سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ

بندانگشتی|چپ|200px|سنگ نوشته یادبود گوانگ‌گه‌تو نزدیک به ۷ متر ارتفاع دارد. (سپتامبر ۲۰۰۱)

**سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ** ؛ یک سنگ نوشته یادبود تاریخی برای آرامگاه پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ امپراتور گوگوریو است که توسط پسرش پادشاه جانگسو درسال ۴۱۴ میلادی در جی‌آن که در حال حاضر در شمال شرقی چین کنار رودخانه یالو در استان جی‌لین واقع شده است. این بنای یادبود، بزرگ‌ترین سنگ‌نبشته حکاکی‌شده در جهان است.

## ساخت
این بنا در سال ۴۱۴ میلادی توسط پادشاه جانگسو، پسر پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ، ساخته شد. ارتفاع آن حدود ۶٫۳۹ متر، عرض آن ۱٫۳۸ تا ۲٫۰۰ متر و طول آن ۱٫۳۵ تا ۱٫۴۶ متر است، اما ناهموار است. سنگ بازالت آن ۳٫۳۵ × ۲٫۷ متر است. ۱۷۷۵ کاراکتر با خط نستعلیق روی گرانیت چهار طرف آن حک شده است. خواندن حدود ۱۵۰ مورد از آنها دشوار است. محتوا عمدتاً در مورد تاریخ گوگوریو و دستاوردهای پادشاه گوانگتو کبیر است و منبع تاریخی مهمی برای مطالعه تاریخ گوگوریو محسوب می‌شود. علاوه بر این، به سبک خط روحانی سلسله هان سابق نوشته شده است، بنابراین منبع خوبی برای مطالعه کتیبه‌شناسی است.

این سنگ یادبود تا اواخر سلسله چوسون به عنوان سنگ یادبود امپراتور جین شناخته می‌شد. این سنگ یادبود تنها پس از لغو سیستم مهر و موم سلسله چینگ در دهه ۱۸۸۰ کشف شد و در سال ۱۸۸۸، زمانی که یوکوی تادانائو، محقق ژاپنی، محتوای کتیبه سنگ یادبود را بر اساس سانگگوگاموکبون (نسخه سنگ جوهر دو قلابه) فاش کرد، به جهانیان شناسانده شد.

## نویسه‌های برجای‌مانده
وقتی گوانگ‌گه‌تو بزرگ به سن ۱۸ سالگی رسید، بر تخت سلطنت نشست و امپراتور یئونگ راک نامیده شد. لطف پادشاه بزرگ به دنیای زیرین رسید و قدرت نظامی او به چهار دریا رسید. او آنها را از بین برد، بنابراین مردم هر کدام خود را وقف معیشت خود کردند و در صلح زندگی کردند. کشور ثروتمند و قوی شد، مردم رونق گرفتند و پنج غله به وفور در کشور یافت میشد. با این حال  بهشت ​​به این کشور  روی خوش نشان نداد، بنابراین امپراتور بزرگ در سن ۳۹ سالگی این دنیا را ترک کرد. در بیست و نهمین روز از نهمین ماه سال گاپ-این، اول-یو، او در آرامگاهی کوهستانی به خاک سپرده شد. بنای یادبودی برای ثبت دستاوردهای او ساخته شد تا نسل‌های آینده بتوانند آنها را ببینند.

کلمات به شرح زیر است:

در پنجمین سال سلطنت یئونگناک (۳۹۵)، سال سلطنت اولمی، امپراتور با این تصور که پئریئو عملکرد خوبی ندارد، شخصاً ارتش را رهبری کرد و برای مجازات آنها رفت. آنها از بوسان و بوسان عبور کردند و به کرانه‌های رودخانه یئومسو رسیدند. آنها سه روستا را با ۶۰۰ تا ۷۰۰ سرباز شکست دادند و تعداد گاو، اسب و گوسفندانی که به غنیمت گرفتند غیرقابل شمارش بود. سپس امپراتور صفوف خود را تغییر داد و از قلعه دونگ‌ره، قلعه، یئوک‌سونگ، بوک‌پونگ و اوبی در یانگ‌پیونگ‌دو عبور کرد، منطقه را بررسی کرد، شکار کرد و سپس بازگشت.

بکجه و شیلا مدت‌ها خراج‌گذاران گوگوریو بودند و خراج می‌پرداختند. با این حال، در سال سین‌میو (۳۹۱)، وا (倭) بکجه و شیلا را شکست داد و آنها را تابع خود کرد. در سال ششم (۳۹۶)، بیونگ‌سین (丙申)، پادشاه شخصاً ارتشی را برای مطیع کردن شهر های بکجه رهبری کرد.

هنگامی که قلعه بکجه دوباره محاصره شد، آشین از بکجه، که با مخمصه روبرو شد، ۱۰۰۰ مرد و زن و ۱۰۰۰ رول پارچه نفیس را پیشنهاد داد و در مقابل امپراتور زانو زد و سوگند خورد که از این پس برای همیشه برده خواهد بود. امپراتور با لطف از گناه احمقانه او گذشت و فداکاری خالصانه او را پس از تسلیم پذیرفت. سپس ۵۸ قلعه و ۷۰۰ روستا را به دست آورد و با برادر کوچکتر آشین، و ده وزیر، ارتش خود را برگرداند و به پایتخت بازگشت.

در سال هشتم (۳۹۸) شین را برای مشاهده قلمرو و دره‌های شین فرستاد، زیرا حدود ۳۰۰ مرد و زن از ماکرامسونگ و دره گاتارا اسیر شده بودند. پس از آن، شین در مورد پرداخت خراج به دربار گوگوریو بحث کرد.

در نهمین سال (۳۹۹)، گیهه (己亥)، بکجه سوگند خود را شکست و با وا صلح کرد. پادشاه به پیونگ یانگ رفت. پادشاه شیلا فرستاده‌ای فرستاد و گفت: «وا مرز را پر کرده، قلعه‌ها را ویران کرده و سعی دارد مردم خود را برده کند. بنابراین، من تسلیم اعلیحضرت می‌شوم، بنابراین از شما می‌خواهم که مرا نجات دهید.» امپراتور، از روی مهربانی و خیرخواهی، وفاداری آنها را ارج نهاد و فرستاده‌ای فرستاد تا بازگردد و آنها را از نقشه (گوگوریو) مطلع کند.

در دهمین سال ۴۰۰ میلادی، گیونگجا (庚子)، امپراتور ۵۰،۰۰۰ پیاده نظام و سواره نظام را برای نجات شیلا فرستاد. ارتش گوگوریو از طریق نامگئوسئونگ (男居城) به قلعه شیلا رسید که پر از ژاپنی بود. به محض رسیدن نیروهای دولتی، ژاپنی ها عقب نشینی کردند. ارتش گوگوریو به سرعت آنها را تعقیب کردند و به جونگبالسئونگ (從拔城) در ایم‌ناگارا (任那加羅) رسیدند، جایی که قلعه بلافاصله تسلیم شد. 

در سال ۴۰۴، کشور وا قانون را زیر پا گذاشت و به مرز حمله کرد، امپراتور شخصا ارتباط بین ارتش های ژاپن را قطع کرد و تعداد بی‌شماری از ژاپنی ها کشته شدند.

در هفدهمین سال (۴۰۷)، جونگ می (丁未)، به دستور پادشاه، ۵۰،۰۰۰ پیاده نظام و سواره نظام به نبرد اعزام شدند و آنها همه را کشتند و قتل عام کردند. آنها بیش از ۱۰،۰۰۰ زره از سربازان وا به غنیمت گرفتند و تدارکات و ماشین آلات نظامی که به دست آوردند بی شمار بود. ارتش گوگوریو بازگشت و به قلعه ساگو، قلعه نو، قلعه جو و قلعه سونگ حمله کرد.

در بیستمین سال (۴۱۰)، گیونگ سول، دونگ بویو که از زمان‌های قدیم دست نشانده پادشاه جومو بود، اما آنها به او خیانت کردند و خراج نپرداختند. امپراتور شخصاً ارتشی را برای مجازات آنها رهبری کرد. ارتش یوسونگ پس از رسیدن به پایتخت، پادشاهی بویو شگفت‌زده شد و با دیدن لطف پادشاه که شامل حال همه می‌شد، سربازان خود را برگرداندند و بازگشتند. همچنین، کسانی که در آن کشور آموزه‌های امپراتور گوانگ‌گه‌تو را تحسین می‌کردند و از سربازان دولتی پیروی می‌کردند، عبارت بودند از میگورو، آپنو، بیساما آپنو، تاسارو آپنو، سوکسا سا آپنو و آپنو. در مجموع، پادشاه ۶۴ قلعه و ۱۴۰۰ روستا از دانگ بویو را فتح کرد.

## جزئیات
وقتی خبر کشف این سنگ یادبود منتشر شد، بسیاری از خوشنویسان و کتیبه‌نویسان از آن سنگ‌نوشته‌هایی ساختند. با این حال، در فرایند زدودن خزه از سطح سنگ یادبود با روشن کردن آتش برای ایجاد یک سنگ‌نوشتهٔ استادانه‌تر، مقداری از سطح سنگ یادبود آسیب دید و آهک نیز به سطح آن مالیده شد که به آن آسیب رساند، که باعث ایجاد جنجال در تحقیقات بعدی شد. به‌طور خاص، سال سین‌میو روی سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو هنوز موضوع بحث‌های زیادی است.

این سنگ یادبود عموماً به سه بخش تقسیم شده است. بخش اول که به تاریخ از تأسیس گوگوریو تا پادشاه گوانگ‌گه‌تو می‌پردازد، از سطرهای ۱ تا ۶ در صفحه اول سنگ قبر است. بخش دوم که جنگ‌های کشورگشایی پادشاه گوانگ‌گه‌تو را توصیف می‌کند، از سطر ۷ در صفحه اول تا سطر ۸ در صفحه سوم است. بخش آخر که به ساخت سنگ قبر و خادمان مقبره می‌پردازد، از سطر ۸ در صفحه سوم تا سطر ۹ در صفحه چهارم است.

## پروژه مهندسی شمال شرقی
چین برای جلوگیری از بازپس‌گیری سه استان شمال شرقی پس از پروژه شمال شرقی و اتحاد، و برای جلوگیری از استقلال و ادغام قومیت‌های کره‌ای در کره، ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو را با شیشه و سقف مسدود کرده است تا مردم نتوانند به آن نزدیک شوند و حتی اجازه عکاسی را نیز نمی‌دهد.

## آثار مشابه
در گیو-مون دو-دونگ، گوری-سی، گیونگ-دو، کره جنوبی، سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ متعلق به پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ وجود دارد که از نظر اندازه و محتوا دقیقاً مشابه سنگ یادبود اصلی است.

## جستارهای وابسته
* پایتخت و آرامگاه‌های پادشاهی گوگوریو
* گوانگ‌گه‌تو بزرگ
* سه پادشاهی کره
* بنای یادبود چونگجو

## منابع

http://teikoku-denmo.jp/en/history/kohtaioh-hi.html

https://www.youtube.com/watch?v=S6oPFfqSoyg

رده:بنیان‌گذاری‌های ۴۱۴ (میلادی)
رده:تاریخ کره
رده:تاریخ‌نگاری
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در جی‌لین
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۵ (میلادی)
رده:سنگنوشته‌های تاریخی
رده:گوگوریو
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در چین