اژدها (شرک)

**اژدها**  شخصیتی خیالی از فرنچایز ''شرک'' است که نخست تصور می‌شد یک شرور ترسناک است که از پرنسس فیونا محافظت می‌کند. در یک چرخش داستانی، مشخص می‌شود که او ماده بوده و به دنبال عشق است. اگرچه او در هنگام فرار شرک رها می‌شود، اما بعداً به متحد او و همسر خر، دستیار شرک، تبدیل می‌شود و با خوردن کامل لرد فارکواد شیطانی، به شکست او کمک می‌کند. او از آن زمان به نوعی در تمام فیلم‌های این مجموعه حضور داشته است، از جمله نسخه‌ای از او در یک جهان موازی که در *شرک برای همیشه* به یک شخصیت شرور تبدیل می‌شود. او همچنین در اسپین‌آف‌ها نیز ظاهر شده است و معمولاً به صورت شخصیتی عروسکی در اقتباس‌های صحنه‌ای این مجموعه مانند *شرک موزیکال* دیده می‌شود.

اژدها در فرهنگ عامه به رسمیت شناخته شده و به عنوان یک تصویرسازی هجوآمیز از اژدهایان کارتونی دیزنی مورد توجه قرار گرفته است. منتقدان ظاهر و شخصیت اژدها را ستوده‌اند و به ویژه بر ویژگی‌های دلسوزانه و قهرمانانه او تأکید کرده‌اند؛ این خصوصیات بازتصویری فمینیستی از روایت سنتی ارائه می‌دهد که در آن یک شوالیهٔ مرد، اژدها را می‌کشد تا یک شاهدخت را نجات دهد. این چرخش داستانی منحصر به فرد مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته و به پذیرش مثبت اژدها در میان منتقدان کمک کرده است.

## خصوصیات
اژدها از نظر ظاهری شبیه به بیشتر تعابیر کلاسیک از اژدهایان اروپایی است. او دارای فلس‌هایی لوزی‌شکل و به رنگ یاقوتی، بال‌هایی چرمی شبیه به بال خفاش، گوش‌های بلند و تاج‌دار، برجستگی‌های استخوانی در امتداد فک، ردیفی از خارهای پشتی، مردمک‌هایی با شکاف عمودی و دمی بلند، مجهز به سر کاردکی و قابض است. اژدها صحبت نمی‌کند، اما برای برقراری ارتباط از اشارات بدن که از نظر فیزیکی بسیار گویا و رسا است، استفاده می‌کند. او نیز مانند جفتش، خر، هرگز در فیلم نام مناسبی ندارد. در *شرک ۲*، خر در یک صحنه می‌گوید: «دارم میام، الیزابت!» این تنها اشارهٔ درون‌فیلمی به نام «الیزابت» به عنوان نام اصلی اوست، هرچند که این نام برای ارجاع به یک شوخی تکراری در مجموعه تلویزیونی *سنفورد و پسرش* انتخاب شده است.

علی‌رغم اینکه اژدها آنقدر کم بازدیدکننده دارد که هر شوالیهٔ آشکاری را بدون اینکه حتی او را ببیند، می‌سوزاند، شخصیتی مهربان دارد. او نیز مانند پرنسس فیونا احساس تنهایی می‌کند و مرتباً رژ لب می‌زند به این امید که شریک عاطفی خود را پیدا کند.

## توسعه
پویانماهای *شرک* نخست برای صحنهٔ نجات در فیلم، قرار بود اژدها آتش واقعی شبیه به آتش مشعل‌ها و شمع‌ها از دهانش خارج کند، اما متوجه شدند که این صحنه غیرطبیعی و ساختگی به نظر می‌رسد. در عوض، آن‌ها این آتش را با جریانی از حباب‌های غلتان که با فناوری سیالات رندر شده بودند، جایگزین کردند؛ سپس روی این حباب‌ها با لایه‌ای از شعله پوشانده شد.

## حضورها

### مجموعه فیلم‌ها
اژدها وظیفه دارد تا از پرنسس فیونا در قلعهٔ دورافتاده‌اش محافظت کند. در حالی که شرک تلاش می‌کند پرنسس را نجات دهد، خر خود را در موقعیت تسلیم در برابر اژدها می‌بیند. خر پس از فهمیدن اینکه اسیرکننده‌اش ماده است، شروع به تملق‌گویی می‌کند تا حواس او را پرت کند. اژدها شیفتهٔ او می‌شود، علی‌رغم اینکه این عشق از طرف خر بی‌پاسخ است. در نتیجه، اژدها او را با دندان‌هایش بلند کرده و به اتاق خود می‌برد، جایی که او را با دمش می‌پیچد و با او لاس می‌زند. شرک به‌زودی بازمی‌گردد تا خر را نجات دهد و این سه نفر از قلعهٔ اژدها فرار می‌کنند و یک اژدهای زن به زنجیر کشیده و غمگین را پشت سر خود رها می‌کنند. اژدها تا اواخر فیلم دیده نمی‌شود، در آن زمان او فرار کرده و قلعهٔ آتشفشانی فیونا را ترک کرده است. او و خر با یکدیگر آشتی می‌کنند و به شرک کمک می‌کنند تا فیونا را از ازدواج با لرد فارکواد نجات دهد. اژدها با بلعیدن فارکواد، او را از بین می‌برد. اژدها سپس دسته گل‌هایی را که فیونا در مراسم ازدواج خود و شرک پرتاب می‌کند، برداشته و به خر تقدیم می‌کند. خر با محبت لبخند می‌زند و این دو همدیگر را می‌بوسند و با هم ازدواج می‌کنند.

اژدها در بیشتر زمان *[[شرک ۲]]* غایب است، اما پیش از وقوع اتفاقات فیلم، به یکی از بهترین دوستان شرک تبدیل می‌شود. خر در آغاز فیلم ادعا می‌کند که او اخیراً «خیلی گرفته و بداخلاق» شده بود، که همین امر دلیل ورود ناگهانی او به باتلاق شرک را توضیح می‌دهد. با این وجود، اژدها حضوری کامل در صحنهٔ پس از تیتراژ دارد، که در آن به همراه شش «درانکی» جوان وارد می‌شود—این‌ها دورگه‌های اژدها-الاغی هستند که پدر بی‌خبر خود را برای نخستین بار ملاقات می‌کنند.

در *[[شرک ۳]]*، اژدها و درانکی‌های جوانش نزد فیونا و دیگر شخصیت‌های «پرنسس» می‌مانند تا منتظر بازگشت شرک باشند. هنگامی که شاهزاده چارمینگ به سرزمین خیلی خیلی دور حمله می‌کند، اژدها توسط یک تور زنجیری آهنی بزرگ دستگیر و خلع سلاح می‌شود؛ فرزندان درانکی او نیز به دام افتاده و زندانی می‌شوند. در اوج فیلم، اژدها با واژگون کردن یک برجک دفاعی دکوری روی سر شاهزاده چارمینگ، به نابودی او کمک می‌کند. او بعداً در باتلاق شرک دیده می‌شود، در حالی که شرک و فیونا از سه‌قلوهای غول‌پیکر خود مراقبت می‌کنند.

در چهارمین فیلم این مجموعه، *شرک برای همیشه*، اژدها به طور خلاصه در ابتدای فیلم ظاهر می‌شود، اما بعداً در یک جهان موازی دوباره نمایان می‌شود؛ در این جهان، او هرگز خر را ملاقات نکرده و توسط رامپل‌استیلتسکین اسیر شده است. او تلاش می‌کند شرک و فیونا را بخورد و علی‌رغم تلاش‌های عاشقانهٔ خر، تقریباً او را می‌بلعد پیش از آنکه گربه چکمه‌پوش او را نجات دهد.

### ''شرک چهاربعدی''
اژدها به شرک و خر کمک می‌کند تا از دست یک مجسمهٔ اژدها که زنده شده بود، فرار کنند. اژدها تلاش می‌کند با آن موجود بجنگد و موفق می‌شود؛ او مجسمه را به داخل یک تونل باریک فریب می‌دهد، جایی که بال‌های مجسمه خراشیده شده و کنده می‌شوند، در حالی که اژدها بال‌های خود را هنگام عبور از آن تونل به بدنش می‌چسباند. سپس، او شبح فارکواد را به آتش می‌کشد.

### صحنه
اژدها در اقتباس موزیکال صحنه‌ای این فیلم نیز حضور داشت که از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ در برادوی اجرا شد، و در آن به صورت یک عروسک که توسط جان تارتالیا کنترل می‌شد، ظاهر شد.

## بازخورد
در یک نقد هم‌زمان از *شرک*، راجر ایبرت، افشای حقیقت دربارهٔ اژدها را چیزی خواند که «هیچ‌کس نمی‌توانست حدس بزند». پترانا رادولوویچ از *[[پولیگان]]*، اژدها را «جذاب» و یک نماد فرهنگ پاپ نامید و گفت که چرخش داستانی او «انقلابی» بود و «قطعاً باید در فیلم‌های بیشتری حضور می‌یافت».

در حالی که اژدها نخست شبیه یک شخصیت شرور به نظر می‌رسید، و بنابراین به شخصیت‌های اژدهایی مانند اژدهای بیوولف و اسماگ شباهت بیشتری داشت، در عوض، به عنوان یک هجو از اژدهایان دیزنی در نظر گرفته شد، مانند اژدهایان فیلم‌هایی چون *[[اژدهای بی‌میل (فیلم ۱۹۴۱)|اژدهای بی‌‌میل]]* (۱۹۴۱)، *[[زیبای خفته (فیلم ۱۹۵۹)|زیبای خفته]]* (۱۹۵۹)، و *[[اژدهای پیت (فیلم ۱۹۷۷)|اژدهای پیت]]* (۱۹۷۷)، و یکی از چهره‌های متعدد دیزنی که در این مجموعه به تمسخر گرفته شده‌اند. در حالی که رابطهٔ عاشقانه بین اژدها و خر «غیرمتعارف» است، هدف آن این است که حواس مخاطب را از ازدواج شوکه‌کننده‌تر انسان و غول پرت کند. با وجود این، این عشق بین‌گونه‌ای و خانواده‌ای که در پی آن شکل می‌گیرد، تنها به دلیل اینکه بین غیرانسان‌ها رخ می‌دهد، «مجاز» شمرده شده است. این رابطه به عنوان یک تجسم بصری از پیام اخلاقی فیلم مبنی بر اینکه ظواهر اهمیت ندارند، خوانده شده است، اما در عین حال، به دلیل تفاوت در اندازه، ظاهراً غیرممکن است.

از مادینگی اژدها به عنوان یک «تغییر بزرگ» نسبت به نقش‌های جنسیتی معمول در قصه‌های پریان یاد شده است، جایی که بیشتر اژدهایان یا مردانه هستند یا خنثی از نظر جنسیت. در حالی که مادر گرندل در داستان *بیوولف* یکی از بارزترین نمونه‌های هیولای زن در ادبیات عامه است، جنسیت او ارتباطی با طرح داستان ندارد. بر اساس نظریه‌های بحث‌برانگیز پس از دهه ۱۹۶۰ در مورد تاریخ تمدن، با تثبیت ساختارهای اجتماعی پدرسالار، ایزدبانوهای ماقبل کشاورزی، که زمانی نماد خرد و زندگی به شمار می‌آمدند، هیولا و نماد شر نامیده شدند، که در نهایت منجر به خلق کهن‌الگوی شوالیه‌ای که اژدها می‌کشد شد؛ اگرچه خود این کهن‌الگو حداقل به اوایل دوران هندواروپایی بازمی‌گردد. در حالی که اژدها به طور سنتی نماد یک اصل عماء و چتونیک است، در اندیشه فمینیستی، اژدهایان می‌توانند به طور خاص‌تر به عنوان همزاد دوشیزه تعبیر شوند که نماد استقلال او هستند، و شوالیه با کشتن اژدها، دوشیزه را به خدمتکار یا همسر خود تبدیل می‌کند. در *شرک*، کهن‌الگوی اژدهاکشی مردسالارانه به شکلی «باشکوه» معکوس می‌شود، به طوری که اژدها در نهایت مداخله می‌کند تا یک پایان خوش را رقم بزند.

## منابع

رده:شخصیت‌های فیلم معرفی‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:اژدهایان داستانی
رده:شخصیت‌های خیالی با توانایی آتش یا گرما
رده:شخصیت‌های کارتونی معرفی‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:شخصیت‌های شرک