مقدونیه هخامنشی

بندانگشتی|سنگ‌نگاره یک سرباز مقدونیه‌ای بر روی آرامگاه خشایارشا.
**مقدونیه هخامنشی** (یونانی: Αχαιμενιδών Μακεδονία) اشاره به دوره‌ای از تاریخ مقدونیه باستان که پادشاهان این کشور دست‌نشانده شاهنشاهی هخامنشی بودند. این دوران از ۵۱۲ تا ۴۹۹ پیش از میلاد به طول انجامید و مقدونیه در جریان شورش یونانیان آسیا، اعلام استقلال کرد. پس از سرکوب شورش توسط هخامنشیان، مقدونیه مجدداً در سال ۴۹۲ پیش از میلاد دست‌نشانده ایرانیان شد. در نهایت، پس از عدم موفقیت هخامنشیان در فتح سرزمین‌های اروپایی یونان، این کشور مجدداً استقلال خود را بازیافت.

## ۵۱۲/۵۱۱ پیش از میلاد: دولت تابع هخامنشی
حدود سال ۵۱۳ پیش از میلاد، به عنوان بخشی از تهاجمات نظامی به دستور داریوش اول، یک ارتش بزرگ هخامنشی به بالکان حمله کرد و سعی کرد سکاهای غربی را که در شمال رودخانه دانوب پرسه می‌زدند، شکست دهد. چندین قوم تراکیایی و تقریباً تمام مناطق اروپایی دیگر هم‌مرز با دریای سیاه (از جمله بخش‌هایی از بلغارستان، رومانی، اوکراین و روسیه امروزی) پیش از بازگشت ارتش هخامنشی به آسیای کوچک، توسط آنها فتح شدند.

فرمانده بسیار مورد احترام داریوش، بغابوخش، مسئول فتح بالکان بود. سربازان هخامنشی تراکیه ، شهرهای ساحلی یونان و پائونی‌ها را فتح کردند. سرانجام، در حدود سال‌های ۵۱۲/۵۱۱ پیش از میلاد، پادشاه مقدونی، آمونتاس، سلطه هخامنشیان را پذیرفت و کشور خود را به عنوان یک کشور تابعه به ایران هخامنشی تسلیم کرد. بغابوخش هدیه " آب و زمین" را از آمونتاس دریافت کرد که نماد تسلیم در برابر امپراتور هخامنشی بود.

ارتش چند قومی هخامنشی سربازان زیادی از بالکان داشت. علاوه بر این، بسیاری از نخبگان مقدونی و ایرانی با هم ازدواج کردند. به عنوان مثال، پسر خود بغابوخش، بوبراندا، با دختر آمونتاس، گیگایا، ازدواج کرد با این هدف که روابط خوبی بین حاکمان مقدونی و هخامنشی برقرار شود و اتحاد تقویت شود.

## ۴۹۲–۴۷۹ پیش از میلاد: سلطه هخامنشیان
پس از فروپاشی شورش ایونیان، اقتدار پارسیان در بالکان توسط مردونیه در سال ۴۹۲ پیش از میلاد احیا شد،  که نه تنها شامل تسخیر مجدد تراکیه، بلکه شامل الحاق مقدونیه به عنوان بخشی از امپراتوری پارس تحت ساتراپی اسکودرا نیز می‌شد. به گفته هرودوت، وظیفه اصلی مردونیه تحمیل حاکمیت آتن و ارتریا، به همراه هر چه بیشتر شهرهای یونانی دیگر بود.

مردونیه و ارتشش پس از عبور از اروپا، به پادگان ایرانی دوریسکوس رسیدند و از آنجا، ارتش از هم جدا شد. نیروی دریایی ایران، تاسوس را تحت سلطه ایران درآورد، در حالی که پیاده نظام راه خود را به سمت کوه پانگه‌آئوم ادامه داد و پس از عبور از آنژیت‌ها، وارد سرزمین‌های پایونیایی‌ها شد و دوباره سلطه ایران را در آنجا برقرار کرد. پیاده نظام و نیروی دریایی در مسیر خلیج ترمائیک با مشکلاتی روبرو شدند. پیاده نظام شبانه توسط بیرگی‌ها مورد حمله قرار گرفت، در حالی که طوفانی شدید، دومی را ویران کرد. بیرگی‌ها سرانجام مغلوب شدند و نیروی دریایی باقی مانده ایران به لشکرکشی ادامه داد. اسکندر یکم مقدونی پس از رسیدن به مرز شرقی مقدونیه، مجبور شد سلطه ایران بر پادشاهی خود را به رسمیت بشناسد. در نتیجه لشکرکشی مردونیه، مقدونیه در سیستم اداری ایران ادغام شد. همانطور که هرودوت در تاریخ خود اشاره می‌کند ؛ «و با ارتش خود، مقدونی‌ها را به بندگان موجود [ایرانیان] افزودند؛ زیرا همه مردمان آن سوی مقدونیه پیش از این مطیع آنها شده بودند.»

حمله پارسیان به طور غیرمستقیم منجر به افزایش قدرت بعدی مقدونیه شد، زیرا پارسیان و مقدونیه در بالکان منافع مشترکی داشتند. به لطف پارسیان، مقدونیان توانستند به قیمت از دست دادن برخی از قبایل بالکان مانند پائونی‌ها و تراکی‌ها، دستاوردهای زیادی کسب کنند. در مجموع، مقدونیان " متحدان مشتاق و مفید پارسیان " بودند. سربازان مقدونی در ارتش خشایارشا علیه آتن و اسپارت جنگیدند.  در مقدونیه، ذخایر غذایی فراوان پارسیان در طول حکومت آنها ذخیره می‌شد. با توجه به منابع کمیاب موجود در مقدونیه در آن زمان، جای بحث است که آیا مقدونیه میزبان پادگان‌های پارسی بوده است یا خیر.

اگرچه حکومت پارسیان در بالکان پس از عقب‌نشینی خشایارشا از یونان کمرنگ شد، مقدونیان (و تراکیایی‌ها) در طول سده پنجم تا اواسط سده چهارم پیش از میلاد، به شدت از سنت‌ها، فرهنگ و اقتصاد هخامنشیان وام گرفتند. برخی از آثار باستانی کشف شده در سیندوس و ورجینا را می‌توان تحت تأثیر فرهنگ پارسی یا حتی وارداتی از ایران در اواخر سده ششم و اوایل سده پنجم پیش از میلاد دانست.

## منابع

رده:ایران در سده ۵ (پیش از میلاد)
رده:ایران در سده ششم (پیش از میلاد)
رده:هخامنشیان
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۵ (پیش از میلاد)