ماریا بریکا

**ماریا بریکا**، با لقب **بریچاسا** (پیانزا، ۲ دسامبر ۱۶۸۴ – پیانزا، ۲۳ دسامبر ۱۷۳۳)، یک آشپز ایتالیایی بود که به عنوان قهرمان شناخته شد به دلیل کمک‌هایش به دوک‌نشین ساووی در طول محاصره تورین در سال ۱۷۰۶.

## زندگی‌نامه
ماریا بریکا با نام ماریا کیابرژ، دختر جوزپه کیابرژ (یا سیابرژ) و فرانچسکا جنووا، به دنیا آمد. هنگامی که سربازان فرانسوی در سال ۱۶۹۳ پیانِتزا را اشغال و غارت کردند، او کمی بیش از هشت سال داشت.

در ۸ فوریه ۱۷۰۵، او با والنتینو بریکو (یا بریکو) ازدواج کرد. او بیست و یک ساله و والنتینو چهل و یک ساله بود و همسرش را از دست داده بود و چهار فرزند داشت. از آن زمان به بعد، او را ماریا بریکا، برگرفته از نام خانوادگی شوهرش، می‌نامیدند.

او خیلی زود باردار شد و در ۱۶ ژوئن ۱۷۰۶ اولین فرزندش، جوزپه دومنیکو، را به دنیا آورد.

### در طول محاصره
هدف شاهزاده اوژن ساووی آزادسازی قلعه پیانزا از دست نیروهای فرانسوی بود. این یک موفقیت استراتژیک حیاتی محسوب می‌شد، زیرا در آن صورت فرانسوی‌ها مجبور می‌شدند با مهمات جیره‌بندی شده بجنگند.

شاهزاده، پس از آنکه مطلع شد ماریا بریچکا بیست و یک ساله در خانه‌ای نزدیک قلعه زندگی می‌کند، در آنجا کار کرده و مسیر مخفی برای دسترسی به قلعه را می‌شناسد، تصمیم گرفت، با همکاری ویکتور آمادئوس دوم ساووی، لئوپولد اول، شاهزاده آنهالت-دسائو را به فرماندهی گروهی بزرگ از گراناتیرهای براندنبورگ و سربازان ساووی بفرستد تا قلعه را تصرف کنند.

در شب بین ۵ و ۶ سپتامبر ۱۷۰۶، گروهی که به رهبری ماریا بریچکا هدایت می‌شد، پس از عبور از رودخانه دورا ریپاریا، از مسیر عبور نزدیک کلیسای سان پیِترو گذشت، از تونل عبور کرد (که امروزه به نام «تونل ماریا بریکا» شناخته می‌شود)، از پلکان مارپیچی سنگی در انتهای گذرگاه بالا رفت و وارد سالن جشن شد. بسیاری از فرانسوی‌ها در محل کشته شدند، تعداد مشابهی به اسارت گرفته شدند و غنائم نیز قابل توجه بود.

به لطف موقعیتی که به دست آورده بودند، صبح روز بعد ارتش اتریش-پیدمونت از پشت به فرانسوی‌ها در دروازه‌های تورین حمله کرد و آنها را در هم کوبید و مجبورشان کرد با عجله به سمت پینرولو و سپس به فرانسه فرار کنند. تلفات فرانسوی‌ها سنگین بود و تورین در ۷ سپتامبر آزاد شد.

اگرچه مشارکت ماریا بریچکا احتمالاً به راهنمایی دربارهٔ مسیر عبور محدود می‌شد، کمک او، یا به هر حال کمک کسی که این اطلاعات را ارائه داد، حیاتی بود. روایت‌های مختلفی دربارهٔ این حادثه وجود دارد که در آن‌ها ماریا بریچکا گاهی نقش اصلی و برجسته و گاهی نقش فرعی دارد. برخی منابع، برای مثال، شرح می‌دهند که او شخصاً به شاهزاده اوژن توضیح داد چگونه می‌توان به سالن جشن‌ها دسترسی یافت. با وجود اختلاف نظر منابع دربارهٔ جزئیات، نقش او در تصرف قلعه پیانزا برای موفقیت عملیات نظامی تعیین‌کننده بود.

### پس از وقایع
پس از وقایع محاصره، ماریا بریکا به زندگی خود بازگشت و به عنوان یک فرد عادی زندگی مشترکی را آغاز کرد. او در سن ۴۹ سالگی درگذشت. همسرش یک سال پس از او، حدود هفتاد سالگی، درگذشت.

## در حافظه تاریخی
بندانگشتی|نقاشی فرانچسکو گونین از سال ۱۸۴۴
در حافظه تاریخی مربوط به تصرف قلعه، شخصیت بریکا در طول قرن هجدهم ظاهر نشد. در روایت‌های بعدی، فرماندهی گروه در تونل به شاهزاده آنهالت نسبت داده می‌شد و سربازان داخل قلعه به عنوان افرادی که با ترس منتظر سرنوشت خود بودند توصیف می‌شدند. این وضعیت تا زمانی ادامه یافت که متنی از نویسنده‌ای ناشناس جزئیات جدیدی از این رویدادها را روایت کرد و برای اولین بار ماریا بریچکا را ذکر کرد.

سرانجام، صد و چهل سال پس از این وقایع، فرانچسکو گونین در سال ۱۸۴۴، نگارندهٔ یک نقاشی مهم بود که به یادبود محاصره سفارش داده شده بود. در این نقاشی، ماریا بریکا در رأس نارنجک‌اندازان قرار دارد، تبری را در دست دارد و به تالار روشن هجوم می‌برد. این بوم نقاشی در *فهرست عمومی میراث فرهنگی* نگهداری می‌شود (همین صحنه در چاپ‌های بعدی قرن نوزدهم توسط جوزپه زینو نیز بازتولید شده است). این صحنه، علاوه بر خود رویداد تاریخی، بیش از هر چیز، تمثیلی از مردمی است که علیه حکومت فرانسه شورش می‌کنند. گوفردو کازالیس، مورخ، داستان ماریا بریکا را تنها پس از دیدن نقاشی گونین روایت کرد.

با شروع از توصیف نقاشی گونین، *فهرست عمومی میراث فرهنگی* شامل تحلیلی مختصر اما جامع است که هم دوره تاریخی تولد روایت‌های مربوط به ماریا بریکا و هم فشارهای سیاسی و اجتماعی مرتبط را دنبال می‌کند:
موضوع نقاشی مربوط به محاصره تورین در سال ۱۷۰۶ است: ماریا بریچکا، زن عوام، به فرماندهی گروهی از گراناتیرها وارد قلعه پیانزا شد، جایی که شب ۵ سپتامبر فرانسوی‌ها سرگرم موسیقی و رقص بودند و مطمئن بودند که به دلیل طغیان رودخانه‌های نزدیک، قابل دسترسی نیستند. پس از این اقدام شجاعانه، پیِمونتی‌ها توانستند قلعه را محاصره کنند و فرانسوی‌ها را وادار به تسلیم نمایند.
این نقاشی به سفارش کارلو آلبرتو، پادشاه ساردینیا در سال ۱۸۴۴ ساخته شد و همان سال توسط گونین در دفترچه خاطرات خود ذکر گردید.

دستور پرداخت از سوی خانه سلطنتی به تاریخ ۱۲ مارس ۱۸۴۴ برمی‌گردد. این بوم بخشی از مجموعه‌ای شامل دوازده نقاشی بود که وفاداری رعیت به پادشاهان را به تصویر می‌کشید و توسط هنرمندان مختلف ساخته شده بود و برای تزئین سالون کافه در کاخ سلطنتی که از سال ۱۸۴۱ بازسازی شده بود، در نظر گرفته شده بود. این اثر همراه با سه پرتره ساووی‌ها (آمِدو هشتم از آریِنتی، کارلو امانوئل اول از مولتنی و ویتوریو آمادئو دوم از بزوولی) و سه بوم دیگر مربوط به «شایستگی‌های فرهنگی» ساووی، ساخته شده توسط استورلی، که تزئین سالون را تکمیل می‌کرد، در ژانویه ۱۸۹۸ به بازیلیکای سوپرگا منتقل شد و در آپارتمان‌های سلطنتی ضمیمه بازلیک قرار گرفت.

این اثر در شماره ۱۹۲ کتابچه نمایشگاه صنعت و هنرهای زیبا تورین که در سال ۱۸۴۴ در والتینو برگزار شد، ثبت شده است (تورین ۱۸۴۴، ص. ۴۹). در همان نمایشگاه دو نقاشی دیگر از کاخ سلطنتی نیز حضور داشتند که به اعمال زنان قهرمان اختصاص داشتند: «کاترینا سگورانا به شجاعت بر دیوارهای نیس در سال ۱۵۴۳ می‌جنگد» اثر میکله کوزا و «کنتس بئاتریس لوسرنا به تهدیدهای مارشال بریساک با شجاعت پاسخ می‌دهد» اثر آنجلو کاپیسانی، هر دو به سفارش پادشاه کارلو آلبرتو ساخته شده بودند.

پس از دیدن نقاشی، گوفردو کازالیس روایت این رویداد را در کتاب خود به نام «فرهنگ‌نامه جغرافیایی تاریخی-آمار-تجاری ایالت‌های پادشاه ساردینیا» درج کرد: «ماریا شجاع با تبر در دست نخستین کسی است که وارد سالن شد، و آنچنان شگفتی در میان رقصندگان ایجاد شد که در ابتدا نمی‌دانستند این ظاهر شدن یک صحنه نمایشی است یا غافلگیری دشمنان».

انتخاب این صحنه با محبوبیت موضوع محاصره تورین در سال ۱۷۰۶ مرتبط است، که ویتوریو آمادئو دوم را با شاهزاده اوژن ساووی پیوند می‌دهد، و به ویژه با تعداد زیادی نقاشی و مجسمه‌سازی از پیترو میکا که در همان دوران ساخته شده بود، ارتباط دارد (همچنین برای سالون کافه توسط میکله کوزا).

در مورد منابعی که پادشاه برای سفارش این نوع نقاشی‌های تاریخی به کار می‌برد، بیشتر باید به آثار تاریخی پیشین و روایت‌های آموزشی-داستانی توجه کرد، نه آثار معاصر لوئیجی سیبراریو و دومنیکو پرومیس (نویسندگان «تاریخ فلزی سلطنت ساووی» ۱۸۳۳).

هدف ایدئولوژیک کلی، که در موضوع رابطه رعیت و پادشاه نهفته بود، این بود که علاوه بر رویدادهای تاریخ بزرگ، شخصیت‌ها و حوادث تاریخ محلی کمتر شناخته‌شده نیز انتخاب و بازتولید شوند، همانند پیترو میکا یا ماریا بریچکا، که توسط فرهنگ رمانتیک مورد توجه قرار گرفته بودند.

علاوه بر نقاشی، یک بنای یادبود برنزی و مرمری که به وقایع ماریا بریکا اختصاص داده شده بود، در طول دویستمین سالگرد (۱۹۰۶) و یک ستون در ورودی گالری افتتاح شد. این بنای یادبود دارای کتیبه زیر است: این یادبود در تاریخ ۵ سپتامبر ۱۹۰۶ به ماریا بریچکا تقدیم شد، زنی که با شجاعت قهرمانانه در ۵ سپتامبر ۱۷۰۶ در پیانزا نبردهای باشکوهی را آغاز کرد که به آزادی تورین انجامید و مسیرهای جدیدی برای ایتالیا گشود؛ این تقدیم بازتاب روح مردم عادی و همیشه زنده در برابر عمل بزرگ او بود.در سال ۱۹۱۰، ادواردو بنسیونگا، کارگردان، فیلمی دربارهٔ او ساخت که در آن نقش او را لیدیا کوارانتا، ستاره فیلم‌های صامت، بازی کرد.

در سال ۲۰۱۶، یک مجسمه مرمرین باشکوه به او تقدیم شد که به مجسمه‌ساز گابریل گاربولینو رو، در مرکز پیانِتسا سفارش داده شده بود.

در سال‌های ۲۰۱۰/۲۰۱۱، فیلم کوتاهی دربارهٔ او با عنوان *«پیانِتزا ۱۷۰۶ – ماریا بریکا»* ساخته شد.

همچنین خیابان‌های متعددی در تورین و مناطق اطراف به یادبود ماریا بریکا وجود دارد. خانه او هنوز حفظ شده است و یک پلاک مرمر یادبود (۱۹۰۶) در یکی از دیوارهای پیرامونی قرار دارد.

## منابع

رده:آشپزان اهل ایتالیا
رده:اهالی ایتالیا در سده ۱۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۷۳۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۸۴ (میلادی)
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده