ویوین لی

**ویوین لی**  (زادهٔ ۵ نوامبر ۱۹۱۳ – درگذشتهٔ ۸ ژوئیهٔ ۱۹۶۷) بازیگر انگلیسی بود که دو بار، برای بازی در نقش اسکارلت اوهارا در ''بر بادرفته'' و در در نقش بلانش دو بوآ در ''اتوبوسی به‌نام هوس''، برندهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن شد. بنیاد فیلم آمریکا او را به عنوان شانزدهمین زن افسانه بزرگ پرده سینما نامگذاری کرد.

## زندگی
[بندانگشتی|در [سزار و کلئوپاترا (فیلم)|سزار و کلئوپاترا]]
ویوین مری هارتلی ، در ۵ نوامبر ۱۹۱۳ از پدر و مادری بریتانیایی در دارجیلینگ هند زاده‌شد. او برای تحصیل به بریتانیا برگشت. کودکی‌اش را در مدارس مذهبی گذراند و بعد از آن وارد آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک شد و در رشته بازیگری درس خواند. در ۲۰ دسامبر ۱۹۳۲ در ۱۹ سالگی با وکیلی به نام لی هولمن ازدواج کرد و سال بعد از او صاحب دختری بنام سوزان شد.
او تحصیل در بازیگری را رها کرد، چراکه همسرش با کار او در تئاتر و‎ ‌سینما مخالف بود، اما نام کوچک همسرش را به عنوان اسم هنری‌ برگزید تا خوش‌آهنگ‌تر باشد. نخستین بازی او در تئاتر «نقاب فضیلت» بود که در نقش فاحشه‌ای با چهره‌ای معصوم بازی کرد و توانایی‌اش را در بازی در نقش شخصیت‌هایی با ذات دوگانه به نمایش گذاشت. نخستین فیلمش، «همه چیز خوب به نظر می‌رسد»، انگلیسی بود و در نقش کوتاهی ظاهر شد.

### ویوین لی و لارنس اولیویه
بندانگشتی|ویوین لی و لارنس الیویه، استرالیا ۱۹۴۸

ویوین لی در دوران بازی در نمایش‌های شکسپیری در تئاتر اولدویک لندن، با لارنس اولیویه، بازیگر بزرگ تئاتر و سینمای بریتانیا آشنا شد. ۱۹۳۷ او برای نخستین بار در هملت، در نقش اوفلیا در برابر لارنس اولیویه قرار گرفت. در همین سال‌ها بود که عاشق اولیویه شد، عشقی که سرانجامش ازدواج و زندگی بیست ساله همراه با تنش و افتخار بود. آن‌ها از هم‌سران‌شان جدا شدند و در ۱۹۴۰ ازدواج کردند. به اعتقاد ریچارد استرلینگ، مورخ سینما، سه نقش نمادین، افسانه ویوین لی را ساخته است، اسکارلت اوهارا، بلانش دوبوآ و بانو اولیویه. رابطه پرحرارت و ازدواج عاشقانه آن دو مورد توجه مردم و همواره سر زبان‌ها بود. ویوین بسیار به اولیویه تکیه داشت و او را انگیزه زندگی خود می‌دانست. به گفته مالی هسکل در کتاب «صادقانه بگم عزیزم»، عشق او به لارنس اولیویه، هم او را تعریف می‌کرد و هم تباه‌. در دهه پنجاه، با تشدید بیماری‌های روانی و جسمی ویوین، رابطه او با اولیویه نیز دچار تنش شد و سرانجام در ۱۹۶۰ جدا شدند. او پس‌از جدایی از اولیویه به بازی‌ در تئاتر ادامه داد، گرچه دیگر نتوانست موفقیت‌های گذشته را تکرار کند.

### بربادرفته
[بندانگشتی|گیبل و لی در [بربادرفته (فیلم ۱۹۳۹)|بربادرفته]]

بسیاری معتقدند که تصور *[[بربادرفته (فیلم ۱۹۳۹)|بربادرفته]]* بدون ویوین لی، ممکن نیست. ویوین لی، تا پیش از بازی در برباد رفته، بازیگری گم‌نام اما بااستعداد بود که با بازی در نقش اسکارلت اُوهارا، ستاره‌ شد. او کتاب بربادرفته را خوانده‌بود و وقتی شنید که می‌خواهند فیلمی بر اساس آن در هالی‌وود بسازند، شوهر و دخترش را رها کرد و با لارنس الیویه که برای بازی در بلندی‌های بادگیر راهی ایالات متحده بود، از لندن به لس‌آنجلس رفت. شباهت‌ ویوین لی که آن زمان ۲۵ سال داشت، به اسکارلت در رمان مارگارت میچل، قابل‌ انکار نبود؛ زنی با پوست سفید و چشمانی سبز که ترکیبی از لطافت و شهامت بود. او چهره‌ای زیبا و دل‌پذیر اما خویی سرکش و تکبری آزاردهنده داشت که او را به اسکارلت نزدیک می‌کرد. او با زیبایی جادویی و افسون‌گرانه‌اش، ستارگان بزرگی چون بِت دیویس، کاترین هپ‌بورن، جوآن کراوفورد و باربارا استانویک را که برای بازی در نقش اسکارلت، رقیب او بودند، پشت سر بگذارد و نقش را از آنِ خود کند. نقشی که برای آن ۱۴۰۰ داوطلب بودند و از ۹۰ نفر تست بازیگری گرفته شد.

### روی صحنه تئاتر
«هر شب که می‌خواهم روی صحنه بروم دچار اضطرابم. چرا که هرگز نمی‌دانی تماشاگران چه واکنشی نشان خواهند داد.» اگرچه بسیاری از مردم جهان، ویوین لی را با نقش‌های سینمایی‌اش به ویژه اسکارلت اوهارا می‌شناسند، او یکی از برجسته‌ترین زنان بازیگر تئاتر و از تئاتر سنتی قدرت‌مند انگلستان بود که در نمایش‌های شکسپیری لارنس اولیویه و کارگردان‌های بزرگ دیگر انگلیسی مانند جان گیلگاد و پیتر بروک بازی کرد و در کنار بازیگرانی چون چارلز لاتن، رکس هریسون، و رالف ریچاردسون بر صحنه تئاتر انگلستان، شکوه خیره‌کننده‌ای داشت.

ویوین لی در بیش از ۴۰ نمایش بازی کرد که از آن‌ها می‌توان پوست دندان‌های ما نوشته تورنتون وایلدر، تیتوس اندرونیکوس، مکبث، هملت، کلئوپاترا، شب دوازدهم نوشته ویلیام شکسپیر و دکتر بر سر دوراهی نوشته جرج برنارد شاو را نام برد.

آخرین حضور او در تئاتر، بازی در نمایش ایوانف اثر آنتون چخوف و به کارگردانی جان گیلگاد در لندن بود.

### اتوبوسی به نام هوس
[بندانگشتی|در تریلر ''[اتوبوسی به نام هوس (فیلم ۱۹۵۱)|اتوبوسی به نام هوس*]]

اتوبوسی به نام هوس اثر [[تنسی ویلیامز]]، نمایشی است که موضوع و شخصیت‌های آن در دهه پنجاه جامعه آمریکا، نامتعارف و سنت‌شکنانه بود و [[الیا کازان]] پیش از ساختن فیلمی بر اساس آن، آن را در برادوی با بازی [[جسیکا تندی]] در نقش *'بلانش دو بوآ** و [[مارلون براندو]] روی صحنه برده بود.

از طرفی ویوین لی نیز تقریباً همان زمان نقش بلانش را بر روی صحنه تئاتر لندن اجرا می‌کرد و [[الیا کازان]] او را برای بازی در نقش **بلانش دوبوآ*' برگزید. نقشی دشوار در برابر [[مارلون براندو]] که دومین اسکار او را در پی داشت. ویوین در این فیلم، نقش زنی را بازی می‌کرد که می‌خواست روح درهم‌شکسته‌اش را پشت نجابت ظاهری‌اش پنهان کند. شخصیت بلانش خیلی به شخصیت ویوین نزدیک بود و همان وجه دوگانه درونی او را بیان می‌کرد و اروتیسم و جنون تدریجی او را نشان می‌داد.

بلانش دوبوآ، نماینده زنان بورژوا و اشرافی جنوب آمریکا بود. زنانی که بحران سرمایه‌داری دهه ۴۰ آمریکا، زندگی آن‌ها را از هم گسیخته و جز نوستالژی رنگ‌پریده و مبهم شکوهی بی‌بنیاد که در چمدانی از لباس‌های فاخر بیدزده، جواهر بدلی، نامی اشرافی و بدهی‌های سنگین خلاصه می‌شد، چیزی برایشان نگذاشته بود، ویوین لی، این غرور کهنه و ازدست‌رفتۀ آریستوکراتیک را به بهترین شکل به‌نمایش گذاشت. بازی در این فیلم نیز باعث تشدید افسردگی ویوین شد و به گفته خودش او را دچار جنون کرد.

=== جدال با بیماری و مرگ ===



در دهه شصت، بیماری ویوین لی روزبه‌روز شدیدتر و باعث وقفه‌های طولانی میان فیلم‌ها و اجراهای تئاتری او شد. به‌علاوه ابتلاء به [[سل|بیماری سل]]، دو بار [[سقط جنین]]، [[افسردگی (حالت)|افسردگی]]، از دست دادن حافظه و شوک‌درمانی، لطمه زیادی به فعالیت حرفه‌ای او زد.

لی در ۸ ژوئیه ۱۹۶۷ در ۵۳ سالگی بر اثر [[سل]] در [[لندن]] درگذشت. جنازه‌اش را سوزاندند و خاکسترش را در دریاچه‌ای در نزدیکی خانه‌اش ریختند.

== افتخارات ==
او دو اسکار بازیگری گرفت، یکی برای بازی در نقش [[اسکارلت اوهارا]] در *بر باد رفته* ساخته [[ویکتور فلمینگ]]، و دیگری برای بازی در نقش بلانش دو بوآ در *اتوبوسی به نام هوس* ساخته [[الیا کازان]].

== خصوصیات ==

ویوین لی، آمیزه‌ای از تضادها بود. بازیگری که سیلانی از زیبایی، معصومیت، اغواگری، و خودخواهی را یک جا در خود داشت و چون چشمه‌ای که ختی سنگ‌ریزه‌ای را هم در دل پنهان نمی‌دارد بر پرده سینما و صحنه تئاتر جاری می‌ساخت. کسی که جدا از نقش‌های جسورانه سینمایی‌اش، در نقش زنان برجسته دنیای نمایش و ادبیات چون آنا کارنینا، لیدی مکبث، اوفلیا و کلئوپاترا نیز ظاهر شد و خوب درخشید، اما فروغش زیر سایه سنگین همسر بازیگرش؛ سِر لارنس الیویه، در تئاتر کمتر دیده شد و بیشتر، نقش‌های سینمایی‌اش در یادها ماند.

== فیلم‌شناسی ==


== جوایز و افتخارات ==
* [[جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن|جایزه بفتا بهترین بازیگر نقش اول زن بریتانیا]] در [[ششمین دوره جوایز بفتا|ششمین دوره]] بخاطر فیلم [[اتوبوسی به نام هوس (فیلم ۱۹۵۱)|*اتوبوسی به نام هوس*]] (۱۹۵۲)
* [[جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن|اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن]] (۱۹۳۹)
* [[جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن|اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن]] (۱۹۵۱)
* [[جایزه حلقه منتقدان فیلم نیویورک برای بهترین بازیگر نقش اول زن]] بخاطر فیلم *بر باد رفته* (۱۹۳۹)
* [[جام ولپی بهترین بازیگر زن|جام ولپی]] بخاطر فیلم [[اتوبوسی به نام هوس (فیلم ۱۹۵۱)|*اتوبوسی به نام هوس*]] (۱۹۵۱)
* [[۱۰۰ سال… ۱۰۰ ستاره به انتخاب بفا]]
* [[۱۰۰ سال…۱۰۰ نقل قول به انتخاب بفا]]

==یادداشت‌ها==


==پانویس==


== منابع ==
* [http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2013/11/131105_l51_vivien_leigh_anni.shtml ویوین لی؛ ستاره‌ای که بر باد رفت] ([[بخش فارسی بی‌بی‌سی|بی‌بی‌سی فارسی]])

* Andersen, Christopher P. *An Affair to Remember: The Remarkable Love Story of Katharine Hepburn and Spencer Tracy*. Glasgow, Scotland: William Morrow & Co., 1997. .
* Bean, Kendra. *Vivien Leigh: An Intimate Portrait*. Philadelphia, Pennsylvania: Running Press, 2013. .
* [[A. Scott Berg|Berg, A. Scott]]. *Goldwyn*. London: Sphere Books, 1989. .
* Briggs, Asa, ed. *A Dictionary of Twentieth Century World Biography.* London: [[Book Club Associates]], 1992. .
* Capua, Michelangelo. *Vivien Leigh: A Biography*. Jefferson, North Carolina: McFarland& Company, 2003. .
* Coleman, Terry. *Olivier, The Authorised Biography*. London: Bloomsbury Publishing, 2005. .
* David, Catherine. *Simone Signoret*. New York: Overlook Press, 1995. .
* [[Anne Edwards|Edwards, Anne]]. *Vivien Leigh, A Biography*. London: Coronet Books, 1978 edition. .
* Funke, Lewis and John E. Boothe, eds. *Actors Talk about Acting: Fourteen Intimate Interviews, Volume 2*. London: Avon Books, 1983, First edition 1961. .
* Fury, David. *Maureen O'Sullivan: No Average Jane*. Minneapolis, Minnesota: Artist's Press, 2006, .
* [[Phyllis Hartnoll|Hartnoll, Phyllis]]. *The Concise Companion to the Theatre*. Peachtree City, Georgia, United States: Omega Books, 1972. .
* [[Ronald Haver|Haver, Ronald]]. *David O. Selznick's Hollywood*. New York: Bonanza Books, 1980. .
* [[Anthony Holden|Holden, Anthony]]. *Olivier*. London: Sphere Books Limited, 1989. .
* Howard, Ronald. *In Search of My Father: A Portrait of Leslie Howard*. London: St. Martin's Press, 1984. .
* [[پالین کیل]]. *5001 Nights at the Movies*. Minneapolis, Minnesota: Zenith Books, 1982. .
* [[جسی لوئیس لاسکی (پسر)]] *Love Scene : The story of Laurence Olivier and Vivien Leigh*. Brighton: Angus & Robertson, 1978. .
* Maltin, Leonard. *1998 Movie and Video Guide*. New York: Signet Books, 1997. .
* McGilligan, Patrick. *Alfred Hitchcock, A Life in Darkness and Light*. Chichester, West Sussex, UK: Wiley Press, 2003. .
* More, Kenneth. *More or Less*. London: Hodder & Staughton, 1978. .
* [[لارنس الیویه]]. *Confessions of an Actor*. New York: Simon & Schuster, 1982. .
* [[دیوید او. سلزنیک]] and Rudy Behlmer, editor. *Memo from David O. Selznick*. New York: Modern Library, 2000. .
* Shellard, Dominic. *Kenneth Tynan: A Life*. London: Yale University Press, 2003. .
* Shipman, David. *Movie Talk*. New York: St Martin's Press, 1988. .
* Spoto, Donald. *Laurence Olivier: A Biography*. London: Cooper Square Press, 2001. .
* Strachan, Alan. *Dark Star: A Biography of Vivien Leigh*. London and New York: I.B. Tauris, 2018. .
* [[John Russell Taylor|Taylor, John Russell]]. *Vivien Leigh*. London: Elm Tree Books, 1984. .
* Thomas, Bob. *Marlon: Portrait of the Rebel as an Artist*. New York: Random House, 1973. .
* Tynan, Kenneth. *Curtains: Selections from the Drama Criticism and Related Writings*. London: Atheneum, 1961.
* Vickers, Hugo. *Vivien Leigh: A Biography*. London: Little, Brown and Company, 1988 edition. .
* [[Alexander Walker (critic)|Walker, Alexander]]. *Vivien: The Life of Vivien Leigh''. New York: Grove Press, 1987. .

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 
* 
* 

رده:افراد بریتانیایی ارمنی‌تبار
رده:افراد بریتانیایی انگلستانی‌تبار
رده:افراد بریتانیایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد تحت روان‌کاوی رالف گرینسون
رده:افراد مبتلا به اختلال دوقطبی
رده:افراد هندی انگلیسی‌تبار
رده:اهالی بریتانیای هند مستعمراتی
رده:اهالی دارجلینگ
رده:بازیگران تئاتر زن اهل بریتانیا
رده:بازیگران زن اهل انگلستان
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:بازیگران زن فیلم اهل بریتانیا
رده:بازیگران زن نمایش‌نامه‌های شکسپیر اهل بریتانیا
رده:بازیگران نمایش‌نامه‌های شکسپیر
رده:برندگان بریتانیایی جایزه بهترین بازیگر زن بفتا
رده:برندگان بهترین بازیگر زن جام ولپی
رده:برندگان جام ولپی
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:برندگان جایزه تونی
رده:پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
رده:خوانندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:دانش‌آموختگان آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک
رده:درگذشتگان ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سل
رده:درگذشتگان به علت عفونت در انگلستان
رده:درگذشتگان سده ۲۰ (میلادی) به علت سل
رده:زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
رده:کاتولیک‌های رومی اهل بریتانیا
رده:نجیب‌زادگی بریتانیا