سیاره خون‌آشام‌ها

**سیاره خون‌آشام‌ها** ()، (به ایتالیایی: **Terrore nello spazio**؛ به معنای *وحشت در فضا*) یک فیلم علمی-تخیلی و ترسناک محصول سال ۱۹۶۵ به کارگردانی و نویسندگی مشترک ماریو باوا، تهیه‌کنندگی فولویو لوچیزانو و با بازی بری سالیوان و نرما بنگل است. فیلم‌نامه این اثر بر اساس یک داستان کوتاه علمی-تخیلی به زبان ایتالیایی به نام «یک شب ۲۱ ساعته» نوشته رناتو پسترینیرو ساخته شده است. این فیلم تجربیات وحشتناک خدمه دو فضاپیمای غول‌پیکر را دنبال می‌کند که در یک سیاره ناشناخته و شوم فرود اضطراری کرده‌اند. ساکنان غیرجسمانی این دنیای بیگانه، بدن‌های خدمه‌ای را که در طول سقوط جان باخته‌اند تسخیر می‌کنند و از این مردگان متحرک برای تعقیب و کشتن بازماندگان باقی‌مانده استفاده می‌کنند.

این فیلم محصول مشترک شرکت «ایتالین اینترنشنال فیلم» و آمریکن اینترنشنال پیکچرز (AIP) است و بخشی از بودجه آن توسط شرکت اسپانیایی «کاستیا کوپراتیوا سینماتوگرافیکا» تأمین شده است. AIP فیلم *سیاره خون‌آشام‌ها* را به عنوان فیلم مکمل در یک برنامه دو فیلم با یک بلیت همراه با فیلم *[[بمیر، هیولا، بمیر!]]* (۱۹۶۵) به کارگردانی دنیل هالر اکران کرد.

سال‌ها پس از انتشار، برخی از منتقدان خاطرنشان کرده‌اند که فیلم باوا تأثیر عمده‌ای بر فیلم‌های *[[بیگانه (فیلم ۱۹۷۹)|بیگانه]]* (۱۹۷۹) و *[[پرومتئوس (فیلم)|پرومتئوس]]* (۲۰۱۲) ساخته ریدلی اسکات، هم از نظر جزئیات داستانی و هم از نظر طراحی بصری داشته است.

## خلاصه داستان
دو سفینه بزرگ بین‌سیاره‌ای در یک سفر اکتشافی به اعماق فضای ناشناخته، یک پیام اس‌اواس را دریافت می‌کنند که از «آئورا»، یک سیاره کاوش‌نشده، ساطع می‌شود. هر دو سفینه، *گالیوت* و *آرگوس*، تلاش می‌کنند بر روی سطح این دنیای پوشیده از مه فرود بیایند. هنگام ورود به اتمسفر سیاره، خدمه *آرگوس* توسط نیرویی ناشناخته تسخیر شده و سعی می‌کنند با خشونت یکدیگر را به قتل برسانند. تنها کاپیتان مارکاری اراده مقاومت دارد و می‌تواند بقیه افراد کشتی خود را از حالت هیپنوتیزم و آدم‌کشی خارج کند.

پس از فرود *آرگوس* بر سطح سیاره، خدمه پیاده شده و به جستجوی *گالیوت* در چشم‌انداز وهم‌آلود می‌پردازند. مه غلیظ و تپنده‌ای که با رنگ‌های عجیب و همیشه در حال تغییر روشن شده، زمین را اشباع کرده است. وقتی سرانجام به کشتی دیگر می‌رسند، متوجه می‌شوند که خدمه آن یکدیگر را کشته‌اند. توبی، برادر کوچک‌تر مارکاری، در میان کشته‌شدگان است. آن‌ها اقدام به دفن اجساد می‌کنند، اما چندین جسد در پل فرماندهی کشتی محبوس شده‌اند. مارکاری برای آوردن ابزاری جهت باز کردن اتاق مهروموم شده می‌رود، اما تا زمان بازگشت او، اجساد ناپدید می‌شوند.

تعدادی از خدمه *آرگوس* کشته می‌شوند. تیونا اجساد آن‌ها را می‌بیند که در کشتی راه می‌روند و از ترس فلج می‌شود. مارکاری به بازماندگان توصیه می‌کند که باید از آئورا فرار کنند. متأسفانه *آرگوس* در حین فرود آسیب جدی دیده و تعمیرات زمان‌برخواهد بود. در طول دوره انتظار، چندین قتل دیگر رخ می‌دهد. مارکاری در یک نوار ضبط‌شده شخصی اعتراف می‌کند که شک دارد هیچ‌کدام از آن‌ها زنده بمانند.

هنگام کاوش در آئورا، وس ویرانه‌های یک فضاپیما را در چند مایلی *آرگوس* کشف می‌کند. مارکاری، سانیا و کارتر بررسی می‌کنند. در داخل کشتی، آن‌ها بقایای اسکلتی بزرگی از خدمه‌ای که مدت‌هاست مرده‌اند کشف می‌کنند و متوجه می‌شوند که آن‌ها اولین کسانی نیستند که توسط سیگنال خطر به این سیاره کشانده شده‌اند. مارکاری و سانیا موقتاً در داخل کشتی گرفتار می‌شوند، اما موفق به فرار و بازگشت به *آرگوس* می‌گردند. کارتر به طرز غیرقابل توضیحی ناپدید می‌شود.

دو نفر از خدمه *گالیوت* به نام‌های کی‌یر و سالیس برای سرقت دستگاه «دفع‌کننده شهاب‌سنگ» به *آرگوس* می‌آیند. کی‌یر با دستگاه فرار می‌کند، اما مارکاری با سالیس مبارزه می‌کند. مارکاری لباس سالیس را پاره کرده و بدن متعفن او را می‌بیند. او درمی‌یابد که جسد سالیس توسط یک «آئورایی» هدایت می‌شود. موجود فاش می‌کند که دو کشتی به این سیاره کشانده شده‌اند تا آئورایی‌ها بتوانند از دنیای در حال مرگ خود فرار کنند. آن‌ها قصد دارند با کنترل کامل خدمه، از سفینه برای فرار به سیاره اصلی انسان‌ها استفاده کنند.

مارکاری و خدمه‌اش برای بازپس‌گیری دستگاه به سمت *گالیوت* می‌روند. آن‌ها موفق می‌شوند و بمب‌هایی را در کشتی کار می‌گذارند. در جریان درگیری، دکتر کاران و تیونا کشته می‌شوند. مارکاری و سانیا به *آرگوس* بازگشته و در حالی که *گالیوت* نابود می‌شود، فرار می‌کنند. با این حال، پس از برخاستن، مشخص می‌شود که آن‌ها نیز توسط آئورایی‌ها تسخیر شده‌اند. آن‌ها از وس، آخرین بازمانده، می‌خواهند به آن‌ها بپیوندد. وس امتناع کرده و دستگاه دفع شهاب‌سنگ را خراب می‌کند، اما در حین انجام این کار دچار برق‌گرفتگی شده و جان می‌بازد. از آنجا که دستگاه غیرقابل تعمیر است و فضاپیما هرگز به خانه نخواهد رسید، مارکاری و سانیا تصمیم می‌گیرند مسیر خود را به سمت یک سیاره نزدیک تغییر دهند: وقتی به نزدیکی آن می‌رسند، مشخص می‌شود که آن سیاره کسی نیست جز زمین.

## بازیگران
بندانگشتی|نرما بنگل در نقش سانیا و فرانکو آندری در نقش برت

* بری سالیوان در نقش کاپیتان مارک مارکاری
* نرما بنگل در نقش سانیا
* آنخل آراندا در نقش وس وسکانت
* اوی ماراندی در نقش تیونا
* فرانکو آندری در نقش گار (در نسخه انگلیسی «برت»)
* فدریکو بوئیدو در نقش هری گش
* استلیو کاندلی در نقش ماد («برد»)
* آلبرتو چونینی در نقش وان مارکاری («توبی»)
* ماریو مورالس در نقش الدون
* ایوان راسیموف در نقش دروی («کارتر»)
* ماسیمو ریگی در نقش کاپیتان نوردگ («سالیس»)
* فرناندو ویلنا در نقش دکتر کاران

## تولید
[بندانگشتی|چپ|کارگردان [ماریو باوا]]
آمریکن اینترنشنال پیکچرز (AIP) در اوایل دهه ۱۹۶۰ با فیلم‌های باوا مانند *[[نقاب شیطان (فیلم ۱۹۶۰)|نقاب شیطان]]* (۱۹۶۰) و *[[سه چهره ترس]]* (۱۹۶۳) و همچنین ده‌ها فیلم ایتالیایی دیگر، موفقیت‌های تجاری زیادی کسب کرده بود. در نهایت، مدیران AIP، ساموئل زد. آرکوف و جیمز اچ. نیکلسون تصمیم گرفتند به جای خرید حق پخش، در تولید برخی از این فیلم‌ها مشارکت کنند تا کنترل بیشتری بر محتوای آن‌ها داشته باشند. *سیاره خون‌آشام‌ها* یکی از این تولیدات مشترک بود که توسط AIP و فولویو لوچیزانو برای «ایتالین اینترنشنال فیلم» و با مشارکت مالی شرکت اسپانیایی «کاستیا کوپراتیوا سینماتوگرافیکا» ساخته شد. AIP خدمات نویسندگی ایب ملکویر را ارائه داد که آثار قبلی او شامل فیلم‌های موفقی چون *[[سیاره سرخ خشمگین]]* (۱۹۵۹) و همچنین فیلم پرهزینه *[[رابینسون کروزوئه در مریخ]]* (۱۹۶۴) بود. ملکویر فیلم‌نامه نسخه انگلیسی‌زبان فیلم را با کمک تهیه‌کننده AIP، لوئیس ام. هیوارد نوشت.

## بازخورد
بندانگشتی|پوستر ''سیاره خون‌آشام‌ها'' که تبلیغ برنامه دو فیلم با یک بلیت همراه با فیلم ''بمیر، هیولا، بمیر!'' است.
AIP این فیلم را به عنوان فیلم مکمل در یک برنامه دو فیلم با یک بلیت همراه با فیلم *[[بمیر، هیولا، بمیر!]]* (۱۹۶۵) به کارگردانی دنیل هالر اکران کرد.

### واکنش منتقدان
*سیاره خون‌آشام‌ها* از زمان اکران خود با واکنش‌های بسیار مثبت منتقدان مواجه شده است. در سال ۱۹۶۶، مجله *[[کاسل آو فرانکنشتاین]]* این فیلم را این‌گونه توصیف کرد: «یک فانتزی علمی-تخیلی ایتالیایی با فیلمبرداری زیبا، جلوه‌های ویژه عالی و رنگ‌بندی فوق‌العاده». منتقد مجله *[[ورایتی]]* معتقد بود: «داستان با صحنه‌های خونین، شوک، موسیقی وهم‌آور و جلوه‌های ویژه و نوری وحشی همراه است… کار دوربین رنگی و ارزش‌های تولیدی صیقلی و درجه یک هستند… داستانی از نوع فلش گوردون... که باید جوانان را بر لبه صندلی‌هایشان نگه دارد و بزرگترها را از به خواب رفتن بازدارد». ریچارد دیویس در *[[فیلمز اند فیلمینگ]]* نوشت: «باوا به دکورهای استودیویی به شدت مصنوعی وابسته است که برای لحظه‌ای واقعیت فرازمینی خود را باورپذیر نمی‌کند… قطعه در کل اثر ضعیفی است». *[[بولتن ماهانه فیلم]]* خاطرنشان کرد که این فیلم «پیروزی ذهن بر ماده، یا پیروزی باوا بر یک بودجه ناچیز و دیالوگ‌های دوبله شده وحشتناک است… [باوا] با مه‌های پاستلی‌رنگ و دوربین‌کشی ماهرانه، شگفتی‌های اتمسفریکی خلق می‌کند». در سال ۱۹۷۴، جو دانته نوشت: «این علمی-تخیلی کمیک‌بوکی شگفت‌انگیز، ماریو باوا کارگردان را در خلاقانه‌ترین حالت بصری خود نشان می‌دهد…» فیل هاردی در کتاب *دایرةالمعارف فیلم اوروم: علمی-تخیلی* در سال ۱۹۸۴ اشاره کرد که فیلم «یک شیرینی اتمسفریک زرق‌وبرق‌دار از باوا است… دوربین همیشه در حال حرکت باوا حس ترسناکی از تهدید ایجاد می‌کند. نتیجه، پیروزی تخیل پالپ است». گلن اریکسون در سال ۲۰۰۱ نوشت: «تغییر گوتیک خیره‌کننده باوا، داستانی عجیب از بشقاب پرندهها، تفنگ‌های پرتوای و زامبی‌ها را می‌بافد که شبیه هیچ فیلم فضایی دیگری که تا به حال ساخته شده نیست». تیم لوکاس در مجله *[[فانگوریا]]* گفت: «*سیاره خون‌آشام‌ها* معمولاً به عنوان بهترین فیلم علمی-تخیلی ساخته شده در ایتالیا و یکی از متقاعدکننده‌ترین تصاویر از یک محیط بیگانه که تا به حال به فیلم درآمده، شناخته می‌شود».

## رسانه خانگی
این فیلم چهار بار در رسانه‌های خانگی ایالات متحده منتشر شده است. اولین بار در سال ۱۹۹۳ بر روی وی‌اچ‌اس توسط اوریون پیکچرز منتشر شد. اوریون شرکت Filmways را خریداری کرده بود که خود کاتالوگ آمریکن اینترنشنال پیکچرز را خریده بود.

در ادامه، مترو گلدوین میر دارایی‌های اوریون پیکچرز را در سال ۱۹۹۷ به دست آورد. در ایالات متحده، MGM فیلم را در ۲۸ اوت ۲۰۰۱ بر روی دی‌وی‌دی منتشر کرد. کینو لوربر فیلم را در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۴ بر روی دیسک بلوری منتشر کرد. کینو لوربر مجدداً فیلم را در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۲ با بازسازی جدید 2K روی بلوری عرضه کرد. در بریتانیا، یک نسخه بازسازی شده 4K توسط Radiance Films در ۲۷ مه ۲۰۲۴ منتشر شد. یک نسخه 4K با قفل منطقه‌ای نیز در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۳ در ایتالیا منتشر شد که هر کدام دارای ویژگی‌های جانبی متنوعی هستند.

## تأثیرگذاری
برخی از منتقدان خاطرنشان کرده‌اند که فیلم باوا تأثیر عمده‌ای بر فیلم‌های *[[بیگانه (فیلم ۱۹۷۹)|بیگانه]]* (۱۹۷۹) و *[[پرومتئوس (فیلم)|پرومتئوس]]* (۲۰۱۲) ساخته ریدلی اسکات، هم از نظر جزئیات داستانی و هم از نظر طراحی بصری داشته است. درک هیل در نقدی بر نسخه دی‌وی‌دی مترو گلدوین میر نوشت: «فیلم باوا (در کنار *[[آن! ترسی از ماورای فضا]]*، ۱۹۵۸) تأثیر مستقیمی بر فیلم *بیگانه* ریدلی اسکات در سال ۱۹۷۹ داشت. اما جایی که فیلم اسکات سعی کرد منشأ فروتنی به عنوان یک فیلم مخصوص سینما ماشین را پنهان کند، *سیاره خون‌آشام‌ها* به ریشه‌های خود می‌بالد. فیلم به معنای واقعی کلمه مانند جلد یک مجله زرد است که به زندگی پرزرق‌وبرق آمده است…» رابرت مونل در وب‌سایت DVD Maniacs مشاهده کرد: «بسیاری از طراحی‌های مفهومی و برخی تصاویر خاص در فیلم ترسناک ۱۹۷۹ ریدلی اسکات بدون شک دین بزرگی به دستاوردهای بدون بودجه ماریو باوا دارند». گووندینی مورتی از مجله *[[آتلانتیک (مجله)|آتلانتیک]]* در نقد فیلم *پرومتئوس* گفت: «تصاویر خیره‌کننده‌ای که ریدلی اسکات برای *پرومتئوس* ابداع کرده است، به همه چیز از *[[۲۰۰۱: ادیسه فضایی (فیلم)|۲۰۰۱: ادیسه فضایی]]* استنلی کوبریک گرفته تا *[[مرد ویترویوسی]]* لئوناردو داوینچی و *سیاره خون‌آشام‌ها* اثر ماریو باوا ارجاع می‌دهد».

یکی از مشهورترین سکانس‌های فیلم مربوط به فضانوردانی است که در حال کاوش در یک کشتی بیگانه متروکه هستند که در یک ویرانه بزرگ در سطح سیاره کشف شده است. خدمه به اعماق کشتی وهم‌آور صعود می‌کنند و بقایای غول‌پیکر موجودات هیولایی را که مدت‌ها پیش مرده‌اند کشف می‌کنند. در سال ۱۹۷۹، مجله *[[سینه‌فانتستیک]]* به شباهت‌های چشمگیر بین این سکانس اتمسفریک و صحنه‌ای طولانی در فیلم آن زمان جدید یعنی *بیگانه* اشاره کرد. این مجله همچنین به دیگر شباهت‌های جزئی بین دو فیلم اشاره کرد. با این حال، ریدلی اسکات کارگردان و دان اوبانون نویسنده *بیگانه* در آن زمان ادعا کردند که هرگز *سیاره خون‌آشام‌ها* را ندیده‌اند. ده‌ها سال بعد، اوبانون اعتراف کرد: «من اسکلت غول‌پیکر را از *سیاره خون‌آشام‌ها* دزدیدم».

تیم لوکاس اشاره کرده است که طرح اصلی و ایده‌های فیلم نه تنها الهام‌بخش *بیگانه* بود، بلکه «همچنان بر فیلمسازان تأثیر می‌گذارد و الهام‌بخش این ژانر است، همان‌طور که در فیلم *[[قیرگون]]* (۲۰۰۰) ساخته دیوید تویی و *[[مأموریت به مریخ]]* (۲۰۰۰) ساخته برایان دی پالما مشهود است».

در اواخر دهه ۱۹۷۰، انتشارات اطلس/سی‌بورد کامیکس یک کتاب کمیک کوتاه مدت به نام *سیاره خون‌آشام‌ها* منتشر کرد که عناصر داستانی فیلم باوا را با عناصری از فیلم *[[سیاره میمون‌ها (فیلم ۱۹۶۸)|سیاره میمون‌ها]]* و رمان *[[من افسانه‌ام (رمان)|من افسانه‌ام]]* ترکیب کرده بود.

جیمز وان کارگردان اظهار داشت که این فیلم به شدت بر فیلم ابرقهرمانی دی‌سی او در سال ۲۰۲۳ یعنی *[[آکوامن و پادشاهی گم‌شده]]* تأثیر گذاشته است.

## پیوند به بیرون
* 
* 

## منابع

* 

رده:فیلم‌ها به کارگردانی ماریو باوا
رده:فیلم‌های ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکن اینترنشنال پیکچرز
رده:فیلم‌های اسپانیایی به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از داستان کوتاه
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ایتالیایی‌زبان دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های ماجراجویی فضایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آینده
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سیاره‌های خیالی