قفل‌سازی

**قفل‌سازی** () دانش و هنر ساخت و گشودن قفل‌ها است. قفل‌سازی پیشه‌ای سنّتی است که در بسیاری از کشورها نیازمند گذراندن دوره کارآموزی است. سطح آموزش رسمی مورد نیاز از نظر قانونی از کشوری به کشور دیگر متفاوت است؛ برخی کشورها هیچ آموزش رسمی‌ای نمی‌خواهند، برخی گواهی‌نامه آموزشی از سوی کارفرما را کافی می‌دانند و برخی دیگر دیپلم کامل از کالج مهندسی را همراه با دوره‌ای کارآموزی الزامی می‌شمارند.

قفل‌ها بیش از ۲۵۰۰ سال پیشینه دارند و نخست از چوب و سپس از فلز ساخته شدند. در سده‌های گذشته قفل‌ساز تمام اجزای قفل را با دست می‌ساخت، اما از سده هجدهم میلادی با پیچیده‌تر شدن طرح‌ها، قفل‌سازان بیشتر بر تعمیر یا طراحی قفل متمرکز شدند. امروزه قفل‌سازان افزون بر ساخت کلید و تعویض قفل، به نصب مجموعه‌قفل‌های باکیفیت و مدیریت سامانه‌های رمزگذاری و کنترل دسترسی نیز می‌پردازند.

در فرانسه واژه  (قفل‌سازی) از ریشه فعل «بستن» آمده و پیشینه صنفی آن به اساسنامه‌های صنف استادان قفل‌ساز در «کتاب پیشه‌ها» ی اتین بوالو در سال ۱۲۶۰ میلادی بازمی‌گردد. با انقلاب صنعتی، تولید قطعات آهنی و فولادی از کارگاه‌های آهنگران به کارخانه‌های فولادسازی منتقل شد، ولی قفل‌سازان همچنان نقش خود را در نصب و به‌کارگیری این قطعات حفظ کردند.

## واژه‌شناسی
قفل سازوکاری است که ساختمان‌ها، اتاق‌ها، گنجه‌ها و دیگر فضاهای نگهداری را ایمن می‌کند. واژه «اسمیت» (smith) در زبان انگلیسی به فلزکاری اشاره دارد که با بهره‌گیری از کوره آهنگری یا قالب، قطعات فلزی را شکل می‌دهد. بنابراین قفل‌سازی، همان‌گونه که نامش نشان می‌دهد، مونتاژ و طراحی قفل‌ها و کلیدهای آن‌ها به‌صورت دستی است. بیشتر قفل‌سازان امروزی از ابزارهای برش خودکار و دستی برای شکل‌دادن کلید بهره می‌گیرند که بسیاری از این ابزارها با باتری یا برق شهری کار می‌کنند.

## پیشینه و کار

قفل‌ها بیش از ۲۵۰۰ سال پیش ساخته شدند؛ نخست از چوب و سپس از فلز. قفل‌سازان در گذشته تمام قفل را خود می‌ساختند و ساعت‌ها صرف بریدن دستی پیچ‌ها و سوهان‌کاری می‌کردند. در سده هجدهم میلادی طرح قفل‌ها به‌طور چشمگیری پیچیده‌تر شد و قفل‌سازان اغلب در تعمیر یا طراحی قفل تخصص یافتند.

هرچند جایگزینی کلیدهای گم‌شده خودرو و منزل و نیز تعویض قفل‌ها برای مقاصد امنیتی همچنان بخشی مهم از این پیشه است، نشریه‌ای از دولت ایالات متحده در سال ۱۹۷۶ یادآور شد که قفل‌سازان نوین بیشتر درگیر نصب مجموعه‌قفل‌های باکیفیت و مدیریت سامانه‌های کلیدگذاری هستند.

در فرانسه نیز رساله‌ای دربارهٔ قفل‌سازی به قلم ماتورن ژوس () در سال ۱۶۲۷ شیوه‌های کار پیشه‌وران سده‌های میانه را توصیف کرده‌است. همچنین «رساله نظری و عملی هنر ساختمان‌سازی» اثر ژان‌باتیست رُندله (۱۸۱۷) منبعی دربارهٔ دانش قفل‌سازی پیش از انقلاب صنعتی است.

### تخصص‌های قفل‌سازی
بیشتر قفل‌سازان خدمات قفل الکترونیکی نیز ارائه می‌دهند؛ از جمله برنامه‌ریزی کلیدهای هوشمند برای خودروهای مجهز به فرستنده‌گیرنده و پیاده‌سازی سامانه‌های کنترل دسترسی برای نهادهای بزرگ. بسیاری نیز در زمینه‌های دیگر تخصص دارند:
* قفل‌سازی خودرو
* گاوصندوق‌ها

## اشتغال

قفل‌سازان ممکن است تجاری (دارای مغازه)، سیّار (با خودروی تجهیزشده)، سازمانی (کارمند یک نهاد) یا بازرسی (قفل‌سازی قانونی) باشند، یا در یک جنبه خاص مانند قفل خودرو، سامانه کلید اصلی یا فنّاوری گاوصندوق تخصص داشته باشند. بسیاری از قفل‌سازان به‌عنوان مشاور امنیتی نیز فعالیت می‌کنند، هرچند هر مشاور امنیتی لزوماً مهارت قفل‌سازی ندارد. قفل‌سازان اغلب در حوزه‌های مشخصی گواهی‌نامه مهارت دریافت می‌کنند که با گواهی‌نامه‌های اتمام دوره آموزشی تفاوت دارد.

بیشتر قفل‌سازان افزون بر سازوکارهای قفل، بر دیگر یراق‌آلات در نیز کار می‌کنند؛ از جمله آرام‌بندها، لولاها، قفل‌های مقابل برقی و تعمیر چارچوب در.

## مقررات بر پایه کشور
### استرالیا
در استرالیا داوطلبان قفل‌سازی باید دوره آموزش فنی و حرفه‌ای (TAFE) را بگذرانند که پس از اتمام آن، گواهی‌نامه سطح ۳ چارچوب صلاحیت‌های استرالیا صادر می‌شود. آنان همچنین باید دوره کارآموزی را سپری کنند و از بررسی سوابق کیفری بگذرند. دوره کارآموزی از یک تا چهار سال متغیر است و الزامات دوره و دسترسی به آن بر حسب ایالت یا قلمرو متفاوت است.

### ایرلند
در ایرلند صدور مجوز برای قفل‌سازان از سال ۲۰۱۶ آغاز شد و قفل‌سازان ملزم به دریافت پروانه از «نهاد امنیت خصوصی» () هستند. سازمان قفل‌سازان ایرلند ۵۰ عضو دارد و آموزش مداوم برای به‌روز نگه‌داشتن مهارت اعضا برگزار می‌کند.

### بریتانیا
در بریتانیا هیچ مقررات دولتی برای قفل‌سازی وجود ندارد؛ بنابراین عملاً هر شخصی می‌تواند بدون هیچ مهارت یا دانشی به‌عنوان قفل‌ساز فعالیت کند.

### ایالات متحده
پانزده ایالت در ایالات متحده برای قفل‌سازی پروانه الزامی دارند: آلاباما، کالیفرنیا، کانتیکت، ایلینوی، لوییزیانا، مریلند، نبراسکا، نیوجرسی، نوادا، کارولینای شمالی، اوکلاهما، اورگان، تنسی، تگزاس و ویرجینیا. افزون بر این، شهرستان نساو (نیویورک) و شهر نیویورک در ایالت نیویورک و شهرستان هیلزبرو (فلوریدا) و شهرستان میامی-دید (فلوریدا) در فلوریدا قوانین مجوزدهی ویژه خود را دارند.

الزامات ایالتی از ثبت‌نام ساده نزد کلانتر شهرستان (مانند نوادا) تا گذراندن دوره آموزشی، آزمون، بررسی سوابق کیفری و نگهداری بیمه مسئولیت (مانند مریلند و ویرجینیا) متفاوت است. برای نمونه در ایلینوی داوطلب نباید در ده سال گذشته محکومیت جنایی داشته باشد، باید دوره بیست‌ساعته بگذراند و در آزمون موفق شود. در نیوجرسی سه سال کار نظارت‌شده یا دو سال کارآموزی رسمی به همراه آزمون لازم است. در تگزاس مالک یا مدیر شرکت قفل‌سازی باید دو سال سابقه کار داشته باشد یا یک سال سابقه به‌علاوه گذراندن دوره ۴۸ ساعته و آزمون جامع را ارائه دهد.

## افشای کامل
مسئله افشای کامل نخستین بار در بستر قفل‌سازی و در جریان بحثی در سده نوزدهم میلادی مطرح شد: آیا نقاط ضعف سامانه‌های قفل باید در میان قفل‌سازان محرمانه بماند یا برای عموم آشکار شود؟

اِی. سی. هابز () در کتاب خود «قفل‌ها و گاوصندوق‌ها: ساخت قفل» (۱۸۵۳) استدلال کرد که پنهان نگه‌داشتن آسیب‌پذیری‌ها تنها به افراد نادرست مزیت می‌دهد، زیرا آنان پیش از هر کسی از این نقاط ضعف آگاه‌اند. به باور او آگاه‌سازی عموم از واقعیت‌ها به سود همگان است و امکان هوشیاری و احتیاط را فراهم می‌آورد.

## قفل‌سازان نامدار
* **ویلیام اف. بنهام** مخترع نخستین قفل چفت خودکار در سال ۱۹۲۶ و بنیان‌گذار شرکت امنیتی بنهام.
* **رابرت بارون** که در سال ۱۷۷۸ قفل تلنگری دوطرفه () را به ثبت رساند؛ نخستین پیشرفت جدی در امنیت قفل.
* **جوزف برامه** که در سال ۱۷۸۴ قفل برامه را ثبت اختراع کرد. این قفل ۶۷ سال غیرقابل‌گشودن پنداشته می‌شد تا اینکه اِی. سی. هابز پس از بیش از ۵۰ ساعت تلاش آن را گشود.
* **جرمایا چاب** که در سال ۱۸۱۸ قفل آشکارساز خود را به ثبت رساند و جایزه دولت بریتانیا را برای قفلی که جز با کلید خودش باز نشود به دست آورد.
* **جیمز سارجنت** نخستین قفل ترکیبی موفق با قابلیت تغییر کلید را در سال ۱۸۵۷ توصیف کرد و در سال ۱۸۷۳ سازوکار قفل زمانی را ثبت اختراع نمود.
* **ساموئل سگال** مخترع نخستین قفل‌های ضد اهرم در سال ۱۹۱۶.
* **هری سورف** بنیان‌گذار شرکت مستر لاک در سال ۱۹۲۱ و مخترع قفل آویز بهبودیافته با بدنه فولاد ورقه‌ای در ۱۹۲۴.
* **لاینوس ییل پدر** مخترع قفل سوزنی غلتان در سال ۱۸۴۸.
* **لاینوس ییل پسر** که در سال ۱۸۶۱ قفل پدرش را بهبود بخشید و کلید تخت کوچک با لبه‌های دندانه‌دار را پدیدآورد که مبنای قفل‌های سوزنی غلتان امروزی است. او همچنین قفل ترکیبی نوین را در سال ۱۸۶۲ توسعه داد.
* **آلفرد چارلز هابز** که در سال ۱۸۵۱ در نمایشگاه بزرگ لندن ناکارآمدی چندین قفل معتبر آن زمان را نشان داد و رویه افشای کامل را رواج بخشید.
* **لویی شانزدهم** پادشاه فرانسه که در اوقات فراغت خود به قفل‌سازی علاقه‌مند بود.

## جستارهای وابسته
* قفل
* کلید هوشمند
* کنترل دسترسی
* درب امنیتی
* ایموبلایزر
* گاوصندوق
* قفل الکتریکی

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:ابزار قفل‌گشا
رده:پیشه‌های فلزکاری
رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:پیوند رده انبار در ویکی‌داده‌است
رده:شرح مختصر یکسان با ویکی‌داده