مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران

بندانگشتی|مجلهٔ بین‌المللی بیابان
**مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران** یک مرکز پژوهشی مستقل در دانشگاه تهران، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. این مرکز، در سال ۱۳۵۴، به منظور شناخت جامع مناطق کویری و بیابانی ایران از لحاظ طبیعی، انسانی، اجتماعی و مسائل مربوط به محیط زیست و نیز بالابردن سطح پژوهشی و علمی کشور، به منظور عمران مناطق کویری و بیابانی و بهبود وضع زندگی مردم این مناطق تأسیس شد.

در سال ۱۳۸۴ دانشکده‌های کشاورزی و منابع طبیعی و مرکز تحقیقات بین‌المللی همزیستی با کویر در چارچوب ساختار جدید دانشگاه تهران، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی را به وجود آوردند.

بر اساس مصوبه شورای دانشگاه از سال ۱۳۸۵، نام این مرکز، *مرکز تحقیقات بین‌المللی همزیستی با کویر* خوانده شد و از سال ۱۳۸۸، به عنوان *مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان* تغییر نام داده شد و مستقلاً زیر نظر دانشگاه تهران قرار گرفت.

## بخش‌های پژوهش مرکز
این مرکز دارای ۴ گروه پژوهشی و ۱۳ بخش و یک گروه آموزشی به شرح ذیل است.

- گروه پژوهشی علوم کشاورزی و منابع طبیعی
* بخش پژوهش کشاورزی و دامپروری
* بخش پژوهش منابع طبیعی
* بخش پژوهش محیط زیست طبیعی

- گروه پژوهشی علوم زمینی
* بخش پژوهش زمین
* بخش پژوهش جغرافیا
* بخش پژوهش اقلیم

- گروه پژوهشی علوم انسانی و هنر
* بخش پژوهشی علوم اقتصادی و اجتماعی
* بخش پژوهش باستان‌شناسی
* بخش پژوهش معماری و شهرسازی
* بخش پژوهش فرهنگ و هنر
* بخش پژوهش بهداشت

- گروه پژوهشی فنی و مهندسی
* بخش پژوهش معدن
* بخش پژوهش منابع انرژی
* بخش پژوهش عمران روستایی
* آزمایشگاه سنجش از دور

## گروه آموزشی مدیریت مناطق بیابانی
این گروه آموزشی، در سال ۱۳۷۵ به وجود آمده است و در مقطع کارشناسی ارشد از طریق آزمون سراسری دانشجو می‌پذیرد.
* رشته همزیستی با بیابان نیز از سال ۱۳۸۸ دانشجو می‌پذیرد.

## برنامه جامع مرکز
* شناخت جامع مناطق کویری و بیابانی ایران از لحاظ طبیعی، انسانی، اجتماعی و زیست‌محیطی
* اعتلای سطح پژوهش علمی در این زمینه به منظور عمران توسعه پایدار مناطق کویری و بیابانی و بهبود وضع زندگی مردم
* بررسی ویژگی‌ها و پتانسیل‌های مناطق بیابانی و نیمه بیابانی کشور
* بررسی عوامل مؤثر در بیابان‌زایی و تعیین معیارها و شاخص‌های بیابان‌زایی در سطح کلان کشور
* مدلینگ مناطق بحرانی بیابانی در کشور
* اولویت‌ها و راه کارهای مقابله با بیابان زایی
* بررسی و مطالعه منابع آبی سطحی و زیرزمینی
* شناسایی ارقام گیاهی سازگار یا مقاوم به شرایط بیابانی
* بررسی شرایط و روند خشکسالی در کشور
* بررسی قابلیت‌ها و پتانسیل‌های اکوتوریسم در مناطق بیابانی
* بررسی ویژگی‌های اکولوژیکی و اکوفیزیولوژیکی گیاهان بومی مناطق بیابانی
* بررسی و شناسایی خاک‌های مناطق بیابانی و پتانسیل یابی آنها
* پتانسیل یابی مناطق مستعد کاربرد انرژی‌های نو

## دستاوردها
اعضای هیئت علمی این مرکز تاکنون ۲۱۶ طرح تحقیقاتی را به انجام رسانیده‌اند که نتایج کار خود را در ۱۲۸ مقاله، در مجله‌های علمی – پژوهشی داخلی و ۸۸ سمینار ملی و بین‌المللی ارائه کرده‌اند. بعلاوه، ایستگاه‌های پژوهشی وابسته نظیر کاشان، سمنان، بیرجند و کرمان نیز به فعالیت‌های تحقیقاتی مشغول هستند. این مرکز تاکنون ۱۵ شماره‍ مجله *دو فصلنامه علمی – پژوهشی بیابان* را منتشر ساخته است. مجله بین‌المللی DESERT، در راستای رسالت خطیر مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان - دانشگاه تهران نسبت به ارتقاء و انتشار یافته‌های علمی کلیدی و همین‌طور تولید علم از سال ۱۳۷۵ اقدام به انتشار اولین و تخصصی‌ترین مجله علمی- پژوهشی در زمینه‌های مرتبط با بیابان نموده است. تعداد کل مجلات ۲۶ جلد و مقالات چاپ شده تا کنون ۲۴۴ مورد است. در حال حاضر این مجله به زبان انگلیسی منتشر می‌شود و به صورت دوفصلنامه، مقالات تحقیقی در زمینه‌های بیابان، منابع‌طبیعی، کشاورزی، آب، خاک، زمین‌شناسی، علوم گیاهی، سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی، سنجش از راه دور، اکولوژی، کشاورزی، اقلیم شناسی، معماری مناطق بیابانی و دانش‌های وابسته به مناطق خشک و نیمه‌خشک منتشر می‌شود.
* مرکز تحقیقات بیابان دانشگاه تهران با برگزاری تورهای طبیعت‌گردی جامعه را با این رشته‌ها آشنا می‌کند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* http://desert.ut.ac.ir/index.php وبگاه مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران
* http://www.lib.ir/library/540/کتابخانه-مرکز-تحقیقات-بین-المللی-بیابان-دانشگاه-تهران/search/ وبگاه کتابخانه مرکز

رده:دانشگاه تهران
رده:مراکز پژوهشی