منطقه ویژه اقتصادی بندر شهید رجایی

** منطقه ویژه اقتصادی بندر شهید رجایی** یک منطقه ویژه اقتصادی که شامل بندر شهید رجایی و صنایع بندری و دریایی وابسته با بیش از ۱۴ هزار نفر نیرو در شهرستان بندرعباس مرکز استان هرمزگان است.

## تاریخچه
طرح و احداث مجتمع بندری **بندرعباس** در مرکز استان هرمزگان از مصوبات شورای عالی اقتصاد در سال ۱۳۴۹ بود. مطالعات این مصوبه در سال ۴۹ با قراردادی با یک کنسرسیوم ایتالیایی به نام **ایتالکو** آغاز شد. از سال ۱۳۵۴ عملیات احداث آن کلید خورد، ولی پس از انقلاب اسلامی و بخاطر بمباران بندر امام خمینی توسط نیروهای عراقی، ایران بر ساخت این بندر به کنسرسیوم ایتالکو تأکید ویژه‌ای داشت. در سال ۱۳۶۳ با دو اسکله به مرحله بهره‌برداری رسید.
اولین پایانه کانتینری این بندر مهم در سال ۱۳۷۱ به بهره‌برداری رسید و به بندر ارتقا یافت و در سال ۱۳۷۶ بندر شهید رجایی تبدیل به منطقه ویژه اقتصادی شد.

### فاز اول توسعه
با افتتاح این فاز از طرح توسعه ظرفیت کانتینری این بندر از یک میلیون و ۸۰۰ کانتینر به ۳ میلیون افزایش یافت.
وی مشخصات فاز دوم توسعه این بندر را شامل اسکله‌ای بطول ۲۲۰۰ متر با اعتبار ریالی بالغ بر ۲۰۸ میلیارد تومان و اعتبار ارزی ۳۱۰ میلیون یورو عنوان کرد.
وی گفت: با بهره‌برداری از این فاز عمق حوضچه بندربه بیش از ۱۷ متر می‌رسد که در نتیجه امکان پهلوگیری کشتی‌های ۱۴۵ هزار تنی نسل هفتم فراهم می‌شود. مرحله اول توسعه بندر در سال ۱۳۸۱ کلید خورد و سال ۸۶ به بهره‌برداری رسید.

### فاز۲ توسعه
در سال ۱۳۹۲ نیز بهره‌برداری از مرحله دوم توسعه بندر شهید رجایی آغاز شد که با اجرای این مرحله، ظرفیت کانتینری بندر شهید رجایی به حدود شش میلیون تی ای یو کانتیر رسید..

### فاز ۳ توسعه
به گفته مدیرکل بنادر و دریانوردی هرمزگان یکی از گام‌های بلندی که در دولت سیزدهم برداشته شد تکمیل فاز سوم طرح توسعه بندر شهید رجایی در سال ۱۴۰۳ بود که ظرفیت کانتینری این بندر را از ۶ میلیون TEU به ۸ میلیون TEU افزایش داد و امکان پهلوگیری همزمان سه کشتی نسل هفتم اقیانوس پیما با آبخور ۱۷٫۵ متر و طول ۴۰۰ متر و بیش از ۱۸ هزار و ۴۰۰ TEU کانتینر را به ظرفیت‌های بندر شهید رجایی اضافه کرد. کل مساحت بندر شهید رجایی با تمام ظرفیت‌سازی‌هایی که تا قبل دولت سیزدهم انجام شده ۲ هزار و ۴۰۰ هکتار بود در توسعه پهنه‌ای جدید به عنوان اراضی پشتیبان و پس کرانه به بندر شهید رجایی کرد که تقریباً ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار مساحت دارد.

## مدیریت
مدیریت منطقه ویژه اقتصادی بندر شهید رجایی همزمان با مدیریت بنادر و دریانوردی استان هرمزگان بر عهده یک نفر می‌باشد که هم‌اکنون برعهده حسین عباس‌نژاد است.

## موقعیت جغرافیایی
این بندر در فاصله ۲۳ کیلومتری غرب بندرعباس مرکز استان هرمزگان واقع شده است.

## ویژگی‌ها
این بندر با بیش از ۲۴۰۰ هکتار وسعت (محدوده عملیاتی و پس کرانه)، ظرفیت پذیرش سالانه بیش از ۸۸ میلیون تن کالا را دارد. این بندر در سال ۲۰۱۲ با ۸۰ بندر جهان، تبادل کالا انجام می‌داد.

این بندر با برخورداری از ۱۸ دستگاه جرثقیل دروازه‌ای (گنتری کرین)، و حدود ۴۰ پست اسکله و با در اختیار داشتن بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین پایانه‌های کانتینری کشور، توانایی پهلو‌دهی انواع کشتی‌های اقیانوس پیما را داراست. تا پیش از شروع تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه این بندر (سال ۲۰۱۱ (میلادی)، ۳۰ خط کشتیرانی جهان، اقدام به تخلیه کالاهای خود در این بندر می‌نمودند.

در تازه‌ترین رتبه‌بندی برترین بنادر جهان که در سپتامبر ۲۰۱۳ منتشر شد، بندر شهید رجایی با چند پله سقوط نسبت به گذشته، در رتبه ۵۹ جهان قرار گرفت.

حسن روحانی در دیداری که در تاریخ ۸ اسفند ۱۳۹۲ از این مجتمع داشت، وعده داد با بهره‌برداری از چند فاز توسعه این بندر، حجم تبادل کالای این بندر تا پایان دولت یازدهم به ۱٫۵ میلیون کانتینر خواهد رسید.

## تحریم
با تحریم شرکت تایدواتر خاورمیانه در تاریخ ۲ تیر ۱۳۹۰ (۲۳ ژوئن ۲۰۱۱) که مسئول بارگیری و ترانزیت کالا در این بندر بود، این بندر عملاً از جرگه بنادر فعال در زمینه واردات کالا به ایران، خارج شده بود. با کنار گذاشتن این شرکت از فعالیت‌های این بندر، زمنیه تبادل کالا در این بندر از کشورهای خارجی به ایران، از ابتدای مرداد ۱۳۹۳ از سر گرفته شد.

## حوادث

حوالی ظهر روز شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴، انفجاری شدید در محدوده بندر شهید رجایی واقع در بندرعباس رخ داد. این انفجار باعث تخریب ساختمان‌ها و تأسیسات صنعتی در مناطق غربی شهر بندرعباس شد و تعداد زیادی مصدوم و کشته به جا گذاشت.

## جستارهای وابسته
* منطقه ویژه اقتصادی کشتی‌سازی خلیج فارس
* منطقه ویژه اقتصادی صنایع خلیج فارس

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:استان هرمزگان
رده:اسکله‌ها در ایران
رده:بندرعباس
رده:بندرها و لنگرگاه‌های ایران
رده:شهرستان بندرعباس
رده:مناطق ویژه اقتصادی ایران
رده:مناطق ویژه اقتصادی