جزیره آریانا

بندانگشتی|زرکوه و آریانا

**جزیره    صِيْر أَبُو نُعَيْر**  یا  **آریانا**  جزیره‌ای در خلیج فارس متعلق به امارات متحده عربی است. شکل جزیره تقریباً گِرد است که یک بیرون‌زدگی یک کیلومتری در فرود خاوری جزیره وجود دارد. این جزیره جمعیت بومی ندارد و تنها شمار اندکی در تأسیسات نفتی جزیره کار می‌کنند. کرسنت پترولیوم محدوده نفتی این جزیره را کنترل می‌کند.

ساختار جزیره در دورهٔ زمین‌شناسی کامبرین ساخته شده و به شکل یک گنبد نمکین از لایه‌های سنگی جوان‌تر بیرون زده است. سطح جزیره را سنگ‌های تبخیرشونده، سنگ‌های آتشین و شن‌های کهربا پوشانده است. در کنوانسیون رامسر این جزیره به عنوان منطقهٔ حفاظت شده شناخته شد و اداره آن توسط دولت شارجه صورت می‌گیرد. جزیره آریانا در سال ۲۰۱۲ از سوی یونسکو در فهرست میراث جهانی جای گرفت. پروازگاه کوچکی در جنوب شرقی این جزیره قرار دارد.

## جغرافیا
جزیره آریانا تقریباً دایره‌ای شکل است و قطری در حدود ۴ کیلومتر دارد. زائده‌ای به درازای یک کیلومتر در انتهای جنوب‌شرقی آن وجود دارد که شکل کلی جزیره را به قطره‌ای شبیه می‌سازد. مساحت جزیره حدود ۱۳٫۲۳ کیلومتر مربع و بلندترین نقطه آن ۸۱ متر بالاتر از سطح دریا است. 

جزیره در حدود ۱۰۴ کیلومتری جنوب غربی جزیره ابوموسی واقع شده است.

### زمین‌شناسی
جزیره آریانا یک ساختار نمکی سوراخ‌کننده (به انگلیسی: Salt-piercement) است که بر اثر جابه‌جایی نمک هالیت سازند هرمز از دوره پیشین‌زیستی نو تا کامبرین پیشین شکل گرفته است. نمک به‌تدریج به سمت بالا حرکت کرده و لایه‌های سنگی جوان‌تر روی خود را سوراخ کرده و یک گنبد نمکی پدید آورده است. سطح جزیره از سنگ‌های تبخیری، سنگ‌های آذرین و ماسه‌سنگ کوارتزدار تشکیل شده است.

### محیط زیست
جزیره آریانا منطقه‌ای حفاظت‌شده زیست‌محیطی زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیست و مناطق حفاظت‌شده شارجه (Environment & Protected Areas Authority با سرواژه EPAA) است. این جزیره در فهرست تالاب‌های با اهمیت بین‌المللی بر پایه کنوانسیون رامسر ثبت شده است.| designation1_number = 2191}}
 همچنین در سال ۲۰۱۲ به‌عنوان میراث جهانی بالقوه یونسکو فهرست شده است.

انجمن جهانی پرندگان این جزیره را به‌عنوان منطقه مهم پرندگان (IBA) شناسایی کرده است؛ زیرا زیستگاه جمعیت‌هایی از باکلان گلوسیاه، کاکایی دودی و پرستودریایی پشت‌دودی است.

جزیره دارای آبسنگ‌های مرجانی بزرگ است و زیستگاه مهمی برای تخم‌گذاری و تکثیر لاک‌پشت‌های دریایی به‌ویژه لاک‌پشت منقار شاهینی (که در فهرست گونه‌های در خطر انقراض قرار دارد) در منطقه خلیج فارس به شمار می‌رود. آب‌های پیرامون جزیره سرشار از تنوع زیستی بوده و گونه‌های مختلفی از ماهیان و سخت‌پوستان در آن زندگی می‌کنند.

## پیشینه
جزیره صیر بو نعیر نام خود را از شیخ محمد بن ناصرالدین بو نعیر بن مزید قاسمی، یکی از شیوخ خاندان القاسمی، گرفته است. واژه «صیر» در عربی به معنای دامنه کوهی است که برای سکونت مناسب باشد.

این جزیره در گذشته مرکزی برای اردوزنی و اقامت غواصان جویای مروارید بود. کشتی‌های غواصی هر ساله در آنجا گرد می‌آمدند و از ساحل جزیره در مسابقات آزاد شرکت می‌کردند. جزیره همچنین در شرایط اضطراری مانند طوفان‌ها پناهگاهی برای کشتی‌ها بود. در جزیره چاه آبی وجود دارد که بر اساس گزارش غواصان قدیمی آب آن بسیار تلخ بوده و خاصیت درمانی داشته است. غواصان از ماسه‌های اطراف چاه نیز برای درمان زخم‌ها بهره می‌بردند.

از سال ۲۰۰۰ میلادی جشنواره‌ای سالانه در جزیره برگزار می‌شود که غواصان پیشکسوت و دوستداران ورزش‌های دریایی در آن شرکت می‌کنند.

## اقتصاد
شارجه یک بندر کوچک و یک فرودگاه (با کد ایکائو OMSN) در انتهای جنوب‌شرقی جزیره دارد. در سال ۲۰۱۷ پروژه‌ای شامل هتل، ۱۷ ویلای خصوصی، ۳۰ آپارتمان، ۱۶ فروشگاه و تأسیسات عمومی (مرکز فعالیت‌ها و مسجد) در جزیره به بهره‌برداری رسید.

شرکت کرسنت پترولیوم دارنده امتیاز نفتی این منطقه است. منطقه امتیازی این جزیره از شمال‌شرق به مجموعه میدان نفتی فاتح متعلق به امارت دبی، از شمال به میدان نفتی جزیره سیری متعلق به ایران و از غرب به میدان‌های نفت و گاز پرباری از ابوظبی محدود می‌شود.

## اهمیت بین‌المللی
جزیره آریانا دارای اهمیت بین‌المللی چندگانه است:
* ثبت در فهرست تالاب‌های بین‌المللی کنوانسیون رامسر (دسامبر ۲۰۱۳)
* قرارگیری در فهرست بالقوه میراث جهانی یونسکو (ژانویه ۲۰۱۲)
* شناسایی به‌عنوان منطقه مهم پرندگان از سوی انجمن جهانی پرندگان
* پذیرش در تفاهم‌نامه حفاظت و مدیریت لاک‌پشت‌های دریایی و زیستگاه‌هایشان در اقیانوس هند و جنوب‌شرق آسیا (IOSEA)

## نگارخانه نقشه‌های تاریخی

Sir_Abu_Nuayr_1823_(retouched).jpg|نقشه ۱۸۲۵ میلادی
Islands of UAE, E Qatar 2a.jpg|جزیره‌های امارات متحده عربی


## جستارهای وابسته
* جزیره زرکوه
* صیر بنی‌یاس
* رأس الخور
* وادی الوریعه
* جزیره سیری

## منابع

رده:جزیره‌های امارات متحده عربی
رده:جزیره‌های خلیج فارس
رده:جغرافیای شارجه