ابوتراب نفیسی

**ابوتراب نفیسی** (۱۲۹۳–۱۳۸۶) یکی از پزشکان برجسته ایرانی است. او دارای فوق تخصص در رشته قلب و استاد برجسته دانشکده پزشکی اصفهان و عضو فرهنگستان علوم پزشکی بود. علاوه بر تدریس در دانشکده پزشکی اصفهان و کار در بیمارستان های این شهر، بیش از نیم قرن در مطب خود به مداوای بیماران پرداخت. مهمترین خصوصیت او در تلفیق علم مدرن پزشکی با طب سنتی و در قدرت تشخیص او در بیماری‌ها بود.

## زندگی
ابوتراب نفیسی زادهٔ ۱۲۹۳ خورشیدی در ده *پوده* در نزدیکی قمشه اصفهان است. بیشتر افراد خاندان او که مولد اصلی آنان کرمان بوده و نام خانوادگی خود را از نام سر سلسله یعنی نفیس ابن عوض کرمانی گرفته‌اند، یا طبیب بوده‌اند یا ادیب. نفیس ابن عوض حکیم و طبیب معروفی بوده و صاحب دو کتاب معروف در طب به نام "شرح الاسباب و العلامات" و "شرح نفیس" است و در زمان الغ بیک و به دعوت او از کرمان به سمرقند رفته و مدتی به عنوان پزشک مخصوص الغ بیک خدمت کرده است.

نفیسی در خاطرات خود زندگی اش را این‌طور شرح می‌دهد: «این جانب دوره ابتدائی را در سه سال و نیم طی کرده و در سال ۱۳۱۰ خورشیدی از دبیرستان سعدی اصفهان و در سال ۱۳۱۶ از دانشکده پزشکی تهران فارغ‌التحصیل شده و در تمام دوران تحصیل طب رتبه اول بوده و به دریافت مدال علمی مفتخر و پس از شروع خدمت نظام وظیفه در ۱۳۱۶،دو سال خدمت را در اصفهان گذرانیده و در ۱۳۱۸ خدمت به اتمام رسید.... بعد متصدی درمانگاه کازرونی در اصفهان شدم و در سال ۱۳۲۵ به سمت دانشیاری رشته گیاه‌شناسی آموزشگاه عالی بهداری منصوب و در سال ۱۳۲۷ دانشیاری رشته بالینی داخلی آموزشگاه عالی بهداری و دانشکده پزشکی و ریاست بخش داخلی منصوب گردیده و بالاخره در سال ۱۳۲۶ به سمت استاد رشته بالینی داخلی انتخاب گردیده‌ام. در سال‌های ۱۹۵۲ و ۱۹۵۳ مسیحی رشته تکمیلی قلب شناسی را از دانشگاه هاروارد در آمریکا گذرانده و به کشورهای خارج از جمله انگلستان، فرانسه، ایتالیا، سوئیس، اسرائیل، لبنان، سوریه، مصر، یونان، قبرس و اردن به منظور مطالعه مسافرت نموده و در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت نشان "اُردرِ دِ لاسانته پابلیک ordre de la Sante Publique" از دولت فرانسه گردیدم. از سال ۱۳۴۲ به سمت رئیس دانشکده پزشکی و داروسازی و مدیر گروه داخلی و اطفال منصوب شدم».

می‌توان گفت که سال‌های ۱۳۳۵ تا دهه ۱۳۶۰ خورشیدی از پربارترین دوران زندگی او محسوب می‌شود: در این مدت از یک طرف به عنوان استاد پزشکی، طب مدرن را آموزش می‌دهد و از طرف دیگر به عنوان پژوهشگر و حکیم اسلامی به تحقیق در مورد طب سنتی و طب گیاهی پرداخته و پس از چندی به ریاست مؤسسه تحقیقات طب سنتی دانشگاه اصفهان انتخاب می‌شود. از سال ۱۳۶۰ به بعد او از دانشکده علوم پزشکی بازنشسته می‌شود و از ۱۳۶۹ عضو برجسته و دائمی فرهنگستان علوم منصوب می‌شود. او تا هشتاد سالگی به مداوای بیماران خود در مطب ادامه می دهد.

## درگذشت
ابوتراب نفیسی در 5 آذر 1386، در خانه خود، در اصفهان درگذشت و در آرامستان باغ رضوان اصفهان (قطعه:11، بوستان: 7، ردیف: 13، شماره: 16) به خاک سپرده شد. خانه او در دروازه دولت (میدان امام حسین) اصفهان، وقف آموزش کودکان استثنایی شده است.
200px|بندانگشتی|مزار وی در باغ رضوان اصفهان

## آثار
**آثار مربوط به زندگی نامه ابوتراب نفیسی:**
* نبض حیات: در گذر طب سنتی و طب نوین ایران. زندگی و آثار ابوتراب نفیسی. به اهتمام نسرین نفیسی، مهدی نفیسی. ۱۳۸۰، انتشارات نقش خورشید، اصفهان.
* زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی ابوتراب نفیسی. شماره ۱۳۸ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، اسفند ۱۳۹۳.
* تهران، زندگی پزشکی من. ابوتراب نفیسی، به اهتمام نسرین نفیسی، انتشارات مانی، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ۱۳۹۶، اصفهان

### آثار چاپ شده

از نفیسی در مجموع تعداد بیست و دو کتاب و بیش از هشتاد مقاله علمی و تحقیقی باقی مانده است. در زیر بر اساس موضوعی، عنوان و مشخصات کتب تدوین شده ایشان می‌آید:

**کتب پزشکی:**
* *سمیولوژی بیماری های اعصاب*. دکتر کامکار، چاپخانه امامی، اصفهان، 1330
* *اصول کاردیوگرافی*. دانشگاه اصفهان، چاپخانه داد. اصفهان، 1339
* *سمیولوژی قلب و ریه*. کتاب فروشی شهسواری، اصفهان. 1340
* *سمیولوژی هاضمه*. کتاب فروشی شهسواری، اصفهان. چاپخانه راه نجات. 1341
* *نشانه شناسی سینه و تعبیر علائم آن*. راه نجات. اصفهان. 1341
* *چگونه باید آموخت (درس اول: یادگیری پزشکی*). دانشگاه اصفهان، 1348
* *مقدمات فن یادگیری علم پزشکی*. دانشگاه اصفهان، 1355
* *ترجمه کتاب من لایحضره الطبیب و برء الساعه، ابوبکر محمد بن زکریای رازی*. دانشگاه تهران، وزارت ارشاد اسلامی، شهریور 1363
* *مختصر تاریخ علوم پزشکی تا ابتدای قرن معاصر*. دانشگاه اصفهان. 1365 *تاریخ اخلاق پزشکی*. دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، 1371

**کتب طب سنتی:**
* پژوهش در مبانی عقاید سنتی پزشکی مردم ایران. انتشارات مشعل، اصفهان. ۱۳۶۴.
* عقاید سنتی مردم ایران: دربارهٔ بهداشت تن و روان و درمان بیماری‌های رایج در ایران. دانشگاه اصفهان، ۱۳۶۸.
* خواص خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها طی قرون و اعصار در بین ملل مختلف جهان. جهاد دانشگاهی دانشگاه اصفهان، ۱۳۶۲. چاپ دوم ۱۳۹۳

**کتب دینی:**
* *انسان جانشین خدا در روی زمین*. آذر آبادگان، تبریز، 1344
* *بررسی تحلیل مشکلات جوانان*. کانون علمی تربیتی جهان اسلام، اصفهان. 1349
* *اسلام و دانش امروزی*. انتشارات قائم، اصفهان. 1350
* *انسان، شاهکار خلقت*. دانشگاه تبریز، 1350
* *بررسی روزه از نظر طبی*. مکتب اسلام، قم، 1388

## منابع

رده:استادان دانشگاه اصفهان
رده:استادان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
رده:اعضای فرهنگستان علوم پزشکی ایران
رده:اهالی اصفهان
رده:پزشکان اهل اصفهان
رده:جراحان اهل ایران
رده:جراحان سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان سعدی
رده:درگذشتگان ۲۰۰۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:دفن‌شدگان در باغ رضوان اصفهان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران
رده:اهالی ایران