خانه سالمندان

[بندانگشتی|یک خانه سالمندان در [اسرائیل]]
**خانه سالمندان** محلی است که از افراد سالخورده نگهداری می‌شود. **سالمندی** دوره ای حساس از زندگی است که توانایی استقلال فرد به دنبال ابتلا به بیماری‌های جسمی و ذهنی کمتر می‌شود. به عنوان مثال زمانی که فرد سالمند مبتلا به آلزایمر است و امکان مراقبت از خودش را ندارد، ممکن است فشار زیادی روی شما به عنوان مراقب وارد شود.

از طرفی صحبت کردن و ارتباط عاطفی با افراد مسن بسیار اهمیت دارد. مشغله‌های کاری و زندگی باعث می‌شود که نتوانید برای فرد سالمند وقت کافی بگذارید پس او ناچار است بیشتر اوقات را در تنهایی سپری کند که می‌تواند باعث بروز **علائم افسردگی** در او شود. فراهم کردن محیطی امن و رضایت بخش برای سالمندان اهمیت زیادی دارد.

## مزایای خانه سالمندان

## معایب خانه سالمندان
معمولا سالمندان ترجیح می‌دهند سال‌های باقی مانده عمر خود را در خانه خود، در کنار فرزندان و خانواده خود سپری کنند برای فرد سالمندی که به دلیل بیماری دچار افسردگی شده‌است، رفتن به خانه سالمندان افسردگی او را تشدید می‌کند؛ چرا که حس طرد شدن از سوی عزیزانش به او فشار مضاعفی وارد می‌کند. ممکن است فضای خانه سالمندان برای افراد یکنواخت و عادی باشد و موجب تضعیف روحیه آن‌ها گردد. از طرفی دوری از فرزندان و خانواده برای سالمندان بسیار سخت و ناراحت‌کننده است؛ به همین دلیل لازم است فرزندان به صورت مرتب به والدین خود سر بزنند و از آن‌ها غافل نمانند.

## استانداردهای خانه سالمندان
این استانداردها در دنیا مشخص است و بهزیستی هم آن را مشخص کرده‌است. به لحاظ فیزیکی، به لحاظ مراقب و خدماتی که ارائه می‌شود استانداردهای مشخصی وجود دارد که این استانداردها هم باید بر طبق اصول باشد. مهم‌ترین این استانداردها فضای مناسب، تعداد مراقب کافی و تغذیه مناسب، فعالیت جسمی و ذهنی کافی سالمند است و باید توجه داشت که در این خانه سالمندان ارتباطات اجتماعی سالمند با خانه و جامعه قطع نمی‌شود.

اگر خانه سالمندان استاندارد باشد و ارتباط سالمند با خانواده حفظ شود، معمولاً در سالمندی که به خانه سالمندان می‌رود مشکل روحی جدی ایجاد نمی‌شود، اما چون ارتباط سالمندان در بسیاری از خانه‌های سالمندان با جامعه و خانواده قطع می‌شود، در بسیاری از موارد مشکلات شناختی پیدا کرده یا این مشکلات آنها تشدید می‌شود. خانه سالمندان

جدایی باعث انزوی اجتماعی در سالمندان می‌شود؛ لذا افسردگی و اضطراب از جمله مشکلات روانی سالمندان در خانه‌های سالمندان است.

بعد از حضور سالمند در سرای سالمندان باید خانه سالمندان در شرایط استاندارد قرار داشته باشد، محیط فیزیکی و تعداد مراقبان آموزش دیده کافی باشند تا فرد بتواند سبک زندگی سالم از لحاظ تغذیه و ورزش داشته باشد و به محض اینکه شرایط فرد به شکل ایده‌آل برگشت و مشکلی نداشت به جامعه بتواند برگردد.
## وضعیت خانه سالمندان در ایران

در ایران، خانه‌های سالمندان در بستر روند شتابان سالمندی جمعیت و تغییر ساختار خانواده‌ها توسعه یافته‌اند. طبق گزارش رئیس سازمان بهزیستی، جمعیت سالمندان کشور (افراد بالای ۶۰ سال) در سال ۱۴۰۴ از ۱۰٫۵ میلیون نفر گذشته و سهم آنان به حدود ۱۴٪ جمعیت رسیده است؛ با این حال، بیشتر سالمندان همچنان در خانه و در کنار خانواده زندگی می‌کنند و تنها درصد اندکی از آنان در مراکز شبانه‌روزی مقیم هستند.

سازمان بهزیستی کشور متولی اصلی نظارت بر خانه‌های سالمندان است. بنا بر آمار رسمی این سازمان در سال ۱۴۰۴، حدود یک میلیون سالمند در کشور به‌نحوی از خدمات بهزیستی بهره‌مند می‌شوند و در مجموع ۵۹ هزار نفر در مراکز مختلف تحت پوشش این سازمان زندگی می‌کنند که از این میان حدود ۱۶ هزار نفر «سالمند مقیم» در مراکز شبانه‌روزی هستند. در همین گزارش به وجود حدود ۳۵۰ مرکز خانه سالمندان و بیش از ۱۵۰ مرکز روزانه سالمندی اشاره شده است. رئیس سازمان بهزیستی همچنین اعلام کرده که در حال حاضر به ازای هر ۶۰۰ سالمند تنها یک تخت در مراکز رسمی مراقبت سالمندی وجود دارد که فاصله قابل توجهی با استانداردهای جهانی دارد.

آمارهای پیشین نیز تصویر مشابهی ارائه می‌کنند. در گزارشی که بر پایه داده‌های سازمان بهزیستی در اواخر دهه ۱۳۹۰ منتشر شد، تعداد سالمندان ساکن در خانه‌های سالمندان حدود ۲۷٬۶۴۵ نفر برآورد شد که نسبت به چند میلیون سالمند کشور سهم بسیار کمی را نشان می‌دهد.

### هزینه‌ها
گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات نمایندگان مجلس نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۳ متوسط هزینه ماهانه نگهداری یک سالمند در مراکز استاندارد بیش از ۱۵ میلیون تومان بوده است. 

بر اساس گزارش‌های سال ۱۴۰۴، هزینه اقامت در خانه‌های سالمندان در شهرهای مختلف بسته به نوع مرکز و خدمات ارائه‌شده از حدود ۱۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و در مراکز خصوصی ممتاز به بیش از ۴۰ میلیون تومان نیز می‌رسد. برخی گزارش‌ها از وجود مراکز بسیار لوکس با هزینه‌های بالاتر نیز سخن می‌گویند، اما این موارد محدودند و بیشتر سالمندان کم‌برخوردار در مراکز خیریه یا تحت پوشش یارانه‌ای بهزیستی پذیرش می‌شوند.

در آسایشگاه‌های خیریه بخشی از هزینه‌ها با کمک‌های مردمی و یارانه دولتی جبران می‌شود، اما ظرفیت این مراکز محدود است و پاسخگوی تقاضای فزاینده نیست.

### نگرش فرهنگی
در فرهنگ ایرانی، نگهداری والدین در خانواده ارزش بالایی دارد و سپردن سالمند به خانه سالمندان غالباً «آخرین گزینه» تلقی می‌شود. یکی از گزارش‌های شورای ملی سالمندان تأکید می‌کند که فرهنگ ایرانی به طور سنتی از سپردن سالمندان به مراکز شبانه‌روزی اجتناب می‌کند و توسعه خدمات رسمی باید در کنار تقویت نقش خانواده انجام شود.

پژوهش‌های دانشگاهی در شهرهای مختلف نشان می‌دهد بسیاری از خانواده‌ها سپردن والدین به خانه سالمندان را از نظر اخلاقی نامطلوب می‌دانند و زندگی سالمند در کنار خانواده را ترجیح می‌دهند.

در عین حال، تغییر سبک زندگی، کوچک‌شدن خانواده‌ها، اشتغال زنان و مهاجرت فرزندان، نگهداری سنتی از سالمند را برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است.

### الگوهای جدید خدمات سالمندی
در سال‌های اخیر الگوهای متنوع‌تری از خدمات رسمی سالمندی گسترش یافته است: مراکز روزانه، خانه‌های کوچک سالمندان، کلوپ‌های سالمندی و طرح‌های مراقبت در منزل. «سند ملی سالمندان» مصوب سال ۱۳۹۹ بر توسعه این خدمات تأکید دارد و خانه سالمندان را تنها یکی از حلقه‌های زنجیره مراقبت بلندمدت معرفی می‌کند.
## جستارهای وابسته
* آسایشگاه

## منابع

رده:اسکان سالمندان
رده:بازنشستگی
رده:سالمندی
رده:پیری‌شناسی
رده:خانه‌ها
رده:گونه‌های خانه
رده:ساختمان‌های مسکونی