ریچارد هاگارت

**هربرت ریچارد هاگارت**  (زادهٔ ۲۴ سپتامبر ۱۹۱۸ – درگذشتهٔ ۱۰ آوریل ۲۰۱۴) نظریه‌پرداز فرهنگی، نویسنده و استاد دانشگاه اهل انگلستان بود. او به عنوان بنیان‌گذار مرکز مطالعات فرهنگی معاصر (CCCS) در دانشگاه بیرمنگام، که اغلب به عنوان «مدرسهٔ مطالعات فرهنگی بیرمنگام» شناخته می‌شود، نقشی محوری در تأسیس و شکل‌دهی به رشتهٔ مطالعات فرهنگی ایفا کرد. کتاب پیشگامانهٔ او، *[[سودمندی بیکاری]]* (۱۹۵۷)، به عنوان یکی از متون بنیادین این رشته و یک اثر کلاسیک در تحلیل فرهنگ طبقهٔ کارگر و تأثیر رسانه‌های جمعی مورد تحسین قرار گرفته است.

## زندگی و تحصیلات

هاگارت در یک خانوادهٔ بسیار فقیر طبقهٔ کارگر در منطقهٔ پاترسبورن شهر لیدز به دنیا آمد. او در کودکی یتیم شد و توسط مادربزرگ و عمه‌هایش بزرگ شد. با وجود پیشینهٔ محروم، هاگارت با کسب بورسیه در دبیرستان کاکبکت (Cockburn High School) و سپس دانشگاه لیدز به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۹۳۹ با درجهٔ افتخاری در ادبیات انگلیسی فارغ‌التحصیل شد.

در طول جنگ جهانی دوم، هاگارت در توپخانهٔ سلطنتی خدمت کرد و در جبههٔ شمال آفریقا مجروح شد. پس از جنگ، او به عنوان استاد آموزش بزرگسالان در دانشگاه هال مشغول به کار شد، تجربه‌ای که علاقهٔ او به فرهنگ و زندگی روزمرهٔ طبقهٔ کارگر را عمیق‌تر کرد.

## کار آکادمیک و تأسیس CCCS

در سال ۱۹۶۴، هاگارت با الهام از موفقیت کتاب *سودمندی بیکاری*، **مرکز مطالعات فرهنگی معاصر** (CCCS) را در دانشگاه بیرمنگام تأسیس کرد. هدف او ایجاد فضایی آکادمیک برای مطالعهٔ جدی و انتقادی فرهنگ معاصر، به ویژه فرهنگ عامه‌پسند و شیوه‌های زندگی روزمره، در بافت گسترده‌تر تغییرات اجتماعی بود. این مرکز به سرعت به کانونی برای توسعهٔ مطالعات فرهنگی به عنوان یک رشتهٔ بینارشته‌ای تبدیل شد.

هاگارت تا سال ۱۹۶۸ ریاست مرکز را بر عهده داشت و در این سال، استوارت هال را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد. انتخاب هال تضمین کرد که CCCS به سمت تلفیق نظریه‌های پیچیده‌تر مارکسیستی و ساختارگرایی حرکت کند، در حالی که تعهد هاگارت به تحلیل تجربی و کیفی فرهنگ را حفظ می‌نمود.

## ''سودمندی بیکاری'' و اندیشهٔ فرهنگی

کتاب *سودمندی بیکاری: جنبه‌هایی از زندگی طبقهٔ کارگر* (۱۹۵۷) شاهکار هاگارت و سنگ بنای مطالعات فرهنگی بریتانیایی محسوب می‌شود. این کتاب یک مطالعهٔ قوم‌نگارانه و خودزندگینامه‌ای عمیق از فرهنگ طبقهٔ کارگر بریتانیا در دهه‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ است.

هاگارت در این کتاب به تحلیل «فرهنگ قدیم» (old culture) طبقهٔ کارگر—که مبتنی بر همبستگی اجتماعی، نهادهای محلی و اشکال فرهنگی «ارگانیک» بود—در برابر هجوم «فرهنگ جدید» (new culture) رسانه‌های جمعی و مصرف‌گرایی می‌پردازد. او نگران بود که فرهنگ جدید، که او آن را اغلب «شیرین‌ولی‌بی‌مزه» (more candyfloss) می‌خواند، در حال جایگزینی فرهنگ قدیمِ غنی‌تر و مقاوم‌تر است.

هاگارت، برخلاف مکتب فرانکفورت، مخاطب را کاملاً منفعل نمی‌دید. او استدلال می‌کرد که مردم عادی، به ویژه طبقهٔ کارگر، در مواجهه با فرهنگ توده‌ای، از «مقاومت» (resilience) و «هوشمندی» (shrewdness) برخوردارند و می‌توانند پیام‌های رسانه‌ای را به روش‌های خود تفسیر و گاهی خنثی کنند. این ایده بعدها توسط استوارت هال در مدل «رمزگذاری/رمزگشایی» بسط داده شد.

## فعالیت‌های عمومی و اجرایی

هاگارت یک روشنفکر عمومی فعال بود و علاوه بر کار آکادمیک، در چندین نقش اجرایی و سیاست‌گذاری فرهنگی خدمت کرد:
* عضو هیئت مدیرهٔ *[[هیئت مدیره هنرهای انگلستان]]* (Arts Council of Great Britain)
* معاون *[[کالج گلداسمیت، لندن|کالج گلداسمیت]]* (۱۹۷۶–۱۹۸۴)
* رئیس کمیسیون سلطنتی *[[تماس جنسی]]* (که گزارش آن منجر به تأسیس *[[شورای استانداردهای پخش]]* (BSC) شد)
* عضو هیئت مدیرهٔ *[[گاردین]]* و *[[آبزرور]]*

او در سال ۱۹۷۰ به عنوان *[[نایب السلطنه]]* (Trustee) برای *[[گالری ملی پرتره]]* منصوب شد.

## میراث و تأثیر

ریچارد هاگارت به عنوان پدرخواندهٔ مطالعات فرهنگی بریتانیایی شناخته می‌شود. میراث او را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
* **مشروعیت‌بخشی به مطالعهٔ فرهنگ عامه:** او راه را برای مطالعهٔ آکادمیک رسانه‌ها، موسیقی پاپ، ادبیات عامه‌پسند و شیوه‌های زندگی روزمره هموار کرد.
* **پایه‌گذاری یک روش بینارشته‌ای:** ترکیب ادبیات، جامعه‌شناسی، تاریخ و نقد فرهنگی.
* **تأکید بر تجربهٔ زیسته:** استفاده از روش‌های کیفی مانند قوم‌نگاری و تحلیل خودزندگینامه برای درک فرهنگ.
* **ایجاد یک مدل انتقادی اما غیردگماتیک:** نقد او از فرهنگ توده‌ای همراه با احترام به هوشمندی مخاطب و پیچیدگی فرهنگ بود.

اگرچه او بعدها از جهت‌گیری بیش از حد نظری و چپ‌گرایانهٔ برخی از توسعه‌های بعدی مطالعات فرهنگی انتقاد داشت، اما نقش او به عنوان بنیان‌گذار هرگز مورد تردید نبوده است.

## درگذشت

ریچارد هاگارت در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴ در خانه‌اش در لندن در سن ۹۵ سالگی درگذشت. از او همسرش، مری، دو پسر و یک دختر به یادگار مانده‌اند.

## کتاب‌شناسی منتخب
* *[[سودمندی بیکاری]]: جنبه‌هایی از زندگی طبقهٔ کارگر* (۱۹۵۷) - *The Uses of Literacy: Aspects of Working-Class Life*
* *اولین چیزی که اول است: دربارهٔ فرهنگ و سیاست* (۱۹۶۰) - *First and Last Things: On Culture and Politics*
* *Only Connect: On Culture and Communication* (۱۹۷۲)
* *An Idea and Its Servants: UNESCO from Within* (۱۹۷۸)
* *A Local Habitation: Life and Times, 1918–40* (۱۹۸۸) (زندگینامه)
* *A Sort of Clowning: Life and Times, 1940–59* (۱۹۹۰) (زندگینامه)
* *An Imagined Life: Life and Times, 1959–91* (۱۹۹۲) (زندگینامه)

## جستارهای وابسته
* مدرسه مطالعات فرهنگی بیرمنگام
* مطالعات فرهنگی
* استوارت هال
* ریموند ویلیامز
* فرهنگ عامه
* نظریه انتقادی

## منابع

## پیوند به بیرون
* مقالهٔ یادبود در گاردین
* خبر درگذشت در بی‌بی‌سی
* زندگینامه در بریتانیکا