فهرست متون گنوسی

شماری از متون مذهبی در گنوسیسم مورد استفاده می گرفت که در چند بخش یا به صورت جامع در قالب دست نوشته هایی باستانی نگهداری شده اند. بخشی از این متون نیز از بین رفته اند، اما در نوشته های پدران کلیسا با رویکردی انتقادی به آنها اشاره شده است.

## متون گنوسی

### متون عرفانی نگهداری شده قبل از سال 1945
قبل از کشف کتابخانه نجع حمادی، فقط متون زیر در دسترس شاگردان گنوسیسم بود. بازسازی‌هایی از یادداشت های بدعت‌شناسان انجام شد، اما این یادداشت ها به ناچار تحت تاثیر انگیزه‌های پشت سر منابع بودند.

* آثار حفاظت شده توسط کلیسا:
** *[[اعمال توماس]]* (به ویژه *[[سرود مروارید]]* یا *سرود قبای جلال* )
** *[[اعمال یوحنا]]* (به ویژه *[[سرود عیسی]]*)
* دفترنامه بروس (خریداری شده توسط جیمز بروس در سال 1769):
** *[[کتاب های جیو|کتب Jeu]]* ، به عنوان *Gnosis of the Invisible God* نیز شناخته می‌شود
** *[[متن بدون عنوان]]*
* دفترنامه Askew ( موزه بریتانیا ، خریداری شده در سال 1784):
** *[[پیس تیس سوفیا|پیستیس سوفیا]]: کتب منجی*
* دفترنامه برلین یا دفترنامه اخمیم (که در اخمیم مصر کشف شد و در سال 1896 توسط کارل راینهارت خریداری شد):
** *[[آپوکریفون جان|اسفار مشکوک یوحنا]]*
** خلاصه ای از *[[اعمال پطرس]]*
** *[[صوفیه عیسی مسیح|حکمت عیسی مسیح]]*
* منشا نامشخص:
** *[[انجیل مخفی مرقس]]*
** *[[هرمتیکا]]*

### فهرست کامل دفترنامه های کشف شده در نجع حمادی
بندانگشتی| آخرالزمان پطرس

* دفترنامه اول (همچنین به عنوان *[[کدکس یونگ|دفترنامه یونگ]]* نیز شناخته می شود):
** *[[دعای پولس رسول]]*
** *[[آپوکریفون جیمز|اسفار مشکوک یعقوب]]* (همچنین به عنوان کتاب مخفی یعقوب نیز شناخته می شود)
** *[[انجیل حقیقت]]*
** *[[رساله معاد]]*
** *[[رساله سه بخشی]]*
* دفترنامه دوم :
** *[[آپوکریفون جان|اسفار مشکوک یوحنا]]*
** *[[انجیل توماس]]*
** *[[انجیل فیلیپ]]*
** *[[Hypostasis of Archons|اقنوم ارخون ها]]*
** *[[درباره منشأ جهان (نگ حمادی)|درباره منشاء جهان]]*
** *[[تفسیر روح]]*
** *[[کتاب توماس مدعی]]*
* دفترنامه سوم:
** *[[آپوکریفون جان|اسفار مشکوک یوجنا]]*
** *[[انجیل قبطی مصریان|انجیل مصریان]]*
** *[[رساله اوگنستوس|اوگنوستوس مبارک]]*
** *[[صوفیه عیسی مسیح|صوفیای عیسی مسیح]]*
** *[[گفتگوی منجی]]*
* دفترنامه چهارم:
** *[[آپوکریفون جان|اسفار مشکوک یوحنا]]*
** *[[انجیل قبطی مصریان|انجیل مصریان]]*
* دفترنامه پنجم:
** *[[رساله اوگنستوس|اوگنوستوس مبارک]]*
** *[[آخرالزمان قبطی پولس|آخرالزمان پولس]]*
**  *[[اولین آخرالزمان جیمز|آخرالزمان اول یعقوب]]*
** *[[آخرالزمان دوم جیمز|آخرالزمان دوم یعقوب]]*
** *[[آخرالزمان آدم]]*
* دفترنامه ششم:
** *[[اعمال پطرس و دوازده نفر|اعمال پطرس و دوازده]] رسول* (شامل سرود مروارید)
** *[[رعد و برق، ذهن کامل|رعد، ذهن کامل]]*
** *[[آموزش معتبر]]*
** *[[مفهوم قدرت بزرگ ما|مفهوم قدرت شگرف ما]]*
** *[[جمهور|جمهوری]]* اثر افلاطون - نسخه اصلی گنوسی نیست، اما نسخه کتابخانه نجع حمادی به شدت تحت تاثیر مفاهیم گنوسی آن دوران تغییر یافته است.
** *[[گفتار هشتم و نهم]]* - رساله ای هرمتیک
** *[[دعای شکرگزاری]]* (با یک یادداشت دست نویس) - یک دعای هرمتیک
** *[[آسکلپیوس (رساله هرمسی)|اسقلبیوس]] 21-29* - دیگر رساله هرمتیک
* دفترنامه هفتم:
** *[[نقل قول شم|نقل قول سام]]*
** *[[رساله دوم شیث بزرگ]]*
** *[[آخرالزمان گنوسی پیتر|آخرالزمان گنوسی پطرس]]*
** *[[آموزه های سیلوانوس]]*
** *[[سه استیل شیث|سه ایستاسنگ شیث]]*
* دفترنامه هشتم:
** *[[زستریانوس]]*
** *[[نامه پیتر به فیلیپ|نامه پطرس به فیلیپ]]*
* دفترنامه نهم:
** *[[ملکیصدک|ملکی صادق]]*
** *[[فکر نوریا|اندیشه نوریا]]*
** *[[شهادت حقیقت]]*
* دفترنامه دهم:
** *[[مارسانس]]*
* دفترنامه یازدهم:
** *[[تفسیر دانش]]*
** *[[نمایشگاه والنتینین|شرح والنتینی]]* ، *درباره مسح*، *در مورد تعمید* (A و B) و *در مورد عشای ربانی* (A و B)
** *[[آلوژن ها|آلوگنس]]*
** *[[هیپسیفرون]]*
* دفترنامه دوازدهم:
** *[[جملات سکستوس]]*
** *[[انجیل حقیقت]]*
** *قطعات*
* دفترنامه سیزدهم:
** *[[Protennoia Trimorphic|Trimorphic Protennoia]] (سه وجه عقل اول)*
** *[[خاستگاه جهان (نگ حمادی)|درباره منشاء جهان]]*
** *قطعات*

دفترنامه سیزدهم در اصل  یک دفترنامه نیست، بلکه متن *Trimorphic Protennoia* است که روی "هشت برگ جدا شده از یک کتاب سیزدهم در اواخر دوران باستان نوشته شده و داخل جلد ششم قرار گرفته است." (رابینسون، NHLE، ص. 10) تنها چند خط ابتدایی ''منشاء جهان'' در پایین برگ هشتم قابل تشخیص است.

### متون مندایی

* گنزا ربا ( *گنجینه بزرگ* ، همچنین به عنوان *کتاب آدم* شناخته می شود)
* قلستا:
** سیدرا د-نیشماتا ( *کتاب ارواح* ) (بخش اول قلستا)
** کتاب انیانی
* *[[ادراشی اد یحیی|کتاب مندائی یوحنا]]* که به عنوان *کتاب پادشاهان* نیز شناخته می شود
* دیوان اباثور
* حران گوایتا (*طومار مکاشفه بزرگ*)
* *[[غسل تعمید هبیل زیوه|تعمید هیبل زیوا]]*
* *[[1012 سوال|هزار و دوازده پرسش]]*
* *[[عروسی شیسلام بزرگ|عروسی شیشلم بزرگ]]*
*  *[[تاج گذاری شیشلام بزرگ]]* (تشریح آیینی برای انتصاب روحانیون مندایی)
*  *[[اسفر ملواشی]] (کتاب زودیاک)* 
* دیوان ملکوتا لیتا (*[[طومار پادشاهی متعالی]]*)

### سایر

* سرود عیسی
* اعمال پطرس
* آخرالزمان قبطی پطرس
* گفتگوی منجی
* قصیده های سلیمان
* انجیل یهودا
* انجیل منجی

### نقل یا اشاره شده
این متون در نوشته های پدران کلیسا اشاره یا به صورت جزئی نقل شده اند.

* *[[انجیل باسیلیدس|انجیل بازیلید]]* که توسط اوریگن ، جروم ، آمبروز ، فیلیپ ساید و بید ذکر شده است.
* تفسیر بازیلید
*  *درباره پرهیزگاری اثر [[اپیفانس (گنوستیک)|اپیفانوس (گنوسی)]]*
*  قطعاتی از تفسیر هرقلیون بر انجیل یوحنا که در *تفسیر [[اوریجن]] بر انجیل یوحنا* نیز ذکر شده است.
* قطعه Naassene
* نمودارهای افیت ذکر شده در کلسوس و اوریجن
* شرح بطلمیوس گنوسی *بر مقدمه انجیل یوحنا*، که در ایرنئوس ذکر شده است.
* *نامه بطلمیوس به فلور* که در اپیفانیوس ذکر شده است.
* Theodotus: *Excerpta Ex Theodoto* که در کلمنت اسکندریه ذکر شده است.

## نسخه های خطی

* دفترنامه Askew شامل Pistis Sophia و برخی متون ناشناخته دیگر
* دفترنامه برلین، قرن پنجم، شامل یک انجیل مریم به صورت جزء جزء در نوزده صفحه، که صفحات 1-6 و 11-14 به طور کامل از دست رفته است، اسفار مشکوک یوحنا ، صوفیای عیسی مسیح ، و خلاصه ای از اعمال پطرس.
* دفترنامه بروس شامل اولین و دومین کتب Jeu و سه قطعه است - یک متن بدون عنوان، یک سرود بدون عنوان، و متن "درباره گذر روح از طریق ارخون های میانی".
* دفترنامه Tchacos ، قرن چهارم، شامل انجیل یهودا ، آخرالزمان اول یعقوب ، نامه پطرس به فیلیپ و بخشی از آلوگنس.
* کتابخانه نجع حمادی
* سه پاپیروس اوکسیرینخوس که حاوی بخش هایی از انجیل توماس هستند:
** اوکسیرینخوس 1: نیمی از برگ پاپیروس است که حاوی قطعاتی از logion 26 تا 33 است.
** اوکسیرینخوس 654: شامل قطعاتی از آغاز از طریق logion 7، logion 24 و logion 36 در طرف مقابل یک پاپیروس حاوی داده های نقشه برداری است.
** اوکسیرینخوس 655: شامل قطعاتی از logion 36 تا logion 39 است و در واقع 8 قطعه به نام *a* تا *h* است که *f* و *h* از بین رفته اند.

## جستارهای وابسته

* گنوسیسم
* مندائیان
* صابئیان
* فهرست انجیل‌ها
* ارخون
* عقل فعال

## منابع

* ویکیپدیای انگلیسی

رده:کتاب‌شناسی‌های مذهبی
رده:فهرست‌های مرتبط با دین
رده:گنوسیسم دارای اعتبار مشکوک