شمعون بار کوخبا

**سیمون بار کوخبا** جنگ‌سالار و یک رهبر نظامی اسرائیلی بود که شورش بارکوخبا علیه امپراتوری روم را در سال ۱۳۲ پس از میلاد گاه‌شماری دوران مشترک رهبری کرد. این شورش یک دولت مستقل یهودی به مدت سه سال را ایجاد کرد که در آن بار کوخبا به عنوان ناسی ("شاهزاده") حکومت می‌کرد. برخی از علمای خاخام در زمان او تصور می‌کردند که او مسیح در یهودیت است که مدت‌ها انتظارش را می‌رفت. بار کوخبا به دست رومیان در شهر مستحکم بتار کشته شد.

## نام

### نام مستند
اسنادی که در قرن بیستم در «غار نامه‌ها» کشف شدند، نام اصلی او را با صورت‌های گوناگون نشان می‌دهند: شمعون بار کوسوا (שמעון בר כוסבה)، بار کوسواʾ (בר כוסבא) یا بن کوسواʾ (בן כוסבא).احتمال زیاد نام اصلی او بار کوسوا بوده است. این نام ممکن است نشان دهد که پدر او یا زادگاهش «کوسوا» نام داشته است، ویرانه‌های «خِرْبَت کوَیزیبه» یکی از گزینه‌های محتمل برای شناسایی است؛ دیگران، به‌ویژه امیل شورر، بر این باورند که این نام خانوادگی می‌تواند نشانه‌ی محل تولد او در روستای «خوزیبا» (شاید «خِزیب») باشد، اما همچنین ممکن است صرفاً یک نام خانوادگی عمومی بوده باشد.

### لقب‌ها
در طول شورش، فقیه ربانی یهودی ربی عقیوا، شمعون را به‌عنوان مسیح یهودی تلقی می‌کرد. تلمود اورشلیم (تعنیت 4:5) سخن او را ثبت کرده است که آیه‌ی «پیشگویی ستاره» از سفر اعداد 24:17، «ستاره‌ای از یعقوب طلوع خواهد کرد»، به او اشاره دارد. این تفسیر بر اساس همانندی واژه‌ی عبری برای ستاره، «کوخاو»، با نام او، «بار کوزوا» بود. نام «بار کوخبا» که به این گفته‌ی عقیوا اشاره دارد، در تلمود ظاهر نمی‌شود بلکه تنها در منابع کلیسایی، تا قرن شانزدهم، ذکر شده است. تلمود اورشلیم (تعنیت 4:5) و تلمود بابلی (سنهدریم 93b و 97b) از او با نام «بار کوزوا» یاد می‌کنند.
بندانگشتی|بارکوخبا - قهرمان ملت یهود.

## رهبری شورش

### پیشینه
با وجود ویرانی‌هایی که رومیان در جریان نخستین جنگ یهود و روم (۷۳–۶۶ میلادی) به بار آوردند و جمعیت و روستاها را نابود کردند، مجموعه‌ای از قوانین صادره از سوی امپراتوران روم انگیزه‌ای برای شورش دوم فراهم آورد. بر اساس تقسیم‌بندی سال‌ها در *Chronicon* اثر یوسیبیوس (که ترجمه‌ی لاتینی آن با نام *Chronicle of Jerome* شناخته می‌شود)، شورش یهودیان در زمان فرماندار رومی، تینئوس (تینیوس) روفوس، در شانزدهمین سال سلطنت هادریان آغاز شد که برابر با سال چهارم المپیاد ۲۲۷ بود. هادریان برای سرکوب مقاومت سپاهی اعزام کرد، اما با حریفی قدرتمند روبه‌رو شد، چرا که بار کوخبا، به‌عنوان رهبر به‌رسمیت‌شناخته‌شده‌ی اسرائیل، هر یهودی‌ای را که از پیوستن به صفوف او امتناع می‌کرد مجازات می‌نمود. دو سال و نیم بعد، پس از پایان جنگ، امپراتور روم، هادریان، یهودیان را از ورود به «آیلیا کاپیتولینا»—شهرک مشرکی که بر ویرانه‌های اورشلیم یهودی ساخته بود—ممنوع کرد. نام «آیلیا» از یکی از نام‌های امپراتور، «آیلیوس»، گرفته شده بود. به گفته‌ی فیلوستورجیوس، این کار بدان منظور انجام شد که ساکنان پیشین یهودی آن «بهانه‌ای در نام شهر برای ادعای میهن خود نیابند.»
[بندانگشتی|نقش بارکوخبا بر روی منورا [کنست.]]

### بررسی اجمالی تاریخی
برای بسیاری از یهودیان آن زمان، این دگرگونی‌ها نویدبخش عصر مسیحایی مورد انتظار بود. رومیان در جریان شورش نخستین به‌سختی شکست خوردند، زیرا با نیروی یهودی یکپارچه‌ای روبه‌رو شدند؛ بر خلاف نخستین جنگ یهود و روم، که فلاویوس یوسفوس گزارش می‌دهد سه ارتش جداگانه‌ی یهودی برای تسلط بر کوه معبد، در سه هفته پس از شکسته شدن دیوارهای اورشلیم توسط رومیان و نبرد آنان تا رسیدن به مرکز شهر، با یکدیگر می‌جنگیدند.[نیازمند منبع] رومیان که از نظر تعداد کمتر بودند و تلفات سنگینی می‌دادند، سیاست زمین سوخته را در پیش گرفتند که جمعیت یهودیه را کاهش داده و تضعیف کرد و روحیه‌ی آنان را شکست، به‌تدریج اراده‌ی یهودیان برای ادامه‌ی جنگ را فرسوده ساخت.

در مرحله‌ی پایانی جنگ، بار کوخبا به دژ بیتار پناه برد. رومیان سرانجام پس از محاصره‌ی شهر آن را تصرف کردند.

تلمود اورشلیم چند ادعا مطرح می‌کند که به‌وسیله‌ی پژوهش‌های جدید غیرتاریخی تلقی می‌شوند. یکی از این ادعاها این است که مدت زمان محاصره سه سال و نیم بوده، هرچند بنا بر گفته‌ی همان نویسنده، خود جنگ دو سال و نیم طول کشیده است. بخش دیگری از روایت تلمودی این است که رومیان همه‌ی مدافعان را کشتند به‌جز یک جوان یهودی به نام شمعون بن گملی‌ئل دوم که جانش بخشیده شد. به گفته‌ی کاسیوس دیو، ۵۸۰٬۰۰۰ یهودی در جریان عملیات جنگی در سراسر کشور کشته شدند و حدود ۵۰ شهر مستحکم و ۹۸۵ روستا با خاک یکسان شد، در حالی که شمار کسانی که بر اثر قحطی، بیماری و آتش جان باختند غیرقابل برآورد بود.

### سرانجام و عواقب
پیروزی روم آن‌چنان پرهزینه بود که امپراتور هادریان، هنگام گزارش به مجلس سنای روم، شایسته ندید که با درود مرسوم آغاز کند: «اگر شما و فرزندانتان در سلامتید، خوب است؛ من و لژیون‌ها در سلامتیم.»

در پی جنگ، هادریان واحدهای سیاسی قدیمی یهودیه، جلیل و سامریه را در هم ادغام کرد و استان جدیدی به نام «سوریه فلسطینا» پدید آورد، که معمولاً به‌عنوان تلاشی برای قطع کامل پیوند با یهودیه تفسیر می‌شود.

## شخصیت بارکوخبا

### وصف در تلمود
شمعون بار کوخبا در ادبیات ربانی به‌عنوان فردی تا حدی غیرمنطقی و تندخو توصیف شده است. تلمود می‌گوید او فرمانده ارتشی از شورشیان یهودی به شمار می‌رفت که حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نفر بودند، اما نیروهای جوان را وادار می‌کرد شجاعت خود را با قطع یکی از انگشتانشان ثابت کنند. حکیمان اسرائیل از او شکایت کردند که چرا مردم اسرائیل را با چنین نقص‌هایی آسیب‌زده می‌سازد. هرگاه به میدان جنگ می‌رفت، گفته‌اند چنین می‌گفت: «ای سرور جهان، نیازی نیست که تو ما را [بر دشمنانمان] یاری کنی، اما ما را نیز رسوا مساز!» همچنین گفته شده است که او دایی مادری خود، ربی العازر هموداعی، را پس از آنکه به همکاری با دشمن مظنونش شد، به قتل رساند و بدین سبب حمایت الهی را از دست داد؛ همین امر به نابودی بیتار انجامید که خود بار کوخبا نیز در آن کشته شد.

گمان می‌رود هادریان شخصاً بر عملیات پایانی نظامی در محاصره‌ی بیتار نظارت داشته است. هنگامی که ارتش روم سرانجام شهر را تصرف کرد، سربازان سرِ بریده‌ی بار کوخبا را نزد هادریان بردند و وقتی هادریان پرسید چه کسی او را کشته است، سامری‌ای پاسخ داد که او وی را کشته است. زمانی که هادریان خواست سرِ بریده (یونانی: پروتومه) قربانی کشته‌شده را نزدیک او بیاورند تا آن را ببیند، مشاهده کرد که ماری بر گرد سر پیچیده است. سپس هادریان گفت: «اگر خدا او را نکشته بود، چه کسی می‌توانست او را بکشد!؟»

## مکتب فکری و زبان عبری
باستان‌شناس اسرائیلی، ایگائل یدین، بر این باور است که بار کوخبا تلاش کرد زبان عبری را احیا کرده و آن را به‌عنوان زبان رسمی یهودیان قرار دهد؛ این اقدام بخشی از ایدئولوژی مسیحایی او بود. در کتاب *A Roadmap to the Heavens: An Anthropological Study of Hegemony among Priests, Sages, and Laymen (Judaism and Jewish Life)* نوشته‌ی سیگالیت بن‌زیون (صفحه 155)، یدین یادآور می‌شود: «به‌نظر می‌رسد این تغییر نتیجه‌ی فرمانی بود که از سوی بار کوخبا صادر شد، او می‌خواست زبان عبری را احیا کند و آن را زبان رسمی دولت قرار دهد.»

## یافته های باستان شناسی
در اواخر قرن بیستم و قرن بیست‌ویکم، اطلاعات تازه‌ای درباره‌ی شورش از کشف چند مجموعه نامه، که برخی احتمالاً به دست خود بار کوخبا نوشته شده‌اند، در «غار نامه‌ها» مشرف به دریای مرده به دست آمد. این نامه‌ها اکنون در موزه‌ی اسرائیل نگهداری و به نمایش گذاشته می‌شوند.
بندانگشتی|غار نامه‌ها، صحرای یهودیه.

## جستارهای وابسته
* جنگ‌های یهود و روم
* نخستین جنگ یهود-روم
* شورش بارکوخبا
* جنگ کیتوس
* اکیبا بن یوسف

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:بدون سال تولد
رده:حکم‌رانان خاورمیانه در سده ۲ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۵ (میلادی)
رده:دودمان‌های پادشاهی یهودی
رده:شورش بارکوخبا
رده:نظامیان یهودی
رده:یهودیت در روم باستان
رده:شورشیان یهودی‌تبار