اوگر

[بندانگشتی|[جووانی لانفرانکو: نوراندینو و لویسنا کشف‌شده توسط اوگر، رنگ روغن روی بوم، ح. ۱۶۲۴]]
**اوگر**  (مونث: اوگرس) هیولایی افسانه‌ای است که به شکل انسانی بزرگ و زشت به تصویر کشیده می‌شود و انسان‌های معمولی، به خصوص کودکان و نوزادان، را می‌خورد. اوگرها اغلب در اساطیر، فولکلور و ادبیات داستانی سراسر جهان دیده می‌شوند و در بسیاری از آثار کلاسیک ادبی، به ویژه در افسانه‌ها و قصه‌های پریان، نقش دارند.

در اساطیر، اوگرها اغلب به صورت موجوداتی غیرانسانی، بلندقد و با سری بسیار بزرگ، موهای پرپشت، پوستی با رنگ‌های غیرعادی، اشتهای سیری‌ناپذیر و بدنی قوی به تصویر کشیده شده‌اند. اوگرها در اساطیر ارتباط نزدیکی با غول‌ها و آدم‌خواران دارند. در فولکلور و ادبیات داستانی، اغلب به غول‌ها ویژگی‌های اوگرها داده می‌شود (مانند غول‌ها در ''جک و لوبیای سحرآمیز'' و *جک غول‌کش*، ناامیدی غول در سیر و سلوک زائر و یوتون‌ در اسطوره‌شناسی اسکاندیناوی)؛ در حالی که به اوگرها نیز ممکن است ویژگی‌های غول‌ها داده شود.

مثال‌های مشهور از اوگرها در ادبیات فولکلور عبارتند از: اوگر در داستان «گربه چکمه‌پوش» و اوگر در «کوچولوی بندانگشتی». شخصیت‌های دیگری نیز گاهی به عنوان اوگر توصیف شده‌اند، از جمله: شخصیت اصلی داستان «ریش‌آبی»، دیو در *[[دیو و دلبر]]*، هومبابا در حماسه گیلگمش، گرندل در بیوولف، پولیفموس، سیکلوپ در *[[ادیسه]]* اثر هومر، غول آدم‌خوار در «سندباد دریانورد» و اونی در فولکلور ژاپنی.

## ریشه‌شناسی
[راست|بندانگشتی|[گربه چکمه‌پوش در مقابل اوگر. یکی از سینی‌های روی میز نوزادان انسان را سرو می‌کند (تصویرگری توسط گوستاو دوره).]]
واژه *اوگر* ریشه‌ای فرانسوی دارد و در اصل از نام خدای اتروسک، ارکوس، گرفته شده است. نخستین باری که این واژه به ثبت رسیده است، در منظومه کرتین دو تروا، شاعر قرن دوازدهم، به نام *پرسوال، داستان گنج مقدس* است. در این منظومه، این بیت‌ها آورده شده است:

در این قافیه، اوگرها ممکن است به ساکنان بریتانیای باستان، پیش از اسکان انسان‌ها، اشاره داشته باشند که در کتاب شبه‌تاریخ تاریخچه پادشاهان بریتانیا اثر جفری مانموث، به عنوان ساکنان اولیه این سرزمین معرفی شده‌اند.

واژه *orco* از قرن سیزدهم به طور گسترده در ایتالیا استفاده می‌شد. جاکومو تولومی در یکی از اشعارش (پیش از سال ۱۲۹۰)، شخصیت‌های داستانی مانند اوگرها (آنهایی که آدم می‌خوردند)، غول‌ها، جادوگران و حیوانات سخنگو را با افراد واقعی در شهر خود، سیه‌نا، مقایسه می‌کند. جیامباتیستا باسیل (۱۵۷۵–۱۶۳۲)، نویسنده ایتالیایی، از واژه‌های مرتبط uerco (در گویش ناپولی) و *orco* (در زبان ایتالیایی معیار) در برخی از داستان‌هایش استفاده کرد و برای نخستین بار از اورک‌های ماده (در داستان پتروسینلا) سخن گفت. این واژه همچنین در آثار قدیمی‌تر ایتالیایی (مانند آثار فازیودلی اوبرتی در قرن چهاردهم، لوئیچی پولچی در قرن پازندهم؛ لودوویکو آریوستو در قرن پانزدهم–شانزدهم) نیز مستند شده است. واژه قدیمی‌تر و مرتبط با این واژه، *orcnēas* در زبان انگلیسی باستان است که در ابیات ۱۱۲ و ۱۱۳ بیوولف یافت می‌شود و منبع الهام جی. آر. آر. تالکین برای خلق موجودات اورک بوده است.

استفاده از واژه *اوگر* به لطف آثار نویسندگان فرانسوی، شارل پرو (۱۶۲۸–۱۷۰۳) و ماری-کاترین ژومل دو برنویل، کنتس د اولنوا (۱۶۵۰–۱۷۰۵)، رواج بیشتری پیدا کرد. نخستین بار، این واژه در کتاب شارل پرو، به نام *داستان‌ها یا قصه‌های زمان گذشته* (۱۶۹۶) به کار رفت. سپس در چندین قصه‌ پریان دیگر از او، که بسیاری از آن‌ها بر اساس داستان‌های ناپلی بازیله نوشته شده بودند، نیز ظاهر شد. نخستین نمونه از به کار بردن واژه‌ اوگرس برای اشاره به نوع مؤنث اوگر، در نسخه‌ او از داستان *[[زیبای خفته]]* دیده می‌شود. مادام دالنوی نیز برای نخستین بار از واژه اوگر در داستان *درخت نارنج و زنبور عسل* (۱۶۹۸) استفاده کرد و نخستین کسی بود که از واژه‌ *ogree* برای اشاره به فرزندان این موجود استفاده کرد.

## در داستان‌های مدرن
در جهان امروز، اوگرها در بازی‌های نقش‌آفرینی مانند ''سیاه‌چال‌ها و اژدهایان'' به شکل موجوداتی انسان‌نما، بزرگ و قدرتمند با هوشی کمی پایین‌تر از حد متوسط ظاهر شده‌اند.‌ این موجودات در نسخه‌های مختلف بازی، هم به عنوان دشمنان و هم به عنوان شخصیت‌های قابل بازی حضور داشته‌اند. نویسندگان *سیاه‌چال‌ها و اژدهایان* اوگر را در میان ده هیولای برتر سطح پایین قرار داده‌اند و معتقدند که اوگرها «به بازیکنان یاد می‌دهند که چگونه با هیولاهای بزرگ، قدرتمند و احمق مبارزه کنند، تجربه‌ای که یکی از ویژگی‌های اصلی بازی *سیاه‌چال‌ها و اژدهایان* است».

شرک، اوگر سبز رنگ، شخصیتی تخیلی است که توسط نویسنده آمریکایی، ویلیام استیگ، خلق شده است. این شخصیت از سال ۱۹۹۰ در یک کتاب، چندین فیلم از دریم‌ورکس انیمیشن، یک مجموعه تلویزیونی و یک تئاتر موزیکال ظاهر شده است.

اوگر مولگراث شخصیت منفی اصلی در مجموعه کتاب‌های ماجراهای اسپایدرویک است که از روی آن یک فیلم و یک مجموعه تلویزیونی نیز ساخته شده است.

در *ماجراهای خرس‌های پاستیلی*، اوگرها ارتش دوک ایگ‌تورن را تشکیل می‌دهند. در این مجموعه تلویزیونی کودکان، آن‌ها به شکل موجوداتی انسان‌گونه با لباس‌ها و تجهیزات قرون وسطایی جدید به تصویر کشیده شده‌اند.

در *[[اسمورف‌ها]]*، اوگرها ظاهری شبیه انسان دارند، اما از نظر بدنی چاق‌تر هستند.

در ''افسون‌زدایی''، خانواده مادری شخصیت الفو از نژاد اوگرها هستند که باعث می‌شود او موجودی دورگه از ترکیب اوگر و اِلف باشد.

## نگارخانه

### در تصویرسازی

File:Le_Chat_face_à_l'ogre.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Le_Chat_face_%C3%A0_l'ogre.jpg|گربه چکمه‌پوش در مقابل اوگر (با تصویرگری والتر کرین).
File:Barbebleue.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Barbebleue.jpg|گوستاو دوره (۱۸۳۲–۱۸۸۳): ریش‌آبی، چاپ چوبی از نسخه ۱۸۶۲ ''داستان‌ها یا قصه‌های زمان‌های گذشته''
File:Poucet10.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poucet10.jpg|گوستاو دوره: تصویرسازی برای ''کوچولوی بندانگشتی''، ۱۸۶۲
File:Le Petit Poucet (136547460).jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Le Petit Poucet (136547460).jpg|گوستاو دوره: تصویرسازی برای *کوچولوی بندانگشتی*، ۱۸۶۲
File:Däumling.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D%C3%A4umling.jpg|الکساندر زیک (۱۸۴۵‐۱۹۰۷): تصویرسازی برای ''کوچولوی بندانگشتی''
File:Der_kleine_Daumling_(2).jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Der_kleine_Daumling_(2).jpg|اوگر و همسرش، تصویرسازی برای ''کوچولوی بندانگشتی'' از یک کتاب قصه پریان آلمانی اواخر قرن نوزدهم
File:Oni_in_pilgrim's_clothing.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Oni_in_pilgrim's_clothing.jpg|یک اونی در لباس زائر
File:Kyosai_Oni_in_priest's_robes.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kyosai_Oni_in_priest's_robes.jpg|کاوانابه کیوسای (۱۸۳۱–۱۸۸۹): یک اونی در لباس‌های کشیش بودایی سرگردان، ۱۸۶۴
File:Oni_pelted_by_beans.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Oni_pelted_by_beans.jpg|کاتسوشیکا هوکوسائی (۱۷۶۰–۱۸۴۹): یک اونی که توسط لوبیاهای پراکنده بدرقه می‌شود، جزئیات یک چاپ
File:Australian_ogre_1900.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Australian_ogre_1900.jpg|کارتونی سیاسی از سال ۱۹۰۰ که استرالیا را به شکل یک اوگر و به ریشه‌های آن به عنوان یک مستعمره کیفری اشاره دارد به تصویر می‌کشد


### در مجسمه‌سازی

File:Kleinduimpje_Efteling.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kleinduimpje_Efteling.jpg|اوگر ''کوچولوی بندانگشتی'' در افتلینگ، هلند
File:Ogre_king_at_Mandalay_Hill.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ogre_king_at_Mandalay_Hill.jpg|یک پادشاه اوگر در ماندالای هیل، میانمار
File:Sanda_Muhki,_Mandalay_Hill,_Myanmar.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sanda_Muhki,_Mandalay_Hill,_Myanmar.jpg|اوگرس ساندا موهکی در ماندالای هیل
File:Oni.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Oni.jpg|یک اونی ژاپنی
File:鬼山地獄PB060318.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E9%AC%BC%E5%B1%B1%E5%9C%B0%E7%8D%84PB060318.jpg|یک اونی در بپو، کیوشو
File:4377_-_Bern_-_Kindlifresserbrunnen_am_Kornhausplatz.JPG|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:4377_-_Bern_-_Kindlifresserbrunnen_am_Kornhausplatz.JPG|اوگر فواره (به معنای واقعی کلمه «فواره کودک‌خوار») در میدان کورن هاوس، برن، سوئیس


## جستارهای وابسته

* دائوا
* غول
* جالوت
* جن
* اونی
* ترول
* وندیگو

## برای مطالعهٔ بیشتر

*Briggs, Kathrine Mary. *[https://books.google.com/books?id=si_cXO1yJNwC The Fairies in Tradition and Literature].* London: Routledge, 2002.
*"Ogre." *[[Encyclopædia Britannica Online]]*. 15 May 2006, search.eb.com
*Rose, Carol. *Giants, Monsters, & Dragons: An Encyclopedia of Folklore, Legend, and Myth*. New York: W. W. Norton & Company, 2001. 
*Shippey, Tom. *The Road to Middle-earth*. London: HarperCollins, 1992 (rev.). 
*South, Malcolm, ed. *Mythical and Fabulous Creatures: A Source Book and Research Guide.* Westport, CT: Greenwood Press, 1987. Reprint, New York: Peter Bedrick Books, 1988. 

## منابع

## پیوند به بیرون

*

رده:آفریده‌های افسانه‌ای ایتالیا
رده:آفریده‌های افسانه‌ای فرانسوی
رده:انسان‌نماهای افسانه‌ای
رده:آفریده‌های افسانه‌ای اروپایی در قرون وسطی
رده:آفریده‌های افسانه‌ای اهل آلمان
رده:آفریده‌های افسانه‌ای انگلیسی
رده:افسانه‌های فراطبیعی
رده:آفریده‌های اسطوره‌ای
رده:هیولاها