یقنعام

**یقنعام** (به عبری: ) یک موشاوا در منطقه شمالی (اسرائیل) است. این شهرک روستایی در حاشیه شهر یقنعم و در مرز مرج ابن عامر و بلندی‌های مناشه واقع شده و از نظر اداری زیر نظر شورای منطقه‌ای مگیدو قرار دارد. یقنعام توسط یک کمیته محلی اداره می‌شود که هر پنج سال یک‌بار انتخاب می‌شود.

یقنعام در سال ۱۹۳۵ میلادی توسط یهودیان ساکن فلسطین تحت قیمومت بریتانیا و مهاجران یهودی از کشورهای گوناگون بنیان‌گذاری شد. این شهرک از آن جهت منحصربه‌فرد بود که زمین‌ها در ابتدا به‌صورت خصوصی در مالکیت ساکنان بود و بعدها به صندوق ملی یهود واگذار شد. یقنعام در سال‌های نخست با بحران اقتصادی، مشکلات کشاورزی و درگیری‌های زمینی با کشاورزان عرب روبه‌رو بود اما در دهه ۱۹۴۰ وضعیت آن بهبود یافت.

در سال ۱۹۶۷ یقنعام به دو بخش تقسیم شد: موشاوا که به شورای منطقه‌ای مگیدو پیوست و یقنعم که بعدها به شهر تبدیل شد. موشاوا تا امروز ویژگی روستایی خود را حفظ کرده‌است.

## ریشه‌شناسی نام

نام یقنعام از یک شهر-دولت کتاب مقدسی گرفته شده که در کتاب یوشع (۱۲:۲۲) آمده‌است:

«پادشاه قِدِش، یکی؛ پادشاه **یُقنعام** کرمل، یکی.»

یقنعام همچنین در کتاب یوشع (۱۹:۱۰–۱۱) به عنوان یکی از مرزهای قبیله زبولون یاد شده‌است:

«و قرعه سوم برای فرزندان زبولون برحسب خاندان‌هایشان برآمد: و حدود میراث ایشان تا ساریْد بود؛ و حدودشان به‌سوی دریا و مَرعَله بالا رفت و به دبّاشت رسید و به نهری که پیش روی **یقنعام** است رسید.»

## پیشینه
### خرید زمین
در حدود سال ۱۸۷۲ زمین‌های این منطقه توسط سه خانواده خریداری شد و به دو بخش تقسیم گردید: بخش نخست در مالکیت خانواده‌های سرسک و توئنی از بیروت و بخش دوم در مالکیت خانواده خوری از حیفا بود. هر دو بخش اندازه یکسانی داشتند و روی‌هم‌رفته ۱۷٬۵۰۰ دونوم بودند. روستای عرب‌نشین قیره بر این زمین‌ها قرار داشت که در نزدیکی چشمه رود شوفِط واقع بود.

این منطقه به عنوان بخشی از خرید سرسک به جامعه یهودی واگذار شد. یهوشوع هنکین، فعال برجسته صهیونیست و از مدیران شرکت توسعه زمین فلسطین که از سال ۱۸۹۱ پیوندهای نزدیکی با خانواده سرسک داشت، برنامه خرید زمین‌های مرج ابن عامر متعلق به این خانواده را طرح‌ریزی کرد. در سال ۱۹۲۴ خانواده سرسک معامله را آغاز کرد و هنکین بخش متعلق به خانواده‌های سرسک و توئنی (۸٬۷۵۰ دونوم) را به بهای ۳۷٬۶۸۶ پوند فلسطین خریداری کرد. در ۶ فوریه ۱۹۳۴ پس از سال‌ها گفت‌وگو، هنکین نیمه دیگر را از خانواده خوری (۸٬۷۵۰ دونوم) به بهای ۴۰٬۳۹۱ پوند فلسطین خرید. خانواده خوری سرانجام به دلیل ورشکستگی با این معامله موافقت کرد. ۳٬۲۰۰ دونوم از این زمین‌ها به کیبوتص هازوریا واگذار شد.

### سال‌های نخست
در سال ۱۹۳۳ حدود ۲۵۰ قطعه زمین کشاورزی برای فروش عرضه شد. خریداران یهودیانی از قیمومت بریتانیا بر فلسطین و همچنین خانواده‌هایی از بحرین، آلمان، هلند، یونان، لبنان، لیتوانی، عراق و لهستان بودند. نخستین خانواده‌ها در ۲ دسامبر ۱۹۳۵ رسیدند و ۱۰۰ قطعه از ۲۵۰ قطعه زمین را اشغال کردند؛ آنها شروع به حصارکشی و ساخت سازه‌های دائمی کردند. بقیه زمین‌ها همچنان در اختیار کشاورزان بدوی از قیره بود که از ترک زمین سر باز می‌زدند. یقنعام از آن جهت منحصربه‌فرد بود که زمین‌ها به‌صورت خصوصی در مالکیت ساکنان بود و بعدها به صندوق ملی یهود واگذار شد.

موشاوا در سال‌های نخست از کمبود پشتیبانی مسئولان، زمین‌های دشتی زه‌کشی‌نشده، زمین‌های تپه‌ای دشوار برای کشاورزی و بحران اقتصادی فراگیر رنج می‌برد که موجب شد نیمی از خانواده‌ها آنجا را ترک کنند. یکی از دلایل بحران اقتصادی آن بود که بیشتر زمین‌های به‌دست‌آمده برای یقنعام هنوز در تصرف دو ایل بدوی بود که زمین‌های قابل کشت در دشت‌های نزدیک را در اختیار داشتند. در حالی که بیشتر کشاورزان بَرسِهَم‌کار پیش از بنیان‌گذاری یقنعام زمین را ترک کرده و غرامت دریافت کرده بودند، تلاش برای میانجی‌گری میان کشاورزان باقی‌مانده و یهودیان ناکام ماند. تلاش دیگری در سال ۱۹۳۶ با کمک یک امیر بانفوذ صورت گرفت که کوشید با *مختار* قیره گفت‌وگو کند، اما شورش ۱۹۳۶–۱۹۳۹ عرب در فلسطین میانجی‌گری را متوقف کرد.

دلیل دیگر بحران، چالش‌های جغرافیایی بود. دشت قابل کشت در معرض سیلاب قرار داشت و بخش‌های کشت‌پذیر تپه‌ها از منطقه تعیین‌شده برای شهرک فاصله زیادی داشتند. طرح شهرک به‌گونه‌ای بود که جاده حیفا–جنین (امروز بزرگراه ۶۶) آن را به دو بخش تقسیم می‌کرد؛ این امر از یک سو مشکلاتی در برنامه‌ریزی ایجاد می‌کرد و از سوی دیگر به دلیل اتصال به مراکز شهری بزرگ یک مزیت به‌شمار می‌رفت. شهرک همچنین جاده ارتباطی با بخش غربی مرج ابن عامر که شهرک‌های یهودی فراوانی در آن وجود داشت نداشت. کشاورزان یقنعام نمی‌توانستند آب باران را زه‌کشی کنند زیرا آب از سرزمین‌هایی عبور می‌کرد که هنوز در تصرف ایل‌های بدوی بود.

### دوران شورش عربی
در جریان شورش عربی، شبه‌نظامیان گروه یوسف ابودره فشار سنگینی بر کشاورزان بَرسِهَم‌کار وارد کردند تا زمین را ترک نکنند. پس از توقف مذاکرات، ساکنان یقنعام و هازوریا در سپتامبر ۱۹۳۶ تلاش کردند با حصارکشی تدریجی مزارع، زمین‌ها را تصاحب کنند، اما پس از یک رویداد خشونت‌آمیز پلیس بریتانیا مداخله کرد و زمین‌ها به کشاورزان بازگردانده شد. در ماه مه ۱۹۳۹ پس از پایان شورش، مختار یکی از ایل‌های بدوی نامه‌ای به هنکین نوشت و اعلام کرد که حاضر به تخلیه زمین است زیرا ایل قصد کوچ به شفاعمرو را داشت. ایل بدوی دیگر نیز بعدها موافقت کرد. تا پاییز ۱۹۳۹ بیشتر کشاورزان بَرسِهَم‌کار مزارع را تخلیه کردند و تعداد اندکی در خود قیره ماندند. در طول سه سال شورش، ساکنان یقنعام از پرورش آلو در تپه‌ها و مشاغل بیرونی امرار معاش می‌کردند.

### بهبود اقتصادی و شورای محلی
بحران اقتصادی در دهه ۱۹۴۰ پایان یافت پس از آنکه پرتس لوینگر، یکی از اعضای موشاوا، اداره روستا را بر عهده گرفت. لوینگر «مرد محوری، رهبر، مختار و رهبر فکری یقنعام» توصیف شده‌است. در آن دوره یقنعام اختلافاتی با کیبوتص نزدیک هازوریا بر سر کار، زمین و آب داشت. در سال ۱۹۴۵ شهرداری یقنعام با عنوان شورای محلی تأسیس شد.

یقنعام تنها مکانی در اسرائیل بود که در انتخابات محلی نوامبر ۱۹۵۰ انتخاباتی برگزار نشد. شورای یقنعام که در سال ۱۹۴۵ انتخاب شده بود تصمیم گرفت در قالب یک فهرست واحد شرکت کند و بنابراین تنها نامزد بود. ساکنان از این تصمیم پشتیبانی کردند و شورای جدید قول داد در آینده انتخابات برگزار کند.

در مارس ۱۹۴۸ آخرین کشاورزان بَرسِهَم‌کار پس از شکست اعراب در نبرد میشمار هایمک از ترس زمین را ترک کردند.

### پس از استقلال اسرائیل

در ژوئیه ۱۹۵۰ پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، یک *معبره* (اردوگاه جذب مهاجران) در محدوده موشاوا بر پا شد که در آن زمان همچنان عنوان شورای محلی را داشت. لوینگر تا سال ۱۹۵۵ ریاست شورای محلی را بر عهده داشت. میان سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۵ روستا ۶۰ خانوار و معبره ۳۵۰ خانوار را پذیرفت.

معبره در ابتدا ۲۵۰ خانوار را در خود جای داد. در اوایل سال ۱۹۵۲ حدود ۴۰۰ خانوار دیگر به آنجا منتقل شدند. در سال ۱۹۵۲ یقنعام از این نظر غیرمعمول به‌شمار می‌رفت که تنها یک مدرسه برای همه ساکنان داشت، چه مذهبی و چه سکولار و چه از موشاوا یا اردوگاه چادری.

### جدایی از یقنعم
در سال ۱۹۶۷ یقنعام به دو شورای محلی جداگانه تقسیم شد: موشاوا که به شورای منطقه‌ای مگیدو پیوست و یقنعم که بعدها به شهر تبدیل شد. این تقسیم به دلیل خواست ساکنان موشاوا برای حفظ ویژگی روستایی و پرهیز از تبدیل شدن به شهرک توسعه‌ای انجام شد. هر دو بخش رابطه همکاری خوبی ایجاد کردند و منطقه صنعتی مشترکی با همکاری شهرهای درزی‌نشین دلیات الکرمل و عسفیا ساختند.

در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ موشاوا ساکنانی از مناطق شهری را پذیرفت. امروزه موشاوا ویژگی روستایی خود را حفظ کرده و برخی ساکنان در بخش کشاورزی و برخی در خارج از موشاوا کار می‌کنند.

### طرح الحاق ۲۰۱۳
در سال ۲۰۱۳ شهردار یقنعم از وزیر کشور اسرائیل خواست تا کمیته‌ای برای بررسی الحاق موشاوا به شهر تشکیل دهد؛ ساکنان موشاوا شدیداً با این طرح مخالفت کردند. شهردار یقنعم گفت که شهر به فضا برای گسترش نیاز دارد و موشاوا مانع این کار است. در دسامبر ۲۰۱۳ موشاوا با کمک شورای مگیدو کنفرانسی در یقنعام برگزار کرد تا از استقلال موشاوا پشتیبانی شود. مدیر پارک راموت مناشه که موشاوا در آن واقع است فاش کرد که از ۷۵ درصد خانوارهای موشاوا، ۹۸ درصد طومار مخالفت با طرح الحاق را امضا کرده‌اند. شورای جدید مگیدو که در انتخابات شهرداری ۲۰۱۳ اسرائیل انتخاب شده بود تصمیم گرفت نخستین نشست خود را در یقنعام برگزار کند.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## برای مطالعه بیشتر
* 

رده:روستاهای اسرائیل
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۵ (میلادی)
رده:روستاهای یهودی در قیومت بریتانیا بر فلسطین
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۵ (میلادی) در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عبری