زبان‌های ایبری

**زبان‌های ایبری** یک اصطلاح عمومی برای زبان‌هایی است که در حال حاضر یا در گذشته در شبه‌جزیره ایبری به‌کار رفته‌است.

## زبان‌های تاریخی
### زبان‌های پیشارومی
بندانگشتی|400x400پیکسل| زبان‌های پیشارومی ایبری در حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد
زبان‌های زیر در شبه‌جزیره ایبری قبل از رومی‌سازی و گسترش زبان لاتین به کار می‌رفت:
* آکیتانی (احتمالاً نزدیک به باسکی نخستین یا مشابه‌های آن)
* باسکی نخستین
* ایبری
* تارتسی
* زبان‌های هندواروپایی
** زبان‌های سلتی
*** سلتیبری
*** گالائیک
** لوزیتانی (مورد مناقشه در دسته‌بندی: ایتالیایی، سلتی، پاراسلتی یا دیگر انواع هندواروپایی)
** سوروتاپتیک (زبان بومیان اسپانیا)
** زبان‌های هلنی‌تبار
*** یونانی باستان
* زبان‌های آفروآسیایی
** زبان‌های سامی
*** فنیقی
**** پونی

### زبان‌های قرون وسطی
در قرون وسطی، پس از سقوط امپراتوری روم غربی، زبان‌های زیر در شبه‌جزیره ایبری صحبت می‌شد.
* باسکی قرون وسطائی
* زبان‌های هندواروپایی
** زبان‌های ژرمنی
*** بوری
*** گوتی
*** سوئبی
*** وندالی
** زبان‌های ایتالی
*** لاتین
**** آستوری-لئونی
**** گالیسی-پرتغالی (پرتغالی قدیم)
**** اکسیتان باستان
**** کاستیلیای باستان (اسپانیایی قدیم)
**** مستعربی
**** زبان ناوارو-آراگونی
** زبان‌های سلتی
*** بریتونی
** زبان‌های هندوایرانی
*** زبان‌های ایرانی
**** سکایی
***** الانانی
*** زبان‌های هندوآریایی غربی
**** رومانی
* زبان‌های آفروآسیایی
** زبان‌های بربری
** زبان‌های سامی
*** زبان‌های عربی
**** عربی کلاسیک
***** عربی اندلسی
*** زبان‌های یهودی
**** عبری قرون وسطایی (بر اساس عبری کتاب مقدس)
***** عبری سفاردی
***** زبان‌های یهودی-رومی (همچنین به عنوان زبان‌های ایتالیایی/لاتین طبقه‌بندی می‌شوند)
****** یهودی-آراگونی
****** یهودی-کاتالان
****** یهودی-پرتغالی
****** یهودی-اسپانیایی

## زبان‌های نو
در حال باشندگان اصلی شبه‌جزیره ایبری به زبان‌های زیر گفتگو می‌کنند.

### بر اساس گروه‌های زبانی
بندانگشتی|400x400پیکسل| زبان‌های شبه‌جزیره ایبری (نقشه ساده‌شده).
* باسکی (تک‌خانواده)
** باتوآ
** بیسکایان
** گیپوزکوان
** ناوارس علیا
** ناوارس پایین
** لاپوردی
** زوبرا
* زبان‌های هندواروپایی
** زبان‌های ایتالی
*** زبان‌های رومی
**** آراگونی
**** آستوری-لئونی
***** آستوری
***** کانتابری (گویش مشترک با اسپانیایی)
***** لئونی
***** میراندی
***** اکسترمادورایی (گویش مشترک با اسپانیایی)
**** کاتالان
***** کاتالان شرقی
****** کاتالان شمالی
****** کاتالان مرکزی
***** کاتالان غربی
****** کاتالان شمال‌غربی
****** والنسیایی
****** ریباگورچان (گویش مشترک با آراگونی)
******* بناسکی (گویش مشترک با آراگونی و اکسیتان گاسکونی)
**** فرانسوی
**** گالیسی-پرتغالی
***** گالیسی
***** اوناویایی
***** فالا
***** پرتغالی
****** لهجه‌های پرتغالی
**** اسپانیایی (یا کاستیلیایی)
***** گویش‌ها و انواع دیگر اسپانیایی
** زبان‌های ژرمنی
*** آنگلو-فریسی
**** انگلیسی (گونه جبل الطارق)
* زبان‌های مختلط
** کالو (رومی ایبرو-رمانسی)
*** کالو اسپانیایی
*** کالو کاتالان
*** کالائو پرتغالی
** ارومینشلا (رومی باسکی)
** بارانکنیو
** لیانیتو
* زبان‌های اشاره
** زبان اشاره اسپانیایی
** زبان اشاره کاتالانی / والنسیا
** زبان اشاره پرتغالی
** زبان اشاره فرانسوی

### بر اساس کشور
*  آندورا:
** کاتالان
** اسپانیایی
** فرانسوی
** پرتغالی
*  فرانسه (پیرنه-اورینتال):
** فرانسوی
** زبان اشاره فرانسوی
** کاتالان
** اکسیتان (بیرون از شبه‌جزیره ایبری)
* جبل الطارق (وابسه به بریتانیا):
** انگلیسی
** زبان اشاره بریتانیایی
** اسپانیایی
** لیانیتو
*  پرتغال:
** پرتغالی
*** زبان بارانکنیو (در شهر بارانکس، نزدیک مرز پرتغال و اسپانیا به این زبان صحبت می‌شود)
** زبان اشاره پرتغالی
** میراندی (فقط در یک منطقه کوچک شرقی منطقه نورته، نزدیک مرز پرتغال و اسپانیا صحبت می‌شود)
*  اسپانیا:
** اسپانیایی (که کاستیلیایی نیز نامیده می‌شود)
** زبان اشاره اسپانیایی
** کاتالان
** والنسیایی
** زبان اشاره کاتالان
** زبان اشاره والنسیایی
** گالیسی و فالا
** اوناویایی (که گالیسی-آستوری نیز نامیده می‌شود)
** باسکی
** آراگونی
** آستوری
** کانتابری
** لئونی
** اکسترمادورایی
** اکسیتان (بیرون از شبه‌جزیره ایبری)
** عربی مراکشی (بیرون از شبه‌جزیره ایبری)
** ریفیان بربر (بیرون از شبه‌جزیره ایبری)

#### استفاده از زبان‌های رسمی در اسپانیا
بندانگشتی|400x400پیکسل| نقشه زبان‌های رسمی در اسپانیا

## جستارهای وابسته
* زبان‌های ایبرو-رومی
* زبان کاتالان بالئاری

## پیوند به بیرون
* نقشه تفصیلی مردمان ماقبل رومی ایبریا (حدود ۲۰۰ سال قبل از میلاد)
* نقشه دقیق زبانی شبه‌جزیره ایبری
* [//en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists_for_Iberian_languages فهرست سوادش کلمات اساسی زبان‌های ایبری] (از پیوست [//en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists فهرست سوادش] ویکی‌واژه)

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:زبان بومیان اسپانیا
رده:زبان‌های اروپا
رده:زبان‌های اسپانیا
رده:زبان‌های پرتغال
رده:زبان‌های منقرض‌شده در اروپا
رده:زبان‌های آندورا