محمدتقی اکبرنژاد

**محمدتقی اکبرنژاد** (زادهٔ ۱۰ دی ۱۳۵۸ تبریز) مجتهد و روحانی شیعه و فعال سیاسی اهل ایران است. وی از استادان حوزه علمیه قم است که به نقد سیاست‌های تنش‌زای جمهوری اسلامی و رهبران آن پرداخت. او همچنین در سلسله‌جلساتی به صورت فقهی و اجتهادی با بررسی ادله ولایت مطلقه فقیه آن را نقد و رد کرد. وی در ۲۸ بهمن ۱۴۰۲ به علت انتقاد از نظام جمهوری اسلامی ایران و به اتهام توهین به رهبر جمهوری اسلامی توسط مأموران اطلاعات سپاه پاسداران در قم بازداشت و بعد از سه هفته با قید وثیقه آزاد شد.

محمدتقی اکبرنژاد بعد از آزادی همچنان به فعالیت‌های فقهی و سیاسی خود ادامه دادند و هم‌زمان جلسات دادگاه وی نیز تشکیل می‌شد. وی که بر اساس حکم دادگاه ویژه روحانیت به اتهام «تضعیف نظام و توهین به رهبران انقلاب اسلامی» به زندان و خلع لباس محکوم شده بود نهایتا در 11 شهریور ماه ۱۴۰۴ به زندان قم منتقل شد.

## زندگی
محمدتقی اکبرنژاد ۱۰ دی ۱۳۵۸ در تبریز زاده شد. والدین وی اهل روستاهای هشترود هستند. وی پس از تحصیلات پایه در سال ۱۳۷۵ وارد حوزه علمیه ولیعصر بناب شد. اکبرنژاد شش سال تحصیلی را در مدت دو سال به پایان برده و برای ادامه تحصیل در سال ۱۳۷۷ روانه قم می‌شود. پس از اتمام تحصیلات حوزوی، برای تدریس به حوزه‌های شهرستان زادگاهش بازمی‌گردد. محمدتقی اکبرنژاد در کنار تدریس در شهرستان به پژوهش و تحقیق در موضوعات فقهی و همچنین آسیب‌شناسی نظام آموزشی حوزه می‌پردازد. وی بعد از 5 سال دوباره به قم مهاجرت می‌کند. ایشان غیر از تدریس در شهرستان‌های آذربایجان شرقی، یک سال مدیریت حوزه علیمه شهر کنگاور در استان کرمانشاه را بر عهده داشتند. همچنین به مدت یک سال عضو هیئت علمی پژوهشکده مهدویت و به مدت 5 سال کارشناس هیئت تحریریه در نشریه فقهی «کاوشی نو درفقه اسلامی» بودند.

## تاسیس مؤسسه فقاهت
محمدتقی اکبرنژاد در سال 1389 مؤسسه فقاهت را تاسیس می‌کند. ایشان انتقادات زیادی نسبت به نظام آموزشی حوزه‌های علمیه، کتب درسی و نهاد مرجعیت داشت. او با تاسیس این مجموعه طلاب زیادی را در سال‌های بعدی جذب کرده و آثار علمی‌ای را نیز تولید کرد. از نظر ایشان نظام آموزشی دارای ایراداتی است که نمی‌تواند خروجی متناسب با نیازهای جامعه را داشته باشد.
بندانگشتی|'''جلسه نقد مکتب اصولی شیخ انصاری'''
اکبرنژاد دو سوم علم اصول فقه موجود در حوزه را زائد دانست و در این رابطه کتابی نیز تألیف کرده و جواب مخالفان را می‌دهد. وی همچنین کتب درسی موجود را ناقص نیز می‌داند یعنی بسیاری از مباحث و قواعدی که ضروری برای بهم دین می‌باشد در متون درسی حوزه وجود ندارد. ایشان در مؤسسه خود برای پر کردن این خلأ نیز اقدام به تولید آثار علمی‌ای کرد.

محمدتقی اکبرنژاد حدود 10 سال در گفتمان‌سازی تحول در حوزه فعالیت‌های بسیاری کردند و تا حدودی نیز بدنه جوان حوزه را به خود نزدیک کرده و تحول در حوزه به یک گفتمان در داخل این نهاد تبدیل شد. ایشان در این دهه با بسیاری از بزرگان حوزه به مناظره و گفتگو نشست. همچنین همایش‌های زیادی نیز از طرف این مؤسسه برگزار شد که از سوی طلاب جوان و برخی استادان حوزه مورد استقبال قرار گرفت.
بندانگشتی|مناظره محمدتقی اکبرنژاد و غرویان با موضوع زوائد علم اصول فقه
یکی از مباحث درون‌حوزوی اکبرنژاد که در زمان خود بحث‌هایی را ایجاد کرد به چالش کشیدن لباس روحانیت از نگاه دین بود. ایشان به بررسی فقهی لباس دین(روحانیت) پرداخته و این لباسی که امروزه بر تن روحانیت است را بدعت دانست. او می‌گوید هیچ یک از انبیاء و معصومین لباسی جدا از لباس مردم نداشته و همانند مردم می‌زیستند. او آسیب های پوشیدن این لباس را هم بررسی کرد. کتاب «بررسی فقهی-اجتماعی لباس دین» ایشان مجوز چاپ نگرفت.

## موضع‌گیری‌های سیاسی
ایشان در سال 1402 به صورت رسمی به نشر مواضع فقهی سیاسی خود پرداخت که واکنش‌های وسیعی را به همراه داشت. اکبرنژاد نخست به بررسی استراتژی سیاسی معصومین پرداخته و آن را با استراتژی سیاسی جمهوری اسلامی مقایسه کرد. وی به صراحت اعلام کرد که هیچ‌گونه شباهتی بین این دو وجود ندارد. این جلسات که در حدود 20 جلسه در صفحه یوتیوب ایشان منتشر شد واکنش‌های مخالف و موافقی را در پی داشت.
بندانگشتی|مناظره محمدتقی اکبرنژاد و رهدار با موضوع «مقایسه استراتژی سیاسی جمهوری اسلامی با استراتژی سیاسی معصومین(ع)» 1402
اکبرنژاد به صراحت، سیاست خارجی جمهوری اسلامی و نحوه تعامل آن با کشورهای غربی را «سیاست تنش» دانسته و آن را عامل اصلی مشکلات داخلی از جمله مشکلات اقتصادی بیان کرد. همچنین او اعلام کرد که این سیاست‌ها عمدتا مربوط به دولت‌ها نبوده و عامل آن شخص رهبری است. وی می‌گوید سیاست‌های تنش‌زا از اول انقلاب 57 تاکنون وجود داشته است. اکبرنژاد تسخیر سفارت آمریکا در اوایل انقلاب را یکی از مصادیق این سیاست تنش دانسته و آن را حرام فقهی دانست. با اینکه دفتر محمدتقی اکبرنژاد اعلام کرد حاضر به گفتگو یا مناظره در مسائل مطرح شده با اندیشمندان حوزه هستیم اما بخاطر محدودیت‌هایی که در حوزه وجود دارد کسی اعلام آمادگی نکرد. البته اکبرنژاد با دو نفر از استادان حوزه به مناظره پرداخت که بنابر اقرار خود جریان انقلابی این مناظرات به نفع محمدتقی اکبرنژاد تمام شد.

محمدتقی اکبرنژاد در مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های مختلف و شبکه‌های اجتماعی، بارها از عملکرد مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران و شخص رهبری حکومت جمهوری انتقاد و نسبت به عواقب نادیده گرفتن مطالبات مردمی و سیاست‌های داخلی و خارجی نظام هشدار داده بود. محمدتقی اکبرنژاد با خطاب قرار دادن مقامات جمهوری اسلامی و عناصر و حامیان آنها گفته بود: «شما پادگان نیستید، شما یک کشور ۸۰ میلیونی واجب‌النفقه هستید.» و در سالگرد انقلاب ۱۳۵۷ در بهمن ۱۴۰۲ نیز گفت: «۲۲ بهمن نماد نفی آزادی و نفی جمهوریت است.» 

وی در انتقاد از رهبری کنونی جمهوری اسلامی در قبال وضعیت اسفناک معیشت توده مردم ایران و عدم کارایی چندین دولت در طول ۴۵ سال حکومت نظام جمهوری اسلامی صحبت‌هایی داشت.

**حجاب اجباری**

محمدتقی اکبرنژاد در اواخر آذرماه سال ۱۴۰۲ در مصاحبه ویدئویی ۱/۵ ساعته با رسانه دیدار نیوز به‌طور اجمالی به بیان دیدگاه‌ها و نظراتش در خصوص موضوعات مهم و روز کشور پرداخت. وی در بخش از این مصاحبه موضوع حجاب را امری دانست که از سوی خود حاکمیت مورد ظلم و سوءاستفاده واقع شده است و گفت: «... جمهوری اسلامی و حاکمیت به جای این رفتارها باید بیاید به مردم بگوید من خادم شما هستم بگویید چیکار کنم و به این صورت به آغوش مردم برگردد، این را هم باید بداند که اولویت مردم شال و روسری نیست و فساد و فقر است…»
بندانگشتی|بازداشت محمدتقی اکبرنژاد در 28 بهمن 1402
این استاد حوزه، انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری در سال 1402 را تحریم کرد. در بهمن 1402 تعداد معدودی از انقلابیون افراطی در نماز جمعه قم و همچنین جلوی دادسرای ویژه روحانیت قم تجمع کرده و خواهان برخورد سریع با اکبرنژاد شدند. وی در اواخر بهمن ماه 1402 در سفری به کرمانشاه از برخی مناطق محروم حاشیه این شهر دیدار کرده و با برخی از هموطنان گفتگویی کرده بود که در یکی از این دیدارها دختربچه‌ای خطاب به آقای خامنه‌ای می‌گوید: آقای خامنه‌ای فرض کنید ما هم بچه‌های فلسطین و غزه هستیم...». در اثنای این مسافرت بود که دادسرای ویژه روحانیت وی را احضار می‌کند. وی در کانال تلگرام و ایتای خودشان اعلام می‌کند که یکشنبه 29 بهمن در دادسرا حاضر خواهد شد اما در 28 بهمن هنگام بازگشت از این سفر بازداشت می‌شود. وی دو هفته در انفرادی اطلاعات سپاه بوده و یک هفته نیز در زندان روحانیت بود که سپس با قرار وثیقه و برای ادامه روند دادگاه آزاد می‌شود. اکبرنژاد از ۲۸ بهمن ۱۴۰۲ بابت انتقادات از رهبر و حکومت ایران بازداشت شد و در روز ۱۹ اسفند ۱۴۰۲ در یک فایل صوتی منتشر شده از آزادی خودش به قید وثیقه خبر داد. 

محمدتقی اکبرنژاد بعد از آزادی دوباره به فعالیت‌ها و روشنگری‌های خود ادامه داد. او بر این باور است که اگر نظام دست به اصلاحات اساسی نزند و مخصوصا در سیاست خارجی خود و تعامل با کشورهای غربی تجدیدنظر نکند به فروپاشی خواهد انجامید. او اعلام کرده است که مخالف براندازی است و آن را برای کشور خطرناک می‌داند اما نظام و رهبری با این دست‌فرمان خودشان به سمت براندازی می‌روند.

او در سال 1403 در سلسه‌جلساتی به صورت تفصیلی به «نقد فقهی ولایت مطلقه فقیه» پرداخت. اکبرنژاد می‌گوید پیامبر و امامان معصوم نه تنها حق حکومت را برای فقها تفویض نکرده‌اند بلکه در عصر غیبت از اقدام به تشکیل حکومت توسط فقها نیز به شدت نهی کرده‌اند. وی تجربه انقلاب 57 را نیز مؤید فرمایش روایات می‌داند که به تضعیف دین و دنیای مردم انجامید. این جلسات فقهی اکبرنژاد نیز از سوی موافقان ولایت فقیه به شدت مورد هجمه قرار گرفت و چندین جلسه مناظره و گفتگو در این باره انجام شد.

اکبرنژاد تنها راه نجات را در «مقاومت مدنی خشونت‌پرهیز» می‌داند. او در چندین جلسه مناظره و گفتگو به تشریح مقاومت مدنی خشونت‌پرهیز پرداخته و معتقد است این مساله مهم باید بین مردم تبدیل به یک گفتمان شده و ابزاری برای فشار به حاکمیت برای تغییرات اساسی باشد.

محمدتقی اکبرنژاد در مناظره‌ای با  بیژن عبدالکریمی، حمله حماس به اسرائیل را حماقت نامید و حمایت جمهوری اسلامی از این حرکت را خیانت به مردم و به خطر انداختن امنیت کشور دانست. این موضع‌گیری موجب ناراحتی و عصبانیت طیفی از انقلابیون شد.

او در گفتگویی صریحا اعلام کرد که تشیع روح الله خمینی و خامنه‌ای در حوزه سیاست‌ورزی، تشیع زیدی است! جمهوری اسلامی دچار تناقض شده، زیرا از طرفی می‌گوید حفظ نظام از حفظ جان امام زمان واجب‌تر است اما از طرفی دیگر کشور خودش را فدای فلسطین کرده است.

## محکومیت قضایی
دادسرای ویژه روحانیت طی چندین جلسه محاکمه نهایتا وی را به زندان و خلع لباس روحانیت محکوم کردند. اتهامات وی از این قرار است:

1. «تضعیف نظام»؛ اکبرنژاد فقیهی است که تقیه را در شرایط فعلی به ضرر مردم خود و خیانت به آن‌ها می‌داند. برای همین بی‌پروا و عالمانه به نقد سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی پرداخت. ایشان به خاطر این اقدام متهم به تضعیف نظام و محکوم به ۸ ماه و ۱ روز زندان شد. 

۲. «توهین به رهبران انقلاب اسلامی»؛ ایشان به خاطر نقد صریح، سازنده و خیرخواهانه نسبت به رهبران انقلاب اسلامی و هشدار دادن نسبت به عواقب تصمیمات غلط ایشان نیز متهم به توهین به رهبران جمهوری اسلامی شد و به ۱۵ ماه و ۵ روز زندان محکوم گردید.

۳. «هتک حیثیت روحانیت»؛ استاد اکبرنژاد به خاطر اینکه با لباس روحانیت استراتژی‌های نظام جمهوری اسلامی و رهبران آن را با صراحت و قاطعیت نقد کرده بود، در دادگاه بدوی به ۳ سال خلع لباس و در دادگاه تجدید نظر «3 سال خلع لباس معلق به 5 سال کنار گذاشتن رویه سابق و عدم ارتکاب جرم و نیز مشروط به عدم حضور در فضای مجازی» تبدیل شد. ایشان حکم تعلیقی را که مشروط به عدم حضور در فضای مجازی شده بود، نپذیرفته و حکم بدوی را قبول کردند.
بندانگشتی|حکم خلع لباس و زندان محمدتقی اکبرنژاد در شهریور ماه 1404 قطعی شد
اکبرنژاد در ویدئویی که از محکومیت قضایی خود خبر می‌داد گفتند: «اگر این لباس بخواهد مانع از صدای عدالت و دفاع از مردم شود، چه ارزشی دارد؟ من با افتخار حکم خلع لباس را می‌پذیرم… این عمامه برای من صرفاً یک لباس نیست، بلکه ابزاری برای خدمت به مردم و دین بود.»

ایشان در نهایت روز سه‌شنبه 11 شهریور 1404 در دادسرای ویژه روحانیت قم حاضر شده و از آنجا به زندان قم منتقل شد.
## آثار
برخی از آثار اجتهادی او به شرح زیر است:
* **کلام فقاهی:** دین یک بسته منسجم هدایتی است. یکی از بزرگترین جلوه‌های انسجام دین، پیوستگی و هماهنگی تام میان مبانی فکری، اخلاقی و رفتاری است. مبنای فکری عقیدتی، مانند اسکلت بندی مستحکمی است که ابعاد، مراتب، روابط و اتصالات کل دین را می‌نمایاند. فهم یکپارچه دین برای استنباط حداکثری آن نقش بسیار پر رنگی دارد. در این بررسی روشن خواهد شد که مبانی عقیدتی تا چه اندازه نقش فعال در استنباط و اجتهاد دارد و صد افسوس که به خاطر تصلب بر آنچه امروز اصول نامیده می‌شود، از این همه قواعد تاثیر گذار غفلت شده است. مطالب کتاب کلام فقاهی به گونه‌ای است که خواننده فهم جامع و نگاه ماهواره ای به دین پیدا می‌کند و نحوه ارتباطات عناصر دین را با یکدیگر به درستی فهم می‌کند.
* **منطق تفسیر متن:** این کتاب با توجه به عناصر تاثیرگذار در تفسیر یک متن، به پنج فصل تقسیم شده است؛ در بخش اول به بایسته‌های گوینده و شنونده در انتقال معنا پرداخته است و در آن به نکات بسیار مهمی از جمله قرائنی که از سمت متکلم و شنونده در انتقال معنا تاثیرگذار می‌باشد اشاره شده است. فصل دوم و سوم نیز با عنوان "معنا و لفظ" به اقسام معنا، نقل به معنا و ادبیات لازم برای اجتهاد و همچنین مسئله افراط در ادبیات عرب پرداخته شده است. در بخش چهارم نیز مسئله "قرینه" به صورت کاملا تفصیلی مورد بحث قرار گرفته شده است و تمامی قرائنی که در فهمیدن یک متن مؤثر است مورد بررسی قرار گرفته است. فصل پنجم نیز به قواعد هنگام شک در تفسیر اشاره شده است.
* **نظام معرفتی فقاهت:** این کتاب با نگاه جامع و البته متفاوت، مباحث امارات و اصول عملیه را مورد بحث و بررسی قرار داده است و بر پایه نظریه "قویترین معرفت ممکن نوعی"، حجیت معرفت انسان در عالم خاکی با وجود کسر و انکسارهای مادی که در آن وجود دارد را  بررسی نموده است. بخش اول این کتاب مربوط به مباحث "علم" است و در فصل نخست آن "معیار حجیت در معرفت" و ادله عقلی و نقلی آن مورد بحث قرار گرفته است و در فصل دوم نیز طرق و ادله تحصیل قوی ترین معرفت ممکن نوعی آورده شده است. در بخش دوم کتاب نیز به مباحث مربوط به "شک و تردید" پرداخته شده و در فصل نخست از بخش دوم شک منتهی به خوف؛ در فصل دوم شک ملحق به عدم و در فصل سوم نیز تعارض ادله مورد بررسی قرار گرفته است.
* **ادبیات دین:** کتاب ادبیات ناظر به ادبیاتی است که شارع در بیان احکام الهی از آنها استفاده می کرده است. به عبارتی گرچه ادیان الهی ملتزم به ادبیات رایج در میان مردمان خویش بوده اند، اما این بدان معنا نیست که در ظرف ادبیات شایع، سبکی متناسب با اهداف خویش نساخته باشند.مانند فرماندهان نظامی یا فیلسوفان که در ظرف زبان رایج، ادبیات خاصی را نیز تولید می کنند. با نظر به اینکه خدای متعال ربّ العالمین و مربی آنهاست ادبیات خاص تربیت را برگزید تا بتواند بندگانش را به حرکت در آورد. کتاب ادبیات دین نگاهی منسجم، نظام واره و عالمانه به این مسئله داشته و کوشیده تا سبک شارع را همانطور که هست، باز گو کند و از روش های گفتاری او پرده بردارد. باشد که این آشنایی به فهم عمیق تر دین بینجامد و در نحوه ابلاغ آن یاری رساند.
* **زوائد اصول فقه:** اثری متفاوت از استاد اکبرنژاد که به نقد بنیادین اصول فقه موجود در حوزه‌های علمیه پرداخته است و معتقد است بالای 60 درصد از مسائل آن بی‌ثمر و بی‌فایده است. نگارنده این کتاب بر این باور است که دو سوم اصول فقه موجود، زوائدی هستند که چون علف هرز بر مسائل لازم آن تنیده و آنها را از حیّز انتفاع ساقط کرده اند. ایشان با بررسی موردی، به صورت عینی زائد بودن این مباحث را نشان داده است.
* **روش‌شناسی اجتهاد(دو جلدی):** یکی از ویژگی‌های شاخصِ اثری که پیش رویتان قرار دارد، محوریت دادن به مکتب‌شناسی است. در این کتاب به دنبال این نبودیم که از هر فقیهی یک نقطه تمایز پیدا کنیم و او را به عنوان صاحب سبک مطرح سازیم. بلکه دنبال مکتب‌هایی بودیم که در تاریخِ فقه و اصول شکل گرفته‌اند. یکی دیگر از ویژگی‌ها، تبیین و ارزیابی در کنار همدیگر است. در این اثر صرفاً توصیفِ مکاتب و روش‌ها دنبال نشده است. بلکه داوری نسبت به آن‌ها نیز برایمان مهم بوده است. برای همین نیز پیش از داوری، به شاخص‌ها پرداخته شده است. یکی دیگر از ویژگی‌های این اثر، این است که در نقدها و ارزیابی‌ها به مشهورات اکتفا نکرده و به آثار فقها مراجعه شده است و  نقدها با تکیه بر واقعیت و نیز کاملاً منصفانه بوده است. خواننده با مطالعه این کتاب احساس می‌کند که نسبت به جریان رشد و نُکس روش‌های اجتهاد و مکاتب فقهی اصولی، اشراف جامعی پیدا کرده است.  متوجه خواهد شد که شیخ طوسی(ره) چگونه فکر می‌کرد و چطور فتوا می‌داد و اینکه شرایط اجتماعی و فرهنگی زمان شیخ(ره) تا چه اندازه در ساختار، مسائل و روش‌های اصولی ایشان تاثیر گذار بوده است. این مطلب، باید مخاطب را به یک حرّیت و آزادی حقیقی نسبت به اصول موجود برساند و از این پس، بتواند خارج از ساختارهای موجود بیندیشد.
* **فقه نظام مالیاتی اسلام:** مفاهيمی نظير «انفال»، «فئ»، «خمس»، «زکات» و«خراج» در كتاب وسنت به کار رفته است. آیا این مفاهيم در منظومه دین و با روش اجتهادی شیعه در نظام روشنی کنار هم انسجام می‌یابند و تصویری از ساختار مالیاتی اسلام در اختیار ما می‌گذارند؟ کارکرد هر کدام از آنها چیست؟ خمس با زکات از حيث مصرف يکی هستند یا تفاوت دارند؟ خمس به چه نوع درآمدهایی تعلق می‌گیرد و زکات و خراج به كدامیک از آنها؟ مهم‌تر این که آیا موارد درآمدی که مشمول خمس و زکات می‌شوند، قابل توسعه هستند یا به موارد مذکور در کتاب و سنت محدود می‌مانند؟
* **فقه عزا و زیارت اهل بیت(ع):**  استاد اکبرنژاد در این کتاب ضمن بررسی فقهی عزاداری و زیارت اباعبدالله(ع) به حدود عزاداری ایشان پرداخته و با بررسی عالمانه، به انحرافات رخ داده در عزای اهل بیت اشاره می‌کنند.
* **از فقه و اخلاق تا فقه اخلاقی:** هرچه از متن دین فهمیده می‌شود وحدت فقه و اخلاق است و چیزی به عنوان دو علم مستقل که یک فقه و دیگری اخلاق باشد وجود ندارد. مبانی کلامی و اصولی پذیرفته‌شدۀ خود آقایان نیز مخالف این تفکیک است. یکی از مسائل اتفاقی، تبعیت احکام از مصالح و مفاسد واقعی است. یعنی اشیاء و امور قبل از تعلق امر و نهی دارای مفسده و مصلحت بوده و امر و نهی ناظر به آن وارد شده است. اگر این را بپذیریم تقسیم فقه و اخلاق عبث خواهد بود. مثلا اگر تکبر مفسده شدیده دارد طبق این قاعده چرا حرمت فقهی نداشته باشد؟ یا گفته شود حرام اخلاقی است نه فقهی! اگر شاهدی در کتاب و سنت به این تمایز نیست، چرا علمی مثل اخلاق در کنار فقه پیدا شد؟ به نظر ما علم مستقلی بنام اخلاق به‌خاطر تأثر علمای مسلمان از حکمای یونان بوده است. گزاره‌های اخلاقی باید در فقه و توسط فقها مطرح شود و باید به عنوان موضوعی فقهی احوال و زوایای آن بررسی شود. کتاب «از فقه و اخلاق تا فقه اخلاقی» اثری است که از این پس هر اندیشمندی که بخواهد در حوزه فقه و اخلاق اظهارنظری کند نمی‌تواند بی‌تفاوت از کنار این کتاب بگذرد.
* **روش‌شناسی شهیدین:** نبود روش‌شناسی در کتاب درسی شرح لمعه یکی از مشکلات بزرگ است؛ در حالی که غرض از گنجاندن این شرحی درسی در حوزه این بود که استدلال می‌شد که کتابی نیمه‌استدلالی بوده و بنا است طلاب از طریق آن با روش اجتهاد آشنا شوند. در حالی که کتاب «لمعتین» حتی نیمه‌استدلالی هم نیست؛ اما با فرض پذیرفتن نیمه‌استدلالی بودن آن، باز هم هدفی که از گنجاندن آن در بین کتب درسی وجود داشت، محقق نمی‌شود. طلبه با خواندن کتاب مذکور با روش استنباطی شهیدین آَشنا نمی ‌شود؛ حتی روش استفاده از منابع هم در این کتاب برای آموزش به طلاب وجود ندارد. در این شرایط نه طلبه از این مسائل بهره‌ای می‌برد و نه استاد موضوعی را متذکر می‌شود؛ تنها دستاورد آن آموختن احکام شرعیه است؛ در حالی که غرض از آن چیز دیگری بود. کتاب روش‌شناسی شهیدین دست روی همین خلاء مهم گذاشت و مبانی فقهی و اصولی و تاثیرگذار شهیدین را در خود دارد؛ تا طلبه‌ای که پیش از ورود به شرح لمعه آن را می‌خواند، نسبت به مباحث شهیدین آَشنایی پیدا کند. در این کتاب تنها به شرح مبانی اکتفا نشده بلکه به نقد و ارزیابی این مبانی هم پرداخته شده است.
* **بررسی فقهی اجتماعی لباس دین:**  این اثر یک کار فقهی و ناظر به یک پدیده فرهنگی و اجتماعی یعنی لباس روحانیت است و می‌خواهد به پرسش‌هایی، پاسخی در خور بدهد. اینکه آیا ما چیزی به نام لباس دین داریم یا این از ابداعات مسلمین است که به مرور زمان پیدا شده است؟ آیا آن‏چه امروز به نام «لباس روحانیت» شناخته می‌شود، واقعاً لباس پیغمبر اسلام(ص) است یا لباس عرب یا حتی لباس عرب هم نیست؟! آیا این لباس در متون دینی ما ریشه دارد؟ گذشته از عقبه شرعی، آیا آثار مثبت اجتماعی و فرهنگی داشته است؟ یعنی به حسب واقعیت‌های پیرامونی، آیا لباس روحانیت، با رسالت تبلیغی روحانیت متناسب است یا مانع آن؟ انعکاس این لباس در خانواده مبلغان دین چیست و آیا خانواده‌هایشان از آن رضایت خاطر دارند یا مانعی برای تجربه شوهر بودن یا پدر بودن می‌شمارند؟ اثر علمی از استاد اکبرنژاد(که پس از سال‌ها هنوز اجازه نشر پیدا نکرده است)

* **منطق تفکر خلاق(فکر می‌کنی که فکر می‌کنی):** ما اغلب فكر مى‌كنيم كه فكر مىكنيم. غافل از اينكه عمری به نشخوار اندیشه‌های دیگران مشغول بوده و چنان در طلسم آنها گرفتار شده‌ایم که عمر خود را پای فهمیدن سخنان آنان سيرى كرده‌ايم وبدتر اينكه خيال مى‌كنيم؛ اینها حاصل اندیشه‌های خودمان است.ما نه در راه خود، كه در راه ديگران رفته‌ايم و براى همين نيز به مقصد دیگران رسیده‌ایم! رنجی که من در طول سالیان دراز از این جهل مرکب کشیده‌ام، مرا واداشت تا تجربه‌هاى خود را براى شكستن اين طلسم، به نسلى كه عميقا شيفته‌اش هستم، تقديم كنم؛ تا راهكارهاى عملی شکستن باورهای غلط و تکنیک‌های درست اندیشیدن و جسورانه فکر کردن را پیش رویشان بگذارم. تا با تكیه بر اصول و روشه‌ایی که در این کتاب عرضه شده، از حصار اندیشه‌های پراكنده رهايى يابند و جسورانه پرده‌هاى جهالت را بدرند و راه خود را بیابند. امید که مقبول افتد و کارگر آید.
* **موسوعه توقیعات الامام مهدی(عج)**
* **مجموعه کامل نامه‌ها و فرمایش‌ها امام عصر(عج)**
* **دعاهای صادره از امام زمان(عج)**
* **امیر شهر**
و برخی از مقالات:

# آزاداندیشی و تحول؛ 2. ضعف عقلانیت زمینه‌ساز خرافه ؛ 3. مشرعة بحار الانوار؛ 4. نقل به معنا در حدیث؛ ابعاد و آثار آن؛ 5. جامع احادیث شیعه، امتیازها و ضعف‌ها؛ 6. مرزبندی حجیت عقل در اندیشه اخباری و اصولی؛ 7. طرحی دیگر در بررسی غنا در قرآن و مراثی؛ 8. حجیت ذاتی بناهای عقلائی و تاثیر آن در فقه و اصول؛ 9. سید کاظم یزدی و حجیت عمومی روایات شیعه؛ 9. فقه العزاء الحسینی دراسه استدلالیه فی نقد مظاهر التطبیر؛ 11. حدود الجزع فی رثاء اهل البیت؛ 12. حجیت و عصمت ذاتی عقل

## انتشار آراء فقهی-اخلاقی
چند روز قبل از اجرای حکم زندان محمدتقی اکبرنژاد، بخشی از آراء فقهی-اخلاقی او در سایت زیرنظر ایشان منتشر شد و خود او نیز در کلیپی به توضیح این مساله پرداخت؛ او می‌گوید ما نسبت به روش اجتهاد و استنباط موجود، نقدهایی داشتیم؛ در این روش، هم زوائدی وجود دارد که دست و پای فقاهت را می‌گیرد و هم دارای نواقص فراوانی است که غفلت از آنها باعث بدفهمی در استنباط از منابع دین گردیده است. از این رو بسته جامع اجتهادی و دیگر آثاری تولید شد. محمدتقی اکبرنژاد می‌گوید آن تحولی که ما در حوزه استنباط و منطق فهم دینی ایجاد کردیم، صرفاً بحث‌های ذهنی و کلی نبوده و در این فتاوا نشان دادیم که چگونه در خروجی مسائل فقهی و معرفتی خود را نشان می‌دهد. آراء فقهی او به مرور در سایت محمدتقی اکبرنژاد بروزرسانی می‌شود.

از دیدگاه وی برخلاف نظر مشهور، دوگانگی و جدایی بین فقه و اخلاق صحیح نیست و فقه بدون اخلاق، تنها پوسته‌ای از مباحث دینی خواهد بود بدون عمق و تامین اهداف شریعت. کتاب «از فقه و اخلاق تا فقه اخلاقی» نیز بیانگر این دیدگاه است. از این رو معتقد است افزون بر بررسی مسائل فقهی مصطلح، باید مباحثی را که به عنوان اخلاقیات و مسائل اخلاقی از آنها یاد می‌شود نیز وارد فرایند استنباط کرد. همچنین یکی از ویژگی‌های آراء فقهی ایشان، حفظ ادبیات تربیتی موجود در کتاب و سنت، در بیان فتاوا می‌باشد برخلاف رساله‌های عملیه موجود که مانند کتاب‌های قانون، تنها به بایدها و نبایدها پرداخته‌اند و از ادبیات تربیتی شارع غفلت کرده‌اند.

## جستارهای وابسته
* نقض حقوق حوزویان در جمهوری اسلامی ایران

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* آپارات - اکبرنژاد: با این دست فرمان، سقوط نظام قطعی خواهد بود
* یوتیوب - مدیر حوزه علمیه کنگاور: خبرگان مرده است یا زنده که یکبار از آقای خامنه ای سؤال نمی‌کند که این قله‌ای که می‌گویی کجاست؟

رده:استادان حوزه علمیه قم
رده:افراد زنده
اکبرنژاد
رده:روحانیان شیعه
رده:زادگان ۱۳۵۸
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل ایران
رده:عالمان شیعه
رده:نویسندگان دینی اهل ایران
رده:زادگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:فعالان دموکراسی در ایران