موشک کروز زیردریایی‌پایه

**موشک کروز پرتاب‌شونده از زیردریایی** (**SLCM**) نوعی موشک کروز است که از یک زیردریایی (به‌ویژه زیردریایی موشک کروز) پرتاب می‌شود. نسخه‌های فعلی معمولاً سلاح‌های دورایستا هستند که به‌عنوان موشک‌های کروز تهاجمی زمین‌پایه شناخته می‌شوند و برای حمله به اهداف زمینی از پیش تعیین شده با کلاهک‌های متعارف یا هسته‌ای استفاده می‌شوند. موشک‌های کروز ضد کشتی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند و برخی از موشک‌های کروز مبتنی بر زیردریایی، انواعی برای هر دو عملکرد دارند.
## تاریخچه توسعه
اولین زیردریایی‌های موشک کروز تهاجمی زمینی نیروی دریایی ایالات متحده (۴ فروند SSG و ۱ فروند SSGN) از سال ۱۹۵۸ به موشک ریگالاس مجهز شدند و تا سال ۱۹۶۴ با ورود زیردریایی‌های موشک بالستیک (SSBN) به اقیانوس آرام، از رده خارج شدند. ایالات متحده از سال ۱۹۸۱ موشک‌های ضد کشتی کوتاه‌برد هارپون را روی زیردریایی‌ها مستقر کرد. نیروی دریایی شوروی در اواخر دهه ۱۹۵۰، ۱۳ زیردریایی کلاس ویسکی (پروژه ۶۱۳) (ویسکی تک سیلندر، ویسکی دو سیلندر، ویسکی لانگ بین) را برای نقش موشک کروز تهاجمی زمینی به موشک SS-N-3 Shaddock (П-5) مسلح کرد.

با مجهز شدن زیردریایی‌های شوروی به موشک بالستیک زیردریایی‌پایه در اواخر دهه ۱۹۶۰، موشک‌های کروز تهاجمی زمینی از رده خارج شد و یک نسخه ضد کشتی جایگزین آن شد. زیردریایی کلاس ژولیت و زیردریایی کلاس اکو در دهه ۱۹۶۰ تاریخچه تسلیحاتی مشابهی داشتند، و کلاس اکو ۱ به‌دلیل عدم توانایی در نصب رادار هدایت ضد کشتی، به زیردریایی‌های تهاجمی تبدیل شد. موشک ضد کشتی SS-N-3 سرانجام با موشک SS-N-12 (P-500) جایگزین شد. بعدها، کلاس‌های چارلی و اسکار برای استفاده از موشک‌های کروز ضد کشتی دوربرد، به ترتیب SS-N-9 (P-120) و SS-N-19 (P-700) طراحی شدند. فقط کلاس اسکار در خدمت باقی مانده است. در سال ۱۹۹۰، گزارش شد که نیروی دریایی شوروی بین ۵۰ تا ۳۰۰ فروند موشک کروز زیردریایی‌پایه مستقر کرده است. زیردریایی کلاس یازن و زیردریایی کلاس آکولا و سورودوینسک به موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد SS-N-21 (S-10) مسلح هستند.

چهار زیردریایی کلاس اوهایو نیروی دریایی ایالات متحده در اواسط دهه ۲۰۰۰ میلادی تغییر کاربری دادند تا بتوانند تا ۱۴۴ موشک کروز تاماهاوک را از لوله‌های پرتاب عمودی اصلاح‌شده موشک‌های بالستیک زیردریایی خود شلیک کنند، برخلاف پرتاب موشک‌های کروز از لوله‌های اژدر که از زیردریایی‌های تهاجمی انجام می‌شود. مزیتی که این زیردریایی‌ها نسبت به ناوشکن‌ها و رزم‌ناوهای مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده دارند، قابلیت پنهان ماندن و شلیک در حالت غوطه‌ور بودن است. موشک تاماهاک از سال ۱۹۸۳ در زیردریایی‌های تهاجمی نیروی دریایی ایالات متحده، در ابتدا در نسخه‌های موشک تهاجمی زمین‌پایه و هواپایه، مستقر شد، اما نسخه هواپایه در دهه ۱۹۹۰ از رده خارج شد.

موشک‌های کروز مادون صوت S-10 Granat اتحاد جماهیر شوروی که توسط ان‌پی‌او نوویتور طراحی شده‌اند، ممکن است هنوز در روسیه در حال خدمت باشند، هرچند که مستقر نشده‌اند. در اکتبر ۲۰۱۵، روسیه موشک‌های کروز دوربرد ۳ام-۵۴ کالیبر را از کشتی‌های کوچک خود در دریای خزر به سمت اهدافی در سوریه شلیک کرد؛ در ماه دسامبر، چندین موشک کروز 3M14K از سیستم Kalibr-PL از زیردریایی بهبود یافته کلاس کیلو B-237 *روستوف-نا-دونو* در دریای مدیترانه شلیک شد. گفته می‌شود استقرار موشک‌های کالیبر، دوربرد، با قابلیت پرواز در ارتفاع پایین، قادر به حمل کلاهک‌های متعارف یا هسته‌ای، که در انواع تهاجمی زمینی، ضد کشتی و ضد زیردریایی موجود هستند، موازنه نظامی در اروپا را تغییر داده و به طور بالقوه سیستم دفاع موشکی ناتو که در اروپا در حال ساخت است را به خطر انداخته است.

هفته‌نامه دفاعی جینز گزارش می‌دهد که گمان می‌رود زیردریایی‌های کلاس دلفین مجهز به سلاح هسته‌ای باشند و به اسرائیل قابلیت حمله دوم از دریا را ارائه می‌دهند. در راستای قوانین رژیم کنترل فناوری موشکی، دولت کلینتون در سال ۲۰۰۰ درخواست اسرائیل برای خرید موشک‌های کروز دوربرد تاماهاک را رد کرد. فدراسیون دانشمندان آمریکایی و GlobalSecurity.org گزارش می‌دهند که چهار لوله اژدر بزرگتر قادر به پرتاب موشک‌های کروز Popeye Turbo ساخت اسرائیل با کلاهک هسته‌ای هستند.

## جستارهای وابسته
* موشک دریاپایه
* موشک بالستیک زیردریایی‌پایه

## منابع

## کتاب‌شناسی
گاردینر و چامبلی، تمام کشتی‌های جنگی جهان از نظر کانوی، ۱۹۴۷-۱۹۹۵، انتشارات دریایی کانوی، ۱۹۹۵، 

رده:موشک‌ها
رده:انواع موشک
رده:موشک‌های کروز
رده:سلاح‌های دریایی