کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد ۲۰۲۵

**کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد ۲۰۲۵** ()
یا کنفرانس طرف‌های کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم (UNFCCC) که بیشتر با نام **کاپ۳۰** (COP30) شناخته می‌شود، سی‌امین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد بود که از ۱۰ تا ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر بلم، برزیل برگزار شده است.
نامزدی این شهر را رئیس‌جمهور برزیل، لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، در جریان بازدیدش از COP27 که در شرم الشیخ مصر برگزار شد، اعلام کرد و این نامزدی در ژانویهٔ ۲۰۲۳ رسماً اعلام شد.

بر پایهٔ گزارش بی‌بی‌سی نامزدی این اجلاس به‌عنوان توجیهی برای ساخت بزرگراه جدیدی که از میان جنگل‌های بارانی می‌گذرد، استفاده شده است. برگزارکنندگان COP30 و ایالت پارا هرگونه ارتباط مستقیمی را در این مورد رد کرده‌اند.

ایالات متحده، تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ، دفتر دیپلماسی اقلیمی خود را تعطیل کرده و هیچ نماینده‌ای را به این رویداد اعزام نخواهد کرد. فرماندار کالیفرنیا، گوین نیوسام، در این رویداد به صورت غیررسمی شرکت کرد.

کشتی‌های پهلو گرفته برای اقامت در اسکلهٔ شهر اوتریرو، کشتی‌های ام‌اس‌سی سی‌ویو (MSC Seaview) و کوستا دیادما (Costa Diadema) هستند که هر دو برای مدت ۱۵ روز از دولت برزیل اجاره شده‌اند.

## پیش از کنفرانس

مجموعه‌ای از کارهای ساختمانی و احیایی توسط دولت محلی با هدف بهبود زیرساخت‌های شهر با تکنیک‌های پایدار انجام شد. یک میدان جدید در اطراف یکی از خیابان‌های اصلی شهر ساخته شد و همچنین سیستم‌های فاضلاب و ضد سیل تقویت شدند.

در ژانویهٔ ۲۰۲۵، رئیس‌جمهور لولا، آندره کوریا دو لاگو، دیپلمات برزیلی را به عنوان رئیس COP منصوب کرد. این تصمیم با توجه به سابقهٔ لاگو در رهبری بحث‌های عدالت اقلیمی و موارد دیگر، مورد تحسین فعالان اقلیمی برزیل قرار گرفت. لاگو یک دیپلمات باسابقه در وزارت امور خارجه و مذاکره‌کنندهٔ قدیمی در زمینهٔ آب و هوا است.

در ۴ نوامبر، رئیس‌جمهور لولا قانونی را امضا کرد که به‌طور موقت پایتخت ملی برزیل را به صورت نمادین از برازیلیا به بلم در طول کنفرانس منتقل می‌کند و از ۱۱ تا ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵ لازم‌الاجرا می‌شود. در این دوره‌ها، تمام قوانین و دستورهای رئیس‌جمهور، وزیران و سایر آژانس‌ها باید در بلم امضا و ثبت شوند. علاوه بر این، قوای مجریه، مقننه و قضائیه می‌توانند فعالیت‌های خود را از شهر میزبان *کاپ۳۰* انجام دهند. این قانون در ۷ اکتبر ۲۰۲۵ توسط کنگره ملی برزیل تصویب شد.

### چالش‌های سازمان‌دهی
آماده‌سازی بلم برای میزبانی COP30 با چالش‌های قابل توجهی روبرو بوده است، به ویژه مشکل اسکان و جنجال‌های پیرامون آن مطرح شده. پرسش‌های گسترده‌تری نیز در مورد آلودگی، نابرابری اجتماعی و جنگل‌زدایی در آمازون و پروژه‌های زیرساخت شهری و غیره بوده است.

## هدف‌ها
یک مؤسسهٔ خیریهٔ اروپایی به نام (Christian Aid) اعلام کرده است که سه نتیجهٔ اصلی که به دنبال آن هستند عبارتند از:
* توافق بین دولت‌های کشورهای توسعه‌یافته در مورد «نحوهٔ تأمین ۳۰۰ میلیارد دلار بودجهٔ اقلیمی که در COP29 به آن متعهد شدند»؛
* همهٔ دولت‌ها «متعهد به توقف سرمایه‌گذاری‌های جدید در سوخت‌های فسیلی» و حمایت از سازوکاری عادلانه که به کشورهای توسعه‌یافته در سطح ملی اجازه می‌دهد تا به اقتصادهای کم کربن به شیوه‌ای عادلانه از نظر اجتماعی گذار کنند؛
* تعهدات بلندپروازانه‌تر از سوی کشورهایی که قصد دارند فراتر از تعهدات موجود خود عمل کنند و برنامه‌های بلندپروازانه مناسبی برای تغییرات اقلیمی آینده ارائه دهند.

موضوعات ویژهٔ کنفرانس برای بحث و تصمیم‌گیری شامل:

### مشارکت‌های ملی از پیش تعیین‌شده
سهم تعیین‌شده ملی به‌روز شده، همانگونه که در توافقنامه پاریس آمده است، قرار بود تا فوریهٔ ۲۰۲۵ توسط هر کشور منتشر شود. تا آوریل ۲۰۲۵، تنها ۱۹ کشور درخواست‌های خود را ارائه کرده‌اند.

### نقشهٔ راه باکو- بلم به 1.3T
طرفین در COP29 در باکو توافق کردند که «همه بازیگران با هم همکاری کنند تا بتوانند میزان تأمین مالی کشورهای در حال توسعه برای اقدامات اقلیمی را از تمام منابع دولتی و خصوصی به حداقل ۱٫۳ تریلیون دلار در سال تا سال ۲۰۳۵ افزایش دهند»، همان‌طور که «نقشه راه باکو تا بلم به ۱٫۳ تریلیون دلار» انتظار می‌رود مذاکراتی در مورد چگونگی افزایش تأمین مالی بین‌المللی اقلیمی از ۳۰۰ میلیارد دلار توافق شده در باکو به ۱٫۳ تریلیون دلار انجام شود.

### تسهیلات جنگل‌های گرمسیری برای همیشه
برزیل، ریاست COP30، قصد دارد تسهیلات جنگل‌های گرمسیری برای همیشه (TFFF) را به عنوان یک دستاورد برجسته در بلم راه‌اندازی کند. این صندوق سرمایه‌گذاری مالی ترکیبی ۱۲۵ میلیارد دلاری قصد دارد سرمایه‌گذاری‌های تأمین‌کنندگان مالی دولتی توسط COP30 را نهایی کند تا پرداخت‌ها برای پاداش حفاظت از جنگل‌ها در کشورهای گرمسیری را در سال ۲۰۲۶ آغاز شود.

انتظار می‌رود جزئیات بیشتری در مورد کنفرانس SB 62 در بن در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام شود.

### ائتلاف اقلیمی
برزیل یک ائتلاف اقلیمی برای ادغام بازارهای کربن، از جمله تعدیل کربن مرزی برای کشورهای غیر عضو، مشابه ابتکار باشگاه اقلیمی G7، پیشنهاد می‌دهد.این پیشنهاد اصلی برزیل برای *کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵* است. این طرح شامل ایجاد یک سقف انتشار جهانی است که با سطحی نزدیک به نرخ انتشار فعلی آغاز می‌شود و سپس با رسیدن به انتشار صفر خالص در سال ۲۰۵۰ کاهش می‌یابد. برای فعالیتی که باعث انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود، مردم سهمیه می‌خرند. با کاهش سقف انتشار، هزینهٔ خرید سهمیه‌ها افزایش می‌یابد و انگیزه‌ای برای کربن‌زدایی ایجاد می‌شود. یک مکانیسم تعدیل مرزی وجود خواهد داشت که توسط همه شرکت‌کنندگان اداره می‌شود. کشورهای فقیرتر که نمی‌توانند هزینه کنند یا کمتر می‌پردازند بخشی از درآمد برای کمک به آنها در مقابله با بحران آب و هوا هزینه خواهد شد. این ایده می‌تواند به یکی از نتایج اصلی COP30 تبدیل شود. به گفته رافائل دوبو، معاون دبیر اجرایی وزارت دارایی: «تنها چیزی که مورد نیاز است، ائتلافی به اندازه کافی نیرومند برای پیشرفت است. اگر برزیل، اتحادیه اروپا و چین را شامل شود، می‌تواند دیگران را به پیوستن تشویق کند. یکی دیگر از بازیگران مرتبط، کالیفرنیا است که - اگر یک کشور بود - به عنوان چهارمین اقتصاد بزرگ جهان رتبه‌بندی می‌شد.» «ما انتظار داریم که در COP30 اعلامیه مشترکی از کشورها برای ایجاد ائتلاف داشته باشیم.»

### کاپ ۳۱
هر دو کشور استرالیا و ترکیه خواستار میزبانی کاپ۳۱ هستند، اما اگر توافقی حاصل نشود، کنفرانس ۲۰۲۶ در بن برگزار خواهد شد.

## شرکت‌کنندگان

*کاپ۳۰* با ۵۶۱۱۸ نمایندهٔ ثبت نام شده، دومین COP بزرگ در تاریخ آنها است و تنها پس از COP28 در دبی که بیش از ۸۰۰۰۰ نفر در آن شرکت کردند، قرار دارد.

کشور میزبان، برزیل، بزرگ‌ترین هیئت را با ۳۸۰۵ نفر ثبت نام شده دارد و پس از آن چین (۷۸۹) و نیجریه (۷۴۹) قرار دارند.

ایالات متحده برای اولین بار در تاریخ COP، پس از تعطیلی دفتر دیپلماسی اقلیمی توسط دولت ترامپ، نمایندگانی را به این اجلاس اعزام نکرد.با این حال، گاوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، به صورت غیررسمی در این اجلاس شرکت کرد. فرماندار کالیفرنیا به‌طور علنی از ترامپ و دولتش به دلیل خروج از اجلاس و عقب‌نشینی در اهداف مختلف اقلیمی انتقاد کرده است. نیوسام رهبری یک هیئت جایگزین آمریکایی را بر عهده دارد که شامل بیش از صد مقام منتخب آمریکایی است و بخشی از اتحاد اقلیمی ایالات متحده متشکل از ۲۴ فرماندار است.

ناظران شرکت‌کننده، از جمله سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های بین دولتی، نیز حضور داشتند. طبق سندی از UNFCCC، بیش از ۳۹۰۰۰ نامزد حضور از سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های بین‌المللی ارائه شده بود، اما سهمیهٔ ناظران پذیرفته شده به دلیل ظرفیت محل برگزاری و محدودیت‌های امنیتی به ۹۵۰۰ نفر محدود شد.

یکی از نکات بحث‌برانگیز، حضور لابی‌گران سوخت‌های فسیلی بود که تقریباً ۱۶۰۰ شرکت‌کننده از بخش‌های نفت، گاز و زغال‌سنگ داشتند - حدود ۱ نفر از هر ۲۵ شرکت‌کننده، طبق ائتلاف Kick Big Polluters Out (KBPO). طبق گزارش مرکز حقوق بین‌الملل محیط زیست (CIEL), در میان آنها، ۵۳۱ نفر با شرکت‌های جذب و ذخیره کربن (CCS) مرتبط بودند.

## نتیجه نهایی
کاپ۳۰ پس از رسیدن به وقت اضافه، با توافقی مصالحه‌آمیز به پایان رسید. علیرغم فشار شدید بیش از ۸۰ کشور (اتحادیه اروپا، کلمبیا، کنیا و غیره)، هیچ تعهد صریحی برای حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی در متن رسمی گنجانده نشد. در عوض، این توافق بر موارد زیر متمرکز بود:
* سه برابر کردن بودجه سازگاری با تغییرات اقلیمی تا سال ۲۰۳۵ (هرچند بدون جزئیات مشخص در مورد اینکه چه کسی پرداخت می‌کند).
* راه اندازی یک مکانیسم انتقال عادلانه برای حمایت از عدالت در حرکت به سمت اقتصاد سبز.
* تصویب ۵۹ شاخص جهانی برای ردیابی پیشرفت سازگاری.

### جنجال بر سر نقشهٔ راه سوخت‌های فسیلی
«نقشه راه» برای حذف تدریجی زغال‌سنگ، نفت و گاز بحث‌برانگیزترین موضوع بود. کشورهای تولیدکنندهٔ نفت (عربستان سعودی، امارات متحده عربی و دیگران) هرگونه الزام‌آور بودن را رد کردند.

خارج از فرایند رسمی سازمان ملل آندره کوریا دو لاگو، رئیس کاپ۳۰ دو نقشه راه داوطلبانه را اعلام کرد:
* یکی برای گذار «منظم و عادلانه» از سوخت‌های فسیلی.
* یکی برای متوقف کردن و معکوس گرداندن روند جنگل‌زدایی.
این موارد در اجلاس ویژه‌ای در کلمبیا در آوریل ۲۰۲۶ ارائه خواهد شد.

### تأمین مالی هزینه‌ها
این توافق خواستار تلاش برای بسیج ۱٫۳ تریلیون دلار سالانه برای کشورهای در حال توسعه است ("نقشه راه باکو تا بلم")، اما جزئیات همچنان مبهم است. صندوق ضرر و زیان اقلیمی همچنان با کمبود بودجه مواجه است و انتقاداتی را برانگیخته است. تکمیل مجدد صندوق اقلیم سبز ضعیف است که نگرانی‌هایی را در مورد اعتبار ایجاد می‌کند.

### نکات کلیدی دیگر
برای « کمیسیون هدف جهانی سازگاری» (Global Center on Adaptation) که مرکز آن در هلند است: ۵۹ شاخص تصویب شد و یک برنامه کاری دو ساله برای اصلاح آنها در نظر گرفته شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:همایش‌های تغییر اقلیم سازمان ملل متحد
رده:بلم