شناخت‌گرایی

**شناخت‌گرایی**  در علم روان‌شناسی، چارچوبی نظری برای درک ذهن است که در سال ۱۹۵۰ اعتبار پیدا کرد. این جنبش پاسخی به رفتارگرایی بود؛ که به گفته شناخت‌گرایان از توضیح شناخت غافل شدند. نام روان‌شناسی شناختی از کلمه لاتین «*Congnoscere*» گرفته شده است.

این کلمه به دانستن و اطلاعات اشاره می‌کند. پس روان‌شناسی شناختی یک روان‌شناسی پردازش اطلاعات است که تا حدی از سنت‌های پیشین تحقیق دربارهٔ فکر و حل مسئله به دست آمده است. رفتارگرایان وجود تفکر را تصدیق کردند اما آن را به عنوان یک رفتار شناسایی کردند. شناخت‌شناسان استدلال کردند که طرز فکر افراد بر رفتار آن‌ها تأثیر می‌گذارد و بنابر این نمی‌تواند به خودی خود یک رفتار باشد. شناخت‌شناسان سپس استدلال کردند که تفکر برای روان‌شناسی آن‌قدر ضروری است که مطالعه تفکر باید به حوزه خود تبدیل شود. با این حال، شناخت‌گرایان نوعاً شکل خاصی از فعالیت ذهنی را پیش فرض می‌گیرند، از نوعی که توسط محاسبات‌گرایی پیشرفت کرده است. شناخت‌گرایی اخیراً توسط پساشناخت‌گرایی به چالش کشیده شده است.

## توسعه شناختی
فرایند جذب و گسترش افق فکری ما را رشد شناختی می‌گویند. ما ساختار فیزیولوژی پیچیده‌ای داریم که محرک‌های مختلفی را از محیط جذب می‌کند، محرک‌ها تعاملاتی هستند که توانایی تولید دانش و مهارت دارند. والدین دانش را به‌طور غیررسمی در خانه پردازش می‌کنند، درحالی‌که معلمان دانش را به‌طور رسمی در مدرسه پردازش می‌کنند. دانش را باید با ذوق و شوق دنبال کرد. اگر نه، یادگیری مانند حمل یک بار مشکل می‌شود.

## توجه
توجه اولین بخش رشد شناختی است. این به توانایی فرد برای تمرکز و حفظ تمرکز مربوط می‌شود. توجه همچنین می‌تواند میزان تمرکز یک فرد و تمرکز کامل او روی یک چیز باشد. از دیگر ویژگی‌های مزاجی مانند پایداری و حواس‌پرتی متمایز می‌شود، به این معنا که دومی تعامل روزانه فرد با محیط را تعدیل می‌کند. از سوی دیگر، توجه رفتار را در هنگام انجام وظایف خاص در بر می‌گیرد. به عنوان مثال یادگیری زمانی رخ می‌دهد می‌افتد که دانش آموز به معلم توجه کند. علاقه و تلاش ارتباط نزدیکی با توجه دارند. توجه یک فرایند فعال است که شامل محرک‌های خارجی متعددی است. توجه یک موجود زنده در هر نقطه از زمان شامل سه دایره با مرکز یکسان است. فراتر از آگاهی، حاشیه و تمرکز. این نکته مهم هم قابل توجه است که افراد دارای ظرفیت ذهنی هستند و یک فرد می‌تواند در یک زمان روی موارد زیادی تمرکز کند.

یک تئوری رشد شناختی، به نام پردازش اطلاعات معتقد است که حافظه و توجه، پایه و اساس شناخت هستند. پیشنهاد می‌شود توجه کودکان در ابتدا انتخابی باشد و بر اساس موقعیت‌هایی باشد که برای اهداف آنها مهم است. این ظرفیت با بزرگ‌تر شدن کودک افزایش می‌یابد، زیرا آن‌ها توانایی بیشتری برای جذب محرک‌ها از وظایف پیدا می‌کنند. مفهوم سازی دیگری توجه را به توجه ذهنی و توجه ادراکی طبقه‌بندی کرد. اولی به عنوان «انرژی مغز»، توجهی اجرایی محور توصیف می‌شود که فرایندهای مربوط به کار را در مغز فعال می‌کند، درحالی که دومی توجه فوری یا خود به خودیست که توسط تجربیات ادراکی جدید هدایت می‌شود.

## فرایند یادگیری

نظریه شناختی عمدتاً بر کسب دانش و رشد ساختار ذهنی تأکید دارد. نظریه شناختی تمایل دارد بر ساخت مفهوم برای فرایند یادگیری دانش‌آموز تمرکز کند: نحوه دریافت اطلاعات. نحوه پردازش و سازمان‌دهی اطلاعات در طرحواره موجود؛ نحوه بازیابی اطلاعات پس از یادآوری. به عبارت دیگر، نظریهٔ شناختی به دنبال تبیین فرایند کسب دانش و تأثیرات بعدی بر ساختارهای ذهنی درون ذهن است. یادگیری به مکانیزم کاری که یک یادگیرنده انجام می‌دهد نیست، بلکه یک فرایند بسته به آنچه یادگیرنده از پیش می‌داند (اطلاعات موجود) و روش کسب دانش جدید (نحوه ترکیب اطلاعات جدید در طرحواره موجود) بستگی دارد. کسب دانش فعالیتی است که شامل کدگذاری درونی ساختارهای ذهنی در ذهن دانش آموز است. در ذات این نظریه، دانش آموز باید در فرایند یادگیری خود مشارکت فعال داشته باشد. رویکردهای شناختی عمدتاً بر فعالیت‌های ذهنی یادگیرنده مانند برنامه‌ریزی ذهنی، تعیین هدف و استراتژی‌های سازمانی متمرکز هستند (شل، ۱۹۸۰). در نظریه‌های شناختی نه تنها عوامل محیطی و مؤلفه‌های آموزشی نقش مهمی در یادگیری دارند، عناصر کلیدی دیگری مانند یادگیری کدنویسی، تبدیل، تمرین و ذخیره و بازیابی اطلاعات تاثیرگذارند. فرایند یادگیری شامل افکار، باورها و ارزش‌های نگرش یادگیرنده است.

## نقش حافظه در شناخت
حافظه نقش مهمی در فرایند یادگیری دارد. اطلاعات به شیوه ای سازمان‌یافته و معنی‌دار در حافظه ذخیره می‌شود. در اینجا معلم و طراحان نقش‌های متفاوتی در فرایند یادگیری دارند. معلمان یادگیری و سازماندهی اطلاعات را به روشی بهینه تسهیل می‌کنند. در حالی که طراحان از تکنیک‌های پیشرفته (مانند قیاس‌ها و روابط سلسله مراتبی) برای کمک به یادگیرندگان برای کسب اطلاعات جدید برای افزودن به دانش پیشین خود استفاده می‌کنند. فراموشی به عنوان ناتوانی در بازیابی اطلاعات از حافظه توصیف می‌شود. از دست دادن حافظه ممکن است مکانیزمی باشد برای دور انداختن اطلاعات نامرتبط با اطلاعات جدید ارزیابی شده است.

## مفهوم انتقال
بر اساس نظریه شناختی، اگر یادگیرنده بداند که چگونه دانش را در زمینه‌ها و شرایط مختلف پیاده‌سازی کند، می‌توان گفت که انتقال اتفاق افتاده است. درک به شکل قوانین، مفاهیم و تبعیض متشکل از دانش است. دانش ذخیره‌شده در حافظه مهم است، اما استفاده از چنین دانشی هم مهم است. دانش پیشین برای شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های بین خود و اطلاعات جدید استفاده خواهد شد.

نظریه شناختی بیشتر اشکال پیچیده یادگیری را از نظر استدلال، حل مسئله و پردازش اطلاعات توضیح می‌دهد. باید بر این نکته تأکید شود که هدف همه دیدگاه‌های فوق یکسان تلقی می‌شود – انتقال دانش به دانش آموز به کار آمدترین و موثرترین شکل ممکن.

ساده‌سازی و استانداردسازی دو تکنیکی هستند که برای افزایش اثربخشی و کارایی انتقال دانش مورد استفاده قرار می‌گیرند. دانش را می‌توان تجزیه و تحلیل، تجزیه و به بلوک‌های ساختاری اساسی ساده کرد. با مدل رفتارگرایانه محیط انتقال دانش همبستگی وجود دارد. شناخت‌شناسان بر اهمیت استراتژی‌های پردازش کارآمد تأکید دارند.

## اساس نظریه شناختی
یک رفتارگرا از بازخورد (تقویت) برای تغییر رفتار در جهت دلخواه استفاده می‌کند، در حالی که شناخت‌گرا از بازخورد برای هدایت و حمایت از ارتباطات ذهنی دقیق استفاده می‌کند. به دلایل مختلف، تحلیلگرهای تکلیف یادگیرندگان هم برای شناخت‌شناسان و هم برای رفتارگرایان حیاتی هستند. شناخت‌شناسان به استعداد یادگیرنده برای یادگیری نگاه می‌کنند (چگونه یادگیرنده یادگیری خود را فعال، حفظ و هدایت می‌کند). به علاوه، شناخت‌گرایان آموزش «چگونگی طراحی» یادگیرنده را بررسی می‌کنند که می‌توان آن را جذب کرد. (به عنوان مثال، در مورد ساختارهای ذهنی موجود یادگیرندگان چطور؟)در مقابل، رفتارگرایان به یادگیرندگان نگاه می‌کنند که چگونه تعیین کنند که درس باید از کجا آغاز شود (یعنی در چه سطحی یادگیرندگان موفق عمل می‌کنند؟) و موثرترین تقویت‌ها کدامند. (یعنی، چه پیامدهایی مورد نظر فراگیر است؟).

### ارتباط با آموزش
برخی مفروضات یا اصول خاصی وجود دارند که طاحی آموزشی را هدایت می‌کنند: مشارکت فعال یادگیرنده در فرایند یادگیری ، کنترل یادگیرنده، آموزش فراشناختی (مانند خود برنامه‌ریزی، نظارت و تکنیک‌های تجدید نظر). استفاده از تحلیل‌های سلسله مراتبی برای شناسایی و نشان دادن روابط پیش‌نیاز (رویه تحلیل تکلیف شناختی)، تسهیل پردازش بهینه ساختار، سازمان‌دهی و توالی اطلاعات (استفاده از راهبردهای شناختی مانند طرح کلی، خلاصه‌ها، ترکیب کننده‌ها، سازمان دهندکان پیشرفته و غیره)، تشویق دانش‌آموزان، ایجاد ارتباط با مطالبی که قبلاً آموخته شده و ایجاد محیط‌های یادگیری (یادآوری مهارت‌های پیش‌نیاز، استفاده از مثال‌های مرتبط، قیاس‌ها).

## ساختار بندی آموزش
نظریه‌های شناختی عمدتاً بر بامعنی ساختن دانش و کمک به یادگیرندگان برای سازماندهی ارتباط اطلاعات جدید با دانش موجود در حافظه تأکید دارند. آموزش باید بر اساس طرحواره یا ساختارهای ذهنی موجود دانش‌آموزان باشد تا مؤثر باشد. سازمان دهی اطلاعات باید به نحوی معنادار با دانش موجود مرتبط باشد. نمونه‌های استراتژی شناختی استعاره‌های قیاس هستند. راهبردهای شناختی دیگر شامل استفاده از چارچوب‌بندی، ترسیم مفاهیم یادگیری، نقشه‌برداری مفهومی، سازمان‌دهندگان پیشرو و غیره است. نظریه شناختی عمدتاً بر وظایف اصلی معلم یا طراح تأکید دارد و شامل تجزیه و تحلیل تجربیات یادگیری مختلف در موقعیت یادگیری است که می‌تواند بر نتایج یادگیری افراد مختلف تأثیر بگذارد. سازماندهی و ساختاردهی اطلاعات جدید برای ایجاد ارتباط بین دانش‌آموزان با توانایی‌ها و تجربیات پیشین اطلاعات جدید به‌طور مؤثر و کار آمدی در ساختار شناختی یادگیرندگان جذب یا تطبیق می‌شوند.

## رویکرد نظری
شناخت‌گرایی دو مولفه اصلی دارد، یکی روش شناختی و دیگری نظری. از نظر روش شناختی، شناخت‌گرایی رویکردی پازیتیویستی دارد و می‌گوید که روان‌شناسی را می‌توان (در اصل) با استفاده از روش علمی به‌طور کامل توضیح داد، در مورد اینکه آیا این درست است یا نه، حدس و گمان وجود دارد. این نیز عمدتاً یک هدف تقلیل‌گرایانه است، با این باور که اجزای فردی عملکرد ذهنی («معماری شناختی») را می‌توان شناسایی و به‌طور معناداری درک کرد. دومی می‌گوید که شناخت شامل حالات ذهنی گسسته و درونی (نماینده‌ها یا نمادها) است که می‌توان آن‌ها را با استفاده از قوانین یا الگوریتم‌ها تغییر داد.

شناخت‌گرایی در پایان سدهٔ بیستم به نیروی غالب در روان‌شناسی تبدیل شد و جایگزین رفتارگرایی به عنوان محبوب‌ترین پارادایم برای درک عملکرد ذهنی شد. روان‌شناسی شناختی رد کلی رفتارگرایی نیست، بلکه بسطی است که وجود حالات ذهنی را می‌پذیرد. این به دلیل انتقاد فزاینده در اواخر دهه ۱۹۵۰ از مدل‌های یادگیری ساده بود. یکی از قابل توجه‌ترین انتقادها، استدلال نوام چامسکی بود مبنی بر اینکه زبان را نمی‌توان صرفاً از طریق شرطی‌سازی به دست آورد، و حداقل باید تا حدی با وجود حالات ذهنی درونی توضیح داده شود.

موضوعات اصلی مورد توجه روان‌شناسان شناختی مکانیسم‌های درونی تفکر انسان و فرآیندهای شناخت است. روان‌شناسان شناختی تلاش کرده‌اند تا برخی از ساختارهای ذهنی ادعایی را که در یک رابطه علی با اعمال فیزیکی ما قرار دارند، روشن کنند.

## منابع

رده:روان‌شناسی شناختی
رده:علوم شناختی
رده:فلسفه روان‌شناسی
رده:مفاهیم روان‌شناسی
رده:مکتب‌های روان‌شناسی
رده:نظریه‌های روان‌شناسی