سیسامنس

به نوشتهٔ هرودوت،  **سیسامنس**  قاضی‌ای فاسد در دورهٔ کمبوجیه دوم بود. او رشوه گرفت و حکمی غیرمنصفانه صادر کرد. در نتیجه، پادشاه دستور داد دستگیر شود و زنده زنده پوست کنده شود. آنگاه پوست او برای پوشاندن کرسی به کار رفت که پسرش برای قضاوت بر آن می‌نشست.

سپس کمبوجیه، هوتن، پسر سیسامنس را به عنوان جانشین قضایی پدرش منصوب کرد. برای اینکه به هوتن یادآوری کند که چه اتفاقی برای قا‌ضی‌های فاسد می‌افتد و اهمیت درستکاری در قضاوت را فراموش نکند، کمبوجیه دستور داد که صندلی قاضی جدید را با نوارهای چرمی ساخته شده از پوست سیسامنس بپوشانند.  هوتن بعداً در ایونیه ساتراپ شد. کمبوجیه به هوتن هشدار داد که دائماً منبع چرم صندلی را که برای مشورت و صدور حکم بر روی آن می‌نشیند، در نظر داشته باشد. این داستان همچنین توسط نویسنده لاتین سده اول، والریوس ماکسیموس، در کتاب خود (نه کتاب از اعمال و سخنان به یاد ماندنی) مورد اشاره قرار گرفته است. در حالی که در نسخه هرودوت، پوست سیسامنس به صورت نوارهایی بریده شده است، ماکسیموس پوست را روی صندلی کشیده است.

## روایت هرودوت

– نسخه اصلی کتاب هرودوت 

– برگردان از کتاب هرودوت

## تفسیر
در داستان اصلی، هرودوت احتمالاً می‌خواسته القا کند که کمبوجیه دیوانه شده است. والریوس ماکسیموس داستان کمبوجیه را در فصلی دربارهٔ سختگیری نسبت به بیگانگان گنجانده است. در قرون وسطی و دورهٔ رنسانس، تصاویر قضاتی که توسط پادشاهانشان هشدار داده، مهار و مجازات می‌شدند، رایج بود. قضاوت کمبوجیه در کتاب Speculum Historiale نوشتهٔ وینسنت بووه (درگذشته در سال ۱۲۶۴) گنجانده شده است. یاکوب ون مارلان، نویسندهٔ فلاندری اواخر سده سیزدهم، Speculum را به زبان هلندی میانه به عنوان Spiegel historiael (آینهٔ تاریخ) ترجمه کرد و بدین ترتیب اولین روایت از داستان کمبوجیه را به زبان هلندی ارائه داد. این داستان به طور فزاینده‌ای با مفهوم اجرای بی‌طرفانهٔ عدالت مرتبط شد. کتیبه‌ای بر روی یک مدال آلمانی مربوط به اواسط سده شانزدهم که داستان کمبوجیه را به تصویر می‌کشد، چنین است: 

به نظر می‌رسد رنسانس داستان کمبوجیه را به عنوان نمونه‌ای از نیاز به یک پادشاه برای اعمال کنترل مناسب بر قوه قضائیه، باز تفسیر کرده است. حاکمان آن زمان ممکن است این داستان را برای یادآوری قدرت خود به مردم یا یادآوری مجازاتی که قاضی‌ها در صورت نارضایتی از آنها متحمل می‌شدند، مفید یافته باشند. اینکه این تصویر به ویژه در سده‌های ۱۶ و ۱۷ گسترده است، شاید تصادفی نباشد، زیرا داستان بر قدرت شاهزادگان در انتصاب و عزل قضات به دلخواه تأکید دارد. تفسیر دیگر این است که تصاویر داوری کمبوجیه، منعکس کننده دیدگاه رایج آن زمان است که عدالت زمینی جایزالخطا است، در حالی که تنها عدالت الهی که توسط خدای مسیحی توزیع می‌شود، می‌تواند عدالت نهایی را فراهم کند.

## داوری کمبوجیه در هنر
داستان فساد سیسامن الهام‌بخش هنرمندان مختلف در سده‌های ۱۵ تا ۱۷ میلادی، از جمله خرارد داوید، آنتون کلایسنس، یواخیم وتِوائل، مارتین هرمان فابر، کلِس یاکوبس ون در هک، یان تنگناگل، دیرک وِلرِت و پیتر پل روبنس بود. تصاویر بصری این داستان ابتدا در نسخه‌های خطی و چاپی مانند «داوری کمبوجیه» (۱۵۴۲) اثر هانس سبالد بهام ظاهر شد که بخشی از سرلوحه کتاب «روند قضایی» اثر جاستینوس گوبلر بود. این داستان بعدها در نقاشی‌ها، تندیس‌ها و شیشه‌های رنگی به تصویر کشیده شد. بسیاری از این آثار هنری توسط مقامات غیرنظامی سفارش داده شده بودند تا در مکان‌هایی که در آن دوره عدالت اجرا می‌شد، مانند اتاق‌های اعضای شورا در تالارهای شهر یا دادگاه‌های دادگستری، آویزان شوند. این تصاویر از داستان سیسامنس به عنوان نمونه‌هایی از عدالت (به لاتین examplepla iustitiae ) برای قضاتی که می‌توانستند آنها را به عنوان الگو یا نصیحتی برای انجام وظیفه خود با انصاف و شدت در نظر بگیرند، عمل می‌کردند. بیشتر تصاویر لحظه‌ای را نشان می‌دهند که هوتن بر تخت پدرش می‌نشیند و پوست پدرش بر روی آن کشیده می‌شود در حالی که پادشاه در مقابل او ایستاده و او را نصیحت می‌کند. برخی از تصاویر، کمبوجیه را حذف کرده و صرفاً بر هوتن به عنوان یک قاضی بی‌طرف تمرکز می‌کنند.

خرارد داوید یکی از نخستین هنرمندانی بود که سرنوشت سیسامنس را به عنوان موضوع نقاشی دو لته‌ای خود با عنوان «داوری کمبوجیه» که در سال ۱۴۹۸ تکمیل کرد، برگزید. این نقاشی به سفارش اعضای شورای شهر بروژ در اتاق اعضای شورای شهر در تالار شهر بروژ آویزان شد. پنل سمت چپ نقاشی دو لته‌ای با عنوان «دستگیری سیسامنس» در پس زمینه، سیسامنس را در حال دریافت رشوه نشان می‌دهد، در حالی که در پیش زمینه، پادشاه کمبوجیه در حال صدور حکم علیه قاضی فاسدی است که بر صندلی قضاوت خود نشسته است. پنل سمت راست با عنوان «پوست کندن سیسامنس» با جزئیات گرافیکی، قاضی را در حال زنده زنده پوست کندن به تصویر می‌کشد و شاه کمبوجیه به همراه اعضای دربار و عموم مردم نظاره گر آن هستند. در پس زمینه، صحنه کوچکتری وجود دارد که قاضی جوان را در حالی که بر روی صندلی قضاوت خود که با پوست پدرش سیسامنس پوشیده شده است، نشسته است، نشان می‌دهد. داوید صحنه‌های مختلف را در یک محیط معاصر قرار داده است. ساختمان‌هایی که در پس‌زمینه صحنه‌ها دیده می‌شوند، ساختمان‌های معاصر در بروژ هستند و لباس‌هایی که شخصیت‌های حاضر برای مشاهده قضاوت سیسامنس پوشیده‌اند، به سبکی است که مردم فلاندر در آن زمان می‌پوشیدند. خود سیسامنس ردای قرمز رنگی پوشیده است که لباس رسمی قضات در آن دوره بوده است. دیوید با قرار دادن صحنه در فلاندر معاصر، ارتباط داستان باستانی را با بیننده اوایل دوران مدرن تقویت کرد.
بندانگشتی|250px|"''بازداشت سیسامنس''"
بندانگشتی|250px| سلاخی سیسامنس.

نقاش اهل بروژ، آنتون کلایسنس، پنل سمت چپ نقاشی دو لتی داوود را به عنوان الهام‌بخش نقاشی خود از «داوری کمبوجیه» (نیمه دوم سده شانزدهم، موزه گرونینگ ، بروژ) انتخاب کرد، زیرا او بر تصویر دستگیری قاضی فاسد تمرکز دارد و در عین حال رد رشوه به قاضی را در پس‌زمینه نشان می‌دهد. این اثر قبلاً در تالار شهر بروژ نیز آویزان بود. به نظر می‌رسد چهره‌های زیادی که در تصویر به همراه پادشاه دیده می‌شوند، پرتره‌هایی از افراد واقعی، احتمالاً اعضای شورای شهر بروژ، هستند. نشریه هلندی Thronus Justitiae که اولین بار در سال ۱۶۰۶ منتشر شد، شامل ۱۳ تابلو از صحنه‌های عدالت بر اساس طرح‌های یواخیم وتویل است. یکی از آنها داوری کمبوجیه را به تصویر می‌کشد. «مارتین هرمان فابر» در سال ۱۶۱۷ نسخه‌ای از این اثر را برای شهرداری امدن نقاشی کرد و «کلائس یاکوبس ون در هک» نیز همین کار را برای شهرداری آلکمار در سال ۱۶۲۰ انجام داد. هر دو اثر مشابه هستند و در پیش‌زمینه، نصب هوتن و در پس‌زمینه، اعدام سیسامن را به تصویر می‌کشند. یان تنگناگل، نقاش هلندی دیگری، در سال ۱۶۱۹ تابلوی «داوری کمبوجیه» را برای شهرداری آمستردام (که اکنون در یک مجموعه خصوصی در لاهه قرار دارد) خلق کرد که در آن تعداد چهره‌ها را به حداقل رساند و بدین ترتیب بر تعامل اصلی بین پادشاه و قاضی تازه منصوب شده تأکید کرد.

روبنس پس از دریافت سفارش از شورای بروکسل به مبلغ هنگفت ۳۰۰۰ فلورین، نسخه خود از این داستان را نقاشی کرد. روبنس این اثر را بین سال‌های ۱۶۲۲ تا ۱۶۲۶ تکمیل کرد و پس از آن در اتاق دادگاه تالار شهر بروکسل آویزان شد. این اثر در جریان بمباران بروکسل توسط نیروهای فرانسوی از ۱۳ تا ۱۵ آگوست ۱۶۹۵ نابود شد. چندین نسخه از این اثر حفظ شده است. روبنس لحظه‌ای را نشان می‌دهد که پسر بر روی صندلی قاضی که پوست پدرش به عنوان سایبان بالای آن آویزان است، می‌نشیند. روبنس به روشنی از سنت شمایل‌نگاری داستان پیروی می‌کند، اما به آن حال و هوای باروک می‌دهد. شاه کمبوجیه در حالتی پویا نشان داده شده است که عصای سلطنتی خود را در دست دارد و دستش بر شمشیر است و به وضوح قاضی جدید را که سرش را به نشانه تسلیم خم کرده است، نصیحت می‌کند. در پای شاه سگی دیده می‌شود که به سمت هوتن واق‌ واق می‌کند. در سمت راست پادشاه تعدادی سرباز و پیرمرد ریش‌دار، احتمالاً مشاوران پادشاه، قرار دارند که حضورشان اقتدار پادشاه عادل را بیشتر تقویت می‌کند. در سمت چپ، یک مرد، یک زن و دو کودک که شاهد این صحنه هستند، به احترام پادشاه به خاک افتاده‌اند. نقاش هلندی، ایزاک ایزاک، که در آنتورپ کار کرده بود، نقاشی خود از حکم کمبوجیه را برای تالار شهر هاردرویک (که هنوز در محل خود است) نقاشی کرد که به وضوح تحت تأثیر تلاش روبنس است.

نقاش فلاندری، ویگور بوکه، در سال ۱۶۷۱ توسط قاضی شهر نیوپورت به عنوان هدیه‌ای به شهر، مأمور به نقاشی «داوری کمبوجیه» شد. با توجه به ابعاد بزرگ آن، این نقاشی (که اکنون در کلیسای بانوی ما در نیوپر نگهداری می‌شود) باید تأثیر زیادی در دادگاه قضات، جایی که در ابتدا به دیوار آویخته شده بود، گذاشته باشد. بوکه در اثر خود بر صحنه‌ای تمرکز می‌کند که کمبوجیه، قاضی جوان را با عصای سلطنتی‌اش به صندلی‌اش نشان می‌دهد. صندلی با پوست پدرش پوشانده شده و چهره پدر به وضوح قابل تشخیص است. در پس‌زمینه می‌توانیم پوست کندن قاضی فاسد را ببینیم. در منتهی‌الیه سمت چپ اثر، تندیسی از قاضی با چشمان بسته، ترازو و شمشیر قرار دارد که بر نقش نقاشی به عنوان نمونه‌ای از عدالت تأکید می‌کند.

## پانویس

رده:اعدام‌شدگان اهل ایران
رده:اعدام‌شدگان با سلاخی
رده:اعدام‌شدگان بدست شاهنشاهی هخامنشی
رده:اعدام‌شدگان سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:مردم شاهنشاهی هخامنشی
رده:مقاله‌های خرد مجرمان
رده:مقامات شاهنشاهی هخامنشی