آشپزی تاجیکی

چپ|بندانگشتی|333x333پیکسل| پلو تاجیکی با گوشت بره و تخم بلدرچین
**آشپزی تاجیکی** سبک آشپزی سنتی از تاجیکستان است و شباهت‌های زیادی با آشپزی‌های ایرانی، افغانی، روسی، چینی و ازبکی دارد. *پلو* یا *پلاو* (پلو) ()، که همچنین *اوش* () نامیده می‌شود، غذای ملی تاجیکستان است، این غذا در سایر کشورهای منطقه نیز رایج است. چای سبز () نوشیدنی ملی این کشور است.

## غذاها و خوراکی‌های رایج
بندانگشتی|250x250پیکسل|خوردن ''قروتوب'' به روش سنتی: با دست
*پلاو* یا *اوش*، که به‌طور کلی به عنوان *پلوف* (پلو) شناخته می‌شود، یک غذای برنجی است که با هویج به صورت خلالی برش‌خورده و تکه‌های گوشت تهیه می‌شود. همه این مواد در روغن گیاهی یا چربی بره در یک ظرف مخصوص به نام *دگ* (یک دیگ شکل وک) بر روی شعله باز سرخ می‌شوند. گوشت قبل یا بعد از پخت به مکعب‌های کوچک برش داده می‌شود، هویج‌ها می‌توانند زرد یا نارنجی باشند و برنج به‌وسیله هویج‌های سرخ‌شده و روغن، رنگ زرد یا نارنجی به خود می‌گیرد. این غذا به‌صورت جمعی از یک بشقاب بزرگ که در مرکز میز قرار دارد، خورده شده و معمولاً به‌صورت سنتی با دست خورده می‌شود.

دیگر غذای سنتی که هنوز هم از بشقاب مشترک با دست خورده می‌شود، *قورتوب* () است، که نام آن روش تهیه را توصیف می‌کند: *[[کشک|قوروت]]* (، توپ‌های خشک پنیر نمکی) در آب (، *ob*) حل می‌شود و مایع به روی نوارهای نازک نان تخت پوک (*پاتیر* یا *فتیر*، ، یا به‌طور دقیق‌تر фатир равғанӣ، *fatir ravghani*، یعنی فتیر تهیه‌شده با کره یا چربی برای پوکی) ریخته می‌شود. قبل از سرو، این غذا با پیازهایی که در روغن سرخ شده‌اند تا طلایی شوند و سبزیجات تازه فصلی تزئین می‌شود. هیچ گوشتی به آن اضافه نمی‌شود. *قورتوب* به عنوان یکی از غذاهای ملی شناخته می‌شود و عمدتاً در مناطق جنوبی مصرف می‌گردد.
چپ|بندانگشتی|400x400پیکسل| مجموعه‌ای از غذاهای سنتی ''غیر از'' غذاهای بازار.
چپ|بندانگشتی|275x275پیکسل| یک مرد تاجیک پلو درست می‌کند.
غذاها تقریباً همیشه با *[[نان|نون]]* ()، که نان تختی است و در سراسر آسیای مرکزی یافت می‌شود، سرو می‌شوند. اگر یک تاجیک غذایی داشته باشد اما *نون* نداشته باشد، می‌گوید که غذا ندارد. اگر *نون* بر روی زمین بیفتد، مردم آن را بر روی یک لبه بلند برای گدایان یا پرندگان قرار می‌دهند. افسانه‌ای وجود دارد که می‌گوید نباید *نون* را برعکس گذاشت زیرا این کار بدشانسی می‌آورد. همین موضوع دربارهٔ هر چیزی که بر روی *نون* گذاشته شود صدق می‌کند، مگر اینکه آن چیز یک تکه دیگر از *نون* باشد.

صبحانه معمولاً شامل چای، *کُلچه* (نان شیرین تاجیکی) یا *نون* با کره، *حسِیب* (سوسیس)، *پنیر* (پنیر فتا)، *[[سرشیر|قایموق]]* یا *سارشیری*، *مربا*، *تخمه بیریان* (املت با گوشت) و غیره است. در تابستان، میوه‌هایی مانند توت، انگور، هندوانه، سیب، هلو و زردآلو نیز خورده می‌شود. *کامپوت* (یک نوشیدنی شیرین غیرالکلی که ممکن است گرم یا سرد سرو شود و از میوه‌ها تهیه می‌گردد) نیز معمولاً نوشیده می‌شود.

سوپ‌های سنتی تاجیکی عمدتاً شامل سوپ‌های گوشتی و سبزیجات (مانند شوربا و پیتی) و سوپ‌های گوشتی با نودل (مانند لغمان و اگرو) هستند. سایر غذاهایی که به‌طور منطقه‌ای که به عنوان فست فود یا پیش‌غذا مشترک هستند شامل *[[منتو|مانتی]]* (کوفته‌های گوشتی بخارپز)، *توش‌بره* (پلمنی)، *[[سامسا (غذا)|سمبوسه]]* (یک خمیر مثلثی که با پر کردن گوشت و پیاز یا کدو تنبل و پیاز و در تنور پخته می‌شود) و *بیلاش* (جمع *بیلاشی*، ، کیک‌های سرخ‌شده‌ای که از خمیر مایه تهیه می‌شوند و با گوشت چرخ‌کرده پر شده‌اند و مشابه پیراشکی هستند).

آشپزی شوروی هم بر روی آشپزی تاجیکی تأثیر گذاشته و هم تحت تأثیر آن قرار گرفته است.

### محصولات لبنی
غذاهای لبنی، که معمولاً به عنوان بخشی از پیش‌غذاها در یک وعده غذایی تاجیکی سرو می‌شوند و با تکه‌های نان لواش خورده می‌شوند، شامل  (نوعی شیر ترش)، ماست غلیظ و قیماقکفیر سرو می‌شود.

### محصولات تابستانی
در تابستان، تاجیکستان پر از محصولات و میوه‌ها است؛ انگور و خربزه‌های آن در سرتاسر اتحاد جماهیر شوروی سابق مشهور بودند. در بازار همچنین انار، زردآلو، آلو، هلو، سیب، گلابی، انجیر و خرمالو بفروش می‌رسد.

## نوشیدنی‌ها
چای معمولاً در هر وعده غذایی سرو می‌شود و به‌طور مکرر بین وعده‌ها به‌عنوان نشانه‌ای از مهمان‌نوازی به مهمانان و بازدیدکنندگان ارائه می‌گردد. چای داغ در یک قوری چینی با در سرو شده و در فنجان‌های کوچک بدون دسته (*[[پیاله|پیولا]]*) با شکر نوشیده می‌شود. به‌خاطر محبوبیت جهانی نوشیدن چای، *چایخانه* (*چویخونه*)، رایج‌ترین مکان تجمع در تاجیکستان است و مشابه کافه‌های سبک غربی است.

## منابع

*  *Tajik Cooking*, Irfon Publ. House, Dushanbe, 1991
*  Vahob Khojiev, *Traditional and Modern Tajik Cooking*, Irfon Publ. House, Dushanbe, 1990

## پیوند به بیرون


رده:غذاهای آسیای مرکزی