البیره (روستای ویران‌شده فلسطینی)

**البیره** () روستایی فلسطینی بود که در ۷٫۵ کیلومتری شمال شهر بیسان قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و در چارچوب عملیات گدعون توسط تیپ ۱ گولانی اشغال شد و ساکنان آن در ۱۶ مه ۱۹۴۸ آواره شدند.

البیره بر فراز پایه‌های بلندی‌های جلیل سفلی و مشرف بر غور بیسان بنا شده بود و در حدود ۱۶۰ متر از سطح دریا ارتفاع داشت. وادی البیره از شمال روستا جریان داشت و از بلندی‌های جلیل سرچشمه می‌گرفت و سرانجام به رود اردن می‌ریخت. بیشتر خانه‌های روستا از سنگ ساخته شده بود و ساکنان آن همگی مسلمان بودند که به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲۶۰ نفر و مساحت زمین‌های آن ۶٬۸۶۶ دونم بود.

## پیشینه
پیشنهاد شده‌است که البیره همان جایگاهی باشد که در گزارش‌های لشکرکشی نظامی تحوتموس سوم به فلسطین در ۱۴۶۸ پیش از میلاد یاد شده‌است.

### دوره عثمانی
البیره در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر فلسطین به امپراتوری عثمانی پیوست. در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی، روستا به امیرنشین طورابای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) تعلق داشت که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان و بخش‌های دیگری از فلسطین را دربرمی‌گرفت.

بر پایه دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶، البیره روستایی در ناحیه شفا از لوای لجون بود و ۵۴ خانوار مسلمان با جمعیت برآوردشده ۲۹۷ نفر داشت. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر محصولاتی چون گندم، جو و زیتون و نیز بر بزها و کندوهای زنبور عسل می‌پرداختند که در مجموع ۱۲٬۰۰۰ آقچه بود.

البیره در نقشه‌ای که در سال ۱۸۵۰ منتشر شد نمایان است، اما در ادامه سده نوزدهم خالی از سکنه یافت شد. ویکتور گرن گزارش داد: «ویرانه‌ها متعلق به روستای بزرگ عربی است که خانه‌هایش بیشتر از سنگ بازالت ساخته شده بودند. این روستا جانشین شهرکی باستانی شده بود که بنایی کاملاً ویران‌شده با چندین ستون بازالتی و سرستونی شکسته از آن به‌جا مانده‌است.»

### دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، البیره ۲۰۰ ساکن مسلمان داشت. در سرشماری ۱۹۳۱، جمعیت آن به ۲۲۰ نفر رسید که همگی مسلمان بودند و در ۵۳ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲۶۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌های آن ۶٬۸۶۶ دونم. از این مقدار ۴۸ دونم زمین آبیاری‌شده یا باغ، ۴٬۶۶۷ دونم زمین زراعی غلات و ۵۳ دونم زمین ساخته‌شده (شهری) بود. هیچ‌بخشی از زمین‌های روستا در مالکیت یهودیان نبود.

البیره به چراگاه‌های کوهستانی پرعلف پیرامونش شناخته شده بود. شهر همجوار بیسان نقش مرکز بازرگانی و اداری مهمی برای روستا ایفا می‌کرد. ساکنان به کشت غلات، سبزیجات و درختان میوه به‌ویژه زیتون می‌پرداختند و کشاورزی بر آب باران و چشمه‌های پرآب و شیرین تکیه داشت.

### جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
البیره در ۱۶ مه ۱۹۴۸ از ساکنانش تخلیه شد. قطعنامه ۱۸۱ مجمع عمومی سازمان ملل متحد (مصوب ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷) این منطقه را به دولت یهودی اختصاص داده بود. پس از اعلام استقلال اسرائیل، نیروهای عراقی کوشیدند دره بیت‌شیان را تصرف کنند و در نبرد گشر (۱۵–۱۷ مه ۱۹۴۸) درگیر شدند. البیره در غرب کیبوتص گشر قرار داشت و از بیم بهره‌گیری نیروهای عرب از آن تصمیم به تخریبش گرفته شد.

بنا بر گزارش بنی موریس، کیبوتص‌نشینان خواستار ویرانی روستاهای همجوار شدند تا بازگشت ساکنان عرب ناممکن شود. ناحوم هوروویتس از کفار گلعادی در نامه‌ای در سپتامبر ۱۹۴۸ درخواست اجازه تخریب البیره، جبول، کوکب الهوا و الحمیدیه را داد و نوشت که هدف «تصرف زمین‌های روستا» است، «زیرا عرب‌ها دیگر نخواهند توانست به آنجا بازگردند».

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، در سال ۱۹۹۲ نوشت: «تنها بازمانده‌های روستا دیوارهای خانه‌ها هستند. محوطه حصارکشی‌شده و پوشیده از علف‌های هرز، صبر و خار است. درختان انجیر و توت نزدیک چشمه‌ای در دره پایین محوطه رشد می‌کنند. زمین‌های پیرامون به‌عنوان چراگاه به کار می‌روند.»

## ریشه‌شناسی نام
واژه «البیره» به معنای «دژ» یا «چاه» آمده‌است. صلیبیون این مکان را با نام  می‌شناختند.

## منابع

* 
* 
* 

## کتاب‌شناسی
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* البیره در وبگاه فلسطین در یادها
* البیره در ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین