دهه ۱۳۴۰ (خورشیدی)

**دهه ۱۳۴۰** صدو سی و چهارمین دهه تقویم هجری خورشیدی است.

## مناسبت‌ها
;۱۳۴۰
;۱۳۴۱
;۱۳۴۲
;۱۳۴۳
;۱۳۴۴
;۱۳۴۵
;۱۳۴۶
;۱۳۴۷
;۱۳۴۸
;۱۳۴۹

## رویدادها
;۱۳۴۰
* ۲۳ فروردین - نخستین سفر انسان به فضا توسط یوری گاگارین

;۱۳۴۱
* ایجاد شهر رابُر در استان کرمان ایران.
* ساخت و نصب تندیس کوهنورد در میدان سربند در دربند تهران.
* همه‌پرسی ۶ بهمن و تصویب اصلاحات منشور انقلاب سفید.
* تشکیل سپاه دانش
* تشکیل سپاه بهداشت
* لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی در هیئت دولت مطرح شد و در ۱۶ مهر ماه به تصویب رسید.

;۱۳۴۲
* ۱۵ خرداد - قم- حجت الاسلام روح‌الله خمینی پس ازنوشتن نامه به شاه علیه تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و سخنرانی وی در ۳ ژوئن در قم دستگیر می‌شود.
* ۲۰ تیر: آغاز کار راه تازهٔ فرح‌زاد به تهران.
* ۳۰ دی - آبادان - محمد رضا شاه پهلوی کارخانه پترو شیمی را افتتاح می‌کند.
* ۹ بهمن- اینسبروگ - محمد رضا شاه پهلوی همراه با رئیس‌جمهور اتریش بازی‌های المپیک زمستانی را می‌گشایند.
* ۲۸ بهمن - تهران - موافقتنامه پترو شیمی بین ایران و انستیتوی فرانسوی نفت امضا می‌شود.
* ۲۹ بهمن - تهران - مجلس شورای ملی لایحه ایجاد سپاه بهداشت را تصویب نمود.
* ۱۷ اسفند - تهران - حسنعلی منصور نخست‌وزیر می‌شود.

;۱۳۴۳
* ۱۷ خرداد - واشینگتن - دانشگاه جرج تاون به محمد رضا شاه پهلوی دکترای افتخاری پیشکش می‌کند.
* ۱۹ خرداد - نیویورک - دانشگاه نیویورک به محمد رضا شاه پهلوی دکترای افتخاری پیشکش می‌کند.
* ۲۱ خرداد - لس آنجلس - دانشگاه کالیفرنیا به محمد رضا شاه پهلوی دکترای افتخاری پیشکش می‌کند.
* ۲۶ شهریور - تهران - هایله سلاسی امپراتور حبشه برای دیدار رسمی وارد تهران می‌شود.
* ۲۶ آبان - تهران - بودوئن پادشاه بلژیک همراه ملکه فا بیولا برای دیدار رسمی وارد تهران می‌شود.
* ۲۱ مهر: تصویب لایحه کاپیتولاسیون در مجلس شورای ملی.
* ۳۰ آذر - تهران - آیت الله مطهری و بهشتی و محمد جواد باهنر و علی اکبر هاشمی رفسنجانی در حسینیه ارشاد وعظ می‌کنند. هزینه بنای این مسجد را بازرگانان تهران پرداخته‌اند.
* ۲۷ اسفند: انجام نخستین راهپیمایی فضایی جهان توسط الکسی لئونوف کیهان‌نورد روسی.

;۱۳۴۴
* ۲۱ فروردین - تهران – سوءقصد به جان شاه محمد رضا پهلوی در کاخ مرمر به وسیلهٔ سرباز گارد شاهنشاهی **شمس‌آبادی** یکی از اعضای فداییان اسلام. در یک مصاحبه تلویزیونی اکبر هاشمی رفسنجانی گفت اسلحه برای کشتن منصور را وی شخصاً تهیه کرده بود.
* ۱۷ اردیبهشت - ریودوژانیرو – دانشگاه ریودوژانیرو به محمد رضا پهلوی دکترای افتخاری می‌دهد.
* ۲۴ شهریور - تهران – مجلس شورای ملی و مجلس سنا لقب آریامهر را به شاهنشاه اعطا می‌کنند. این عنوان توسط محمد القاسی وزیر فرهنگ مراکش و رئیس بورد اجرایی یونسکو در ۸ سپتامبر برای قدردانی از محمد رضا پهلوی پادشاه ایران و کشور ایران در مبارزه با بیسوادی ابداع شده‌است.
* ۹ آبان - تهران – خانه سازی برای خانواده‌های کم درآمد – محمد رضا پهلوی شاه ایران کوی نهم آبان را که برای سکونت طبقات کم درآمد ساخته شده‌است افتتاح می‌کند. آپارتمان‌هایی برای خانواده‌های ۳ تا ۵ نفره ساخته شده‌است.
* ۱۰ آبان - تهران – شاه محمد رضا پهلوی دانشگاه صنعتی آریامهر را افتتاح می‌کند. رشته‌های مهندسی این دانشگاه بر اساس دانشگاه صنعتی ماساچوست MIT می‌باشد.
* ۱۹ آبان - دمشق – دیپلمات‌های ایرانی سوریه را ترک می‌کنند. یکی از وزیران این کشور خوزستان را عربستان اعلام می‌کند.
* ۲۷ آبان - مدرس – ایران و هند قراداد برای ساخت یک پالایشگاه با گنجایش تصفیه ۵۰۰۰۰ بشکه نفت در روز امضا می‌کنند.
* ۲۱ آذر - تهران - قرارداد ساخت ذوب آهن ایران در اصفهان با وجود مخالفت غرب به اینکه ایران به ذوب آهن احتیاج ندارد با شوروی امضا شد.
* ۲۳ آذر - تهران – شهبانو فرح پهلوی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را می‌گشاید. ریاست عالیه این کانون را علیاحضرت بر عهده دارد. کتابخانه‌های بسیاری باید تأسیس شود. کتابخانه‌های سیار برای دهاتها و گروه‌های تئاتر برای اجرای برنامه به روستاها بروند.
* ۳ دی - کردستان – میگ‌های عراقی به دهکده‌های مرزی حمله می‌کنند.
* ۵ دی - تهران - شاه محمد رضا پهلوی سوء قصد کنندگان به وی در کاخ مرمر در روز ۲۱ فروردین و طرح کنندگان این سوء قصد را که همه در انگلیس درس می‌خوانده‌اند. را می‌بخشد.
* ۱۱ دی - ایران – سازمان مخفی مجاهدین خلق ایران شکل می‌گیرد. این گروه هم مذهبی هم کمونیست هستند و خود را مارکسیست اسلامی می‌نامند.
* ۲۰ دی - تهران – خانواده سلطنتی به کاخ نیاوران نقل مکان می‌کند. بنای کاخ ساده است و در میان پارک در بلندی‌های تهران جای دارد. این کاخ به هزینه دولت بنا شده و متعلق به دولت است.
* ۸ اسفند - ایران – جمعیت ایران ۲۴۸۷۷۰۰۰ میلیون نفر است که ۹ میلیون و ۳۰۰۰۰۰ شهرنشین و ۱۵، ۵ میلیون نفر روستانشین هستند.
* ۲۵ اسفند - خارک – محمد رضا پهلوی شاه ایران، بزرگ‌ترین بندر نفتی دنیا را می‌گشاید.

;تاریخ نامشخص
* اقامت آرتور پوپ در شیراز
* سیما ایزدجو، دختر بهار ایران شد.

;۱۳۴۵
* ۲۰ تیر - آغاز جام جهانی ۱۹۶۶ در انگلستان
* ۱ آبان - تهران – نخستین برنامه تلویزیون ملی ایران پخش می‌شود.
* ۹ آبان - برپایی نخستین فستیوال فیلم کودکان در تهران.
;تاریخ نامشخص
* تأسیس موزه رضا عباسی در خیابان شریعتی تهران.
* آغاز فعالیت‌های بیابان‌زدایی در ایران.

;۱۳۴۶
* ۲۶ اسفند - **[[کشتار می لای]]** در ویتنام به دست سربازان آمریکایی

;۱۳۴۷

;۱۳۴۸

;۱۳۴۹
* ۲۰ تیر: آغاز ساخت کتابخانهٔ کودک آبادان.
* اسفند: تصویب قانون تشکیل مناطق آزاد تجاری ایران

;۱۳۴۵
* ۸ اردیبهشت - تهران - علیرضا پهلوی سومین فرزند شاه و فرح پهلوی زاده شد. نام علیرضا به یاد برادر شاه انتخاب شده‌است.
* ۲۱ شهریور - انوشه انصاری کاوشگر و رئیس انجمن گردانندگان شرکت فناوری ارتباط از راه
* فرهاد اصلانی، بازیگر تاتر، سینما و تلویزیون.
* احمدرضا عابدزاده، دروازه‌بان تیم ملی ایران و عقاب آسیا.
* ابراهیم لطفی، نوازنده ویلون کلاسیک، استاد دانشگاه.
* علی مصفا، بازیگر و کارگردان ایرانی.
* ساویسا مهوار، نویسنده ایرانی.
* رضا میر کریمی، کارگردان ایرانی.
* فاطمه آجرلو، از سیاستمداران و از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران.

;۱۳۴۷
* ۲۰ اردیبهشت - رضا عطاران، کارگردان و بازیگر ایرانی سینما و تلویزیون.
* ۲ آذر ـ حمید حسنی، پژوهشگر، فرهنگ‌نویس، و ویراستارِ ایرانی.
;تاریخ نامشخص
* چیستا یثربی نمایش‌نامه‌نویس و کارگردان ایرانی
* ابوالفضل عطار، فیلمساز

;۱۳۴۸
* ۱ فروردین - علی دایی، فوتبالیست ایرانی و رکورددار گلزنی در دیدارهای ملی در جهان.
* مجتبی خامنه‌ای، فرزند سید علی خامنه‌ای.
* یاسمین سینایی، مجسمه‌ساز ایرانی.

;۱۳۴۹
* ۷ فروردین - تولد شاهزاده لیلا پهلوی در تهران
* ۲۸ بهمن - آرش حجازی، نویسنده، مترجم، روزنامه‌نگار، پزشک، ناشر ایرانی
* ۱۹ اردیبهشت - هنگامه قاضیانی، بازیگر
* ۲۷ بهمن - لیلا اسفندیاری، کوهنورد زن ایرانی
* ۸ اسفند - نگین صدق‌گویا، بازیگر

## درگذشتگان
;۱۳۴۰
* آیت الله سید حسین طباطبایی بروجردی، مرجع تقلید شیعه. (تولد ۱۲۵۴)

;۱۳۴۱
* ۲۷ مهر - محسن صدر از نخست وزیران دوره محمد رضا شاه پهلوی.

;۱۳۴۲

;۱۳۴۳
* شهریور - مستوره افشار، فعال حقوق زنان در جمعیت نسوان وطنخواه

;۱۳۴۴
* ۲۱ آبان - روح‌الله خالقی، موسیقی‌دان ایرانی

;۱۳۴۵
* ۲۲ آبان - سعید نفیسی، نویسنده، مترجم و شاعر ایرانی.
* ۲۴ بهمن - فروغ فرخزاد، شاعر معاصر ایرانی.
* ۱۴ اسفند - محمد مصدق، دولت‌مرد ایرانی و نخست‌وزیر ایران از ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ (زادهٔ ۱۲۶۱)

;تاریخ نامشخص
* فخرعظمی ارغون از شاعران صاحب نام ایران و مادر سیمین بهبهانی.
* محجوبه هروی، از زنان شاعر نامدار افغان (زادهٔ ۱۲۸۵)

;۱۳۴۶
* ۱۷ دی - غلامرضا تختی، کشتی‌گیر ایرانی (زاده ۱۳۰۹)

;۱۳۴۷
* ۷ فروردین - مرگ یوری گاگارین نخستین فضانورد جهان
* ۲۴ آبان - مرگ رهی معیری شاعر ایرانی

;۱۳۴۸
* ۸ فروردین - عبدالحسین سپنتا، کارگردان اولین فیلم ناطق ایرانی.
* ۸ بهمن - سید حسن تقی‌زاده از افراد تأثیرگذار در رواج تقویم هجری خورشیدی در ایران

;۱۳۴۹

## جستارهای وابسته

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:دهه ۱۳۴۰