نبرد امرتسر

## نبرد امرتسر
نبرد امرتسر که همچنین به نام نبرد گوهالوار شناخته می‌شود، در ۱۱ نوامبر ۱۷۵۷ میان امپراتوری درانی و شیهدان میسل از دال خالسا رخ داد. پس از چهارمین لشکرکشی احمدشاه درانی، ارتش او توسط گروه‌های سیک تحت فرمان آلا سینگ و بابا دیپ سینگ مورد حمله قرار گرفت. پس از این حملات، احمدشاه مکان مقدس سیک‌ها، معروف به هارماندیر صاحب در امرتسر را تخریب کرد. 

خبر تخریب هارماندیر صاحب به بابا دیپ سینگ رسید و او سوگند خورد که این مکان مقدس را از دست افغان‌ها آزاد کند. این امر منجر به یک نبرد شدید در روستای گوهالوار، نزدیک امرتسر شد. نتیجهٔ نبرد کشته شدن بابا دیپ سینگ و پیروزی افغان‌ها بود.

## پیش‌زمینه
در ژانویه ۱۷۵۷، احمدشاه درانی پس از غارت هندوستان و تخریب دهلی به افغانستان بازگشت، هنگامی که ارتش او تحت فرمان شاهزاده تیمور شاه و جهان‌خان، توسط گروه‌های سیک به فرمان آلا سینگ و بابا دیپ سینگ در نزدیکی سیرهند مورد حمله قرار گرفت و غنائمشان به دست سیک‌ها افتاد. ارتش مجدداً در مالرکوتلا مورد حمله، آزار و غارت قرار گرفت. هنگامی که احمدشاه به لاهور رسید، یک گروه نظامی برای غارت امرِتسر فرستاد که هارماندیر صاحب را تخریب و جمعیت سیک‌ها را قتل‌عام کرد.  

در مه ۱۷۵۷، احمدشاه تیمور شاه را به عنوان فرماندار لاهور منصوب کرد و جهان‌خان را به عنوان معاون او تعیین کرد و تیمور شاه مأمور شد که سیک‌ها را سرکوب کند. سیک‌ها به مناطق هیمالیا و بیابان مالوا پناه بردند. خبر تخریب هارماندیر صاحب به بابا دیپ سینگ رسید که در دامداما صاحب مستقر بود. او خشمگین شد و سوگند خورد که هارماندیر صاحب را از افغان‌ها آزاد کند و جشن دیوالی را در امرتسر برگزار کند. بابا دیپ سینگ توانست گروهی حدود ۱٬۰۰۰ نفر از پیروان خود از روستاهای مختلف جمع کند و به سوی امرتسر حرکت کند.

## نبرد
با دریافت خبر تجمع سیک‌ها در امرتسر، جهان‌خان یک نیروی افغان را برای مقابله با آن‌ها بسیج کرد. او دستور داد هر فردی در لاهور که اسب دارد، چه در خدمت دولت باشد و چه نباشد، به این لشکرکشی بپیوندد. نگهبانان شخصی موغلانی بیگوم نیز به او ملحق شدند و قاسم‌خان نیز به لشکرکشی علیه سیک‌ها پیوست. جهان‌خان حاجی عطایی خان را فراخواند تا به او در امرتسر بپیوندد و با ارتشی ۲٬۰۰۰ نفری به روستای گوهالوار رسید. طبق نظر سورجیت سینگ گاندی، تعداد کل سربازان افغان حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر بود، در حالی که دیپ سینگ ارتشی حدود ۵٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ نفری را بسیج کرد.

در جریان نبرد، جهان‌خان تقریباً توسط نیروهای سیک غافلگیر شد تا اینکه نیروهای کمکی حاجی عطایی خان وارد شدند. سیک‌ها شکست خوردند و بسیاری کشته شدند، در حالی که جهان‌خان به پیروزی رسید و بابا دیپ سینگ کشته شد.

بابا دیپ سینگ با جمال شاه، یکی از فرماندهان افغان، دوئل کرد و ضربه‌ای مرگبار به گردنش وارد شد، در حالی که جمال شاه کشته شد. با وجود آسیب شدید، بابا دیپ سینگ به نبرد ادامه داد تا سرانجام جان باخت. افسانه می‌گوید که او حتی پس از جدا شدن سرش، با دست دیگر شمشیر به دست، به جنگ ادامه داد.

## پیامد
پس از شکست، سیک‌ها تا امرتسر تعقیب شدند. هنگام ورود افغان‌ها به شهر، آن‌ها با پنج سرباز سیک در دروازه اصلی درگیر شدند و میر نعمت‌خان، یکی از سران لاهور، کشته شد. افغان‌ها شب را در شهر اردو زدند و چند روز بعد به لاهور بازگشتند. یک یادبود برای بابا دیپ سینگ و دیگر کشته‌شدگان نبرد ساخته شد. سایر فرماندهان و سربازان سیک کشته‌شده شامل رام سینگ، سجن سینگ، بهادر سینگ، آگار سینگ، هرا سینگ، کور سینگ، مانا سینگ و سنت سینگ بودند.

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Singh, Bhagat (1993). *A History of the Sikh Misals*. Publication Bureau Punjabi University Patiala ISBN 978-8130201818
*Gupta, Hari (2007). *.* Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd. ISBN 81-215-0248-9
*Singh, Ganda (1959). *.* Asia Publishing house.
*Singh, Harbans (1995). *[https://archive.org/details/TheEncyclopediaOfSikhism-VolumeIA-d/page/n1/mode/2up?q=dip The Encyclopedia of Sikhism Vol I A-D]* (2nd ed.) Patiala:Punjabi University.
*Singh, Bhagat Lakshman (1923). *Sikh Martyrs*. Ludhiana: Lahore Book Shop  

رده:نبردهایی که سلطنت درانی در آن دخیل بود
رده:درگیری‌ها در ۱۷۵۷ (میلادی)