open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رها (فیلم ۱۹۹۱)

***رها*** فیلمی ساختهٔ فرّخ مجیدی و با بازیِ شهره آغداشلو بر اساسِ نوشته‌ای از بهرام بیضایی است که سالِ ۱۹۹۰ میلادی در دانمارک تولید شد.

## خلاصهٔ داستان
رها (شهره آغداشلو) بانوی بازیگری ایرانی است که با پیروزیِ انقلابِ ۱۳۵۷ کارش را از دست می‌دهد و مجبور می‌شود که مهاجرت نماید؛ امّا، هنگامِ فرار، از شوهر و دخترش، که در ایران دستگیر می‌شوند، جدا و مجبور می‌شود به تنهایی به مسیر خود ادامه بدهد.

## فیلم‌نامه

فرّخ مجیدی فیلم‌نامه را بر اساسِ طرحِ «برگی گمشده از اوراق هویت یک هموطن آینده!»، نوشتهٔ بهرام بیضایی، نوشت.

## نمایش
این فیلمِ ۵۵دقیقه‌ای در ۲۰ سپتامبرِ ۱۹۹۱ در سینماهای دانمارک به نمایش درآمد و سپس در ۱۰ فوریهٔ ۱۹۹۲ در شبکهٔ دوی تلویزیونِ دانمارک پخش شد.

## بازیگران
* شهره آغداشلو
* نسرین قاسم‌زاده
* علی اصفهانی
* حسن جلالی
* پل اریک مولر پدرسون
* پولاد ایرانی

## عوامل دیگر
* فیلم‌بردار: فرّخ مجیدی
* تدوین: الیزابت کلدینگ
* صدا: رالف جیکوبسن، استین کیلزبک آندرسن
* موسیقی: گانر مولر پدرسن
* طرّاحِ صحنه و لباس: ملک‌جهان خزایی

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* برگی از اوراق گمشدهٔ فیلمی به نام «رها»

رده:فیلم‌های ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از آثار بهرام بیضایی
رده:فیلم‌های با موضوع انقلاب ۱۳۵۷ ایران
رده:فیلم‌های کوتاه دانمارک
زبان اشاره کبکی

**زبان اشاره کبکی** زبان اشاره‌ای است که توسط جامعه فرانسوی‌زبان ناشنوا و کم شنوا در کانادا، بیشتر در استان کبک، استفاده می‌شود.

## منابع

رده:خانواده زبان اشاره آمریکایی
رده:خانواده زبان اشاره فرانسوی
رده:زبان‌های کانادا
زبان اشاره سنگاپوری

**زبان اشاره سنگاپوری** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان، در سنگاپور استفاده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
# Singapore sign language page at the Singapore Association for the Deaf.

رده:خانواده زبان اشاره آمریکایی
رده:خانواده زبان اشاره فرانسوی
رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های سنگاپور
زبان اشاره مالیایی

**زبان اشاره مالیایی** یا **زبان اشاره باماکویی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در منطقه باماکو کشور مالی استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های مالی
زبان اشاره فلاندری

**زبان اشاره فلاندری** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در فلاندر بلژیک استفاده می‌شود. این زبان و زبان اشاره بلژیکی فرانسوی بسیار به هم نزدیک هستند اما زبان‌های متمایزی به‌شمار می‌روند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* www.vlaamsegebarentaal.be
* www.vgtc.be - Vlaams GebarentaalCentrum
* www.fevlado.be - Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties
* gebaren.ugent.be - an electronic dictionary for the Flemish Sign Language

رده:خانواده زبان اشاره فرانسوی
رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های بلژیک
رده:بلژیک
رده:زبان هلندی
رده:آموزش در بلژیک
رده:فلاندرز
رده:حقوق بشر در بلژیک
زبان اشاره بلژیکی فرانسوی

**زبان اشاره بلژیکی فرانسوی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در بلژیک استفاده می‌شود. این زبان و زبان اشاره فلاندری بسیار به هم نزدیک هستند اما زبان‌های متمایزی به‌شمار می‌روند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* www.lsfb.be – Langue des signes de Belgique francophone
* www.cfls.be – Centre Francophone de la Langue des Signes
* www.sourdlang.be – dictionary

رده:خانواده زبان اشاره فرانسوی
رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های بلژیک
زبان اشاره ماداگاسکاری

**زبان اشاره ماداگاسکاری** یا **زبان اشاره مالاگاسی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در ماداگاسکار استفاده می‌شود.

## منابع

رده:خانواده زبان اشاره دانمارکی
رده:خانواده زبان اشاره فرانسوی
رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های ماداگاسکار
الک ریوس

**الک هارلی ریوس**  (10 مارس ۱۹۰۲–۱۳ اکتبر ۱۹۷۱) دانشمند انگلیسی بود که به دلیل اختراع مدولاسیون کد پالس (PCM) مشهور است. ۸۲ حق ثبت اختراع به وی تعلق گرفت.

## اوایل زندگی
الک ریوس در سال ۱۹۰۲ در ردهیل، ساری متولد شد و در مدرسه مدرسه گرامر رایگیت تحصیل کرد، به‌دنبال آن در سال ۱۹۱۸ بورس تحصیلی به *دانشکده مهندسی شهر و اصناف* رسید و سپس در سال ۱۹۲۱ تحصیلات تکمیلی را در امپریال کالج لندن انجام داد.

## جستارهای وابسته
* مرکز تحقیقات مخابرات

## منابع

* Peter Young (1983). Power of Speech: A History of Standard Telephones and Cables, 1883–1983. Allen & Unwin. ISBN 978-0-04-382039-1.

رده:اهالی ردهیل، ساری
رده:دارندگان عنوان رتبه امپراتوری بریتانیا
رده:دانش‌آموختگان کالج سلطنتی لندن
رده:درگذشتگان ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:مخترعان اهل بریتانیا
رده:مخترعان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مهندسان الکترونیک اهل بریتانیا
رده:مهندسان مخابرات اهل بریتانیا
رده:تاریخ مخابرات بریتانیا
زبان اشاره نامیبیایی

**زبان اشاره نامیبیایی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در نامیبیا و آنگولا استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های آنگولا
رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های نامیبیا
رده:فرهنگ در نامیبیا
زبان اشاره تبتی

**زبان اشاره تبتی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در تبت چین استفاده می‌شود.

## منابع

*The Tibetan Sign Language Project of the Tibetan Deaf Association (archived 2009)

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های بومی آسیا
رده:زبان‌های تبت
رده:زبان‌های در خطر چین
رده:زبان‌های تک‌خانواده آسیا
زبان اشاره گینه بیسائویی

**زبان اشاره گینه بیسائویی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در گینه بیسائو استفاده می‌شود.

## منابع

* Sign language development in Guinea Bissau, NDCS, 2006.

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های گینه بیسائو
زبان اشاره هاوایی

**زبان اشاره هاوایی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در هاوایی استفاده می‌شود. این زبان رو به انقراض است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* Rarrick, Samantha & Brittany Wilson. 2015. Documenting Hawai'i's Sign Language.
* ELAR archive of Documentation of Hawaii Sign Language

رده:زبان‌های بومی هاوایی
رده:زبان‌های اشاره روستایی
رده:زبان‌های بومی در خطر آمریکا
بوبو سیسه

**بوبو سیسه** (؛ زادهٔ ) سیاستمدار اهل مالی است. وی از ۲۳ آوریل ۲۰۱۹ تا ۱۹ اوت ۲۰۲۰ نخست‌وزیر این کشور بود.

## منابع

رده:افراد بانک جهانی
رده:افراد زنده
رده:اهالی باماکو
رده:اهالی مالی در سده ۲۱ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه اکس‌مارسی
رده:زادگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل مالی (کشور)
رده:نخست‌وزیران مالی
رده:وزیران دولت مالی
رده:مردمان فولانی
زبان اشاره اینوئیت

**زبان اشاره اینوئیت** زبان اشاره‌ای است که توسط اینوئیت‌های ناشنوا و کم شنوا در کانادا، گرینلند و ایالات متحده آمریکا استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های اینوئیت
رده:زبان‌های بومی شمالگان آمریکای شمالی
رده:زبان‌های بومیان آلاسکا
رده:زبان‌های کانادا
رده:زبان‌های گرینلند
رده:زبان‌های تک‌خانواده آمریکای شمالی
زبان اشاره سومالیایی

**زبان اشاره سومالیایی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در سومالی و جیبوتی استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های جیبوتی
رده:زبان‌های سومالی
رده:زبان‌های سومالی‌لند
رده:خانواده زبان اشاره کنیایی
رده:زبان‌های اشاره
زبان اشاره بورکینافاسویی

**زبان اشاره بورکینافاسویی** یا **زبان اشاره موسّی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در منطقه واگادوگو بورکینافاسو استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های بورکینافاسو
رده:خانواده زبان اشاره آمریکایی
زبان اشاره عثمانی

بندانگشتی|نگاره‌ای که در آن، شکل زبان اشارهٔ عثمانی را نشان می‌دهد.
**زبان اشاره عثمانی** زبان اشاره‌ای بود که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در دربار عثمانی استفاده می‌شد. ارتباط این زبان با زبان اشاره ترکیه‌ای نامشخص است چرا که از آن چیزی باقی نمانده‌است.

## منابع

رده:زبان‌های اشاره ترکیه
رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های ترکیه
رده:زبان‌های تک‌خانواده آسیا
سومیلو بوبه مایگا

**سومیلو بوبه مایگا** (؛ زادهٔ  – درگذشته ۲۱ مارس ۲۰۲۲) سیاست‌مدار اهل مالی بود. وی از ۳۰ دسامبر ۲۰۱۷ تا ۱۸ آوریل ۲۰۱۹ نخست‌وزیر این کشور بود.

## زندگی شخصی و مرگ
مایگا در ۲۱ مارس ۲۰۲۲ در سن ۶۷ سالگی در حالیکه همچنان در بازداشت بود در باماکو درگذشت.

## منابع

رده:اهالی مالی در سده ۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل مالی (کشور)
رده:نخست‌وزیران مالی
رده:وزیران امور خارجه مالی
رده:وزیران دولت مالی
رده:درگذشتگان ۲۰۲۲ (میلادی)
زبان اشاره اوگاندایی

**زبان اشاره اوگاندایی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در اوگاندا استفاده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
* Signs for family relationships in USL
* Common signs in USL

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های اوگاندا
زبان اشاره سری‌لانکایی

**زبان اشاره سری‌لانکایی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در سری‌لانکا استفاده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
*Sri Lankan sign language

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های سری‌لانکا
رده:زبان‌های تک‌خانواده آسیا
زبان اشاره ایرلند شمالی

**زبان اشاره ایرلند شمالی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در ایرلند شمالی استفاده می‌شود.

## منابع

رده:خانواده زبان اشاره بریتانیایی
رده:زبان‌های ایرلند شمالی
رده:زبان‌های بریتانیا
رده:فرهنگ ناشنوایان در بریتانیا
رده:زبان اشاره انگلیسی
رده:زبان‌های مختلط
زبان اشاره مایایی

**زبان اشاره مایایی** زبان اشاره‌ای است که توسط مایاهای ناشنوا و کم شنوا در مکزیک و گواتمالا استفاده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
* SIL overview of YMSL

رده:زبان‌های آمریکای میانه
رده:زبان‌های گواتمالا
رده:زبان‌های مایایی
رده:زبان‌های مکزیک
رده:زبان‌های اشاره روستایی
رده:زبان‌های تک‌خانواده آمریکای شمالی
زبان‌های اشاره سودانی

**زبان‌های اشاره سودانی** زبان‌های پرشمار اشاره‌ای هستند که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در سودان و سودان جنوبی استفاده می‌شوند. این زبان‌ها به هم ارتباطی ندارند.

## منابع

* Karen Andrae, 2009. ''Language for inclusion (Sign language in Sudan)''

رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
رده:زبان‌های سودان
رده:زبان‌های سودان جنوبی
زبان‌های اشاره اتیوپیایی

**زبان‌های اشاره اتیوپیایی** زبان‌های پرشمار اشاره‌ای هستند که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در اتیوپی استفاده می‌شود.

## منابع

رده:زبان‌های اتیوپی
رده:زبان‌های اشاره تک‌خانواده
زبان اشاره بین‌المللی

**زبان اشاره بین‌المللی** یک زبان اشاره پیجین است که که در زمینه‌های مختلف به ویژه در جلسات بین‌المللی مانند کنگره فدراسیون جهانی ناشنوایان (WFD)، رویدادهایی مانند المپیک ناشنوایان و آقا و خانم شایسته ناشنوا و به‌طور غیررسمی هنگام مسافرت و معاشرت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* Indigenous signs for countries
* Indigenous signs for cities
* Digital version of Gestuno: International Sign Language of the Deaf / Langage Gestuel International des Sounds

رده:زبان‌های اشاره
رده:زبان‌های فراساخته
رده:زبان‌های میانجی جهانی
رده:پیجین‌ها و کریول‌ها
نبرد جمرود

**نبرد جمرود** میان امارت افغانستان و امپراتوری سیک در تاریخ ۳۰ آوریل ۱۸۳۷ انجام شد. این آخرین تلاشی بود که امیر دوست محمد خان برای بازپس‌گیری پایتخت زمستانی سابق افغانستان، پیشاور ، انجام داد. نیروهای افغان در جمرود با نیروهای سیک روبرو شدند. ارتش پادگان توانست افغانها را تا رسیدن نیروهای کمکی سیک مهار کند.

## پیش‌زمینه
نبرد جمرود بین سیک‌ها به فرماندهی ماهاراجا رانجیت سینگ و افغان‌ها به فرماندهی امیر دوست محمد خان درگرفت. به دنبال ادغام امپراتوری سیک در پنجاب، ماهاراجا رانجیت سینگ موجی از یورش‌ها به مناطق زیر کنترل افغانستان را آغاز کرده بود. افغان‌ها ممالکی که برای زمان طولانی زمامدارشان بودند را به خاطر اختلافات داخلی به سیک‌ها واگذار می‌کردند و امپراتوری بزرگ آنها با از دست دادن منطقه پنجاب، مولتان، کشمیر، دراجات، هزاره، بالاکوت، اتک، پیشاور، و جمرود کوچک‌تر می‌شد.

## نبرد
در اواخر سال ۱۸۳۶، سردار هاری سینگ نالوا به روستای کوچک اما مهم خیبری در جمرود یورش برد و آن را تسخیر کرد. این روستا واقع در جنوب سلسله کوه‌های تنگه خیبر بود. با فتح جمرود، مرز امپراتوری سیک به مرز افغانستان رسید.

در سال ۱۸۳۷، دوست محمد خان، امیر افغانستان، به همراه پنج تن از پسران خود، با لشکر خود شتافت تا سیک‌ها را از پیشاور بیرون براند. سردارسیک هاری سینگ نالوا در این جنگ کشته شد. منابع میگوید، وزیر اکبر خان پسر امیر دوست محمد خان، شخصا هاری سینگ نالوا را از پا در اورد.

## برآیند نبرد
افغان‌ها نه می‌توانستند قلعه را اشغال کنند و نه می‌توانستند پیشاور یا جمرود را به دست آورند. نتیجه این نبرد در میان مورخان مورد اختلاف است. برخی این ادعا که افغان‌ها نمی‌توانستند قلعه و شهر پیشاور یا جمرود را به عنوان یک پیروزی برای سیک‌ها قلمداد شود را به نقد می‌گیرند. از سوی دیگر، برخی اظهار داشتند که کشته شدن هاری سینگ نالوا به پیروزی افغان‌ها منجر شد. جیمز نوریس، استاد علوم سیاسی در دانشگاه بین‌المللی تگزاس، اظهار داشت که این جنگ برآیندی نداشت.

## منابع

رده:آسیا در ۱۸۳۷ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۸۳۷ (میلادی)
رده:رانجیت سینگ
رده:مختصات در ویکی‌داده
رده:نبردهای افغانستان
هجی انگشتی آمریکایی

**هجی انگشتی آمریکایی** الفبایی است که در زبان اشاره  آمریکایی برای نشان دادن واژگان این زبان استفاده می‌شود.

## حروف

## اعداد


File:LSQ 1.jpg|۱
File:LSQ 2.jpg|۲
File:LSQ 3.jpg|۳
File:LSQ 4.jpg|۴
File:LSQ 5.jpg|۵
File:LSQ 6.jpg|۶
File:LSQ 7.jpg|۷
File:LSQ 8.jpg|۸
File:LSQ 9.jpg|۹
File:LSQ 10.jpg|۱۰



## منابع
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی

## پیوند به بیرون
* Practice fingerspelling receptive in real life Practice "reading" fingerspelling using real life videos.
* Fingerspell A free, online practice site with realistic, animated ASL fingerspelling.
* ASL Fingerspelling Resource Site Free online fingerspelling lessons, quizzes, and activities.
* ASL Fingerspelling Online Advanced Practice Tool Test and improve your receptive fingerspelling skills using this free online resource.
*American Sign Language Alphabet

رده:زبان اشاره آمریکایی
رده:هجی انگشتی
سبک (زبان‌شناسی اجتماعی)

در زبان‌شناسی اجتماعی، **سبک** مجموعه‌ای از گونه‌های زبانی با معنای اجتماعی خاص است. در این زمینه، معانی اجتماعی می‌تواند شامل عضویت در گروه، ویژگی‌های شخصی یا باورها باشد. تفاوت میان سبک‌ها می‌تواند در نحو، واژگان و واج‌شناسی باشد.

## در فارسی
در زبان فارسی سبک‌های محترمانه، رسمی، نیمه‌رسمی، محاوره‌ای و عامیانه وجود دارد. در سبک‌های فارسی میزان رسمی‌بودن، بسته به جایگاه اجتماعی و میزان صمیمیت گوینده و شنونده متفاوت است. البته میان این سبک‌ها مرز کاملاً روشن و دقیقی وجود ندارد. برای نمونه:
* محترمانه: به آن دو نفر بفرمایید برای صرف غذا به تالار تشریف ببرند.
* رسمی: به آن دو نفر بگویید برای خوردن غذا به تالار بروند.
* نیمه‌رسمی: به اون دو نفر بگین برای خوردن غذا به تالار برن.
* محاوره‌ای: به اون دو نفر بگو برای خوردن غذا برن تالار.
* عامیانه: به اون دو نفر بگو واسه لمبوندن برن تالار.

## جستارهای وابسته
* زبان‌شناسی اجتماعی
* گونه کاربردی (زبان‌شناسی اجتماعی)
* عنوان (شیوه خطاب)
* سبک‌شناسی
* گوناگونی (زبان‌شناسی)

## منابع

* 

رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سبک
رده:سبک‌شناسی
سبک‌ها و گونه‌های زبان
انسولین (دارو)

**انسولین** یک هورمون پروتئینی است که به عنوان دارو برای درمان قند خون بالا استفاده می‌شود. این دارو در دیابت نوع ۱، دیابت نوع ۲، دیابت حاملگی و عوارض دیابت مانند کتواسیدوز دیابتی و بیماری‌های سندرم هایپراسمولار هیپرگلیسمیک استفاده می‌شود. همچنین این ماده به همراه گلوکز برای درمان سطح بالای پتاسیم خون استفاده می‌شود. به‌طور معمول به صورت تزریق زیرجلدی تجویز می‌شود، اما برخی از اشکال نیز ممکن است به صورت تزریق وریدی یا عضلانی استفاده شوند.

عارضه جانبی شایع ای ندارد افت قند خون است. سایر عوارض جانبی ممکن است شامل درد یا تغییرات پوستی در محل تزریق، افت پتاسیم خون و واکنش‌های آلرژیک باشد. استفاده در دوران بارداری برای کودک نسبتاً بی خطر است. انسولین را می‌توان از لوزالمعده خوک یا گاو تهیه کرد. گونه‌های انسانی را می‌توان با اصلاح گونه‌های خوک یا فناوری نوترکیب تولید کرد. انسولین در سه نوع اصلی، شامل کوتاه اثر (مانند انسولین رگولار)، متوسط اثر (مانند انسولین ان‌پی‌اچ (NPH)) و طولانی اثر (مانند انسولین گلارژین) وجود دارد.

انسولین برای اولین بار در سال ۱۹۲۲ توسط چارلز بست و فردریک بنتینگ به عنوان دارو در کانادا استفاده شد. این دارو در فهرست داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی قرار دارد. در سال ۲۰۱۷، انسولین انسانی با بیش از ده میلیون نسخه، ۷۳ امین داروی رایج در ایالات متحده بود.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 

رده:آرتی‌تی
رده:آگونیست‌های گیرنده انسولین
رده:داروها با وضعیت قانونی غیراستاندارد
رده:داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
رده:داروهای توسعه داده شده توسط ایلای لی‌لی اند کامپنی
پتار برزیتسا

**پِتار «پِرو» برزیتسا** (زاده حوالی ۱۹۱۷ – درگذشته احتمالاً در ۲۰۱۰) یک قاتل دسته‌جمعی کروات بود. وی که در اصل عضوی از فرقه فرانسیسکن بود، به عضویت جنبش فاشیستی اوستاشه درآمد و در جریان جنگ جهانی دوم، در اردوگاه کار اجباری یاسنواتس، دست به جنایت‌های خود زد.

پیش از جنگ، برزیتسا دانشجوی بورسیه دانشکده فرانسیسکن در شیروکی بریگ در هرزگوین، و عضو فرقه برادری صلیبی بود؛ سازمانی که بخشی از جنبش کاتولیک کرواسی به‌شمار می‌رفت. وی مدتی را به یادگیری رشته حقوق در زاگرب گذراند و در آنجا به عضویت جوانان اوستاشه درآمد و بعدها عضو دولت فاشیستی کروات اوستاشه (۴۵–۱۹۴۱) و یکی از نگهبانان اردوگاه کار اجباری یاسنواتس شد.

وی به عنوان یک اوستاش، درجه ستوانی داشت. اگرچه وی به خاطر ضرب و شتم یک زندانی تا د مرگ در مارس ۱۹۴۳ نامدار شد، بدنامی اصلی او به دلیل پیروزی در مسابقه‌ای بود که در آن از چاقویی با تیغه منحنی‌شکل، که به آن صرب‌بُر نیز گفته می‌شد، برای کشتن زندانیان تازه‌وارد استفاده می‌شد. برزیتسا به بردنه شدن خود در مسابقه با کشتن بیشترین تعداد زندانی - ۱۳۶۰ تن - افتخار می‌کرد. برخی منابع دیگر «رکورد» برزیتسا را در تعداد کمتری، میان ۶۷۰ تن و ۱۱۰۰ تن ثبت کرده‌اند.

## جستارهای وابسته
* نسل‌کشی صرب‌ها در دولت مستقل کرواسی
* دولت مستقل کرواسی

## پانویس

## منابع

* 
* 
* 

رده:افراد با احتمال زنده بودن
رده:اوستاشه
رده:زادگان دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:سال درگذشت نامشخص
رده:عاملان هولوکاست در یوگسلاوی
رده:ملی‌گرایان اهل کرواسی
رده:فراریان
رده:عاملان نسل‌کشی صرب‌ها در دولت مستقل کرواسی
مضطرب (ترانه شان مندز)

«**مضطرب**» () ترانه‌ای از خواننده کانادایی شان مندز است. این ترانه توسط مندز، اسکات هریس و جولیا مایکلز نوشته شده و توسط تدی گایگر و مندز تهیه شده‌است. این ترانه در ۲۳ مه ۲۰۱۸ توسط آیلند رکوردز به عنوان پنجمین تک‌آهنگ از آلبوم *[[شان مندز (آلبوم)|شان مندز]]* (۲۰۱۸) منتشر شد.

## منابع

* 

رده:ترانه‌های ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:ترانه‌های ساخته جولیا مایکلز
رده:ترانه‌های شان مندز
رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های آیلند رکوردز
کارل وایگل

**کارل وایگل** (؛   – ) آهنگساز، موسیقی‌دان، مدرس موسیقی و استاد دانشگاه اهل اتریش بود. وی در سال ۱۹۴۳ به تابعیت ایالات متحده آمریکا درآمد.

کارل وایگل از سن ۱۵ سالگی زیر نظر الکساندر فن تسملینسکی موسیقی را فرا گرفت. چندی بعد به دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین و سپس دانشگاه وین رفت تا تحصیلات خود را تکمیل کند و در آنجا از شاگردان گیدو آدلر بود و با آنتون وبرن نیز همکلاس بودند. ما بین سال‌های ۱۹۰۴ تا ۱۹۰۶، او دستیار و رهبر ارکستر تمرینات موسیقی برای گوستاو مالر در اپرا ایالتی وین بود. پس از به قدرت رسیدن نازی‌ها، او به سبب تبار یهودی‌اش، ناچار به ترک کشور شد و به ایالات متحده آمریکا کوچ کرد و در آنجا، استاد «مدرسهٔ موسیقی هارت»، «کالج بروکلین»، «هنرستان موسیقی بوستون» و «آکادمی موسیقی فیلادلفیا» شد.

موسیقی کارل وایگل که موردِ تحسینِ گوستاو مالر، آرنولد شونبرگ و ریشارد اشتراوس بود، الهام‌گرفته از سبک یوهانس برامس بود و بر چندصدایی تأکید داشت. وی ۶ سنفونی، چندین کنسرتو و موسیقی مجلسی، ۸ کوارتت زهی و چندین ترانه و موسیقی تک‌اجرایی برای پیانو ساخت. تنها اپرای او در سال ۱۹۳۲ به روی صحنه رفت.

وی در ایالت نیویورک پس از سال‌ها مبارزه با سرطان مغز استخوان درگذشت.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* بنیاد کارل وایگل
* 
* 

رده:آهنگسازان اپرا اهل اتریش
رده:آهنگسازان اپرای مرد
رده:آهنگسازان کلاسیک اهل اتریش
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد اهل اتریش
رده:آهنگسازان کلاسیک یهودی
رده:آهنگسازان موسیقی کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه وین
رده:درگذشتگان ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان اهل وین
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:مهاجرین یهودی از اتریش به ایالات متحده پس از آنشلوس
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل اتریش
رده:شاگردان الکساندر فن تسملینسکی
زبان‌های دور و گسترده

بندانگشتی|حروف الفبا
در زبان‌شناسی اجتماعی، **زبان دور** گونه یا دسته‌ای از گونه‌های یک زبان با فاصله زبانی قابل توجه از سایرین است، در حالی که **زبان گسترده** یک گونه معیار، احتمالاً با گونه‌های وابسته مرتبط، است. هاینتس کلوس این اصطلاحات را در سال ۱۹۵۲ برای نشان دادن دو مجموعه جداگانه و عمدتاً مستقل از معیارهای شناخت «زبان» معرفی کرد: 
* یکی بر اساس خصوصیات زبانی در مقایسه با گونه‌های مرتبط
* دیگری بر اساس کارکردهای سیاسی-اجتماعی

این چارچوب شرایطی را نشان می‌دهد که در آن‌ها چندین گونه از یک زنجیره گویشی معیار شده‌اند و به گونه‌ای درآمده‌اند که معمولاً زبان‌های متفاوتی در نظر گرفته می‌شوند حتی اگر برای یکدیگر قابل درک باشند. زبان‌های اسکاندیناوی قاره‌ای نمونه‌ای معمول از این وضعیت را ارائه می‌دهند. یکی از کاربردهای این چارچوب نظری، معیارسازی زبان است (همچون نمونه‌هایی از دهه ۱۹۶۰ از جمله باسکی و رومانش).

## فاصله میان زبان‌های گسترده
کلوس سه درجه جدایی بین زبان‌های گسترده را تشخیص داد. 

هنگامی که دو زبان معیار مبتنی بر گویش‌های یکسان یا تقریباً یکسان از یک زبان باشند، می‌توان آن‌ها را به عنوان گونه‌های یک زبان معیار چندکانونی در نظر گرفت. به عنوان مثال می‌توان به انگلیسی بریتانیایی و آمریکایی و پرتغالی اروپایی و برزیلی را نام برد.  زبان‌های هندی و اردو نیز گویش مشترکی دارند (دهلوی). همین مورد در مورد صربی، کرواتی، بوسنیایی و مونته‌نگرویی حاکم است، که آن‌ها نیز از یک گویش (اشتوکاوی) ریشه می‌گیرند، و در نتیجه چهار گونه معیار از زبان چند محوری صربی‌کرواتی را تشکیل می‌دهند.

زبان‌های معیاری که از گویش‌های مختلفی ایجاد شده‌اند، اما به دلیل کم بودن فاصله، زبان‌های جداگانه در نظر گرفته نمی‌شوند، زبان‌های گسترده هستند، همانند دانمارکی، سوئدی و نروژی. مفهوم گسترده به ویژه در مواردی که گونه‌های محلی یک زنجیره گویشی را تشکیل می‌دهند، بسیار مهم است. در چنین مواردی، این سؤال که یک زبان در کجا پایان می‌یابد و زبان دیگر از کجا آغاز می‌شود، معمولاً بیشتر به زبان گسترده مربوط است. در برخی موارد، زبان‌های گسترده در اصل برای ملت‌سازی از لهجه‌های یک زبان ایجاد شده‌اند. برای نمونه گونه‌های فارسی ایران، افغانستان و تاجیکی چنین وضعی دارند. نمونه‌های دیگری از گروه‌های بومی که در درون فاقد دوری هستند اما عوامل بیرونی باعث ایجاد زبان‌های گسترده مختلف شده‌اند عبارتند از: لوکزامبورگی در برابر آلمانی و مقدونی در برابر بلغاری زیرا آن‌ها پایه‌های گویشی مختلفی دارند.

سرانجام، زبان‌های گسترده ممکن است به قدری متفاوت باشند که زبان‌های دور را نیز تشکیل دهند. به عنوان مثال می‌توان به هلندی در برابر آلمانی، فارسی در برابر پشتو و تامیلی در برابر تلوگو اشاره کرد. 

## جستارهای وابسته
* زبان گویشی با ارتش و نیروی دریایی است
* جدایی‌خواهی زبانی
* مردم‌شناسی زبانی
* فاصله زبانی
* گونه کاربردی (زبان‌شناسی اجتماعی)

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* Peter Trudgill (2002), "Norwegian as a Normal Language"

رده:دوزبان‌گونگی
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:گویش‌شناسی
ولگرد (فیلم ۲۰۲۰)

**آواره**  فیلمی هندی در ژانر اکشن-هیجانی رمانتیک محصول سال ۲۰۲۰ به کارگردانی موهیت سوری است. در این فیلم بازیگرانی همچون آنیل کاپور، آدیتیا روی کاپور، دیشا پاتانی، کونال خمو، الی آورام، آمروتا خانویلکار، واتسال شتس، ماکاراند دشپانده، شاد راندهاوا و آنجلا کریسلینزکی ایفای نقش کرده‌اند.

در ۷ فوریه ۲۰۲۰ اکران و با نقدهای مثبتی رو به‌ رو شد و در گیشه موفق عمل کرد.

## خلاصه داستان
در شب سال نو میلادی، مردی ناشناس به آنجانی آکاشه (آنیل کاپور) بازرس پلیس تماس می‌گیرد و قتلی را که قرار است خودش مرتکب شود، گزارش می‌دهد و سال نو را به او تبریک می‌گوید. آکاشه هر مجرمی را که می‌گیرد، می‌کشد و با عنوان درگیری با پلیس گزارش می‌دهد. پلیس‌ها زمانی که به محل جرم می‌رسند با جسد پلیسی که جز تیم مایکل رودریگز (کونال خمو) بوده است رو به رو می‌شوند. مایکل می‌خواهد قاتل را دستگیر کند تا زندانی شود در حالی که آکاشه می‌خواهد او را بکشد و این باعث درگیری بین آنها می‌شود. در تماس دوم همان شب، قاتل دوباره سال نو را تبریک می‌گوید و نفر قتل بعدی را مشخص می‌کند. پلیس سریع خود را به محل می‌رساند؛ اما زمانی قاتل را پیدا می‌کنند که کار خود را تمام کرده و ویکتور(واتسال شت)، یکی دیگر از اعضای تیم مایکل کشته شده است. اکاشه موقع فرار مجرم می‌تواند چهره او را ببیند و متوجه می‌شود او، آدیت (آدیتیا روی کاپور) پسری است که مایکل و تیمش چندسال قبل پرونده‌اش را بر عهده داشتند و به تازگی از زندان آزاد شده است و حال به دنبال انتقام از افرادی‌ست که عشقش را

## تولید

* برای نقش دیشا در این فیلم اول به سراغ کریتی سانون رفته بودند و او فیلمنامه را خوانده بود؛ اما پيشنهادهایی برای فیلم‌های «خانه شلوغ ۴» و «پانیپات» شد و بخاطر تاریخ برنامه ریزی‌ها مجبور به ترک پروژه شد.  
* نقش ملنگ سپس به شرادا کاپور پیشنهاد شد؛ اما بخاطر برنامه کاری شلوغ نتوانست در این نقش بازی کند ولی در نقطه اوج فیلم صداپیشگی کرد.
* به گفته آنیل کاپور او ابتدا از موهیت سوری خواسته بود که نقش کونال خمو را در فیلم ایفا کند.

## انتشار
سازمان سی بی اف سی از سازندگان فیلم خواست که تغییراتی در فیلم ایجاد کنند و صحنه‌هایی که اصطلاحات مربوط به مواد مخدر در آن ذکر شده است را هم حذف کنند، همچنین آنها از سازندگان خواسته‌اند صحنه‌ای که شامل یک نماد مذهبی و دینی است را تغییر دهند و سازندگان باید ابراز داشته باشند که بازیگرانِ «ملنگ» از هیچ نوع وحشیگری و بی‌رحمی علیه زنان پشتیبانی نمی‌کنند.

## دنباله
در ۳۱ می ۲۰۲۰ به طور رسمی اعلام کردند که دنباله این فیلم با نام ملنگ ۲ ساخته خواهد شد. بازیگران آن شرادا کاپور، سیدرات مالهوترا و آنیل کاپور خواهند بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌ها به زبان هندی
رده:فیلم‌های اکشن دلهره‌آور ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن مهیج به زبان هندی
رده:فیلم‌های اکشن مهیج هند
رده:فیلم‌های توزیع شده توسط یاش راج فیلمز
رده:فیلم‌های تی-سریز
رده:فیلم‌های ماسالا
رده:فیلم‌های هندی با موضوع انتقام
رده:فیلم‌های هندی
رده:فیلم‌های هندی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
میهن زبانی

**میهن** یک نیازبان در زبان‌شناسی تاریخی منطقه‌ای است که آن زبان تا پیش از تقسیم شدن به زبان‌های دختر در آن جا گفتگو می‌شده‌است. نیازبان زبان تاریخی بازسازی یا تاییدشده گروهی از زبان‌های به هم مرتبط است.

ممکن است میهن زبانی خانواده بسته به سن آن، قطعاً نزدیک (در مورد مهاجرت‌های تاریخی یا تاریخی نزدیک) شناخته شود یا بسیار نامشخص باشد (در مورد پیشاتاریخ عمیق). بازسازی میهن پیشاتاریخی در کنار شواهد درونی زبانی، از رشته‌های دیگری همچون باستان‌شناسی نیز استفاده می‌کند.

## جستارهای وابسته
* رابطه ژنتیکی (زبان‌شناسی)
* ناحیه همگرایی زبانی

## منابع

* 
* 

رده:میهن زبانی
رده:زبان‌شناسی تاریخی
رده:فرضیه‌های خاستگاه اقوام
رده:واژه‌ها و عبارت‌های آلمانی
جدایی‌خواهی زبانی

**جدایی‌خواهی زبانی** یا **تجزیه‌طلبی زبانی** نگرشی است که از جدایی زبان‌گونه‌ها از زبانی که تاکنون متعلق به آن بوده‌است، پشتیبانی می‌کند تا این گونه به عنوان زبان متمایزی تلقی شود. این وضعیت در ابتدا به دست زبان‌شناسان اجتماعی کاتالان تحلیل شد اما می‌توان آن را در سایر نقاط جهان نیز تشخیص داد.

## جستارهای وابسته
* زبان‌های دور و گسترده
* زنجیره گویشی
* دوزبان‌گونگی
* برنامه‌ریزی زبانی
* فهم متقابل
* زبان چندکانونی
* جدایی‌خواهی
* زبان معیار

## پانویس

رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:شبه‌علم
مانرهیمینتیه

بندانگشتی|400x400پیکسل|نمایی از خیابان مانرهیمینتیه. طول این خیابان ۵٫۵ کیلومتر است.
**مانِّرهیمینتیه** (سوئدی: *Mannerheimvägen*)، (فنلاندی: Mannerheimintie) یک بلوار و خیابان اصلی در هلسینکی مرکز فنلاند به طول ۵٫۵ کیلومتر است.

## نام‌گذاری
این خیابان به افتخار فیلد مارشال کارل گوستاف امیل مانرهایم ششمین رئیس‌جمهور فنلاند نام گذاری‌شده‌است.

تا قبل از جنگ زمستان این خیابان هِنریکین‌کاتو (سوئدی: Henriksgatan) نام داشت که به افتخار رابرت هنریک ریبیندر فرماندار کل فنلاند در سال ۱۸۴۰ نام‌گذاری شده بود.

مهم‌ترین دلیل این تغییر نام، تردد مداوم مانرهایم در طول جنگ داخلی فنلاند، و طی سال ۱۹۱۸ برای پس‌گرفتن این منطقه از نیروهای آلمانی در این مسیر بود.

## موقعیت
مجسمه سوارکاری مارشال مانرهایم دقیقاً بر اساس همین واقعه تاریخی در سال ۱۹۶۰ در این خیابان نصب شده‌است. این مجسمه در امتداد خیابان مانرهیمینتیه دقیقاً در روبروی موزه هنرهای مدرن کیاسما واقع شده‌است. مانرهیمینتیه، طولانی‌ترین و مشهورترین خیابان هلسینکی، از اِرُتّایا آغاز می‌شود و به سوی شمال غربی ادامه می‌یابد، از مناطق تولُو و روسکئاسوئو می‌گذرد تا اینکه سرانجام با بزرگراهی که به بیرون شهر می‌رود، یکی می‌شود. نقاط آغازین هر دو جادهٔ ملی فنلاند، بزرگراه تامپِره (E12) و بزرگراه لاهتی (E75)، تقریباً در ارتایا واقع شده‌اند.

## بناها و سازه‌ها
چندین مجسمه و بسیاری از ساختمان‌ها و بناهای مهم و تاریخی هلسینکی در این خیابان قرار دارند که از میان آن‌ها ساختمان مجلس، تالار فنلاندیا، و کیاسما قابل اشاره هستند.

## نگارخانه

پرونده:Stockmann_department_store_in_Helsinki_at_dawn_in_December_2004.jpg|
پرونده:Centro_comercial_Stockmann,_Helsinki,_Finlandia,_2012-08-14,_DD_01.JPG|
پرونده:Meilahden_ja_Laakson_kerrostaloja_Mannerheimintien_varrella.jpg|
پرونده:Hakasalmen_risteys.jpg|
پرونده:Mannerheimintie_from_air.jpg|



## منابع

رده:خیابان‌ها در هلسینکی
رده:کارل گوستاف امیل مانرهایم
رده:مقاله‌های خرد جاده اروپایی
ارج (زبان‌شناسی اجتماعی)

در زبان‌شناسی اجتماعی، **ارج** به سطح توجهی گفته می‌شود که به‌طور معمول در یک جامعه گفتاری به یک زبان یا گویش خاص در برابر زبان‌ها یا گویش‌های دیگر نسبت داده می‌شود. گونه‌های ارجمند خانواده‌های زبانی یا گویشی هستند که به‌طور کلی توسط جامعه‌ای «درست‌ترین» یا برترین آن‌ها به‌شمار می‌روند. در بسیاری از موارد، آن‌ها گونه معیار زبان هستند، اگرچه موارد استثنایی وجود دارد، به ویژه در موقعیت‌های ارج پنهان (که یک گویش غیر معیار بسیار ارجمند است). علاوه بر لهجه‌ها و زبان‌ها، ارج در خصوص ویژگی‌های کوچکتر زبانی مانند تلفظ یا استفاده از کلمات یا ساختارهای دستوری نیز اعمال می‌شود، که ممکن است این تفاوت برای تشکیل یک گویش جداگانه کافی نباشد. مفهوم ارج یک توضیح برای پدیده تغییر شکل در میان گویندگان یک زبان یا زبان‌ها ارائه می‌دهد.

وجود گویش‌های ارجمند در نتیجه رابطه بین ارجمندی یک گروه از مردم و زبانی است که آن‌ها استفاده می‌کنند. به‌طور کلی، زبان یا گونهٔ مورد استفاده گروه ارجمندتر و ارزشمندتر، از ارج و اعتبار بیشتری برخوردار است. سطح ارجمندی یک گروه همچنین می‌تواند در این که زبان آن‌ها یک زبان متمایز تلقی شود یا گویش/گونه (دلالت بر این دارد که این گویش/گونه ارزش کافی برای زبان مستقل بودن را ندارد) باشد نیز تأثیر می‌گذارد.

طبقه اجتماعی با زبان ارجمندتر همبستگی دارد و مطالعات در جوامع مختلف نشان داده‌است که گاه اعضای یک طبقه اجتماعی پایین‌تر سعی در تقلید از زبان افراد طبقات بالاتر دارند تا نگذارند زبان متفاوت آن‌ها هویتشان را بسازد. رابطه میان زبان و هویت‌سازی در نتیجه ارجمندی، زبان جنسیت‌ها و نژادهای مختلف را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ارجمندی زبانی به ویژه در شرایطی که دو یا چند زبان در حال استفاده هستند و در مناطق شهری قشربندی‌شده و چندگانه، که در آن به احتمال زیاد گویشوران زبان‌های و/یا گویش‌های مختلف وجود دارد، قابل مشاهده است. نتیجه تماس زبانی به رابطه قدرت بین زبان‌های متقابل بستگی دارد. گروه‌هایی که در تماس هستند.

دیدگاه رایج در میان زبان‌شناسان معاصر این است که صرف نظر از این تصور که یک گویش یا زبان «بهتر» یا «بدتر» از همتایان خود است، هنگام ارزیابی گویش‌ها و زبان‌ها «همه زبان‌ها - و همه گویش‌ها - از شایستگی برابری برخوردار هستند.»

همچنین، اینکه کدام یک از گونه‌های کاربردی یا ویژگی‌ها از ارج بیشتری برخوردار باشد، به شنونده و زمینه بستگی دارد. بنابراین مفاهیم ارج آشکار و پنهان نیز وجود دارند. اعتبار بی حد و اندازه به ویژگی‌های زبان معیار و «رسمی» مربوط است و قدرت و مقام را بیان می‌کند. اعتبار پنهان بیشتر مربوط به زبان محلی است و بیش از اقتدار، همبستگی، اجتماع و هویت گروهی را بیان می‌کند.

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Do You Speak American?

رده:اصطلاحات جامعه‌شناسی
رده:وضعیت اجتماعی
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:نگهداری یادکرد:متن اضافی:فهرست نویسندگان
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان اسپانیایی
رده:اصطلاحات زبان‌شناسی
رده:تبعیض زبانی
آقای کامل (فیلم)

***آقای کامل***  فیلمی است محصول سال ۲۰۱۱ و به کارگردانی داساراده است. در این فیلم بازیگرانی همچون پرابهاس، کجال آگاروال، تاپسی پانو، کاسیناتونی ویسوانت، پراکاش راج، سایاجی شینده و کائوشال ماندا ایفای نقش کرده‌اند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم با آهنگ‌سازی دوی سری پراساد
رده:فیلم‌ها به زبان تلگو
رده:فیلم‌های تلوگویی‌زبان دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های دخیل در مناقشه‌های دستبرد فکری
رده:فیلم‌های درباره ازدواج
رده:فیلم‌های درباره بازی‌های ویدئویی
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی هند
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در استرالیا
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در اوتی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در استرالیا
رده:فیلم‌های هندی
رده:مناقشه‌های ۲۰۱۱ (میلادی)
فهرست نمایندگان حوزه انتخابیه گلپایگان و خوانسار

## فهرست اسامی
اسامی نمایندگان ادوار گلپایگان و خوانسار در مجلس شورای اسلامی پس از انقلاب اسلامی :
گلپایگان و خوانسار
زبان ادبی

**زبان ادبی** گونه‌ای از یک زبان است که برای نوشتن استفاده می‌شود. این زبان می‌تواند یک گویش نامعیار یا گونه معیار زبان باشد. گاهی نیز زبان ادبی بسیار با زبان گفتاری متفاوت است. زمانی که میان زبان ادبی و زبان محلی تفاوت بسیاری باشد، گفته می‌شود دوزبان‌گونگی رخ داده‌است.

فهم این اصطلاح از یک زبان به زبانی دیگر متفاوت است و به قراردادهای اصطلاحی اتخاذ شده بستگی دارد. برای نمونه در اروپای شرقی و زبان‌شناسی اسلاوی، از اصطلاح «زبان ادبی» به عنوان هم‌معنی «زبان معیار» استفاده می‌شود.

زبان مقدس مفهوم مرتبطی است، که به گونه‌ای از زبان اشاره دارد که در نیایش‌سرایی برخی دین‌ها به کار گرفته می‌شود.

## فارسی ادبی
فارسی یا فارسی نو به‌طور پیوسته به عنوان زبان ادبی مناطق بزرگی در آسیای غربی، قفقاز، آسیای میانه و جنوب آسیا به کار گرفته شده‌است. زبان ادبی امروز فارسی اساساً همان زبانی است که فردوسی از آن استفاده می‌کرده، گرچه گونه‌ها و گویش‌های محلی بسیاری از آن پدید آمده است. برای چندین سده، مردم تحصیل‌کرده از تنگه بسفر تا خلیج بنگال حداقل کمی فارسی بلد بودند. فارسی در دورانی از بالکان تا دکن، زبان فرهنگ (به ویژه شعر) و زبان میانجی بوده‌است. تا قرن هجدهم فارسی زبان ادبی نخبگان گرجستان بود. فارسی دومین زبان اصلی پس از عربی در انتقال فرهنگ اسلامی بود و از جایگاه ویژه‌ای در تصوف نیز برخوردار است.

## منابع

زبان
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
زیرگویش

**زیرگویش** در زبان‌شناسی دسته‌ای است که میان گویش و گویش فردی قرار دارد. زیرگویش‌ها زیرگروه‌های نخستین گویش‌ها هستند. سپس زیرگویش‌ها به گویش‌های فردی تقسیم می‌شوند. معمولاً زیرگویش‌های یک گویش بسیار به هم نزدیکند و فقط در تلفظ و واژگان محلی خاصی با هم تفاوت دارند.

در برخی زبان‌ها برای گونه‌های کوچک زبان واژه خاصی وجود دارد:  *govor*، ، .

## جستارهای وابسته
* لهجه
* زبان‌گونه‌ها
* زنجیره گویشی
* فراگویش

## منابع

رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:گویش‌ها
فراگویش

**فراگویش** در زبان‌شناسی میان زبان و گویش قرار دارد. از آن در دو زمینه متمایز برای توصیف روابط ساختاری یا عملکردی یک زبان خاص استفاده می‌شود. در رده ساختاری، فراگویش‌ها نخستین تقسیم زبان هستند برای نمونه زبان چندکانونی صربی‌کرواتی به سه فراگویش (اشتوکاوی، کاجکاوی و چاکاوی) تقسیم می‌شود که هر یک دارای چندین گویش هستند. در رده عملکردی، یک گونه غالب گویشی را درون یک زبان خاص تعیین می‌کند که به پرکاربردترین زبان‌گونه آن زبان اشاره دارد که در عمل توسط بیشتر گویشوران آن به عنوان ابزاری اساسی برای تعامل و ارتباط متقابل پذیرفته شده‌است. چنین گویشی در این زمینه *میان‌گویش* نیز نامیده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* لهجه
* زبان‌گونه‌ها
* زنجیره گویشی
* زیرگویش

## منابع

* 
* 
* 
* 
* Abdullah Hassan, "Pondering on a Malay Supradialect", Dewan Bahasa, 41 (1997), no. 10, p. 911-918.
* Yan Hong-Ming, "On the Supradialectal Function of the Chinese Characters", Journal of Lingnan Normal University, 4 (2002).

رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:گویش‌ها
کاربرد (زبان)

**کاربرد** زبان روشی است که زبان نوشتاری و گفتاری به‌طور معمول توسط گویشوران آن به کار می‌رود. یعنی به «عادات جمعی بومیان زبان» در برابر مدل‌های نظری یا ایدئال چگونگی کاربرد یک زبان اشاره دارد. فاولر کاربرد را به عنوان «روشی که به‌طور عادی و صحیح از یک واژه یا عبارت استفاده می‌شود» و «نقاط دستوری، نحو، سبک و انتخاب واژگان» توصیف می‌کند.

## منابع

رده:دستور زبان
رده:زبان‌شناسی کاربردی
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
گوناگونی (زبان‌شناسی)

**گوناگونی** ویژگی زبان است: برای گفتن یک حرف بیش از یک روش وجود دارد. گویشوران یک زبان ممکن است در تلفظ (لهجه) ، انتخاب واژگان، ریخت‌شناسی و نحو (که گاهی «دستور زبان» نامیده می‌شود) تفاوت داشته باشند. اما گرچه گوناگونی بسیار زیاد است، اما به نظر می‌رسد محدودیت‌هایی در گوناگونی نیز وجود دارد؛ گویشوران به‌طور کلی در ترتیب واژگان جمله تغییرات شدیدی ایجاد نمی‌کنند یا از صداهای جدیدی که کاملاً با زبان خود بیگانه است، استفاده نمی‌کنند.

## جستارهای وابسته
* گویش
* دگرگونی زبانی
* زبان‌گونه‌ها

## منابع

رده:زبان‌شناسی
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سبک‌ها و گونه‌های زبان
رده:اصطلاحات زبان‌شناسی
جمعیت‌شناسی زبانی

**مردم‌شناسی زبانی** مطالعه آماری زبان‌ها در بین همه جمعیت‌ها است. برآورد تعداد گویشوران یک زبان معین ساده نیست و برآوردهای مختلف ممکن است تفاوت چشمگیری داشته باشد. این امر نخست به دلیل مسئله تعریف «زبان» در برابر «گویش» است. شناسایی گونه‌ها به عنوان یک زبان واحد یا به عنوان زبان‌های مجزا اغلب بر اساس ملاحظات قومی، فرهنگی یا سیاسی است تا میران درک متقابل آن‌ها. دومین دشواری چندزبانگی است و تعریف «زبان مادری» را پیچیده می‌کند. سرانجام، در بسیاری از کشورها، اطلاعات ناکافی سرشماری بر مشکلات می‌افزاید.

مردم‌شناسی زبانی شاخه‌ای از جامعه‌شناسی زبان که روندهای زبانی را تحت تأثیر توزیع و توزیع دوباره جمعیت و وضعیت جوامع مورد بررسی قرار می‌دهد.

## پرگویشورترین زبان‌ها
جدول زیر شمار گویشوران بومی زبان‌ها به میلیون نفر را طبق برآورد کومری (۱۹۹۸) و وبر (۱۹۹۷) مقایسه می‌کند. در آن تخمین‌های اتنولوگ (۲۰۰۵) نیز آورده شده‌است. مقایسه تخمین‌هایی که مربوط به همان سال نیست به دلیل رشد ۱٫۱۴٪ جمعیت جهان در سال (با اختلاف منطقه‌ای قابل توجه) مشکل ساز است.

این جدول نشان می‌دهد که برای بزرگترین زبان‌های جهان، نمی‌توان تخمین شمار گویشوران مادری را با اطمینانی بهتر از شاید ۱۰٪ یا ۲۰٪ داد.

## جستارهای وابسته
* فهرست زبان‌ها بر پایه جمعیت سخنگویان بومی
* فهرست زبان‌ها بر پایه مجموع تعداد سخنوران
* زبان‌های دور و گسترده
* جغرافیای زبانی

## منابع

## پیوند به بیرون
*CIA - The World Factbook
*M.Turner compares five language surveys - first language vs total speakers, degree of influence, etc. Plus graphs and charts.
*Top 100 languages
*Ethnologue

رده:آمار جمعیت
رده:زبان‌شناسی
فاصله زبانی

**فاصله زبانی** تفاوت میان یک زبان یا گویش با زبان دیگر را نشان می‌دهد. اگرچه رویکرد یکنواختی برای تعیین میزان فاصله زبانی مشخص نیست، اما زبانشناسان از این مفهوم در موقعیت‌های مختلف زبانی مانند فراگیری زبان دوم، زبان‌شناسی تاریخی، تعارضات مبتنی بر زبان و تأثیرات اختلافات زبانی بر تجارت استفاده می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* زبان‌های دور و گسترده
* انتقال زبانی
* فراگیری زبان دوم
* زبان‌شناسی تاریخی

## منابع

رده:اکتساب زبان
رده:زبان‌شناسی تاریخی
رده:زبان‌شناسی کاربردی
رده:زبان‌شناسی کمی
رده:مقایسه زبان
هاینتس کلوس

**هاینتس کلوس**  (۳۰ اکتبر ۱۹۰۴، هاله، زاکسن-آنهالت - ۱۳ ژوئن ۱۹۸۷) یک زبان‌شناس آلمانی و مرجع معتبر بین‌المللی در مورد اقلیت‌های زبانی بود.

وی اصطلاحات «زبان دور» و «زبان گسترده» را ابداع کرد تا سعی کند تفاوت میان آنچه را که معمولاً گویش نامیده می‌شود و آنچه را که معمولاً زبان نامیده می‌شود، توصیف کند.

## منابع

رده:اهالی استان زاکسن
رده:اهالی هاله، شهر
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاله-ویتنبرگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هومبولت برلین
رده:درگذشتگان ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۴ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل آلمان
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
زبان دختر

در زبان‌شناسی تاریخی، **زبان دختر** یا **زبان نواده** زبانی است که از زبانی دیگر، زبان مادر خود، از طریق فرایند ژنتیکی پدید آمده‌است. اگر بیش از یک زبان از همان نیازبان یا «زبان مادر» ایجاد شده باشد، گفته می‌شود که این زبان‌ها خواهر و اعضای یک خانواده زبانی هستند. این مفاهیم با مدل درختی تکامل زبانی مرتبط است، که در آن روابط بین زبان‌ها با روابط بین اعضای یک درخت خانواده مقایسه می‌شود. این مدل گوناگونی زبان‌ها را از یک منبع مشترک به تصویر می‌کشد.

استعاره از رابطه مادر و دختر می‌تواند منجر به برداشت غلط از تاریخ زبان شود، زیرا زبان‌های دختر ادامه مستقیم زبان مادری هستند که با روند دگرگونی تدریجی متمایز شده‌اند. زبان‌ها موجودات جداگانه‌ای نیستند که از والدینی که سرانجام می‌میرد، متولد شده باشند.

## جستارهای وابسته
* خانواده زبانی
* نیازبان
* مدل درختی

## منابع

رده:زبان‌شناسی تاریخی
زبان خواهر

در زبان‌شناسی تاریخی، **زبان‌های خواهر** زبان‌های همبسته‌ای هستند که از یک زبان اجدادی مشترک، اصطلاحاً نیازبان، ریشه گرفته‌اند. اعضای یک خانواده زبانی نسبت به یکدیگر خواهر هستند.

یک مثال معمول، زبان‌های رومی است که همه آن‌ها ادامه لاتین گفتاری هستند. ایتالیایی و فرانسوی حدود ۸۹٪ همپوشانی لغوی دارند، به این معنی که ۸۹٪ از واژگان ویژگی‌ها و ریشه‌های یکسان را دارند. ایتالیایی و فرانسوی واژگان شبیه بسیاری دارند. به همین ترتیب، اسپانیایی و پرتغالی حدود ۸۹٪ از نظر واژگانی همپوشانی دارند، بنابراین بسیاری از کلمات بین این دو زبان مشترک هستند یا مشابه (هم‌خانواده را بیبنید). همپوشانی اسپانیایی و رومانیایی کمتر و در حدود ۶۷٪ است. اسپانیایی و پرتغالی تحت تأثیر عربی و رومانیایی تحت تأثیر زبان‌های مختلفی، به ویژه زبان‌های اسلاوی و یونانی، قرار گرفته‌است. زبان‌های عاشقانه همراه با مقدار زیادی واژه مشترک، در ویژگی‌های متعدد همچون صرف و نحو اشتراک دارند چرا که همه آن‌ها ادامه نیای مشترک خود، لاتین، هستند.

## جستارهای وابسته
* خانواده زبانی
* زبان دختر

## منابع

رده:زبان‌شناسی تاریخی
ایدئولوژی زبان

**ایدئولوژی زبان** در انسان‌شناسی (به ویژه انسان‌شناسی زبان‌شناختی)، زبان‌شناسی اجتماعی و پژوهش‌های میان‌فرهنگی مورد استفاده قرار می‌گیرد تا باورهای مربوط به زبان‌ها به همان صورتی که در دنیای اجتماعی آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، مشخص شود. ایدئولوژی‌های زبانی چگونگی ارتباط باورهای زبانی گویشوران را با سامانه‌های اجتماعی و فرهنگی گسترده‌تری که به آن تعلق دارند، نشان می‌دهد و همچنین نشان می‌دهد که چگونه این سامانه‌ها چنین باورهایی را به وجود می‌آورند. با این کار، ایدئولوژی‌های زبانی فرضیات ضمنی و صریح در مورد یک زبان یا به‌طور کلی هر زبان با تجربه اجتماعی و همچنین منافع سیاسی و اقتصادی آن‌ها پیوند می‌دهند. ایدئولوژی‌های زبانی عبارتند از مفهوم‌پردازی در مورد زبان‌ها، گویشوران و شیوه‌های گفتاری. ایدئولوژی‌های زبانی مانند دیگر ایدئولوژی‌ها، تحت تأثیر منافع سیاسی و اخلاقی قرار و در یک محیط فرهنگی شکل می‌گیرند.

## جستارهای وابسته
* برنامه‌ریزی زبانی
* سره‌گرایی زبانی
* حقوق زبانی
* ارج (زبان‌شناسی اجتماعی)
* زبان‌شناسی اجتماعی
* زبان معیار

## منابع

رده:مناقشه‌های زبان‌شناسی
رده:واژگان سیاسی
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:سره‌گرایی زبانی
رده:سیاست زبان
رده:ایدئولوژی‌ها
رده:مفاهیم در سیاست زبان
سراسرنمایی از ایران

بندانگشتی|320x320پیکسل| طومار «سراسرنمایی از ایران» توسط پاول پیاستسکی.. ابعاد طومار ۵۹٫۶ × ۴۸٫۵ سانتی‌متر است. این اثر در مالکیت موزه ارمیتاژ است و به عنوان بخشی از نمایشگاه «فرهنگ و هنر ایران در قرن‌های هشتم-اوایل بیستم» (موزه دولتی ارمیتاژ) در طبقه ۲، اتاق شماره ۳۸۹ آن موزه به نمایش درآمد.
**سَراسَرنَمایی از ایران** (به انگلیسی: Panorama of Persia، به روسی: Панорама Персии) با نام رسمی «سراسرنمایی از ایران، در مسیر سفارت ویژه روسیه به سرپرستی ژنرال ا.ن. کروپاتکین از انزلی تا تهران»  سراسرنمایی است که توسط پاول یاکولویچ پیاستسکی نقاشی شده است و راهِ انزلی تا تهران را نشان می‌دهد. این نقاشی در فوریه ۱۸۹۵م (تقریبا بهمن ۱۲۷۳ شمسی) در عشق‌آباد به پایان رسید و اکنون تحت مالکیت موزه ارمیتاژ است. در این سراسرنما از کاغذ، آبرنگ، رنگدانه سفید و مدادهای گرافیتی استفاده شده‌است.

پاول پیاستسکی از اعضای ماموریتِ تحت فرماندهی الکسی کروپاتکین بود. در سال ۱۸۹۵ «سفارت ویژه روسیه در ایران» به کروپاتکین اعطا شد تا به سلطنت رسیدن نیکلای دوم را اعلام کند. در حین این مأموریت، پاول پیاستسکی نقاشی مشهور خود «سراسرنمایی از ایران» را تکمیل کرد.

مسیرِ نقاشی شده، از انزلی آغاز شده، در ادامه از  رشت و قزوین عبور می‌کند و تهران پایان می‌یابد. این سراسرنما محیط شهری، جاده‌ها، کاروانسراها، چشم‌اندازهای طبیعی (مانند دامنه‌های البرز) و کاخ‌های شاهی را در برمی‌گیرد. 

## پیوند به بیرون
* کتاب «سراسرنمایی از ایران» در وب‌سایت موزه ارمیتاژ

## نگارخانه

## منابع

رده:ایران در دهه ۱۸۹۰ (میلادی)
رده:ایران در ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:موزه ارمیتاژ
رده:ایران بر پایه آثار هنری
سیاست زبان

**سیاست زبان** یک رشته دانشگاهی میان‌رشته‌ای است. برخی از پژوهشگران آن را بخشی از زبان‌شناسی اجتماعی می‌دانند. از طرف دیگر، پژوهشگران دیگری استدلال می‌کنند که سیاست زبان شاخه‌ای از زبان‌شناسی کاربردی است.

سیاست زبان به عنوان یک رشته، در گذشته به عنوان برنامه‌ریزی زبان شناخته می‌شد. این ریشته به رشته‌های دیگری مانند ایدئولوژی زبان، احیای زبان، آموزش زبان و سایر موارد مربوط می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
*Language Policy Division of the شورای اروپا
*Infographic: World's Weirdest Language Laws  from 7Brands Translations

رده:سیاست زبان
جایگزینی زبان

**جایگزینی زبان**، که همچنین به عنوان **انتقال زبان**، **تغییر زبان** یا **یکسان‌سازی زبان** نیز شناخته می‌شود، فرایندی است که به موجب آن زبان یک جامعه به زبانی دیگر تغییر می‌کند. می‌توان گفت زبان‌هایی که دارای وضعیت بهتر یا شمار بیشتر گویشور هستند، تثبیت می‌شوند یا گسترش می‌یابند. جایگزینی گلی با لاتین در زمان امپراتوری روم نمونه‌ای از جایگزینی زبانی است.

## جستارهای وابسته
* زبان درخطر
* مرگ زبان (زبان‌شناسی)
* امپریالیسم زبانی

## منابع

* 

رده:همسان‌سازی فرهنگی
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
رده:زبان‌شناسی تاریخی
رده:زبان‌های در خطر
رده:مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:مفاهیم در سیاست زبان
کدگزینی

در زبان‌شناسی، **رمزگردانی** زمانی رخ می‌دهد که یک گویشور در متن یک گفتگو از دو یا چند زبان یا گونه‌های مختلف یک زبان متناوباً استفاده کند. چندزبانه‌ها، گاه هنگام گفتگو با یکدیگر از عناصر چند زبان استفاده می‌کنند؛ بنابراین، رمزگردانی استفاده از بیش از یک گونه زبانی به روشی منطبق با نحو و واج‌شناسی هر گونه است.

## نمونه‌ها
* هندوستانی (اردو یا هندی)/انگلیسی

::**Life** ko **face** kiijiye **with** himmat **and faith in yourself**. (رمزگردانی، واژگان انگلیسی ضخیم هستند)

:: «با شجاعت و ایمان به خویشتن با زندگی روبرو شوید.» (ترجمه)
* انگلیسی/اسپانیایی

:: I’ll tell you exactly when I have to leave, at ten o’clock, **Y son las nueve y cuarto**. (رمزگردانی، واژگان اسپانیایی ضخیم هستند)

:: «من در ساعت ده به تو خواهم گفت که کی باید بروم و الان ساعت نه و ربع است.» (ترجمه)

## جستارهای وابسته
* همگون‌سازی فرهنگی
* هژمونی
* تلمیع
* زبان مختلط
* ترازبانگی

## منابع

* 

رده:کدگزینی
رده:ارتباط زبانی
رده:اکتساب زبان
رده:زبان‌شناسی اجتماعی
محافظه‌کاری زبانی

در زبان‌شناسی، یک شکل، گونه یا روش **محافظه‌کارانه** آن است که در طول تاریخ نسبتاً کمی تغییر کرده باشد، یا نسبتاً در برابر تغییر مقاوم باشد. این اصطلاح در مقابل اشکال یا گونه‌های **ابتکاری** یا **پیشرفته** است که تغییرات نسبتاً بزرگتر یا جدیدتری را تجربه کرده‌اند. از طرف دیگر، یک زبان *باستانی* از لحاظ زمانی قدیمی است.

یک گونه زبانی محافظه‌کار گونه‌ای است که نسبت به دیگر گونه‌های هم‌خانواده به گونه کهن‌تری که از آن تکامل یافته‌است نزدیکتر باشد. به عنوان مثال، واژه اسپانیایی *caro* و واژه فرانسوی *cher* هر دو از واژه لاتین *cārum* تکامل یافته اند. واژه اسپانیایی که شباهت بیشتری به نیای مشترک دارد، محافظه‌کارانه‌تر از واژه فرانسوی است.

## جستارهای وابسته
* زبان‌شناسی تاریخی
* لغت‌شناسی
* ارج (زبان‌شناسی اجتماعی)

## منابع

رده:زبان‌شناسی تاریخی
توصیف زبانی

در زبان‌شناسی، **توصیف زبانی** یا **زبان‌شناسی توصیفی** کار تجزیه و تحلیل عینی و توصیف چگونگی استفاده از زبان در واقع (یا نحوه استفاده از آن در گذشته) توسط یک جامعه گویشی است.

همه پژوهش‌های دانشگاهی در زمینه زبان‌شناسی توصیفی است. این ایده مانند همه رشته‌های علمی دیگر، به دنبال توصیف واقعیت و بینش بدون تعصب است. زبان‌شناسی توصیفی نوین مبتنی بر رویکرد ساختاری به زبان است که نمونه آن در کار لئونارد بلومفیلد و دیگران نشان داده شده‌است.
اولین گام مهم توصیف زبان، جمع آوری داده است. برای انجام این کار، یک محقق کار میدانی را در یک جامعه گفتاری به انتخاب خود انجام می دهد و نمونه هایی از سخنرانان مختلف را ضبط می کند. داده‌هایی که آنها جمع‌آوری می‌کنند اغلب از انواع مختلف ژانرهای گفتاری می‌آیند که شامل روایت‌ها، مکالمات روزانه، شعر، آهنگ‌ها و بسیاری دیگر می‌شود. در حالی که گفتار طبیعی ترجیح داده می شود، محققان با درخواست از سخنرانان برای ترجمه، قواعد دستور زبان، تلفظ، یا با آزمایش جملات با استفاده از فریم های جایگزین، از استنباط استفاده می کنند.  فریم های جایگزین جملاتی از پیش ساخته شده توسط محقق هستند که مانند پر کردن جاهای خالی هستند. آنها این کار را با اسم ها و افعال انجام می دهند تا ببینند ساختار جمله چگونه ممکن است تغییر کند یا اسم و فعل در ساختار تغییر کند. انواع مختلفی از استخراج در کار میدانی برای توصیف زبانی استفاده می شود.  اینها شامل استخراج کنترل شده برنامه، و استخراج کنترل شده با تجزیه و تحلیل است که هر کدام شاخه های فرعی خود را دارند.  استخراج کنترل‌شده زمان‌بندی زمانی است که محقق پرسشنامه‌ای از مطالب را در اختیار افراد قرار می‌دهد و سؤالات را به ترتیب معینی بر اساس برنامه زمان‌بندی می‌پرسد. این نوع زمان‌بندی‌ها و پرسش‌نامه‌ها معمولاً بر خانواده‌های زبانی تمرکز دارند و معمولاً انعطاف‌پذیر هستند و در صورت نیاز می‌توان آن‌ها را تغییر داد. نوع دیگر استخراج، استخراج کنترل شده با تحلیل است که استخراجی است که تحت برنامه زمان بندی نیست. تحلیل زبان در اینجا در واقع برانگیختگی را کنترل می کند. بسیاری از انواع فرعی از استنباط کنترل شده با تحلیل وجود دارد، مانند استنباط بازجویی به زبان مقصد، برانگیختگی محرک، و بسیاری از انواع دیگر استنباط. استنباط بازجویی زبان هدف زمانی است که محقق از افراد به زبان مقصد سؤال می‌پرسد و محقق تمام پاسخ‌های مختلف را از همه افراد ثبت می‌کند و آنها را با هم مقایسه می‌کند. برانگیختگی محرک زمانی است که یک محقق تصاویر، اشیاء یا کلیپ های ویدئویی را در اختیار گویندگان زبان قرار می دهد و از آنها می خواهد موارد ارائه شده به آنها را توصیف کنند. این نوع استنباط به محقق کمک می کند واژگان و ساختارهای گرامری اولیه را بسازد. این فرآیند طولانی و خسته کننده است و چندین سال طول می کشد. این فرآیند طولانی با مجموعه ای به پایان می رسد که مجموعه ای از مواد مرجع است که می تواند برای آزمایش فرضیه در مورد زبان مورد نظر استفاده شود.

## جستارهای وابسته
* فرضیه ساپیر-وورف
* گونه‌شناسی زبان

## منابع

رده:تحلیل
رده:زبان‌شناسی
پیکره تک‌زبانه تهران

**پیکرهٔ تک‌زبانهٔ تهران** یک پیکرهٔ متنی فارسی در مقیاس بزرگ است که در دانشگاه تهران پدید آمده است. این پیکره بیش از ۲۵۰ میلیون واژه را شامل می‌شود و از پیکرهٔ همشهری و وبگاه ایسنا استخراج شده است.

## جستارهای وابسته
* پیکرهٔ همشهری
* پیکره بی‌جن‌خان
* پیکرهٔ فارسی گفتاری

## پیوند به بیرون
* TMC description page 

رده:پردازش زبان‌های طبیعی
رده:پژوهش زبان‌شناسی
رده:پیکره‌ها
رده:پیکره‌های فارسی
رده:زبان فارسی
رده:زبان‌شناسی کاربردی
پیکره همشهری

بندانگشتی|نماد پیکره همشهری
**پیکره همشهری** یک پیکره بزرگ فارسی بر پایه روزنامه ایرانی *[[همشهری]]* است. این پیکره در ابتدا توسط احسان درودی از دانشگاه تهران جمع‌آوری و تدوین شد. سپس گروهی به رهبری ابوالفضل آل احمد این پیکره را ساختند و نخستین مجموعه متن فارسی را که برای کارهای ارزیابی بازیابی اطلاعات مناسب بود، ایجاد کردند.

## جستارهای وابسته
* پیکره بی‌جن‌خان
* پیکره تک‌زبانه تهران
* پیکره گفتاری فارسی

## منابع

رده:پژوهش زبان‌شناسی
رده:پیکره‌های فارسی
رده:رسانه در تهران
رده:روزنامه‌های فارسی‌زبان
رده:زبان‌شناسی کاربردی
تلسکوپ ماکزوتوف

**تلسکوپ ماکزوتوف** ()، که "Mak" نیز خوانده می‌شود یک طرح تلسکوپ کاتادیوپتری است که آینه‌ای کروی و «عدسی هلالی کاو» (مینیسک منفی ضعیف) را در طرحی ترکیب می‌کند که از «تقارن کروی» تمام سطوح بهره می‌برد. عدسی منفی معمولاً قطری کامل دارد و در مردمک ورودی تلسکوپ قرار می‌گیرد (که معمولاً «صفحه تصحیح کننده» یا «پوسته اصلاح کننده مینیسک» نامیده می‌شود). این طرح ضمن اصلاح سیستم نوری خارج از محور انحراف رنگی، مشکلات انحراف خارج از محور مانند کما را که در تلسکوپ‌های منعکس کننده وجود دارد، اصلاح می‌کند. این اختراع در سال ۱۹۴۱ توسط اپتیکدان روسی دیمیتری دیمیتریویچ ماکزوتوف ثبت شد. ماکزوتوف طرح خود را بر اساس ایده‌ای که دوربین اشمیت به کار گرفته؛ استفاده از خطاهای کروی لنزهای منفی برای اصلاح خطاهای مخالف در آینهٔ اولیه کروی، بنا نهاد. این طرح معمولاً در بازتابنده کاسگرین، با یک ثانویه یکپارچه، که می‌تواند از عناصر کاملاً کروی استفاده کند، دیده می‌شود که در نتیجه ساخت آن را ساده می‌کند. طرح *تلسکوپ‌های ماکزونوف* از دههٔ ۱۹۵۰ در بازار اخترشناسی آماتوری عرضه شده‌است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اختراع‌های اتحاد شوروی
رده:اختراع‌های روسی
رده:انواع تلسکوپ
رده:علم و فناوری در اتحاد شوروی

Maksutov