درجه‌های نیروهای مسلح تاجیکستان

**درجه‌های [[ارتش تاجیکستان|نیروهای مسلح جمهوری تاجیکستان]]** سامانه‌ای منظم برای تشخیص سلسله مراتب در نیروهای مسلح تاجیکستان است.

درجه‌بندی نظامی نیروهای مسلح تاجیکستان بازمانده از ارتش اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و همسان با درجه‌های نیروهای مسلح روسیه است. تاجیکستان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نام روسی درجه‌های نظامی را نگه داشت. این درجه‌ها را مجلس نمایندگان تاجیکستان به شرح ذیل مقرر کرده است:



## فارسی‌سازی درجه‌های نظامی تاجیکستان
وزارت دفاع تاجیکستان در سال ۱۳۹۷ خواستار فارسی‌سازی درجه‌های نظامی نیروهای مسلح این کشور شد و از کمیته زبان واصطلاحات تاجیکستان درخواست کرد برابرهایی فارسی برای درجه‌های نظامی روسی پیشنهاد کند.

امید جیهانی، عضو کارگروه مشترک واژه‌گزینی کمیتهٔ زبان و اصطلاحات و وزارت دفاع تاجیکستان، اصطلاحات ارتش، سپاه، لشکر، گُنْد، هنگ، گردان، وَشْت، تَهْمَهْ، رَزْمَهْ و گروه را به ترتیب به جای وام‌واژه‌های روسی *ارمیه* (*армия*)، *کارپوس* (*корпус*)، *دیویزیه* (*дивизия*)، *بریگده* (*бригада*)، *پالک* (*полк*)، *بتلیان* (*батальон*)، *راته* (*рота*)، *وزواد* (*взвод*)، *آتدیلینیه* (*отделение*) و *زوینا* (*звено*) پیشنهاد کرد. وی همچنین از این اصطلاحات برای فرماندهان این یگان‌های ارتشی، به ترتیب، درجه‌های **ارتش‌سالار**، **سپه‌سالار**، **لشکرسالار**، **گندسالار**، **سرهنگ**، **سرگرد**، **سروشت**، **تهمه‌دار**، **رزم‌دار** و **رزم‌یوز** را پیشنهاد کرد، که از اصطلاحات و القاب و مناصب نظامی دوران اشکانیان، ساسانیان، سامانیان و درجه‌های نیروهای مسلح ایران برگرفته یا از روی آنها ساخته شده‌اند.

کمیته زبان و اصطلاحات با پیروی از اصول تاریخ‌گرایی، تداوم، یکسان‌سازی و استانداردسازی اصطلاحات نظامی بین کشورهای فارسی‌زبان، در سال ۲۰۱۸ از وزارت دفاع جمهوری تاجیکستان دعوت کرد تا نام تشکیلات را به نام‌های تاریخی واحدها را به شرح زیر احیا کند:

بر اساس این واقعیت که در زبان تاجیکی، درجات نظامی به‌طور سنتی از نام واحدها و تشکیلات گرفته می‌شوند، سیستم درجات نظامی زیر برای نیروهای مسلح تاجیکستان پیشنهاد شد:

سیستم پیشنهادی رتبه‌بندی نظامی تاجیکستان به شورای امنیت ملی تاجیکستان ارسال شد.

## تاریخچهٔ درجه‌های نظامی در ایران باستان
ارتش ایران باستان از چندین گروه‌بندی قابل کنترل تحت فرماندهی یک نفر تشکیل شده بود. این گروه‌بندی‌ها مبتنی بر سیستم شمارش دهدهی بود. برای مثال در ارتش هخامنشیان کوچک‌ترین یگان از ۱۰ نفر سرباز تشکیل شده بود که به آن '''دَثه''' ( «**دهه**») می‌گفتند و فرمانده آن یک '''دثه‌پَتی''' ( «**ده‌بد**») بود. پس از آن یگان ۱۰۰ نفری بود که به آن '''ثتَه''' ( «**صده**») می‌گفتند و فرمانده آن یک '''ثته‌پتی''' ( «**صدبد**») بود. یک یگان ۱۰۰۰ نفره '''هزاره''' () نام داشت که فرمانده آن '''هزاره‌پتی''' ( **هزاربد**) خوانده می‌شد و یک یگان ۱۰٬۰۰۰ نفری '''بَیوَره''' () نامیده می‌شد که فرمانده آن یک '''بیوره‌پتی''' ( «**بیوربد**») بود. کل نیروهای مسلح هخامنشیان '''سپاده''' ( «سپاه») و فرمانده کل نیروهای مسلح '''سپاده‌پَتی''' ( «**سپاهبد**») خوانده می‌شدند.

در زمان اشکانیان نیز نیروهای مسلح **سپاذ** () و فرمانده کل نیروهای مسلح **سپاذبد** () خوانده می‌شدند. اما در سپاه اشکانیان صده‌ها «**وَست**» ()، هزاره‌ها «**درفش**» () و '''بَیوَره‌ها''' «**گُند**» () نامیده می‌شدند. فرماندهان این یگان‌ها «**وست‌سالار**» ()، «**درفش‌سالار**» () و «**[[گند سالار]]**» () نامیده می‌شدند.

در زمان ساسانیان نیز سپاه () بر پایه سیستم شمارش دهدهی گروهبندی می‌شد، فرمانده آن '''سپاهبد''' () خوانده می‌شد. دهه‌ها **رده** () و '''صده‌ها''' **تَهم** () نامیده و فرمانده آن '''تهم‌دار''' () خوانده می‌شدند. یگان‌های ۵۰۰ نفره «'''وَشت'''» () و فرمانده آن '''وشت سالار''' () نام داشته‌اند. یک یگان ۱۰۰۰ نفره '''درفش''' () نام داشت که فرمانده آن '''درفش سالار''' () خوامده می‌شد و یک یگان ۵٬۰۰۰ نفری '''گند''' () نامیده می‌شد که فرمانده آن یک '''گندسالار''' () بود.

## منابع

## جستارهای وابسته
* درجه‌های نیروهای مسلح افغانستان
* فهرست درجه‌های نظامی قدیم ایران
* درجه‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

رده:درجه‌های نظامی بر پایه کشور
رده:درجه‌های نظامی
رده:نیروهای مسلح تاجیکستان