رمت هنادیو

**رمت هنادیو** (، به معنای «بلندی‌های نیکوکار») یک پارک طبیعی و باغ در شمال اسرائیل است که ۴٫۵ کیلومتر مربع از انتهای جنوبی کوه کرمل میان زیخرون یاکوف در شمال و بنیامینا در جنوب را دربرمی‌گیرد. صندوق ملی یهود در بیشتر این منطقه بیشه‌های کاج و سرو کاشته‌است.

باغ‌های یادبود این مجموعه که بیش از هفت هکتار گستره دارند، در سال ۱۹۵۴ در قلب پارک بنیاد نهاده شدند و آرامگاه بارون ادموند جیمز دو روتشیلد و همسرش را دربر گرفتند. این باغ‌ها نمایانگر سنت باغ‌آرایی اروپایی هستند و فضاهای کاشته‌شده را با پوشش گیاهی بومی مدیترانه‌ای اسرائیل درهم‌آمیخته‌اند. کاوش‌های باستان‌شناختی در رمت هنادیو بازمانده‌هایی از دوره‌های گوناگون از پیش‌ازتاریخ تا دوران عثمانی را آشکار کرده‌است.

پیش از تأسیس این پارک، روستای عربی ام‌العلق در این مکان قرار داشت که ساکنانش در اوایل سدهٔ بیستم میلادی آواره شدند. بارون ادموند دو روتشیلد زمین‌های این منطقه را از خاندان خوری حیفایی خریداری کرد و سرانجام این محوطه به پارک طبیعی و باغ یادبود کنونی تبدیل شد.

## پیشینه
### دوران عثمانی و پیش از آن
در سال ۱۸۸۲ میلادی، در اواخر دوران امپراتوری عثمانی، پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین در محلی به نام «ام‌العلق» تنها «دیوارهای ویران» یافت. این نام به معنای «تولیدکنندهٔ زالو» بود. فهرست جمعیتی در حدود سال ۱۸۸۷ نشان داد که ام‌العلق نزدیک به ۸۵ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.

ام‌العلق روستای کوچک عربی بود که در سدهٔ نوزدهم خاندان مسیحی خوری از حیفا در آن مزرعه‌ای (بیت خوری) ساختند. بارون فرانسوی ادموند جیمز دو روتشیلد زمین را از خاندان خوری خریداری کرد. مهاجران یهودی که در موج سوم مهاجرت (عالیای سوم) در سال ۱۹۱۹ آمدند، نام منطقه را به «اوملالق» (بدبخت) تغییر دادند؛ یادداشت‌های آنها درگیری با عرب‌های رانده‌شده و نیز پشه‌های مالاریایی را به عنوان مانع استقرار ثبت کرده بود.

### دوران قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، ام‌العلق ۱۴ ساکن یهودی داشت.

در دوران قیمومت سه گردهمایی جمعیتی فلسطینی در این منطقه وجود داشت که ساکنانشان آواره شدند: ام‌العلق، خربه میامس و الشونه. در دوران عثمانی متأخر خانه‌های روستا از گل و سنگ بر فراز ویرانه‌های آبادی‌های پیشین رومی ساخته شده بود.

### بیت خوری
بیت خوری بخشی از بازماندهٔ مزرعهٔ روستایی بود که خاندان خوری در سال ۱۸۸۰ ساختند. این خانه از رشته اتاق‌هایی پیرامون حیاط درونی تشکیل شده بود و بسیاری از سنگ‌های ویلای باستانی (در خربه عقب) در ساخت آن به کار رفتند. فرزندان خاندان خوری مسجدی برای کشاورزان مسلمان مستأجر خود ساختند که تالار بزرگ برجسته در سمت جنوبی خانه بود.

در سال ۱۹۱۳ «اتحادیهٔ استعمار یهودی» مزرعهٔ خوری را به نام بارون ادموند دو روتشیلد تصاحب کرد. در سال‌های ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۳ سه گروه از مهاجران یهودی در آنجا ساکن شدند اما شرایط طبیعی دشوار و بیماری‌ها مانع ادامهٔ سکونت آنها شد. مهاجران در سال ۱۹۲۰ کف مسجد را سیمان ریختند و آن را به سالن غذاخوری تبدیل کردند.

### باغ‌های یادبود
باغ‌های یادبود رمت هنادیو در سال ۱۹۵۴ در قلب پارک بنیان نهاده شدند و آرامگاهی دربردارندهٔ بازماندهٔ بارون و بانوی روتشیلد را احاطه کردند. این باغ‌ها چندین باغ کوچک‌تر تخصصی را دربرمی‌گیرند، از جمله باغ آبشار، گلستان رز، باغ نخل و باغ عطرها. بیش از ۳۰ گونه درخت سایه فراهم می‌کنند و چمن‌زارهای گسترده و گل‌های فصلی چشم‌اندازی دل‌انگیز پدیدمی‌آورند. باغ عطرها تجربه‌ای یگانه در فضایی نیمه‌سایه و سایه‌دار فراهم می‌کند و بیشتر مسیرها برای افراد دارای ناتوانی دسترس‌پذیرند.

## باستان‌شناسی

یزهار هیرشفلد طی ۱۴ سال کاوش‌های باستان‌شناختی در رمت هنادیو انجام داد. کاوش‌ها در حوروات عقو و حوروات علق بازمانده‌هایی از سه دوره آشکار کردند: پرستشگاه کوچک فنیقی، عمارت هرودی و ویلایی از دوران بیزانس. فرض بر این است که در اواخر دوران بیزانس شیوع پشهٔ مالاریا در رمت هنادیو رخ داده باشد.

یکی از یافته‌های رمت هنادیو کاخی به مساحت ۶٬۰۰۰ مترمربع بود که در جریان شورش بزرگ بر ضد رومیان در سال ۶۶ میلادی رها شد. این کاخ نزدیک به ۱۰۰ اتاق داشت. جواهرات طلا، سنگ مرمر ایتالیایی و سفالینه‌های وارداتی گواه ثروت مالک آن بودند که گمان می‌رود یهودی بوده‌است.

بر پایهٔ منبع عربی، بخش اصلی کاخ ساختمانی عظیم به مساحت نزدیک به ۴٬۸۰۰ مترمربع بود که بر فراز تپه‌ای در شمال غربی چشمه، ۱۰۰ متر بالاتر از سطح دریا کشف شد. ساختمان مربع‌شکل بود و دیوار ضخیمی به درازای دو متر با چهار برج گوشه‌ای و برج‌های میانی آن را فراگرفته بود. در مرکز برج بزرگی (۱۴×۱۸ متر) با ۶ اتاق قرار داشت. این سبک معماری در منابع یونانی «پروتیخیسما» (proteichisma) نامیده می‌شود و هدف آن دفاع از برج در هنگام محاصره بود.

### حوروات علق
کاوش‌ها در حوروات علق آبادی یهودی دورهٔ هلنیستی، مجموعهٔ بزرگ استحکام‌یافتهٔ هرودی و حمام رومی را آشکار ساختند، افزون بر سامانهٔ آبرسانی و روستای ام‌العلق سدهٔ نوزدهم.

### حوروات عقو
کاوش‌های مجموعهٔ عمارت هرودی اواخر سدهٔ یکم پیش از میلاد در حوروات عقو پایهٔ برجی سه‌طبقه، اصطبل‌ها، دو کارگاه شراب‌سازی و یک روغن‌کشی زیتون را نمایان کرد. عمارت هرودی حمامی نیز داشت که با سامانهٔ هیپوکاست تغذیه می‌شد و دارای کالداریوم و استخر شنا بود. صلیب‌هایی که بر سفال‌های بام و کاسه‌های دورهٔ بیزانس در حوروات عقو یافت شدند ممکن است نشان‌دهندهٔ مسیحی‌بودن ساکنان بعدی این محوطه باشد.

### عین صور

چشمه و آبراه عین صور به «مون سینا» پیوند داده شده‌است که زائر گمنام بوردویی (سال ۳۳۳ میلادی) دربارهٔ آن نوشته و آن را در فاصلهٔ سه مایلی (حدود ۵ کیلومتری) قیساریه دریایی قرار داده‌است. بر پایهٔ نوشته‌ها، زنانی که خواهان باردارشدن بودند برای شست‌وشو به چشمهٔ این کوه می‌آمدند. کشف انبوهی از بیش از ۲٬۰۰۰ سکه در حوض عین صور نشان می‌دهد که این مکان از سدهٔ سوم تا هفتم میلادی زیارتگاه بوده‌است.

### غار کبارا
غار کبارا با ۱۰ لایهٔ پیش‌ازتاریخی سکونت، از دورهٔ پارینه‌سنگی میانی تا میان‌سنگی پسین، در گسترهٔ رمت هنادیو قرار دارد.

### معدن‌های سنگ ام‌العلق
معدن‌های سنگ آهک فراوان و کهنی در این منطقه وجود دارد که سنگ ساختمانی آبادی‌های پیرامون را فراهم می‌کردند. ضخامت لایهٔ آهکی کمتر از شش متر است. بیشتر این معدن‌ها با گرد و خاک و علف پوشیده شده‌اند و برخی دیگر به آبگیرهای باران زمستانی یا زیستگاه قورباغه‌ها و جانوران دیگر تبدیل شده‌اند.

## فناوری سبز
در سال ۱۹۹۴ پروژهٔ بازیافت زباله‌های سبز در رمت هنادیو آغاز شد تا نمونه‌ای برای پیمانکاران باغبانی، شوراهای منطقه‌ای و شهرداری‌ها باشد. زباله‌های جنگلداری و باغبانی — شاخه، چمن، برگ و مانند آن — گردآوری و به کمپوست تبدیل می‌شوند که دوباره در باغبانی به کار می‌رود.

در سال ۱۹۹۸ تأسیسات پالایش پساب از نوع بیودیسک در رمت هنادیو نصب شد که برای تصفیهٔ پساب دفترها و سرویس‌های بهداشتی عمومی باغ‌ها به کار می‌رود.

در مارس ۲۰۰۸ تالار بازدیدکنندگان رمت هنادیو نخستین ساختمان در اسرائیل شد که گواهینامهٔ استاندارد ساخت‌وساز پایدار دریافت کرد. این تالار را دفتر معماری آدا کرمی-ملمده طراحی کرد. تهویهٔ ساختمان با سامانهٔ پمپ حرارتی زمین‌گرمایی فراهم می‌شود که از کمپرسور و مبدل برقی متصل به لوله‌های باریک دفن‌شده در زمین تشکیل شده‌است. گرما می‌تواند از درون ساختمان گرفته و به زمین بازگردانده شود یا برعکس از زمین گرفته و به ساختمان هدایت شود. ساختمان از بیرون همچون تپه‌ای سبز پوشیده از خاک و گیاه به نظر می‌رسد و درون آن سالن اجتماعات، نمایشگاه، سالن سخنرانی و مرکز آموزشی جای دارد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* خربه ام‌العلق در «فلسطین در خاطره»

رده:خانواده روتشیلد
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در اسرائیل
رده:پارک‌ها در اسرائیل
رده:باغ‌ها در اسرائیل
رده:جاذبه‌های گردشگری در استان حیفا