استخراج هیدرولیکی

[چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل| معدنچی در حال استفاده از جت هیدرولیکی برای استخراج طلا در کالیفرنیا، از ''[مجله قرن* ژانویه ۱۸۸۳.]]
*'استخراج هیدرولیکی*' نوعی [[معدن|استخراج معدنی]] است که از جت‌های [[آب]] پرفشار برای جابجایی مواد سنگی یا جابجایی رسوب استفاده می‌کند. در [[استخراج مکان|استخراج رسوبی]] [[طلا]] یا [[قلع]]، دوغاب آب_رسوب به دست آمده به سمت [[اسلویس|جعبه‌های آبکشی]] هدایت می‌شود تا طلا یا قلع را جدا کنند. این روش برای استخراج [[کائولینیت|کائولن]] و [[زغال‌سنگ|زغال سنگ]] نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

استخراج هیدرولیکی، از روش و تکنیک‌های روم باستان برگرفته شده و توسعه یافته‌است، رومیان از آب برای حفاری ذخایر نرم زیرزمینی استفاده می‌کردند. شکل مدرن استخراج هیدرولیکی، با استفاده از [[جت (شاره)|جت]]<nowiki/>های آب تحت فشار تولید شده توسط [[نازل|نازلی]] به نام «مانیتور»، در دهه ۱۸۵۰ تحت تأثیر [[تب طلا در کالیفرنیا]] در ایالات متحده به وجود آمد. اگرچه این روش در استخراج مواد معدنی غنی از [[طلا]] موفقیت‌آمیز عمل کرد، اما استفاده گسترده از این فرایند منجر به [[تخریب محیط زیست|آسیب‌های زیست‌محیطی]] گسترده‌ای مانند افزایش بروز [[سیل]] و [[فرسایش]]، مسدود شدن آبراه‌ها با افزایش میزان [[رسوب|رسوبات]] و پوشیده شدن زمین‌های کشاورزی با [[رسوب|رسوبات]] شد. این مشکلات منجر به تنظیم قانونی استفاده از آن شد. از استخراج هیدرولیکی به اشکال مختلف در سراسر جهان استفاده می‌شود.

== تاریخچه ==
=== پیش زمینه :آب‌کشی زمین ===
پیش ساز استخراج هیدرولیکی عمل آب‌کشی زمین که حالتی توسعه یافته از عملیاتی به نام «[[ساکت کردن|هوشینگ]]» می‌باشد، که در آن جریان‌های سطحی آب منحرف می‌شوند تا شن‌های طلادار را فرسایش دهند. این روش در ابتدا در امپراتوری روم در قرن‌های اول قبل از میلاد و بعد از میلاد استفاده می‌شد و در سراسر امپراتوری روم، در هرمنطقه‌ای که رسوبات آبرفتی وجود داشت، گسترش پیدا کرد. رومی‌ها آب‌کشی زمین را برای از بین بردن اضافه بار و بقایای طلا در [[لاس مدولاس]] اسپانیا و [[دولاوکوتی]] در [[بریتانیای کبیر]] به کار بردند. همچنین این روش در [[انگلستان]] و [[ولز]] الیزابتی (و بندرت [[اسکاتلند]]) به منظور توسعه معادن [[قلع]]، [[سرب]] و [[مس]] استفاده شد.

مهندسان رومی در قرون اول قبل از میلاد و پس از میلاد، زمانی که [[امپراتوری روم]] به سرعت در اروپا در حال گسترش بود، در مقیاس وسیعی از آب استفاده می‌کردند. رومی‌هااز فرآیندی که بعدها به نام «[[ساکت کردن|هوشینگ]]» شناخته شد استفاده کردند، در این فرایند حجم زیادی از آب را در یک مخزن در بالای منطقه‌ای که قرار بود استخراج شود، ذخیره و سپس آب به سرعت آزاد می‌شد. موج حاصل از آب، بار اضافی و سنگ بستر را از بین می‌برد. سپس، بر روی رگه‌های طلا در سنگ بستر با استفاده از تعدادی تکنیک کار می‌شد و دوباره از نیروی آب برای حذف زباله‌ها استفاده می‌شد. بقایای موجود در [[لاس مدولاس]] و مناطق اطراف آن، [[بدبوم|زمین لم یزرع]] مناظر را در مقیاسی عظیم نشان می‌دهد که با توجه به هیدرولیکی کردن، غنی از سپرده طلا آبرفتی است. [[لاس مدولاس]] در حال حاضر [[یونسکو|میراث]] [[میراث جهانی|جهانی یونسکو]] است. این سایت بقایای حداقل هفت [[قنات رومی|قنات]] بزرگ تا طول  را نشان می‌دهد که منابع زیادی از آب را به سایت تغذیه می‌کنند. [[پلینیوس|پلینی بزرگ]] (تاریخ‌نگار روم باستان) [[استخراج طلا|عملیات استخراج طلا]] را در کتاب *تاریخ طبیعی* خود که در قرن اول پس از میلاد منتشر شد، به‌طور واضح شرح داده‌است. پلینی در دهه ۷۰ پس از میلاد در [[هیسپانیا تاراکوننسیس]] [[دادستان (روم باستان)|دادستان]] بود و خود شاهد این عملیات بود. استفاده از [[ساکت کردن|هوشینگ]] از طریق بررسی‌های میدانی و [[باستان‌شناسی]] در [[دولاوکوتی]] واقع در [[ولز جنوبی]]، تنها معدن طلای رومی شناخته شده در [[بریتانیای کبیر]]، تأیید شده‌است.

=== تب طلا در کالیفرنیا ===
[[پرونده:Hydraulic_mining_in_Dutch_Flat,_California,_between_1857_and_1870.jpg|چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل| معدنچیان طلا در زمانی بین سال‌های ۱۸۵۷ و ۱۸۷۰، یک پرتگاه فرسایش یافته را با فواره‌های آب در معدن پلاسر در [[داتچ فلت، کالیفرنیا|داچ فلت کالیفرنیا]] حفاری می‌کنند.]]
شکل امروزی استخراج هیدرولیکی که با استفاده از جت‌های آبی که تحت فشار بسیار بالا آب را از طریق شلنگ‌ها و نازل‌ها به سوی سنگ‌های مرتفع دارای طلا هدایت می‌کنند، انجام می‌گیرد، برای اولین بار توسط ادوارد متسون در سال ۱۸۵۳ و در جریان [[تب طلا در کالیفرنیا]]، در نزدیکی [[نوادا سیتی، کالیفرنیا|نوادا سیتی]]، [[کالیفرنیا]] مورد استفاده قرار گرفت. متسون از شلنگ کرباسی استفاده کرد که بعدها در دهه ۱۸۶۰، [[کرینولین|شلنگ کرینولین]] جایگزین آن گشت. در کالیفرنیا، برای استخراج هیدرولیکی اغلب آب را از مکان‌های مرتفع‌تر برای فواصل طولانی می‌بردند تا حوضچه‌ها را چند صد فوت بالاتر از منطقه مورد استخراج قرار دهند. معدن‌کاری هیدرولیکی در کالیفرنیا از رسوبات شن بهره‌برداری کرد و آن را به نوعی از [[استخراج مکان|استخراج پلاسر]] تبدیل نمود.

معدنچیان اولیه پلاسر در کالیفرنیا متوجه شدند که هرچه شن بیشتری پردازش شود، احتمال یافتن طلای بیشتری وجود دارد. معدنچیان به جای استفاده از قاب‌ها، جعبه‌های آبکشی، تشت‌های بلند و غلتانک‌ها، به منظور یافتن راه‌هایی برای پردازش با سرعت بیشتر و مقادیر بیشتر شن، همکاری کردند. استخراج هیدرولیکی به بزرگ‌ترین و مخرب‌ترین شکل استخراج پلاسر تبدیل شد. آب از طریق یک شیلنگ کرباسی بزرگ به داخل کانالی که به صورت ممتد باریک می‌شود، هدایت می‌شد و از طریق یک [[نازل]] آهنی غول پیکر به نام «مانیتور» به خارج هدایت می‌شد. از جریانی با فشار فوق‌العاده بالا از طریق دریچه‌های عظیم برای شستن کل دامنه تپه‌ها استفاده می‌شد.

در اوایل دهه ۱۸۶۰ در حالی که استخراج هیدرولیکی در اوج خود بود، استخراج پلاسر در مقیاس کوچک، تا حد زیادی لایه‌های سطح غنی پلاسر را خسته کرده بود و صنعت معدن به سنگ سخت (با نام استخراج [[کوارتز]] در کالیفرنیا) یا استخراج هیدرولیکی، که به تشکیلات بزرگ‌تر و سرمایه و بودجه بسیار بیشتر نیاز داشت، روی آورد. تخمین زده می‌شود که ۱۱ میلیون اونس طلا (تقریبا به ارزش ۷٫۵ میلیارد دلار با احتساب قیمت‌های اواسط سال ۲۰۰۶) توسط استخراج هیدرولیکی در [[تب طلا در کالیفرنیا]]، در اواسط دهه ۱۸۸۰ بازیابی شده باشد.

==== ناگواری‌های زیست‌محیطی ====
[[پرونده:Wooden_gold_sluice_in_California_between_1890_and_1915..jpg|راست|بندانگشتی| مردی روی یک [[جعبه اسلایس|آبگیر چوبی]] خم می‌شود. سنگ‌ها در قسمت بیرونی تخته‌های چوبی قرار گرفته‌اند که دریچه را ایجاد می‌کنند.]]
در حالی که استخراج معدنی هیدرولیکی میلیون‌ها دلار درآمد مالیاتی برای ایالت ایجاد نمود و از جمعیت زیادی از معدن‌چیان در کوهستان حمایت می‌کرد، تأثیرات مخربی بر [[ساحلی|محیط طبیعی ساحلی]]<nowiki/>و سیستم‌های [[کشاورزی]] در کالیفرنیا داشت. میلیون‌ها تن خاک و آب به رودخانه‌های کوهستانی می‌ریخت که رودخانه‌هایی را که به [[دره ساکرامنتو]] می‌ریزند، تغذیه می‌کردند. هنگامی که رودخانه‌ها به دره‌های نسبتاً مسطح می‌رسند، سرعت آب کاهش و عرض رودخانه‌ها افزایش می‌یابد و رسوبات در [[دشت سیلابی|دشت‌های سیلابی]] و بستر رودخانه انباشته می‌شود که باعث بالا آمدن رودخانه‌ها، انتقال آن‌ها به کانال‌های جدید، طغیانشان از سواحل خود و در نتیجه بروز سیلابی بزرگ (مخصوصا در دوره ذوب بهاری) شد.

شهرها و شهرک‌های [[دره ساکرامنتو]] تعداد فزاینده‌ای از سیل‌های ویرانگر را تجربه کردند، همچنین بالا آمدن [[بستر جریان|بستر رودخانه‌ها]] مسیریابی در رودخانه‌ها را به‌طور چشمگیری دشوار می‌کرد. شاید هیچ شهر دیگری به اندازه [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] نعمت و عذاب ناشی از [[استخراج طلا]] تجربه نکرده باشد. [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] که در محل تلاقی [[رودخانه یوبا]] و [[رود فیدر]] قرار دارد، آخرین نقطه پرش معدنچیانی بود که برای جستجوی ثروت به سمت کوهپایه‌های شمالی می‌رفتند. [[کشتی بخار|کشتی‌های بخار]] حامل معدنچیان و تدارکات از [[سان فرانسیسکو|سانفرانسیسکو]]، از [[رود ساکرامنتو|رودخانه ساکرامنتو]] و سپس [[رود فیدر]] به [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]]، جایی که مسافران و محموله‌های خود را تخلیه می‌کردند، رفتند. [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] در نهایت یک [[خاکریز]] پیچیده برای محافظت از شهر در برابر سیل و رسوب ایجاد کرد. استخراج هیدرولیکی مشکل سیل را در [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] به شدت تشدید و آب [[رود فیدر]] را به شدت کم عمق کرد به طوری که تعداد کمی از قایق‌های بخار می‌توانستند از [[رود ساکرامنتو|رودخانه ساکرامنتو]] به سمت اسکله‌های [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] حرکت کنند. رسوبات به جا مانده از چنین تلاش‌هایی توسط [[لایروبی|لایروبی معدن]] در [[یوبا گلدفیلدز]] واقع در نزدیکی [[ماریس ویل، کالیفرنیا|ماریس ویل]] بازفرآوری شد.
[[پرونده:Malakoff_Diggins,_State_Historic_Park_(Retouched).JPG|بندانگشتی| [[پارک تاریخی ایالتی مالاکوف دیگینز|مالاکوف دیگینز]]، کالیفرنیا، اثرات استخراج هیدرولیکی در دامنه یک تپه را بیش از یک قرن بعد نشان می‌دهد. بیشتر اثرات معدن‌کاری فراتر از خود تپه‌ها، در مناطق پایین دست جریان آب و رسوباتی بود که آنها تولید می‌کردند.]]
منظره فرسایش یافته باقی مانده در محل استخراج هیدرولیکی را می‌توان در [[پارک تاریخی ایالتی مالاکوف دیگینز]] در [[شهرستان نوادا، کالیفرنیا]] مشاهده کرد. همچنین منظره مشابهی را در [[لاس مدولاس]] در شمال [[اسپانیا]] می‌توان مشاهده کرد، جایی که [[مهندسان رومی]] ذخایر آبرفتی غنی از طلای [[سیل (رود)|رودخانه سیل]] را از زمین جدا کردند. [[پلینیوس]] (تاریخ‌نگار روم باستان) در کتاب *تاریخ طبیعی* خود ذکر می‌کند که اسپانیا در نتیجه عملیات سنگ‌شویی زمین به دریا و دریاچه‌های محلی تجاوز کرد.

==== اقدام حقوقی پرونده تاریخی ====
مناطق گسترده‌ای از زمین‌های کشاورزی واقع در دره ساکرامنتو زیر رسوبات معدنی به‌طور عمیق مدفون شده بود. کشاورزان که زمین‌های کشاورزی آن‌ها غالباً توسط آب‌های سیل ویران شده بود، خواستار پایان یافتن استخراج هیدرولیکی شدند. در مشهورترین مبارزه قانونی کشاورزان علیه معدنچیان، کشاورزان شکایت خود از عملیات استخراج هیدرولیک و پرونده تاریخی *وودراف در برابر شرکت معدن شن بلومفیلد شمالی* به [[دادگاه ناحیه‌ای ایالات متحده آمریکا|دادگاه منطقه ای ایالات متحده]] در سانفرانسیسکو رسانند، جایی که قاضی [[لورنزو سایر|لورنزو ساویر]] به نفع کشاورزان تصمیم گرفت و استخراج هیدرولیکی را در ۷ ژانویه ۱۸۸۴ ممنوع اعلام کرد و نیز اعلام نمود که استخراج هیدرولیکی «مایه رنجش عمومی و خصوصی» است. او دستور به عملی کردن این تصمیم در مناطق منشعب از نهرها و رودخانه‌های قابل کشتیرانی را داد. استخراج هیدرولیکی در مقیاس بسیار کوچکتر، زمانی که [[کنگره ایالات متحده آمریکا|کنگره ایالات متحده]] [[آنتونی کامینتی|قانون Camminetti]] را تصویب کرد، پس از سال ۱۸۹۳ آغاز شد که در صورت ساخت [[حوضه نگهداری|سازه‌های حوضه نگهداری]] رسوب، چنین معدنکاری را مجاز می‌کرد. این اتفاق منجر به تعدادی عملیات در بالای آبگیرهای (سد) رسوب‌گیری و سدهای تخت چوبی شد. بیشتر زیرساخت‌های تحویل آب موردنیاز در استخراج هیدرولیکی در اثر سیل سال ۱۸۹۱ از بین رفته بود، بنابراین، این مرحله بعدی از استخراج و معدنکاری در مقیاس بسیار کوچکتر در کالیفرنیا ادامه یافت.

=== فراتر از کالیفرنیا ===
[[پرونده:Oriental_Claim,_Oriental_Claims_2,_Omeo,Vic,_21.10.2010.jpg|چپ|بندانگشتی| [[ادعاهای شرقی|اورینتال کلایمز]] در نزدیکی [[اومئو، ویکتوریا|اومئو]]، استرالیا، بین سالهای ۱۸۵۰ و ۱۹۰۰ استخراج شد. آبکشی هیدرولیکی صخره‌های دست‌ساز تا  ارتفاع در سراسر منطقه را باقی گذاشته‌است.]]
با وجود اینکه این فناوری به دلیل پذیرش و استفاده گسترده در کالیفرنیا، عموماً به این منطقه مرتبط است، این فناوری به‌طور گسترده به [[داکوتای جنوبی]] ([[ددوود، داکوتای جنوبی|دودوود]] در ۱۸۷۶)، [[آیداهو]] ([[آیداهو سیتی، آیداهو|آیداهو سیتی]] در ۱۸۶۳)، [[استخراج طلا در کلرادو|کلرادو]] (کلیر کریک، [[سنترال سیتی، کلرادو|سنترال سیتی]] و [[برکنریج، کلرادو|برکنریج]] در ۱۸۶۰)، [[اورگن|اورگان]] ([[جکسنویل، اورگن|جکسونویل]] در ۱۸۵۶)، [[آریزونا]] ([[نهر سیاهگوش|لینکس]] در ۱۸۶۸)، [[مونتانا]] (باناک در ۱۸۶۵)، [[آلاسکا]] ([[فربنکس]] در ۱۹۲۰)، [[بریتیش کلمبیا]] ([[کانادا]]) و نیز خارج از قاره آمریکا صادر شد. این فناوری به‌طور گسترده در [[داهلونگا، جورجیا]] استفاده شد و همچنان در کشورهای در حال توسعه مورد استفاده قرار می‌گیرد واستفاده از آن اغلب با پیامدهای زیست‌محیطی ویرانگر همراه است. ویرانی‌ها و تخریب‌های ناشی از استفاده از این روش در استخراج معدن سبب آن شد که [[ادوین کارتر]]، «طبیعت‌شناس کلبه چوبی» از معدن کاری به جمع‌آوری نمونه‌های موجود در حیات وحش از سال ۱۸۷۵ الی ۱۹۰۰، در[[برکنریج، کلرادو]] ایالات متحده روی آورد.

استخراج هیدرولیکی همچنین در طول [[تب طلای استرالیا|تب طلا در استرالیا]] مورد استفاده قرار گرفت که به آن [[اسلویس|آبکشی]] (یا سنگ شویی کردن) هیدرولیکی می‌گفتند. یکی از مکان‌های قابل توجه در [[ادعاهای شرقی|اورینتال کلایمز]] در نزدیکی [[اومئو، ویکتوریا|اومئو،]] در [[ویکتوریا (استرالیا)|ویکتوریا]] بو، با شواهد فراوانی از آسیب که امروزه نیز قابل مشاهده است، که بین دهه ۱۸۵۰ و اوایل دهه ۱۹۰۰ مورد استفاده قرار گرفت.

از استخراج هیدرولیکی به‌طور گسترده در [[اوتاگو راش طلا|تب طلای اوتاگو مرکزی]] استفاده شد که در دهه ۱۸۶۰ در [[جزیره جنوبی]] [[نیوزیلند]] رخ داد، جایی که به عنوان سنگ شویی کردن (*sluicing)* نیز شناخته می‌شد.

با شروع از دهه ۱۸۷۰، استخراج هیدرولیکی به یکی از پایه‌های اصلی [[استخراج قلع]] آبرفتی در [[شبه‌جزیره مالایی|شبه جزیره مالایی]] تبدیل شد.این روش قبلاً در [[شهرستان پولک، فلوریدا|شهرستان پولک فلوریدا]] برای استخراج [[سنگ فسفاته|سنگ فسفات]] مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.

== کاربرد معاصر ==
[[پرونده:Hydromonitor.JPG|بندانگشتی| مانیتور استخراج هیدرولیکی مدرن در حال استفاده.]]
استخراج هیدرولیکی علاوه بر کاربرد آن در استخراج ثابت معدن، می‌تواند به عنوان یک [[عملیات خاکی]] نیز استفاده شود که عمدتاً برای تخریب تپه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال [[دنی ریگرید، سیاتل، واشینگتن|دنی ریگرید]] در [[سیاتل]] تا حد زیادی با استخراج هیدرولیکی انجام شد.

استخراج هیدرولیکی، روش اصلی استخراج [[کائولینیت]] در معادن [[کورن‌وال|کورنوال]] و [[دوون]] واقع در [[جنوب غربی انگلستان]] است.

در [[عملیات بدر (۱۹۷۳)]] که آغازگر [[جنگ یوم کیپور]] بود، مصر برای شکستن [[Bar Lev Line|دیوار شنی بار لو لاین]] در [[کانال سوئز]] از روش استخراج هیدرولیکی استفاده کرد.

=== میدان‌های طلای راند ===
[[معدن رند شرق|شرکت طلا و اورانیوم ایست راند (ERGO)]] یک مرکز تصفیه مجدد باطله‌های سطحی طلا است که از سال ۱۹۷۷ در حال بهره‌برداری در میدان‌های طلای راند آفریقای جنوبی است. در این تأسیسات از مانیتورهای هیدرولیکی برای ایجاد دوغاب از سایت‌های باطله قدیمی‌تر (و در نتیجه غنی‌تر) استفاده می‌شود و حاصل را به کارخانه تغلیظ در فاصله زیاد و طولانی پمپاژ می‌کنند.

این تأسیسات ماهانه نزدیک به دو میلیون تن باطله را با هزینه پردازش کمتر از ۳٫۰۰ دلار آمریکا در تن پردازش می‌کند(۲۰۱۳). طلا تنها با نرخ ۰٫۲۰ گرم در تن بازیافت می‌شود، ولی این بازده کم، با هزینه بسیار کم پردازش و بدون نیاز به استخراج یا آسیاب پر هزینه و پرخطر برای بازیابی جبران می‌شود.

لعاب‌های به دست آمده به دورتر از مناطق ساخته شده پمپ می‌شوند که درنتیجه امکان توسعه اقتصادی زمین‌های نزدیک به مناطق با ارزش تجاری و سابقاً پوشیده شده توسط باطله‌ها را، فراهم می‌کند. در حال حاضر، زباله‌های تاریخی معدنی زرد رنگ در اطراف [[ژوهانسبورگ]] تقریباً نادر هستند و فقط در عکس‌های قدیمی‌تر مشاهده می‌شوند.

[[پیریت]] و [[اورانیوم]] (برای فرایند تولید [[سولفوریک اسید]]) نیز به عنوان محصولات مشترک از فرایند جریان، قابل بازیابی با شرایط مناسب اقتصادی هستند.

== استخراج زیرزمینی هیدرولیکی ==
جت‌های آب پرفشار به منظور شکستن درز [[زغال سنگ]] و شستن [[دوغاب]] [[زغال سنگ]] حاصل و هدایت آن به سمت نقطه جمع‌آوری، در استخراج زیرزمینی [[زغال‌سنگ|زغال سنگ]] استفاده می‌شود. نازل آب فشار بالا «هیدرو مانیتور» نامیده می‌شود.

== جستارهای وابسته ==
* [[آب‌شناسی]]
* [[انرژی آبی]]
* [[شکست هیدرولیکی]]، استفاده از آب پرفشار در حفاری نفت و گاز
* [[واشر تحت فشار|فشار شویی]]، استفاده مشابه از جت‌های فشار بالا آب
* [[برش‌کاری با جت آبی|برش جت آب]]، استفاده مشابه از جت‌های فشار بالا آب
* [[معدن دریاچه سیگار]] از روش مشابهی از آب فشار قوی برای استخراج اورانیوم استفاده می‌کند.

== منابع ==

* *استخراج هیدرولیک در کالیفرنیا: میراثی لکه دار*، اثر پاول گرینلند، ۲۰۰۱
* *نبرد با دریای داخلی: فرهنگ سیاسی آمریکا، سیاست عمومی، و دره ساکرامنتو: 1850-1986.*, U.Calif Press; 395pp.
* *طلا در مقابل* *غلات: بحث معدن هیدرولیک در دره ساکرامنتو کالیفرنیا*، توسط Robert L. Kelley، ۱۹۵۹
* لوئیس، روابط عمومی و جی دی بی جونز، *معدن طلای رومی در شمال غربی اسپانیا''، مجله مطالعات رومی ۶0 (1970): ۱۶۹–۸۵

رده:معدن‌کاری روباز
رده:تاریخ معدن‌کاری
رده:تب طلا در کالیفرنیا
رده:مهندسی هیدرولیک