چوب هاکی

بندانگشتی|چوب‌های هاکی معمولی و دروازه‌بان، اندازه‌ها بر حسب سانتی‌متر.
بندانگشتی|برایان راست (سمت راست) با چوب خود توپ را به سمت دروازه شوت می‌کند، و برادن هولتبی، دروازه‌بان، چوب دروازه‌بان پهن‌تری را با دست راستش گرفته است که می‌تواند از آن برای مهار شوت راست استفاده کند.
چوب هاکی روی یخ (انگلیسی: *Ice hockey stick*) وسیله‌ای ضروری و تخصصی برای بازی هاکی روی یخ است که بازیکنان از آن برای کنترل، پاس دادن و شوت زدن «پَک» (توپ هاکی) استفاده می‌کنند. طراحی و جنس این چوب‌ها در طول تاریخ دستخوش تحولات چشمگیری شده و از چوب‌های تماماً طبیعی به ترکیبات پیشرفته کامپوزیتی تبدیل شده است. انتخاب چوب مناسب، بسته به موقعیت بازیکن، سبک بازی و ویژگی‌های فیزیکی او، تأثیر مستقیمی بر عملکرد دارد.

## تاریخچه
در اوایل شکل‌گیری ورزش هاکی روی یخ در قرن نوزدهم، چوب‌ها به صورت دست‌ساز و از چوب درختان بومی مانند نراد یا افرا ساخته می‌شدند. این چوب‌ها یک‌تکه و بسیار سنگین بودند. در دههٔ ۱۹۴۰، برای افزایش استحکام و انعطاف، چوب‌های دولایه ساخته شدند که یک لایه از چوب نرم و لایهٔ دیگر از چوب سخت در قسمت تیغه بود.

انقلاب بزرگ در طراحی چوب هاکی در دههٔ ۱۹۵۰ با معرفی تیغهٔ خمیده (*Curved Blade*) توسط بازیکنی به نام «استن میکیتا» رخ داد. او به طور اتفاقی و پس از شکستن چوبش، متوجه مزیت کنترل بهتر پک با تیغهٔ خمیده شد. این نوآوری به سرعت در هاکی پذیرفته شد.

در دههٔ ۱۹۹۰، چوب‌های کامپوزیتی ساخته‌شده از فیبر کربن، فایبرگلاس و کولار به میدان آمدند. این چوب‌ها سبک‌تر، بادوام‌تر و قابل‌تنظیم‌تر از چوب‌های تمام‌چوبی بودند و به‌تدریج به گزینهٔ غالب در سطوح حرفه‌ای و آماتور تبدیل شدند. امروزه استفاده از چوب‌های تمام‌چوبی در سطوح بالای بازی بسیار نادر است.

## ساختار و اجزاء
یک چوب هاکی از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

۱. **دسته (Shaft یا Handle):** بخشی که بازیکن آن را در دست می‌گیرد. مقطع آن معمولاً مستطیلی یا لوزی‌شکل است تا چرخش چوب در دست راحت‌تر کنترل شود.

۲. **تیغه (Blade):** بخش پایینی و خمیدهٔ چوب که مستقیماً با پک در تماس است.

تیغه به دو صورت به دسته متصل می‌شود:

* **یک‌تکه (One-Piece):** تیغه و دسته به صورت یکپارچه و از یک جنس ساخته می‌شوند.
* **دوتکه (Two-Piece):** تیغه به طور جداگانه خریداری شده و سپس به دستهٔ توخالی چسبانده یا پیچ می‌شود. این امکان را به بازیکن می‌دهد تا میزان انعطاف (Flex) و نوع خمیدگی تیغه را تغییر دهد.

## ویژگی‌های فنی
انتخاب چوب به چند ویژگی کلیدی بستگی دارد:

* **خمیدگی تیغه (Blade Curve):** میزان و محل انحنای تیغه بر روی بلند شدن پک (Lift) و کنترل آن تأثیر می‌گذارد. بازیکنان مهاجم معمولاً انحنای بیشتری ترجیح می‌دهند تا شوت‌های بلندتری بزنند، در حالی که مدافعان انحنای کمتری را برای کنترل بهتر انتخاب می‌کنند.
* **زاویهٔ تیغه (Blade Lie):** زاویهٔ بین تیغه و دسته هنگامی که چوب به صورت عمود روی یخ قرار می‌گیرد. اگر این زاویه متناسب با قد بازیکن نباشد، کنترل پک دشوار خواهد شد.
* **انعطاف‌پذیری (Flex):** میزان سختی یا نرمی دستهٔ چوب. بازیکنان قوی‌هیکل معمولاً چوب‌های سفت‌تر (فِلِکس بالاتر، مثلاً ۱۰۰–۱۱۰) و بازیکنان سبک‌تر یا کسانی که بیشتر از شوت مچی استفاده می‌کنند، چوب‌های نرم‌تر (فِلِکس پایین‌تر، مثلاً ۷۵–۸۵) را انتخاب می‌کنند. قاعدهٔ کلی این است که عدد فِلِکس باید حدود نصف وزن بازیکن (به پوند) باشد.
* **لبهٔ تیغه (Blade Toe):** شکل نوک تیغه (مربعی، گرد یا مربعی–گرد) که بر نحوهٔ کنترل پک تأثیر می‌گذارد.

## جنس و مواد اولیه

* **چوبی (Wood):** سنتی‌ترین و ارزان‌ترین نوع. جذب ضربهٔ خوبی دارد اما سنگین‌تر است و در برابر رطوبت آسیب‌پذیر است.

* **چوبی با پوشش کامپوزیت (Wood Composite):** هستهٔ چوبی با پوششی از فیبر کربن یا فایبرگلاس برای افزایش استحکام و دوام.

* **کامپوزیتی (Composite):** ساخته‌شده از لایه‌های فیبر کربن، فایبرگلاس و گاهی کولار. این چوب‌ها سبک، بادوام و دارای یکنواختی عالی در عملکرد هستند. نقطه‌ضعف اصلی آن‌ها قیمت بالا است.

* **تیغه‌های هوشمند (Smart Blades):** برخی از مدل‌های پیشرفتهٔ کامپوزیتی دارای حسگرهایی هستند که داده‌هایی مانند سرعت شوت و تعداد ضربات را ثبت می‌کنند.

## انتخاب و اندازه‌گیری
طول مناسب چوب زمانی است که بازیکن با کفش اسکیت بایستد و نوک چوب را روی زمین بگذارد. نوک چوب باید بین چانه و بینی بازیکن قرار گیرد. بسیاری از بازیکنان حرفه‌ای ترجیح می‌دهند از چوب‌های کوتاه‌تر برای کنترل بهتر استفاده کنند.

## نگهداری
برای افزایش عمر چوب هاکی و حفظ عملکرد آن باید نکات زیر رعایت شود:

* **تیغه:** در مدل‌های چوبی باید به طور منظم با روغن یا واکس مخصوص پوشانده شود تا از ترک‌خوردگی و نفوذ رطوبت جلوگیری شود.

* **دسته:** معمولاً با نوار چسب مخصوص پوشانده می‌شود تا اصطکاک و کنترل بیشتری ایجاد کند و از لیز خوردن دست جلوگیری نماید.

* **محل نگهداری:** باید از قرار دادن چوب در معرض دماهای بسیار زیاد یا بسیار کم (مانند صندوق عقب خودرو) خودداری کرد، زیرا تغییرات شدید دما به مواد کامپوزیتی آسیب می‌زند.

## مقررات
قوانین لیگ‌های حرفه‌ای مانند NHL و IIHF محدودیت‌هایی را برای ابعاد چوب تعیین می‌کنند:

* **طول:** حداکثر ۱۶۳ سانتی‌متر (۶۴ اینچ) از پاشنهٔ تیغه تا انتهای دسته.

* **عرض تیغه:** حداکثر ۷٫۶ سانتی‌متر (۳ اینچ).

* **عمق تیغه:** حداکثر ۱۲٫۷ سانتی‌متر (۵ اینچ).

* **وزن:** حداقل وزنی مشخص نشده است، اما معمولاً بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ گرم است.

## تولیدکنندگان بزرگ
بازار چوب هاکی توسط چند شرکت بزرگ کنترل می‌شود. از برجسته‌ترین برندها می‌توان به بائر (*Bauer*)، سی‌سی‌ام (*CCM*)، واریور (*Warrior*), شروود (*Sher-Wood*) و اِست‌ایکس (*STX*) اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
*   هاکی روی یخ
*   پک (هاکی روی یخ)
*   اسکیت هاکی
*   ضربه هاکی روی یخ

## منابع

*   "The Ice Hockey Stick: A Guide to Selection and Care." USA Hockey.
*   "Hockey Stick Flex: What Does It Mean and How to Choose." HockeyMonkey.com.
*   "The Evolution of the Hockey Stick." The Hockey News.
*   Official Rules of the National Hockey League (NHL).
رده:هاکی روی یخ