فهرست انواع سلول‌های انسانی از لایه زایا

[300px|بندانگشتی|چپ|(چندتوان Pluripotent): '''یاخته‌های بنیادی جنینی''' دارای آمادگی چندتوانی هستند و می‌توانند به صورت هرگونه یاخته‌ای؛ به جز یاخته‌های [جفت (کالبدشناسی)|جُفت، پرورش یابند. تنها یاخته‌های بنیادی جنینی توته (مورولا morula) هستند که (همه‌توان totipotent): دارای استعداد و آمادگی همه‌توانی هستند؛ که یاخته‌های جُفت را نیز شامل می‌شود.]]

این فهرست، لیستی از انواع سلول‌های انسانی (سلول‌های پیش‌ساز) است که از سه لایهٔ زایای جنینی (اکتودرم، مزودرم و اندودرم) مشتق شده‌اند.

## سلول‌های مشتق‌شده از اکتودرم
;تعریف اکتودرم
اکتودرم ، یکی از سه لایه زایای اولیه است که در تکوین اولیه رویان تشکیل می‌شود. این لایه، بیرونی‌ترین لایه بوده و نسبت به مزودرم (لایه میانی) و اندودرم (داخلی‌ترین لایه) در موقعیت سطحی قرار دارد. اکتودرم از لایه بیرونی سلول‌های زایا نشأت گرفته و ظهور پیدا می‌کند. کلمه اکتودرم از یونانی *ektos* به معنای «بیرونی» و *derma* به معنای «پوست» گرفته شده.

### اکتودرم سطحی
#### [[پوست]]
* تریکوسیت
* کراتینوسیت

#### [[هیپوفیز]] قدامی
* سلول گنادوتروپیک، سازندهٔ گنادوتروپ
* سلول کورتیکوتروپ، سازندهٔ کورتیکوتروپ
* سلول تیروتروپیک، سازندهٔ تیروتروپ
* سوماتوتروپ
* سلول پرولاکتین، سازندهٔ لاکتوتروف

#### [[مینای دندان]]
* آملوبلاست

### [[تاج شعاعی|تاج عصبی]]
#### [[دستگاه عصبی پیرامونی|سیستم عصبی محیطی]]
* نورون
* نوروگلیا، سازندهٔ گلیا
** سلول شوان
** سلول گلیال ماهواره‌ای

#### سیستم عصبی [[غده درون‌ریز|غدد درون‌ریز]]
* سلول کرومافین
* سلول گلوموس

#### [[پوست]]
* ملانوسیت
** سلول نووس
* سلول مرکل

#### [[دندان]]
* اودونتوبلاست
* سمنتوبلاست

#### [[چشم]]
* کراتوسیت قرنیه

### [[لوله عصبی]]
#### [[دستگاه عصبی مرکزی]]
* نورون
* سلول‌های گلیال و میکروگلیال
** آستروسیت
** اپندیما، سازندهٔ اپندیموسیت‌ها
** مولر گلیا، سازندهٔ شبکیه چشم
** الیگودندروسیت
** پیتوئیسیت، سازندهٔ هیپوفیز خلفی

#### [[غده کاجی|غده صنوبری]] (پینه‌آل)
* پینه‌آلوسیت

## سلول‌های مشتق‌شده از مزودرم
;تعریف مزودرم
مزودرم ، یکی از سه لایه زایای اولیه در مراحل ابتدایی رویان می‌باشد. دو لایه دیگر اکتودرم (لایه خارجی) و اندودرم (لایه داخلی) اند به طوری که مزودرم بین آن دو لایه قرار می‌گیرد.

### مزودرم پاراکسیال
#### [[یاخته بنیادی|سلول بنیادی]] [[مزانشیم|مزانشیمی]]
##### سلول اوستئوکوندروپروجنیتور
* استخوان (اوستئوبلاست ← اوستئوسیت)
* غضروف (کندروبلاست ← کندروسیت)

##### میوفیبروبلاست
* چربی
** لیپوبلاست آدیپوسیت
* ماهیچه
** میوبلاست ← میوسیت
** سلول میوز ماهواره
** سلول تاندون
** سلول عضله قلب
* دیگر
** فیبروبلاست فیبروسیت

#### سایر
* دستگاه گوارش
** سلول بینابینی کاژال

### [[مزودرم]] متوسط
#### سلول بنیادی [[کلیه]]
* آنژیوبلاست ← سلول اندوتلیال
* سلول مزانژیال
** اینترا گلومرولار
** اکسترا گلومرولار
* سلول Juxtaglomerular
* سلول ماکولا دنسا
* سلول استرومال ← سلول اینتراستیتیال ← تلوسیتز
* سلول اپیتلیال ساده ← پودوسیت
* سلول حاشیه‌ای براش توبول پروگزیمال (لوله پیچیده نزدیک) کلیه

#### سیستم تولیدمثل
* سلول سرتولی
* سلول لییدیگ
* سلول گرانولوزا
* Peg cell
* سلول‌های زایا
** اسپرماتوزون
** تخمک

### مزودرم صفحات جانبی/همانژیوبلاست
#### سلول بنیادی خون‌ساز
* لنفوئید
** لنفوبلاست
** *[[الگو:لنفوسیت‌ها|لنفوسیت‌ها]] را ببینید*
* میلوئید
** CFU-GEMM
** *[[الگو:سلول‌های خونی میلوئیدی و پلاسما|سلول‌های میلوئیدی]] را ببینید*

#### [[دستگاه گردش|سیستم گردش خون]]
* سلول پیش ساز اندوتلیال
* سلول تشکیل دهنده کلونی اندوتلیال
* سلول بنیادی اندوتلیال
* آنژیوبلاست/مزو آنژیوبلاست
* Pericyte
* سلول دیواری

## سلول‌های مشتق‌شده از اندودرم
;تعریف اندودرم
اندودرم ، داخلی‌ترین لایه، از سه لایه زایای مراحل اولیه رویان است. دو لایه دیگر اکتودرم (بیرونی‌ترین لایه) و مزودرم (لایه میانی) بوده و اندودرم، داخلی‌ترین لایه می‌باشد. سلول‌هایی که در طول آرکنترون مهاجرت می‌کنند، لایه داخلی گاسترولا را شکیل داده، که بعد به اندودرم تکوین می‌یابد.

### پیش روده
پیش‌شکم یا پیش روده که بعدها حلق، مری، معده و دوازدهه از آن تشکیل می‌شود.

#### [[دستگاه تنفس|سیستم تنفسی]]
* پنوموسیت
** نوع ۱
** نوع ۲
* سلول باشگاه
* سلول جام
* سلول عصبی درون ریز ریوی

#### سیستم گوارش
##### معده
* سلول انتروآندوکرین
** سلول G
** سلول دلتا
** سلول شبه انتروکرومافین
* سلول اصلی معده
* سلول آهیانه
* سلول Foveolar

##### روده
* سلول انتروآندوکرین
** پلی پپتید مهاری معده
** سلول S
** سلول دلتا
** Cholecystokinin
* سلول جام
* سلول Paneth
* سلول تافت
* انتروسیت
** سلول میکروفولد

##### کبد
* هپاتوسیت
* سلول ستاره‌ای کبدی

##### کیسه صفرا
* Cholecystocyte

##### جزء برون‌ریز لوزالمعده
* سلول Centroacinar
* سلول ستاره ای پانکراس

#### جزایر لانگرهانس
* سلول آلفا
* سلول بتا
* سلول دلتا
* سلول PP (سلول F، سلول گاما)
* سلول اپسیلون

### کیسه حلقی
* غده تیروئید
** سلول فولیکولی
** سلول پارافولیکولار
* غده پاراتیروئید
** سلول اصلی پاراتیروئید
** سلول اکسیفیل

### Hindgut/cloaca
* سلول اوروتلیال

## جستارهای وابسته
* لایه زایا
* یاخته بنیادی
* یاخته بنیادی جنینی
* لیست انواع سلول‌های متمایز در بدن انسان بالغ

## منابع

رده:جانورشناسی
رده:رویان‌شناسی
رده:زیست‌شناسی تکوینی
رده:زیست‌فناوری
رده:سلول‌های بنیادی
رده:لایه‌زایی
رده:لایه‌های زایا