مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

**مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی **  نام سازمانی دولتی در ایران است که در سال ۱۳۷۰ شروع به کار کرد. اساسنامه مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در تاریخ ۱۳۶۹/۱۲/۲۵ توسط شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسید. این موسسه وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است .

## تاریخچه
سابقه برنامه‌ریزی توسعه در ایران به سال ۱۳۲۷ برمی گردد که اولین برنامه توسعه کشور به وسیلهٔ متخصصان خارجی تنظیم گردید و سازماندهی برای برنامه‌ریزی نیز در سال ۱۳۲۸ طراحی شد. در بخش آموزش عالی در سال ۱۳۴۶ وزارت علوم و آموزش عالی تأسیس شد و نیز مؤسسه تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی به عنوان سازمانی مستقل در جهت همکاری و همفکری با وزارت علوم و آموزش عالی در سال ۱۳۴۸ پس از طی مراحل قانونی به وجود آمد و در سال ۱۳۶۰ منحل گردید.

بدین ترتیب با انحلال مؤسسه تحقیقات متأسفانه نیروی انسانی با تجربه آن هم در سطح دانشگاه‌ها، وزارت و کشور پراکنده گردیدند. در جریان طراحی برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و تدوین برنامه بخش آموزش عالی و تحقیقات، کمبود مطالعات و تحقیقات و اطلاعات مستند علمی و نیروی انسانی متخصص، با تجربه، کاردان و آشنا به امر برنامه‌ریزی توسعه در آموزش عالی احساس گردید که پس از بررسی‌های کارشناسی توسط متخصصان اقتصاد، برنامه‌ریزی و مدیریت، روانشناسی و علوم اجتماعی از دانشگاه‌های تهران، تربیت معلم تهران، شهید بهشتی، شیراز، اصفهان، تبریز و مشهد، طی ۳۵ جلسه ۶ ساعته مسایل و مشکلات آموزش عالی بررسی شد و به منظور چگونگی امر نهادی کردن پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی با استفاده از تجربیات گذشته پیشنهاد گردید که مؤسسه ای با نام مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی تأسیس گردد. در این زمینه، اساسنامه مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در تاریخ ۱۳۶۹/۱۲/۲۵ توسط شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسید.

این مؤسسه عملاً از سال ۱۳۷۰ با امکانات مرکز آمار و برنامه‌ریزی آموزشی، که از واحدهای تابعه معاونت آموزشی وزارت متبوع است، شروع به کار نمود و با گذشت مدت زمانی در حدود ۲ سال، سرانجام تشکیلات و نمودار سازمانی آن در تاریخ ۱۳۷۲/۵/۱۲ به تصویب سازمان امور اداری و استخدامی کشور رسید و فعالیت خود را رسماً آغاز نمود.

## روسای مؤسسه
روسای مؤسسه از بدو تأسیس تاکنون

## اهداف
* زمینه‌سازی مناسب برای تأمین اهداف و مأموریتهای «وزارت علوم، تحقیقات و فناوری»
* توسعه و گسترش پژوهش در زمینه سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در نظام آموزش عالی کشور
* زمینه‌سازی مناسب برای ارتقای فعالیت‌های پژوهشی مرتبط ماده

### وظایف کلی مؤسسه
* جمع‌آوری اطلاعات و تهیه گزارش در زمینه خط مشی‌ها و فعالیت‌های اجرایی آموزش عالی و پیشنهاد راه حل‌های مناسب در جهت نیل به اهداف پیش‌بینی شده به مراجع ذی‌صلاح
* تحقیق در زمینه توانایی‌های موجود بخش آموزش عالی و بررسی قابلیت‌ها
* ایجاد پایگاه اطلاعات آموزش عالی در چهارچوب وظایف پیش‌بینی شده، تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مورد نیاز برنامه‌ریزی آموزش عالی و عنداللزوم انتشار و ارائه آن
* پژوهش برای دستیابی به بهترین و مناسب‌ترین فنون و روش‌های برنامه‌ریزی با مطالعه تطبیقی نظام‌های آموزش عالی
* تحقیق در زمینه منابع تأمین مالی آموزش عالی
* تهیه طرح آمایش آموزش عالی کشور و تهیه برنامه‌های جامع بلند مدت و میان مدت و مکان‌یابی جهت تأسیس و توسعه مراکز آموزش عالی و اراِئه آن به مراجع ذی‌صلاح
* تحقیق در زمینه عملکرد بخش آموزش و مقایسه آن با اهداف تعیین شده
* پژوهش پیرامون عوامل مؤثر در آموزش عالی نظیر مدیریت، اعضای هیئت علمی، دانشجو و کارکنان، تجهیزات، کتابخانه‌ها و ابنیه و اماکن آموزشی و …
* پژوهش در زمینه انطباق برنامه‌های آموزش عالی با اهداف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور
* پژوهش پیرامون ارتباط زمینه تحصیلی با اشتغال فارغ التحصیلان و تهیه آمار مربوط به نیازهای بازار کار به تخصص‌های آموزش عالی و انعکاس آن به مراجع ذی‌صلاح
* پژوهش در زمینه فعالیت‌های انجمنهای علمی و ارائه پیشنهاد به منظور جهت دادن آن در راستای اهداف آموزش عالی کشور
* بررسی سمینارهای علمی یا تخصصی در چارچوب وظایف پیش‌بینی شده
* پژوهش دربارهٔ معیارهای معتبر مربوط به ساختار مدیریت و تشکیلات دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی در رابطه با سیاست‌های توسعه آموزش عالی و پژوهش‌های علمی کشور
* برگزاری دوره‌های آموزشی برای ارتقای دانش و مهارت مدیران و برنامه ریزان در بخش آموزش عالی انتشار نتایج تحقیقات و بررسی‌های انجام شده
* گسترش فرهنگ آماری و اطلاع‌رسانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی
* پژوهش دربارهٔ برنامه‌های علمی و آموزشی برای ترویج فرهنگ اسلامی در محیطهای علمی و دانشگاهی
* مطالعه دربارهٔ استفاده بهینه ارتباطات بین مؤسسات آموزش عالی و مراکز پژوهشی در داخل و خارج از کشور
* مطالعه در کیفیت دروس دانشگاهی از حیث انطباق با نیازهای کشور
* مطالعه و پیشنهاد سیاست‌های برنامه‌ریزی آموزش به مراجع ذی‌صلاح

## انتشارات
این مؤسسه بیش از ۵۰ عنوان کتاب چاپ شده، بیش از ۱۰۰ عنوان انتشارات دوره ای شامل فصلنامه‌ها، گزارش‌ها و … را در کارنامه خود دارد.
* فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی (این نشریه از تاریخ ۱۳۷۸/۰۸/۰۱ دارای رتبه علمی-پژوهشی(وزارت علوم) است)
* مجله نامه آموزش عالی

## گروه‌های پژوهشی
* اقتصاد آموزش عالی و بررسی‌های نیروی انسانی
* برنامه‌ریزی آموزش عالی
* پژوهش‌های آماری و فناوری اطلاعات
* مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی
* مطالعات مدیریت آموزش عالی
* نوآوری آموزشی و درسی

### میز آینده پژوهی آموزش عالی
میز آینده پژوهی «ساختاری گفتگویی» است که از ابتدای سال ۱۳۹۳ در مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی تأسیس شده‌است. منظور اصلی از تأسیس این نهاد علمی و پژوهشی و ارتباطی، مسئله گشایی، جستارگشایی و دستور گشایی برای سیاستگذاران، دانشگاهیان و ذی نفعان مختلف اجتماعی آموزش عالی با رویکرد آینده اندیشی و با سازوکار هم‌اندیشی و تشکیل پانل‌های تخصصی وگروه‌های بحث کانونی واجرای تکنیک‌های دلفی و سناریونویسی است.

### دوره‌های دانش افزایی
* کارگاه آموزشی آشنایی با کارویژه‌های دانشگاه پژوهی (IR)
* کارگاه آموزشی اخلاق حرفه‌ای در پژوهش‌های دانشگاهی
* کارگاه آموزشی یک روزه روش تحقیق کیفی با تأکید بر گراندد تئوری
* بهبود کیفیت دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها
* ارزیابی عملکرد دانشگاهی و پیچیدگی آن
* تفکر همه‌جانبه نگر در مدیریت و برنامه‌ریزی دانشگاه‌ها

### دوره کارشناسی ارشد
قوانین و آیین‌نامه‌ها - آیین‌نامه‌ها
* بخشنامه در خصوص حمایت بنیاد ملی نخبگان از دانشجویان نمونه کشوری
* جدول زمانبندی فرایند دانشجوی نمونه سال ۱۳۹۵
* آیین‌نامه شورای صنفی دانشجویان دانشگاه‌های کشور
* دستورالعمل اجرای دوره کارشناسی ارشد
* نحوه محاسبه هزینه دانشجویان روزانه
* پذیرش استعداد درخشان

## آمار آموزش عالی
آمار آموزش عالی از سال تحصیلی ۸۳–۸۲ تاکنون در یک نگاه:
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۵-۱۳۹۴)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۴-۱۳۹۳)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۳-۱۳۹۲)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۲-۱۳۹۱)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۱-۱۳۹۰)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۹۰-۱۳۸۹)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۹-۱۳۸۸)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۸-۱۳۸۷)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۷-۱۳۸۶)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۵-۱۳۸۴)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۴-۱۳۸۳)
* آمار آموزش عالی ایران در یک نگاه سال تحصیلی (۸۳-۱۳۸۲)
آمار و جداول دانش آموختگان سال ۹۴–۱۳۹۳ بخش اول:
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک استان محل تحصیل و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک گروه تحصیلی (تقسیم‌بندی یونسکو) و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک گروه تحصیلی در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک نوع مرکز آموزشی جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک نوع وابستگی مرکز آموزشی و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
آمار و جداول دانش آموختگان سال ۹۴–۱۳۹۳ بخش دوم:
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک گروه تحصیلی (تقسیم‌بندی یونسکو) و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک استان محل تحصیل و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲
* توزیع تعداد دانش آموختگان بر حسب دوره تحصیلی و به تفکیک گروه تحصیلی و جنسیت در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲

## کتابخانه
کتابخانه مؤسسه با توجه به رسالت، اهداف و مأموریت مؤسسه، به منظور ارائه خدمات به محققان و پژوهشگران تشکیل شده‌است. در این کتابخانه در مجموع تعداد ۹۵۲۶ عنوان منبع علمی به صورت کتاب، طرح پژوهشی، گزارش علمی، نشریه و لوح فشرده به زبان فارسی و انگلیسی با تأکید بر حوزه آموزش عالی وجود دارد. کلیه علاقه‌مندان و دانش‌پژوهان می‌توانند از خدمات تخصصی این کتابخانه استفاده کنند.

## جستارهای وابسته
* وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
* فهرست دانشگاه‌های ایران
* شورای گسترش آموزش عالی
* سازمان امور اداری و استخدامی کشور

## منابع

## پیوند به بیرون
* اساسنامه مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی وابسته به وزارت علوم ،تحقیقات و فناوری
* ایران داک
* http://www.sid.ir/Fa/Journal/JournalList.aspx?ID=1185 
* امضاء تفاهم نامه همکاری فی‌مابین دانشگاه خوارزمی و مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی
* تفاهم نامه همکاری مؤسسه برنامه‌ریزی آموزش عالی و دانشگاه نیشابور
* خبرگزاری مهر
* رتبه علمی و آمار تولیدات علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی
* دومین همایش آموزش عالی و توسعه پایدار
* خبرگزاری آنا

رده:آموزش عالی در ایران
رده:پژوهش در ایران
رده:علم و فناوری در ایران
رده:وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
رده:ویکی‌سازی رباتیک