مشمار هایاردن

**مشمار هایاردن** () یک موشاوا (شهرک یهودی‌نشین) بود که در دوران موج نخست مهاجرت یهودیان (عالیای اول) در جلیل علیا در شمال اسرائیل بنیان‌گذاری شد. نام عبری آن به معنای «نگهبان اردن» بود. این شهرک در جریان جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۸ ویران شد و پس از جنگ، موشاو جدیدی به همین نام در نزدیکی آن بازسازی گردید.

مشمار هایاردن در مسیر جاده‌ای میان صفد و دمشق و در غرب پل بنات یعقوب قرار داشت. این شهرک نخست در سال ۱۸۸۴ به‌صورت مزرعه‌ای خصوصی پایه‌گذاری شد و سپس در سپتامبر ۱۸۹۰ به‌طور رسمی به موشاوا تبدیل گردید. بیشتر ساکنان آن از هواداران جنبش صهیونیسم تجدیدنظرطلب بودند. شهرک پس از شش روز نبرد خونین در ژوئن ۱۹۴۸ به دست ارتش سوریه سقوط کرد و ۱۴ تن از مدافعان آن کشته و ۳۹ تن اسیر شدند.

## پیشینه
### بنیان‌گذاری
در سال ۱۸۸۴ مردخای اسحاق لوبوفسکی، مهاجری از ایالات متحده آمریکا و از بنیان‌گذاران شهرک یسود همعلا، زمینی به مساحت نزدیک به ۲۰۰۰ دونم در غرب رود اردن خرید و مزرعه‌ای خصوصی به نام «شوشَنَت هایاردن» (گل سرخ اردن) بر آن بنا کرد. پس از آنکه دریافت نگهداری از این مزرعه دورافتاده به‌تنهایی ممکن نیست، بخشی از زمین را به یهودیانی فروخت که با پشتیبانی مالی جنبش حوویوی صیون (دوستداران صهیون) بر آن سکونت گزیدند. آنان در سپتامبر ۱۸۹۰ موشاوای مشمار هایاردن را بنیان نهادند. داوید شوب، از بنیان‌گذاران روش‌پینا، زمین‌ها را خرید و نام «مشمار هایاردن» را بر آن نهاد؛ به گفته خودش: «زیرا من شهرکی نزدیک پلی که از اردن می‌گذرد و روبه‌روی نگهبانان ارتش عثمانی ساختم».

### گسترش و رویدادهای نخستین
در سال ۱۸۹۸ انجمن استعمار یهودی () سرپرستی شهرک را بر عهده گرفت و به کمک حاییم مارگالیوت-کالواریسکی، زمین‌های بیشتری خریداری و مهاجران تازه‌ای جذب شدند. در سال ۱۹۰۱ دوازده خانوار بر زمینی به مساحت نزدیک به ۴۴۰۰ دونم زندگی می‌کردند و تا سال ۱۹۱۴ جمعیت شهرک به ۱۲۵ تن و مساحت آن به نزدیک به ۷۶۰۰ دونم رسید.

بر پایه سرشماری سال ۱۹۲۲ که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت مشمار هایاردن ۹۰ یهودی بود.

در دوران جنگ جهانی اول، منطقه صحنه نبردهای سختی میان نیروهای بریتانیایی و عثمانی بود، اما ساکنان خانه‌های خود را ترک نکردند و پس از پایان جنگ خرابی‌ها را بازسازی کردند. در دهه ۱۹۲۰ شماری از کشاورزان به دلیل شیوع تب سیاه‌ادراری () منطقه را ترک کردند و به نتانیا و اون یهودا مهاجرت نمودند. در جریان آشوب‌های ۱۹۲۹ نیز شهرک مورد تاراج قرار گرفت.

### دهه ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰

در دهه ۱۹۳۰ جوانان جنبش بیتار به‌عنوان نیروی تقویتی به شهرک آمدند. در جریان شورش عربی فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) شهرک بارها مورد حمله قرار گرفت و کارگران عرب به‌طور تقریباً کامل آنجا را ترک کردند و جوانان بیتار جایگزین آنها شدند. در سال ۱۹۳۸ دو یهودی (پدر و پسر) هنگام برداشت آب از رود اردن کشته شدند و در واکنش، مهاجرنشینان هفت عرب را کشتند. اعضای بیتار همچنین در منطقه آموزش‌های نظامی برگزار می‌کردند؛ در ۱۸ نوامبر ۱۹۳۹ مقامات بریتانیایی به شهرک یورش بردند و ۳۸ تن از کارآموزان را بازداشت کردند. اعضای بیتار تا پایان سال ۱۹۴۰ شهرک را ترک نمودند.

در دوران جنگ جهانی دوم شهرک رونق نسبی یافت، اما پس از جنگ وضع آن رو به وخامت نهاد. در ژانویه ۱۹۴۷ چهل‌ودو رزمنده ترخیص‌شده از ارتش بریتانیا که پیشتر عضو بیتار بودند در شهرک ساکن شدند و چند ماه بعد مهاجران بازمانده هولوکاست که بریتانیایی‌ها آنان را در اردوگاه‌های قبرس بازداشت کرده بودند به اینجا رسیدند.

## سقوط شهرک در جنگ ۱۹۴۸
پس از رأی سازمان ملل متحد دربارهٔ تقسیم فلسطین در سال ۱۹۴۷، وضع امنیتی منطقه بدتر شد. زنان و کودکان از شهرک تخلیه شدند و در روز اعلام تأسیس دولت اسرائیل تنها چند ده رزمنده در محل باقی مانده بودند. در ۶ ژوئن ۱۹۴۸ ارتش سوریه به فرماندهی توفیق باشور به شهرک حمله کرد اما حمله دفع شد. در ۱۰ ژوئن حمله دوم آغاز گردید و پس از نبرد خانه‌به‌خانه شهرک سقوط کرد و ویران شد؛ ۱۴ تن از ساکنان و مدافعان کشته و ۳۹ تن اسیر جنگی شدند که سیزده ماه در اسارت سوریه ماندند.

در جریان جنگ‌های ده‌روزه، اسرائیل تلاش کرد کنترل شهرک را بازپس گیرد اما ناکام ماند و خط جبهه تا پایان جنگ تغییر نکرد. در ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۹ در چارچوب موافقت‌نامه آتش‌بس رودس، منطقه به کنترل اسرائیل بازگشت و اسیران مبادله شدند، اما شهرک بازسازی نشد. کیبوتس گادوت بعداً بر زمین‌های آن ساخته شد و موشاو جدید مشمار هایاردن در نزدیک به دو کیلومتری محل اصلی بنیان‌گذاری گردید.

### اختلاف ایرگون و هاگانا
داستان سقوط مشمار هایاردن میان ایرگون و هاگانا مورد مناقشه است. ایرگون و بازماندگان ساکنان شهرک مدعی‌اند که یگان ۲۳ از تیپ کارملی که برای تقویت دفاع شهرک اعزام شده بود، توسط تیپ ۹ عودید وابسته به نیروهای دفاعی اسرائیل متوقف گردید، زیرا شهرک با جنبش تجدیدنظرطلب همسو بود. همچنین ادعا می‌شود که نیروهای هاگانا سربازان ایرگون را در روش‌پینا بازداشتند و از رسیدن آنها به شهرک جلوگیری کردند. در مقابل، افراد تیپ عودید ادعا می‌کنند که تیپ کارملی به‌موقع نرسید زیرا از جبهه جلیل غربی منتقل شده بود و فرصت سازمان‌دهی مجدد نیافته بود.

## یادمان و بقایا
شماری از خانه‌های ویران‌شده شهرک هنوز برجاست و بخشی از یادمانی را تشکیل می‌دهد که در محل ساخته شده‌است. در اردوگاه نظامی روبه‌روی مشمار هایاردن مرکز گردشگری و آگاهی‌رسانی‌ای دربارهٔ پیشینه شهرک وجود دارد. همچنین نزدیک به ۶۰۰ متر جنوب‌تر از بقایای شهرک، گورستان مشمار هایاردن قرار دارد که چندین ده مزار از ساکنان شهرک، از جمله شمار زیادی کودک، در آن دفن شده‌اند.

## نگارخانه

File:PikiWiki Israel 34420 Mishmar Hayarden (Moshava).JPG|یادمان مشمار هایاردن
File:PikiWiki Israel 33243 Mishmar Hayarden memorial.JPG|بنای یادبود نبرد مشمار هایاردن
File:PikiWiki Israel 34422 Mishmar Hayarden (Moshava).JPG|ورودی یادمان
File:Mishmar_Hayarden_(Moshava).JPG|زیرزمینی که آخرین مدافعان شهرک در آن سنگر گرفتند و اسیر شدند
File:יד לחלוצי ההתישבות בגליל, משמר הירדן.jpg|بنای یادبود پیشگامان مهاجرنشینی در جلیل، در ورودی گورستان قدیمی مشمار هایاردن
File:בית_הקברות_של_משמר_הירדן_הישנה.jpg|گورستان قدیمی مشمار هایاردن


## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* بازدید از یادمان مشمار هایاردن
* گذار از «شوشنت هایاردن» به «مشمار هایاردن»

رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۸۹۰ (میلادی) در سوریه عثمانی
رده:انحلال‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل