میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران

**میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران**

## گنجینهٔ زندهٔ بشری

* محمدحسین منتظری - گنجینهٔ زندهٔ بشری یزد - زرگری و صنعت طلا
* فاروق کیانی‌پور در نمایش‌های آیینی شرق خراسان رضوی
* عارف غلامی اولین گنجینهٔ زندهٔ بشری حوزهٔ شالبافی در استان کردستان
* محمود فرشچیان - نگارگری
* مجید مهرگان - نگارگری
* مهین افشان‌پور - نگارگری
* اردشیر مجرد تاکستانی - نگارگری
* محمدباقر آقامیری - نگارگری
* نجف دریابندری در میراث خوراک
* بیژن کامکار نوازندهٔ ساز «رباب»
* علی‌محمد اعتباری رودی آخرین بازماندهٔ دانش سنتی ساخت آسباد
* علی‌اکبر بهاری سرنانواز کردی خراسان
* غلامحسین امیرخانی در خط نستعلیق
* غفار سردابی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زیلوبافی
* ذوالفقار بیتانه؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سازسازی سنتی و نوازندهٔ دوتار
* نسرین میرزایی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سفالگری
* سید محسن سادات مزنگی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در حصیربافی
* عفت مرادی‌زاده؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در ابریشم‌بافی ترکمن

## برپایهٔ استان
### آذربایجان شرقی
** مهارت بافت فرش هریس
** مراسم مصلی در روستای اسپیران
** مهارت تهیهٔ پنیر سنتی لیقوان
** مراسم تعزیه اهل قبیله در خسروشاه از توابع شهرستان تبریز
** شیوهٔ کره‌گیری سنتی در شهرستان سراب
** مهارت بافت فرش هریس
** مراسم کوچه آشی در شهر ایلخچی
** مراسم مصلی در کوه بهلول در روستای سفیدان جدید از توابع شهرستان تبریز
** شیوهٔ تهیهٔ میان پر در روستای قاضی جهان از توابع شهرستان آذرشهر
** مراسم شیربرنج پزی در روستای بی گلو از تابع شهرستان اسکو،
** مراسم پخت آش نذری در توره داعی آقکند از توابع شهرستان میانه
** شیوهٔ پخت بیناب خوروشی (خورشت بناب) در بناب
** شیوهٔ تهیهٔ نخودچی در ممقان از توابع شهرستان آذرشهر
** مهارت جاجیم‌بافی
** شیوهٔ پخت نان محلی خیتاب ورزقان
** مراسم پایان برداشت گندم (حاللاهلاما) در شهرستان هشترود
** مهارت سنتی پخت «کوفته تبریزی»،
** داستان عاشیقی «عاشیق عباس توفارقانلی و گولگز»
** مراسم آغاز «برداشت محصول» در اویوخلوی میانه
** «کوچ سنتی» عشایر ایل «قره داغ»
** فنون سنتی پخت نان محلی «یوخا»
** داستان عاشیقی «عاشیق قوربانی»
** داستان عامیانه «عاشیق خسته قاسیم»
** مهارت «گره‌چینی و شیشه»
** رسم تهیهٔ آب «چهل یاسین» در مراسم نوروز در روستای میاب

### آذربایجان غربی
** شیوهٔ پخت پالئت قیقاناغی (خاگینه بلوط) شهر خسروشاه
** شیوهٔ پخت نان سنتی زریشلی کوکه روستای اسفنجان
** فن و مهارت جولابافی (جاجیم بافی)
** مهارت پخت خوراک سنتی گوزلمه شهرستان ارومیه

### اردبیل
** باران‌خواهی چمچه خاتون یا چمچه گلین
** آیین و مراسم برپایی قارقارا
** آیین و مراسم خیدیر نبی (مشترک با آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی)
** مراسم گلین چیخدی (عروس بران) منطقه‌ای (عشایر استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان)

### اصفهان
** آداب و رسوم عید غدیر کاشان
** استاد غفار سردابی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زیلوبافی
** آیین علم‌گردانی مندرجان شهرستان چادگان
** آیین نخل‌بندی و نخل‌گردانی زواره
** رودوزی سنتی چشم و نظر (چشارو)
** مهارت آهنگری زواره،
** مهارت زره بافی اصفهان (امامزاده نرمه)
** مهارت ساخت مشبک فلز
** مهارت گلبندی خاتم
** مهارت گوی‌بافی شهرنوش آباد
** چادر سفید در شهرستان ورزنه

### البرز
** مهارت سنتی پخت نان‌های سرودار

### ایلام
*** مهارت تهیهٔ شیرینی محلی کله‌کنجی
** مهارت پخت نان پپگ
** مهارت ساخت هیزه (محل نگهداری روغن حیوانی)
** آواهای مشک‌زنی
** بازی محلی کلاوروان
** ساخت و موارد استفاده چالگ و میه‌کوت (هاون بزرگ چوبی)
** نحوه برداشت نمک
** نحوه برداشت شوکه
** کاربرد گژگ کاو در زندگی (مهره آبی)
** بازی محلی کران
** مهارت ساخت بوگده ملکشاهی
** مهارت تهیهٔ شیرازه (توف)
** دانش سنتی برداشت ونوشک (بنه کوهی)
** مهارت پختخورشت ترگ (تره کوهی)
+ منبع

### بوشهر
** آیین سنتی عزای سرپا،
** تعزیه روز اربعین و نقش زنان در بوشهر
** مراسم حجله حضرت قاسم
** اولین نمایش آیینی و سنتی استان
** حلوای دارویی برای زنان زائو
** درمان سنتی جا انداختن رگ گریچه (رگ کمر)
** درمان سنتی ضرب دیدگی و شکستگی با قیر طبیعی

### تهران
** آیین و مراسم مذهبی سنگ زنون محله کن
** برگزاری مراسم آیینی مذهبی مسلمیه شهر ری
** گویش کنی
** مهارت برداشت خرمالو (خرمالوچینی) محله کن
** مهارت پخت نان جوز محله حصارک

### چهارمحال و بختیاری
### خراسان جنوبی
** آیین و مراسم هولکه‌خوانی در منطقه هردنگ
** گنجینهٔ زندهٔ بشری در طراحی، نقشه‌کشی، بافندگی و رنگرزی قالی‌های سنتی شهر مود
** ساخت کلاه پولی (کلوته) روستای چنشت
** مراسم عناب ته‌کنی
** مهارت پلاس‌بافی (سیاه چادربافی) روستای سیدال
** مهارت ساخت کیسه چکن‌دوزی توتون و تنباکو در شهر سه‌قلعه
** آیین و مراسم جشن کاکل و مهارت پخت نان سنتی غینیچه در شهرستان بشرویه
** استاد ذوالفقار بیتانه؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سازسازی سنتی و نوازنده دوتار
** آیین و مراسم پخت آش بز باش در شهرستان خوسف
** دانش و مهارت بومی و سنتی نقشه‌خوانی قالی خراسان جنوبی
** مهارت بافت سنتی قالی لچک ترنج ربعی سعدی شهر مود
** مراسم تعزیه زعفرجن در شهرستان بشرویه
** مراسم عماری ورپوشی (عماری آرایی) شهر بشرویه
** مراسم گلریزو (گلریزان)
** مهارت بافت جاجیم انگشتی روستای اوجان
** مهارت قلم زنی ویژه طبس
** مراسم سقاداری محله امامزاده یحیی
** روش تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی
** شیوهٔ نقاشی پشت آینه روش همجوشی شیشه
** دانش ساخت مقرنس توسط دانشگاه علم صنعت
** پرونده خوش‌نویسی با خودکار توسط انجمن خوشنویسان

### خراسان رضوی
** آیین نخل‌گردانی روستای ایزی، سبزوار
** مهارت تهیهٔ آش جوش پره، گناباد
** روش‌های سنتی پخت نان تافتون، گناباد
** مراسم سؤال و جواب روز عاشورا چشام
** مراسم برگزاری روضه‌خوانی هیئت آهنگران مسجد جامع سبزوار
** آیین نخل‌گردانی مزینان
** آیین نخل‌گردانی چشام
** مهارت تهیهٔ نان آجار
** مهارت پخت کمه‌جوش
** بازی سنگ سنگ چلپا ششتمد
** دانش سنتی پخت نان در خلیل‌آباد
** فاروق کیانی‌پور گنجینهٔ زندهٔ بشری در نمایش‌های آیینی شرق خراسان رضوی
** مهارت پخت کلوچهٔ زنجفیلی
** مراسم شبیه‌خوانی فدیشه، نیشابور
** آیین سنگ‌زنی چشام
** طنزخوانی با موسیقی اصیل ایرانی

### خراسان شمالی
** چاروک» (بداهه‌خوانی زنان) کردی خراسان
** دانش و مهارت ساخت «زیورآلات مرجانی»
** مراسم «آخر چهارشنبه» کردهای خراسان
** «بانگی» (بداهه‌خوانی زنان) کردی خراسان
** مقام «لو»، مقام موسیقی «الله مزار»
** مقام موسیقی «تورغه»

### خوزستان
میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران در خوزستان:
** مهارت پخت نان امطبگ عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۵۷
** مهارت پخت عیش تمن (نان برنج) عربی به شمارهٔ ۲۲۵۸
** مهارت تهیهٔ حلاوه تمر (حلوای خرما) عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۵۹
** مهارت ساخت بیگک؛ عروسک محلی هندیجان به شمارهٔ ۲۲۶۰ تاریخ ۳۰ در ماه ۱۳۹۹
** ساخت لیلی یک – دومایک عروسک محلی بندر ماهشهر به شماره ۲۲۶۱
** مهارت خوون‌چینی (آجرچینی سنتی) به شمارهٔ ۲۲۶۲،
** مهارت ساخت بی‌لکی (عروسک بومی دزفول) به شمارهٔ ۲۲۶۳،
** مهارت تهیهٔ هیس (شیرینی خرما) عربی خوزستان به شمارهٔ ۲۲۶۴ در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۹۹
** فناوری تولید قلم‌نی دزفول به شمارهٔ ۱۹۹۲
** نمایش آیینی علم‌بازی (علم‌داری، علم‌گردانی) محرم به شمارهٔ ۱۹۹۳
** روش پخت قلقل (حلیم سنتی شوشتر) به شمارهٔ ۱۹۹۴
** نصب بیرق شب اول محرم در شوشتر به شمارهٔ ۱۹۹۵
** دانش سنتی فرآوری خریط در جنوب خوزستان به شمارهٔ ۱۹۹۶ در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۸

### زنجان
### سمنان
** مراسم عزاداری حسن
** حسین میامی
** مهارت پخت غذای شله قروت
** مهارت سنتی پخت غذای جوش بره
** مهارت سنتی پخت غذای شنگی پلو
** مهارت سنتی پخت غذای قطقی فرومد
** مهارت سنتی پخت غذای کله آش بیابانک
** مهارت سنتی پخت نان کاک

### سیستان و بلوچستان
** مهارت خمک‌دوزی (خامه‌دوزی)

### فارس
** «خرمن کوبی سنتی و ترانه‌های مربوط به آن در روستای گاوبست شهرستان لار» به شمارهٔ ۲۱۵۸
** «برات پزون؛ مراسم و مهارت تهیهٔ نان براتی شمال فارس» به شمارهٔ ۲۱۵۹
** «مهارت سنتی تهیهٔ آلوی بخارا در شهرستان بوانات» به شمارهٔ ۲۱۶۰
** «پوشش سنتی زنان و مردان ایزدخواست» به شمارهٔ ۲۱۶۱
** «مهارت تهیهٔ حلوا کاسه در شهر شیراز و عملکرد فرهنگی آن» به شمارهٔ ۲۱۶۲
** «مراسم حنابندان» به شمارهٔ ۲۱۶۳
** «مهارت پخت آش سبزی شیرازی» به شمارهٔ ۲۱۶۴
** «مهارت سنتی پخت نان‌های تابه‌ای شهرستان داراب» به شمارهٔ ۲۱۶۵
** «مهارت پخت نان فسایی (کلوچه فسایی)» به شمارهٔ ۲۱۶۶
** «مراسم شاهنامه‌خوانی در روستای دژکرد و چرکس» به شمارهٔ ۲۱۶۷
** «مهرات پخت سنتی حلوای ماجون در شهر لامرد» به شمارهٔ ۲۱۶۸
** مراسم شنبه اول سال در شهر نی‌ریز به شمارهٔ ۲۰۰۲،
** مهارت تهیهٔ حلوای مسقطی در لارستان به شمارهٔ ۲۰۰۳
** مهارت تهیهٔ انواع حلوای ارده ارزقان به شمارهٔ ۲۰۰۴
** مهارت تهیهٔ حلوای سنتی (میده) به شمارهٔ ۲۰۰۵
** شیوهٔ نواختن موسیقی محلی جهرم با تار به شمارهٔ ۲۰۰۶
** مهارت ساخت کاشی هفت‌رنگ شیراز به شمارهٔ ۲۰۰۷
** مهارت تهیهٔ حلوای سی ین به شمارهٔ ۲۰۰۸ در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۸
** مهارت خوس دوزی و خوس بافی در جنوب فارس به شمارهٔ ۲۰۳۱
** مهارت رنگرزی پشم در عشایر استان فارس به شمارهٔ ۲۰۳۲
** مهارت سنتی دوخت رخ دوزی و کاربردهای آئینی آن به شمارهٔ ۲۰۳۳
** مهارت ساخت کومه در مناطق ییلاقی استان فارس به شمارهٔ ۲۰۳۴ در تاریخ ۹ دی ۱۳۹۸
** آیین چارچوگردانی در استهبان
** آیین چک چکو در استهبان
** آیین عمه کبار در خرمبید
** آیین تعزیه در خرمبید
** آیین خیمه‌های برافراشته در زرقان
** آیین تعزیه در زرقان
** آیین تعزیه صحرا رود فسا
** آیین مراسم عاشورای روستای دوان کازرون
** آیین تعزیه مرودشت
** آیین مراسم پرچم سرخ حسینی در فورگ داراب
** آیین مراسم عزاداری لار
** آیین مراسم سینه‌زنی قطاری در شهر شیراز
** آیین چاووش خوانی اول محرم در بوانات
** آیین تعزیه شیراز
** آیین تعزیه  کازرون به تاریخ ۲۸ تیرماه ۱۴۰۲ 

### قزوین
### قم
### کردستان
** نسرین میرزایی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در سفالگری
** عارف غلامی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در شال‌بافی
** شیوهٔ پخت غذای محلی کوله‌که باینجان (کدو گوجه)
** شیوهٔ درست کردن شال حاجیانه
** شیوهٔ ساخت شَن (چنگک چوبی)

### کرمان
### کرمانشاه
** بازی قارن توپان
** مهارت پخت آش شله ریژاو (منطقه ریجاب)
** مهارت پخت خورشت خلال کرمانشاه

### کهگیلویه و بویراحمد
** فنون ساخت «تخته» (تخت)

### گلستان
** سید محسن سادات مزنگی؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در حصیربافی
** عفت مرادی‌زاده؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در ابریشم‌بافی ترکمن
** مراسم اِلِشدرمه در عروسی ترکمن
** دانش بومی ساخت خانه‌های چوبی گمیشان
** دانش و مهارت بومی اجرای شیرسر در استان گلستان
** مهارت ساخت عروسک محلی روستای قلعه قافه
** قیطان بافی قوم قزلباش
** مهارت تهیه و کارکرد لباس عروس قزاق
** فن و مهارت ساخت تنورهای سنتی
** مهارت پخت غذای سنتی چکدرمه قوم ترکمن
** مهارت پخت غذای سنتی کامجدان شاهکوه
** مراسم آیینی سنتی وادوش

### گیلان
### لرستان
دایه دایه وقت جنگه

### مازندران
** مهارت پخت شیرینی سنتی پشت زیک
** مهارت پخت نان محلی سوس نون
** مهارت پخت کچیله نون، نان قندی محلی منطقه سوادکوه
** آئین مجمع گذاری و اطعام دهی سنتی روستای  کوهستان بهشهر 
** مهارت پخت دله دکرده نون
** نان پیازی منطقه سوادکوه روستای درمیان
** مهارت پخت غذای کیی‌پلا (بیجی پلا)
** آواز امیری یا امیری خوانی
** مهارت پخت نان شیرینی محلی گاتا منطقه سوادکوه، دهستان آوریم رودبار
** مهارت پخت نان محلی پنجه‌کش
** مهارت ساختن و نواختن ساز سنتی دسرکوتن یا نقاره

### مرکزی
### هرمزگان
### همدان
گویش نهاوندی

### یزد
** جشن انار
** حسیم منتظری؛ گنجینهٔ زندهٔ بشری در زرگری
** شیوهٔ تهیهٔ کیک یزدی
** شیوه طبخ قهوه یزدی
** شیوهٔ ساخت خشت اومال
** شیوهٔ ساخت دیوار چینه‌ای
** شیوهٔ ساخت قالب جوم یزدی
** مهارت پخت سوروکوک
** مهارت پخت شولی یزدی
** غلامحسین امیرخانی؛ گنجینهٔ زندهٔ  بشری در خط نستعلیق

## جدول

## جستارهای وابسته
* فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو در ایران
* میراث فرهنگی ناملموس

## منابع

## پیوند به بیرون
* ثبت میراث ناملموس در فهرست آثار ملی
*  اداره‌کل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی


رده:فرهنگ در ایران