واکسن کووید-۱۹

**واکسن بیماری کروناویروس ۲۰۱۹** (به انگلیسی: COVID‑19 vaccine) واکسن‌هایی هستند که با هدف ایجاد ایمنی اکتسابی علیه بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (کووید‑۱۹) در حال طراحی، ساخت یا تولید هستند. اقداماتی که در گذشته به منظور تهیهٔ واکسن علیه بیماری‌های کروناویروسی مانند نشانگان تنفسی حاد و نشانگان تنفسی خاورمیانه انجام شد باعث افزایش اطلاعات در مورد ساختار و عملکرد کروناویروس‌ها شده‌است. این اطلاعات به دانشمندان کمک می‌کند که با سرعتی بالاتر از حد معمول، واکسن‌هایی متعد و نوآورانه برای مقابله با کووید‑۱۹ طراحی و تولید کنند.

تا ۲۸ ژانویهٔ سال ۲۰۲۱ تعداد ۶۹ واکسن پیشنهادی در مرحلهٔ کارازمایی بالینیقرار گرفت که شامل ۴۳ واکسن در فازهای ۱ و ۲ و ۲۶ واکسن در فازهای ۲ و ۳ می‌شد. در فاز ۳ چندین واکسن پیشنهادی دارای تأثیری ۹۵درصدی در جلوگیری از ابتلا به کووید-۱۹ گزارش شده‌اند. تا آوریل ۲۰۲۱ تعداد ۱۷ واکسن، حداقل از یک کشور مجوز استفاده درمانی برای تزریق و استفادهٔ عمومی را دریافت کرده‌اند. این واکسن‌ها شامل ۲ واکسن RNA (واکسن کووید-۱۹ فایزر و واکسن کووید-۱۹ مدرنا)، ۸ واکسن ویروس غیرفعال (کروناواک،) سینوفارم، کوواکسین، کووی‌واک، Minhai-Kangtai, QazVac و WIBP-CorV و بی‌بی‌آی‌بی‌پی-کروی)، ۶ واکسن ناقل ویروسی (اسپوتنیک V، اسپوتنیک لایت، جانسون اند جانسون، Convidecia و آکسفورد-آسترازنکا) و ۲ واکسن پپتیدی (EpiVacCorona و RBD-Dimer) هستند. بسیاری از کشورها اولویت دریافت واکسن را به گروه‌های جمعیتی با خطر بالا مانند افراد مسن و افراد در معرض ابتلا مانند کادر درمانی اختصاص داده‌اند. طبق آمار رسمی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۱ حدود ۲/۱۵ میلیارد دوز واکسن در سراسر دنیا به افراد تزریق شده‌است. فایزر، مدرنا و آسترازنکا پیش‌بینی کرده‌اند که تا پایان سال ۲۰۲۱ می‌توانند ۵/۳ میلیارد دوز واکسن تولید کنند که این تعداد می‌تواند حدود ۳ میلیارد نفر را واکسینه کند. تا ماه دسامبر ۲۰۲۰ بیش از ۱۰ میلیارد دوز واکسن توسط کشورهای مختلف، پیش سفارش شد. حدود نیمی از این تعداد توسط کشورهای ثروتمندی خریداری شده‌اند که در مجموع تنها ۱۴ درصد از جمعیت دنیا را شامل می‌شوند.

## تاریخچه
تا ماه اکتبر ۲۰۲۰، بیش از ۳۲۱ واکسن کاندید در سطح جهان در حال توسعه بودند. که ۲٫۵ برابر نسبت به آوریل آن سال بود. در نوامبر، ۵۶ واکسن کاندید در حال پژوهش بالینی بودند: ۴۱ واکسن در فاز آزمایش‌های ۱–۲ و ۱۵ تا فاز 2-3. در نوامبر ۲۰۲۰، فایزر مدرنا دانشگاه آکسفورد (در همکاری با آسترازنکا), نتایج مثبتی از تحلیل‌های آزمایش‌های مقدماتی فاز ۳ واکسن شان اعلام کردند.

سازمان جهانی بهداشت (WHO)، ائتلاف نوآوری‌های آمادگی همه‌گیری (CEPI) و بنیاد بیل و ملیندا گیتس (GF) برای این احتمال که واکسن‌های متعددی به منظور جلوگیری از از ادامه بیماری کووید-۱۹ مورد نیاز خواهد بود متعهد پول و منابع سازمانی شده‌اند.

در فوریه سال ۲۰۲۰، سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام کرد که انتظار نمی‌رود واکسنی علیه کووید-۱۹، در مدت کمتر از ۱۸ ماه عرضه شود. نظر ائتلاف برای نوآوری‌های آمادگی اپیدمی (CEPI) که برای سرمایه‌گذاری سریع و توسعه کاندیداهای واکسن، یک صندوق  میلیارد دلاری در سراسر جهان سازماندهی می‌کند در ماه آوریل حاکی از آن بود که واکسنی تحت پروتکل‌های استفادهٔ اضطراری در کمتر از ۱۲ ماه یا در اوایل سال ۲۰۲۱ ممکن است در دسترس باشد.

تا ماه مه، ۱۲۰ نامزد واکسن در حال توسعه بودند، که پنج تا در فاز مطالعات ایمنی و کارایی در افراد انسانی I-II، و شش تا در فاز I آزمایش‌ها بودند.

## وضعیت آزمایش و مجوز
### واکسن‌های مجاز و تأیید شده
نهادهای ملی تاکنون به نه واکسن، جواز استفاده اضطراری داده‌اند. سه تا از این‌ها از سوی نهادهای نظارتی سختگیر تأیید شدند

### واکسن‌های کاندید
}
|- valign="top"
|**Zorecimeran** (CVnCoV)CureVac, CEPI
|واکسن ریبونوکلئیک اسید (unmodified RNA)
|
|
|
|- valign="top"
|**ZyCoV-D**Cadila Healthcare
|DNA vaccine (پلاسمید expressing کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ S protein)
|
|
|
|- valign="top"
|**CoVLP**Medicago, گلاکسواسمیت‌کلاین
|ذرات شبه‌ویروسs (واکسن، plant-based with AS03)
|
|
|
|- valign="top"
|**IIBR-100** (Brilife)The Israel Institute for Biological research
|Vesicular stomatitis vector vaccine (واکسن)
|
|
|
|- valign="top"
|** FINLAY-FR-2 ** (SOBERANA 02)Instituto Finlay de Vacunas
|Conjugate vaccine
|
|
|
|- valign="top"
|**INO-4800**Inovio, CEPI, Korea National Institute of Health, International Vaccine Institute
|DNA vaccine (plasmid delivered by الکتروپوراسیون)
|
|
|
|- valign="top"
|*Unnamed*Chinese Academy of Medical Sciences
|غیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccine
|
|

|
|- valign="top"
|**AG0301-COVID‑19**AnGes Inc. , AMED
|DNA vaccine (plasmid)
|
|

|
|- valign="top"
|**Lunar-COV19/ARCT-021**Arcturus Therapeutics
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|** VLA2001 **Valneva
|غیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ واکسن
|
|

|
|- valign="top"
|**COVID‑19/aAPC**Shenzhen Genoimmune Medical Institute
|Lentiviral vector vaccine (with minigene modifying aAPCs)
|
|

|
|- valign="top"
|**LV-SMENP-DC**Shenzhen Genoimmune Medical Institute
|Lentiviral vector vaccine (with minigene modifying سلول‌های دندریتیک)
|
|

|
|- valign="top"
|**LNP-nCoVsaRNA**شورای تحقیقات پزشکی (انگلستان) clinical trials unit در امپریال کالج لندن
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|**GRAd-COV2**ReiThera, Lazzaro Spallanzani National Institute for Infectious Diseases
|آدنوویروس vector vaccine (modified شامپانزه معمولی adenovirus vector, GRAd)
|
|

|
|- valign="top"
|**GX-19**Genexine consortium, International Vaccine Institute
|DNA vaccine
|
|

|
|- valign="top"
|**SCB-2019**Clover Biopharmaceuticals, گلاکسواسمیت‌کلاین، CEPI
|Subunit vaccine (Spike protein trimeric subunit with AS03)
|
|

|
|- valign="top"
|**COVAX-19**Vaxine Pty Ltd
|Subunit vaccine (واکسن پروتئین)
|
|

|
|- valign="top"
|*Unnamed*PLA Academy of Military Science, Walvax Biotech
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|**HGC019**Gennova Biopharmaceuticals, HDT Biotech Corporation
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|**Bangavax**  Globe Biotech Ltd of Bangladesh
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|*Unnamed*Biological E. Limited, کالج پزشکی بیلور
|غیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccine (using an antigen)
|
|

|
|- valign="top"
|**Nano Covax**Nanogen Pharmaceutical Biotechnology JSC
|واکسن spike protein
|
|

|
|- valign="top"
|**PTX-COVID19-B**Providence Therapeutics
|واکسن ریبونوکلئیک اسید
|
|

|
|- valign="top"
|**SARS-CoV-2 Sclamp**/**[[V451]]**دانشگاه کوئینزلند، Syneos Health, CEPI, Seqirus
|Subunit vaccine (molecular clamp stabilized spike protein with MF59)
|
|
|
|- valign="top"
|**V590** and **V591/MV-SARS-CoV-2** مرک اند کو. (Themis BIOscience), انستیتو پاستور، University of Pittsburgh’s Center for Vaccine Research (CVR), CEPI
|
|Terminated
|
|
|}



## جستارهای وابسته

* کوواکس
* بیماری کروناویروس ۲۰۱۹
* مراحل کارآزمایی بالینی
* کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲
* گروه واکسن آکسفورد
* واکسیناسیون کووید-۱۹ در ایران

## منابع

## پیوند به بیرون
* پیش نویس منظره واکسن‌های کاندید COVID-19 ، سازمان بهداشت جهانی
* ردیاب واکسن COVID-19 ، تمرکز نظارتی
* خط لوله واکسن COVID-19 ، مرکز واکسن ، دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن

رده:پژوهش پزشکی
رده:واکسن کووید ۱۹
رده:واکسن‌ها
رده:واکنش‌های پزشکی به دنیاگیری کووید-۱۹