آنچه بودا آموخت

**آنچه بودا آموخت** (به انگلیسی: ) کتابی درآمدی دربارهٔ بودیسم است که در سال ۱۹۵۹ میلادی به زبان انگلیسی از سوی والپولا راهولا، راهب و پژوهشگر سریلانکایی مکتب ترواده، نوشته شد. راهولا در این کتاب با بهره‌گیری از نقل‌قول‌های مستقیم از سوتاهای کهن، تفسیر شخصی خود را از آموزه‌های بنیادین بودا ارائه می‌دهد؛ از جمله چهار حقیقت شریف، سرشت ذهن در بودیسم، راه اصیل هشتگانه، مراقبه و پرورش ذهنی و نسبت آموزه‌های بودا با جهان امروز.

این کتاب از زمان انتشار تاکنون یکی از پرخواننده‌ترین و تأثیرگذارترین آثار درآمدی بر اندیشهٔ بودایی در جهان غرب به‌شمار می‌رود. ارائهٔ خردگرایانه و سازگار با انتظارات مخاطبان غربی، آن را به نمونه‌ای شاخص از جریان «بودیسم پروتستان» — گونهٔ سینهالی نوگرایی بودایی — تبدیل کرده‌است. کتاب به زبان‌های گوناگونی ترجمه شده و بیش از شش دهه پس از نخستین چاپ، همچنان بازچاپ و بازنشر می‌شود.

## پیشینه و پذیرش
کتاب «آنچه بودا آموخت» نمونه‌ای از جریان «بودیسم پروتستان» (به انگلیسی: ) است که گونهٔ سینهالی نوگرایی بودایی شناخته می‌شود. این جریان در واکنشی سازش‌جویانه به انتظارات غربی شکل گرفت و در تقابلی تقریباً کامل با بودیسم سنتی تهراوادا قرار داشت. ارائهٔ خردگرایانهٔ بودیسم در این کتاب که با انتظارات خوانندگان غربی همخوانی داشت، سبب شد تا به درآمدی پرخواننده و بسیار تأثیرگذار بر اندیشهٔ بودایی تبدیل شود.

### ترجمهٔ فرانسوی و بازتاب آن
ترجمهٔ فرانسوی کتاب در سال ۱۹۶۱ با عنوان  منتشر شد. والپولا راهولا خود کتاب را به فرانسوی برگرداند. او که چندین سال در فرانسه زیسته بود و به فرانسوی تسلط داشت، در سال ۱۹۵۰ به توصیهٔ خاورشناس فرانسوی پل دمیه‌ویل بورسیهٔ دولت فرانسه را برای پژوهش دربارهٔ مهایانا دریافت کرده بود؛ هرچند خود راهبی تهراوادایی بود. پل دمیه‌ویل که استاد کالج فرانسه بود، والپولا راهولا را به انجام این ترجمه تشویق کرد.

در پی استقبال دمیه‌ویل، کتاب مورد توجه بوداشناسان برجسته‌ای چون آندره بارو قرار گرفت. بارو که او نیز استاد کالج فرانسه و مدرسه عملی پژوهش‌های عالی بود، در نقدی نوشت:

«مسائل مهم و بحث‌انگیز پژوهش‌های بودایی» که بارو بدان‌ها اشاره می‌کند، احتمالاً همان مباحث مرتبط با «بودیسم پروتستان» یادشده در بالاست. این اثر در شناساندن بودیسم در فرانسه نقش چشمگیری ایفا کرد و از سال ۱۹۶۱ تاکنون چهار بار در سال‌های ۱۹۷۴، ۱۹۷۸، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۴ بازچاپ شده‌است.

## درونمایه
کتاب از هشت فصل تشکیل شده و در پایان آن ده سوتای برگزیده، فهرست کوتاه‌نوشت‌ها، کتاب‌شناسی گزیده، واژه‌نامه و نمایه آمده‌است. کتاب همچنین دربرگیرندهٔ ۲۵ تصویر است.

### فصل یکم: نگرش بودایی ذهن
نخستین فصل به بنیادهای نگرش ذهنی در بودیسم می‌پردازد و درون‌مایه‌هایی چون برتری انسان، پناه‌بردن به خویشتن، مسئولیت، تردید، آزادی اندیشه، مدارا، پرسش دین یا فلسفه بودن بودیسم، حقیقت بدون برچسب، نفی ایمان کورکورانه و تمثیل قایق و تمثیل مرد زخمی را دربرمی‌گیرد.

### چهار حقیقت شریف
فصل‌های دوم تا پنجم به چهار حقیقت شریف اختصاص دارند:
* **فصل دوم — حقیقت نخست: دوکهه:** معنای رنج (دوکهه)، سه جنبهٔ تجربه، مفهوم «هستنده»، پنج انبوهه (به پالی: )، نبود تقابل روح و ماده و جریان پیوستهٔ دگرگونی.
* **فصل سوم — حقیقت دوم: سَموُدَیَه (خاستگاه رنج):** چهار خوراک، ریشهٔ بنیادین رنج و تداوم آن، سرشت پیدایش و فرونشست، کرمه و باززایش.
* **فصل چهارم — حقیقت سوم: نیرودهه (فرونشست رنج):** چیستی نیروانا، زبان و حقیقت مطلق، نیروانا و سمساره و سرنوشت اَرَهَت پس از مرگ.
* **فصل پنجم — حقیقت چهارم: مَگّه (راه):** راه اصیل هشتگانه، شفقت و خرد، رفتار اخلاقی، انضباط ذهنی و دانایی.

### فصل ششم: آموزهٔ بی‌خودی (اَنَتّا)
این فصل به آموزهٔ بنیادین بی‌خودی (به پالی: ) می‌پردازد: چیستی خود یا روان، زنجیرهٔ پیدایش وابسته، مسئلهٔ اختیار، دو گونه حقیقت و نفی صریح آتمن از سوی بودا.

### فصل هفتم: مراقبه یا پرورش ذهنی (بهاوَنا)
فصل هفتم به دو شکل مراقبه، برپاداشت هشیاری (ستی‌پتهانه)، مراقبهٔ دم و بازدم، هشیاری نسبت به کنش‌ها و زیستن در لحظهٔ اکنون می‌پردازد.

### فصل هشتم: آموزه‌های بودا و جهان امروز
فصل پایانی به کاربرد عملی آموزه‌های بودا در زندگی روزمره، خانواده و جامعه، مسائل اجتماعی و اقتصادی، چهار گونه شادمانی برای غیرراهبان و دیدگاه بودا دربارهٔ سیاست، جنگ و صلح اختصاص دارد.

### متون برگزیده
در بخش پایانی کتاب، ده سوتای برگزیده آورده شده‌است:
# دهمّه‌چکّپّوتّنه سوتّه (به گردش درآوردن چرخ حقیقت)
# آدیتّپریّایه سوتّه (موعظهٔ آتش)
# متّا سوتّه (مهر جهان‌شمول)
# منگله سوتّه (برکت‌ها)
# سبّاسَوَه سوتّه (رهایی از همهٔ دغدغه‌ها)
# وتّهوپمه سوتّه (تمثیل تکه‌پارچه)
# ستی‌پتّهانه سوتّه (بنیادهای هشیاری)
# سیگالوواده سوتّه (اندرز به سیگاله)
# گزیده‌ای از دهاماپدا (واژه‌های حقیقت)
# گزیده‌ای از مهاپرینیبّانه سوتّه (آخرین سخنان بودا) — بلندترین متن متون دینی پالی

## داده‌های نشر
* **ویراست نخست:** 
* **ویراست دوم:** چاپ گراو پرس (به انگلیسی: )، نیویورک، ۱۹۷۴، ۱۵۱ صفحه.

## ترجمه‌ها
شمار اندکی از آثار بودایی منتشرشده در دههٔ ۱۹۵۰ میلادی همچنان بیش از شش دهه پس از نخستین چاپ بازنشر و ترجمه می‌شوند. «آنچه بودا آموخت» یکی از این استثناهاست که گویای ماندگاری و اعتبار آن است. این کتاب به زبان‌های گوناگونی ترجمه شده‌است (فهرست زیر بر پایهٔ ترتیب الفبایی زبان‌ها):
* **آلمانی:** ، انتشارات اوریگو (Origo Verlag)، ۱۹۸۲، ۲۲۶ صفحه؛ ویراست دوم در ۲۰۲۳.
* **اسپانیایی:** ، ترجمهٔ خیلبرتو لاشاسانیه، انتشارات کی‌یر (Kier)، بوئنوس آیرس، ۱۹۹۷، ۱۹۸ صفحه.
* **ایتالیایی:** ، ترجمهٔ ماریا آنجلا فالا، انتشارات آدلفی (Adelphi)، ۲۰۱۹، ۲۳۱ صفحه.
* **فرانسوی:** ، ترجمهٔ خود نویسنده (والپولا راهولا)، انتشارات سوی (به فرانسوی: )، مجموعهٔ «Points / Sagesses» شمارهٔ ۱۳، ۱۹۶۱، ۲۰۰ صفحه؛ بازچاپ در سال‌های ۱۹۷۴، ۱۹۷۸، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۴.
* **یونانی:** ، ترجمهٔ نیاناداسّانا ماهاتهِرا، انتشارات تهراوادا آتن، ۲۰۲۲، ۱۶۴ صفحه. تازه‌ترین ترجمهٔ کتاب تا سال ۲۰۲۵.

## تأثیرگذاری
دست‌کم دو نویسنده در آثار خود از این کتاب بهره برده‌اند:
* رابرت ای. اورنستین در کتاب  (۱۹۷۲) نقل‌قول‌هایی از «آنچه بودا آموخت» آورده‌است.
* رابرت دژارله در کتاب  (۱۹۹۲) از این اثر بهره گرفته‌است.

## جستارهای وابسته
* نوگرایی بودایی
* بودیسم در غرب

## پیوند به بیرون
* متن الکترونیکی کتاب «آنچه بودا آموخت»
* نسخهٔ پی‌دی‌اف کتاب
* [ترجمهٔ فرانسوی در [بایگانی اینترنت]]

## منابع

* 
* 

رده:کتاب‌های ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان آلمانی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان یونانی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان اسپانیایی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان ایتالیایی
رده:کتاب‌های بودایی
رده:بودیسم