پیر جورجو پروتو

بندانگشتی|400x400پیکسل|پی جی پروتو (نشسته در سمت چپ) به همراه تیم P101
**پیر جورجیو پروتو** ( تورین ، ۲۴ دسامبر ۱۹۳۰ - جنوا ، ۲۳ ژانویه ۲۰۰۲) یک مهندس برق و مخترع ایتالیایی بود. او که برای شرکت تولیدکننده Olivetti کار می‌کرد، رهبری یک تیم طراحی را بر عهده داشت که برنامه ۱۰۱ ، یکی از اولین ماشین‌حساب‌های قابل برنامه‌ریزی جهان، را ساختند.  این دستگاه که در دههٔ ۱۹۶۰ معرفی شد، نقطهٔ عطفی در تاریخ رایانش شخصی به‌شمار می‌رود. پرگراما ۱۰۱ نه‌تنها قابلیت انجام محاسبات پیچیده را داشت، بلکه امکان ذخیره‌سازی و اجرای برنامه‌ها را نیز فراهم می‌کرد.

## شغل
پروتو فارغ‌التحصیل دانشگاه پلی‌تکنیک تورین بود و سال‌ها در همان مؤسسه به تدریس پرداخت و نقش مهمی در آموزش نسل‌های جدید مهندسان و متخصصان فناوری ایفا کرد. فعالیت‌های علمی او فراتر از حوزهٔ مهندسی برق بود؛ پروتو چندین کتاب و مقاله در زمینه‌های راهبرد، سازمان‌دهی کسب‌وکار و فناوری منتشر کرد. آثار او، تلفیقی از تجربهٔ صنعتی، دیدگاه‌های مدیریتی، و نگاه آینده‌نگر به تحول دیجیتال بودند. نشان‌دهندهٔ ذهنی که نه‌تنها به طراحی سخت‌افزار می‌اندیشید، بلکه به ساختارهای فکری و سازمانی‌ای که آن فناوری‌ها را به کار می‌گیرند نیز توجه داشت. این رویکرد چندوجهی، پروتو را به یکی از چهره‌های تأثیرگذار در گذار ایتالیا به عصر رایانش و نوآوری تبدیل کرد.

پیر جورجو پروتو فعالیت حرفه‌ای خود را در شرکت خودروسازی فیات آغاز کرد، اما نقطهٔ عطف زندگی کاری‌اش با پیوستن به شرکت ماشین‌سازی اولیوتی رقم خورد. او در مقام مدیرکل پروژه‌ها و تحقیقات در شعبهٔ ایورئا، نقشی کلیدی در تحول این شرکت ایفا کرد. تحولی که اولیوتی را از یک تولیدکنندهٔ مکانیکی سنتی به یک شرکت چندملیتی پیشرو در حوزهٔ الکترونیک و سیستم‌های رایانه‌ای بدل ساخت. در دورهٔ مدیریت پروتو، اولیوتی نه‌تنها به طراحی و تولید ماشین‌حساب‌های قابل برنامه‌ریزی مانند برنامه 101 روی آورد، بلکه زیرساخت‌های فکری و فناورانه‌ای را بنا نهاد که زمینه‌ساز ورود ایتالیا به عصر دیجیتال شد. این گذار، حاصل تلفیق مهندسی دقیق، آینده‌نگری راهبردی، و درک عمیق از نیازهای جهانی بود.

در دهه ۱۹۷۰، رایانه‌های دیگری را در شرکت اولیوتی طراحی کرد که هر یک گامی مهم در مسیر تحول رایانش شخصی به‌شمار می‌رفتند. یکی از برجسته‌ترین آن‌ها دستگاهی بود که برای نخستین بار دارای درایو فلاپی‌دیسک داخلی بود و امکان ذخیره‌سازی داده‌ها را بدون نیاز به تجهیزات جانبی فراهم می‌کرد. افزون بر آن، مدل‌های دیگری نیز طراحی شدند که با ابعاد کوچک‌تر و قابلیت‌های پردازشی متنوع، پاسخ‌گوی نیازهای کاربران حرفه‌ای و تجاری بودند. این نوآوری‌ها، جایگاه اولیوتی را به‌عنوان یکی از پیشگامان جهانی در عرصهٔ فناوری اطلاعات تثبیت کردند و میراثی ماندگار از آینده‌نگری و مهندسی دقیق برجای گذاشتند.

پروتو به همراه سرجیو ریموندی، شرکت مشاوره FINSA را در سال ۱۹۹۷ تأسیس کرد و از زمان تأسیس، رئیس آن شد. پس از این لحظه، او خود را به یک معلم متعهد و نویسنده‌ای پرکار تبدیل کرد و مقالات زیادی (به زبان ایتالیایی) در مورد مدیریت کسب‌وکار و آینده محاسبات نوشت.

در سال ۱۹۹۱، او جایزه لئوناردو داوینچی را به خاطر توسعه یک ماشین پیشگامانه به نام برنامه 101، یک ماشین حساب قابل برنامه‌ریزی اولیه، دریافت کرد.

پروتو ۱۲۲۲۲ ، یکی از سیارک‌های کمربند اصلی که در سال ۱۹۸۲ در رصدخانه سن ویتوره در بولونیا کشف شد، به نام او نامگذاری شده است. 

## برنامه ۱۰۱
[چپ|بندانگشتی|نمای جلویی یک برنامه 101 در موزه ملی محاسبات در [بلچلی پارک|پارک بلچلی]]
ماشین‌حساب نوآورانه‌ای که به افتخار مخترعش «پروتینا» نام گرفت، یکی از نخستین ماشین‌حساب‌های رومیزی الکترونیکی تاریخ بود که به‌طور خاص برای برنامه‌پذیری طراحی شده بود. این دستگاه در نمایشگاه جهانی نیویورک سال ۱۳۴۳ خورشیدی رونمایی شد و توجه گستردهٔ عموم و رسانه‌ها را به خود جلب کرد.

تولید انبوه آن از سال ۱۳۴۴ آغاز شد و حدود ۴۴ هزار دستگاه، عمدتاً در بازار ایالات متحده، به فروش رسید. سازمان فضایی آمریکا ده نمونه از این ماشین‌حساب را خریداری کرد و از آن‌ها در برنامه‌ریزی فرود مأموریت آپولو ۱۱ بر سطح ماه بهره گرفت. این کاربرد تاریخی، جایگاه پرگراما ۱۰۱ را نه‌تنها در عرصهٔ فناوری، بلکه در تاریخ اکتشافات فضایی تثبیت کرد.

## منابع

رده:مهندسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:افراد اولیوتی
رده:دانشمندان رایانه اهل ایتالیا
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه پلی‌تکنیک تورین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پلی‌تکنیک تورین