علیرضا نادری (پروانه‌شناس)

**علیرضا نادری** (زاده ۲۲ خرداد ۱۳۵۲ تهران؛ نمایهٔ ICZN: **Naderi**) حشره‌شناس ایرانی و پژوهشگر در زمینهٔ تنوع زیستی پروانه‌های ایران است.

## زندگی و فعالیت‌ها
علیرضا نادری از کودکی علاقه‌مند به طبیعت و موجودات زنده بوده، به طوری که اولین نمونه پروانهٔ خود را در سن ۹ سالگی جمع‌آوری نمود. وی تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی در رشته مهندسی کشاورزی در دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد کرج) به پایان رساند و از سال ۱۳۸۱ تاکنون مسئول بخش رده‌بندی بندپایان دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست کشور است. نادری، مؤلف چهار عنوان کتاب و بیش از ۳۰ مقاله علمی در زمینه پروانه‌های ایران بوده و نخستین گزارش‌های کشوری برای ۲۴ گونه پروانه و یک گونه افعی را ارائه و در توصیف ۲۵ گونه و زیرگونهٔ جدید برای علم نیز همکاری داشته‌است. همچنین، وی کاشف عنکبوت گرگی آراگوگ بوده، که در سال ۲۰۱۷ توسط عنکبوت‌شناسان آنتون نادولنی و علیرضا زمانی توصیف و نام‌گذاری شد. در سال های ۱۳۹۳ و ۱۴۰۳  نادری موفق به دریافت جایزه پژوهشگر برتر محیط زیست از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری شد، و به عنوان یکی از پژوهشگران برتر قابل تقدیر سازمان حفاظت محیط زیست معرفی شد. کتاب وی، با عنوان «راهنمای میدانی پروانه‌های ایران» به عنوان یکی از آثار برگزیده در جشنواره کتاب سال محیط زیست معرفی شد. نادری، موفق به تهیه بزرگ‌ترین مجموعه علمی شخصی پروانه‌های ایران در جهان (به لحاظ تنوع گونه‌ای) با بیش از ۴۵۰ گونه (از مجموع ۴۷۰ گونه شناخته‌شدۀ در کشور) شد، و برای کشف و شناسایی پروانه‌های ایران بیش از ۶۰۰ سفر میدانی مطالعاتی به مناطق مخلف کشور داشته‌است.

## آرایه‌های معرفی‌شده برای علم

* *[[Amata harandii]]* de Freina & Naderi, 2008 (Erebidae)
* *[[Anthocharis cardamines constibackii]]* Back, Naderi & Karbalaye, 2009 (Pieridae)
* *[[Anthocharis gruneri zamanii]]* Naderi & Back, 2019 (Pieridae)
* *[[Archon bostanchii]]* de Freina & Naderi, 2003 (Papilionidae)
* *[[Hesperia comma rutjani]]* Tshikolovets & Naderi, 2014 (Hesperiidae)
* *[[Hyponephele cyri latistigmoides]]* Tshikolovets, Naderi & Eckweiler,2014 (Nymphalidae)
* *[[Hyponephele shirazica aryana]]* Carbonell & Naderi, 2004 (Nymphalidae)
* *[[Melanargia evartianae sadjadii]]* Carbonell & Naderi, 2006 (Nymphalidae)
* *[[Melanargia grumi lorestanensis]]* Carbonell & Naderi, 2007 (Nymphalidae)
* *[[Melitaea semiconsulis]]* Van Oorshot, Coutsis & Naderi, 2014 (Nymphalidae)
* *[[Plebejus afshar tandurensis]]* Carbonell & Naderi, 2002 (Lycaenidae)
* *[[Plebejus callaghani]]* (Carbonell & Naderi, 2007) (Lycaenidae)
* *[[Polyommatus arasbarani]]* (Carbonell & Naderi, 2000) (Lycaenidae)
* *[[Polyommatus ciloicus alamuticus]]* Naderi & ten Hagen, 2006 (Lycaenidae)
* *[[Zygaena speciosa oseyii]]* Hoffman & Naderi, 2014 (Zygaenidae)
* *[[Zygaena tamara deilamica]]* Hofmann & Naderi, 2014 (Zygaenidae)
* *[[Zygaena sitzei mesopotamica]]* Hofmann & Naderi, 2017 (Zygaenidae)
* *[[Amata naderii]]* n.sp. de Freina.J.J., 2010
* *[[Neolysandra corona lucida]]* Naderi, Eckweiler & Ramezani 
* *[[Chazara mortezai inexpectata]]*  Naderi, 2021
* *[[Leptidea sinapis tabarestana]]* nssp. Nazari, Lukhtanov & Naderi , 2023
* *[[Phoenicurusia transcaucasicus flamma]]* n.ssp.Naderi, Krupitsky, ten Hagen, Lukhtanov & Nazari, ssp. nov. 2024
* *[[Aporia ahura]]* Nazari & Naderi sp. nov. 2024
* *[[Hipparchia lunulata]]* Naderi & Nazari sp.nov. 2025
* *[[Anthocharis damone shahrdarii]]*  n.ssp. 2025

## آرایه‌های نام‌گذاری‌شده به افتخار ایشان

* *[[Amata naderii]]* de Freina, 2010 (Erebidae)
* *[[Callophrys naderii]]* ten Hagen, 2008 (Lycaenidae)
* *[[Devade naderii]]* Zamani & Marusik, 2017 (Dictynidae)

## گزیدهٔ انتشارات علمی
### کتاب‌ها

* کتاب راهنمای میدانی پروانه های ایران چاپ دوم - آذر ماه 1398 

* تالیف بخش راهنمای حفاظت از پروانه های ایران در کتاب " پارک های ملی و مناطق حفاظت شده ایران" گرد آوری هنریک مجنونیان- انتشارات دایره سبز- فروردین 1400

* مشارکت ( نوسینده دوم ) کتاب راهنمای میدانی حشرات و سایر بندپایان ایران – انتشارات ایران شناسی- اسفند 1401 

* همکار نویسنده در بولتن پولک بالان ایران –Integrative Systematics –Lepidoptera Iranica-Guest Editted by Hossein Rajayi , Ole Karsholt آلمان –اسفند 1401

* نادری، علیرضا (۱۳۹۱). *راهنمای میدانی پروانه‌های ایران*. ایرانشناسی، ۲۷۲ صفحه.

* Thsikolovets, V. , **Naderi, A.** , Eckweiler, W. (2014). *The Butterflies of Iran and Iraq*. Pardubice: Tshikolovets, 440 pp.

### مقاله‌ها

* **Naderi, A.** , Back, W. (2019). Description of a new subspecies of *Anthocharis gruneri* Herrich-Schäffer,[1851], *Anthocharis gruneri zamanii* ssp. n. , from the Southeast of Iran, Kerman (Lepidoptera, Pieridae). *Nachrichten des entomologischen Vereins Apollo* **40**: 46-48.
* Carbonell, F. , **Naderi, A.** (2000). Contribution à la connaissance du genre *Agrodiaetus* Hübner (1822), *A. arasbarani* nouvelle espèce dans le nord-ouest de l'Iran (Lepidoptera: Lycaenidae). *Linneana Belgica* **17(5)**: 218-220.
* de Ferina, J.J. , **Naderi, A.** (2003). Beschreibung einer neuen Unterart von *Archon apollinaris* (Staudinger, 1892) aus dem südwestlichen Zentral Zagros, *bostanchii* subspec. nov. , mit ergänzenden Angaben zur Gesamtverbreitung der Art (Lepidoptera, Papilionidae, Parnassiini). *Atalanta (Marktleuthen)* **34**: 429-434.
* **Naderi, A.** , ten Hagen, W. (2006). Description of a new subspecies of *Polyommatus ciloicus* de Freina & Witt, 1983: *alamuticus* ssp. n. from North Iran (Alburz Mts.) (Lepidoptera: Lycaenidae). *Nachrichten des entomologischen Vereins Apollo* **27**: 171-175
* de Ferina, J.J. , **Naderi, A.** (2008). Description of a new species in the genus *Amata* Fabricius, 1807 from Iran (Lepidoptera: Arctiidae, Syntominae, Syntomini). *Nachrichten des entomologischen Vereins Apollo* **29(3)**: 105-107.
* Carbonell, A. , **Naderi, A.** (2010). *Plebeius callaghani* n. sp. dans le nord de l'Iran (Lep. , Lycaenidae). *Bulletin de la Société entomologique de France* **112(1)**: 130.
* Rajabizadeh, M. , Nilson, G. , Kami, H.G. ,**Naderi, A.** (2011). Distribution of the subgenus Acridophaga Reuss, 1927(Serpentes: Viperidae) in Iran. *Iranian Journal of Animal Biosystematics* **7(1)**: 83-87.
* Hofmann, A. , **Naderi, A.** (2014). Contribution to the knowledge of the genus *Zygaena* Fabricius, 1775, in Iran (Lepidoptera, Zygaenidae). Part X: On two newly discovered *Mesembrynus* taxa from the western Alborz. *Nota Lepidopterologica* **37(2)**: 167-181.
* Frédéric CARBONELL &** Alireza NADERI**, **Plebejus afshar tandurensis** n.ssp. dans le nord-est de l'Iran (Lep. Lycaenidae), Bulletin de la Societe entomologique de France, 107(4), Octobre, 2002: 367-369 
* Prof.Dr.W.Back, R.Leestmans &** A.R.Naderi**, Discovery of the female of **Euchloe ziayan**i Leestmans & Back, 2001, (Lepidoptera: Pieridae), Linneana Belgica, Pars XIX, n'1, mars-March 2003
* Frédéric CARBONELL &** Alireza NADERI.** – Hyponephele shirazica aryiana n. ssp.**, de l’ouest de l’Iran (Lep, Nymphalidae, Satyrinae**).Bulletin de la Société entomologique de France, 109 (4), Octobre, 2004 :360
* Frederic CARBONELL &** Alireza NADERI**. – **Melanargia sadjadii** **n.sp**. du nord d I' Iran (Lepidoptera, Nymphalidae) Bulletin de la Société entomologique de France, 111 (4), Decembre, 2006 :465-468
* **Alireza Naderi **& Werner Back, Nachweis von **Zegris fausti** Christoph, 1876 in Nordost-Iran (Lepidoptera, Pieridae), Atalanta (August 2007) 38 (1/2):171-172, Wurzburg, ISSN 0171-0079
* Frédéric CARBONELL &** Alireza NADERI**. – **Melanargia grumi lorestanensis n. ssp. **dans le sud-ouest de l’Iran (Lep., Nymphalidae)- Bulletin de la Société entomologique de France, 112 (4), 2007 : 454.
* Werner Back,** Alireza Naderi **, Ahmad Karbalayi- Eine neue unterart von Anthocaris cardaminess (Linnaeus,1788) aus Persien: **A.cardaminess constibackii subspec.nov **Atalanata 40(1/2): 181-184.Wurrzburg (2009) ISSN 0171-0079
* Van Oorshot, Coutsis &** Naderi, 2014** , Description of a new species of genus Melitaea from Iran , **Melitaea semiconsulis** **n.sp. **( Book: Melitaea of the World)
* Barbod SAFAEI-MAHROO, Hanyeh GHAFFARI2, Hadi FAHIMI1, Siamak BROOMAND, Mahtab YAZDANIAN, Elnaz NAJAFI MAJD, Seyyed Saeed HOSSEINIAN YOUSEFKHANI, Elham REZAZADEH, Mahboubeh Sadat HOSSEINZADEH4, Reza NASRABADI, Mehdi RAJABIZADEH, Meysam MASHAYEKHI, Alireza MOTESHAREI, **Alireza NADERI** and Seyed Mahdi KAZEMI  **The Herpetofauna of Iran: Checklist of Taxonomy, Distribution and Conservation Status,** Asian Herpetological Research 2015, 6(4): 257–290, DOI: 10.16373/j.cnki.ahr.140062
* Axel Hofmann &** Alireza Naderi **, Neue Zygaena-Taxa (II)1 aus China, Vorder- und Zentralasien , Zygaena seitzi mesopotamica nov.ssp. 2017,  Entomofauna ZEITSCHRIFT FÜR ENTOMOLOGIE, Band 38, Heft 7: 105-140,  ISSN 0250-4413,** **Ansfelden, 2. Januar 2017
**
* Alireza R. Naderi **& Peter Russell** , **The larva and a new host-plant of Melitaea arduinna (Lepidoptera** -: **Nymphalidae) in Iran, Phegea 46 (4) 01.xii.2018: 138, ISSN 0771-5277
**
* Alireza Naderi **& Werner Back** , **Description of a new subspecies of Anthocharis gruneri Herrich-Schäffer,[1851], **Anthocharis gruneri zamanii** ssp. n., from the Southeast of Iran, Kerman(Lepidoptera, Pieridae), Nachr. entomol. Ver. Apollo, N. F. 40 (1): 46–48 (2019)
* Ahlam Zerganipour, Mehdi Esfandiari**, Alireza Naderi **& Mohammad Mahdi Rabieh**,  **Identification of the butterflies (Lepidoptera, Papilionoidea) in the IMCA (Insect and Mite Collection of Ahvaz) at Shahid Chamran University of Ahvaz, Khuzestan, Iran. Phegea 47 (4) 01.xii.2019: 138, ISSN 0771-5277
**
*  Naderi A**., Eckweiler W., Ramezani A., 2020, A new subspecies of Neolysandra corona (Verity, 1936) (Lepidoptera: Lycaenidae, Polyommatinae) from Northwestern Iran , Nachr. entomol. Ver. Apollo, N. F. 41 (3/4): 116–120 (2020)**)
* Naderi A.**, 2021**, **Description of a new subspecies of Chazara mortezai Carbonell & Leestmans,2002: **Chazara mortezai inexpectata** ssp. n., from West Iran (Lepidoptera: Nymphalidae, Satyrinae), Nachr. entomol. Ver. Apollo, N. F. 42 (1/2): 9–13 (2021)
* Vazrick Nazari, Vladimir A. Lukhtanov,** Alireza Naderi, **Zdenek Faltýnek Fric, Vlad Dincă, Roger Vila, 2023, More hidden diversity in a cryptic species complex: a new subspecies of **Leptidea sinapis **(Lepidoptera, Pieridae) from Northern Iran, Comp Cytogen 17: 113–128 (2023) doi: 10.3897/compcytogen.17.102830**
* Alireza Naderi** ,Jean-François Charmeux ,Vazrick Nazari ,Polyommatus (Agrodiaetus) asadii Charmeux, 2016 stat. nov., recognized as a distinct species (Lepidoptera: Lycaenidae)- March 2024Journal of Insect Biodiversity and Systematics 10(3):431-442 , DOI: 10.61186/jibs.10.3.431
* Vazrick Nazari, , Sergio Montagud Alario , Loukia Spilani, Vlad Dincă  , **Alireza Naderi**  ,Wolfgang ten Hagen 6 and Roger Vila  , Co-Evolution of Iolana Blues with Their Host Plants and the Higher Phylogeny of Subtribe Scolitantidina (Lepidoptera, Lycaenidae)- Diversity 2024, 16, 89. https://doi.org/10.3390/d16020089
* Vazrick Nazari ,Francesco Fantoni ,Angelo Sacchi , Payam Zehzad ,**Alireza Naderi** On the occurrence of Polyommatus (Agrodiaetus) damon ([Denis & Schiffermüller]) in Iran (Lepidoptera: Lycaenidae)- July 2024The Entomologist s monthly magazine 160(3):153–161, DOI: 10.31184/M00138908.1603.4246
* Anatoly Krupitsky ,**Alireza Naderi**, Wolfgang Ten Hagen ,Vazrick Nazari, Vladimir Lukhtanov- New data on distribution of Phoenicurusia transcaucasicus (Miller, 1923) (Lepidoptera, Lycaenidae) with description of a new subspecies from Iran, July 2024Zootaxa 5481(3):373-383, DOI: 10.11646/zootaxa.5481.3.6
* Vazrick Nazari , Vladimir Lukhtanov**, Alireza Naderi …. **COI Barcodes combined with multilocus data for representative Aporia taxa shed light on speciation in the high altitude Irano-Turanian mountain plateaus (Lepidoptera: Pieridae)- BMC Ecology and Evolution (2024) 24:105https://doi.org/10.1186/s12862-024-02294-3

## جستارهای وابسته
وازریک نظری

## منابع

رده:افراد زنده
رده:جانورشناسان اهل ایران
رده:جانورشناسان با کوته‌نوشت نویسندگان
رده:زادگان ۱۳۵۲
رده:زیست‌شناسان اهل ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک