کاپیتان من (فیلم)

***کاپیتان من*** یک فیلم مستند علمی ایرانی دربارهٔ مغز انسان است که طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ به کارگردانی سیاوش صفاریان‌پور و تهیه‌کنندگی بهرام رادان ساخته شده.

این مستند به جستجوها و مکاشفات چندین ساله رادان به عنوان راوی در پی یافتن اهمیت مغز می‌پردازد. راوی در این مسیر با مباحثی مانند شکل‌گیری ساختار مغز در هزار روز نخست زندگی، مکانیزم حافظه و فرایند به خاطر سپردن و به یاد آوردنِ خاطرات در هیپوکمپ، مواجه می‌شود. این نخستین تجربه سینمایی سیاوش صفاریان‌پور در مقام کارگردان پس از سال‌ها ساخت برنامه‌های محبوب علمی در تلویزیون (مانند *[[آسمان شب|آسمانِ شب]]*، *کندو* و *چرخ*) است. پرداختن به موضوع جذاب مغز انسان، برای بهرام رادان یک انتخاب چالش‌برانگیز و هوشمندانه بوده که برخلاف سایر ستاره‌های سینما، در همه سال‌های فعالیت خود از اجرا در تلویزیون پرهیز کرده و حالا روایت یک مستند علمی را انتخاب کرده تا ژانری جدیدی در سینما را تجربه کند.

## داستان
فیلم با حضور بهرام رادان روی فرش قرمز آغاز می‌شود. همه نام او را صدا می‌زنند و این درحالی است که برای بهرام رادان معنای دقیقی از کلمه «من» پرسش اساسی است. بهرام رادان کیست؟ «من» کدام بخش از بدن ماست و از کجا آغاز و هدایت می‌شود؟ به عبارت دیگر کاپیتانِ من کیست؟ راوی برای رسیدن به جوابِ این سؤال و یافتن رازِ چگونگی کارکردِ مغز انسان وارد یک سفر تحقیقاتی پر پیچ و خم می‌شود و با متخصصین زیادی که تمام عمرشان را صرف شناخت مغز کرده‌اند گفتگو می‌کند. مغز شاید پیچیده‌ترین چیزی باشد که ما تا به حال شناخته‌ایم و اینجاست که سؤال دیگری برای راوی شکل می‌گیرد: مغز چگونه به این پیچیدگی در ارتباطات بین سلولی رسیده است؟ و این سؤال اساسی که ما چگونه فراموش می‌کنیم؟

## مشاوران فیلم
برای محتواسازی و نظارت بر مفاهیم علمی گروهی از متخصصان علوم شناختی با گروه مستندساز *کاپیتان من* همراهی کرده‌اند: مریم نوروزیان، عبدالرحمن نجل رحیم، تقی جغتایی، محمود نیلی احمدآبادی، حامد اختیاری، محمد نامی، رضا دانشمند و تارا رضاپور.

## فرایند تولید
*کاپیتان من* مسیر دشواری را تا به سرانجام رسیدن پیمود. ابتدا در سال ۹۷ توسط ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی به سیاوش صفاریان‌پور پیشنهاد شد و جرقه ساخت فیلم زده شد و سپس بهرام رادان تهیه‌کنندگی و روایت فیلم را پذیرفت. فصل نخست فیلمبرداری در همان سال ۹۷ به مدیریت فیلمبرداری کوهیار کلاری و محمد عاشقی در مرکز علوم شناختی و آزمایشگاه‌های مرتبط با آن آغاز شد. اما با وجود تدوین اولیهٔ کار توسط مهدی قنبری، پروژه به سرانجام مطلوب نرسید و برای بار دوم در سال ۹۸ فیلمنامه توسط مهرداد نعیمی و با نظارت و مشاوره‌های تعداد زیادی از متخصصین حوزه مغز و علوم شناختی به نگارش درآمد و فصل دیگر فیلمبرداری آغاز شد. این بار وحید ابراهیمی مدیر فیلمبرداری را پیش برد و با پایان فصل سوم پروژه، تیم تولید وارد مراحل تدوین، ضبط پلان‌های کوتاه مورد نیاز، نگارش و بازنویسی و ضبط گفتار فیلم، تصحیح رنگ و صداگذاری و ساخت موسیقی شد. به دلیل برخی حساسیت‌ها مرحله ضبط نریشن‌ها سه بار انجام شد و فرایند تدوین بیش از یک سال به طول انجامید. تدوین فیلم توسط مسعود حمزاویان و کسری کمائی صورت گرفت و سرانجام در اواخر سال ۱۴۰۱ برای نمایش آماده شد. این فیلم پیش از اکران عمومی، یک بار برای تعدادی از دانشجویان و متخصصین مغز و علوم شناختی و روان‌پزشکی اکران خصوصی شد.

## اکران
مستند سینمایی *کاپیتان من* در مرداد ماه سال ۱۴۰۲ در گروه سینمای هنر و تجربه اکران شد.

## جوایز
در «جشن حافظ» سال ۱۴۰۲ تندیس حافظ برای بهترین مستند به سیاوش صفاریان پور کارگردان *کاپیتان من* اهدا شد.

انجمن ترویج علم ایران از بهرام رادان در بیست چهارمین دوره جایزه ترویج علم ایران در آبان ۱۴۰۲ برای ساخت *کاپیتان من* تقدیر ویژه کرد.

## پانویس

## منابع
*تندیس بهترین مستند «جشن حافظ» در دستان صفاریان‌پور
*[معرفی مستند: «کاپیتان من»، جذاب و روایتگر](https://defc.ir/Post/6749/معرفی_مستند:_%C2«Ú©Ø§Ù¾ÛØªØ§Ù_ÙÙ%C2»Ø_Ø¬Ø°Ø§Ø¨_Ù_Ø±ÙØ§ÛØªÚ¯Ø±)
*[مستند کاپیتان من اثری جذاب از یک دانش پیچیده](https://honartajrobeh.ir/Post/610/ÙØ³ØªÙØ¯_Ú©Ø§Ù¾ÛØªØ§Ù_ÙÙ_Ø§Ø«Ø±Û_Ø¬Ø°Ø§Ø¨_Ø§Ø²_ÛÚ©_Ø¯Ø§ÙØ´_Ù¾ÛÚÛØ¯Ù)
* اکران عمومی «کاپیتان من» سه‌شنبه در پردیس سینمایی چهارسو
*چرا تماشای «کاپیتان من» برای دانش آموزان غیرمجاز است؟/ بهرام رادان اعتراض کرد
*زنده‌باد مغز؛ کاپیتان من
*[بهرام رادان: «کاپیتان من» پلی میان علم، مخاطبین عام و سینمای مستند است](https://www.khabaronline.ir/news/1796886/Ø¨ÙØ±Ø§Ù-Ø±Ø§Ø¯Ø§Ù-Ú©Ø§Ù¾ÛØªØ§Ù-ÙÙ-Ù¾ÙÛ-ÙÛØ§Ù-Ø¹ÙÙ-ÙØ®Ø§Ø·Ø¨Û)
*سند تصویری از اسرار مغز انسان
*کاپیتان من ؛ تردیدی که کشف جدیدی را به‌دنبال دارد

## برای مطالعهٔ بیشتر
*ماجراجویی تازه بهرام رادان
*زنده‌باد مغز؛ کاپیتان من

رده:فیلم‌های ۱۴۰۲
رده:مستندهای درباره علم