فرهنگ بلوچستان

**فرهنگ بلوچستان** (، به ) فرهنگ بلوچ (یا به‌طور خلاصه **[[فرهنگ بلوچی|فرهنگ]] [[مردم بلوچ|بلوچی]]**) بر اساس ارزش‌های مذهبی، زبان بلوچی و براهویی، ادبیات و ارزش‌های سنتی احترام متقابل تعریف می‌شود. ریشه‌های آن در زبان‌های بلوچی، براهویی، سندی، و پشتو است. موسیقی فولکلور، صنایع دستی بلوچی، نمایش و سینمای بلوچی نقش مهمی در فرهنگ بلوچ دارند. کویته، مرکز استان بلوچستان، دارای چندین بنای تاریخی مانند پیرک، مقبره‌های چوکندی و اقامتگاه قائد اعظم است.

بلوچ‌ها هر سال در تاریخ ۲ مارس روز «فرهنگ بلوچ» را جشن می‌گیرد، جایی که مردم از روستاهای مختلف گرد هم می‌آیند تا برنامه‌های فرهنگی متنوعی را برگزار کنند. این روز اهمیت تاریخی خود را در سراسر استان نشان می‌دهد. برنامه‌ها شامل موسیقی فولکلور، رقص، نمایشگاه صنایع دستی و سایر فعالیت‌ها است.

## باورها
مردم بلوچستان مانند دیگر مردم جهان به داشتن نیروهای ماوراءالطبیعه مانند باد و دریا معروف هستند. آنها معتقدند که عبور از مرزهای نیروهای ماوراءالطبیعه مانند «نزار» (چشم زخم) و جن می‌تواند بر زندگی انسان تأثیر بگذارد یا آن را نفرین کند.

## پیشینه
یکی از مهم‌ترین عناصر هویت فرهنگی مردم بلوچ، زبان‌های محلی آنان است که شامل بلوچی، براهوئی و پشتو می‌شود. زبان بلوچی، که به عنوان «۹۹امین زبان پرگویش جهان» شناخته می‌شود، اهمیت ویژه‌ای در حفظ هویت قومی و فرهنگی مردم بلوچ دارد. این زبان عمدتاً توسط بومیان منطقه صحبت می‌شود و به دلیل ساختار پیچیده و دشواری یادگیری، افراد غیر بومی به سختی می‌توانند آن را بیاموزند. بلوچی نه تنها وسیله ارتباط روزمره است، بلکه حامل ادبیات، فولکلور، شعر و داستان‌های تاریخی مردم بلوچ نیز محسوب می‌شود. علاوه بر زبان، پوشش سنتی مردم بلوچ نیز بخش مهمی از هویت فرهنگی آن‌ها را تشکیل می‌دهد و تحت تأثیر گسترده‌ای از فرهنگ‌های مختلف سراسر کشور قرار گرفته است. این پوشش، با طراحی‌ها، رنگ‌ها و جزئیات خاص خود، نشان‌دهنده هنر، سلیقه و تاریخ فرهنگی مردم بلوچستان است و تفاوت‌های منطقه‌ای را نیز منعکس می‌کند. سبک زندگی مردم بلوچ، به ویژه سبک زندگی کوچ‌نشینی آنان، نیز از دیگر ویژگی‌های متمایز فرهنگی است که زندگی روزمره، آداب و رسوم و ساختار اجتماعی آن‌ها را شکل می‌دهد. این شیوه زندگی، به دلیل ارتباط نزدیک با طبیعت و جابجایی مستمر برای تأمین معیشت، با سبک زندگی سایر استان‌های کشور تفاوت چشمگیری دارد و نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری و سازگاری فرهنگی آنان با محیط است. زبان، پوشش و سبک زندگی بلوچ‌ها، همگی بخش‌های حیاتی هویت فرهنگی آن‌ها هستند و نقش مهمی در حفظ و انتقال میراث تاریخی و اجتماعی این مردم ایفا می‌کنند.

با وجود برگزاری چندین جشنواره رنگارنگ به صورت مسالمت‌آمیز و سنتی، یک سنت یا روش حل و فصل غیرقانونی به نام بد دادن نیز وجود دارد. بد دادن (حل اختلاف) یک «رسم ازدواج غیرقانونی» است که در منطقه هرنای یافت می‌شود و برای حل و فصل بین دو دشمن استفاده می‌شود. به‌طور خاص‌تر، دختری به عنوان غرامت به قربانی داده می‌شود که برادر یا هر یک از اعضای خانواده‌اش توسط بستگان بسیار نزدیک دختر مانند برادر یا پدر کشته شده است. تمام تصمیمات مربوط به این رسم توسط یک فرد واحد به نام جرگه گرفته می‌شود که رئیس دادگاه قبیله‌ای است. سپس زن جوان «بدون رضایت او» به خانواده متوفی داده می‌شود.

## غذا
[بندانگشتی|غذای [ساجی بلوچستان]]
غذاهای بلوچی به خاطر فرهنگ غذایی سنتی و منحصر به فردشان مورد توجه هستند. *دالگ* از جمله غذاهای برجسته‌ای است که مردم بلوچ آن را عنصر اصلی فرهنگ و هویت خود می‌دانند. *[[ساجی]]* در سایر نقاط کشور نیز شناخته شده است.

## جشنواره‌ها
بلوچستان تنها استانی در پاکستان است که جشن «جشن کلات» در آن برگزار می‌شود. این جشن شامل نمایش‌های سیرک، تیراندازی با تفنگ و سایر برنامه‌ها و نمایش‌های فرهنگی است. این جشن به نام امپراتوری و پادشاهی که بر این منطقه حکومت می‌کرد نام‌گذاری شده است. جشن به منظور بزرگداشت فرهنگ متنوع بلوچستان برگزار می‌شود.
* فولکلور پاکستانی
* فرهنگ بلوچی

## منابع

رده:فرهنگ بلوچستان، پاکستان
رده:فرهنگ و هنر بلوچ‌ها
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان روسی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان‌های خارجی (ایزو ۲–۶۳۹)