خط موویوس

بندانگشتی|خط موویوس مناطقی را که در آنها تبرهای دستی ماقبل تاریخ پیدا شده است، از مناطقی که در آنها این تبرها یافت نشده‌اند، جدا می‌کند.
**خط موویوس (Movius Line)** یک خط فرضی است که در شمال هند کشیده شده است و اولین بار توسط باستان‌شناس آمریکایی، هالام ال. موویوس، در سال ۱۹۴۸ پیشنهاد شد تا تفاوت تکنولوژیکی بین فناوری‌های ابزار اولیه ماقبل تاریخ شرق و غرب دنیای قدیم را نشان دهد.

موویوس متوجه شده بود که مجموعه ابزارهای سنگی پارینه سنگی از مکان‌های شرق شمال هند هرگز حاوی تبرهای دستی نبودند و معمولاً با ابزارهای رسمی کمتری که به عنوان ابزارهای خردکننده شناخته می‌شوند، مشخص می‌شدند. قابل توجه‌ترین تفاوت، فقدان ابزارهای آشولی/مد ۲ در شرق آسیا بود. این ابزارها گاهی به اندازه ابزارهای آشولی از غرب دورتر به‌طور گسترده کار می‌شدند، اما نمی‌توانستند به عنوان تبرهای دستی واقعی توصیف شوند. موویوس سپس خطی روی نقشه هند کشید تا نشان دهد که تفاوت در کجا رخ داده است و ابزارهای آفریقا، اروپا و غرب و جنوب آسیا را از ابزارهای شرق و جنوب شرقی آسیا جدا می‌کند. موویوس همچنین پیشنهاد کرد که فقدان ابزارهای پارینه سنگی میانی در شرق آسیا می‌تواند به دلیل ارتباط فنی-فرهنگی بین سنت‌های آشولی و لووالوا در ساخت ابزار باشد. به‌طور مشابه، تحقیقات در سال ۲۰۰۶ نشان داد که مکان‌های تبر دستی در شرق آسیا به‌طور قابل توجهی کمتر از شرق آفریقا و هند است.

شواهد فسیلی همچنین حاکی از تفاوت در توسعه تکاملی افرادی است که دو نوع ابزار مختلف را در سراسر خط موویوس ساخته‌اند و این خط به عنوان یک تمایز مناسب بین این دو سنت همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. وجود خط، چه از نظر فناوری ابزار سنگی و چه از نظر تکامل انسان، نیاز به توضیح داشته است.

نظریه‌هایی که وجود خط موویوس را توضیح می‌دهند شامل این ایده است که شاید اجداد ابزارسازانی که در شرق آسیا ساکن شدند، قبل از توسعه تبر دستی، آفریقا را ترک کردند. از طرف دیگر، مهاجرانی که به آسیا نقل مکان می‌کردند، ممکن است می‌دانستند که چگونه تبر دستی بسازند، اما از یک «گلوگاه فناوری» عبور کردند، یعنی منطقه‌ای که مواد مناسب برای ساخت آنها وجود نداشت؛ بنابراین، مهارت‌ها فراموش شدند و انزوا به دلیل فاصله زیاد به این معنی بود که این دانش هرگز دوباره معرفی نشد.

یک نظریه جایگزین بیان می‌کند که انسان‌های اولیه در شرق آسیا به جای تبرهای سنگی، از ابزارهای بامبو استفاده می‌کردند.

## استثنائات
شواهد باستان‌شناسی جدید از بایس، چین و جئونگوک-ری، کره جنوبی نشان داده است که تبرهای دستی در شرق آسیا نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند.

ابزارهای سنگی یافت شده در بان دون مون در استان لامپانگ در شمال تایلند دارای عناصر سه وجهی هستند که فاصله کمی با جنبه‌های دو وجهی تبرهای دستی آفریقایی دارند. این احتمال وجود دارد که تفاوت‌های محیطی در دو طرف خط موویوس باعث اختراع تبرهای دستی در یک منطقه و تبرهای دستی در منطقه دیگر شده باشد. همچنین در تایلند، در سائو دین، ابزارهای مختلف خرد کردن و تک وجهی مشابه ابزارهای یافت شده در هند، چین، کره و جنوب سوماترا یافت شد. ساختار مصنوعات قلوه سنگی بیشتر با سنت‌های یافت شده در چین قابل مقایسه است تا با سایر سنت‌های یافت شده در آسیای قاره‌ای یا مجمع‌الجزایر جنوب شرقی آسیا. این یافته‌ها در سراسر مناطق شرق خط موویوس، صحت تقسیم سنت‌های تکنولوژیکی پارینه‌سنگی را زیر سؤال می‌برد.

در اکتبر ۲۰۱۴، بیش از دوازده ابزار سنگی در کوه‌های چانگبای در شمال شرقی چین پیدا شد که قدمت آنها حدود ۵۰۰۰۰ سال تخمین زده شد. این تاریخ تقریباً با ورود انسان‌های مدرن از نظر آناتومی به چین همزمان است. باستان‌شناس چینی، چن کوانجیا، که در ابتدا این یافته را مطالعه کرد، آن را «رد کامل» فرضیه خط موویوس نامید.

## کتابشناسی
* اسکار، سی (ویراستار)، *گذشته بشر* ، انتشارات تیمز و هادسون، لندن، ۲۰۰۵

## منابع

## پیوند به بیرون
* انسان‌شناسی.هاوایی.edu
رده:جغرافیای هند
رده:نظریه‌های باستان‌شناسی