جنگ داخلی ایتالیا

**جنگ داخلی ایتالیا** (به ایتالیایی: *Guerra civile italiana*) به درگیری‌های مسلحانه بین مقاومت ایتالیا (به همراه ارتش هم‌رزم ایتالیا) علیه فاشیست‌های ایتالیایی و نیروهای آلمان نازی اطلاق می‌شود که از ۸ سپتامبر ۱۹۴۳ تا ۲ مه ۱۹۴۵ به طول انجامید. این جنگ همزمان با لشکرکشی متفقین در ایتالیا رخ داد و به عنوان «جنگ آزادی‌بخش» (*Guerra di liberazione*) نیز شناخته می‌شود.

این درگیری‌ها با سقوط رژیم فاشیستی بنیتو موسولینی و امضای پیمان متارکه با متفقین آغاز شد و با آزادسازی کامل ایتالیا، فروپاشی نهایی فاشیسم و اعدام موسولینی به پایان رسید. این جنگ، رویداد بنیادین در شکل‌گیری هویت ملی و تأسیس جمهوری ایتالیا پس از جنگ جهانی دوم بود.

## زمینه تاریخی
در ژوئیه ۱۹۴۳، پس از شکست‌های پیاپی ارتش ایتالیا در جنگ جهانی دوم و با پیاده شدن نیروهای متفقین در سیسیل، شورای بزرگ فاشیسم به موسولینی رأی عدم اعتماد داد و ویکتور امانوئل سوم، پادشاه ایتالیا، او را برکنار و زندانی کرد. دولت جدید به رهبری مارشال پیترو بادولیو مذاکرات محرمانه‌ای را با متفقین آغاز کرد.

در ۸ سپتامبر ۱۹۴۳، پیمان متارکه کاسیبیله به طور علنی اعلام شد. این اعلان، ایتالیا را به هرج و مرج کشاند. پادشاه و دولت بادولیو از رم گریختند و ارتش ایتالیا بدون دستورالعمل مشخص، از هم پاشید. در واکنش، آلمان نازی بلافاصله عملیات آکسه را برای اشغال مناطق شمالی و مرکزی ایتالیا آغاز کرد. همزمان، کماندوهای آلمانی موسولینی را در عملیات بلوط آزاد کرده و او را در رأس یک دولت دست‌نشانده به نام جمهوری اجتماعی ایتالیا (معروف به جمهوری سالو) در شمال ایتالیا قرار دادند. این رویدادها، ایتالیا را عملاً به دو بخش تقسیم کرد و زمینه را برای جنگ داخلی فراهم نمود.

## طرفین درگیر

### مقاومت ایتالیا (Resistenza)
نیروهای ضد فاشیست که به «پارتیزان‌ها» شهرت داشتند، از طیف‌های مختلف سیاسی تشکیل شده بودند. این گروه‌ها تحت یک سازمان چتر به نام **کمیته آزادی‌بخش ملی** (*Comitato di Liberazione Nazionale* یا CLN) متحد شدند که شامل:
* بریگادهای گاریبالدی (کمونیست‌ها)
* بریگادهای ماتئوتی (سوسیالیست‌ها)
* بریگادهای عدالت و آزادی (لیبرال سوسیالیست‌ها)
* گروه‌های کاتولیک و سلطنت‌طلب

این نیروها توسط ارتش هم‌رزم ایتالیا (بخشی از ارتش سلطنتی که به متفقین پیوسته بود) و نیروهای متفقین پشتیبانی می‌شدند.

### جمهوری اجتماعی ایتالیا (RSI)
این دولت دست‌نشانده که در شمال ایتالیا مستقر بود، به رهبری موسولینی اداره می‌شد. جمهوری سالو در عمل چیزی بیش از یک ابزار برای کنترل آلمان بر شمال ایتالیا نبود و وظیفه اصلی آن، سرکوب جنبش مقاومت و تأمین نیروی انسانی و منابع برای ماشین جنگی آلمان بود. ارتش این جمهوری در کنار نیروهای ورماخت و اس‌اس آلمان می‌جنگید.

## روند جنگ
جنگ داخلی ایتالیا عمدتاً به صورت یک جنگ چریکی بی‌رحمانه جریان داشت. پارتیزان‌ها در مناطق کوهستانی و روستایی مستقر می‌شدند و به خطوط تدارکاتی، کاروان‌های نظامی و مقامات فاشیست حمله می‌کردند. در مقابل، نیروهای آلمانی و فاشیست‌های ایتالیایی سیاست «زمین سوخته» و انتقام‌گیری وحشیانه را در پیش گرفتند.

این انتقام‌جویی‌ها اغلب به شکل کشتار غیرنظامیان در روستاهایی که به پناه دادن به پارتیزان‌ها متهم می‌شدند، صورت می‌گرفت. کشتارهای معروفی مانند **کشتار فوسه آردئاتینه** در رم و **کشتار مارتزابوتو** نمونه‌هایی از این جنایات جنگی هستند.

در بهار ۱۹۴۵، همزمان با آخرین حمله بزرگ متفقین در شمال ایتالیا، کمیته آزادی‌بخش ملی فرمان قیام عمومی را صادر کرد. پارتیزان‌ها به مراکز شهرهای بزرگ حمله کرده و بسیاری از آنها را پیش از رسیدن نیروهای متفقین آزاد کردند.

## پایان جنگ و اعدام موسولینی
در ۲۷ آوریل ۱۹۴۵، بنیتو موسولینی به همراه معشوقه‌اش، کلارا پتاچی، در حالی که تلاش می‌کرد با لباس مبدل به سوئیس بگریزد، توسط گروهی از پارتیزان‌های کمونیست در نزدیکی دریاچه کومو دستگیر شد. روز بعد، در ۲۸ آوریل، هر دوی آنها به سرعت اعدام شدند. اجساد آنها و دیگر رهبران فاشیست به میلان منتقل و در پیازاله لورتو به صورت وارونه آویزان شد تا در معرض دید عموم قرار گیرد.

در ۲ مه ۱۹۴۵، تمام نیروهای آلمانی و فاشیست باقی‌مانده در ایتالیا تسلیم شدند و جنگ در این کشور رسماً به پایان رسید.

## میراث
جنگ داخلی ایتالیا یکی از خونین‌ترین دوره‌های تاریخ این کشور بود و زخمی عمیق بر حافظه ملی آن باقی گذاشت. این جنگ به عنوان مبارزه برای رهایی از استبداد و اشغال خارجی، به اسطوره بنیان‌گذار جمهوری ایتالیا تبدیل شد. روز **۲۵ آوریل**، سالگرد قیام عمومی پارتیزان‌ها در سال ۱۹۴۵، به عنوان روز آزادیبخش (*Festa della Liberazione*) تعطیل ملی و مهم‌ترین جشن ملی در ایتالیاست.

## جستارهای وابسته
* مقاومت ایتالیا
* بنیتو موسولینی
* جمهوری اجتماعی ایتالیا
*

## منابع

;کتاب‌ها
* Beevor, Antony (2007). *The Second World War*. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0297844976.
* Clark, Martin (2008). *Modern Italy: 1871 to the Present*. Pearson. ISBN 978-1405823524.
رده:ایتالیا در ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:ایتالیا در ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:ایتالیا در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:جنگ‌های داخلی دولت‌ها و مردم اروپا
رده:جنگ‌های داخلی سده ۲۰ (میلادی)
رده:کارزار ایتالیا
رده:ایتالیا در جنگ جهانی دوم
رده:بنیتو موسولینی