مدارگرد شاتل فضایی

**مدارگرد شاتل** **فضایی** یک هواپیمای فضایی یا شاتل فضایی است، این سامانه سیستم فضاپیمای مداری و تا حدی سامانه پرتاب بازکاربردپذیر که بخشی از برنامه متوقف شده شاتل فضایی است از سال ۱۹۷۷ تا ۲۰۱۱ توسط ناسا آژانس فضایی ایالات متحده اداره می‌شود، می‌توانست فضانوردان و محموله‌ها را به مدار پایین زمین حمل کند، عملیات در فضا انجام دهد سپس دوباره وارد جو شده و به عنوان گلایدر فرود آید و هرگونه محموله داخل هواپیما و خدمه خود را به زمین بازگرداند.

### سیستم کنترل نگرش
چپ|بندانگشتی| پیشرانه‌های کنترل واکنش شاتل فضایی
سیستم کنترل واکنش (RCS) از ۴۴ پیشران موشک کوچک با سوخت مایع و سامانه کنترل پرواز با سیم بسیار پیچیده آنها تشکیل شده بود که از فیلتر کالمان دیجیتال فشرده محاسباتی استفاده می‌کرد. این سیستم کنترل، کنترل نگرش معمول را در امتداد محورهای زمین، غلت و انحراف در تمام مراحل پرواز پرتاب، مدار و ورود مجدد انجام می‌دهد. این سیستم همچنین هر گونه مانور مداری مورد نیاز از جمله تمام تغییرات در ارتفاع مدار، صفحه مداری و خروج از مرکز را اجرا می‌کرد. اینها همه عملیاتی بودند که نیاز به نیروی رانش و انگیزه بیشتری برای کنترل نگرش داشتند.

### کابین فشرده
[بندانگشتی| [کابین شیشه‌ای خلبان|کابین شیشه‌ای شاتل فضایی (تصویر شبیه‌سازی شده، ترکیبی)]]
بندانگشتی| پنجره ای  عقب عرشه پرواز ''اندیور''
عرشه پرواز یا کابین خلبان مدارگرد در ابتدا دارای ۲۲۱۴ کنترل و نمایشگر بود که تقریباً سه برابر بیشتر از ماژول فرماندهی آپولو بود. کابین خدمه شامل عرشه پرواز، عرشه میانی و بخش خدمات بود. بالاترین عرشه پرواز که فرمانده و خلبان شاتل فضایی در آن نشسته بودند و حداکثر دو متخصص مأموریت پشت سرشان نشسته بودند. عرشه میانی که زیر عرشه پرواز بود، سه صندلی دیگر برای بقیه خدمه داشت.

### نیروی محرکه
بندانگشتی| موتورهای اصلی ''آتلانتیس'' در هنگام پرتاب
سه موتور اصلی شاتل فضایی (SSMEs) بر روی بدنه پشتی مدارگرد به شکل مثلث متساوی الاضلاع نصب شده بودند.

### حفاظت حرارتی
بندانگشتی| سیستم حفاظت حرارتی  ''دیسکاوری''
مدارگردها توسط مواد سیستم حفاظت حرارتی (TPS) (توسعه یافته توسط Rockwell Space Systems) در داخل و خارج از سطح بیرونی مدارگرد تا محفظه بار محافظت می‌شدند. TPS آن را از خیساندن سرد  در فضا تا  گرمای ورود مجدد محافظت کرد.

### ارابه فرود
چپ|بندانگشتی| ارابه فرود ''آتلانتیس''  دنبال STS-122 مستقر شده است.
مدارگرد شاتل فضایی دارای سه مجموعه ارابه فرود بود که از درهای سپر حرارتی به سمت پایین بیرون می‌آمدند. به عنوان یک اقدام کاهش وزن، دنده پس از استقرار نمی‌تواند جمع شود. از آنجایی که هرگونه گسترش زودهنگام ارابه فرود به احتمال زیاد فاجعه آمیز خواهد بود (زیرا از طریق لایه‌های محافظ حرارتی باز می‌شود)، ارابه فرود را فقط می‌توان با کنترل‌های دستی و نه با هیچ سیستم خودکار پایین آورد.

### علائم و نشانه‌ها
[چپ|بندانگشتی| مدارگرد [شاتل فضایی رتبه دوم را در میان اولین هواپیماهای فضایی جهان دارد که پیش از آن فقط X-15 آمریکای شمالی و پس از آن بوران، SpaceShipOne و Boeing X-37 قرار دارند.]]
چپ|بندانگشتی| ''شرکتی'' که نشانه‌های مدارگرد را نشان می‌دهد.
حروف مورد استفاده در مدارگرد شاتل فضایی Helvetica بود.
چپ|بندانگشتی| لوگوی خاکستری «کرم» ناسا که از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۸ در مدارگردها استفاده شد.
چپ|بندانگشتی| نشان «میت بال» ناسا پس از سال ۱۹۹۸ در مدارگردهای شاتل فضایی عملیاتی استفاده شد.

* **Crew:** Eight: Commander, pilot, three mission and three payload specialists
* **Capacity:** 3 passengers *or* 25,060 kg (55,250 lb)
* **Length:** 122 ft 2.0 in (37.237 m)
* **Wingspan:** 78 ft 1 in (23.79 m)
* **Height:** 58 ft 7 in (17.86 m)
* **Empty weight:** 171,961 lb (78,000 kg)
* **Max takeoff weight:** 242,508 lb (110,000 kg)
* **Payload to [[مدار پایینی زمین|LEO]]**: 24,310 kg (53,590 lb)
* **Cargo bay dimensions**: 60 × 15 ft (۱۸٫۳ × 4.6 m)
* **Powerplant:** 3 × راکت‌داین Block 2-A موتور اصلی شاتل فضایی liquid-fuelled موتور راکت، 418,000 lbf (1,860 kN) thrust each
* **Powerplant:** 2 × آیروجت AJ10-190 liquid-fuelled موتور راکت

**کارایی**
* **Range:** 120–600 mi (190–960 km, 100–520 nmi)
* **Service ceiling:** 607,000–2,110,000 ft (185,000–643,000 m)
* **Maximum glide ratio:** Variable with speed, 1:1 at سرعت برین‌صوتی - 2:1 at سرعت فراصوت - 4.5:1 at سرعت صوت

## ناوگان
[وسط|800px| پروفایل‌های پرتاب شاتل از چپ به راست: ''[فضاپیمای کلمبیا|کلمبیا*، *چلنجر*، *دیسکاوری*، *آتلانتیس* و *اندیور* .]]


=== مقاله تست ===


=== مدارگردهای عملیاتی ===

* *کلمبیا* اولین بار در ۱۲ آوریل ۱۹۸۱ راه اندازی شد. در ۱ فوریه ۲۰۰۳، *کلمبیا* [[فاجعه شاتل فضایی کلمبیا|در حین ورود مجدد به بیست و هشتمین پرواز فضایی خود از هم پاشید]].
* *چلنجر* اولین بار در ۴ آوریل ۱۹۸۳ به فضا پرتاب شد. در ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶، ۷۳ ثانیه پس از پرتاب در دهمین مأموریت خود [[انفجار فضاپیمای چلنجر|متلاشی]] شد.
* *دیسکاوری* اولین بار در ۳۰ اوت ۱۹۸۴ راه اندازی شد. این هواپیما ۳۹ مأموریت را انجام داد و پس از نابودی تصادفی *چلنجر* و *کلمبیا*، [[وسیله نقلیه]] «بازگشت به پرواز» ناسا بود. *دیسکاوری* آخرین مأموریت خود، [[اس‌تی‌اس-۱۳۳|STS-133]] را در مارس ۲۰۱۱ به پایان رساند. در حال حاضر در موزه [[موزه ملی هوافضای اسمیتسونین|ملی هوا و فضای]] [[مؤسسه اسمیتسونین|اسمیتسونیان،]] مرکز [[فرودگاه بین‌المللی دالس واشینگتن|استیون]] اف.
* *آتلانتیس* اولین بار در ۳ اکتبر ۱۹۸۵ به فضا پرتاب شد. این هواپیما ۳۳ پرواز فضایی از جمله آخرین مأموریت شاتل فضایی [[اس‌تی‌اس-۱۳۵|STS-135]] را در ژوئیه ۲۰۱۱ انجام داد.
* *Endeavor'' اولین بار در ۷ می ۱۹۹۲ راه اندازی شد. ۲۵ پرواز فضایی انجام داد که آخرین آن STS-134 بود که در ۱۶ می ۲۰۱۱ به فضا پرتاب شد.

### ماکاپ‌ها
علاوه بر مقالات آزمایشی و مدارگردهای تولید شده برای استفاده در برنامه شاتل، ماکت‌های مختلفی نیز در سراسر ایالات متحده به نمایش گذاشته شده است:

## آمار پرواز

## جستارهای وابسته
* شاتل فضایی برای تاریخچه برنامه و شرح عملیات
* برنامه بوران
* تعقیب کننده رؤیا

## یادداشت

## منابع

## پیوند به بیرون
* وسایل نقلیه مدارگرد 
* اسناد ثبت مهندسی تاریخی آمریکایی (HAER)، ثبت شده در مرکز فضایی لیندون بی. جانسون، پارک وی ۲۱۰۱ ناسا، هیوستون، شهرستان هریس، تگزاس:
** 
** 
** 
** 

رده:Source attribution
رده:الگوهای خصوصیات هواپیما که از پارامتر عمومی بیشتر استفاده می‌کنند
رده:برنامه شاتل فضایی
رده:خطاهای بدون هدف Harv و Sfn
رده:شاتل‌های فضایی
رده:صفحه‌هایی که از خصوصیات هواپیما با پارامترهای نامعلوم استفاده می‌کنند
رده:فضاپیماهای بازکاربردپذیر
رده:فضاپیماهای سرنشین‌دار
رده:فضاپیماهای ناسا
رده:هواپیماهای فضایی
رده:هواگرد بادپر
رده:هواگردهای دارای ارابهٔ فرود سه‌چرخه‌ای جمع‌شونده
رده:هواگردهای راکول