راه‌آهن بین‌شهری

**راه‌آهن بین‌شهری** () یا **خدمات ریلی بین‌شهری** ()، قطارهای تندرویی هستند که خدماتی را برای اتصال شهرها در مسافت‌های طولانی‌تر نسبت به راه‌آهن شهری و حومه ارائه می‌دهند. این خدمات شامل سرویس‌های ترابری ریلی می‌شوند که نه قطارهای حومه‌ای کوتاه‌برد در محدوده یک شهر هستند و نه قطارهای منطقه‌ای کُندرو که در تمامی ایستگاه‌ها توقف کرده و فقط سفرهای محلی را پوشش می‌دهند. یک قطار بین‌شهری معمولاً قطاری تندرو با توقف‌های محدود و واگن‌های راحت برای خدمت‌رسانی به سفرهای طولانی‌مدت است.

راه‌آهن بین‌شهری گاهی خدمات بین‌المللی نیز ارائه می‌دهد. این امر بیش از همه در اروپا، به دلیل نزدیکی ۵۰ کشور آن در منطقه‌ای به وسعت ۱۰٬۱۸۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع، رواج دارد. یورواستار و یوروسیتی نمونه‌هایی از آن هستند. در بسیاری از کشورهای اروپایی، کلمه اینترسیتی یا اینتر-سیتی یک نام تجاری رسمی برای شبکه‌ای از خدمات قطار با فواصل زمانی منظم و مسافت نسبتاً طولانی است که معیارهای خاصی از سرعت و راحتی را برآورده می‌کنند. این استفاده از عبارت مزبور در دهه ۱۹۶۰ در بریتانیا ظاهر شد و به‌طور گسترده‌ای مورد تقلید قرار گرفت.

## سرعت
سرعت خطوط راه‌آهن بین‌شهری بسیار متنوع است و از ۵۰ کیلومتر بر ساعت  در مناطق کوهستانی یا روی ریل‌های توسعه‌نیافته تا ۲۰۰–۳۵۰ کیلومتر بر ساعت  در مسیرهای تازه‌ساخت یا بهبودیافته متغیر است. در نتیجه، راه‌آهن بین‌شهری ممکن است در دسته راه‌آهن با سرعت ارتقایافته یا قطار تندرو قرار بگیرد یا نگیرد. در حالت ایده‌آل، میانگین سرعت سرویس راه‌آهن بین‌شهری باید بیشتر از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت باشد تا بتواند با خودرو، اتوبوس و سایر روش‌های حمل‌ونقل رقابت کند.

### مسافت راه‌آهن بین‌شهری
*** ۵۰–۱۰۰ کیلومتر**
مسافت یک سفر ریلی بین‌شهری معمولاً حداقل ۵۰–۱۰۰ کیلومتر است، اگرچه در بسیاری از مناطق کلان‌شهری بزرگ، سرویس‌های حومه‌ای و منطقه‌ای مسافت‌های برابر یا طولانی‌تری را پوشش می‌دهند. نمونه‌هایی از کشورهایی با مسافت‌های ریلی بین‌شهری نسبتاً کوتاه با الگوهای خدماتی قابل مقایسه با راه‌آهن منطقه‌ای شامل بلژیک، اسرائیل، هلند و سوئیس هستند.
*** ۱۰۰–۵۰۰ کیلومتر**
مسافت ۱۰۰–۵۰۰ کیلومتر یک مسافت سفر رایج برای راه‌آهن بین‌شهری در بسیاری از کشورها است. در بسیاری از موارد، سفر ریلی در زمان سفر حدود دو تا سه ساعت بیشترین توان رقابتی را دارد. راه‌آهن بین‌شهری اغلب می‌تواند با بزرگراه‌ها و سفرهای هوایی کوتاه‌برد برای سفرهایی با این مسافت رقابت کند. اکثر مسیرهای اصلی راه‌آهن بین‌شهری در اروپا، مانند لندن به بیرمنگام، پاریس به لیون، و لیسبون به پورتو این محدوده از مسافت‌ها را پوشش می‌دهند.
* **۵۰۰–۱٬۰۰۰ کیلومتر**
در سفرهای ۵۰۰–۱٬۰۰۰ کیلومتری، نقش راه‌آهن بین‌شهری اغلب توسط سفر هواییِ سریع‌تر جایگزین می‌شود. توسعه راه‌آهن تندرو در برخی کشورها سهم راه‌آهن را برای چنین سفرهای مسافت طولانی‌تری افزایش می‌دهد. ت.ژ.و. پاریس-مارسی (۷۵۰ کیلومتر در ۳ ساعت) و شینکانسن توکیو-آئوموری (۶۷۵ کیلومتر در ۲ ساعت و ۵۹ دقیقه) نمونه‌هایی از این نوع سفر هستند. در راه‌آهن معمولیِ غیرتندرو، قطارهای شبانه برای این مسافت رایج هستند.
* **۱٬۰۰۰ کیلومتر یا بیشتر**
در برخی کشورها با شبکه ریلی متراکم، قلمرو وسیع، یا حمل‌ونقل هوایی و خودروییِ کمتر، مانند چین، هند و روسیه، خدمات قطار طولانی‌مدتِ شبانه ارائه شده و به‌طور کاربردی استفاده می‌شوند.

در بسیاری از کشورهای دیگر، چنین سفر ریلی طولانی‌مدتی با سفر هوایی جایگزین شده است، مگر برای اهداف گردشگری یا سرگرمی، سفرهای ریلی لوکس، یا مزیت هزینه‌ای قابل توجه. سرویس‌های طولانی‌مدت اَمترک در ایالات متحده، سرویس کاناداییِ ویا ریل در کانادا، و ایندین پسیفیک در استرالیا نمونه‌هایی از این دست هستند.

راه‌آهن تندرویِ سریع‌تر با حداقل سرعت ۲۵۰ کیلومتر در ساعت، مانند قطار تندرو پکن–شانگهای در چین (۱٬۳۰۰ کیلومتر در ۵ ساعت) و توکیو-ساپورو در طرح پیشنهادی هوکایدو شینکانسن در ژاپن (۱٬۰۳۰ کیلومتر در ۴ ساعت)، ممکن است در آینده نقش مهمی در سفرهای مسافت طولانی ایفا کنند.

## جستارهای وابسته
* پی‌کی‌پی اینترسیتی
* سامانه ریل برقی
* ایستگاه قطار

## منابع

رده:ترابری ریلی مسافربری