رمل زیتا

**رمل زیتا** (به عربی: )، همچنین شناخته‌شده با نام **خربت قزازه**، روستایی عرب فلسطینی بود که در ۱۵ کیلومتری شمال‌غربی طولکرم واقع شده بود. این روستا بر رقعه‌ای هموار در دشت ساحلی میانی بنا شده بود و از راه فرعی به جادهٔ اصلی ساحلی متصل می‌شد.

رمل زیتا در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. ساکنان این روستا عمدتاً مسلمان بودند و به کشاورزی و دامپروری می‌پرداختند. پس از تخلیه، شهرک سده ییتسحاق در سال ۱۹۵۲ بر زمین‌های روستا بنیان نهاده شد و بخشی از حومهٔ شهر خدرا نیز بر اراضی آن گسترش یافت.

## پیشینه
روستای رمل زیتا را ساکنان روستای زیتا بر زمین‌های خود در دشت ساحلی بنیاد نهادند. این روستا پس از تأسیس مستعمرهٔ یهودی خدرا در سال ۱۸۹۱ رشد چشمگیری یافت؛ زیرا ساکنانش در کشاورزی و باغ‌های مرکبات آن مستعمره به کار مشغول شدند.

خانه‌های روستا از گل، سنگ و سیمان ساخته شده بود و بدون الگوی منظمی پراکنده بودند؛ بیشتر آن‌ها در میان مزارع قرار داشتند. آب آشامیدنی ساکنان از چاه‌ها تأمین می‌شد و بیشتر آنان به دامپروری و کشاورزی دیم اشتغال داشتند؛ بخش اندکی از زمین‌ها نیز با آب چاه آبیاری می‌شد.

در بخش شرقی اراضی روستا، خرابه‌ای به نام «تل‌الدروز» وجود داشت که در دوران قیمومت بریتانیا بر اثر اختلافات ارضی مربوط به وادی‌الحوارث متروکه شده بود.

## دوران قیمومت بریتانیا
از نظر اداری، رمل زیتا روستای وابسته به زیتا به‌شمار می‌رفت. به همین دلیل در سرشماری‌های ۱۹۲۲ و ۱۹۳۱ جمعیت آن همراه زیتا شمارش شد. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت رمل زیتا و زیتا روی‌هم ۱٬۱۶۵ نفر بود که همگی مسلمان بودند و در ۲۳۷ خانه زندگی می‌کردند.

بر پایهٔ آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱۴۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل اراضی آن ۱۴٬۸۳۷ دونوم بود.

### مالکیت زمین
مالکیت زمین روستا پیش از اشغال به شرح زیر بود:

### کاربری زمین
انواع بهره‌برداری از زمین در سال ۱۹۴۵ بر حسب دونوم:

## تخلیه و پیامدهای آن
به گفتهٔ روزمری اسبر، روستا در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد. بنی موریس رمل زیتا را در فهرست روستاهایی آورده که علت و تاریخ دقیق تخلیهٔ آن‌ها نامعلوم است.

اسبر در مصاحبه با یکی از آوارگان روستا به نام زکیه ابوحماد می‌نویسد که بر پایهٔ خاطرات وی، نیروهای یه‌شو نزدیک به دو هفته روستا را در محاصره گرفته و کمبود غذا پدیدآورده بودند. به گفتهٔ او: «آن‌ها وارد خانه‌های مردم شدند و آنان را به‌زور بیرون راندند. به ما گفتند: یا بروید یا شما را می‌کشیم. برخی در راه‌ها هنگام ترک خانه‌هایشان کشته شدند… آن‌ها ما را تعقیب کردند. خوش‌بخت‌ها جان سالم به در بردند و دیگران نه.»

نزدیک‌ترین روستاهایی که داده‌های موثقی دربارهٔ آن‌ها در دست است، قربانی نخستین عملیات هاگانا برای «پاکسازی» منطقهٔ ساحلی میانی شدند. روستای مجاور وادی‌الحوارث در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ مورد حمله قرار گرفت و ساکنانش ناگزیر به ترک آن شدند.

بر پایهٔ نوشتهٔ ولید خالدی در سال ۱۹۹۲، یک خانوادهٔ عرب همچنان در یکی از خانه‌های اصلی روستا زندگی می‌کرد.

## روستا در زمان حاضر
ویرانه‌های سنگی در سرتاسر محل پراکنده‌اند و از خانه‌های اصلی روستا تنها دو خانه برجا مانده‌است. درختان صبر، توت، انجیر، اکالیپتوس و انار در محل می‌رویند. اسرائیلی‌ها در اراضی روستا سبزیجات و درختان میوه کشت می‌کنند.

## شهرک‌سازی بر اراضی روستا
شهرک سده ییتسحاق در سال ۱۹۵۲ بر اراضی روستا بنا شد. شهر خدرا که خود مستعمره‌ای بود و در سال ۱۸۹۰ پایه‌گذاری شده بود، چنان گسترش یافت که بخشی از حومهٔ آن اکنون بر زمین‌های رمل زیتا قرار دارد.

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* رمل زیتا در وبگاه «فلسطین در خاطره»
* رمل زیتا در وبگاه ذاکرات

رده:شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
رده:مختصات در ویکی‌داده