فاطمه سپهری

**فاطمه سپهری** (زادهٔ ۱۳۴۳) کنشگر سیاسی، فعّال در زمینهٔ حقوق زنان، دموکراسی‌خواه و زندانی سیاسی اهل ایران است.

سپهری و برادرش محمدحسین از امضاکنندگان نامهٔ درخواست استعفای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی هستند. او پس از آن به اتهام «اخلال در نظم و آسایش عمومی، تشویش اذهان عمومی و نشر اکاذیب» از سوی جمهوری اسلامی به حبس و شلاق محکوم شده است ولی مورد عفو رهبری قرار گرفت. وی چندی بعد در جریان جنبش زن، زندگی، آزادی، بازداشت شد و به ۱۰ سال حبس محکوم گردید.

## زندگی
فاطمه سپهری زادهٔ ۱۳۴۳ است. در سال ۱۳۸۳ و در ۴۰ سالگی در کنکور دانشگاه شرکت کرد و موفق شد در دورهٔ لیسانس مدیریت بازرگانی در دانشگاه فردوسی مشهد قبول شود و مدرک کارشناسی خود را از این دانشگاه دریافت کند.

فاطمه سپهری فرزند ابراهیم، همسرش را در طی جنگ ۸ سالهٔ ایران و عراق و در اوایل دههٔ ۶۰، از دست داد و سرپرستی فرزندش به حکم دادگاه و برخلاف رضایت سپهری، به پدر همسرش (به عنوان ولی شرعی) داده شد.

### فعالیت‌های سیاسی
فاطمه سپهری و برادرش محمدحسین در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۹۸، به عنوان یکی از حامیان ۱۴ نفره زن کنشگر از امضاکنندگان بیانیهٔ ۱۴ کنشگر ایرانی بودند که از بیانیهٔ ۱۴ فعّال سیاسی برای کناره‌گیری سید علی خامنه‌ای از حکومت و نیز گذار از جمهوری اسلامی، پشتیبانی کردند.

او به نقدهای سخت و تند به مقامات جمهوری اسلامی شهرت دارد. وی در گفتگوها و پیام‌هایش، صریحاً رهبران جمهوری اسلامی را نقد می‌کند. او جنگ ایران و عراق را یکی از پیامدهای جمهوری اسلامی می‌داند. وی خود را دشمنی سرسخت برای جمهوری اسلامی می‌داند و در اینباره گفته است: «آن علف هرزی که در سال ۵۷ در خاک پاک این مملکت رشد کرد و ما برایش همه چیز دادیم حتی خون دادیم را تا از ریشه در نیاورم دست بردار نیستم.» او صراحتاً رهبران جمهوری اسلامی را مورد نقد قرار داده و علیه آنها شعارهای تند همچون درخواست مرگ و لعنت می‌کند.

با وجود شرایط سخت زندان و وضعیت جسمانی نامناسب، وی همچنان به ابراز مخالفت با حکومت ایران و تأمین مالی حماس که بخشی از محور مقاومت است و کمکی به صلح در منطقه نمی‌کند، ادامه داد.

### بازداشت در ۱۳۹۸
فاطمه سپهری پس از انتشار بیانیه ۱۴ کنشگر، در ۲۰ مرداد ۱۳۹۸ به همراه برادرش به دست مأموران امنیتی در مشهد، بازداشت شدند و ابتدا به بازداشتگاه ادارهٔ اطلاعات مشهد و سپس به زندان مرکزی مشهد (وکیل‌آباد)، منتقل شد.

عنوان اتهامی او در هنگام بازداشت عبارت بودند: «تشویش اذهان عمومی»، «نشر اکاذیب»، «توهین به اسلام»، «اهانت به رهبران جمهوری اسلامی»، «براندازی حکومت جمهوری اسلامی»، «تبلیغ علیه نظام»، «مصاحبه با رسانه‌های معاند نظام»، «برهم زدن امنیت ملی» و «اخلال در نظم عمومی با تجمع کردن».

دادگاه پس از بررسی عناوین اتهامی، فاطمه سپهری را به تحمل ۶ سال حبس محکوم کرد. دادگاه تجدیدنظر این حکم را به ۳ سال و شش ماه حبس کاهش داد. او مجموعاً به تحمل ۱۵۴ ضربه شلاق نیز محکوم شد. حکم شلاق او به تشخیص دادگاه به‌مدت ۵ سال تعلیق شد.

### عفو و آزادی
فاطمه سپهری در سال ۱۳۹۹، با حکم عفو رهبری آزاد شد. او در واکنش به این عفو، آن را نپذیرفت و با توجه به اینکه خامنه‌ای را رهبر نمی‌دانست، عفو او را هم نمی‌پذیرد. با این همه او در اردیبهشت ۱۳۹۹ از زندان وکیل‌آباد مشهد، آزاد می‌شود. او در بخشی از پیامش پس از آزادی چنین گفت: «من عفو رهبری نمی‌خواهم زیرا رهبری را قبول ندارم. من کاری نکردم، آن‌ها جنگ تحمیلی را راه انداختند و بچه‌های مرا بی پدر کردند و ۳۸ سال زندگی مرا به تاراج بردند، حالا به من می‌خواهند عفو بدهند؟»

### بازداشت در ۱۴۰۱
در جریان خیزش زن، زندگی، آزادی؛ فاطمه سپهری در دفاع از این جنبش، فعالیت‌های اجتماعی خود را پیگیری می‌کرد. در همین خصوص، او مصاحبه‌ای با تلویزیون ایران اینترنشنال داشت. پس از این مصاحبه بود که فاطمه سپهری در ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ توسط مأموران امنیتی در منزل خود بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.

سپهری در ۱۳ آذرماه در پیامی صوتی از درون زندان مشهد مردم را به اتحاد و همبستگی دعوت کرد و از مردم خواست که از فراخوان اعتراضات ۱۴، ۱۵ و ۱۶ آذر حمایت کنند و نگذارند که خون ژیناها، کیانها، خدانورها، ابوالفضلها و حدیثها فراموش شود. وی همچنین افزود «تا جمهوری اسلامی از بین‌نرود، ما روز خوش نداشته‌ایم و نخواهیم داشت».

فاطمه سپهری، اوایل اسفند ۱۴۰۱ توسط دادگاه انقلاب اسلامی به ریاست قاضی منصوری به ۱۸ سال زندان محکوم شد. ۱۰ سال از این حکم برای اتهام «تبلیغ علیه نظام»، ۵ سال برای «همکاری با دول متخاصم»، ۲ سال برای «توهین به رهبران جمهوری اسلامی» صادر شده است. بر اساس قوانین ایران، از مجموع این احکام، تنها ۱۰ سال آن قابل اجراست. به گفته برادر سپهری و به نقل از وکیل او، این حکم بدون قبول تجدیدنظرخواهی، قطعی شده است.

او همچنین در دادگاهی دیگر، به اتهام توهین به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، (ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی) به تحمل ۶ ماه حبس، جزای نقدی ۲۰ میلیون تومانی محکوم شد.

## واکنش‌ها و پیامدهای بازداشت
در جریان بازداشت اول فاطمه سپهری در سال ۱۳۹۸، مورگان اورتگاس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با نام بردن از عبدالرسول مرتضوی، هاشم خواستار، محمد نوری‌زاد، محمدحسین سپهری، فاطمه سپهری و چند تن دیگر، کیفر طولانی‌مدت آن‌ها را به دلیل «درخواستشان برای ایجاد تغییرات سیاسی»، محکوم کرد و خواستار آزادی فوریشان شد.

به گفته سایت‌های فعال در زمینه حقوق بشری، فاطمه سپهری از حقِ داشتن وکیل (تعیینی)، محروم بوده و مدتی، حق دسترسی به تلفن و دیدار با خانواده را نداشت.

در پی بازداشت دوم فاطمه سپهری در ۱۴۰۱، در آبان همان سال دخترش فاطمه سپهری در پیامی ویدیویی اطلاع داد که مادرش از زمان بازداشت در زندان انفرادی در سازمان اطلاعات مشهد نگهداری شده است و پس از تحمل بیش از یک ماه سلول انفرادی به سختی می‌تواند حرف بزند. مراجعه خانواده به بازپرس پرونده و معاون دادستان دادگاه مشهد برای انتقال او به بند عمومی بی‌فایده بوده است.

### سلامت در زندان
فاطمه سپهری تا شهریور ۱۴۰۲ نیاز به جراحی قلب داشت. وی اعلام کرد که تنها در صورتی به این جراحی رضایت خواهد داد که برادرانش، حسن سپهری و محمدحسین سپهری، از بازداشت آزاد شوند. سپهری در ۹ مهر ۱۴۰۲ تحت عمل جراحی قلب قرار گرفت و در ۱۵ مهر از بیمارستان مرخص و به زندان بازگردانده شد. در آذر همان سال، وی همچنان با مشکلات سلامتی مواجه بود، از جمله تپش قلب بالا که سخن گفتن را برای او دشوار می‌ساخت. با این حال، قوه قضاییه، با وجود سن بالا و وضعیت وخیم جسمانی‌اش، هیچ‌گونه تسهیلاتی در شرایط حبس او قائل نشد و سپهری همچنان در زندان تحت فشار و رنج قرار دارد.

علاوه بر این، وی مورد شکنجه‌های روانی نیز قرار گرفته است، از جمله آزارهای روان‌پزشکی توسط یک روان‌پزشک وابسته به حکومت. اصغر سپهری، در شهریور ۱۴۰۳ گزارشی از شرایط جسمانی و روانی وخیم خواهرش منتشر کرده است. بنابر این گزارش، فاطمه سپهری با مشکلات پزشکی جدی از جمله درد شدید در دست‌ها، توده‌های دردناک در شانه و قفسه سینه مواجه است، اما علی‌رغم انجام آزمایش‌های پزشکی، روند درمانی مشخصی برای او در نظر گرفته نشده است. به گفته اصغر سپهری، فاطمه در طول دوران بازداشت با محدودیت‌هایی همچون قطع تماس‌های تلفنی و بسته بودن بند زندان مواجه بوده است.

پس از عمل جراحی وی، مقامات قضایی جمهوری اسلامی در پاسخ به درخواست مرخصی درمانی به او گفته‌اند تنها در صورتی می‌تواند از زندان بیرون برود که تعهد بدهد با رسانه‌ها مصاحبه نخواهد کرد؛ شرطی که خانم سپهری آن را نپذیرفته است.

### محاکمه برادر
در ۹ بهمن ۱۴۰۳، اصغر سپهری، برادر فاطمه و محمدحسین سپهری، اعلام کرد جلسه تفهیم اتهام فاطمه و محمدحسین، ۸ بهمن در شعبه ۹۰۵ دادگاه انقلاب مشهد برگزار شد. در این دادگاه برای فاطمه سپهری و محمدحسین سپهری، دو اتهام تحت عناوین «توهین به رهبری» و «تبلیغ علیه نظام» صادر شد. اصغر سپهری گفت، بیانیه خواهر و برادرش که در ۶ دی خطاب به علی خامنه‌ای منتشر شد، باعث تشکیل جلسه بازپرسی شده است. در آن بیانیه، فاطمه و محمدحسین سپهری گفته بودند: «علی خامنه‌ای، اوضاع تو از یک ماه پیش بشار اسد هم وخیم‌تر شده و دیگر نه توان سرکوب داری و نه فرصتی برای فریب‌کاری باقی مانده است.» جلسه بازپرسی به صورت مجازی برگزار شد. به گفته اصغر سپهری، فاطمه از بازپرس خواسته «دوربین را فعال کند تا بتواند او را ببیند، اما بازپرس از این کار امتناع کرده است.» اصغر سپهری فاش کرد، «بسیاری از افرادی که با خواهر و برادرم برخورد دارند، چه در زندان و چه در جلسات دادگاه، از انتشار نام یا تصویر خود به‌شدت واهمه دارند»؛ به گفته او، «این ترس به وضوح نشان‌دهنده این است که آنان از سقوط قریب‌الوقوع رژیم جمهوری اسلامی و پاسخگویی در برابر اعمالشان هراس دارند.»

## جستارهای وابسته
* بیانیه ۱۴ فعال سیاسی
* نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
* نقض حقوق زنان در جمهوری اسلامی ایران
* دستگیری، زندان و شکنجه در جمهوری اسلامی ایران
* فهرست زندانیان سیاسی ایران
* مخالفان جمهوری اسلامی ایران
* مدافعان حقوق بشر
* جنبش زن، زندگی، آزادی

## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی ایران در سده ۲۱ (میلادی)
رده:اهالی مشهد
رده:بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فردوسی مشهد
رده:زادگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:زنان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:زنان مسلمان
رده:زندانیان سیاسی در ایران
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل ایران
رده:فعالان حقوق بشر اهل ایران
رده:فعالان حقوق زنان اهل ایران
رده:فعالان دموکراسی در ایران
رده:فعالان زن اهل ایران
رده:محکومان امنیتی جمهوری اسلامی ایران
رده:محکومان به اخلال در نظم عمومی در ایران
رده:محکومان به تبلیغ علیه نظام در ایران
رده:محکومان به تشویش اذهان عمومی در ایران
رده:محکومان به توهین به رهبری در ایران
رده:محکومان به نشر اکاذیب در ایران
رده:محکومان به همکاری با دولت متخاصم در ایران
رده:مخالفان اهل ایران
رده:مسلمانان اهل ایران
رده:معترضان اهل ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:پادشاهی‌خواهان اهل ایران