شهرستان بام و صفی‌آباد

**شهرستان بام و صفی‌آباد** یکی از شهرستان‌های استان خراسان شمالی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر صفی‌آباد است.

این شهرستان در تاریخ ۱۲ **بهمن** ۱۴۰۱ از شهرستان اسفراین جدا شد و مستقل گردید.

## موقعیت جغرافیایی
**شهرستان بام و صفی‌آباد** از **شمال شرقی** با شهرستان فاروج، از **شمال غربی** تا **غرب** با شهرستان اسفراین، از **جنوب شرقی** تا **شرق** با شهرستان خوشاب استان خراسان رضوی و از **جنوب غربی** با شهرستان جوین استان خراسان رضوی همسایه است.

## تقسیمات کشوری
در دومین قانون تقسیمات کشوری ایران (اصلاحیه دی ۱۳۱۶)، **بام و صفی‌آباد** به عنوان یکی از بخش‌های پنج‌گانه شهرستان سبزوار تعیین شد. به مرور دهستان طبس و دهستان بالاجوین از بخش جغتای سبزوار جدا و ضمیمه **بخش بام و صفی‌آباد** سبزوار شدند. بدین ترتیب در سال ۱۳۲۹ **بخش بام و صفی‌آباد** سبزوار متشکل از چهار دهستان مرکزی، بام، طبس و بالاجوین بود. در خرداد ۱۳۳۹ بخش‌های بام و صفی‌آباد و جغتای از شهرستان سبزوار جدا شدند تا به همراه بخش اسفراین از شهرستان بجنورد، شهرستان نوبنیاد اسفراین را تشکیل دهند. دهستان طبس و دهستان بالاجوین به ترتیب در خرداد و دی سال بعد از **بخش بام و صفی‌آباد** شهرستان اسفراین منفک و به بخش‌های حومه و جغتای شهرستان سبزوار عودت داده شدند. در سال ۱۳۶۹ روستاهای خَرق، آرمود آغاجی، شیرین دره و کلاته باغی از **بخش بام و صفی‌آباد** شهرستان اسفراین جدا شدند و به بخش فاروج شهرستان قوچان ملحق شدند. در نهایت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۴۰۱ **بخش بام و صفی‌آباد** از شهرستان اسفراین جدا شد و به شهرستان بام و صفی‌آباد ارتقا یافت.

### تقسیمات کنونی
**شهرستان بام و صفی‌آباد** دارای **۲** بخش، **۴** دهستان و **۱** شهر به نام‌های زیر است:

### شهرستان بام و صفی‌آباد

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان بام و صفی‌آباد** برابر با **۱۶٬۸۷۷** نفر بوده است.

## مشاهیر
* **عندلیب صفی‌آبادی سبزواری،** شاعر قرن چهاردهم
* **ملا محمد حسین خبوشانی صفی‌آبادی سبزواری،** فیلسوف قرن سیزدهم

## جغرافیا
### پوشش گیاهی شهرستان بام و صفی‌آباد
[چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|پوشش گیاهی بخش کوهستانی شمال [روستای زالی، ۱۳۹]]
[راست|بندانگشتی|200x200پیکسل|پوشش گیاهی بخش کوهستانی [روستای زالی ۱۳۹۱]]
[راست|بندانگشتی|200x200پیکسل|کنگر وحشی از توع ماده ازپوشش گیاهی بخش کوهستانی [روستای زالی ۱۳۹۱]]
[چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|نمونه [گونهای روستای زالی۱۳۹۰]]
[بندانگشتی|200x200پیکسل|درختچه ورک از پوشش گیاهی [روستای زالی، ۱۳۸۶]]
[راست|بندانگشتی|267x267پیکسل|پوشش [گیاهی روستای زالی، ۱۳۸۹، عکس از: احمد نیک گفتار]]
[چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|نمونه‌ای ازدرختچه بادامچاهی ازپوشش گیاهی [روستای زالی]]
[راست|بندانگشتی|200x200پیکسل|جالوا ازپوشش گیاهی [روستای زالی ۱۳۹۱]]
[چپ|بندانگشتی|267x267پیکسل|درخت بادام ازپوشش گیاهی [روستای زالی ۱۳۹۱]]
پوشش گیاهی منطقه رامی توان با توجه به موقعیت جغرافیایی آن به دو قسمت کوهستانی و دشتی طبقه‌بندی کرد:

#### پوشش گیاهی بخش کوهستانی
به غیر از درختان ارس که در بلندیهای شاه جهان، و کوه شاه حسن و به‌طور پراکنده قابل مشاهده می‌باشد، اغلب از درختان پسته، انار، زبان گنجشک، زرشک، ارغوان و انجیر وحشی، بومادران، استاقدوس، قسنی، کتیرا، گون و غیره… تشکیل شده است.

#### پوشش گیاهی بخش دشتی
این بخش به دلیل قرار گرفتن در شرایط آب و هوایی گرم و داشتن زمین‌های رسی دارای گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، پونه، تلخه، تشکیل می‌دهد.

### زمین‌شناسی
شهرستان بام و صفی‌آباد درقسمت جنوبی ارتفاعات شاه جهان قرار گرفته است که که قسمت شمالی آن کوهستانی و قسمت جنوبی (شهر صفی‌آباد) بیشتر حالت دشت به خود می‌گیرد. قدیمی‌ترین سازنده‌های شناخته شده از دولومیت و آهکهای تریلویت دار تشکیل شده که به دوران اول (کامبرین) زمین‌شناسی مربوط می‌شود، به‌علاوه شیل‌های سیاه رنگ (اردوویسین)، ماسه سنگ و شیل سبز رنگ (سیلورین)، ماسه سنگ‌های قرمز رنگ، مارن گچ دارو اهکهای سیاه رنگ دونین نیز متعلق به دوران اول زمین‌شناسی است که در قسمت شمالی ارغیان بخش (دهستان بام) گسترده است. سازنده‌های دوران دوم شامل شیل و ماسه سنگ سبز رنگ (سازنده شمشک) همراه بارگه‌های زغال (زوراستیک تحتانی)، آهک مارنی و مارنهای آمونیت دار (ژوراستیک میانی) و آهک‌های کرم رنگ وتوده‌ای ژوراستک فوقانی (سازندلار) که در بخش رخنمون دارند، سازندهای آهکی این دوران ف به ویژه آهکهای کرتاسه، در رابطه با منابع زیر زمینی حائز اهمیت است. رسوبات دوران سوم از شیل، ماسه سنگ، مارن و سنگ‌های آذرین بیرونی (آندزیت، تراکی آندزیت و توفهای سبز رنگ) تشکیل شده و عمدتاً تأثیر نامطلوب بر منابع آبهای زیر زمینی دارند. رسوبات آبرفتی دوران چهارم که تشکیل دهنده تراسه‌ها، مخروط افکنه‌ها، وارزه‌ها و لس و ماسه بادی است، با گسترش زیادی دشت پایین دست ارتفاعات را فرا گرفته‌اند ولی دشت به وسیله مانعی از مارنهای نئوژن در جنوب محدود می‌گردد.

### کوه‌های شهرستان بام و صفی‌آباد
۱- کوه شاه جهان: این کوه که بلندترین کوه منطقه می‌باشد در بالای روستای نوده شاه جهان قرار دارد و بلندترین قله آن به ارتفاع ۳۱۵۶متر می‌باشد.

۲- کوه جهان ارغیان (یارومجا): این رشته کوه در امتداد کوه شاه جهان قرار دارد که بلندترین قله آن به ۲۲۴۱متر در بالای روستاهای گسگ و قنبر باقی است.
# کوه حیران: این کوه در منطقه بام قرار دارد و به حیران معروف است وهم مرز بام صفی‌آباد و اول اسفراین است.
# کوه قر داش: این کوه نیز در کنار روستای بابا قدرت و نصرآباد قرار دارد.
# کوه تپه سیاه: که در رشته کوه‌های جوین قرار دارد. در دشت صفی‌آباد کنار روستا کلاته آقازاده واقع گردیده است.
۶- کوه پشت پرده: این کوه که به پشت بره معروف است که درروستای گمبروی وبلندترین ارتفاع آن ۱۷۴۳متر می‌باشد.

### ابنیه و امامزاده‌ها
* امامزاده سلطان مصیب
* مقبره بابا قدرت
* آرامگاه شاهزاده محمد
* بقعه شاهزاده حمزه بن موسی

### جاذبه‌های گردشگری
* شهر زیرزمینی جهان بام
* رباط (کاروانسرای) راونیز

## منابع


رده:شهرستان‌های استان خراسان شمالی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۳ (میلادی) در ایران