قلعه براتیسلاوا

**قلعه براتیسلاوا** (؛ ؛ ) قلعه اصلی براتیسلاوا، پایتخت اسلواکی است. این ساختمان مستطیل‌شکل عظیم با چهار برج در گوشه‌های آن، بر روی تپه‌ای سنگی و منزوی از کارپات کوچک، مستقیماً بالای رودخانه دانوب و در مرکز براتیسلاوا قرار دارد. به دلیل اندازه و موقعیتش، قرن‌هاست که ویژگی بارز و مسلط این شهر بوده است.

این مکان منظره‌ای بسیار خوب از براتیسلاوا، اتریش و در هوای صاف، بخش‌هایی از مجارستان را ارائه می‌دهد. افسانه‌های بسیاری با تاریخ این قلعه گره خورده است.

## محوطه قلعه
موارد زیر در محوطه قلعه قرار دارند:

### ساختمان قلعه
ساختمان قلعه شامل چهار برج (یکی در هر گوشه) و یک حیاط با چاه آبی به عمق ۸۰ متر است. بزرگ‌ترین و بلندترین برج، «برج تاج» در گوشه جنوب غربی است. این برج ۴۷ متری متعلق به قرن سیزدهم است و برای حدود ۲۰۰ سال، از اواسط دهه ۱۵۰۰، جواهرات سلطنتی مجارستان را در خود جای داده بود. دیوارهای بیرونی و راهروهای داخلی حاوی قطعاتی از عناصر ساختمانی قدیمی معماری گوتیک و رنسانس هستند. دروازه ورودی دیوارکشی شده مربوط به قرن شانزدهم هنوز در شرق تالار/ورودی اصلی قابل مشاهده است.

#### موزه
پشت ورودی، یک راهروی طاق‌دار به پلکان بزرگ باروک منتهی می‌شود که آن هم به نمایشگاه‌های موزه ملی اسلواکی در طبقه دوم ختم می‌گردد. جناح غربی این طبقه چهار تالار تالار گنجینه را در خود جای داده است (افتتاح شده در ۱۹۸۸) که مجموعه‌ای از ارزشمندترین یافته‌های باستان‌شناسی و اشیای دیگر اسلواکی، از جمله مجسمه پیش از تاریخی معروف به ونوس موراوان را شامل می‌شود. طبقه سوم میزبان نمایشگاهی دربارهٔ تاریخ اسلواکی است. طبقه اول در جناح جنوبی ساختمان، اتاق‌های پارلمان اسلواکی یعنی شورای ملی جمهوری اسلواکی را در خود جای داده است که شامل مبلمانی از قرن شانزدهم است. جناح شمالی ساختمان که کلیسای باروک سابق است، تالار موسیقی را در خود جای داده که در آن کنسرت برگزار می‌شود. حیاط شامل ورودی به تالار شوالیه‌ها است.

### دروازه‌های ورودی
بندانگشتی|چپ|دروازه زیگیسموند
بندانگشتی|قلعه براتیسلاوا (نما از شورای ملی جمهوری اسلواکی)
* دروازه زیگیسموند در جنوب شرقی: سالم‌ترین بخش اصلی به‌جامانده از محوطه که در قرن پانزدهم ساخته شده است.
* دروازه وین در جنوب غربی: ساخته شده در ۱۷۱۲.
* دروازه نیکلاس در شمال شرقی: ساخته شده در قرن شانزدهم.
* دروازه لئوپولد.

### ساختمان‌های دیگر
در غرب ساختمان اصلی، ساختمان «اف.ای. هیلبرانت» که به تازگی بازسازی شده قرار دارد که تاریخ آن به ۱۷۶۲ بازمی‌گردد و در آتش‌سوزی ۱۸۱۱ ویران شده بود. حیاط افتخار، فضایی که مستقیماً در مقابل ورودی قلعه قرار دارد، متعلق به اواخر قرن هجدهم است.
داخل دروازه زیگیسموند و پایین‌تر از حیاط افتخار، حیاط لئوپولد با سنگرهایی قرار دارد که در قرن هفدهم ساخته شده است.
در شرق ساختمان قلعه، طرح کلی بازیلیکای موراویای بزرگ (قرن نهم)، کلیسای سنت ناجی (قرن یازدهم) و سایر اشیای اوایل قرون وسطی روی زمین مشخص شده است. یافته‌های باستان‌شناسی واقعی مستقیماً زیر این طرح‌های مشخص شده قرار دارند.

در مجاورت دروازه نیکلاس، یک دروازه گوتیک از قرن پانزدهم در بخش شمال شرقی، لوگیلند قرار دارد. این ساختمان طولانی سه طبقه متعلق به قرن هفدهم است که در حال حاضر شورای ملی جمهوری اسلواکی و یک اصطبل باروک (امروزه رستوران) را در خود جای داده است. یک باغ باروک فرانسوی در جنوب اصطبل واقع شده است.
مرز شمالی محوطه توسط یک ساختمان بلند باروک از قرن هجدهم شکل گرفته است که امروزه موزه ملی اسلواکی و مدیریت قلعه را در خود جای داده است.

## تاریخچه
بندانگشتی|چپ|نمایی از براتیسلاوا از فراز قلعه

### پیش از تاریخ (۲۸۰۰ تا ۴۵۰ پیش از میلاد)
محل قلعه، مانند شهر امروزی، برای هزاران سال مسکونی بوده است؛ زیرا به‌طور استراتژیک در مرکز اروپا در گذرگاهی بین کوه‌های کارپات و آلپ، در یک گدار مهم که برای عبور از رودخانه دانوب استفاده می‌شد، و در یک تقاطع مهم از مسیرهای باستانی (تجاری) اروپای مرکزی که از بالکان یا دریای آدریاتیک به رودخانه راین یا دریای بالتیک منتهی می‌شد (که مهم‌ترین آن‌ها جاده کهربا بود)، واقع شده است.

مردم «فرهنگ بولراز» (قدیمی‌ترین مرحله از فرهنگ بادن) نخستین فرهنگ شناخته‌شده‌ای بودند که در تپه قلعه سکونتگاه‌هایی ساختند. این اتفاق در حدود ۳۵۰۰ پیش از میلاد (یعنی در دوران اوج عصر مس) رخ داد. «قلعه» آن‌ها یک سکونتگاه مستحکم و نوعی آکروپولیس برای سکونتگاه‌هایی در منطقه شهر قدیمی امروزی براتیسلاوا بود.

یافته‌های عمده بعدی از تپه قلعه مربوط به فرهنگ هالشتات (اوایل عصر آهن، ۷۵۰ تا ۴۵۰ پیش از میلاد) است. در آن زمان، مردم فرهنگ کالندربرگ ساختمانی را در دل سنگ تپه قلعه بنا کردند. بار دیگر، این «قلعه» به عنوان یک آکروپولیس برای سکونتگاه‌های یافت شده در بخش غربی شهر قدیمی عمل می‌کرد.


پرونده:Royal Palace of Bratislava Castle 2019 3.jpg|حیاط قصر
پرونده:Bratislavský-hrad-zahrady-01.jpg|باغ‌های باروک قلعه براتیسلاوا


### سلت‌ها و رومی‌ها (۴۵۰ پیش از میلاد تا قرن ۵ میلادی)
در طول فرهنگ لا تن (اواخر عصر آهن، دوره سلت‌ها، ۴۵۰ تا ۱ پیش از میلاد)، تپه قلعه به مرکز مهم سلت‌ها تبدیل شد. در قرن آخر پیش از میلاد (پس از ۱۲۵ پیش از میلاد)، اینجا به عنوان آکروپولیس یک اپیدوم (شهر) متعلق به قبیله سلتی بویی عمل می‌کرد. تعداد و تنوع زیاد یافته‌ها (شامل سکه‌ها، تجهیزات خانه، دو ساختمان رومی، دروازه ورودی قلعه و غیره) گواه این موضوع است.

تپه قلعه که در کنار دانوب واقع شده بود و به همین دلیل از سال ۹ پیش از میلاد در مرز امپراتوری روم قرار داشت، در طول دوره رومی (قرون ۱ تا ۴ میلادی) نیز مورد سکونت رومی‌ها قرار گرفت؛ چنان‌که یافته‌هایی از آجرهای لژیون‌های رومی (لژیون سیزدهم گان، لژیون دهم جی‌ئی‌پی‌اف و غیره) و برخی بخش‌های معماری (یک نقش‌برجسته پیکره‌دار رومی، قطعات سقف و غیره) این موضوع را تأیید می‌کنند.

تحولات در قرن پنجم (زمان دوره مهاجرت) تا حد زیادی نامشخص است.

### اسلاوها، شاهزاده‌نشین نیترا، موراویای بزرگ (۵۰۰–۹۰۷)

با ورود اسلاوها به قلمرو براتیسلاوا وضعیت تغییر کرد. در ابتدا، آن‌ها تا حدودی از سازه‌های قدیمی رومی و سلتی استفاده کردند و برخی استحکامات به آن افزودند. احتمالاً در پایان قرن هشتم (قطعاً نه دیرتر از اوایل قرن نهم)، در زمان شاهزاده‌نشین نیترا، یک قلعه اسلاوی با دیواره چوبی ساخته شد که مساحت عظیم ۵۵٬۰۰۰ متر مربع داشت. در نیمه دوم قرن نهم، در زمان موراویای بزرگ، قصری سنگی که توسط سکونتگاه‌ها احاطه شده بود و یک بازیلیکای بزرگ به آن اضافه شد.

این بازیلیکا بزرگ‌ترین بازیلیکای موراویای بزرگ در قلمرو اسلواکی است و مساحت قلعه تقریباً با سایت میکولتشیتسه (شهر تاریخی «موراویا») که مهم‌ترین محوطه باستان‌شناسی موراویای بزرگ است، برابری می‌کند.

بندانگشتی|چپ|نقشه بازیلیکای موراویای بزرگ در قلعه براتیسلاوا

برای ساخت این قلعه اسلاوی در براتیسلاوا از مصالح ساختمان‌های قدیمی رومی استفاده شده بود. این می‌تواند تأییدی بر ادعای بحث‌برانگیز یوهانس آونتینوس در قرن شانزدهم باشد که با اشاره به منابع مفقود شده، ادعا کرد در حدود ۸۰۵/۷، شاهزاده موراویای بزرگ، اوراتیسلائوس (یعنی وراتیسلاو)، براتیسلاوا (قلعه؟) امروزی را در محل یک دژ مرزی ویران شده رومی به نام پیزونیوم (Pisonium) ساخت و سکونتگاه جدید به نام او، اوراتیسلابورگیوم (Uratislaburgium) نام‌گذاری شد. واقعیت محتمل دیگر این است که در حدود سال ۹۰۰، قلعه و قلمرو تحت کنترل آن به عنوان تیول به پردسلاب (Predslav)، سومین پسر پادشاه موراویای بزرگ سواتوپلوک یکم واگذار شد و این شخص (پردسلاب) همان کسی است که قلعه و شهر نام آلمانی قدیمی خود یعنی «پربورگ» (Pressburg) را از او گرفته‌اند (که نام اسلواکی قدیمی «پرشپورک» نیز از آن مشتق شده است).

قدیمی‌ترین نسخه این نام «پرسلاوا» (اسلواکی) / «پرسلاوابورگ» (آلمانی) بود. این نام برای اولین بار در سال ۹۰۷ (نبرد براتیسلاوا) به شکل‌های Brezalauspurc(h), Braslavespurch و Pressalauspruch و سپس در حدود سال ۱۰۰۰ روی سکه‌های پادشاهی مجارستان به صورت Preslav(v)a Civitas (به معنای قلعه براتیسلاوا) ظاهر شد. از سوی دیگر، مکان دقیق نبرد براتیسلاوا هنوز مورد بحث است.

### سده‌های میانه میانی و پایانی (۹۰۷–۱۵۳۱)

[بندانگشتی|چپ|[هاینریش سوم در حال از دست دادن ناوگان خود در پایین قلعه پرسبرگ، نسخه خطی قرن چهاردهم.]]

ساخت قلعه سنگی جدید در قرن دهم آغاز شد، اما کار به کندی پیش رفت. با این حال، در دوران پادشاه مجارستان ایشتوان یکم (۱۰۰۰–۱۰۳۸)، قلعه پیش از این یکی از قلعه‌های مرکزی پادشاهی مجارستان بود. این مکان به مرکز شهرستان پوزونی تبدیل شد و از پادشاهی در برابر حملات بوهمی (چک) و آلمانی (مثلاً در ۱۰۳۰، ۱۰۴۲، ۱۰۵۲، ۱۱۰۸، ۱۱۴۶) محافظت کرد و نقش مهمی در مبارزات بر سر تاج و تخت، مانند مبارزات پس از مرگ ایشتوان یکم ایفا کرد. در سال ۱۰۵۲، هاینریش سوم تلاش کرد قلعه را اشغال کند. طبق سنت مجاری، «زوتموند» که یک سرباز مجار بود، به سمت کشتی‌های ناوگان مهاجم شنا کرد تا آن‌ها را سوراخ کند و آن‌ها غرق شدند. طبق دستور لاسلوی یکم، پادشاه شالامون تا زمانی که به زندان نیترا منتقل شد، در اینجا زندگی می‌کرد. در همان زمان، دیواره قدیمی مدرن‌سازی شد و کلیسای سنت ناجی به همراه یک فصل و مدرسه کلیسایی به آن اضافه گشت. ایشتوان سوم تقریباً ۱۰۰ سال بعد از دست دشمنانش به این قلعه گریخت.

قلعه در قرن دوازدهم (احتمالاً پس از ۱۱۷۹) به یک قصر سنگی با معماری پیشارمانسک تبدیل شد، احتمالاً به این دلیل که بلای سوم (۱۱۷۳–۱۱۹۶) تصمیم گرفت استرگم را به عنوان اقامتگاه دائمی پادشاهان مجارستان انتخاب کند. این قصری شبیه به قصرهایی بود که در آلمان در زمان فریدریش یکم، امپراتور مقدس روم ساخته می‌شد. در سال ۱۱۸۲، فریدریش یکم نیروهای جنگ صلیبی سوم خود را در زیر قلعه گرد آورد. موسسات و ساختمان‌های کلیسایی قلعه در اوایل قرن دوازدهم به شهر پایین قلعه منتقل شدند.

قلعه مستحکم براتیسلاوا از معدود قلعه‌هایی در پادشاهی مجارستان بود که توانست در برابر حملات مغول در سال‌های ۱۲۴۱ و ۱۲۴۲ مقاومت کند. در واکنش به این حملات، یک «برج بزرگ برای حفاظت از پادشاهی» در سال ۱۲۴۵ در ساختمان قلعه، درست در کنار دو قصر قدیمی‌تر ساخته شد. این برج در واقع یک ساختمان مسکونی عظیم بود. علاوه بر این، هفت برج مربعی در دیواره قدیمی ساخته شد و یک دیوار سنگی در اطراف محوطه اصلی قلعه (ساختمان مسکونی) اضافه گشت. بزرگ‌ترین برج دیواره در عین حال برج گوشه‌ای دیوار سنگی بود. امروزه، این برج بخشی از ساختمان قلعه است و با «برج تاج» فعلی که بزرگ‌ترین برج از چهار برج موجود سازه است، یکی است. این برج احتمالاً در حدود سال ۱۲۵۰ ساخته شده، زمانی که شوالیه‌های مهمان‌نواز در قلعه فعال بودند.

در ۲۵ اکتبر ۱۲۶۵، پادشاه چک، پرمیسل اوتاکار دوم و نوه پادشاه مجارستان بلای چهارم، یعنی کونیگونده، در اینجا نامزد کردند. سنت الیزابت، دختر آندراش دوم و گرترود، در اینجا متولد شد. قلعه جدید با درگیری‌های بیشتری روبرو شد. در سال ۱۲۷۱، پادشاه پرمیسل اوتاکار دوم به قلمرو مجارستان (اسلوواکی غربی امروزی) حمله کرد و شوالیه اگید (Egid) را مأمور اداره قلعه فتح شده کرد. اگید دو سال بعد شورش کرد و شکست خورد، اما به دلیل مشکلات در بوهم، اوتاکار مجبور شد این قلمرو را ترک کند. در سال ۱۲۸۵–۸۶، نجیب‌زاده نیکلاس کوزگی قلعه را اشغال کرد تا از آن به عنوان پایگاهی برای شورش علیه پادشاه مجارستان استفاده کند، اما شکست خورد. اندکی پس از آن، در ۱۲۸۷–۱۲۹۱، دوک اتریشی آلبرشت یکم که از نیکلاس حمایت می‌کرد، قلعه را اشغال کرد اما توسط متیو چاک که رئیس شهرستان پوزونی شده بود، شکست خورد. اشغال موفقیت‌آمیز قلعه و شهرستان توسط اتریشی‌ها در سال‌های ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲/۱۳۲۲ توسط دوک رودولف رخ داد.

در نتیجه این جنگ‌های دائمی، پادشاه مجارستان در سال ۱۲۹۱ به بخشی از سکونتگاه‌های پایین قلعه حقوق شهری (منشور شهر) اعطا کرد و بدین ترتیب آن‌ها را از اختیار رئیس شهرستان در قلعه خارج کرد. برخی از سکونتگاه‌های روی تپه قلعه تحت اختیار قلعه باقی ماندند و استحکامات به تدریج به آن‌ها گسترش یافت.

در سال ۱۳۸۵، پادشاه زیگیسمونت، امپراتور مقدس روم قلعه و شهرستان پوزونی را اشغال کرد و یک سال بعد شهرستان را در ازای وام، به پسرعموهای خود، مرزبانان موراویایی، پروکوپ و یوست، به بردگی بدهی داد. قلعه در سال ۱۳۸۹ توسط استیبور استیبوریچ بازپس گرفته شد که به عنوان پاداش، در سال‌های ۱۳۸۹–۱۴۰۲ رئیس شهرستان پوزونی شد. او کلیسایی در قلعه براتیسلاوا ساخت.

[بندانگشتی|چپ|قلعه و شهر [براتیسلاوا در تصویری از قرن پانزدهم]]

یکی دیگر از متحدان پادشاه زیگیسموند، به ویژه در جنگ‌های او علیه هوسی‌های چک، خانواده نجیب‌زاده روزگونی (Rozgonyi) بود که در سال ۱۴۲۱ منصب ریاست شهرستان پوزونی را دریافت کردند. در زمانی بین ۱۴۲۰ تا ۱۴۳۰، زیگیسموند (امپراتور مقدس روم) تصمیم گرفت قلعه براتیسلاوا را به دلیل موقعیت مرکزی‌اش به مرکز امپراتوری جدید آلمانی-چک-مجاری خود تبدیل کند. در سال ۱۴۲۳، پادشاه به خانواده روزگونی دستور داد تا استحکامات قلعه را به عنوان حفاظتی در برابر حملات هوسی‌ها بهبود بخشند، زیرا قلعه در نزدیکی مرز چک واقع شده بود و تنها توسط دیواره‌های چوبی قدیمی محافظت می‌شد. این دیواره‌ها با یک حفاظ سنگی جایگزین شدند. بین سال‌های ۱۴۳۱ و ۱۴۳۴، بازآرایی کلی قلعه پرسبرگ صورت گرفت. کارشناسانی از آلمان دعوت شدند، مصالح از اتریش حمل شد و مالیات‌های ویژه‌ای برای ساخت بزرگ‌ترین قلعه‌ای که تا آن زمان ساخته شده بود بر شهرها وضع گردید. استاد ساخت‌وساز کنراد فون ارلینگن بود. «برج» مسکونی تخریب شد و فرم قصر گوتیک جدید تقریباً مشابه قلعه امروزی (اما بدون دو برج) گردید. امروزه تنها بخش کاملاً سالم مانده از قلعه متعلق به آن زمان، دروازه زیگیسموند (که به اشتباه دروازه کوروینوس نامیده می‌شود) است، یعنی دروازه ورودی شرقی در حصار. بخش‌های کوچک‌تری نیز در قصر اصلی حفظ شده‌اند. با این حال، نقشه‌های زیگیسموند محقق نشد، زیرا قلعه هرگز اقامتگاه او نشد و او در شهر پایین قلعه باقی ماند.

پس از مرگ زیگیسموند در ۱۴۳۷، بیوه او، باربارا تسلیه، توسط پادشاه جدید، آلبرت هابسبورگ در قلعه زندانی شد. در ۱۴۳۸، دختر آلبرت، آن، در قلعه با مرزبان ویلیام سوم نامزد کرد. یانوش هونیادی و همسرش ارژبت سیلادی نیز در اینجا اقامت داشتند. بعدها، احتمالاً لاسلوی پنجم در قلعه زندگی می‌کرد (بخش‌هایی از آن برای او بازسازی شد). در ۱۴۴۰–۱۴۴۳، درگیری‌هایی بین قلعه پرسبرگ، که توسط روسای شهرستان از خانواده روزگونی (حامیان پادشاه اولاسلوی یکم) اداره می‌شد، و خود شهر پرسبرگ درگرفت. تعمیرات قلعه در سال‌های ۱۴۳۸، ۱۴۵۲ و ۱۴۶۳ انجام شد. در قرن پانزدهم یک چاه آب در حیاط قلعه ساخته شد.

### قلعه اصلی پادشاهی مجارستان (۱۵۳۱–۱۷۸۳)
#### رویدادهای سیاسی

در سال ۱۵۳۶ (به طور دوفاکتو از ۱۵۳۱)، پس از آنکه امپراتوری عثمانی مجارستان امروزی را فتح کرد، براتیسلاوا (پرسبرگ) به پایتخت (مقر دیت و مقامات مرکزی و محل تاج‌گذاری‌ها) پادشاهی باقی‌مانده مجارستان تبدیل شد که به مجارستان سلطنتی تغییر نام یافته بود و توسط خاندان هابسبورگ اتریش اداره می‌شد. در نتیجه، قلعه براتیسلاوا به مهم‌ترین قلعه سلطنتی و اقامتگاه رسمی پادشاهان مجارستان سلطنتی تبدیل شد (که البته معمولاً در وین اقامت داشتند). در همان زمان، از آغاز قرن شانزدهم، براتیسلاوا و قلعه آن ناچار بودند با قیام‌های مختلف ضد هابسبورگ در مجارستان سلطنتی در قلمرو اسلواکی امروزی مقابله کنند. به عنوان مثال، نیروهای گابریل بتلن قلعه را بین سال‌های ۱۶۱۹ تا ۱۶۲۱ اشغال کردند؛ تا اینکه توسط نیروهای پادشاهی هابسبورگ بازپس گرفته شد و تاج سلطنتی تا سال ۱۶۲۲ از قلعه خارج شد. بین سال‌های ۱۶۷۱ تا ۱۶۷۷، قلعه براتیسلاوا محل استقرار دادگاهی علیه پروتستانتیسم و شرکت‌کنندگان در قیام‌های ضد هابسبورگ بود. ایمره تکلی، رهبر یکی دیگر از قیام‌های بزرگ ضد هابسبورگ، در سال ۱۶۸۲–۸۳ در فتح قلعه ناکام ماند.

#### تاج مقدس مجارستان در برج تاج

بندانگشتی|چپ|تاج، شمشیر و گوی صلیب‌دار مجارستان که پیش از این در برج تاج قلعه نگهداری می‌شدند.

بین سال‌های ۱۵۵۲ تا ۱۷۸۴، تاج مقدس مجارستان در این قلعه نگهداری می‌شد. دو نگهبان تاج مجار، پنجاه سرباز پیاده مجار و پنجاه سرباز پیاده اتریشی از آن مراقبت می‌کردند. پادشاهان مجارستان که از سلسله‌های خارجی مانند هابسبورگ بودند، نمی‌توانستند مالک آن باشند و فقط در طول مراسم تاج‌گذاری به تاج دسترسی داشتند.

#### بازسازی رنسانس
بلافاصله پس از شکست پادشاهی مجارستان در نبرد موهاچ در سال ۱۵۲۶ که منجر به مرگ پادشاه شد، ملکه —ماریا هابسبورگ— به همراه اطرافیان خود از بودا به براتیسلاوا گریخت. گنجینه سلطنتی (عمدتاً اشیای هنری گران‌بها، عصای سلطنتی، گوی و صلیب و شمشیر) و بسیاری از اشیای مهم دیگری که او با خود آورده بود، در قلعه براتیسلاوا سپرده شد و توسط بورگ‌گراف سلطنتی، جان بورنمیسا، محافظت شد. با این حال، اندکی بعد، این گنجینه گران‌بها عمدتاً توسط پادشاه جدید، فردیناند یکم، امپراتور مقدس روم از خاندان هابسبورگ، که برای تأمین مالی شرکت در جنگ داخلی مجارستان سلطنتی به آن نیاز داشت، ذوب یا فروخته شد؛ بخش‌های کوچک‌تری نیز به اتاق خزانه وین (Wiener Schatzkammer) منتقل شد یا به دارایی شخصی ماریا تبدیل گشت و یا برای همیشه مفقود شد.

با در نظر گرفتن نقش جدید قلعه، فردیناند یکم دستور داد تا توسط سازندگان و هنرمندان ایتالیایی مانند جولیو لیسینو دا پوردانونه و ماچیوتانوس اولیسس رمی، بین سال‌های ۱۵۵۲ تا ۱۵۶۲ (با ادامه برخی کارها حتی پس از آن) به یک قلعه رنسانسی تبدیل شود. طراح و ناظر اصلی ساخت‌وساز، معمار ایتالیایی پیترو فرابوسکو بود که در وین به امپراتور خدمت می‌کرد. فرم ساختمان تغییر نکرد (به جز جابجایی ورودی)، اما نمای داخلی و بیرونی آن کاملاً دگرگون شد. فراتر از همه، طبقات و اتاق‌ها بازآرایی شدند و بیشتر اتاق‌ها تزئینات گران‌بهایی دریافت کردند. در اواخر قرن شانزدهم، ساختمانی برای بازی‌های توپی در دیوار شرقی و دومین چاه آب (با کیفیت بهتر) اضافه شد. در طول سال‌های بعد، بهبودهای دیگری صورت گرفت و سازه‌های جدیدی اضافه شد.

از نظر عملکردهای قلعه پس از سال ۱۵۳۰، اینجا محل اقامت شرکت‌کنندگان برگزیده جلسات دیت بود و از سال ۱۵۵۲، جواهرات سلطنتی در مکانی که امروزه به نام برج تاج شناخته می‌شود، نگهداری می‌شد.

#### بازسازی‌های باروک
##### باروک آغازین
از آنجایی که برخی از تغییرات رنسانس با عجله انجام شده بود (به ویژه سقف چوبی)، در اوایل سال ۱۶۱۶، بازسازی تدریجی جدیدی به سبک باروک آغازین بر اساس طرحی از معمار اصلی امپراتوری، جووانی باتیستا کارلونه، شروع شد. کارها در سال ۱۶۳۵ تشدید شد و در حدود سال ۱۶۴۷ به پایان رسید. بودجه آن عمدتاً توسط کنت پل پالفای، فرمانده قلعه و رئیس شهرستان پوزونی تأمین شد. ظاهری که قلعه در این بازسازی به دست آورد، اساساً همان شکلی است که تا به امروز حفظ کرده است. بخش شمالی و غربی ساختمان اصلی نوسازی شد و طبقه سوم جدیدی به آن اضافه گشت؛ ورودی اصلی دوباره به وسط دیوار منتقل شد؛ استحکامات باستانی بهبود یافت؛ کلیسا از بخش جنوبی به بخش شمالی (تالار موسیقی امروزی) منتقل شد و دو برج جدید اضافه گشت که در مجموع چهار برج فعلی را در گوشه‌ها تشکیل دادند. به عنوان پاداش برای عدم سوءاستفاده از بودجه دولتی در طول بازسازی، مجلس در سال ۱۶۵۰ پالفای را به عنوان فرمانده مادام‌العمر قلعه و رئیس شهرستان پوزونی و دارای حق حق انتفاع از قلعه (که در مالکیت تاج باقی ماند) منصوب کرد. یک سال بعد، امپراتور این مناصب و عناوین را برای خاندان پالفای موروثی کرد.

در سال ۱۶۵۳، مشخص شد که تمام سقف‌های چوبی معیوب هستند و باید در سال‌های بعد تعویض شوند که باعث از بین رفتن نقاشی‌های گران‌بهای روی آن‌ها شد. ده سال بعد، در مواجهه با حملات مکرر ترکان عثمانی به قلمرو اسلواکی، استحکامات قلعه تحت رهبری مهندس نظامی یوزف پریامی بهبود یافت؛ بهبودهای بیشتر در حدود سال ۱۶۷۳ دنبال شد. این کارها با شکست نهایی ترکان در وین در سال ۱۶۸۳ به پایان رسید. در سال ۱۷۰۳، پادگان‌هایی در شمال شرقی محوطه ساخته شد و اسلحه‌خانه نیز به پادگان تبدیل شد. دروازه وین امروزی به مناسبت تاج‌گذاری امپراتور کارل ششم در سال ۱۷۱۲ ساخته شد و از آن زمان به عنوان ورودی اصلی قلعه استفاده می‌شود.

##### بازسازی ماریا ترزا
بندانگشتی|پلکان بزرگ متعلق به زمان ملکه ماریا ترزا است.

وقتی ماریا ترزا در سال ۱۷۴۰ ملکه پادشاهی مجارستان شد، به اشراف مجارستان قول داد که هم در وین و هم در براتیسلاوا اقامتگاه داشته باشد. تبدیل قلعه دفاعی به یک اقامتگاه مدرن سلطنتی بین سال‌های ۱۷۶۱ تا ۱۷۶۶ انجام شد.

تغییرات جزئی از سال ۱۷۴۰ آغاز شد: علاوه بر تغییرات داخلی مختلف، یک باغ بزرگ در بخش شمالی محوطه اضافه شد و امپراتور فرانتس یکم (همسر ماریا ترزا که به گیاه‌شناسی علاقه داشت) باغ کوچکی در شرق ساختمان قلعه ایجاد کرد. طراح اصلی تا سال ۱۷۵۷ یوهان باپتیست مارتینلی بود.

تغییرات عمده داخلی به سبک روکوکو در سال ۱۷۶۰ آغاز شد. طراح اصلی بین سال‌های ۱۷۶۱ تا ۱۷۶۲ فرانتس آنتون هیلبراند بود. ساختمان جدید یک‌طبقه‌ای برای آشپزخانه، خدمتکاران و اسب‌ها به دیوار غربی قلعه اضافه شد. از آنجایی که تأمین آب قلعه کافی نبود، ماریا ترزا از ولفگانگ فون کمپلن خواست تا با استفاده از پمپ، لوله‌کشی آب ویژه‌ای بسازد که آب را از مخزنی در شهر در ساحل دانوب بالا بیاورد. پله‌های سراسر قلعه به درخواست ماریا ترزا با شیب کمتری بازسازی شدند تا او بتواند با اسب از آن‌ها بالا برود. نتیجه این تغییرات در نمای بیرونی قصر و دروازه‌ها، بسیار شبیه به قلعه براتیسلاوا به شکل امروزی آن بود.

به دلیل اختلافات با اشراف مجارستان، ماریا ترزا مقامی را به عنوان پالاتین (که نماینده اشراف بود) منصوب نکرد و در عوض در سال ۱۷۶۵ فرمانداری برای پادشاهی مجارستان منصوب کرد که مطیع ملکه بود. قلعه براتیسلاوا به مقر او تبدیل شد و دفتر ریاست شهرستان قلعه را ترک کرد. دومین فرماندار آلبرت ساکس-تشن بود که از سال ۱۷۶۵، داماد ملکه (همسر دختر محبوبش، ماری کریستین) شد. آلبرت و ماری کریستین در سال ۱۷۶۶ به قلعه نقل مکان کردند. از آنجایی که هر دوی آن‌ها مروج فرهنگ و علم بودند، قلعه و شهر به مکان‌هایی برای رویدادها و بازدیدهای مکرر فرهنگی و علمی تبدیل شدند.

به دلیل کمبود فضا برای فرماندار، قصر جدیدی (که بعدها ترزیانوم نامیده شد) در دیوار شرقی ساختمان قلعه در سال‌های ۱۷۶۷–۱۷۷۰ ساخته شد که توسط اف. ای. هیلبراند به سبک کلاسیسیسم طراحی شده بود. اثاثیه آن گران‌بها بود و صدها اثر هنری را شامل می‌شد. طبقه اول محل گالری خانوادگی بود که بعدها پایه و اساس آلبرتینای امروزی در وین شد.

علاوه بر این، یک مدرسه سوارکاری زمستانی در انتهای شمالی محوطه قلعه اضافه شد، یک مدرسه سوارکاری تابستانی مستقیماً در حیاط قلعه قرار گرفت، هر دو باغ قلعه (به سبک کاخ شون‌برون) اصلاح شدند و برای اولین بار در تاریخ، روشنایی شبانه با استفاده از فانوس‌های روغنی در جاده دسترسی به قلعه ایجاد شد. در سال ۱۷۷۰، ماریا ترزا شخصاً دستور داد تابلوهای نقاشی و مبلمان ارزشمند بیشتری برای قلعه اصلی و ترزیانوم فراهم شود و فرماندار به ساختمان تکمیل شده نقل مکان کرد.

### کاهش اهمیت و ویرانی (۱۷۸۳–۱۸۱۱)
بندانگشتی|در سال ۱۸۱۱، آتش‌سوزی بزرگی در قلعه براتیسلاوا رخ داد و قصر اصلی و بیش از ۷۰ خانه اطراف را ویران کرد.

دفتر فرمانداری پادشاهی مجارستان در سال ۱۷۸۱ توسط پادشاه جدید، یوزف دوم لغو شد و آلبرت ساکس-تشن قلعه را ترک کرد و بسیاری از تجهیزات را با خود برد. مجموعه هنری (گالری آلبرتینای امروزی) بخشی به وین و بخشی به بلژیک منتقل شد که آلبرت فرماندار جدید آنجا شده بود. سایر اشیا عمدتاً به وین منتقل شدند. در سال ۱۷۸۳، براتیسلاوا دیگر مقر مقامات مرکزی پادشاهی نبود و آن‌ها به بودا (امروزه بوداپست) منتقل شدند. جواهرات تاج پادشاهی مجارستان نیز به هوف‌بورگ در وین انتقال یافت.

در سال ۱۷۸۴، ترزیانوم و برخی ساختمان‌های فرعی دیگر و باغ‌ها تغییر کاربری دادند؛ زیرا قلعه به یک «سمینار عمومی» تبدیل شد که نوعی مدرسه دولتی برای کشیش‌های کلیسای کاتولیک بود که توسط یوزف دوم معرفی شده بود. سمینار عمومی قلعه براتیسلاوا نقش مهمی در تاریخ اسلواکی ایفا کرد و بسیاری از روشنفکران مهم اسلواک مانند آنتون برنولاک، نویسنده اولین کدگذاری موفق زبان اسلواکی، در آنجا تحصیل کردند.

در سال ۱۸۰۲، سمینار عمومی به مکان دیگری منتقل شد و قلعه به عنوان پادگان به ارتش واگذار گشت. این آغاز پایان قلعه بود. تزئینات داخلی روکوکوی قلعه برای اسکان حدود ۱۵۰۰ سرباز تغییر یافت. در سال ۱۸۰۹، براتیسلاوا و قلعه توسط نیروهای ناپلئون بناپارت بمباران شدند. در ۲۸ مه ۱۸۱۱، قلعه به دلیل بی‌احتیاطی سربازان پادگان طعمه حریق شد و آتش به بخش‌هایی از شهر نیز سرایت کرد.

### قلعه در ویرانه (۱۸۱۱–۱۹۵۳)
بندانگشتی|چپ|قلعه براتیسلاوا (پرسبرگ)، اواسط قرن نوزدهم

قلعه ویران شده به تدریج تخریب شد و ارتش بخش‌هایی از ساختمان‌های اصلی را به عنوان مصالح ساختمانی به مناطق اطراف فروخت. بین دو جنگ جهانی، تلاش‌هایی برای تخریب کامل قلعه جهت ساخت دفاتر دولتی و یک منطقه دانشگاهی در تپه قلعه صورت گرفت؛ هم در دوران اولین جمهوری چکسلواکی و هم در اولین جمهوری اسلواکی (۱۹۳۹–۱۹۴۵). بسیاری از بخش‌های محوطه تا سال ۱۹۴۶ همچنان به عنوان پادگان استفاده می‌شد.

در سال ۱۹۴۶، ویرانه‌ها به روی عموم باز شد. دو سال بعد، شهر یک آمفی‌تئاتر در بخش شمالی محوطه قلعه ساخت که حدود پانزده سال مورد استفاده قرار گرفت و در تابستان‌ها در آن فیلم نمایش داده می‌شد.

### بازسازی و تاریخ مدرن (پس از ۱۹۵۳)
در نهایت تصمیم به بازسازی قلعه گرفته شد. تحقیقات باستان‌شناسی و معماری در سال ۱۹۵۳ آغاز گشت و کارهای طولانی بازسازی در سال ۱۹۵۷ شروع شد. بازسازی بر اساس آخرین وضعیت (باروک) ساختمان اصلی انجام شد، اما در بسیاری از نقاط، عناصر یا بخش‌های قدیمی‌تر (گوتیک، رنسانس) که حفظ شده بودند، مرمت شدند. ترزیانوم بازسازی نشد و ساختمان اف. ای. هیلبراند متعلق به ۱۷۶۲ تنها در حدود سال ۲۰۰۰ بازسازی گشت. یانکو آلکسی، نقاش اسلواک، برای کارهایش در قلعه اعتبار زیادی کسب کرد. ساخت‌وساز در اوت ۱۹۶۸، زمانی که قلعه توسط نیروهای پیمان ورشو به عنوان بخشی از بهار پراگ اشغال شد، متوقف گشت. با این حال، در ۲۸ اکتبر ۱۹۶۸، قانون فدراسیون که دولت متمرکز چکسلواکی را به فدراسیونی از جمهوری سوسیالیستی چک و جمهوری سوسیالیستی اسلواکی تبدیل می‌کرد، در تالار فدراسیون قلعه امضا شد. در ۳ سپتامبر ۱۹۹۲، قانون اساسی اسلواکی جدید در تالار شوالیه‌ها به امضا رسید.

از سال ۱۹۶۸، این قلعه نمایشگاه‌های موزه ملی اسلواکی را در خود جای داده است و در عین حال، اتاق‌های آن توسط شورای ملی جمهوری اسلواکی برای اهداف تشریفاتی استفاده می‌شود. بازسازی جدیدی برای سال‌ها برنامه‌ریزی شده بود، زیرا از سال ۱۹۶۸ تنها تغییرات جزئی انجام شده بود، مانند ایجاد تالار گنجینه در سال ۱۹۸۸، تعویض شیشه‌های طاق‌های پلکان تشریفاتی در سال ۱۹۹۵ و تعمیر کامل سقف در سال‌های ۱۹۹۶–۹۷. آخرین تغییرات جزئی به مناسبت نشست بوش و پوتین در براتیسلاوا در فوریه ۲۰۰۵ رخ داد. بازسازی گسترده‌ای در سال ۲۰۰۸ آغاز شد و انتظار می‌رفت پنج سال طول بکشد و هزینه‌ای معادل ۱.۵ تا ۲ میلیارد کرونای اسلواکی (۴۷.۰۶ تا ۶۲.۷۵ میلیون یورو) داشته باشد.

در ۶ ژوئن ۲۰۱۰، بازسازی حیاط افتخار قلعه براتیسلاوا با مراسم رونمایی از مجسمه سواره‌نظام سواتوپلوک یکم، اثر یان کولیچ، به پایان رسید.


پرونده:Bratislava Kingl Svatopluk I.jpg|مجسمه سواره‌نظام سواتوپلوک یکم در حیاط افتخار
پرونده:Bratislava Panorama R01.jpg|قلعه براتیسلاوا و سقف‌های شهر قدیمی
پرونده:Bratislava Detail zo vstupného portálu.jpg|جزئیات بازسازی شده از پورتال ورودی


## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:استحکامات سده ۱۵ (میلادی)
رده:تاریخ براتیسلاوا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در براتیسلاوا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:قلعه‌ها در اسلواکی
رده:موراویای بزرگ