وایانگ

[بندانگشتی| نمایش ''راهنگ'' در بالی، اندونزی، نمایشنامه ای از ''[رامایانا|رامایانا را ارائه می‌دهد*]]
***وایانگ،*** همچنین به عنوان واجانگ شناخته شده‌است، شکل سنتی از بازی عروسک [[خیمه شب بازی]] سایه‌ای که در فرهنگ جاوه‌ای، [[اندونزی]] است و شکل سنتی هنر [[عروسک‌گردانی]] که در [[اندونزی]] و سایر مناطق [[جنوب شرقی آسیا]] یافت می‌شود، که در آن داستانی نمایشی از طریق سایه‌های عروسک‌ها و گاه با شخصیت‌های انسانی روایت می‌شود. ریشه‌های آن در گسترش [[هندوئیسم]] در دوره [[قرون وسطی]] و ورود هنرهای عروسکی چرمی به نام *تالوبومالاتا* از جنوب هند *دنبال می* شود.

*وایانگ* به کل نمایش اشاره دارد ولی گاهی عروسک چرمی به خودی خود *وایانگ* گفته می‌شود. نمایش‌های [[تئاتر]] عروسکی سایه ای با یک ارکستر *گاملان* در [[جاوه]] و در بالی همراه هستند. داستان‌های دراماتیک اسطوره‌ها را، مانند قسمت‌هایی از حماسه‌های هندو، *رامایانا* و *ماهاباراتا*، و همچنین اقتباس‌های محلی از افسانه‌های فرهنگی به تصویر می‌کشد. به‌طور سنتی، نمایش توسط یک *dalang*، یک هنرمند و یک رهبر معنوی اجرا می‌شود و مردم نمایش را از دو طرف صفحه تماشا می‌کنند.

[[یونسکو]] در ۷ نوامبر ۲۰۰۳ وایانگ کولیت(*wayang kulit*)، تئاتر عروسکی سایه ای و مشهورترین *وایانگ* اندونزیایی را به عنوان [[شاهکارهای شفاهی و ناملموس میراث بشری]] معرفی کرد. در ازای تأیید و ثبت این اثر، یونسکو از اندونزیایی‌ها خواست تا این سنت را حفظ کنند. *وایانگ* همچنین در [[مالزی]]، [[تایلند]]، [[کامبوج]] و [[لائوس]] یک شکل هنری مهم تاریخی بوده‌است. 

== نام ==
اصطلاح *wayang* واژه‌ای از [[زبان جاوه‌ای]] به معنای «[[سایه]]» یا «تخیل» است. معادل این کلمه در اندونزیایی کنونی *bayang است*. در واژگان مدرن جاوایی و اندونزیایی، *wayang* می‌تواند به خود عروسکی یا کل عملکرد تئاتر عروسکی اشاره کند.

== تاریخ ==
*وایانگ* تئاتر عروسکی سایه ای سنتی در [[اندونزی]] و سایر کشورهای جنوب شرقی آسیا است. هیچ مدرکی مبنی بر وجود *این هنر* در اندونزی باستان وجود ندارد. اولین شواهد مربوط به اواخر هزاره اول میلادی، در متون دوره [[قرون وسطایی]] و اماکن باستانی است. سرچشمه *وایانگ'' نامشخص است. وایانگ یا نمایش سایه‌ها (نمایش عروسکی) یکی از قدیمیترین شیوه‌های تئاتر کاغذی یا عروسکی در جهان است. اجرای این نمایش همیشه با موسیقی و ارکستر سازهای کوبه ای کوک شدهٔ گاملن همراهی می‌شود. وایانگ فرم‌های مختلفی دارد که در هر یک از آنها، برای روایت و داستان سرایی از ابزار گوناگون استفاده می‌شود. وایانگ‌ها در واقع نوعی نمایش ـ موسیقایی هستند، که در نزد مردم محبوبیت بسیار زیادی دارند.

## سبکها
بندانگشتی|پرتره استودیویی از گروهی از نوازندگان wajang topeng
اگر تکنیک به کار رفته در اجرای نمایش بر اساس سایه و نور باشد، نمایش، وایانگ کولیت (wayang kulit) نامیده می‌شود. در این نمایش عروسک‌ها از جنس چرم گاو نر هستند و بر دسته‌هایی از جنس بامبو سوار شده‌اند. اگر جنس عروسک‌های وایانگ از چوب باشد، نمایش را وایانگ گولک (wayang golek) می‌نامند. عروسک گردانهایِ این نمایش دالانگ (dalang) نامیده می‌شوند و از پشت پردهٔ سفیدی که نور بر آن تابیده می‌شود، عروسک‌ها را حرکت می‌دهند.
;وایانگ کولیت
;وایانگ ونگ
;وایانگ توپنگ
;وایانگ گولک
;وایانگ کلیتیک
;وایانگ بیبر
;وایانگ و تم جدید

## شخصیت‌ها
### ووهانگ پوروا

;کشاتریا
* بهیم
* ارجن
* ایراوان

;راجه
* راما
* راوانا
* دهرتراشت
* پاندو
* سوگریوا
* بهاراتا
* جرجودهن
* کریشنا
* لندهور
* جدهشتر

* ایندرا
* سوریا (ایزد)
* ویشنو
* گانش

* هانومان
* بهیشم
* سیتا
* کنتی

## جستارهای وابسته
* آسپ سوناندار سوناریا

## پانویس

## منابع

## پیوند به بیرون

* توسعه تاریخی عروسکی: سایه‌های منظره (شامل اطلاعات مربوط به وبرنگ ، کولیت ، کلیتیک و گلک)
* مقاله Seleh Notes در مورد شناسایی مرکز مرکزی جاوا wayang kulit
* رقص سنتی وایانگ اورانگ (wayang wong) ، از گردشگری اندونزی
* وایانگ Klitik: یک نمایشگاه دائمی از موزه هنرهای عروسکی
* گالری عکس Wayang Golek ، شامل شرح ، تاریخ و عکس عروسک‌های فردی توسط والتر ا. کوونیگ است
* Wayang Kulit: شکل هنری نمایش Balady Shadow Play توسط لیزا گلد
* تئاتر عروسکی وایانگ در سایت اندونزی یونسکو
* توله سگ چوبی وایانگ گلک جاوا ، اندونزی (سایت تجاری)
* مروری بر سنت عروسک‌های Shadow (با تصاویر زیادی) در سایتی برای کشف اندونزی
* نمایشگاه وایانگ کولیت در موزه هنرهای مردمی بین‌المللی
* مجموعه عروسکهای سایه ، Wayang Kulit ، موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی دانشگاه سایمون فریزر به صورت دیجیتالی در وب سایت چند فرهنگی کانادا
* بایگانی معاصر وایانگ ، توسط دانشگاه ملی سنگاپور
* Wayang Kontemporer ، پایان‌نامه دکتری تعاملی در بایگانی معاصر Wayang
* نمایش سایه‌ها یا نمایش عروسکی ِ وایانگ (wayang) در اندونزی (فارسی) 

رده:شاهکارهای شفاهی و ناملموس میراث بشری
رده:عروسک‌گردانی
رده:فرهنگ در اندونزی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های اندونزیایی
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:تئاتر در اندونزی