اوترد ببنبرگی

بندانگشتی|نام «اوترد، ارل نورثامبریا» همان‌گونه که در برگ ۱۵۳ روی نسخهٔ خطی Cotton MS Tiberius B I کتابخانهٔ بریتانیا (نسخهٔ «C» از ''وقایع‌نامهٔ آنگلوساکسون'') آمده است، به صورت «''Uhtrede eorle''» ثبت شده است.
**اوترد ببنبرگی** (ملقب به **اوترد دلیر** و گاه با صورت **اخترد**؛ درگذشته حدود ۱۰۱۶ میلادی) حاکم ببنبرگ (بامبورگ) و از سال ۱۰۰۶ تا ۱۰۱۶ ایلدورمنِ نورثامبریا بود. وی پسر والثوف یکم، حاکم ببنبرگ، به‌شمار می‌رفت؛ خانوادهٔ او، موسوم به «ایدولفینگا»، بیش از یک قرن بر نواحی پیرامونی حکومت داشتند. مرگ اوترد بر اثر ترور در کتاب *در محاصره دورام* توصیف شده و به‌عنوان آغاز دشمنی خونین و خونخواهی بین توربرند قلعه و فرزندانش تعبیر می‌شود. برای جلوگیری از اشتباه گرفتن او با اوترد، پسر ایدولفِ یکمِ ببنبرگ، در منابع تاریخی معمولاً از وی با عنوان اوترد دلیر یاد می‌شود.

## دستاوردها
به‌گفتهٔ سیمئون دورامی، در سال ۹۹۵ میلادی، زمانی که بقایای سنت کاتبرت از چستر لی استریت به دورام منتقل شد، اوترد به همراه افراد خود به دورام رفت تا محل احداث کلیسای جامع جدید را پاکسازی کند. این کلیسای جامع به دست اسقف آلدون بنیان نهاده شد و به احتمال زیاد اوترد در همین مقطع با دختر آلدون، اکفردا، ازدواج کرد. در پی این ازدواج، چندین ملک وابسته به کلیسا به او واگذار شد.

در سال ۱۰۰۶ میلادی، پادشاه مالکوم دوم اسکاتلند به نورثامبریا یورش برد و شهر اسقفیِ تازه‌تأسیسِ دورام را به محاصره درآورد. در همان زمان، دانمارکی‌ها به جنوب انگلستان حمله کرده بودند و اتلرد، پادشاه انگلستان، توان اعزام نیروی کمکی به نورثامبریا را نداشت. ایلدورمن والتئوف به سبب کهولت سن قادر به حضور در میدان نبرد نبود و در دژ خود در ببنبرگ باقی ماند. ایلدورمن الفهلمِ یورک نیز اقدامی صورت نداد. در این میان، اوترد به نمایندگی از پدرش سپاهی از برنیسی و یورکشایر گرد آورد، آن را علیه نیروهای اسکاتلندی هدایت کرد و به پیروزی قاطعی دست یافت. بنابر روایت منابع، زنان محلی سرهای بریدهٔ کشته‌شدگان اسکاتلندی را شستند و در ازای هر سر یک گاو دریافت کردند؛ سپس این سرها بر فراز تیرک‌هایی بر دیوارهای دورام نصب شد.

اتلرد، با وجود آن‌که پدر اوترد هنوز در قید حیات بود، مقام فرمانداری ببنبرگ را به وی اعطا کرد. همچنین الفهلم را به قتل رساند و به اوترد اجازه داد تا به عنوان فرماندار یورک جانشین او شود و بدین‌ترتیب شمال و جنوب نورثامبریا را تحت حاکمیت ببنبرگ متحد سازد. به نظر می‌رسد اتلرد به جمعیت اسکاندیناویاییِ جنوب نورثامبریا اعتماد نداشت و در پی آن بود که زمام قدرت در آن ناحیه در دست فردی آنگلوساکسون باشد.

اوترد پس از نیل به این مناصب و امتیازات، همسر خود، اکفردا، را ترک گفت و با سیگه، دختر استایر، پسر اولف، ازدواج کرد. استایر از شهروندان ثروتمند یورک بود و به نظر می‌رسد اوترد با این پیوند در پی آن بود که در میان دانمارکی‌های ساکن دیرا متحدی سیاسی بیابد. حاصل ازدواج او با سیگه دو فرزند به نام‌های ادولف ـ که بعدها به ادولف سوم شهرت یافت ـ و گاسپاتریک بود. نوهٔ همین گاسپاتریک، ادولف روسِ بدنام، بعدها اسقف والچر را به قتل رساند.

در سال ۱۰۱۳ میلادی، اسوین یکم، پادشاه دانمارک، به انگلستان یورش برد و از طریق رودهای هامبر و ترنت با کشتی به گینزبورو رسید. اوترد در آنجا تسلیم او شد؛ همان‌گونه که تمامی دانمارکی‌های شمال نیز اطاعت او را پذیرفتند. در زمستان همان سال، اتلرد ناگزیر به تبعید در نورماندی شد. پس از آن‌که لندن سرانجام تسلیم گردید، سوئین تا کریسمس ۱۰۱۳ به عنوان پادشاه به رسمیت شناخته شد؛ با این حال، دوران فرمانروایی او بیش از پنج هفته به طول نینجامید و در ۲ فوریهٔ ۱۰۱۴ در گینزبورو یا حوالی آن درگذشت. با مرگ اسوین، اتلرد توانست از تبعید بازگردد و سلطنت خود را از سر گیرد. اوترد نیز، همراه با اینگرامِ اهل اوتارا و بسیاری دیگر، پس از بازگشت پادشاه، بار دیگر وفاداری خود را به او اعلام کرد. افزون بر این، اوترد در همین زمان با الفگیفو، دختر اتلرد، ازدواج نمود.

## مرگ
در سال ۱۰۱۶ میلادی، اوترد همراه با ادموند دوم، پسر اتلرد، در چشر و نواحی پیرامون آن دست به لشکرکشی زد. در غیاب او و در حالی که از قلمرو خویش دور بود، کانوت، پسر اسوین، به یورک‌شر یورش برد. نیروهای کانوت از حیث توان و شمار بر سپاه اوترد برتری داشتند و او امکان مقابله با آنان را نداشت؛ ازاین‌رو، اوترد ناگزیر شد کانوت را به عنوان پادشاه بریتانیا به رسمیت بشناسد و به او ادای احترام کند.

اوترد به نشستی برای صلح با کانوت فراخوانده شد؛ اما در مسیر، او و چهل تن از همراهانش به دست توربرند، دژی در ویگیل، و با همدستی کانوت، به قتل رسیدند. پس از مرگ او، برادرش ادولف کودل در برنیسی جانشین وی شد. کانوت نیز اریک هاکونسون نروژی را به عنوان ایلدورمن (که در اصطلاح اسکاندیناویایی «یارل» خوانده می‌شود) در جنوب نورثامبریا منصوب کرد.

## ازدواج و فرزندان
اوترد سه بار ازدواج کرد و از هر یک از این ازدواج‌ها صاحب فرزندانی شد.

نخستین ازدواج او، در حدود سال ۹۹۵ میلادی، با اکفردا، دختر آلدون، اسقف دورام، صورت گرفت. این پیوند پیش از سال ۱۰۰۶ به جدایی انجامید؛ با این حال، پیش از آن صاحب پسری شدند:
* الدرد، ارل نورثامبریا؛ درگذشته ۱۰۳۸.

دومین ازدواج اوترد، در حدود سال ۱۰۰۴ میلادی، با سیگه، دختر استایر اولفسونِ یورکی، منعقد شد. از شروط این ازدواج آن بود که اوترد دشمن استایر، ثوربرند، را به قتل رساند؛ امری که هرگز تحقق نیافت. با این حال، پیش از آن‌که این پیوند در حدود سال ۱۰۰۶ به جدایی بینجامد، از این ازدواج دو فرزند پدید آمد:
* ادولف؛ پس از مرگ برادرش الدرد در سال ۱۰۴۱، ارل نورثامبریا شد.
* گوسپاتریک؛ پدر یا پدربزرگ ادولف روس.

سومین و آخرین ازدواج اوترد با الفیفیفو، دختر پادشاه اتلرد، صورت گرفت. از این ازدواج یک دختر به دنیا آمد:
* ایلِدگیث، که بعدها به عنوان جد ارل‌های دانبار شناخته شد. او با مالدرد ازدواج کرد. مالدرد در منابع *در محاصر دورام* به‌عنوان پسر «تگن کرینان» یاد شده است؛ احتمال دارد که این کرینان همان کرینان دانکلد باشد و در این صورت، مالدرد برادر دانکن یکم اسکاتلند به‌شمار می‌رود. با این حال، به دلیل شک و تردیدهای موجود در منابع معاصر، برای بررسی دقیق‌تر به آثار ایرد مراجعه می‌شود.

## نوادگان
قتل اوترد به دست توربرندِ دژ، آغازگر دشمنی خونینی شد که سال‌ها ادامه یافت و موضوع اثر تاریخی *در محاصره دورام* را تشکیل می‌دهد. پسر اوترد، الدرد، در پی این ماجرا، با به قتل رساندن توربرند، انتقام پدرش را گرفت؛ اما خود الدرد نیز سرانجام به دست پسر توربرند، کارل، کشته شد.

انتقام الدرد تا دههٔ ۱۰۷۰ میلادی به تعویق افتاد، زمانی که والثوف دوم، نوهٔ الدرد، سربازان خود را وادار کرد تا اکثریت پسران و نوه‌های کارل را به قتل برسانند. این رویداد نمونه‌ای از کینه‌های خونی بدنام نورثامبریایی است که در آن دوره رایج بود.

سلسلهٔ اوترد در برنیسی به حکومت ادامه داد. ابتدا الدرد، ارل ببنبرگ (کشته‌شده در ۱۰۳۸)، جانشین شد، سپس پسرش اکفریدا و پس از او یکی دیگر از فرزندانش، سیگه ادولف (کشته‌شده در ۱۰۴۱)، بر تخت نشستند.

پس از فتح نورمن‌ها، پسر ادولف، اوسولف، برای مدتی کوتاه در سال ۱۰۶۷ به عنوان ارل شمال نورثامبریا بر تخت نشست، تا این‌که خود کشته شد. پس از او، گاسپاتریک، نوهٔ اوترد از ازدواج سومش و عموی اوسولف، جانشین شد. گاسپاتریک از سال ۱۰۶۸ تا ۱۰۷۲ ارل نورثامبریا بود و سپس ناگزیر به فرار به اسکاتلند شد. جانشین او، والثوف دوم، نوادهٔ مادری الدرد، از مقام خود خلع شد و در سال ۱۰۷۶ به اتهام خیانت اعدام گردید. قتل والچر، جانشین نورمن او، به دست ادولف روس، از نوادگان اوترد، باعث شد که ویلیام فاتح ارتشی را برای بازپس‌گیری و غارت دوباره منطقه به شمال اعزام کند. در اسکاتلند، نوادگان ارل گاسپاتریک برای قرن‌ها عنوان ارل دانبار را در اختیار داشتند.

## در فرهنگ عامه
برنارد کرنول، پس از کشف این که خود از نوادگان اوترد دلیر است، الهام گرفت تا مجموعه *داستان‌های ساکسون* را بنویسد. شخصیت اصلی این مجموعه، لرد اوترد ببنبرگی، برگرفته از اوترد دلیر تاریخی است. چندین رویداد در این مجموعه داستان‌ها برگرفته از زندگی واقعی اوترد دلیر است، از جمله محاصرهٔ ببنبرگ توسط اسکاتلندی‌ها و نصب سرهای بریده بر تیرک‌ها. با این حال، برخلاف بسیاری از شخصیت‌های دیگر این مجموعه که شباهت زیادی به شخصیت‌های تاریخی مانند آلفرد بزرگ، گاتروم و شاه گوترد دارند، شخصیت اصلی، اوترد، کاملاً خیالی است: او در اواسط قرن نهم زندگی می‌کند، در نبرد یورک (۸۶۷) حدود ده ساله بوده و بیش از صد سال پیش از اوترد دلیر تاریخی حضور دارد. این لرد اوترد خیالی از ببنبرگ، شخصیت اصلی سریال تلویزیونی *[[آخرین پادشاهی (مجموعه تلویزیونی)|آخرین پادشاهی]]* و فیلم *آخرین پادشاهی: هفت پادشاه باید بمیرند* است که بر اساس *داستان‌های ساکسون* ساخته شده‌اند.

دو نمایشنامهٔ رادیویی آدریان موربی، *کورسنت* (حدود ۱۹۸۶) و دنبالهٔ آن *پادشاه شمال سوار بر اسبش در آسمان* (۱۹۹۲)، روایت‌های دراماتیکی از محاصرهٔ دورام و نصب سرهای بریده بر تیرک‌ها ارائه می‌کنند، همان‌طور که در مورد اوترد تاریخی ثبت شده است. این دو اثر توسط شبکهٔ رادیویی بی‌بی‌سی ۳ پخش شدند.

## پانویس

## منابع
* Stenton, Frank M. , Sir. 1971. *Anglo-Saxon England*. (Third edition.) Oxford University Press, 
* Fletcher, Richard. 2002. *Bloodfeud: Murder and Revenge in Anglo-Saxon England*. London: Allen Lane. 

## پیوند به بیرون

رده:ارل‌های نورثامبریا
رده:درگذشتگان ۱۰۱۶ (میلادی)
رده:سال زادروز نامشخص
رده:سلحشورهای آنگلوساکسون