ایل طیبی

**ایل طیبی** یکی از ایلات قوم لر و جز لرهای جنوبی و
لر بزرگ می‌باشد که به‌طور گسترده در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و بوشهر ساکن هستند. طیبی‌ها از زیر شاخه‌های لیراوی و دسته لیراوی کوه می‌باشند.

## وجه تسمه
بحث تلفظ صحیح نام طیبی را اولین بار، علامه قزوینی مطرح کرد و آن را با (طای مکسور) و یای مهمل در آثارش آورده است (طیب بر وزن میز، سیب). نویسنده شد الاوزار عن زوارالمزار یا هزار مزار شیراز هم به تلفظ این نام توجه نموده است. قاسم غنی و سایر پژوهشگران تلفظ آن را مورد پژوهش قرار داده‌اند.

## منطقه طیبی
منطقهٔ طیبی، بخشی از استان کهگیلویه و بویراحمد است که در میان کوه‌ها و رودخانه‌های مهم جای گرفته است. این منطقه از غرب با بهمئی، از شرق با دشمن‌زیاری و دهدشت، از جنوب با کوه‌های خائیز بهبهان و از شمال با درهٔ شاه‌غالب و رود خرسان هم‌مرز است. محدودهٔ جغرافیایی آن حدود ۱۶۷۰ کیلومتر مربع بوده و ۱۱٪ از وسعت کهگیلویه را شامل می‌شود. جمعیت این منطقه حدود ۳۱۰۰۰ نفر است که به‌طور میانگین، ۱۹ نفر در هر کیلومتر مربع سکونت دارند. از این تعداد، ۴۳٪ کوچ‌رو و ۵۷٪ اسکان‌یافته‌اند که بیشتر در نیمهٔ جنوبی سکونت دارند.
منطقه طیبی از دو بخش تشکیل شده است:
طیبی سرحدی: این بخش در نیمهٔ شمالی منطقه قرار دارد و ۸۲۵ کیلومتر مربع وسعت دارد. این منطقه تحت تأثیر کوه سفید و مله کپر بوده و حدود ۱۳۰۰۰ نفر از ۱۰ طایفهٔ مستقل در این بخش سکونت دارند. جمعیت نسبی منطقه ۱۵ نفر در هر کیلومتر مربع است و ۹۸٪ از ساکنان آن کوچ‌رو هستند. این منطقه شامل دو بخش سردسیری و گرمسیری است:
سردسیری: مناطق مورمیشان، عاجم و سبزمیر را در بر می‌گیرد.
گرمسیر: شامل رئیسی، جلو و جاورده است.
رودهای مهم این بخش، رود ریش و فارتق هستند که به رودهای خرسان و مارون می‌ریزند.

طیبی گرمسیری: بخش کم‌ارتفاع جنوبی منطقهٔ طیبی است که ۸۴۵ کیلومتر مربع وسعت دارد و جمعیتی حدود ۱۸۰۰۰ نفر را در خود جای داده است. جمعیت نسبی آن ۲۲ نفر در هر کیلومتر مربع بوده و ۹۵٪ ساکنان آن اسکان‌یافته‌اند. تنها منطقهٔ سردسیری آن، بخشی از کوه سفید است که به قلمرو طیبی‌ها کشیده شده.
تقسیمات طیبی گرمسیری
این بخش شامل سه واحد اصلی است:
کوه سفید: منطقه‌ای کوچک در مرز بین طیبی سرحدی و گرمسیری.
این وررود: بخشی از منطقه که در سمت رود مارون قرار دارد.
آن وررود: بخش دیگر که در سمت دیگر رود مارون واقع شده است و جمعیت بیشتری در آن سکونت دارد. دو مکان مسکونی مهم این بخش، شهر سوق (مرکز این وررود) و شهر لنده (مرکز آن وررود) هستند که شهر لنده سابقهٔ تاریخی بیشتری دارد.

## پیشینه
در اثر بی نظمی اوضاع فارس پس از مرگ ملک ابش خاتون، ایالت فارس مستقیماً توسط امرای مغول اداره می‌شد و با توجه به اینکه این حاکمان نتوانستند آرامش، امنیت و رونق اقتصادی ایلات فارس را حفظ کنند برکنار شدند. در سال ۶۹۲ تا ۷۲۵ هجری اداره ایالت فارس به خاندان طیبی با فرماندهی جمال الدین طیبی سپرده شد

## طایفه‌ها
ایل طیبی به دو دسته سردسیری و گرمسیری تقسیم می‌شود و دارای سه تیره می‌باشد. **تیره عالی‌طیب**، **تیره تاج‌الدین طیب** و **تیره ناصر طیب** سه تیره ایل طیبی را تشکیل می‌دهند، همچنین طیبی دارای ۵۶ طایفه و دهه می‌باشد.

**تیره عالی‌طیب** از چهار طایفه محمد سعید بزرگ، محمدامین، طایفه نذر، طایفه کی ملک، طایفه رضایی، طایفه تشکیل شده است.

**تیره تاج‌الدین طیب** از ۹ طایفه به نام‌های: طایفه آل طیّب، طایفه غندی، طایفه کرائی، طایفه تامحمیدی، طایفه سماعیلی، طایفه دزدکی، طایفه سادات، طایفه تارضایی، طایفه تامووَلی تشکیل شده است.

**تیره ناصر طیب** دارای سه طایفه به نام‌های: طایفه روتلخی، طایفه گیوه چرمی و طایفه تاملکی می‌باشد.

## منابع
* Genealogy and History of Qajar (Kadjar) Rulers and Heads of the Imperial Kadjar House
* http://www.almanach.be/signIn/signIn.aspx?ReturnUrl=/search/i/iran_kadjar1.html(subscription required)
* *The history of Persia*, Sir John Malcolm. John Murray Publishers, London, 1960 (تاریخ پرشیا، جان ملکم، انتشارات جانی موری، لندن، ۱۳۳۹)
* 

رده:اتحادیه‌های ایلی
رده:استان خوزستان
رده:استان فارس
رده:استان کهگیلویه و بویراحمد
رده:اقوام در استان خوزستان
رده:اقوام در ایران
رده:عشایر مدرن
رده:کوچ‌گردهای ایرانی‌تبار
رده:لرها