سید حسن صدر

**سید حسن صدر**،(۱۲۷۲–۱۳۵۴ ق) فقیه، اصولی، مفسر، محدث از مراجع تقلید شیعی و مشهور به **محدث کاظمینی** است.

## تولد و تبار
سید حسن صدر که از خاندان بزرگ صدر و شرف الدین است در روز ۲۹ رمضان ۱۲۷۲ در کاظمین به دنیا آمد. پدر وی سید هادی صدر کاظمینی از دانشمندان بزرگ عهد خود بود.

## تحصیل
در پانزده سالگی تحصیل علوم دینی را در زادگاهش آغاز کرد. سپس به نجف مهاجرت نمود. هفده سال حکمت، کلام، فقه، اصول فقه و سایر علوم اسلامی را فرا گرفت و در فقه و اصول مجتهد شد.
در سال ۱۲۹۱ (قمری) به سامرا هجرت کرد و هفده سال در آن‌جا اقامت گزید. وی ضمن استفاده از درس میرزای شیرازی، خود نیز به تدریس پرداخت و در سال ۱۳۱۴ (قمری) به زادگاهش کاظمین بازگشت.

## استادان
* میرزای شیرازی
* حبیب‌الله رشتی
* فاضل ایروانی
* علی بن خلیل رازی
* سید متبحر مهدی شهیر قزوینی
* محمد اللاهیجی
* أحمد التبریزی
* باقر بن محمد حسن آل یاسین
* سید باقر بن الحیدر
* محمد بن الحاج کاظم
* میرزا باقر سلماسی
* محمدباقر شکی
* محمدتقی بایکانی
* عبدالنبی نوری طبرسی
* محمدتقی گلپایگانی
* عبدالحسین بن نعمة الطریحی
* ملا حسینقلی همدانی
* عبدالحسین هندی

## شاگردان
* محمدجواد بلاغی
* مرتضی آل یاسین کاظمی

## مرجعیت
پس از فوت میرزای شیرازی در سال ۱۳۱۲ (قمری)، مرجعیت شیعیان را با انتشار رساله علمیه خود به نام «**رؤوس المسائل المهمة**» بر عهده گرفت.

## درگذشت
صدر در ۱۱ ربیع‌الاول ۱۳۵۴ در کاظمین درگذشت.

## آثار

* الدرر الموسویة فی شرح العقاید الجعفریة
* سبیل الصالحین
* احیاء النفوس بآداب ابن طاووس
* سبیل الرشاد فی شرح نجاة العباد
* تبیین مدارک السداد للمتن و الحواشی من نجاة العباد
* تحصیل الفروع الدینیه فی فقه الامامیة
* المسائل المهمهة
* المسائل النفیسة
* حاشیه بر عروة الوثقی
* حاشیه بر غایة القصوی
* حاشیه بر نجاة العباد
* حاشیه بر تبصره
* حاشیه بر فصول فارسی
* الغالیه لاهل الانظار العالیة
* تبیین الرشاد فی لبس السواد علی الائمة الامجاد
* نهج السداد فی حکم اراضی السواد
* الدر النظیم فی مسألة التتمیم
* لزوم قضاء مافات ـ من الصوم ـ فی سنة الفوات
* تبیین الاباحة
* ابانة الصدور
* کشف الالتباس عن قاعدة الناس
* الغرر فی نفی الضرار و الضرر
* احکام الشکوک الغیر منصوصة
* رسالة فی حکم الظن بالافعال و الشک فیها
* الرسائل فی اجوبة المسائل
* سبیل النجاة فی المعاملات
* تعلیقة علی رسالة التقیة لشیخنا الانصاری
* تعلیقة علی مباحث المیاه من کتاب الطهارة للشیخ الانصاری
* الرسالة فی حکم ماء الغسالة
* رسالة فی تطهیر المیاة
* رسالة فی مسألة تقوی العالی بالمسافل
* تعلیقة مسبوطة علی ماکتبه الشیخ الانصاری فی صلاة الجماعة
* رسالة فی شروط الشهادة علی الرضاع
* رسالة فی بعض مسائل الوقف
* رسالة فی حکم ماء الاستنجاء
* رسالة فی الماء المضاف
* رسالة وجیزة فی روایة الاخفات فی التسبیحات فی الرکعتین الاخیرتین
* منی الناسک فی المناسک
* شرح وسائل الشیعة الی احکام الشریعة
* تحیة اهل القبور بالمأثور
* مجالس المؤمنین فی وفیات الائمة المعصومین
* مفتاح السعادة و ملاذ العبادة
* تعریف الجنان فی حقوق الاخوان
* رسالة فی المناقب
* النصوص المأثورة
* صحیح الخبر فی الجمع بین الصلاتین فی الحضر
* الحقائق فی فضائل اهل البیت من طریق الجمهور
* احادیث الرجعة
* هدایة النجدین و تفصیل الجندین
* نهایة الدرایة
* بغیة الوعاة فی طرق طبقات مشایخ الاجازات
* مختلف الرجال
* عیون الرجال
* نکت الرجال
* انتخاب القریب من التقریب
* ذکری المحسنین و در تهران توسط نشر حروفیه چاپ شده است.
* بهجة النادی فی احوال ابی الحسن الهادی
* تکملة امل الآمل. این کتاب تکمیل کتاب امل الآمل (نوشته حر عاملی) و دربارهٔ دانشمندان و شخصیت‌های بزرگ در ۶ جلداست.
* البیان البدیع
* التعلیقة علی منتهی المقال
* تأسیس الشیعة الکرام لعلوم الاسلام که در لبنن و ایران چاپ شده است و بیانگر تقدم و پیشتازی شیعه در علوم و فنون تمدن اسلامی است. این اثر را شاهزاده قاجاری خسروی ترجمه نموده است و محدث کرمانشاهی مستدرکی مفصل بر آن نوشته است.
* الشیعة و فنون الاسلام؛ که خلاصه تأسیس الشیعه است.
* فصل القضا فی کتاب مشهور بفقه الرضا
* رسالة فی أن مؤلف مصباح الشریعة انما هو سلیمان الصهرشتی
* الابانة عن کتب الخزانة
* رسالة وجیزة فی المراقبة
* رسالة آخری فی السلوک
* قاطعة اللجاج فی تزییف اهل الاعوجاج
* براهین الجلیة فی ضلال ابن تیمیة
* الفرقة الناجیة
* عمر و قوله هجر
* رسالة شریفه فی الرد علی فتاوی الوهابین
* اللواع
* تعلیقه علی رسائل الشیخ مرتضی انصاری
* الباب فی شرح رسالة الاستصحاب
* رسالة فی تعارض الاستصحابین
* حدائق الاصول
* التعادل و التعارض و التراجیح
* خلاصة النحو
* نزهة اهل الحرمین فی عمارة المشهدین: مشهد امیرالمؤمنین و مشهد ابی عبدالله الحسین (ع)
* وفیات الاعلام من الشیعة الکرام
* محاربوا الله و رسوله یوم الطفوف
* المطاعن
* النسیء
* کشف الظنون عن خیانة المأمون
* محاسن الرسائل فی معرفة الاوائل

## پانویس

## منابع
* جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. *گلشن ابرار*. ج ۳، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۲.

## پیوند به بیرون
* شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

رده:زادگان ۱۲۷۲ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۳۵۴ (قمری)
رده:خاندان صدر
رده:خاندان موسوی
رده:روحانیان شیعه اهل عراق
رده:عالمان شیعه
رده:مراجع تقلید درگذشته
رده:شاگردان آخوند خراسانی
رده:عالمان مسلمان
رده:محدثان اهل عراق
رده:عراقی‌های سده ۱۹ (میلادی)
رده:عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)