عملیات چلچراغ

**عملیات چلچراغ** یک عملیات نظامی بود که توسط سازمان مجاهدین خلق ایران در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷ انجام شد. هدف از این عملیات تصرف شهر مرزی مهران در ۱۰۰ کیلومتری ایلام و ضربه به قوای نظامی حکومت ایران بود، که با موفقیت انجام شد.

## شرح عملیات
در این عملیات که در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷ صورت گرفت نیروهای نظامی مستقر در مهران شامل لشکر ۱۶ زرهی قزوین، لشکر ۱۱ امیرالمؤمنین سپاه و تیپ قائم یاسوج به‌طور کامل در هم شکسته شد و کلیه تسلیحات و تجهیزات این لشگرها با ارزشی بیش از دو میلیارد دلار به دست سازمان مجاهدین خلق ایران افتاد و بیش از ۱۵۰۰ نفر به اسارت ارتش آزادیبخش ملی درآمدند. مجاهدین پس از سه روز تخلیه اسرا و غنائم، از شهر مهران عقب‌نشینی کرده و به قرارگاه‌های خود بازگشتند.

حکومت ایران به سقوط شهر مهران اعتراف کرد و عراق را متهم ساخت که طی این تهاجم از گازهای شیمیایی استفاده نموده است، بغداد این را تکذیب نمود و تأکید کرد که مجاهدین به‌طور مستقل این عملیات را پیش برده‌اند.

### هدف
هدف مجاهدین خلق از عملیات چلچراغ، تصرف موقت شهر مهران به منظور تحمیل یک شکست نظامی به نیروهای خمینی بود تا راه برای عملیات‌های بعدی در عمق بیشتر و سرنگون کردن حکومت ایران مهیا گردد. نیروهای مجاهدین در شهر مهران شعار می‌دادند «امروز مهران، فردا تهران» مسعود رجوی فرمانده ارتش آزادیبخش ملی به خبرگزاری رویتر تأکید کرد: «تصرف مهران مقدمه فتح تهران است»، و همچنین گفت «این نبرد نخستین درس اساسی ما به رژیم درمانده خمینی است که بداند از انتصاب رفسنجانی هیچ سودی نخواهد برد»

### نتیجه عملیات
در این عملیات مجاهدین توانستند شهر مهران و ۵ سری ارتفاعات استراتژیک اطراف آن و از جمله ارتفاعات قلاویزان در جنوب غرب مهران را تسخیر کنند. ارتش آزادی‌بخش بیش از ۲ میلیارد دلار انواع تسلیحات را به غنیمت گرفت که شامل ۱۵۶ تانک و توپ و زره‌پوش و بیش از ۶۰ موشک‌انداز و هم‌چنین بیش از ۲۰۰ خودرو و هزاران قبضه سلاح و انواع تجهیزات و مهمات می‌شود.

### نیروهای ارتش آزادیبخش
فرماندهی عملیات چلچراغ با فرمانده کل ارتش آزادیبخش مسعود رجوی بود و ۲۲ تیپ رزمی در آن شرکت داشتند.

**نقش زنان در عملیات:** در این عملیات دو تیپ رزمی از زنان مجاهد شرکت داشتند و اولین تیپ رزمی ارتش آزادیبخش تحت فرماندهی زنان وارد شهر مهران شد.

## پیامدها - واکنش‌ها
### پذیرش آتش‌بس توسط خمینی
خمینی به فاصله کوتاهی پس از عملیات چلچراغ قطعنامه ۵۹۸ را در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۶۷ پذیرفت و از آن با عنوان «نوشیدن جام زهر» یاد کرد. خمینی گفت: «... و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتاً مسئله بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصاً برای من بود، این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن می‌دیدم؛ ولی به واسطه حوادث و عواملی که از ذکر آن فعلًا خودداری می‌کنم، و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور، که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم، با قبول قطعنامه و آتش‌بس موافقت نمودم… من بازمی‌گویم که قبول این مسئله برای من از زهر کشنده‌تر است؛ ولی راضی به رضای خدایم و برای رضایت او این جرعه را نوشیدم.»

### بازتاب در رسانه‌های بین‌المللی
تلویزیون کانال ۱ فرانسه در سومین گزارش خود صحنه‌هایی از به اسارت درآمدن نیروهای جمهوری اسلامی ایران و انفجار یک پل استراتژیکی را نشان داد و گزارش کرد که امروز مجاهدین مهران را تخلیه کرده و به پایگاه‌هایشان بازگشتند.

روزنامه الانباء کویت: «حاکمان تهران تلاش می‌کنند عملیات مهران را یک پیروزی عراق توسط نیروهای مسلح آن کشور جلوه بدهند … هدف حکومت ایران از این سخن، پوشاندن نیرو و قدرت اپوزیسیون رو به رشد ایران در انظار مردم ایران است.»

روزنامه کویتی القبس ۲۰ ژوئن ۱۹۸۸ نوشت: «مجاهدین خلق مهران را تصرف کردند…»

## جستارهای وابسته
* عملیات آفتاب
* عملیات فروغ جاویدان

## کتاب
http://csis.org/files/media/csis/pubs/9005lessonsiraniraqii-chap10.pdf

## منابع

## پیوند به بیرون
*مستند عملیات چلچراغ مجاهدین و ارتش آزادیبخش به گواهی شاهدان
*عملیات چلچراغ - عملیات زنان پیشتاز مجاهدخلق و فتح شهر مهران

رده:عملیات‌های نظامی جنگ ایران و عراق در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:عملیات‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:علم اقتصاد در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:تاریخ اقتصاد ایران
رده:شهرستان مهران
رده:عملیات‌های جنگی شامل جنگ‌افزارهای شیمیایی در جریان جنگ ایران و عراق
رده:صنعت نفت در ایران