آتروفی واژن

**واژینیت آتروفیک** التهاب واژن در نتیجه نازک شدن بافت واژن به دلیل کمبود (هورمون) استروژن است. علائم ممکن است شامل درد هنگام رابطه جنسی، خارش یا خشکی واژن، و احساس فشار جهت ادرار کردن یا سوزش همراه با ادرار باشند. بهبودی واژینیت آتروفیک معمولاً نیازمند درمان مداوم می‌باشد. عفونت‌های مجاری ادراری از جمله عوارض واژینیت آتروفیک می‌باشند.

کمبود استروژن معمولاً پس از یائسگی رخ می‌دهد. علل دیگر ممکن است شامل شیردهی یا در نتیجه مصرف داروهای خاص باشد. یکی از عوامل خطرزا (ریسک فاکتور) جهت واژینیت آتروفیک سیگار کشیدن است. تشخیص این بیماری معمولاً بر اساس شکایات افراد است.

درمان عموماً با استفاده از کرم استروژن واژینال (داخل واژن) صورت می‌گیرد. سایر اقداماتی که ممکن است به بهبود این مشکل کمک کند شامل (ژلهای) لیز کننده داخل واژن است. توصیه می‌شود که در درمان واژینیت آتروفیک از مصرف صابون‌ها و سایر مواد تحریک کننده (واژن) خودداری شود. حدود نیمی از زنان یائسه از واژینیت آتروفیک شکایت دارند. با این حال بسیاری از زنان یائسه مبتلا به واژینیت آتروفیک درمانی برای معالجه این مشکل دریافت نمی‌کنند. زنان اغلب از کاهش لذت در رابطه جنسی و همچنین به‌طور کلی از (کاهش لذت) از زندگییشان شکایت می‌کنند.

## علائم و نشانه‌ها
پس از یائسگی اپیتلیوم واژن تغییر کرده و ضخامت آن به تنها چندین لایه کاهش می‌یابد. بسیاری از علائم و نشانه‌هایی که با یائسگی همراه است در واژینیت آتروفیک رخ می‌دهد. علائم دستگاه تناسلی شامل موارد زیر می‌باشند
* خشکی
* درد
* خارش
* احساس سوزش
* احساس خراشیدگی (داخل مهبل)
* احساس فشار (داخل مهبل)
* وجود ترشحات سفید رنگ
* وجود ترشحات بدبو به دلیل عفونت
* رابطه جنسی دردناک
* خونریزی بعد از مقاربت
* درد هنگام ادرار کردن
* وجود خون در ادرار
* وجود تکرر ادرار
* بی‌اختیاری ادراری
* افزایش حساسیت به عفونت‌ها
* کاهش لیزی داخل واژن
* عفونت‌های دستگاه ادراری
* ادرار دردناک
* مشکل در نشستن
* مشکل هنگام پاک کردن با دستمال توالت

## تشخیص
از آنجا که علائم و نشانه‌های آتروفی واژن در زنان می‌توانند به دلیل بیماریهای دیگر باشند، تشخیص آتروفی واژن بر اساس وجود علائمی است که دلیل دیگری به غیر از آتروفی واژن برایشان یافت نشده.

فرستادن بیمار به آزمایشگاه جهت انجام آزمایش معمولاً کمکی به تشخیص آتروفی واژن نمی‌کند. معاینه بصری (نگاه کردن به واژن) به تشخیص کمک کننده است. مشاهده موارد زیر (در هنگام معاینه لگن) ممکن است نشان دهنده سطوح پایین‌تر (هورمون) استروژن (که دلیل ایجاد بیماری آتروفی واژن است) باشند: کم پشت شدن موهای ناحیه تناسلی، از دست دادن لایه چربی لبه بزرگ واژن، نازک شدن و محو شدن لبه کوچک واژن و تنگ شدن دهانه (ورودی) واژن. معاینه داخلی (واژن) کاهش تون عضلانی ماهیچه‌های ناحیه واژن را نشان می‌دهد، پوشش (داخلی) واژن صاف، براق، رنگ پریده بوده و چین و چروکهای داخل واژن مشاهده نمی‌شوند. فورنیس‌های دهانه رحم ممکن است ناپدید شده باشند و دهانه رحم و قسمت فوقانی واژن قرمز و برافروخته به نظر می‌رسند. وجود خونریزی و تورم دیواره داخلی واژن علامت وجود التهاب واژن است. پی اچواژن ۴/۵ یا بالاتر است

## درمان
امکان برطرف شدن علائم سندرم ادراری تناسلی یائسگی (GSM) یا همان آتروفی واژن بدون درمان بعید می‌باشد. زنان ممکن است علائم متعدد یا تعداد محدودی از علائم این بیماری را داشته باشند، بنابراین هر زن مبتلا به آتروفی واژن به درمان مناسب خویش نیاز دارد. جهت تعیین بهترین روش درمانی برای آتروفی واژن باید به وجود همزمان بیماریهای دیگر در فرد مبتلا به آتروفی مهبل توجه کرد و بهترین روش درمانی در فرد مبتلا به آترفی زهراه با توجه به در نظر گرفتن وجود بیماریهای دیگر تعیین میگرد. برای کسانی که علائم مرتبط با فعالیت‌های جنسی دارند، ممکن است تنها استفاده از یک روان‌کننده (لیز کننده داخل مهبلی) کافی باشد. اگر در یک خانم مبتلا به آترفی واژن هر دو نوع علائم ادراری (شکایات در زمان ادرار کردن) و تناسلی (مشکلات هنگام رابطه جنسی) وجود داشته باشند، درمان موضعی استروژن با دوز کم می‌تواند مؤثر باشد. استفاده از استروژن در آن دسته از زنانی که سرطان حساس به هورمون آنها پس از درمان بهبود یافته، باید با احتیاط بیشتری صورت گیرد. در زنانی که علائم فراگیر کمبودهورمون استروژن را نشان داده و ممکن است در معرض خطر پوکی استخوان باشند. استروژن و (جایگزین‌های هورمونی) کمکی دیگر ممکن است بهترین (راه درمانی) باشند.

درمان موضعی با استروژن زمانی مؤثر است که علائم شدید باشند، درمان موضعی با اصلاح اختلال در pH واژن باعث بهبود میکروبیوم داخل واژن و بازگشت آن به سطح طبیعی می‌شود. هنگامی که علائم آتروفی واژن مربوط به سیستم ادراری باشند، می‌توان از درمان سیستماتیک استفاده کرد. استفاده از کمترین دوز مؤثر درمان سیستمیک برای کوتاه‌ترین زمان ممکن به جلوگیری از اثرات نامطلوب درمان روی آندومتر رحم کمک می‌کند.

درمانهای نوین شامی تعدیل کننده‌های انتخابی گیرنده استروژن، دهیدرواپی آندروسترون واژینال و لیزر درمانی می‌باشند.

درمان‌های دیگر مانند روان‌کننده‌های واژن و مرطوب‌کننده‌های واژینال بدون نسخه در دسترس هستند. استفاده از وسایل گشادکننده واژن نیز ممکن است مفید باشد.

از آنجایی که سندرم ادراری تناسلی یائسگی ممکن است باعث مشکلات ادراری مرتبط با اختلال عملکرد کف لگن شود، زنان مبتلا می‌توانند از ورزشهای تقویت کننده (عضلات) کف لگن استفاده کنند. زنان و شرکای آنها گزارش کرده‌اند که درمان با استروژن منجر به کاهش درد هنگام رابطه جنسی و رضایت بیشتر از رابطه جنسی و بهبود زندگی جنسی آنها می‌شود.

## همه گیرشناسی
در حدود نیمی از از زنان یائسه حداقل درجاتی از آتروفی واژن را نشان می‌دهند. این احتمال وجود دارد که آتروفی واژن به میزان کمتری تشخیص داده شده و حتی درمان نشود.

## واژه‌شناسی
*آتروفی ولوواژینال (آتروفی فرجی مهبلی)* و *واژینیت آتروفیک* تا همین اواخر اصطلاحات ارجح برای توصیف این وضعیت و مجموعه ای از علائم همراه آن بوده‌اند.

استفاده از این اصطلاحات در حال حاضر جهت توصیف تغییرات کلی که در سیستم ادراری تناسلی بدنبال یائسگی رخ می‌دهند، نادرست محسوب می‌شود. اصطلاح آتروفی واژن نشان می‌دهد که واژن ملتهب یا عفونی شده است. اگرچه این ممکن است درست باشد، اما التهاب و عفونت اجزای اصلی تغییرات ایجاد شده پس از یائسگی در واژن نیستند. اصطلاحات قبلی اثرات منفی آتروفی واژن بر دستگاه تحتانی ادراری که می‌تواند نگران کننده‌ترین علائم یائسگی برای زنان باشد را توصیف نمی‌کند.بنا به نظر دو انجمن تخصصی پزشکی استفاده از اصطلاح سندرم ادراری تناسلی یائسگی (GSM) به جای *آتروفی ولوواژینال* صحیحتر می‌باشد. چرا که استفاده از اصطلاح واژینیت آتروفیک منعکس کننده تغییرات مربوط به لابیا (چینهای بزرگ و کوچک فرج)، کلیتوریس (چوچوله)، وستیبول (دهلیز واژن)، مجرای ادرار و مثانه نیست.

## پژوهش
در سال ۲۰۱۸ میلادی، سازمان غذا و داروی آمریکا FDA هشداری صادر کرد مبنی بر اینکه استفاده از لیزر و سایر دستگاه‌های پرانرژی برای «جوان سازی» واژن مورد تأیید آن سازمان نمی‌باشد و سازمان غذا و دارو همچنین اعلام کرد که گزارش‌های زیادی مبنی بر بروز صدمات بدنبال استفاده از لیزر دریافت کرده است. استفاده از چنین وسایلی جهت درمان واژینیت آتروفیک کلاهبرداری هستند و نشان داده شده است که فقط باعث نکروز و درد شدید می‌گردند که می‌تواند منجر به افکار خودکشی شود.

## منابع

رده:آرتی‌تی
رده:آماس
رده:بیماری‌های غیرعفونی ناحیه تناسلی در زنان
رده:بیماری‌های واژن
رده:یائسگی