انقلاب بدون خشونت

**انقلاب بدون خشونت** انقلابی است که عمدتاً توسط غیرنظامیان بدون سلاح و با بهره‌گیری از تاکتیک‌های مقاومت مدنی، از جمله اشکال گوناگون اعتراضات مسالمت‌آمیز، انجام می‌شود تا بدون استفاده یا تهدید به خشونت موجب کناره‌گیری حکومت‌هایی شود که ریشه‌دار و اقتدارگرا تلقی می‌شوند. در حالی که بسیاری از کارزارهای مقاومت مدنی اهدافی بسیار محدودتر از انقلاب را دنبال می‌کنند، یک انقلاب بدون خشونت عموماً با حمایت هم‌زمان از دموکراسی، حقوق بشر و استقلال ملی در کشور مورد نظر شناخته می‌شود.

یک کارزار مؤثر مقاومت مدنی، و حتی دستیابی به یک انقلاب بدون خشونت، ممکن است در یک مورد خاص امکان‌پذیر باشد، حتی اگر حکومت مستقر در قدرت علیه معترضان اقدامات خشونت‌بار و سرکوبگرانه اتخاذ کند. این باور رایج که بیشتر انقلاب‌هایی که در رژیم‌های دیکتاتوری رخ داده‌اند، قیام‌هایی خونین یا خشونت‌آمیز بوده‌اند، با تحلیل‌های تاریخی تأیید نمی‌شود. انقلاب‌های بدون خشونت در قرن بیستم با جنبش استقلال هند به رهبری مهاتما گاندی و با بهره‌گیری از نافرمانی مدنی به‌عنوان ابزار مقاومت مسالمت‌آمیز، در سطح بین‌المللی برجسته شدند. یکی از انقلاب‌های مهم بدون خشونت، انقلاب سودان در اکتبر ۱۹۶۴ بود که به سرنگونی یک دیکتاتوری نظامی انجامید. این نوع انقلاب‌ها بعدها، به‌ویژه در دهه ۱۹۸۰ و هم‌زمان با تضعیف ائتلاف‌های سیاسی دوران جنگ سرد که از حفظ وضع موجود حمایت می‌کردند، موفق‌تر و رایج‌تر شدند.

## مرور کلی
نمونه‌های تاریخی مقاومت بدون خشونت برای دستیابی به تغییرات سیاسی قابل توجه، دست‌کم به دوران روم باستان بازمی‌گردد. اکثریت طبقه «پلبی‌ها» (عوام) در روم با برگزاری اعتصاب‌های عمومی و ترک شهر، حاکمان را وادار کردند تغییراتی در قانون اساسی مکتوب جمهوری اعمال کنند.

انقلاب بدون خشونت در قرن بیستم با فلسفه ساتیاگراهای مهاتما گاندی رواج یافت. این فلسفه مردم هند را در مسیر استقلال از بریتانیا هدایت کرد. با وجود خشونت‌های ناشی از تقسیم هند پس از استقلال، و نیز قیام‌های انقلابی متعددی که تحت کنترل گاندی نبودند، استقلال هند پس از یک دوره مقاومت ملی و از طریق فرایندهای حقوقی به دست آمد، نه از راه یک انقلاب نظامی.

## انقلاب مسالمت‌آمیز
در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، روشنفکران در اتحاد جماهیر شوروی و دیگر کشورهای کمونیستی، و همچنین در برخی کشورهای دیگر، تمرکز خود را بر مقاومت مدنی به‌عنوان امیدبخش‌ترین شیوه برای مقابله با رژیم‌های اقتدارگرای ریشه‌دار قرار دادند. استفاده از اشکال گوناگون تبادل غیررسمی اطلاعات، از جمله از طریق «سامیزدات» (نشریه‌های زیرزمینی‌ای)، گسترش یافت. دو انقلاب مهم در دهه ۱۹۸۰ تأثیر عمیقی بر جنبش‌های سیاسی بعدی گذاشتند. نخست، انقلاب «قدرت مردم» در فیلیپین در سال ۱۹۸۶ بود که اصطلاح «قدرت مردم» را، به‌ویژه در کشورهای اسپانیایی‌زبان و آسیایی، به‌طور گسترده رایج ساخت.

سه سال بعد، انقلاب‌های ۱۹۸۹ که به سرنگونی رژیم‌های کمونیستی در بلوک شرق انجامیدند، این مفهوم را تقویت کردند (به‌جز استثنای قابل‌توجه انقلاب خونین رومانی). این روند با پیروزی جنبش همبستگی (Solidarity) در انتخابات قانون‌گذاری لهستان در همان سال آغاز شد. انقلاب‌های ۱۹۸۹ الگویی برای آنچه بعدها «انقلاب‌های رنگی» در عمدتاً کشورهای پسا‌کمونیستی نام گرفت، فراهم کردند؛ جنبش‌هایی که معمولاً از یک رنگ یا گل به‌عنوان نماد خود استفاده می‌کردند، مشابه شیوه‌ای که در انقلاب مخملی چکسلواکی دیده شد.

در دسامبر ۱۹۸۹، با الهام از انقلاب‌های ضدکمونیستی در اروپای شرقی، اتحادیه دموکراتیک مغولستان (MDU) تظاهرات خیابانی گسترده و اعتصاب‌های غذا را علیه رژیم کمونیستی سازمان‌دهی کرد.

در سال ۱۹۹۰، مخالفان در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی مقاومت مدنی علیه حکومت را آغاز کردند، اما در ابتدا توسط نیروهای مسلح شوروی در کشتار «ژانویه سیاه» به‌شدت سرکوب شدند.

انقلاب‌های مسالمت‌آمیز اخیر شامل انقلاب نارنجی در اوکراین است که با مجموعه‌ای از اقدامات نافرمانی مدنی، تحصن‌ها و اعتصاب‌های سراسری که از سوی جنبش اپوزیسیون سازمان‌دهی شده بود، برجسته شد. 

## پانویس
رده:انقلاب
رده:دموکراسی
رده:انقلاب‌های فاقد خشونت