فولکس‌شتورم

***فولکس‌شتورم*** () (تلفظ آلمانی: [ˈfɔlksʃtʊʁm]، به‌معنای «توفان مردم») یک  یک نیروی شبه‌نظامی سراسری از نوع بسیج عمومی بود که توسط آلمان نازی در ماه‌های پایانی جنگ جهانی دوم ایجاد شد. این نشانه‌ای از سقوط قریب‌الوقوع رژیم نازی بود. این نیرو به دستور آدولف هیتلر و توسط حزب نازی در ۲۵ سپتامبر ۱۹۴۴ تأسیس گردید. اعضای آن از میان مردان و نو جوانان ۱۶ تا ۶۰ ساله‌ای که پیش‌تر در هیچ یگان نظامی خدمت نمی‌کردند، به‌صورت اجباری به خدمت گرفته می‌شدند.

فولکس‌اشتورم یکی از اجزای نهایی سیاست «جنگ تمام‌عیار» بود که توسط وزیر تبلیغات، یوزف گوبلز، ترویج می‌شد و بخشی از تلاش نازی‌ها برای غلبه بر برتری نظامی دشمنانشان از طریق نیروی اراده محسوب می‌شد. واحدهای فولکس‌اشتورم در پایان جنگ در نبردهایی ناموفق علیه نیروهای متفقین شرکت کردند. در چندین مورد، اعضای آن همراه با غیرنظامیان آلمانی و جوانان هیتلری در ارتکاب جنایات مشارکت داشتند که تحت نظارت اعضای اس‌اس یا رهبران گائو انجام می‌شد.

## خاستگاه و سازمان‌دهی
فولکس‌اشتورم از (پادشاهی پروس)  لاندشتورم پروس در سال‌های ۱۸۱۳ تا ۱۸۱۵ الهام گرفته بود که در جنگ‌های آزادی‌بخش علیه ناپلئون، عمدتاً به‌عنوان نیروهای چریکی می‌جنگید. طرح‌هایی برای تشکیل یک شبه‌نظامی ملی لاندشتورم در شرق آلمان به‌عنوان آخرین راه برای تقویت توان رزمی، نخستین بار در سال ۱۹۴۴ توسط ژنرال هاینتس گودریان، رئیس ستاد کل ارتش آلمان، مطرح شد. ارتش نیروی انسانی کافی برای مقابله با پیشروی شوروی نداشت. بنابراین، گروه‌های بیشتری از مردان و نو جوانان به خدمت فراخوانده شدند، از جمله افرادی در مشاغل غیرضروری، کسانی که پیش‌تر نامناسب تشخیص داده شده بودند، افراد مسن‌تر یا کم‌سن‌تر از حد معمول، و کسانی که در حال بهبودی از زخم‌ها بودند. فولکس‌اشتورم از حدود سال ۱۹۲۵ روی کاغذ وجود داشت، اما تنها پس از آن‌که هیتلر به مارتین بورمان دستور داد شش میلیون نفر را برای این نیرو جذب کند، به واقعیت عملی تبدیل شد. با اینکه رژیم به‌طور رسمی فولکس‌اشتورم را در ۲۵ سپتامبر تأسیس کرد، این موضوع تا ۱۶ اکتبر ۱۹۴۴ به اطلاع عموم نرسید. تاریخ آغاز رسمی دو روز بعد، یعنی ۱۸ اکتبر ۱۹۴۴ بود و توسط هاینریش هیملر انتخاب شد تا تداعی‌گر قیام مردمی‌ای باشد که بنا بر افسانه‌های رایج، به پایان سلطه فرانسه بر آلمان انجامید و در همان تاریخ در سال ۱۸۱۳ به نبرد لایپزیگ ختم شد. با وجود این فراخوان برای چنین تلاش نهایی، شمار مورد نظر «شش میلیون» نفر هرگز تحقق نیافت.
بندانگشتی|گوبلز در حال ستایش یک سرباز زیرسن قانونی.

یوزف گوبلز و دیگر مبلغان نازی، فولکس‌اشتورم را به‌عنوان فورانی از اشتیاق و اراده برای مقاومت به تصویر می‌کشیدند. مورخ دانیل بلاتمن می‌نویسد که فولکس‌اشتورم به‌عنوان «تجسم» جامعه بزرگ‌تر فولکس‌گماینشافت معرفی می‌شد، جایی که «همه تفاوت‌ها در موقعیت اجتماعی، خاستگاه یا سن از میان می‌رود و همه مردم بر پایه نژاد متحد می‌شوند. این چارچوبی برای خدمت اعضای جامعه محلی بود که با هم بزرگ شده و در کنار هم زندگی کرده بودند و اکنون برای دفاع از جامعه، دوشادوش هم سلاح به دست می‌گرفتند.» این شبه‌نظامی قرار بود تجسم آرمان‌های جامعه نژادی نازی باشد و مردان را از طبقات مختلف برای اهداف ناسیونال‌سوسیالیستی متحد کند.

با این حال، بسیاری از آلمانی‌ها فولکس‌اشتورم را با نوعی تسلیم یا نارضایتی پذیرفتند. افراد کمی واقعاً مشتاق بودند و بسیاری می‌ترسیدند که اعضای آن به‌عنوان یک نیروی چریکی غیرقانونی تلقی شوند و با پیامدهای ناشی از آن روبه‌رو گردند. از این‌رو، نگرانی گسترده و موجهی در میان آلمانی‌ها وجود داشت که متفقین—به‌ویژه نیروهای شوروی—مبارزان فولکس‌اشتورم را به‌عنوان جنگجویان غیرقانونی در نظر بگیرند و این امر به اعدام فوری اعضای شرکت‌کننده منجر شود. در نتیجه، آلمان در پی دریافت تضمین حقوقی از متفقین بود تا اعضای فولکس‌اشتورم به‌عنوان رزمندگان قانونی شناخته شوند. بریتانیا و ایالات متحده این شناسایی را مشروط به رعایت قوانین لاهه پذیرفتند.
بندانگشتی|در سال ۱۹۴۵، فولکس‌اشتورم به‌طور معمول اعضای ۱۲ سالهٔ جوانان هیتلری را به صفوف خود فرا می‌خواند.

از برخی جهات، فولکس‌اشتورم اوج سخنرانی «جنگ تمام‌عیار» گوبلز در فوریه ۱۹۴۳ بود و تشکیل آن در شماره نوامبر ۱۹۴۴ اخبار سینمایی «دی دویچه ووخن‌شاو» به‌طور گسترده تبلیغ شد. پیام‌های مداوم پیروزی نهایی از سوی رسانه‌های مختلف نازی که هم‌زمان با ایجاد فولکس‌اشتورم منتشر می‌شد، به‌عنوان نقطه اتکای روانی برای بسیج غیرنظامیان عمل می‌کرد. با این حال، تأثیر آن بر روحیه محدود بود و به‌دلیل کمبود آشکار لباس نظامی و سلاح در میان نیروهای جذب‌شده تضعیف می‌شد. مضامین نازی درباره مرگ، تعالی و یادبود به‌طور کامل به کار گرفته شد تا مردم را به جنگ تشویق کند. بسیاری از غیرنظامیان آلمانی دریافتند که این تلاشی ناامیدانه برای تغییر مسیر جنگ است. پیرمردان با لحنی طعنه‌آمیز می‌گفتند: «ما میمون‌های پیر، جدیدترین سلاح پیشوا هستیم» (که در آلمانی قافیه دارد: «Wir alten Affen sind des Führers neue Waffen»). یک شوخی رایج درباره فولکس‌اشتورم چنین بود: «چرا فولکس‌اشتورم باارزش‌ترین منبع آلمان است؟ چون اعضایش نقره در موهایشان، طلا در دهانشان و سرب در استخوان‌هایشان دارند.»

چه این امر نشانهٔ ناامیدی باشد یا نه (همان‌طور که شوخی‌های طعنه‌آمیز آلمانی نشان می‌دهند)، ایجاد فولکس‌اشتورم بخشی از استراتژی نازی‌ها بود—که در اصطلاحات مدرن به آن «دفاع عمقی» گفته می‌شود—برای تقویت تمامی شهرهای آلمان به‌عنوان گره‌های دفاعی، به‌منظور جلوگیری و به تأخیر انداختن ورود متفقین به رایش بزرگ. برای مؤثر بودن این واحدهای شبه‌نظامی، نه تنها قدرت عددی لازم بود، بلکه نیاز به تعصب و فاناتیسم نیز داشت. در مراحل اولیه برنامه‌ریزی فولکس‌اشتورم، روشن شد که واحدهایی که روحیه ندارند، توان رزمی مؤثری نخواهند داشت. برای ایجاد فاناتیسم، واحدهای فولکس‌اشتورم تحت فرمان مستقیم مقامات محلی حزب نازی، گاولایتر و کریسلایتر قرار گرفتند. تجمعات گسترده، مراسم سوگند و آوازهای گروهی طراحی شد تا تعصب جمعی را در میان اعضا القا کند.
بندانگشتی|سربازان آلمانی «کودک» اسیر شده.

فولکس‌اشتورم جدید همچنین قرار بود به یک سازمان ملی تبدیل شود، با هاینریش هیملر به‌عنوان فرمانده ارتش جایگزین، مسئول تجهیزات و آموزش. اگرچه اسمی تحت کنترل حزب بود، واحدهای فولکس‌اشتورم هنگام حضور در عملیات تحت فرماندهی ارتش (هِر) قرار گرفتند. در سطح رایش، اس‌اس و دفتر مرکزی حزب توافق کردند که مسئولیت میان خود تقسیم شود. هیملر مسئول تجهیزات و آموزش نظامی باقی ماند، در حالی که بورمان، رئیس دفتر مرکزی حزب، بر اداره و القای سیاسی نظارت داشت. با آگاهی از اینکه «ارتش مردمی» قادر به مقاومت در برابر حمله ارتش مدرن متفقین نخواهد بود، هیتلر در اواخر ۱۹۴۴ دستور زیر را صادر کرد:

«تجربه در شرق نشان داده است که فولکس‌اشتورم، واحدهای اضطراری و ذخیره وقتی به حال خود رها شوند، ارزش رزمی کمی دارند و می‌توانند سریع نابود شوند. ارزش رزمی این واحدها، که عمدتاً از نظر تعداد قوی اما از نظر تجهیزات مورد نیاز برای نبرد مدرن ضعیف‌اند، هنگامی که همراه با نیروهای ارتش منظم در میدان عمل وارد شوند، به‌طور غیرقابل اندازه‌گیری بالاتر است. بنابراین من دستور می‌دهم: هرجا واحدهای فولکس‌اشتورم، اضطراری و ذخیره در دسترس هستند و در کنار واحدهای منظم در هر بخش نبرد قرار دارند، گروه‌های رزمی ترکیبی (تیپ‌ها) تحت فرماندهی یکپارچه تشکیل خواهند شد تا به واحدهای فولکس‌اشتورم، اضطراری و ذخیره تقویت و پشتیبانی داده شود.»

با قرار گرفتن حزب نازی در مسئولیت سازماندهی فولکس‌اشتورم، هر گاولایتر یا رهبر منطقه‌ای حزب نازی مسئول رهبری، جذب و سازماندهی فولکس‌اشتورم در منطقه خود بود. بزرگ‌ترین واحد فولکس‌اشتورم به نظر می‌رسد که با تقسیم‌بندی بعدی کوچکتر سازمان حزب نازی—کریس—مطابقت داشت. واحد پایه یک گردان ۶۴۲ نفری بود. واحدها عمدتاً شامل اعضای جوانان هیتلری، معلولان، سالمندان یا مردانی بودند که پیش‌تر نامناسب برای خدمت نظامی تلقی شده بودند. در ۱۲ فوریه ۱۹۴۵، نازی‌ها زنان و دختران آلمانی را به نیروهای کمکی فولکس‌اشتورم فراخواندند. در نتیجه، دخترانی به سن ۱۴ سال نیز از دسامبر ۱۹۴۴ تا می ۱۹۴۵ در استفاده از سلاح‌های سبک، پانزرفاوست، مسلسل‌ها و نارنجک‌های دستی آموزش دیدند.

## مرحلهٔ نهایی
در حالی که صلیب‌های آهنین در شهرهایی مانند برلین اعطا می‌شد، شهرها و شهرستان‌های دیگری مانند پارشیم و مکلنبورگ شاهد بودند که نخبگان سالخورده، به‌عنوان فرماندهان نظامی جوانان هیتلری و فولکس‌اشتورم، قدرت خود را اعمال کرده و خواستار توقف مبارزه برای حفظ جان و اموال شدند. با وجود تلاش‌های آنان، چهار ماه آخر جنگ برای فولکس‌اشتورم تمرینی بیهوده بود و اصرار رهبری نازی بر ادامهٔ جنگ تا پایان تلخ، منجر به مرگ تقریباً ۱.۲۳ میلیون نفر دیگر شد که نیمی از آن‌ها نظامیان آلمانی و نیمی دیگر اعضای فولکس‌اشتورم بودند.
بندانگشتی|سروان فولکس‌اشتورم، والتر دُنیکه، پس از خودکشی در لایپزیگ، آلمان، در ۱۹ آوریل ۱۹۴۵ درگذشت.

در بسیاری از شهرهای کوچک، هنگامی که اعضای برجستهٔ فولکس‌اشتورم از ادامهٔ مبارزه در برابر نیروهای برتر متفقین خودداری می‌کردند—که بخشی از تلاش برای جلوگیری از «ویرانی کامل» مناطق خود بود—توسط فعالان حزب محاکمه شده و «به‌طور فوری اعدام» می‌شدند. در بهار ۱۹۴۵، هزاران عضو فولکس‌اشتورم به این شکل توسط طرفداران افراطی حزب نازی در فرانکن کشته شدند.

مورخ ریچارد اِوانز گزارش داد که ۱۷۵٬۰۰۰ عضو فولکس‌اشتورم  طی سقوط قریب‌الوقوع رژیم نازی کشته شدند.

## منابع

* 

رده:دفاع غیرنظامی
رده:گروه‌های جنگ جهانی دوم
رده:واحدها و تشکیلات نظامی آلمان در جنگ جهانی دوم
رده:واحدها و تشکیلات نظامی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:واژه‌ها و عبارت‌های آلمانی