پیشاتاریخ ایالات متحده

**[[تاریخ زمین‌شناسی آمریکای شمالی]]** شامل تاریخ زمین‌شناختی زمین و پیدایش حیات در آمریکای شمالی در بازه‌ای از زمان، از پیدایش زمین تا ظهور انسان و آغاز پیشاتاریخ است. در آغاز دیرینه‌زیستی، آنچه امروز آمریکای شمالی نامیده می‌شود، در واقع در نیم‌کره جنوبی قرار داشت. زیست دریایی در بسیاری از دریاهای این سرزمین شکوفا شده بود، اگرچه زیست خشکی هنوز تکامل نیافته بود. در اواخر دوران دیرینه‌زیستی، دریاها تا حد زیادی جای خود را به باتلاق‌هایی دادند که محل زندگی دوزیستان و خزندگان اولیه بودند. زمانی که قاره‌ها در پانگه‌آ گرد هم آمدند، شرایط خشک‌تری حاکم شد. هم‌کمانان پستانداران بر سرزمین مسلط شدند، تا آن‌که یک رویداد انقراض دسته‌جمعی به فرمانروایی آن‌ها پایان داد.

سپس تریاس، نخستین دورهٔ میانه‌زیستی، آغاز شد. دایناسورها تکامل یافتند و بر زیست‌بوم‌ها چیره شدند و به‌سرعت به ایالات متحده راه یافتند. به‌زودی پانگه‌آ شروع به گسستن کرد و آمریکای شمالی به‌سوی شمال و غرب حرکت کرد. در ژوراسیک پسین، دشت‌های سیلابی ایالت‌های غربی خانهٔ دایناسورهایی چون *[[آلوسور]]*، *[[آپاتوسور]]* و *[[استگوسور]]* بودند. در دوران کرتاسه، خلیج مکزیک گسترش یافت تا آنکه آمریکای شمالی را به دو نیمه تقسیم کرد. پلسیوسورها و موساسوریان در آب‌های آن شنا می‌کردند. در اواخر این دوران، خلیج رو به پس‌رفت گذاشت و دشت‌های ساحلی ایالت‌های غربی خانهٔ دایناسورهایی چون *[[ادمونتوسور]]*، *[[تریسراتوپس]]* و *[[تیرانوسوروس]]* شد. یک انقراض دسته‌جمعی دیگر به فرمانروایی دایناسورها پایان داد.

سپس نوزیستی آغاز شد. دریای داخلی کرتاسه به‌تدریج ناپدید شد و پستانداران شروع به سلطه یافتن بر خشکی کردند. در ائوسن، ایالت‌های غربی خانهٔ شترهای ابتدایی و اسب‌های کوچک، و همچنین گوشت‌دندان‌سانان درنده بودند. به‌زودی، پستانداران وارد اقیانوس‌ها شدند و نهنگ آغازین *[[باسیلوسور]]* در آب‌های ساحلی جنوب‌شرقی شنا کرد. کرگدن‌مانندهای تندرددان در الیگوسن بر داکوتای جنوبی مسلط بودند. از این نقطه به بعد، اقلیم ایالات متحده رو به خنکی رفت تا آنکه در پلیستوسن، یخچال‌های طبیعی گسترش یافتند. دندان‌خنجری‌ها، ماموت پشمالو، ماستودون و گرگ باستانی غول‌پیکر در سرزمین پرسه می‌زدند. انسان‌ها از طریق پل زمینی برینگ میان سیبری و آلاسکا وارد شدند و شاید در شکار این جانوران تا مرز انقراض، نقش داشته‌اند.

## پرکامبرین
[thumb|[سیانوباکتر|alt=]]
قدیمی‌ترین یوکاریوت شناخته‌شده حدود ۱٫۴ میلیارد سال پیش در دورهٔ پرکامبرین، نزدیک بک اسپرینگ در کالیفرنیا می‌زیستند. این جانداران فوتوسنتزکننده بودند و در نتیجهٔ فیزیولوژی خود، اکسیژن تولید می‌کردند. یوکاریوت‌های بک اسپرینگ و دیگر فوتوسنتزکنندگان پرکامبرین اکسیژنی آزاد کردند که اکنون جو زمین را قابل تنفس کرده است. بقایای سیانوباکتر پرکامبرین از این دوره، میان کاپر هاربور و ایگل هاربور در کرانهٔ دریاچه سوپریور در شبه‌جزیره علیای میشیگان حفظ شده‌اند. ظاهر شدن نخستین یاخته‌های یوکاریوت در سنگواره‌ها، با شواهدی از حیات پیچیدهٔ چندیاخته‌ای همراه بود. سنگ‌هایی در نوادا با قدمت یک میلیارد ساله، ردپایی را از کرم‌هایی که در رسوبات حفاری کرده‌اند، حفظ کرده‌اند. دیگر گونه‌های پیچیدهٔ زیستی پرکامبرین در کارولینای شمالی و آریزونا نیز حفظ شده‌اند.

## دیرینه‌زیستی
[thumb|''[الراتیا*|alt=]]
[[پیدازیستی]] پس از پرکامبرین آغاز شد. نخستین واحد مهم زمانی در آن، دورهٔ [[کامبرین]] از [[دیرینه‌زیستی]] بود. در آن هنگام، قاره‌های زمین چیدمانی متفاوت داشتند و به‌طور کلی کوچک‌تر از امروز بودند. بخش جنوب‌شرقی ایالات متحده به [[آمریکای جنوبی]] و [[آفریقا]] متصل بود و در عرض‌های جغرافیایی قطبی [[نیم‌کره جنوبی]] قرار داشت. ایالت‌های غربی نزدیک [[استوا]] بودند.

تمام [[زیست]] شناخته‌شده در [[کامبرین]]، [[آبزی]] بود، بنابراین نواحی بالاتر از سطح دریا در ایالات متحده کنونی، احتمالاً زمین‌های بی‌حاصل بودند. [[تریلوبیت]]‌ها رایج‌ترین جانوران در [[سنگواره|فسیل‌های]] کامبرین هستند. به‌ویژه، گونهٔ *الراتیا* در ناحیهٔ آنتلوپ اسپرینگ در یوتا برجسته است. [[کهن‌جامان]] [[اسفنج دریایی|اسفنج‌مانند]] در نوادا متداول بودند. [[بازوپایان]]، [[شکم‌پایان]] و [[اسفنج‌ها]] نیز از جانوران مهم دورهٔ کامبرین بودند. در پایان کامبرین، سطح دریا در اطراف آمریکای شمالی کاهش یافت. [[بوم‌سازگان]]‌های آب‌های کم‌عمق احتمالاً از میان رفتند. دورهٔ کامبرین با یک [[رویداد انقراض]] به پایان رسید. در سطح جهانی، [[بازوپایان]] و [[شکم‌پایان]] بخش زیادی از [[تنوع زیستی]] خود را از دست دادند، [[اسفنج‌ها]] حدود نیمی از [[تیره (زیست‌شناسی)|تیره]]‌های خود را از دست دادند و نزدیک به سه‌چهارم خانواده‌های تریلوبیت‌های آن دوران نیز ناپدید شدند.

== میانه‌زیستی ==
[[پرونده:Pangaea continents.svg|بندانگشتی|نقشه‌ای از [[پانگه‌آ]] با ترسیم قاره‌های امروزی|alt=]]
در بیشتر دوران [[تریاس]] از [[میانه‌زیستی]]، شرق ایالات متحده بخشی از درون‌قاره‌ای [[پانگه‌آ]] بود. این منطقه در آن زمان نزدیک [[استوا]] قرار داشت و به غرب [[اروپا]] و [[آفریقا]] متصل بود. اتحاد همهٔ قاره‌های زمین در یک توده‌قارهٔ واحد، نحوهٔ [[گردش]] [[اتمسفر|جو]] و اقیانوس‌ها را تغییر داد. این شرایط، اقلیمی گرم با فصل‌های مشخص را برای شرق ایالات متحده ایجاد کرد. بخش زیادی از کشور در عرض جغرافیایی حدود ۳۰ درجه شمالی قرار داشت، جایی که معمولاً فشار جوی بالا و بارش کم است. در تریاس پسین، بخش غربی ایالات متحده عمدتاً زیر آب دریا قرار داشت. در همان منطقه، فرایند [[کوه‌زایی]] و [[فعالیت آتشفشانی]] نیز در جریان بود.

دوران تریاس، دوره‌ای برای بازسازی [[زیست‌کره]]ٔ زمین پس از [[رویداد انقراض پرمین–تریاس]] بود. پس از آن انقراض، [[آمونیت]]‌ها یکی از نخستین گروه‌های [[بی‌مهرگان دریایی]] بودند که دوباره فراوان و متنوع شدند. در تریاس میانی، [[مرجان‌سنگیان]] که مرجان‌های متداول در اقیانوس‌های امروزی‌اند، ظاهر شدند. در تریاس، مرجان‌ها در آمریکای شمالی کمیاب بودند، بااین‌حال برخی از آن‌ها در سواحل غربی حضور داشتند، گرچه تشکیل [[آبسنگ مرجانی|صخره‌های مرجانی]] نمی‌دادند. در میان [[خزندگان دریایی]]، [[ایکتیوسورها]] یکی از مهم‌ترین گروه‌ها در دوران تریاس بودند و فسیل‌های مهمی از آن‌ها در [[نوادا]] حفظ شده است.

در خشکی، پوشش گیاهی آمریکای شمالی شامل گیاهانی چون [[مخروطیان]]، [[نخلی‌سرخس‌سانان]]، [[چماز]]ها، [[کهن‌دار (سرده)|کهن‌دار]] و [[دم‌اسب (سرده)|دم‌اسب]] بود. پوشش گیاهی تریاس در سواحل شرقی نشان‌دهندهٔ شرایط [[باتلاقی]] در دره‌های کششی آن منطقه بود. [[آریزونا]] میزبان جنگل عظیمی بود که بعدها [[چوب سنگ‌شده]]‌ی آن به شهرت رسید. خزندگان برای نخستین بار در تریاس کنترل زیست‌بوم‌های [[دریایی]]، [[خشکی]] و [[هوازی]] را به‌دست گرفتند و همین آغاز لقب «[[عصر خزندگان]]» را برای میانه‌زیستی رقم زد.

تریاس پسین، همچنین شاهد پیدایش [[دایناسور]]ها بود. دایناسورها فسیل‌های فراوانی در منطقهٔ [[چهارگوشه]] به‌جا گذاشتند و این منطقه اکنون یکی از بهترین منابع فسیل دایناسورهای تریاس پسین در ایالات متحده است. [[تگزاس]] نیز از منابع خوب بقایای دایناسورهای این دوره به‌شمار می‌آید. کهن‌ترین بقایای دایناسورها در شرق ایالات متحده حدود ۲۲۵ میلیون سال قدمت دارند. بنابراین، دایناسورها مدت زیادی پس از آغاز تکامل خود، به سواحل شرقی ایالات متحده رسیدند. [[ردپای فسیلی]] رایج‌ترین نوع فسیل دایناسورهای آغازین در شرق آمریکا هستند.

با پایان تریاس، پانگه‌آ بار دیگر شروع به تجزیه به قاره‌های جداگانه کرد. [[دره کششی]]‌ای در امتداد ساحل شرقی شکل گرفت، جایی که [[صفحه آمریکای شمالی]] از [[اروپا]] و [[آفریقا]] جدا شد. این روند، شکاف‌هایی را تا [[فلوریدا]] امتداد داد. یکی از این دره‌های کششی با آب [[اقیانوس]] پر شد و [[اقیانوس اطلس]] را پدیدآورد. آتشفشان‌هایی که به‌دلیل این فرایند [[زمین‌ساخت]]ی فعال شدند، رسوبات آذرین در شرق ایالات متحده بر جای گذاشتند. در پایان تریاس، یک [[رویداد انقراض]] دیگر رخ داد. این انقراض، حدود یک‌چهارم از خانواده‌های زیستی را از میان برد. [[قیف‌دندانان]] کاملاً منقرض شدند، [[آمونیت]]‌ها به‌سختی جان سالم به در بردند و [[بازوپایان]] بخش بزرگی از تنوع پیشین خود را از دست دادند. در خشکی نیز بیشتر خانواده‌های [[دوزیستان]] و [[خزندگان]] منقرض شدند.

[[پرونده:Diplodocus carnegii.jpg|بندانگشتی|*دوتیرکی*|alt=]]

در [[ژوراسیک پیشین]]، ساحل شرقی ایالات متحده گرم‌تر و مرطوب‌تر شد، زیرا [[اقیانوس اطلس]] تازه‌پدید، این ناحیه را در معرض توده‌های هوای مرطوب قرار داد. فسیل‌هایی از تریاس پسین تا ژوراسیک پیشین در سازند معروف [[ابرگروه نیوآرک]] در بازه‌ای از [[نوا اسکوشیای کانادا]] تا [[کارولینای جنوبی]] حفظ شده‌اند. شکافتگی زمین در شرق آمریکا در ژوراسیک پیشین نیز ادامه یافت، همزمان با دور شدن شرق ایالات متحده از [[گرینلند]] و [[اروپا]]. در سواحل غربی نیز با فرورانش [[صفحه آرام‌اقیانوسی]] به زیر [[صفحه آمریکای شمالی]]، زمین‌لرزه و [[آتشفشان]]‌هایی رخ داد. در ژوراسیک آغازین، [[ایکتیوسورها]] همچنان خزندگان غالب دریایی بودند، اما با پیشرفت ژوراسیک، این نقش به‌تدریج به [[پلسیوسور]]ها واگذار شد.

[[سازند موریسون]] در ژوراسیک پسین رسوب‌گذاری شد. امروزه این رسوبات در ایالت‌های [[آریزونا]]، [[نیومکزیکو]]، [[اوکلاهاما]]، [[یوتا]]، [[کلرادو]]، [[وایومینگ]]، [[داکوتای جنوبی]] و [[مونتانا]] نمایان‌اند. این منطقه در آن زمان پوشیده از جنگل‌هایی از [[مخروطیان]]، [[کهن‌دار]]ها و [[سرخس‌درختی]]‌ها بود که بعدها منبع تشکیل [[زغال‌سنگ]] شدند. [[پستانداران]] محلی در ژوراسیک به‌طور چشمگیری تنوع یافتند و [[سازند موریسون]] بهترین منبع فسیل پستانداران ژوراسیک در آمریکای شمالی است. دایناسورهای محلی شامل [[پرنده‌پایان]]ی چون *کامپتوسور*، [[خزنده‌پایان]]ی چون *آپاتوسور* و *دوتیرکی* و [[ددپایان]]ی چون *آلوسور* بودند. برخلاف بسیاری از دوره‌های زمین‌شناسی، ژوراسیک با یک انقراض دسته‌جمعی به پایان نرسید. با این حال، انقراض‌های کوچکی در آن زمان روی دادند، به‌ویژه در میان [[آمونیت]]‌ها و دایناسورها.

در [[کرتاسه پیشین]]، [[خلیج مکزیک]] به‌تدریج به سوی شمال گسترش یافت. در خشکی، شرق ایالات متحده به [[دلتا میسیسیپی]] امروزی شباهت داشت، دشتی کم‌ارتفاع و رودخانه‌خیز که با پوششی انبوه از گیاهانی مانند [[پنجه‌گرگ‌ویسان]]، [[مخروطیان]]، [[نخلی‌سرخس‌سانان]]، [[چمازها]]، [[کهن‌دار]]، [[دم‌اسب]] و [[گل‌دارنخستین]] پوشیده بود.

[[پرونده:Rjpalmer tyrannosaurusrex (white background).jpg|بندانگشتی|*تیرانوسوروس*|alt=|چپ]]

در [[کرتاسه پسین]]، [[خلیج مکزیک]] چنان گسترش یافت که به [[آلاسکا]] رسید. در این زمان، نیمی از سطح امروزی قارهٔ آمریکا زیر آب بود. این دریا با نام [[دریای داخلی غربی]] شناخته می‌شود. ایالت‌هایی مانند [[تگزاس]]، [[نیومکزیکو]]، [[اوکلاهاما]]، [[کلرادو]]، [[کانزاس]]، [[نبراسکا]]، [[داکوتاها]] و [[وایومینگ]] زیر آب این دریا بودند. بستر دریا صاف بود و احتمالاً ژرفایش از ۱۸۰ متر فراتر نمی‌رفت. تنوع فراوانی از [[بی‌مهرگان دریایی]] هم در کف و هم در ستون آب شکوفا شدند؛ از جمله [[شاخ‌قوچی]]‌ها، [[صدف دوکفه‌ای غول‌پیکر]]، [[زنبق دریایی]]، [[صدف‌های حلقه‌ای]] و [[ماهی مرکب]]. [[مهره‌داران]] دریایی شامل [[ماهیان استخوانی]]، [[موساسوریان]]، [[پلسیوسور]]ها، [[کوسه]]‌ها و [[لاک‌پشت]]ها بودند. مناطق شرق آمریکا از [[نیوجرسی]] به پایین و همچنین [[سواحل خلیج]] در دوران کرتاسه در زیر آب قرار داشتند. سطح دریاها در کرتاسه به بالاترین میزان در کل تاریخ زمین رسید، گرچه پیش از پایان این دوران کاهش یافت. [[مرجان‌سنگیان]] در کرتاسه تنوع بیشتری نسبت به امروز داشتند و [[آبسنگ مرجانی|صخره‌های مرجانی]] در امتداد سواحل خلیج تشکیل می‌دادند. [[صدف‌های رودیست]] نیز در این ناحیه [[آبسنگ]] می‌ساختند. گونه‌ای دیگر از [[دوکفه‌ایان]] یعنی [[صدف‌های چپ‌پیاله]] چنان فراوان بودند که فسیل آن‌ها در تقریباً همهٔ نهشته‌های دریایی کرتاسه یافت می‌شود. در همین دوران، [[پیوسته‌استخوانان]] که گروه غالب [[ماهیان زنده]]‌اند، بر [[درست‌استخوانان]] برتری یافتند. پرندهٔ آبزی دندان‌دار [[باخترمرغ]] تنها [[پرنده کرتاسه‌ای]] است که فسیل‌های آن به‌طور مکرر در آمریکای شمالی یافت شده‌اند.

در اواخر دورهٔ [[کرتاسه]]، [[دریای داخلی غربی]] آغاز به پس‌روی کرد. این پس‌روی در نهایت به اتحاد دوبارهٔ دو بخش آمریکای شمالی انجامید. با عقب‌نشینی این دریا، یک دشت ساحلی به‌سمت جنوب گسترش یافت و وارد بخش شمالیِ ناحیهٔ غربی داخلی شد. نیروهای نیرومند زمین‌ساختی، سنگ‌های [[آیداهو]]، [[یوتا]] و [[وایومینگ]] را تا زده و دگرشکل کردند، که این فرایندها سرآغاز شکل‌گیری [[رشته‌کوه راکی]] بودند. رودهایی که از بخش شرقیِ ناحیه‌ای که اکنون [[مونتانا]] نام دارد می‌گذشتند، رسوباتی را نهشت کردند که امروزه با عنوان [[سازند هل کریک]] شناخته می‌شوند. در آن زمان، مونتانا زیستگاه برخی از مشهورترین [[دایناسورها]] بود؛ جاندارانی چون *ادمونتوسور*، *پاکی‌سفالوسور*، *تریسراتوپس* و *تیرانوسوروس*.
با وجود ناآرامی‌های زمین‌ساختی در غرب، شرق [[ایالات متحده]] در دورهٔ [[کرتاسه پسین]] به پایداری زمین‌شناختی دست یافته بود. آب‌وهوا در سراسر سال گرم و بارانی بود. گیاهان گل‌دار در این زمان رایج شده بودند و [[فسیل]]‌های [[پهن‌برگان]] و [[درختچه]]ها در سنگ‌های کرتاسهٔ پسین حفظ شده‌اند.

پایان دورهٔ کرتاسه با وقوع یک رویداد [[انقراض بزرگ]] دیگر همراه شد. این انقراض، دومین انقراض سهمگین در تاریخ زمین‌شناسی به‌شمار می‌آید. حدود نیمی از خانواده‌های جانوری منقرض شدند. [[آمونیت‌ها]] و [[بلمنیت‌ها]] از جمله [[بی‌مهرگان دریایی]] بودند که نابود شدند. [[فرامینیفرهای شناور]] به‌سختی جان به در بردند. دوسوم گونه‌های [[مرجان]] منقرض شدند و حدود نیمی از خانواده‌های [[اسفنج‌ها]] نیز نابود شدند. [[دوکفه‌ای‌ها]]، [[بریوزوآها]] و [[حلزون‌ها]] نیز تلفات سنگینی متحمل شدند. گروه‌های اصلی [[خزندگان دریایی]] دوران [[مزوزوئیک]] به‌کلی منقرض شدند. در خشکی، دایناسورهای [[پرنده‌نشده]] و [[پتروسورها]] نابود شدند.

رایج‌ترین توضیح برای این انقراض، برخورد یک [[شهاب‌سنگ]] دانسته می‌شود. این برخورد می‌تواند حضور سطح بالای عنصر سنگین [[ایریدیوم]] در رسوبات آن زمان را توضیح دهد. ایریدیوم در [[پوسته (سیاره)|پوستهٔ زمین]] بسیار نادر است، اما در شهاب‌سنگ‌ها فراوان‌تر است.

دایناسورها در نواحی‌ای که امروزه ایالات متحده را تشکیل می‌دهند گسترده بودند. فسیل‌های دایناسور در ایالت‌های زیر یافت شده‌اند: [[پالئونتولوژی در آلاباما|آلاباما]]، [[آلاسکا]]، [[آریزونا]]، [[آرکانزاس]]، [[کالیفرنیا]]، [[کلرادو]]، [[کنتیکت]]، [[دلاویر]]، [[جورجیا]]، [[آیداهو]]، [[آیوا]]، [[کانزاس]]، [[لوئیزیانا]]، [[مریلند]]، [[ماساچوست]]، [[مینه‌سوتا]]، [[می‌سی‌سی‌پی]]، [[میزوری]]، [[مونتانا]]، [[نبراسکا]]، [[نوادا]]، [[نیوجرسی]]، [[نیو مکزیکو]]، [[نیویورک]]، [[کارولینای شمالی]]، [[داکوتای شمالی]]، [[اوکلاهما]]، [[پنسیلوانیا]]، [[کارولینای جنوبی]]، [[داکوتای جنوبی]]، [[تنسی]]، [[تگزاس]]، [[یوتا]]، [[ویرجینیا]]، [[واشینگتن، دی‌سی]]، و [[وایومینگ]]،
اما فسیل‌های دایناسور در ایالت‌های [[فلوریدا]]، [[هاوایی]]، [[ایلینوی]]، [[ایندیانا]]، [[کنتاکی]]، [[مین]]، [[میشیگان]]، [[نیوهمپشایر]]، [[اوهایو]]، [[اورگن]]، [[رود آیلند]]، [[ورمانت]]، [[واشینگتن]]، [[ویرجینیای غربی]]، یا [[ویسکانسین]] گزارش نشده‌اند.

== نوزیستی ==
با آغاز دورهٔ نوزیستی، دمای زمین به‌تدریج کاهش یافت و با این کاهش، پوشش گیاهی مناطق گرم‌سیری نیز به عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر رانده شد. تا دورهٔ [[میوسن]]، برخی [[کوسه]]‌ها که از زمان [[ائوسن]] به‌تدریج بزرگ‌تر شده بودند، به طولی بیش از ۶۰ پا رسیدند. [[ماستودون]]ها نیز در دورهٔ میوسن از طریق [[برینگیا]] از دنیای قدیم وارد آمریکای شمالی شدند. [[اورئودونت]]ها در دورهٔ [[پلیوسن]] منقرض شدند. تا پایان پلیوسن، گونه‌های امروزی‌تر از [[گوشت‌خوارسانان]] مانند [[گرگ]] و اعضای خانوادهٔ [[گربه‌ایان]] پدیدار شدند. از میان گربه‌ایان، گونه‌های [[دندان‌خنجری]] جایگاه برجسته‌ای داشتند. [[ماموت پشمالو]] در اواخر نوزیستی در سراسر ایالات متحده رواج یافت.

در اواخر [[پلیستوسن]]، حجم زیادی از آب در قالب [[یخچال‌های طبیعی]] منجمد شد، که باعث کاهش سطح دریا گردید. این کاهش سطح، یک [[خشکی‌راه]] میان [[آسیا]] و [[آلاسکا]] را نمایان کرد. [[سکونت انسان در قاره آمریکا|انسان‌ها از طریق این خشکی‌راه عبور کردند]] و حدود ۱۱٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ سال پیش در آمریکای شمالی ساکن شدند. با وجود مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی و پیشروی و عقب‌نشینی متناوب یخچال‌ها، حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش، نزدیک به ۳۲ سرده از [[پستانداران بزرگ‌جثه]] ناگهان منقرض شدند. [[اسب]]‌ها نیز در جریان این انقراض‌های پایان پلیستوسن، در سطح محلی نابود شدند. برخی دیرین‌شناسان این انقراض‌ها را به ورود انسان‌های نخستین و شکار بی‌رویهٔ جانوران بزرگ نسبت می‌دهند. در این مدل، ناپدید شدن [[گربه‌دندان‌خنجری‌ها]] و دیگر شکارچیان هم‌دوره با آن‌ها، به‌دلیل از دست رفتن منبع اصلی تغذیه‌شان تبیین می‌شود. با این‌حال، این نظریه هنوز بحث‌برانگیز است.

== جستارهای وابسته ==

* [[دوران پیشاکلمبی]]

== ارجاعات ==


== منابع ==



* Braden, Angela K. The Arkansas Dinosaur "Arkansaurus fridayi". Arkansas Geologic Survey. 2007.
* "A Brief Summary of the Geologic History of Ohio". *GeoFacts*. Number 23. Ohio Department of Natural Resources, Division of Geological Survey. July 2001.
* 
* [http://www.buffalonews.com/life/next/article241552.ece Discovering Dinosaurs]. Minipage. Buffalo News. November 4, 2010. Accessed August 28, 2010.
* Carr, T.D. , Williamson, T.E. , & Schwimmer, D.R. 2005. A new genus and species of tyrannosauroid from the Late Cretaceous (middle Campanian) Demopolis Formation of Alabama. *Journal of Vertebrate Paleontology* 25 (1): 119–143.
* [http://www.indiana.edu/~librcsd/etext/hoosier/PA-11.html Dinosaur Fossils are not found in Indiana] *Our Hoosier State Beneath Us: Paleontology*. Indiana Geological Survey, Department of Natural Resources. Accessed August 2, 2012.
* Everhart, M. J. 2005. *Oceans of Kansas - A Natural History of the Western Interior Sea*. Indiana University Press, 320 pp.
* Foster, J. (2007). *Jurassic West: The Dinosaurs of the Morrison Formation and Their World.* Indiana University Press. 389pp. .
* 
* Gangloff, Roland, Sarah Rieboldt, Judy Scotchmoor, Dale Springer. July 21, 2006. "[http://www.paleoportal.org/index.php?globalnav=time_space&sectionnav=state&name=Alaska Alaska, US]." [http://www.paleoportal.org/ The Paleontology Portal]. Accessed September 21, 2012.
* Greb, Stephen. *Fossils*. Fact Sheet No. 4. Kentucky Geological Survey. September 1999.
* Hilton, Richard P. 2003. Dinosaurs and Other Mesozoic Reptiles of California. Berkeley: University of California Press. 318 pp.
* Horner, John R. *Dinosaurs Under the Big Sky*. Mountain Press Publishing Company. 2001. .
* Huntsman, John, Patricia Kelley, Judy Scotchmoor, Dale Springer. February 17, 2004. "North Carolina, US." [http://www.paleoportal.org/ The Paleontology Portal]. Accessed September 21, 2012.
* Jacobs, L. L. , III. 1995. Lone Star Dinosaurs. Texas A&M University Press.
* Jones, Meg. [http://www.jsonline.com/news/wisconsin/44755302.html Rare Sample From Dinosaur Age Found in Wisconsin]. Milwaukee, Wisconsin Journal Sentinel Online. 2009. Accessed August 14, 2012.
* Lockley, Martin and Hunt, Adrian. *Dinosaur Tracks of Western North America*. Columbia University Press. 1999.
* Madin, Ian P. "[https://web.archive.org/web/20121128080344/http://www.oregongeology.org/sub/publications/IMS/ims-028/unit03.htm Oregon: A Geologic History]." Interpretive Map Series 28. Oregon Department of Geology and Mineral Industries.
* Mihelich, Peggy.[https://web.archive.org/web/20120603080512/http://articles.cnn.com/2006-08-25/tech/dino.detectives_1_dinosaur-bones-nels-peterson-john-jack-horner?_s=PM:TECH It's Real Life CSI for Dinosaur Detectives]. CNN Tech. August 25, 2006. Accessed July 31, 2012.
* Murray, Marian. 1974. Hunting for Fossils: A Guide to Finding and Collecting Fossils in All 50 States. Collier Books. 348 pp.
* Schiebout, J. A. , Ting, S. , Williams, M. , Boardman, G. , Gose, W. , Wilhite, D. R. , White, P. D. , and Kilbourne, B. 2004. Paleofaunal & Environmental Research on Miocene Fossil Sites TVOR SE and TVOR S on Fort Polk, Louisiana, with Continued Survey, Collection, Processing, and Documentation of other Miocene localities. Louisiana. Corps of Engineers, Fort Worth District, Contract no. DACA63-00-D-006, Delivery Order no. 0015. Louisiana State University, 45 pp.
* 
* Vaiden, Robert C. [https://web.archive.org/web/20130525214714/http://www.isgs.illinois.edu/maps-data-pub/publications/geonotes/pdf-files/geonote4.pdf Build Illinois: The Last 500 Million Years]. Geonote 4. Illinois State Geological Survey. 2004. 12 pp. Accessed August 3, 2012.
* Weishampel, D.B. & L. Young. 1996. Dinosaurs of the East Coast. The Johns Hopkins University Press.
* Weishampel, David B. ; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. 861 pp. .
* Witzke, Brian J. The Age of Dinosaurs in Iowa. *Iowa Geology''. Number 26. 2001. Pages 2–7.


رده:پیشاتاریخ آمریکای شمالی
رده:پیشاتاریخ بر پایه منطقه
رده:تاریخ ایالات متحده آمریکا
رده:تاریخ طبیعی کانادا
رده:تاریخ طبیعی مکزیک
رده:دیرینه‌شناسی در ایالات متحده آمریکا