فهرست پستانداران ایران

این فهرست وضعیت ۲۱۴ گونه پستاندار موجود در ایران را در فهرست سرخ IUCN نشان می‌دهد. دو مورد از آنها در در بحران انقراض، شش مورد در در خطر انقراض، ۱۷ مورد آسیب‌پذیر و پنج مورد در نزدیک تهدید هستند. احتمالاً ۱۱ گونه دیگر وجود دارد. برچسب‌های زیر برای برجسته کردن وضعیت هر گونه در فهرست سرخ IUCN منتشرشده توسط اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت استفاده می‌شود:

## راهنما

## راسته: [[هوچرب‌کورسانان]]
----

راستهٔ **هوچرب‌کورسانان** (EULIPOTYPHLA) به‌تازگی بر اساس رده‌بندی جدید ایجاد شده است و شامل دو راستهٔ پیشین «خارپشت‌سانان» و «حشره‌خوارسانان» است.

خانواده **خارپشتان** یک خانواده واحد به نام Erinaceidae است که شامل جوجه‌تیغی‌ها و موش‌تیغی‌ها می‌شود. جوجه‌تیغی‌ها به راحتی از روی ستون فقراتشان تشخیص داده می‌شوند. در حالی که موش‌تیغی بیشتر شبیه موش‌های بزرگ هستند.
حشره‌خوار و شکاف‌دندان‌ها شباهت زیادی به موش‌ها دارند در حالی که موش کور حفره‌های تنومندی هستند.
* خانواده: خارپشتان (hedgehogs)
** زیرخانواده: جوجه‌تیغی
*** سرده: *[[خارپشت‌های گوش‌کوتاه]]*
**** خارپشت سینه‌سفید، *E. concolor* 
*** سرده: *[[خارپشت‌های گوش‌بلند]]*
**** خارپشت گوش‌بلند، *H. auritus* 
*** سرده: *[[خارپشت‌های بیابانی]]*
**** خارپشت بیابانی، *P. aethiopicus* 
**** خارپشت ایرانی، *P. hypomelas* 
* خانواده: حشره‌خواران (shrews)
** زیرخانواده: حشره‌خوار دندان‌سفید
*** سرده: *[[حشره‌خوارهای دندان‌سفید]]*
**** حشره‌خوار خزر، *C. caspica* 
**** حشره‌خوار دندان‌سفید گملین، *C. gmelini* 
**** حشره‌خوار دورنگ، *C. leucodon* 
**** حشره‌خوار کاتینکا، *C. katinka*  presence uncertain
**** حشره‌خوار دندان سفید کوچک، *C. suaveolens* 
**** حشره‌خوار شوش، *C. susiana* 
**** حشره‌خوار صخره‌ای زارودنی، *C. zarudnyi* 
** زیرخانواده: حشره‌خوارهای دندان‌سرخ
*** Tribe: Nectogalini
**** سرده: *[[حشره‌خوارهای آبی اوراسیایی]]*
**** حشره‌خوار آبی مدیترانه، *N. anomalus*
***** حشره‌خوار آبی قفقاز، *N. schelkovnikovi* 
*** Tribe: حشره‌خوارهای دم‌دراز
**** سرده: *[[حشره‌خوارهای دم‌دراز]]*
***** حشره‌خوار کوتوله قفقازی، *S. volnuchini* 
**** سرده: *[[حشره‌خوارهای مشکین]]*
**** حشره‌خوار خانگی آسیایی، *S. murinus* introduced, presence uncertain
***** حشره‌خوار اتروسی، *S. etruscus*
* خانواده: کورموشان (moles)
** زیرخانواده: موش کورهای بر قدیم
*** Tribe: Talpini
**** سرده: *[[موش کورهای اروپایی]]*
***** موش کور پدر داوید، *T. davidiana* 
***** موش کور شام، *T. levantis*

## راسته: [[خفاش‌سانان]]
----

متمایزترین ویژگی خفاش‌ها این است که اندام‌های جلویی آنها به صورت بال توسعه یافته است و آنها را به تنها پستاندارانی تبدیل می‌کند که قادر به پرواز هستند. گونه‌های خفاش حدود ۲۰ درصد از کل پستانداران را تشکیل می‌دهند.
* خانواده: خفاش میوه‌خوار (flying foxes, Old World fruit bats)
** زیرخانواده: Pteropodinae
*** سرده: *[[Rousettus]]*
**** خفاش میوه‌خوار مصری، *R. aegyptiacus* 
* خانواده: خفاش‌ناهیدی
** زیرخانواده: Myotinae
*** سرده: *[[خفاش گوش‌موشی]]*
**** Steppe whiskered bat, *M. aurascens* 
**** خفاش انگشت‌دراز، *M. capaccinii* 
**** خفاش بششتاین، *M. bechsteini* 
**** خفاش گوش‌موشی کوچک، *M. blythii* 
**** خفاش حنایی، *M. emarginatus* 
**** خفاش سبیل‌دار، *M. mystacinus* 
**** خفاش ارس، *M. nattereri* 
**** Nepal myotis, *M. nipalensis* 
**** خفاش شائوب، *M. schaubi* 
** زیرخانواده: Vespertilioninae
*** سرده: *[[Barbastella]]*
**** خفاش گوش پهن اروپایی، *B. barbastellus* 
**** خفاش گوش‌پهن، *B. leucomelas* 
**** *[[Barbastella caspica]]*
*** سرده: *[[Otonycteris]]*
**** خفاش گوش‌پیکانی، *O. hemprichii* 
**** خفاش بیابانی آسیای میانه، *O. leucophaea* 
*** سرده: *[[Eptesicus]]*
**** *[[Eptesicus anatolicus|E. anatolicus]]* 
**** خفاش قره‌قوم، *E. bobrinskoi* 
**** خفاش زرد، *E. bottae* 
**** خفاش شمالی، *E. nilssoni* 
**** *[[Eptesicus ognevi|E. ognevi]]* 
**** *[[Eptesicus pachyomus|E. pachyomus]]* 
**** خفاش سروتین، *E. serotinus* 
**** *[[Eptesicus pachyomus]]*
*** سرده: *[[Hypsugo]]*
**** خفاش عمانی، *H. arabicus* 
**** خفاش دو رنگ، *H. savii* 
*** سرده: *[[Nyctalus]]*
**** خفاش جنگلی بزرگ، *N. lasiopterus* 
**** خفاش جنگلی کوچک، *N. leisleri* 
**** خفاش جنگلی معمولی، *N. noctula* 
*** سرده: *[[شب‌پرک‌ها]]*
**** خفاش بال‌سفید، *P. kuhlii* 
**** شب‌پرک معمولی، *P. pipistrellus* 
**** Soprano pipistrelle, *P. pygmaeus* 
*** سرده: *[[Plecotus]]*
**** خفاش گوش‌دراز قهوه‌ای، *P. auritus* 
**** خفاش گوش‌بلند، *P. austriacus* 
**** Mountain long-eared bat, *P. macrobullaris* 
**** *[[Plecotus strelkovi|P. strelkovi]]* 
*** سرده: *[[Vespertilio]]*
**** خفاش برفکی، *V. murinus* 
*** سرده: *Rhyneptesicus*
**** خفاش سند، *R. nasutus* 
* خانواده: Rhinopomatidae
** سرده: *[[Rhinopoma]]*
*** خفاش دم‌موشی کوچک، *R. hardwickei* 
*** خفاش دم‌موشی بزرگ، *R. microphyllum* 
*** خفاش دم‌موشی مسقطی، *R. muscatellum* 
* خانواده: خفاش‌های بال‌کیسه‌ای
** سرده: *[[Taphozous]]*
*** خفاش مقبره‌ای شکم‌برهنه، * T. nudiventris* 
*** خفاش مقبره ای مصری، *T. perforatus* 
* خانواده: خفاش نعل‌بینی
** زیرخانواده: خفاش نعل‌بینی
*** سرده: *[[خفاش نعل‌بینی]]*
**** خفاش نعل اسبی کوهستان، *R. blasii* 
**** خفاش نعل بینی مدیترانه ای، *R. euryale* 
**** خفاش نعل بینی بخارایی، *R. bocharicus* 
**** خفاش نعل‌اسبی بزرگ، *R. ferrumequinum* 
**** خفاش نعل‌اسبی کوچک، *R. hipposideros* 
**** خفاش نعل بینی مهلی، *R. mehelyi* 
** زیرخانواده: خفاش‌های برگ‌بینی بر قدیم
*** سرده: *[[Asellia]]*
**** خفاش بینی برگه‌ای سه دندانه، *A. tridens* 
*** سرده: *[[Triaenops]]*
**** خفاش بینی‌برگه‌ای ایرانی، *T. persicus* 
* خانواده: خفاش‌های دم‌آزاد
*** سرده: *[[Tadarida]]*
*** خفاش دم‌آزاد مصری، *T. aegyptiaca* 
*** خفاش دم‌آزاد اروپایی، *T. teniotis* 

## راسته: [[گوشت‌خوارسانان]]
----

گوشت‌خوارسانان بیش از ۲۶۰ گونه گوشتخوار وجود دارد که اکثر آنها عمدتاً از گوشت تغذیه می‌کنند. آنها شکل جمجمه و دندانه مشخصی دارند.
* زیرراسته: گربه‌سانیان
** خانواده: گربه‌ایان
*** زیرخانواده: گربه‌ایان کوچک
**** سرده: *[[ثابت‌پنجه]]*
***** یوزپلنگ، *A. jubatus*
****** یوزپلنگ آسیایی، *A. j. venaticus* 
**** سرده: *[[سیاه‌گوش]]*
***** سیاه‌گوش، *C. caracal* 
**** سرده: *[[گربه‌ها]]*
***** گربه جنگلی، *F. chaus* 
***** گربه‌وحشی آفریقایی، *F. lybica*
****** گربه‌وحشی آسیایی، *F. l. ornata*
***** گربه شنی، *F. margarita* 
****** Turkestan sand cat, *F. m. thinobia*
**** سرده: *[[وشق]]*
***** وشق اوراسیایی، *L. lynx* 
**** سرده: *[[گربه پالاس]]*
***** گربه پالاس، *O. manul* 
*** زیرخانواده: پلنگیان
**** سرده: *[[پلنگ‌مانندها]]*
***** پلنگ، *P. pardus* 
****** *[[پلنگ ایرانی]]* 
** خانواده: خدنگان (mongooses)
*** سرده: *[[خدنگ‌های آسیایی]]*
**** خدنگ کوچک هندی، *U. auropunctata* 
**** خدنگ خاکستری هندی، *U. edwardsii* 
** خانواده: کفتاران (hyaenas)
*** سرده: *[[کفتار راه‌راه]]*
**** کفتار راه‌راه، *H. hyaena* 
* زیرراسته: سگ‌سانیان
** خانواده: سگان
*** سرده: *[[سگ (سرده)]]*
**** شغال زرد، *C. aureus* 
***** Persian jackal, *C. a. aureus*
**** گرگ، *C. lupus* 
***** Steppe wolf, *C. l. campestris*
***** گرگ هندی، *C. l. pallipes*
*** سرده: *[[روباه‌ها (سرده)]]*
**** شاه‌روباه، *V. cana* 
**** روباه ترکمنی، *V. corsac* 
**** روباه شنی، *V. rueppellii* 
**** روباه سرخ، *V. vulpes* 
** خانواده: خرسان (bears)
*** سرده: *[[خرس (سرده)]]*
**** خرس قهوه‌ای، *U. arctos* 
**** خرس ماه، *U. thibetanus* 
** خانواده: راسویان (mustelids)
*** سرده: *[[شنگ‌ها (سرده)]]*
**** شنگ (جانور), *L. lutra* 
*** سرده: *[[سمور]]*
**** سمور سنگی، *M. foina* 
**** سمور جنگلی، *M. martes* 
*** سرده: *[[رودک (سرده)]]*
**** Caucasian badger, *M. canescens* 
*** سرده: *[[Mellivora]]*
**** گورکن عسل‌خوار، *M. capensis* 
*** سرده: *[[راسو]]*
**** راسوی کوچک، *M. nivalis* 
*** سرده: *[[Vormela]]*
**** زرده‌بر، *V. peregusna* 
** خانواده: فک بی‌گوش (earless seals)
*** سرده: *[[فک‌های خزرقطبی]]*
**** فک خزری، *P. caspica* 

## راسته: [[آب‌بازسانان]]
----

راسته آب‌بازسانان شامل نهنگ‌ها، دلفین‌ها و گرازماهی است. آنها پستاندارانی هستند که به‌طور کامل با آبزیان سازگاری دارند، بدنی تقریباً بدون موی دوکی شکل، محافظت شده توسط لایه ضخیم، و اندام‌های جلویی و دم آن‌ها برای ایجاد نیروی محرکه در زیر آب اصلاح شده‌اند.
بیش از ۱۴ گونه در منطقه انحصاری اقتصادی ایران ثبت شده است.
* زیرشاخه: آب‌بازسانان بی‌دندان
** خانواده: بزرگ‌باله‌ایان
*** زیرخانواده: بزرگ‌باله‌ایان
**** سرده: *[[تیغ‌باله‌ها]]*
***** نهنگ سئی، *B. borealis* 
***** نهنگ براید، *B. edeni* 
***** نهنگ آبی، *B. musculus* 
***** نهنگ اومورا، *B. omurai* 
***** نهنگ تیغ‌باله، *B. physalus* 
***** نهنگ نیزه‌ای معمولی، *B. acutorostrata*
**** سرده: *[[نهنگ خلبان]]
***** [[نهنگ خلبان باله‌کوتاه]]، *G. macrorhynchus*
**** سرده: *Kogia*
***** [[نهنگ عنبر کوتوله]]، *K. Sima*
**** سرده: *قاتل‌ها (سرده)*
***** [[نهنگ قاتل]]، *O. Orca*
**** سرده: *Physeter*
***** [[نهنگ عنبر]]، *P. macrocephalus*
**** سرده: *نهنگ غازمنقار*
***** [[نهنگ غازمنقار]]، *Z. cavirostris*
*** زیرخانواده: [[نهنگ گوژپشت]]
**** سرده: *نهنگ گوژپشت*
***** [[نهنگ گوژپشت]]، *Megaptera novaeangliae* CR (Arabian Sea population)
* زیرشاخه: [[آب‌بازسانان دندان‌دار]]
** Superfamily: [[Platanistoidea]]
*** خانواده: [[گرازماهی]]
**** سرده: *Neophocaena*
***** [[Finless porpoise]], *Neophocaena phocaenoides* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
*** خانواده: [[دلفینیان]] (marine dolphins)
**** سرده: *دلفین گوژپشت*
***** [[دلفین سفید چینی]]، *Sousa chinensis* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *دلفین سخت‌دندان*
***** [[دلفین سخت‌دندان]]، *Steno bredanensis* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *دلفین پوزه‌بطری معمولی*
***** [[دلفین پوزه‌بطری معمولی]]، *Tursiops aduncus* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *لاغردلفین‌ها*
***** [[دلفین فرفره]]، *Stenella longirostris* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *دلفین معمولی*
***** [[دلفین معمولی]]، *Delphinus capensis* DD
**** سرده: *دلفین فریزر*
***** [[دلفین فریزر]]، *Lagenodelphis hosei* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *دلفین یونس*
***** [[دلفین یونس]]، *Grampus griseus* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *نهنگ قاتل کوتوله*
***** [[نهنگ قاتل کوتوله]]، *Feresa attenuata* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *نهنگ کله‌خربزه‌ای*
***** [[نهنگ کله‌خربزه‌ای]]، *Peponocephala electra* <span style="color:#cccccc;">DD</span>
**** سرده: *Pseudorca*
***** [[نهنگ دندان‌کلفت]]، *Pseudorca crassidens* <span style="color:#cccccc;">DD</span>

== راسته: [[گاودریایی‌سانان]] ==
----

گاودریایی‌سانان راسته ای از پستانداران کاملاً آبزی و گیاهخوار است که در رودخانه‌ها، مصب‌ها، آب‌های دریایی ساحلی، باتلاق‌ها و تالاب‌های دریایی زندگی می‌کنند. هر چهار گونه در معرض خطر انقراض هستند.
* خانواده: [[دریافیلان]]
** سرده: *فیل دریایی*
*** [[فیل دریایی]]، *D. dugon* وضعیت نامشخصی  دارد.

== راسته: [[تک‌سم‌سانان]] ==
----
تک‌سم‌سانان از خانواده پستانداران هستند. آنها معمولاً بزرگ تا خیلی بزرگ هستند و شکم نسبتاً ساده و انگشت میانی بزرگی دارند.
* خانواده: [[اسبان]] (horses etc.)
** سرده: *اسب‌ها*
*** [[گورخر آسیایی]]، *E. hemionus* 
**** [[خر وحشی سوری]]، *E. h. hemippus* 
**** [[خر وحشی هندی]]، *E. h. khur* 
**** [[گورخر ایرانی]]، *E. h. onager* 

== راسته: [[جفت‌سم‌سانان]] ==
----


جفت‌سم‌سانان از خانواده [[سم‌داران]] هستند که وزن آن‌ها به‌طور مساوی توسط انگشتان سوم و چهارم تحمل می‌شود، نه بیشتر یا تماماً توسط انگشت سوم مانند [[تک‌سم‌سانان]]. حدود ۲۲۰ گونه جفت‌سم‌سانان وجود دارد، از جمله بسیاری از آنها که اهمیت اقتصادی زیادی برای انسان دارند.
* خانواده: [[گاوان]] (cattle, antelope, buffalo, sheep, goats)
** زیرخانواده: [[شاخ‌درازیان]]
*** سرده: *آهو*
**** [[جبیر]]، *G. bennettii* 
**** [[غزال ایرانی]]، *G. subgutturosa* 
** زیرخانواده: [[بزیان]]
*** سرده: *بز کوهی (سرده)*
**** [[کل و بز]]، *C. aegagrus* 
***** [[پازن]]، *C. a. aegagrus*
*** سرده: *قوچ‌ومیش*
**** [[Mouflon]], *O. gmelini* 
***** [[Armenian mouflon]], *O. g. gmelini*
**** [[گوسفند وحشی اوریال]]، *O. vignei* 
* خانواده: [[گوزنان]] (deer)
** زیرخانواده: [[گوزنیان جهان قدیم]]
*** سرده: *گوزن‌ها*
**** [[مرال]]، *C. elaphus* 
*** سرده: *گوزن زرد اروپایی*
**** [[گوزن زرد ایرانی]]، *D. mesopotamica* 
** زیرخانواده: [[گوزنیان جهان جدید]]
*** سرده: *شوکا (سرده)
**** شوکا، *C. capreolus* 
* خانواده: گرازان (pigs)
** زیرخانواده: خوکیان
*** سرده: *[[خوک]]*
**** گراز، *S. scrofa* 

## راسته: [[جونده‌سانان]]
----

جوندگان با بیش از ۴۰ درصد از گونه‌های پستانداران، بزرگ‌ترین راسته پستانداران را تشکیل می‌دهند. آنها دو دندان پیش در فک بالا و پایین دارند که به‌طور مداوم رشد می‌کنند و باید با جویدن کوتاه نگه داشته شوند.
* زیرشاخه: تشی‌ریختان
** خانواده: تشی‌های جهان قدیم
*** سرده: *[[تشی]]*
**** تشی هندی، *H. indica* 
* زیرشاخه: سنجاب‌آروارگیان
** خانواده: سنجاب (squirrels)
*** زیرخانواده: سنجابیان
**** تبار: Sciurini
***** سرده: *[[سنجاب (سرده)]]*
****** سنجاب ایرانی، *S. anomalus* LC
*** زیرخانواده: زیباسنجابیان
**** سرده: *[[سنجاب نخلی]]*
***** سنجاب بلوچی، *Funambulus pennantii* LC
*** زیرخانواده: خشکی‌سنجابیان
**** تبار: خشکی‌سنجاب‌ها
***** سرده: *[[سنجاب زمینی پنجه‌دراز]]*
****** سنجاب زمینی پنجه‌دراز، *Spermophilopsis leptodactylus* LC
**** تبار: سنجاب زمینی
***** سرده: *[[دانه‌دوست‌ها]]*
****** سنجاب زمینی زرد، *S. fulvus* LC
****** سنجاب زمینی پیراحمد، *S. xanthoprymnus* NT
** خانواده: موش زمستان‌خواب (dormice)
*** زیرخانواده: Leithiinae
**** سرده: *[[Dryomys]]*
***** موش زمستان‌خواب درختی، *Dryomys nitedula* LC
**** سرده: *[[زمستان‌خواب‌های دم‌موشی]]*
***** سنجابک دم‌موشی، *Myomimus personatus* DD
***** سنجابک دم‌موشی ایرانی، *Myomimus setzeri* DD
*** زیرخانواده: Glirinae
**** سرده: *[[Edible dormouse|Glis]]*
***** Iranian edible dormouse, *Glis persicus* NE
** خانواده: موش دوپا (jerboas)
*** زیرخانواده: Allactaginae
**** سرده: *[[موش‌های دوپای بیابانی]]*
***** دوپای کوچک، *Allactaga elater* LC
***** دوپای فرات، *Allactaga euphratica* LC
***** موش دوپای ایرانی، *Allactaga firouzi* DD
***** دوپای بلوچی، *Allactaga hotsoni* LC
***** دوپای ویلیام، *Allactaga williamsi* LC
***** Tousi jerboa, *Allactaga toussi*
**** سرده: *[[Pygeretmus]]*
***** خرگوشک (جانور), *Pygeretmus pumilio* LC
*** زیرخانواده: Dipodinae
**** سرده: *[[Dipus]]*
***** دوپای خراسانی، *Dipus sagitta* LC
**** سرده: *[[پامسواکی]]*
***** پامسواکی بلانفورد، *Jaculus blanfordi* LC
***** پامسواکی مصری کوچک، *Jaculus jaculus* LC
***** Thaler three-toed jerboa, *Jaculus thaleri*
** خانواده: Spalacidae
*** سرده: *[[Spalax]]*
**** Lesser mole rat, *Spalax leucodon* LC
** خانواده: هامستر دم‌دراز
*** سرده: *[[هامستر دم‌دراز]]*
**** همستر دم‌دراز زاگرسی، *Calomyscus bailwardi* LC
**** Afghan mouse-like hamster, *Calomyscus mystax* LC
**** هامستر دم‌دراز ایرانی، *Calomyscus urartensis* LC
**** Goodwin's mouse-like hamster, *Calomyscus elburzensis* LC
**** همستر دم‌دراز فشمی، *Calomyscus grandis*
** خانواده: همسترهای دم‌کوتاه
*** زیرخانواده: همستر
**** سرده: *[[Cricetulus]]*
***** هامستر خاکستری، *Cricetulus migratorius* LC
**** سرده: *[[Mesocricetus]]*
***** همستر ترکی، *Mesocricetus brandti* LC
***** همستر طلائی، *Mesocricetus auratus* LC
*** زیرخانواده: ولیان (جانور)
**** سرده: *[[ول‌های آب‌دوست]]*
***** موش آبی اروپایی، *A. amphibius* 
**** سرده: *[[بلانفوردموش‌ها]]*
***** ول افغانی، *Blanfordimys afghanus* LC
**** سرده: *[[Chionomys]]*
***** موش برفی، *Chionomys nivalis*
**** سرده: *[[Ellobius]]*
***** ول حفار ترکمنی، *Ellobius talpinus* LC
***** ول حفار افغانی، *Ellobius fuscocapillus* LC
***** ول حفار کردی، *Ellobius lutescens* LC
**** سرده: *[[Microtus]]*
***** ول گونتر، *Microtus guentheri* LC
***** ول ایرانی، *Microtus irani* LC
***** Baluchistan vole, *Microtus kermanensis* EN
***** ول معمولی، *Microtus obscurus* LC
***** موش مغان، *Microtus socialis* LC
***** Transcaspian vole, *Microtus transcaspicus* LC
***** European pine vole, *Microtus subterraneus* LC
***** ول معمولی، *Microtus arvalis* LC
***** ول میجر، *Microtus majori* LC
***** ول جنوبی، *Microtus levis*
***** ول قزوینی، *Microtus qazvinensis*
***** ول پارادوکس، *Microtus paradoxus*
***** ول علفزار، *Microtus schelkovnikovi*
***** Daghestan pine vole, *Microtus daghestanicus*
** خانواده: موشان (mice, rats, voles, gerbils, hamsters, etc.)
*** زیرخانواده: Deomyinae
**** سرده: *[[موش خارپشت]]*
***** موش خاردار معمولی، *Acomys cahirinus* LC
***** موش خاردار شرقی، *Acomys dimidiatus*
*** زیرخانواده: جربیل
**** سرده: *[[Gerbillus]]*
***** جربیل کرمانی، *Gerbillus aquilus* LC
***** جربیل پا سفید، *Gerbillus cheesmani* LC
***** جربیل بین‌النهرین، *Gerbillus mesopotamiae* LC
***** جربیل بلوچی، *Gerbillus nanus* LC
***** جربیل کوتوله، *Gerbillus henleyi*
**** سرده: *[[Meriones (rodent)|Meriones]]*
***** جرد ناخن‌زرد، *Meriones crassus* LC
***** جرد هندی، *Meriones hurrianae* LC
***** جرد لیبی، *Meriones libycus* LC
***** جرد نیم‌روز، *Meriones meridianus* LC
***** جرد ایرانی، *Meriones persicus* LC
***** جرد تریسترم، *Meriones tristrami* LC
***** جرد آذری، *Meriones vinogradovi* LC
***** جرد زارودنی، *Meriones zarudnyi* EN
***** Dahl's jird, *Meriones dahli*
**** سرده: *[[جرد بزرگ]]*
***** جرد بزرگ، *Rhombomys opimus* LC
**** سرده: *[[جربیل هندی]]*
***** جربیل هندی، *Tatera indica* LC
*** زیرخانواده: نیاموشان
**** سرده: *[[Apodemus]]*
***** موش گردن‌زرد، *Apodemus arianus* LC
***** موش صحرایی شیرازی، *Apodemus fulvipectus* LC
***** Broad-toothed field mouse, *Apodemus mystacinus* LC
***** Black Sea field mouse, *Apodemus ponticus* LC
***** Ward's field mouse, *Apodemus wardi* LC
***** Hyrcanian field mouse, *Apodemus hyrcanicus*
***** موش گردن‌زرد، *Apodemus flavicollis*
***** موش صحرایی آرال، *Apodemus uralensis*
***** موش صحرایی شیرازی، *Apodemus witherbyi*
***** *[[Apodemus avicennicus]]*
**** سرده: *[[Golunda]]*
***** موش بوته‌زار هندی، *Golunda ellioti* LC
**** سرده: *[[موش (سرده)]]*
***** موش مقدونیه، *Mus macedonicus* 
***** موش خانگی، *M. musculus* 
**** سرده: *[[Nesokia]]*
***** موش ورامین، *Nesokia indica* LC
**** سرده: *[[موش صحرایی]]*
***** موش صحرایی قهوه‌ای، *R. norvegicus*  introduced
***** موش صحرایی سیاه، *R. rattus*  introduced
***** موش هیمالیایی، *R. turkestanicus* LC
** خانواده: نوتریایان! موش بیور
**** سرده: *[[Myocastor]]*
***** موش بیور، *Myocastor coypus*

## راسته: [[خرگوش‌سانان]]
----

خرگوش‌سانان یا لاگومورف‌ها شامل خانواده‌های خرگوشان و خرگوش بی‌دم هستند. اگرچه آنها می‌توانند شبیه جوندگان باشند، و تا اوایل قرن بیستم به عنوان یک ابرخانواده در آن نظم طبقه‌بندی می‌شدند، اما از آن زمان به بعد به عنوان یک راسته جداگانه در نظر گرفته شدند. آنها در تعدادی از ویژگی‌های فیزیکی با جوندگان متفاوت هستند، مانند داشتن چهار دندان در فک بالا به جای دو دندان.
* خانواده: خرگوشان Leporidae
** سرده: *[[خرگوش صحرایی]]*
*** خرگوش صحرایی قهوه‌ای، *L. capensis* 
*** خرگوش صحرایی اروپایی، *L. europaeus* 
*** خرگوش صحرایی شرقی، *L. tolai* 
* خانواده: خرگوش‌موشان Ochotonidae
** سرده: *[[خرگوش بی‌دم]]*
*** خرگوش بی‌دم افغانی، *O. rufescens* 

## گونه‌های منقرض‌شده
* نیاگاو (تاریخ انقراض نامعلوم) در گذشته در بخش‌هایی از فلات ایران زیست می‌کرده‌است.
* فیل سوری تا پیش از انقراض در دوران باستان، در جنوب ایران یافت می‌شده‌است.
* موس قفقازی تا حدود ۲۵۰ سال پیش در شمال و غرب ایران زیست داشت و پس از گاومیش کوهان‌دار اروپایی، بزرگ‌ترین پستاندار خشکی‌زی ایران محسوب می‌شد.e
* گاومیش کوهان‌دار اروپایی تا حدود ۳۰۰ سال پیش در شمال و غرب ایران وجود داشت و بزرگ‌ترین پستاندار خشکی‌زی ایران به‌شمار می‌رفت.
* غرم تا حدود ۱۰۰ سال پیش در کوهستان‌های شمال و غرب ایران یافت می‌شد.
* شیر ایرانی فقط در استان‌های خوزستان و فارس ایران ثبت شده‌است. آخرین مشاهدهٔ ثبت‌شده در سال ۱۹۵۷ در درهٔ رودخانهٔ دز رخ داد.
* ببر مازندران تا پیش از سال ۱۹۶۰ در نواحی شمالی اطراف دریای خزر و در مناطقی از قفقاز جنوبی و ترکستان شوروی وجود داشت. آخرین ببر ایران در سال ۱۹۵۸ در پارک ملی گلستان مشاهده شد.
* سگ آبی اوراسیایی (*ببرَگ*) در گذشته در رودخانه‌های شمال و غرب ایران زیست می‌کرده اما به دلیل شکار و تخریب زیستگاه، منقرض شده‌است.
* شتر دوکوهانه وحشی تا حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ سال پیش در شمال و شمال‌شرق ایران، به‌ویژه در نواحی خراسان بزرگ و حاشیه کویر قره‌قوم، حضور داشته‌است. از این گونه هم در مسیرهای تجاری جاده ابریشم استفاده می‌شد و هم گله‌های نیمه‌وحشی آن در بیابان‌های مرزی مشاهده می‌گردید.

## جستارهای وابسته

* حیات وحش ایران
* فهرست پرندگان ایران
* فهرست خزندگان ایران
* فهرست دوزیستان ایران
* فهرست درختان ایران
* فهرست پروانه‌های ایران
* فهرست شب‌پره‌های ایران (List of moths of Iran)
* فهرست نرم‌تنان غیردریایی ایران (List of non-marine molluscs of Iran)

## منابع

## پیوند به بیرون
*Current status of rodents of Iran (in Persian)

رده:پستانداران جنوب غرب آسیا
رده:زیاگان ایران
رده:فهرست‌های زیاگان ایران