بحران گروگان‌گیری جنگ غزه

**ربودن شهروندان اسرائیل با هدف گروگان‌گیری در ۷ اکتبر ۲۰۲۳**، به عنوان بخشی از حملات ۷ اکتبر انجام شد. در طول این حمله غافلگیرانه، شبه‌نظامیان حماس حدود یکهزار و دویست نفر نظامی و غیرنظامی را به قتل رساندند و حدود ۲۵۰ نفر اسرائیلی را ربودند و به عنوان گروگان به نوار غزه منتقل کردند. از این تعداد، پنج نفر قبل از آتش‌بس ۲۰۲۳ و ۲۵ گروگان در جریان آن آزاد شدند. **بحران گروگانگیری در جنگ اسرائیل-حماس** با آزادی چندین گروگان دیگر طی «عملیات آرنون» یا انتقال اجساد بعضی از آنها از نوار غزه ادامه دارد.

## زمینه
موضوع زندانیان هم برای اسرائیلی‌ها و هم برای فلسطینی‌ها احساسی تلقی می‌شود. از سال ۱۹۶۷، ۷۵۰٬۰۰۰ تا ۱ میلیون فلسطینی توسط اسرائیل دستگیر شده‌اند. از اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل بیش از ۵٬۲۰۰ فلسطینی را زندانی کرده است، که حداقل ۱۷۰ کودک را شامل می‌شود (تا نوامبر ۲۰۲۳، تعداد اسرای فلسطینی به ۱۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت). برخی از آنها توسط مقامات اسرائیلی به جرم تروریسم محکوم شده‌اند.

تبادل زندانیان مدت‌هاست در درگیری اسرائیل و اعراب انجام می‌شود. در سال ۲۰۰۶، حماس گیلعاد شلیط، که یک نویسنده ورزشی و سرجوخه اسرائیلی بود را به گروگان گرفت و اسرائیل را مجبور کرد که ۱٬۰۰۰ فلسطینی را که برخی از آنها توسط اسرائیل به اتهام تروریسم محکوم شده بودند، به عنوان بخشی از مبادله اسیران آزاد کند.

## حملات ۷ اکتبر
صبح روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حدود ساعت ۶:۳۰ صبح به وقت اسرائیل، حماس از چندین نواحی در مرز خود با نوار غزه به اسرائیل حمله کرد. این حمله شامل نفوذ زمینی و موتوری به خاک اسرائیل، حمله به پایگاه‌های نیروهای دفاعی اسرائیل و تبادل آتش با نیروهای امنیتی، کشتار و تیراندازی به غیرنظامیان اسرائیلی، تصرف شهرک‌ها و تأسیسات نظامی بود. فعالیت شبه‌نظامیان زمینی با شلیک گسترده و پایدار هزاران راکت همراه شد و از آن حمایت شد.

حدود ساعت ۷ صبح، شبه‌نظامیان حماس به بسیاری از شهرک‌ها و کیبوتص‌ها در منطقه پیرامونی غزه در اسرائیل یورش بردند و در نهال اوز، هولیت نیر اوز، نتیو هااسارا، بئری، و کفار عزه، همچنین در یک جشنواره موسیقی در نزدیکی رعیم که در آن حداقل ۲۶۰ نفر حضور داشتند به قتل رسیدند. این حملات ترکیبی به عنوان «بزرگ‌ترین حمله تروریستی در تاریخ اسرائیل» توصیف شد.

## گروگان‌گیری‌ها
در موج اولیه حملات، مبارزان حماس غیرنظامیان را ربودند و به عنوان اسیر به غزه بازگرداندند. بر اساس بیانیه‌های حماس و جهاد اسلامی فلسطین، حدود ۱۳۰ غیرنظامی و سرباز در جریان یورش به شهرک‌های حاشیه غزه ربوده شدند. تحلیل ویدیویی *[[واشینگتن پست]]* نشان می‌دهد که برخی از گروگان‌ها پس از دستگیری اعدام شده‌اند.

برخی از ربوده‌شدگان اتباع خارجی از جمله آلمان، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده هستند. ۱۱ شهروند تایلندی که در گلخانه‌های اطراف غزه کار می‌کردند نیز ربوده شدند. نپال تأیید کرد که هفت نفر از شهروندانش که دانشجوی دانشگاه هستند در هرتزلیا ربوده شدند و ده نپالی دیگر در آلومیم ربوده شدند. ایتالیا اعلام کرد که ۱۰ شهروند این کشور از جمله یک نوزاد یک ساله ربوده شده و به غزه آورده شده‌اند. حداقل یک فیلیپینی ربوده شده است.

فیلم‌های ویدئویی شانی لوک، زن آلمانی–اسرائیلی را نشان می‌دهد که در میان کشتار جشنواره موسیقی رعیم گروگان گرفته و در ویدئویی از فلسطینی‌ها در حالی که تقریباً برهنه و بی‌هوش بود، بر روی وانت انداخته شده بود، مورد توجه عموم قرار گرفت. در ابتدا گزارش شد که در روز حمله کشته شده است، مادر لوک بعداً ویدیویی را منتشر کرد و گفت که شواهدی از زنده بودن او در بیمارستان در شرایط بحرانی دیده است، در حالی که از دولت آلمان خواست تا سریعاً برای بازگرداندن او اقدام کند، هرچند بعدها مشخص شد که او به قتل رسیده و جسد او توسط ارتش اسراییل کشف شد. یکی دیگر از پرونده‌های ربوده‌شده بسیار تبلیغاتی، ربوده شدن آویناتان اور و نوآ آرگامانی بود که در مهمانی ترنس در نزدیکی رعیم شرکت کردند. آویناتان اور و نوآ آرگامانی پس از پیام‌های واتس اپ که از ساعت ۸:۱۰ صبح از مخفیگاه خود درخواست کمک می‌کردند، از آنها فیلمی گرفته شد که شبه‌نظامیان آنها را به غزه می‌برند. این ویدئو نشان می‌داد آرگامانی به اجبار سوار بر موتور سیکلت می‌شود، در حالی که دستانش را برای یکی از ربوده‌شدگان که توسط مبارزان حماس پیاده هدایت می‌شد دراز می‌کرد. این ویدئو بازخورد زیادی بین کاربران در فضای مجازی داشت. همچنین تصاویر گرفته شده توسط *[[آسوشیتد پرس|آسوشیتدپرس]]* ربوده شدن یک زن مسن ناشناس را نشان می‌دهد.

ویدئویی وجود دارد که حداقل ۶۴ نفر از ربوده‌شدگان را نشان می‌دهد.

در ۱۴ اکتبر حماس ویدئویی از کودکان ربوده شده منتشر کرد که در ازای نوشیدن، عبارات اسلامی آموزش می‌بینند و یکی از اعضای حماس به یک کودک گروگان می‌گوید «بسم الله» (به نام خدا). قبل از نوشیدن یک فنجان آب، کودک «بسم الله» را تکرار می‌کند.
بندانگشتی|افراد مسلح حماس همراه با گروگان‌های غیرنظامی از کیبوتص بئری
در ۱۴ اکتبر، حماس مدعی شد که ۹ گروگان در یک دوره ۲۴ ساعته در اثر حملات هوایی اسرائیل کشته شده‌اند.

## درمان گروگان‌ها
بسیاری از گروگان‌ها به دلیل شرایط پزشکی‌شان، از جمله پارکینسون، بیماری‌های قلبی–عروقی، نارسایی قلبی، دیابت قندی و سرطان، به درمان پزشکی نیاز دارند. این موضوع طبق گزارشی است که در ۱۵ اکتبر از سوی حاگای لوین، پزشک سلامت عمومی و اپیدمیولوژیست و رئیس تیم پزشکی و تاب‌آوری انجمن خانواده‌های گروگان‌ها و مفقودان، برای کمیته بین‌المللی صلیب سرخ (ICRC) ارسال شد. تا ۵ دسامبر ۲۰۲۳، حماس از اعطای دسترسی به گروگان‌ها برای صلیب سرخ خودداری کرده بود.

در ۱۳ اکتبر، حماس ویدیویی منتشر کرد که مدعی بود برای نشان دادن شفقت خود نسبت به کودکان ربوده‌شده است. این ویدیو افراد مسلح حماس را نشان می‌دهد که کودکان را روی شانه می‌زنند، کودکی را در کالسکه تاب می‌دهند و به کودکی آب می‌دهند. در ۱۶ اکتبر، حماس ویدیویی از یک زن ۲۱ ساله فرانسوی–اسرائیلی منتشر کرد که در آن از بازگرداندن خود به خانواده‌اش درخواست می‌کند، در حالی که فردی بازوی زخمی او را بانداژ می‌کند و جای زخمی نیز دیده می‌شود. یکی از گروگان‌های آزادشده که پرستار بود، در طول اسارتش برای درمان سایر گروگان‌ها جابه‌جا می‌شد و می‌توانست درخواست داروهای مشخصی را بدهد، هرچند او ادعا کرده که داروها اغلب به مقدار کافی در اختیارش گذاشته نمی‌شد.

وزارت بهداشت اسرائیل اعلام کرد که گروگان‌های آزادشده به‌طور متوسط بین ۸ تا ۱۵ کیلوگرم در طول هفت هفته وزن کم کرده‌اند و گفته‌اند که رژیم غذایی آن‌ها در دوران اسارت بسیار حداقلی بوده است. در فوریهٔ ۲۰۲۵ گزارش شد که مقام‌های اسرائیلی اطلاعاتی در اختیار داشته‌اند مبنی بر اینکه یحیی سنوار، رهبر وقت حماس، دستور گرسنگی دادن به تمامی گروگان‌های مرد را صادر کرده است. گیلت لیونی، متخصص کودکان و مشاور بیماری‌های عفونی که با برخی از کودکان بازگشته در بیمارستان کودکان اشنایدر کار کرده بود، اظهار داشت که آن‌ها «به‌طور کلی در وضعیت خوبی» بودند، اما دربارهٔ آسیبی که تجربه کرده‌اند هشدار داد. یک پزشک مشاور خانواده‌های گروگان‌های باقی‌مانده نیز همین موضوع را تکرار کرد و نسبت به آسیب‌های روانی و روند طولانی بازیابی حس اعتماد و کنترل پس از آزادی هشدار داد.

رنانه ایتان، رئیس بخش روان‌پزشکی در مرکز پزشکی ایچیلوف تل‌آویو، گفت در میان گروگان‌های آزادشده‌ای که او معاینه کرده، کودکانی بوده‌اند که توسط گروگان‌گیران با دارو، از جمله کتمین، تحت‌تأثیر قرار گرفته بودند و علائم ترک دارو داشتند. وزارت بهداشت اسرائیل تأیید کرد که پیش از آزادی، به گروگان‌های آزادشده داروهای روان‌فعال توسط گروگان‌گیران داده شده بود. آزمایش‌های خون نشان داد که این دارو کلونازپام بوده است؛ دارویی که معمولاً برای درمان صرع، اضطراب، اختلال وسواس فکری–عملی و موارد دیگر در کوتاه‌مدت استفاده می‌شود. گزارش شده است که هدف حماس این بود که گروگان‌ها پس از تحمل سوءاستفادهٔ جسمی طولانی‌مدت، محرومیت و ترور روانی در دوران اسارت، آرام و خوشحال به‌نظر برسند.

## پاسخ
شامگاه یکشنبه، ۸ اکتبر، خانواده‌های ربوده‌شدگان و مفقودان در یک کنفرانس مطبوعاتی از دولت خواستند تا گفتگوهای جاری را با خانواده‌ها آغاز کند و عملیاتی را برای بازگرداندن مفقودان به خانه انجام دهد و کسی را برای برقراری تماس مداوم با خانواده‌ها تعیین کنند. دولت گال هیرش را به عنوان مسئول این موضوع منصوب کرد.

منصور عباس، رئیس حزب رعام، در گفت‌وگو با کان ۱۱ گفت: «از رهبری همه جناح‌های فلسطینی می‌خواهم که مواضع اخلاقی انسانی منعکس‌کننده ارزش‌های اسلام را ثابت کنند و بلافاصله همه گروگان‌ها و ربوده‌شدگان را آزاد کنند.»

به عنوان بخشی از ضد حمله اسرائیل، اسرائیل «محاصره کامل» نوار غزه را تا زمان آزادی گروگان‌ها به اجرا درآورد.

ارتش اسرائیل در ۱۳ اکتبر تأیید کرد که گروگان‌های اسرائیلی در نوار غزه قرار گرفته و بازیابی شده‌اند.

## بازگشت بخشی از گروگان‌ها به اسرائیل
از هفتم اکتبر، دولت اسرائیل موفق به بازگرداندن ۱۴۰ نفر از ۲۵۱ گروگان شده است، برخی زنده و برخی پس از قتل در اسارت. بخشی از گروگان‌ها در قالب معامله‌ای با حماس بازگشتند که در آن اسرائیل به آتش‌بس موقت و همچنین آزادی مجاهدین فلسطینی که به ترور محکوم شده بودند، موافقت کرد. بقیه گروگان‌ها در چارچوب عملیات نظامی ارتش اسرائیل در نوار غزه بازگشتند.

در ۳۱ اوت ۲۰۲۴، اجساد شش گروگان که در اسارت به قتل رسیده بودند، نجات یافت: هرش گلدبرگ-پولین، عدن یروشلمی، آوری دنینو، الکس لوبنوف و الموغ سروس که از جشن در رعیم ربوده شده بودند، و کرمل گت که از خونه اش دز بئری ربوده شده بود. تا زمان نجات، این شش نفر به عنوان گروگان‌های زنده محسوب می‌شدند. این شش گروگان توسط تروریست‌های حماس با چندین گلوله از فاصله نزدیک به قتل رسیدند. بر اساس بررسی‌های پزشکی قانونی، مرگ این گروگان‌ها حدود ۴۸ تا ۷۲ ساعت قبل از بررسی تخمین زده می‌شود.

## توافق‌نامهٔ بازگرداندن گروگان‌ها
### روند شکل‌گیری توافق‌نامه
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ طرح صلح غزه را اعلام کرد که شامل آزادی فوری تمامی گروگان‌های اسرائیلی در ازای آزادی اسیران فلسطینی بود. بر اساس این طرح، ظرف ۷۲ ساعت تمامی گروگان‌ها، چه زنده و چه فوت شده، بازگردانده خواهند شد، در حالی که اسرائیل ۲۵۰ زندانی با حکم ابد و ۱٬۷۰۰ نفر که از آغاز جنگ بازداشت شده‌اند را آزاد خواهد کرد. این پیشنهاد در ۳۰ سپتامبر با مهلت زمانی ۳ تا ۴ روزه به حماس ارسال شد. پس از تردیدها و مذاکرات میان جناح‌های مختلف حماس، که در آن رهبری سیاسی در قطر آمادگی پذیرش توافق را ابراز کرد و رهبری در غزه مخالفت نمود، ترامپ اولتیماتوم نهایی را برای ۵ اکتبر تعیین کرد. مذاکرات در ۸ اکتبر به اوج خود رسید، زمانی که هیئت فلسطینی فهرست زندانیان مورد نظر برای آزادی را ارائه کرد و اسرائیل نقشه‌های اولیهٔ عقب‌نشینی را مطرح ساخت، و ترامپ در همان شب تصویب فاز نخست توافق را توسط هر دو طرف تأیید کرد.

### اجرای توافق
فاز نخست توافق در ۹ اکتبر ۲۰۲۵ به‌طور رسمی در شرم‌الشیخِ مصر امضا شد، تحت عنوان «گام‌های اجرایی برای پیشنهاد رئیس‌جمهور ترامپ جهت پایان جامع جنگ غزه». کابینهٔ اسرائیل این توافق را در ساعات اولیهٔ ۱۰ اکتبر تصویب کرد و بلافاصله نیروهای مسلح اسرائیل عقب‌نشینی از بخش‌هایی از نوار غزه به خطوط استقرار توافق‌شده را آغاز نمودند. این عقب‌نشینی در ساعت ۱۲ ظهر به وقت محلی در ۱۰ اکتبر تکمیل شد و آتش‌بس رسماً به اجرا درآمد. ایالات متحده به منظور نظارت بر اجرای توافق، مرکز کنترل مشترکی را به ریاست بِرَد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا، تأسیس کرد.

در ۱۳ اکتبر، در ساعت ۸ صبح، حماس در خان‌یونس هفت گروگان اسرائیلی (متان انگرست، آلون آهِل، ایتان مور، گالی و زیو برمن، عومری میران، و گای گیلوعا-دِلال) را آزاد کرد و آنان را به صلیب سرخ تحویل داد، که نشانه‌ای از اجرای عملی فاز نخست توافق بود. حماس در حدود ساعت ۱۱ صبح، در جنوب نوار غزه، ۱۳ گروگان زنده دیگر را (بار کوپرشتاین، اویاتار داوید، روم براسلاوسکی، یوسف حایم اوهانا، سِوِگ کالفون، اویناتان اور، الکانا بوخبوت، ماکسیم هرکین، نمروید کوهن، ماتان زنگاوقر، داوید و آریل کونیو و ایتان هورن) به صلیب سرخ آزاد کرد و سپس آنها به دست نیروهای ارتش اسرائیل سپرده شدند.

پس از بازگشت گروگان‌های زنده، اسرائیل آغاز به آزادسازی زندانیان فلسطینی کرد، از جمله ۱۷۱۸ زندانی غزه‌ای که در طول جنگ دستگیر شده بودند، و همچنین ۲۵۰ زندانی امنیتی فلسطینی دیگر که برای اعمال خشونت‌آمیز و جنایتکارانه با هدف قتل و ترور علیه اسرائیل، حبس ابد دریافت کرده بودند. در میان آزاد شدگان، اشرف حاجاجره وجود داشت که به اتهام حمل تروریستی که مسئول بمب‌گذاری «یشیوات بیت اسرائیل» در اورشلیم در سال ۲۰۰۲ بود، که در آن ۱۱ نفر کشته شدند، ۱۲ حکم حبس ابد داشت؛ بحر بدر که به اتهام کشتن ۹ غیرنظامی در بمب‌گذاری «تس ریفین» به ۱۱ حکم حبس ابد محکوم شده بود؛ ایهم کامامجی که به اتهام دست داشتن در ربودن و قتل ایلیاهو آشری در سال ۲۰۰۶ به دو حکم حبس ابد محکوم شده بود؛ محمد ابو طبخ که مغز متفکر بمب‌گذاری تقاطع «مجیدو» بود که در آن ۱۷ نفر کشته و تعدادی زخمی شدند؛ و ایاد ابو الرب، فرمانده جهاد اسلامی فلسطین در جنین که مسئول سه حمله انتحاری در اسرائیل، از جمله بمب‌گذاری بازار «حدرا» بود که منجر به کشته شدن ۱۳ اسرائیلی شد؛ و رائد شیخ که به دلیل دست داشتن در قتل‌عام رام‌الله در سال ۲۰۰۰ زندانی شده بود.

## جستارهای وابسته
* ربایش و قتل هرش گلدبرگ-پولین
* عملیات دست طلایی
* کشتار جشنواره موسیقی رعیم
* کشته شدن شانی لوک
* طرح صلح غزه

## منابع

رده:افراد اسرائیلی گروگان‌گرفته‌شده
رده:افراد ربوده‌شده اهل اسرائیل
رده:جنگ غزه
رده:کودکان ربوده‌شده
رده:تاریخ حماس
رده:حملات ۷ اکتبر