جان ویتوویچ

**جان استنلی جوزف ویتوویچ** (به انگلیسی: John Stanley Joseph Wojtowicz) سارق آمریکایی بود که در سال ۱۹۷۲ اقدام به سرقت از یک بانک در بروکلین کرد؛ رویدادی که الهام‌بخش فیلم بعدازظهر سگی (Dog Day Afternoon) شد. این سرقت به دلیل انگیزه‌های شخصی و اجتماعی و همچنین پوشش گسترده رسانه‌ای، یکی از مشهورترین سرقت‌های بانکی در تاریخ ایالات متحده محسوب می‌شود.

## زندگی
جان ویتوویچ در ۹ مارس ۱۹۴۵ در نیویورک به دنیا آمد. پدر او اصالتاً لهستانی و مادرش «تری باسّو» از تبار ایتالیایی-آمریکایی بود. او پس از اتمام دبیرستان، به ارتش ایالات متحده پیوست و در جنگ ویتنام خدمت کرد. تجربه‌های جنگی، از جمله نجات از حمله موشکی به پایگاهش، تأثیرات روانی عمیقی بر او گذاشت.

## زندگی شخصی و گرایش جنسی

ویتوویچ در سال ۱۹۶۷ با «کارمن بیفولکو» ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد. با این حال، در سال ۱۹۶۹ از همسرش جدا شد. او در دوران خدمت نظامی نخستین تجربه همجنس‌گرایانه خود را داشت و پس از بازگشت، به تدریج گرایش جنسی خود را آشکار کرد. ویتوویچ به عضویت «ائتلاف فعالان همجنس‌گرا» (Gay Activists Alliance) درآمد و در محافل دگرباشان جنسی نیویورک فعال شد.

در سال ۱۹۷۱، او با زن ترنسجندری به نام «الیزابت ادن» آشنا شد و با او مراسم ازدواج غیررسمی برگزار کرد. ادن آرزوی انجام جراحی تطبیق جنسیت داشت؛ موضوعی که در ابتدا با مخالفت ویتوویچ مواجه شد، اما پس از اقدام به خودکشی توسط ادن، نظر او تغییر کرد.

## سرقت بانک

در ۲۲ اوت ۱۹۷۲، جان ویتوویچ به همراه «سالواتوره ناتوریل» و «رابرت وِستنبرگ» تلاش کردند تا شعبه‌ای از بانک «چیس منهتن» در منطقه «گریوزند» بروکلین را سرقت کنند. وستنبرگ پیش از شروع عملیات، با دیدن خودروی پلیس از محل گریخت. ویتوویچ و ناتوریل وارد بانک شدند و هفت کارمند را به گروگان گرفتند. این گروگان‌گیری ۱۴ ساعت به طول انجامید و به یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای رسانه‌ای آن زمان تبدیل شد.

ویتوویچ که پیش‌تر خود کارمند بانک بود، اطلاعاتی درباره عملکرد داخلی بانک داشت. در جریان مذاکرات با پلیس، ناتوریل توسط مأمور اف‌بی‌آی کشته شد و ویتوویچ بازداشت شد. طبق گزارش‌ها، هدف اصلی این سرقت تأمین هزینه جراحی تطبیق جنسیت برای ادن بود، هرچند برخی منابع از انگیزه‌های پیچیده‌تر و حتی ارتباط با مافیا سخن گفته‌اند.

## محاکمه و زندان

ویتوویچ در آوریل ۱۹۷۳ به ۲۰ سال زندان در «بازداشتگاه فدرال لویسبورگ» محکوم شد، اما تنها پنج سال از این حکم را گذراند و در آوریل ۱۹۷۸ آزاد شد. او در سال‌های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۶ به دلیل نقض آزادی مشروط دوباره زندانی شد و نهایتاً در آوریل ۱۹۸۷ آزاد گردید.

## زندگی پس از آزادی

پس از آزادی، ویتوویچ زندگی نسبتاً منزوی‌ای داشت. ادن که در طول دوران زندان ویتوویچ گهگاه به ملاقات او می‌رفت، در سال ۱۹۸۷ بر اثر ذات‌الریه ناشی از ایدز درگذشت. ویتوویچ تا پایان عمر در نیویورک زندگی کرد و در ۲ ژانویه ۲۰۰۶ در سن ۶۰ سالگی درگذشت.

## در فرهنگ عامه

ماجرای سرقت بانک توسط ویتوویچ الهام‌بخش فیلم بعدازظهر سگی (Dog Day Afternoon) به کارگردانی سیدنی لومت و بازی آل پاچینو در نقش شخصیت اصلی شد. این فیلم در سال ۱۹۷۵ منتشر شد و به‌عنوان یکی از آثار برجسته سینمای دهه ۷۰ شناخته می‌شود.

در سال‌های بعد، مستندی با عنوان *The Dog* درباره زندگی ویتوویچ ساخته شد که به بررسی ابعاد شخصی، اجتماعی و روانی این رویداد پرداخت.

## منابع

* 

رده:افراد آمریکایی ایتالیایی‌تبار
رده:افراد آمریکایی لهستانی‌تبار
رده:اهالی منهتن
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در نیویورک
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل نیویورک (ایالت)
رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:سارقان بانک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سربازان ارتش ایالات متحده
رده:مردان دوجنس‌گرا
رده:نظامیان ال‌جی‌بی‌تی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جمهوری‌خواهان اهل نیویورک (ایالت)