بروکسل و اتحادیه اروپا

[بندانگشتی|275x275پیکسل|موقعیت [بروکسل در بلژیک و اتحادیه اروپا (EU)]]
بروکسل در بلژیک پایتخت *[[دفاکتو|بالفعل]]* اتحادیه اروپا به‌شمار می‌رود و سابقه طولانی در میزبانی تعدادی از نهادهای اصلی اتحادیه اروپا در محله اروپایی خود دارد. اتحادیه اروپا هیچ پایتخت رسمی ندارد، اما بروکسل میزبان کرسی‌های رسمی کمیسیون اروپا، شورای اتحادیه اروپا و شورای اروپا و همچنین یک کرسی (رسماً کرسی دوم) پارلمان اروپا است. در سال ۲۰۱۳، حضور این نهادها حدود ۲۵۰ میلیون یورو درآمد (۸٫۳٪ از تولید ناخالص داخلی منطقه‌ای) و ۱۲۱ هزار شغل (۱۶٫۷٪ از اشتغال منطقه‌ای) ایجاد کرد. دلیل اصلی انتخاب بروکسل به عنوان «پایتخت اتحادیه اروپا» موقعیت مکانی آن بین فرانسه، آلمان و بریتانیا بود، سه کشوری که رقابت آن‌ها در شروع دو جنگ جهانی نقش داشت و آشتی آن‌ها راه را برای ادغام اروپا هموار کرد.
```wikitext
## تاریخچه
### تولد جوامع اروپایی
در سال ۱۹۵۱، رهبران شش کشور اروپایی (بلژیک، لوکزامبورگ، هلند، فرانسه، ایتالیا و آلمان غربی) پیمان پاریس را امضا کردند که جامعه زغال سنگ و فولاد اروپا (ECSC) را ایجاد کرد و با این جامعه جدید، اولین نهادها پا به عرصه وجود گذاشتند: مقام عالی، شورای وزیران، دیوان دادگستری و مجمع مشترک. شهرهای متعددی مورد بررسی قرار گرفتند و بروکسل می‌توانست به عنوان یک راه حل سازش پذیرفته شود، اما دولت بلژیک تمام تلاش خود را صرف حمایت از لیژ (والونیا) کرد، که با مخالفت سایر اعضا روبرو شد و به دلیل بی‌ثباتی داخلی نتوانست به طور رسمی از بروکسل پشتیبانی کند.

توافق حاصل نشد و می‌بایست پیش از آغاز به کار نهادها، مقری پیدا می‌شد، از این رو لوکزامبورگ به عنوان مقر موقت انتخاب شد، البته مجمع مشترک در استراسبورگ مستقر شد، زیرا آن شهر تنها شهری بود که تالار نیم‌دایره به اندازه کافی بزرگ داشت (تالاری که شورای اروپا از آن استفاده می‌کرد). این توافق موقتی بود و برنامه‌هایی برای انتقال نهادها به زاربروکن (آلمان) ریخته شد که به عنوان "منطقه اروپایی" عمل کند، اما این اتفاق نیفتاد.

پیمان رم در سال ۱۹۵۷ دو جامعه جدید ایجاد کرد: جامعه اقتصادی اروپا (EEC) و جامعه انرژی اتمی اروپا (Euratom). این دو جامعه، مجمع و دیوان دادگستری ECSC را به اشتراک گذاشتند، اما دو مجموعه جدید از شوراها و کمیسیون‌ها (معادل مقام عالی ECSC) ایجاد کردند. بحث در مورد مقر نهادها تا آخرین لحظه قبل از لازمالاجرا شدن پیمان‌ها به تعویق افتاد تا روند تصویب با مشکل مواجه نشود.

بروکسل تا یک ماه مانده به مذاکرات برای ارائه درخواست خود صبر کرد، درخواستی که به طور غیررسمی مورد حمایت چندین کشور عضو قرار گرفت. اعضا اصولاً توافق کردند که نهادهای اجرایی، شوراها و مجمع را در یک شهر مستقر کنند، اما همچنان نتوانستند در مورد اینکه کدام شهر باشد تصمیم بگیرند، بنابراین تصمیم‌گیری را شش ماه به تعویق انداختند. در این مدت، مجمع در استراسبورگ باقی می‌ماند و کمیسیون‌های جدید به‌طور متناوب در مقر ECSC و در قلعه وال-دوشس در بروکسل (دفتر مرکزی یک کمیته موقت) تشکیل جلسه می‌دادند. شوراها هر جا که رؤسای آنها مایل بودند تشکیل جلسه می‌دادند. در عمل، این مکان تا پاییز ۱۹۵۸ وال-دوشس بود تا اینکه به مرکز بروکسل، در خیابان راون‌اشتاین ۲ نقل مکان کرد.

### استقرار در بروکسل و توسعه اولیه

بروکسل به دلیل کارزار ضعیف دولت بلژیک در مذاکرات، شانس خود را برای کسب یک مقر واحد از دست داد. دولت سرانجام کارزار خود را تقویت کرد و ساخت و ساز در مقیاس بزرگ را آغاز کرد و فضاهای اداری در شرق شهر برای استفاده نهادها اجاره کرد. در ۱۱ فوریه ۱۹۵۸، دولت‌های شش کشور عضو به یک توافق غیررسمی در مورد ایجاد دفاتر اجتماعی دست یافتند. بر اساس این اصل که آماده‌سازی فضای اداری مناسب دو سال پس از توافق نهایی زمان می‌برد، خدمات کامل با انتظار برای گزارش کمیته کارشناسان در مورد مقر نهایی، در بروکسل مستقر شدند.

از سال ۱۹۵۸، خدمات کمیسیون‌ها در بلوار بلیده اینکامست جمع‌آوری شد، مجموعه‌ای که در چندین مرحله از ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۳ ساخته شد. در انتظار تکمیل این ساختمان، اداره اروپا در ۱ آوریل ۱۹۵۸ به خیابان بلیارد ۵۱–۵۳ نقل مکان کرد (که بعداً منحصراً توسط کمیسیون یوراتوم استفاده شد)، اما با افزایش سریع تعداد کارمندان اروپا، خدمات در ساختمان‌هایی در خیابان بروک‌استرات، بلوار دو بروکویل، بلوار ترورن، خیابان آرلن، خیابان یوزف دوم، خیابان وِت و بلوار کورتنبرگ مستقر شدند. دولت بلژیک همچنین دفاتر تازه‌ساختی را در مون‌دِزار (خیابان استویفرز ۲۲) برای دبیرخانه شورای وزیران و بانک سرمایه‌گذاری اروپا فراهم کرد.

یک کمیته کارشناسان، بروکسل را تنها گزینه‌ای دانست که تمام ویژگی‌های لازم برای یک پایتخت اروپایی را دارد: یک کلان‌شهر بزرگ و فعال، بدون مرکز متراکم یا کیفیت پایین مسکن؛ ارتباطات خوب با پایتخت‌های دیگر کشورهای عضو، از جمله بازارهای عمده تجاری و دریایی؛ شبکه حمل و نقل داخلی گسترده؛ یک مرکز تجاری بین‌المللی مهم؛ مسکن فراوان برای کارمندان اروپا؛ و اقتصادی باز. علاوه بر این، این شهر در نیمه راه بین فرانسه، آلمان و بریتانیا قرار داشت (همانند سایر مقرهای نهادهای اروپایی)، و در مرز بین دو تمدن بزرگ اروپایی: لاتین و ژرمنی؛ و در مرکز اولین آزمایش یکپارچگی پس از جنگ، یعنی بنلوکس واقع شده بود. بروکسل به عنوان پایتخت یک کشور کوچک، نمی‌توانست ادعا کند که از حضور نهادها برای اعمال فشار بر سایر کشورهای عضو استفاده می‌کند، زیرا بیشتر یک قلمرو بی‌طرف بین قدرت‌های بزرگ اروپایی محسوب می‌شد. گزارش کمیته مورد تأیید شورا، پارلمان و کمیسیون‌ها قرار گرفت، با این حال، شورا همچنان قادر به انجام رأی‌گیری نهایی در مورد این موضوع نبود و بنابراین، علیرغم اینکه همه نهادها اکنون به سمت نقل مکان به بروکسل گرایش داشتند، موضوع را برای سه سال دیگر به تعویق انداخت.

این تصمیم به دلیل مواضع متفاوت ملی که مانع از تصمیم‌گیری متفق‌القول می‌شد، به تعویق افتاد. لوکزامبورگ برای حفظ ECSC یا دریافت غرامت مبارزه کرد؛ فرانسه برای استراسبورگ مبارزه کرد؛ ایتالیا که در ابتدا از پاریس حمایت می‌کرد، برای هر شهر ایتالیایی برای خنثی کردن لوکزامبورگ و استراسبورگ مبارزه کرد. در همین حال، پارلمان مجموعه‌ای از قطعنامه‌ها را در مورد وضعیت پراکندگی خود در سه شهر به تصویب رساند، هرچند که قادر به انجام کاری در این مورد نبود.

### پیمان ادغام: وضع موجود سیاسی و شهرسازی

پیمان ادغام در سال ۱۹۶۵ به عنوان لحظه‌ای مناسب برای حل نهایی این موضوع تلقی شد؛ قرار بود کمیسیون‌ها و شوراهای جداگانه ادغام شوند. لوکزامبورگ که نگران از دست دادن مقام عالی بود، تقسیم بین بروکسل و لوکزامبورگ را پیشنهاد داد. قرار بود کمیسیون و شورا در بروکسل مستقر شوند و لوکزامبورگ دیوان دادگستری و مجمع پارلمانی را به همراه چند بخش از کمیسیون حفظ کند. این پیشنهاد عمدتاً مورد استقبال کشورهای عضو قرار گرفت، اما با مخالفت فرانسه روبرو شد که مایل به خروج پارلمان از استراسبورگ نبود، و همچنین با مخالفت خود پارلمان که مایل بود در کنار نهادهای اجرایی باشد و از این واقعیت که در مورد مکان خودش از او نظرسنجی نشده بود، بیشتر آزرده خاطر شد.

از این رو، وضع موجود با برخی تعدیل‌ها حفظ شد؛ کمیسیون با اکثر بخش‌های خود در بروکسل مستقر شد؛ شورا نیز در بروکسل مستقر شد، به جز در ماه‌های آوریل، ژوئن و اکتبر که در لوکزامبورگ تشکیل جلسه می‌داد. علاوه بر این، لوکزامبورگ دیوان دادگستری، برخی از بخش‌های کمیسیون و دبیرخانه پارلمان اروپا را حفظ کرد. استراسبورگ به میزبانی پارلمان ادامه داد. دبیرخانه شورای ادغام‌شده به کمیسیون پیوست. دبیرخانه ECSC با دبیرخانه‌های EEC و EAEC در ساختمان راون‌اشتاین ادغام شد و سپس در سال ۱۹۷۱ به ساختمان شارلمانی، در کنار ساختمان برلمون نقل مکان کرد.

تا سال ۱۹۶۵، کمیسیون EEC به تنهایی ۳۲۰۰ کارمند داشت که در هشت ساختمان مختلف و شلوغ در خیابان بلیارد، بلوار بلیده اینکامست، خیابان بروک‌استرات و مون‌دزار پراکنده بودند. این وضعیت که (به دلیل کمبود بلوک‌های اداری بزرگ) به محض ورود آنها آغاز شد، بحرانی شد و کمیسیون EEC تلاش کرد کارکنان خود را در تعدادی از ساختمان‌های اجاره‌ای اطراف میدان رابرت شومان متمرکز کند. اولین ساختمانی که با هدف مشخص ساخته شد، ساختمان برلمون در سال‌های ۱۹۶۳–۱۹۶۹ بود که برای استقرار ۳۰۰۰ کارمند طراحی شده بود، اما به زودی بسیار کوچک از آب درآمد و باعث شد نهاد در سراسر محله پراکنده شود. با این وجود، علیرغم توافق برای میزبانی این نهادها در بروکسل، وضعیت رسمی آن همچنان نامشخص بود و از این رو شهر به دنبال تقویت جایگاه خود با سرمایه‌گذاری عمده در ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها (از جمله ایستگاه متروی شومان) بود. با این حال، این تحولات اولیه پراکنده و با شهرسازی اندک و مبتنی بر سفته‌بازی بود (به بروکسلیزاسیون مراجعه کنید).

توافق سال ۱۹۶۵ منبع اختلاف برای پارلمان بود که مایل بود به سایر نهادها نزدیک‌تر باشد، بنابراین شروع به انتقال برخی از نهادهای تصمیم‌گیری، جلسات کمیته و گروه‌های سیاسی خود به بروکسل کرد. در سال ۱۹۸۳، یک قدم فراتر رفت و به طور نمادین یک نشست عمومی را در بروکسل، در زیرزمین مرکز کنگره مون‌دزار برگزار کرد. با این حال، این نشست با شکست روبرو شد و امکانات ضعیف تا حدی هدف بروکسل برای تنها مقر نهادها را بی‌اعتبار کرد. زمانی که پارلمان در سال ۱۹۸۵ تالار عمومی خود را در شهر (در خیابان ویرتس) برای برخی از جلسات جزئی خود به دست آورد، اوضاع برای بروکسل رو به بهبود نهاد. این کار به دلیل ماهیت حساس مقر پارلمان به طور غیررسمی انجام شد و ساختمان به عنوان یک "مرکز کنفرانس بین‌المللی" ساخته شد. هنگامی که فرانسه با unsuccessfully نیمه‌نقل مکان پارلمان به بروکسل را در دیوان دادگستری به چالش کشید، پیروزی پارلمان باعث شد که امکانات کامل را در شهر بسازد.

### مصالحه شورای اروپایی ادینبرو

در پاسخ به شورای اروپایی ادینبرو در سال ۱۹۹۲، اتحادیه اروپا توافق نهایی را در مورد مکان نهادهای خود تصویب کرد. بر اساس این تصمیم که متعاقباً به پیمان آمستردام در سال ۱۹۹۷ ضمیمه شد، اگرچه پارلمان موظف بود برخی از جلسات خود از جمله جلسه بودجه را در استراسبورگ برگزار کند، جلسات اضافی و کمیته‌ها می‌توانستند در بروکسل تشکیل شوند. همچنین حضور کمیسیون و شورا در این شهر را مجدداً تأیید کرد.

اندکی قبل از این اجلاس، کمیسیون به ساختمان بریدل در بلوار اودرگم ۴۵ نقل مکان کرد. این به دلیل کشف آزبست در ساختمان برلمون بود که منجر به تخلیه آن در سال ۱۹۸۹ شد. کمیسیون تهدید کرد که به کلی از شهر خارج خواهد شد، که شانس بروکسل برای میزبانی پارلمان را از بین می‌برد، بنابراین دولت بلژیک وارد عمل شد و ساختمان بریدل را در فاصله کوتاهی از برلمون و تنها در ۲۳ ماه ساخت تا اطمینان حاصل شود که کمیسیون می‌تواند قبل از اجلاس ادینبرو به آنجا نقل مکان کند. اندکی پس از ادینبرو، پارلمان ساختمان جدید خود را در بروکسل خرید. با مشخص شدن وضعیت بروکسل، سازمان‌های غیردولتی، لابی‌گرها، نهادهای مشورتی و دفاتر منطقه‌ای شروع به استقرار در محله نزدیک به نهادها کردند.

شورا که با رشد خود به ساختمان‌های بیشتری گسترش یافته بود، بار دیگر در ساختمان ژوستوس لیپسیوس متمرکز شد، و در سال ۲۰۰۲ توافق شد که شورای اروپایی نیز باید در بروکسل مستقر شود، در حالی که قبلاً با چرخش ریاست اتحادیه اروپا بین شهرهای مختلف جابه‌جا می‌شد. از سال ۲۰۰۴، قرار بود تمام شوراها در بروکسل برگزار شوند؛ با این حال، برخی از جلسات فوق‌العاده هنوز در جاهای دیگر برگزار می‌شوند. دلیل این جابجایی تا حدی به تجربه پلیس بلژیک در برخورد با معترضان و امکانات ثابت در بروکسل مربوط می‌شد.
```

## منابع

رده:بروکسل در سده ۲۰ (میلادی)
رده:بروکسل در سده ۲۱ (میلادی)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان هلندی