سقوط بهشت

**سقوط بهشت؛ پهلوی‌ها و واپسین روزهای شاهنشاهی ایران** ، یک کتاب بازبینی گرایانه تاریخی (تجدیدنظرطلب) پیرامون سقوط دوره پهلوی نوشته تاریخ‌نگار و پژوهشگر نیوزیلندی، اندرو اسکات کوپر  است که در ۲۰۱۶ منتشر شد.

این کتاب نخستین بار در تاریخ ۲ اوت ۲۰۱۶ توسط انتشارات هنری هولت و شرکت در ایالات متحده آمریکا به چاپ رسید.

## نویسنده
اندرو اسکات کوپر که زاده کشور نیوزیلند است به عنوان یک پژوهشگر برای سازمان ملل متحد و دیده‌بان حقوق بشر کار کرده است. این اثر، دومین پژوهش اندرو اسکات کوپر پیرامون ایران است. نویسنده این کتاب، پیش از این، اثر دیگری را به نام «پادشاهان نفت: چگونه آمریکا، ایران و عربستان تعادل قدرت در خاورمیانه را تغییر دادند» در سال ۲۰۱۱ به چاپ رساند. کوپر دارای دکترای تاریخ از دانشگاه ویکتوریا در نیوزیلند است. اسکات کوپر همچنین در سال ۲۰۱۳، یک دوره فرصت مطالعاتی را در جامعة المصطفی العالمیه در شهر قم در ایران گذرانده است. او در نشریاتی همچون فارین پالیسی و گاردین قلم زده است. علاوه بر آن پژوهش‌های کوپر در نشریه‌هایی همچون نیویورک تایمز، واشینگتن پست و اکونومیست منتشر شده است. او به مدت دو سال نیز در دانشگاه کلمبیا استادیار مدعو بوده و از سال ۲۰۱۷ در بروکسل به عنوان مشاور پژوهشی و نویسندگی، به پژوهش‌های تاریخی خود ادامه می‌دهد.

## درونمایه
کوپر برای نوشتن این کتاب از اسناد طبقه‌بندی نشده دولت فدرال ایالات متحده آمریکا و مصاحبه‌های گوناگونش با افراد مرتبط با دودمان پهلوی از جمله فرح پهلوی استفاده کرده است. به گفته برنت جی، نویسنده مروری بر مرکز مطالعات اطلاعات، آژانس اطلاعات مرکزی و یکی از پژوهشگران آژانس اطلاعات مرکزی، این کتاب به‌طور گسترده بر این مصاحبه‌ها متکی بوده است. اعضای خانواده در مکان‌های مختلف بودند.او در کتابش محمدرضا پهلوی را یک «یکه‌سالار خیرخواه» معرفی کرده و بیان می‌کند که سید روح‌الله خمینی تصویر نادرستی از محمدرضا پهلوی ارائه کرد. با توجه به متن کتاب؛ تصویری که او از فرح پهلوی، شهبانو سابق ایران ارائه می‌دهد، یک «اصلاح‌گر سرخورده» و کسی است که نسبت به او در متون تاریخی کم‌لطفی شده است. کوپر می‌نویسد که فرح پهلوی، *موفق‌ترین چهره سیاسی قرن بیستم بود*. همچنین کوپر در این کتاب سید موسی صدر را کسی معرفی می‌کند که می‌توانست رهبر اسلامگرایان میانه‌رو در ایران باشد. به گفته او، محمدرضا پهلوی هنگام مواجه شدن با میلیون‌ها نفر از مردم ایران که خواهان سقوط او بودند، دست به کشتار گسترده مردم نزد؛ این کار که از جانب انقلابیون نشان‌دهنده ضعف شاه بود، به گفته نگارنده، دلیلی بر «شجاعت و از خودگذشتگی» وی بوده است. کوپر اظهار داشت که مصاحبه‌کنندگان با او راحت تر صحبت می‌کردند زیرا او ایرانی نبود.

## بازخورد
به گفته رهام الوندی، دانشیار علوم سیاسی در مدرسه اقتصاد لندن، «سقوط بهشت» با روایتی غنی و غیرقابل باور، تنش‌های درون حلقهٔ درونی شاه، بین تندروهایی که سرکوب را توصیه می‌کردند و میانه‌روهایی که به پذیرش عناصر لیبرال میانه‌روتر اپوزیسیون توصیه می‌کردند، را به تصویر می‌کشد. کوپر با این کار موفق می‌شود دریچه‌ای به «زندگی درونی» دربار شاهنشاهی پهلوی در طول انقلاب ایران باز کند (صفحه ۱۴). شواهد فراوانی برای تأیید ادعای کوپر وجود دارد که شاه به شدت به دنبال جلوگیری از خونریزی بود. همان‌طور که شاه بارها به کسانی که اقدام را توصیه می‌کردند، می‌گفت: «من سوهارتو نیستم. یک پادشاه نمی‌تواند ملت خود را بکشد» (صفحه ۴۲۸). این کاملاً در تضاد با مخالفان اسلام‌گرای او بود که بدبینانه از وحشیانه‌ترین خشونت برای بی‌ثبات کردن کشور، صرف نظر از هزینه‌های انسانی آن، استفاده می‌کردند.

بر اساس متن کتاب، با وجود تنش‌های موجود، محمدرضا پهلوی و موسی صدر نه تنها مخفیانه با یکدیگر در ارتباط بودند، بلکه نویسنده احتمال داده است که محمدرضا شاه چند ماه مانده به وقوع انقلاب اسلامی، برای مانع‌تراشی در مقابل اقدامات روح‌الله خمینی از صدر خواسته باشد که به ایران بازگردد.

آرام باکشیان، سخنرانی‌نویس آمریکایی در روزنامه واشینگتن تایمز این کتاب را ستود. او نوشت: «کتاب به طرز کاملی مبتنی بر تحقیق و مستند است» و «همچنین بسیار خواندنی است و نسبت به عظمت موضوع‌اش عدالت را رعایت کرده است.»

چارمین چان از روزنامه چینی ساوت چاینا مورنینگ پست، امتیاز چهار از پنج ستاره را به این کتاب اهدا کرد و آن را کتابی «جذب‌کننده» توصیف کرد.

دیوید هولاهان از نشریه یواس‌ای تودی به این کتاب سه و نیم ستاره از چهار ستاره اهدا کرد.

جی فریمن از نشریه بوکلیست، کتاب را «یک پژوهش تجدیدنظرطلب خوب» توصیف کرد.

نشریه خبری پابلیشرز ویکلی این اثر را کتابی دانست که «شگفت‌انگیز، متمایز و مرجعی اختصاصی پیرامون شاه و زمام‌داری‌اش» است.

روزنامه نیویورک تایمز در مروری بر این کتاب، از قسمتی که کتاب حول محور موسی صدر سخن گفته یاد کرده است و پیرامون آن می‌نویسد: «کتاب بر این واقعه نور جدیدی تابانده است.»

برنت جی به این نتیجه رسید که این کتاب «از سایر زندگینامه‌های شاه تا به امروز ظریف‌تر و متعادل‌تر است» اگرچه او معتقد بود که این کتاب از نگاهی به شاه نوشته عباس میلانی پایین‌تر است. او اظهار داشت که اظهارات مثبت «بیش از حد» در مورد پهلوی داشته و بخش‌هایی از فصل‌های ابتدایی «مانند مدیحه خاکسپاری خوانده می‌شود انگار که [اعضای خانواده و دولت پهلوی] را متقاعد کند که وقت و خاطرات خود را [سخاوتمندانه] در اختیار او قرار دهند».

باشگاه خبرنگاران جوان (رسانه وابسته به سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران) انتشار این کتاب را نکوهید و آن را کتابی «ضد ایرانی» لقب داد.

## بخش‌هایی از متن کتاب

## جستارهای وابسته
* رضاشاه (کتاب)
* نگاهی به شاه

## واژه‌نامه

## منابع

## پیوند به بیرون

* *[https://us.macmillan.com/books/9781250304858 سقوط بهشت]* - انتشارات مکمیلن

رده:تاریخ پهلوی
رده:دودمان پهلوی
رده:کتاب‌ها درباره سیاست ایران
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۲۰۱۶ (میلادی)