بیانیه انگلیسی-فرانسوی

**بیانیه انگلیسی-فرانسوی** سندی بود که از سوی بریتانیای کبیر و فرانسه اندکی پس از متارکه مودروس و تسلیم امپراتوری عثمانی منتشر شد. برخی منابع تاریخ انتشار آن را ۷ نوامبر ۱۹۱۸ و برخی دیگر ۹ نوامبر ۱۹۱۸ ذکر کرده‌اند.

این بیانیه تلاش داشت دلایل تصمیم دو قدرت اروپایی برای مشارکت در نبرد بر سر سرزمین‌های عثمانی را توضیح دهد. فرانسه و بریتانیا مدعی شدند که هدفشان «رهایی کامل و نهایی مردمانی» است که زیر ستم امپراتوری عثمانی بودند و نیز برپایی حکومت‌های دموکراتیک در سوریه عثمانی، عراق عثمانی (بین‌النهرین) و دیگر سرزمین‌هایی که هنوز به «آزادسازی» نیاز داشتند.

بیانیه به‌صراحت تأکید می‌کرد که شکل حکومت‌های جدید را مردم محلی تعیین خواهند کرد و قدرت‌های امضاکننده آن را تحمیل نخواهند کرد. هدف از صدور این بیانیه فرونشاندن بدگمانی اعراب نسبت به جاه‌طلبی‌های احتمالی استعماری یا امپریالیستی اروپاییان بود.

## پیش‌زمینه
در جریان جنگ جهانی اول، بریتانیا و فرانسه با هدف تضعیف امپراتوری عثمانی به توافق‌ها و تعهدات گوناگونی دست زدند؛ از جمله مکاتبات مک‌ماهون-حسین و توافق‌نامه سایکس–پیکو. با نزدیک شدن به پایان جنگ و تسلیم عثمانی با متارکه مودروس، دو قدرت اروپایی نیاز به صدور بیانیه‌ای داشتند که نگرانی‌های اعراب را دربارهٔ نیات استعماری‌شان برطرف کند.

## متن بیانیه
### ترجمه ارائه‌شده از سوی دولت بریتانیا در سند فرماندهی شماره ۵۹۷۴ (۱۶ مارس ۱۹۳۹)
هدف فرانسه و بریتانیای کبیر از پیگیری جنگی که جاه‌طلبی آلمان آن را برپا کرد در سرزمین‌های شرقی، رهایی کامل و قطعی ملت‌هایی است که مدت‌ها زیر ستم ترکان بودند و نیز برپایی حکومت‌ها و نهادهای ملی که مشروعیت خود را از ابتکار و انتخاب آزادانه مردم بومی برگیرند.

برای تحقق این اهداف، فرانسه و بریتانیا در تشویق و یاری‌رسانی به برپایی حکومت‌ها و نهادهای بومی در سوریه و بین‌النهرین که اکنون از سوی متفقین آزاد شده‌اند و نیز در سرزمین‌هایی که آزادسازی آن‌ها در جریان است هم‌داستان‌اند و این حکومت‌ها را به‌محض برپایی واقعی به رسمیت خواهند شناخت.

دو حکومت متفق نه‌تنها قصد تحمیل نهادهای خاصی بر مردم این سرزمین‌ها را ندارند بلکه تنها دغدغه‌شان تضمین کارکرد منظم حکومت‌ها و نهادهایی است که مردم آزادانه برگزیده‌اند؛ برقراری دادگری بی‌طرفانه و برابر برای همگان؛ تسهیل توسعه اقتصادی کشور از راه الهام‌بخشی و تشویق ابتکار محلی؛ گسترش آموزش؛ و پایان دادن به تفرقه‌هایی که سیاست ترکان مدت‌ها از آن‌ها بهره‌برداری کرده‌است.

### ترجمه ارائه‌شده از سوی سر عبدالرحمان در برابر کمیته ویژه سازمان ملل دربارهٔ فلسطین (آنسکاپ) در ۱۹۴۷
هدفی که فرانسه و بریتانیای کبیر از پیگیری جنگ برانگیخته‌شده از جاه‌طلبی آلمان در شرق در نظر داشتند، رهایی کامل و نهایی مردمانی بود که چنین مدت درازی زیر ستم ترکان قرار داشتند و نیز برپایی حکومت‌ها و نهادهای ملی که مشروعیت خود را از اعمال آزادانه ابتکار و انتخاب مردم بومی برگیرند.

در پیگیری این اهداف، فرانسه و بریتانیا بر یاری‌رسانی به برپایی حکومت‌ها و نهادهای بومی در سوریه و بین‌النهرین که پیش‌تر از سوی متفقین آزاد شده‌اند و نیز در سرزمین‌هایی که در تلاش آزادسازی آن‌ها بودند توافق دارند و این حکومت‌ها را به‌محض برپایی واقعی به رسمیت خواهند شناخت.

تنها دغدغه دو قدرت [یعنی فرانسه و بریتانیا] ارائه پشتیبانی و یاری کارآمدی است که کارکرد روان حکومت‌ها و نهادهایی را تضمین کند که مردم با اراده آزاد خود برگزیده‌اند؛ برقراری دادگری بی‌طرفانه و برابر برای همگان؛ تسهیل توسعه اقتصادی کشور از راه ترویج و تشویق ابتکار محلی؛ گسترش آموزش؛ و پایان دادن به تفرقه‌هایی که سیاست ترکان چنین مدت درازی از آن‌ها بهره‌برداری کرده‌است. این همان وظیفه‌ای است که دو قدرت متفق آرزوی انجام آن را در سرزمین‌های آزادشده دارند.

## پیامدها
نیات واقعی فرانسه و بریتانیا هرچه بود، بیشتر سرزمین‌های یادشده سرانجام به استقلال رسیدند؛ برخی از آن‌ها مانند لبنان، سوریه و اردن پس از دوره‌ای اداره تحت قیمومت جامعه ملل به استقلال دست یافتند. با این حال در عمل فرانسه و بریتانیا تا پس از جنگ جهانی دوم کنترل هر دو منطقه را در دست داشتند.

همه مردمان آزادشده به «حکومت‌ها و نهادهایی که مردم آزادانه برگزیده‌اند» دست نیافتند. کردها میان کشورهای تازه‌تأسیس سوریه، عراق و ترکیه تقسیم شدند و بخشی نیز همچنان زیر حاکمیت ایران ماندند. فلسطینیان نیز سرانجام میان کشور اسرائیل که مهاجران یهودی آن را اداره می‌کردند، سرزمین‌های اشغالی فلسطین و اردن پراکنده شدند و بیشتر آنان به‌عنوان آوارگان در چندین کشور منطقه سکنا گزیدند.

## جستارهای وابسته
* انقلاب بزرگ عربی
* پان‌عربیسم
* مکاتبات مک‌ماهون-حسین
* توافق‌نامه سایکس–پیکو
* بیانیه بالفور
* توافق قلبی
* تعیین سرنوشت

## منابع

* 
* 
* 
* 

رده:بریتانیا در جنگ جهانی اول
رده:امپراتوری بریتانیا در جنگ جهانی اول
رده:امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول
رده:روابط بریتانیا و فرانسه
رده:فرانسه در ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:بریتانیا در ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:اسناد قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:اسناد ۱۹۱۸ (میلادی)