محمد مختاری

**محمّد مختاری** (۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ – ۱۲ آذر ۱۳۷۷) شاعر، نویسنده، مترجم و منتقد چپ‌گرای ایرانی و از فعالان کانون نویسندگان ایران بود.

## زندگی
مختاری در ۱ اردیبهشتِ ۱۳۲۱ در مشهد زاده شد و در ۱۲ آذر ۱۳۷۷ در ماجرای موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای کشته شد. وی، چندین سال در بنیاد شاهنامه، فعالیت داشت. از اعضای کانون نویسندگان ایران و همچنین عضو هیئت دبیران آن بود. او در پاییز ۱۳۷۷ ترور شد. مختاری، آثاری در بررسی آثار شاعران معاصر از جمله نیما یوشیج و منوچهر آتشی دارد.
وی از دوستان دیرین محمد بیابانی، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و اسطوره‌شناس اهل بوشهر نیز بود. محمد مختاری برای نخستین‌بار، شعرهای پل سلان، شاعر آلمانی را به فارسی ترجمه کرد و درباره‌اش نوشت.

## قتل

بندانگشتی|Left|200px|آرامگاه محمد مختاری
بندانگشتی|آرامگاه محمدجعفر پوینده و محمد مختاری

محمد مختاری در روز پنج‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۷۷ پیش از غروب برای خرید از منزلش خارج شد و دیگر بازنگشت. تیمی از اعضای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران او را ربودند و به قتل رساندند. قتل او، محمدجعفر پوینده، داریوش فروهر و پروانه اسکندری، بخشی از ترورهای سیاسی بود که بعدها به قتل‌های زنجیره‌ای معروف شد و مقامات وقت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای اعتراف کردند که این قتل‌ها به دست عوامل این وزارتخانه صورت گرفته‌است.

### واکنش علی خامنه‌ای
سیدعلی خامنه‌ای، رهبر حکومت جمهوری اسلامی، در یک سخنرانی عمومی گفت: 

وی مدعی شد که قتل‌ها با سناریویی خارجی برای ضربه‌زدن به نظام جمهوری اسلامی انجام گرفتند.

## زندگی شخصی
از مختاری دو فرزند به نام‌های سیاوش و سهراب به‌جا ماند که حاصل ازدواج وی با مریم حسین‌زاده است.

## کتاب‌شناسی
### اشعار
* *پنجاه و هفت*. تهران: شباهنگ، ۱۳۵۷.
* *ب‍ر ش‍ان‍ه ف‍لات*. ت‍ه‍ران: توس، ۱۳۵۶.
* *در وهم سندباد: (مجموعه شعر)*. تهران: انتشارات پیوند، ۱۳۵۸.
* *س‍ح‍اب‍ی خ‍اک‍س‍ت‍ری (۱۳۶۵–۱۳۷۰) و پ‍ان‍زده ش‍ع‍ر از خ‍ی‍اب‍ان ب‍زرگ (۱۳۶۵–۱۳۶۸)*. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* *قصیده‌های هاویه*. تهران: آرمان، ۱۳۵۶.
* آرای‍ش درون‍ی (ی‍ک ش‍ع‍ر ب‍ل‍ن‍د). ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* م‍ن‍ظوم‍ه ای‍ران‍ی. ت‍ه‍ران: ق‍طره، ۱۳۶۹.
* وزن دن‍ی‍ا: م‍ج‍م‍وع‍ه اش‍ع‍ار. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* *مجموعه‌اشعار محمد مختاری*. مشهد: بوتیمار، ۱۳۹۵. 

### ترجمه‌ها
* ت‍راس، وی‍ک‍ت‍ور. *[[ولادیمیر مایاکوفسکی|م‍ای‍اک‍وف‍س‍ک‍ی]]*. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۶. 
* ک‍ی‍ن‍گ، م‍اری‍ن. *م‍اری‍ن‍ا ت‍س‍وت‍ای‍وا*. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۳.
* درای‍ور، س‍ام. *آن‍ا آخ‍م‍ات‍ووا*. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۵.

### سایر آثار
* *اس‍طوره [[زال]]: ت‍ب‍ل‍ور ت‍ض‍اد و وح‍دت در ح‍م‍اس‍ه م‍ل‍ی*. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر آگ‍ه، ۱۳۶۹.
* *ان‍س‍ان در ش‍ع‍ر م‍ع‍اص‍ر، ی‍ا، (درک ح‍ض‍ور دی‍گ‍ری): ب‍ا ت‍ح‍ل‍ی‍ل ش‍ع‍ر ن‍ی‍م‍ا، ش‍ام‍ل‍و، اخ‍وان، ف‍رخ‍زاد*. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* *ت‍م‍ری‍ن م‍دارا: (ب‍ی‍س‍ت م‍ق‍ال‍ه در ب‍ازخ‍وان‍ی ف‍ره‍ن‍گ و…)*. ت‍ه‍ران: وی‍س‍ت‍ار، ۱۳۷۷. 
* *چ‍ش‍م م‍رک‍ب (ن‍وان‍دی‍ش‍ی از ن‍گ‍اه ش‍ع‍ر م‍ع‍اص‍ر)*. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* *ح‍م‍اس‍ه در رم‍ز و راز م‍ل‍ی*. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر ق‍طره، ۱۳۶۸.
* *زاده اضطراب جهان (۱۵۰ شعر از ۱۲ شاعر اروپایی)*. تهران: سمر، ۱۳۷۱.
* *م‍ن‍وچ‍ه‍ر آت‍ش‍ی*. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. 
* *ه‍ف‍ت‍اد س‍ال ع‍اش‍ق‍ان‍ه: ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی از ذه‍ن‍ی‍ت غ‍ن‍ای‍ی م‍ع‍اص‍ر و گ‍زی‍نهٔ ش‍ع‍ر ۲۰۰ ش‍اع‍ر ۱۳۷۰–۱۳۰۰*. ت‍ه‍ران: ت‍ی‍راژه، ۱۳۷۷. 

## پانویس

## منابع
* مراسم یادبود محمد مختاری و محمدجعفر پوینده برگزار می‌شود، خبرنگاران صلح
* محمد مختاری؛ نویسنده مقتول
* خبرگزاری ایسنا
* پنجمین جشنوارهٔ سینمای ایران در تبعید - پاریس (پیوند آرشیو)، ایرج ادیب زاده، رادیو زمانه ۲ فروردین ۱۳۸۶

## پیوند به بیرون

* بازخوانی پرونده قتل‌های زنجیره‌ای
* بازماندگان پرونده قتل‌های زنجیره‌ای
* واکنش یونسکو به خبر ترور مختاری
* گزارشی از مراسم یادبود در سال ۱۳۸۴
* مصاحبه عنایت فانی با سهراب مختاری پسر محمد مختاری پیرامون مرگ پدرش بی بی‌سی فارسی، ۲۸ شهریور ۱۳۸۹
* گزارشی تصویری از زندگی یکی از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای (محمد مختاری)
* گشتی در دنیای شعر محمد مختاری | مهدی مرعشی (شاعر واژه‌های نجات)

رده:اعضای کانون نویسندگان ایران
رده:اهالی مشهد
رده:ترورشدگان توسط حکومت جمهوری اسلامی ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در امامزاده طاهر کرج
رده:دانشمندان کشته‌شده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فردوسی مشهد
رده:درگذشتگان ۱۳۷۷
رده:درگذشتگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:دین‌ناباوران کشته‌شده توسط جمهوری اسلامی ایران
رده:زادگان ۱۳۲۱
رده:زادگان ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:شاعران اهل مشهد
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شاهنامه‌پژوهان اهل مشهد
رده:شاهنامه‌پژوهان
رده:فعالان سیاسی کشته‌شده اهل ایران
رده:قتل‌های زنجیره‌ای ایران
رده:کشته‌شدگان اهل ایران
رده:کشته‌شدگان در ایران
رده:مترجمان اهل ایران
رده:منتقدان اهل ایران
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:شاعران فارسی‌زبان
رده:نویسندگان فارسی‌زبان