فهرست خدایان دانش

[بندانگشتی| مجسمه [آتنا، ایزدبانوی خرد یونانی]]
بندانگشتی| اودین خود را فدا می‌کند تا دانش رون‌ها را به دست آورد.
**خدای دانش**، خدایی در اساطیر است که با دانش، خرد یا هوش مرتبط است.

## اساطیر مصر باستان
* نیث، ایزدبانو گاهی اوقات با خرد مرتبط است
* توث که در اصل خدای ماه بود، بعداً خدای دانش و خرد و کاتب خدایان شد.
* سیا، ایزدانگاری خرد
* ایزیس، ایزدبانوی خرد، جادو و پادشاهی. گفته می‌شود که او «باهوش تر از یک میلیون خدا» است.
* سشات، ایزدبانوی خرد، دانش و نوشتن. کاتب خدایان. به اختراع نوشتن و الفبا نسبت داده شده‌است. بعداً به همسر توث تنزل یافت.

## اساطیر ارمنی
* آناهیت، ایزدبانوی خرد
* تیر، خدای زبان نوشتاری، تعلیم، بلاغت، خرد و هنرها

## اساطیر آزتک
* کوئتزالکواتل، خدای بادها، هنر، فرهنگ و خرد، و همچنین خدای حامی یادگیری و دانش

## اساطیر کارائیب
* پاپا لگبا، لوای گفتار، ارتباط، تفاهم و نگهبان چهارراه

## اساطیر سلتیک
* اوگما، شخصیتی از اساطیر ایرلندی و اسکاتلندی، گفته می‌شود که الفبای اوگام را اختراع کرده‌است.

## اساطیر چینی
* ونچانگ وانگ، خدای ادبیات و دانش
* کوی زینگ، خدای امتحانات
* ژویو زینگجون، خدای موفقیت‌های امتحانی
* گوان یو، خدای امتحانات نظامی
* لو دانگبین، خدای دانش کیمیاگری درونی دائو
* لائوزی، خدای خرد
* بائو ژنگ، ستاره ادبیات
* منجوشری، بودیساتوای خرد

## اساطیر اتروسکی
* مینروا، ایزدبانوی خرد، جنگ، بافندگی و پزشکی

## اساطیر یونانی
* آپولو، خدای دانش هنری، موسیقی، آموزش و جوانان
* آتنا، ایزدبانوی عقل، دانش، تمدن، بافندگی و استراتژی جنگی المپ
* کئوس، تیتان ذهن کنجکاو، نام او به معنای «پرسش» یا «پرسش کردن» است. او پدربزرگ آپولو است.
* هرمس، خدای حیله‌گری و فصاحت
* متیس، تیتانی که بیشترین ارتباط را با خرد داشت و مادر آتنا، که نامش در یونان باستان ترکیبی از خرد و حیله را توصیف می‌کرد.
* پیتو، ایزدبانوی متقاعدسازی، بلاغت، اغواگری و گفتار جذاب

## ایزدبانوی اساطیر هندو
[بندانگشتی| مجسمه [ساراسواتی در یک پارک.]]
* سرسوتی، ایزدبانوی دانش، خلاقیت و گفتار
* گانش، خدای خرد، شانس و آغازهای جدید و حامی هنرها و علوم
* موروگان، خدای جنگ، پیروزی و دانش و حامی فرهنگ تامیژ
* بریهاسپاتی، گورو دیوها، بخشنده دانش و فصاحت
** یزشکرا، گوروی عاشوراها، بخشنده دانش
* چیتراگوپتا، خدای عدالت و دانش و کاتب خدایان
* داکشینامورتی، جنبه ای از خدای شیوا به عنوان گورو حکیمان و اعطا کننده دانش
* هایاگریوا، خدای دانش و خرد و جنبه ای از ویشنو
* گایاتری، شکل سرسوتی و ایزدبانوی سرودها
* ساویتری، شکل دیگری از ساراسواتی و ایزدبانوی خرد

## اساطیر هیتی
* عاص، خدای خرد
* کامروشپا

## اساطیر ژاپنی
* بنزایتن، شکل ژاپنی سرسوتی، ایزدبانوی هر چیزی که جریان دارد: آب، کلمات، گفتار، فصاحت، موسیقی و در نتیجه دانش
* فوکوروکوجی، خدای خرد و طول عمر
* کوبیکو، مترسک خدای خرد و کشاورزی
* اومویکان، خدای خرد و هوش شینتو
* تنجین، خدای دانش

## اساطیر خاورمیانه
* الکتبی، خدای دانش و نگارش نبطی
* انکی، خدای سومری هوش، صنایع دستی، شیطنت، آب و آفرینش
* نبو، خدای خرد و نوشتن بابلی
* نینما، ایزدبانوی کوچک بین‌النهرینی که به عنوان کاتب و محقق انلیل شناخته می‌شود.
* نیسابا، ایزدبانوی سومری نوشتن، یادگیری و برداشت

## اساطیر مویسکا
* بوچیکا، پیامبر خدای دانش

## اساطیر لاکوتا
* Hnašká، روح قورباغه لاکوتا از pezuota (پزشکی مقدس)
* Hunúŋpa، لاکوتای خرس روح wóksape (مفهوم لاکوتا از دانش مقدس)، روح کوچکتر دانش
* Iktómi، روح عنکبوت لاکوتا از wóksape و حیله، روح دانش بیشتر
* Kssa، روح دانش Oglala، گاهی اوقات Iktómi را قبل از سلب عنوان او در نظر می‌گرفت
* ماتئو، روح شفا دهنده بدجنس لاکوتا، ماهیگیری را به لاکوتاها آموخت
* Ptesáŋwiŋ/ زن گوساله گاومیش سفید، پیشگوی لاکوتا، که اغلب با وهپ ترکیب می‌شود
* Wiyóhiyaŋpa، روح باد لاکوتا در شرق، بر آغاز و دانش جدید نظارت دارد
* Whapiya/ Wóhpe، روح لاکوتای دانش، آرزوها، رؤیاها، چشم‌اندازها، نبوت و همسر اوکاگا باد جنوب
* Zuzéča، لاکوتا روح مار دانش پنهان و دروغ

## اساطیر نورس
بندانگشتی| اودین و فریا اثر امیل دوپلر.
* میمیر، خدای خرد
* اودین، خدای خرد که با این وجود بی وقفه به جستجوی دانش بیشتر مرتبط با رون‌ها ادامه می‌دهد.
* فریگ، گفته می‌شود که او آینده را می‌داند، اما هرگز نمی‌گوید. سه ایزدبانوی زیر ممکن است اقنوم او باشند.
* گفیون، ایزدبانوی ای که با شخم زدن، پیش آگاهی و باکرگی مرتبط است.
* ساگا، ایزدبانوی خرد
* اسنوترا، ایزدبانوی مرتبط با خرد
* وؤر، ایزدبانوی مرتبط با خرد
* گفته می‌شود که تعداد زیادی از شخصیت‌های فرعی در اساطیر اسکاندیناوی بسیار خردمند هستند، اگرچه اغلب نمونه‌ای از آنها وجود ندارد که این حکمت فرضی را نشان دهد:
** دورف‌ها، به ویژه آلویس، که نام آنها به معنای «همه دانا» است. ثور او را از ازدواج با دخترش بازمی‌دارد و او را به مسابقهٔ خرد که تمام شب طول می‌کشد، دعوت می‌کند. او با طلوع خورشید به سنگ تبدیل شده‌است.
** الف‌ها احتمالاً
** هایمدال
** کواسیر
** میمیر
** تایر
** اوتگارد-لوکی، اگرچه صراحتاً گفته نشده که خردمند است، اما به دلیل اینکه تنها غولی است که از خدایان باهوش تر است و می‌تواند با جان خود فرار کند، قابل توجه است.
** Vafthrudnir، یک یوتون خردمند که اودین به دنبال به چالش کشیدن او با یک مسابقه خرد است
** ونیرها به‌طور کلی

## اساطیر ایرانی
* آناهیتا، ایزدبانوی خرد
* اهورامزدا، ارباب خرد، خدای نور، خیرخواهی، آفرینش و حقیقت
* چیستا، ایزدبانوی خرد و دانش، انسان‌ها را به راه راست در زندگی و آخرت هدایت می‌کند. او همچنین ایزدبانوی دین در اساطیر زرتشتی است.
بندانگشتی|سنگ‌نگاره آناهیتا و نرسی، نقش رستم، در این نقش، پادشاه حلقهٔ نواردار را، که علامت پادشاهی است، از دست آناهیتا می‌ستاند

## اساطیر پلینزی
* آنولاپ، خدای جادو و دانش
* ایجبونگ

## اساطیر رومی
* ایگریا، یک نیمف آب که در ازای نوشیدن آب یا شیر در بیشه مقدس خود حکمت و نبوت می‌دهد.
* فابولینوس، خدایی که به کودکان صحبت کردن را می‌آموزد
* مینروا، ایزدبانوی خرد و صنایع دستی، معادل رومی آتنا
* پروویدنتیا، ایزدبانوی پیش اندیشی
* گفته می‌شود که نپتون، خدای دریا و آب شیرین، تمام دانش آب را دارد.

## اساطیر اسلاوی
* گامایون، نماد دانش و خرد

## اساطیر ترک-مغول
* مرگن، خدای فراوانی و خرد. مرگن نماد هوش و اندیشه است.

## اساطیر غرب آفریقا
* آنانسی، عنکبوت حیله‌گر و روح همه داستان‌ها، که بیشتر از فرهنگ‌های آکان و اشانتی شناخته شده‌است. بر اساس برخی از روایات، خالق خورشید و ماه و ستارگان و معلم کشاورزی انسان است
* اورونمیلا، خدای خرد، دانش و پیشگویی

## منابع

رده:ایزدان خرد
رده:ایزدان دانش
رده:فهرست‌های ایزدان