مدرسه عالی مدیریت

**مدرسه عالی مدیریت (ICMS)** در سال ۱۳۵۱ خورشیدی به عنوان شعبهٔ مطالعات مدیریت دانشگاه هاروارد در تهران توسط دو نفر از کارآفرینان به‌نام وقت حبیب لاجوردی و محمدتقی برخوردار با هدف تربیت نسل جدید مدیران ایران تأسیس شد.

بنای شاخص مدرسه با طراحی نادر اردلان و با مشاورهٔ شرکت عبدالعزیز فرمانفرمائیان و ترکیب معماری سنتی ایرانی با اصول مدرن بین سال‌های ۱۳۴۸ و ۱۳۵۱ در شهرک غرب تهران ساخته شد.
نادر اردلان با استفاده از عناصر سنتی مانند حیاط مرکزی، ایوان، و دیوار قطور، در کنار فرم‌های مدرن مانند پلان چلیپای چرخیده و استخوان‌بندی بتنی، بنا را به گونه‌ای طراحی کرده که هم هویت ایرانی داشته باشد و هم نیازهای مدرن را برآورده کند. موقعیت بنا بر فراز تپه و طراحی درون‌گرا، حسی از عظمت و رازآلودگی ایجاد می‌کند که با منظره از بزرگراه چمران تقویت می‌شود.

بعد از انقلاب ۱۳۵۷، اموال مؤسسه توقیف شد و در سال ۱۳۶۱ دانشگاه امام صادق با مدیریت محمدرضا مهدوی کنی (منصوب حسینعلی منتظری) در ساختمان آن شروع به کار کرد.

## افتتاح
در سال ۱۳۴۸، حبیب لاجوردی، از مدیران و کارآفرینان آن زمان، تصمیم به ایجاد و ادارهٔ مرکز مطالعات مدیریت ایران برای تربیت مدیران کارآمد در تمامی زمینه‌های اقتصادی و صنعتی با همکاری دانشگاه هاروارد گرفت و «مرکز مطالعات مدیریت ایران» تأسیس شد و دروس حوزه مطالعات مدیریت با نظارت استادان دانشگاه هاروارد در آن تدریس می‌شد.

محمدتقی برخوردار نیز که به عنوان پدر صنایع خانگی ایران شناخته می‌شد، همچون حبیب لاجوردی به مسئلهٔ مدیریت توجه بسیار داشت و او نیز نقش مهمی در بنیان‌گذاری نهاد دانشگاه هاروارد در ایران داشت. برخوردار همچنین دارای یک کرسی در هیئت امنای این دانشگاه بود. به علاوه، دوازده نفر از افراد برجستهٔ اقتصادی ایران از جمله سیاوش ارجمند (گروه صنعتی ارج)، هدایت‌الله بهبهانی (شرکت صنعتی جنرال)، حسن خسروشاهی (گروه صنعتی مینو)، محمود رضایی (شرکت مس سرچشمه)، عبدالعلی فرمانفرماییان (نفت پارس) عضو هیئت امنای این دانشگاه بودند.

در این مرکز و بر اساس برنامه درسی فشرده، بر روی ۶۰۰ موضوع در حوزه‌های مختلف مدیریتی با حضور استادان ایرانی و استادان دانشگاه هاروارد بحث می‌شد. بیشتر این بحث‌ها به زبان انگلیسی بود. این دانشگاه تا وقوع انقلاب اسلامی، توانست چند گروه دانش‌آموخته در حوزهٔ مدیریت تحویل دهد.

## ساختمان
این بنا به طراحی نادر اردلان و با مشاورهٔ شرکت عبدالعزیز فرمانفرمائیان در سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۱ شمسی برای شرکت ایران کانتینر ساخته شد.

مدرسه عالی مدیریت بر فراز تپه‌ای واقع شده و بستری مستطیلی به ابعاد ۱۱۰ در ۱۷۰ متر دارد. باغ داخلی به ابعاد ۸۰ در ۱۳۰ متر در مرکز مجموعه قرار گرفته و ساختمان‌های عموماً یک‌طبقه در پیرامون آن ساخته شده‌اند. کشیدگی بنا در محور شرقی-غربی است و صورتی کاملاً درون‌گرا دارد. شمای کلی بنا قلعه‌مانند است و از فراز تپه، منظره‌ای رمزآلود برای مخاطب در بزرگراه چمران زیر پای تپه ایجاد می‌کند که توسط درختان اطراف محافظت می‌شود. برای رسیدن به ورودی بنا، باید از فضای پیرامونی با درختان بلند گذشت.

باغ داخلی این مجموعه با ابعاد ۸۰ در ۱۳۰ متر، الگوی باغ ایرانی را در مقیاسی کوچک دنبال می‌کند. کتابخانه (کوشک مرکزی) سه‌طبقه با شکل هشت‌نیم‌هشت در مرکز این باغ قرار گرفته و آن را به دو حریم «عمومی و خصوصی» تقسیم می‌کند. باغ میانی شامل کوشک و فواره‌ای بزرگ است که امروزه برچیده شده است. الگوی حیاط مرکزی شامل تک‌ایوانی، دوایوانی و چهارایوانی است که نشان‌دهندهٔ پیروی از سنت‌های معماری ایرانی است.

دستگاه ورودی ساختمان در شرق بنا قرار گرفته و دو طبقه دارد. این بخش شامل فضاهای اداری است و در تناظر با کتابخانه قرار دارد. ایوانی رو به بیرون در این بخش وجود دارد و این حجم بلندتر و تراشیده‌تراز دیگر حجم‌ها بناست که از دور دیده می‌شود. ویژگی‌های این بخش شامل دعوت‌گر، خاموش، باوقار، متقارن، بارومانند و شاخص بودن است. دو راه‌پله در دو ضلع شمالی و جنوبی این بخش قرار گرفته و طره‌هایی با دید به بیرون و داخل در شرق و غرب وجود دارد.

مَدْرَس در جبههٔ مقابل ورودی و در تراز پایین‌تر قرار گرفته است. این بخش در دورترین نقطه نسبت به ورودی و با فاصله‌ای کم پشت کوشک پنهان شده است. ترکیب مدرسها در طرفین سرسرا مشابه مدارس قرن نهم هجری است و شامل سه حجم هشت‌ضلعی (کلاس‌های سمیناری در دوطرف)، دو حجم مربع (کلاس‌ها در گوشهٔ حجم‌ها) و دو حجم نیم‌مربع (پیش‌آمدگی انتهای هشتی کلاس‌های سمیناری) است که یادآور هشت و چهار در گره‌سازی است.

### حجره‌های دانشجویان
حجره‌های دانشجویان در شمال و جنوب بنا قرار گرفته‌اند و در دل دیوار قطور پنهان شده‌اند. این حجره‌ها دارای شکل طاق‌گهواره‌ای هستند. ارتباط بین حجره‌ها و حیاط مرکزی به‌صورت سلسله‌مراتبی است که یادآور مدارس چهارباغ و صدر اصفهان است. حریم‌بندی فضاهای مسکونی به‌دقت انجام شده و هر واحد زنجیره شامل یک حیاط شش‌گوش است که دور آن چهار اتاق و یک فضای اشتراکی قرار گرفته و یک طرف آن به حیاط اصلی باز می‌شود. شکل شش‌ضلعی از هشت‌ضلعی معمول در معماری سنتی ساده‌تر است، اما به علت مصالح و سایر عوامل، سنتی می‌نماید و بیش‌تر از فضاهای دیگر سنتی است.

### کتابخانه (کوشک مرکزی)
کتابخانه در مرکز باغ قرار گرفته و سه طبقه با شکل هشت‌نیم‌هشت دارد. این بنا با ترجیح تعلم فردی به تعلم گروهی طراحی شده است. پلان کتابخانه به‌صورت چلیپایی چرخیده ۴۵ درجه نسبت به محور اصلی است که در نما به چشم نمی‌آید. پیش‌آمدگی بام در بخش میانی حجم‌ها چرخیده، گوشهٔ بنا را به هم می‌دوزد که یادآور شیرین‌کاریهای معماران سنتی در تیمچه‌ها و سایر بناهاست. پنجه‌های بزرگ در فضاهای چلیپا به محور باغ نظر دارند که حس کوشک بودن را تقویت می‌کند. این بخش دوطبقه است اما نمود بیرونی آن یک طبقهٔ بلند است. کرکره‌ها در نیم‌هشت‌های چلیپا قرار گرفته و دیوارهای آجری نما به صورت مورب تو می‌روند. استخوان‌بندی این بنا بتنی است و بیشتر از حجره‌ها و سایر بخش‌ها به معماری مدرن نزدیک می‌شود.

در مرکز کتابخانه، پله‌ای گرد قرار گرفته که توسط نورگیر سقفی روشن می‌شود. این پله نقطهٔ اوج کتابخانه و کتابخانه نقطهٔ اوج باغ محسوب می‌شود.

### دیوار قطور حیاط اصلی
دیوار قطور حیاط اصلی خود شامل حیاط کوچک و حجره‌هاست. این دیوار از پیروی از دیوار ساده و محصورکنندهٔ سنتی فاصله گرفته و طرحی جدید ارائه می‌دهد: زنجیره‌ای از اجزای مستقل تکه‌تکه در راستای خط نظام‌یافته که در گوشه‌های حیاط چرخش ۴۵ درجه دارد. این رویکرد باعث شده تا دیوار از حالت بنای واحد خارج شده و شبیه به کوچه‌ای از بافت قدیمی شهری به‌نظر برسد. حیاط‌های کوچک بین حجره‌ها از جداره دیده می‌شوند که نشان‌دهندهٔ تنظیم تداوم فضاییاست.

## پانویس

## منابع
* 

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۵۱ در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۲ (میلادی) در ایران
رده:دانشگاه امام صادق
رده:دانشگاه‌های ایران
رده:دانشگاه‌های تهران
رده:دانشگاه‌ها در منطقه ۲ تهران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۱ (میلادی) در ایران
رده:مدرسه‌های بازرگانی در ایران
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۱ (میلادی)