گروه برنتا

**گروه برنتا** یا **دولومیت‌های برنتا** () یک رشته کوه و زیررشته‌ای از آلپ‌های رتیایی در گروه کوه‌های آلپ آهکی جنوبی است. این رشته کوه‌ها در استان ترنتینو، در شمال شرقی ایتالیا واقع شده‌اند. این تنها گروه دولومیتی در غرب رودخانه آدیجه است؛ بنابراین، از نظر جغرافیایی، آنها همیشه بخشی از رشته کوه‌های دولومیت در نظر گرفته نشده‌اند. با این حال، از نظر زمین‌شناسی، آنها قطعاً هستند - و بنابراین گاهی اوقات **"دولومیت‌های غربی"** نامیده می‌شوند. به عنوان بخشی از دولومیت‌ها، گروه برنتا رسماً به عنوان میراث جهانی یونسکو تحت کنوانسیون میراث جهانی شناخته شده است.

## زمین‌شناسی و یخچال‌شناسی
جایگزین=UNESCO World Heritage Site|چپ
از نظر زمین‌شناسی، گروه برنتا با گروه‌های کوهستانی همسایه که از گرانیت تشکیل شده‌اند مانند اورتل و آداملو / پرسانلا بسیار متفاوت است. قله‌های اصلی از دولومیت سخت و فشرده تشکیل شده‌اند، در حالی که زیرگروه‌های پیرامونی اغلب از دولومیت یا سنگ آهک آهکی‌تر تشکیل شده‌اند. دولومیت سخت در ابتدا در دوران مزوزوئیک، زیر سطح اقیانوس کم‌عمق تتیس، حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش تشکیل شد. دولومیت سخت و فشرده با محتوای منیزیم بالا در دوره تریاس بالایی تشکیل شد. مواد نرم‌تر و آهکی‌تر بعداً، در اواخر تریاس و اوایل ژوراسیک، رسوب کردند. این تفاوت برای کوهنوردانی که در قله‌های بخش مرکزی گروه برنتا سنگی بسیار فشرده‌تر و قابل اعتمادتر نسبت به زیرگروه‌های پیرامونی پیدا می‌کنند، به وضوح قابل توجه است. در نهایت، این لایه‌ها توسط فعالیت‌های تکتونیکی که منجر به تشکیل آلپ در طول ائوسن شد، به سمت بالا رانده شدند. این فعالیت‌ها از حدود ۶۶ میلیون سال پیش آغاز شده و منجر به تشکیل چین‌خوردگی‌ها و گسل‌های راندگی شده است. فرسایش بعدی، چشم‌انداز دولومیتی را با قله‌های عمودی شیب‌دار آن، همان‌طور که اکنون می‌شناسیم، تراشیده است. اگرچه بقایای مورن‌های عظیم نشان می‌دهد که گروه برنتا زمانی توسط یخچال‌های بزرگ محصور شده بود، اما بقایای آنها اکنون بسیار کوچک هستند و در طول صد سال گذشته به‌طور پیوسته در حال کوچک شدن بوده‌اند. به‌طور سنتی، یخچال‌های برنتا نسبتاً کوچک بودند و *"ودرت"* نامیده می‌شدند. در طول صد سال گذشته، عقب‌نشینی یخچال‌های طبیعی از سال ۱۸۵۰ اندازه آنها اغلب به کمتر از نصف اندازه اولیه‌شان در حدود سال ۱۹۰۰ کاهش یافته است. به نظر می‌رسد تغییرات اقلیمی دلیل اصلی این امر باشد.

## جغرافیا
گروه برنتا از موارد زیر جدا شده است:
# رشته کوه‌های آلپ اورتلر در شمال، کنار دره نوچه
# گروه آداملو-پرسانلا در غرب، کنار گذرگاه کامپو کارلو مگنو و رودخانه سارکا
# کوه‌های فیمه در شرق، کنار دره آدیجه.

گروه برنتا منطقه نسبتاً وسیعی را پوشش می‌دهد. این گروه را می‌توان به بخش‌های زیر تقسیم کرد:
# بخش جنوبی، شامل توده کوه توسا، رشته کوه آمبیز و زیرگروه‌های والون، فراسینگلی، گز؛
# بخش مرکزی، شامل زنجیره اسفولمینی و توده سیما برنتا و همچنین زیر گروه‌های مونت داینو، گایاردا/آلتیسیمو و گروست.
# بخش شمالی شامل زنجیره شمالی و زیرگروه لا کامپا.

از نظر فنی، کوه‌های شانه‌دار، مانند کوه‌های سیما پاگانلا در سمت شرق، مونته گازا و کوه‌های دوس دل سابیون در سمت غرب، باید بخشی از گروه برنتا در نظر گرفته شوند، اما این کوه‌ها بسیار حاشیه‌ای هستند. گروه برنتا تعدادی دریاچه دارد که دریاچه مولونو و دریاچه توول از مهم‌ترین آنها هستند.

## قله‌ها
بندانگشتی|باسو در برج ناقوس
قله‌های قابل توجه گروه برنتا عبارتند از:

تحقیقات اخیر نشان داده است که سیما توسا به ارتفاع ۳۱۷۳ متر نیست و احتمالاً از سیما برنتا کوتاه‌تر است.

## گذرگاه‌های کوهستانی
گذرگاه‌های اصلی کوهستانی گروه برنتا عبارتند از:

## تاریخچه اکتشاف
احتمالاً گروه برنتا بارها توسط شکارچیان محلی مورد کاوش قرار گرفته بود، اما کاوش علمی و کوهنوردی در سال 1864 آغاز شد، زمانی که جان بال، کاوشگر (ایرلندی-)بریتانیایی و بنیانگذار باشگاه آلپاین بریتانیا، پیمایش شرقی-غربی گروه برنتا را بر فراز بوکا دی برنتا انجام داد. یک سال بعد، او به قله سیما توسا رسید، اما متوجه شد که چند روز قبل، در ۲۰ ژوئیه ۱۸۶۵، بپی لاس از پریمیرو و همراهانش مدعی این قله شده بودند. بال در مورد تلاش‌های خود در مجله آلپاین نوشت و سایر کاوشگران بریتانیایی را به گروه برنتا جذب کرد. داگلاس فرشفیلد، که بعدها رئیس باشگاه معتبر آلپاین شد، در سال ۱۸۷۱ از راه رسید. او و همراهانش فرانسیس فاکس تاکت و راهنمای فرانسوی فرانسوا دوواسود از شامونی به آنجا رسیدند. این مردان که همگی به چهره‌های اصلی عصر طلایی کوهنوردی تبدیل شدند، در سال‌های ۱۸۷۱ و ۱۸۷۲ در گروه برنتا و پرزانلا فعال بودند. در سال ۱۸۷۱ آنها به قله سیما برنتا رسیدند. دیگر کوهنوردان بریتانیایی آن دوران که به اکتشاف گروه برنتا کمک کردند، آرتور جان باتلر (ao 1884: سیما دگلی آرمی، ۱۸۸۵: برج آلتو)، آلبرت دو فالکنر و ادوارد تئودور کامپتون بودند. دومی به عنوان یک هنرمند در آلمان فعالیت کرد و کاملاً در صفوف انجمن کوهنوردی آلمان (DÖAV) ادغام شد و برای آن مجموعه بزرگی از نقاشی‌ها و تصاویر را خلق کرد که گروه برنتا را نیز در برخی تصاویر قابل توجه به تصویر می‌کشد. ترنتینو تا سال ۱۹۱۸ «ولشتیرول» بخشی از امپراتوری اتریش-مجارستان بود، بنابراین طبیعی بود که DÖAV به کاوش در این کوه‌ها علاقه‌مند شود. پس از اینکه کارل شولتز به سومین و بلندترین قله کروزون دی برنتا رسید و یافته‌های خود را گزارش داد، دیگر کوهنوردان آلمانی و اتریشی راه خود را به گروه برنتا پیدا کردند.
پرونده:John_Ball_(naturalist).jpg|جایگزین=John Ball (1818-1889)|جان بال (۱۸۱۸-۱۸۸۹)
پرونده:Torre_di_Brenta,_Compton.jpg|جایگزین=E.T. Compton: Torre di Brenta|ای تی کامپتون: توره دی برنتا
پرونده:Crozzon_di_Brenta,_Early_Twenties.pdf|جایگزین=Crozzon di Brenta, Vedretta dei Camosci, Early '20s|Crozzon di Brenta, Vedretta dei Camosci، اوایل دهه ۲۰
پرونده:Douglas_Freshfield.jpg|جایگزین=Douglas Freshfield (1845-1934)|داگلاس فرشفیلد (۱۸۴۵-۱۹۳۴)
پرونده:Cima_Brenta,_E._T._Compton.jpg|جایگزین=E.T. Compton: Cima Brenta|ای تی کامپتون: سیما برنتا
پرونده:Escursionisti'25riftosa.pdf|جایگزین=Rif. Tosa, August 3, 1925|ریف. توسا، ۳ آگوست ۱۹۲۵
کارهای اکتشافی و توصیفی مهمی توسط آلفرد فون رادیو-رادیس و هانس بارت انجام شد. کوهنوردان آلمانی زبان مانند گوتفرید مرزباخر، استک، مایر، آدانگ، هاینمن و دیگران ردپای خود را در دولومیت‌های برنتا به جا گذاشتند. در حدود آغاز قرن بیستم، روحیه رقابتی بین کوهنوردان ایتالیایی و آلمانی زبان ایجاد شد که الهام اصلی آن از احساسات ناسیونالیستی نوظهور در منطقه بود. علاوه بر این، ماهیت اکتشافی کوهنوردان جای خود را به صعود سنگ‌نوردی به عنوان یک ورزش داد. تکمیل اتحاد ایتالیا در سال ۱۸۷۰ انتظاراتی را در تیرول ایتالیایی زبان برانگیخت. روحیه غیرمذهبی‌گرایی به‌طور فزاینده‌ای در بین کوهنوردان محلی وجود داشت که در سال 1872 انجمن کوهنوردان Tridentini خود را تأسیس کرده بودند. در سال ۱۸۸۲ آنها اولین کلبه کوهستانی واقع در گروه برنتا، نزدیک به بوکا دی برنتا: ریفوجیو توسا، در  را ساختند. . کوهنوردان محلی مانند کارلو و جوزپه گارباری و نینو پولی، شروع به دنبال کردن راه راهنمایان محلی، ماتئو و بونیفاسیو نیکولوسی و آنتونیو دالاجیاکومو، کردند که تمام خارجی‌ها را به قله‌ها هدایت کرده بودند. خصومت با کوهنوردان آلمانی با ادعای سوار شدن بر تلاش‌های ایتالیک تشدید شد. DÖAV Sektion برمن در سال ۱۸۹۷ تصمیم گرفت یک کلبه کوهستانی بزرگ در زین سنگی درست بالای Rifugio Tosa بسازد.

## جستارهای وابسته
* دولومیت‌ها

## منابع

رده:آلپ رتی
رده:اعضای شبکه ژئوپارک‌های جهان
رده:رشته‌کوه‌های آلپ
رده:رشته‌کوه‌های ترنتینو
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:میراث جهانی در ایتالیا