گیرنده ۳ سروتونین

**گیرنده ۳ سروتونین** () متعلق به اَبَرخانوادهٔ گیرنده‌های حلقه-سیستئینی از کانال‌های یونی دریچه-لیگاندی (LGICs) بوده و در نتیجه، از لحاظ ساختمانی و عملکردی با دیگر انواع گیرنده‌های سروتونین که گیرنده جفت‌شونده با پروتئین جی هستند، متفاوت هستند. این کانال‌های یونی، کانال‌های انتخابی برای کاتیون بوده و موجب دیپولاریزاسیون و پیام‌های تحریکی در دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عصبی پیرامونی می‌گردند.
[بندانگشتی|چپ|250px|'''شکل ۲: زیرواحدها به صورت یک پَناتامر در کنار هم قرار می‌گیرند (راست) و هر زیرواحد، چهار [دومین پروتئین|دومِـینِ تراغشایی دارد. (چپ)**]]
همچون سایر انواع کانال‌های دریچه‌دار، گیرنده ۳ سروتونین از پنج زیرواحد تشکیل شده که با هم، یک مجرای مرکزی ایجاد می‌کنند (شکل ۲) و نسبت به یون‌های [[سدیم]]، [[پتاسیم]] و [[کلسیم]] نفوذپذیر است. اتصالِ [[پیام‌رسان عصبی]] «[[سروتونین]]» به «گیرنده ۳ سروتونین»، دریچه‌های این کانال یونی را باز کرده و موجب پاسخ‌های تحریکی در رشته‌های عصبی می‌گردد. این جریان الکتریکیِ تحریک‌کنندهٔ حساسیت‌زدایِ روبه‌داخل، توسط یون‌های [[سدیم]] و [[پتاسیم]] انجام می‌شود. گیرنده ۳ سروتونین نفوذپذیری اندک و قابل اغماضی نیز به [[آنیون]]‌ها دارند.

ژن کُدکنندهٔ گیرنده ۳ سروتونین بر روی بازوی بلند [[کروموزوم ۱۱ (انسان)|کروموزوم ۱۱]] قرار دارد. این ژن با ژنِ موش که ۹ [[اگزون]] و حدود ۱۳ [[جفت‌باز]] درازا دارد، مشابه است. ۴ تا از [[اینترون]]‌های آن دقیقاً در همان جایگاهی قرار دارد که اینترون‌های ژن [[CHRNA7|گیرندهٔ استیل‌کولین آلفا ۷]] در آن واقع شده و این موضوع تشابه تکاملی این دو را نشان می‌دهد. گیرنده ۳ سروتونین انواع مختلفی به شرح زیر دارد که هر یک توسط ژن‌های مخصوص‌به‌خود، کُدگذاری می‌شوند:
* 
* 
* 
* 
* 

نقش [[پاتوفیزیولوژی|پاتوفیزیولوژیک]] این زیرگروه‌ها هنوز به‌طور کامل مشخص نشده‌است.

== ژن و توزیع بافتی ==
[[بیان ژن]]‌های ،  و  بیشتر در سیستم‌های غیرعصبی و به‌ویژه در [[لوله گوارش]] مشاهده شده‌است. به‌عنوان مثال در انسان، میزان [[آران‌ای پیام‌رسان]]  و  در [[دوازدهه]] و [[معده]] بیشتر از  و  است.

در بیمارانی که [[شیمی‌درمانی]] می‌شوند، [[چندریختی (زیست‌شناسی)|چندریختی]]  ممکن است تعیین‌کنندهٔ اثربخشی موفقیت‌آمیز داروهای ضد تهوع و استفراغ باشد. در نتیجه [[گیرنده ۳ بی سروتونین|گیرندهٔ ]] می‌توان یک [[نشانگر زیستی]] برای پیش‌بینی اثربخشی داروهای ضد تهوع باشد.

گیرنده ۳ سروتونین در [[دستگاه عصبی مرکزی]] و [[دستگاه عصبی پیرامونی]] [[بیان ژن|بیان]] می‌شود و برخی فرایندهای فیزیولوژیک را واسطه‌گری می‌کنند. در مقیاس‌های سلولی، ثابت گردیده که گیرنده ۳ سروتونین پس‌سیناپسی، سبب انتقال پیام‌های تحریکی عصبی در رشته‌های عصبی [[نوقشر]]، [[آمیگدال]]، [[هیپوکامپ]] در موش‌های صحرایی و همچنین قشر بینایی مغز در [[راسوی اهلی]] می‌گردد. گیرنده ۳ سروتونین در پایانه‌های پیش‌سیناپسی رشته‌های عصبی هم یافت می‌شود و شواهدی برای نقش آنها در تنظیم رهاسازی [[پیام‌رسان عصبی|پیام‌رسان‌های عصبی]] (نوروترانسمیترها) به‌دست آمده اما این شواهد چندان مستحکم و قابل نتیجه‌گیری نیست.

[[پرونده:Structure_of_the_5HT3_gene_in_mouse.png|بندانگشتی|وسط|630 px| **شکل ۳. ساختار ژن سازندهٔ گیرندهٔ ۳ سروتونین در موش صحرایی** که تطابق ۹ [[اگزون]] آنرا (E1 تا E9)، با اگزون‌های [[دی‌ان‌ای مکمل|cDNA]] در شکل زیر نشان می‌دهد. ریشه‌های  از اگزون‌های ۲، ۶ و ۹ دارای جایگاه‌های «برش دگرسان» هستند برگرفته با اندکی تغییر از یوئتز و همکاران (۱۹۹۴).]]

[[پرونده:CDNA structure of the mouse 5HT3 receptor protein.png|بندانگشتی|وسط|1000 px|**شکل ۴. توالیِ cDNA از گیرندهٔ ۳ سروتونین موش'''. این cDNA یک  ۱۲۲ نوکلئوتیدی و یک  حدوداً ۵۱۰ نوکلئوتیدی را می‌سازد. جعبه‌های شماره‌گذاری‌شدهٔ بالا، نشان‌دهندهٔ اگزون‌ها، و شماره‌های زیر آن، نشان‌دهندهٔ طول آنهاست. به عنوان مثال اگزون اول، ۲۲ اسید آمینه را کُدگذاری می‌کند؛ به‌علاوه آنکه یک نوکلئوتید متعلق به split codon است که ۲ نوکلئوتید دیگرش توسط اگزون بعدی کُدگذاری می‌شود. M1-4 نشان‌دهندهٔ ساختارهای حلزونی تراغشایی و C-C نشان‌دهندهٔ ساختار حلقه-سیستئینی است. برگرفته با اندکی تغییر از یوئتز و همکاران (۱۹۹۴)]]

## عملکرد
با تحریک این گیرنده‌ها توسط یک آگونیست، اثرات زیر پدیدار می‌گردد:
* در دستگاه عصبی مرکزی: تحریک مرکز تهوع و استفراغ در ساقه مغز، اضطراب، احتمال تشنج، تشدید درک درد
* در دستگاه عصبی پیرامونی: تحریک رشته‌های عصبی (در دستگاه عصبی خودگردان و رشته‌های عصبی ادراک درد)، بالا آوردن

## آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌ها
### برخی [[آگونیست]]‌ها
* اتانول
* ایبوگین
* وارنیکلین
* وای‌ام-۳۱۶۳۶

### برخی [[آنتاگونیست گیرنده|آنتاگونیست‌ها]]
* داروهای ضد تهوع:
** ای‌اس-۸۱۱۲
** گرانیسترون
** اُندانسترون
** تروپیسترون
* تحریک‌کننده‌های تحرک لولهٔ گوارش
** آلوسترون
** متوکلوپرامید
* داروهای ضدافسردگی
** میانسرین
** میرتازاپین
* داروهای ضدروان‌پریشی
** کلوزاپین
** الانزاپین
** کوئتیاپین
* داروهای ضد مالاریا
** کینین
** کلروکین
** مفلوکین
* سایر موارد
** لاموتریژین (جهت درمان صرع و اختلال دوقطبی)
** ممانتین (داروی بیماری آلزایمر)
** جوهر نعنا
** توژون

### تقویت‌کننده‌های آلوستریک
مواد زیر آگونیست نیستند اما میل ترکیبی به گیرنده یا اثربخشی نهایی گیرنده در ترکیب به یک آگونیست را تقویت می‌کنند:
* مشتقات ایندول
** ۵-کلروایندول
* هوش‌برهای آلی کوچک
** اتانول
** کلروفرم
** هالوتان
** ایزوفلوران

## جستارهای وابسته
* گیرنده ۱ سروتونین
* گیرنده ۲ سروتونین
* گیرنده ۴ سروتونین
* گیرنده ۵ آ سروتونین
* گیرنده ۶ سروتونین
* گیرنده ۷ سروتونین

## اکتشاف
شناسایی گیرنده‌های ۳ سروتونین به سبب فقدان ابزارهای داروشناختی خاص، تا سال ۱۹۸۶ میسر نشد. پس از آن و با کشف این حقیقت که این گیرنده‌ها، نقش مهمی در تهوع و بالا آوردنِ ناشی پرتودرمانی و شیمی‌درمانی ایفا می‌کنند، شرکت‌های داروسازی به ساخت آنتاگونیست‌های گیرنده ۳ سروتونین علاقه‌مند شدند و در نتیجه با انجام پژوهش‌های فراوان، زیرگروه‌های این گیرنده به سرعت در سلول‌ها و بافتهای گوناگون کشف شدند.

## منابع

* 

رده:کانال‌های یونی
رده:گیرنده‌های سروتونین