رانا سانگا

**سنگرام سینگ اول** (۱۲ آوریل ۱۴۸۲ - ۳۰ ژانویه ۱۵۲۸)، که بیشتر با نام **رانا سنگا** شناخته می‌شود ، از سال ۱۵۰۹ تا ۱۵۲۸ مهاراجه از میوار بود. او که عضوی از سلسله سیسودیا بود، بخش‌هایی از راجستان ، گجرات ، مادیا پرادش ، هاریانا ، سند و اوتار پرادش امروزی را با پایتخت خود در چیتورگره کنترل می‌کرد. 

## اوایل زندگی و الحاق
سانگا فرزند شاه رایمال و ملکه راتان کونوار، شاهزاده خانمی از قبیله جهلا از حلواد ، بود . اگرچه متون معاصر به سال تولد او اشاره‌ای نمی‌کنند، اما برخی از موقعیت‌های نجومی سیارات را در زمان تولد او ارائه می‌دهند و آنها را فرخنده می‌نامند. بر اساس این موقعیت‌ها، با فرض موقعیت‌های خاص سیارات دیگر و بر اساس کتیبه کومبهالگار ، مورخ گوریشانکار هیراچاند اوجها سال تولد سانگا را 1482 محاسبه کرد. 

سانگا سومین پسر رایمال بود. با این حال، به دلیل شرایط و پس از نبردی شدید با برادرانش پریتویراج و جاگمال، که در آن یکی از چشمانش را از دست داد، سرانجام در سال 1509 بر تخت سلطنت میوار نشست. 

## دوران نظامی
سانگا در دوران نظامی خود، سلاطین دهلی ، مالوا و گجرات را در هجده نبرد تن به تن شکست داد و با فتح بخش بزرگی از راجستان امروزی ، مادیا پرادش و بخش شمالی گجرات ، قلمرو خود را گسترش داد . او همچنین بر بخش‌هایی از هاریانا ، اوتار پرادش و آمارکوت ، سند، کنترل داشت .  پس از به سلطنت رسیدن، سانگا از طریق دیپلماسی و اتحادهای زناشویی، قبایل متخاصم راجپوتانا را دوباره متحد کرد. بابر در *[[بابرنامه]]* به چالش‌هایی که در هند با آن مواجه بود، اشاره کرد. او سانگا را به عنوان بزرگترین پادشاه کافر هندوستان در کنار کریشنا دوارایا از امپراتوری ویجایاناگارا در جنوب هند توصیف کرد . بابر همچنین گفت: "سانگا اخیراً با جسارت و شمشیر خود چنان بزرگ شده بود که پادشاهی او بخش قابل توجهی از شمال هند را شامل می‌شد ." 

طبق افسانه‌ها، سانگا در ۱۰۰ نبرد شرکت کرده و تنها یک بار شکست خورده بود. او مچ دست خود را از دست داد، از ناحیه پا فلج شد و هشتاد زخم در بدنش از درگیری‌های مختلف دیده شد.  سانگا در دوران نظامی درخشان خود، سلاطین دهلی ، مالوا و گجرات را در ۱۸ نبرد تن به تن شکست داد و با فتح بخش بزرگی از راجستان امروزی، قلمرو خود را گسترش داد. رانا همچنین توانست بر مالوا تسلط یابد و بر بخش‌های شمالی گجرات تسلط یابد . راجپوت‌های هند او را به عنوان رهبر خود در برابر سلطان‌ها می‌دیدند.  او برای اولین بار از زمان سقوط سلسله راجپوت پارامارا در سال ۱۳۰۵ میلادی، حکومت راجپوت را در مالوا دوباره برقرار کرد . 

او همچنین مالیات جزیه را که قبلاً توسط حاکمان مسلمان وضع شده بود، از هندوها حذف کرد. او آخرین پادشاه مستقل هندو در شمال هند محسوب می‌شود که قلمرو قابل توجهی را کنترل می‌کرد و در برخی متون معاصر به عنوان *امپراتور هندو* توصیف شده است . 

### حمله به مالوا
نوشتار‌های اصلی: نبرد گاگرون و درگیری میوار-مالوا

مدینی رای، وزیر شورشی سلطان مالوا، برای تاج و تخت مالوا با محمود مبارزه مرگ و زندگی می‌کرد و رانا سانگا به او قول کمک داد.  در نتیجه، نیروهای سلطنتی گجرات و مالوا با سیسودیاها به رهبری سانگا در گاگرون روبرو شدند . این نبرد منجر به پیروزی قاطع راجپوت‌ها شد. 

پس از پیروزی در نبرد و سایر درگیری‌های پس از آن، سانگا، مالوا شرقی و شمالی را به همراه  چاندری تصرف کرد. رای چاندری را پایتخت خود قرار داد،  در حالی که سیلهادیتیا تومار خود را به عنوان حاکم منطقه رایسن و سارنگپور تثبیت کرد. به گفته مورخ ساتیش چاندرا، این وقایع بین سال‌های 1518 تا 1519 رخ داده است. 

پس از پیروزی و استقرار حکومت هندوها در شرق و شمال مالوا، سانگا به رای دستور داد تا مالیات جزیه را از هندوهای منطقه حذف کند. 

### جنگ‌ها علیه لودی‌ها
مقالات اصلی: نبرد خاتولی ، نبرد ظلپور ، تهاجم ابراهیم لودی به رانتامبور 

پس از فتح مالوا، سنگا توجه خود را به سمت شمال شرقی راجستان معطوف کرد که در آن زمان تحت کنترل ابراهیم لودی، سلطان دهلی، بود. ابراهیم لودی ، پس از شنیدن خبر تجاوزات سنگا به قلمرو خود، ارتشی را آماده کرد و در سال 1517 به سمت میوار لشکرکشی کرد. رانا با ارتش خود در خاتولی در مرزهای هادوتی با لودی روبرو شد و در نبرد متعاقب آن در خاتولی، ارتش لودی متحمل شکست‌های جدی شد و فرار کرد. یکی از شاهزاده‌های لودی دستگیر و زندانی شد. در این نبرد، سنگا یک دستش را با بریدگی شمشیر از دست داد و یک تیر او را برای همیشه لنگ کرد. 

لودی که بنا به گزارش‌ها از این تجاوز راجپوت (که وسعت آن در سه قرن قبل بی‌سابقه بود) مبهوت شده بود، بار دیگر در سال‌های 1518-1519 به میوار حمله کرد، اما دوباره در نبرد دولپور شکست خورد . لودی بارها با سنگا جنگید، اما هر بار شکست خورد و تمام سرزمین خود را در راجستان امروزی از دست داد، در حالی که نفوذ سنگا تا برد قابل توجه پیلیا خار در آگرا گسترش یافت . 

طبق یک متن قرن شانزدهمی "پرشوانات-شروان-ساتاویسی"، رانا سانگا بعد از محاصره مندساور، ابراهیم لودی را در Ranthambore شکست داد . 

### کمپین در گجرات
نوشتار‌های اصلی: نبردهای ایدار ، تهاجم رانا سانگا به گجرات و محاصره مندسور

نبردهای ایدار سه نبرد بزرگ بودند که در قلمرو ایدار بین ارتش‌های دو شاهزاده ایدار، بهار مال که توسط سلطنت گجرات به رهبری مظفر شاه دوم حمایت می‌شد و رای مال که توسط راجپوت‌ها به رهبری رانا سانگا حمایت می‌شد، درگرفت. دلیل اصلی مشارکت سنگاها در این نبردها، بازگرداندن رای مال به تخت سلطنتی خود و تضعیف قدرت رو به رشد سلطنت گجرات بود. در سال 1517، رای مال با کمک رانا سانگا  توانست با موفقیت مظفر شاه دوم را شکست دهد و پادشاهی خود را بازپس گیرد.

در سال 1520، سانگا در مورد جانشینی ایالت ایدار ، با ارتش قدرتمند 40000 راجپوت خود که توسط سه دست نشانده‌اش پشتیبانی می‌شد، به گجرات حمله کرد. رائو گنگا راتور از مروار نیز با یک پادگان 8000 راجپوت به او پیوست . متحدان دیگر رانا، راوال اودای سینگ از واگاد و رائو ویرام دوا از مرتا بودند . او ارتش مسلمان نظام خان را شکست داد و آنها را تا احمدآباد تعقیب کرد . سانگا حمله خود را 20 مایل قبل از پایتخت احمدآباد متوقف کرد. او خزانه‌های سلطنتی گجرات را غارت کرد و چندین مسجد را ویران کرد و معابدی بر روی آنها ساخت.  پس از یک سری پیروزی‌ها، سانگا با موفقیت شمال گجرات را ضمیمه کرد و یکی از دست نشانده‌های خود را به حکومت آنجا منصوب کرد. 

### جنگ علیه مغول‌ها
نوشتار‌های اصلی: نبرد بیانه و نبرد خانوا

در 21 آوریل 1526، بابر، پادشاه تیموری، برای پنجمین بار به هند حمله کرد و ابراهیم لودی را در اولین نبرد پانی‌پات شکست داد و او را اعدام کرد. پس از این نبرد، سانگا برای اولین بار از زمان پریتویراج چوهان ، چندین قبیله راجپوت را متحد کرد، ارتشی متشکل از 100000 سرباز راجپوت ساخت و به آگرا پیشروی کرد.  مغول‌ها قلعه بایانا را که بخشی از امپراتوری سانگا بود، تصرف کردند، بنابراین در فوریه 1527 درگیری بزرگی در بایانا رخ داد که در آن نیروهای مغول بابر به رهبری عبدالعزیز توسط رانا سانگا شکست خوردند. شکست مغول‌ها آخرین پیروزی رانا سانگا بود. او که با یک ارتش بزرگ هندو روبرو شده بود، اکنون با اعلام جنگ به عنوان *جهاد علیه کافران* ، تبلیغات مذهبی علیه راجپوت‌ها را تحریک می‌کرد . [ *نیازمند منبع* ] او همچنین با ترک مشروبات الکلی، شکستن ظروف شراب و ریختن شراب در چاه، به دنبال لطف الهی بود. 

در 16 مارس، مغول‌ها به لطف توپ‌ها، کبریت‌ها و سایر سلاح‌های گرم خود در نبرد خانوا پیروز شدند. سانگا در اواسط نبرد مورد اصابت تیر قرار گرفت و توسط برادر همسرش پریتویراج کاچواهه از امبر به همراه شاهزاده مالدیو راتوره در حالت بیهوشی از نبرد خارج شد. پس از پیروزی، بابر دستور داد برجی از جمجمه‌های دشمن ساخته شود، عملی که توسط تیمور علیه دشمنانش، صرف نظر از اعتقادات مذهبی آنها، تدوین شده بود. به گفته چاندرا، هدف از ساخت برج جمجمه‌ها نه تنها ثبت یک پیروزی بزرگ، بلکه ایجاد رعب و وحشت در مخالفان نیز بود. پیش از این، بابر همین تاکتیک را علیه افغان‌های باجور نیز به کار گرفته بود . 

سنگا همچنین در طول نبرد توسط سیلهادی خیانت شد که سربازانش جبهه خود را تغییر دادند و به بابر پیوستند. 

پیروزی مغول‌ها به عنوان یک رویداد برجسته در فتح شمال هند توسط مغول‌ها تلقی می‌شود، زیرا این نبرد تاریخی‌تر و پرحادثه‌تر از پانی‌پات بود، زیرا بابر را به ارباب بلامنازع شمال هند تبدیل کرد و در عین حال قدرت‌های تهدیدآمیز و در حال احیای راجپوت را در هم شکست . به گفته مورخ آندره وینک ، پس از پیروزی در خانوا، مرکز قدرت مغول‌ها به جای کابل، آگرا شد و تا زمان سقوط آن پس از مرگ عالمگیر، همچنان به همین شکل باقی ماند.  به گفته مورخان مدرن، اگر توپ‌های بابر وجود نداشت، سانگا می‌توانست به یک پیروزی تاریخی علیه بابر دست یابد. توپ‌های بابر به روندهای منسوخ در جنگ‌های هند پایان داده بودند. 

با این حال، اشتباه است که فرض کنیم قدرت راجپوت برای همیشه در هم شکسته شد، بابر تهاجم بیشتر خود را در راجستان متوقف کرد، نیروهای راجپوت برای درمان سانگا در باسوا نزدیک داوسا اردو زدند ، و اندکی پس از درمان، سانگا شروع به آماده‌سازی جنگ دیگری علیه بابر کرد. 

## مرگ و جانشینی
سانگا توسط برادر همسرش پریتویراج سینگ از امبر و مالدیو راتور از ماروار ، در حالت بیهوشی از میدان نبرد برده شد . پس از به هوش آمدن، سوگند یاد کرد که تا زمانی که بابر را شکست نداده و دهلی را فتح نکرده، به چیتور بازنگردد . او همچنین پوشیدن عمامه را متوقف کرد و پارچه‌ای را روی سر خود می‌پیچید.  در حالی که او برای جنگ دیگری علیه بابر آماده می‌شد ، توسط اشراف خود که نمی‌خواستند درگیری دیگری با بابر داشته باشند، مسموم شد. او در ژانویه 1528  یا در 20 مه 1528  در کالپی درگذشت و پسرش راتان سینگ دوم جانشین او شد .

پس از شکست سانگا، دست نشانده او ، مدینی رای، در محاصره چندری از بابر شکست خورد و بابر، پایتخت پادشاهی رای ، چندری، را تصرف کرد . به مدینی به جای چندری، شمس آباد پیشنهاد شد، زیرا از نظر تاریخی در فتح مالوا اهمیت داشت، اما رائو این پیشنهاد را رد کرد و ترجیح داد در جنگ بمیرد. زنان و کودکان راجپوت برای نجات آبروی خود از ارتش بابر خودسوزی کردند.  بابر متعاقباً پس از پیروزی خود، چندری را که قبلاً توسط رای اداره می‌شد، تصرف کرد. 

خلأ قدرتی که پس از رانا سانگا ایجاد شده بود، توسط رائو مالدیو راتوره پر شد . او نقش پادشاه برجسته راجپوت را به عهده گرفت و با استفاده بیشتر از سوارکاران، بر آن دوره زمانی تسلط یافت. 

## منابع

رده:تاریخ آسیا
رده:راجپوت‌ها