دوره‌های گاه‌شماری

بندانگشتی|
**دوره‌های گاه‌شماری** () شمارش ساعت و زمانی است که از مبدأ تاریخ از یک عصر به عصر بعدی حساب می‌شود مانند سالهای تقویم میلادی که براساس تاریخ مسیحیت محاسبه می‌شود، و (کلیساهای ارتدکس قبطی و کلیسای ارتدکس توحیدی اتیوپی اقدام به ایجاد و توسعهٔ تقویم‌های خود کردند) نحوهٔ کار هر تقویمی به گام‌های ماه (حالت‌های مختلف دیده شدن بخش روشن ماه از زمین) و سال خورشیدی وابسته بود.

## سیستم‌های تاریخ باستان
### نام‌بخش آشوری
نام‌بخش‌های آشوری فهرست یا جدولی است از الواح میخی که هر ساله وقایع مهم دولت آشور در آن ذکر می‌شد، این وقایع دوران سلطنت دو پادشاه اسرحدون و آشوربانیپال می‌باشد، و اکنون این اسناد وجود دارد ولی بالکل ضایع شده‌است. منابع آشوری از سال سی‌ام قرن هفتم پ.م. - ۶۳۰ - به این طرف وجود ندارند، اما به لحاظ اثبات ماهیت وقایع تاریخی واجد اهمیت می‌باشد، از آنجا که در دوران آشوری مبدأ تاریخی وجود نداشت آشوریان سال‌ها را به نام وقایع مهمه مانند جنگ، سیل، طوفان، قیام و شورش، یا کسوفی که رخ داده بود و همچنین اسامی اشخاص برجسته و تأثیرگذار می‌نامیدند. یک گزارش از جنگ آشوریان علیه اورارتو در فهرست مردان سال آشوری (اپونیم‌ها) در ذیل وقایع سال - ۷۷۶ پ.م. - مذکور است و بار دیگر در فهرست مردان سال ذیل وقایع سال - ۷۷۴ پ.م. - از لشکرکشی علیه اورارتو و نامار یاد می‌شود. نظر برخی مورخان این است که ذکر وقایع مهم هر سال منوط به پیروزی آشوریان بوده و اگر در جایی آشوریان دچار شکست می‌شدند ذکری از آن اتفاق در اپونیم یا نام‌بخش‌ها ثبت نمی‌شد.

### المپیاد دوست‌یابی
در میان مورخان و دانشمندان یونان باستان، روش معمول نشان دادن گذشت سالها بر اساس بازی‌های المپیک بود که دوره‌ای چهار ساله برای گردهمایی و اجرای بازیهای المپیکی در یونان باستان به‌شمار می‌رفت و ا ولین بار در سال ۷۷۶ قبل از میلاد برگزار شد. این سیستم از قرن ۳ قبل از میلاد مورد استفاده قرار گرفت. بازی‌های مدرن المپیک (یا بازی‌های المپیک تابستانی با شروع ۱۸۹۶) دوره‌های چهار ساله را از یونان باستان ادامه نمی‌دهد: المپیاد ۶۶۹ در تابستان ۱۸۹۷ آغاز می‌شد، اما المپیک مدرن برای اولین بار در سال ۱۸۹۶ برگزار شد.

## گاه‌شماری هجری خورشیدی
بر پایهٔ گاه‌شماری جلالی با مبدأ هجری است. آغاز سال خورشیدی برابراست با نخستین روز بهار.

## گاه‌شماری میلادی
گاه‌شماری گریگوری یا میلادی ابتدا در میان کشورهای کاتولیک اروپا و سپس در میان پروتستان‌ها و ارتدکس‌ها پذیرفته‌شد. در میان کشورهای اروپایی، یونان آخرین کشوری بود که در سال ۱۹۲۳ اقدام به پذیرش این تقویم کرد. ژاپن، کشور کره و چین به‌ترتیب در سال‌های ۱۸۹۵، ۱۸۷۲ و ۱۹۱۲ تقویم میلادی را پذیرفتند. امروزه در اکثر کشورهای جهان، همچنین اغلب کشورهای اسلامی، تقویم میلادی به‌عنوان تقویم رسمی شناخته می‌شود. مصر در سال ۱۸۷۵ و ترکیه در سال ۱۹۱۷ اقدام به پذیرش تقویم میلادی کردند. عربستان سعودی آخرین کشور اسلامی است که در سال ۲۰۱۶ تقویم میلادی را به‌عنوان تقویم رسمی کشور انتخاب و جایگزین تقویم هجری قمری کرد.

کشورهای افغانستان، ایران، اتیوپی و نپال در زمره کشورهایی هستند که هنوز تقویم میلادی در آن‌ها تقویم رسمی به‌شمار نمی‌رود.

## تطبیق روزهای گاهشماری هجری خورشیدی با گاهشماری میلادی

از آنجا که تقویم هجری خورشیدی (از جمله تقویم رسمی ایران و افغانستان) و تقویم میلادی هر دو گاهشماری خورشیدی هستند. صرف نظر از تفاضل سال‌ها و تفاوت سرآغاز ماه‌ها با هم، در روزها هماهنگی نسبی دارند و نوسان‌های محدود در این هماهنگی در نتیجه تمایز شیوه کبیسه‌گیری در دو گاهشماری است. میزان تطبیق روزهای دو گاهشماری در سده اخیر هجری خورشیدی از قرار زیر است (بر اساس الگوریتم هجری خورشیدی):
* ۱ فروردین= ۲۱ مارس (۸۱ بار) - ۲۲ مارس (۱۲ بار) - ۲۰ مارس (۷ بار) 
* ۹ اسفند= ۲۸ فوریه (۸۱ بار) - ۲۹ فوریه (۱۰ بار) - ۲۷ فوریه (۷ بار) - ۱ مارس (۲ بار)
* ۱۰ اسفند= ۱ مارس (۷۶ بار) - ۲۹ فوریه (۱۵ بار) - ۲۸ فوریه (۷ بار) - ۲ مارس (۲ بار)
* ۱۱ اسفند= ۲ مارس (۷۶ بار) - ۱ مارس (۲۲ بار) - ۳ مارس (۲ بار) 
* ۳۰ اسفند= ۲۰ مارس (۱۵ بار) - ۲۱ مارس (۱۰ بار) 

## گاه‌شماری کردی
تقویم کردی مادی، براساس گاه‌شماری هجری خورشیدی است و از آنجا که به‌طور معمول مبدأ آن، تأسیس حکومت مادها در ایران یا در بعضی مناطق، فتح نینوا بدست مادها، دانسته شده‌است به تقویم *مادی* نیز مشهور است.

## گاهشماری ارمنی
گاهشماری مردم ارمنی است. ارمنستان تا به امروز تقویم‌های متنوعی داشته‌است.

گاه‌شماری هجری خورشیدی از جمله تقویم‌هایی بوده که در دوره‌های مختلف در ارمنستان کاربردی ویژه داشته. از آنجا که خورشید جزء خدایان اصلی ارمنیان باستان محسوب می‌شده‌استفاده از این تقویم نیز توجیه‌پذیر است.

## گاهشماری لکی
یک سال در تقویم لکی شامل ۳۶۵ روز ، ۴ فصل ، ۱۲ ماه و «پنجه» می باشد. در تقویم لکی تمامی ماه ها ۳۰ روز دارند. 
## جستارهای وابسته
* گاه‌شماری جلالی
* گاه‌شماری خورشیدی
* گاه‌شماری در ایران
* گاه‌شماری هجری قمری
* گاه‌شماری میلادی
* صحت تقویم خورشیدی

## منابع

* 

رده:دوره‌های گاه‌شماری
رده:گاه‌شماری‌های ویژه
رده:گاه‌شماری‌ها
رده:گاه‌شناسی