سانتا ماریا در تراستوره

**سانتا ماریا در تراستوره** () یک کلیسای جامع و یک کلیسای کوچک واقع در تراستوره، رم است. این کلیسا که به‌طور سنتی یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای شهر محسوب می‌شود و به مریم مقدس اختصاص دارد، از قرن سوم به عنوان یک کلیسای جامع کاردینال فعالیت کرده است. کلیسای فعلی که تا حد زیادی در قرن دوازدهم تحت نظر پاپ اینوسنت دوم بازسازی شده است، به خاطر موزاییک‌های قرون وسطایی، فضای داخلی باروک و تصویر مریم مقدس مشهور است. امروزه، این کلیسا همچنان یک کلیسای پر جنب و جوش و یک مکان زیارتی سنتی است، به ویژه در اعیاد مریم مقدس مانند عروج حضرت مریم در ۱۵ آگوست.

## تاریخچه
کتیبه روی تخت اسقفی بیان می‌کند که این اولین کلیسای رم است که به مریم، مادر عیسی مسیح اختصاص داده شده است، اگرچه برخی ادعا می‌کنند که این امتیاز متعلق به کلیسای سانتا ماریا ماجوره است. این کلیسا قطعاً یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای شهر است.

بنای پیشین کلیسای فعلی احتمالاً در اوایل قرن چهارم ساخته شده است و خود آن کلیسا جانشین یکی از تیتولی‌ها، باسیلیکاهای اولیه مسیحی بود که به یک حامی نسبت داده می‌شد و شاید به معنای واقعی کلمه نام او بر روی آنها حک شده بود. اگرچه هیچ چیز برای اثبات قطعی محل قرارگیری بناهای عمومی مسیحی روم قبل از زمان کنستانتین کبیر باقی نمانده است، باسیلیکای این مکان به نام تیتولوس کالیستی شناخته می‌شد، که بر اساس افسانه‌ای در کتاب پاپی بنا شده است، که اولین کلیسای اینجا را به پایه‌ای از پاپ کالیکستوس اول (درگذشته ۲۲۲) نسبت می‌دهد، که بقایای آن، که به ساختار جدید ترجمه شده است، در زیر محراب نگهداری می‌شود.

کالیکستوس حدود سال ۲۲۰ در اینجا در محل میخانه مریتوریا، پناهگاهی برای سربازان بازنشسته، یک کلیسای خانگی تأسیس کرد. این منطقه توسط امپراتور الکساندر سوروس برای استفاده مسیحیان در دسترس قرار گرفت، زمانی که او اختلاف بین مسیحیان و میخانه‌داران را حل و فصل کرد. او طبق کتاب پاپی گفت: «من ترجیح می‌دهم که این مکان متعلق به کسانی باشد که به خدا احترام می‌گذارند، صرف نظر از نوع عبادتشان.» در سال ۳۴۰، توسط پاپ ژولیوس اول در مقیاس بزرگتری بازسازی شد. این کلیسا در قرن‌های پنجم و هشتم دو بار مرمت شد و در سال‌های ۱۱۴۰–۱۱۴۳ تحت نظر پاپ اینوسنت دوم بر روی پایه‌های قدیمی خود دوباره ساخته شد.

کتیبه‌های یافت شده در سانتا ماریا در تراستوره، منبع ارزشمندی که تاریخ باسیلیکا را نشان می‌دهد، توسط وینچنزو فورچلا جمع‌آوری و منتشر شد.

## نمای بیرونی
مناره رومی مربوط به قرن دوازدهم است. در نزدیکی بالای کلیسا، طاقچه‌ای از موزاییکی مربوط به قرن سیزدهم اثر مریم مقدس و کودک اثر پیترو کاوالینی محافظت می‌کند. این تصویر، مریم مقدس را در حال بر تخت نشستن و شیر دادن به کودک، در کنار ۱۰ زن که چراغ در دست دارند، نشان می‌دهد. این تصویر روی نما که مریم مقدس را در حال شیر دادن به عیسی مسیح نشان می‌دهد، نمونه‌ای اولیه از یک نوع تصویر محبوب از مریم مقدس در اواخر قرون وسطی و رنسانس است. خود این نقش مایه بسیار پیشتر، با نمونه‌های قبطی قابل توجه قرن هفتم در وادی ناترون در مصر، سرچشمه گرفته است.

نمای کلیسا در سال ۱۷۰۲ توسط کارلو فونتانا مرمت شد. این نمای توسط یک نرده تزئین شده با مجسمه‌های چهار پاپ پوشانده شده است. او ایوان باستانی با یک سقف کاشی‌کاری شیب‌دار را با سقف کلاسیک امروزی جایگزین کرد. فواره هشت ضلعی در میدان جلوی کلیسا (میدان سانتا ماریا در تراستوره)، که در نقشه سال ۱۴۷۲ نیز دیده می‌شود، توسط فونتانا مرمت شد.

## داخلی
شبستان فعلی، طرح اصلی باسیلیکایی خود (قبل از قرن دوازدهم) را حفظ کرده و بر روی پایه‌های قدیمی‌تر قرار دارد. ۲۲ ستون گرانیتی با سرستون‌های ایونیک و کورینتی که شبستان را از راهروها جدا می‌کنند، از ویرانه‌های حمام‌های کاراکالا آمده‌اند، همان‌طور که سردر درب ورودی نیز از این قاعده مستثنی نبود. هنگامی که محققان در قرن نوزدهم چهره‌های موجود در تزئینات حکاکی شده سرستون‌ها را به عنوان ایزیس، سراپیس و هارپوکراتس شناسایی کردند، مرمتی که در سال ۱۸۷۰ توسط پیوس نهم انجام شد، چهره‌های مزاحم را با چکش از بین برد.

نقاشی سقفی هشت ضلعی دومنیکینو، عروج مریم مقدس (۱۶۱۷)، در سقف طاق‌داری که او طراحی کرده، جای می‌گیرد.

تعدادی موزاییک مربوط به قرن دوازدهم و اواخر قرن سیزدهم در این کلیسا وجود دارد. «تاجگذاری مریم مقدس» (۱۱۳۰–۱۱۴۳) بر فراز یک طاق محرابی قرار دارد و پاپ اینوسنت دوم را در حالی که ماکتی از کلیسا را در دست دارد، به تصویر می‌کشد. در زیر موزاییک‌هایی با موضوع «زندگی مریم مقدس» اثر پیترو کاوالینی (۱۲۹۱) قرار دارد.

در کاپلا آلتمپ، شمایل منحصر به فردی از مریم مقدس و کودک بر تخت نشسته «مدونا دلا کلمنزا» وجود دارد، یک نقاشی پنلی به رنگ انکاستیک، قدمت آن بین قرن ششم و نهم میلادی است که احتمالاً ریشه بیزانسی دارد. مجسمه مریم مقدس یکی از پنج شمایل قدیمی موجود از مریم مقدس از دوران قرون وسطی است. نزدیکی آن به ظهور مسیحیت یکی از دلایلی است که اعتقاد بر این بود که یک تصویر الهی است.

پنجمین کلیسای سمت چپ، کلیسای آویلا است که توسط آنتونیو گراردی طراحی شده است. این کلیسا و کلیسای سنت سیسیلیا در سن کارلو آی کاتیناری، دو مورد از خلاقانه‌ترین کلیساهای اواخر قرن هفدهم در رم هستند. طبقه پایین کلیسا نسبتاً تاریک است و از فرم‌های شبیه به بورومینی استفاده می‌کند. در گنبد، یک روزنه یا اوکولوس وجود دارد که از آن چهار پوتی برای حمل یک تمپیتوی مرکزی بیرون می‌آیند، که همگی یک محفظه پر از نور را در بالا قاب می‌کنند و توسط پنجره‌هایی که از پایین قابل مشاهده نیستند، روشن می‌شوند. به‌طور پیچیده‌ای، چهار نوع مختلف نورپردازی مستقیم و غیرمستقیم در مرزهای فضای کوچکی از یک «کلیسای جانبی پیش‌ساخته رو به جنوب در امتداد راهروی جانبی سمت چپ کلیسای قرون وسطایی» قرار داده شده است که «نمونه منحصر به فردی از استفاده منظره از نور در معماری باروک» را ایجاد می‌کند. در اولین کلیسای شبستان سمت راست، سانتا فرانچسکا رومانا اثر یاکوپو زوبولی وجود دارد.

این کلیسا یادگاری از سنت آپولونیا، سر او، و همچنین بخشی از اسفنج مقدس را نگهداری می‌کند. از جمله کسانی که در این کلیسا دفن شده‌اند می‌توان به پاپ کالیکستوس اول، پاپ اینوسنت دوم، آنتی‌پاپ آناکلتوس دوم، کاردینال فیلیپ آلانسون و کاردینال لورنزو کامپجیو اشاره کرد.

## تیتولوس
این باسیلیکا حداقل از قرن سوم میلادی یک کلیسای عنوانی بوده است. منابع باستانی معتقدند که تیتولوس سنت ماریا توسط پاپ الکساندر اول حدود سال ۱۱۲ میلادی تأسیس شده است. روایات بعدی نام حامیان اولیه تیتولوس را ذکر کرده و به صورت گذشته‌نگر عنوان کاردینال را به آنها اختصاص داده‌اند؛ بنابراین، طبق این روایات، در آن زمان، کاردینال حامی این باسیلیکا، کالپودیوس بوده است. پاپ کالیکستوس اول در سال ۲۲۱ میلادی تیتولوس را تأیید کرد. برای بزرگداشت او، این نام به کالیستی و یولیانی تغییر یافت. اینوسنت دوم آن را به سنت ماریا ترانس تیبریم تغییر نام داد.

در میان کشیشان کاردینال گذشته که عنوان افتخاری سانتا ماریا در تراستوره را بر عهده داشتند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* ایوانز، پسر ماروزیا (۹۲۵–۹۳۱)، که در طول دوره تاریک، پاپ ژان یازدهم شد.
* گابریل کاندولمر (۱۴۲۶–۱۴۳۱)، که پاپ اوژن چهارم شد.
* جیووانی مورونه (۱۵۵۶–۱۵۶۰)، نقش حیاتی در دوره سوم شورای ترنت ایفا کرد.
* مارک سیتیچ فون هوهنمس آلتمپ (۱۵۸۰–۱۵۸۵)، کلیسای کوچک آلتمپ در باسیلیکا و همچنین کاخ آلتمپ را سفارش داد.
* پیترو آلدوبراندینی (۱۶۱۲–۱۶۲۰)، به دومنیکینو سفارش داد تا سقف چوبی طاق‌دار باسیلیکا را بسازد.
* هنری بندیکت استوارت (۱۷۵۹–۱۷۶۱)، که نشان خانوادگی او، که با تاجی (برخی) تزیین شده بود، در بالای آن قرار داشت. به جای یک گالرو (کلاه قرمز)، روی صفحه نمایش در سمت راست محراب قابل مشاهده است.
* پیترو مارسلینو کورادینی (۱۷۲۶–۱۷۳۴)، که در ۲۴ آوریل ۲۰۲۱ به مقام محترم منصوب شد. مقبره او در کلیسای جامع قرار دارد.
* آنیباله دلا گنگا که پاپ لئو دوازدهم شد
* جیمز گیبونز (۱۸۸۷–۱۹۲۱)، اسقف اعظم بالتیمور، دومین کاردینال آمریکایی و نویسنده کتاب «ایمان پدران ما»
* استفان ویشینسکی (۱۹۵۷–۱۹۸۱)، که در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۱ متبرک شد

دارنده این عنوان، کارلوس اوسورو سیرا، اسقف اعظم بازنشسته مادرید است.

## جستارهای وابسته
* دومنیکینو

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۱۴۳ (میلادی)
رده:کلیساهای بازیلیکا در رم
رده:کلیساهای سده ۴ (میلادی)
رده:کلیساهای کامل‌شده در دهه ۱۱۴۰ (میلادی)
رده:موزائیک ایتالیا