کریشنا دوارایا

**کریشنا دوارایا** (17 ژانویه 1471 - 17 اکتبر 1529) امپراتور امپراتوری ویجایاناگارا از سال 1509 تا 1529 و سومین حاکم سلسله تولووا بود . او که به طور گسترده به عنوان یکی از بزرگترین حاکمان تاریخ هند شناخته می‌شود، در اوج سیاسی و فرهنگی بر امپراتوری ریاست کرد و بسیاری از هندی‌ها از او به عنوان یک چهره نمادین یاد می‌کنند.  پس از افول سلطنت دهلی ، او در زمان خود بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری هند را اداره کرد. 

## اوایل زندگی
کریشنادوارایا پسر تولووا ناراسا نایاکا  و ملکه‌اش ناگامامبا بود.  تولووا ناراسا نایاکا فرمانده ارتش تحت فرمان سالووا ناراسیما دوا رایا بود که بعداً برای جلوگیری از فروپاشی امپراتوری، کنترل را به دست گرفت و سلسله تولووا از امپراتوری ویجایاناگارا را تأسیس کرد. او پس از مرگ برادر ناتنی‌اش ویراناراسیمها به تخت سلطنت نشست.  او با شاهزاده خانم سریرانگاپاتنا ، تیرومالا دوی ، و رقصنده سلطنتی‌اش از کوداگو ، چینا دوی، ازدواج کرد.  او پدر تیرومالامبا (از تیرومالا دوی)، ونگالامبا (از چینا دوی) و تیرومالا رایا (از تیرومالا دوی) بود. دخترانش با شاهزاده راما رایا از ویجایاناگارا و برادرش شاهزاده تیرومالا دوا رایا ازدواج کردند. 

## دوران نظامی
دشمنان اصلی او عبارت بودند از : سلطنت بهمنی ، سلطنت دکن ، گاجاپاتی‌های اودیشا که از زمان حکومت سالووا ناراسیما دوا رایا درگیر درگیری‌های مداوم بودند ، و پرتغال، یک قدرت دریایی نوظهور که بخش زیادی از تجارت دریایی را در کنترل داشت. 

### موفقیت در دکن
نوشتار اصلی: **[[لشکرکشی کریشنا دوارایا به بهمن]]**

حمله و غارت شهرها و روستاهای ویجایاناگارا توسط سلاطین دکن در دوران حکومت رایا به پایان رسید. در سال 1509، ارتش‌های کریشنادوارایا با آنها درگیر شدند و سلطان محمود به شدت مجروح و شکست خورد.  یوسف عادل شاه کشته شد و رایچور دوآب ضمیمه شد. رایا با بهره‌گیری از این پیروزی، بیدار ، گلبرگه و بیجاپور را در ویجایاناگارا متحد کرد و با آزاد کردن سلطان محمود و تبدیل او به حاکم بالفعل، عنوان «تأسیس‌کننده پادشاهی یاوانا» را به دست آورد.  سلطان گلکنده، سلطان قلی قطب شاه، توسط تیماروسو، نخست وزیر کریشنادوارایا، شکست خورد.  در سال 1513، کریشنادوارایا شخصاً در پانگال با سلطان قلی قطب شاه گلکنده درگیر شد. ارتش ویجایاناگار از نیروهای گلکنده شکست خورد و در نتیجه قلعه پانگال از ویجایاناگار تصرف شد. در نتیجه، رایا مجبور به عقب‌نشینی شد. 

### جنگ با کالینگا
گاجاپاتی‌های اودیشا بر سرزمین وسیعی شامل بخش‌هایی از بنگال ، آندرا و اودیشا حکومت می‌کردند .  موفقیت کریشنادوارایا در اوماتور انگیزه لازم را برای ادامه لشکرکشی او به منطقه ساحلی آندرا که تحت کنترل پادشاه گاجاپاتی، پراتاپارودرا دوا، بود ، فراهم کرد. ارتش ویجایاناگارا در سال 1512 قلعه اودیاگیری را محاصره کرد.  این لشکرکشی یک سال طول کشید تا اینکه ارتش گاجاپاتی به دلیل گرسنگی از هم پاشید.  پس از آن، کریشنادوارایا به همراه همسرانش تیرومالا دیوی و چیناما دیوی در تیروپاتی نماز خواند .  سپس ارتش گاجاپاتی در کونداویدو با آنها روبرو شد . ارتش‌های ویجایاناگارا، پس از ایجاد محاصره به مدت چند ماه، به دلیل تلفات سنگین شروع به عقب‌نشینی کردند.  تیماروسو یک ورودی مخفی به دروازه شرقی بدون نگهبان قلعه کشف کرد و حمله شبانه‌ای را آغاز کرد. این حمله با تصرف قلعه و زندانی کردن شاهزاده ویرابادرا، پسر پراتاپارودرا دوا، به اوج خود رسید.  پس از آن، واسیردی مالیخارجونا نایاکا به عنوان فرماندار کونداویدو منصوب شد . 

کریشنا دوارایا قصد حمله به کالینگا را داشت ، اما پراتاپارودرا از این نقشه مطلع شد و نقشه خود را برای شکست دادن او در قلعه کالینگاناگار تدوین کرد . تیماروسو با رشوه دادن به یک فراری تلوگو از خدمت پراتاپارودرا، نقشه پراتاپارودرا را کشف کرد. هنگامی که امپراتوری ویجایاناگارا حمله کرد، پراتاپارودرا به کاتک ، پایتخت پادشاهی گاجاپاتی ، رانده شد .  پراتاپارودرا سرانجام تسلیم امپراتوری ویجایاناگارا شد و دخترش، پرنسس جاگانموهینی، را به ازدواج کریشنا دوارایا درآورد.  کریشنا دوارایا تمام سرزمین‌هایی را که امپراتوری ویجایاناگارا در شمال رودخانه کریشنا تصرف کرده بود، پس داد . این امر رودخانه کریشنا را به مرز بین پادشاهی‌های ویجایاناگارا و گاجاپاتی تبدیل کرد. 

کریشنا دوارایا در سال 1510 روابط دوستانه‌ای با پرتغالی‌ها در گوا برقرار کرد.  امپراتور از بازرگانان پرتغالی اسلحه و اسب‌های عربی دریافت کرد.  او همچنین از تخصص پرتغالی‌ها برای بهبود آبرسانی به پایتخت ویجایاناگارا استفاده کرد. 

### درگیری‌های نهایی
همچنین ببینید: نبرد رایچور

اتحادهای پیچیده امپراتوری و پنج سلطان‌نشین دکن به این معنی بود که او دائماً در حال جنگ بود. در یک لشکرکشی، او گلکنده را شکست داد و فرمانده آن، مدورالملک، را اسیر کرد، بیجاپور و سلطان آن ، اسماعیل عادل شاه ، را در هم کوبید  و سلطنت بهمنی را به پسر محمد شاه دوم بازگرداند .  [ *نیازمند صفحه* ]

اوج فتوحات او در 19 مه 1520 رخ داد، جایی که او قلعه رایچور را پس از محاصره‌ای دشوار که در آن 16000 سرباز ویجایاناگارا کشته شدند، از اسماعیل عادل شاه پس گرفت. شجاعت‌های فرمانده نظامی، پماسانی رامالینگا نایودو از پماسانی نایاک‌ها ، در طول نبرد رایچور توسط کریشنا دوارایا برجسته و ستوده شد.  گفته می‌شود که 700000 سرباز پیاده، 32600 سواره نظام و 550 فیل در این نبرد استفاده شدند.  یک گروه پرتغالی  به فرماندهی کریستوائو د فیگوئیردو  با استفاده از سلاح‌های آتش‌زا به فتح قلعه کمک کردند.

کریشنادوارایا نسبت به سرداران بهمنی رایچور بی‌رحم بود. بسیاری از سرداران بهمنی سرزمین‌های خود را از دست دادند. سایر پادشاهان مسلمان پس از شنیدن موفقیت او، فرستادگانی نزد امپراتور فرستادند و پاسخی متکبرانه دریافت کردند. [ *نیازمند منبع* ] پادشاه اعلام کرد که اگر عادل شاه نزد او بیاید، تعظیم کند و پای او را ببوسد، سرزمین‌هایش به او بازگردانده خواهد شد. این تسلیم هرگز اتفاق نیفتاد. سپس کریشنادوارایا ارتش خود را تا شمال بیجاپور هدایت کرد و آن را اشغال کرد.  او سه پسر پادشاه سابق سلسله بهمنی را که توسط عادل شاه اسیر شده بودند، زندانی کرد و بزرگترین آنها را به عنوان پادشاه دکن اعلام کرد . 

سرانجام، در آخرین نبرد خود، قلعه گلبرگا ، پایتخت اولیه سلطنت بهمنی ، را با خاک یکسان کرد .

## مرگ
در سال 1524، کریشنا دوارایا پسرش تیرومالا رایا را به عنوان *یوواراجا* (ولیعهد) منصوب کرد. شاهزاده مدت زیادی زنده نماند، زیرا کمی بعد مسموم شد.  کریشنا دوارایا با سوءظن به تیماروسو ، او را نابینا کرد.  در همان زمان، کریشنا دوارایا در حال آماده شدن برای حمله به بلگاوم بود که در تصرف عادل شاه بود. تقریباً در همین زمان، کریشنا دوارایا بیمار شد و سرانجام در 17 اکتبر 1529 درگذشت و برادرش، آچیوتا دوا رایا ، جانشین او شد .

## منابع

رده:زادگان ۱۴۷۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۵۲۹ (میلادی)
رده:حکم‌رانان سده ۱۶ (میلادی) اهل هند
رده:فرهنگ آندرا پرادش
رده:پادشاهان هندو
رده:هندوهای هندی
رده:فرماندهان نظامی اهل هند
رده:حکم‌رانان هند
رده:اهالی کرناتکه