لندشاپتمن (فرماندار)

[بندانگشتی| [لوئیس دورنوالدر، لندهاوپتمن از تیرول جنوبی ۱۹۸۹–۲۰۱۴]]
فرماندار یا لندشاپتمن (به انگلیسی: Landeshauptmann (اگر مرد باشد) یا Landeshauptmann(اگر زن باشد)) ()، «کاپیتان ایالت»، جمع *Landeshauptleute,* رئیس یک دولت ایالتی و عالی‌ترین مقام اداری یکی از ایالت‌های اتریش و شهرهای خود مختار ایتالیا مانند: تیرول جنوبی و ترنتینو است. وظیفهٔ او برابر است با وزیر - رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر. تا سال ۱۹۳۳ این اصطلاح *در دولت* پروس برای رئیس دولت یک استان پروس نیز استفاده می‌شد که به پیروی از آن در حکومت و دولت جدید اتریش نیز همین واژه به‌کار برده شد.

## ریشه‌ها
از اوایل دوره مدرن، یک لندشاپتمن (*Landeshauptmann*) در ابتدا به‌عنوان فرماندار یا تحت فرمان یک شاهزاده امپراتوری مقدس روم یا خود امپراتور، عمدتاً در قلمروی امپراتوری هابسبورگ (در مورد سرزمین‌های تاج بوهمی)، بعدها نیز در پادشاهی پروس خدمت می‌کرد. پس از آن، در امپراتوری اتریش، طبق پتنت فوریه ۱۸۶۱، این عنوان به رئیس مجمع *[[Landtag|لندتاگ]]* یک سرزمین تاج و تخت هابسبورگ (به نام **) اشاره داشت. در نیدر استرایش، بوهمیا و گالیسیا)، که به‌عنوان رئیس اداره استان نیز خدمت کرد. همچنین دولت امپراتوری-سلطنتی حاضر در زمان خود، در وین توسط یک *[[Stadtholder|Statthalter]]* یا *Landespräsident* (فرماندار) نمایندگی می‌شد (فرماندار نماینده دولت مرکزی در هر ایالت بود)

با انحلال امپراتوری اتریش-مجارستان و سپس اعلام جمهوری اتریش آلمانی در سال ۱۹۱۸، مجامع ایالتی و دولت‌های ایالتی به ریاست *لندهاوپتمن* بنیان‌گذاری شدند. قانون اساسی اتریش که در سال ۱۹۲۰ تصویب شده بود، اولین جمهوری اتریش (*Bundes-Verfassungsgesetz*) دفتر نماینده دولت فدرال و رئیس دولت ایالتی را یکپارچه کرد. این عنوان امروزه در اتریش مدرن و همچنین در تیرول جنوبی و ترنتینو، استان‌های خودمختار ایتالیا با پیوندهای زبانی و فرهنگی قوی با ایالت همسایه اتریش تیرول استفاده می‌شود. در جمهوری چک، یک *hejtman* (به آلمانی: *Hauptmann*) نماینده هر یک از ۱۳ منطقه خودگردان است (*کراج* چک، pl. *kraje*). این عنوان همچنین توسط امپراتوری آلمان برای فرمانداران در مراحل اولیه حکومت استعماری خود بر آفریقای جنوب غربی آلمان (۱۸۹۳–۱۸۹۸)، توگولند (۱۸۹۳–۱۸۹۸) و گینه نو آلمان (۱۸۸۶–۱۸۸۹، ۱۸۹۲–۱۸۹۹) به کار برده می‌شد و رسمیت داشت. بدین نحو، هر فرماندار دولت مرکزی را نمایندگی می‌کرد و وظیفه اداره مناطق را برعهده داشت.

## اتریش
در اتریش مدرن، این عنوان برای رئیس قوه مجریه ۹ ایالت اتریش به کار می‌رود که معادل مقام *وزیر* در ایالت‌های آلمان است. در کشورهای انگلیسی زبان، این عنوان معمولاً به عنوان " فرماندار " ترجمه می‌شود، اگرچه همان‌طور که در بالا ذِکر شد این عملکرد بیشتر با وزیر-رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر مطابقت دارد، بدین معنی که این افراد حکم وزارت ایالت تحت اداره خود را دارند.

*Landeshauptmann* توسط *[[Landtag|لاندتاگ]]* (پارلمان ایالتی اتریش) هر ایالت بَرگزیده می‌شود و توسط رئیس‌جمهور اتریش سوگند یاد می‌کند و تفویض می‌شود. در عمل، *landeshauptmann* تقریباً همواره رهبر حزب اکثریت در پارلمان ایالتی Landtag یا رهبر شریک ارشد در ائتلاف حکومتی است. *Landeshauptmann* به عنوان نماینده دولت فدرال در سطح ایالت، مسئول اجرای قوانین فدرال نیز می‌باشد. برخلاف دولت فدرال مرکزی، هیچ تمایز و تفاوتی میان رئیس دولت و شدر اعظم دولت در هر ایالت وجود ندارد و *landeshauptmann* هر دو نقش را ایفا می‌کند.

از آنجایی که شهر وین، بر اساس تقسیمات اداری و به تنهایی هم یک شهر و هم یک ایالت است، شهردار آن همزما*ن Landeshauptmann* ایالت نیز هست که توسط مجمع شهرداری و ایالت (*Wiener Gemeinderat und Landtag*) برگزیده می‌شود. هنگامی که والترود کلاسنیک حزب خلق اتریش) در سال ۱۹۹۶ میلادی توسط لندتاگ فرماندار اشتایریا شد، ترجیح داد که با نام *Frau Landeshauptmann* خطاب شود، در حالی که Gabi Burgstaller (حزب سوسیال‌دموکرات اتریش حزب سوسیال دمکرات)، فرماندار سالزبورگ از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۳، استفاده از لقب*ی تحت عنوان Frau Landeshauptfrau را* ترجیح داد. از ۱ ژوئیه ۱۹۸۸، قانون اساسی اتریش اجازه می‌دهد، امّا تعیین نمی‌کند. بلکه تعیین دفاتر مربوط به جنسیت باشد.

### لیست استانداران

## تیرول جنوبی و ترنتینو
بر اساس قرارداد ۱۹۴۶ گروبر-دو گاسپری و دومین اساسنامه خودمختاری ۱۹۷۲، مدیران ارشد دولت‌های استانی () از تیرول جنوبی و ترنتینو (دو استان خودمختار در ایتالیا با اکثریت اتریشی) در زبان آلمانی *Landeshauptleute* نامیده می‌شوند.

رئیس دولت خودمختار تیرول جنوبی توسط مجلس قانونگذاری استان (پارلمان استانی که *[[لندتگ تیرول جنوبی|لندتاگ]]* نام دارد) برگزیده می‌شود. او به عنوان *Landeshauptmann ،* نماینده استان در خارج و در جلسات مناطق با دولت ایتالیا است. او همچنین حق دارد در جلسات شورای وزیران تا آنجا که در مورد مسائل تیرول جنوبی بحث می‌شود شرکت کند. دو معاون آنها باید نماینده گروه ایتالیایی زبان و آلمانی زبان منطقه خود باشند.

علیرغم اصطلاحات آلمانی *Landeshauptmann* (لندشاپتمن) و *Landtag* (لندتاگ)، تیرول جنوبی و ترنتینو بر اساس تصور ایتالیایی، هیچ ایالت فدرال (*Länder*) نیستند، بلکه صرفاً تقسیمات اداری تحت حاکمیت ملی (*enti territoriali*) هستند، هرچند این دو منطقه دارای مسئولیت‌های خودگردان و اختیارات قانونی قابل توجهی باشند.

## پروس
از سال ۱۸۷۵ میلادی اقتدار و مدیریت سرزمینی املاک در دوازده استان اداری پروس به عنوان *Provinzialverbände* دوباره سازماندهی شد. هر یک از این ایالت‌های خودگردان در یک مجلس *استانی* (پرووینس لندتاگ یا لندتاگ منطقه ای) نماینده داشتند که اعضای آن توسط بخش‌های روستایی و شهری در داخل هر استان نمایندگی می‌شدند. هر منطقه از طریق معاونان برگزیده خود، خدمات مختص خود از جمله :ساخت و ساز و نگهداری از جاده‌های استانی، بیمارستان‌ها، مدارس، بانک‌های پس‌انداز عمومی، ادارات دفع زباله و غیره را به صورت خودگردان سازماندهی کردند.

اداره هر استان در ابتدا توسط یک *Landesdirektor* (مدیر استانی) اداره می‌شد که توسط مجمع برای دوره‌های شش ساله (اما در منطقه پومرانیا دوره‌ها پنج ساله بودند) و حداکثر در دو دوره برگزیده می‌شد. صاحب منصب ریاست *استانی*، یعنی حکومت استانی خودمختار را بر عهده داشت، در حالی که *Oberpräsident* نماینده منصوب شده از سوی پادشاه برایهر استان بود و مشغول اجرای و نظارت بر اختیارات مرکزی دولت پروس بود و بر اجرای فرمان‌های شاه نظارت می‌کرد.

در دهه‌های بعد و با گذر زمان، به‌کارگیری واژه *Landeshauptmann (لندشاپتمن)* به تدریج در همه استان‌های پروس به جز یکی از استان‌های جایگزین عبارت قبلی *Landesdirektor* شد. هنگامی که این پادشاهی در سال ۱۹۲۰ رسماً به یک کشور آزاد و مستقل تبدیل شد، فقط *لندتاگ* براندنبورگ تصمیم گرفته بود که بیان سنتی واژه را دربارهٔ منصب مذکور حفظ کند. با الغای خودمختاری دموکراتیک در تمام سطوح دولتی در جریان فرایند *[[گلایش‌شالتونگ]]* پس از تسلط نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، صاحبان مناصب مرخص یا بازنشسته شدند و دفاتر آنها خالی ماندند.

### منطقه کلایپدا
منطقه کلایپدا () که پس از جنگ جهانی اول از پروس شرقی جدا شد و در شورش کلایپدا در سال ۱۹۲۳ میلادی توسط دولت لیتوانی ضمیمه خاک آنها شد، به استفاده از اصطلاحات *Landesdirektor* (یعنی عضو دولت) و Landesdirektorium ( یعنی دولت) ادامه داد؛ همچنین به رئیس دولت عنوان Landespräsident (رئیس‌جمهور ایالت) اعطا شد و وی اینگونه خطاب می‌شد.

## منابع

رده:استان‌های پروس
رده:سرپرستی ترنتینو آلتو آدیجه
رده:سیاست ترنتینو آلتو آدیجه
رده:سیاست در اتریش
رده:عنوان‌های فرمانداری