وارونگی (ریاضیات گسسته)

بندانگشتی|به یکی از وارونگی‌های جایگشت فوق اشاره شده‌است.وارونگی یک جایگشت توسط جفت اندیس (۲،۴) یا جفت عناصر (۵،۲) تعیین می‌شود.|285x285px
در علوم کامپیوتر و ریاضیات گسسته، دنباله‎ای **وارونگی** دارد که دو عنصر آن از نظم عادی خود خارج هستند. تعداد وارونگی‎های یک جایگشت به ما نشان می‎دهد که آن جایگشت تا چه‎حد از نظم طبیعی(همان ترتیب عادی)خود خارج است.

## تعاریف
### وارونگی
\pi را جایگشتی دلخواه درنظربگیرید. اگر در جایگشت \pi، i  و \pi(i) > \pi(j) باشد، آنگاه جفت اندیس (i, j) یا جفت عنصر \bigl(\pi(i), \pi(j)\bigr)، یک وارونگی از جایگشت \pi نامیده می‌شوند.

وارونگی معمولاً برای جایگشت‌ها تعریف می‌شود، ولی امکان دارد برای دنباله نیز تعریف شود:

S را یک دنباله (یا جایگشت Multi Set )درنظر بگیرید. اگر i  و S(i) > S(j) باشد، به دو اندیس (i, j)   یا دو عنصر \bigl(S(i), S(j)\bigr)  وارونگی S گفته می‌شود.

برای دنباله‌ها، وارونگی‌ها طبق تعریف مبتنی بر عنصر، یکتا نیستند، زیرا امکان دارد جفت اندیس‌های متفاوت مقادیر یکسانی داشته باشند.

**مجموعه وارونگی،** مجموعه همه وارونگی‌ها است. مجموعهٔ وارونگی یک جایگشت با توجه به تعریف مبتنی بر مکان، همان است که از معکوس مجموعه وارونگی جایگشت با توجه به تعریف مبتنی بر عنصر به دست می‎آید و بالعکس،  تنها با رد و بدل عناصر از جفت‌ها.

### شماره وارونگی
**عدد وارونگی** شاخص بارز مجموعه وارونگی است. این یک اندازه‌گیری رایج از مرتب‌سازی یک جایگشت  یا دنباله است. 

عدد وارونگی تعداد برخوردها در نمودار پیکانی جایگشت است،  فاصله Kendall tau آن، از جایگاه اصلی و جمع هر یک از بردارهای مربوط به وارونگی که در زیر تعریف شده‌است.

مهم نیست که از تعریف مبتنی بر مکان یا مبتنی بر عنصر وارونگی برای تعریف عدد وارونگی استفاده شود، زیرا یک جایگشت و معکوس آن دارای تعداد وارونگی‎های یکسانی هستند.

دیگر اندازه‌گیری‌های (پیش-) مرتب‌سازی شامل حداقل تعداد عناصری که می‌توانند از دنباله حذف شوند تا یک دنباله کاملاً مرتب حاصل شود، تعداد و طول «اجراهای» مرتب شده در داخل دنباله، Spearman Footrule (مجموع فاصله‌های هر عنصر از مکان قرارگیری آن پس از مرتب‌سازی) و کمترین تعداد جابجایی مورد نیاز برای مرتب‌سازی دنباله است.  الگوریتم‌های مرتب‌سازی مقایسه استاندارد می‌توانند برای محاسبه تعداد وارونگی در زمان  سازگار شوند.

### بردارهای مربوط به وارونگی
سه بردار مشابه در حال استفاده هستند که وارونگی‌های یک جایگشت را در یک بردار خلاصه می‌کنند که آن جایگشت را به‌طور یکتایی مشخص می‌کند. آنها معمولاً *بردار وارونگی* یا *کد لیمر* نامیده می‌شوند. (لیستی از منابع در  یافت می‌شود )

این مقاله از اصطلاح *بردار وارونگی استفاده می‌کند* (v) مثل ولفرام. دو بردار باقی مانده گاهی *بردار وارونگی* *چپ* و *راست* نامیده *می‌شوند*، اما برای پیشگیری از اشتباه گرفتن با بردار وارونگی این مقاله آن‎ها *را تعداد معکوس چپ* (l) و *تعداد معکوس راست* (r)می‌نامد.

بعنوان عدد فاکتوریل تعبیر شده‌است. تعداد وارونگی سمت چپ جایگشت‌ها، شاخصreverse colexicographic و تعداد وارونگی سمت راست آن‎ها، شاخص lexicographic را در اختیار ما قرار می‌دهد.
بندانگشتی|نمودار روته|334x334px
**بردار وارونگی** (v)** :** با توجه به تعریف *مبتنی بر عنصر،* v(i) همان تعداد وارونگی‌هایی است که مؤلفه *کوچکتر* (سمت راست) آن‎ها i است. 

v(i) تعداد عناصر موجود در \pi است که از i بزرگترند و قبل از i قرار دارند.

:v(i) ~~=~~ \# \{ k \mid k > i ~\land~ \pi^{-1}(k) 

**تعداد معکوس سمت چپ** (l)** :** با تعریف *مبتنی به مکان،* l(i) تعداد وارونگی‌هایی است که مؤلفه *بزرگتر* (راست) آن‎ها *<math>i</math>* است.

l(i) تعداد عناصر موجود در \pi بزرگتر از \pi(i) قبل از \pi(i) .

:l(i) ~~=~~ \# \left\{ k \mid k  \pi(i) \right\}

**تعداد معکوس سمت راست** (**<math>r</math>**) **:** (اغلب به نام *[[:en:Lehmer code|کد لیمر]]* خوانده می‌شود)

با تعریف مبتنی بر *مکان،* r(i) تعداد وارونگی‌هایی است که مؤلفه *کوچکتر* (سمت چپ) آنها i است.

r(i) تعداد عناصری است که در \pi قرار دارند، از \pi(i) کوچکترند و بعد از \pi(i) قرار گرفته‌اند.r(i) ~~=~~ \# \{ k \mid k > i ~\land~ \pi(k) 

v و r، هردو را می‌توان به کمک **[http://www.mathe2.uni-bayreuth.de/frib/html/book/hyl00_30.html نمودار روته]** یافت؛ که یک ماتریس جابگشت، با ۱هایی است که توسط نقاط نشان داده می‌شوند و یک وارونگی (که اغلب توسط یک صلیب نمایش داده می‌شود) در هر موقعیتی که دارای نقطه ای در سمت راست و زیر آن است، مشخص می‌شود. r(i) مجموع وارونگی‌های موجود در ردیف i ام نمودار روته است، در حالی که v(i) مجموع وارونگی‌های موجود در ستون i ام نمودار روته است. ماتریس جایگشت معکوس، ترانهاده شده ماتریس اولیه است بنابراین مؤلفه v یک جایگشت، مؤلفه r معکوس آن می‌باشد و بلعکس.

### مثال: همه جایگشت‌های چهار عنصر
بندانگشتی|شش وارونگی محتمل یک جابه جایی با ۴ عنصر|308x308px
جدول مرتب‌سازی زیر ۲۴ جایگشت حاصل از چهار عنصر با مجموعه‌های وارونگی مکان محور آنها، بردارهای مربوط به وارونگی و اعداد وارونگی را نشان می‌دهد. (ستون‌های کوچک بازتاب ستون‌هایی هستند که در کنار آنها قرار دارند و می‌توان از آنها برای مرتب کردنشان به ترتیب colexicographic استفاده کرد)

مشاهده می‌شود که v و l همیشه ارقام مشابهی دارند و این l و r هر دو مرتبط به مجموعه وارونگی مکان محور هستند. عناصر غیرمستقیم l جمع نمودارهای نزولی مثلث نمایش داده شده و همین موارد از r جمع نمودارهای صعودی آن هستند. (جفت‌های موجود در نمودارهای نزولی دارای مؤلفه‌های راست ۲، ۳، ۴ مشترک هستند، در حالی که جفت‌های موجود در نمودارهای صعودی دارای مؤلفه‌های چپ ۱، ۲، ۳ مشترک هستند). )

ترتیب پیش فرض جدول، ترتیب reverse colexicographic جایگشت \pi است، که همان ترتیب colexicographic  l است. ترتیب lexicographic  \pi، همان ترتیب lexicographic  r است.

#### ترتیب lexicographic :
در ریاضیات ترتیب lexicographic یا (ترتیب الفبایی) نوعی سازماندهی است که در آن کلمات به‎ترتیب الفبایی براساس ترتیب الفبایی حروف تشکیل دهنده‎ی آن‎ها مرتب می‎شوند. همچنین اگر طول دو کلمه باهم متفاوت بود کلمه با طول کمتر اولویت پیدا می‎کند. این نوع سازمان‎دهی به‎صورت کلی در مورد دنباله‎هایی به‎کار می‎روند که

اعضای آن‎ها متناهی باشند و از یک جامعه خاص و متناهی انتخاب شوند که به این جامعه الفبا گفته می‎شود. در مباحث علوم کامپیوتر چنین دنباله‎هایی به‎اصطلاح رشته‎ای از کاراکترها یا ارقام نامیده می‎شوند. به‎طوز مثال با این ترتیب داریم : 25 4|313x313px]]
مجموعه جایگشت‌های *n مورد،* می‌تواند ساختار یک دستورالعمل جزئی را بدهد، که **ترتیب ضعیف جایگشت‌ها** نامیده می‌شود، و یک شبکه تشکیل می‌دهد.

نمودار هسه مجموعه‌های وارونگی که توسط رابطه زیرمجموعه ای مرتب شده، اسکلت یک  را تشکیل می‌دهد.

اگر یک جایگشت به هر مجموعه وارونگی، با استفاده از تعریف مبتنی بر مکان اختصاص داده شود، نظم حاصل از جایگشت‌ها، همان permutohedron است، که در آن یک لبه مربوط به مبادله دو عنصر با مقادیر متوالی است. این ترتیب ضعیف جایگشت است. اگر یک جایگشت به هر مجموعه وارونگی با استفاده از تعریف مبتنی بر مکان تخصیص داده شود، نظم حاصل یک گراف Cayley خواهد بود، که در آن یک لبه مربوط به تعویض دو عنصر موجود در مکان‌های متوالی است. این نمودار Cayley از یک گروه متقارن، مشابه با permutohedron است، اما با جایگزینی هر جایگشت با معکوس آن حاصل می‌شود.

## جستارهای وابسته
* Factorial number system
* Permutation graph
*Transpositions, simple transpositions, inversions and sorting
* Damerau–Levenshtein distance
* Parity of a permutation

**توالی‌های موجود در [[دانشنامه برخط دنباله‌های صحیح|OEIS]] :**
* 
* شماره‌های :  و 
* شماره‌های وارونگی: 
* مجموعه‌های وارونگی از  محدود که به عنوان اعداد باینری تعبیر می‌شوند:  (جایگشت مرتبط: )
*  محدود که تنها ۰ و ۱ ثانیه در بردارهای وارونگی خود دارند:  (مجموعه‌های وارونگی آنها: )
* تعداد جایگشت عناصر *n* با وارونگی *k*؛ شماره :  (حداکثر ردیف آنها؛ شماره‌های کندال مان: )
* تعدادی از نمودار برچسب متصل با لبه‌های *n* و *n* گره: 

## منابع

### کتابشناسی منبع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### خواندن بیشتر
* 

### اقدامات تبلیغاتی
* 
* 
* 

رده:الگوریتم‌های مرتب‌سازی
رده:ترکیبیات
رده:جایگشت‌ها
رده:ریاضیات گسسته
رده:نظریه ترتیب