بمب گرافیتی

**بمب گرافیتی**  نوعی سلاح غیرکُشنده است که برای از کار انداختن شبکهٔ برق طراحی شده است. این بمب با پخش کردن ابری متراکم از رشته‌های بسیار ریز کربنی که به‌صورت شیمیایی فرآوری شده‌اند، بر روی تأسیسات ولتاژ بالای عایق‌شده با هوا مانند ترانسفورماتورها و خطوط برق عمل می‌کند و باعث ایجاد اتصال کوتاه و در نتیجه اختلال در تأمین برق یک منطقه، یک ناحیه یا حتی یک کشور کوچک می‌شود. این سلاح گاهی «بمب خاموشی» یا «بمب نرم» نیز نامیده می‌شود، زیرا اثرات مستقیم آن عمدتاً به تأسیسات برق هدف محدود است و خطر خسارت جانبی فوری در آن حداقل است.

## پیشینه
بمب‌های گرافیتی معمولاً از یک محفظهٔ فلزی تشکیل شده‌اند که با قرقره‌هایی از رشته‌های گرافیتی و یک وسیلهٔ انفجاری پر شده است. گرافیت رسانای نسبتاً خوبی است و جریان الکتریکی عبوری از رشته بلافاصله آن را تبخیر می‌کند و در اطراف فضایی که قبلاً توسط رشته اشغال شده بود، یک کانال نازک از گاز ایجاد می‌شود که در اثر دمای بالا یونیزه شده است. این گاز یونیزه‌شده که خود نیز رساناست، اجازه می‌دهد جریان بیشتری عبور کند و دما را بیشتر افزایش می‌دهد و در نتیجه کانال بزرگ‌تری از گاز یونیزه‌شده ایجاد می‌شود تا زمانی که خط ولتاژ بالا عملاً دچار اتصال کوتاه شود. در این نقطه یا سامانهٔ حفاظتی خط برق را قطع می‌کند یا خط به دلیل جریان بیش‌ازحد از کار می‌افتد. در هر دو حالت، توزیع برق قطع می‌شود.

از آنجا که سامانه‌های تأمین آب و تصفیهٔ فاضلاب به برق وابسته‌اند، در گذشته شیوع گستردهٔ وبا و دیگر بیماری‌های آب‌زاد که موجب مرگ شمار زیادی از غیرنظامیان شده‌اند، از پیامدهای مستقیم استفاده از این نوع بمب بوده است.

## کاربردها
### ایالات متحدهٔ آمریکا

نسخهٔ آمریکایی معمولاً با برچسب «BLU-114/B» شناخته می‌شود. «BLU» یک سرواژهٔ نظامی برای «واحد بمب فعال» است. خرج انفجاری زیرمهمات با انفجار خود، رشته‌های کربنی را از محفظهٔ فلزی به بیرون پرتاب می‌کند. این رشته‌ها باز می‌شوند و به‌تدریج پایین می‌آیند تا روی خطوط توزیع برق ولتاژ بالا قرار گیرند.

این زیرمهمات در «بمب خاموشی» CBU-94 به‌کار رفته است. CBU-94 شامل یک پخش‌کنندهٔ مهمات تاکتیکی SUU-66/B با ۲۰۲ زیرمهمات BLU-114/B است. هر زیرمهمات دارای یک سامانهٔ چتر برای جهت‌دهی و کاهش سرعت، و ۱۴۷ قرقره از الیاف رسانای بسیار ظریف است.

نیروی دریایی ایالات متحدهٔ آمریکا در سال ۱۹۹۱ و در جریان جنگ خلیج فارس، از موشک‌های پرتاب‌شونده از دریا از نوع تاماهاک بی‌جی‌ام-۱۰۹ با کلاهک‌های «Kit-2» که شامل قرقره‌هایی از الیاف کربنی بودند، در قالب عملیات طوفان صحرا استفاده کرد که حدود ۸۵٪ از تأمین برق را از کار انداخت. نیروی هوایی ایالات متحدهٔ آمریکا نیز در ۲ مه ۱۹۹۹، در جریان بمباران یوگسلاوی توسط ناتو، از CBU-94 که توسط لاکهید اف-۱۱۷ نایت‌هاوک رها می‌شد استفاده کرد و بیش از ۷۰٪ شبکهٔ برق ملی را از کار انداخت. این تأمین برق در کمتر از ۲۴ ساعت بازیابی شد، اما در ۷ مه ۱۹۹۹ با حمله‌ای دیگر دوباره مختل گردید. این سلاح همچنین پس از حملهٔ ۲۰۰۳ به عراق نیز مورد استفاده قرار گرفت.

### کرهٔ جنوبی
کرهٔ جنوبی اعلام کرده است که برنامه‌هایی برای ساخت بمب‌های گرافیتی به‌منظور استفاده علیه کرهٔ شمالی دارد تا در صورت وقوع جنگی جدید در شبه‌جزیرهٔ کره، شبکهٔ برق آن را فلج کند. این طرح منوط به تأمین بودجه از سوی وزارت دارایی این کشور است. خبرگزاری یونهاپ گزارش داده است که این سلاح‌ها توسط آژانس توسعهٔ دفاعی کرهٔ جنوبی توسعه یافته‌اند و بخشی از برنامهٔ حملهٔ پیش‌دستانهٔ زنجیرهٔ کشتار به‌شمار می‌روند. در سال ۲۰۲۰ پیمانکاران انتخاب شدند و قرار بود این سلاح‌ها تا سال ۲۰۲۴ تحویل داده شوند.

### چین
در ژوئن ۲۰۲۵، خبرگزاری تلویزیون مرکزی چین یک ویدئوی انیمیشنی منتشر کرد که یک بمب گرافیتی تولید داخل را نشان می‌داد که به شرکت علوم و فناوری هوافضای چین نسبت داده شده بود. این سلاح به‌صورت شلیک از یک وسیلهٔ زمینی نمایش داده شد که ۹۰ زیرمهمات استوانه‌ای را رها می‌کند. این زیرمهمات در میانهٔ هوا منفجر شده و رشته‌های کربنیِ فرآوری‌شدهٔ شیمیایی را آزاد می‌کنند که برای ایجاد اتصال کوتاه در تجهیزات ولتاژ بالا طراحی شده‌اند. بُرد این سلاح ۲۹۰ کیلومتر است و کلاهک آن ۴۹۰ کیلوگرم وزن دارد. ادعا شده است که می‌تواند منطقه‌ای دست‌کم به وسعت ۱۰٬۰۰۰ متر مربع را تحت تأثیر قرار دهد.

## اقدامات مقابله‌ای
اثرات یک بمب گرافیتی را می‌توان با ایجاد عایق‌بندی کاهش داد. با این حال، در عمل بیشتر خطوط برق به‌دلیل هزینه‌های بالای این کار، عایق‌بندی نمی‌شوند.

## جستارهای وابسته
* پالس الکترومغناطیسی

## منابع

## پیوند به بیرون

* 

رده:بمب‌ها
رده:جنگ‌افزارهای غیرمرگبار