کشتار بولونیا

**کشتار بولونیا** () یک بمب‌گذاری تروریستی در ایستگاه راه‌آهن مرکزی بولونیا در بولونیا، ایتالیا در صبح ۲ اوت ۱۹۸۰ بود که ۸۵ نفر را کشت و بیش از ۲۰۰ نفر را زخمی کرد. چندین عضو سازمان تروریستی نئو فاشیست  (NAR، هسته‌های مسلح انقلابی) به دلیل این بمب‌گذاری محکوم شدند، اگرچه گروه، دخالت خود را رد کرد.
## روند رویدادها

در ساعت ۱۰:۲۵ CEST، یک بمب ساعتی که در یک چمدان رها شده پنهان شده بود، در سالن انتظار دارای تهویه‌ی مطبوع ایستگاه بولونیا منفجر شد، جایی که پر از افرادی بود که به دنبال رهایی از گرمای اوت بودند. انفجار سقف سالن انتظار را فرو ریخت، بخش اعظم ساختمان اصلی را تخریب کرد و به قطار آنکونا–کیاسو که در سکوی اول منتظر بود، اصابت کرد.

در آن روز شنبه ایستگاه پر از گردشگران بود و شهر برای یک فاجعه بزرگ آماده نبود. بسیاری از عبورکنندگان و مسافران به مصدومان کمک‌های اولیه ارائه دادند و به نجات افرادی که زیر آوار مانده بودند، کمک کردند.

به دلیل تعداد بالای قربانیان و کمبود وسایل نقلیه اضطراری برای انتقال مجروحان به بیمارستان‌ها، آتش‌نشانان از اتوبوسها، خودروهای شخصی و تاکسیها استفاده کردند. برخی پزشکان و کارکنان بیمارستان زودتر از تعطیلات بازگشتند تا از قربانیان مراقبت کنند و بخش‌های بیمارستان که برای تعطیلات تابستان بسته بودند، دوباره باز شدند تا مصدومان را پذیرش کنند.

پس از حمله، تظاهرات بزرگی در پیازا ماجوره (میدان مرکزی بولونیا) برگزار شد. انتقادات شدیدی به نمایندگان دولت ایتالیا که در مراسم تشییع جنازه قربانیان در بازیلکا سن پترونیو در ۶ اوت حضور داشتند، وارد شد. تنها تشویق‌ها به رئیس‌جمهور ساندرو پرتینی تعلق گرفت، که همان روز با هلیکوپتر به بولونیا رسید و با اشک گفت: "من هیچ کلمه‌ای ندارم؛ ما با جنایتی بی‌سابقه در ایتالیا روبه‌رو هستیم."

اتوبوس شماره ۳۷ (برای انتقال قربانیان استفاده شد) و ساعت (که در ۱۰:۲۵ متوقف شد) نمادهای کشتار بودند. این حمله بدترین جنایت در ایتالیا از زمان جنگ جهانی دوم بود.

## تحقیقات
دولت به رهبری نخست‌وزیر دموکرات مسیحی فرانچسکو کسسیگا ابتدا فرض کرد که حادثه ناشی از انفجار تصادفی یک دیگ بخار قدیمی در زیرزمین ایستگاه بوده است. با این حال، شواهد به زودی به تروریسم اشاره کرد. روزنامه *[[ل'Unità]]* وابسته به حزب کمونیست ایتالیا (PCI) در ۳ اوت مسئولیت حمله را به نئو فاشیست‌ها نسبت داد. بعدها در جلسه ویژه‌ای از سنا، کسسیگا نیز نظریهٔ دخالت نئو فاشیست‌ها را تأیید کرد: "برخلاف تروریسم چپ که از طریق نمایندگان خود به قلب دولت حمله می‌کند، تروریسم راست اعمالی مانند کشتار را ترجیح می‌دهد زیرا اعمال خشونت شدید موجب ایجاد وحشت و واکنش‌های فوری می‌شود." بعداً مشخص شد که بمب شامل  مواد انفجاری بود:  از TNT و Composition B و  از T4 ( نیتروگلیسرین برای مصارف مدنی).

### اطلاعات غلط و سرنخ‌های نادرست
ژنرال‌های پیترو موزومچی، عضو Propaganda Due (P2)، و بلمونته از SISMI یک گروهبان پلیس را وادار کردند تا یک چمدان پر از مواد منفجره را روی قطار در بولونیا قرار دهد. این چمدان همچنین حاوی وسایل شخصی دو افراطی راست‌گرا، یک فرانسوی و یک آلمانی بود. موزومچی همچنین پروندهٔ تقلبی‌ای به نام "ترور در قطارها" تهیه کرد. او به جعل شواهد برای متهم کردن روبرتو فیوره و گابریل آدینولفی، دو رهبر گروه راست‌گرای ترزا پوزیزیونه که به لندن گریخته بودند، متهم شد. هر دو رهبر ترزا پوزیزیونه گفتند که موزومچی تلاش داشت توجه‌ها را از سرپرست P2 لیچیو جلی منحرف کند.

## دادستانی و محاکمه
حمله به گروه NAR (هسته‌های مسلح انقلابی)، یک سازمان تروریستی نئو فاشیست نسبت داده شده است. پس از بمب‌گذاری، پروندهٔ قضایی طولانی و جنجالی آغاز شد. فرانچسکا مامبرو و والریو فیوراوانتی ابتدا به حبس ابد محکوم شدند.

دیوان عالی در آوریل ۲۰۰۷ حکم لوئیجی چی‌آواردینی، عضو NAR با ارتباط نزدیک با ترزا پوزیزیونه، را تأیید کرد. چی‌آواردینی به دلیل نقش خود در حمله به ۳۰ سال زندان محکوم شد. او پس از سرقت مسلحانه بانک Banca Unicredito di Roma در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۵ دستگیر شده بود. چی‌آواردینی همچنین به اتهام ترور فرانچسکو اوانجلیستا در ۲۸ مه ۱۹۸۰ و قاضی ماریو آما تو در ۲۳ ژوئن ۱۹۸۰ متهم شد.

در ۲۶ اوت ۱۹۸۰، دادستان بولونیا بیست و هشت حکم دستگیری برای اعضای راست‌گرای NAR و ترزا پوزیزیونه صادر کرد. از جملهٔ دستگیرشدگان ماسیمو مورسلّو (آیندهٔ بنیان‌گذار سازمان و حزب سیاسی نئو فاشیست فورزا نواوا), فرانچسکا مامبرو، آلدو سِمِراری, مائوریزیو نری و پائولو سینورلی بودند. آن‌ها در فرارا, رم, پادوا و پارما بازجویی شدند. همهٔ آن‌ها در ۱۹۸۱ از زندان آزاد شدند. سِمِراری یک سال بعد توسط کامورا به قتل رسید.

اولین محاکمه در بولونیا در ۹ مارس ۱۹۸۷ آغاز شد. ماسیمیلیانو فاچینی، والریو فیوراوانتی، فرانچسکا مامبرو، سرجیو پیچیافوکو، روبرتو رینانی و پائولو سینورلی به قتل متهم شدند. جیلبرتو کاوالینی، فاچینی، فیوراوانتی، اگیدیو جولیانی، مارچلو یانیلی، مامبرو، جووانی ملیولی، پیچیافوکو، روبرتو راهو، رینانی و سینورلی به تشکیل گروه مسلح متهم شدند. مارکو بالان، جوزپه بلمونته، فابیو د فلیچه, استفانو دل کیاچه, فاچینی, لیچیو جلی, مائوریزیو جورجی, پیترو موزومچی, فرانچسکو پازینزا, سینورلی و آدریانو تیلگر به همکاری برانداز متهم شدند. بلمونته، جلی، موزومچی و پازینزا به تهمت متهم شدند.

در ۱۱ ژوئیه ۱۹۸۸، فاچینی، فیوراوانتی، مامبرو و پیچیافوکو به حبس ابد محکوم شدند؛ رینانی و سینورلی تبرئه شدند. کاوالینی، فاچینی، فیوراوانتی، جولیانی، مامبرو، پیچیافوکو، رینانی و سینورلی به تشکیل گروه مسلح محکوم شدند؛ یانیلی، ملیولی و راهو تبرئه شدند. بالان، بلمونته، د فلیچه، دل کیاچه، فاچینی، جلی، جورجی، موزومچی، پازینزا، سینورلی و تیلگر از اتهام همکاری برانداز تبرئه شدند. بلمونته، جلی، موزومچی و پازینزا به تهمت محکوم شدند.فرآیند تجدیدنظر در ۲۵ اکتبر ۱۹۸۹ آغاز شد.

در تجدیدنظر، فاچینی، فیوراوانتی، مامبرو، پیچیافوکو، رینانی و سینورلی در ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۰ از اتهام قتل تبرئه شدند. کاوالینی، فیوراوانتی، مامبرو و جولیانی به تشکیل گروه مسلح محکوم شدند. بلمونته و موزومچی به تهمت محکوم شدند و دیگر متهمان تبرئه شدند.

در ۱۲ فوریه ۱۹۹۲، دیوان عالی دادگستری ایتالیا رینانی و سینورلی را از اتهام قتل تبرئه کرد؛ سینورلی همچنین از تشکیل گروه مسلح و همکاری برانداز تبرئه شد. دادگاه همچنین سایر متهمان را تبرئه، حکم قبلی را لغو و محاکمهٔ جدیدی را دستور داد زیرا احکام "غیرمنطقی، ناسازگار، عدم ارزیابی شواهد به درستی، عدم در نظر گرفتن وقایع قبل و بعد از حادثه، بدون انگیزه یا با انگیزهٔ ضعیف و در برخی بخش‌ها حمایت از استدلال‌های غیرممکن که حتی دفاع آن‌ها هم مطرح نکرده بود" بودند.
محاکمهٔ جدید در ۱۱ اکتبر ۱۹۹۳ آغاز شد. ماسیمیلیانو فاچینی، والریو فیوراوانتی، فرانچسکا مامبرو و سرجیو پیچیافوکو به قتل متهم شدند؛ جیلبرتو کاوالینی، ماسیمیلیانو فاچینی، اگیدیو جولیانی، والریو فیوراوانتی، فرانچسکا مامبرو، سرجیو پیچیافوکو و روبرتو رینانی به تشکیل گروه مسلح متهم شدند و جوزپه بلمونته، لیچیو جلی، پیترو موزومچی و فرانچسکو پازینزا به تهمت متهم شدند. در ۱۶ مه ۱۹۹۴، فیوراوانتی، مامبرو و پیچیافوکو به حبس ابد محکوم شدند؛ فاچینی تبرئه شد. کاوالینی، فیوراوانتی، جولیانی، مامبرو و پیچیافوکو همچنین به تشکیل گروه مسلح محکوم شدند؛ فاچینی و رینانی تبرئه شدند. بلمونته، جلی، موزومچی و پازینزا به تهمت محکوم شدند.
در ۲۳ نوامبر ۱۹۹۵، دیوان عالی احکام فیوراوانتی، مورا، مامبرو، جلی، پازینزا، موزومچی و بلمونته را تأیید کرد و محاکمهٔ جدید پیچیافوکو را دستور داد (که در دادگاه تجدیدنظر فلورانس در ۱۸ ژوئن ۱۹۹۶ تبرئه شد و این حکم در ۱۵ آوریل ۱۹۹۷ توسط دیوان عالی تأیید شد). در آوریل ۱۹۹۸، مامبرو به حبس خانگی محکوم شد و اجازه داشت در طول روز از زندان خارج شود.

در ژوئن ۲۰۰۰، ماسیمو کارمینی (عضو NAR)، ایوانو بونجیووانی (حامی راست‌گرا) و فدریگو مانوچی بنینکاسا (SISMI افسر) به جرم اختلال در روند تحقیق محکوم شدند. کارمینی و مانوچی بنینکاسا در دسامبر ۲۰۰۱ به دلیل کمبود شواهد تبرئه شدند و محکومیت بونجیووانی تأیید شد. در ۳۰ ژانویه ۲۰۰۳، دیوان عالی کارمینی و مانوچی بنینکاسا را تبرئه نهایی کرد.

در مقاله‌ای نوشتهٔ آلفیو برنابئی برای مجلهٔ بریتانیایی ضد فاشیسم *[[سرچلایت (مجله)|سرچلایت]]* در آوریل ۲۰۲۲ گزارش شد که: *"در گامی مهم برای یافتن حقیقت پشت بمب‌گذاری در ایستگاه راه‌آهن بولونیا که در ۲ اوت ۱۹۸۰، ۸۵ نفر را کشت و ۲۰۰ نفر را زخمی کرد، عضو راست‌گرای پائولو بلینی به دخالت مستقیم در این کشتار محکوم شده است. او به حبس ابد محکوم شد. جلسات دادگاه بولونیا از آوریل ۲۰۲۱ آغاز شد و قاضی فرانچسکو کاروزو ریاست آن را بر عهده داشت، با حضور تعدادی وکیل از سوی انجمن خانواده‌های قربانیان. بلینی، اکنون ۶۹ ساله، عضو سازمان راست‌گرای [[آوانگاردیا نازionale]] بود که به دستور آن در ۱۹۷۵ یک فعال چپ جوان به نام آلچسته کامپانیله را کشت. در ۱۹۹۹، او این قتل را اعتراف کرد و افزود که چندین نفر دیگر را نیز به نمایندگی از رؤسای مافیا کشته است. اما او هرگونه دخالت در کشتار بولونیا را انکار کرد."*

## فرضیه‌های جایگزین

به دلیل طولانی شدن روند قضایی و ردّ سرنخ‌های غلط، در سال‌های پس از حمله، نظریه‌های متعددی مطرح شد. از جملهٔ مشارکت مقامات سرویس‌های اطلاعاتی ایتالیا پیشنهاد شد.

بین ۱۹۹۹ و ۲۰۰۶، در جلسات کمیسیون پارلمانی که برای بررسی تروریسم در ایتالیا و ناکامی در شناسایی مسئولان کشتار بولونیا تشکیل شده بود و همچنین کمیسیونی که فعالیت‌های اطلاعاتی ایتالیا و آرشیو میترخین را بررسی می‌کرد، اطلاعات جدیدی دربارهٔ شبکه‌های تروریستی بین‌المللی و سرویس‌های اطلاعاتی ایتالیا در بلوک سابق شوروی و کشورهای عربی مانند سوریه، لبنان، لیبی، یمن و عراق به دست آمد. توافقات سری با رهبری فلسطین که به قاچاق اسلحه میان جبهه مردمی برای آزادی فلسطین و ایتالیا مرتبط بود و هشدار به سرویس ضدتروریسم ایتالیا سه هفته قبل از کشتار کشف شد. توماس کرام، عضو یک گروه تروریستی آلمانی که به کارلوس، جکال و فلسطینی‌ها مرتبط بود، در روز کشتار در بولونیا حضور داشت. در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۵، دادستان بولونیا پرونده‌ای با شماره (Dossier 7823/2005 RG) علیه افراد ناشناس گشود. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۷، فرانچسکو کوسیگا در نامه‌ای به انزو فراگالا از کمیسیون میترخین احتمال دخالت فلسطینی‌ها را مطرح کرد.

در سال ۲۰۰۵، کارلوس، جکال اظهار داشت که "کمیسیون میترخین سعی دارد تاریخ را تحریف کند" و "سی‌آی‌ای و موساد در بولونیا ضربه زدند" با هدف تنبیه ایتالیا به خاطر رابطه‌اش با سازمان آزادی‌بخش فلسطین.

پس از دستگیری عضو سابق Triple A آرژانتین، رودولفو آلمیرون، وکیل اسپانیایی خوزه آنخل پرز نیواس اعلام کرد که "احتمال دارد آلمیرون همراه با استفانو دله کیه و آگوستو کاوچی در بمب‌گذاری ایستگاه قطار بولونیا در ۱۹۸۰ مشارکت داشته باشند". در سال ۱۹۹۸، دیوان عالی آرژانتین از استرداد کاوچی به ایتالیا خودداری کرد.

در مه ۲۰۰۷، پسر ماسیمو اسپارتی گفت: "پدرم همیشه دربارهٔ تحقیقات بولونیا دروغ گفته است".

در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی در سال ۲۰۰۸، رئیس‌جمهور سابق ایتالیا، فرانچسکو کوسیگا، بار دیگر بر این باور خود تأکید کرد که کشتار ناشی از گروه‌های مقاومت فلسطینی فعال در ایتالیا بوده است (نه تروریسم راست‌گرا) و بر بی‌گناهی فرانچسکا مامبرو و والریو فیوراونتی تأکید کرد. جبهه مردمی برای آزادی فلسطین همیشه مسئولیت را رد کرده است.

در ۱۹ اوت ۲۰۱۱، دادستان بولونیا تحقیقات دربارهٔ دو تروریست آلمانی، توماس کرام و کریستا مارگوت فرولیش، که هر دو به گروه کارلوس، جکال وابسته بودند و در روز حمله در بولونیا حضور داشتند، آغاز کرد.
## میراث
اقوام قربانیان در ۱ ژوئن ۱۹۸۱، *Associazione dei familiari delle vittime della strage alla stazione di Bologna del 2 agosto 1980* را تأسیس کردند تا آگاهی دربارهٔ بمب‌گذاری را حفظ و ترویج دهند. این گروه که با ۴۴ عضو آغاز شد، به ۳۰۰ نفر رسید. در ۶ آوریل ۱۹۸۳، این انجمن همراه با انجمن‌های قربانیان بمب‌گذاری‌های پیازا فونتانا، پیازا دلا لوگیا و ایتالیکوس اکسپرس اتحادیهٔ «اقوام قربانیان کشتارها» (Unione dei Familiari delle Vittime per Stragi) را در میلان تشکیل داد.

شهر بولونیا و *Associazione tra i familiari delle vittime della strage alla stazione di Bologna del 2 agosto 1980* هر سال یک مسابقهٔ بین‌المللی آهنگسازی برگزار می‌کنند که با کنسرتی در پاتسا ماگیوره در ۲ اوت، روز ملی یادبود تمامی کشتارهای تروریستی، خاتمه می‌یابد. هرچند بخش آسیب‌دیدهٔ ایستگاه عمدتاً بازسازی شده است، کاشی اصلی که توسط انفجار سوراخ شده بود باقی مانده و یک ترک عمیق (با پوشش شیشه‌ای) در دیوار اصلی بازسازی‌شده حفظ شده است. انفجار باعث توقف ساعت ایستگاه در زمان حادثه (۱۰:۲۵) شد. تصاویر ساعت متوقف‌شده به سرعت به نماد بصری تراژدی تبدیل شد. ساعت ابتدا تعمیر شد اما در سال ۱۹۹۶ مقامات تصمیم گرفتند آن را به طور دائم در ساعت ۱۰:۲۵ ثابت کنند.

در فوریه و ژوئیه ۲۰۲۰، هفته‌نامهٔ ایتالیایی  گزارشی منتشر کرد که مدعی شد زوج Licio Gelli و Umberto Ortolani تروریست‌های بمب‌گذاری را تأمین مالی کرده و پس از آن با حمایت Federico Umberto D'Amato موانع و عوام‌فریبی‌های لازم را ایجاد کرده‌اند.

مسابقهٔ بین‌المللی آهنگسازی *2 Agosto* به نمایندگی از انجمن خانوادهٔ قربانیان کشتار تأسیس شد و از سال ۱۹۹۵ به طور سالانه برگزار می‌شود.

## در فرهنگ عامه
رمان ۱۹۹۸ Robert Hellenga با عنوان *The Fall of a Sparrow* بر تأثیرات پس از بمب‌گذاری بر یک خانوادهٔ آمریکایی (تخیلی) تمرکز دارد. شخصیت اصلی درگیر پیگرد قانونی عاملان بمب‌گذاری و زندگی در بولونیا می‌شود.  
بمب‌گذاری زمینهٔ یک فصل از رمان Laurent Binet با عنوان ** است. این رمان فرانسوی ۲۰۱۷ که زندگی سیاسی و فکری پاریس در اواخر قرن بیستم را به طنز می‌کشد، داستان دو کارآگاه را روایت می‌کند که به اشتباه به تحقیق دربارهٔ قتل فیلسوف Roland Barthes می‌پردازند. این کارآگاهان برای مصاحبه با Umberto Eco به بولونیا سفر می‌کنند و در جریان حمله به سختی از آسیب جان سالم به در می‌برند.

## جستارهای وابسته
* پرچم دروغین
* المپیک تابستانی ۱۹۸۰
* ایلیچ رامیرز سانچز
* تروریسم در اروپا
* سال‌های سرب (ایتالیا)

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:ایتالیا در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح ریلی در ایتالیا
رده:سال‌های سرب (ایتالیا)
رده:فاجعه‌های ۱۹۸۰ (میلادی) در اروپا
رده:فاجعه‌های دهه ۱۹۸۰ (میلادی) در ایتالیا
رده:کشتارها در ایتالیا