جاوه

بندانگشتی|موفقیت جاوه در جنوب شرق آسیا

**جاوه** یکی از جزایر اندونزی است که از جنوب به اقیانوس هند و از شمال به دریای جاوه (بخشی از اقیانوس آرام) محدود می‌شود. با جمعیتی بالغ بر ۱۵۶٫۹ میلیون نفر، جاوا پرجمعیت‌ترین جزیره جهان است و حدود ۵۵٫۷٪ از جمعیت اندونزی را در خود جای داده است. پایتخت اندونزی، جاکارتا، در ساحل شمال غربی جاوا واقع شده است.

بسیاری از رویدادهای مشهور تاریخ اندونزی در جاوه رخ داده‌اند. این جزیره مرکز امپراتوری‌های قدرتمند هندو-بودایی، سلطان‌نشین‌های اسلامی و هسته اصلی مستعمره هلند شرقی بود. جاوه همچنین مرکز مبارزات استقلال‌طلبی اندونزی در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ بود. این جزیره از نظر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بر اندونزی تسلط دارد. چهار مورد از هشت سایت میراث جهانی یونسکو در اندونزی در جاوا قرار دارند: پارک ملی اوجونگ کولون، معبد بروبودور، معبد پرامبانان و سایت انسان‌های اولیه سانگیران.

جاوه بر اثر فوران‌های آتشفشانی ناشی از فرورانش صفحه زمین‌ساختی استرالیا به زیر صفحه سوندا تشکیل شده است. این جزیره با مساحتی حدود ۱۳۲٬۵۹۸٫۷۷ کیلومتر مربع (شامل مادورا با ۵٬۴۰۸٫۴۵ کیلومتر مربع)، سیزدهمین جزیره بزرگ جهان و پنجمین جزیره بزرگ اندونزی از نظر وسعت است. رشته‌کوه‌های آتشفشانی، ستون فقرات شرقی-غربی این جزیره را تشکیل می‌دهند.

زبان‌های اندونزیایی، جاوه‌ای، سوندایی، مادورایی و بالیایی در جاوه رایج هستند.

چهار زبان اصلی در این جزیره صحبت می‌شود: جاوه‌ای، سوندانی، مادوری و بتاوی. جاوه‌ای و سوندانی بیشترین گویشوران را دارند. گروه‌های قومی بومی جزیره شامل جاوه‌ای‌ها در بخش‌های مرکزی و شرقی و سوندانی‌ها در بخش‌های غربی هستند. مادوری‌ها در شرق جاوه مهاجرانی از جزیره مادورا هستند، در حالی که بتاوی‌ها در پایتخت جاکارتا ترکیبی از گروه‌های قومی مختلف اندونزی هستند. بیشتر ساکنان دوزبانه هستند و زبان اندونزیایی (زبان رسمی اندونزی) را به عنوان زبان اول یا دوم صحبت می‌کنند. در حالی که اکثر مردم جاوه مسلمان هستند، جمعیت این جزیره شامل افرادی با باورهای مذهبی، قومیت‌ها و فرهنگ‌های متنوع است.
بندانگشتی|زبان‌های جاوه

بیش از ۹۰ درصد مردم جاوه مسلمان هستند. اقلیت‌های هندو و مسیحی نیز دراین جزیره ساکن هستند. [بندانگشتی|راست|250px|کوه‌های [سمرو و برومو در قسمت شرق جاوه ]]

جاوه به چهار استان اداری تقسیم می‌شود: بانتن، جاوه غربی، جاوه مرکزی و جاوه شرقی، و دو منطقه ویژه، جاکارتا و یوگیاکارتا.

## واژه‌شناسی جاوه
ریشه نام «جاوه» مشخص نیست. این جزیره ممکن است از روی گیاه jáwa-wut نامگذاری شده باشد که گفته می‌شد در آن زمان در جزیره رایج بود و قبل از هندی شدن این جزیره نام‌های مختلفی داشت.

منابع احتمالی دیگری نیز وجود دارد: کلمه jaú و تغییرات آن به معنای «فراتر» یا «دور» است و در سانسکریت یاوه به معنای جو است، گیاهی که جزیره به آن شهرت داشته است. "Yavadvipa" در اولین حماسه هند، رامایانا، ذکر شده است. سوگریوا، رئیس ارتش راما، افراد خود را به یاوادویپا، جزیره جاوه، در جستجوی سیتا فرستاد.

از این رو در هند با نام سانسکریت "yavaka dvīpa" (dvīpa = جزیره) نامیده می‌شد. جاوا در متن باستانی تامیل Manimekalai توسط Chithalai Chathanar ذکر شده است که بیان می‌کند که جاوه پادشاهی با پایتختی به نام ناگاپورام داشت. منبع دیگری بیان می‌کند که کلمه جاوه از یک کلمه ریشه ای پروتو-استرونزی به معنای خانه گرفته شده است. جزیره بزرگ Iabadiu یا Jabadiu در جغرافیای بطلمیوس که در حدود سال ۱۵۰ پس از میلاد در امپراتوری روم نوشته شده است ذکر شده است. گفته می‌شود ایابادیو به معنای «جزیره جو»، غنی بودن از طلا، و داشتن شهر نقره ای به نام آرگیرا در انتهای غربی است. این نام نشان دهنده جاوا است و به نظر می‌رسد از نام سانسکریت Java-dvipa (Yavadvipa) گرفته شده باشد.

در اخبار سالانه سونگشو و لیانگشو (قرن پنجم میلادی) به جاوه به عنوان 闍婆 (ش-پو یا شی-بو)، ه لینگ (۶۴۰–۸۱۸) اشاره می‌کرد، سپس آن را دوباره تا زمان سلسله یوان ش-پو نامیدند. طبق کتاب Ma Huan (Yingya Shenlan)، چینی‌ها جاوا را Chao-Wa می‌نامیدند و این جزیره را در گذشته She-po می‌نامیدند.

سلیمان التاجر الصرافی دو جزیره قابل توجه را که عربستان و چین را از هم جدا می‌کرد ذکر کرده است: یکی الرمی ۸۰۰ فرسخی است که به عنوان سوماترا شناخته می‌شود و دیگری زباج (به عربی: الزابج، اندونزیایی: Sabak)، ۴۰۰ فرسخ. در طول، به عنوان جاوا شناخته شده است. هنگامی که جان ماریگنولی از چین به آوینیون بازگشت، چند ماه در پادشاهی سابا ماند، که به گفته او فیل‌های زیادی داشت و توسط یک ملکه رهبری می‌شد. سابا ممکن است تفسیر او از She-bó باشد.

## جغرافیا
جاوه بین سوماترا در غرب و بالی در شرق قرار دارد. بورنئو در شمال قرار دارد و جزیره کریسمس در جنوب. سیزدهمین جزیره بزرگ جهان است. جاوه از شمال توسط دریای جاوه، از غرب با تنگه سوندا، از جنوب با اقیانوس هند و از شرق با تنگه بالی و تنگه مادورا احاطه شده است.
بندانگشتی|336x336پیکسل|کوه برومو
جاوه تقریباً به‌طور کامل منشأ آتشفشانی دارد. این شامل سی و هشت کوه است که ستون فقرات شرقی-غربی را تشکیل می‌دهند که در یک زمان آتشفشان فعال بوده‌اند. بلندترین آتشفشان جاوه کوه سمرو با ارتفاع ۳۶۷۶ متر (۱۲۰۶۰ فوت) است. فعال‌ترین آتشفشان در جاوه و همچنین در اندونزی کوه مراپی با ارتفاع ۲۹۳۰ متر (۹۶۱۰ فوت) است. در مجموع جاوا بیش از ۱۵۰ کوه دارد.

کوه‌ها و ارتفاعات جاوه، فضای داخلی را به یک سری از مناطق نسبتاً منزوی مناسب برای کشت مرطوب برنج تقسیم می‌کند. زمین‌های برنج جاوه از حاصل خیزترین زمین‌های جهان است. جاوه اولین جایی بود که قهوه اندونزیایی در آن کشت شد و از سال ۱۶۹۹ شروع شد. امروزه قهوه عربیکا در فلات ایجن توسط مالکان کوچک و مزارع بزرگتر کشت می‌شود.

مساحت جاوه حدود ۱۵۰۰۰۰ کیلومتر مربع (۵۸۰۰۰ مایل مربع) است. طول آن حدود ۱۰۰۰ کیلومتر (۶۲۰ مایل) و عرض آن تا ۲۱۰ کیلومتر (۱۳۰ مایل) است. طولانی‌ترین رودخانه جزیره، رودخانه سولو به طول ۶۰۰ کیلومتر است. این رودخانه از سرچشمه خود در جاوه مرکزی در آتشفشان لاو سرچشمه می‌گیرد، سپس به سمت شمال و شرق به سمت دهانه خود در دریای جاوه در نزدیکی شهر سورابایا جریان می‌یابد. رودهای اصلی دیگر برانتاس، سیتاروم، سیمانوک و سرایو هستند.

میانگین دما از ۲۲ درجه سانتیگراد (۷۲ درجه فارنهایت) تا ۲۹ درجه سانتیگراد (۸۴ درجه فارنهایت) متغیر است. میانگین رطوبت ۷۵ درصد است. دشت‌های ساحلی شمالی معمولاً گرمتر هستند و در فصل خشک به‌طور متوسط ۳۴ درجه سانتیگراد (۹۳ درجه فارنهایت) در طول روز هستند. سواحل جنوبی به‌طور کلی خنک تر از شمال است، و مناطق مرتفع در داخل حتی خنک تر است. فصل مرطوب از نوامبر شروع می‌شود و در آوریل به پایان می‌رسد. در طول آن باران بیشتر در بعدازظهرها و به‌طور متناوب در سایر بخش‌های سال می‌بارد. مرطوب‌ترین ماه‌ها ژانویه و فوریه هستند.

جاوه غربی مرطوب تر از جاوه شرقی است و مناطق کوهستانی بارندگی بسیار بیشتری دریافت می‌کنند. ارتفاعات پاراهیانگان جاوه غربی سالانه بیش از ۴۰۰۰ میلی‌متر (۱۶۰ اینچ) دریافت می‌کند، در حالی که سواحل شمالی جاوه شرقی سالانه ۹۰۰ میلی‌متر (۳۵ اینچ) دریافت می‌کند.

## طبیعت جاوه
بندانگشتی|327x327پیکسل|یک نوع گل ارکیده در جاوه
جاوه جزیره ای است که تنوع زیستی زیادی دارد. محیط طبیعی جاوه جنگل‌های بارانی استوایی است، با اکوسیستم‌هایی از جنگل‌های مانگرو ساحلی در ساحل شمالی، صخره‌های ساحلی صخره ای در ساحل جنوبی و جنگل‌های استوایی کم ارتفاع تا جنگل‌های بارانی با ارتفاع بالا در دامنه‌های مناطق آتشفشانی کوهستانی در داخل. محیط و آب و هوای جوان به تدریج از غرب به شرق تغییر می‌کند. از جنگل‌های بارانی متراکم مرطوب و مرطوب در بخش‌های غربی، تا محیط خشک ساوانایی در شرق، متناسب با اقلیم و بارندگی در این مناطق.

حیات وحش جاوه در ابتدا از یک تنوع زیستی غنی حمایت می‌کرد، جایی که تعداد گونه‌های بومی گیاهی و جانوری در آن شکوفا شدند. مانند کرگدن، بانتنگ، خوک زگیل، شاهین، طاووس، گیبون نقره‌ای، لوتانگ، موش-گوزن، روسا، و پلنگ.

جاوه با بیش از ۴۵۰ گونه پرنده و ۳۷ گونه بومی، بهشت تماشاگران پرنده است. در جاوه حدود ۱۳۰ گونه ماهی آب شیرین وجود دارد. همچنین چندین گونه دوزیست بومی در جاوه وجود دارد، از جمله ۵ گونه قورباغه درختی.

از زمان‌های قدیم، مردم در میان جنگل‌های بارانی راه باز کرده‌اند، زیست.بوم را تغییر داده‌اند، مناظر را شکل داده‌اند و برای حمایت از جمعیت رو به رشد، شالیزار و تراس برنج ایجاد کرده‌اند. تراس‌های برنج جاوان بیش از یک هزار سال است که وجود داشته و از پادشاهی‌های کشاورزی باستانی پشتیبانی می‌کرده است. جمعیت فزاینده انسانی فشار شدیدی بر حیات وحش جاوه وارد کرده است، زیرا جنگل‌های بارانی کاهش یافته و به دامنه‌های ارتفاعات یا شبه جزیره‌های منزوی محدود شده‌اند. برخی از گونه‌های بومی جاوا اکنون به شدت در معرض خطر هستند و برخی از آنها در حال انقراض هستند. جاوه قبلاً ببرهای جاوه و فیل‌های جاوه داشت، اما هر دو منقرض شده‌اند. امروزه چندین پارک ملی در جاوه وجود دارد که از بقایای حیات وحش شکننده آن محافظت می‌کند.

## تاریخ
### حضور انسان راست‌قامت
[بندانگشتی|فسیل‌های [انسان جاوه (انسان راست‌قامت)، در نچرالیس، لیدن]]
[بندانگشتی|قالب جمجمه XI در [تالار منشأ انسان، واشینگتن، دی.سی.]]
بقایای فسیل‌شده انسان راست‌قامت، که با نام عامیانه «انسان جاوه» شناخته می‌شود و قدمت آن به ۱٫۳ میلیون سال پیش بازمی‌گردد، در سواحل بنگاوان سولو یافت شده است.

انسان راست‌قامت تقریباً ۱٫۸ میلیون سال پیش در رویدادی که اولین خروج از آفریقا در نظر گرفته می‌شود، وارد اوراسیا شد. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد جمعیت انسان راست‌قامت در جاوه در یک زیستگاه جنگلی همیشه مرطوب زندگی می‌کردند. به‌طور خاص، محیط شبیه به یک ساوانا بود، اما احتمالاً به‌طور منظم زیر آب می‌رفت («ساوانای هیدرومورفیک»). گیاهان یافت شده در سایت حفاری ترینیل شامل گندمیان، سرخس‌، انجیر و نیل هستند که از ویژگی‌های جنگل‌های بارانی کم‌ارتفاع محسوب می‌شوند.

انسان راست‌قامت سولویی آخرین جمعیت از تاریخ طولانی اشغال جزیره جاوه توسط انسان راست‌قامت بود که از ۱٫۵۱ تا ۰٫۹۳ میلیون سال پیش در سایت سانگیران آغاز شد، ۵۴۰ تا ۴۳۰ هزار سال پیش در سایت ترینیل ادامه یافت و در نهایت ۱۱۷ تا ۱۰۸ هزار سال پیش در نگان‌دونگ به پایان رسید. اگر تاریخ مربوط به انسان سولویی درست باشد، آن‌ها نماینده جمعیتی نهایی از انسان راست‌قامت هستند که پیش از چیرگی جنگل‌های بارانی، در آخرین پناهگاه‌های با محیط باز در شرق آسیا پناه گرفته بودند. پیش از مهاجرت انسان‌های مدرن، جنوب شرقی آسیا در اواخر پلیستوسن همچنین خانه انسان فلورسی بومی جزیره فلورس و انسان لوزونی بومی جزیره لوزون در فیلیپین بود. تجزیه و تحلیل ژنتیکی جمعیت‌های امروزی جنوب شرقی آسیا نشان‌دهنده پراکندگی گسترده دنی‌سوواها (گونه‌ای که در حال حاضر تنها از طریق اثر ژنتیکی‌شان قابل شناسایی هستند) در سراسر جنوب شرقی آسیا است، که در آنجا بین ۴۵٫۷ تا ۲۹٫۸ هزار سال پیش با انسان‌های مدرنِ مهاجر آمیزش کردند. یک مطالعه ژنومیک در سال ۲۰۲۱ نشان می‌دهد که به جز دنی‌سوواها، انسان‌های امروزی هرگز با هیچ‌یک از این گونه‌های بومی انسانی آمیزش نکرده‌اند، مگر اینکه فرزندان آن‌ها نازیستنی بوده یا نسل‌های دورگه از آن زمان منقرض شده باشند.

با قضاوت بر اساس تعداد زیاد نمونه‌های انباشته شده در نگان‌دونگ در یک زمان واحد، ممکن است جمعیت قابل توجهی از انسان راست‌قامت سولویی پیش از فوران آتشفشانی که منجر به دفن آن‌ها شد وجود داشته باشد، اما تخمین دقیق جمعیت دشوار است. این سایت از سواحل شمالی جزیره جاوه فاصله زیادی دارد و تعیین موقعیت خط ساحلی در دوران پیش از تاریخ به دلیل تغییرات جغرافیایی قابل توجه، همیشه آسان نیست.

خط ساحلی جنوبی و دهانه رود بنگاوان سولو در آن زمان ممکن است به دلیل عوامل زمین‌شناختی مانند رسوب‌گذاری، فرسایش و تغییرات سطح دریا در طول زمان، با آنچه امروز هست متفاوت بوده باشد. در حال حاضر، دهانه بنگاوان سولو در دریای جاوه قرار دارد، اما در دوران پیش از تاریخ، جریان رودخانه و مکان دهانه آن ممکن است تغییر کرده باشد. مطالعات زمین‌شناسی و دیرین‌جغرافیایی اغلب برای درک این تغییرات استفاده می‌شوند.

### پس از ورود انسان‌های مدرن
[بندانگشتی|[کوه سومبینگ در محاصره شالیزارها. توپوگرافی آتشفشانی جاوه و زمین‌های کشاورزی غنی آن از عوامل بنیادی در تاریخ آن هستند.]]
حاصلخیزی استثنایی جزیره و بارش باران اجازه توسعه کشت برنج در مزارع غرقابی (شالیزار) را داد که نیازمند سطوح پیچیده‌ای از همکاری بین روستاها بود. از دل این اتحادهای روستایی، پادشاهی‌های کوچکی پدید آمدند. زنجیره کوه‌های آتشفشانی و ارتفاعات مرتبط که در طول جاوه امتداد دارند، مناطق داخلی و مردمان آن را جدا و نسبتاً منزوی نگه می‌داشت. پیش از ظهور کشورهای اسلامی و استعمار اروپا، رودخانه‌ها وسیله اصلی ارتباطی بودند، اگرچه بسیاری از رودخانه‌های جاوه عمدتاً کوتاه هستند. تنها رود برانتاس و رود سولو می‌توانستند ارتباطات راه دور را فراهم کنند و به این ترتیب دره‌های آن‌ها از مراکز پادشاهی‌های بزرگ حمایت می‌کردند. تصور می‌شود که سیستمی از جاده‌ها، پل‌های دائمی و دروازه‌های عوارضی حداقل تا اواسط قرن هفدهم در جاوه برقرار شده بود. قدرت‌های محلی می‌توانستند مسیرها را مختل کنند، همان‌طور که فصل بارندگی و استفاده از جاده به شدت به نگهداری مداوم وابسته بود. در نتیجه، ارتباط بین جمعیت جاوه دشوار بود.

ظهور تمدن در جزیره جاوه اغلب با ورود آجی ساکا در سال ۷۸ میلادی مرتبط دانسته می‌شود. اگرچه گفته می‌شود آجی ساکا حامل تمدن به جاوه بوده است، اما این داستان با چندین اعتراض و تکذیب از سوی دیگر منابع تاریخی مواجه شده است. رامایانا اثر والمیکی که در حدود ۵۰۰ پیش از میلاد ساخته شده است، ثبت می‌کند که جاوه مدت‌ها پیش از این داستان دارای سازمان حکومتی بوده است:«یاوادویپا با هفت پادشاهی آراسته شده است، جزایر طلا و نقره، غنی از معادن طلا، و کوه سیسرا (سرد) در آنجاست که قله‌اش با آسمان لمس می‌کند.»

بطلمیوس، جغرافی‌دان یونانی، این جزیره را ایابادیوس یا سابادیوس () نامیده است. بطلمیوس گفته است که این نام به معنای «جزیره جو» است و غلات و طلای زیادی تولید می‌کند و اضافه کرده که مرکز آن آرگیره (Ἀργυρῆ) به معنای نقره در زبان یونانی بوده است.

بر اساس سوابق چینی در مینگ شی، پادشاهی جاوه در سال ۶۵ پیش از میلاد، یعنی ۱۴۳ سال پیش از آغاز داستان آجی ساکا، بنیان نهاده شده بود.

داستان آجی ساکا یک داستان جاوه‌ای نو است. این داستان هنوز در متون جاوه‌ای کهن یافت نشده است. این داستان از وقایع پادشاهی مدانگ کامولان در جاوه در گذشته حکایت می‌کند. در آن زمان، پادشاه مدانگ کامولان، پرابو دواتا چنگکار، توسط آجی ساکا جایگزین شد. این داستان به عنوان تمثیلی از ورود هندی‌ها به جاوه در نظر گرفته می‌شود. با اشاره به اطلاعات سلسله لیانگ، پادشاهی جاوه به دو دوره تقسیم می‌شد: پادشاهی پیش از هندوئیسم و پادشاهی پس از هندو، که از سال ۷۸ میلادی آغاز شد.

## منابع


رده:جزایر سوندای بزرگ
رده:جزیره‌های اقیانوس هند
رده:مناطق مسکونی در اندونزی
رده:ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا