سوگواری بر پیکر مسیح (میکل‌آنژ)

***سوگواری بر پیکر مسیح*** (که با نام ***باندینی پیتا*** یا ***سوگواری بر مسیح مرده*** نیز شناخته می‌شود) یک مجسمه مرمری اثر استاد ایتالیایی رنسانس والا، میکل‌آنژ است. این مجسمه که میکل‌آنژ بین سال‌های ۱۵۴۷ تا ۱۵۵۵ روی آن کار کرد، چهار پیکر را به تصویر می‌کشد: پیکر بی‌جان عیسی مسیح که به تازگی از صلیب پایین آورده شده است، نیکودیموس (یا احتمالاً یوسف اهل آریماتیا)، مریم مجدلیه و مریم مقدس. این مجسمه در موزه اپرای دومو در فلورانس نگهداری می‌شود و به همین دلیل به عنوان «پیتای فلورانسی» نیز شناخته می‌شود.

به گفته واساری، میکل‌آنژ در ابتدا این مجسمه را برای تزئین مقبره خود در سانتا ماریا ماجوره در رم ساخت. با این حال، او بعداً آن را قبل از اتمام کار، پس از آسیب رساندن عمدی به دست و پای چپ مسیح و حذف چندین جزء به دلایلی که هنوز مورد بحث است، فروخت. برخی از کارشناسان معتقدند که این امر به این دلیل بوده است که سنگ مرمر دارای نقص بوده و مجسمه بدون اضافه کردن یک قطعه سنگ مرمر از بلوک دیگر ("قطعه‌بندی") نمی‌توانست تکمیل شود.

واساری خاطرنشان کرد که میکل‌آنژ کار بر روی این مجسمه را در حدود سن ۷۲ سالگی آغاز کرد. میکل‌آنژ بدون سفارش، خستگی‌ناپذیر تا پاسی از شب با تنها یک شمع برای روشن کردن اثرش کار می‌کرد. واساری نوشت که او کار بر روی این مجسمه را برای سرگرم کردن ذهن و حفظ سلامت بدنش آغاز کرد. پس از ۸ سال کار بر روی آن، میکل‌آنژ در اوج ناامیدی تلاش می‌کرد تا اثر را نابود کند. این پایان کار میکل‌آنژ بر روی گروه مجسمه‌سازی بود که خود را در دستان فرانچسکو باندینی یافت، که یک مجسمه‌ساز کارآموز به نام تیبریو کالکانی را استخدام کرد تا اثر را به ترکیب فعلی خود بازگرداند. پای چپ مسیح گم شده است. از زمان آغاز ساخت، این مجسمه گرفتار ابهامات و تفسیرهای بی‌پایان بوده است و هیچ پاسخ سرراستی در دسترس نیست.

چهره نیکودیموس در زیر کلاه، به عنوان خودنگاره‌ای از خود میکل‌آنژ در نظر گرفته می‌شود.

## تخریب
شبی در سال ۱۵۵۵، میکل‌آنژ در لحظه‌ای از ناامیدی به گروه حمله کرد تا آن را به‌طور کامل نابود کند. او اندام‌های متعددی از پیکره را برید. واساری خاطرنشان کرد که میکل‌آنژ از رگه‌ای در سنگ مرمر شکایت کرده بود که هنگام حکاکی مدام برای او مشکل ایجاد می‌کرد. عامل دیگری که ناامیدی میکل‌آنژ را تشدید می‌کرد این بود که خدمتکارش اوربینو او را برای اتمام آن اذیت می‌کرد. با وجود همه این عوامل، آنها هنوز به اندازه کافی بزرگ نیستند که میکل‌آنژ هشت سال کار را به دلیل یک لحظه غفلت از عقل دور بریزد. ابهامات و جنبه‌های توضیح داده نشده از جانب میکل‌آنژ در مرکز تفسیر این اثر قرار دارند. مورخان هنر پاسخ‌های احتمالی را یافته‌اند که نارضایتی او از مجسمه را در سطحی عمیق‌تر توضیح می‌دهند. آنها این نظریه را مطرح می‌کنند که میکل‌آنژ می‌توانسته مشکلات قابل توجهی هم با نقش و نگار جنسی رو به رشد یک پای آویزان روی پای دیگری و هم با آزار و اذیت نیکودمیست‌ها داشته باشد.

نظریهٔ پای آویزان توسط بسیاری از مورخان خلاصه شده است. این نظریه نشان می‌دهد که در این زمان، این نقش به یک موتیف رو به رشد تبدیل شده بود. پایی که بر روی دامان دیگری آویزان است، نمادی از یک رابطهٔ عاشقانه و صمیمانه بین دو طرف درگیر است. این پا نشان دهندهٔ تصاحب دیگری به شیوه‌ای است که همزمان همزیستی و قابل احترام است. دو طرف درگیر در یک رابطهٔ دلسوزانه قرار دارند که حس شهوانی را نشان می‌دهد. در زمینهٔ این مجسمه، حفظ آن به همان شکل قابل قبول بود. در آن زمان، نسخه‌های خطی و پرسش و پاسخ‌هایی وجود داشت که رابطهٔ بین مسیح و مریم مقدس را توضیح می‌داد. مریم مقدس، در این رابطه، کلیسا را به عنوان عروس مسیح نشان می‌داد. میکل آنژ که در کلیسا بزرگ شده بود، به خوبی از این رابطه آگاه بود. با وجود دانشش در مورد رابطهٔ مریم مقدس و مسیح، میکل آنژ می‌خواست که پا به سادگی و بی‌جانی بر روی دامان مریم مقدس به عنوان عملی معصومانه آویزان باشد. پای آویزان در مجسمه میکل‌آنژ، این زوج را نه به صورت جنسی، بلکه به صورت واقع‌گرایانه نشان می‌داد. بدون وجود حیات در بدن مسیح، اندام‌های او مجبورند بی‌اختیار روی اندام‌های مریم مقدس بیفتند. میکل‌آنژ برای جلوگیری از سردرگمی در مورد نیات خود، ممکن است پای چپ مسیح را برداشته باشد تا بعداً ترکیب آن را به چیزی که به درستی تفسیر شود، تغییر دهد. اگر چنین باشد، میکل‌آنژ ممکن است برای تخریب سنگ به آن حمله نکرده باشد، بلکه به جای آن، ساختار آن را تغییر داده باشد.

یکی از نظریه‌های ستودنی‌تر در مورد نابودی پیتا، با شمایل‌نگاری پیکره کلاه‌دار و گنجاندن خودنگاره میکل‌آنژ به عنوان چهره پیکره توضیح داده می‌شود. نمایش چهره میکل‌آنژ بر روی نیکودیموس، پیوند او را با یک باور خاص از او که به عنوان نیکودیمیسم شناخته می‌شود، محکم می‌کند. میکل‌آنژ توسط دوستش ویتوریا کولونا با گروهی به نام «روحانیون» آشنا شد. این گروه از دهه ۱۵۴۰ تا اواسط دهه ۱۵۵۰ به نیکودیمیسم پایبند بودند. نیکودیمیست‌ها تقریباً در تمام مبانی با باورهای پروتستان‌ها موافق بودند، به جز نیاز پروتستان‌ها به جدایی از کلیسای کاتولیک. نیکودیمیست‌ها می‌خواستند به هر قیمتی از انشعاب در کلیسا جلوگیری کنند. با این حال، آنها همچنین معتقد بودند که رستگاری را می‌توان از طریق غسل تعمید، عشای ربانی و ایمان به تنهایی به دست آورد. تا سال ۱۵۵۵، پاپ پل چهارم به عنوان رئیس کلیسای کاتولیک انتخاب شد و تقریباً بلافاصله تفتیش عقاید رومی را آغاز کرد. این تفتیش عقاید هر کسی را که علیه کلیسای کاتولیک سخن می‌گفت، مورد آزار و اذیت قرار می‌داد و آنها را مرتد می‌دانست. پس از این تفتیش عقاید، میکل‌آنژ نه تنها برای جان خود، بلکه برای کسانی که می‌شناخت، از جمله کسانی که با فرقهٔ روحانیان در ارتباط بودند، نگران شد. طبق این نظریه، میکل‌آنژ مجبور به پنهان‌کاری شد. او با علم به اینکه دیر یا زود توسط پاپ مورد بازجویی قرار خواهد گرفت و خودنگاره‌ای که او را به عنوان نیکودیموس نشان می‌دهد، به عنوان مدرکی واقعاً محکوم‌کننده برای اعتقاداتش استفاده خواهد شد، این اثر را از بین برد. با این حال، جان ادواردز خاطرنشان می‌کند که هیچ آسیبی به چهره یا صورت «نیکودیموس» وارد نشده است، که این امر تنها عنصر محکوم‌کنندهٔ این گروه مجسمه‌سازی را در جای خود باقی گذاشته است. ادواردز ادعا می‌کند که این موضوع، در مورد ترس میکل‌آنژ از اینکه به عنوان فردی دارای دیدگاه‌های ارتدادی دیده شود، تردید ایجاد می‌کند؛ بنابراین، شناسایی چهرهٔ کلاه‌دار به عنوان نیکودیموس مورد سؤال است.

هر یک از این نظریه‌ها محتمل و حتی محتمل‌تر از آن هستند، همه این دلایل می‌توانستند دست به دست هم داده و اوج درک زمان‌بندی ضعیف میکل‌آنژ در ساخت مجسمه به شیوه‌ای که او انجام داد را ایجاد کنند. مهم نیست که آخرین ضربه چه بود، تلاش برای تخریب، پایان مشارکت میکل‌آنژ در آن را رقم زد. سپس این اثر به عنوان هدیه به یکی از خدمتکاران میکل‌آنژ داده شد و در نهایت به فرانچسکو باندینی فروخته شد.

## مرمت
فرانچسکو باندینی پس از دریافت پیتا، از یک شاگرد مجسمه‌ساز جوان به نام تیبریو کالکانی خواست تا اثر را مرمت کند. کالکانی از مدل‌هایی که خود میکل‌آنژ در اختیارش قرار داده بود، برای پایه‌گذاری تعمیرات خود استفاده کرد. کالکانی در مرمت خود، اندام‌های مریم مجدلیه، انگشتان مریم مقدس، نوک سینه چپ مسیح، بازو و آرنج چپ مسیح و بازو و دست راست مسیح را دوباره به هم متصل کرد. تنها چیزی که دوباره به هم متصل نشد، پای چپ مسیح بود. کالکانی با تغییراتی که در چهره مریم مقدس ایجاد کرد، جنجال به پا کرد. اشاره شده است که قبل از تخریب پیتای فلورانسی، چهره مریم مقدس نیز منعکس کننده دردی بود که در چهره مریم مقدس دیده می‌شد. تغییر در چهره او، لحن کلی این اثر را تغییر داد. او دیگر کاملاً در عذاب نبود، بلکه اکنون از بقیه صحنه جدا شده و با آن ارتباطی نداشت. کالکانی اغلب به خاطر تناسبات عجیب و غریب و کوچک بودن چهره مگدالن در مقایسه با دیگران در ترکیب‌بندی مورد انتقاد قرار می‌گیرد، اما ترکیب و ساختار کلی مجسمه تصمیمات خود میکل‌آنژ بود. این مجسمه تا سال ۱۶۷۱ نزد خانواده باندینی در رم ماند تا اینکه به کوزیمو سوم فروخته شد. کوزیمو سوم مجسمه را به فلورانس آورد. پیه‌تای فلورانسی در حال حاضر در موزه اپرای دومو نگهداری می‌شود، اما پیش از آن در دومو بود.

## منابع

## پیوند به بیرون
* ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۱ مقاله نیویورک تایمز: احیای مجسمه میکل‌آنژِ مُرده، مرمت مجسمه‌ای که این هنرمند برای مقبره خود ساخته، نوری بر روان‌شناسی این استاد سالخورده رنسانس می‌تاباند. نسخه آرشیوی از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۱ در آرشیو اینترنت
* 

رده:تندیس‌های برهنه در ایتالیا
رده:تندیس‌های مرمر در ایتالیا
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:مجسمه‌های میکل‌آنژ
رده:نیکودیموس
رده:یوسف الرامی