فدرالی شدن سوریه

پیشنهادهایی برای **فدرالی شدن سوریه** در اوایل جنگ داخلی سوریه مطرح شد، که در مناطق عمدتاً کردنشین شمال و شرق سوریه اجرا شد، و در سال ۲۰۲۵ گروه‌هایی در چندین بخش سوریه خواستار یک ساختار فدرالی یا غیرمتمرکز شدند.

درگیری روژاوا منجر به تبدیل مناطق تحت سلطه کردها به یک فدراسیون خودگردان، روژاوا، شد که قانون اساسی آن در سال ۲۰۱۴ نوشته شد و در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۳ مورد بازنگری قرار گرفت هر بار تصریح می‌کرد که روژاوا (اداره خودمختار دموکراتیک شمال و شرق سوریه، DAANES، در نسخه ۲۰۲۳) بخشی از کشور سوریه است. تا سال ۲۰۱۶، حمایت کمی از فدرالی شدن در خارج از روژاوا وجود داشت.

پس از سقوط رژیم اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، روژاوا مذاکرات خود را با دولت انتقالی سوریه به رهبری احمد الشرع در مورد ادغام روژاوا با سایر ساختارهای دولتی سوریه آغاز کرد و در ۱۰ مارس ۲۰۲۵ توافق‌نامه‌ای هشت ماده‌ای امضا کرد و تا اواخر اوت ۲۰۲۵ به دنبال ایجاد یک ساختار ملی غیرمتمرکز بود. در اواخر آگوست ۲۰۲۵، حکمت الهجری خواستار ایجاد یک منطقه خودمختار دروزی در استان سویدا در جنوب سوریه شد و گروه‌های علوی شورای سیاسی سوریه مرکزی و غربی (PCCWS) را ایجاد کردند که صریحاً خواستار یک ساختار سکولار و فدرال برای سوریه بود.

## پیشنهادها در طول جنگ داخلی سوریه
فدرالیزاسیون در طول جنگ داخلی سوریه به عنوان راهی برای پایان دادن به جنگ پیشنهاد شد. در وسیع‌ترین مفهوم، به معنای تبدیل سوریه متمرکز به یک جمهوری فدرال با تقسیمات خودمختار است. بسیاری از قدرت‌ها و بازیگران درگیر در جنگ داخلی سوریه، از جمله روسیه، نمایندگان سازمان ملل، ایالات متحده و اسرائیل، ایده «تقسیم فدرال» را در سر داشته‌اند. بشار اسد در دوران حکومت خود علناً ایده فدرالیسم را رد کرده و اظهار داشت که اکثریت عرب در سوریه با چنین پیشنهادهایی مخالف هستند. اکثر کشورهای همسایه در منطقه نیز این پیشنهاد را رد کرده‌اند، از جمله اعضای اتحادیه عرب و ترکیه.

از آنجا که فدرالیسم کم و بیش می‌توانست از خطوط قومی و احتمالاً مذهبی-فرقه‌ای نیز پیروی کند، توسط مخالفانش به عنوان "تجزیه کشور" و " بالکانیزه شدن " رد شد. در حالی که اسد در قدرت باقی ماند، اکثر جناح‌های اپوزیسیون سوریه، مانند شورای ملی سوریه و ائتلاف ملی نیروهای انقلابی و مخالف سوریه، پیوسته ایده فدرالیسم را رد کردند. از سوی دیگر، احزاب مخالف کرد به شدت این ایده را ترویج می‌کردند. حزب مخالف مستقر در مصر، جنبش فردای سوریه، موضعی میانه اتخاذ می‌کند.

### گاهشمار
در ۱۷ مارس ۲۰۱۶، نمایندگان مناطق شمال و شرق سوریه که از سال ۲۰۱۴ و پس از درگیری روژاوا، کانتون‌های خودمختار بودند، این منطقه را به عنوان فدراسیونی از کانتون‌های خودمختار با الگوبرداری از کانتون‌های سوئیس اعلام کردند؛ کانتون عفرین، کانتون جزیره و کانتون کوبانی، و همچنین منطقه شهبا. این فدراسیون (که روژاوا نیز نامیده می‌شود) توسط پیشگامانش به عنوان الگویی برای کل سوریه در نظر گرفته می‌شود. نمایندگان روژاوا نسخه‌های متوالی قانون اساسی منطقه را در سال‌های ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، و ۲۰۲۳، مورد مذاکره قرار دادند که در هر نسخه تصریح شده بود که روژاوا بخشی از دولت سوریه است. نسخه ۲۰۲۳، سیستم حاکم بر منطقه را اداره خودمختار دموکراتیک شمال و شرق سوریه (DAANES) نامید.

در سال ۲۰۱۶، فدرالی شدن روژاوا توسط دولت سوریه رد شد و مورد تأیید ترکیه و ایالات متحده نیز قرار نگرفت.

در سپتامبر ۲۰۱۶، دبیرکل اتحادیه عرب، احمد ابوالغیط، در مصاحبه‌ای به عنوان یکی از اولین سیاستمداران منطقه‌ای که موضع علنی خود را برای فدرالی شدن سوریه اعلام کرد، ظاهر شد. او گفت که ایجاد یک سیستم فدرال در سوریه «تضمین‌کننده حفظ نهادها و وحدت» خواهد بود و یک سیستم فدرال «مناسب‌ترین راه‌حل خواهد بود و کشور را از نابودی محافظت می‌کند.»

در اکتبر ۲۰۱۶، ابتکار روسیه برای فدرالیزاسیون با تمرکز بر شمال سوریه گزارش شد که در اصل خواستار به رسمیت شناختن نهادهای موجود اداره خودمختار شمال و شرق سوریه توسط دولت سوریه بود، که این درخواست را رد کرد.

پس از مذاکرات صلح چندجانبه در آستانه در ژانویه ۲۰۱۷، روسیه پیش‌نویس قانون اساسی آینده سوریه را ارائه داد که از جمله موارد زیر را در بر می‌گرفت: تبدیل «جمهوری عربی سوریه» به «جمهوری سوریه»، معرفی مقامات غیرمتمرکز و همچنین عناصری از فدرالیسم مانند «مناطق اتحاد»، تقویت پارلمان به قیمت ریاست جمهوری و تحقق سکولاریسم با حذف فقه اسلامی به عنوان منبع قانونگذاری. در همان ماه، بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیا، گفت که «اجرای توافقی به سبک دیتون در سوریه و معرفی نوعی راه‌حل فدرال در سوریه (...) در واقع می‌تواند راه درست یا تنها راه پیش رو در پایان همه این‌ها باشد.»

## پس از اسد
### شمال و شرق سوریه
همچنین ببینید: درگیری‌های نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت انتقالی سوریه (۲۰۲۵ تاکنون)

پس از سقوط رژیم اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، روژاوا مذاکرات خود را با دولت انتقالی سوریه به رهبری احمد الشرع آغاز کرد و اولین جلسه در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴ برگزار شد. حمله به شرق حلب (۲۰۲۴–۲۰۲۵) منجر به توافق هشت ماده‌ای شد که در ۱۰ مارس ۲۰۲۵ بین روژاوا و دولت الشرع امضا شد که ماده چهارم آن «ادغام همه نهادهای مدنی و نظامی شمال شرق سوریه در اداره کشور سوریه» را اعلام کرد.

در اوت ۲۰۲۵، نمایندگان روژاوا دربارهٔ «ادغام دموکراتیک در یک سیستم غیرمتمرکز برای سوریه» با مقامات آمریکایی گفتگو کردند و برنامه‌هایی برای دیدار بین نمایندگان روژاوا و دولت الشرع ادامه یافت. در ۳۱ اوت، سیپان همو از فرماندهی کل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) دیدگاه خود را مبنی بر اینکه دولت الشرع «فاقد آگاهی» از معنای ادغام دموکراتیک است، بیان کرد. او قتل‌عام علویان در ماه مارس، درگیری‌های جنوب سوریه و حذف دانس و منطقه سویدا از انتخابات پارلمانی ۲۰۲۵ سوریه را نشان می‌دهد که دولت الشرع «فاقد طرز فکر ادغام دموکراتیک» است و «همه چیز را بدون مشورت با کسی در انحصار خود دارد»، در حالی که نیروهای دموکراتیک سوریه «می‌خواهند سوریه‌ای دموکراتیک بسازند که بیانگر اراده همه اجزا، کردها، اعراب، سریانی‌ها، ارمنی‌ها و دیگران باشد، جایی که بتوانند خود را نمایندگی کنند».

### جنوب سوریه
در ۲۵ آگوست ۲۰۲۵، پس از درگیری‌های جنوب سوریه، حکمت الهجری خواستار خودمختاری منطقه دروزی‌نشین در استان سویدا شد، در حالی که فادی بدریه، سخنگوی جبل الدروز، اظهار داشت که دروزی‌ها «خواستار استقلال و جدایی» هستند.

### مرکز و غرب سوریه
در ۲۷ آگوست ۲۰۲۵، نمایندگان علوی ایجاد شورای سیاسی سوریه مرکزی و غربی (PCCWS) را اعلام کردند که قرار بود نماینده ساکنان لاذقیه، طرطوس، حمص و بخش‌هایی از حما باشد و خواستار فدرالی شدن سوریه شد. این شورا از دولت الشرع به عنوان «یک سیستم تروریستی که در یک لحظه سیاسی خاص قدرت را به دست گرفت» یاد کرد. به گفته دیده‌بان حقوق بشر سوریه (SOHR), PCCWS خواستار مدیریت سکولار و مبتنی بر حقوق بشر شامل مقامات اجرایی، قانونگذاری و قضایی است و خواستار ارجاع موارد مشکوک به جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت به دادگاه کیفری بین‌المللی با هدف عدالت انتقالی است.

## پیشینه‌های تاریخی
در طول قیمومت فرانسه، سوریه به واحدهای خودمختار مختلفی تقسیم شد که بیشتر آنها عنوان «دولت» (در فرانسوی *État*؛ در عربی *Dawlat*) را داشتند:
* دولت علویان
* استان جزیره
* ایالت جبال دروز (که در ابتدا ایالت سویدا نامیده می‌شد)
* ایالت حلب
* ایالت دمشق
* دولت لبنان بزرگ
* ایالت هاتای (که در اصل سنجاق الکساندرتا نامیده می‌شد)
* کشور سوریه

این واحدهای خودمختار با تقسیمات اداری سوریه عثمانی مطابقت نداشتند. فرانسه در سال ۱۹۳۹ هاتای را به ترکیه واگذار کرد و لبنان در سال ۱۹۴۵ به یک کشور مستقل (جدا از بقیه سوریه) تبدیل شد.

## منابع

رده:غیرمتمرکزسازی
رده:سیاست کردستان سوریه
رده:زیربخش‌های سوریه
رده:فدرالیسم بر پایه کشور