پل قرشی

**پل قرشی** () یک پل آجری باستانی است که بر روی رود کشک‌دریا که از قلمرو شهر قرشی عبور می‌کند، ساخته شده و دو بخش شهر را به هم متصل می‌کند. این پل یکی از نمادهای شهر قشقه‌دریا محسوب می‌شود. ساخت این پل که تاکنون پابرجا مانده است، در نیمه دوم قرن شانزدهم انجام شده است. پل قشقادریو بزرگ‌ترین پلی است که بر روی ولایت قشقه‌دریا ساخته شده است.

با تصمیم هیئت وزیران، این پل در فهرست ملی املاک و مستغلات میراث فرهنگی ملموس قرار گرفت. این پل آخرین بار در سال ۲۰۱۶ تعمیر شد.

## ریشه‌شناسی
در فهرست ملی املاک و مستغلات میراث فرهنگی ملموس، این پل با نام *پل قشقادریا* ثبت شده است. در میان مردم و در برخی منابع رسمی، به آن *پل امیر تیمور* می‌گویند، اگرچه هیچ ارتباطی با امیر تیمور ندارد. این پل علاوه بر *پل قرشی*، نام‌های دیگری نیز دارد. به‌طور خاص، این پل در میان مردم با نام‌هایی مانند *پل شیبانی* و *پل نیکولافسکی* شناخته می‌شد و این نام‌ها در منابع تاریخی نیز ذکر شده‌اند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۲۳)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## تاریخچه
ساخت این پل قرن‌ها پیش آغاز شد. گزارش شده است که برای اولین بار در قرن پانزدهم از روی این پل عبور شده است. در سال ۱۵۸۳، یک پل جدید به سبک معماری ایرانی ساخته شد. در حالی که عبور از پل قدیمی فقط با پای پیاده امکان‌پذیر بود، پلی که توسط عبدالله خان دوم ساخته شده بود، عبور با اسب و ارابه را نیز ممکن ساخت. آغازگر اصلی ساخت پل، عبدالله خان دوم، حاکم شیبان، بود. او شهر را توسعه داد، به ساکنان آن رسیدگی کرد و از همه مهم‌تر، می‌خواست قرشی را به یک مرکز تجاری مهم تبدیل کند. در زمان سلطنت عبدالله خان دوم، یکی از بزرگ‌ترین پل‌های آسیا در قرشی ساخته شد. طول پل ۱۲۲ متر، عرض آن ۸٫۲ متر و ارتفاع آن از سطح آب بیش از ۵ متر است. این پل توسط ۱۰ طاق اتصال پشتیبانی می‌شود. ارتفاع کل رودخانه تا پوشش‌های میانی آن ۵٫۳۵ متر است. در دو طرف پل، راه پله‌هایی ساخته شده است. پایه آن با پایین رفتن گسترش می‌یابد. در نتیجه، با صورت‌های فلکی ادغام می‌شود که هر کدام شعاعی برابر با ۲ متر دارند. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۲۳)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

در آن زمان، این ساختمان به محل اصلی توقف بازرگانان قرشی تبدیل شد. به همین دلیل، پل قرشی بعدها به نمادی از شهر تبدیل شد. در قرون وسطی، این پل حرکت مسیرهای کاروانی مهم را که ایران و هند را از طریق نسف (قرشی) با بسیاری از کشورهای اروپایی متصل می‌کرد، تسهیل می‌کرد. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۲۳)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

به گفته آرمین وامبری، دانشمند و جهانگرد، در دهه ۱۸۶۰، در این شهر ۱۰ هاستل، یک بازار بزرگ و یک پارک وجود داشته که ساکنان شهر می‌توانستند در آنجا استراحت کنند. او خاطرنشان کرد که چنین پارکی را در کشورهای دیگر ندیده است. &#x5B; *[[ویکی‌پدیا:نیازمند منبع|<span title="This claim needs references to reliable sources. (نوامبر ۲۰۲۳)">نیازمند منبع</span>]]* &#x5D;

## معماری
مصالح ساختمانی پل که از جمله سازه‌های باستانی آسیای مرکزی محسوب می‌شود، عمدتاً از آجرهای گازی و ترکیبات تقویت‌کننده تشکیل شده است. در مجموع ۱۲ پایه و ۱۴ طاق روی پل قابل مشاهده بود. با گذشت زمان، بستر رودخانه گسترش می‌یابد و پل نیاز به گسترش و تعمیر دارد. به همین دلیل، در سال ۱۹۱۴، پل بازسازی شد، قطعات اضافی در دو طرف آن ساخته شد و دو نگهبانی از آجرهای خشتی در ورودی ساخته شد. همچنین، پایه‌های باستانی در لبه ساحل بازسازی شدند. در این رابطه، کتیبه‌هایی روی تخته‌های آجری آنجا نوشته شده است. آنها در سال ۱۹۷۰ به دلیل تداخل با ترافیک بار تخریب شدند، اما در سال ۲۰۰۵ بازسازی شدند.

در سال ۲۰۱۶، به ابتکار اسلام کریموف، این پل تاریخی بازسازی شد و اطراف آن به یک منطقه تفریحی تبدیل شد. یک کوچه کوچک در اینجا ساخته شد. در امتداد سواحل رودخانه، یک کافه-بار، یک کلبه، یک زمین ورزشی با سطح مصنوعی و یک زمین بازی کودکان ساخته شد.

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده ۱۶ (میلادی) در آسیا
رده:پل‌های کامل‌شده در سده ۱۶ (میلادی)
رده:ولایت قشقه‌دریا