قلمرو داعش

**[[داعش]]** با نام رسمی **دولت اسلامی** (**IS**)، یک شبه‌دولت بود که به ترتیب از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹، هستهٔ اولیهٔ خود را در عراق و سوریه شکل داد، جایی که دولت اصلی بخش‌های قابل توجهی از منطقه‌های شهری، روستایی و بیابانی را به‌طور عمده در منطقه بین‌النهرین کنترل می‌کرد. امروزه این گروه بخش‌های پراکنده‌ای را در این منطقه و همچنین قلمرو یا هسته‌های شورشی در مناطق دیگر، به ویژه افغانستان، غرب آفریقا، صحرای آفریقا، سومالی، موزامبیک و جمهوری دموکراتیک کنگو را کنترل می‌کند. از سال ۲۰۲۳، بخش‌های وسیعی از مالی تحت کنترل داعش است، جایی که اخیراً بیشترین موفقیت را داشته‌اند.

در اوایل سال ۲۰۱۷، داعش تقریباً ۴۵۳۷۷ کیلومتر مربع از خاک عراق و سوریه و ۷۳۲۳ کیلومتر مربع در جاهای دیگر را کنترل می‌کرد که در مجموع ۵۲۷۰۰ کیلومتر مربع بود. این نشان دهنده کاهش قابل توجهی از اوج کنترل سرزمینی داعش در اواخر سال ۲۰۱۴ است، زمانی که در مجموع بین ۱۰۰۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰۰ کیلومتر مربع را تحت کنترل داشت. قلمروی داعش تقریباً در همه کشورها از سال ۲۰۱۴ به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است که نتیجه عدم محبوبیت این گروه و اقدامات نظامی علیه آن است. تنها تا اواخر مارس ۲۰۱۹، قلمروی داعش در سوریه به ۴۰۰۰ کیلومتر مربع تحت محاصره در صحرای سوریه کاهش یافت. این منطقه توسط نیروهای دولتی سوریه و متحدانش محاصره شد. ارتش سوریه، عملیات‌های شانه‌زنی و حملات هوایی را علیه جیب هرچند با موفقیت محدود انجام داد. تبلیغات داعش، ادعا می‌کند که اوج وسعت سرزمینی آن ۲۸۲۴۸۵ کیلومتر مربع است.

اکثریت قلمرو، جمعیت، درآمد و اعتبار داعش از قلمرویی است که زمانی در عراق و سوریه در اختیار داشت. در افغانستان، داعش بیشتر مناطق نزدیک مرز پاکستان را کنترل می‌کند و از بهار ۲۰۱۵، ۸۷ درصد از قلمروی خود را از دست داده است. در لبنان نیز در اوج جنگ داخلی سوریه، داعش، برخی از مناطق مرزی خود را تحت کنترل داشت. در لیبی، این گروه بیشتر به عنوان یک نیروی شورشی متحرک عمل می‌کند و مکان‌هایی را قبل از ترک مجدد آنها اشغال کرده است.  در مصر، این گروه، ۹۱۰ کیلومتر مربع را به مرکزیت روستای شیخ زوید، که کمتر از ۱٪ از خاک مصر را تشکیل می‌دهد، کنترل می‌کند. در نیجریه، بوکو حرام (که در آن زمان یکی از شاخه‌های داعش بود) ۶۰۴۱ کیومتر مربع را در حداکثر وسعت خود در سال ۲۰۱۴ کنترل کرد. هر چند بیشتر این منطقه در میان عقب‌نشینی‌های نظامی و شکاف در بوکو حرام بین جناح‌های طرفدار و ضد داعش از دست رفت. با این حال، در اواخر سال ۲۰۱۹، نیروهای آفریقایی داعش بار دیگر مناطق وسیعی را در نیجریه تصرف کردند. از سال ۲۰۲۱، نیروهای آفریقایی داعش، همچنان در مناطقی که تحت کنترل خود دارند، قلمروی خود را اداره می‌کنند. از سال ۲۰۲۲، بیشتر قلمروی داعش به شمال شرق نیجریه و شمال موزامبیک، در کنار بخش‌های بزرگی از شرق مالی، محدود شده است.

## تقسیمات اداری
### استان‌ها
پایگاه اصلی عملیات داعش تا سال ۲۰۱۷ در قلمروی آنها در رقه واقع در سوریه بود، جایی که توسط نیروهای دموکراتیک سوریه بازپس گرفته شد. از آنجا دستوراتی به گروه‌های وابسته به نام *[[ولایت (تقسیمات کشوری)|ولایت]]* داده می‌شد که در سراسر شام، آسیا و آفریقا پخش می‌شدند. تعداد کمی از این *ولایت‌ها* مرکز خود را اعلام کرده‌اند که شامل رقه در شام، موصل در عراق و موزیبو دا پریا، موزامبیک در مرکز آفریقا است. همچنین داعش ادعاهایی بر کل جهان اسلام از جمله آسیای مرکزی، بالکان، قلمروی امپراتوری عثمانی سابق، جنوب شرق آسیا و شمال آفریقا داشت. با این حال، در مواقع دیگر تمایل خود را برای تسلط بر جهان، با برچسب‌هایی بر مناطق خاصی از دنیای قدیم و همچنین دنیای مدرن ابراز می‌کرد.

## جستارهای وابسته
* فتوحات مسلمانان
* تقسیم‌بندی سیاسی جهان از دید اسلام

## پیوند به بیرون
* از سوریه تا بوسنی: داعش و وابستگان آن در سراسر جهان، *گاردین*
* داعش در زمین القاعده حرکت می‌کند، بی‌بی‌سی

## نگارخانه

پرونده:Territorial control of the ISIS.svg|alt=مناطقی که تحت کنترل داعش هستند.      مناطقی که داعش ادعای حاکمیت آنجا را دارد.| 


## یادداشت‌ها

## منابع

رده:اتحاد اسلام
رده:اختلافات سرزمینی
رده:تجزیه‌طلبی در عراق
رده:حکومت‌های تمامیت‌خواه
رده:داعش
رده:کشورهای پیشین در جنوب آسیا
رده:کشورهای پیشین در خاورمیانه
رده:نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان
رده:گروه‌های شورشی دارای قلمرو تحت کنترل