open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لورنتسو والا

**لورنزو والا** (; – ) نویسنده، استاد دانشگاه، انسان‌گرای و فیلسوف ایتالیایی بود. او بیشتر برای اثبات اینکه سند اهدای کنستانتین جعلی است شناخته می‌شود. البته گونه‌ای دائرةالمعارف هم در مورد علوم مقدماتی نوشت.

## زندگی
والا که عمرش از ۵۰ سال تجاوز نکرد، در قرن پانزدهم میلادی می‌زیسته، در پیاچنزا متولد شد. پدرش یک وکیل بود که در کوره پاپ کار می‌کرد. او در رم تحصیل کرد و در کلاس‌های معلمانی از جمله لئوناردو برونی و جیووانی اوریسپا که از آنها زبان لاتین و زبان یونانی آموخته بود، تحصیل کرد. لازم به‌ذکر است که به تنهایی نیز تحصیل می‌کرده و خودآموز بوده‌است.

وی در دوران جوانی خود به عنوان یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه آکسفورد شناخته شد. والا سرگردان از یک دانشگاه به دیگری می‌رفت و بدین سبب درگیری‌های کوتاه و سخنرانی‌های بسیاری در بسیاری از شهرستانها انجام داد.

او از بزرگترین اومانیستهای آن دوره است، که به‌سبب اثر جنجالی خود یعنی **کنکاش در عطیه کنستانتین و اثبات جعلی‌بودن آن** شناخته می‌شود.

عطیه کنستانتین که ادعا می‌شده که از زمان کنستانتین به پاپها اهدا شده و قسمت عمده‌ای از اروپا را تحت کنترل آنها قرار می‌داده‌است، در قرن پانزدهم مورد بررسی جدی والا قرار گرفت و او اثبات کرد که این سند جعلی است، بنابراین یکی از ضربه‌های جدی به پیکره کلیسا در این قرن از سوی او واردشده.

او فقط به این مسئله اکتفا نکرده‌است و با کنکاش کردن داستان‌های قدیمی کلیسا تاریخ مورد قبول کلیسا را با آشفتگی و چالش‌های جدی مواجه ساخت. یکی از این موارد اعتقاد سنتی به نوشته‌شدن اعتقادنامه رسولان توسط حواریون بود که والا آن را تا حد زیادی رد کرد.

بدین سبب بود که نام والا در کنار متفکرانی چون جان کولت و توماس مور قرار گرفت، که آنها هم در ساماندهی تفکر مسیحی در این قرن تأثیر جدی داشتند.

## [[زبان لاتین]]
والا در کتاب مشهور خود به اسم زبان عالی لاتینی (۱۴۴۴ میلادی) باور دارد که، زبان لاتین مهم‌ترین میراث جهان کلاسیک است. مطالب برگزیدهٔ آن کتاب در کتاب انسانگرایی در رنسانس نوشتهٔ دونالد آر. کلی نقل شده‌است.

کتاب والا در آن دوره طرفداران دیگری نیز، بجز دانشمندان، پیدا کرد. بسیاری از فروشندگان طبقهٔ متوسط آن زمان لاتین می‌دانستند و علاقه‌مند به دانستن بهتر آن بودند، چرا که این توانایی برای ارتباط با بازرگانان خارجی بسیار مفید بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:انسان‌گرایان رنسانس اهل ایتالیا
رده:انسان‌گرایان مسیحی
رده:درگذشتگان ۱۴۵۷ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۴۰۰ (میلادی)
رده:کاتولیک‌های رومی اهل ایتالیا
رده:مسیحیان اهل ایتالیا
رده:منتقدان کاتولیسیزم
رده:نویسندگان اهل رم
رده:نویسندگان رنسانس اهل ایتالیا
رده:نویسندگان سده ۱۵ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان کاتولیک اهل ایتالیا
رده:نویسندگان لاتین سده ۱۵ (میلادی)
آدام سجویک

**آدام سجویک** ، (زاده ۲۲ مارس ۱۷۸۵ – درگذشته ۲۷ ژانویه ۱۸۷۳) زمین‌شناس و کشیش بریتانیایی، یکی از بنیانگذاران زمین‌شناسی مدرن بود. او کامبرین و
دوونین از دوره‌های زمین‌شناسی را داد. براساس کارهایی که در زمینهٔ چینههای ولزی انجام داد، دوره کامبرین را در سال ۱۸۳۵ پیشنهاد کرد، وی همچنین در کار مشترکی با رودریک مورچیسون دوره سیلورین را پیشنهاد کرد. بعدها در سال ۱۸۴۰ برای پایان آنچه که بعدها به عنوان منازعه بزرگ دونین شناخته شد و در مورد سنگ‌های نزدیکی مرز بین دوره‌های سیلورین و کربنیفر بود، او و مورچیسون دوره دوونین را پیشنهاد دادند.

اگرچه او چارلز داروین جوان را در مطالعات اولیه زمین‌شناسی راهنمایی کرده بود و همچنان روابط دوستانه‌ای با او داشت، ولی مخالف تئوری فرگشت داروین با انتخاب طبیعی بود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 

* The life and letters of the Reverend Adam Sedgwick Vol.1 by J.W.Clark, 1890
* The life and letters of the Reverend Adam Sedgwick Vol.2 by J.W.Clark, 1890

رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:اهالی کامبریا
رده:برندگان مدال والستن
رده:دانش‌آموختگان ترینیتی کالج، کمبریج
رده:درگذشتگان ۱۸۷۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
رده:رئیسان انجمن زمین‌شناسی لندن
رده:زادگان ۱۷۸۵ (میلادی)
رده:زمین‌شناسان اهل انگلستان
رده:کاتاستروفیسم
رده:کشیشان اهل انگلستان
رده:مخالفان با برده‌داری اهل انگلستان
رده:نویسندگان دین و علم
رده:اعضای کالج ترینیتی، کمبریج
یوهانس ورنر

[بندانگشتی|[ورنر (دهانه)|دهانه ورنر ماه]]
**یوهانس ورنر** (;  – ) ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، و ستاره‌بین اهل نورنبرگ آلمان بود. او دستی هم در ساختن ساز داشت. دهانه ورنر ماه به افتخار او نامگذاری شده‌است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اخترشناسان اهل آلمان
رده:اخترشناسان سده ۱۶ (میلادی) اهل آلمان
رده:جغرافی‌دانان سده ۱۶ (میلادی)
رده:دانشمندان اهل نورنبرگ
رده:درگذشتگان ۱۵۲۸ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل آلمان
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۶ (میلادی) اهل آلمان
رده:زادگان ۱۴۶۸ (میلادی)
رده:سازندگان تجهیزات علمی اهل آلمان
رده:سازندگان تجهیزات علمی
رده:ستاره‌شناسان سده ۱۶ (میلادی)
رده:نقشه‌نگارهای اهل آلمان
رده:نقشه‌نگارهای سده ۱۶ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۱۶ (میلادی) اهل آلمان
رده:نویسندگان لاتین سده ۱۶ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۱۶ (میلادی) اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد سده ۱۶ (میلادی)
ستاره‌شناسی نوین

***ستاره‌شناسی نوین*** () کتابی به زبان لاتین اثر ستاره‌شناس آلمانی یوهانس کپلر است که در سال ۱۶۰۹ میلادی چاپ شد و شامل ده سال مطالعات او در باب حرکت مریخ است.
این اثر یکی از مهمترین کتب تاریخ اخترشناسی و انقلاب علمی به‌شمار می‌رود و نقش مهمی در تثبیت نظریه خورشیدمرکزی و مطالعه اجرام آسمانی داشت. کپلر در این کتاب نشان داد که سیاره‌ها درمدارهای بیضی شکل به دور خورشید و حول یک کانون مشترک حرکت می‌کنند و این که اگر خطی بین خورشید و یک ستاره در حال حرکت رسم شود این خط در زمان مساوی از نواحی مساوی از مدار بیضی خواهد گذشت (قوانین اول و دوم کپلر). به نوشتهٔ کپلر در این کتاب، خورشید موتوری است که نیروی لازم برای حرکت سیاره‌ها را فراهم می‌کند و سرعت سیاره‌ها با نزدیک شدن به خورشید در خم مدارشان بیشتر می‌شود.

## منابع

* 

رده:تاریخ اخترشناسی
رده:علم در ۱۶۰۹ (میلادی)
رده:کتاب‌های ۱۶۰۹ (میلادی)
رده:کتاب‌های اخترشناسی
رده:کتاب‌های فیزیک
رده:کتاب‌های لاتین سده ۱۷ (میلادی)
کلود میدورژ

**کلود میدورژ** (;  – ) ریاضی‌دان اهل فرانسه بود که برای مساعی‌اش در هندسه و فیزیک شناخته می‌شود. او اثبات‌های آپولونیوس در مورد مقاطع مخروطی را به شیوه‌ای سیستماتیک مدون کرد.

## منابع

* 

رده:درگذشتگان ۱۶۴۷ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۷ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۵۸۵ (میلادی)
گرگوآر د سن-ویسنت

**گرگوآر د سن-ویسنت** (;  – ) ریاضی‌دان، کشیش، و استاد یسوعی اهل خنت بود. او برای مساعی‌اش در محاسبهٔ مساحت زیر هذلولی شناخته می‌شود.
گفته می‌شود او «واضح‌ترین توضیح سری هندسی» را ارائه داده‌است. او پارادوکس‌های زنون را با نشان دادن اینکه بازه‌های زمانی مربوط ایجاد یک تصاعد هندسی می‌کنند و در نتیجه حاصل‌جمعی منتهی دارند حل کرد.

## منابع

رده:دانشمندان یسوعی
رده:درگذشتگان ۱۶۶۷ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۵۸۴ (میلادی)
رده:لگاریتم‌ها
رده:هندسه‌دانان
رده:یسوعیان اهل فلاندری
فیلیپ دو لا هیر

**فیلیپ دو لا هیر** (؛ ۱۸ مارس ۱۶۴۰ – ۲۱ آوریل ۱۷۱۸) دانشمند در زمینه ریاضیات، اخترشناسی، و معمار و نقاش اهل فرانسه بود. به گفتهٔ برنار لو بوویه دو فونته‌نل، «دو لا هیر برای خودش یک دانشگاه بود.» او در پاریس به دنیا آمد و در ۱۶۶۰ برای مطالعهٔ نقاشی برای چهار سال به ونیز رفت. در بازگشت به پاریس شاگر ژرار دوسارگ شد و از او ژرفانمایی آموخت. در ۴ اوت ۱۶۷۰ به عنوان استاد نقاش اجازهٔ کار یافت.

سپس رو به علم آورد و استعدادی از خود در زمینهٔ ریاضیات نشان داد. در ۱۶۷۸ به عضویت فرهنگستان علوم فرانسه درآمد.
لا هیر، در اثری که به خزانه‌دار فرانسه ژان-باتیست کولبر تقدیم شده‌است، اصول هندسی را به زبان ساده و آسان توضیح می‌دهد. هر مقطع مخروطی در فصل مخصوص خود بررسی شده‌است. بیضی به عنوان مکان هندسی نقاطی با مجموع ثابت فواصل از دو نقطه تعریف می‌شود و ویژگی‌های خط مماس، قطرهای مزدوج، و معادلهٔ آن بیان شده‌است و پس از آن بحثی در مورد مختصات دکارتی مقاطع مخروطی آمده‌است.
رنه دکارت خود مقاطع مخروطی آپولونیوس، به‌ویژه بیضی و سهمی، را در آثارش در باب هندسه تحلیلی بررسی کرده بود.
بااین‌حال مهم‌ترین اثر لا هیر «مقاطع مخروطی» نام دارد و از نُه کتاب تشکیل شده‌است. لا هیر در کتاب ۲ مخروط را به شیوهٔ آپولونیوس بیان می‌دارد و تعریف‌های جدیدی (از جمله directrix یا «خط هادی»، به عنوان خطی که با تبدیل بیضی به دایره به سمت بینهایت میل می‌کند) را نیز ارائه می‌کند. در کتاب ۳ معادلهٔ مقاطع مخروطی حاصل می‌شود و بقیهٔ اثر هم کم‌وبیش به شرح آرای آپولونیوس می‌پردازد.
در دو قرن پس از لا هیر، عمدهٔ پیشرفت‌های مرتبط با مقاطع مخروطی در زمینهٔ هندسه تصویری صورت گرفت.

کوه لا هیر در ماه به افتخار او نام گذاری شده‌است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اخترشناسان اهل فرانسه
رده:استادان کلژ دو فرانس
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:دانشمندان اهل پاریس
رده:درگذشتگان ۱۷۱۸ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۷ (میلادی) اهل فرانسه
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۸ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۶۴۰ (میلادی)
رده:مربع‌های جادویی
رده:نظریه‌پردازان معماری
رده:سوده‌شناسان
جرمینال پیر دندلین

**جرمینال پیر دندلین** (;  – ) ریاضی‌دان، مهندس، و سرباز اهل بلژیک بود. او در نزدیکی پاریس متولد شد و در مدرسه پلی‌تکنیک تحصیل کرد. در جنگ‌های ناپلئونی مجروح شد و در وزارت داخله زیردست لازار کارنو مشغول به کار شد. بعدهای شهروند هلند شد و در نهایت به ارتش بلژیک ملحق شد. او بیش از هرچیز دیگر برای ابداع روش کره‌های دندلین در ۱۸۲۲ شناخته می‌شود. او با ابداع کره‌های دندلین اثبات کرد که بیضی ساخته‌شده با استفاده از تعریف کانونی و بیضی ساخته‌شده با برخورد صفحه و مخروط یکی‌اند

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی سن-سن-دنی
رده:درگذشتگان ۱۸۴۷ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل بلژیک
رده:ریاضی‌دانان اهل هلند
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۷۹۴ (میلادی)
رده:مهندسان معدن اهل بلژیک
ناهنجاری حقیقی

در مکانیک سماوی، **ناهنجاری حقیقی** () پارامتری زاویه‌ای است و موقعیت جرمی را تعریف می‌کند که در راستای یک مدار کپلری حرکت کند. اگر مرکزیت زاویه را در یکی از کانون‌های بیضی مدار تصور کنیم، این پارامتر بین مسیر اوج و حضیض و موقعیت کنونی جرم قرار دارد.

ناهنجاری حقیقی معمولاً با حروف یونانی  یا یا حرف لاتین  نشان داده می‌شود.

آنومالی حقیقی یکی از سه پارامتر زاویه‌ای (یا *آنومالی*)ای است که موقعیت یک جرم را در راستای یک مدار مشخص می‌کند. دو آنومالی دیگر عبارتند از آنومالی متوسط و آنومالی برون‌مرکزی.

## فرمول
برای یک مدار بیضی شکل:

: \over { \mathbf{\left |e \right |} \mathbf{\left |r \right |}}}}}
::(اگر  آنگاه  باجابجا شود)

که در آن:
* **v** بردار سرعت مداری،
* **e** بردار برون‌مرکزی،
* **r** بردار موقعیت مداری جرم

## جستارهای وابسته
* قوانین کپلر
* ناهنجاری متوسط
* بیضی
* هذلولی

## منابع

* 

رده:مدارها (سیاره)
رده:زاویه
رده:معادله‌های اخترشناسی
مختصات دوقطبی

بندانگشتی|350px|دستگاه مختصات دوقطبی
**مختصات دوقطبی** () یک دستگاه مختصات متعامد در فضای دوبعدی است. دو گونهٔ معمول دستگاه مختصات دوقطبی تعریف می‌شود. اولی بر اساس  است. منحنی‌های ثابت σ و τ دایره‌هایی هستند که در زوایای راست همدیگر را قطع می‌کنند. دستگاه مختصات دو کانون F_1 و F_2 دارد که به ترتیب در (−a, 0) و (a, 0)، روی محور xهای دستگاه مختصات دکارتی ثابتند. گونهٔ دوم  است. گونهٔ سومی هم هست که بر اساس دو قطب ایجاد می‌شود و به  موسوم است.

عبارت دوقطبی گاه برای توصیف منحنی‌هایی که دو کانون دارند (مثل بیضی و هذلولی) به کار می‌رود. بااین‌حال عبارت مختصات دوقطبی صرفاً برای دستگاهی که شرح آن رفت به کار می‌رود و برای اشاره به دستگاه‌های مختصات مرتبط با دیگر منحنی‌ها (مانند دستگاه مختصات دائرةالبروجی که بر اساس بیضی است) به کار نمی‌رود.

## تعریف
معمول‌ترین تعریف مختصات دوقطبی (*σ*, *τ*) عبارت است از:

:

:

که در آن مختصات *σ* نقطهٔ *P* برابر زاویه *F*1 *P* *F*2 است، و مختصات *τ* آن برابر لگاریتم طبیعی نسبت فاصله *d*1 و *d*2 به کانون

:

(فراموش نشود که *F*1 و *F*2 به‌ترتیب در (−*a*, 0) و (*a*, 0)قرار دارند) توجه شود که بازه *σ* از *-π/۲* تا *π/۲*است و بازه *τ* از -\infty تا \infty. همین‌طور

:

## منابع

* 

رده:دستگاه‌های مختصات
رده:دستگاه‌های مختصات دوبعدی
آرشاک شیرینیان

**آرشاک هایراپتی شیرینیان**  زاده ۱۸۸۳ در شینوهایر، امپراتوری روسیه - درگذشته ۱۹۲۰ در گوریس، ارمنستان) سیاستمدار اهل ارمنستان که نماینده دوره دوم مجلس ملی نخستین جمهوری ارمنستان بود. وی در فدراسیون انقلابی ارمنی عضویت داشت. وی از دانشگاه لایپزیگ فارغ‌التحصیل شد.

وی در ۱۴ ژوئن (۲۷ ژوئن) ۱۸۸۱ در روستای شینوهایر به دنیا آمد و از دانشگاه‌های هاله و لایپزیگ فارغ‌التحصیل گشت وی در ۲ اوت ۱۹۲۰ توسط بلشویک‌ها در گوریس اعدام شد و در همان‌جا نیز به خاک سپرده شد

## جستارهای وابسته
* فهرست نمایندگان دوره دوم مجلس ملی جمهوری ارمنستان (۱۹۱۸-۱۹۲۰)

## منابع

* 

* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:درگذشتگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ارمنستان
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:نمایندگان دوره دوم مجلس ملی نخستین جمهوری ارمنستان
گراسیم بالایان

**گراسیم بالایان**  سیاستمدار اهل ارمنستان و نماینده دوره دوم مجلس ملی نخستین جمهوری ارمنستان بود. وی عضو فدراسیون انقلابی ارمنی بود.

## منابع

* 
* The Republic of Armenia: The first year, 1918-1919

## پیوند به بیرون

رده:سیاستمداران فدراسیون انقلابی ارمنی
رده:نمایندگان دوره دوم مجلس ملی نخستین جمهوری ارمنستان
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
دشت بزرگ مجارستان

**دشت بزرگ مجارستان** (; ) از شرق تا میانه، بخش بزرگی از کشور مجارستان (۵۶ درصد کشور) و جلگهٔ پانونی را در می‌پوشاند. مرز آن در شمال و شرق کوه‌های کارپات، در جنوب غربی کوهپایه‌های ترانسدانوبی و کرواسی و در جنوب تقریباً رود ساوا است.

## جستارهای وابسته
* دشت بزرگ شمالی
* دشت بزرگ جنوبی
* دشت بزرگ و شمال
* دشت کوچک مجارستان

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* Körös Regional Archaeological Project: Neolithic and Copper Age archaeology in the Great Hungarian Plain

رده:استپ‌های اوراسیا
رده:جغرافیای استان خودمختار وویوودینا
رده:دشت‌های اسلواکی
رده:دشت‌های اوکراین
رده:دشت‌های رومانی
رده:دشت‌های صربستان
رده:دشت‌های مجارستان
رده:منطقه‌های تاریخی در پادشاهی مجارستان
رده:منطقه‌های تاریخی در مجارستان
رد بون

**رد بون **یک گروه موسیقی راک بومی آمریکا بود این گروه اول با تک آهنگ «ملکه جادوگر نیواورلئان» شناخته می‌شد و در ادامه با تک آهنگ بسیار معروفشان «بیا و عشقت را بگیر» به شهرت بسیار زیادی دست یافتند به گفته جان مارش:رد بون با اینکه اولین گروه راک سرخپوستی نیست اما به‌طور حتم تاثیرگذارترین گروه سرخپوستی راک است.

## منابع

رده:درگذشتگان به علت نارسایی کبد
رده:گروه‌های موسیقی بلوز راک آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی راک اهل کالیفرنیا
رده:گروه‌های موسیقی لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:هنرمندان اپیک رکوردز
GPR128

**گیرندهٔ شمارهٔ ۱۲۸ جفت‌شونده با پروتئین جی** () یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «*ADGRG7*» کُدگذاری می‌شود.

این گیرنده یکی از اعضای خانوادهٔ بزرگ «گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی، ویژهٔ چسبندگی» است.

این پروتئین در کبد انسان و در مغز استخوان و رودهٔ باریک موش بیان می‌شود.

## اهمیت بالینی
نوعی از کمپلکس ترکیبی این ژن با ژنِ تیروزین کیناز در ژنوم بیماران مبتلا به سرطان‌های میلوپرولیفراتیو آتیپیک یافت شده‌است. جالب آنکه این کمپلکس بر تعداد اندکی از افراد سالم هم دیده شده‌است.

## منابع

* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۳ انسان
رده:گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی
GPR126

**گیرندهٔ شمارهٔ ۱۲۶ جفت‌شونده با پروتئین جی** () که با نام‌های **VIGR** و **DREG** هم شناخته می‌شود، یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «*ADGRG6*» کُدگذاری می‌شود.

این گیرنده یکی از اعضای خانوادهٔ بزرگ «گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی، ویژهٔ چسبندگی» است و به میزان زیادی در سلول‌های بنیادی مزانشیمی بیان می‌شود.

یکی از کارهای احتمالی این پروتئین، دخالت در تعیین قد انسان (به‌ویژه اندازهٔ تنهٔ بدن)، عملکرد ریوی، و بروز «کژپشتی نوجوانی با علت نامشخص» باشد. در موش‌ها، این پروتئین با رشد و تکامل ستون مهره‌ها و غضروف‌های بدن مرتبط است.

علاوه بر «کژپشتی نوجوانی با علت نامشخص»، جهش در ژنِ تولیدکنندهٔ این پروتئین با بروز «آرتروگریپوزیس چندگانهٔ مادرزادی» در ارتباط است.

## منابع

* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۶ انسان
رده:گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی
GPR114

**گیرندهٔ شمارهٔ ۱۱۴ جفت‌شونده با پروتئین جی** () یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «*ADGRG5*» کُدگذاری می‌شود.

این گیرنده یکی از اعضای خانوادهٔ بزرگ «گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی، ویژهٔ چسبندگی» است.

آران‌ای پیام‌رسانِ این گیرنده، در مری انسان و در لنفوسیت‌ها، مونوسیت‌ها، ماکروفاژها و سلول‌های دندریتیک موش‌ها بیان می‌شود.

## منابع

* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۶ انسان
رده:گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی
جئوسسارما

**جئوسسارما**  نام یک سرده از خرچنگ‌های آب شیرین یا خرچنگ‌های خاکی کوچک است که پشت‌لاک‌شان عموماً کوچک‌تر از ۱۰ میلی‌متر است. این خرچنگ‌ها روی زمین زندگی و تولید مثل می‌کنند و مراحل لاروی خود را درون تخم می‌گذرانند. آنها در هند و در طول آسیای جنوب شرقی تا جزایر سلیمان و هاوایی یافت می‌شوند.

در بازار حیوانات خانگی گاهی آنها را «خرچنگ ومپایر» می‌خوانند. این عنوان ربطی به عادات غذایی آنها ندارد بلکه به درخشندگی و چشم‌های زرد برخی گونه‌های جئوسسارما مربوط است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:سخت‌پوستان خشکی‌زی
نیکلای کولچیتسکی

**نیکلای کُنستانتینوویچ کولچیتسکی** (؛  – ) یک پزشک، کالبدشناس و بافت‌شناس اهل امپراتوری روسیه بود.

او دانش‌آموختهٔ رشتهٔ پزشکی در دانشگاه خارکف پ استاد رشتهٔ بافت‌شناسی در همان دانشگاه بود و علت شهرتش کشف سلول‌های اِنتروکرومافین در روده‌ها بود که بعدها به افتخار خودش سلول‌های کولچیتسکی نام گرفت.

وی از سال ۱۹۱۶ میلادی تا زمانِ انقلاب فوریه، وزیر آموزش در امپراتوری روسیه بود. در سال ۱۹۱۸ و بدنبال انقلاب فوریه، بلشویک‌ها او را دستگیر کردند، اما پس از مدتی رهایش کردند و او ابتدا به خارکیف و سپس به سواستوپول رفت.

در سال ۱۹۲۱ میلادی، کولچیتسکی تصمیم به مهاجرت گرفت و به انگلستان رفت و در دپارتمان کالبدشناسی کالج دانشگاهی لندن مشغول به کار شد. وی در سال ۱۹۲۵ میلادی بدنبال یک سانحه سقوط در دانشکدهٔ محل کارش، درگذشت.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون لژیون دونور شده‌است.

## منابع

* 

*
*

رده:دانش‌آموختگان دانشگاه خارکف
رده:درگذشتگان ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۶ (میلادی)
آقاخانیه

**آقاخانیه** شاخه ای از اسماعیلیه نزاری است که منسوب به آقاخان محلاتی می باشد. امام کنونی این مذهب رحیم آقاخان است.

## منابع

* مشکور، محمدجواد، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی، صص 1-4

رده:اسماعیلیه
رده:تاریخ شیعه
رده:تشیع
رده:تشیع در آسیا
رده:شیعه
رده:شیعه در آسیا
رده:مذاهب اسلامی
رده:مذاهب زیرشاخه تشیع
پروانه خالدار مرداب

**پروانهٔ خالدار مرداب**  نام یک گونه از زیرخانواده فرچه‌پایان نیمفالینا است. این پروانه نامش را از زیستگاهش که مرداب، تالاب و چمن‌زار است، گرفته.

در دهه‌های گذشته جمعیت این پروانه‌ها به سرعت کاهش یافته و گونه آنها به عنوان گونه در معرض خطر دسته‌بندی می‌شود. این اتفاق در اثر تغییرات آب‌وهوایی و از بین رفتن زیستگاه‌های آنها رخ داده است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:پروانه‌های آسیا
رده:پروانه‌های اروپا
رده:پروانه‌های توصیف‌شده در ۱۷۷۵ (میلادی)
رده:پروانه‌ها در آفریقا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:گونه‌های در خطر انقراض به دلیل نابودی زیستگاه
GPR64

**گیرندهٔ شمارهٔ ۶۴ جفت‌شونده با پروتئین جی** () که با نام HE6 هم شناخته می‌شود، یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «*ADGRG2*» کُدگذاری می‌شود.

این گیرنده یکی از اعضای خانوادهٔ بزرگ «گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی، ویژهٔ چسبندگی» است.

این گیرنده، در بخشی از مجاری دستگاه تناسلی مردان (در محلی که بازجذب مایعات موجود در مایع بیضوی و منی صورت می‌گیرد) دیده می‌شود.

## اهمیت بالینی
بیان این پروتئین در برخی انواع مدولوبلاستوما (نوعی تومور مغزی کودکان)، سارکوم یوئینگ و همچنین سارکوم‌های نشأت‌گرفته از پروستات، کلیه و ریه شدت می‌گیرد. ریکتر و همکارانش ثابت کردند که این پروتئین حالت تهاجمی و احتمال متاستاز سرطانی را از طریق فاکتور رشد جفتی و MMP1 افزایش می‌دهد.

## منابع

* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ایکس انسان
رده:گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین جی
موزه هنر کارولینای شمالی

**موزه هنر کارولینای شمالی** () در رالی، کارولینای شمالی واقع شده‌است. این موزه در ۱۹۵۶ به عنوان اولین موزه بزرگ کشور که توسط مجلس قانون‌گذاری ایالت ایجاد و سرمایه آن تأمین شده، افتتاح شد. از ابتدای تأمین و تخصیص سرمایه‌ای که مجموعه موزه را شکل داده در ۱۹۴۷، این موزه به عنوان یک سیاست روبه‌جلو، دسترسی رایگان و دائمی به این مجموعه را برای عموم تأمین کرده است. امروزه این مجموعه دارای آثاری با تاریخی تا بیش از ۵،۰۰۰ سال قدمت از دوران باستان تاکنون، یک آمفی‌تئاتر برای اجرا در فضای باز و برنامه‌های عمومی و نمایشگاه‌های مشهور است. این موزه دارای بیش از ۴۰ نگارخانه و تعداد زیادی اثر برجسته هنری در بزرگ‌ترین پارک‌موزه کشور آمریکاست. اخیراً و به عنوان یکی از موزه‌های پیشرو در جنوب کشور آمریکا، موزه هنر کارولینای شمالی توسعه‌ای بزرگ را تکمیل کرده که موزه را برنده جایزه بین‌المللی طراحی در استفاده بهره‌ورانه از انرژی کرده است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:موزه‌های رالی، کارولینای شمالی
رده:موزه‌های مصرشناسی در ایالات متحده آمریکا
رده:موزه‌های هنر آفریقا در ایالات متحده آمریکا
رده:موزه‌ها و نگارخانه‌های هنری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
MMP1

**متالوپروتئیناز ۱ ماتریکس** () که با نام‌های **کلاژناز روده‌ای** و **کلاژناز فیبروبلاست** هم شناخته می‌شود، یک آنزیم است که در انسان توسط ژن «*MMP1*» کُدگذاری می‌شود. که بر روی بازوی بلند کروموزوم شماره ۱۱ قرار دارد.

این آنزیم، نخستین کلاژناز مهره‌داران بود که خالص‌سازی (به‌صورت پروتئین) و همسان‌سازی (به عنوان یک دی‌ان‌ای مکمل) شد.

این آنزیم در تجزیهٔ ماتریکس برون‌یاخته‌ای در جریان فرایندهای طبیعی بدن همچون رشد و تکامل جنین، شکل‌دهی بافتی و هچنین برخی فرایندهای غیرعادی همچون آرتریت و متاستاز نقش دارد. «متالوپروتئیناز ۱ ماتریکس» به‌ویژه در تجزیهٔ کلاژن نوع ۱، ۲ و ۳ نقش مهمی دارد.

فشارهای مکانیکی احتمالاً در افزایش بیان این آنزیم در سلول‌های لیگامان لثه‌ای نقش دارند.

این آنزیم با اینتگرین آلفا ۲ تعامل پروتئین-پروتئین دارد.

## منابع

* 

رده:ژن‌های روی کروموزوم ۱۱ انسان
رده:عدد گروه آنزیمی ۳.۴.۲۴
اینتگرین آلفا ۲

**اینتگرین آلفا ۲** () یا **CD49b**، یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «*CD49b*» کُدگذاری می‌شود.

پروتئین در واقع زیرواحدِ آلفا از اینتگرین است که یکی از گلیکوپروتئین‌های یکپارچهٔ غشا سلولی هستند و در لنفوسیت‌های تی، سلول‌های کشنده طبیعی، فیبروبلاست‌ها و پلاکت‌ها یافت می‌شوند. اینتگرین‌ها در چسبندگی و انتقال سیگنال‌های یاخته‌ای نقش دارند. 

مولکول DX5 یک پادتن مونوکلونال است که به CD49b اتصال می‌یابد.

این پروتئین با MMP1 تعامل پروتئین-پروتئین دارد.

## منابع

* 

## برای مطالعهٔ بیشتر

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:اینتگرین‌ها
رده:ژن‌های روی کروموزوم ۵ انسان
خشایار (بازیگر)

**خشایار** با نام تولد **بلوس بیت یونان** (زادهٔ ۱۳۰۵ در بغداد – درگذشتهٔ ۲۵ دی ۱۳۸۱) بازیگر آشوری‌تبار اهل ایران بود. نخستین فیلم او *[[بوسه بر لب‌های خونین]]* اثر ساموئل خاچیکیان است. بیت یونان در این فیلم با نام مستعار خشایار در یک نقش منفی حضور دارد؛ نامی مستعار که انتخاب خاچیکیان برای او است. او در فیلم‌های بسیاری بازی کرده‌است؛ از جملهٔ آن‌ها: *[[جانبازان]]* (ناصر محمدی)، *[[شکار در شب]]* (شهرام شبیری)، *[[جمیل]]* (احمد بخشی)، *[[شاهرگ (فیلم ۱۳۷۶)|شاهرگ]]* (علی غفاری) و *[[بدلکاران (فیلم)|بدلکاران]]* (مهدی صباغ‌زاده). *[[سحرگاه پیروزی]]* (اثر حسین بلنده) واپسین نقش او در سینما است.

## فیلم‌شناسی

# *[[سحرگاه پیروزی]]* (۱۳۷۸)
# *[[شاهرگ]]* (۱۳۷۶)
# ارابه مرگ (۱۳۷۵)
# *[[جمیل]]* (۱۳۶۶)
# *[[مدرک جرم]]* (۱۳۶۴)
# *[[قیام (فیلم)|قیام]]* (۱۳۵۹)
# به دادم برس رفیق (۱۳۵۷)
# *[[خاتون (فیلم)|خاتون]]* (۱۳۵۶)
# *[[رفاقت (فیلم)|رفاقت]]* (۱۳۵۶)
# *[[سرباز (فیلم ۱۳۵۶)|سرباز]]* (۱۳۵۶)
# *[[عشق و خشونت]]* (۱۳۵۶)
# *[[فریادرس (فیلم)|فریادرس]]* (۱۳۵۶)
# *[[کوسه جنوب]]* (۱۳۵۶)
# *[[یکی خوش صدا یکی خوش دست]]* (۱۳۵۶)
# *[[چلچراغ (فیلم)|چلچراغ]]* (۱۳۵۵)
# *[[سرایدار (فیلم)|سرایدار]]* (۱۳۵۵)
# *[[اضطراب (فیلم)]]* (۱۳۵۴)
# *[[دختر نگو، بلا بگو]]* (۱۳۵۴)
# دفاع از ناموس (۱۳۵۴)
# *[[سارق (فیلم ۱۳۵۴)|سارق]]* (۱۳۵۴)
# *[[فاصله (فیلم ۱۳۵۴)|فاصله]]* (۱۳۵۴)
# *[[مرگ در باران]]* (۱۳۵۳)
# *[[بوسه بر لب‌های خونین]]* (۱۳۵۲)
# *[[میلیونر]]* (۱۳۳۳)

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 

رده:اهالی بغداد
رده:بازیگران آشوری
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۸۱
رده:زادگان ۱۳۰۵
فردریک تریبل

**فردریک تریبل** (؛ زادهٔ ) پزشک خون‌شناس، دانشمند و ایمنی‌شناس اهل فرانسه است.

شهرت او به واسطهٔ کشف LAG3 و مکانیسم‌های تنظیمی وابسته به آن در دستگاه ایمنی بدن انسان است.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:دانشمندان اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:ایمنی‌شناسان فرانسه
رده:اهالی دوآلا
قله آگاتلا

**قله آگاتلا** () قله ای در جنوب دره مانیومنت در آریزونا واقع شده‌است که بیش از ۱۵۰۰ فوت (۴۵۷ متر) بالاتر از زمین‌های اطرافش می‌باشد. این قله در۷ مایلی (۱۱ کیلومتر) شمال کاینتا قراردارد و از شاهراه ۱۶۳ ایالات متحده قابل مشاهده است. نام انگلیسی آگاتلا از نام محلی (ناواهو) آگاتا به معنای «پشم بسیار» مشتق شده‌است که ظاهراً بخاطر پوست‌های مودار بزکوهی و گوزن که در میان صخره‌ها جمع شده‌است گرفته شده‌است. این قله توسط بومیان ناواهو مقدس است.

قله آگاتلا یک فرسایش درپوش آتشفشانی است که شامل صخره‌های تیز و زاویه‌دار آذرین است که توسط آب گذری از یک سنگ آتشفشانی به نام مینیت شکافته شده‌است. این یکی از بسیاری گدازه‌های قیف‌دالانه آتشفشانی است که در ناواهو در شمال شرقی آریزونا و شمال غربی نیومکزیکو یافت می‌شود که قله آگاتلا در آریزونا و شیپروک در نیومکزیکو برجسته‌ترین آنها هستند. این سنگ‌ها بخشی از میدان آتشفشانی ناواهو در جنوب فلات کلرادو هستند. عمر این مینت‌ها و سنگ‌های خوشه ای آذرین نزدیک به ۲۵ میلیون سال است.
بندانگشتی|راست|میدان آتشفشان ناواهو با قله آگاتلا
thumb|none|400px|

نمای هوایی قله آگاتلا با جاده‌ای به دره بنای یادبود (۱۶۳) در پیش‌زمینه

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* Agathla Peak Peakware, World Mountain Encyclopedia.

رده:آتشفشان‌خیزی الیگوسن
رده:جغرافیای ناواهو
رده:زمین‌چهرهای شهرستان ناواژو، آریزونا
رده:فلات کلرادو
رده:کوه‌های مقدس
رده:مکان‌های مذهبی بومیان آمریکای شمالی
رده:آتشفشان‌های آریزونا
به غرب برو

***به غرب برو***  محصول سال ۱۹۲۵ میلادی، یک فیلم کمدی وسترن صامت، به کارگردانی و بازی باستر کیتون و گاس لئونارد است.

## داستان
یک جوان ولگرد (باستر کیتون) آخرین دارایی خود را می فروشد و تنها چند خرده‌ریز و یک عکس از مادرش نگه می‌دارد. او که قادر به یافتن شغلی در شهر نیست، به غرب می‌رود و با وجود اینکه هیچ تجربه‌ای ندارد، می‌تواند در یک مزرعه گاو شغل پیدا کند. ...

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:فیلم‌نامه‌های باستر کیتون
رده:فیلم‌های ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:فیلم‌ها به کارگردانی باستر کیتون
رده:فیلم‌های بلند صامت آمریکایی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های مترو گلدوین میر
رده:فیلم‌های وسترن آمریکایی
رده:فیلم‌های وسترن دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های وسترن کمدی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در لس آنجلس
رده:فیلم با ۱ تاریخ اکران
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره گاوها
رده:فیلم‌های وسترن ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ایندیانا
رده:فیلم‌های صامت آمریکایی به‌جامانده
پیر کلاور بونیمپا

**پیر کلاور بونیمپا** (؛ زادهٔ ) فعال حقوق بشر اهل بوروندی است. بونیمپا انجمن حفاظت از حقوق بشر و افراد متهم را به نام (APRODH) در اوت ۲۰۰۱ تأسیس کرد.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه مارتین انالز شده‌است.

## زندگی‌نامه
بونیمپا قبل از اینکه انجمن (APRODH) را تأسیس کند به عنوان خدمتکار دولت در وزارت اقتصاد و امور مالی بوروندی مشغول به کار بود. سپس به عنوان افسر پلیس برای پلیس هوایی و گمرک خدمت کرد. هنگام کار در سمت افسر پلیس هوایی گمرک متهم به حمل اسلحه غیرقانونی شد و دو سال را از ۱۹۹۴تا ۱۹۹۶ در زندان مرکزی مپیمبا گذراند. در طول این دو سال حبس، بونیمپا اغلب مورد شکنجه و ضرب و شتم قرار گرفت و این تجربه ای بود که الهام بخش او برای تأسیس انجمن (APRODH) شد.

در سال ۱۹۹۵، پس از یک سال سپری کردن زندان، او به فکر ایجاد یک سازمان غیرانتفاعی و درهمکاری با دو زندانی دیگر افتاد و مقاله‌هایی را برای انجمن دفاع از حقوق زندانیان نوشت. پس از مشاهده وضعیت زندگی در زندان و سوءاستفاده‌هایی که از همه نژادها و گروه‌های قومی صورت می‌گرفت، هدف انجمن را برای محافظت از حقوق همه زندانیان مشخص کرد.

## فعالیت‌های حقوق بشری
بونیمپا انجمن حفاظت از حقوق بشر و افراد متهم را به وجود آورد؛ آن‌ها نه تنها به تلاش برای حمایت از حقوق اساسی همه زندانیان پرداختند، بلکه برای حمایت از ۹۰۰۰ نفر یا افرادی که برای سالیان بدون محاکمه در زندان به سر می‌برند، به مبارزه برخاستند. آن‌ها همچنین برای جلوگیری از اعمال شکنجه و خشونت جنسی و همچنین حفاظت از کودکانی که در سیستم جنایی گرفتار هستند تلاش می‌کنند.

بوروندی بازداشتگاهی برای نوجوانان و کیس‌های جنایی ندارد و کودکان بالای ۱۵ سال در سیستم قضایی بزرگسالان محاکمه می‌شوند. اگر چه به‌طور قانونی کودکان زیر سن مجاز نباید در زندان بمانند، اما به دلیل جنگ داخلی و ناآرامی‌ها، بسیاری از این کودکان به هر حال در زندان مانده‌اند. در زندان پیمپا فرزندان زنان و مردان زندانی نمی‌توانند جداگانه از اولیایشان زندگی کنند؛ این شامل فرزندان زنانی است که در زندان هستند، یا اغلب کودکانی که در زندان متولد می‌شوند.

### دستگیری و تیراندازی
در ۱۵می ۲۰۱۴، پیر کلاور بونیمپا بار دیگر در بوجومبورا بازداشت شد. پس از محاکمه، مقامات دادستانی به او هشدار دادند که امنیت، امنیت داخلی و خارجی را به مخاطره می‌اندازد و ۱۰ روز زودتر در رادیو به دروغ پراکنی پرداختند. اظهارات و شایعات مربوط به کیفرخواستی است که این گروه را متهم می‌کند جوانان را مسلح کرده و برای آموزش نظامی به کشور همسایه جمهوری دموکراتیک کنگو فرستاده‌است.
دستگیری و آزار و سرکوب فعالان حقوق بشر توسط سازمان دیده‌بان حقوق بشر مورد توجه قرار گرفته‌است.

بونیمپا مخالف پیر انکورونزیزا رئیس‌جمهور بوروندی است و و در ماه فوریه ۲۰۱۳میلادی برای سومین بار در سال ۲۰۱۵ خود را کاندید ریاست جمهوری کرده و بونیمپا نارضایتی خود را برای این که برای سومین بار به قدرت برسد اعلام کرده‌است. بونیمپا در ۳ اوت ۲۰۱۵ در بوجومبر به او شلیک شد و او به شدت زخمی شد، برخی معتقدند که این حمله به عنوان تلافی برای ترور ژن آدولف شیمی ریمانا، یک متحد کلیدی انکورونزیزا که یک روز قبل کشته شد بوده‌است. در ۹ اوت، بونیمپا، که با زخم گلوله ای که به صورتش خورده بود مجروح شده و از آن رنج می‌برد، برای مداوا به بلژیک رفت.

داماد خانواده بونیمپا در اکتبر ۲۰۱۵ کشته شد و پسرش در تاریخ ۶ نوامبر ۲۰۱۵، پس از دستگیری کشته شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
*Link to speech at Oslo Freedom Festival

رده:افراد زنده
رده:فعالان حقوق بشر اهل بوروندی
رده:ویکی‌سازی رباتیک
چراغ زیر کاسه

**چراغ زیر کاسه** از مثل‌های مرتبط با عیسی است.

## متی
هنگام موعظه بر فراز کوه، عیسی از نور و نمک می‌گوید. در بخش دوم آن آمده است:

شما نور جهانید. شهری را که بر فراز کوهی بنا شده، نتوان پنهان کرد. هیچ‌کس چراغ را بر نمی‌افروزد تا آن را زیر کاسه‌ای بنهد، بلکه آن را بر چراغدان می‌گذارد تا نورش بر همهٔ آنان که در خانه‌اند، بتابد. پس بگذارید نور شما بر مردم بتابد تا کارهای نیکتان را ببینند و پدر شما را که در آسمان است، بستایند.

— متی، ۵: ۱۴–۱۶

## لوقا
در انجیل لوقا، ۸: ۱۶–۱۸ ضمن مَثَل چراغ آمده است:

هیچ‌کس چراغ را بر نمی‌افروزد تا سرپوشی بر آن نهد یا آن را زیر تخت بگذارد! بلکه چراغ را بر چراغدان می‌گذارند تا هر که داخل شود، نورش را ببیند. زیرا هیچ چیزِ پنهانی نیست که آشکار نشود و هیچ چیز نهفته‌ای نیست که هویدا نگردد. پس دقت کنید چگونه می‌شنوید، زیرا به آنکه دارد بیشتر داده خواهد شد و از آن که ندارد، همان هم که گمان می‌کند دارد، گرفته خواهد شد.

## تفسیر
مفهوم اصلی مَثَل این است که «نور باید آشکار شود، نه پنهان». نور را عیسی، یا پیام عیسی، یا پاسخ مؤمنان به پیام عیسی تفسیر کرده‌اند.

## منابع

* 

رده:مثل‌های عیسی
رده:موعظه سر کوه
کاروان (تصنیف)

**کاروان** نام یک تصنیف است با خوانندگی غلامحسین بنان که در گوشهٔ دیلمان از آواز دشتی اجرا شده‌است.

## تاریخچه
این تصنیف نخستین بار در برنامهٔ رادیویی گل‌های رنگارنگ شمارهٔ ۲۱۷، با همکاری مرتضی محجوبی (آهنگساز) و رهی معیری (شاعر) اجرا شده‌است. در این برنامه ابتدا یک قطعهٔ چهارمضراب از ابوالحسن صبا اجرا می‌شود، سپس بنان یک قطعهٔ آوازی در گوشهٔ دیلمان از آواز دشتی و پس از آن تصنیف کاروان را با آهنگسازی محجوبی و شعر معیری اجرا می‌کند. این قطعات را جواد معروفی برای اجرا با پیانو و ارکستر تنظیم کرده‌است. بنابر توضیحات تقی روحانی (گویندهٔ برنامه)، اعضای ارکستر گل‌ها در این برنامه عبارتند از مرتضی محجوبی، جواد معروفی، علی تجویدی، همایون خرم، حبیب‌الله بدیعی، عباس شاپوری، سلیم فرزان، محمد میرنقیبی، علیرضا ایزدی، و امیرناصر افتتاح. برخی منابع به اشتباه حسینعلی وزیری‌تبار را به عنوان نوازندهٔ ساز قره‌نی این اثر معرفی می‌کنند اما مشاهده می‌شود که تقی روحانی هنگام معرفی اعضای ارکستر گل‌ها در این اجرا، اسمی از حسینعلی وزیری‌تبار نمی‌برد و سلیم فرزان تنها نوازندهٔ قره‌نی در بین این هنرمندان است. همچنین غلامحسین بنان در برنامهٔ رادیویی «سرگذشت رادیو» از سلیم فرزان به عنوان نوازندهٔ قره‌نی این اثر نام می‌برد. بنابر توضیحات رهی معیری در یک مصاحبهٔ رادویی، ترانهٔ کاروان به یاد رضا محجوبی ساخته شده است. همچنین تقی روحانی در ابتدای برنامه به این نکته که این اثر به یاد رضا محجوبی تنظیم یافته‌است، اشاره می‌کند. از طرفی به گفتهٔ همسر صبا، قطعهٔ کاروان را محجوبی در واکنش به خبر درگذشت صبا خلق کرده‌است و ترجیع‌بند شعر آن («با ما بودی، بی ما رفتی») نیز به همین حادثه اشاره دارد. اما شهرخ پیرنیا فرزند داوود پیرنیا ساخت این قطعه را به یک گردهمایی هنرمندان در منزل پدرش منتسب کرده‌است. تصنیف کاروان یکی از آثار گرانبهای بنان دانسته می‌شود.

## بازخوانی

تاکنون خوانندگان فراوانی این تصنیف را بازخوانی کرده‌اند از جمله محمدرضا شجریان (در یک اجرای خصوصی همراه با سه‌تار پرویز مشکاتیان و نی محمد موسوی) و مرضیه (برنامهٔ رادیویی گل‌های رنگارنگ شمارهٔ ۲۲۰).

همچنین علی زند وکیلی در سال ۱۳۹۵ به یاد غلامحسین بنان این قطعه را مجدداً اجرا کرد.

شهاب طالقانی نیز در سال ۱۴۰۱ این قطعه را با عنوان «تنها ماندم» و در گستره‌ی صوتی بَم (باس) در تلفیق با موسیقی بلوز اجرا نموده است.

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گل‌های رنگارنگ ۲۱۷؛ تصنیف کاروان در فاصلهٔ دقایق ۱۱:۳۱ تا ۲۰:۱۴ این برنامه است.

رده:آواز دشتی
رده:ترانه‌های بنان
رده:ترانه‌های سنتی ایرانی در دستگاه شور
رده:تصنیف‌های مرتضی محجوبی
رده:کاروان در فرهنگ
رده:ترانه‌های سروده رهی معیری
فضل هادی شینواری

**فضل هادی شینواری** (۱۹۲۷ – ۱۳ دلو/بهمن ۱۳۸۹) قاضی ارشد اسبق دیوان عالی افغانستان از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ میلادی بود. براساس قانون اساسی افغانستان که پس از براندازی حکومت امارت اسلامی طالبان در سال ۲۰۰۱ تصویب شده بود، حامد کرزی رئیس‌جمهور افغانستان وی را در این سمت منصوب کرده بود. وی از قوم پشتون و از شهر جلال‌آباد، افغانستان بود. شینواری در ۱۳ دلو/بهمن ۱۳۸۹ در اثر سکته مغزی درگذشت. وی عضو تنظیم دعوت اسلامی افغانستان بود.

## سال‌های ابتدایی
شینواری در ولسوالی شینوار، ولایت ننگرهار افغانستان متولد شد. او تحصیلات اسلامی خود را در کابل به پایان رساند و در سال ۱۹۵۴ در لیسه/دبیرستان ابن سینا مشغول به تدریس شد. وی پس از چند سال در سال ۱۹۷۴ به ولایت زادگاه خود ننگرهار در مرز پاکستان بازگشت. شینواری در سال ۲۰۰۲ توسط رئیس‌جمهور افغانستان حامد کرزی به عنوان رئیس دیوان عالی کشور منصوب شد.

شینواری در سال ۲۰۰۳ علیه آموزش مختلط بین دختران و پسران صحبت کرد. هرچند وی این موضوع را روشن کرد که مخالف تحصیل دختران و بانوان نیست و اعتراض وی به تحصیل آنان در کنار مردان و پسران است. شینواری همچنین تلاش‌های دیوان عالی کشور برای ممنوعیت تلویزیون کابلی را رهبری می‌کرد.

بنا به گفته Eurasianet، شینواری مسئول بازگشایی وزارتخانه‌ای است که قبلاً با نام وزارت امر به معروف و نهی از منکر شناخته می‌شد.

شینواری در ۱۸ قوس/آذر ۱۳۸۳ پس از انتخاب رئیس‌جمهور افغانستان، سوگند خدمت به حامد کرزی را یاد کرد.

## مذاکرات صلح عربستان سعودی
در طول ماه رمضان سال ۲۰۰۸، شایعاتی مبنی بر اینکه پادشاه سعودی شاه عبدالله تلاش دارد تا با وساطت مذاکراتی را بین طرف‌های درگیر تشکیل دهد وجود داشت. وزیر اسبق دولت طالبان، وکیل احمد متوکل، سفیر سابق دولت طالبان در پاکستان عبدالسلام ضعیف و شینواری از چهره‌های برجسته افغانستانی بودند که با شاه عبدالله ملاقات کردند.

ضعیف تأیید کرد که از طرف پادشاه عربستان برای یک ملاقات شام با رهبران برجسته افغانستان که شامل اعضای دولت کرزی، حزب اسلامی گلبدین حکمتیار و دیگر اعضای سابق طالبان می‌شد دعوت شده‌است. ضعیف این نشست را به عنوان «گفتگوهای صلح» توصیف کرد. وی همچنین اظهار داشت که هیچ‌یک از افراد حاضر در این نشست مجاز به انجام مذاکرات نبوده‌اند. ضعیف هر کسی که در این نشست دربارهٔ افغانستان صحبت می‌کرد را رد کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:مردمان پشتون
رده:درگذشتگان ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:رئیسان قوه قضائیه افغانستان
رده:زادگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:قاضی شریعت
رده:قضات دیوان عالی افغانستان
رده:مسلمانان سنی اهل افغانستان
کریس لامن

**کریس لامن**  (زاده ۱۹۶۵ - درگذشته ۲۳ اوت ۲۰۰۰) بدل‌کار اهل کانادا بود.

## مرگ
در بعد از ظهر روز جمعه ۱۸ اوت ۲۰۰۱ وی به همراه بدل‌کار دیگری از عقب یک استیشن در حال حرکت به بیرون پریدند که موجب آسیب لامن شد. وی را پیراپزشکان حاضر در صحنه به بیمارستان St. Michael’s در تورنتو رساندن و پزشکان جراحت او را شکستگی جمجمه تشخیص دادند پس از پنج روز بسترش شدن کریس لامن در ۲۳ اوت درگذشت. وی هنگام مرگ ۳۵ سال سن داشت

## فیلمشناسی
* زخم‌های خروج (۲۰۰۱)
* دراکولا ۲۰۰۰ (۲۰۰۰)
* چشم‌فرشته‌ای (۲۰۰۱)

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:بدل‌کاران اهل کانادا
رده:درگذشتگان ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۶۵ (میلادی)
قوه قضائیه افغانستان

**قوه قضائیه امارت اسلامی افغانستان**، رکن مستقل دولت امارت اسلامی افغانستان می‌باشد.

رئیس قوهٔ قضائیه که رئیس دیوان عالی کشور نیز است، اکنون عبدالحکیم حقانی است.

## وظایف قوه قضائیه
صلاحیت قوه قضائیه شامل رسیدگی به تمامی دعاویی است که از طرف اشخاص حقیقی یا حکمی، به شمول دولت، به حیث مدعی یا مدعی علیه در پیشگاه محکمه مطابق احکام قانون اقامه شود.

## وظایف رئیس قوه قضاییه
# ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری
# تعیین لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی
# استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آن‌ها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان

## تشکیلات قضایی در افغانستان
قوه قضائیه افغانستان متشکل از دیوان عالی، محاکم استیناف و محاکم ابتدائیه است.

## جستارهای وابسته
* وزارت عدلیه افغانستان

## منابع

*
رده:دولت افغانستان
رده:سیاست در افغانستان
رده:قوانین افغانستان
رده:قوه قضائیه بر پایه کشور
تلویزیون ورزشی ۳

**تلویزیون ورزشی ۳** اولین شبکه تلویزیونی اختصاصی ورزشی در افغانستان است. 

## برنامه‌ها
تلویزیون ورزشی ۳ به طور کامل بر رویداده‌ای ورزشی، به ویژه فوتبال و کریکت تمرکز دارد. از نخستین روزهای تشکیل، این تلویزیون توانسته میلیون‌ها بیننده را جذب کند. صفحه فیسبوک این شبکه بیش از ۳۵۰ هزار دنبال کننده دارد.
## جستارهای وابسته
* شبکه‌های تلویزیونی در افغانستان

## منابع

* 

رده:ایستگاه‌های تلویزیونی در افغانستان
رده:رسانه در کابل
رده:شبکه‌های تلویزیونی ورزشی
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان
بمب‌گذاری انتحاری اسد ۱۳۹۴

**بمب‌گذاری انتحاری اسد ۱۳۹۴** یک حمله انتحاری در تاریخ ۳۱ مرداد/سد ۱۳۹۴ در کابل افغانستان بود که در نتیجه این حمله بیش از ۱۰ تن کشته و حدود ۶۰ تن دیگر زخمی شدند. 
## تلفات
حداقل ۱۰ نفر کشته و ۶۰ نفر از جمله یک زن و ۳ سرباز ناتو زخمی شدند. 

## جستارهای وابسته
* جنگ در افغانستان

## منابع

* 

رده:حادثه‌های تروریستی در کابل
رده:حملات طالبان
رده:حمله انتحاری در افغانستان
رده:کابل در ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:کابل در سده ۲۱ (میلادی)
رده:کشتار جمعی در ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:کشتارهای جمعی در افغانستان
برنامه ۱۰۰ کلاس درس

**برنامه ۱۰۰ کلاس درس** یک پروژه مشترک از سوی دویچه وله و Cap Anamur برای ساخت و بازسازی کلاس‌های درس در افغانستان پس از حمله نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۱ بود. این برنامه در ۲۳ جوزا/خرداد ۱۳۸۲ به ساخت تقریباً ۳۰۰ کلاس درس و۳۲ مدرسه کمک کرد.
این کلاس‌های درس حدود ۴۰ متر مساحت داشتند که می‌توانست بین ۳۰ تا ۴۰ دانش‌آموز را جا دهد. رهبران موافقت کردند که مدارس هم برای پسران و هم برای دختران باز باشد.

بودجه این پروژه از طریق کمک‌های مالی از سراسر جهان، که بیش از ۳۸۰، ۰۰۰ نفر بود، تأمین گردید.

## منابع

* 

رده:آموزش در افغانستان
جان استیونس هنسلو

**جان استیونس هنسلو** ،(زاده ۶ فوریه ۱۷۹۶ – درگذشته ۱۶ مه ۱۸۶۱) کشیش، گیاه‌شناس و زمین‌شناس بریتانیایی بود. او بیشتر به عنوان دوست و مربی شاگردش چارلز داروین در یادها مانده‌است.

## زندگی اولیه
هنسلو در روچستر، کنت بدنیا آمد، او پسر یک وکیل جان پرنتیس هنسلو پسر جان هنسلو بود.

هنسلو در سال ۱۸۱۸، سالی که در آن آدام سجویک استاد زمین‌شناسی دانشگاه کمبریج شد، از کالج سنت جان کمبریج با رتبه ۱ در ریاضیات فارغ‌التحصیل شد.

## حرفه اولیه
هنسلو در سال ۱۸۱۸ فارغ‌التحصیل شد. او از دوران کودکی خویش نسبت به تاریخ طبیعی اشتیاق داشت، که بر زندگیش تأثیر زیادی گذاشت، او در سال ۱۸۱۹ در یک تور در جزیره وایت که در آن اولین درس‌های زمین‌شناسی را یادگرفت، سجویک را همراهی کرد. او شیمی را زیر نظر استاد جیمز کامینگ و کانی‌شناسی را زیر نظر ادوارد دانیل کلارک مطالعه کرد. در پاییز سال ۱۸۱۹، مشاهدات ارزشمندی راجع به زمین‌شناسی جزیره من داشت، و در سال‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۲۱ زمین‌شناسی بخش‌های انگلسی را بررسی کرد،نتایج در جلد اول از معاملات انجمن فلسفی کمبریج (۱۸۲۲)چاپ شد. اساس این انجمن در نوامبر ۱۸۱۹ توسط گروهی از استادان دانشگاه کمبریج مانند فاریش، لی، سجویک و هنسلو (در آن زمان هنوز استاد نبود) پایه‌ریزی شد. ایده و انگیزه اولیه این انجمن توسط از سجویک و هنسلو آغاز شد.

در همین حال، هنسلو کانی‌شناسی را مشتاقانه مطالعه کرده بود، به طوری که در زمان مرگ کلارک در سال ۱۸۲۲ او به سمت استاد کانی‌شناسی دانشگاه کمبریج منصوب شد. دو سال بعد درس دستورهای مقدس را گرفت. به هر حال، به گیاه‌شناسی علاقه زیادی نشان داد و بیشتر و بیشتر به این علم پرداخت، به طوری که دو سال پس از تبدیل شدن به استاد گیاه‌شناسی، در سال ۱۸۲۷ با خوشحالی از صندلی کانی‌شناسی استعفا داد. او به عنوان یک معلم در کلاس و در این رشته، فوق‌العاده موفق بود. او با جان جیمز اودوبان، که در سال ۱۸۲۹ گنجشک هنسلو (Ammodramus henslowii) را به نام او نامگذاری کرد، مکاتبه داشت.

از سال ۱۸۲۱ هنسلو شروع به سازماندهی هرباریوم گیاگان بریتانیا کرده بود، با ضمیمه کردن اندوخته‌های خودش در شبکه‌ای که با گذشت زمان گسترش یافته و شامل دوستان و خانواده‌اش و گیاه‌شناسان ویلیام هوکر و جان هاتن بالفور، همین‌طور ۳۰ نفر از شاگردانش می‌شد. به عنوان یک معدن‌شناس از قوانین بلورشناسی أیوی، برای تجزیه و تحلیل کریستال‌های پیچیده به عنوان تحولات «شکل ابتدایی گونه» کریستال استفاده کرده بود و هنگامی که در سال ۱۸۲۵ به گیاه‌شناسی پرداخت، به دنبال قوانین دقیق برای دسته‌بندی انواع گیاهان به گونه‌های گیاهی بود، اغلب انواع گیاهانی که آرایه‌شناسان مورد احترام به عنوان گونه‌های جداگانه تقسیم‌بندی کرده بودند وامیدوار بود که این محدودیت‌های تنوع را تجزیه و تحلیل کند.

## منابع

* 

رده:دانشگاهیان دانشگاه کمبریج
رده:اهالی روچستر، کنت
رده:دانش‌آموختگان کالج سنت جان، کمبریج
رده:درگذشتگان ۱۸۶۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۹۶ (میلادی)
رده:زمین‌شناسان اهل انگلستان
رده:کشیشان انگلیکان سده ۱۹ (میلادی) اهل انگلستان
رده:گیاه‌شناسان اهل انگلستان
شش زیرزمینی

***شش زیرزمینی*** ، یک فیلم آمریکایی در ژانر اکشن کمدی به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مایکل بی است که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. رایان رینولدز، ملانی لوران، آدریا آرجونا، بن هاردی، کوری هاکینز، پیمان معادی و دیو فرانکو بازیگران فیلم هستند.

*شش زیرزمینی* از محصولات اصلی نت‌فلیکس است و توسط همین شرکت به صورت اینترنتی در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۹ منتشر شد و داستان نابودی رهبر تورگستان است. فیلم با واکنش منفی منتقدان همراه بود و در زمینه فیلم‌نامه، شخصیت‌پردازی و زمان طولانی مورد انتقاد قرار گرفت، هرچند سکانس‌های اکشن فیلم تحسین شد.

## داستان
داستان فیلم دربارهٔ یک گروه شبه‌نظامی زیرزمینی شش نفره است که به «روح» شهرت دارند و مأموریت پیدا می‌کنند تا حاکم دیکتاتور کشور خیالی تورگستان را از بین ببرند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی مایکل بی
رده:فیلم‌های ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اصلی نت‌فلیکس به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های اصلی نت‌فلیکس
رده:فیلم‌های اکشن آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن دلهره‌آور ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن دلهره‌آور دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن مهیج آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن-ماجراجویی آمریکایی
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی مایکل بی
رده:فیلم‌های پلاتینوم دونس
رده:فیلم‌های تکنو مهیج
رده:فیلم‌های جنگ افغانستان
رده:فیلم‌های درباره انقلاب‌ها
رده:فیلم‌های عدالت سرخود آمریکایی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در ابوظبی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در امارات متحده عربی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در رم
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در فلورانس
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در ایتالیا
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در لس آنجلس
رده:فیلم‌های کمدی-اکشن آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی-اکشن دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ازبکستان
رده:فیلم‌های واقع‌شده در افغانستان
رده:فیلم‌های واقع‌شده در امارات متحده عربی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در پاریس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در جورجیا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در فلورانس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در کالیفرنیا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در کی‌یف
رده:فیلم‌های واقع‌شده در لاس وگاس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نوادا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در هنگ کنگ
رده:فیلم‌های واقع‌شده در یک کشور خیالی
رده:فیلم‌های اکشن مهیج انگلیسی‌زبان
روز جهانی پاکسازی

بندانگشتی|روز جهانی نظافت هر ساله در سومین شنبه ماه سپتامبر برگزار می‌شود.

**روز جهانی پاکسازی**  یک برنامهٔ اقدام اجتماعیِ جهانی با هدف مبارزه با مشکل زباله‌های جامد در جهان از جمله زبالهٔ دریایی است. نخستین روز جهانیِ پاکسازی ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۸ ساعت ۱۰ صبح شروع شد.

## شرکت‌کنندگان
شرکت‌کنندگان در روز جهانی پاکسازی معمولاً داوطلبانی با هماهنگی سازمان‌های غیردولتی هستند که به افزایش آگاهی، تدارکات، و تأمین مالی کمک می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* صلح سبز

## منابع

* 

رده:جنبش‌های محیط زیستی
رده:رویدادهای سپتامبر
رده:سازمان‌های جهانی محیط زیست
مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۱۵

**مسابقات قهرمانی جهان فرمول یک فصل ۲۰۱۵** شصت و نهمین دورهٔ مسابقات فرمول یک بود. این مسابقات موتوری که زیر نظر فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی برگزار می‌شود، بالاترین سطح مسابقات خودروهای مسابقه‌ای چرخ‌باز است. بیست و دو راننده از ده تیم در نوزده جایزه بزرگ با یکدیگر رقابت کردند. نخستین مسابقه در ۱۵ مارس در استرالیا و آخرین مسابقه در ۲۹ نوامبر در ابوظبی برگزار شد.

تقویم این فصل دو تفاوت عمده با فصل قبلی داشت. تفاوت نخست، بازگشت جایزه بزرگ مکزیک بود که پس از سال ۱۹۹۲ برای نخستین بار برگزار می‌شد. تغییر دوم، لغو جایزه بزرگ آلمان پس از عدم توافق بر سر پیست میزبان بود. به این ترتیب این مسابقه برای نخستین بار در ۵۵ سال گذشته برگزار نشد.

لوئیز همیلتون از تیم مرسدس سه مسابقه پیش از پایان فصل، قهرمانی خود را قطعی کرد. هم تیمی او نیکو رزبرگ در رتبهٔ دوم ایستاد و سباستین فتل از تیم فراری بر سکوی سوم قرار گرفت. در مسابقهٔ سازندگان، مرسدس ای‌ام‌جی پتروناس قهرمان شد و بالاتر از فراری و ویلیامز ایستاد. همیلتون بیشترین تعداد شروع مسابقه از خط یک را نیز به دست آورد.

## تیم‌ها و رانندگان
تیم‌ها و رانندگان زیر در مسابقات قهرمانی جهان فرمول یک فصل ۲۰۱۵ حضور داشتند. همهٔ تیم‌ها از لاستیک پیرلی استفاده کردند.

### تغییر تیم‌ها
پیش از آغاز فصل، چند دگرگونی در تیم‌ها به وقوع پیوست. دو تیم مک‌لارن و لوتوس تأمین کنندهٔ موتور خود را برای فصل ۲۰۱۵ تغییر دادند. مک‌لارن به همکاری بیست ساله با مرسدس-بنز خاتمه داد و به موتور هوندا بازگشت. هوندا از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۲ با مک‌لارن همکاری داشت. لوتوس نیز همکاری بیست ساله با رنو را متوقف کرد و با مرسدس قرارداد امضا کرد.

کترهام و ماروسیا در پایان فصل ۲۰۱۴ در مسیر انحلال قرار گرفتند. ماروسیا در فوریهٔ ۲۰۱۵ از انحلال نجات یافت و دوباره با نام منور ماروسیا به رقابت بازگشت. کترهام در نهایت منحل شد و تجهیزات آن پس از آغاز فصل، توسط مدیران شرکت تیم به حراج گذاشته شد.

### تغییر رانندگان
فرناندو آلونسو جایگزین کوین مگنوسن در مک‌لارن شد. سباستین فتل از ردبول جدا شد و به فراری پیوست تا جانشین آلونسو شود. دنیل کویات از تورو روسو ارتقاء یافت و به ردبول پیوست تا جای خالی فتل را پر کند.

هر دو رانندهٔ تورو روسو تغییر یافتند. افزون بر پیوستن کویات به ردبول، قرارداد ژان اریک ورن نیز تمدید نشد. به جای آنها کارلوس ساینز و ماکس فرستاپن به تیم افزوده شدند.

استبان گوتیرز و آدریان زوتیل از ساوبر جدا شدند و مارکوس اریکسون و فلیپه نصر جای آنها را گرفتند. منور ماروسیا نیز دو رانندهٔ تازه به نام‌های ویل استیونز و روبرتو مری را استخدام کرد. مکس چیلتون از تیم جدا شد. ژول بیانچی نیز در آغاز فصل در کما بود و چند ماه بعد درگذشت. در جایزه بزرگ سنگاپور الکساندر روسی جانشین مری شد. با انحلال کترهام، کامویی کوبایاشی بدون تیم ماند و از فرمول یک جدا شد.

## تقویم فصل
بندانگشتی|300px|کشورهای میزبان جایزه بزرگ در فصل ۲۰۱۵ به رنگ سبز و مکان پیست‌ها با نقطه‌های سیاه نشان داده شده‌اند. میزبانان سابق به رنگ خاکستری تیره و پیست‌های میزبان آنها با نقاط سفید نمایش یافته‌اند.
نوزده جایزه بزرگ به شرح زیر در فصل ۲۰۱۵ برگزار شد:

## نتایج و رده‌بندی‌ها
### جایزه بزرگ‌ها

### رده‌بندی مسابقات قهرمانی جهان رانندگان
### رده‌بندی مسابقات قهرمانی جهان سازندگان
## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* Fédération Internationale de l'Automobile

رده:فرمول یک در ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:فصل‌های فرمول یک
ذخیره‌گاه طبیعی کرونوتسکی

**ذخیره‌گاه طبیعی کرونوتسکی** () یک ذخیره‌گاه طبیعی حفاظت‌شده به منظور مطالعات طبیعی در خاور دور روسیه است که در ساحل شبه‌جزیره کامچاتکا قرار دارد. این ذخیره‌گاه در سال ۱۹۳۴ ایجاد شد و امروزه مساحت آن حدود ۱۰٬۹۹۰ کیلومتر مربع است. دریاچه کرونوتسکوی با مساحت ۲۴۶ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین دریاچه این پهنه است. تنها حوضه آب‌فشانی روسیه نیز به همراه چندین آتشفشان فعال و خاموش در این ذخیره‌گاه قرار دارد. به دلیل اقلیم خشن این منطقه و ترکیب یخ و آتشفشان، این منطقه را با عنوان *سرزمین آتش و یخ* توصیف می‌کنند.

ذخیره‌گاه طبیعی کرونوتسکی عمدتاً فقط برای دانشمندان و همچنین ۳۰۰۰ گردشگر سالانه قابل دسترسی است که با پرداخت ۷۰۰ دلار آمریکا امکان بازدید یک‌روزه از این منطقه را با بالگرد دارند. این ذخیره‌گاه بخشی از آتشفشان‌های کامچاتکا است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* کرونوتسکی

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
*  (به زبان روسی)

رده:آتشفشان‌خیزی روسیه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۲ (میلادی) در امپراتوری روسیه
رده:جغرافیای سرزمین کامچاتکا
رده:ذخیره‌گاه‌های طبیعی در روسیه
رده:زمین‌چهرهای آتشفشانی
رده:شبه‌جزیره کامچاتکا
رده:مناطق حفاظت‌شده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۲ (میلادی)
رده:مناطق حفاظت‌شده خاور دور روسیه
رده:میراث جهانی در روسیه
رده:رده Ia اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت