راس ابوعمار

**راس ابوعمار** (به عربی: ) روستایی کوچک فلسطینی عرب‌نشین در بخش اورشلیم بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۱ اکتبر ۱۹۴۸ به دست تیپ هارئیل و در چارچوب عملیات هَهَر از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۴ کیلومتری غرب اورشلیم واقع بود و از سه سو وادی الصرار آن را دربرمی‌گرفت.

راس ابوعمار بر فراز گردنه‌ای کوهستانی میان دو قله از کوه‌های اورشلیم بنا شده بود و ارتفاع آن نزدیک به ۶۲۵ متر از سطح دریا بود. خانه‌های روستا از سنگ ساخته شده و در امتداد خیابان اصلی از شمال‌غربی به جنوب‌شرقی چیده شده بودند. ساکنان از چشمه‌های متعدد آب می‌آوردند که مشهورترین آن‌ها عین‌الوحش بود. در سرشماری سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۲۰ نفر و مساحت اراضی آن ۸٬۳۴۲ دونوم بود.

پس از تخلیه روستا، در سال ۱۹۶۰ شهرک تسور هداسا بر روی زمین‌های آن بنیان نهاده شد. امروزه تنها آوار خانه‌های سنگی و درختان بادام، زیتون و خرنوب در محل باقی مانده و ساختمان دوطبقه مدرسه همچنان در جنوب‌شرقی محوطه برپاست.

## پیشینه
گمان می‌رود راس ابوعمار در سده نوزدهم میلادی بنیان‌گذاری شده باشد.

در نزدیکی روستا، خرابه‌های «خربه کفرسوم» با بقایایی از دوره دولت‌های صلیبی از جمله ساختمانی حیاط‌دار و آب‌انبارهای کنده‌شده در صخره وجود داشت. برجی در جنوب‌شرقی بعدها به مقام شیخ مسافر تبدیل شد. ویکتور گرن دربارهٔ این محل نوشت: «خانه‌های فرسوده بسیاری از سنگ‌های کوچک و تقریباً نتراشیده در کنار ولی‌ای ساخته شده که در سایه درخت توتی چندصدساله قرار دارد. نزدیک آن حوضچه‌ای نیم‌دایره‌ای به شیوه‌ای ابتدایی ساخته شده‌است» و افزود: «بنای بزرگی که بخشی از آن با سنگ‌های کهن و پیش‌آمدگی ویژه بنا شده به عنوان مسجد به کار می‌رفت چنان‌که از وجود محراب در آن پیداست. بسیار محتمل است که این ساختمان پیش از سکونت مسلمانان در اینجا برپا بوده و آنان صرفاً آن را برای عبادت خود تطبیق داده‌اند.»

بررسی غرب فلسطین (SWP) نیز روستا را «روستایی کوچک سنگی بر فراز تپه‌ای؛ در شرق آن در دره‌ای کوچک چشمه‌ای خوب و در کنار آن گوری کنده‌شده در صخره» توصیف کرده‌است.

### دوره عثمانی
در سال ۱۸۳۸ هر دو روستای «الراس» و «کفرسور» به عنوان آبادی‌هایی در ناحیه العرقوب در جنوب‌غربی اورشلیم ثبت شدند.

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گرن به روستای کوچک راس ابوعمار بر فراز کوه اشاره کرد که جایگاه بلند آن نام‌ش را به آن داده بود.

فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌داد که راس ابوعمار ۶ خانه (؟) و جمعیتی ۹۲ نفری داشته، هرچند شمارش جمعیت تنها مردان را دربرمی‌گرفت.

در سال ۱۸۸۳ بررسی غرب فلسطین وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی بزرگ سنگی بر فراز خارپشته‌ای با چشمه‌ای نیکو در دره شمال‌غربی. تپه تنها بوته‌های اندکی دارد اما دره که باز و نسبتاً هموار است درختان زیتون در آن می‌روید.»

در سال ۱۸۹۶ جمعیت راس ابوعمار در حدود ۲۷۹ نفر برآورد شد.

### دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، راس ابوعمار ۳۳۹ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین که راس ابوعمار همراه با عقور و «عین حوبین» شمارش شد، جمعیت به ۴۸۸ نفر در ۱۰۶ خانه رسید.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، روستا ۶۲۰ نفر جمعیت مسلمان داشت و ۸٬۳۴۲ دونوم زمین در اختیارش بود. از این اراضی ۹۲۵ دونوم باغ و زمین آبی، ۲٬۷۹۱ دونوم زمین غلات و ۴۰ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود. روستا مدرسه ابتدایی پسرانه و چند دکان کوچک در مرکز خود داشت. از مهم‌ترین فراورده‌های کشاورزی روستا غلات، سبزیجات و میوه‌جات بود و درختان زیتون و انگور بیشترین سطح زیر کشت را به خود اختصاص می‌دادند.


File:Ras Abu Ammar 1945.jpg|راس ابوعمار، نقشه‌برداری قیمومت، ۱:۲۰٬۰۰۰
File:Allar 1945.jpg|راس ابوعمار، ۱۹۴۵، ۱:۲۰٬۰۰۰


### جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
در ۴ اوت ۱۹۴۸، دو هفته پس از آغاز آتش‌بس دوم جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، مفتی اعظم اورشلیم و رهبر ملی‌گرای فلسطینی حاج امین الحسینی اعلام کرد که «دو هفته است یهودیان به حملات خود بر روستاها و پاسگاه‌های عربی در همه مناطق ادامه می‌دهند. نبردهای سختی در روستاهای ساطف، دیرابان، بیت جمال، راس ابوعمر، عقور و عرطوف جریان دارد…»

روستا در ۲۱ اکتبر ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. منطقه سپس به دولت اسرائیل الحاق شد و در سال ۱۹۶۰ شهرک تسور هداسا بر روی زمین‌های راس ابوعمار بنیان نهاده شد.

در سال ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «آوار سنگی خانه‌های روستا در سراسر محوطه پراکنده‌است. پوشش گیاهی وحشی در میان ویرانه‌ها روییده و درختان بادام، زیتون و خرنوب نیز دیده می‌شوند. در جنوب‌شرقی و جنوب‌غربی محوطه صبرها رشد کرده‌اند. تنها ساختمان سنگی دوطبقه مدرسه در جنوب‌شرقی همچنان سرپاست.»


File:RasAbuAmmarJuly072023 03.jpg|راس ابوعمار، ۲۰۲۳
File:RasAbuAmmarJuly072023 09.jpg|راس ابوعمار، ۲۰۲۳
File:RasAbuAmmarJuly072023 07.jpg|عین ابوعمار، ۲۰۲۳


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* راس ابوعمار در پایگاه Palestine Remembered
* راس ابوعمار در ذاکرات
* راس ابوعمار در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:ولسوالی اورشلیم