open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بایندرخان

**بایندر خان** از امیران تالش در دوران صفویان بود. او پس از شکست امیره قباد (حاکم آستارا) از شاه طهماسب صفوی در سال ۹۶۹ از جانب صفوی‌ها به حکومت ناحیهٔ تالش تا شوره گل تا چخوره سعد، منصوب شد. زمانی که خان احمد خان (پادشاه کیاییان) علیه شاه عباس کبیر قیام کرد، او به کمک حکومت صفویه شتافت ولی پس از سرکوب خان احمد قزل‌باش‌ها را از گیلان خارج کرد تا به راحتی در آستارا حکومت کند. او هیچگاه به حکومت شاهان صفوی پشت نکرد ولی پسرش حمزه خان تالشی حکومت را از او گرفت و قیام دیگری علیه صفویه آغاز کرد که با شکست مواجه شد.

## منابع

* بایندرخان در دانشنامه جهان اسلام.

رده:تاریخ آستارا
بایندر
رده:مهرانیان آستارا
بتریه

**بَترِیّه**، **بُتریّه** یا **اَبتَریّه** یکی از مذاهب منشعب از زیدیه بود که پیرو کُثَیْرنوّاء و حسن بن صالح بن حیّ بودند.

در دانشنامه جهان اسلام چنین آمده که این گروه فرقه‌ای شیعه متمایل به اهل تسنن بودند که به خلفای راشدین علاقه داشتند لیکن «امامت» را حق پسران فاطمه و علی می‌دانستند. زید بن علی بنا بر گزارش‌هایی این مذهب را گمراه دانست ولی پس از قیام و کشته شدنش، بتریه او را با توجه به ویژگی‌هایی که برای امامان می‌شناختند، از ائمه دانستند.

در این مذهب هر کسی که از نسل حسن یا حسین بن علی باشد و علیه ظلم قیام کند را امام می‌دانند. همچنین ممکن است دو امام در یک زمان ظهور یابند و حتی خون همدیگر را مباح دانند. شهرستانی نوشته‌است که در زمان او بتریه همگی مقلد بودند و از معتزله سنی مذهب پیروی می‌کردند و امامان معتزلی را برتر از اهل بیت می‌دانستند. آنان همچنین در احکام پیرو ابوحنیفه و در مسائل کمی پیرو شیعیان و شافعیان بودند.

## منابع

* عباس زریاب خویی. بتریه، دانشنامه جهان اسلام.

رده:اصطلاحات اسلامی
رده:زیدیه
رده:مذاهب زیرشاخه تشیع
رده:فرقه‌های اسلامی منقرض‌شده
جیغ‌کش قهوه‌ای جنوبی

**جیغ‌کش قهوه‌ای جنوبی**  نام یک زیرگونه از گونه جیغ‌کش قهوه‌ای است.

## منابع

* 

رده:استان میسیونس
رده:پستانداران آرژانتین
رده:پستانداران برزیل
رده:زیاگان جنگل اطلس
رده:محیط زیست مینا ژرایس
رده:میمون‌های جیغ‌زن
رده:نخستی‌های آمریکای جنوبی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:نخستی‌های برزیل
خفاش چشم‌بزرگ برزیلی

**خفاش چشم‌بزرگ برزیلی**  نام یک گونه از سرده خفاش‌های چشم‌بزرگ است.

## منابع

* 

رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۹۱ (میلادی)
رده:جانوران سواحل جنوب‌شرقی آمریکای جنوبی
رده:خفاش‌های آمریکای جنوبی
رده:خفاش‌های برزیل
رده:خفاش‌های چشم‌بزرگ
رده:زیاگان جنگل اطلس
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط اولدفیلد توماس
موش بینی‌دراز آمازون

**موش بینی‌دراز آمازون**  نام یک گونه از سرده موش‌های بینی‌دراز است.

## منابع

* 

رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
شب‌خروش دم‌نواری

**شب‌خروش دم‌نواری**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های اصلی است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط شارل لوسین بناپارت
رده:پرندگان آند کلمبیا
رده:پرندگان آند ونزوئلا
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۵۶ (میلادی)
رده:پرندگان رشته‌کوه ساحلی ونزوئلا
رده:شب‌خروش‌های اصلی
شب‌خروش ریش‌دار

**شب‌خروش ریش‌دار**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های اصلی است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پرندگان آند اکوادور
رده:پرندگان آند پرو
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های نزدیک تهدید
رده:شب‌خروش‌های اصلی
وجیه بخارایی

thumb|220px|وجیه بخارایی **وجیه بخارایی** (زادهٔ ۱۲ مه ۱۹۲۰، در برات – درگذشتهٔ ۵ ژوئیه ۱۹۸۷) مترجم، زبان‌شناس و ایران‌شناس آلبانیایی بود که به زبان‌های فارسی، ترکی، عربی، انگلیسی، روسی، فرانسوی، آلمانی و لاتین تسلط داشت. او در سال ۱۹۶۰ میلادی گلستان و بوستان سعدی را به زبان آلبانیایی ترجمه نمود که با استقبال فراوانی مواجه شد. او همچنین اشعار فارسی نعیم فراشری را به زبان آلبانی برگرداند.

وجیه بخارایی در اواخر عمر تحت نظر دولت آلبانی قرار گرفت ولی در این دوره به صورت مخفیانه شاهنامه فردوسی را ترجمه کرد. او همچنین دارای اشعاری است که تأثیر ادبیات فارسی بر آن قابل مشاهده است.

## منابع

* وحید فرمند. بخارایی وجیه، دانشنامه جهان اسلام.

رده:درگذشتگان ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:شاعران اهل آلبانی
رده:مترجمان از فارسی
رده:مترجمان اهل آلبانی
موش بینی‌دراز جنگل اطلس

**موش بینی‌دراز جنگل اطلس**  نام یک گونه از سرده موش‌های بینی‌دراز است.

## منابع

* 

رده:پستانداران برزیل
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۲۱ (میلادی)
رده:جانوران سواحل جنوب‌شرقی آمریکای جنوبی
رده:جوندگان آمریکای جنوبی
رده:زیاگان بومی برزیل
رده:زیاگان جنگل اطلس
رده:پستانداران بوم‌زاد برزیل
رده:جوندگان برزیل
خفاش شهدخوار پراکی

**خفاش شهدخوار پراکی**  نام یک گونه از تیره خفاش برگ‌بینی است.

## منابع

* 

رده:جانوران در بحران انقراض
رده:خفاش‌های برزیل
رده:زیاگان بومی برزیل
رده:زیاگان جنگل اطلس
فرخنده ترابی

**فرخنده ترابی** (؛ زادهٔ (زاده ۱۲ مارس ۱۹۶۵)، کارگردان انیمیشن اهل ایران است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:پویانماهای اهل ایران
رده:پویانماهای زن
رده:زادگان ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایران
رده:کارگردانان فیلم اهل ایران
رده:کارگردانان فیلم‌های پویانمایی اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه الزهرا
زنبورهای دریچه‌سازخور

**زنبورهای دریچه‌سازخور**  نام یک زیرخانواده از تیره زنبور وحشی عنکبوتی است.

زنبورهای دریچه‌سازخور در خوردن عنکبوت‌های دریچه‌ساز تخصص دارند.

## منابع

* 

رده:زنبورهای تارتنک‌گیر
زنبور آزتک

**زنبور آزتک**  نام یک گونه از تیره زنبور وحشی عنکبوتی است.

## منابع

* 

رده:پرده‌بالان آمریکای جنوبی
رده:پرده‌بالان آمریکای شمالی
رده:حشرات آمریکای مرکزی
رده:حشرات توصیف‌شده در ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:حشرات مکزیک
رده:حشرات هندوراس
رده:زنبورهای تارتنک‌گیر
رده:زیاگان جنگل اطلس
تحفه فاضلوا

**تحفه فاضلوا** (؛ ۱۹۱۷ – ۳ فوریه ۱۹۸۴) خواننده اپرا و هنرپیشه اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود. وی مادر مراد عارفف بازیگر سرشناس سینمای شوروی و تاجیکستان بود.

## جوایز
وی برندهٔ جوایزی همچون نشان انقلاب اکتبر، جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی و نشان لنین شده بود.

## منابع

* 

رده:بازیگران تئاتر زن اهل شوروی
رده:بازیگران زن فیلم اهل اتحاد شوروی
رده:بازیگران سده ۲۰ (میلادی) اهل تاجیکستان
رده:خوانندگان اپرای سده ۲۰ (میلادی)
رده:خوانندگان تاجیکی‌زبان
رده:خوانندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل تاجیکستان
رده:درگذشتگان ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان دوستی خلق
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:هنرمندان مردمی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:خوانندگان زن اهل اتحاد شوروی
رده:مقاله‌های خرد خواننده اپرا
رده:دریافت‌کنندگان نشان برجسته افتخار
رده:دریافت‌کنندگان نشان انقلاب اکتبر
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
ابوحرب بختیار

[بندانگشتی|[تاریخانه، از مهمترین آثار تاریخی دامغان، که کتیبه‌ای به نام ابوحرب در آن وجود دارد.]]
**ابوحرب بختیار** پسر ابی‌جَعفر محمد بن ابراهیم، از فرمانروایان ناحیة تاریخی قومس (استان سمنان کنونی) و دست نشاندهٔ آل زیار بود که ۳۱۶ تا ۴۳۵ یا ۴۴۱ هجری از جانب منوچهر زیاری حکومت داشت. او از حاجبان منوچهر نیز بود و از نخستین سیاستمدارانی است که منوچهری دامغانی مدح کرده‌است. نام او در سه قصیده و یک مسمط از دامغانی آورده شده. در منابع مکتوب تاریخی و ادبی چیز زیادی دربارهٔ حکومت او نیامده ولی در سال‌های اخیر کتیبه‌هایی از دوران حکومت او در سه ناحیهٔ دامغان کشف شده‌است.

## منابع

* بختیار ابوحرب در دانشنامه جهان اسلام

رده:اهالی دامغان
رده:تاریخ استان سمنان
رده:درگذشتگان ۴۴۱ (قمری)
رده:زیاریان
شب‌خروش نی‌لبک‌زن گلوسرخ

**شب‌خروش نی‌لبک‌زن گلوسرخ**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش نی‌لبک‌زن است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۵۸ (میلادی)
رده:پرندگان حوزه آبریز رود آمازون
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
مرشد آقاباغ

**مرشد آقا باغ**  (زاده ۲۶ ژانویه ۱۹۵۲) بازیگر ترکیه‌ای تلویزیون و سینما است. سریال حلالم کن  با نقش‌آفرینی وی در سال ۱۳۸۸ از شبکهٔ ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.

## پیوند به بیرون

رده:بازیگران اهل ترکیه
رده:زادگان ۱۹۶۸ (میلادی)
شب‌خروش سیاه

**شب‌خروش سیاه**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های زمینی است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پرندگان پاناما
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۶۷ (میلادی)
رده:پرندگان کاستاریکا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:شب‌خروش‌ها
رده:شب‌خروش‌های زمینی
رده:آرایه‌های نام‌گذاری‌شده توسط ازبرت سالوین
شب‌خروش کائوکا

بندانگشتی|شب‌خروش کائوکا
**شب‌خروش کائوکا**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های اصلی است.

## منابع

* 

رده:پرندگان آند کلمبیا
رده:پرندگان بومی کلمبیا
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۹۱۱ (میلادی)
رده:شب‌خروش‌ها
رده:شب‌خروش‌های اصلی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
شب‌خروش بال‌سفید

**شب‌خروش بال‌سفید**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های اصلی است.

## منابع

* 

رده:پرندگان آند پرو
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۷۸ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های در خطر انقراض
رده:شب‌خروش‌ها
رده:شب‌خروش‌های اصلی
رده:پرندگان بوم‌زاد پرو
شب‌خروش اشپیکس

**شب‌خروش اشپیکس**  نام یک گونه از سرده شب‌خروش‌های اصلی است.

این پرنده به یاد زیست‌شناس آلمانی، یوهان باپتیست فون اشپیکس نام‌گذاری شده است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۸۲۵ (میلادی)
رده:پرندگان حوزه آبریز رود آمازون
رده:شب‌خروش‌های اصلی
GLUT5

**GLUT5** که با نامِ «**خانوادهٔ حمل‌کننده‌های محلول ۲، عضو شمارهٔ ۵ **» (SLC2A5) هم شناخته می‌شود، یک پروتئین تراپوسته‌ای است که در انسان توسط ژن «*SLC2A5*» کُدگذاری می‌شود. این پروتئین در سلول‌های اِنتروسیت روده کوچک بیان می‌شود و حمل‌کنندهٔ فروکتوز از مجرای رودهٔ کوچک به‌درون پرزهای آن از طریق انتشار تسهیل‌شده است. این پروتئین در ماهیچه‌های اسکلتی، بیضه، کلیه، بافت چربی و مغز هم وجود دارد.

## اهمیت بالینی
سوءجذب فروکتوز یا عدم‌تحملِ فروکتوز غذایی یک اختلال گوارشی است که در آن به سبب کمبود یا فقدان پروتئین GLUT5، فروکتوز از روده کوچک جذب نمی‌شود.

جذب فروکتوز توسط این پروتئین در اثر بیماری‌های دیابت، فشار خون بالا، چاقی و التهاب نیز مختل می‌شود؛ اما تغییرات جذب این قند با افزایش سن، ارتباط چندانی به بیان ژنی GLUT5 ندارد.

جذب فروکتوز در صورت حضور همزمان گلوکز افزایش می‌یابد حال آنکه سوربیتول جذب آنرا مهار می‌کند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:خانواده حامل‌های محلول
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱ انسان
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۲ انسان
سیمولیا

**سیمولیا**  یک برند نرم‌افزارهای مهندسی به کمک رایانه است که قبلاً با نام Abaqus Inc و قبلتر از آن با نام Hibbitt, Karlsson & Sorensen, Inc. , (HKS) شناخته می‌شد، در سال ۱۹۷۸ تأسیس شد. از محصولات معروف این برند می‌توان به آباکوس اشاره کرد.

این برند در سال ۲۰۰۵ توسط داسو سیستمز خریداری شد و نام آن به سیمولیا تغییر داده شد.

## جستارهای وابسته
* داسو سیستمز
* آباکوس

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:شرکت‌های پراویدنس، رود آیلند
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری ایالات متحده آمریکا
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:مدیریت چرخه‌عمر محصول
رده:مهندسی به کمک رایانه
GLUT4

[بندانگشتی|[ناقل گلوکوز شمارهٔ ۴]]
ناقل گلوکوز شمارهٔ ۴ () که با نامِ «**خانوادهٔ ناقل‌های محلول ۲، عضو شمارهٔ ۴ ناقل‌های تسهیل‌شدهٔ گلوکز**» (SLC2A4) هم شناخته می‌شود، یک پروتئین تراپوسته‌ای است که در انسان توسط ژن «*SLC2A4*» کُدگذاری می‌شود. GLUT4 یک ناقل گلوکوز وابسته به انسولین است که در بافت چربی و عضلات مخطط (ماهیچه اسکلتی و ماهیچهٔ قلب) وحود دارد. نخستین شواهد برای این ناقل خاص در سال ۱۹۸۸ توسط دیوید جیمز ارائه شد و نقشهٔ ژنی آن نیز در سال ۱۹۸۹ میلادی تعیین گردید و دانشمندان توانستند آن را کلون کنند.

این پروتئین سبب می‌شود که گلوکز موجود در خون توسط انتشار تسهیل‌شده به درون بافت چربی و ماهیچه‌های مخطط برود. گلوکز وقتی به درون سلول رسید، به‌سرعت توسط آنزیم گلوکوکیناز (در کبد) و آنزیم هگزوکیناز (در سایر بافت‌های بدن) فسفریله شده و به گلوکز ۶-فسفات مبدل می‌شود و سپس وارد مسیر گلیکولیز شده یا آنکه به شکل گلیکوژن پلی‌مریزه می‌شود. گلوکز ۶-فسفات قادر به ترک سلول نیست و کمک می‌کند تا گرادیانِ غلظت گلوکز حفظ شود و این قند بتواند به راحتی به درون سلول انتشار یابد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:خانواده حامل‌های محلول
رده:ژن‌های انسان
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۷ انسان
دیوید جیمز (زیست‌شناس)

**دیوید جیمز** (؛ زادهٔ ۱۹۵۸ میلادی) یک زیست‌شناس اهل استرالیا است.

شهرت او به‌واسطهٔ کشف پروتئین GLUT4 در سال ۱۹۸۸ میلادی است.

## منابع

* 

رده:اعضای فرهنگستان علوم استرالیا
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه نیو ساوت ولز
رده:افراد زنده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه نیو ساوت ولز
رده:زادگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:زیست‌شناسان اهل استرالیا
رده:استادان دانشگاه سیدنی
ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۵

**ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۵** دومین دورهٔ مسابقات ای‌اف‌سی کاپ و دومین تورنومنت معتبر فوتبال آسیا بعد از مسابقات لیگ قهرمانان آسیا که توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار شد.

تیم الفیصلی نماینده اردن برای اولین بار قهرمان این دوره از رقابت‌ها شد.

## نحوه صلاحیت
از ۹ کشور «در حال توسعه» در کنفدراسیون فوتبال آسیا دعوت شد تا یک یا دو باشگاه را برای شرکت در مسابقات ۲۰۰۵ معرفی کنند.

**منطقه مرکزی و غربی**

**منطقه شرقی**

## مرحله گروهی
### گروه A

----
----
----
----
----

### گروه B

----
----
----
----
----

### گروه C

----
----
----
----
----

### گروه D

----
----
----
----
----

### گروه E

----
----
----
----
----

### رتبه‌بندی تیم‌های مقام دوم در گروه‌ها

## مرحله حذفی
### یک‌چهارم نهایی

|}

#### بازی رفت

----
----
----

#### بازی برگشت

----
----
----

### نیمه نهایی

|}

#### بازی رفت

----

#### بازی برگشت

----

### فینال

|}**بازی رفت**

**بازی برگشت**

## قهرمان

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۵

## منابع

* 

رده:فصل‌های ای‌اف‌سی کاپ
رده:فوتبال آسیا در ۲۰۰۵ (میلادی)
ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۶

**ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۶** سومین دوره ای‌اف‌سی کاپ بود که توسط باشگاه‌های کشورهای عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار شد. الفیصلی اردن اولین تیمی بود که دو سال متوالی قهرمان این رقابت‌ها شد.

## نحوه صلاحیت
از ۱۱ کشور «در حال توسعه» در کنفدراسیون فوتبال آسیا دعوت شد تا یک یا دو باشگاه را برای شرکت در مسابقات ۲۰۰۷ معرفی کنند. الفیصلی، قهرمان سال ۲۰۰۵، به مرحله گروهی راه یافت.

* بحرین به ای‌اف‌سی کاپ سقوط کرد.

## مرحله گروهی
### گروه A

----
----
----
----
----

### گروه B



### گروه C

----

### گروه D

### گروه E

### گروه F

----
----
----
----
----

### بهترین تیم‌های دوم

## مرحله حذفی

### نمودار

### یک‌چهارم نهایی

|}**بازی رفت**

----
----
----
**بازی برگشت**

----
----
----

### نیمه نهایی

|}**بازی رفت**

----

**بازی برگشت**

----

### فینال

**بازی اول**

**بازی دوم**

## قهرمان

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۶
* جام پرزیدنت آسیا ۲۰۰۶

## منابع

* 

رده:فصل‌های ای‌اف‌سی کاپ
رده:فوتبال آسیا در ۲۰۰۶ (میلادی)
گلوکوکیناز

**گلوکوکیناز** () یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*GCK*» کُدگذاری می‌شود و کارش فسفریله کردن گلوکز و تبدیل آن به گلوکز ۶-فسفات (G6P) است. این آنزیم در کبد و لوزالمعده انسان و بیشتر مهره‌داران یافت می‌شود و نقش مهمی در تنظیم متابولیسم کربوهیدرات دارد و همچون یک حسگر گلوکز عمل می‌کند و متابولیسم این قند مهم را به‌دنبال تغییرات سطح آن (مثلاً پس از غذا خوردن یا گرسنگی طولانی) تحت تأثیر قرار می‌دهد.

گلوکوکیناز در واقع یکی از ایزو آنزیم‌های هگزوکیناز است و از لحاظ هم‌ساخت‌شناسی به دست‌کم ۳ هگزوکیناز دیگر شباهت دارد.

## اهمیت بالینی
جهش در این ژن منجر به بروز انواع غیرعادی از دیابت (MODY2) و هیپوگلیسمی می‌شود. در حال حاضر چندین شرکت داروسازی مشغول پژوهش و ساخت داروهایی هستند که با فعال‌سازی گلوکوکیناز بتواند در درمان دیابت نوع ۲ مؤثر باشند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:خانواده‌های پروتئین
رده:ژن‌های روی کروموزوم انسان
رده:عدد گروه آنزیمی ۲.۷.۱
رده:ژن‌های انسان
ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۸

**ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۸** پنجمین دوره ای‌اف‌سی کاپ بود که توسط باشگاه‌هایی از کشورهای عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار می‌شد.

تیم المحرق نماینده بحرین برای اولین بار قهرمان این دوره از رقابت‌ها شد.

## تیم‌های راه یافته
۲۰ باشگاه، از جمله قهرمانان لیگ‌های ملی و قهرمانان مسابقات حذفی اولیه از کشورهای زیر که کشورهای وابسته به ای‌اف‌سی هستند و در دسته «کشورهای در حال توسعه» ای‌اف‌سی قرار می‌گیرند، به رقابت پرداختند. در این فصل، باشگاه‌های بنگلادش، ترکمنستان و اندونزی شرکت نکردند.

## مرحله گروهی
### گروه A

----
----
----
----
----

### گروه B

----
----
----
----
----

### گروه C

----
----
----
----
----

### گروه D

----
----
----
----
----

### گروه E

----
----
----
----
----

### بهترین تیم‌های دوم

## مرحله حذفی
### نمودار

### یک‌چهارم نهایی

|}

#### بازی رفت

----
----
----

#### بازی برگشت

----
----
----

### نیمه نهایی

|}

#### بازی رفت

----

#### بازی برگشت

----

## فینال

**بازی اول**

**بازی دوم**

## قهرمان

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۸
* جام پرزیدنت آسیا ۲۰۰۸

## منابع

* 

رده:فصل‌های ای‌اف‌سی کاپ
رده:فوتبال آسیا در ۲۰۰۸ (میلادی)
کوه بلوچ

**بلوچ** کوهی در قسمت غربی کوهستان پراو است که در دهستان میان‌دربند و در ۲۲ کیلومتری شمال غرب شهر کرمانشاه واقع گردیده‌است. ارتفاع قلهٔ بلوچ ۲۸۸۰ متر می‌باشد، برای صعود از جبههٔ جنوبی دو مسیر از روستاهای محمودآباد و سورکال وجود دارد و صعود از جبههٔ شمالی از روستای وزمله انجام می‌گردد. بلوچ بخشی از پناهگاه حیات وحش بیستون می‌باشد.

## پانویس

رده:کوه‌های استان کرمانشاه
رده:کوه‌های زاگرس
رده:کوه‌های سه هزار متری
رده:کوه‌های کرمانشاه
رده:ناهمواری‌های استان کرمانشاه
ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۹

**ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۹** ششمین دوره ای‌اف‌سی کاپ بود که توسط باشگاه‌هایی از کشورهای عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار می‌شد.

با توجه به اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا فرمت لیگ قهرمانان آسیا را بررسی کرده و تغییرات قابل توجهی در نحوه برگزاری این رقابت‌ها ایجاد کرده است، تیم‌های راه یافته به ای‌اف‌سی کاپ نیز در مقایسه با دوره‌های قبلی از کشورهای متفاوتی هستند.

## تخصیص سهمیه‌ها به ازای هر انجمن
در مجموع ۳۲ باشگاه در ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۹ شرکت کردند. در زیر طرح نحوه صلاحیت برای ای‌اف‌سی کاپ آمده است.

* ۲ تیم از هر یک از انجمن‌های زیر واجد شرایط بودند:
**  هنگ کنگ
**  عراق
**  اردن
**  کویت
**  لبنان
**  مالزی
**  مالدیو
**  عمان
**  سوریه
**  یمن
* ۱ تیم از هر یک از انجمن‌های زیر واجد شرایط بود:
**  بحرین
**  هند
**  سنگاپور
**  تایلند
**  ازبکستان
**  ویتنام
**
* ۳ تیمی که معیارهای لازم برای شرکت در مرحله مقدماتی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹ را نداشتند (بنابراین هر فدراسیون یک تیم دیگر برای حضور داشت):
**  بحرین
**  لبنان
**  ویتنام
* ۳ تیم بازنده از مرحله مقدماتی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹

## تیم‌ها
تیم‌های زیر وارد مسابقات شدند.

۱ این باشگاه‌ها به لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹ راه یافته بودند، اما به دلیل عدم رعایت معیارهای ای‌اف‌سی از این مسابقات حذف شدند.

## برنامه

## مرحله گروهی

قرعه‌کشی مرحله گروهی در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹ در کوالا لامپور، مالزی برگزار شد.

هر باشگاه به صورت رفت و برگشت در مقابل سه تیم دیگر گروه، در مجموع ۶ بازی، بازی می‌کند. باشگاه‌ها برای برد ۳ امتیاز، برای تساوی ۱ امتیاز و برای باخت ۰ امتیاز دریافت می‌کنند. باشگاه‌ها بر اساس امتیاز رتبه‌بندی می‌شوند و معیارهای تساوی‌شکن به ترتیب زیر است:

* بیشترین تعداد امتیاز کسب شده در مسابقات گروهی بین تیم‌های مربوطه؛
* تفاضل گل حاصل از مسابقات گروهی بین تیم‌های مربوطه؛ (گل‌های خارج از خانه اعمال نمی‌شود)
* بیشترین تعداد گل زده شده در مسابقات گروهی بین تیم‌های مربوطه؛ (گل‌های خارج از خانه اعمال نمی‌شود)
* تفاضل گل در تمام مسابقات گروهی؛
* بیشترین تعداد گل زده شده در تمام مسابقات گروهی؛
* اگر فقط دو تیم درگیر باشند و هر دو در زمین بازی باشند، ضربات پنالتی زده می‌شود؛
* امتیاز کمتر بر اساس تعداد کارت‌های زرد و قرمز دریافت شده در مسابقات گروهی محاسبه می‌شود؛ (۱ امتیاز برای هر کارت زرد، ۳ امتیاز برای هر کارت قرمز در نتیجه دو کارت زرد، ۳ امتیاز برای هر کارت قرمز مستقیم، ۴ امتیاز برای هر کارت زرد و به دنبال آن یک کارت قرمز مستقیم)
* قرعه‌کشی.

تیم‌های اول و دوم هر گروه به دور بعدی راه پیدا می‌کنند.

### گروه A


### گروه B


### گروه C


### گروه D


### گروه E


### گروه F


### گروه G


### گروه H

## مرحله حذفی

### یک‌هشتم نهایی
قرعه‌کشی مرحله یک‌هشتم نهایی ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۹ در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹ به همراه قرعه‌کشی مرحله گروهی برگزار شد. مسابقات غرب آسیا در ۲۶ مه و مسابقات شرق آسیا در ۲۳ ژوئن برگزار شد.
|-
!colspan="3"|غرب آسیا

|-
!colspan="3"|شرق آسیا

|}

### یک‌چهارم نهایی
قرعه‌کشی مرحله یک‌چهارم نهایی و سایر مراحل حذفی در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۰۹ از ساعت ۱۹:۳۰ در کوالا لامپور، مالزی برگزار شد. بازی‌های رفت در ۱۵ سپتامبر و بازی‌های برگشت در ۳۰ سپتامبر برگزار شدند.

|}

### نیمه نهایی

|}

### فینال
فینال ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۰۹ در تاریخ ۳ نوامبر در زمین خانگی تیم الکویت برگزار شد.

## قهرمان

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹
* جام پرزیدنت آسیا ۲۰۰۹

## منابع

* 

رده:فصل‌های ای‌اف‌سی کاپ
رده:فوتبال آسیا در ۲۰۰۹ (میلادی)
G6PC

**گلوکز-۶-فسفاتاز، زیرواحد کاتالیتیک** () یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*G6PC*» کُدگذاری می‌شود.

این آنزیم یک پروتئین پوسته‌ای در شبکه آندوپلاسمی است که موجب هیدرولیز «دی-گلوکز-۶-فسفات» به دو مادهٔ «دی-گلوکز» و «اورتوفسفات» می‌گردد و یک آنزیم بسیار مهم در هوموستاز گلوکز طی فرایندهای گلوکونئوژنز و گلیکوژنولیز محسوب می‌شود.

## اهمیت بالینی
نقص در این آنزیم سبب بروز گلیکوژنوز نوع یک (بیماری فون ژیرکه) می‌گردد.

## جستارهای وابسته
* گلیکوژنوز نوع یک

## منابع

* 

## بیشتر بخوانید

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۷ انسان
GAPDHS

**گلیسرآلدئید-۳-فسفات دهیدروژناز، اسپرماتوژنیک** () یا **گلیسرآلدئید-۳-فسفات دهیدروژناز، مختص به بیضه** یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*GAPDHS*» کُدگذاری می‌شود.

عملکرد این آنزیم نیازمندِ نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید است و با افزودن عامل فسفات به گلیسرآلدئید-۳-فسفات، مادهٔ اسید ۳٬۱-بیس‌فسفوگلیسریک را تولید می‌کند.

## اهمیت بالینی
طی فرایند اسپرم‌سازی، حضور این آنزیم برای تنظیم مسیرهای مختلف تولید انرژی ضروری است و نقش مهمی در تحرک اسپرم‌ها و باروری مردان ایفا می‌کند.

## منابع

* 

## بیشتر بخوانید

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۹ انسان
ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱

**ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱** هشتمین دوره ای‌اف‌سی کاپ بود، یک رقابت فوتبال که توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا (ای‌اف‌سی) برای باشگاه‌هایی از "کشورهای در حال توسعه" در آسیا برگزار شد.

تیم نسف قرشی از ازبکستان برای اولین بار قهرمان این رقابت‌ها شد.

## تخصیص ورودی‌ها به ازای هر انجمن

* ۲ تیم از هر یک از انجمن‌های زیر واجد شرایط بودند:
**  هنگ کنگ
**  عراق
**  اردن
**  کویت
**  لبنان
**  مالدیو
**  عمان
**  سوریه
**  ویتنام
**  یمن
* ۲ تیم از هر یک از انجمن‌های زیر واجد شرایط بود:
**  بحرین (انصراف داد و با تیمی از  ازبکستان جایگزین شد)
**  هند
**  تایلند
* ۴ تیم دعوت‌شده، از انجمن‌های زیر:
**  اندونزی
**  عراق
**  سنگاپور
**  ازبکستان
* ۵ تیم بازنده از پلی آف مقدماتی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۱ (شامل هر یک از فینالیست‌های ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۰ که معیارهای تعیین‌شده توسط ای‌اف‌سی برای رقابت در لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۱ را نداشته باشند و بنابراین مستقیماً وارد ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱ شوند)

## تیم‌های راه یافته
فهرست شرکت‌کنندگان تأیید شده توسط ای‌اف‌سی به شرح زیر است. ۲۸ تیم مستقیماً به این مسابقات راه یافته‌اند در حالی که ۴ تیم به عنوان بازنده‌های پلی آف مقدماتی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۱ به این مسابقات پیوسته‌اند.

۱ برای بازی در این رقابت‌ها دعوت شدند.

۲ القادسیه نتوانست معیارهای تعیین‌شده توسط ای‌اف‌سی برای رقابت در لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۱ را برآورده کند و بنابراین مستقیماً وارد ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱ شد.

۳ جایگزین الاهلی (قهرمان لیگ دسته اول بحرین ۱۰–۲۰۰۹) شد.

## برنامه
برنامه مسابقات به شرح زیر بود.

## مرحله گروهی

قرعه‌کشی مرحله گروهی در ۷ دسامبر ۲۰۱۰ در کوالا لامپور، مالزی برگزار شد. باشگاه‌های یک کشور نمی‌توانستند در یک گروه قرار بگیرند. تیم‌های اول و دوم هر گروه به مرحله حذفی راه یافتند.

### گروه A

### گروه B

### گروه C


### گروه D

### گروه E

### گروه F

### گروه G

### گروه H


## مرحله حذفی

### یک‌هشتم نهایی
بر اساس نتایج مرحله گروهی، مسابقات مرحله یک‌هشتم نهایی به شرح زیر تعیین شد. هر مسابقه در یک بازی برگزار شد که میزبان آن برندگان هر گروه (تیم ۱) در مقابل نایب قهرمانان گروه دیگر (تیم ۲) بودند.

|}
### یک‌چهارم نهایی
قرعه‌کشی مراحل یک‌چهارم نهایی، نیمه نهایی و فینال در ۷ ژوئن ۲۰۱۱ در کوالا لامپور، مالزی برگزار شد. در این قرعه‌کشی، قانون «حمایت از کشور» اعمال شد: اگر دقیقاً دو باشگاه از یک کشور باشند، نمی‌توانند در مرحله یک‌چهارم نهایی با یکدیگر روبرو شوند؛ با این حال، اگر بیش از دو باشگاه از یک کشور باشند، می‌توانند در مرحله یک‌چهارم نهایی با یکدیگر روبرو شوند.

|}
### نیمه نهایی

|}

### فینال
فینال ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱ توسط یکی از فینالیست‌ها برگزار شد که با قرعه‌کشی مشخص شد.

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۱
* جام پرزیدنت آسیا ۲۰۱۱

## منابع


## پیوند به بیرون

* AFC Cup Official Page

رده:فصل‌های ای‌اف‌سی کاپ
رده:فوتبال آسیا در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:ای‌اف‌سی کاپ ۲۰۱۱
GAPDH

**گلیسرآلدئید-۳-فسفات دهیدروژناز** () یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*GAPDH*» کُدگذاری می‌شود. این آنزیم مرحلهٔ ششم از قندکافت را کاتالیز می‌کند و در شکستن مولکول قند و تأمین انرژی نقش دارد.

این آنزیم همچنین در چندین فرایند غیرمتابولیک همچون فعال‌سازی رونویسی ژنی، آغاز آپوپتوز، حمل مواد مابین شبکه آندوپلاسمی و دستگاه گلژی، حمل‌ونقل تسریع‌شدهٔ آکسونی یا آکسونوپلاسمیک یاخته‌های عصبی نقش دارد.

## اهمیت بالینی
بیان ژنی این آنزیم در چندین نوع سرطان از جمله ملانومای جلدی تشدید می‌شود و میزان بیان ژنی آن با پیشرفت تومور ارتباط مستقیم دارد. به سبب عملکرد گلیکولیتیک و اثرات ضد آپوپتوز، این آنزیم سرطان‌زایی را تشدید می‌کند. GAPDH از کوتاه‌شدن تلومر که توسط داروهای شیمی‌درمانی تحریک‌کنندهٔ اسفنگولیپید و سرامید القا می‌شود، جلوگیری می‌کند. در عین حال، هرگونه استرس اکسیداتیو عملکرد GAPDH را مختل کرده و موجب پیری و مرگ سلول می‌گردد. بر این اساس، از بین بردن این آنزیم در سلول‌های سرطانی موجب پیری آنها می‌شود که یک استراتژی جدید در کنترل رشد سلول‌های سرطانی محسوب می‌شود.

آنزیم GAPDH احتمالاً در بروز چندین بیماری تحلیل‌برندهٔ عصبی نقش دارد که از آن میان می‌توان به «بیماری پارکینسون» و «بیماری آلزایمر دیرهنگام» اشاره کرد.

## واکنش شیمیایی

   

## منابع

* 

## بیشتر بخوانید

* 
* 
* diagram of the GAPDH reaction mechanism from Lodish MCB at NCBI bookshelf
* similar diagram from Alberts The Cell at NCBI bookshelf

رده:آنزیم‌های قندکافت
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۲ انسان
رده:عدد گروه آنزیمی ۱.۲.۱
رده:قندکافت
محمدعلی لقاء

**محمدعلی لقاء** (زادهٔ بهمن ۱۳۲۱) موسیقی‌دان، نوازنده و مدرس موسیقی اهل ایران است.

## زندگی‌نامه
محمدعلی لقاء (مسعود لقاء) در بهمن سال ۱۳۲۱ در تهران متولد شد. برخلاف میل پدر، از کودکی فراگیری موسیقی را با ساز «نی‌لبک» آغاز کرد و دور از چشم خانواده نی‌لبک می‌نواخت. پس از آنکه پدرش صدای سازش را شنید، او را در کلاس موسیقی ثبت نام کرد. وی از سن ۱۴ سالگی به نواختن ساز فلوت تحت نظر عباس خوشدل پرداخت و به مدت ۴ سال در مسابقات هنری مدارس شرکت کرده و رتبه اول را کسب کرد. سپس به ارکستر کودکان رادیو راه یافت. او تحصیلات موسیقی را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران پی گرفت. از استادان وی در دانشگاه می‌توان به توماس کریستیان‌داوید اشاره کرد.

او از سال ۱۳۳۷ با تلویزیون ایران به همکاری پرداخت. در سال ۱۳۴۵ به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد و از سال ۱۳۵۰ تدریس موسیقی را آغاز کرد. پس از آن به ارکستر سمفونیک تهران به رهبری حشمت سنجری راه یافت و حدود ۱۸ سال به عنوان نوازنده فلوت با ارکستر سمفونیک تهران همکاری داشت. بهناز ذاکری نوازنده سنتور و «نازیلا لقاء» نوازنده تار، همسر و فرزند محمدعلی لقاء هستند.

در سال ۱۳۹۲ مدرک درجه یک هنری به او اعطاء شد. در مهر ۱۳۹۵ از محمدعلی لقاء به همراه ۵ هنرمند دیگر در هنرستان موسیقی تجلیل به عمل آمد. در تاریخ ۲ آذر ۱۳۹۷ در مراسم چهارمین سال نوای موسیقی ایران از محمدعلی لقاء تقدیر به عمل آمد و تندیس «سال نوا» و لوح تقدیر به ایشان اهداء شد.

## فعالیت‌های هنری
برخی از فعالیت‌های محمدعلی لقاء عبارتند از: نوازندگی در «ارکستر وزیری» به رهبری فرهاد فخرالدینی، نوازندگی در ارکستر سمفونیک تهران، نوازندگی در ارکستر ملی ایران، تدریس در در انستیتو مربیان امور هنری وزارت آموزش و پرورش، تدریس در دانشسرای هنر، تدریس در هنرستان موسیقی دختران و پسران، تدریس در دانشگاه هنر، تدریس در دانشگاه آزاد اسلامی، تدریس در دانشگاه جامع علمی کاربردی٬داوری آزمون عملی صلاحیت تدریس موسیقی وزارت فرهنگ، داوری جشنواره سرود و موسیقی شمسه، داوری جشنواره موسیقی محله، داوری جشنواره موسیقی جوان

## پانویس

## منابع

* راسخون
* خبرگزاری صبا
* هنر آنلاین
* انتخاب
* گلهای هنر
* هنرستان موسیقی پسران
* روزنامه اطلاعات
* خبرگزاری ایسنا

رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:زادگان ۱۳۲۱
رده:موسیقی‌دانان اهل ایران
رده:نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران
رده:نوازندگان فلوت اهل ایران
مدرسه کانانیان

**مدرسه کانانیان** یک مدرسه ارمنی در منطقه جلفا، اصفهان بود که در ۲۶ سپتامبر ۱۹۰۵ (مهر ۱۲۸۴) بنا شد. مدرسه‌ای که به یادبود «گئورگ کانانیان»، مدیری بنام در یکی از مدارس ارمنی‌زبان مسکو، در سال ۱۹۰۵ با همان نام تأسیس شد و از معدود بناهایی است که در زمان خود که به‌طور ویژه جهت کاربری آموزشی طراحی شد. فعالیت آموزشی در هردوی این مدارس در سال ۱۳۸۹ متوقف گردید و دانش آموزان ارمنی به بنای تازه تأسیس‌شده در مدرسه مرکزی ارمنیان منتقل شدند. همسر گئورگ کانانیان بنا به وصیت شوهرش مدرسه کانانیان را به عنوان اولین مدرسه دخترانه ارمنی در منطقه جلفا اصفهان ساخت و آن را به نام شوهرش کانانیان نامگذاری کرد.

## دانش‌آموختگان سرشناس
* مارکو گریگوریان

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:مدرسه‌های ارمنی
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:آموزش در اصفهان
اکسیداسیون الکل نوع دوم به کتون

**اکسیداسیون الکل نوع دوم** یکی از واکنش‌های اکسایشی مهم در شیمی آلی است که در آن یک الکل نوع دوم اکسید می‌شود و به کتون دگرگون می‌شود. هیدروژن گروه هیدروکسیل و هیدروژن در پیوند با کربن از دست می‌رود و اکسیژن باقی مانده یک پیوند دوگانه با کربن برقرار می‌کند. به این ترتیب یک کتون با فرمول  بدست می‌دهد. کتون‌ها در حالت عادی بیش از این نمی‌توانند اکسید شوند چون برای این کار باید پیوند C-C شکسته شود که برای آن انرژی بسیاری نیاز است.

برای انجام این واکنش اکسنده‌های گوناگونی می‌توان بکار برد.
وسط|500px

## پتاسیم دی‌کرومات
یک الکل نوع دو را می‌توان با کمک پتاسیم دی‌کرومات و حرارت در شرایط ریفلاکس به یک کتون دگرگون کرد. به این ترتیب یون نارنجی-قرمز رنگ دی‌کرومات،  به یون سبز رنگ  کاهش می‌یابد. این فرایند در الکل‌سنجی تنفسی کاربرد داشت.

## منابع

رده:واکنش‌های اکسایش و کاهش آلی
الکل‌سنجی تنفسی

بندانگشتی|دستگاه سنجش الکل با حسگرهای نوع ۴
**الکل‌سنجی تنفسی** ابزاری است برای سنجش محتوی الکل خون. ابزار مورد استفاده برای این هدف با نام تجاری Breathalyzer در دسترس است. رابرت فرانک بورکنشتاین مخترع این ابزار است. این ابزار در ۱۳ مه ۱۹۵۴ ثبت شد اما امروزه از نام آن برای اشاره به هر ابزاری که محتوی الکل خون را نشان دهد، استفاده می‌کنند.

## شیمی
هنگامی که یک نفر در این ابزار بازمی‌دمد در صورت وجود اتانول در هوای بازدم او، این اتانول در آند به استیک اسید، اکسایش می‌یابد:

CH3CH2OH(g) + H2O(l) → CH3CO2H(l) + 4H+(aq) + 4e−

در کاتد، اکسیژن هوا، کاهش می‌یابد:

O2(g) + 4H+(aq) + 4e− → 2H2O(l)

درمجموع کل واکنش عبارت است از اکسایش اتانول به اسید استیک و آب:

CH3CH2OH(l) + O2(g) → CH3COOH(aq) + H2O(l)

جریان الکتریکی تولید شده توسط این واکنش با یک میکروکنترلر اندازه‌گیری می‌شود و به عنوان مقدار تقریبی محتوای الکل خون (BAC) در نظر گرفته می‌شود.

### خطا
در سال ۲۰۰۳ در مجموعه تلویزیونی افسانه‌زدایان راه‌هایی که شایعه شده‌است می‌توانند دستگاه را به خطا بیندازند آزمایش شد، این روش‌ها عبارت بودند از خوردن پیاز، خوشبوکنندهٔ نعنا، کرم دندان مصنوعی، دهانشویه، باتری و پِنی (سکه)؛ پس از آزمایش مشخص شد این روش‌ها می‌توانند بوی ناشی از الکل را کم کنند و باعث ایجاد اشتباه انسانی شوند اما نمی‌توانند دستگاه را دچار خطا کنند. برخی تصور می‌کنند سکه باعث ایجاد واکنش شیمیایی و باتری باعث ایجاد جریان الکتریسیته می‌شود و دستگاه را به خطا می‌اندازد که همگی این فرض‌ها نادرست است.

## منابع


رده:آزمایش مواد مخدر
رده:تجهیزات موردنیاز اجرای قوانین
رده:رانندگی در شرایط مستی
رده:طیف‌شناسی
رده:فناوری ایمنی خودرو
رده:قانون الکل
رده:کاهش آسیب
سنجش تنفس

**سنجش تنفس** آزمایشی است که بر روی هوای بدست آمده از بازدم افراد صورت می‌گیرد. چند مورد از انواع آن عبارتند از:
* الکل‌سنجی تنفسی با کمک Breathalyzer، که پرکاربردترین از انواع سنجش تنفسی است که افرادی را که در هنگام رانندگی الکل مصرف کرده‌اند را شناسایی می‌کند.
* سنجش تنفسی هیدروژن، روشی برای تشخیص پزشکی ناتوانی‌های خوراکی مانند عدم تحمل ارثی فروکتوز، عدم تحمل لاکتوز، ناتوانی در مصرف لاکتولوز و … است.
* آزمایش تنفسی اوره که در تشخیص وجود *[[هلیکوباکتر پیلوری]]* کمک می‌کند.
* نیتریک اکسید بازدم که آزمونی است که در شناسایی التهاب‌هایی که از راه هوا ایجاد میشودند مانند آسم کمک می‌کند.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:تنفس
رده:سنجش‌های تنفس
آلبرتو مندز

**آلبرتو مندز** (؛ زادهٔ ) اهل اسپانیا است.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آرسنال، باشگاه فوتبال آ. ا. ک آتن، باشگاه فوتبال اس‌وی زاندهاوزن، و باشگاه فوتبال دارمشتات ۹۸ اشاره کرد.

## منابع

* 
* 

رده:آلمانی‌های اسپانیایی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه آاک آتن
رده:بازیکنان باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان باشگاه اسپیل ویرینگانگ آنترهچینگ
رده:بازیکنان باشگاه اس‌وی زاندهاوزن
رده:بازیکنان باشگاه دارمشتات ۹۸
رده:بازیکنان بوندس‌لیگای ۱
رده:بازیکنان بوندس‌لیگای ۳
رده:بازیکنان سوپر لیگ فوتبال یونان
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آلمان
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل اسپانیا
رده:بازیکنان فوتبال اهل بایرن
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در انگلستان
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در یونان
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل آلمان
رده:بازیکنان لیگ برتر فوتبال انگلستان
رده:بازیکنان لیگا ادلانته
رده:زادگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:مربیان فوتبال اهل آلمان
رده:ورزشکاران اهل نورنبرگ
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل آلمان در انگلستان
رده:بازیکنان باشگاه فوتبال راسینگ فرول
دیو متچیک

**دیو متچیک** (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آرسنال، باشگاه فوتبال فولام، باشگاه فوتبال لیتون اورینت، باشگاه فوتبال برنتفورد، باشگاه فوتبال پیتربورو یونایتد، و باشگاه فوتبال کویینز پارک رنجرز اشاره کرد.

وی همچنین در تیم ملی فوتبال جوانان انگلستان بازی کرده‌است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان باشگاه بارنت
رده:بازیکنان باشگاه برنتفورد
رده:بازیکنان باشگاه پیتربورو یونایتد
رده:بازیکنان باشگاه فولهام
رده:بازیکنان باشگاه کویینز پارک رنجرز
رده:بازیکنان باشگاه لیتون اورینت
رده:بازیکنان باشگاه ووکینگ
رده:بازیکنان باشگاه ویموث
رده:بازیکنان باشگاه هندون
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان انگلستان
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در ایالات متحده آمریکا
رده:بازیکنان فوتبال لیگ برتر جنوبی
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل انگلستان
رده:بازیکنان فوتبال یهودی
رده:بازیکنان لیگ ایسمین
رده:بازیکنان لیگ فوتبال آمریکای شمالی (۸۴–۱۹۶۸)
رده:بازیکنان لیگ فوتبال انگلستان
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:مهاجران انگلیسی در ایالات متحده آمریکا
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل انگلستان در ایالات متحده آمریکا
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:یهودیان اهل انگلستان
رده:رانندگان تاکسی اهل بریتانیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل انگلستان
قحطی یمن (۲۰۱۶–اکنون)

**قحطی یمن** یک قحطی در یمن است که از سال ۲۰۱۶ و پس از شروع جنگ داخلی یمن و با حمله نظامی ائتلاف عربستان به یمن آغاز شده است و جان بیش از ۱۷ میلیون یمنی را تهدید می‌کند. بیش از ۳٫۳ میلیون کودک و زن باردار یا شیرده دچار سوءتغذیه شدید شده‌اند. این قحطی در کنار گسترش وبا و ویروس کووید-۱۹ در یمن وضع را بسیار دشوارتر گردانده است.

این قحطی که نتیجه مستقیم حمله نظامی عربستان به یمن و محاصره آن توسط عربستان و آمریکا بوده است پس از ۵ نوامبر ۲۰۱۷ شدت بیشتری گرفته است زیرا عربستان سعودی به کمک ایالات متحده آمریکا محاصره زمینی، دریایی و هوایی یمن را تنگتر کرده‌اند. در اکتبر ۲۰۱۸ سازمان ملل هشدار داد که این قحطی با تهدید جان ۱۳ میلیون انسان می‌تواند به بدترین قحطی جهان در صد سال اخیر تبدیل شود.

در گزارش سال ۲۰۱۹ میلادی شاخص گرسنگی جهانی (GHI)، وضع یمن «هشداردهنده» توصیف شده و طبق این گزارش این کشور پس از جمهوری آفریقای مرکزی، از شدیدترین بحران گرسنگی رنج می‌برد.

در سال ۲۰۲۰ میلادی، سازمان یونیسف قحطی یمن را بدترین قحطی جهان دانست و افزود که بیش بیست و چهار میلیون تن از مردم یمن (بیش از هشتاد درصد) نیاز سخت به کمک‌های انسانی و غذا دارند و که ازین میان دوازده میلیون تن خردسالند.

## مقاله‌های مرتبط
* حملات هوایی به بیمارستان‌ها در یمن

## منابع

رده:جنایت‌های جنگی داخلی یمن
رده:جنایت‌های جنگی
رده:جنگ داخلی یمن (۲۰۱۴–اکنون)
رده:فاجعه‌های انسان‌ساخت در یمن
رده:فاجعه‌های انسان‌ساخت
رده:فاجعه‌های دهه ۲۰۱۰ (میلادی) در آسیا
رده:فاجعه‌های دهه ۲۰۲۰ (میلادی) در آسیا
رده:قحطی‌ها در آسیا
رده:قحطی‌های سده ۲۱ (میلادی)
رده:مناقشه‌های دوران زمامداری ترامپ
رده:یمن در ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:یمن
آلن میلر

**آلن میلر** (؛ (زادهٔ  – درگذشتهٔ ۳ ژوئن ۲۰۲۱) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌ بود می‌توان به باشگاه فوتبال میدلزبرو، باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی، باشگاه فوتبال آرسنال، باشگاه فوتبال بریستول سیتی، باشگاه فوتبال گریمزبی تاون، باشگاه فوتبال پلیموث آرگیل، باشگاه فوتبال بلکبرن روورز، باشگاه فوتبال هادرزفیلد تاون، باشگاه فوتبال کاونتری سیتی، باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون، و باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون، و باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون اشاره کرد.

وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال انگلستان بازی کرده‌ بود.

## منابع

* 

رده:اهالی اپینگ
رده:بازیکنان باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان باشگاه بریستول سیتی
رده:بازیکنان باشگاه بلکبرن
رده:بازیکنان باشگاه بیرمنگام سیتی
رده:بازیکنان باشگاه پلیموث آرگیل
رده:بازیکنان باشگاه کاونتری سیتی
رده:بازیکنان باشگاه گریمسبی تاون
رده:بازیکنان باشگاه میدلزبورو
رده:بازیکنان باشگاه وست برومویچ
رده:بازیکنان باشگاه هادرزفیلد تاون
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال انگلستان
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل انگلستان
رده:بازیکنان لیگ برتر فوتبال انگلستان
رده:دروازه‌بانان مرد فوتبال
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:بازیکنان لیگ برتر فوتبال اسکاتلند
بیلی ملن

**بیلی ملن** (؛ ۲۴ نوامبر ۱۸۹۵ – ژوئیه ۱۹۷۵ (سال ۷۹)) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آرسنال اشاره کرد.

## منابع

* 

رده:اعضای کادر فنی باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل اسکاتلند
رده:پرسنل ارتش بریتانیا در جنگ جهانی اول
رده:درگذشتگان ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
حملات هوایی به رهبری عربستان سعودی به یمن

بندانگشتی|سربازان یمنی از لشکر ۱ زرهی در ۶۰، صنعا

در سال ۲۰۱۵، عربستان سعودی به منظور اثرگذاری بر جنگ داخلی یمن، حمله نظامی به این کشور را با حملات هوایی گسترده و محاصره هوایی و دریایی یمن را آغاز کرد. از آن پس، بیش از ۷۰ بیمارستان و تأسیسات سلامت و بهداشت توسط حملات هوایی تخریب شده است که بسیاری از آن‌ها توسط پزشکان بدون مرز اداره می‌شده‌اند. منتقدان این اقدام عربستان سعودی مبنی بر تخریب تأسیسات بهداشتی غیرنظامی را طبق کنوانسیون ژنو یک جنایت جنگی نامیده‌اند و خواستار انجام یک بررسی مستقل شده‌اند.

بسیاری هدف‌های غیرنظامی دیگر هم نظیر مدارس و اتوبوس‌های مدرسه توسط حملات هوایی ائتلاف هدف قرار گرفته‌اند.

## جستارهای وابسته
* وبا در یمن
* قحطی یمن (۲۰۱۶–اکنون)
* مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن
* محاصره یمن
* حملات هوایی آمریکا و بریتانیا به یمن
* حملات پهپادی در یمن

## منابع

رده:پزشکان بدون مرز
رده:جنایت‌های جنگی داخلی یمن
رده:جنایت‌های جنگی
رده:حقوق بشر در یمن
رده:حقوق بشر
رده:حملات به بیمارستان‌ها
رده:حملات در ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:حملات در ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:حمله‌های هوایی در آسیا
رده:حمله‌های هوایی
رده:دخالت نظامی در یمن
رده:کمک‌های بشردوستانه
رده:مناقشه‌های ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:یمن در ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:یمن
لان وایو

**لان وایو** (؛ زادهٔ c. 1966) اهل هائیتی است. وایو مدیر اجرایی زانمی لاسانته یک سازمان غیرانتفاعی مراقبت سلامت در هائیتی است.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه حقوق بشر رابرت اف. کندی شده‌است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:زادگان دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:زنان اهل هائیتی
رده:فعالان اهل هائیتی
رده:مقاله‌های خرد هائیتی
عربستان سعودی و سلاح‌های کشتار جمعی

بندانگشتی|270px|left

**[[عربستان سعودی]]** دارای سلاح‌های کشتار جمعی نیست. این کشور در سال ۱۹۷۲ معاهده عدم توسعه و نگهداری سلاح‌های بیولوژیکی و سمی را امضا کرده‌است.

این کشور در پی دست یابی به راکتورهای هسته ای برای تولید برق به میزان ۱۷ گیگا وات تا سال ۲۰۴۰ می‌باشد. همچنین، ادعا شده‌است که ریاض از جنگ‌افزار شیمیایی و بیولوژیکی در جنگ یمن استفاده کرده‌است.

## منابع

رده:انرژی در عربستان سعودی
رده:برنامه‌های هسته‌ای
رده:تاریخ نظامی عربستان سعودی
رده:دولت عربستان سعودی
رده:روابط پاکستان و عربستان سعودی
رده:سیاست خارجی عربستان سعودی
رده:سیاست در عربستان سعودی
رده:سلاح‌های کشتار جمعی بر پایه کشور
رده:روابط چین و عربستان سعودی
دارسی فریگو

**دارسی فریگو** (؛ زادهٔ) سیاستمدار اهل برزیل است. فریگو فعال در زمینه رفرم در مالکیت بر زمین است. وی در سال ۲۰۰۱ موفق به کسب جایزه حقوق بشر رابرت اف. کندی شد.

## منابع

* 

رده:افراد زنده بدون سال تولد
رده:افراد زنده
رده:فعالان اهل برزیل
مارتین مکوان

**مارتین مکوان** (؛ زادهٔ ) فعال حقوق بشر در گجرات هند است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه حقوق بشر رابرت اف. کندی شده‌است.

## زندگی‌نامه
او یازدهمین فرزند خانواده بود.هنگامی که یک دانش آموز بود، ناظر حملات و کشتار همشهریان دالیت بود، این منبع انگیزه او بود تا به یک فعال در حقوق دالیت‌ها تبدیل شود. او در سال ۱۹۸۶ هنگامی که همکارانش در تلاش برای یک کمپین حقوقی برای احقاق حق زمین به قتل رسیدند، به سختی از این کشتار رنجیده شد. از زمان مواجه شده با این تراژدی، ماکوان به مبارزه برخاست تا قاتلان ارباب‌رعیتی را به پای عدالت بفرستد.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:زادگان دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فعالان اهل گجرات
رده:فعالان حقوق بشر اهل هند
حمام زنانه گنجعلی خان

**حمام زنانه گنجعلی‌خان** که اکنون موزه مردم‌شناسی است، در جنوب میدان گنجعلی‌خان و حمام مردانه گنجعلی‌خان واقع شده است. این حمام توسط «گنجعلی‌خان» حاکم وقت شهر کرمان در مجموعه‌ای در عصر صفویه ساخته شده است. این حمام نیز مانند حمام مردانه گنجعلی‌خان دارای رختکن، گرمخانه و… است. این حمام به واسطه تناسبات، ابعاد زیبا و همجواری با حمام مردانه اهمیت بسیار زیادی داشته است. به شکلی که در ساخت و ساز بخش‌هایی از این بنا از ستون‌های سنگی یکپارچه استفاده شده است. ورودی این حمام با چند پله به سمت پایین به فضای رختکن متصل می‌شود و پوشش طاق و گنبدی بودن حمام که روی ستون‌های سنگی قرار گرفته است. گرمخانه حمام فضایی تقریباً مستطیل شکلی دارد که روی چند ستون و دیواره‌های جانبی قرار گرفته و کف گرمخانه با سنگ‌های مرغوب پوشیده شده است. این حمام هم‌اکنون با مدل‌هایی از لباس‌های عروس قوم‌های مختلف ایرانی مزین شده است. این مدل‌ها مجسمه‌های زنانی هستند و هدف معرفی پوشش قوم‌های مختلف ایرانی است. این حمام با مساحت ۳۵۰ مترمربع تا دهه ۴۰ فعال بوده است.

## گالری تصاویر

پرونده:مجموعه گنج علی خان19.jpg
پرونده:مجموعه گنج علی خان18.jpg
پرونده:مجموعه گنج علی خان17.jpg
پرونده:مجموعه گنج علی خان20.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان5.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان4.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان3.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان7.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان1.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان8.jpg
پرونده:حمام زنانه گنجعلی خان2.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار تاریخی کرمان
* مجموعه گنجعلیخان
* حمام مردانه گنجعلیخان

## منابع

رده:حمام‌های تاریخی شهرستان کرمان
موزه هنری خاور نزدیک

**موزه هنری خاور نزدیک** (; ) موزه‌ای هنری در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان است که در سال ۱۹۹۳ گشایش یافت. این موزه حاوی مجموعه‌های مارکو گریگوریان نقاش، مجموعه دار و شهروند افتخاری ایروان که به یاد دخترش سابرینا گریگوریان به موزه اهدا نموده است.

کلکسیون این موزه مجموعه ارزشمندی بالغ بر ۵۰۰۰ قطعه اشیا و تابلوهای نقاشی که طی سالیان طولانی توسط مارکو گریگوریام گردآوری کرده بود را در خود جای داده است. این مورزه در سال‌های ۱۹۹۲–۱۹۹۱ تأسیس شد.

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون

*  Marcos Grigorian's works at the center of "Middle East Art Museum" exhibition 
* After reconstruction, the museum opened its doors to the renewed Middle East exhibition

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۳ (میلادی) در ارمنستان
رده:موزه‌های ایروان
رده:موزه‌های تاریخی
رده:موزه‌های تاریخی در ارمنستان
میر عبدالرضا دریابیگی

**میر عبدالرضا دریابیگی** ( – ) هنرمند اهل ایران بود.

میرعبدالرضا دریابیگی متولد ۱۳۰۹ و فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبای تهران از معروف‌ترین هنرمندان سبک هنر مفهومی در ایران بود. نخستین بار آثار وی در نمایشگاه گروهی گالری استتیک در سال ۱۳۳۹ به نمایش درآمد و در سال ۱۳۴۲ اولین نمایشگاه انفرادی او در گالری مس بر پا شد. استاد دریابیگی همچنین جوایزی چون مقام افتخار نمایشگاه حقوق بشر را در سال ۱۳۴۷ از آن خود کرد.

## منابع

* 
* موزه هنرهای زیبا میزبان منتخب آثار دو هنرمند معاصر ایران

رده:اهالی رشت
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:نقاشان مرد اهل ایران
رده:گروه هنرمندان آزاد
رده:تبعیدشدگان مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران در فرانسه
PKM2

**پیرووات کیناز ایزوزیم M1/M2** () که با نام‌های دیگری همچون **پیرووات کیناز ایزوزیم عضلانی** (PKM)، **پروتئین شمارهٔ ۱ متصل‌شونده به هورمون تیروئید** (THBP1)، **پیرووات کیناز نوع K، پروتئین سیتوزولیک متصل‌شونده به هورمون تیروئید** (CTHBP) و **پروتئین شمارهٔ ۳ واکنش‌دهنده با اوپا** (OIP3) نیز شناخته می‌شود، یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*PKM2*» کُدگذاری می‌شود.

پروتئین PKM2 یکی از ایزوآنزیم‌های پیرووات کیناز در مسیر گلیکولیز است و در بافت‌هایی چون ریه، چربی، شبکیه، جزایر لانگرهانس و همهٔ سلول‌هایی که نرخ بالایی از ساخت اسید نوکلئیک دارند (همچون سلول‌های طبیعی در حالِ تقسیم، سلول‌های جوانه‌سای رویان و همچنین سلول‌های سرطانی) بیان می‌شود.

## اهمیت بالینی
دو نوع جهش بدمعنی در این ژن در سلول‌های مبتلایان به سندرم بلوم یافت شده‌است.

## جستارهای وابسته
* پیرووات کیناز
* سندرم بلوم

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:آنزیم‌ها
رده:متابولیسم
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۵ انسان
فسفوگلیسرات موتاز

**فسفوگلیسرات موتاز** () آنزیم‌هایی هستند که مرحلهٔ هشتم از چرخهٔ گلیکولیز را کاتالیز می‌کنند. این آنزیم‌ها یک عامل فسفات را از کربن ۳ به کربن ۲ منتقل می‌کنند و بدین ترتیب، ۳-فسفوگلیسریک اسید به ۲-فسفوگلیسریک اسید مبدل می‌شود.

این آنزیم‌ها به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:
* وابسته به کوفاکتور (dPGM)؛ موجود در همهٔ مهره‌داران، برخی بی‌مهرگان، قارچ‌ها و باکتری‌ها
* غیروابسته به کوفاکتور (iPGM)؛ موجود در گیاهان، جلبک‌ها، برخی بی‌مهرگان، قارچ‌ها و باکتری‌های گرم مثبت

گروه غیروابسته به کوفاکتور، متعلق به همان ابرخانوادهٔ آنزیمی هستند که آلکالین فسفاتاز هم زیرگروهی از آنان است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:آنزیم‌های قندکافت
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۰ انسان
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۷ انسان
رده:عدد گروه آنزیمی ۵.۴.۲
گردنه مورتیرولو

**گردنه مورتیرولو** گردنهای کوهستانی در بخش ایتالیایی آلپ است. این گردنه به نام **گردنه فوپا** نیز شناخته می‌شود و ماتزو دی والتلینا (استان سوندریو) را به وال کامونیکا (استان برشا) متصل می‌کند. مسیر ماتزو دی والتلینا به گردنه یکی از خواستنی‌ترین سربالایی‌های دوچرخه‌سواری جاده حرفه‌ای است و بارها در رقابت مرحله‌ای جیرو دیتالیا به کار رفته‌است.

## جزئیات سربالایی
می‌توان از چهار مسیر به بالای گردنه رسید. مشهورترین مسیر از ماتزو دی والتلینا آغاز می‌شود و دو مسیر دیگر تنها دو بار در جیرو دیتالیا گنجانده شده‌اند.
* از ماتزو دی والتلینا: سربالایی واقعی تا قله در ماتزو دی والتلینا آغاز می‌شود و در مسیر ۱۲٫۴ کیلومتری خود دارای شیب متوسط ۱۰٫۵٪ (۱۳۰۰ متر افزایش ارتفاع) است. شیب بیشینه به ۱۸٪ می‌رسد.
* از گروزیو: سربالایی واقعی در گروزیو آغاز می‌شود و مسیر ۱۴٫۸ کیلومتری را با شیب متوسط ۸٫۳٪ (۱۲۲۲ متر افزایش ارتفاع) طی می‌کند.
* از ادولو: سربالایی واقعی در ادولو آغاز می‌شود و مسیر ۱۷٫۲ کیومتری آن دارای شیب متوسط ۶٫۷٪ (۱۱۵۳ متر افزایش ارتفاع) است.
* از تووو دی سانت‌آگاتا: سربالایی واقعی در تووو آغاز می‌شود. طول آن ۱۱٫۴ کیلومتر با شیب متوسط ۱۰٫۵٪ (۱۱۹۴ متر افزایش ارتفاع) است.

## جیرو دیتالیا
گردنه مورتیرولو بارها در جیرو دیتالیا گنجانده شده‌است و معمولاً سربالایی آخر یا ماقبل آخر مرحله است. نخستین بار این گردنه در مرحله پانزدهم جیرو دیتالیای ۱۹۹۰ بین موربنیو و آپریکا پیموده شد و آغاز آن در ادولو بود. پرشیب بودن سرپایینی و حوادثی که در آن اتفاق افتاد برگزار کنندگان را بر آن داشت که در سال‌های بعد آغاز سربالایی را به ماتزو منتقل کنند.

از زمان مرگ مارکو پانتانی در سال ۲۰۰۴ در مراحلی از جیرو که از مورتیرولو عبور می‌کنند، جایزه ویژه‌ای برای نخستین کسی که به قله سربالایی برسد اهدا می‌شود. انجمن رکابزنان حرفه‌ای ایتالیا در سال ۲۰۰۶ یادبودی برای پانتانی در کیلومتر هشت جاده‌ای که از ماتزو آغاز می‌شود برپا کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* Mortirolo pass details by climbbybike.com

رده:گردنه‌های آلپ
رده:گردنه‌های ایتالیا
لویی-کلود داکن

**لویی-کلود داکَن**  (۴ ژوئیهٔ ۱۶۹۴ – ۱۵ ژوئن ۱۷۷۲) آهنگساز و دورهٔ باروک و  و نوازندهٔ ارگ و هارپسیکورد اهل فرانسه بود.

## نمونهٔ آثار

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* برای شنیدنِ سه «نوئل» (Noël) از داکَن، بر روی این پیوندها کلیک کنید:
** Noël sur les anches (No. VI) نوئل شماره ۶ (برای نی)
** Noël sur les flûtes (No. IX) نوئل شماره ۹ (برای فلوت)
** Noël en sol (No. X) نوئل شماره ۱۰ (در سُل)

رده:آهنگسازان باروک اهل فرانسه
رده:آهنگسازان سده ۱۸ (میلادی) اهل فرانسه
رده:آهنگسازان کلاسیک اهل فرانسه
رده:آهنگسازان کلاسیک سده ۱۸ (میلادی)
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد اهل فرانسه
رده:ارگ‌نوازان کلیسا
رده:ارگ‌نوازان مرد
رده:درگذشتگان ۱۷۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۹۴ (میلادی)
رده:کیبوردنوازان سده ۱۸ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان اهل پاریس
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک خردسال
رده:نوازندگان ارگ اهل فرانسه
رده:نوازندگان هارپسیکورد اهل فرانسه
رده:آهنگسازان ارگ بادی
تله‌موش (فیلم)

**تله‌موش**  فیلمی محصول سال ۱۹۸۲ و به کارگردانی آدور گوپالاکریشنان است. در این فیلم بازیگرانی همچون کارامانا جاناردانان نایر، شارادا، جالاجا، راجام کی. نایر ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* Mathrubhumi article

رده:فیلم‌های ۱۹۸۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ۱۹۸۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های مالایالم‌زبان دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های هندی
رده:فیلم با ۱ تاریخ اکران
جبار سینگ (فیلم)

**جبار سینگ**  فیلمی محصول سال ۲۰۱۲ و به کارگردانی هریش شانکار است. در این فیلم بازیگرانی همچون پاوان کالیان، شروتی حسن، سوهاسینی مانیراتنام ایفای نقش کرده‌اند.

دنباله این فیلم سردار جبار سینگ نام دارد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:فیلم با آهنگ‌سازی دوی سری پراساد
رده:فیلم‌ها به زبان تلگو
رده:فیلم‌های اکشن دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن هند
رده:فیلم‌های بازخلق‌شده هند
رده:فیلم‌های تلوگویی‌زبان دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در آندرا پرادش
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در تامیل نادو
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در تلانگانا
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در سوئیس
رده:فیلم‌های کمدی ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی-اکشن ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی-اکشن دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی-اکشن هندی
رده:فیلم‌های ماسالا ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های ماسالا
رده:فیلم‌های هندی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در پولاچی