شیخ علی‌نقی اصطهباناتی

**علی‌بن محمد**، معروف به **شیخ علی‌نقی اصطهباناتی** (1050-1129ق.)، عارفِ صوفی قرن یازدهم ق. و **سی‌‌و‌یکمین [[قطب (درویش)|قطب]] [[سلسله ذهبیه|سلسله‌ی ذهبیه]]** است. او که به‌ قصد کسب علم و حضور بر سر درس *[[شاه ملا محمد اصطهباناتی]]*، زادگاه خود استهبان را به مقصد فسا ترک می‌کند، به‌‌گونه‌ای کاملا اتفاقی و به‌‌‌واسطه‌ی ارادت استاد خود به اقطاب سلسله‌ی ذهبیه، پس از کسب آموزش‌های لازم و طی سیر و سلوک، به راه طریقت درآمده و به سنت این سلسله، داماد و خلف مرشد خود، '''نجیب‌الدین‌رضا تبریزی''' می‌شود.

نجیب‌الدین‌رضا در **[[سبع‌المثانی]]**، ماجرای ورود شیخ به راه طریقت ذهبیه را چنین عنوان می‌کند:

در زمان قطبیت *[[شیخ علی موذن خراسانی]]*، *[[شاه ملا محمد اصطهباناتی|شاه ملا محمد]]* که به‌‌‌لحاظ مالی به تنگ آمده بود، نزد شیخ آمد و به وی متوصل شد و نذر کرد که چنانچه به دعا و نَظَر شیخ، مُکنت و مالی به‌هم زند، ثلث آن را در راه طریقت به شیخ داده و یکی از فرزندان او نیز به راه طریقت تعلیم یابد؛ حاجت ملا برآورده می‌شود، اما خُلف وعده کرده و علی‌رغم گذشت سالیان بسیار و مرگ ''شیخ موذن''، نذرش را ادا نمی‌کند. از‌این‌رو نجیب‌الدین‌رضا به‌ وصیت مراد خود، راهی خطه‌ی فارس و فسا می‌‌شود و ادای نذر ملا را طلب می‌کند. ملا استنکاف کرده و شرط دوم را پیش می‌کشد. بنابراین نجیب‌الدین‌رضا به تعلیم فیاض، فرزند بزرگ ملا می‌پردازد. اما به‌‌دلیل ریاضت‌هایی که متحمل می‌شود، مادر فیاض و ملا شکوایه می‌کنند، ازاین‌رو نجیب‌الدین رضا او را رها کرده و از میان شاگردان ملا، **شیخ علی‌نقی** را برمی‌گزیند و وی را با خود به اصفهان می‌برد.

**شیخ علی‌نقی** و نجیب‌الدین‌رضا همانند '''مولانا''' و **[[حسام‌الدین چلبی]]**، مرید و مراد بودند و سبع‌المثانی را که نجیب‌الدین‌رضا می‌سرود، **شیخ علی‌نقی** کتابت می‌کرد. با وفات نجیب‌الدین‌رضا 1108ق.، **شیخ علی‌نقی** هدایت سلسله‌ی ذهبیه را به‌‌دست گرفت و به‌‌دلیل سکنی گزیدن در خطه‌ی فارس، این سلسه را که دیرگاهی نبود به‌‌وسیله‌ی نجیب‌الدین‌رضا از خراسان به اصفهان نقل مکان کرده بود، به فارس منتقل ساخت و با تربیت سید قطب‌الدین محمد نیریزی به‌عنوان یکی از تاثیر‌گذارترین و مهم‌ترین اقطاب سلسله‌ی ذهبیه، ادامه‌ی این سلسله را در فارس تثبیت و تداوم ‌بخشید. با **درگذشت شیخ در سال 1129ق.**، سید قطب‌الدین خرقه‌ی هدایت به تن کرد و ضمن تولیت آستان شاه‌چراغ، به ترویج دیدگاه‌های ذهبیه و گسترش پیروان آن ‌پرداخت. رساله‌ی **[[برهان‌المرتاضین]]** و **دعای جوشن کبیر به خط نسخ معرب**، تنها تالیف و آثار به‌جا مانده از شیخ علی‌نقی در دوران کوتاه 18 سال هدایت و ارشاد سلسله‌ی ذهبیه است. وی در استهبان و در مکان آرامگاه کنونی به خاک سپرده شده است.

## تولد و نسب

## زندگی و تحصیل

## آثار

## وفات و مدفن

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Polygon",
        "coordinates": [
          [
            [ 54.037034, 29.132238 ],
            [ 54.037233, 29.132157 ],
            [ 54.037167, 29.131962 ],
            [ 54.036944, 29.13202 ],
            [ 54.037034, 29.132238 ]
          ]
        ]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 54.037083, 29.132098 ]
      }
    }
  ]
}


## جستارهای وابسته

* معروف کرخی
* احمد نجم‌الدین کبری
* جنید بغدادی
* سری سقطی
* احمد غزالی
* میر سید علی همدانی
* خواجه اسحاق خُتَّلانی
* سید عبدالله بُرزِش آبادی
* شیخ علی موذن خراسانی
* نجیب‌الدین‌رضا تبریزی
* شاه ملا محمد اصطهباناتی
* سید قطب‌الدین نیریزی

## پانویس