پروتکل دو

thumb|left|260px|این نقشه وضعیت پروتکل را در کشورهای مختلف از زوئیه ۲۰۲۰ نشان می‌دهد.:
**پروتکل دو** پروتکل اصلاحیه ۱۹۷۷ کنوانسیون ژنو در مورد حمایت از قربانیان درگیری‌های مسلحانه غیر بین‌المللی است و حقوق بین‌المللی خاصی را تعریف می‌کند. این قوانین تلاش می‌کنند از قربانیان درگیری‌های مسلحانه داخلی که در مرزهای یک کشور واحد اتفاق می‌افتد، محافظت بهتری داشته باشند. دامنه این قوانین به دلیل احترام به حقوق و وظایف حاکمیت دولت‌های ملی از سایر کنوانسیون‌های ژنو محدودتر است.

از ژوئیه سال ۲۰۲۵ تا کنون این پروتکل توسط ۱۷۰ کشور تصویب شده‌است. ایالات متحده، هند، پاکستان، ترکیه، ایران، عراق، سوریه و اسرائیل استثنائات قابل توجه هستند. با این حال، ایالات متحده، ایران و پاکستان آن را در ۱۲ دسامبر ۱۹۷۷ امضا کردند، که بیانگر تمایل اقدام در جهت تصویب آن است.  امضای ایرانی قبل از انقلاب سال ۱۹۷۹ ایران داده شده‌است.

## معرفی
پس از جنگ جهانی دوم در سال۱۹۴۹، هنگامی که کنوانسیون‌های ژنو به روز شدند، قانون بین‌المللی درگیری مسلحانه به‌طور تاریخی به بیانیه‌های سنتی جنگ بین ملت‌ها پرداخت. نمایندگان تلاش کردند تا حداقل استانداردهای انسانی مشخصی را برای شرایطی که دارای تمام ویژگی‌های جنگ است، بدون اینکه یک جنگ بین‌المللی در میان باشد، تعریف کنند.

این مذاکرات منجر به ماده ۳، مشترک در هر چهار معاهده اساسی کنوانسیون ژنو در سال ۱۹۴۹ شد.
ماده ۳ مشترک شامل درگیری‌های مسلحانه است که دارای ویژگی بین‌المللی نیستند، اما در درون مرزهای یک کشور محدود می‌شود. این ماده حفاظت محدودی را برای قربانیان فراهم می‌کند، از جمله:
*	با افرادی که هیچ گونه مشارکت فعال در درگیری‌ها ندارند، باید برخورد انسانی شود (از جمله افراد نظامی که به دلیل بیماری، جراحت یا بازداشت، دیگر فعالیت خود را از دست داده اند).
*	 مجروحان و بیماران باید جمع آوری و از آنها مراقبت شود.

تا دهه ۱۹۷۰، دیپلمات‌ها در تلاش بودند تا دربارهٔ توضیحات مختصر آنچه ماده ۳ می‌گوید مذاکره کنند و دامنه حقوق بین‌الملل را تا دربرگیری حقوق مضاعف بشردوستانه در زمینه درگیری‌های داخلی گسترش دهند. این تلاش‌ها پروتکل دوم کنوانسیون‌های ژنو را نتیجه داد. بحث دربارهٔ این پروتکل بر دو ایده متضاد متمرکز شد. اول، اینکه برای قربانی تمایز گذاشتن بین درگیری‌های مسلحانه داخلی و درگیری‌های بین‌المللی موضوعی مصنوعی و ساختگی است. اصول بشردوستانه باید صرف نظر از هویت رزمندگان اعمال شود. دوم، قانون بین‌الملل در موارد غیر بین‌المللی اعمال نمی‌شود. هر ملتی در درون مرزهای خود حاکمیت دارد و نمی‌باید قضاوت و دستور از سایر کشورها را بپذیرد.

## جستارهای وابسته
کنوانسیون ژنو

کنوانسیون اول ژنو& در مورد درمان مجروحین در میدان جنگ.

کنوانسیون دوم ژنو، در مورد درمان مجروحین جنگ دریایی.

کنوانسیون چهارم ژنو، در نپرد درمان افراد غیر نظامی در زمان جنگ.

پروتکل یک، اصلاحیه ۱۹۷۷ که در مورد حمایت از قربانیان در درگیری‌های بین‌المللی به کار گرفته شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* Committee of the Red Cross: Full text of Protocol II with commentaries
* List of countries that have ratified Protocol II
* List of countries that have signed but not yet ratified Protocol II
* International Review of the Red Cross, 1997 – No. 320 Special issue: 20th anniversary of the 1977 Additional Protocols
* President Reagan's message to the Senate on Protocols I & II 

رده:پیمان‌های کنترل تسلیحات
رده:قلمروهای گسترش‌یافته به گرینلند
رده:کنوانسیون ژنو
رده:معاهده‌های آرژانتین
رده:معاهده‌های آفریقای جنوبی
رده:معاهده‌های آلبانی
رده:معاهده‌های آلمان
رده:معاهده‌های آنتیگوآ و باربودا
رده:معاهده‌های اتحاد شوروی
رده:معاهده‌های کومور
رده:معاهده‌های اتریش
رده:معاهده‌های اردن
رده:معاهده‌های ارمنستان
رده:معاهده‌های اروگوئه
رده:معاهده‌های ازبکستان
رده:معاهده‌های اسپانیا
رده:معاهده‌های استرالیا
رده:معاهده‌های استونی
رده:معاهده‌های اسلواکی
رده:معاهده‌های اسلوونی
رده:معاهده‌های اسواتینی
رده:معاهده‌های افغانستان
رده:معاهده‌های اکوادور
رده:معاهده‌های الجزایر
رده:معاهده‌های السالوادور
رده:معاهده‌های امارات متحده عربی
رده:معاهده‌های اوگاندا
رده:معاهده‌های ایالات فدرال میکرونزی
رده:معاهده‌های ایتالیا
رده:معاهده‌های ایرلند
رده:معاهده‌های ایسلند
رده:معاهده‌های باربادوس
رده:معاهده‌های باهاما
رده:معاهده‌های بحرین
رده:معاهده‌های برزیل
رده:معاهده‌های برونئی
رده:معاهده‌های بریتانیا
رده:معاهده‌های بلژیک
رده:معاهده‌های بلیز
رده:معاهده‌های بنگلادش
رده:معاهده‌های بوتسوانا
رده:معاهده‌های بورکینافاسو
رده:معاهده‌های بوروندی
رده:معاهده‌های بوسنی و هرزگوین
رده:معاهده‌های بولیوی
رده:معاهده‌های پاراگوئه
رده:معاهده‌های پالائو
رده:معاهده‌های پاناما
رده:معاهده‌های پرتغال
رده:معاهده‌های پرو
رده:معاهده‌های تاجیکستان
رده:معاهده‌های تانزانیا
رده:معاهده‌های ترکمنستان
رده:معاهده‌های ترینیداد و توباگو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به آنتیل هلند
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به برمودا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جرزی
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جزایر پیت‌کرن
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فارو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فالکلند
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر کیمن
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جزیره من
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به سنت هلن، اسنشن و تریستان دا کونا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به مونتسرات
رده:معاهده‌های توگو
رده:معاهده‌های تونس
رده:معاهده‌های تونگا
رده:معاهده‌های تیمور شرقی
رده:معاهده‌های جامائیکا
رده:معاهده‌های جزایر سلیمان
رده:معاهده‌های جزایر کوک
رده:معاهده‌های جماهیر عربی لیبی
رده:معاهده‌های جمهوری آفریقای مرکزی
رده:معاهده‌های جمهوری چک
رده:معاهده‌های جمهوری خلق آنگولا
رده:معاهده‌های جمهوری خلق بلغارستان
رده:معاهده‌های جمهوری خلق بنین
رده:معاهده‌های جمهوری خلق چین
رده:معاهده‌های جمهوری خلق مجارستان
رده:معاهده‌های جمهوری خلق موزامبیک
رده:معاهده‌های جمهوری دموکراتیک کنگو
رده:معاهده‌های جمهوری دومینیکن
رده:معاهده‌های جمهوری سودان (۱۹۸۵–۲۰۱۱ میلادی)
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی اوکراین شوروی
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی بلاروس شوروی
رده:معاهده‌های جمهوری کنگو
رده:معاهده‌های جیبوتی
رده:معاهده‌های چاد
رده:معاهده‌های چکسلواکی
رده:معاهده‌های دانمارک
رده:معاهده‌های دماغه سبز
رده:معاهده‌های دولت انتقالی اتیوپی
رده:معاهده‌های فلسطین
رده:معاهده‌های دومینیکا
رده:معاهده‌های رواندا
رده:معاهده‌های رومانی
رده:معاهده‌های زئیر
رده:معاهده‌های زامبیا
رده:معاهده‌های زیمبابوه
رده:معاهده‌های ژاپن
رده:معاهده‌های سائوتومه و پرنسیپ
رده:معاهده‌های ساحل عاج
رده:معاهده‌های ساموآ
رده:معاهده‌های سان مارینو
رده:معاهده‌های سریر مقدس
رده:معاهده‌های سنت کیتس و نویس
رده:معاهده‌های سنت لوسیا
رده:معاهده‌های سنت وینسنت و گرنادین‌ها
رده:معاهده‌های سنگال
رده:معاهده‌های سوئد
رده:معاهده‌های سوئیس
رده:معاهده‌های سودان جنوبی
رده:معاهده‌های سورینام
رده:معاهده‌های سیرالئون
رده:معاهده‌های سیشل
رده:معاهده‌های شیلی
رده:معاهده‌های صربستان و مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های عربستان سعودی
رده:معاهده‌های عمان
رده:معاهده‌های غنا
رده:معاهده‌های فرانسه
رده:معاهده‌های فنلاند
رده:معاهده‌های فیجی
رده:معاهده‌های فیلیپین
رده:معاهده‌های قبرس
رده:معاهده‌های قرقیزستان
رده:معاهده‌های قزاقستان
رده:معاهده‌های قطر
رده:معاهده‌های کاستاریکا
رده:معاهده‌های کامبوج
رده:معاهده‌های کامرون
رده:معاهده‌های کانادا
رده:معاهده‌های کرواسی
رده:معاهده‌های کره جنوبی
رده:معاهده‌های کلمبیا
رده:معاهده‌های کنیا
رده:معاهده‌های کوبا
رده:معاهده‌های کویت
رده:معاهده‌های گابن
رده:معاهده‌های گامبیا
رده:معاهده‌های گرجستان
رده:معاهده‌های گرنادا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به آروبا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به آنگویلا
رده:معاهده‌های گواتمالا
رده:معاهده‌های گویان
رده:معاهده‌های گینه استوایی
رده:معاهده‌های گینه بیسائو
رده:معاهده‌های گینه
رده:معاهده‌های لائوس
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:معاهده‌های لبنان
رده:معاهده‌های لتونی
رده:معاهده‌های لسوتو
رده:معاهده‌های لوکزامبورگ
رده:معاهده‌های لهستان
رده:معاهده‌های لیبریا
رده:معاهده‌های لیتوانی
رده:معاهده‌های لیختن‌اشتاین
رده:معاهده‌های ماداگاسکار
رده:معاهده‌های مالاوی
رده:معاهده‌های مالت
رده:معاهده‌های مالدیو
رده:معاهده‌های مالی
رده:معاهده‌های مراکش
رده:معاهده‌های مصر
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:معاهده‌های مغولستان
رده:معاهده‌های مقدونیه شمالی
رده:معاهده‌های موریتانی
رده:معاهده‌های موریس
رده:معاهده‌های مولداوی
رده:معاهده‌های موناکو
رده:معاهده‌های مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های نائورو
رده:معاهده‌های نامیبیا
رده:معاهده‌های نروژ
رده:معاهده‌های نیجر
رده:معاهده‌های نیجریه
رده:معاهده‌های نیکاراگوئه
رده:معاهده‌های نیوزیلند
رده:معاهده‌های وانواتو
رده:معاهده‌های ونزوئلا
رده:معاهده‌های هائیتی
رده:معاهده‌های هلند
رده:معاهده‌های هندوراس
رده:معاهده‌های یمن
رده:معاهده‌های یوگسلاوی
رده:معاهده‌های یونان