جغرافیای آلاسکا

چپ|280px|بندانگشتی|مقایسه نمایش آلاسکا بر روی نقشه‌های و پهنه واقعی آن در مقایسه با خاک آمریکا.
آلاسکا  یکی از ۵۰ ایالت در کشور ایالات متحده آمریکا است. آلاسکا در شمال‌غربی‌ترین نقطهٔ آمریکای شمالی قرار دارد و از طریق تنگه برینگ تنها چند ده کیلومتر با روسیه فاصله دارد. 

از آنجا که سرزمین آلاسکا تا نیم‌کره شرقی گسترش می‌یابد، آن را می‌توان هم غربی‌ترین و هم شرقی‌ترین ایالت ایالات متحده آمریکا به‌شمار آورد.

آلاسکا از شرق با ایالت‌های یوکان و بریتیش کلمبیای کانادا، از جنوب با خلیج آلاسکا و اقیانوس آرام، از غرب با روسیه (ناحیه خودگردان چوکوتکا)، دریای برینگ، تنگه برینگ و دریای چوکچی و از سوی شمال با دریای بوفورت و اقیانوس منجمد شمالی هم‌مرز است. 

آلاسکا شمالی‌ترین ایالت ایالات متحده هم هست. آلاسکا با مساحت ۱٬۴۷۷٬۳۰۰ کیلومتر مربع، از نظر مساحت بزرگترین ایالت در ایالات متحده است. ایالت بزرگ بعدی آمریکا یعنی تگزاس، نصف آلاسکا مساحت دارد. آلاسکا کمی بزرگتر از ایران اما کمی کوچکتر از لیبی است.
چپ|280px|بندانگشتی|نقشه ناهمواری‌های آلاسکا.
آلاسکا در کنار هاوایی، یکی از دو ایالت از کشور ایالات متحده است که با ایالت دیگری همسایه نیست. آلاسکا به صورت یک برون‌بوم از ایالات متحده است و با بقیه خاک این کشور پیوستگی ندارد.

برای رفتن از آلاسکا به نزدیک‌ترین ایالت دیگر آمریکا، یعنی ایالت واشینگتن، باید از حدود ۸۰۰ کیلومتر از خاک کانادا گذشت. آلاسکا و هاوایی همچنین تنها ایالت‌های آمریکا هستند که مرکز آن‌ها تنها با کشتی یا هواپیما قابل دسترسی است. هیچ جاده‌ای جونو، مرکز ایالت آلاسکا، را به بقیه قاره متصل نمی‌کند. خط ساحلی اقیانوسی در آلاسکا بیش از سایر ایالات آمریکا است.  
[بندانگشتی|[رشته‌کوه بروکس در شمال آلاسکا]]

بخش‌های داخلی و شمالی آلاسکا از نظر جغرافیایی و زیست‌محیطی ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند. نواحی داخلی آلاسکا به دلیل فاصلهٔ بسیار زیاد از دیگر بخش‌های کشور، شرایط سخت اقلیمی، وجود لایهٔ منجمد دائمی خاک و نبود شبکهٔ ارتباطی گسترده، جمعیتی پراکنده و اندک دارند. شمال آلاسکا نیز با سرمای شدید، سرددشت‌های گسترده و یخبندان دائمی شناخته می‌شود. در این بخش، رشته‌کوه بروکس مرز طبیعی مهمی به‌شمار می‌آید که جریان آب‌ها را تقسیم می‌کند و زیست‌بوم‌های متفاوتی را از یکدیگر جدا می‌سازد. افزون بر این، آلاسکا بخشی از کمربند آتش‌فشانی اقیانوس آرام است و تعداد زیادی آتش‌فشان دارد که برخی از آن‌ها فعال‌اند. یخبندان دائمی در بخش بزرگی از ایالت موجب دشواری‌های فراوان در ساخت‌وساز، جابه‌جایی خاک و نیاز به تدابیر ویژه در طراحی سازه‌ها شده و همچنین پیامدهای زیست‌محیطی قابل‌توجهی به همراه دارد.

## اهمیت جغرافیایی

نزدیکی آلاسکا به آسیا، آن را به نقطه‌ای کلیدی در روابط ژئوپولیتیکی آمریکا و روسیه تبدیل کرده است. در دوران جنگ سرد، پایگاه‌های نظامی آلاسکا نقش مهمی در دفاع هوایی و موشکی ایالات متحده داشتند و امروز نیز ارزش راهبردی خود را حفظ کرده‌اند.

جغرافیای آلاسکا سرشار از ذخایر نفت و گاز (به‌ویژه در خلیج پرودو)، معادن طلا، مس، روی و منابع جنگلی و شیلات است. این منابع، آلاسکا را به یکی از مراکز مهم انرژی و مواد اولیه در آمریکا تبدیل کرده‌اند. نفت و گاز آلاسکا نقشی اساسی در اقتصاد ایالت و حتی امنیت انرژی ایالات متحده داشته است.

به‌رغم شرایط سخت، آلاسکا از نظر تنوع زیستی یکی از غنی‌ترین مناطق آمریکاست. از یخچال‌های طبیعی و کوه‌های بلند گرفته تا توندرا (سرددشت) و جنگل‌های بارانی معتدل، این ایالت مجموعه‌ای بی‌نظیر از زیست‌بوم‌ها دارد. 

کوه‌های بلند مانند دنالی (بلندترین قلهٔ آمریکای شمالی)، یخچال‌ها، خلیج‌ها و پارک‌های ملی، آلاسکا را به مقصدی برای گردشگری ماجراجویانه، کوه‌نوردی، ماهیگیری، قایقرانی و تماشای حیات وحش تبدیل کرده است.

به دلیل نزدیکی به قطب شمال و وجود لایه‌های یخ و توندرا، آلاسکا برای مطالعهٔ تغییرات اقلیمی، ذوب یخ‌های دائمی و پیامدهای گرمایش زمین اهمیت علمی ویژه‌ای دارد. بسیاری از پژوهش‌های بین‌المللی دربارهٔ تغییرات آب‌وهوایی در این منطقه انجام می‌شوند.

با وجود جمعیت کم، آلاسکا یکی از معدود ایالت‌هایی است که ساکنانش سود مستقیم از منابع طبیعی دریافت می‌کنند (پرداخت سود سالانه از «صندوق دائمی آلاسکا»). این ویژگی، نمونه‌ای نادر از تقسیم مستقیم ثروت ناشی از منابع طبیعی بین مردم است.

## یخسارها
[بندانگشتی|[یخ‌پهنه یاکوتات]]

آلاسکا ۳٫۵ میلیون دریاچه ۲۰ هکتاری یا بزرگتر را در خود جای داده‌است. سرزمین‌های مردابی و تالاب‌های یخ‌زده ۴۸۷٬۷۰۰ کیلومتر مربع از خاک آن را پوشش می‌دهد (بیشتر در مناطق دشتی شمالی، غربی و جنوب غربی). آب منجمد، به صورت یخ یخچالی، حدود ۴۱۰۰۰ کیلومتر مربع از این  سرزمین و ۳۱۰۰ کیلومتر مربع از منطقه جزر و مدی آن را پوشش می‌دهد. مجموعه یخچال‌های برینگ در نزدیکی مرز جنوب شرقی با یوکان کانادا ۲۲۵۰ مایل مربع مساحت دارد.

## جغرافیای خشن و جمعیت غیر دائمی
بندانگشتی|ساتون، آلاسکا
آلاسکا با وجود وسعت زیاد، زیبایی‌های طبیعی و پرداخت سود سهام «صندوق دائمی آلاسکا» به ساکنانش، جمعیت اندکی دارد. این موضوع ناشی از مجموعه‌ای از عوامل جغرافیایی، تاریخی، اقتصادی و اجتماعی است.

جمعیت آلاسکا تقریباً ۷۴۱٬۱۴۷ نفر تا ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ برآورد شده است. جمعیت شهر جونو، مرکز ایالت آلاسکا، حدود ۳۱٬۵۷۲ نفر در سال ۲۰۲۴ گزارش شده است. 

آلاسکا بیش از دو برابر ایالت تگزاس وسعت دارد و همین گستردگی موجب فاصله‌های بسیار زیاد میان مراکز اصلی جمعیت شده است. محدودیت زیرساخت‌های جاده‌ای، اتکای شدید به ترابری هوایی و دریایی را ضروری ساخته که هزینه‌ها را بالا برده و مسائل لجستیکی پیچیده‌ای ایجاد می‌کند. سیمای طبیعی این ایالت نیز خشن است؛ رشته‌کوه‌های عظیمی مانند رشته‌کوه آلاسکا با قلۀ دنالی همچون سدهایی بزرگ عمل کرده و آب‌وهوا را شکل می‌دهند. بخش بزرگی از شمال و غرب آلاسکا از توندرا پوشیده شده که وجود لایۀ منجمد دائمی در آن، ساخت‌وساز و کشاورزی را به دلیل جابه‌جایی مداوم زمین دشوار می‌کند.
بندانگشتی|نقشه تراکم جمعیت در آلاسکا

شرایط آب‌وهوایی نیز زندگی در آلاسکا را چالش‌برانگیز کرده است. زمستان‌های طولانی، تاریک و بسیار سرد، با دماهایی که در فیربنکس به منفی ۴۰ درجۀ فارنهایت می‌رسد، همراه با شب قطبی در شمال که بیش از ۶۰ روز خورشید طلوع نمی‌کند، فشار روانی زیادی به ساکنان وارد می‌کند. در مقابل، تابستان‌ها خورشید نیمه‌شب می‌تواند چرخه‌های خواب را مختل کند.

تاریخ این سرزمین نیز بر الگوی جمعیتی آن اثر گذاشته است. نخستین مردمان آلاسکا با مهارت‌های خاص بقا در طبیعت، جوامعی کوچک و پراکنده داشتند. در اواسط قرن هجدهم، ورود روس‌ها برای بهره‌برداری از پوست سمور دریایی منجر به استثمار و بیماری گسترده در میان بومیان، به‌ویژه آلیوت‌ها شد. خرید آلاسکا توسط ایالات متحده در سال ۱۸۶۷ با ۷.۲ میلیون دلار، که در آن زمان «حماقت سوارد» خوانده می‌شد، آغازگر دورۀ جدیدی بود. تب طلای کلوندایک در ۱۸۹۶ و سپس کشف نفت در خلیج پرودو در ۱۹۶۸ سرمایه و جمعیت موقتی را به منطقه کشاند، اما بیشتر با ذهنیت «بیا، پولدار شو، برو» همراه بود تا سکونت پایدار.

از نظر اقتصادی، هرچند صندوق دائمی آلاسکا از محل درآمدهای نفتی سود سهام سالانه به ساکنان پرداخت می‌کند و در این ایالت مالیات بر درآمد یا فروش وجود ندارد، اما وابستگی شدید به صنعت نفت مانع تنوع‌بخشی به بازار کار شده است. این مسئله همراه با هزینۀ بالای زندگی، ناشی از حمل کالا با کشتی یا هواپیما، موجب شده است که کالاهای اساسی سه تا چهار برابر گران‌تر از ایالت‌های دیگر باشند. سود سهام صندوق نیز غالباً فقط هزینه‌های روزمره خانواده‌ها را جبران می‌کند.

چالش‌های زندگی مدرن مانند دسترسی محدود به مراقبت‌های بهداشتی تخصصی و بازار کاری که عمدتاً به نفت و گاز متکی است، فرصت‌های شغلی پایدار برای حرفه‌های دیگر را کاهش داده است. بسیاری از افراد برای مشاغل پردرآمد کوتاه‌مدت به آلاسکا می‌آیند و نه برای ساختن یک زندگی چندنسلی.

## بزرگ‌ترین‌ها
بندانگشتی
بلندترین کوه در آلاسکا دنالی (کوه مک‌کینلی) است که با ۶۱۹۳ متر بلندترین کوه آمریکای شمالی نیز هست. آلاسکا دارای ۳۹ رشته‌کوه است که ۱۷ چکاد از ۲۰ قله مرتفع ایالات متحده را در خود دارند.

بزرگترین دریاچه آب شیرین طبیعی آلاسکا، ایلیامنا نام دارد که ۲۶۰۰ کیلومتر مربع را می‌پوشاند. به جز بیش از ۳ میلیون دریاچه کوچک، آلاسکا دارای ۹۴ دریاچه نسبتاً بزرگ‌تر نیز می‌باشد.

بیش از ۳۰۰۰ رودخانه در این ایالت وجود دارد. طولانی‌ترین رودخانه ایالت آلاسکا رود یوکان است. رودخانه یوکان از نظر طول پس از رودخانه‌های می‌سی‌سی‌پی و میسوری، در رده سوم رودخانه‌های آمریکا قرار دارد.

بزرگترین جزیره آن، کودیاک است در خلیج آلاسکا. در این ایالت ۱۸۰۰ جزیره نام‌گذاری‌شده وجود دارد که ۱۰۰۰ مورد از آنها در جنوب شرقی آلاسکا واقع شده‌اند. پرجمعیت‌ترین شهر آلاسکا انکوریج است با ۲۵۰٬۰۰۶ نفر (برآورد ۱۹۹۴) جمعیت. پهناورترین شهر آلاسکا، سیتکا است و پس از آن جونو در جایگاه دوم قرار دارد.

## آب‌وهوا
آلاسکا دارای آب و هوای گوناگونی است که تحت تأثیر جریان اقیانوس‌ها پدید آمده‌است. سواحل غربی زیر تاثیر جریان دریایی آلاسکا است که آب‌های نسبتاً گرم اقیانوس آرام را به سمت شمال و غرب در امتداد جزایر جنوبی آلیوت همراه می‌آورند. آن آب‌های گرم اقیانوسی وارد دریای برینگ می‌شوند و سپس در امتداد ساحل شمالی آلیوتی‌ها به سمت شرق جریان می‌یابند. آمیختن این آب گرم با آب سرد دریای برینگ باعث ایجاد یک کانون کم‌فشار جوی می‌شود که به «کم‌فشار آلیوتی» معروف است. از طرف دیگر، ساحل رو به قطب شمال آلاسکا زیر تاثیر یک جریان اقیانوسی سرد رو به غرب قرار دارد.

در حالی که هوا در آلاسکا مقداری غیرقابل پیش‌بینی است اما فصل تابستان (اواسط ژوئن تا اواسط اوت) معمولاً معتدل‌ترین و گرم‌ترین زمان سال است، به‌ویژه در مناطق داخلی که دما می‌تواند به بیش از ۲۷ درجه سانتی‌گراد برسد. در شهر فربنکس دما در این ماه‌ها حتی به ۳۳ درجه هم می‌رسد. دمای عصر و شامگاه در آلاسکا در تابستان نیز معمولاً خنک است.

نواحی جنوبی و کرانه‌ای آلاسکا در بعضی از سال‌ها ابری همراه با رگبار است با دمای متوسط تابستان بین ۴ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد. دمای زمستان در آلاسکا از نوامبر تا مارس از منفی ۱۸ تا منفی ۳۵ درجه سانتی‌گراد است. در حالی که ممکن است طی تمام تابستان در آلاسکا باران ببارد، ماه مه اغلب خشک‌ترین ماه و سپتامبر به‌طور معمول مرطوب‌ترین ماه این ایالت به‌شمار می‌آید.

ترجمهٔ متن به فارسی با حفظ قالب ویکی‌پدیایی:

## مناطق
بندانگشتی|هیچ منبع رسمی‌ای برای تعریف مناطق آلاسکا وجود ندارد، اما چند نام منطقه‌ای به طور رایج استفاده می‌شود. این نقشه، مناطق را بر اساس مرزهای بخش‌ها و نواحی سرشماری موجود در آلاسکا نشان می‌دهد. این مناطق عبارت‌اند از: آلاسکای شمالی (ارغوانی)، آلاسکای داخلی (زرد)، آلاسکای جنوب‌غربی (آبی)، آلاسکای جنوب‌مرکزی (قرمز) و آلاسکای جنوب‌شرقی (سبز).

جنوب مرکزی آلاسکا ناحیهٔ ساحلی جنوبی است و بیشتر جمعیت ایالت را در خود جای داده است. انکوریج و بسیاری از شهرهای در حال رشد مانند پالمر و واسیلا در این منطقه قرار دارند. کارخانه‌های صنعتی نفت، حمل‌ونقل، گردشگری و دو پایگاه نظامی هستهٔ اقتصاد این بخش را تشکیل می‌دهند.

پن‌هندل آلاسکا یا جنوب‌شرقی آلاسکا، محل استقرار بسیاری از شهرهای بزرگ آلاسکا از جمله جونو، پایتخت ایالت است. این منطقه دارای یخچال‌های ساحلی و جنگل‌های گسترده است. گردشگری، ماهیگیری، جنگلداری و دولت ایالتی ستون‌های اصلی اقتصاد آن هستند.

جنوب‌غربی آلاسکا عمدتاً ساحلی است و در مرز اقیانوس آرام و دریای برینگ قرار دارد. این منطقه کم‌جمعیت بوده و به شبکهٔ جاده‌ای متصل نیست، اما برای صنعت ماهیگیری اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. نیمی از کل ماهی صیدشده در غرب آمریکا از دریای برینگ به دست می‌آید و خلیج بریستول بزرگ‌ترین ذخیرۀ آزادماهی جورابی در جهان را دارد. این منطقه شامل پارک‌های ملی کاتمائی و لیک کلارک و همچنین پناهگاه‌های متعدد حیات‌وحش است. جنوب‌غربی آلاسکا بخش غربی ورودی کوک، خلیج بریستول و حوزه‌های آبریز آن، شبه‌جزیره آلاسکا و جزایر آلیوتی را دربر می‌گیرد. این منطقه به دلیل آب‌وهوای بارانی و طوفانی، چشم‌اندازهای توندرا و جمعیت‌های بزرگ ماهی آزاد، خرس قهوه‌ای، کاریبو، پرندگان و پستانداران دریایی شناخته می‌شود.

آلاسکای داخلی محل شهر فربنکس است. جغرافیای آن با رودهای بزرگ شاخه‌شاخه مانند رود یوکان و رود کوسکوکوئیم، سرزمین‌های توندرای قطب شمال و خطوط ساحلی مشخص می‌شود.

بوش آلاسکا به طور معمول به هر منطقه‌ای از ایالت گفته می‌شود که به شبکهٔ جاده‌ای آمریکای شمالی متصل نیست و دسترسی آسانی به سامانهٔ کشتی‌رانی ایالتی ندارد. این بخش دورافتاده و کم‌جمعیت ایالت، شامل ۳۸۰ روستای بومی و شهرهای کوچک مانند نوم، بتل، کوتزبوی و مشهورترین آن‌ها اوتکیاگوییک (شمالی‌ترین شهر ایالات متحده) است. گوشهٔ شمال‌شرقی آلاسکا پوشیده از پناهگاه ملی حیات وحش قطب شمال است. بخش بزرگی از شمال‌غربی نیز توسط ذخیرۀ نفت ملی – آلاسکا پوشیده شده که حدود  وسعت دارد. قطب شمال دورافتاده‌ترین ناحیۀ آلاسکا به‌شمار می‌آید. در بخشی از ذخیرۀ نفت ملی – آلاسکا نقطه‌ای وجود دارد که  با نزدیک‌ترین شهر یا روستا فاصله دارد و دورترین نقطهٔ جغرافیایی از سکونت دائم در ایالات متحده به‌شمار می‌آید.

## نگارخانه

File:Beringia land bridge-noaagov.gif|پل خشکی برینگیا در دوران باستان.
File:RiversOfAlaska.png|رودخانه‌ها در آلاسکا.
File:057 - Juneau.jpg|شهر جونو، مرکز ایالت.
File:'Anchors Aweigh' - USS Anchorage leaves namesake port for first duty 130506-F-LX370-079.jpg|شهر انکوریج، پرجمعیت‌ترین در ایالت.
File:Mount McKinley and Denali National Park Road 2048px.jpg|دنالی (کوه مک‌کینلی) بلندترین کوه آمریکای شمالی. 


## جستارهای وابسته
* شبه‌جزیره آلاسکا
* خلیج بریستول

## منابع

* 
Geography By Geoff. "Why Living In Alaska Has Become Impossible." YouTube Video, 14:53. September 16, 2025. https://www.youtube.com/watch?v=h0Ddufg5Bfs

## پیوند به بیرون

رده:جغرافیای آلاسکا