هال تجاس

**هال تجاس** (HAL Tejas) یک جنگندهٔ سبک چندمنظورهٔ هندی است که توسط آژانس توسعهٔ هوانوردی هند (ADA) با همکاری مرکز تحقیقات و طراحی هواپیما (ARDC) و هندوستان آیروناتیکس (HAL) برای نیروی هوایی و نیروی دریایی هند طراحی شده‌است. برنامهٔ ساخت این جنگنده در دههٔ ۱۹۸۰ برای جایگزینی جنگنده‌های قدیمی میگ-۲۱ هند آغاز شد. در سال ۲۰۰۳، این جنگنده رسماً «تجاس» نام گرفت. این هواپیما کوچک‌ترین و سبک‌ترین هواپیما در این رده از هواپیماهای رزمی با سرعت فراصوت در دورهٔ معاصر است.

تجاس دومین جنگندهٔ فراصوت است که توسط هال، پس از اچ‌ای‌ال اچ‌اف-۲۴ ماروت ساخته شده‌است. نخستین اسکادران تجاس در سال ۲۰۱۶ عملیاتی شد.

تجاس در حال حاضر دارای سه مدل تولیدی شامل تجاس مارک ۱، تجاس مارک ۲ و تجاس آموزشی است. نیروی هوایی هند (IAF) در حال حاضر سفارش ۴۰ تجاس مارک ۱ و ۸۳ تجاس مارک۱اِی و نوع آموزشی را داده‌است. این نیرو قصد دارد مجموعاً ۳۲۴ هواپیما را از هر سه نوع خریداری کند. انتظار می‌رود که مدل جدید و در حال توسعهٔ تجاس مارک ۲ نیز تا سال ۲۰۲۶–۲۰۲۷ برای تولید انبوه آماده شود.

## هزینه‌ها
* برنامهٔ ال‌سی‌ای: ۱٫۳ میلیارد دلار (تا مارس ۲۰۲۰)
* برنامهٔ موتور کاوری: ۲۸۰ میلیون دلار
* سایر طراحی‌ها و توسعه: ۱۶۰ میلیون دلار (تا ژانویهٔ ۲۰۲۱)

## پیشینهٔ عملیاتی
[بندانگشتی| یک فروند تجاس، در حال شلیک موشک [موشک پایتون|پایتون-۵]]
تشکیل نخستین اسکادران تجاس در ژوئیهٔ ۲۰۱۱ آغاز شد. نخستین اسکادران تجاس، اسکادران شماره ۴۵ نیروی هوایی هند *(خنجرهای پرنده)* در ژوئیه ۲۰۱۶ عملیاتی شد. (مستقر در پایگاه نیروی هوایی سولور در کویمباتور) دومین اسکادران تجاس مارک ۱، اسکادران ۱۸، در پایگاه نیروی هوایی سولور در ۲۷ مه ۲۰۲۰ تشکیل شد. این جنگنده، نخستین حضور بین‌المللی خود را در ۲۱ ژانویهٔ ۲۰۱۶ در چهارمین نمایشگاه بین‌المللی هوایی بحرین انجام داد.

در ۱۸ اوت ۲۰۲۰، نیروی هوایی هند، اسکادران شماره ۴۵ خود، موسوم به «خنجرهای پرنده» را در جبههٔ غربی هند و در امتداد مرز پاکستان (خط کنترل) مستقر کرد. این نخستین استقرار عملیاتی تجاس بود.

در ۲۷ آوریل ۲۰۲۱، تجاس مارک ۱ موشک پایتون-۵ را با موفقیت آزمایش کرد. هر دو موشک آزمایش‌شده، مستقیماً به اهداف تعیین‌شده برخورد کردند.

## کاربران
; 

نیروی هوایی هند مجموعاً ۱۲۳ تجاس سفارش داده شده‌است. ۴۰ فروند تجاس مارک ۱ در مارس ۲۰۰۶، برای تحویل در سال ۲۰۱۶ سفارش داده شد. تعداد ۸۳ فروند دیگر نیز در فوریهٔ ۲۰۲۱ سفارش داده شد.
* پایگاه نیروی هوایی سولور
** اسکادران شماره ۴۵ (*خنجرهای پرنده*)
** اسکادران شماره ۱۸ (*گلوله‌های پرنده*)
**

### کاربران بالقوه
نیروی هوایی هند با انجام مذاکرات اولیه با چندین کشور دوست، صادرات تجاس را پیشنهاد کرد. در مارس ۲۰۲۰ گزارش شد که نیروی هوایی هند مایل به راه‌اندازی تأسیسات لجستیکی در اندونزی، مالزی، سری‌لانکا و ویتنام به‌عنوان بخشی از صادرات بالقوهٔ تجاس است.

## ویژگی‌های فنی (تجاس مارک ۱)

**<big>سقوط جنگنده Tejas در دبی</big>** **<big>2025</big>**

در آخرین روز نمایش هوایی دبی ۲۰۲۵، جنگنده سبک Tejas هند در مانور نمایشی سقوط کرد؛ حادثه‌ای که نه فقط جان خلبان را گرفت، بلکه اعتبار پروژه بومی هند و چشم‌انداز صادرات این جنگنده را زیر سؤال برد و پرسش‌های جدی درباره طراحی، تست و ایمنی آن ایجاد کرد. `50`

## منابع

رده:الگوهای خصوصیات هواپیما که از پارامتر عمومی بیشتر استفاده می‌کنند
رده:الگوهای خصوصیات هواپیما که از پس‌سوخت بدون پارامتر خشک استفاده می‌کنند
رده:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:هواگردهای جت تک‌موتوره
رده:هواگردهای جنگنده هندی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ناوپایه