الفبای تبتی

**الفبای تبتی** یک الفبای نوشتاری ابوگیدا است که برای نوشتن زبان‌های تبتی مانند تبتی و همچنین دزونگخایی، سیکیمی، لداخی و گاهی بلتی استفاده می‌شود. شکل چاپ شدهُ آن خط اوچن نام دارد در حالی که خط دست‌نوشتهٔ آن که روزمره استفاده می‌شود، خط اومی نامیده می‌شود.

الفبای تبتی به گسترهٔ قومی-هویتی تبتی در سراسر تبت، بوتان، هند و نپال بسیار نزدیک است. الفبای تبتی مبدأ هندی دارد و و نیای الفبای لیمبو، الفبای لپچا و خط چند زبانهٔ فاگس-پا است.
## حروف

در خط تبتی، نوشتار از چپ به راست انجام می‌شود.هجاءها با یک نقطه به نامِ «تسِگ» (، *ژیٰغ*) جدا می‌شوند. این نقطه نقشِ فاصله را نیز ایفا می‌کند، و از همین رو، فاصله‌گذاری در تبتی بین هجاءها و نه کلمات انجام می‌شود. در الفبای تبتی، ۳۰ حرفِ پایه وجود دارد، و مانند الفباهای هندوستان، هر حرف یک مصوتِ پیش‌فرضِ «اَ» بر خود دارد. تعداد حروف بیشتری برای نوشتارِ زبان تبتی نیز تدین شده‌اند که در گونه‌های مختلف زبان‌های خانوادهٔ تبتی برای نوشتار وام‌واژگانِ چینی، سانسکریت، اردو، و فارسی بکار می‌روند. حرفِ  نقشی مشابه الف و همزه در خط عربی را ایفا می‌کند، به این معنا که این حرف حمل‌کنندهٔ مصوت در هجاء‌هاییست که با مصوت شروع می‌شوند.

نوشتارِ تبتی یکی از محافظه‌کارترین رسم‌الخط‌های جهان است، به این معنی که املاء واژگان به مانند تلفظِ آنان صدها سالِ پیش وارد فرهنگِ تبتی شده‌اند، و امروزه هر واژه بدون هیچ تغییری به همان شکل سنتی و قدیمی نوشته می‌شود. در نتیجه، مخصوصا در زبان تبتی معیار (لهاسا)، تلفظِ واژگان بسیار متحول‌شده‌تر و ساده‌شده‌تر از نوشتارِ آنان، و بهمراهِ نواخت در بعضی موارد می‌باشد، که یادگیری و صحیح‌نویسیِ تبتی را بسیار دشوار می‌کند.

thumb|center|300px|ساختارِ هجاءها در زبان تبتی، شامل حرفِ پیش‌نویش، حروفِ بالانویس و پایین‌نویس، حرفِ اصلی، مصوت، و دو حرفِ پس‌نویس. ، با لاتین‌نویسیِ «bsgrubs»، و تلفظِ «چْرُوؔپ»

جدولِ زیر لیست ۳۰ حرفِ اصلیِ تبتی می‌باشد. معادل‌های عربیِ جدول بر اساس آواشناسی و رسم‌الخطِ بلتی می‌باشد.

جدولِ زیر، حروف و دونگاره‌های تدوین شده برای صداهای موجود در وام‌واژه‌ها را نشان می‌دهد.

## جستارهای وابسته
* خوش‌نویسی تبتی

## پانویس

## منابع

* Asher, R. E. ed. *The Encyclopedia of Language and Linguistics*. Tarrytown, NY: Pergamon Press, 1994. 10 vol.
* Beyer, Stephan V. (1993). *The Classical Tibetan Language*. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
* Chamberlain, Bradford Lynn. 2008. Script Selection for Tibetan-related Languages in Multiscriptal Environments. *International Journal of the Sociology of Language* 192:117–132.
* Csoma de Kőrös, Alexander. (1983). *A Grammar of the Tibetan Language*. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
* Csoma de Kőrös, Alexander (1980–1982). *Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary*. 2 vols. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
* Daniels, Peter T. and William Bright. *The World’s Writing Systems*. New York: Oxford University Press, 1996.
* Das, Sarat Chandra: "The Sacred and Ornamental Characters of Tibet". *Journal of the Asiatic Society of Bengal*, vol. 57 (1888), pp. 41–48 and 9 plates.
* Das, Sarat Chandra. (1996). *An Introduction to the Grammar of the Tibetan Language*. Reprinted by Delhi: Motilal Banarsidass.
* Jacques, Guillaume 2012. A new transcription system for Old and Classical Tibetan, Linguistics of the Tibeto-Burman Area, 35.3:89-96.
* Jäschke, Heinrich August. (1989). *Tibetan Grammar*. Corrected by Sunil Gupta. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.

رده:الفباهای براهمی
رده:دزونگخا
رده:سامانه‌های نوشتاری تبتی