کینگو (خدا)

**کینگو** (، dqin-gu؛ Qingu، لاتین‌نویسیِ کمتر رایج به صورت Kingu) خدایی بین‌النهرینی بود. او بیشتر از طریق *انوما الیش* شناخته می‌شود، جایی که به عنوان زیردست و همسر تیامات و دشمن مردوک عمل می‌کند. پس از شکست، او کشته می‌شود و خونش برای آفرینش انسان به کار می‌رود. چنین 
فرض می‌شود که او ممکن است در اصل شخصیت منفی یک اسطورهٔ جداگانه و نامرتبط با تیامات بوده باشد، اگرچه این تصنیف باقی نمانده است و اکثر ارجاع‌ها به او، اشاره‌ها به شکست او از مردوک در *انوما الیش* است. او همچنین در اسطورهٔ *شکست انوتیلا، [[انمشارا]] و کینگو* و در متن‌های متنوع دیگر ذکر شده است.

## نام
رایج‌ترین املای نام کینگو در خط میخی dqin-gu است، هرچند به صورت پراکنده dqi-in-gu، dqin-ga و dqin-gi نیز دیده می‌شود. گونهٔ دیگری از آن، dqin-gu-gu ، ظاهراً یک خطای نگارشی است. در حالی که گاهی اوقات می‌توان شکل رومی‌شدهٔ Kingu را در ادبیات مدرن یافت، Qingu رایج‌ترین شکل مورد استفاده است و فرض می‌شود که به تلفظ اصلی آن نزدیکتر است.

پذیرفته شده است که نام کینگو ریشهٔ سومری دارد، زیرا بعید است که ریشه اکدی شامل هم q و هم g باشد. مانفرد کربرنیک پیشنهاد می‌دهد که این واژه ممکن است با اصطلاحات kíĝ (KIN) به معنای «کار» و kingal به معنای «رهبر» مرتبط باشد. این پیشنهاد همچنین توسط نویسندگان دیگری مانند ویلفرد جی. لمبرت و سلنا ویسنوم پشتیبانی می‌شود.

## شخصیت
بین‌النهرینی‌ها، کینگو را دشمن شکست‌خوردهٔ خدایان می‌دانستند. او به طور کلی به عنوان دشمن مردوک به بهترین شکل گواهی شده است. او را می‌توان به عنوان «خدای آغازین مرتبط با جهان زیرین» توصیف کرد. یک منبع آشوری متأخر که کینگو را در کنار آنزو و آساکو قرار می‌دهد، به احتمال زیاد دلالت بر این دارد که او را نیز می‌توان مانند آنها در دسته دیوها قرار داد.

دو مورد آشکار از برابری بین کینگو و انمشارا، احتمالاً بر اساس جایگاه مشترک آنها به عنوان دشمنان شکست‌خوردهٔ خدایان، در متن‌های آیینی گواهی شده است. اشارهٔ منفرد به «هفت پسر کینگو» (لوح KAR 307، سطر ۱۸) احتمالاً نشان‌دهندهٔ ارتباطی با انمشارا نیز هست، زیرا اشاره به «هفت پسر انمشارا» رایج است.

ارتباط بین کینگو و تموز در یک متن توضیحی آسیب‌دیده تأیید شده، اگرچه به دلیل وضعیت نامناسب نگهداری آن، دلیل آن ناشناخته است.

### به عنوان نامی برای مردوک
علاوه بر اینکه کینگو به عنوان نام یک شخصیت متمایز عمل می‌کند، به عنوان لقب مردوک نیز شناخته می‌شود. سرودی برای نبو که گمان می‌رود مربوط به پس از *انوما الیش* باشد، او را از نوادگان کینگو توصیف می‌کند. احتمالاً در این بافتار، کینگو به عنوان نامی از مردوک نیز درک می‌شده است، نه به عنوان دشمن او. در خود *انوما الیش*، دو گونهٔ آشکار از نام کینگو، ایرکینگو (dir-qin-gu؛ لوح VII، سطر ۱۰۵) و کینما (dqin-ma؛ لوح VII، سطر ۱۰۷) در میان ۵۰ نامی که پس از پیروزی مردوک بر تیامات به او نسبت داده شده است، دیده می‌شوند. سوفوس هله استدلال می‌کند که ایرکینگو در اصل نامی بوده که از نظر ریشه‌شناسی هیچ ارتباطی با کینگو نداشته، اما توسط گردآورندگان *انوما الیش* به ترکیبی از این تئونیم و کلمه *ایر* به معنای «ویران کردن» بازتعریف شده است. ویلفرد جی. لمبرت اظهار داشت کینما (هم به صورت Qinma و هم Kinma لاتین‌نویسی شده است) که در فهرست خدایان *[[آن = آنوم]]* (لوح II، سطر ۲۲۱) و در فهرست خدایان ناقص دیگر نیز به عنوان نام مردوک گواهی شده است، ممکن است در اصل شکل مصنوعی اِمسال از نام کینگو بوده باشد.

## اساطیر
### ''انوما الیش''
نام کینگو اولین بار در *انوما الیش* در زمانی ذکر شده که تیامات او را به عنوان رهبر لشکرِ هیولاهای خود منصوب می‌کند و لوح سرنوشت‌ها را به سینه‌اش می‌آویزد و او را به مقام «آنویی» da-nu-ti ارتقا می‌دهد. اگرچه این اصطلاح از نام خدای آنو گرفته شده است، اما وقتی به عنوان لقبی برای سایر خدایان، از جمله کینگو، به کار می‌رود، می‌توان آن را به عنوان نقشی عمومی برای مقام یک خدای متعال در نظر گرفت. در مقابل، گونهٔ دیگری از این متن به جایگاه کینگو به عنوان مقام «اربابی» (e-nu-ti) اشاره دارد. متن مستقیماً بیان می‌کند که این لوح، دارایی مشروع کینگو نبوده، اگرچه توضیح داده نشده که تیامات چگونه آن را به دست آورده است.

کینگو متعاقباً از موقعیت جدید خود برای اعلام سرنوشت فرزندان تیامات استفاده می‌کند. مشخص نیست که آیا خود او یکی از آنهاست یا خیر، زیرا هیچ عبارت مستقیمی در مورد منشأ او ارائه نشده است. گوستا گابریل خاطرنشان می‌کند که او عملاً «به طرزی ناگهانی ظاهر می‌شود» و اینکه او فقط به عنوان همسر تیامات تعریف می‌شود. ویلفرد جی. لمبرت معتقد است که فقدان اشاره صریح به ریشه‌های او می‌تواند نشان دهد که گردآورندگان *انوما الیش،* شخصیتی را که هیچ ارتباط قبلی با تیامات نداشته، از منبعی جداگانه در روایت گنجانده‌اند. با این وجود، گاهی فرض می‌شود که او پسر تیامات و آپسو محسوب می‌شده است.

مردوک پس از مغلوب کردن تیامات، کینگو را شکست می‌دهد و لوح سرنوشت‌ها را پس می‌گیرد. لوح سرنوشت‌ها سپس در اختیار آنو قرار می‌گیرد. پس از آنکه مجمع خدایان به این نتیجه رسیدند که درگیری بین آنها و تیامات به واسطهٔ تحریک کردن او ایجاد شده است، کینگو کشته می‌شود. با این حال، هیچ اشاره‌ای به تحریک شدن تیامات توسط کینگو، آنطور که در این بخش از متن آمده است، در بخش‌های قبلی متن یافت نمی‌شود. سپس خون کینگو توسط ائا برای آفرینش انسان استفاده می‌شود.

#### شباهت‌ها با دیگر اسطوره‌ها
مانفرد کربرنیک خاطرنشان می‌کند که بخش‌هایی از طرح داستان که بر کینگو متمرکز است، پیشینه‌هایی در اسطوره‌ها دارد که بر انلیل و نینورتا تمرکز دارند و سرقت لوح سرنوشت را توصیف می‌کنند. به گفته ویلفرد جی. لمبرت، به دست آوردن نادرست لوح سرنوشت توسط کینگو و بازیابی بعدی آن، شباهت بسیار نزدیکی به طرح *حماسه [[آنزو]]* دارد. سلنا ویسنوم نیز کینگو را با آنزو مقایسه می‌کند. با این حال، او اشاره می‌کند که در حالی که شکست دادن آنزو برای نینورتا به دلیل داشتن لوح دشوار به تصویر کشیده شده است، در مورد کینگو این شیء تنها به عنوان نمادی انتزاعی از جایگاه او عمل می‌کند و هیچ سختی مشابهی برای مردوک ایجاد نمی‌شود. یک شباهت احتمالی دیگر این است که کینگو به مقام «آنویی» ارتقا می‌یابد، در حالی که آنزو با دزدیدن لوح، ادعای «انلیلی» (enlilūtu) را دارد، اصطلاحی مشابه که از نام انلیل گرفته شده است و نه آنو.

ویسنوم خاطرنشان می‌کند که کینگو را می‌توان با «گیاسنگ» ((na4U2))، رهبر لشکر سنگ‌ها در اسطورهٔ *لوگال-ئه*، نیز مقایسه کرد، زیرا هر دوی آنها در مقایسه با آنتاگونیست‌های اصلی روایت‌های مربوطه، تیامات و آساگ، موانع ثانویه هستند. علاوه بر این، صحنهٔ انتصاب کینگو ممکن است اشاره‌ای به خلق «گیاسنگ» و انتصاب او به رهبری در میان فرزندان سنگی آساگ باشد.

هیچ منبع دیگری کینگو را با آفرینش انسان مرتبط نمی‌داند. رایان دی. وینترز خاطرنشان می‌کند که او در فهرست کوتاهی از خدایانی که در نقش مشابهی در اسطوره‌های مختلفِ موجود در *آن = آنوم* (لوح ششم، سطرهای ۲۰۹ تا ۲۱۶) ظاهر می‌شوند، غایب است و بر این اساس نتیجه می‌گیرد که این بن‌مایه نمی‌تواند پیش از پایان دوره بابلی باستان باشد. ویلفرد جی. لمبرت فرض کرد که گردآورندگان *انوما الیش* ممکن است او را در نقشی قرار داده باشند که در ابتدا توسط خدای دیگری ایفا می‌شد. مقایسه‌هایی بین صحنهٔ مرگ او و بخشی از  *[[آترا-هاسیس]]* انجام شده است که به آفرینش انسان می‌پردازد و شامل کشتن خدای وِه می‌شود. سلنا ویسنوم خاطرنشان می‌کند که پس از دوره بابلی باستان، آلا در این نقش جایگزین او شد که نامش ممکن است جناس با کلمه *آل*، به معنای «کج‌بیل» باشد و بنابراین اشاره‌ای به نقش او به عنوان خدای کارگر باشد. بر این اساس، او پیشنهاد می‌کند که قرار گرفتن کینگو در نقشی مشابه، نشان‌دهندهٔ ارتباط ریشه‌شناختی بین نام او و کلمهٔ «کار» است. با این حال، او اظهار می‌کند که او و آلا را نمی‌توان معادل‌های مستقیم در نظر گرفت، زیرا کینگو قبل از کشته شدن نقش فعال‌تری در روایت ایفا می‌کند.

### منابع دیگر
اگرچه هیچ اسطورهٔ مستقلی در مورد شکست کینگو باقی نمانده است، اما به دلیل کمبود متن‌هایی که او را به تیامات مرتبط می‌کند، به جز *انوما الیش* ، فرض بر این است که او در ابتدا ضد قهرمانی در چنین روایتی بوده است. ارجاعاتی به شکست کینگو بدون هیچ اشاره‌ای به تیامات شناخته شده است، و یک لوح تمرینی متأخر از اور، بازتاب سنتی است که مبنی بر آن او را می‌سوزانند. یک رشته یادداشت تفسیری در مورد آیینی که شامل مولیسو
 می‌شود، به طور مشابه سوزاندن یک گوسفندِ قربانی را با اشاره به مرگ کینگو در آتش توضیح می‌دهد. دو منبع، لوح‌های KAR 307 و LKA 73، بیان می‌کنند که کینگو به همراه پسرانش شکست خورد، اگرچه در مورد تعداد آنها اختلاف نظر دارند، به طوری که اولی ۷ و دومی ۴۰ نفر را ذکر می‌کنند. در KAR 307 آمده است که در طول یک مراسم، آنها با یک گاو نر و یک گوسفند که از پشت بام پرتاب می‌شدند، نشان داده می‌شدند، در حالی که در LKA 73 آنها با روغن و عسلی که روی سلاح قرار می‌گرفت، نشان داده شده‌اند. متن اخیر همچنین حاوی اشاره‌ای به اسطوره‌ای ناشناخته است که در آن اِئا هدیه‌ای نامعلوم به کینگو می‌دهد.

اسطوره‌ای که ویلفرد جی. لمبرت از آن با عنوان *شکست انوتیلا، [[انمشارا]] و کینگو* یاد می‌کند و تنها از دو قطعهٔ بابلی متأخر، یکی از بورسیپا و دیگری از سیپار، شناخته شده است، به شکست کینگو به دست یک یا چند خدایی ناشناخته اشاره دارد. با توجه به تعداد زیاد خداییان دخیل در این پیرنگ، لمبرت اظهار می‌کند که این اثر نتیجه‌ فرآیند گردآوری علمی چندین تصنیف مختلف متعلق به یک ژانر بوده است. گفته می‌شود که این وقایع در بابل رخ می‌دهد و اشاره‌های مستقیمی به معابد اتورکالاما (و همچنین خدایی که معبد به او اختصاص داده شده بود، ایشتار بابل)، Eguzalimmaⱨ و ازیداگیشنوگال شده است. کینگو به عنوان «مدیر میزبان Eguzalimmaⱨ» توصیف شده است. از آنجایی که این معبد در متن توپوگرافی *تینتیر = بابل* (لوح چهارم، سطر ۱۳) با نینگیشزیدا مرتبط است، لمبرت فرض کرد که در این بافتار، کینگو یا با او برابر دانسته شده یا به عنوان فرمانبردار او به تصویر کشیده شده است.

## پرستش
ویلفرد جی. لمبرت پیشنهاد داد که خدایی به نام dKIN که فقط از نام تئوفوری Ur-dKIN در دودمان آغازین شناخته می‌شود، ممکن است نمایانگر شکل اولیهٔ کینگو باشد، اگرچه او تأکید کرد که نمی‌توان مشخص کرد که نقش او در آن زمان چگونه تصور می‌شد. در دوره‌های بعدی، کینگو در همان جایگاهی پرستش می‌شد که دیگر شخصیت‌هایِ دشمنان شکست‌خوردهٔ خدایان در نظر گرفته می‌شدند.

بر اساس *تینتیر = بابل*، یک مجموعه توپوگرافی که به احتمال زیاد در دوران سلطنت نبوکدنصر اول در پایان قرن دوازدهم پیش از دوران مشترک نوشته شده است، یک جایگاه آیینی (*شوبتو*) به کینگو اختصاص داده شده که با نام تشریفاتی اِشگر («خانه‌ای که برپا شده») شناخته می‌شود. این جایگاه در مجموعه معبد اِساگیل در بابل وجود داشته است (لوح II، سطر ۲۱). اندرو آر. جرج اظهار می‌کند که حضور او در این مکان به احتمال زیاد منعکس‌کنندهٔ نقش او به عنوان دشمن شکست‌خوردهٔ مردوک است. اشاره‌هایی به کینگو در سایر متن‌های مذهبی که بر پیروزی‌های مردوک تمرکز دارند نیز وجود دارد. برای مثال، در دعای آشوربانیپال به مردوک و زارپانیت، از کینگو به عنوان «همسر تیامات» یاد شده است. با این حال، سرودی برای مردوک (K 2523) نیز به طور گذرا از کینگو نام می‌برد و او را به عنوان یک جنگجو توصیف می‌کند، اما به هیچ خصومتی بین آنها اشاره نمی‌کند.

آیینی برای گشایش یک کانال از هزارهٔ اول پیش از دوران مشترک که از نسخه‌ای از نینوا شناخته شده، پیشکش کردن سه ظرف نقره به کینگو، مومو و اشرت-نبیسو را مقرر می‌کند. نام آخر را می‌توان به عنوان «ده آفریدهٔ او» ترجمه کرد، و احتمالاً اشاره‌ای به ده هیولایی است که توسط تیامات خلق شده و تحت فرمان کینگو بودند. آنها همراه با کینگو در *انوما الیش* شکست داده شدند. ویلفرد جی. لمبرت اظهار داشت که حضور مومو ممکن است نشان‌دهندهٔ این باشد که این آیین منعکس‌کنندهٔ یک اسطورهٔ تاکنون ناشناخته است که در آن او و کینگو با هم شکست خورده‌اند. با این حال، بئاتریس باراگلی و اوری گبای فرض می‌کنند که حضور مومو همچنین اشاره‌ای به *انوما الیش* است، زیرا او، کینگو و موجودات تیامات همگی پس از شکست خوردن اسیر و زندانی شده‌اند.

بر اساس یک مجموعه آثار آشوریِ متأخر که معمولاً با عنوان Götteradressbuch شناخته می‌شود، کینگو در آشور در معبد ائا-شارو («ائای پادشاه») در کنار خدای اصلی آن، و همچنین دامکینا، ایشارا، اوگورتو  و مَلیک پرستش می‌شد.

## گواهی‌های متفرقه

بئاته پونگراتز-لیستن استدلال می‌کند که روایت جنگ حلوله در منشور شیکاگویِ سناخریب، که به سال ۶۹۱ پیش از دوران مشترک برمی‌گردد، به طور ضمنی حریف او موشزیب-مردوک و نیروهایش را با کینگو و «موجودات وحشتناکِ» (gallê lemnūti) تیامات مقایسه می‌کند تا از او مشروعیت‌زدایی کند. او استدلال می‌کند توصیف موشزیب-مردوک که به طور نامناسبی به سلطنت رسیده است، اشارهٔ مستقیمی به انتصاب کینگو توسط تیامات در *انوما الیش* دارد.

متنی که اصطلاحاً *آوای پرنده* نامیده شده (یک تصنیف الهیاتی مربوط به هزاره اول پیش از دوران مشترک) و از نسخه‌های نینوا و سلطان‌تپه شناخته شده، توضیحات الهیاتی برای آوای پرندگان مختلف ارائه می‌دهد. این متن بیان می‌کند که فریاد اردک (*پاسپاسو*)، که به عنوان «پرندهٔ کوسو» شناخته می‌شود، می‌تواند به عنوان کنایه‌ای از کینگو تفسیر شود، احتمالاً بر اساس یک شباهت آوایی که حس شده است. اگرچه ارتباط بین خداییان خاص و پرندگان از منابع دیگر نیز شناخته شده است، مشخص نیست که آیا همه موارد ارائه‌شده در متن *آوای پرنده* پیش از نگارش آن و از قبل مشخص شده بودند یا خیر. ویلفرد جی. لمبرت این موضوع را به دلیل تفاوت‌های متعدد بین دو نسخه موجود، غیرممکن دانست، اگرچه تأکید کرد که این ارتباطات باید به صورت موردی ارزیابی شوند.

یک رساله تقویم بابلی متأخر مربوط به سنت‌های مرتبط با اساگیل، از کینگو، تیامات و مردوک به عنوان نمادهای حاکمان سوبارتو، عیلام و بابل استفاده می‌کند.

## یادداشت

## واژگان

## پانویس

## منابع

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

رده:خدایان بین‌النهرین