سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای

**سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای** (به انگلیسی: Anti-access/area denial؛ حروف اختصاری: A2/AD) استراتژی جنگی برای کنترل دسترسی به یک محیط عملیاتی و داخل آن است. سلب دسترسی به آن دسته از اقدام‌ها و قابلیت‌ها اشاره دارد که معمولاً دارای برد بلند هستند و برای جلوگیری از ورود نیروی مخالف به یک منطقه عملیاتی طراحی شده‌اند. ممانعت منطقه‌ای به آن دسته از اقدام‌ها و قابلیت‌ها اشاره دارد که معمولاً دارای برد کوتاه‌تر هستند و برای محدود کردن آزادی عمل نیروی مخالف در داخل منطقه عملیاتی طراحی شده‌اند. به‌طور خلاصه سلب دسترسی یا A2 جلوی حرکت به سمت یک منطقه عملیاتی را می‌گیرد، در حالی که ممانعت منطقه‌ای یا AD حرکت در داخل آن منطقه را محدود می‌کند. سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای معمولاً به استراتژی‌ای اشاره دارد که توسط یک نیروی ضعیف‌تر برای دفاع در برابر نیرویی با مهارت برتر استفاده می‌شود، هرچند یک نیروی قوی‌تر نیز می‌تواند از استراتژی سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای استفاده کند.

## استراتژی کشورهای مختلف
### ایالات متحده
استراتژی سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای (A2/AD) یکی از نگرانی‌های مهم سیاست ایالات متحده است. این استراتژی را نیروهای ضعیف‌تر می‌توانند به‌عنوان یک سلاح و روش دفاعی علیه ارتش آمریکا به کار گیرند. ارتش ایالات متحده بر این باور است که پذیرش استراتژی‌های سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای توسط دشمنان «به احتمال زیاد چالش عملیاتی دشواری خواهد بود که نیروهای آمریکایی در دهه‌های آینده با آن روبرو خواهند شد.» وزارت دفاع آمریکا مفهوم «نبرد مشترک هوا-دریا» را برای شکست دادن دشمنان در طیف وسیعی از عملیات نظامی مانند دشمنان مجهز به قابلیت‌های پیشرفته سلب دسترسی و ممانعت منطقه‌ای توسعه داده است.

دریابد جان ریچاردسون، رئیس عملیات دریایی دربارهٔ ابهام اصطلاح سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای یا A2/AD اظهار نظر کرده و گفته است: «برای برخی A2/AD واژه‌ای رمزآلود است که به منطقه‌ای غیرقابل نفوذ اشاره دارد که نیروها تنها با خطرات بسیار شدید می‌توانند وارد آن شوند. برای دیگران A2/AD به خانواده‌ای از فناوری‌ها اشاره دارد. برای عده‌ای دیگر یک استراتژی است. به‌طور خلاصه A2/AD یک اصطلاح است که به‌صورت آزادانه و بدون تعریف دقیق به کار می‌رود و در زمینه‌های مختلف سیگنال‌های مبهم یا متناقضی ارسال می‌کند. نیروی دریایی از استفاده از اصطلاح A2/AD به‌عنوان یک اختصار مستقل که ممکن است برای افراد مختلف معانی متفاوتی داشته باشد یا تقریباً برای هرکسی معنایی داشته باشد اجتناب خواهد کرد."

### چین
جمهوری خلق چین یک استراتژی چندوجهی سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای (A2/AD) را به کار گرفته است تا از ورود یا اقدام نیروهای دشمن در آب‌هایی که طبق خط نه‌گانه آن را آب‌های سرزمینی خود می‌داند جلوگیری کند یا آن‌ها را بازدارد. گفته می‌شود انگیزه اولیه برای این استراتژی اعزام دو گروه نبرد ناو هواپیمابر ایالات متحده به منطقه در واکنش به آزمایش‌ها و مانورهای چین برای احتمال حمله به تایوان در سال ۱۹۹۵ بود که نیروی دریایی چین عملاً به آن پاسخی نداد. تمرکز اصلی استراتژی A2/AD چین بر روی ممانعت دریایی از طریق موشک است (همچنین به بند مرتبط با دریا مراجعه کنید)، اما زیردریایی و هواپیما نیز در این استراتژی نقش دارند. قابلیت‌های ممانعت چین برای جلوگیری کامل از حضور نیروهای ژاپنی و آمریکایی در دریای چین جنوبی کافی نیست؛ اما به اندازه‌ای قدرت دارد که در صورت وقوع جنگ برای اشغال تایوان تلفات سنگینی وارد کند.

## دریا
مفهوم سلب دسترسی/ممانعت منطقه‌ای مدت‌ها توسط نیروی‌های دریایی تحت عناوینی مانند «فرماندهی دریاها» و «کنترل خطوط ارتباطی دریایی» به کار رفته است. A2/AD دریایی معمولاً از ویژگی‌های جغرافیایی مانند گلوگاه‌ها یا آب‌های اطراف جزایر برای محدود کردن دسترسی استفاده می‌کند. محاصره یک نمونه از عملیات ضد دسترسی دریایی است.

موشک‌های ضدکشتی روش مدرنی برای جلوگیری از حمله احتمالی دشمن از طریق دریا هستند. چین، روسیه، کره شمالی، سوریه و ایران همگی چنین تسلیحاتی را توسعه داده یا وارد کرده‌اند تا استراتژی A2/AD مدرنی را برای مقابله با قدرت‌نمایی ایالات متحده در آب‌های نزدیک ایجاد کنند. در واکنش به تلاش چین برای توسعه این قابلیت‌های A2/AD، ایالات متحده دکترین «نبرد هوایی-دریایی» را توسعه داده است. سایر روش‌های انکار منطقه در سطح استراتژیک شامل ناوهای هواپیمابر، زیردریایی‌ها، موشک‌های زمین به هوا، موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز، جنگ الکترونیک و هواپیماهای رهگیر است. مین، زیردریایی‌های ساحلی و کشتی‌های تهاجمی می‌توانند در مناطق ساحلی به کار گرفته شوند. سایر سیستم‌های انکار منطقه شامل موشک‌های کروز، هواپیماهای حمله دوربرد، مین و توپخانه‌های دفاع ساحلی هستند. اصطلاح A2/AD در سال ۲۰۰۳ برای توصیف تهدیداتی که توسط سیستم‌های موشکی برد بلند، مهمات دقیق و فناوری ماهواره‌ای ایجاد می‌شوند و عملیات نظامی در مناطق ساحلی را برای نیروهای دریایی مدرن دشوار می‌سازند ابداع شد.

## زمین
تهدیدات ضد دسترسی برای نیروهای زمینی شامل «موشک‌های بالستیک تئاتری، موشک‌های کروز، راکت‌ها و توپخانه‌های دوربرد، جنگ‌افزارهای کشتار جمعی و سایر روش‌های نامتعارف، و عملیات اطلاعاتی» است. استراتژی‌های A2/AD زمینی اغلب از ویژگی‌های جغرافیایی طبیعی یا پل‌هایی که می‌توانند از عملیات ضد دسترسی حمایت کنند، بهره می‌برند. عملیات انکار منطقه‌ای مبتنی بر زمین توانایی دشمن را با تکنیک‌هایی مانند آتش‌های مزاحم، فریبکاری، و تاکتیک‌های مشابه جنگ چریکی که از رویارویی مستقیم اجتناب می‌کنند، تضعیف می‌کند. تکنیک‌های انکار منطقه‌ای مبتنی بر زمین همچنین شامل حملات توپخانه‌ای، راکتی و موشکی، میدان‌های مین و عوامل شیمیایی، بیولوژیکی، پرتوی و هسته‌ای می‌شوند.

## هوا
منطقه پرواز ممنوع نمونه‌ای از استراتژی A2/AD در هوا است که دسترسی به بخشی از حریم هوایی را ممنوع می‌کند. A2/AD می‌تواند با سامانه‌های موشک زمین به هوا مانند اس-۳۰۰ و اس-۴۰۰ پشتیبانی شود. تهدید موشک‌های کروز و بالستیک علیه پایگاه‌های هوایی پیشرو نیز می‌تواند عملیات ممانعت منطقه‌ای را اعمال کند.

= منابع =

رده:راهبرد نظامی