بلیعال

**بلیعال** (; عبری: בְּלִיַּעַל ، *بِلیّاعال (Bəlīyyaʿal*) اصطلاحی است که در کتاب مقدس عبری و عهد عتیق آمده و بعدها در متون مسیحی عهد جدید به عنوان شیطان شخصیت پردازی شده است. املای‌های جایگزین آن شامل **بعلال**، **بالیال**، **بلهور**، **بلیال**، **بلیار**، **بریال**، **بیلیل** و **بلیعال** است. کاربرد اولیهٔ *کلمهٔ بِلیعال* به «شرارت» یا «بی‌ارزشی» اشاره داشت که چندین بار در عهد عتیق تکرار شده است. بعدها، در طومارهای دریای مرده (حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد)، بلیعال به عنوان یک دیو شخصیت‌پردازی شد.

در کتاب مخفی یوحنا، یک متن گنوسی اولیه، از حاکم عالم اموات با نام **بلیعاس** یاد شده است.

## کتاب مقدس عبری/عهد عتیق
بِلیعال کلمه‌ای عبری است که «برای توصیف شرور یا بی‌ارزش استفاده می‌شود». ریشه‌شناسی این کلمه اغلب به عنوان «فاقد ارزش»، از دو کلمه رایج beli- (בְּלִי «بدون») و ya'al (יָעַל «ارزش داشتن») فهمیده می‌شود.

برخی از محققان آن را از عبری به عنوان «بی‌ارزش» (Beli yo'il) ترجمه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر آن را به «بی‌یوکل» (Beli ol)، «باشد که او قیام نکند» یا «هرگز قیام نکند» (Beli ya'al) ترجمه می‌کنند. تنها تعداد کمی از ریشه‌شناسان معتقدند که این نام از ابتدا یک نام ساختگی بوده است.

این کلمه بیست و هفت بار در متن ماسورتی، در آیاتی مانند کتاب امثال (امثال ۶:۱۲) آمده است، جایی که نسخه شاه جیمز عبارت عبری adam beli-yaal را به عنوان «یک شخص شیطان» ترجمه می‌کند.

در متن عبری، این عبارت یا «فرزندان بلیعال» یا به سادگی «فرزندان بی‌ارزش» است. عباراتی که با «فرزندانِ» شروع می‌شوند، یک اصطلاح رایج سامی هستند، مانند «فرزندان نابودی» یا «فرزندان بی‌قانونی». در زبان‌های سامی، اصطلاح «فرزندانِ» (در هر زمینه‌ای غیر از قبل از نام یک انسان واقعی) بهتر است به عنوان «افرادی که توسط» تعریف می‌شوند، توضیح داده شود. «فرزندان بی‌ارزش/بلیعال» به معنای «افرادی است که توسط بی‌ارزشی تعریف می‌شوند». مثال رایج دیگر این اصطلاح آرامی «بار میتزوا» است (به معنای تحت‌اللفظی «فرزند فرمان»، اما بهتر است به عنوان «کسی که توسط فرمان تعریف شده است» ترجمه شود، زیرا به فردی اشاره دارد که موظف به انجام فرمان خداست).

از این ۲۷ مورد، اصطلاح «پسران بلیعال» (בְּנֵֽי־בְלִיַּעַל beni beliyaal) ۱۵ بار برای اشاره به افراد بی‌ارزش، از جمله بت‌پرستان (تثنیه ۱۳:۱۳)، مردان جبعه (داوران ۱۹:۲۲، ۲۰:۱۳)، پسران عیلی (اول سموئیل ۲:۱۲)، نابال و شیمعی، به کار رفته است. کتاب مقدس ژنو (۱۵۶۰) از «شرور» استفاده می‌کند و در کتاب داوران ۱۹:۲۲ یادداشت حاشیه‌ای دارد: «مردان عبر [عبری] بلیعال: یعنی، به همه شریران داده شده است.» در نسخه کینگ جیمز این موارد با حرف بزرگ «بلیعال» نوشته شده‌اند:
* «پسران عیلی، **پسران بلیعال** بودند» (نسخه کینگ جیمز)

در نسخه‌های مدرن، این موارد معمولاً به صورت یک عبارت خوانده می‌شوند:

«پسران عیلی، **مردان بی‌ارزشی** بودند» (اول سموئیل ۲:۱۲، نسخه استاندارد اصلاح‌شده جدید و نسخه بین‌المللی جدید)

«مردان شرور شهر» (داوران ۱۹:۲۲، نسخه بین‌المللی جدید)

«بلیعال» به ایده‌ها، کلمات و نصیحت‌ها، به شرایط فاجعه‌بار و اغلب به مردان بی‌ارزش از پست‌ترین نوع، مانند مردانی که پرستش خدایان دیگر را القا می‌کنند، اطلاق می‌شود؛ کسانی از بنیامین که مرتکب جنایت جنسی در جبعه شدند؛ پسران شرور عیلی؛ نابال گستاخ؛ مخالفان داوود، مسیح خدا؛ یاران ناپایدار رحبعام؛ توطئه‌گران ایزابل علیه نابوت؛ و به‌طور کلی مردانی که نزاع را دامن می‌زنند. یهوه با اشاره به اینکه قدرت دشمن دیگر در انجام عبادت حقیقی توسط قومش در سرزمینشان دخالت نخواهد کرد، از طریق پیامبرش اعلام کرد: «دیگر هیچ انسان بی‌ارزشی از میان تو عبور نخواهد کرد. او به‌طور کامل نابود خواهد شد.»

## دوره معبد دوم
اصطلاح بِلیعال (belial) به‌طور مکرر در متون یهودی دوره معبد دوم (متونی که توسط مسیحیان به عنوان دروغ‌نامیده‌ها و آپوکریفاهای عهد عتیق طبقه‌بندی می‌شوند) ظاهر می‌شود. همچنین تعداد زیادی از اشاره‌ها به بِلیعال در طومارهای دریای مرده که در سال ۱۹۴۸ در قمران کشف شدند، مشهود است.

### طومارهای دریای مرده
در «جنگ پسران نور علیه پسران تاریکی»، یکی از طومارهای دریای مرده، بلیال رهبر پسران تاریکی است:  تو بلیعال را برای گودال، فرشته دشمنی، آفریدی؛ قلمرو او در تاریکی است، و تدبیر او ایجاد شرارت و گناه است. همه ارواح سرنوشت او فرشتگان نابودی هستند، آنها در قوانین تاریکی گام برمی‌دارند؛ تنها آرزویشان به سوی آن می‌رود.
در قوانین جامعه، خدا اینگونه به تصویر کشیده شده است که می‌گوید: «من ستمدیدگان را تا زمانی که راهشان کامل نشود، تسلی نخواهم داد. من بلیعال را در قلب خود نگه نخواهم داشت.» بلیعال تمام شیاطینی را که به‌طور خاص توسط خدا برای انجام شر به او اختصاص داده شده‌اند، کنترل می‌کند. بلیعال، با وجود خوی بدخواهانه‌اش، یک فرشته محسوب می‌شود.

حضور بلیعال در سراسر طومارهای جنگ یافت می‌شود و به عنوان نیرویی که در انتهای طیف مخالف خدا قرار دارد، تثبیت شده است. در ستون اول، آیه ۱، سطر اول سند، آمده است که «اولین حمله پسران نور علیه نیروهای پسران تاریکی، ارتش بلیال، انجام خواهد شد.» این دوگانگی، مفاهیم منفی که بلیال در آن زمان داشت را روشن می‌کند.

طومار جنگ و سرودهای شکرگزاری هر دو به این ایده می‌پردازند که بلیعال توسط خدا و قومش نفرین شده است و نشان می‌دهد که چگونه وجود بلیعال در این جهان را می‌توان به اسرار خدا نسبت داد، زیرا ما نمی‌توانیم بدانیم که چرا او اجازه می‌دهد که اعمال بلیعال ادامه یابد.

در طومارهای دریای مرده، بلیعال بیشتر در تضاد با خدا قرار می‌گیرد. اینها فرشته نور و فرشته تاریکی هستند. کتابچه راهنمای نظم و انضباط، فرشته نور را به عنوان خود خدا معرفی می‌کند. فرشته تاریکی در همان طومار به عنوان بلیال شناسایی شده است.

طومارهای دریای مرده همچنین روایتی از رؤیای عمران، پدر موسی، ارائه می‌دهند که در آن دو نگهبان بر سر او در حال نزاع هستند. یکی از آنها بلیعال است که به عنوان پادشاه شر و شاهزاده تاریکی توصیف شده است. بلیعال همچنین در قطعاتی از یک اثر زادوکیت (که به عنوان سند دمشق نیز شناخته می‌شود) ذکر شده است، که بیان می‌کند در طول عصر آخرالزمانی، «بلیعال علیه اسرائیل آزاد خواهد شد، همان‌طور که خدا از طریق اشعیا نبی گفته است.» این قطعات همچنین از «سه شبکه بلیعال» صحبت می‌کنند که گفته می‌شود زنا، ثروت و آلودگی محراب هستند. در این اثر، بلیعال گاهی به عنوان عامل مجازات الهی و گاهی به عنوان یک شورشی، مانند ماستما، معرفی می‌شود. این بلیعال بود که جادوگران مصری، یوحانه و برادرش، را به مخالفت با موسی و هارون الهام بخشید. این قطعات همچنین می‌گویند هر کسی که تحت سلطه ارواح بلیعال باشد و از شورش صحبت کند، باید به عنوان یک جادوگر و رمال محکوم شود.

### یوبیل‌ها
در کتاب یوبیل، بنی‌اسرائیلی‌های ختنه نشده «پسران بلیعال» نامیده می‌شوند.

### وصیت‌نامه دوازده شه‌پدر
بلیعال همچنین در وصیت‌نامه‌های دوازده شه‌پدر ذکر شده است. به نظر می‌رسد نویسنده این اثر دوگانه‌پرست است زیرا بلیعال را به عنوان دشمن خدا معرفی می‌کند، نه به عنوان یک بنده، اما اشاره‌ای به چگونگی یا چرایی این امر نمی‌کند. شمعون ۵:۳ می‌گوید که زنا انسان را از خدا جدا می‌کند و او را به بلیعال نزدیک می‌کند. لِوی به فرزندانش می‌گوید که بین شریعت خدا و اعمال بلیعال یکی را انتخاب کنند. همچنین بیان می‌کند که وقتی روح دائماً آشفته باشد، خداوند از آن دور می‌شود و بلیعال بر آن حکومت می‌کند. نفتالی شریعت و اراده خدا را با اهداف بلیعال مقایسه می‌کند. همچنین، در ۲۰:۲، یوسف پیشگویی می‌کند که وقتی اسرائیل مصر را ترک کند، آنها با خدا در نور خواهند بود در حالی که بلیعال با مصریان در تاریکی خواهد ماند. در نهایت، عهد عتیق شرح می‌دهد که وقتی مسیح بیاید، فرشتگان ارواح فریب و بلیعال را مجازات خواهند کرد و مسیح، بلیعال را خواهد بست و به فرزندانش قدرت خواهد داد تا ارواح شیطانی را پایمال کنند. چراکه بسیاری از مردم به خاطر زنا از بین رفته‌اند؛ زیرا، اگرچه مرد پیر یا نجیب باشد، او را مورد سرزنش و تمسخر بلیعال و بنی‌آدم قرار می‌دهد.
در عروج اشعیا، بِلیعال فرشتهٔ بی‌قانونی و «فرمانروای این جهان» است و به عنوان سمائیل و شیطان شناخته می‌شود.

و مَنَسی قلب خود را به سوی بِلیعال برگرداند تا به او خدمت کند؛ زیرا فرشتهٔ بی‌قانونی که فرمانروای این جهان است، بِلیعال است که نامش مَتانبوکوس است.
(عروج اشعیا ۲:۴)

## مسیحیت/عهد جدید
این کلمه فقط یک بار در عهد جدید آمده است، زمانی که پولس رسول می‌پرسد:

مسیح را با بِلیعال چه توافقی است؟ یا کسی که ایمان می‌آورد با کافر چه سهمی دارد؟

—دوم قرنتیان ۶:۱۵

املای موجود در اکثر نسخه‌های خطی دوم قرنتیان در واقع بِلیار (Βελιάρ) است نه بِلیعال (Βελίαλ). این خوانش مورد ترجیح محققان متن است و تغییر -l به -r به یک تغییر رایج در تلفظ آرامی نسبت داده می‌شود.

هفتادگانی یونانی یهودی، که بعدها عهد عتیق کلیسای اولیه مسیحی شد، عموماً آیات «پسران بلیعال» در کتاب مقدس عبری را یا به صورت «مردان بی‌قانون» ترجمه می‌کند، یا به صورت «پسران طاعون»، به جای نام شخصی «پسران بلیعال»:
* آندرس پارانوموی («مردان بی‌قانون» ἄνδρες παράνομοι) (تثنیه ۱۳:۱۳)
* huioi loimoi («پسران طاعون» υἱοὶ λοιμοὶ) (اول سموئیل ۲:۱۲)
* هفتادگانی همچنین از بلیعال به صورت مفرد اجتناب می‌کند، بنابراین شیمعی (دوم سموئیل ۱۶:۷) وقتی داوود را نفرین کرد، «بیرون بیا، بیرون بیا، ای مرد خونریز، و ای مرد بلیعال» به «ای مرد بی‌قانون» (پارانوموس) ترجمه می‌شود، و جمله حنا به عیلی: «کنیز خود را دختر بلیال مپندار» به این صورت ترجمه شده است: «کنیز خود را دختر طاعون مپندار». عهد عتیق لاتین ولگاته و سریانی پشیطا در برخی موارد از یونانی و در برخی دیگر از عبری به معنای تحت‌اللفظی کلمه پیروی می‌کنند. تنها کاربرد کلمه «بلیعال» در عهد جدید در لاتین و سریانی حفظ شده است.

## ادبیات خاخامی
تلمود و تفسیر خاخام‌ها عموماً بِلیعال را به عنوان یک شخصیت تمثیلی از شر نشان می‌دهند، که با کاربرد آن در تورات و متون بعدی یهودی سازگار است. عبارت «فرزندان بِلیعال» در نوشته‌های مختلف خاخام‌ها به عنوان اشاره‌ای به افراد شرور یا فاسد ظاهر می‌شود.

تلیا یشو (گونه‌ای از یشو تولدوت، متنی ضد مسیحی مربوط به قرون وسطی) نام بِلیعال را برای یشو به کار می‌برد که او را پسر میریام میگداله توصیف می‌کند. با این حال، این نوشته‌ها بخشی از سنت اصلی تلمود نیستند و عموماً به جای تاریخی، جدلی یا طنزآمیز تلقی می‌شوند.

این ادعا که یشو پسر «مریام مگداله» است، گمراه‌کننده است. تلمود از مریم مجدلیه از عهد جدید نامی نمی‌برد. در عوض، به میریام میگداله (מרים מגדלא) اشاره می‌کند که احتمالاً به معنای «مریام آرایشگر» است، که هیچ ارتباطی با مریم مجداله تاریخی ندارد. علاوه بر این، چهره‌های بن استادا و بن پاندرا (پسر یک سرباز رومی) در تحقیقات تلمودی مورد بحث هستند و هیچ مدرک قطعی وجود ندارد که آنها را به عیسی (یشوا) عهد جدید مرتبط کند.

## مرموز
در کتاب جادو قرن هفدهم، «کلید کوچک سلیمان»، «گوتیا» اثر آلیستر کراولی (۱۹۰۴) و «انجیل شیطانی» اثر آنتان لاوی (۱۹۶۹) به «بلیعال» اشاره شده است. در «انجیل شیطانی»، «بلیعال» به عنوان یکی از چهار ولیعهد جهنم ذکر شده است و سومین کتاب از «انجیل شیطانی»، «کتاب بلیعال» است.

در سال ۱۹۳۷، ادگار کیسی برای اولین بار در یکی از تلاوت‌های خلسه عمیق خود که بین سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۴۵ انجام داد، از اصطلاح «فرزندان بلیعال» و (در تضاد با) «فرزندان قانون واحد» استفاده کرد. کیسی اغلب به عنوان «پیامبر خفته» شناخته می‌شد که بیش از ۲۵۰۰ تلاوت برای افراد در حالت خلسه عمیق انجام می‌داد. در حالی که تعریف او از پسران بلیعال با معنای عبری افراد «بی‌ارزش» که بر ارضای نفس تمرکز دارند، سازگار بود، کیسی در ادامه از این اصطلاح به‌طور مکرر برای مقایسه نیروهای انسانی متضاد در دوران ماقبل تاریخ که در توسعه اولیه آتلانتیس نقش داشتند، استفاده کرد.

## جستارهای وابسته
* شیاطین
* مارد (شیطان)

## منابع

رده:اسطوره‌شناسی یهودی
رده:جن
رده:چهره‌های قرآنی
رده:شخصیت‌های عهد عتیق
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:شیطان
رده:شیطان‌ها در یهودیت
رده:عهد عتیق
رده:فرشتگان مغضوب
رده:فرشته‌ها در یهودیت
رده:کتاب مقدس عبری
رده:کتاب‌های عهد عتیق
رده:متون عبری باستان
رده:کتاب یوبیل
رده:اسطوره‌شناسی مسیحیت
رده:ایزدان در کتاب مقدس عبری
رده:دیوهای گویتیا