روابط اسرائیل و سوئیس

**روابط اسرائیل و سوئیس** به مناسبات دیپلماتیک، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان اسرائیل و سوئیس اشاره دارد. سوئیس در ۲۵ ژانویه ۱۹۴۹ اسرائیل را به رسمیت شناخت و کنسولگری خود را در تل‌آویو گشود. اسرائیل دارای سفارت در برن است و سوئیس از سال ۱۹۵۸ سفارتی در تل‌آویو و کنسولگری افتخاری در ایلات دارد.

سوئیس از دیرباز از راه‌حل دوکشوری بر پایه مرزهای ۱۹۶۷ برای حل درگیری اسرائیل و فلسطین پشتیبانی کرده و این موضع را در مه ۲۰۲۴ نیز بازتأیید کرد. پیوندهای دو کشور ریشه‌ای دیرینه دارد؛ نخستین کنگره صهیونیستی در سال ۱۸۹۷ در بازل سوئیس برگزار شد و ۱۵ کنگره از مجموع ۲۲ کنگره صهیونیستی در خاک سوئیس برپا گردید. روابط بازرگانی دو کشور نیز در چارچوب پیمان تجارت آزاد اسرائیل و انجمن تجارت آزاد اروپا گسترده بوده‌است.

## پیشینه

### آغاز روابط و شناسایی
پیش از تأسیس دولت اسرائیل، سوئیس کنسولگری‌ای در اورشلیم و نمایندگی کنسولی در تل‌آویو داشت. در ۱۴ مه ۱۹۴۸ اسرائیل اعلام استقلال کرد؛ اما برن با احتیاط رفتار نمود. بر پایه صورت‌جلسه حکومت فدرال سوئیس، دلایل این تأخیر شامل نگرانی از واکنش کشورهای عربی، به‌ویژه مصر، و همچنین تردید دربارهٔ گرایش‌های سوسیالیستی دولت نوپا و احتمال نزدیکی آن به بلوک شرق بود. پس از دریافت نشانه‌های مثبت از کشورهای غربی و برقراری آتش‌بس، برن در ۲۸ ژانویه ۱۹۴۹ اسرائیل و اردن را بالفعل به رسمیت شناخت و دو ماه بعد به شناسایی حقوقی رسید. سوئیس در همان سال کنسولگری خود را در تل‌آویو گشود که در سال ۱۹۵۸ به سفارت ارتقا یافت. جامعه سوئیسی‌تبار اسرائیل بزرگ‌ترین جامعه سوئیسی در آسیا بوده و در حدود ۱۲٬۰۰۰ تن را دربرمی‌گیرد.

### دوره همدلی عمومی (دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰)
بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ نقطه عطفی در روابط بود. از یک سو تصمیم جمال عبدالناصر برای ملی‌سازی کانال سوئز موجب سردی روابط سوئیس با مصر شد و از سوی دیگر جایگاه آشکار اسرائیل در اردوگاه غرب زمینه نزدیکی بیشتر با برن را فراهم آورد. در آغاز دهه ۱۹۶۰ افکار عمومی سوئیس آشکارا از اسرائیل پشتیبانی می‌کرد و تجربه‌های شهروندان سوئیسی در کیبوتص‌های اسرائیلی بسیاری از اعضای جناح چپ و جنبش تعاونی را به همدلی با این کشور کشاند.

در جنگ شش‌روزه ژوئن ۱۹۶۷ این همدلی به اوج خود رسید. حکومت سوئیس بیانیه‌ای صادر کرد که در آن از حق دفاع دولت‌های کوچک بی‌طرف سخن گفت؛ نمایندگان کشورهای عربی این بیانیه را جانب‌دارانه تلقی کردند و هشت رئیس نمایندگی عرب در برن به‌طور مشترک به وزیر خارجه سوئیس اعتراض کردند.

### تنش‌ها و تحولات سال‌های بعد

سوئیس در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ نیز موضعی حامی اسرائیل داشت و در سال ۱۹۷۵ کمک‌های مالی خود به یونسکو را پس از صدور قطعنامه انتقادی از سیاست‌های اسرائیل کاهش داد. با این حال دیپلماسی سوئیس از دهه ۱۹۷۰ کوشید موضع خود را در قبال درگیری خاورمیانه شفاف‌تر تعریف کند. وزیر خارجه سوئیس پیر گرابر در سال ۱۹۷۳ از مصر و سپس اسرائیل دیدن کرد و در سال ۱۹۷۴ سوئیس با درخواست سازمان ملل متحد به گشایش دفتر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در ژنو رضایت داد.

همدلی افکار عمومی سوئیس با اسرائیل به‌تدریج کاهش یافت، به‌ویژه پس از جنگ لبنان ۱۹۸۲، انتفاضه نخست ۱۹۸۷ و به‌طور خاص انتفاضه دوم در سال ۲۰۰۰. پس از تشدید درگیری خاورمیانه، سوئیس از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ فروش سلاح و همکاری نظامی با اسرائیل را متوقف کرد. از سال ۲۰۰۴ گفت‌وگوی سیاسی منظمی میان دو کشور برقرار شده‌است.

### نمایندگی منافع
سوئیس به دلیل شهرت جهانی خود به عنوان کشوری بی‌طرف، منافع اسرائیل را در چندین کشور نمایندگی کرده‌است: مجارستان (۱۹۶۷–۱۹۸۹)، گینه (۱۹۶۷–۱۹۷۳)، سیلان/سری‌لانکا (۱۹۷۰–۱۹۷۶)، ماداگاسکار (۱۹۷۳–۱۹۹۴)، لیبریا (۱۹۷۳–۱۹۸۳) و غنا (۱۹۷۳–۲۰۰۲). در مقابل، منافع ایران (۱۹۵۸–۱۹۸۷) و ساحل عاج (۱۹۷۳–۱۹۸۶) را در اسرائیل نمایندگی کرده‌است. همچنین سوئیس با رایزنی مؤثر خود زمینه پذیرش ستاره داوود سرخ در جنبش صلیب سرخ و هلال احمر را فراهم آورد.

### بحران دیپلماتیک ۲۰۰۹
در ۲۱ آوریل ۲۰۰۹ مقام‌های اسرائیل که از دیدار رئیس‌جمهور سوئیس هانس-رودولف مرتس با رئیس‌جمهور ایران خشمگین بودند، سفیر خود ایلان الگار را از سوئیس «برای مشاوره» فراخواندند. این اقدام در بحبوحه مناقشه بر سر کنفرانس ضد نژادپرستی سازمان ملل در ژنو صورت گرفت.

### نشست کنوانسیون ژنو (۲۰۱۴)
در دسامبر ۲۰۱۴ اسرائیل به اعلام سوئیس مبنی بر میزبانی نشست کشورهای امضاکننده کنوانسیون چهارم ژنو برای بررسی وضعیت نوار غزه، کرانه باختری و اورشلیم اعتراض کرد.

### قانون توقف حمایت مالی از گروه‌های تحریم‌کننده (۲۰۱۷)
در ۹ مارس ۲۰۱۷ مجلس ملی سوئیس طرحی را برای توقف تأمین مالی گروه‌هایی تصویب کرد که خواستار تحریم اسرائیل بودند یا به کنش‌های نژادپرستانه و یهودستیزانه فراخوان می‌دادند.

### تقدیم استوارنامه سفیر جدید (۲۰۱۶)
در نوامبر ۲۰۱۶ سفیر جدید سوئیس استوارنامه خود را به رئیس‌جمهور اسرائیل روون ریولین تقدیم کرد. ریولین یادآور شد که اسرائیلی‌ها در سال ۲۰۱۸ یکصدوبیستمین سالگرد نخستین کنگره صهیونیستی در بازل را گرامی خواهند داشت. سفیر روخ نیز اعلام کرد که نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ شهروند سوئیسی در اسرائیل زندگی می‌کنند و این بزرگ‌ترین جامعه سوئیسی در شرق اروپا و نهمین جامعه بزرگ سوئیسی در جهان است.

### دیدار پرمِلِن از اسرائیل (۲۰۲۱)
در اکتبر ۲۰۲۱ گی پرمِلِن، رئیس‌جمهور سوئیس، در سفری رسمی به اسرائیل با نخست‌وزیر نفتالی بنت در اورشلیم دیدار کرد.

### حمله حماس و واکنش سوئیس (۲۰۲۳)
در اکتبر ۲۰۲۳ هیئت نظامی سوئیس به فرماندهی توماس زوسلی، رئیس ارتش سوئیس، ناگزیر شد بازدید رسمی خود از اسرائیل و دیدار با هرتزی هالوی، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، را به دلیل آغاز حمله حماس ناتمام بگذارد. سوئیس اینترنشنال ایرلاینز همه پروازهای خود به تل‌آویو را لغو کرد و پلیس سوئیس تدابیر امنیتی سفارت اسرائیل در برن را تشدید نمود. وزارت خارجه سوئیس در بیانیه ۵ نوامبر ۲۰۲۳ «کشتار غیرنظامیان فلسطینی از جمله کودکان در حملات هوایی اسرائیل به نوار غزه» و نیز «پرتاب بی‌رویه موشک از غزه به اسرائیل» را محکوم کرد. شورای فدرال سوئیس در نوامبر ۲۰۲۳ ممنوعیت حماس را پیشنهاد داد. همچنین وزارت خارجه سوئیس در ۲۶ اکتبر اعلام کرد که بودجه ۱۱ سازمان حقوق بشری فلسطینی و اسرائیلی را تعلیق می‌کند و پارلمان سوئیس در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۳ به قطع کمک مالی به آنروا رأی داد.

## پیمان‌ها و موافقت‌نامه‌های دوجانبه
دو کشور از دهه ۱۹۵۰ موافقت‌نامه‌های متعددی امضا کرده‌اند:
* ۱۹۵۱ — نخستین موافقت‌نامه برای تنظیم مالیات شرکت‌های هواپیمایی دو کشور
* ۱۹۵۲ — قرارداد همکاری در حوزه هوانوردی
* ۱۹۵۶ — تنظیم روابط بازرگانی از راه تبادل یادداشت دیپلماتیک
* ۱۹۶۵ — موافقت‌نامه تسویه، رسیدگی قضایی و داوری
* ۱۹۶۷ — لغو شرط ویزا میان دو کشور
* ۱۹۸۵ — پیمان تأمین اجتماعی (لازم‌الاجرا از اول اکتبر ۱۹۸۵)
* ۱۹۹۲ — تنظیم مبادله بازرگانی محصولات کشاورزی
* ۱۹۹۳ — آغاز اجرای پیمان تجارت آزاد اسرائیل و انجمن تجارت آزاد اروپا
* ۲۰۰۳ — موافقت‌نامه جلوگیری از اخذ مالیات مضاعف

## بازرگانی

روابط بازرگانی اسرائیل و سوئیس تحت پیمان تجارت آزاد اسرائیل و انجمن تجارت آزاد اروپا قرار دارد که سوئیس عضو آن است. سوئیس در سال ۱۹۵۱ سومین صادرکننده بزرگ کالا به اسرائیل پس از ایالات متحده و بریتانیا بود. در نوامبر ۲۰۱۸ وزیر اقتصاد اسرائیل الی کوهن در سفر به سوئیس پیمان گسترش موافقت‌نامه تجارت آزاد با کشورهای عضو انجمن تجارت آزاد اروپا را امضا کرد که شامل کاهش و حذف تعرفه‌های گمرکی بر فرآورده‌های غذایی تازه و فرآوری‌شده می‌شد.

جدول زیر حجم بازرگانی دوجانبه اسرائیل و سوئیس را بر حسب میلیون دلار آمریکا نشان می‌دهد:

## همکاری در فناوری‌های مالی
میان سوئیس و اسرائیل تفاهم‌نامه‌ای در زمینه فناوری‌های مالی (فین‌تک) امضا شده که به شرکت‌های هر دو کشور امکان دسترسی به داده‌های مربوط به اصول قانون‌گذاری و تطبیق محصولات با نیازهای بازار را می‌دهد. در نیمه نخست ۲۰۱۷ دیدار معاون وزیر دارایی اسرائیل ایتسخاک کوهن و دبیر دولت سوئیس در امور مالی بین‌المللی یورگ گاسِر برگزار شد و در ۴ سپتامبر ۲۰۱۷ تفاهم‌نامه همکاری در خدمات مالی امضا گردید.

## همکاری در فناوری اطلاعات و امنیت سایبری
در آغاز نوامبر ۲۰۱۸ هیئت بزرگی (بیش از ۵۰ نفر) از سوئیس شامل نمایندگان پارلمان، پژوهشگران و مدیران شرکت‌های بزرگ عضو انجمن «ICTswitzerland» برای بررسی سامانه‌های دفاع سایبری به اسرائیل سفر کرد. این هیئت از دانشگاه تخنیون در حیفا، پارک فناوری امنیت سایبری در بئرشبع و مراکز صنعتی امنیت سایبری بازدید نمود.

## رویدادهای جاسوسی
در دهه ۱۹۶۰ دانشمندان آلمانی به مصر در توسعه فناوری نظامی یاری رساندند. در ۲ مارس ۱۹۶۳ فرستادگان موساد پس از تهدید دختر یکی از دانشمندان آلمانی در بازل دستگیر شدند. در آوریل ۱۹۶۸ اسرائیل مهندس سوئیسی آلفرد فراونکنشت () را سازمان‌دهی کرد که نزدیک به ۲۰۰٬۰۰۰ برگ نقشه قطعات جنگنده‌های میراژ ۳ و میراژ ۵ را تهیه نمود. فراونکنشت در سوئیس به اتهام جاسوسی به نفع اسرائیل محاکمه شد و سوئیس وابسته نظامی اسرائیل آلون تسوی را اخراج کرد.

در سال ۱۹۹۸ مأموران موساد هنگام نصب تجهیزات شنود در خانه فعالان حزب‌الله در سوئیس شناسایی و دستگیر شدند و در سال ۲۰۰۴ نیز مأموران موساد هنگام تلاش برای کارگذاشتن دستگاه شنود در نمایندگی ایران در سوئیس دستگیر شدند که این رویداد در استعفای دنی یاتوم از ریاست موساد نقش داشت.

## شهروندان سوئیسی در ارتش اسرائیل
بر پایه داده‌های ارتش اسرائیل، بیش از ۵۰۰ شهروند سوئیسی در ارتش اسرائیل خدمت می‌کنند. مقام‌های فدرال سوئیس اعلام کرده‌اند که از هویت این شهروندان آگاهی ندارند.

## جستارهای وابسته
* روابط خارجی اسرائیل
* به رسمیت شناختن بین‌المللی اسرائیل
* چاره دوکشوری

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* سفارت اسرائیل در برن
* سفارت سوئیس در تل‌آویو
* روابط دوجانبه سوئیس و اسرائیل در تارنمای وزارت خارجه سوئیس

رده:روابط اسرائیل و سوئیس
رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه سوئیس