گردان‌های امام علی

### معرفی کلی
گردان‌های امنیتی امام علی (ع) یگان‌های تخصصی از نیروهای بسیج وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند که با هدف مقابله با اعتراضات خیابانی و ناآرامی‌های داخلی تشکیل شده‌اند . این گردان‌ها که از فروردین ۱۳۹۰ فعالیت رسمی خود را آغاز کردند، به عنوان یکی از ساختارهای اصلی نظام جمهوری اسلامی ایران برای کنترل قیام‌های شهری محسوب می‌شوند .

### پیشینه و تاریخچه تشکیل

#### زمینه‌های شکل‌گیری
تجربه سرکوب اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران در سال ۱۳۸۸، زمینه‌ساز اصلی تغییر نگرش در فرماندهان ارشد سپاه پاسداران شد . در جریان این اعتراضات که بیش از یک سال به طول انجامید، یکی از تاکتیک‌های به کار گرفته شده از سوی قرارگاه ثارالله تهران، استفاده از هجوم ناگهانی یگان‌های موتورسوار بود . این یگان‌ها با ایجاد رعب و حشت و واکنش سریع در ترافیک شهری، عملکرد نسبتاً مؤثری در سرکوب اعتراضات داشتند .

پس از پایان این دوره، فرماندهان ارشد سپاه به این نتیجه رسیدند که تجربه یگان‌های موتورسوار را ارتقا داده و آنها را در چارچوب گردان‌های منظم و آموزش‌دیده‌ای به نام "گردان‌های امنیتی امام علی" سازماندهی کنند

#### تاریخ رسمی تشکیل
گردان‌های امام علی (ع) در فروردین ماه سال ۱۳۹۰ به طور رسمی تشکیل شدند . هدف از راه‌اندازی این گردان‌ها، "دفاع از انقلاب" و "امنیت نظام جمهوری اسلامی ایران" در برابر "قیام‌های شهری" اعلام گردید .

#### مسئولان تشکیل و فرماندهان
مسئولیت تشکیل این گردان‌ها بر عهده سرتیپ مهدی ربانی، جانشین وقت قرارگاه ثارالله بود که فرماندهی بخش مهمی از سرکوب اعتراضات سال ۸۸ در تهران را بر عهده داشت . وی بعدها به دلیل عملکردش در ایجاد این گردان‌ها ارتقای مقام یافت و به ترتیب معاون عملیات سپاه و سپس معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح شد .

در شهریور ماه ۱۳۹۸، سردار غلامحسین غیب‌پرور، فرمانده سابق بسیج، به عنوان جانشین فرمانده‌کل سپاه در قرارگاه مرکزی امنیتی امام علی (ع) منصوب شد . غیب‌پرور از نیروهای قدیمی سپاه و فرمانده اسبق سپاه فجر استان فارس بود که به عنوان یک فرمانده تندرو شناخته می‌شد . وی در تیر ماه ۱۴۰۴ بر اثر "عوارض شیمیایی ناشی از جنگ ایران و عراق" درگذشت

#### تاریخ رسمی تشکیل
گردان‌های امام علی (ع) در فروردین ماه سال ۱۳۹۰ به طور رسمی تشکیل شدند . هدف از راه‌اندازی این گردان‌ها، "دفاع از انقلاب" و "امنیت نظام جمهوری اسلامی ایران" در برابر "قیام‌های شهری" اعلام گردید .

#### مسئولان تشکیل و فرماندهان
مسئولیت تشکیل این گردان‌ها بر عهده سرتیپ مهدی ربانی، جانشین وقت قرارگاه ثارالله بود که فرماندهی بخش مهمی از سرکوب اعتراضات سال ۸۸ در تهران را بر عهده داشت . وی بعدها به دلیل عملکردش در ایجاد این گردان‌ها ارتقای مقام یافت و به ترتیب معاون عملیات سپاه و سپس معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح شد .

در شهریور ماه ۱۳۹۸، سردار غلامحسین غیب‌پرور، فرمانده سابق بسیج، به عنوان جانشین فرمانده‌کل سپاه در قرارگاه مرکزی امنیتی امام علی (ع) منصوب شد . غیب‌پرور از نیروهای قدیمی سپاه و فرمانده اسبق سپاه فجر استان فارس بود که به عنوان یک فرمانده تندرو شناخته می‌شد . وی در تیر ماه ۱۴۰۴ بر اثر "عوارض شیمیایی ناشی از جنگ ایران و عراق" درگذشت

### علت نام‌گذاری
انتخاب نام "امام علی" برای این گردان‌ها با توجه به جایگاه والای حضرت علی (ع) در باورهای شیعی و به منظور مشروعیت‌بخشی دینی به مأموریت‌های این یگان صورت گرفته است. امام علی (ع) به عنوان امام اول شیعیان، نماد عدالت، شجاعت و فرماندهی مسلمانان محسوب می‌شود و لقب "امیرالمؤمنین" به معنای فرمانده و رهبر مؤمنان، مختص ایشان است

## ساختار و سازماندهی آموزشی
گردان‌های امنیتی امام علی در سطح گردان سازماندهی شده‌اند تا توانایی مستقل عمل کردن در صحنه درگیری را داشته باشند. در مواقع اضطراری و قطع ارتباطات، این یگان‌ها قادرند بدون ارتباط با فرماندهان بالاتر، در صحنه تصمیم‌گیری و اقدام کنند . بر اساس اعلام فرمانده کل اسبق سپاه، حدود ۳۱ هزار نیرو در قالب حدود ۱۰۰ گردان امنیتی امام علی برای مقابله با اعتراضات خیابانی در شهر تهران و تهران بزرگ تجهیز و آموزش دیده‌اند

## برنامه های آموزشی تخصصی
آموزش‌های گردان‌های امنیتی امام علی (ع) را می‌توان در دسته‌های زیر طبقه‌بندی کرد:

#### ۱. آموزش‌های [[ضدشورش|ضد شورش]] و کنترل تجمعات
هسته اصلی آموزش‌های این گردان‌ها، مهارت‌های مقابله با اعتراضات شهری است :

* مدیریت آشوب و ناآرامی‌های خیابانی: آموزش مقابله با پرتاب سنگ، کوکتل مولوتف و آتش زدن لاستیک
* جنگ‌های پارتیزانی شهری: شبیه‌سازی درگیری در خیابان‌ها و ساختمان‌ها
* کنترل جمعیت: تکنیک‌های پراکنده‌سازی تجمعات و بازداشت معترضان
* عملیات موتوری: استفاده از یگان‌های موتورسوار برای واکنش سریع و ایجاد رعب و وحشت میان معترضان 

#### ۲. آموزش‌های سلاح‌های تخصصی
نیروهای این گردان‌ها آموزش‌های پیشرفته‌ای در زمینه استفاده از انواع سلاح‌ها دریافت می‌کنند :

* سلاح‌های سبک سازمانی: آموزش تخصصی با کلاشینکف (نمونه‌های AKM) شامل تیراندازی در فواصل مختلف (معمولاً ۱۰۰ متر) با اهداف سیبل‌شکل 
* سلاح‌های سنگین: آموزش با تیربار PK، آرپیجی و دوشکا (البته استفاده از این سلاح‌ها معمولاً توسط نیروهای کادر و متخصص انجام می‌شود) 
* آموزش سلاح‌های تخصصی: برگزاری کلاس‌های تخصصی سلاح در محل لشکرهای عملیاتی 

#### ۳. آموزش‌های تاکتیکی و رزمی
برنامه‌های آموزشی شامل مهارت‌های تاکتیکی متعددی است :

* تاکتیک‌های رزمی: آموزش آتش و حرکت، حرکت پس از اجرای آتش ادوات و همراه با اجرای آتش ادوات
* تمرینات شبانه: پیاده‌روی در شب، تیراندازی در شب و انفجار بمب‌های صوتی و گازی برای آشنایی با شرایط جنگی 
* ایست و بازرسی: آموزش برقراری ایست و بازرسی و کنترل ورود و خروج‌ها
* تمرینات تاکتیکی مستمر: برگزاری تمرینات تاکتیکی گردان‌های امام علی برای ارتقای آمادگی رزمی و تاکتیکی بسیجیان 

#### ۴. آموزش‌های دفاع شخصی و آمادگی جسمانی
برای افزایش توان فیزیکی نیروها، آموزش‌های زیر ارائه می‌شود :

* دفاع شخصی: آموزش تکنیک‌های درگیری نزدیک
* بدنسازی: استفاده از باشگاه‌های بدنسازی رایگان برای افزایش توان جسمانی
* ورزش‌های رزمی: آموزش مهارت‌های رزمی برای درگیری‌های فیزیکی با معترضان

#### ۵. آموزش در شرایط ویژه

* اتاق گاز: آموزش استفاده از تجهیزات مقابله با عوامل شیمیایی و آشنایی با شرایط جنگ‌های نوین در اتاق گاز 
* آشنایی با جنگ نوین: برگزاری کلاس‌های آشنایی با تاکتیک‌های جنگ مدرن 

#### ۶. آموزش‌های ایدئولوژیک و بصیرت‌افزایی
بخشی از آموزش‌ها به مبانی اعتقادی اختصاص دارد :

* کلاس‌های بصیرت‌افزایی: با حضور مربیان عقیدتی سیاسی لشکرهای عملیاتی 
* آموزش‌های ولایتمداری: تأکید بر اطاعت از فرماندهی کل قوا و مبانی دینی
* تقویت روحیه شهادت‌طلبی: القای چارچوب‌های اعتقادی برای توجیه عملیات 

#### ۷. آموزش رانندگی تاکتیکی

* رانندگی با موتورسیکلت: آموزش استفاده از موتورسیکلت برای واکنش سریع در ترافیک شهری و نفوذ به مناطق پرتراکم 
* رانندگی با خودرو: آموزش رانندگی تاکتیکی در شرایط بحرانی

## گاهشمار مهم‌ترین رویدادها

* ۱۳۸۸ (اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم): تجربه سرکوب این اعتراضات که بیش از یک سال طول کشید، زمینه‌ساز اصلی تغییر نگرش در فرماندهان ارشد سپاه شد. عملکرد یگان‌های موتورسوار در این دوره، ایده تشکیل یک یگان منظم‌تر و آموزش‌دیده‌تر برای مقابله با اعتراضات شهری را قوت بخشید .
* فروردین ۱۳۹۰: تشکیل رسمی گردان‌های امنیتی امام علی (ع). این گردان‌ها به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کردند. هدف از راه‌اندازی آن‌ها، "دفاع از انقلاب" و "امنیت نظام جمهوری اسلامی ایران" در برابر "قیام‌های شهری" اعلام شد .
* مهر ۱۳۹۱: سرلشکر محمدعلی جعفری، فرمانده وقت کل سپاه، از سازماندهی بیش از ۱۰۰ گردان امنیتی امام علی (ع) با حدود ۳۱ هزار نیرو خبر داد که برای مقابله با "دشمنان داخلی انقلاب" پیش‌بینی شده بودند .
* شهریور ۱۳۹۸: سردار غلامحسین غیب‌پرور، فرمانده سابق بسیج، به عنوان جانشین فرمانده‌کل سپاه در قرارگاه مرکزی امنیتی امام علی (ع) منصوب شد .
* آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱: منابع از نقش فعال نیروهای این گردان‌ها در سرکوب اعتراضات در این سال‌ها خبر داده‌اند. به گزارش برخی رسانه‌ها، این نیروها در "ضرب و شتم معترضان" و دستگیری آن‌ها نقش داشته‌اند .
* تیر ۱۴۰۴: سردار غلامحسین غیب‌پرور، فرمانده قرارگاه امنیتی امام علی (ع)، درگذشت. دلیل فوت او "عوارض شیمیایی ناشی از جنگ ایران و عراق" اعلام شد 

## منابع

رده:نیروهای ویژه ایران
رده:واحدها و تشکیلات نظامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
رده:سپاه پاسداران انقلاب اسلامی