توافق ۱۷ مه

**توافق ۱۷ مه** () در سال ۱۹۸۳ توافقی بود که بین لبنان و اسرائیل در طول جنگ داخلی لبنان در تاریخ ۱۷ می ۱۹۸۳ پس از جنگ ۱۹۸۲ لبنان و محاصره بیروت در سال ۱۹۸۲ امضا گردید. این قرارداد خواهان خروج نیروهای ارتش اسرائیل از بیروت بود و زمینه‌ساز عادی سازی روابط بین دو کشور را فراهم می‌کرد. درطول مذاکرات این قرارداد لبنان تحت اشغال ارتش دو کشور اسرائیل و سوریه بود.

## زمینه سیاسی
این توافق در ۱۷ مه ۱۹۸۳ توسط ویلیام دراپر برای ایالات متحده آمریکا، دیوید کیمچه برای اسرائیل و آنتوان فتال برای لبنان امضا شد. رئیس‌جمهور لبنان، امین جمیل، به تازگی پس از ترور برادرش، رئیس‌جمهور منتخب بشیر جمیل، که از متحدان قدیمی اسرائیل بود، توسط حزب سوسیالیست ملی سوریه، انتخاب شده بود. برخی از لبنانی‌ها از رئیس‌جمهور امین جمیل حمایت می‌کردند و استدلال می‌کردند که روابط نزدیک او با آمریکا می‌تواند به ایجاد صلح و بازگرداندن حاکمیت لبنان کمک کند، که آنها آن را نه تنها در معرض تهدید اشغال اسرائیل بلکه اشغال سوریه می‌دیدند.

## مفاد توافقنامه
این توافق پایان‌دهندهٔ حالت جنگ بین اسرائیل و لبنان بود که از جنگ عرب‌ها و اسرائیل ۱۹۴۸ ادامه داشت و پیش‌بینی می‌کرد که نیروهای اسرائیل به صورت مرحله‌ای عقب‌نشینی کنند، به شرط آنکه ارتش لبنان یک «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان در امتداد مناطق مرزی ایجاد کند. این توافق شامل بندهای متعددی بود که همکاری امنیتی میان لبنان و اسرائیل را برای جلوگیری از نفوذ سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) و دیگر گروه‌ها به مناطق مرزی پیش‌بینی می‌کرد.

## فروپاشی توافقنامه
این توافق با مخالفت شدید مسلمانان لبنان و در جهان عرب روبه‌رو شد و به‌عنوان تحمیل تسلیم تصویر شد. برقراری صلح جداگانه با اسرائیل، در جهان عرب موضوعی تابو محسوب می‌شود و توافق صلح مصر در کمپ دیوید باعث شد که مصر طرد شده و موقتاً از اتحادیه اعراب اخراج شود. سوریه نیز به طور آشکار مخالف توافق بود و با خودداری از عقب‌نشینی نیروهایش از خاک لبنان عملاً اجرای آن را ناکام گذاشت، زیرا عقب‌نشینی اسرائیل مشروط به اقدام مشابه سوریه بود. در نتیجه، دولت لبنان در ۵ مارس ۱۹۸۴ توافقنامه را رد کرد. در نهایت این توافق پیش‌بینی کرده بود که ارتش لبنان جایگاه‌های اسرائیل را در اختیار گیرد. دولت اعتبار مذهبی لبنان در ۶ فوریه ۱۹۸۴ تحت فشار جنگ داخلی رو به افزایش در بیروت میان جناح‌های فرقه‌ای رقیب سقوط کرد و لبنان نتوانست به تعهدات خود عمل کند. پارلمان لبنان تحت رهبری رئیس جدید، حسین الحسینی، توافقنامه را لغو کرد؛ او جایگزین رئیس پیشین، کمال اسعد شد که از توافق حمایت کرده بود.

با این همه اسرائیل بر اجرای توافق اصرار داشت و تهدید کرد که با یا بدون موافقت لبنان مفاد آن را اعمال خواهد کرد، اما افکار عمومی لبنان مخالفت کردند و مهم‌تر آنکه روند شکننده صلح داخلی به هم ریخت.

## تحولات بعدی
در سال ۲۰۰۰، اسرائیل از مواضع خود در جنوب لبنان عقب‌نشینی کرد. نخست‌وزیر اسرائیل ، اهود باراک، پیش از انتخابات خود قول داده بود از جنوب لبنان خارج شود، اگرچه باور عمومی بر این است که او به این دلیل اقدام کرد که بتواند پیش از خروج، با سوریه صلح کند و مانعی برای صلح اسرائیل و لبنان رفع شود. پس از شکست مذاکرات صلح میان اسرائیل و سوریه دربارهٔ نحوهٔ عقب‌نشینی از بلندی‌های جولان، باراک تصمیم گرفت بدون توافق عقب‌نشینی کند، که بسیاری، به‌ویژه در جهان عرب، آن را پیروزی برای حزب‌الله دانستند، که مبارزهٔ چریکی طولانی علیه نیروهای اسرائیل انجام داده بود. در نتیجه، لبنان و اسرائیل رسماً همچنان در حالت جنگ هستند و لبنان رسماً اسرائیل را به‌عنوان یک کشور به رسمیت نمی‌شناسد.

## منابع

رده:اسرائیل در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:جنگ داخلی لبنان
رده:درگیری اسرائیل و لبنان
رده:روابط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و لبنان
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:لبنان در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:معاهده‌های اسرائیل
رده:معاهده‌های ایالات متحده آمریکا
رده:معاهده‌های لبنان

رده:جنگ ۱۹۸۲ لبنان
رده:روند صلح اسرائیل-اعراب
رده:روابط سوریه و لبنان