روابط اسرائیل و تایوان

**روابط اسرائیل و تایوان** به مناسبات میان دولت اسرائیل و جمهوری چین (تایوان) اشاره دارد. این روابط با توجه به جایگاه بین‌المللی تایوان رسمی نیست، هرچند دو کشور پیوندهای اقتصادی و بازرگانی دارند و اسرائیل از سال ۱۹۹۳ دفتر اقتصادی و فرهنگی در تایپه دایر کرده‌است. روابط غیررسمی میان دو کشور عمدتاً در زمینه‌های دانش، بازرگانی و صنعت نمود می‌یابد.

اسرائیل به‌طور رسمی حاکمیت تایوان را به رسمیت نمی‌شناسد و روابط دیپلماتیک رسمی با آن ندارد. با این حال، هر دو کشور از متحدان ایالات متحده آمریکا به‌شمار می‌روند و ایالات متحده همواره پشتیبانی نظامی و اقتصادی از هر دو فراهم کرده‌است. از دهه ۱۹۷۰ همکاری‌های پنهان نظامی گسترده‌ای نیز میان دو طرف شکل گرفته‌است.

## پیشینه

### دوران پیش از ۱۹۵۰
دولت چین ملی‌گرا همواره نسبت به صهیونیسم همدلی و پشتیبانی نشان می‌داد. در سال ۱۹۴۷، چین در رأی‌گیری طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین رأی ممتنع داد، اما در مارس ۱۹۴۹ به‌طور رسمی اسرائیل را به رسمیت شناخت و در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به پذیرش اسرائیل به عنوان عضو رأی مثبت داد. بر این پایه، اسرائیل یک کنسول به شانگهای فرستاد تا انتقال پناهندگان یهودی به اسرائیل را پیگیری کند. با این حال، هنگامی که دولت ملی‌گرا به دلیل جنگ داخلی چین به تایوان — استانی پیشین از امپراتوری چینگ که از ۱۸۹۵ تا ۱۹۴۵ مستعمره ژاپن بود — نقل مکان کرد، کنسول اسرائیل در شانگهای، والتر ایتان، اعلام کرد: «بر پایه سیاست شناسایی کشور ما، شناسایی ما باید بر بنیاد واقع‌گرایانه استوار باشد… تردیدی نیست که دولت جمهوری، دولتی مؤثر است که بر سرزمین اصلی چین کنترل دارد.» این دیدگاه جهت‌گیری کلی سیاست اسرائیل در قبال چین را پایه‌گذاری کرد.

### شناسایی چین کمونیست و قطع روابط
در ۹ ژانویه ۱۹۵۰، اسرائیل به‌طور رسمی جمهوری خلق چین (تازه‌تأسیس) را به رسمیت شناخت و نخستین کشور خاورمیانه شد که چنین کرد. در پی آن، تمام پیوندهای موجود میان اسرائیل و تایوان قطع شد و تایوان حتی از صدور ویزا برای شهروندان اسرائیلی خودداری کرد.

در سال ۱۹۵۹، اسرائیل به سفیر خود در سازمان ملل دستور داد: «هرچند تعامل ما با چین کمونیست هموار نیست، باید از هرگونه تماس با رژیم کومینتانگ در تایوان پرهیز کنیم.» در دوران جنگ سرد، حزب کمونیست چین بر پایه مخالفت با امپریالیسم و صدور انقلاب، از کشورهای عربی در برابر اسرائیل پشتیبانی می‌کرد و با دولت اسرائیل روابط خصمانه داشت. چین تا سال ۱۹۹۲ با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار نکرد.

از سوی دیگر، تایوان نیز بر پایه ملاحظات خود از جمله نیاز به آرای کشورهای عربی در سازمان ملل، موضعی نزدیک به اعراب و دور از اسرائیل اتخاذ کرده بود.

### رأی‌گیری قطعنامه ۲۷۵۸ و دهه ۱۹۷۰

در ۲۵ اکتبر ۱۹۷۱، اسرائیل علیه ادامه حضور جمهوری چین در سازمان ملل رأی داد (قطعنامه ۲۷۵۸ مجمع عمومی سازمان ملل). در اوایل دهه ۱۹۸۰، اسرائیل تنها با ۷ کشور از ۲۸ کشور آسیایی روابط دیپلماتیک داشت و کشورهایی که با اسرائیل رابطه نداشتند یا مسلمان بودند یا کمونیست و تایوان نیز به این فهرست اضافه شده بود.

با این حال، همین دوره شاهد آغاز همکاری‌های پنهانی نظامی میان دو کشور بود. به‌ویژه پس از قطع روابط تایوان با ایالات متحده در ۱۹۷۹ و کاهش تسلیحات آمریکایی، تایوان به منابع سوم تسلیحاتی نیاز یافت و اسرائیل نیز برای کسب ارز خارجی و شکستن انزوای خود به فروش تسلیحات تمایل داشت.

### برقراری روابط غیررسمی
در ۲۴ ژانویه ۱۹۹۲، اسرائیل و جمهوری خلق چین روابط دیپلماتیک برقرار کردند. دولت تایوان نگرانی خود را ابراز کرد و اعلام نمود که «هرگونه مطلب مرتبط با حاکمیت و حقوق کشور ما در بیانیه برقراری روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و جمهوری خلق چین را به رسمیت نخواهد شناخت.»

در ۲۹ مارس ۱۹۹۳، «دفتر اقتصادی و تجاری تایپه» در تل‌آویو گشایش یافت و در ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۳، اسرائیل «دفتر اقتصادی و تجاری اسرائیل» را در تایپه دایر کرد و بدین ترتیب روابط بازرگانی دو کشور نهادینه شد. در ۱۱ سپتامبر ۱۹۹۵، دفاتر نمایندگی دو طرف به «دفتر اقتصادی و فرهنگی تایپه در تل‌آویو» و «دفتر اقتصادی و فرهنگی اسرائیل در تایپه» تغییر نام دادند.

### رویدادهای سده بیست‌ویکم
در مارس ۲۰۰۲، دومین همایش سه‌جانبه دفاع و امنیت ملی تایوان، ایالات متحده و اسرائیل در اسرائیل برگزار شد که در آن پژوهشگران سه‌طرف دربارهٔ دیپلماسی، دفاع ملی و راهبرد گفت‌وگو کردند.

در سال ۲۰۱۱، در جریان «اردوگاه رزمی زره‌پوش» در تایوان، عکسی از سه دانشجو با لباس نازی در وب‌گاه رسمی وزارت دفاع ملی تایوان منتشر شد. این رویداد سرانجام به عذرخواهی رسمی از نمایندگان اسرائیل در تایوان انجامید.

پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳، دولت تایوان این حملات را به‌شدت محکوم کرد و پشتیبانی خود را از اسرائیل اعلام نمود.

در انفجار پیجرهای لبنان در ۲۰۲۴، پیجرهایی که سازمان اطلاعات اسرائیل به‌کار برده بود نشان شرکت تایوانی گلد آپولو را داشتند. هم شرکت گلد آپولو و هم دولت تایوان توضیح دادند که مستقیماً در عملیات اسرائیل دخالتی نداشته‌اند. اسرائیل اعلام کرد این عملیات به روابط با تایوان آسیبی نرسانده‌است.

### سال ۲۰۲۵
در سال ۲۰۲۵، بوآز توپورووسکی، رئیس گروه دوستی اسرائیل و تایوان در کنست، هیئتی از کنست را به تایوان رهبری کرد. سفارت چین در اسرائیل به‌شدت به این سفر اعتراض کرد و توپورووسکی را «مشکل‌ساز» نامید و هشدار داد چنین سفرهایی بنیان روابط اسرائیل و چین را به خطر می‌اندازد. این هیئت با شماری از قانون‌گذاران و مقامات تایوانی از جمله معاون رئیس‌جمهور، سیائو بی‌خیم، دیدار کرد.

در ژوئیه ۲۰۲۵، توپورووسکی بیانیه‌ای مشترک در پشتیبانی از مشارکت بین‌المللی تایوان منتشر کرد که ۷۲ نماینده فراحزبی کنست (بیش از نیمی از ۱۲۰ کرسی) آن را امضا کردند. این نخستین بار بود که نمایندگان کنست بدون تفکیک حزبی به‌طور مشترک از تایوان پشتیبانی می‌کردند.

در دسامبر ۲۰۲۵ گزارش شد که معاون وزیر امور خارجه تایوان، فرانسوا وو (وو جی‌جونگ)، سفری محرمانه به اسرائیل داشته‌است.

## روابط اقتصادی
### بازرگانی
در سال ۱۹۹۷، حجم بازرگانی دوجانبه تایوان و اسرائیل دو برابر حجم بازرگانی چین و اسرائیل بود.

در سال ۲۰۲۰، تایوان در فهرست بزرگ‌ترین بازارهای صادراتی کالاهای اسرائیلی در آسیا رتبه پنجم را با مجموع ۲٫۵ میلیارد شِکِل به دست آورد.

مجموع سرمایه‌گذاری تایوان در اسرائیل در حدود ۲۸۰ میلیون دلار آمریکا برآورد شده‌است. سرمایه‌گذاری شرکت‌های تایوانی عمدتاً از راه خرید سهام انجام می‌شود و مشارکت کمتری در عملیات واقعی دارند. افزون بر خرید الماس، صنایع فناوری پیشرفته () از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری دو کشور است.

شرکت‌های تایوانی که با اسرائیل همکاری نزدیک دارند شامل وان‌شین الکترونیک، هوابانگ الکترونیک، کوانتا کامپیوتر، مدیاتک، فاکسکان و اچ‌تی‌سی می‌شوند.

### کمک مالی به شهرک کرانه باختری (۲۰۲۵)
در سال ۲۰۲۵، نماینده تایوان در اسرائیل، یا-پینگ لی، اعلام کرد تایوان قصد دارد بودجه‌ای برای مرکز پزشکی ناناسی در شورای منطقه‌ای ماته بنیامین واقع در کرانه باختری اشغالی اختصاص دهد. به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، این تعهد تایوان را نخستین دولت خارجی می‌ساخت که پروژه‌ای بهداشتی را در یک شهرک اسرائیلی در کرانه باختری تأمین مالی کند، در حالی که جامعه بین‌المللی شهرک‌سازی‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند. این تعهد در تایوان با انتقاد روبه‌رو شد و وزارت امور خارجه تایوان توضیح داد که کمک مالی هنوز در مرحله بررسی است.

## همکاری‌های نظامی
همکاری نظامی میان صنایع هوافضای اسرائیل و تایوان به دهه ۱۹۷۰ بازمی‌گردد. پس از خروج جمهوری چین از سازمان ملل در ۱۹۷۱، ارتش تایوان خودکفایی تسلیحاتی و تنوع‌بخشی به منابع تأمین سلاح را دنبال کرد. در همین دوره، اسرائیل به‌شدت به گسترش نظامی‌اش مشغول بود و امیدوار بود از راه صادرات تسلیحات، هزینه‌های پژوهش و توسعه را جبران کند. با این حال، به دلیل ملاحظات مربوط به روابط تایوان با کشورهای عربی، همه‌چیز محرمانه انجام می‌شد.

### فروش تسلیحات
در سال ۱۹۷۵، هنگامی که ایالات متحده زیر فشار چین از فروش موشک‌های سایدوایندر به تایوان خودداری کرد، اسرائیل موشک‌های ضدهوایی فروخت و پروانه تولید موشک‌های ضدکشتی گابریل ۲ را واگذار کرد. ارتش تایوان نام آن را به شونگ‌فنگ ۱ تغییر داد که بعدها به سلسله‌ای از موشک‌ها تکامل یافت. این نخستین معامله تسلیحاتی میان دو طرف بود. تا سال ۱۹۸۹، مجموعاً ۵۲۳ موشک و ۷۷ پرتاب‌گر تولید شده بود. دیگر تولیدات تحت پروانه شامل ۵۰ فروند قایق گشتی تندرو کلاس دوورا و شمار زیادی سلاح سبک و خمپاره‌انداز از جمله تفنگ‌های یوزی و آی‌ام‌آی گالیل بود.

پس از آن، فروش تسلیحات هم از نظر کمیت و هم کیفیت به‌سرعت افزایش یافت. جنگنده‌های ای‌آی‌دی‌سی اف-سی‌کی-۱ چینگ‌کو و ۳۰۰ فروند اف-۵ تایوان همگی با کمک اسرائیل ارتقا یافتند و به رادارهای ساخت تایوان با پروانه اسرائیلی مجهز شدند. ناوشکن‌های کلاس یانگ نیروی دریایی تایوان نیز به موشک‌های ضدکشتی گابریل و سامانه فرماندهی و کنترل آتش رِشِت مجهز گردیدند.

گروه اطلاعاتی جِینز بریتانیا در دهه ۱۹۸۰ گمانه‌زنی کرد که فرایند توسعه موشک چینگ‌فنگ پشتیبانی فنی گسترده‌ای از اسرائیل دریافت کرده‌است. در سال ۲۰۰۱، آکادمی علوم ملی جونگ‌شان نیز در نشریه داخلی خود تأیید کرد که موشک چینگ‌فنگ از یاری اسرائیل بهره‌مند شده‌است.

### زیردریایی و ماهواره
پس از خرید زیردریایی کلاس کیلو از روسیه توسط چین، ارتش تایوان برای حفظ موازنه در تنگه تایوان به دنبال خرید زیردریایی‌های متعارف جدید برآمد. از آنجا که ایالات متحده بر توسعه زیردریایی هسته‌ای متمرکز بود و دیگر زیردریایی متعارف تولید نمی‌کرد، تایوان بار دیگر نگاه خود را به اسرائیل دوخت. با در نظر گرفتن واکنش چین، شیوه‌ای تنظیم شد که اسرائیل طراحی کند، آلمان بسازد و ایالات متحده خریداری و تحویل دهد. زیردریایی کلاس دلفین اسرائیل سال‌ها هدف ارتش تایوان بوده‌است.

در ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۱، روزنامه یونایتد دیلی نیوز فاش کرد که ارتش تایوان در نظارت بر چین «پیشرفت بزرگی» داشته و دو طرف به توافقی محرمانه برای اجاره رسمی سامانه دورسنجی ماهواره‌ای اروس‌آ (EROS A) اسرائیل دست یافته‌اند. بر پایه این قرارداد شش‌ساله، ماهواره‌های جاسوسی بازرگانی بر تأسیسات و نیروهای ارتش آزادی‌بخش خلق چین شناسایی پویا انجام می‌دادند. سود اسرائیل از این معامله تا ۲ میلیارد دلار آمریکا برآورد شد.

## جستارهای وابسته
* روابط چین و اسرائیل

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه تایوان