فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری

**فهرست رویدادهای ساقط شدن هواپیماهای مسافربری** دربرگیرنده رویدادهایی است که در آن‌ها هواپیماهای مسافربری بر اثر شلیک گلوله یا حمله موشکی سرنگون شده‌اند. این رویدادها دست‌کم از دهه ۱۹۳۰ میلادی آغاز شده و هم به‌صورت عمدی و هم بر اثر اشتباه رخ داده‌اند. این فهرست شامل بمب‌گذاری‌های تروریستی یا خرابکاری در هواپیما نمی‌شود.

مرگبارترین رویداد از این دست، سرنگونی پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز در سال ۲۰۱۴ بود که ۲۹۸ تن جان باختند. پس از آن سرنگونی پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر در سال ۱۹۸۸ با ۲۹۰ کشته و سرنگونی پرواز ۰۰۷ کره‌ای ایرلاینز در سال ۱۹۸۳ با ۲۶۹ کشته قرار دارند. این رویدادها در دوران جنگ و صلح و در سراسر جهان رخ داده‌اند و گاه پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک گسترده‌ای داشته‌اند.

## دهه ۱۹۳۰
### رویداد کوئیلین
این رویداد نخستین حمله شناخته‌شده به یک هواپیمای مسافربری تجاری به‌شمار می‌رود. در ۲۴ اوت ۱۹۳۸ — در جریان جنگ دوم چین و ژاپن — هواپیمای «کوئیلین» (به انگلیسی: )، یک فروند داگلاس دی‌سی-۲ که به‌طور مشترک توسط شرکت هواپیمایی ملی چین (CNAC) و پان امریکن ورلد ایرویز بهره‌برداری می‌شد و ۱۸ سرنشین داشت، توسط جنگنده‌های ژاپنی در خاک چین در شمال هنگ کنگ بریتانیا مورد حمله قرار گرفت. هواپیما برای فرار از حمله بر سطح آب فرود اجباری کرد اما جنگنده‌های ژاپنی آن را به رگبار بستند و هواپیما در رودخانه غرق شد. ۱۵ تن کشته شدند و تنها خلبان آمریکایی هیو ال. وودز و دو تن دیگر زنده ماندند. سه بانکدار برجسته چینی از جمله هو یون، شو شین‌لیو و وانگ یومی در میان کشته‌شدگان بودند. بعدها گمان رفت که این حمله تلاشی برای ترور سون فو، تنها فرزند سون یات سن، بوده باشد که ژاپنی‌ها تصور می‌کردند در هواپیما حضور دارد اما او پرواز را از دست داده بود. این هواپیما پس از بازسازی به «چانگ‌کینگ» تغییر نام یافت و بعدها در سال ۱۹۴۰ در رویداد سرنگونی دیگری درگیر شد.

## دهه ۱۹۴۰
### سابینا OO-AUI
OO-AUI، یک فروند داگلاس دی‌سی-۳ متعلق به سابینا، در ۲۳ مه ۱۹۴۰ در جریان پرواز از مرویل به لندن، بر فراز کاله (فرانسه) مورد اصابت آتش پدافند هوایی قرار گرفت. خلبان مجبور به فرود اجباری در نزدیکی آرک، پا-دو-کاله شد؛ ناوبر کشته و ۲ مسافر زخمی شدند. بازماندگان اسیر جنگی شدند.

### کالوا
کالوا (به فنلاندی: ، با شماره ثبت OH-ALL) یک فروند یونکرس یو ۳/۵۲ام مسافربری متعلق به شرکت هواپیمایی آئرو او/وای فنلاند بود که در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۰ توسط دو بمب‌افکن ایلیوشین دی‌بی-۳ اتحاد جماهیر شوروی بر فراز دریای بالتیک، در مسیر تالین (استونی) به هلسینکی (فنلاند)، ساقط شد. این رویداد در دوران صلح میان فنلاند و شوروی، سه ماه پس از پایان جنگ زمستان و یک سال پیش از آغاز جنگ مستمر رخ داد. چند دقیقه پس از برخاستن از تالین، هواپیما توسط بمب‌افکن‌های شوروی رهگیری شد. مهاجمان با مسلسل آتش گشودند و هواپیما را به‌شدت آسیب رساندند و آن را در خلیج فنلاند فرود آوردند. هر ۷ مسافر و ۲ خدمه جان باختند.

### ایر فرانس F-ARTD
F-ARTD، یک فروند دووتین D.338 متعلق به ایر فرانس، در ۲۰ ژوئن ۱۹۴۰ به‌طور اشتباهی توسط پدافند هوایی فرانسه در نزدیکی اویسترهام ساقط شد. تنها سرنشین هواپیما کشته شد.

### ایر فرانس F-AQBA
F-AQBA، دووتین D.338 دیگری از ایر فرانس، در ۷ ژوئیه ۱۹۴۰ توسط جنگنده ژاپنی بر فراز خلیج تونکین ساقط شد. هر ۴ سرنشین کشته شدند.

### اوراسیا XXV
XXV، یک یونکرس یو-۵۲ متعلق به اوراسیا اویییشن، در ۲۶ اکتبر ۱۹۴۰ در نزدیکی کون‌مینگ توسط ۳ جنگنده ژاپنی مورد حمله قرار گرفت. هواپیما در شالیزار فرود اجباری کرد و به رگبار بسته شد اما هر دو سرنشین زنده ماندند.

### چانگ‌کینگ
در ۲۹ اکتبر ۱۹۴۰، همان داگلاس دی‌سی-۲ که پیش‌تر با نام «کوئیلین» ساقط شده بود و اکنون «چانگ‌کینگ» نام داشت، توسط جنگنده‌های ژاپنی در فرودگاه ژانیی در یون‌نان چین، پس از فرود برنامه‌ریزی‌شده و هنگام توقف، نابود شد. ۹ تن از جمله خلبان آمریکایی والتر «فاکسی» کنت و معمار چینی چانگ-کان چین کشته شدند. هواپیما آتش گرفت و دیگر هرگز پرواز نکرد.

### لا وریه
«لا وریه» (به فرانسوی: )، یک هواپیمای پستی SNCAC NC.223.4 متعلق به ایر فرانس، در ۲۴ نوامبر ۱۹۴۰ در نخستین بخش پرواز از مارسی به دمشق با توقف در بنزرت و بیروت ناپدید شد. هر ۷ سرنشین از جمله ژان چیاپ و خلبان آنری گیومه احتمالاً جان باختند. هیچ لاشه‌ای یافت نشد؛ هواپیما پیش از ناپدید شدن بی‌سیم زد که مورد اصابت آتش مسلسل قرار گرفته‌است و نظریه‌ای وجود دارد که در نبرد دماغه اسپارتیونتو که همان روز رخ داد ساقط شده باشد.

### KNILM PK-AFW
PK-AFW، یک فروند داگلاس DC-3-194C متعلق به KNILM، در ۲۴ ژانویه ۱۹۴۲ در جریان پرواز باری توسط هواپیماهای نظامی ژاپن مورد حمله قرار گرفت. هواپیما در نزدیکی ساماریندا فرود اجباری کرد و هر ۳ سرنشین زنده ماندند اما هواپیما از رده خارج شد.

### کوریو
«کوریو» (به انگلیسی: )، یک قایق پرنده شورت امپایر متعلق به کانتاس، در ۳۰ ژانویه ۱۹۴۲ — در آغاز جنگ اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم — توسط هواپیماهای خدمات هوایی نیروی دریایی امپراتوری ژاپن در سواحل تیمور غربی (هند شرقی هلند) ساقط شد. ۱۳ سرنشین کشته شدند. کاپیتان آبری کخ به‌همراه یک خدمه و سه مسافر با شنا به ساحل رسیدند و نجات یافتند.

### سیرسه
«سیرسه» (G-AETZ)، قایق پرنده شورت S.23 دیگری که توسط کانتاس (اجاره‌ای از BOAC) بهره‌برداری می‌شد، در ۲۸ فوریه ۱۹۴۲ هنگام تخلیه غیرنظامیان و نظامیان از سیلاکپ به بروم، استرالیای غربی، در ۴۰۰ کیلومتری جنوب سیلاکپ توسط بمب‌افکن ژاپنی مستقر در دنپاسار ساقط شد. هر ۲۲ سرنشین (۴ خدمه و ۱۸ مسافر) کشته شدند.

### KNILM PK-AFV
PK-AFV، همچنین شناخته‌شده با نام PH-ALP «پلیکان» (یکی از هواپیماهای کاال‌ام که در جریان حمله آلمان به هلند منحرف شده بود)، یک فروند داگلاس دی‌سی-۳ بود که از سال ۱۹۴۰ توسط KNILM بهره‌برداری می‌شد. در ۳ مارس ۱۹۴۲، در جریان پرواز از باندونگ (هند شرقی هلند) به بروم، استرالیای غربی، با خلبان مشهور کاال‌ام ایوان اسمیرنوف، هواپیما توسط سه جنگنده میتسوبیشی زیرو ژاپنی مورد حمله قرار گرفت. هواپیما با موفقیت روی ساحل نزدیک بروم فرود آمد اما سپس به رگبار بسته شد و مهندس پرواز و سه مسافر (از جمله یک نوزاد) کشته شدند. اسمیرنوف محموله‌ای از الماس به ارزش تخمینی ۱۵۰٬۰۰۰ تا ۳۰۰٬۰۰۰ پوند در اختیار داشت که بخش عمده آن پس از سقوط گم یا دزدیده شد.

### KNILM PK-ALO
PK-ALO، یک داگلاس دی‌سی-۳ دیگر متعلق به KNILM، نیز در ۳ مارس ۱۹۴۲ هنگام فرود در بروم توسط جنگنده‌های میتسوبیشی زیرو ژاپنی مورد حمله قرار گرفت. خلبان با موفقیت فرود آمد اما جنگنده‌ها دوباره حمله کردند و هواپیما سوخت؛ هیچ‌یک از سرنشینان کشته نشدند.

### ایر فرانس F-AREJ
F-AREJ، یک فروند لیوره-اِ-اولیویه H.246.1 متعلق به ایر فرانس، در ۱۳ اوت ۱۹۴۲ در جریان پرواز مسافری از مارسی به الجزیره توسط هاوکر هاریکن‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا مورد حمله قرار گرفت. هواپیمای آسیب‌دیده توانست به بندر الجزیره برسد اما پس از فرود روی آب غرق شد. ۴ مسافر کشته شدند.

### لاتی I-TELO
I-TELO، یک فروند ساوویا-مارکتی SM-75 متعلق به شرکت لاتی (LATI)، در ۱۵ نوامبر ۱۹۴۲ در پرواز نظامی از شهر تونس به کاستل وترانو ساقط شد و هر ۴ سرنشین کشته شدند. عامل سرنگونی نامشخص است.

### BOAC G-AGEJ
G-AGEJ، یک فروند لاکهید مدل ۱۸ لوداستار متعلق به بریتیش آورسیز ایرویز، در ۴ آوریل ۱۹۴۳ توسط یک یونکرس یو ۸۸ لوفت‌وافه در ۵۰ کیلومتری شمال غربی اسکاگن، در پرواز مسافری از استکهلم به سنت اندروز ساقط شد. هر ۷ سرنشین کشته شدند.

### لاتی I-MAST
I-MAST، یک ساوویا-مارکتی SM-75 دیگر متعلق به لاتی، در ۱۳ آوریل ۱۹۴۳ توسط جنگنده‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در پرواز مسافری بر فراز دریای مدیترانه ساقط شد.

### لاتی I-MONC
I-MONC، ساوویا-مارکتی SM-75 دیگری از لاتی، در ۱۹ آوریل ۱۹۴۳ توسط جنگنده‌های دشمن در پرواز مسافری بر فراز دریای مدیترانه ساقط شد.

### پرواز ۷۷۷ بی‌اُ‌ای‌سی
پرواز ۷۷۷ بی‌اُ‌ای‌سی یک پرواز برنامه‌ریزی‌شده غیرنظامی از فرودگاه پورتلا در لیسبون (پرتغال بی‌طرف) به مقصد فرودگاه بریستول (وایتچرچ) در بریتانیا بود. هواپیمای داگلاس دی‌سی-۳ (با شماره ثبت G-AGBB) متعلق به کاال‌ام بود و با خدمه هلندی و با شماره پرواز بریتیش آورسیز ایرویز بهره‌برداری می‌شد. در ۱ ژوئن ۱۹۴۳ هواپیما توسط هشت بمب‌افکن جنگنده یونکرس یو ۸۸ آلمان نازی مورد حمله قرار گرفت و در خلیج بیسکای سقوط کرد. تمامی سرنشینان از جمله بازیگر انگلیسی لسلی هاوارد کشته شدند.

### آ.ب. آئروترانسپورت SE-BAG «گریپن»
«گریپن» (با شماره ثبت SE-BAG) یک داگلاس دی‌سی-۳ بود که در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۳ هنگام پرواز مسافری برنامه‌ریزی‌شده از ابردین به استکهلم توسط یک بمب‌افکن جنگنده یونکرس یو ۸۸ آلمان نازی بر فراز ساحل جزیره هولو در سوئد مورد حمله قرار گرفت. خلبان تلاش کرد روی دریا فرود آید اما هواپیما به صخره‌ها برخورد کرد. از ۱۵ سرنشین تنها ۲ نفر — مهندس پرواز و یک مسافر — زنده ماندند.

### دویچه لوفت‌هانزا D-AOCA
D-AOCA، یک یونکرس Ju-52/3m متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۱۷ آوریل ۱۹۴۴ هنگام یورش جنگنده‌های متفقین به بلگراد یوگسلاوی (اکنون صربستان) ساقط شد. هواپیما در مسیر برنامه‌ریزی‌شده از وین به آتن با توقف در بلگراد، صوفیه و سالونیک بود. ۵ تن از ۷ سرنشین کشته شدند.

### دویچه لوفت‌هانزا D-AMHL
D-AMHL، یک فروند فوکه-وولف اف‌و ۲۰۰ متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۲۷ سپتامبر ۱۹۴۴ توسط یک بریستول بیوفایتر کانادایی مستقر در دیژون بر فراز سن-نیکولا-ل-سیتو در پرواز مسافری از فرودگاه اشتوتگارت به فرودگاه بارسلون-ال پرات رهگیری و ساقط شد. هر ۹ سرنشین کشته شدند. در پی این رویداد، آخرین خط هوایی منظم لوفت‌هانزا به اسپانیا تعطیل شد.

### فریدریش دامن
«فریدریش دامن» (D-ASHE)، یک یونکرس Ju-52/3m متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۱۷ اکتبر ۱۹۴۴ پس از حمله جنگنده‌های دی هاویلند موسکیتو بریتانیا در جریان پرواز مسافری مجبور به فرود اجباری در مجارستان شد. از ۹ سرنشین ۱ مسافر کشته شد.

### دویچه لوفت‌هانزا D-ARHW
D-ARHW، یک فوکه-وولف Fw 200 متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۴ توسط یک قایق گشتی آلمانی در سواحل سوئد، در پرواز مسافری از فرودگاه برلین تمپل‌هوف به استکهلم ساقط شد. هر ۱۰ سرنشین کشته شدند.

### دویچه لوفت‌هانزا D-ANAJ
D-ANAJ، یک یونکرس Ju-52/3m متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۲۰ آوریل ۱۹۴۵ در جریان پرواز تخلیه توسط نیروهای شوروی در جنگل گلینیگ ساقط شد. از ۲۰ سرنشین تنها ۲ مسافر زنده ماندند. کارگردان سینما هانس اشتاینهوف در میان کشته‌شدگان بود. این هواپیما آخرین پرواز لوفت‌هانزا بود که پیش از پایان جنگ جهانی دوم از برلین به مقصد انس (اتریش) با توقف در پراگ برخاست.

### رویداد پان‌ام ۱۹۴۸
در ۲۹ آوریل ۱۹۴۸ یک فروند داگلاس DC-3A متعلق به پان امریکن ورلد ایرویز اندکی پس از برخاستن از سن خوزه، کاستاریکا مورد شلیک تفنگ قرار گرفت. چندین گلوله به بدنه اصابت کرد و یک لاستیک ترکید و ملخ آسیب دید اما هواپیما با موفقیت به مقصد رسید. هر ۱۲ سرنشین زنده ماندند. گمان می‌رود هدف مهاجمان یک رهبر کمونیست بوده باشد که مسافر این پرواز بود.

### پاسیفیک اورسیز ایرلاینز HS-PC103
HS-PC103، یک داگلاس C-47 متعلق به شرکت هواپیمایی تایلندی پاسیفیک اورسیز ایرلاینز، احتمالاً در ۲۵ اکتبر ۱۹۴۸ توسط خلبانان هلندی در سواحل غربی سوماترا ساقط شده‌است. مسیر پرواز و شمار تلفات نامشخص است.

### ایگل آزور F-OABJ
F-OABJ، یک داگلاس C-47 متعلق به ایگل آزور، در ۲۷ نوامبر ۱۹۴۹ در نزدیکی دونگ‌خه در ویتنام کنونی سقوط کرد و هر ۱۰ سرنشین کشته شدند. گمان می‌رود هواپیما توسط ویت مین ساقط شده باشد.

## دهه ۱۹۵۰
### ایر لبنان LR-AAN
در ۲۴ ژوئیه ۱۹۵۰، LR-AAN، یک داگلاس C-47A متعلق به ایر لبنان، در پرواز از فرودگاه بین‌المللی اورشلیم به فرودگاه بیروت، بر فراز مرز اسرائیل و لبنان توسط یک سوپرمارین اسپیت‌فایر نیروی هوایی اسرائیل مورد شلیک قرار گرفت. هواپیما با وجود آسیب فراوان با موفقیت فرود آمد. از ۲۸ سرنشین ۳ مسافر کشته شدند.

### ایر فرانس F-BELI
F-BELI، یک فروند داگلاس سی-۵۴ اسکای‌مستر متعلق به ایر فرانس، در ۲۹ آوریل ۱۹۵۲ در نزدیکی برلین توسط ۲ جنگنده میگ-۱۵ شوروی مورد شلیک قرار گرفت. هواپیما ۸۹ بار اصابت خورد و ۳ مسافر زخمی شدند و موتورهای شماره ۳ و ۴ از کار افتادند. هواپیما در فرودگاه برلین-تمپل‌هوف فرود امن انجام داد. شوروی ادعا کرد هواپیما از کریدور هوایی بین‌المللی منحرف شده بوده‌است.

### استائو F-BEIB
F-BEIB، یک داگلاس C-47 متعلق به شرکت حمل‌ونقل هوایی خاور دور (STAEO)، در ۴ مه ۱۹۵۲ هنگام برخاستن از فان تیئت توسط چریک‌های کمونیست ساقط شد. از ۱۴ سرنشین تنها ۱ خدمه کشته شد و هواپیما از رده خارج شد.

### سرنگونی آئروفلوت ۱۹۵۳
در ۲۷ ژوئیه ۱۹۵۳ یک فروند ایلیوشین ایل-۱۲ متعلق به آئروفلوت در حریم هوایی کره شمالی، در مسیر پورت آرتور به ولادی‌وستوک، مورد شلیک قرار گرفت و بر خاک چین سقوط کرد و هر ۲۱ سرنشین کشته شدند. هواپیما توسط کاپیتان رالف پار جونیور از نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در جریان یک مأموریت اسکورت در نزدیکی شهرستان چونگانگ ساقط شد؛ پار به‌اشتباه هواپیما را کره‌شمالی تشخیص داده بود.

### سرنگونی داگلاس دی‌سی-۴ کاتای پاسیفیک
VR-HEU، یک فروند داگلاس سی-۵۴ اسکای‌مستر متعلق به کاتای پاسیفیک، در ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۴ در مسیر بانکوک به هنگ کنگ، توسط جنگنده‌های لاوچکین لا-۱۱ ارتش آزادی‌بخش خلق چین در سواحل هاینان ساقط شد. ۱۰ تن از ۱۸ سرنشین کشته شدند.

### پرواز ۴۰۲ ال عال
پرواز ۴۰۲ ال عال، یک لاکهید ال-۰۴۹ کونستلیشن (با شماره ثبت 4X-AKC)، یک پرواز مسافری از وین (اتریش) به تل‌آویو (اسرائیل) از طریق استانبول (ترکیه) در ۲۷ ژوئیه ۱۹۵۵ بود. هواپیما به‌اشتباه وارد حریم هوایی جمهوری خلق بلغارستان شد و از فرود سرباز زد و توسط دو جنگنده میگ-۱۵ نیروی هوایی بلغارستان در چند کیلومتری مرز یونان در نزدیکی پتریچ ساقط شد. تمامی ۷ خدمه و ۵۱ مسافر کشته شدند.

## دهه ۱۹۷۰
### پرواز ۱۱۴ لیبین عرب ایرلاینز
در ۲۱ فوریه ۱۹۷۳ یک فروند بوئینگ ۷۲۷ متعلق به لیبین عرب ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری وارد حریم هوایی شبه‌جزیره سینا شد که در اشغال اسرائیل بود و توسط دو جنگنده اف-۴ فانتوم نیروی هوایی اسرائیل رهگیری و ساقط شد. ۱۰۸ تن کشته و تنها ۵ تن زنده ماندند.

### پرواز ۹۰۲ کره‌ای ایرلاینز
در ۲۰ آوریل ۱۹۷۸ یک فروند بوئینگ ۷۰۷ متعلق به کره‌ای ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری وارد حریم هوایی اتحاد جماهیر شوروی شد و توسط دو جنگنده سوخوی Su-15 شوروی رهگیری و مورد شلیک قرار گرفت. خلبانان کره‌ای با وجود آسیب شدید توانستند روی دریاچه یخ‌زده‌ای در کارلی شمالی فرود اضطراری انجام دهند. ۲ مسافر کشته و ۱۰۷ تن زنده ماندند.

### پرواز ۸۲۵ ایر رودزیا
در ۳ سپتامبر ۱۹۷۸ یک فروند ویکرز ویسکانت متعلق به ایر رودزیا در پرواز داخلی از کاریبا به سالزبری (اکنون هراره) توسط چریک‌های ارتش انقلابی خلق زیمبابوه (زیپرا) با موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۲ ساقط شد. از ۵۶ سرنشین ۱۸ تن از سقوط جان سالم به در بردند اما ۱۰ تن از بازماندگان توسط چریک‌ها در محل سقوط کشته شدند. در مجموع ۳۸ تن جان باختند.

### پرواز ۸۲۷ ایر رودزیا
در ۱۲ فوریه ۱۹۷۹ یک ویکرز ویسکانت دیگر متعلق به ایر رودزیا در شرایطی مشابه پرواز ۸۲۵ توسط چریک‌های زیپرا با موشک استرلا-۲ ساقط شد. هیچ‌یک از ۵۹ سرنشین زنده نماندند.

## دهه ۱۹۸۰
### پرواز ۰۰۷ کره‌ای ایرلاینز
در ۱ سپتامبر ۱۹۸۳ یک فروند بوئینگ ۷۴۷ متعلق به کره‌ای ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری از حریم هوایی اتحاد جماهیر شوروی عبور کرد. شوروی هواپیما را هدف نظامی تشخیص داد و یک جنگنده سوخوی Su-15 آن را در آسمان بین‌المللی ساقط کرد. تمامی ۲۶۹ سرنشین کشته شدند.

### پولار ۳
در ۲۴ فوریه ۱۹۸۵ هواپیمای پژوهشی «پولار ۳»، یک دورنیه ۲۲۸ آلمانی متعلق به مؤسسه آلفرد وگنر، توسط نیروهای جبهه پولیساریو در صحرای غربی با موشک زمین‌به‌هوا ساقط شد. هر ۳ سرنشین کشته شدند. مهاجمان هواپیما را با یک هواپیمای جاسوسی مراکشی اشتباه گرفته بودند.

### سرنگونی آنتونوف An-26 باختر افغان ایرلاینز
در ۴ سپتامبر ۱۹۸۵ در جریان جنگ شوروی در افغانستان، یک فروند آنتونوف An-26 متعلق به باختر افغان ایرلاینز (با شماره ثبت YA-BAM) در نزدیکی قندهار توسط موشک زمین‌به‌هوا ساقط شد. هواپیما ۴۷ مسافر و ۵ خدمه داشت و هیچ‌کس زنده نماند. عاملان حمله هرگز شناسایی نشدند.

### پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر
در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸ (۱۲ تیر ۱۳۶۷) یک فروند ایرباس A300B2 متعلق به ایران‌ایر در پرواز از بندرعباس به دبی، اندکی پس از برخاستن بر فراز تنگه هرمز توسط دو موشک زمین‌به‌هوای استاندارد (RIM-66) شلیک‌شده از ناو جنگی آمریکایی یواس‌اس وینسنز (CG-49) که در آب‌های سرزمینی ایران حضور داشت ساقط شد. ناو آمریکایی هواپیما را با جنگنده اف-۱۴ ایرانی اشتباه گرفته بود. تمامی ۲۹۰ سرنشین از جمله ۶۶ کودک کشته شدند. این رویداد دومین فاجعه مرگبار در میان سرنگونی هواپیماهای مسافربری است.

## دهه ۱۹۹۰
### سرنگونی بالگرد مسافری در نزدیکی شوشا (۱۹۹۲)
در ۲۸ ژانویه ۱۹۹۲ یک بالگرد مسافری میل Mi-8 متعلق به آذال آذربایجان ایرلاینز در ارتباط با درگیری قره‌باغ کوهستانی ساقط شد و ۴۴ تن کشته شدند.

### سرنگونی‌های سوخومی (۱۹۹۳)
در سپتامبر ۱۹۹۳ در جریان نبرد سوخومی، دو هواپیمای مسافری گرجی توسط جدایی‌طلبان آبخاز ساقط شدند. در ۲۱ سپتامبر یک توپولف Tu-134 متعلق به ترنس‌ایر جورجیا توسط موشک زمین‌به‌هوای شلیک‌شده از قایق گشتی مورد اصابت قرار گرفت و در دریای سیاه سقوط کرد و ۲۷ تن کشته شدند. روز بعد، یک توپولف Tu-154 نیز در شرایط مشابه ساقط شد و ۱۰۸ تن کشته شدند.

### سرنگونی هواپیمای رئیس‌جمهور رواندا (۱۹۹۴)
در ۶ آوریل ۱۹۹۴ هواپیمای داسو فالکون ۵۰ حامل ژوونال هابیاریمانا (رئیس‌جمهور رواندا) و سیپرین انتاریامیرا (رئیس‌جمهور بروندی) هنگام فرود در فرودگاه کیگالی توسط دو موشک ساقط شد. تمامی ۱۲ سرنشین کشته شدند. عاملان شلیک هرگز با قطعیت شناسایی نشدند. این رویداد سرآغاز نسل‌کشی رواندا بود.

### پرواز ۶۰۲ لایون‌ایر
در ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۸ پرواز ۶۰۲ لایون‌ایر که با یک آنتونوف An-24 انجام می‌شد، ۱۰ دقیقه پس از برخاستن از پالالی (جفنا) در سریلانکا احتمالاً توسط موشک شلیک‌شده از سوی ببرهای تامیل ساقط شد و در دریا سقوط کرد. هیچ‌یک از ۵۵ سرنشین زنده نماندند.

### بوئینگ ۷۲۷ خطوط هوایی کنگو (۱۹۹۸)
در ۱۰ اکتبر ۱۹۹۸ در جریان جنگ دوم کنگو، یک بوئینگ ۷۲۷ متعلق به خطوط هوایی کنگو اندکی پس از برخاستن از کیندو توسط شورشیان کنگویی با موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۲ ساقط شد و ۴۱ تن کشته شدند.

## دهه ۲۰۰۰
### سرنگونی سسنا ۱۸۵ در پرو (۲۰۰۱)
در ۲۰ آوریل ۲۰۰۱ یک آب‌نشین سسنا A185E (با شماره ثبت OB-1408) در مرز پرو و برزیل توسط جنگنده سسنا A-37 دراگون‌فلای نیروی هوایی پرو ساقط شد. سازمان سیا و نیروی هوایی پرو در چارچوب «برنامه مسدودسازی پل هوایی» برای مقابله با قاچاق مواد مخدر همکاری می‌کردند و هواپیما به‌اشتباه مظنون به حمل مواد مخدر شناسایی شده بود. مبلغ رونی باورز و دختر خردسالش چاریتی کشته شدند و خلبان به‌سختی زخمی شد.

### پرواز ۱۸۱۲ سایبریا ایرلاینز
در ۴ اکتبر ۲۰۰۱ پرواز ۱۸۱۲ سایبریا ایرلاینز که با یک توپولف Tu-154 انجام می‌شد، بر فراز دریای سیاه توسط یک موشک پدافندی S-200 اوکراینی که در جریان رزمایش نظامی به‌اشتباه هواپیما را هدف گرفته بود ساقط شد. تمامی ۷۸ سرنشین کشته شدند.

### شلیک به ایرباس A300 دی‌اچ‌ال در بغداد (۲۰۰۳)
در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۳ یک ایرباس A300 باری متعلق به شرکت اروپایی ایر ترانسپورت (دی‌اچ‌ال) اندکی پس از برخاستن از فرودگاه بغداد در عراق توسط موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۳ مورد اصابت قرار گرفت. موشک بال چپ را آسیب رساند و هر سه سامانه هیدرولیک از کار افتاد. خلبانان تنها با کنترل نیروی رانش موتورها موفق به بازگشت و فرود اضطراری در فرودگاه شدند و هر ۳ خدمه سالم ماندند.

### سرنگونی ایلیوشین Il-76 در موگادیشو (۲۰۰۷)
در ۲۳ مارس ۲۰۰۷ یک فروند ایلیوشین Il-76 متعلق به شرکت ترنزآویاکسپورت بلاروس پس از برخاستن از موگادیشو (سومالی) توسط موشک زمین‌به‌هوا مورد اصابت قرار گرفت و سقوط کرد. تمامی ۱۱ سرنشین کشته شدند.

## دهه ۲۰۱۰
### پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز
در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۴ پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۷۷ انجام می‌شد، در جریان جنگ در شرق اوکراین در نزدیکی شهر تورس توسط موشک زمین‌به‌هوای بوک (Buk-M1) ساقط شد. بررسی‌ها نشان داد موشک توسط جدایی‌طلبان طرفدار روسیه شلیک شده بود که هواپیما را با هواپیمای نظامی اوکراینی اشتباه گرفته بودند. تمامی ۲۹۸ سرنشین کشته شدند. این رویداد مرگبارترین سرنگونی هواپیمای مسافربری در تاریخ است.

## دهه ۲۰۲۰
### پرواز ۷۵۲ یوکرین اینترنشنال ایرلاینز
در ۸ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۸ دی ۱۳۹۸) پرواز ۷۵۲ یوکرین اینترنشنال ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۳۷–۸۰۰ به مقصد کی‌یف انجام می‌شد، اندکی پس از برخاستن از فرودگاه امام خمینی تهران توسط دو موشک زمین‌به‌هوای تور-ام۱ سپاه پاسداران به‌اشتباه ساقط شد. اپراتور شلیک هواپیما را با موشک کروز اشتباه گرفته بود. این رویداد در بحبوحه تنش شدید میان ایران و ایالات متحده رخ داد. تمامی ۱۷۶ سرنشین کشته شدند.

### پرواز ۸۲۴۳ آذربایجان ایرلاینز
در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۴ (۵ دی ۱۴۰۳) پرواز ۸۲۴۳ آذربایجان ایرلاینز که با یک امبرائر ۱۹۰ از باکو به مقصد گروزنی انجام می‌شد، هنگام فرود در فرودگاه گروزنی توسط موشک‌های پدافند هوایی روسیه آسیب دید. پدافند روسیه هواپیما را با پهپاد اوکراینی اشتباه گرفته بود. خلبانان پس از عبور از دریای خزر تلاش کردند در شهر آقتاو قزاقستان فرود اضطراری انجام دهند اما هواپیما هنگام فرود از هم پاشید. ۳۸ تن کشته و ۲۹ تن زنده ماندند. در اکتبر ۲۰۲۵ ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه پذیرفت که پدافند هوایی روسیه مسئول این رویداد بوده‌است.

## موارد بحث‌برانگیز
در برخی رویدادهای هوایی، سرنگونی هواپیما به‌طور قطعی اثبات نشده اما نشانه‌ها یا نظریه‌هایی دربارهٔ آن وجود دارد.

### سقوط هواپیمای سازمان ملل در اندولا (۱۹۶۱)
در ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۱ یک داگلاس DC-6 اجاره‌ای سازمان ملل متحد حامل داگ همرشولد (دبیرکل سازمان ملل) و ۱۵ تن دیگر در رودزیای شمالی (اکنون زامبیا) هنگام فرود در فرودگاه اندولا سقوط کرد و همه سرنشینان کشته شدند. پژوهش رسمی علت را خطای خلبان اعلام کرد اما مدارکی که در سال ۲۰۱۴ آشکار شد نشان می‌داد هواپیما ممکن است توسط خلبان مزدور بلژیکی ساقط شده باشد و بررسی مجددی در سال ۲۰۱۷ آغاز شد.

### پرواز ۹۰۲ آئروفلوت (۱۹۶۲)
در ۳۰ ژوئن ۱۹۶۲ پرواز ۹۰۲ آئروفلوت که با یک توپولف Tu-104 انجام می‌شد، در ۲۸ کیلومتری کراسنویارسک سقوط کرد و ۸۴ تن کشته شدند. بررسی رسمی علت را از دست دادن کنترل اعلام کرد اما سوراخ ورودی بر بدنه هواپیما و نشانه‌های آتش‌سوزی با اصابت موشک ضدهوایی سازگار بود و تأییدیه غیررسمی وجود داشت که موشکی در جریان رزمایش در منطقه از مسیر منحرف شده بوده‌است.

### فاجعه اوستیکا (۱۹۸۰)
در ۲۷ ژوئن ۱۹۸۰ پرواز ۸۷۰ ایتاویا که با یک داگلاس DC-9 در مسیر بولونیا به پالرمو در ایتالیا انجام می‌شد، در دریای تیرنی نزدیک جزیره اوستیکا سقوط کرد و ۸۱ تن کشته شدند. علت سقوط موضوع بحث دهه‌ها بود؛ نظریه‌ها از بمب‌گذاری تا اصابت تصادفی موشک در جریان درگیری بین جنگنده‌ای ناتویی و میگ-۲۳ لیبیایی متغیر بودند.

### پرواز ۸۰۰ تی‌دبلیوای (۱۹۹۶)
در ۱۷ ژوئیه ۱۹۹۶ پرواز ۸۰۰ ترنس ورلد ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۴۷ انجام می‌شد، در آسمان لانگ‌آیلند نزدیک نیویورک از هم پاشید و در دریا سقوط کرد و ۲۳۰ تن کشته شدند. شایعه شلیک موشک توسط تروریست‌ها یا نیروی دریایی آمریکا گسترش یافت و اف‌بی‌آی این فرضیه را بررسی کرد اما در نهایت هیئت ملی ایمنی حمل‌ونقل (NTSB) علت را انفجار مخزن مرکزی سوخت اعلام کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست سوانح هوایی

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* پایگاه داده شبکه ایمنی هوانوردی

رده:حوادث هوایی ساقط کردن هواپیماهای مسافربری
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:همه مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی