کاهن اعظم آمون

کاهن اعظم آمون (*ḥm nṯr tpj n jmn*) بالاترین رتبه کاهن در سلسله کاهنان خدای آمون مصر باستان بود. اولین کاهنان اعظم آمون در پادشاهی نوین مصر، در آغاز سلسله هجدهم، ظاهر شدند.

## تاریخچه
کاهنان آمون در اوایل سلسله هجدهم از طریق کمک‌های مالی قابل توجه به خدای آمون توسط حاکمانی مانند حتشپسوت و مهم‌تر از آن توتموس سوم، قدرت گرفتند. کاهنان آمون در تبس چهار کاهن عالی‌رتبه داشتند:
# (*ḥm nṯr tpj n jmn*): که به عنوان کاهن ارشد آمون نیز شناخته می‌شود.
# (*ḥm nṯr snnw n jmn*): که به عنوان کاهن مرتبه دوم آمون نیز شناخته می‌شود.
# (*ḥm nṯr ḫmtnw n jmn khemet-nu*): که به عنوان کاهن مرتبه سوم آمون نیز شناخته می‌شود.
# (*ḥm nṯr jfdw n jmn*): که به عنوان کاهن مرتبه چهارم آمون نیز شناخته می‌شود.

قدرت کاهنان آمون در دوره عمارنه موقتاً کاهش یافت. در سال چهارم سلطنت آخناتون، نام کاهن اعظمی به نام مایا ثبت شده است. آخناتون در دوران سلطنت خود نام آمون و همچنین نام چندین خدای دیگر را از بناهای تاریخی حذف کرد. پس از مرگ آخناتون، آمون به جایگاه برجسته خود در میان فرقه‌های دینی مصر بازگردانده شد. فرعون بعدی، نام خود را به توت‌عنخ‌آمون تغییر داد تا نشانه‌ای از بازگشت آمون به جایگاه برجسته سابقش باشد. کاهن اعظم آمون در شهر تبس توسط فرعون منصوب می‌شد. غیرمعمول نبود که این مقام توسط بزرگانی که در دستگاه فرعون سمت‌های دیگری داشتند، اشغال شود؛ به‌طور مثال، چندین نفر از کاهنان اعظم از زمان رامسس دوم نیز به عنوان وزیر خدمت می‌کردند.
بندانگشتی|185x185پیکسل|هریهور
در پایان پادشاهی نوین، کاهنان دودمان بیستم آمون تا حد زیادی تحت سلطه رامسس‌نخت بودند. پسرش، آمنهوتپ، سرانجام جانشین پدرش شد و خود را درگیر جنگ با نایب‌السلطنه کوش، پینهسی، یافت. پینهسی نیروهای خود را به شمال برد و تبس را محاصره کرد. پس از این دوره، ژنرال‌هایی به نام هریهور و پیعنخ به عنوان کاهن اعظم خدمت کردند.

زمانی که هریهور در سال ۱۰۸۰ پیش از میلاد - در نوزدهمین سال سلطنت رامسس یازدهم - به عنوان اولین کاهن اعظم حاکم آمون اعلام شد، کاهنان آمون نفوذ عمیقی بر اقتصاد مصر داشتند. کاهنان آمون، دو سوم از کل زمین‌های معابد مصر و ۹۰ درصد از کشتی‌های آن، به علاوه بسیاری از منابع دیگر، را در اختیار داشتند. در نتیجه، اگر نگوییم بیشتر ولی کاهنان معبد آمون به اندازه فرعون قدرتمند بودند. کاهنان اعظم آمون از چنان قدرت و نفوذی برخوردار بودند که عملاً از سال ۱۰۸۰ تا حدود ۹۴۳ پیش از میلاد، حاکمان مصر علیا بودند ولی پس از آن نفوذشان کاهش یافت. با این حال، آنها به عنوان یک دودمان سلطنتی مستقل با ویژگی‌های فرعونی در نظر گرفته نمی‌شوند. پس از این دوره، نفوذ کاهنان آمون کاهش یافت. یکی از پسران کاهن اعظم پینجم اول سرانجام تاج و تخت را به دست گرفت و تقریباً نیم قرن با عنوان فرعون پسوسنس اول بر مصر حکومت کرد، در حالی که کاهن اعظم تبس، پسوسنس سوم، بعد از پسوسنس دوم ادعای سلطنت کرد و با تغییر نام خود به پادشاه پسوسنس دوم، آخرین حاکم سلسله بیست و یکم مصر شد.

## فهرست کاهنان اعظم آمون
### پادشاهی نوین (دودمانهای هجدهم، نوزدهم و بیستم)

### دوره سوم میانی

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars  = justify

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1200 till:-650
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-1200
ScaleMinor  = unit:year increment:25  start:-1200

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:HP   value:blue
  id:GP   value:red
  id:eon    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers
  bar:eon

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
  bar:eon color:eon

  from: -1080   till:    -775 color:HP  text:High Priests of Amun at Thebes

  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1080 till: -1074 color:HP text:"Herihor"
  from: -1074 till: -1070 color:HP text:"Piankh"
  from: -1070 till: -1032 color:HP text:"Pinedjem I"
  from: -1054 till: -1045 color:HP text:"Masaharta"
  from: -1045 till: -1045 color:HP text:"Djedkhonsuefankh"
  from: -1045 till: -992 color:HP text:"Menkheperre"
  from: -992 till: -990 color:HP text:"Smendes II"
  from: -990 till: -969 color:HP text:"Pinedjem_II"
  from: -969 till: -945 color:HP text:"Psusennes III"
  from: -944 till: -924 color:HP text:"Iuput"
  from: -924 till: -894 color:HP text:"Shoshenq C"
  from: -894 till: -884 color:HP text:"Iuwelot"
  from: -884 till: -874 color:HP text:"Smendes III"
  from: -874 till: -860 color:HP text:"Harsiese B"
  from: -860 till: -855 color:HP text:"Unknown"
  from: -855 till: -845 color:HP text:"Nimlot C"
  from: -840 till: -835 color:HP text:"Osorkon"
  from: -835 till: -816 color:HP text:"Harsiese II"
  from: -800 till: -775 color:HP text:"Takelot"

  barset:skip


#### دودمان بیست و یکم
اگرچه رسماً فرعون نبودند، اما کاهنان اعظم آمون در تبس، حاکمان بالفعل مصر علیا در طول سلسله بیست و یکم بودند که نام خود را بر روی کتیبه‌هایی می‌نوشتند و در مقبره‌های سلطنتی دفن می‌شدند.

## کاهنان اعظم آمون در تانیس
در پایتخت شمالی تانیس، فراعنه سلسله بیست و یکم تصمیم گرفتند با ساختن و گسترش معبد آمون-رع خود، به همراه زیارتگاه‌هایی که به دیگر اعضای سه‌گانه تبس اختصاص داده شده بود، آشکارا از کارناک تقلید کنند. افراد بسیار کمی شناخته شده‌اند که عنوان افتخاری کاهن اعظم آمون در تانیس را داشته باشند:
* فرعون پسوسنس اول، که احتمالاً معاون وندجباعنجد را داشت
* فرعون آمون-ام-اوپت
* شاهزاده حورنخت، پسر اوسورکن دوم
* شاهزاده پادبهنباست، پسر شیشنق سوم
* شاهزاده شیشنق، پسر پامی، احتمالاً فرعون بعدی شیشنق پنجم

## منابع

رده:آمون
رده:حاکمیت‌های دینی پیشین
رده:عنوان‌های مصر باستان
رده:فهرست‌های مرتبط به مصر باستان