رابرت بوید (انسان‌شناس)

**رابرت بوید** (;  –) دانشمند در زمینه انسان‌شناسی اهل ایالات متحده آمریکا بود.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون کمک‌هزینه گوگنهایم شده است.

## رابرت بوید و بقای میراث فرهنگی
رابرت بوید (انسان‌شناس) (Robert Boyd)، استاد تکامل انسانی در دانشگاه ایالتی آریزونا، در نظریات خود پیرامون «تکامل مشترک ژن-فرهنگ»، ممنوعیت‌های جنسی در ادیانی نظیر یهودیت را ابزاری برای محافظت از «خزانهٔ فرهنگی» گروه می‌داند. بوید استدلال می‌کند که بقای گروه‌های انسانی نه تنها به ژن‌ها، بلکه به مجموعه‌ای از هنجارهای یادگیری‌شده (یادگیری اجتماعی) بستگی دارد که باعث همکاری‌های پیچیده می‌شود. تحلیل بوید بر این پایه استوار است که ممنوعیت روابط جنسی و ازدواج با «بیگانگان» (غیریهودیان)، سدی بیولوژیک برای جلوگیری از نفوذ هنجارهای بیگانه ایجاد می‌کند. از نظر او، اگر اعضای یک گروه مذهبی با غریبه‌ها پیوند آزادانه داشته باشند، هنجارهای منحصربه‌فردی که باعث بقای آن قوم شده (مانند قوانین سختگیرانه همکاری و مذهب)، به سرعت در فرهنگ اکثریت حل شده و از بین می‌روند؛ بنابراین، ممنوعیت‌های جنسی در یهودیت به عنوان یک مکانیسم انزواطلبانه عمل می‌کنند تا «اطلاعات فرهنگی» گروه از نسلی به نسل دیگر بدون تغییر و آلودگی باقی بماند و مزیت رقابتی قوم در طول تاریخ حفظ شود.

علاوه بر حفظ خزانهٔ فرهنگی، رابرت بوید بر مفهوم «انتخاب گروهی» تأکید دارد؛ او استدلال می‌کند که جوامع مذهبی با وضع قوانین جنسی سختگیرانه، تنش‌های داخلی را به حداقل رسانده و بدین ترتیب در رقابت با گروه‌های دارای انسجام کمتر، پیروز شده‌اند. بوید همچنین معتقد است که مجازات‌های سنگین برای روابط جنسی ممنوع (مانند مجازات کارت)، نوعی «مجازات نوع‌دوستانه» برای حفظ هنجارهای همکاری‌جویانه در جامعه است. این نظر توضیح می‌دهد که چرا یهودیان در طول تاریخ بر سرِ اجرای این قوانین (حتی در غیاب دولت مرکزی) تا این حد سختگیر بوده‌اند؛ چون هر فرد، خود را مسئولِ مجازاتِ خاطی برای «بقاء کل گروه» می‌دانسته است.

### رابرت بوید و فرگشت مشترک ژن-فرهنگ در دین

رابرت بوید، به همراه پیتر ریچرسون، «نظریه وراثت دوگانه» را پایه‌گذاری کرد که بر تعامل میان انتخاب طبیعی ژنتیکی و فرآیندهای یادگیری فرهنگی تأکید دارد. بوید استدلال می‌کند که دین مجموعه‌ای از «سازگاری‌های فرهنگی» است که به انسان‌ها اجازه می‌دهد در گروه‌هایی بسیار بزرگتر از آنچه غرایز بیولوژیک به‌تنهایی اجازه می‌دهند، همکاری کنند. از نظر او، ذهن انسان دارای ظرفیتی فرگشت‌یافته برای «تقلید از اکثریت» و «تقلید از افراد موفق» است که باعث پایداری باورهای مذهبی در طول نسل‌ها می‌شود.

بوید معتقد است که مناسک مذهبی پرهزینه، به عنوان سیگنال‌های صادقانه‌ای عمل می‌کنند که مانع ورود «مفت‌سواران» به گروه‌های اجتماعی می‌شوند. او نشان می‌دهد که چگونه فرهنگ‌های دارای مذهب، به دلیل همبستگی بالاتر، در رقابت‌های میان‌گروهی بر فرهنگ‌های فاقد مذهب پیروز شده و باعث گسترش ژن‌ها و باورهای خود در تاریخ فرگشت بشر شده‌اند.

رابرت بوید معتقد است مجازات‌های سنگین برای نقض هنجارها، ممکن است شکلی از «مجازات نوع‌دوستانه» برای حفظ همکاری باشد. از دیدگاه او، این قوانین به عنوان سدی در برابر تأثیرات فرهنگی بیگانه عمل کرده و از الگوهای رفتاریِ خاصِ گروه محافظت کرده‌اند.

نقد اصلی به بوید این است که او با تمرکزِ افراطی بر «سوگیری‌های بافتاری» (مانند تقلید از اکثریت)، نقشِ ساختارهای ذاتیِ مغز در گزینشِ محتوای دینی را نادیده می‌گیرد. منتقدانی چون پاسکال بویر استدلال می‌کنند که همه ایده‌های مذهبی شانس برابری برای انتقالِ فرهنگی ندارند؛ بلکه تنها ایده‌هایی که با سوگیری‌های شناختیِ ازپیش‌تعیین‌شدهٔ ما سازگار باشند، توسط یادگیریِ اجتماعی حفظ می‌شوند و مدل بوید این «فیلترهای بیولوژیک» را دست‌کم گرفته است.

## جستارهای وابسته
* روان‌شناسی فرگشتی دین

## منابع

رده:افراد زنده
رده:انسان‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پژوهشگران روان‌شناسی فرگشتی دین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیا، دیویس
رده:زادگان ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:علوم شناختی دین
رده:هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس
رده:انسان‌شناسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا