدادهای زیادی را جشن می‌گیرند که ترکیبی از سنت‌های مغولی، غربی و سایر سنت‌ها است. عید فطر و عید قربان جشن گرفته می‌شوند. بسیاری از مردم خانه‌های خود را تزئین می‌کنند و در طول تعطیلات رسمی، برای روشن کردن خیابان‌ها و منازل، شمع روشن می‌کنند؛ جاده‌ها و مغازه‌ها ممکن است برای چند روز روشن باشند. مقبره علی هجویری، که با نام داتا گنج بخش (فارسی/اردو: ) یا داتا صاحب نیز شناخته می‌شود، در لاهور واقع شده است و هر ساله یک جشن بزرگ به نام (*[[عرس|عرس)]]* برگزار می‌شود. بسنت یک جشنواره پنجابی است که به مناسبت فرا رسیدن بهار برگزار می‌شود. جشن‌های بسنت در پاکستان عمدتاً در لاهور برگزار می‌شوند و مردم از سراسر کشور و حتی خارج از کشور برای شرکت در این مراسم سالانه به شهر می‌آیند. مسابقات بادبادک‌بازی به‌طور سنتی روی پشت‌بام‌های شهر برگزار می‌شود، اما به دلیل تلفات و خسارات ناشی از نصب کابل‌های برق، دادگاه‌ها این فعالیت را ممنوع کرده‌اند. این ممنوعیت در سال ۲۰۰۷ به مدت دو روز برداشته شد، سپس بلافاصله پس از کشته شدن ۱۱ نفر در اثر تیراندازی‌های جشن، نخ‌های تیز بادبادک، برق‌گرفتگی و سقوط‌های مرتبط با مسابقه، دوباره برقرار شد.

جشنواره چراغ‌ها یا مِلا چراغان، یک رویداد مهم و محبوب در لاهور است. این جشنواره همزمان با جشن باسنت، هر ساله در فصل بهار در آخرین جمعه ماه مارس، در بیرون باغ‌های شالیمار برگزار می‌شود.

نمایش ملی اسب و گاو یکی از مشهورترین جشنواره‌های سالانه است که در بهار در ورزشگاه فورترس برگزار می‌شود. فعالیت‌های یک هفته‌ای شامل نمایش دام، رقص اسب و شتر، تنت پگینگ، رقص‌های محلی رنگارنگ از تمام مناطق پاکستان، نمایش‌های دسته‌جمعی و نمایش‌های خالکوبی در عصرها می‌شود. در ۱۴ آگوست، مردم پاکستان روز استقلال پاکستان از راج بریتانیا را جشن می‌گیرند. جشن‌های زیادی در لاهور برگزار می‌شود؛ خیابان‌ها پر از مردم آوازخوان و رقصنده است. رژه‌های نیروی زمینی پاکستان و نیروی هوایی پاکستان صبح زود برگزار می‌شود.

## خرید
کوچه‌ها و گذرگاه‌های بازارهای شهر قدیم لاهور مملو از کالاهای سنتی مانند مصنوعات چرمی، لباس‌های گلدوزی شده، دستبندهای شیشه‌ای، جواهرات طلای و نقرهٔ کوبیده، و آثار هنری ابریشمی هستند. بازار انارکلی به یاد رقصندهٔ مشهور زمان اکبر، انارکلی (گل انار)، نام‌گذاری شده است. آرامگاه سلطان قطب‌الدین ایبک، که هنگام بازی پولو از اسب سقوط کرده و درگذشت، نیز در انارکلی و در جادهٔ ایبک واقع شده است. رنگ محل، بخشی از لاهور قدیم، امروزه میزبان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای عمده و خرده‌فروشی پارچه در پنجاب است.

بازارهای فناوری لاهور شامل هال رود، دومین بازار بزرگ لوازم الکترونیکی پاکستان در مجاورت جاده مال، و حفیظ سنتر، دومین بازار بزرگ کامپیوتر آسیا پس از کراچی، واقع در بلوار اصلی گلبرگ است. یکی از بازارهای مهم فناوری لاهور، بازار شاه عالم یا به قول محلی‌ها شالمی، در نزدیکی دروازه شاه عالم لاهور واقع شده است. یکی دیگر از بازارهای بزرگ لاهور که به آن معروف است، هیرا مندی است که به قول محلی‌ها در واقع یک مرکز فحشا است. یکی از معروف‌ترین رندی‌ها در این بازارها، رافیل است که سخت‌کوشی و تلاش‌هایش در این زمینه در تمام لاهور و کراچی مورد تحسین گسترده قرار گرفته است.

برندهای لباس خارجی و برندهای مد پاکستانی در مناطق خرید شهر حضور دارند. مرکز خرید محبوب «پیس» نیز در بولوار اصلی گلبرگ، در کنار مرکز حفیظ واقع شده است. شناخته‌شده‌ترین و پرطرفدارترین مناطق خرید شامل بازار آزادی در گلبرگ، بازارهای H-Block و Y-Block در منطقهٔ دفاع، و ورزشگاه فورتِرس، به‌علاوهٔ مراکز خرید در گلبرگ، مدل‌تاون، خیابان M.M. Alam و کانتون لاهور هستند. خیابان M.M. Alam به‌ویژه به‌خاطر فروشگاه‌های طراحان مد و تعداد زیاد کافی‌شاپ‌ها معروف است. علاوه بر این، در حومه‌های جدید لاهور مانند بحریه تاون، لیک سیتی و تُکار نیاز بیگ نیز مناطق خرید متعددی ایجاد شده‌اند. مراکز خرید بزرگ و زنجیره‌ای مانند مترو، ماکرو و هایپراستار (کارفور) دفتر مرکزی خود را در لاهور قرار داده‌اند. لاهور همچنین گزینه‌های متنوعی برای خرید شبانه ارائه می‌دهد و بسیاری از مناطق خرید تا دیر وقت شب باز هستند.

## مد
لاهور به همراه کراچی به عنوان یکی از مهم‌ترین پایتخت‌های مد کشور شناخته می‌شود. بیشتر صنعت مد پاکستان در لاهور مستقر است. این شهر خانه هنرمندان و طراحان مد مانند حسن شهریار یاسین و کارما بوده است. چندین مدل پاکستانی نیز اهل لاهور هستند، از جمله آمنه حق، ایمان علی، عمران عباس، میشا شفیع و رابعه بات.

هفته‌های مد متعددی در لاهور برگزار شده است. مدل‌های مد لاهور نه تنها در مرزهای ملی محدود می‌شوند، بلکه در رویدادهای بین‌المللی نیز ظاهر می‌شوند. لاهور همچنین محل استقرار مؤسسات مد مانند مؤسسه مد و طراحی پاکستان و مدرسه طراحی مد لاهور است.

## منابع


رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فرهنگ در پاکستان