ملی‌گرایی اویغور

**ملی‌گرایی اویغوری** ( به اویغوری : ئۇیغۇر مىللەتچىلىكى) یک جنبش ملی‌گرایانه است که ادعا می‌کند مردم اویغور ، یک گروه مسلمان سنی ترک‌زبان ، یک ملت متمایز هستند. اویغورها عمدتاً در سین‌کیانگ ، یک منطقه خودمختار در سطح استان واقع در غرب چین ، متمرکز هستند . آنها رسماً توسط دولت چین به عنوان یکی از ۵۵ اقلیت قومی رسمی به رسمیت شناخته شده‌اند. ملی‌گرایی اویغوری وحدت فرهنگی اویغورها را، چه به عنوان یک گروه مستقل و چه به عنوان یک گروه منطقه‌ای در یک ملت بزرگتر چند قومیتی چینی ، ترویج می‌دهد .

ملی‌گرایی اویغور با جنبش استقلال ترکستان شرقی ، که به عنوان جنبش استقلال اویغور نیز شناخته می‌شود، مرتبط است . این جنبش به دنبال جدایی سین کیانگ از چین و ایجاد خودمختاری به عنوان یک ملت مستقل است . « ترکستان شرقی » و «اویغورستان» نام‌های جایگزین سین کیانگ هستند.

## تاریخچه
اگرچه اصطلاح «اویغور» از پادشاهی بودایی قرن نهم گرفته شده است ،  استفاده از این اصطلاح تا زمانی که در سال 1936 توسط دولت شنگ شیکای به طور رسمی به عنوان یک مقوله ملی شناخته نشد، دوباره به طور برجسته‌ای رواج نیافت.  اوندری کلیمش چهار مرحله از ملی‌گرایی اویغور را شناسایی می‌کند: هویت و منافع ملی اولیه (دهه 1900)، ظهور ایده ملی و تحریک ملی (دهه‌های 1910 تا 1920)، سیاسی شدن منافع ملی (دهه 1930) و اهمیت مرزهای ملی در حال تغییر (دهه‌های 1930 و 1940).  سایر محققان نیز به طور مشابه ریشه‌های هویت اویغور را با هویت زبانی و مذهبی پیشامدرن در میان مردم ساکن آلتیشهر (سین‌کیانگ امروزی) تحت اصطلاحات مسلمان، *یرلیک* (محلی) یا چانتو (纏頭، سر پیچیده) شناسایی کرده‌اند. 

طبقه‌بندی شنگ از قومیت‌ها و ملیت‌های سین‌کیانگ، چارچوبی برای مفاهیم مدرن ملیت در منطقه ایجاد کرد و تمام طبقه‌بندی‌های او پس از تصرف منطقه توسط جمهوری خلق چین (به استثنای طرانچی، اصطلاحی برای مردم ترک‌تبار ساکن ازبکستان که تبارشان به تاریم باسیم می‌رسد) همچنان پابرجا ماند. 

## جنبه‌های ملی‌گرایی و هویت
نوشتار اصلی: اویغورها

### تبار قومی
همچنین ببینید: جاده ابریشم

مردمی که امروزه اویغور نامیده می‌شوند، از نوادگان گروه‌های مختلفی هستند که در آسیای مرکزی ساکن بوده‌اند، از جمله گویشوران زبان‌های هند و اروپایی، ایرانی و ترکی-مغولی.  گزارش‌های رسانه‌ها در مورد تبار اویغورها و باستان‌شناسی سین‌کیانگ اغلب بر کشف مومیایی‌های تاریم تأکید دارند که سکونت قفقازی‌ها را در این منطقه از سال 2000 قبل از میلاد نشان می‌دهد. 

بیان تفاوت‌های اجدادی و فیزیکی بین اویغورها و چینی‌های هان اغلب زمانی آشکار می‌شود که اعضای این گروه‌ها بین خود تمایز قائل می‌شوند.  با این حال، تداوم تاریخی اویغورها با استعمار پیش از چینگ در منطقه، برخی را به این استدلال سوق داده است که ادعاهای بومی اویغورها قوی است. 

### هویت زبانی
نوشتار اصلی: زبان اویغوری

### دین
همچنین ببینید: اسلام در چین و بودیسم چینی

از زمان گرویدن ساتوق بوغرا خان در قرن دهم ، مردمی که امروزه اویغورها را تشکیل می‌دهند، به تدریج مسلمان شده‌اند . پیش از این، اویغورها بودیسم ، مانوییسم و ​​شمنیسم را تمرین می‌کردند و این سنت‌ها هنوز بر اعمال اسلامی اویغورهای مدرن، به ویژه زیارت اماکن مقدس، تأثیر می‌گذارند. 

### جغرافیا
مردم اویغور به دلیل هویت جغرافیایی بسیار قوی خود، یک هویت ملی قوی تشکیل داده‌اند. هویت اویغوری با زندگی در صحرای تاکلاماکان و حوضه تاریم گره خورده است. اویغورها به عنوان یک قوم یا یک ملت، عمدتاً به دلیل سبک زندگی متمایز خود به عنوان کشاورزان یکجانشین که در چندین واحه پراکنده در سراسر صحرای تاکلاماکان زندگی می‌کنند، متحد مانده‌اند. [ *نیازمند منبع* ]

### نفوذ پان‌ترکیسم
نوشتار اصلی: پان ترکیسم

بسیاری از روشنفکران و فعالان اویغور در طول دهه‌های 1930 و 1940 تحت تأثیر افکار پان ترکیست‌ها و جدیدیست‌ها در مورد ملیت و آموزش قرار گرفتند. از جمله این افراد می‌توان به عیسی یوسف آلپتکین ، محمد امین بوغرا  و مسعود صبری  اشاره کرد که به درجات مختلف، اهمیت «اویغور» را به عنوان یک مقوله ملی خاص از بین بردند و طبقه‌بندی‌های بزرگ‌تری مانند «ترک‌ها» یا «ترکستانی‌ها» (ترک، ترکستانلی) را ترویج کردند.  به طور خاص، مسعود صبری نیز مردم هوی را به عنوان چینی‌های هان مسلمان ، متمایز از مردم خود، می‌دید . 

در طول جمهوری اول ترکستان شرقی ، ایدئولوژی ملی‌گرایانه ترکی این جمهوری منجر به خصومت بین گروه‌های قومی مختلف مسلمان شد. اویغورها و قرقیزها، که هر دو از اقوام مسلمان ترک بودند، علیه مسلمانان چینی جنوب سین کیانگ جنگیدند و به همراه چینی‌های هان سعی در اخراج آنها داشتند . این امر باعث شد چندین ژنرال مسلمان چینی مانند ما ژانچانگ ، ما فویوان و ما هوشان علیه تلاش‌های اویغورها برای استقلال مبارزه کنند. [ *نیازمند منبع* ]

## جنبش استقلال ترکستان شرقی
نوشتار اصلی: جنبش استقلال ترکستان شرقی

جنبش **استقلال ترکستان شرقی** ، که با نام‌های **جنبش جدایی‌طلب سین‌کیانگ** یا **جنبش استقلال اویغور** نیز شناخته می‌شود ، یک جنبش سیاسی است که به دنبال استقلال منطقه خودمختار سین‌کیانگ اویغور چین است. در درون این جنبش، حمایت گسترده‌ای از تغییر نام این منطقه وجود دارد، زیرا فعالان استقلال‌طلب «سین‌کیانگ» (新疆، به معنای قلمرو جدید) را یک نام استعماری می‌دانند . « ترکستان شرقی » شناخته‌شده‌ترین نام پیشنهادی است.

## منابع

رده:ملی‌گرایی بومیان
رده:ملی‌گرایی در چین