میرزا صاحبان

***میرزا صاحباں*** () یکی از داستان‌های اندوه‌نامه‌ای ادب عامیانه پنجابی است که نخستین‌بار به‌صورت مکتوب توسط پیلو، شاعر سدهٔ هفدهم، ثبت شده است. این داستان در روستایی در ناحیه جهنگ رخ می‌دهد و روایت‌گر عشق میان دو جوان از خانواده‌های رئیس قبیله، فرار عاشقانهٔ آن‌ها و سرانجام مرگ هر دو است.

این اثر یکی از چهار داستان عاشقانهٔ تراژیک مشهور در منطقه پنجاب است. سه داستان دیگر عبارت‌اند از: *[[هیر و رنجها]]*، *[[سوهنی و مهیوال]]* و *[[ساسی و پنون]]*.

## خلاصه
داستان توسط پیلو، شاعر سدهٔ شانزدهم در پنجاب نوشته شده است. میرزا و صاحبان عاشق هم بودند و در کهیوه، زادگاه اجدادی صاحبان در ناحیه جهنگ زندگی می‌کردند. میرزا پسر بنجال، رئیس جت خرل در دان‌آباد، و صاحبان دختر خیوه خان، رئیس قبیله سیال بود.

میرزا و صاحبان علیه خواستهٔ خانوادهٔ صاحبان فرار کردند تا با هم ازدواج کنند. در مسیر فرار، میرزا زیر درختی از گونهٔ کهور ایرانی استراحت کرد و به خواب رفت. صاحبان نمی‌خواست زندگی جدیدش با خون‌ریزی برادرانش آغاز شود، پس پیکان‌های میرزا را شکست تا از برادرانش طلب بخشش کند و خونریزی رخ ندهد. وقتی برادران صاحبان رسیدند، میرزا بیدار شد ولی دید که تیرهایش شکسته‌اند و در همان‌جا کشته شد. صاحبان که تاب این فقدان را نداشت، خود را با یکی از همان پیکان‌ها کشت.

## اقتباس‌ها
اقتباس‌های گوناگونی از این داستان در قالب فیلم ساخته شده‌اند:
* *میرزا صاحباں* (۱۹۲۹)، فیلمی از سینمای هند به‌کارگردانی Bhagwati Prasad Mishra.
* *میرزا صاحباں* (۱۹۳۳)، فیلمی به زبان زبان هندی از Nagendra Majumdar با بازی خورشید بانو و Kamlabai Gokhale.
* *میرزا صاحباں* (۱۹۳۹)، فیلمی به زبان زبان پنجابی از D. N. Madhok با بازی زبیده.
* *[[Mirza Sahiban (1947 film)|میرزا صاحباں]]* (۱۹۴۷)، فیلمی رمانتیک-درام به زبان هندی از K. Amarnath با بازی نور جهان (خواننده) و Trilok Kapoor.
* *میرزا صاحباں* (۱۹۵۶)، فیلمی پنجابی از سینمای پاکستان با بازی مسرت نذیر و سدهیر.
* *[[Mirza Sahiban (1957 film)]]* (۱۹۵۷)، فیلمی هندی از Ravi Kapoor با بازی شیاما و شامی کاپور.
* *میرزا جٹ* (۱۹۶۷)، فیلمی پنجابی از پاکستان با بازی فردوس و Ejaz Durrani.
* *میرزا جٹ* (۱۹۸۲)، فیلمی پنجابی از پاکستان با بازی شاهد حمید.
* *میرزا جٹ* (۱۹۹۲)، فیلمی پنجابی از هند به‌کارگردانی Ravinder Ravi با بازی گوگو گیل و Manjeet Kullar.
* *[[Hero Hitler in Love]]* (۲۰۱۱)، فیلمی پنجابی از هند به‌کارگردانی بابو مان با بازی مآن و مونی رای؛ بازآفرینی مدرن از میرزا و صاحبان با تغییراتی.
* *[[میرزا - داستان ناگفته]]* (۲۰۱۲)، فیلمی پنجابی به‌کارگردانی Baljit Singh Deo با بازی جیپی گروال و Mandy Takhar؛ بازروایی مدرن از داستان میرزا و صاحبان با ترانهٔ اصلی از عارف لوهر، پسر عالم لوهر.
* *[[میرزیا (فیلم)|میرزیا ]]* (۲۰۱۶)، فیلمی به زبان هندی به‌کارگردانی راکیش امپراکاش مهرا که به‌طور نزدیک بر اساس داستان اصلی ساخته شده. هارشواردان کاپور نقش میرزا و سایامی کر نقش صاحبان را بازی می‌کنند.
* *[[Mirza Juuliet]]* (۲۰۱۷)، فیلمی هندی به‌کارگردانی Rajesh Ram Singh با بازی دارشان کومار و پیا باجپای؛ بازروایی مدرن داستان در اوتار پرادش، با مضمون روابط سیاست و جنایت.
* فیلاوری (فیلم) (۲۰۱۷)، فیلمی هندی با بازی دیلجیت دوسانجه و انوشکا شارما؛ ترانهٔ «Sahibaa» در این فیلم، عشق آن‌ها را با داستان میرزا و صاحبان مقایسه می‌کند.
* *[[دیلجیت دوسانجه]]* (۲۰۱۷)، فیلمی هندی به‌کارگردانی Rajesh Ram Singh با بازی دارشان کومار و پیا باجپای؛ بازروایی مدرن داستان در اوتار پرادش.
* در فیلم هندی *[[پیراهن ورزشی (فیلم ۲۰۲۲)|پیراهن ورزشی]]*، ترانهٔ «Maiyya mainu» با صدای Sachet–Parampara، شخصیت‌های شاهد کاپور و مرونال تاکور را با میرزا-صاحبان مقایسه می‌کند.

## منابع

* 

رده:ادبیات پاکستان
رده:ادبیات هند
رده:تراژدی
رده:داستان‌های عشقی
رده:فولکلور پاکستان
رده:فولکلور هند