محاکمه جادوگران در ایتالیا

**محاکمه جادوگران** در ایالت‌های ایتالیایی امروزی ایتالیا، مسئله‌ای پیچیده است. محاکمه جادوگران می‌توانست توسط تعدادی از دادگاه‌های سکولار مختلف و همچنین توسط دادگاه تفتیش عقاید رومی مدیریت شود و اسناد در هر دو مورد تنها تا حدی حفظ شده است. پیچیدگی بیشتر این واقعیت است که ایتالیا در طول دوره زمانی که محاکمه جادوگران در آن رخ داده است، از نظر سیاسی بین تعدادی از ایالت‌های مختلف تقسیم شده بود؛ و اینکه تاریخ‌نگاری به‌طور سنتی تاریخ ایتالیای شمالی و ایتالیای جنوبی را از هم جدا کرده است. همه این مسائل، تحقیق در مورد محاکمه جادوگران در ایتالیای امروزی را پیچیده می‌کند و تخمین شدت و تعداد اعدام‌ها بین صدها تا هزاران قربانی متغیر بوده است.

## تاریخچه
### شدت
شمال ایتالیا از جمله نخستین مناطق اروپایی بود که موج دادگاه‌های مربوط به جادوگری را تجربه کرد، و برخلاف بسیاری از نقاط دیگر، اوج این محاکمات در دوران شکوفایی فرهنگی و هنری رنسانس ایتالیا رخ داد—دورانی که معمولاً با پیشرفت عقل‌گرایی و علم شناخته می‌شود، اما در عین حال، بستر مناسبی برای گسترش ترس‌های جمعی و باورهای خرافی نیز فراهم آورد. آغاز این روند به پرونده‌ای پرسروصدا در شهر میلان در سال ۱۳۸۴ بازمی‌گردد؛ دادگاهی که توجه عمومی را به موضوع جادوگری جلب کرد و زمینه‌ساز سلسله‌ای از محاکمات مشابه در قرن پانزدهم شد.

در طول این قرن، دادگاه‌های جادوگری در نقاط مختلف ایتالیا به‌طور چشمگیری افزایش یافتند و در برخی موارد به محاکمات دسته‌جمعی و اعدام‌های گسترده انجامیدند. از جمله این موارد می‌توان به محاکمات خونین در شهر کونئو در سال ۱۴۷۷، پاویا در ۱۴۷۹، و منطقه والتلینا در سال‌های ۱۴۶۰، ۱۴۸۳ و ۱۴۸۵ اشاره کرد. همچنین در ناحیه کاناوزه، در سال‌های ۱۴۷۲ و ۱۴۷۵ تا ۱۴۷۶، و در شهرهای پِوِراگنو در سال‌های ۱۴۸۵ و ۱۴۸۹، و کارینیانو در فاصله سال‌های ۱۴۹۳ تا ۱۴۹۴، موجی از محاکمات و اعدام‌های مرتبط با جادوگری به وقوع پیوست. این دادگاه‌ها اغلب با شکنجه، اعترافات اجباری، و صدور احکام مرگ همراه بودند و فضای اجتماعی را با ترس، بی‌اعتمادی و خشونت آمیخته می‌کردند. اوج این محاکمات در دوران جنگ‌های ایتالیا رخ داد—دوره‌ای پرآشوب که از اواخر قرن پانزدهم آغاز شد و تا میانه قرن شانزدهم ادامه یافت. در این دوران، درگیری‌های نظامی میان قدرت‌های اروپایی در خاک ایتالیا، همراه با بحران‌های سیاسی و مذهبی، زمینه را برای تشدید ترس‌های جمعی و گسترش اتهامات جادوگری فراهم کرد. جادوگران، به‌عنوان نماد شر و تهدید، قربانی فضای پرتنش و بی‌ثبات آن زمان شدند. با آغاز دهه ۱۵۳۰، روند اعدام‌های مرتبط با جادوگری در ایتالیا رو به کاهش گذاشت. در دهه‌های بعد، به‌جای صدور حکم اعدام، مجازات‌های سبک‌تری چون تبعید، زندان، یا توبه اجباری رایج شد. این تغییر، نشان‌دهنده تحول تدریجی در نگاه قضایی و اجتماعی به موضوع جادوگری بود—تحولی که از شدت خشونت کاست، اما همچنان ریشه‌های خرافی و ترس‌های تاریخی را در خود حفظ کرد. دادگاه‌های جادوگری در ایتالیا، با تمام خشونت و پیچیدگی‌شان، بخشی از تاریخ تاریک اروپا در مواجهه با ناشناخته‌ها و بحران‌های اجتماعی باقی مانده‌اند.

ایالت‌های ایتالیا موج دوم اعدام‌های جادوگری را در دوران اصلاحات متقابل تجربه کردند و بین حدود ۱۵۸۰ تا ۱۶۶۰ به اوج خود رسیدند، قبل از اینکه سرانجام کاهش یابند.

### محاکمات جادوگران در دوران تفتیش عقاید
در روند تاریخی محاکمات جادوگری در ایتالیا، نقش دادگاه تفتیش عقاید معمولاً محدود به مواردی بود که مقامات محلی یا افکار عمومی خواستار مداخله آن بودند. برخلاف تصور رایج که تفتیش عقاید را عامل اصلی در سرکوب جادوگران می‌داند، در عمل این نهاد مذهبی تنها در پاسخ به درخواست‌های رسمی یا فشارهای اجتماعی وارد عمل می‌شد و به‌ندرت به‌طور مستقل اقدام به برگزاری دادگاه می‌کرد.

با این حال، در برخی موارد استثنایی، دادگاه تفتیش عقاید خود رأساً محاکماتی بزرگ و گسترده را برگزار کرد. از جمله مهم‌ترین این موارد می‌توان به محاکمات مشهور در منطقه وال کامونیکا در فاصله سال‌های ۱۵۱۸ تا ۱۵۲۱ اشاره کرد، که با شمار بالایی از متهمان و احکام سنگین همراه بود. همچنین در سال ۱۵۲۳، در منطقه سوندریو، دادگاه تفتیش عقاید یکی دیگر از محاکمات گسترده جادوگری را برگزار کرد. این دو پرونده، به‌عنوان نمونه‌هایی نادر از مداخله مستقیم این نهاد در سطح ملی، در تاریخ حقوقی ایتالیا ثبت شده‌اند. در اغلب موارد، دادگاه تفتیش عقاید نسبت به دادگاه‌های عرفی و سکولار، رویکردی منظم‌تر و قانون‌مندتر در رسیدگی به پرونده‌های جادوگری داشت. برخلاف دادگاه‌های محلی که گاه تحت تأثیر خرافات، فشارهای اجتماعی یا انگیزه‌های سیاسی، احکام سنگین و غیرمنصفانه صادر می‌کردند، تفتیش عقاید تلاش می‌کرد تا به اصول حقوقی زمان پایبند باشد. حتی در مواردی ثبت شده که این نهاد احکام صادرشده توسط دادگاه‌های سکولار را لغو کرده است، به‌ویژه زمانی که حقوق متهمان در روند دادرسی نقض شده بود یا شواهد کافی برای اثبات جرم وجود نداشت. این رفتار، هرچند در تضاد با چهره تاریخی تفتیش عقاید در اروپا به‌نظر می‌رسد، نشان‌دهنده پیچیدگی‌های حقوقی و نهادی در ایتالیا قرون وسطی و رنسانس است. دادگاه تفتیش عقاید، در کنار نقش مذهبی‌اش، گاه به‌عنوان نهاد ناظر بر عدالت نیز عمل می‌کرد و در برخی موارد، از شدت خشونت و بی‌عدالتی در محاکمات جادوگری کاست. این واقعیت، بخشی از تاریخ چندلایه و متناقض برخورد با جادوگری در اروپا را آشکار می‌سازد.

دادگاه تفتیش عقاید، جادوگری را در مقایسه با بدعت، اولویتی نمی‌دانست، به ویژه پس از معرفی اصلاحات متقابل، این سیاست را حفظ کرد که سبت جادوگران توهمی ناشی از شیطان است نه واقعی، و اتهام جادوگری را صرفاً بر اساس شهادت فردی که از قبل متهم شده بود، نمی‌پذیرفت. همانند مورد بدعت، افرادی که توسط دادگاه تفتیش عقاید به جرم جادوگری محکوم شده و توبه می‌کردند، در اولین محکومیت اعدام نمی‌شدند، مگر اینکه دوباره مرتکب جرم شده و آن را تکرار می‌کردند، که این نیز با دادگاه‌های سکولار در تضاد بود.

### محاکمات جادوگران سکولار

به‌طور سنتی، تحقیقات در مورد محاکمات جادوگران در ایتالیا بر محاکمات جادوگران انجام شده توسط دادگاه‌های تفتیش عقاید متمرکز بوده است، که تصور نادرستی از مقیاس محاکمات جادوگران ارائه می‌دهد، زیرا بیشتر محاکمات جادوگران در ایتالیا توسط دادگاه‌های سکولار محلی و نه توسط دادگاه‌های تفتیش عقاید انجام می‌شد.

در دوران اصلاحات ضدپروتستانی، معروف به ضداصلاحات، ایالت‌های ایتالیا وارد دومین موج گسترده از محاکمات و اعدام‌های مرتبط با جادوگری شدند—موجی که از حدود سال ۱۵۸۰ آغاز شد و تا حدود سال ۱۶۶۰ به اوج خود رسید، پیش از آن‌که به‌تدریج فروکش کند. این دوره، برخلاف تصور رایج که آن را صرفاً دوران بازگشت اقتدار کلیسا می‌داند، در عمل شاهد افزایش شدید ترس‌های جمعی، خرافات، و خشونت قضایی علیه کسانی بود که به جادوگری متهم می‌شدند.

در این موج دوم، برخلاف دوره‌های پیشین، بیشتر دادگاه‌های جادوگری توسط نهادهای عرفی و محلی برگزار می‌شدند، نه توسط دادگاه تفتیش عقاید. این نکته از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا نشان می‌دهد که ترس از جادوگری دیگر صرفاً مسئله‌ای مذهبی نبود، بلکه به دغدغه‌ای اجتماعی و سیاسی در سطح محلی تبدیل شده بود. دادگاه‌های سکولار، که اغلب تحت تأثیر فشارهای مردمی، رقابت‌های محلی، یا بحران‌های اقتصادی و اجتماعی عمل می‌کردند، نقش اصلی را در پیگیری و صدور احکام علیه متهمان ایفا کردند.

در این دوره، چندین محاکمه دسته‌جمعی بزرگ با شمار بالایی از متهمان و اعدام‌ها ثبت شده است. از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به محاکمات گسترده در منطقه وال دی فاسا اشاره کرد که در سه مرحله در سال‌های ۱۵۷۳، ۱۶۲۷ تا ۱۶۳۱، و سپس در ۱۶۴۳ تا ۱۶۴۴ برگزار شد. این منطقه، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و بافت فرهنگی خاص خود، یکی از کانون‌های اصلی ترس از جادوگری در شمال ایتالیا بود.

همچنین در منطقه وال دی نون، بین سال‌های ۱۶۱۱ تا ۱۶۱۵، موجی از محاکمات و اعدام‌ها به وقوع پیوست. شهر تورینو در سال ۱۶۱۹، و منطقه نوگارِدو در فاصله سال‌های ۱۶۴۰ تا ۱۶۴۷، نیز شاهد محاکمات گسترده‌ای بودند که در آن ده‌ها نفر به جرم جادوگری محکوم شدند. در دهه ۱۶۷۰، منطقه والتلینا بار دیگر به صحنه محاکمات دسته‌جمعی تبدیل شد، که آخرین نمونه‌های بزرگ از موج دوم دادگاه‌های جادوگری در ایتالیا محسوب می‌شود. این محاکمات، اغلب با شکنجه، اعترافات اجباری، و فضای سنگین ترس و بی‌اعتمادی همراه بودند. زنان، به‌ویژه در جوامع روستایی، بیشترین قربانیان این روند بودند، و اتهامات جادوگری معمولاً با خصومت‌های شخصی، رقابت‌های خانوادگی، یا بحران‌های اجتماعی گره خورده بود. موج دوم محاکمات جادوگری در ایتالیا، با تمام خشونت و پیچیدگی‌اش، بازتابی از تنش‌های مذهبی، سیاسی و فرهنگی دوران ضداصلاحات بود—دورانی که در آن، ترس از ناشناخته‌ها و تلاش برای کنترل جامعه، به ابزار سرکوب و حذف تبدیل شد.

دادگاه‌های سکولار تا قرن هجدهم به برگزاری محاکمات جادوگران ادامه دادند، هرچند شدت آن از نیمه دوم قرن هفدهم کاهش یافت و اعدام‌ها در نتیجه محاکمات جادوگران تب گرفت. آخرین اعدام‌های غیرقانونی توسط دادگاه‌های سکولار در شمال ایتالیا در سال ۱۷۲۳ در پیمونته و در سال ۱۷۲۴ در ونیز انجام شد.

## جستارهای وابسته
* جادوگری در ایتالیا

## منابع

رده:ایتالیا در سده ۱۵ (میلادی)
رده:ایتالیا در سده ۱۶ (میلادی)
رده:ایتالیا در سده ۱۷ (میلادی)
رده:تاریخ اجتماعی ایتالیا
رده:تاریخ حقوق ایتالیا
رده:تاریخ سیاسی ایتالیا