شمارگان پیش-هندو-اروپایی

شمارگان برگرفته از اعداد از زبان پیش-هندو-اروپایی (PIE)، توسط زبانشناسان نوین بر پایه شباهات یافت شده در میان زبان‌های هندو-اروپایی وجود دارد، شناسایی شده‌است. برخی از فرضیات این دانشمندان به شرح زیر است:

## شمارگان اصلی
برپایهٔ واپسین پژوهش‌های زبانشناختی؛ این شمارگان اینچنین هستند:

دیگر بازشناخت‌ها معمولاً اندکی با بازشناخت زیهلر (Sihler) و بیکز (Beekes ) متفاوت است. در سدهٔ نوزدهم یک بازشناخت از دانشمندی بنام بروگمان (Brugmann) انجام پذیرفت که برای ریشهٔ واژهٔ هزار در زبان‌های ژرمنی (برای نمونه *thousand* در انگلیسی نو) بازشناخت  پنداشته شد. در سال ۲۰۰۴ فورتسون نیز چنین نگرشی داشت. عنصر (در شمارگان «بیست» تا «نود») و  (در «هزار») بر فرض این شمارگان برگرفته از **deḱm̥(t)* به معنای«ده» بوده؛ بازشناخته شده‌است. لهمان (Lehmann ) بر این باور ست که اصل واژهٔ هزار که به دیسهٔ نمایان شده ؛ به معنای «یک شماره‌ی بزرگ» بوده و رفته رفته به معنای «یکهزار» تبدیل گشته است.

### جنسیت شمارگان
اعداد *سه* و *چهار* دارای ساخت‌های مونث با پسوند بوده که به اشکال و بازشناخته شده اند.

## شمارگان بعنوان پیشوند
اشکال ویژه‌ای از اعداد همچون پیشوندهایی که معمولاً اشکال بهورهس (bahuvrihis) دانسته می‌شود. (مانند دوپا در فارسی و 𐬚𐬭𐬌𐬰𐬀𐬟𐬀𐬥𐬀 /θri-zafana/ «سه‌پوزه» در اوستایی)

## شمارگان ترتیبی
بازساخت  شمارگان ترتیبیدر زبان‌های دختری بسیار سخت‌تر  و دشوارتر از حالت شمارگان اصلی است زیرا از قواعد پیچیده‌تری بهره جسته شده‌است؛ برای نمونه:
* **نخست** (به پارسی میانه: 𐭯𐭥𐭲𐭥𐭬 fradum به پارسی میانه‌ی مانوی: 𐫜𐫡𐫤𐫇𐫖 fratum به اوستایی: 𐬟𐬭𐬀𐬙𐬆𐬨𐬀 fratəma یا 𐬞𐬀𐬊𐬌𐬭𐬌𐬌𐬀 paoirya) از ریشهٔ   (در پیوند و همریشه با پیشوندها «فَر-» (فرهنگ، فروهر) و «فَرا-» (فرارون، فراورده) به معنای پیش و جلو از ریشهٔ  به معنای «جلو» است) که به همراه پسوندهایی همچون  (مقایسه کنید با:  *pri*'mu**s'' در لاتین، ''per**v**'' در روسی) شکل گرفته‌است.
* **دوم** (به [[زبان پارسی میانه|پارسی میانه]]: 𐭣𐭲𐭩𐭪𐭫 dudīgar یا 𐭣𐭲𐭥𐭬 didom یا -𐭹𐭥𐭬 dōwom (بصورت پسوند) به [[زبان پارتی|پهلوی]]: 𐭁𐭉𐭃 bid به [[زبان اوستایی|اوستایی]]: 𐬠𐬌𐬙𐬌𐬌𐬀 bitya ) در زبان‌های دختری بسیار ناهمگون است؛ گروهی از آن‌ها از ریشهٔ واژهٔ شمارهٔ «دو» بهره جسته‌اند و شماری دیگر از ریشهٔ ''h₂enteros''  به معنای «دیگر» (مقایسه کنید با: ''vĭtorŭ''در اسلاوی کلیسایی کهن، ''añtras''در لیتوانیایی و ''annarr'' در ایسلندی کهن) استفاده کرده‌اند.
*از **سوم** تا **ششم''' همگی از شماره‌های اصلی به همراه پسوندهای :(سوم) و ... ساخته شده‌اند.
*از هفتم تا دهم نیز با بکارگیری واکهٔ در پایان شماره‌های اصلی ساخته شده‌اند برای نمونه: به معنای هشتم.
*The cardinals ending in a syllabic nasal (seven, nine, ten) inserted a second nasal before the thematic vowel, resulting in the suffixes  and . These and the suffix  spread to neighbouring ordinals, seen for example in Vedic  "eighth" and Lithuanian  "ninth".

## بازتاب‌ها
بازتاب‌های زبان پیش-هندو-اروپایی در زبان‌های دختری دیده می‌شوند:

### بازتاب شمارگان اصلی

پیرو این بازتاب‌ها؛ همین زبان‌های دختری، دارای انشعاباتی شده‌اند که برخی از آن‌ها به شرح زیر هستند:
* آلبانیایی: آلبانیایی توسک / آلبانیایی غگ
* ارمنی : ارمنی کلاسیک / ارمنی باختری / ارمنی خاوری
* انگلیسی: انگلیسی کهن / انگلیسی نو
* آلمانی: آلمانی بالنده کهن / آلمانی بالنده نو
* ایرلندی: ایرلندی کهن / ایرلندی نو
* آسی: ایرون / دیگرون
* پارسی: پارسی باستان / پارسی میانه
* تخاری: تخاری آ / تخاری ب

### بازتاب‌ها درباره‌ی شمارگان مونث

### بازتاب‌ها درباره‌ی پیشوندهای شمارگانی

### بازتاب‌های عددهای ترتیبی

## یادداشتها

## جستارهای وابسته
* شمارگان در زبان‌های ایرانی
* شمارگان در زبان‌های جهان

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

رده:زبان نیاهندواروپایی
رده:عددنویسه‌ها