رندی تورن‌هیل

**رندی تورنهیل** (؛ زادهٔ ۱۹۴۴) دانشمند در زمینه روان‌شناسی فرگشتی و حشره‌شناسی اهل ایالات متحده آمریکا است.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه هومبولت شده است.

## [[رندی تورن‌هیل]] و فرضیه استرس انگل
رندی تورن‌هیل با ارائه «فرضیه استرس انگل»، دین را بخشی از «سیستم ایمنی رفتاری» انسان می‌داند. او استدلال می‌کند که در محیط‌های با آلودگی پاتوژنیِ بالا، جوامعی که تمایلات مذهبی محافظه‌کارانه و بیگانه‌ستیز داشتند، شانس بقای بیشتری داشتند؛ زیرا این باورها با ایجاد ممنوعیت‌های شدید برای ارتباط با غریبه‌ها (ناقلان احتمالی بیماری‌های ناشناخته) و تأکید بر رعایت دقیق آداب طهارت، مانع از گسترش اپیدمی‌ها می‌شدند. تورن‌هیل استدلال می‌کند که روایت‌های مذهبی دربارهٔ نابودیِ کانون‌هایِ جمعیتی را می‌توان به عنوان هشدارهایِ فرگشتی در برابر شیوعِ اپیدمی‌هایِ ویرانگر تعبیر کرد. در این دیدگاه، «عذاب الهی» در واقع بازنماییِ نمادینِ پیامدهایِ بیولوژیکِ ناشی از تراکمِ جمعیت و رفتارهایِ پرخطر در محیط‌هایِ آلوده به انگل است که جوامع باستانی با استفاده از ابزارِ دین، پیروان خود را از آن‌ها منع می‌کردند.

تورن‌هیل استدلال می‌کند که نظام‌های مذهبیِ سخت‌گیرانه (مانند نظام کاست در هند یا قوانین طهارت در ادیان ابراهیمی) واکنشی فرگشتی به شدتِ شیوع انگل‌ها در محیط بوده‌اند. او معتقد است مفاهیمی نظیر «نجاست» و «گناهِ تماسی»، در واقع برچسب‌هایِ مذهبی برایِ عواملِ بیماری‌زایی هستند که بقایِ قبیله را تهدید می‌کردند. این «سیستم ایمنی رفتاری» با تقدس‌بخشی به جداسازیِ اجتماعی، مانع از تعامل با غریبه‌ها و گروه‌هایی می‌شد که پتانسیلِ ناقلِ بیماری بودن را داشتند.
[230px|بندانگشتی|«فرار از سدوم» اثر [ماتیاس استوم؛ نمادی از نابودی شهرهای گناهکار. برخی پژوهشگران نظیر رندی تورنهیل، تحریم‌های شدید مذهبی علیه رفتارهای جنسی در داستان سدوم و عموره و سرنوشت «قوم لوط» را در چارچوب «نظریه فشار انگل» تحلیل می‌کنند. طبق این دیدگاه، ادیان با برچسب زدن به رفتارهای پرخطر به عنوان «گناه»، در واقع یک سیستم ایمنیِ رفتاری برای کاهشِ ریسکِ شیوعِ بیماری‌های مقاربتی در جوامع باستانی ایجاد می‌کردند.]]

تمرکز تورن‌هیل بر مفاهیمی نظیر «پرهیز از ناپاکی» در ادیان است. او معتقد است قوانینی همچون ممنوعیت‌های مربوط به قاعدگی (مانند نیده در یهودیت) یا محدودیت‌های شدید ازدواج با غیریهودیان، در واقع راهکارهای غیرارادیِ فرگشتی برای «فاصله‌گذاری اجتماعی» و حفظ سلامت بیولوژیک قبیله بوده‌اند که در قالب فرامین الهی تقدس یافته‌اند.

او بر ممنوعیت‌های مربوط به طهارت (نیده) و تجاوز تمرکز دارد. تورن‌هیل معتقد است جوامع باستانی در مناطق با آلودگی بالا، قوانینی برای «اجتناب از پاتوژن‌ها» وضع می‌کردند. ممنوعیت رابطه در زمان قاعدگی یا با غیریهودیان (که ممکن بود ناقل بیماری‌های ناشناخته باشند)، یک سیستم دفاعی رفتاری برای حفظ سلامت بیولوژیک نسل بوده است.

نقد اصلی به تورن‌هیل این است که او دین را صرفاً به یک «پاسخِ بهداشتیِ فرگشتی» تقلیل می‌دهد و ابعادِ غنیِ فرهنگی و فلسفیِ آن را نادیده می‌گیرد. منتقدان استدلال می‌کنند که اگرچه محافظه‌کاریِ مذهبی ممکن است در محیط‌های آلوده به انگل افزایش یابد، اما این فرضیه نمی‌تواند توضیح دهد که چرا ادیان به جایِ صرفِ رعایتِ پروتکل‌های بهداشتی، به خلقِ جهان‌بینی‌هایِ پیچیده و اسطوره‌هایِ کیهانی می‌پردازند که بسیار فراتر از نیازهایِ سیستمِ ایمنیِ رفتاری هستند.

## جستارهای وابسته
* روان‌شناسی فرگشتی دین

## منابع

رده:استادان دانشگاه میشیگان
رده:افراد زنده
رده:پژوهشگران روان‌شناسی فرگشتی دین
رده:حشره‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه میشیگان
رده:زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:نویسندگان اهل آلاباما