تئاتر وست اند

[300px|بندانگشتی| [تئاتر پالاس، لندن - ساخت در ۱۸۹۱]]
[بندانگشتی|upright| [تئاتر لایسیوم، لندن|تئاتر لایسیوم - ساخت در ۱۸۳۴]] 
**تئاتر وست اند** () یک اصطلاح عمومی برای تئاترهای حرفه‌ای فعال در نزدیکی منطقه وست اند لندن است.

این تئاتر به همراه تئاتر برادوی در ایالات متحده آمریکا در بالاترین سطح تئاتر تجاری در کشورهای انگلیسی‌زبان به فعالیت می‌پردازند و باعث جذب گردشگران بسیاری شده‌اند. در سال ۲۰۱۳ میلادی رکورد فروش ۱۴٫۴ میلیون بلیط تئاتر در وست اند لندن ثبت شده است.

منطقه تئاترلند که منطقه اصلی قرارگیری سالن‌های نمایش تئاتر است از جنوب به استرند از شمال به خیابان آکسفورد، از غرب به خیابان ریجنت و از شرق به کینگزوی محدود می‌شود اما سالن‌های دیگری همچون تئاتر آپولو ویکتوریا در خارج از این منطقه قرار دارند.

## تاریخچه

تئاتر در لندن پس از اصلاحات پروتستانی انگلستان رونق گرفت. نخستین تماشاخانه عمومی و دائمی، معروف به «د تئاتر» (The Theatre)، در سال ۱۵۷۶ در شوردیتچ توسط جیمز بربج ساخته شد. اندکی بعد، تماشاخانه «کرتین» (Curtain Theatre) به آن پیوست. مشهور است که گروه تئاتری ویلیام شکسپیر از هر دوی این مکان‌ها استفاده می‌کردند. در سال ۱۵۹۹، الوارهای «د تئاتر» به ساوت‌ارک منتقل شد تا در آنجا برای ساخت تماشاخانه گلوب در منطقه جدید تئاتری، خارج از نظارت مقامات شهر لندن، استفاده شود.

پیوریتن‌ها که تئاتر را گناه‌آلود می‌دانستند، در سال ۱۶۴۲ تمام تماشاخانه‌ها را تعطیل کردند. در ۲۴ ژانویه ۱۶۴۳، بازیگران با انتشار رساله‌ای با عنوان «اعتراض یا شکایت بازیگران از خاموشی حرفه‌شان و تبعید از تماشاخانه‌های متعدد خود»، به این ممنوعیت اعتراض کردند.

[بندانگشتی|ایستاده|[تئاتر رویال، دروری لین. این مکان که در مه ۱۶۶۳ افتتاح شد، قدیمی‌ترین تئاتر فعال در لندن است.]]
پس از بازگرداندن پادشاهی (۱۶۶۰)، قوانین پیوریتنی ملغی شد و تئاتر (در کنار سایر هنرها) شکوفایی چشمگیری یافت. به دو گروه اجازه فعالیت رسمی داده شد: «دوکز کمپانی» (Duke's Company) و «کینگز کمپانی» (King's Company). اجراها در ساختمان‌های تغییر کاربری یافته مانند «زمین تنیس لایل» (Lisle's Tennis Court) برگزار می‌شد. نخستین تئاتر منطقه وست اند، موسوم به تئاتر رویال در خیابان بریجز، توسط توماس کیلی‌گرو طراحی و در محل فعلی تئاتر رویال، دروری لین ساخته شد. این تئاتر در ۷ مه ۱۶۶۳ افتتاح گشت و ۹ سال بعد در اثر آتش‌سوزی نابود شد. ساختمانی جدید به طراحی کریستوفر رن جایگزین آن شد و تئاتر رویال، دروری لین نام گرفت. نل گوئین، یکی از نخستین بازیگران زن روی صحنه، به ستاره کمدی دوران بازگشت تبدیل شد.

خارج از محدوده وست اند، تئاتر سادلرز ولز در ۳ ژوئن ۱۶۸۳ در ایزلینگتون افتتاح شد. این تئاتر نام خود را از مؤسسش، ریچارد سادلر، و چشمه‌های معدنی کشف‌شده در آن ملک گرفته بود. سادلرز ولز به عنوان یک «خانه موسیقی» با اجرای اپرا فعالیت می‌کرد؛ چرا که مجوزی برای اجرای نمایش نداشت. در وست اند، تئاتر رویال هیمارکت در ۲۹ دسامبر ۱۷۲۰ و تالار اپرای سلطنتی در کاونت گاردن در ۷ دسامبر ۱۷۳۲ بازگشایی شدند. اپرای تصنیفی «اپرای گدایان» اثر جان گی در سال ۱۷۲۸ برای ۶۲ اجرا روی صحنه رفت و رکورد طولانی‌ترین دوره اجرا در لندن را برای نزدیک به یک قرن در اختیار داشت. این اثر «محبوب‌ترین نمایش قرن هجدهم» نامیده شده است. نمایش موزیکال دیگری به نام «تام و جری، یا زندگی در لندن» (۱۸۲۱)، نخستین تولید لندنی بود که به ۱۰۰ اجرای پیاپی رسید. ترکیب گشت‌وگذار در لندن همراه با آواز و رقص در این نمایش، راه را برای سرگرمی‌های مشابه هموار کرد و بذر کمدی موزیکال و «روو» (Revue) را در آینده کاشت. در سال ۱۸۲۳، نمایشنامه «فرض؛ یا سرنوشت فرانکنشتاین» (Presumption; or, the Fate of Frankenstein)، اولین اقتباس از رمان «فرانکنشتاین» اثر مری شلی، توسط ریچارد برینزلی پیک در «خانه اپرای انگلیسی» (که در ۱۸۳۴ به تئاتر لایسیوم تغییر نام داد) روی صحنه رفت؛ او همچنین جمله معروف «زنده است!» (!It lives) را به این داستان اضافه کرد. شلی در ۲۹ اوت ۱۸۲۳ به تماشای یکی از اجراها نشست و پس از موفقیت نمایش نوشت: «ببین و تماشا کن! من خودم را مشهور یافتم!».

گروه‌های تئاتری دارای انحصار سلطنتی (Patent theatre) تا اواسط قرن نوزدهم حق انحصاری اجرای نمایش‌های جدی را حفظ کردند و سایر تئاترها تنها مجاز به اجرای سرگرمی‌های موزیکال بودند. با این حال، تا اوایل قرن نوزدهم، سرگرمی‌های «موزیک هال» (Music hall) محبوب شدند و نمایش‌دهندگان راه گریزی از محدودیت‌ها در سبک ملودرام یافتند. ملودرام به دلیل همراهی با موسیقی، قوانین انحصار را نقض نمی‌کرد. در ابتدا این سرگرمی‌ها در تالارهای بزرگ متصل به میکده‌ها ارائه می‌شدند، اما تئاترهای اختصاصی مانند «تماشاخانه پاویلیون» در وایت‌چپل شروع به ظهور کردند. ژانر تئاتری کمدی «هارلکیناد» (Harlequinade) نیز نزد مخاطبان لندنی محبوب بود. مشهورترین اجراکننده آن، جوزف گریمالدی، که برای ابداع دلقک با چهره سفید امروزی شناخته می‌شود، نخستین بازی خود را در سال ۱۷۸۰ در دروری لین انجام داد.

[بندانگشتی|چپ|نمای داخلی تئاتر ساوی در سال ۱۸۸۱؛ سالی که این تئاتر با استفاده از لامپ‌های رشته‌ای اختراع شده توسط سر [جوزف سوان، به نخستین ساختمان عمومی در جهان تبدیل شد که کاملاً با نیروی برق روشن می‌شد.]]
منطقه تئاتری وست اند با افتتاح بسیاری از تئاترها و تالارهای کوچک تثبیت شد، از جمله «تئاتر آدلفی» (Adelphi) در خیابان استرند در ۱۷ نوامبر ۱۸۰۶. در جنوب رودخانه تیمز، تئاتر «الد ویک» (Old Vic) در خیابان واترلو در ۱۱ مه ۱۸۱۸ افتتاح گشت. گسترش منطقه وست اند با تصویب «قانون تئاتر ۱۸۴۳» که شرایط اجرای نمایش را تسهیل می‌کرد، شتاب گرفت. در چند دهه بعد، تئاترهای بسیاری در وست اند افتتاح شدند. تئاتر آدلفی در سال ۱۸۴۴ میزبان نمایشنامه «سرود کریسمس؛ یا گذشته، حال و آینده» بود؛ نمایشی که از رمان کوتاهِ «سرود کریسمس» اثر چارلز دیکنز اقتباس شده بود. دیکنز که کتابش را تنها چند هفته قبل در دسامبر ۱۸۴۳ منتشر کرده بود، در چندین جلسه تمرین شرکت کرد و پیشنهادهایی ارائه داد.

[بندانگشتی|ایستاده|نمایشنامه‌ای از [گیلبرت و سالیوان در تئاتر ساوی، ۱۸۸۱]]
«تئاتر کرایتریون» (Criterion Theatre) در ۲۱ مارس ۱۸۷۴ در پیکدیلی سرکس افتتاح شد و در سال ۱۸۸۱ دو تماشاخانه دیگر ظهور کردند: تئاتر ساوی در استرند که توسط ریچارد دویلی کارت برای نمایش اپراهای کمدی گیلبرت و سالیوان ساخته شده بود (این نخستین تئاتر و ساختمان عمومی بود که با چراغ‌های برقی روشن شد؛ روزنامه تایمز نوشت: «موفقیت این شیوه جدید نورپردازی کامل بود و اهمیت آن برای توسعه هنر صحنه غیرقابل‌چشم‌پوشی است»). پنج روز بعد، «تئاتر کمدی» در خیابان پانتون افتتاح شد. سه سال بعد نام خود را کوتاه کرد. در ۲۳ دسامبر ۱۸۸۶، موزیکال «آلیس در سرزمین عجایب» (نخستین تولید بزرگ بر اساس کتاب‌های آلیس) در تئاتر «پرنس ولز» به نمایش درآمد. نویسنده آن، لوئیس کارول، در اقتباس صحنه‌ای مشارکت داشت. تئاتر پالاس (Palace Theatre) در ۱۸۹۱ افتتاح شد. تئاتر «دوک یورک» که در ۱۸۹۲ گشایش یافته بود، نمایشنامه جیمز بری با عنوان «پیتر پن، یا پسری که نمی‌خواست بزرگ شود» را در ۲۷ دسامبر ۱۹۰۴ برای نخستین بار به نمایش گذاشت.

اسکار وایلد، یکی از محبوب‌ترین نمایشنامه‌نویسان لندن در دهه ۱۸۹۰، دومین کمدی خود یعنی «زنی بی‌اهمیت» را در سال ۱۸۹۳ در تئاتر هیمارکت روی صحنه برد. لیلی لنگتری (از نزدیکان وایلد) که مورد توجه گسترده رسانه‌ها بود، در سال ۱۸۸۱ با کمدی «او با فتح می‌آید» وارد تئاتر وست اند شد. در سال ۱۸۷۸، الن تری به گروه هنری ایروینگ پیوست و برای بیش از دو دهه، برترین بازیگر آثار شکسپیری و کمدی در بریتانیا محسوب می‌شد. «تئاتر نو» (New Theatre) که در ۱۹۰۳ افتتاح شده بود، در سال ۱۹۰۵ نمایش «پیمپرنل سرخ» را به روی صحنه برد؛ نمایشی که یک قهرمان با «خود دیگر» (Alter ego) را به حافظه جمعی وارد کرد. این تئاتر در سال ۲۰۰۶ به افتخار نمایشنامه‌نویس مشهور، به تئاتر نوئل کوارد تغییر نام داد. تئاتر «اعلی‌حضرت» (Her Majesty's Theatre) که در ۱۸۹۷ ساخته شد، میزبان نخستین اجراهای بسیاری بود، از جمله «پیگمالیون» اثر جورج برنارد شاو در سال ۱۹۱۴ که در آن خانم پاتریک کمپبل نقش «الایزا دولیتل» را ایفا کرد. رونق ساخت تئاتر تا حدود زمان جنگ جهانی اول ادامه داشت.

در سال ۱۹۳۰، لورنس الیویه نخستین موفقیت مهم خود را در وست اند با نمایشنامه «زندگی‌های خصوصی» اثر نوئل کوارد به دست آورد. تعدادی از بازیگران برجسته دیگر پیش از جنگ جهانی دوم فعالیت خود را در وست اند آغاز کردند، از جمله جان گیلگد، الک گینس، ویوین لی و رکس هریسون؛ بازی هریسون در کمدی «فرانسوی بدون اشک» اثر ترنس رتیگان در سال ۱۹۳۶ در تئاتر کرایتریون، او را به عنوان ستاره کمدی‌های سبک تثبیت کرد. در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، بسیاری از نمایشنامه‌ها در «کلوپ‌های تئاتر» اجرا می‌شدند تا از سانسور شدیدی که توسط دفتر «لرد چمبرلین» (Lord Chamberlain's Office) اعمال می‌شد، فرار کنند. سرانجام «قانون تئاتر ۱۹۶۸» به سانسور صحنه در بریتانیا پایان داد.

### تئاترلند
[بندانگشتی|راست|تئاتر پالاس (Palace Theatre) که در سال ۱۸۹۱ افتتاح شد (در تصویر نمایش «اسپمالوت» (Spamalot)، اقتباسی از «[مانتی پایتون و جام مقدس»، در حال اجراست).]]
«تئاترلند» (Theatreland)، منطقه اصلی تئاتر لندن، شامل حدود ۴۰ سالن نمایش است و در قلب وست اند لندن یا در نزدیکی آن قرار دارد. این منطقه به‌طور سنتی از جنوب به خیابان استرند، از شمال به خیابان آکسفورد، از غرب به خیابان ریجنت و از شرق به کینگزوی محدود می‌شود. با این حال، چند تئاتر نزدیک دیگر مانند «تئاتر آپولو ویکتوریا» (Apollo Victoria Theatre) در وستمینستر نیز با وجود قرارگیری در خارج از این محدوده، جزو تئاترهای «وست اند» محسوب می‌شوند. از خیابان‌های مشهور تئاتری می‌توان به دروری لین، خیابان شافتسبوری و استرند اشاره کرد. آثاری که در این منطقه روی صحنه می‌روند عمدتاً شامل موزیکال‌ها، نمایش‌های کلاسیک، درام‌های مدرن و اجراهای کمدی هستند.

بسیاری از تئاترهای وست اند در اواخر دوران ویکتوریا یا ادوارد ساخته شده‌اند و مالکیت خصوصی دارند. بسیاری از آن‌ها از نظر معماری خیره‌کننده هستند و بزرگ‌ترین و خوش‌ساخت‌ترین آن‌ها دارای نماهای باشکوه نئوکلاسیک، رومانسک یا ویکتوریایی و طراحی داخلی و تزئینات مجلل هستند. نام تئاترهایی مانند امپایر (Empire)، لایسیوم (Lyceum)، پالادیوم (Palladium)، الحمرا (Alhambra) و هیپودروم (Hippodrome) بر شکوه و عظمت مقیاس آن‌ها تأکید داشت.

[بندانگشتی|چپ|ایستاده|«تئاتر ساندتایم» (Sondheim Theatre) (نام سابق: کوئینز) در حال اجرای نمایش «[بینوایان (موزیکال)|بینوایان» که از اکتبر ۱۹۸۵ در لندن در حال اجراست.]]
با این حال، به دلیل قدمت ساختمان‌ها، فضای پا برای تماشاگران اغلب تنگ است و امکاناتی مانند بوفه‌ها و سرویس‌های بهداشتی بسیار کوچک‌تر از تئاترهای مدرن هستند. وضعیت حفاظتی این بناها و موقعیت آن‌ها در بافت متراکم شهری، در کنار محدودیت‌های مالی، بهبود قابل‌توجه سطح راحتی آن‌ها را دشوار می‌کند. گروه «تئاترهای دلفونت مکینتاش» (Delfont Mackintosh Theatres) که مالک هشت تئاتر در لندن است، بازسازی تمام سالن‌های خود را از سال ۱۹۹۲ با «تئاتر پرنس ادوارد» (Prince Edward Theatre) آغاز کرد. سر کامرون مکینتاش، مالک این گروه، بعدها موزیکال «مری پاپینز» را در همین تئاتر روی صحنه برد. در سال ۲۰۰۳، نهاد «تئاترز تراست» (Theatres Trust) برآمد کرد که برای نوسازی این سالن‌ها به ۲۵۰ میلیون پوند سرمایه‌گذاری طی ۱۵ سال نیاز است. تا سال ۲۰۲۶، بسیاری از این بازسازی‌ها محقق شده است؛ از جمله تئاتر ساندتایم که بازسازی کامل آن در سال ۲۰۱۹ به پایان رسید و تئاتر شافتسبوری که فاز جدید مرمت گنبد و تزئینات داخلی خود را از اوایل ۲۰۲۶ آغاز کرده است.

[بندانگشتی|ایستاده|«تئاتر ویکتوریا پالاس» (Victoria Palace Theatre) که در سال ۲۰۱۷ بازسازی شد (در تصویر نمایش «[بیلی الیوت (موزیکال)|بیلی الیوت» در سال ۲۰۱۲ دیده می‌شود).]]
از سال ۲۰۰۴ حوادثی همچون ریزش گچ‌بری‌ها یا لغو اجراها به دلیل تعمیرات فوری ساختمان رخ داده بود که در دسامبر ۲۰۱۳ با فرو ریختن بخشی از سقف «تئاتر آپولو» (Apollo Theatre) به اوج خود رسید و ۷۶ مجروح بر جای گذاشت. در سال‌های اخیر، موج گسترده‌ای از نوسازی‌ها در وست اند انجام شده است؛ از جمله بازسازی تئاتر دومینیون (Dominion Theatre) در سال ۲۰۱۷ که با نصب بزرگ‌ترین صفحه نمایش ال‌ئی‌دی (LED) در نمای بیرونی تئاترهای لندن همراه بود.

آمارهای سال ۲۰۲۴ نشان‌دهنده رونق چشمگیر این صنعت است؛ به طوری که بیش از ۱۷.۱ میلیون نفر از نمایش‌های وست اند بازدید کردند که رشدی ۱۱ درصدی نسبت به دوران پیش از همه‌گیری جهانی داشت. در اکتبر ۲۰۲۲، تماشاخانه «ات‌سوهوپلیس» (@sohoplace) به عنوان نخستین تئاتر نوساز وست اند در ۵۰ سال اخیر افتتاح شد.

## نمایش‌های طولانی‌مدت

[بندانگشتی|راست|تئاتر سنت مارتین (St Martin's Theatre)، محل اجرای دائمی «[تله‌موش» اثر آگاتا کریستی، طولانی‌ترین نمایش جهان.]]
تداوم اجرای نمایش‌ها در وست اند به میزان فروش بلیت بستگی دارد. نمایشنامه جنایی «تله‌موش» (The Mousetrap) اثر آگاتا کریستی، طولانی‌ترین اجرای تئاتر در وست اند و کل جهان است که از سال ۱۹۵۲ تاکنون به‌طور پیوسته بر روی صحنه بوده است. طولانی‌ترین موزیکال در تاریخ وست اند، نمایش «بینوایان» (Les Misérables) به تهیه‌کنندگی کامرون مکینتاش است که از اکتبر ۱۹۸۵ در لندن در حال اجراست. این اثر در سال ۲۰۰۶ رکورد موزیکال «گربه‌ها» (Cats) را شکست که پس از ۲۱ سال و ۸۹۴۹ اجرا در سال ۲۰۰۲ بسته شده بود. دیگر آثار با سابقه طولانی شامل «شبح اپرا» اثر اندرو لوید وبر، موزیکال «برادران خونی» (که اکنون بسته شده است) و موزیکال «ماما میا!» بر اساس ترانه‌های گروه آبا (ABBA) هستند که همگی از رکورد «گربه‌ها» عبور کرده‌اند.

موزیکال «ماتیلدا»، اقتباسی از رمان رولد دال که از سال ۲۰۱۱ در حال اجراست، در سال ۲۰۱۲ رکورد هفت جایزه الیویه را به دست آورد. همچنین نمایش دو قسمتی «هری پاتر و فرزند نفرین‌شده» که بر اساس داستانی از جی. کی. رولینگ از سال ۲۰۱۶ روی صحنه است، در سال ۲۰۱۷ با کسب ۹ جایزه الیویه، رکورد جدیدی را ثبت کرد.

## فهرست تئاترهای وست لند

## منابع

## پیوند به بیرون

* Society of London Theatre – trade body for the London theatre industry

رده:تئاتر وست اند
رده:تئاتر در لندن