کلیسای جامع ورمز

**کلیسای جامع ورمز** (به آلمانی: Wormser Dom)، که با نام رسمی کلیسای جامع سنت پتر شناخته می‌شود، یکی از درخشان‌ترین نمونه‌های رومانسک متأخر در آلمان است. این بنا در کنار کلیساهای جامع اسپیر و ماینتس، یکی از سه «کلیسای جامع امپراتوری» (Kaiserdom) در کرانه رود راین محسوب می‌شود. این کلیسا به دلیل جایگاه سیاسی ویژه در امپراتوری مقدس روم و نقش محوری‌اش در وقایع تاریخی همچون «مجلس ورمز»، اهمیت جهانی دارد.

## پیشینه تاریخی و بنیان‌گذاری
تپه کلیسای جامع از دوران رومی‌ها یک مرکز مذهبی بوده است، اما ساخت بنای عظیم فعلی در سال ۱۱۱۰ میلادی به دستور اسقف «بورچارد ورمز» آغاز شد. بخش عمده ساختمان تا سال ۱۱۸۱ به پایان رسید. این کلیسا شاهد رویدادهای سرنوشت‌سازی در تاریخ اروپا بوده است؛ از جمله انتخاب پاپ لئون نهم در سال ۱۰۴۸ و از همه مهم‌تر، مجلس ورمز در سال ۱۵۲۱ که در آن مارتین لوتر در برابر امپراتور کارل پنجم حاضر شد و از بازپس‌گیری عقاید خود خودداری کرد، واقعه‌ای که منجر به تغییر مسیر تاریخ مسیحیت شد.

## ویژگی‌های معماری: رومانسک متأخر
کلیسای جامع ورمز به دلیل ساختار متقارن و داشتن دو محراب (یکی در شرق و دیگری در غرب) مشهور است. این بنا دارای چهار برج مدور و دو گنبد هشت‌ضلعی بزرگ است که ابهتی قلعه‌مانند به آن می‌بخشد. نمای بیرونی از سنگ ماسه قرمز محلی ساخته شده و با تزیینات سنگی ظریف موسوم به «قوس‌های لومباردی» آراسته شده است. شبستان بلند و باریک کلیسا حسی از تداوم و استواری را القا می‌کند. برخلاف بسیاری از کلیساهای هم‌عصر که بعدها به سبک گوتیک تغییر یافتند، ورمز اصالت رومانسک خود را به خوبی حفظ کرده است، هرچند تاق‌های جناغی داخلی نشان‌دهنده نفوذ آغازین سبک گوتیک در اواخر دوران ساخت است.

## محراب باروک و آثار هنری داخلی
یکی از خیره‌کننده‌ترین بخش‌های داخلی، محراب بلند (High Altar) است که شاهکار «بالتازار نویمان»، معمار مشهور سبک باروک، در سده ۱۸ میلادی است. این محراب با ستون‌های طلایی و تندیس‌های باشکوه، تضاد بصری زیبایی با دیوارهای سنگی و ساده رومانسک ایجاد کرده است. همچنین در بازوی جنوبی کلیسا، نقش‌برجسته‌های سنگی سده پانزدهم میلادی دیده می‌شوند که صحنه‌هایی از زندگی حضرت مسیح را با ظرافت هنری خیره‌کننده‌ای روایت می‌کنند. «کلیسای کوچک سنت نیکلاس» نیز با شیشه‌نگاری‌های مدرن خود که بازگوکننده تاریخ شهر هستند، از بخش‌های دیدنی بناست.

## جایگاه در ادبیات و فرهنگ
کلیسای جامع ورمز پیوند عریقی با حماسه ملی آلمان، سرود نیبلونگ‌ها، دارد. طبق این افسانه، درگیری میان ملکه کریمهیلد و برونهیلد بر روی پله‌های ورودی این کلیسا رخ داده است. امروزه به همین مناسبت، جشنواره‌های تئاتر نیبلونگ (Nibelungenfestspiele) هر ساله در محوطه باز مقابل کلیسا برگزار می‌شود که پیوند میان تاریخ، مذهب و افسانه‌های کهن آلمانی را به نمایش می‌گذارد.

## نگارخانه

پرونده:Worms Dom Ostfassade Vierung2005-05-27a.jpg
پرونده:Wormser Dom Innenraum (2022).jpg
پرونده:Wormser Dom Altarraum 02.jpg
پرونده:Wormser Dom Innenraum 01.jpg
پرونده:Wormser Dom Westchor.jpg
پرونده:Dom Schwalbennestorgel Februar 2025.jpg
پرونده:Worms - 50Pf. 1919.png
پرونده:Worms (05) Wormser Dom (51326274255).jpg
پرونده:Wormser Dom Roemisches Forum.png
پرونده:Wormser Dom Taufstein frontal.jpg
پرونده:Pulpit - Worms Cathedral - Worms - Germany 2017.jpg
پرونده:Worms (01) Wormser Dom (51312622523).jpg
پرونده:Wormser Dom Taufstein Detail 1.jpg
پرونده:Worms 2011-11 3.JPG
پرونده:Plan of Worms Cathedral.png


## منابع

رده:کلیساهای جامع کاتولیک در آلمان
رده:بناهای تاریخی راینلاند-فالتس
رده:کلیساهای سده ۱۲ (میلادی)
رده:ورمز
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ معماری آلمان
رده:تاریخ معماری
رده:معماری رمانسک
رده:معماری رومانسک در آلمان
رده:معماری در آلمان
رده:کلیساهای جامع در آلمان
رده:کلیساها
رده:کاتولیک‌ها
رده:کلیساهای باسیلیکا در آلمان
رده:کلیساهای جامع کاتولیک در راینلاند-فالتس
رده:معماری رومی‌وار در آلمان