دوک‌نشین پروس

**دوک‌نشین پروس**، ،  یا پروس دوک  ;  یک دوک‌نشین در منطقه پروس بود که در نتیجه سکولاریزاسیون پروس رهبانی تأسیس شد، قلمرویی که تا زمان اصلاحات پروتستانی در سال ۱۵۲۵ تحت کنترل دولت شوالیه‌های تتونیک باقی ماند.

## تاریخچه

دوک‌نشین پروس (لهستانی: Księstwo Pruskie) یا دوک‌نشین پروس  (لهستانی: Prusy Książęce) ایالتی بود که از سال ۱۵۲۵ تا ۱۷۰۱ وجود داشت و عمدتاً از بخشی از ایالت توتونی که بین دامنه‌های سفلای رودخانه‌های ویستولا و نمان واقع شده بود، سرچشمه گرفته بود. پایتخت آن کونیگسبرگ بود. دوک‌نشین پروس توسط آلبرشت برادرزاده زیگسموند یکم پادشاه لهستان و استاد اعظم سابق شوالیه‌های تتونیک، که به پروتستانتیسم (لوتری) گرویده بود، تأسیس شد و اولین قلمرو در اوایل اروپای مدرن بود که ایمان لوتری را پذیرفت. آلبرشت دولت کاتولیک شوالیه‌های تتونیک در پروس شرقی را به یک دوک‌نشین موروثی لوتری تبدیل کرد. بخش غربی کوچک‌تر این قلمرو، که تا رودخانه ویستولا امتداد داشت، پیش از این در سال ۱۴۵۴ از دولت شوالیه های توتونی جدا شده و بخشی از پروس لهستان شد. این دوک‌نشین، تیول پادشاهی لهستان بود. پس از مرگ آلبرشت (۱۵۶۸)، این دوک‌نشین توسط مشاوران دوک‌نشین و جانشینی از نایب‌السلطنه‌های هوهنتسولرن که مارگراف های سرزمین برندنبورگ بودند، اداره می‌شد، زیرا پسرش آلبرشت فریدریش از نظر روانی بیمار بود و از این خاندان بود. بنابراین برای حکومت مناسب نبود. پس از مرگ دومین دوک پروس در سال ۱۶۱۸، این دوک‌نشین به صورت ارثی به دختر او آنا که همسر شاهزاده انتخابگر براندنبورگ 

یوهان زیگیسموند، انتخابگر براندنبورگ منتقل شد. در سال ۱۶۵۷، فریدریش ویلهلم، که بعدها به عنوان برگزیننده بزرگ شناخته می شد، بر این دوک‌نشین و همچنین بر شاهزاده نشین برند بورگ حکومت کرد. در سال ۱۷۰۱، فریدریش سوم، خود را به عنوان پادشاه فریدریش اول پروس در دوک‌نشین پروس (در کونیگزبرگ) تاجگذاری کرد. این امر دوک‌نشین پروس را به پادشاهی پروس تبدیل کرد و برگزینندگان براندنبورگ بر سرزمین‌های خود، چه در داخل و چه در خارج از امپراتوری مقدس روم، به عنوان پادشاهان پروس حکومت می‌کردند. در طول قرن ۱۸، نام کوتاه‌شده «پروس» به تدریج به نام رایج تمام ایالت‌هایی تبدیل شد که توسط پادشاه پروس اداره می‌شدند. در پژوهش‌های تاریخی، ایالت برگزینندگان براندنبورگ برای سال‌های ۱۶۱۸ تا حداقل ۱۷۰۱ و حداکثر تا زمان جنگ هفت ساله ۱۷۵۶-۱۷۶۳ ، براندنبورگ-پروس نامیده می‌شود.

## تاسیس

پس از جنگ سیزده ساله (1454-1466)، ایالت مستقل پروس لهستان از بخش غربی ایالت شوالیه های توتونی (پومرنیا و سرزمین‌های کوچک‌تر در شرق رودخانه ویستولا) ظهور کرد. بخش شرقی بزرگتر همچنان ایالتی از شولیه های توتونیک باقی ماند اما به تیول تاج لهستان تبدیل شد. در سال ۱۵۱۱، شوالیه های توتونیک، آلبرشت اول براندنبورگ-آنسباخ از خاندان هوهنتسولرن، برادرزاده شاه سیگیسموند اول لهستان، را به عنوان استاد اعظم قلمرو باقی مانده خود انتخاب کرد. آلبرشت برای امتناع از سوگند وفاداری به پادشاه لهستان، از ماکسیمیلیان اول، امپراتور مقدس روم، درخواست حمایت کرد. با این حال، در سال ۱۵۱۵، در دیت وین، ماکسیمیلیان با یاگیلونی‌ها، که در آن زمان پادشاهان لهستان بودند، اتحادهای دفاعی و ازدواج منعقد کرد و اعلام کرد که دیگر از شوالیه های توتونیک در پروس حمایت نخواهد کرد.
پس از چهار سال جنگ ناموفق، آلبرشت در سال ۱۵۲۵ با پیمان کراکوف با لهستان صلح کرد، با به رسمیت شناختن حاکمیت لهستان موافقت کرد، دولت شوالیه های توتونیک را به دوک‌نشین سکولار پروس تبدیل کرد  و اصلاحات مذهبی را بر اساس مدل لوتری معرفی کرد .  

## منابع


رده:انحلال‌های ۱۷۰۱ (میلادی) در اروپا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۲۵ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۷۰۱ (میلادی)
رده:براندنبورگ-پروس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۲۵ (میلادی) در لهستان
رده:پروس در سده ۱۶ (میلادی)
رده:پروس در سده ۱۷ (میلادی)
رده:تاریخ پروس
رده:دوک‌نشین‌های پیشین
رده:مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی