ابلیسک سیاه

**ابلیسک سیاه** (به ) که به ابلیسک شلمنسر سوم نیز شناخته می‌شود، مجسمه‌ایست سنگی به رنگ مشکی که جنس سنگ آن آهکی است. این ابلیسک دارای سنگ نبشته‌های بسیاری است. در نبشته‌های این سنگ به آنچه شلمنسر سوم در دوران حکومتش انجامیده پرداخته شده‌است. این سنگ که در شمال عراق یافت شده، در موزه بریتانیا در لندن به نمایش گذاشته شده‌است و چندین موزه دیگر نیز کپی آن را به نمایش گذاشته‌اند. این ابلیسک، کاملترین ابلیسک آشوری است که تاکنون کشف شده و از نظر تاریخی دارای اهمیت بسیاری است. علت اهمیت این ابلیسک، نشان دادن تصویری باستانی از یک شخصیت کتاب مقدس است که اولین بار در آثار باستانی یافت شده‌است. با این وجود دربارهٔ هویت این شخصیت مقدس تردیدهایی وجود دارد.
در این لوح، از پنج پادشاه متفاوت یاد شده‌است که از سرزمین‌های تحت حکومتشان خراج می‌گرفتند و افراد تحت سلطنت آنان، در پیشگاه پادشاهانشان، سجده می‌کردند. این پادشاهان پنج‌گانه عبارتند از: سوآ (در شمال غرب ایران)، یاهومن، حاکم مصری (احتمالاً در مصر)، مردوخ ابیلی اصر (سوریه و عراق) و قالپاروندا (از ترکیه). در بالای این ابلیسک، با نقش برجسته و به خط میخی، سالنامه شلمنسر سوم را گزارش کرده‌است. شناسایی شخصیت مقدس یاد شده در این لوح، اختلافاتی وجود دارد؛ از وی در این نبشته، با نام یاهومن پسر هوبیری یاد شده‌است، برخی وی را یکی از پادشاهان اسرائیل به همین نام گزارش کرده‌اند. از سرگذشت این شخصیت در این لوح، به پرداخت خراج و چگونگی این کار در سال ۸۴۱ قبل از میلاد مسیح یاد شده‌است.

## توصیف
این اثر شامل بیست صحنهٔ برجسته است، که در هر ضلع پنج صحنه قرار دارد. این صحنه‌ها پنج پادشاه مغلوب را نشان می‌دهند که خراج می‌آورند و در برابر پادشاه نئوآشوری زانو می‌زنند. از بالا به پایین، این پادشاهان عبارت‌اند از:

۱. سوآ از گیلزانو (در شمال غرب ایران)،

۲. «یاهوا از بیت عمری» (یحو از خاندان عمری)،

۳. فرمانروای نامعلوم موسری (در شمال عراق)،

۴. مردوخ ابیلی-اسور از سوهی (میان‌رود فرات)، و

۵. قالپاروندا از پاتین (منطقهٔ آنتاکیا در ترکیه).

هر صحنه شامل چهار پانل در اطراف اثر است و بالای آن با خط میخی شرح داده شده است.

در بالای و پایین برجستگی‌ها، یک کتیبهٔ طولانی به خط میخی وجود دارد که سال‌شمار شلمان‌اَسِر سوم را ثبت می‌کند. این کتیبه فهرست جنگ‌هایی را که پادشاه و فرماندهٔ ارشدش هر سال رهبری کرده‌اند، تا سال سی و یکم سلطنت، ارائه می‌دهد. برخی ویژگی‌ها ممکن است نشان دهند که این اثر توسط فرماندهٔ ارشد، دایان-آسور، سفارش داده شده است.

## ردیف دوم
----ردیف دوم از بالا احتمالاً شامل قدیمی‌ترین تصویر باقی‌مانده از یک شخصیت کتاب مقدس است. نام او به صورت **mIa-ú-a mar mHu-um-ri-i** ظاهر شده است. ترجمهٔ اولیهٔ راوِلینسون در سال ۱۸۵۰ در اثر مهم او با عنوان «دربارهٔ کتیبه‌های آشور و بابل» چنین آمده است: «خط دوم هدایا گفته می‌شود توسط یاهوا، پسر هوبیری، یک شاهزاده که در سال‌شمارها از او هیچ ذکری نیست فرستاده شده است و بنابراین از سرزمین مادری او اطلاعی ندارم.» بیش از یک سال بعد، ارتباطی با کتاب مقدس توسط روحانی ادوارد هینکز برقرار شد. او در دفتر خاطرات خود در تاریخ ۲۱ اوت ۱۸۵۱ نوشت: «به شناسایی یکی از اسیران شِمَنرود – با یحو، پادشاه اسرائیل – فکر کردم و پس از اطمینان از این موضوع، نامه‌ای به آتنا ئیوم نوشتم و آن را اعلام کردم.» نامهٔ هینکز همان روز توسط Athenaeum منتشر شد و با عنوان «سنگ‌قبر نمرود» منتشر گردید. شناسایی هینکز اکنون به عنوان نظر غالب باستان‌شناسان کتاب مقدس پذیرفته شده است.
بندانگشتی|'''نمایندگان یهودی نزد شلمان‌اَسر سوم بر سنگ‌قبر سیاه، حدود سال ۸۴۰ پیش از میلاد.'''
شناسایی «یاهوا» به عنوان یحو توسط برخی پژوهشگران معاصر مانند جرج اسمیت مورد تردید قرار گرفت و در زمان‌های اخیر نیز توسط پی. کایل مک‌کارتر و ادوین آر. تیلی مورد سؤال قرار گرفت، به دلیل اینکه یحو از خاندان عمری نبود و همچنین به علت مسائل مربوط به رونویسی و کرونولوژی. با این حال، نامی که به صورت «یَو، پسر عمری (بیت-عمری، رجوع کنید به خاندان عمری)» خوانده می‌شود، عموماً پذیرفته شده است که مطابق هینکز، همان یحو، پادشاه اسرائیل در کتاب مقدس است.

این استله شرح می‌دهد که یحو چگونه خراج خود را حوالی سال ۸۴۱ پیش از میلاد آورد یا فرستاد. شرح بالای صحنه که به خط میخی آشوری نوشته شده است، می‌تواند چنین ترجمه شود:

«من خراج یاهوا (یحو)، پسر (مردمان سرزمین) عمری (آکدی: 𒅀𒌑𒀀 𒈥 𒄷𒌝𒊑𒄿) را دریافت کردم: نقره، طلا، یک کاسهٔ طلایی، یک جام طلایی با ته نوک‌دار، لیوان‌های طلایی، سطل‌های طلایی، قلع، عصایی برای پادشاه [و] نیزه‌ها.»

## جستارهای وابسته

* سنگ یادبود موآبی
* سنگ‌نبشته مرنپتاح
* سنگ‌یادبود تل دان

## نگارخانه

پرونده:Black Obelisk, four faces.jpg|چهار چهره مصور در ردیف دوم از نبشته‌های ابلیسک سیاه که نشانگر نمایندگی از یهودیان در برابر پادشاه یاهومن است.
پرونده:The Assyrian king Shalmaneser III receives tribute from Sua, king of Gilzanu, The Black Obelisk..JPG|نمایی از ابلیس سیاه که نمایانگر پادشاه آشور، شلمنسر سوم است که از سوآ خراج می‌گیرد.
پرونده:Black Obelisk side 4 Jewish delegation.jpg|بخشی از هیئت یهودی پادشاه یاهومن، مربوط به ۸۴۰ تا ۸۴۱ قبل از میلاد مسیح
پرونده:Jehu on the Black Obelisk of Shalmaneser III.jpg| تنها تصویر از یک پادشاه اسرائیلی که بر روی سنگ نبشته ابلیسک سیاه


## پانویس

رده:پادشاهی شمالی اسرائیل
رده:تندیس‌های خاور نزدیک باستان
رده:تندیس‌های خاورمیانه‌ای در موزه بریتانیا
رده:سنگ‌های یادبود پیروزی
رده:سنگ‌های یادبود سده ۹ (پیش از میلاد)
رده:عمریان
رده:نیمرود (شهر)
رده:هنر و معماری آشوری
رده:ویکی‌سازی رباتیک