جیمز رتری

**جیمز رَترِی**  (۱۸۱۸–۲۴ اکتبر ۱۸۵۴) سرباز و هنرمند، متولد داونتری در نورث‌همپتون‌شر، انگلستان بود، که در دورندا، بخش رانچی، ناگپور، هند درگذشت. وی در زمان ساخت طرح‌های مشهور خود ستوان دوم در لشکر دوم ارتش بنگال بود و در افغانستان خدمت می‌کرد.

## اوایل زندگی
پدر جیمز چارلز رتری م.د. (۱۷۷۹–۱۸۳۵) پزشک نورث‌همپتون‌شر و مادرش ماریان فریمن (۱۷۸۸–۱۸۶۶) بود.

## تحصیلات
او تسلط خوبی به زبان فارسی داشت و می‌توانست مستقیماً با مردم محلی صحبت کند.

## وظیفه
رتری کار خود را به عنوان سرباز آغاز کرد. وی به عنوان ستوان دوم در ۵ دسامبر ۱۸۳۸ تعیین گردید، وقتی او از گریوزند سیورن حرکت می‌کرد، به عنوان یک هندی به مقصد هندوستان فرستاده شد. این کشتی بعداً همان سال در ۲۹ دسامبر ۱۸۳۸ در وسط اقیانوس اطلس زمانی که از میرامیچی به مقصد بریستول کانادا در حرکت بود غرق گردید.

وی به دنبال چارلز رتری (۱۸۱۰–۱۸۴۱)، برادر بزرگترش که در همان دوره در افغانستان کاپیتان بود، ۸ سال در ارتش خدمت کرد.

رتری مدتی را در هندوستان گذراند. او بخشی از نیروی چندملیتی بود که به ارتش سند معروف گردید. او ستوان دوم در لشکر دوم ارتش بنگال بود. وی از سال ۱۸۳۹ تا ۱۸۴۲ در جنگ اول افغان و انگلیس شرکت کرد.
وی در سالهای ۱۸۳۹–۴۰ در غزنی ایفای وظیفه کرد. تصویر سمت راست، آرامگاه سلطان محمود غزنوی را نشان می‌دهد. رتری هنرمند عاشق این مکان خاص (مقبره سلطان محمود غزنوی) بود و از آن به عنوان یکی از مکانهای جذاب افغانستان یاد می‌کرد.

برادرش، ستوان چارلز رتری ام نی. به عنوان دستیار سرگرد الدرد پوتینگر عمل می‌کرد، او در ۳ نوامبر ۱۸۴۱ هنگام انجام وظیفه در لغمان، نزدیک چاریکار ترور شد. جیمز در دسامبر ۱۸۴۱ در قندهار خدمت می‌کرد.

راتری در ارتش بنگال بود و در اولین جنگ افغانستان، از ۱۸۳۹ تا ۱۸۴۲، شرکت داشت. این درگیری منجر به عزل دوست‌محمد خان از مقام امیر افغانستان شد. راتری در ژانویه ۱۸۴۱ در پیشاور با امیر ملاقات کرد. در این زمان، دوست‌محمد خان زندانی دولت بود و در راه تبعید به کلکته. راتری تحت تأثیر صدای بم، رفتار گشاده و چهره هوشمندانه امیر و همچنین پیروانش با چهره‌های تراشیده و قد بلند و خوش‌قیافه قرار گرفت.

وی در هنگام عقب‌نشینی انگلیس از کابل به پیشاور در سال ۱۸۴۲ به آنها کمک کرد. آنها از جمرود وارد گردنه خیبر شدند تا قلعه مشهور علی که کلید عبور جاده بود و توسط نیروهای دوست محمد پادگان شده بود، تصرف کنند. روزی رتری به مشکل پرتره خود را به پایان می‌رسانید، که ناگهان صدای گوشخراشی را شنید و در لحظه دیوارها و سنگرهای قلعه به‌طور همزمان منفجر شدند و گردابی از شن و ماسه را بوجود آوردند. وقتی گرد و خاک از بین رفت، هیچ اثری از قلعه باقی نمانده بود.

پس از ترک ارتش، رتری راهنمایی چندین تور را در افغانستان انجام می‌داد.

برادر دیگر رتری، کاپیتان توماس رتری (۱۸۲۰–۱۸۸۰) در آوریل ۱۸۵۶ گردان پلیس نظامی اول بنگال را در لاهور که بعداً به عنوان سی و پنجمین سیک راترا نامگذاری شد، تأسیس کرد.

## مرگ
وی در ۲۴ اکتبر ۱۸۵۴ و در سن ۳۶ سالگی، در دوروندا ناگپور، هند درگذشت. در هنگام مرگش وی در ارتش هند کاپیتان بود. او مجرد درگذشت و هیچ وارثی از خود باقی نداشت. املاک وی به برادرش سرگرد دیوید رتری (۱۸۱۴–۱۸۷۴) که ساکن تیورتون بود، رسید.

## کلکسیون
آثار وی در کلکسیون‌های ذیل است:
* کتابخانه بریتانیا
* موزه ارتش ملی

## کتاب‌ها
او نویسنده کتاب *مناظر، ساکنان و لباس‌های افغانستان از نقاشی‌های ساخته شده در محل* توسط جیمز رتری است. هنرمند: جیمز رتری ۱۸۱۸–۱۸۵۴، چاپ سنگی: رابرت کریک، منتشر شده توسط دِی اند سن در ۱۸۴۷. نسخه دوم سال بعد در لندن منتشر شد: توسط هیرینگ و ریمینگتون، ۱۳۷ ریجنت استریت، ۱۸۴۸.

این هنرمند این کلکسیون را به نیروی قندهار اهدا داده‌است که تحت فرماندهی سرلشکر سِر ویلیام نوت، جی.سی. بی و افسران ارتش انگلیس و هند که در جنگ شرکت داشتند.

طرح‌ها و نقاشی‌های او در چاپ سنگی عمدتاً توسط رابرت سی. کاریک حکاکی می‌شد. دیگر حکاکان اِدموند واکر پلاک شماره. ۲, ۱۹, ۲۰, ۲۴ و ۲۵; هنرمند منظره و سنگ نگار ویلیام اِل. والتون پلاک شماره. ۱۳ و ۱۸ و پلاک شماره بودند. پلاک شماره ۲۱ نیز توسط فردریک ویلیام هولم، بود کن همه توسط ناشر استخدام شده بودند.

ویلیام. اِل. والتون یک هنرمند منظره بود که بین سالهای ۱۸۳۴ و ۱۸۵۵ در لندن کار می‌کرد. وی همچنین لیتوگرافی دفاع از جلال‌آباد را برای جنرال سیل (حدود ۱۸۴۵) ساخت.

از جمله مشترکین این نشریه پرنس آلبرت و چندین نفر از اعضای خانواده رتری: سروان چارلز رتری بود. ترکستان؛ سروان آر. اِن. رتری؛ سروان دی. رتری و پیاده‌نظام سبک شاهزاده آلبرت ستوان تی. رتری.

هر صفحه رنگی با متن‌های توضیحی طولانی (تفسیرها) همراه است و تصاویر دقیق و جزیی از مردم، لباس، عادت‌ها و مشاغل شان ارائه شده‌است. مباحث مربوط به موضوعات تاریخی و قومی شرح داده می‌شود، مانند اشکال عبادت در مقبره‌ها و مساجد و آیین‌های شاهنشاهی درانی‌ها. گزیده‌ای کلمات برخی از این متون را می‌توان در وب سایت کتابخانه بریتانیا بدست آورد.

## نگارخانه

File:Mir Alam a Coistaunee Warrior, a sketch by lieut. James Rattray c. 1840, see Plate 12.jpg|میر علم کوهستانی،  در پرتره جیمز رتری.۱۸۴۰
File:Mir Alam of Kohistan region in Afghanistan.jpg|سنگ نگاری همان پرتره توسط رابرت کریک. ۱۸۴۷
File:Kandahar City in Dec 1841 (Interior of the city), a sketch by lieut. James Rattray, see Plate 23.jpg|داخل شهر قندهار،  توسط جیمز رتری. ۱۸۴۱
File:Kandahar City in December 1841.jpg|سنگ نگاری همان پرتره توسط رابرت کریک. ۱۸۴۷
File:City of Kandahar, with main bazaar and citadel, Afghanistan. Wellcome V0050533.jpg|بازار و قلعه شهر قندهار،  گرفته شده از ستوان جیمز رتری،  *افغانستان*
File:Ladies cabul1848b.jpg|بانوی کابلی توسط جیمز رتری،  ۱۸۴۸
File:Hyder Khan of Ghazni in 1839-42.jpg|جحیدر خان حاکم غزنی ۱۸۳۹-۴۲ توسط جیمز رتری
File:The Khyber Pass with the fortress of Alimusjid - lithograph by James Rattray - 1848 (2).jpg|گردنه خیبر در قسمت علی مسجد،  سنگ نگاری شده توسط جیمز رتری،  ۱۸۴۸
File:Tomb of Sultan Mahmud of Ghazni in 1839-40.jpg|آرامگاه سلطان محمود غزنوی حدود ۱۸۳۹–۱۸۴۰


## منابع

## پیوند به بیرون

* وضاحت بسیار بالای طرح "شهر داخلی قندهار"
* نگاره‌های دیجیتالی پلاک‌های رنگی در چاپ دوم,,
کتابخانه عمومی نیویورک
رده:زادگان ۱۸۱۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۸۵۴ (میلادی)
رده:هنرمندان جنگ
رده:نقاشان جنگ اهل بریتانیا