open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بسم‌الله خان

**بسم‌الله خان صاحب** (۲۱ مارس ۱۹۱۶–۲۱ اوت ۲۰۰۶) نوازنده ساز بادی شهنای بود. وی ساکن شهر بنارس بود و در کنار رود گنگ نوازندگی می‌کرد.

وی در سال ۲۰۰۱ میلادی نشان بهارات راتنا (جواهر هند) بالاترین نشان افتخار هند را دریافت کرد. دولت هند روز درگذشت او را روز عزای عمومی اعلام نمود.

## منابع

* بر پایه داده‌هایی در: خبرگزاری فارس
* Wikipedia contributors, "Bismillah Khan," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bismillah_Khan&oldid=190423075

رده:افراد هندی پشتون‌تبار
رده:اهالی بیهار
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سکته قلبی
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما بوشان
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما شری در هنر
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما شری
رده:زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:شیعیان اهل هند
رده:مسلمانان اهل هند
رده:موسیقی‌دانان اهل بنارس
رده:موسیقی‌دانان اهل بیهار
رده:موسیقی‌دانان اهل هند
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
بهارات راتنا

**بهارات راتنا**   بالاترین جایزه و نشان شهروندی در هندوستان است. این نشان به افرادی با بالاترین خدمات به جامعه اعطاء می‌شود. این خدمات می‌تواند از زمره خدمات هنری، ادبی، علمی باشد.

بر خلاف دریافت‌کنندگان درجه سلحشوری (شوالیه‌ها)، اعطا شوندگان بهارات راتنا لقب ویژه‌ای دریافت نمی‌کنند اما محلی برای ایشان در رده اولویت (order of precedence) در نظر گرفته می‌شود.

واژه بهارات راتنا به معنای «جواهر هندوستان» است. این نشان در دوم ژانویه ۱۹۵۴ از سوی رئیس‌جمهور وقت هند بنیاد شد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bharat_Ratna&oldid=71807651 Bharat Ratna]"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۰۶).

رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:فرهنگ در هند
رده:فهرست‌های برندگان جایزه اهل هند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۴ (میلادی) در هند
رده:جایزه‌ها و نشان‌های کشوری هند
پیتر لکو

[بندانگشتی|280px|چپ|پیتر لکو - ولادیمیر کرامنیک، [دورتموند، ۲۰۰۶]]
**پیتر لکو**  (زادهٔ ۸ سپتامبر ۱۹۷۹ در صربستان) شطرنجباز اهل مجارستان است.

او در ۱۴ سالگی به استاد بزرگی رسید که رکوردی تازه در آن زمان محسوب می‌شد. لکو در سال ۲۰۰۱ با شکست دادن مایکل آدامز استاد بزرگ نامدار انگلستان در شطرنج بابی فیشر (شطرنج ۹۶۰) در شهر ماینس آلمان به عنوان اولین قهرمان جهانِ شطرنجِ بابی فیشر شناخته شد عنوانی که آن را ۲ سال بعد در پی شکست از پیتر سویدلر از دست داد. او همچنین در سال ۲۰۰۴ در سوئیس به مصاف ولادیمیر کرامنیک قهرمان شطرنج جهان رفت. کرامنیک در این مسابقه با تساوی ۷–۷ از مقام قهرمانی خود دفاع کرد. او در مسابقهٔ قهرمانی جهان سال ۲۰۰۵ فیده نمایش جالب توجهی نداشت و با ۶٫۵ امتیاز از ۱۴ مسابقه در رتبه پنجم قرار گرفت.

براساس آخرین رنکینگ فدراسیون بین الملی شطرنج در نوامبر ۲۰۱۴ لکو دارای ریتینگ ۲۷۲۲٫۹ می‌باشد که او را در رتبهٔ بیست و نهم دنیا و نخستِ مجارستان قرار می‌دهد.

## روش بازی
لکو به عنوان یک تئوریسین قدرتمند در جهان شطرنج شناخته شده‌است و روش بازی او به بالا بودن احتمال مساوی معروف است. وی همچنین به مهارت در آخر بازی شهرت دارد.
لکو با مهره سفید تقریباً همیشه e4 بازی می‌کند و با مهره سیاه معمولاً در مقابل e4 به دفاع سیسیلی و در برابر d4 به دفاع گرونفلد روی می‌آورد.

## عناوین مهم
* ۱۹۹۲ – کسب درجه استاد بین‌المللی
* ۱۹۹۴ – رسیدن به درجه استاد بزرگ
* ۱۹۹۵ – رتبه سوم تورنمنت شطرنج دورتموند در ۱۵ سالگی
* ۱۹۹۶ – قهرمان شطرنج زیر ۱۶ سال جهان
* ۱۹۹۹ – قهرمانی در تورنمنت شطرنج دورتموند۱۹۹۹ – قهرمانی در گراندپری شطرنج سریع بوردو
* ۲۰۰۰ – غلبه بر آلکساندر خالیفمن قهرمان وقت فیده در بوداپست
* ۲۰۰۱ – شکست مایکل آدامز در شطرنج بابی فیشر در شهر ماینس
* ۲۰۰۲ - قهرمانی در تورنمنت شطرنج دورتموند
* ۲۰۰۳ – عنوان اول تورنمنت شطرنج لینارس
* ۲۰۰۵ - قهرمانی در تورنمنت شطرنج ویک آن زی

## منابع

Wikipedia contributors, "Péter Lékó," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Péter_Lékó&oldid=176359463 (accessed December 30, 2007).

## پیوند به بیرون

* وبگاه شخصی
* فیده ریتینگ کارت لکو
* بازی‌های لکو در وب‌گاه بازی‌های شطرنج
* گفتگو با پیتر لکو در وب‌گاه بازی‌های شطرنج

رده:استادبزرگان شطرنج
رده:افراد زنده
رده:اهالی سوبتیتسا
رده:اهالی مجارستان در استان خودمختار وویوودینا
رده:زادگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل مجارستان
رده:قهرمانان شطرنج رده‌های سنی زیرهیجده‌سال جهان
رده:ورزشکاران اهل سوبتیتسا
عبدالاحد مومند

**عَبدُالاَحَد مومَند** یا **عبدالاحد مُهمَند** (زاده ) نخستین فضانورد اهل افغانستان است. او در سال ۱۹۸۸ میلادی نه روز را در ایستگاه فضایی میر گذراند. وی هم‌اکنون ساکن شهر اشتوتگارت در کشور آلمان است.

## روند شغلی
عبدالاحد مومند در سرده غزنی در افغانستان زاده شد. او از مدرسه عالی پلی‌تکنیک کابل و سپس دانشکده نیروی هوایی فارغ‌التحصیل شد. او در نیروی هوایی افغانستان به خدمت پرداخت و بعداً در اتحاد جماهیر شوروی به عنوان خلبان آموزش دید.

## مأموریت فضایی
اتحاد جماهیر شوروی در آن دوران طی برنامه‌ای با نام اینترکسموس، سعی در افزایش مشارکت فضانوردان از کشورهای دیگر به ویژه کشورهای بلوک شرق در برنامه اکتشافات کیهانی داشت و همراهی مومند در برنامه فضایی شوروی، نماد مهمی در دوران حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان بشمار می‌آمد.

عبدالاحد مومند به همراه فرمانده ولادیمیر لیاخوف و والری پلیاکوف عضو تیم سه‌نفره در مأموریت سایوز تی‌ام-۶ بود که در ۷ شهریور ۱۳۶۷ از پایگاه فضایی بایکونور به فضا پرتاب شدند و به مدت ۸ شبانه روز و ۲۰ ساعت و ۲۶ دقیقه تا ۱۶ شهریور در فضا بودند. فضاپیمای آنها در ایستگاه فضایی میر پهلو گرفت و فضانوردان در طول اقامت در آن ایستگاه به پژوهش‌های علمی و کیهانی دست زدند.

عبدالاحد مومند در جریان اقامت در ایستگاه فضایی میر، از افغانستان عکسبرداری نمود و در آزمایش‌های اخترفیزیکی، پزشکی، و زیست‌شناختی شرکت کرد. وی از ایستگاه فضایی میر با محمد نجیب‌الله، رئیس‌جمهور وقت افغانستان نیز گفتگوی تلفنی داشت.

در پایان مأموریت، عبدالاحد مومند در فضاپیمای سایوز تی‌ام-۵ در ژزقازغان، در قزاقستان به زمین نشست.

## یادداشت

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* مأموریت‌های فضایی عبدالاحد مهمند 
* 
* 
* 
* 

مهمند، عبدالاحد
رده:افغان‌های مهاجرت‌کرده به آلمان
رده:مردمان پشتون
رده:پشتون‌های اهل افغانستان
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
مهمند، عبدالاحد
رده:شهروندان آلمان از طریق تغییر تابعیت
رده:فضانوردان اهل آلمان
مهمند، عبدالاحد
رده:فضانوردان مسلمان
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:کارکنان نظامی افغانستان
رده:کارمندان دولتی اهل افغانستان
رده:دانشمندان اهل افغانستان
رده:اهالی ولایت غزنی
رده:زادگان ۱۳۳۷
جزقازغان

چپ|بندانگشتی|400px|محل ژزکازقان در نقشه قزاقستان
**جزقازغان** (به قزاقی: Жезқазған/جه‌زقازعان، به روسی: Джезказган) شهری است در مرکز قزاقستان در کنار دریاچه سدی بر رودخانه قره‌کنگیر. جمعیت آن برپایه سرشماری ۱۹۹۹، برابر با ۹۰٫۰۰۰ نفر است.

این شهر در سال ۱۹۳۸ و برای بهره‌برداری از کانسار مس ناحیه بنیاد شد. امروزه نیز شرکت بسیار بزرگ مس به نام کازاخ‌میس (به معنی مس قزاق) بزرگ‌ترین کارفرما در شهر است. نام جزقازغان نیز در زبان قزاقی به معنای «محل کاویدن مس» است.

در زمان شوروی، جزقازغان محل اردوگاه کار اجباری (گولاگ) کنگیر بود. این اردوگاه در کتاب شبه جزیره گولاگ اثر الکساندر سولژنیتسین ذکر شده است.
پایگاه فضایی بایکونور در ۱۲۰ کیلومتری غرب این شهر قرار دارد و بنا بر سنت، هر فضانورد به نشانه بازگشت سالم از فضا یک درخت در بلوار سِیفولین جزقازغان می‌کارد.

شهر جزقازغان با راه آهن به شهر قراغندی و از طریق پروازی با آلماتی پیوند دارد.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dzhezkazgan&oldid=71410609 Dzhezkazgan]"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۳ اوت ۲۰۰۶).

## پیوند به بیرون

* عکس‌هایی از شهر ژزقازغان 

رده:استان اولیتاو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۸ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:شهر و روستاهای ساخته شده در اتحاد شوروی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در استان اولیتاو
چلیپا (صورت فلکی)

**چَلیپا** یا **کراکس** ، که بیشتر به آن *صلیب جنوبی* (Southern Cross) می‌گویند، یکی از صورت‌های فلکی کوچک در میان ۸۸ صورت فلکی امروزی است و با اینحال یکی از جالب توجه‌ترین صورت‌های فلکی نیمکره جنوبی آسمان است.
این صورت فلکی از سه سمت توسط صورت فلکی قنطورس احاطه شده‌است. چلیپا زمانی، طبق افسانه‌های یونان باستان جزئی از قنطورس شمرده می‌شد اما از قرن پانزدهم از آن جدا شد، بعد از سفر آمریگو وسپوچی به آمریکای جنوبی در سال ۱۵۰۱. وسپوچی نقشه دو ستاره را کشید، آلفا سانتور و بتا سانتور که تماماً جزئی از چلیپا شدند که البته این مشخصات در یونان قدیم به همین منوال بود. این صورت فلکی از دو جهت صورت فلکی ای استثنایی است. این صورت فلکی با وسعت ظاهری حدود ۶۸ درجه مربّع کوچک‌ترین صورت فلکی است. این صورت فلکی چگالی اختری ای حدود ۱۹٫۱۲ دارد که به طوری غیرعادی زیاد و بی مانند است که دلیل دیگر استثنایی بودن این صورت فلکیست.

## جغرافیا در آسمان فلکی
بندانگشتی|صورت فلکی کراکس در پرچم‌های مختلف
در آسمان فلکی چلیپا در شمال صورت فلکی قنطورس قرار دارد. قنطورس به علت بزرگی شرق و جنوب شرقی و جنوب غربی چلیپا را نیز اشغال می‌کند. چلیپا در نیم کره جنوبی آسمان (آسمان جنوبی) قرار دارد.
صورت فلکی مگس در شمال چلیپا و در غرب آن صور بادبان و شاه‌تخته قرار دارد.
البته این صورت فلکی در انتهای مرئی راه شیری قرار دارد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Crux»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.
* پیوست ۱ کتاب اطلس آسمان شب

رده:صورت‌های فلکی غربی
رده:صورت فلکی چلیپا
رده:صورت‌های فلکی
رده:نشان‌های نجابت خانوادگی
رده:نمادهای ملی
رده:نمادهای ملی استرالیا
رده:نمادهای ملی برزیل
رده:نمادهای ملی پاپوآ گینه نو
رده:نمادهای ملی نیوزیلند
رده:نمادهای ملیی ساموآ
رده:جمهوری هلند در دهه ۱۵۹۰ (میلادی)
رده:اخترشناسی در جمهوی هلند
فهرست علائم و نشانه‌های بیماری‌ها

در هر بیماری علامتها و نشانه‌هایی بروز می‌کند که ممکن است منحصر به آن بیماری باشد یا اینکه در چند بیماری دیگر نیز دیده شوند. این فهرست اسامی علایم و نشانه‌ها است. باید توجه داشت که برخی از علامتها باید به شدت خاصی برسند تا به عنوان علامت بیماری مطرح شوند مانند افزایش وزن.

## آ
* آسیت
* آبریزش بینی
* آنوسمی

## ا
* اختلال حرکت مفصل
* اختلال رشد کودک
* خیز
* اسهال
* استفراغ
* اشک ریزش
* افزایش وزن
* افت فشار خون
* التهاب پوست
* اکیموز

## ب
* بالا بودن فشار خون
* بثورات
* بزرگی تیروئید
* بزرگی طحال
* بزرگی کبد
* بی اشتهایی
* بی‌حالی
* بی دمی
* بیهوشی

## پ
* پرنوشی
* پورپورا
* پارزی

## ت
* تاری دید
* تب
* تپش قلب
* تشنج
* تعریق زیاد
* تغییر عمده در اجابت مزاج
* تغییر رنگ ادرار
* تغییر رنگ پوست
* تغییر رنگ چشم
* تکرر ادرار
* تنگی نفس
* تورم
* توهم
* تهوع

## ح
* حرکات غیرارادی ناهنجار عضلات مانند رعشه، گرفتگی ناگهانی، پرش عضلانی، حرکت‌پریشی

## خ
* خارش
* خس خس سینه
* خشونت صدا
* خونریزی
* خون پنهان در مدفوع

## د
* درد
* دفع سنگ در ادرار
* دل‌تنگی
* درد قفسه‌سینه
* دل درد
* دل پیچه

## ر
* رنگ پریدگی
* ریزش مو

## ز
* زخم
* زردی

## س
* سرفه
* سردرد
* سرگیجه
* سفتی گردن (ردور گردنی)
* سکسکه
* سوزش ادرار
* سوزش چشم
* سوزش پوست

## ص
* صداهای غیرطبیعی در قلب (مانند سوفل‌ها)
* صداهای غیرطبیعی در ریه (مانند رال)

## ض
* ضعف

## ع
* عدم دفع مدفوع
* عدم تعادل
* عدم واکنش مردمک چشم به نور
* عطسه

## ف
* فشارخون بالا
* فشار بالای چشم

## ک
* کاردیومگالی
* کاهش حجم ادرار
* کاهش بینایی
* کاهش رفلکسها
* کاهش وزن
* کاهش هشیاری
* کبود شدن پوست
* کنددمی

## گ
* گرمی مفصل
* گر گرفتن
* گزگز
* گلودرد

## ل
* لرز
* لنفادنوپاتی
* لنگیدن

## م
* ملنا
* میدریاز
* مفصل

## ن
* ناکچوری

## و
* وزوز گوش
* وجود خون در خلط
* وجود خون در ادرار

## ه
* هماتوشزی

## ی
* یبوست

## جستارهای وابسته
نشانه‌های آزمایشگاهی بیماری‌ها

## منابع
* درسنامه پزشکی آکسفورد ۱، چاپ مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۶۸
* هفته‌نامه نوین پزشکی

رده:فهرست‌های پزشکی
علایم و نشانه‌های بیماری‌ها
کشتزارهای شبعا

بندانگشتی|320px|نقشه کشتزارهای شبعا
**کشتزارهای شبعا** نوار باریکی از زمین به پهنای متوسط ۲٫۵ کیلومتر و درازای ۱۴ کیلومتر (مساحت تقریبی ۲۵ کیلومتر مربع) در برخوردگاه اسرائیل، سوریه و لبنان است. به گواهی سازمان ملل متحد مالکیت این ناحیه به سوریه تعلق دارد، اما از زمان جنگ ۶ روزه به اشغال اسرائیل درآمده‌است. این در حالی است که مقامات هر دو کشور سوریه و لبنان **کشتزارهای شبعا** را بخشی از خاک لبنان می‌دانند.

## منابع

رده:مناطق مورد مناقشه اسرائیل
رده:بلندی‌های جولان
رده:جغرافیای سوریه
رده:جغرافیای لبنان
رده:درگیری اسرائیل و لبنان
رده:درگیری حزب‌الله و اسرائیل
رده:مناطق مورد مناقشه سوریه
رده:مناطق مورد مناقشه لبنان
رده:درگیری اسرائیل و اعراب
رده:هلال حاصل‌خیز
قنطورس (ابهام‌زدایی)

قنطورس به چند معنا استفاده می‌شود:

* اسطورهٔ یونانی به نام قنطورس
* صورت فلکی قنطورس
* ستاره‌ای درخشان به نام قنطورس
----
شاه‌تخته

**شاه‌تخته** (نام‌های دیگر: کشتی، تیر حمال، سفینه‌الطائر) (در لاتین: carina) یکی از صورت‌های فلکی نیمکرهٔ جنوبی آسمان است. سهیل دوّمین ستارهٔ پرنور آسمان پس از شباهنگ، با قدر -۰٫۶۳ در این صورت فلکی قرار دارد.

از آنجاکه راه شیری از این صورت فلکی می‌گذرد، تعداد زیادی خوشهٔ باز در صورت‌فلکی شاه‌تخته وجود دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به NGC 2516 و IC 2602 اشاره کرد.

## پانویس

## منابع
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "Carina"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.

*
رده:صورت‌های فلکی
رده:صورت‌های فلکی فهرست‌شده توسط لاکای
دینامیک گازها

بندانگشتی|یک جنگنده اف/ای-۱۸سی هورنت تهاجمی هنگام شکسن دیوار صوتی با ابرهای چگالشی ناشی از امواج ضربه‌ای، در آسمان اقیانوس آرام.
**دینامیک گازها** شاخه‌ای از دینامیک سیالات است که به بررسی رفتار گازها در سرعت‌های بالا می‌پردازد. چنان‌چه گاز مربوط هوا باشد، معمولاً از اصطلاح آیرودینامیک استفاده می‌شود. با این حال بررسی رفتار هوای رقیق در سرعت‌های بالا هم در چارچوب دینامیک گازها می‌گنجد. دینامیک گاز در تحلیل پدیده‌هایی مثل انفجار، سوزش، و امواج شوک کاربرد دارد. این درس در دوره کارشناسی به صورت ابتدایی و به صورت پیشرفته در کارشناسی ارشد برای رشته های مهندسی مکانیک و مهندسی نفت و مهندسی هوافضا تدریس می‌شود.

## منابع

رده:دینامیک گازها
رده:آیرودینامیک
فهرست کشورهای مستقل و سرزمین‌های وابسته در اروپا

چپ|220px
کشورهای واقع‌شده در قارهٔ اروپا شامل ۵۰ کشور مستقل و وابسته می‌باشند.

فهرست عضو اتحادیه اروپا
|}

### واحدهای سیاسی کم‌رسمیت

## جستارهای وابسته
* کشورهای اروپایی
* قاره اروپا
* اتحادیه اروپا

## منابع

رده:جغرافیای اروپا
رده:فهرست‌های کشورها
رده:فهرست‌های کشورها بر پایه قاره
رده:فهرست‌های کشورها در اروپا
رده:فهرست‌های مربوط به اروپا
رده:کشورها در اروپا
رده:مناطق تحت قیمومیت در اروپا
نیروی هسته‌ای ضعیف

[بندانگشتی|[واپاشی بتا]]
**نیروی هسته‌ای ضعیف**، **کشش هسته‌ای ضعیف** یا **برهم‌کنش ضعیف** ، یکی از چهار نیروی پایه در کنار نیروی هسته‌ای قوی، الکترومغناطیس، و گرانش در فیزیک ذرات است که مسئول واپاشی هسته‌ای و قبل از همه واپاشی بتا است که در آن یک نوترون به یک پروتون و یک الکترون و یک پادنوترینو تبدیل می‌شود.

نیروی هسته‌ای ضعیف که بین کوارک‌ها و لپتون‌ها اتفاق می‌افتد، باعث تبدیل و تبادل انرژی و تکانه بین آن‌ها می‌شود.

نیروی هسته ای ضعیف ۶^۱۰ بار از نیروی هسته ای قوی ضعیف تر است.
(در فاصله ۱ فتومتری(۱۵-^۱۰ متر) نیروی هسته ای قوی، ۱۳۷ برابر نیروی الکترومغناطیس، ۶^۱۰ برابر نیروی هسته ای ضعیف، ۳۸^۱۰ برابر نیروی گرانش قدرت دارد)

همانند، سایر نیروهای پایه در فیزیک، نیروی هسته‌ای ضعیف نیز توسط تبادل بوزون‌ها صورت می‌گیرد، که در اینجا ذره تبادل شده، Z بوزون یا یکی از W بوزون‌ها (یعنی با بار مثبت یا منفی) می‌باشد.

برد نیروی هسته‌ای ضعیف کوتاه و برد نیروی الکترومغناطیس بلند می‌باشد. در واقع نیروی هسته‌ای ضعیف و نیروی الکترومغناطیسی تنها دو جنبه از نیرویی واحدند به نام نیروی الکترو-ضعیف. وقتی انرژی ذرات بیش از ۵۰۰۰۰ مگا الکترون ولت باشد نیروی وحدت یافته الکترو ضعیف احساس می‌شود. با کم شدن انرژی به صورت دو نیروی مجزا عمل می‌کنند.

در نظریه میدان‌های کوانتومی، مدل استانداردی که بتواند نیروی هسته‌ای ضعیف و نیروی الکترومغناطیسی را باهم توجیه کند، برای اولین بار توسط شلدون گلاسشو، محمد عبدالسلام و استیفن واینبرگ در سال ۱۹۶۸ ارائه شد و از این سه فیزیکدان، سال ۱۹۷۹ با اعطای جایزه نوبل فیزیک قدردانی شد.

## جستارهای وابسته
* واپاشی پرتوزا

## منابع

* Griffiths, David J. (1987). *Introduction to Elementary Particles*. Wiley, John & Sons, Inc. .
* D.A. Bromley (2000). *Gauge Theory of Weak Interactions*. Springer. .
* Gordon L. Kane (1987). *Modern Elementary Particle Physics*. Perseus Books. .

رده:فیزیک هسته‌ای
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:نظریه الکتروضعیف
رده:برهم‌کنش‌های بنیادی
رده:برهم‌کنش ضعیف
دورآب (نکا)

**دورآب**، روستایی است از توابع بخش مرکزی در استان مازندران ایران.

## جمعیت
این روستا در دهستان مهروان قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۴۱۰نفر (۹۱خانوار) بوده است. مردم این روستا از قومیت طبری هستند. مردم این روستا به زبان طبری (مازندرانی) سخن می‌گویند.

شغل مردم دوراب کشاورزی است و آب آن از چاه‌های عمیق و نیمه عمیق تأمین می‌شود.

## منبع
* لغتنامه دهخدا.

رده:روستاهای شهرستان نکا
رده:مناطق مسکونی در شهرستان نکا
دورآب (اهواز)

بندانگشتی
بندانگشتی
**دورآب** نام روستایی درشهرستان اندیکا استان خوزستان در ایران است. 

رده:روستاهای شهرستان اندیکا
منیریه

**مُنیریّه** یکی از محلات تهران است که در زمان قاجار یکی از بخش‌های اعیان‌نشین تهران بوده‌است.
نام این محله از نام منیرالسلطنه مادر کامران‌میرزا گرفته شده‌است. کامران‌میرزا پسر سوم ناصرالدین‌شاه قاجار و نایب‌السلطنه او بود.
منیرالسلطنه ساکن در عمارت منیریه بود که در این محل قرار داشت.

منیریه از جنوب به خیابان فرهنگ و از شمال به چهارراه سپه و از شرق و غرب به ترتیب به چهارراه ابوسعید و چهارراه لشکر منتهی می‌شود.

ایستگاه مترو منیریه راه دسترسی به این محله است.

## نام‌گذاری منیریه
نام منیریه از باغ منیرالسلطنه مادر کامران میرزا گرفته شده‌است. کامران میرزا سومین پسر ناصر الدین شاه که از دوران کودکی مورد لطف و محبت ناصرالدین شاه واقع شده و صاحب مقام و منصب‌های متعددی گردید. کامران میرزا در جوانی ملقب شد به نایب السلطنه، و سپس حکومت تهران به نیز به آن افزوده شد و در ادامه به منصب وزارت جنگ و فرماندهی کل قوا نیز رسید. و به‌همین جهت لقب «امیر کبیر» نیز به القابش افزوده شد. 

کامران میرزا در غرب تهران عمارتی مجلل بنا نمود و آن را عمارت امیریه نامید، از اینرو خیابانی که در مجاورت عمارت امیریه قرار داشت بعدها به منطقه امیریه ملقب گردید.خیابان منیریه فعلی که در همسایگی عمارت امیریه قرار داشت و محل سکونت مادر کامران میرزا، همسر ناصرالدین شاه بود. در این منطقه باغ بزرگی احداث شد  شامل کل منطقه منیریه فعلی، خیابان ولیعصر فعلی، خیابان سپه و دانشگاه افسری. باغ مجلل منیریه محل گشت و گزار و تفرجگاه صاحب منصبان و متمولین آن دوران به حساب می‌آمد.

از وقایع تاریخی مهم در محدوده میدان منیره می‌توان به اولین تصادف خودرو در تهران اشاره کرد. شب دوم آذر ماه سال ۱۳۰۵،درویش خان، یکی از مفاخر موسیقی دوره قاجار در این تصادف درگذشت. درشکه او هنگام بازگشت به منزل از محفل موسیقی یکی از دوستانش با یک خودروی فورد تصادف می‌کند و او به علت ضربه وارد شده به سرش در سن ۵۴ سالگی از دنیا می‌رود.

## خیابان‌های مهم
* خیابان ابوسعید
* خیابان امام خمینی
* خیابان وحدت اسلامی
* میدان حسن‌آباد
* خیابان معیری
* خیابان اسدی منش
* خیابان شعاع

## مدارس و مراکز آموزشی
* دبستان عادی دولتی پسرانه قدس
* دبستان هیئت امنایی حضرت رقیه
*دبستان دخترانه علوی - شعبه منیریه تهران
* متوسطه دوره اول عادی دولتی دخترانه آئین اسلام
* متوسطه دوره اول غیردولتی دخترانه حجاب
* متوسطه دوره اول هیئت امنایی پسرانه عیسی بهرامی
* هنرستان کار و دانش پسرانه شهید نیازی
* متوسطه اول دخترانه علوی - شعبه منیریه تهران
* متوسطه دوم دخترانه علوی - شعبه منیریه تهران
*هنرستان فنی حرفه ای شهید حیدری

## منیریه در حال حاضر
در حال حاضر، میدان منیریه به بورس فروش لوازم تفریحی و ورزشی  تبدیل شده‌است؛ در این منطقه می‌توان وسایل مربوط به هر رشته ورزشی را با کیفیت‌های متنوع تهیه کرد.

همچنین سازمان ثبت احوال کشور و دادسرای عمومی و اداره کل آزمایشگاه‌های مرجع کنترل غذا، دارو و تجهیزات پزشکی هم در نزدیکی محلهٔ منیره واقع شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* میدان منیریه

## منابع

رده:محله‌های تهران
رده:محله‌های منطقه ۱۱ تهران
فهرست نام‌های سنتی ستارگان

در ستاره‌شناسی، امروزه روش‌های منظمی برای نامگذاری ستاره‌ها به کار می‌رود که به روش‌های نامگذاری بایر و نامگذاری مسیه شناخته می‌شوند؛ ولی در گذشته در برخی از فرهنگ‌های کشورهای گوناگون برای گروهی از ستارگان پرنور و دیده شدنی نام‌های ویژه‌ای به کار می‌رفت که از این دیدگاه فرهنگ کشورهای خاورمیانه پیشروتر بوده‌اند. در زبان پارسی میانه نیز واژگان ویژه‌ای برای ستارگان و دانش ستاره‌شناسی بوده که برخی از آن‌ها که به ما رسیده‌است در جدول زیر می‌آید. درصد بسیار بالایی از نام‌های عربی ستارگان از راه برگردان نوشته‌ها از یک سو به زبان پارسی و از سوی دیگر به زبان لاتین و از آنجا به همه زبان‌های اروپایی راه یافت.

در جدول زیر نام‌های باستانی و سنتی رایج در زبان پارسی برای ستارگان که البته امروزه هم کاربرد دارند و برابرهای انگلیسی (بیشتر برگرفته از لاتین) و نام علمی آن‌ها بر پایهٔ نامگذاری بایر می‌آید، همچنین برخی از نام‌های لاتین که به‌تازگی در متن‌های پارسی به کار رفته نیز به جدول افزوده شده‌است:

دمب أسفر

## ستارگان پُرنام

## منابع

* List_of_stars_by_constellation
* Science Fair Project Encyclopedia، بازدید: مه ۲۰۱۱.
* The Astronomical Almanac (2000).
* Roy L. Bishop, ed., The Observer's Almanac 1991, The Royal Astronomical Society of Canada.
* Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, Vols. 1, 2, 3 (Dover Pubns, 1978).
* نام ستارگان در پارسی میانه از: بهار، مهرداد: *پژوهشی در اساطیر ایران (پاره نخست و دویم)، * تهران، نشر آگه، چاپ سوم ۱۳۷۸، صص۵۸–۶۶.

## پیوند به بیرون
* Jim Kaler's star page
* SIMBAD online

رده:ستارگان دارای نام خاص
رده:فهرست‌های ستارگان
رده:فهرست‌های نام‌ها
نیروی هسته‌ای قوی

**نیروی هسته‌ای قوی**، یکی از چهار نیروی پایه در فیزیک است، که نقش آن کنار هم قرار دادن کوارک‌ها (ذره‌های بنیادی و اجزای تشکیل‌دهنده ماده) و ذرات تشکیل‌شده از آن‌ها (مانند نوترون‌ها و پروتون‌ها) در هسته اتم‌ها است. به این معنی که *نیروی هسته‌ای* نیز نام‌گذاری می‌شود. این نیرو به همین خاطر، از نیروی الکترومغناطیسی بسیار قوی‌تر است و می‌تواند هستهٔ اتم‌ها را، با وجود نیروی دافعه بین پروتون‌های آن (با بار الکتریکی مثبت) پایدار نگه دارد.

نیروی قوی هسته‌ای، نیروی الکترومغناطیس، نیروی ضعیف هسته‌ای و گرانش به ترتیب قدرت چهار نیروی اصلی طبیعتند.

همانند نیروی الکترومغناطیسی و نیروی هسته‌ای ضعیف، این نیرو نیز توسط تبادل بوزون‌ها انجام می‌گیرد (یا توجیه می‌شود) که در اینجا، ذّرهٔ تبادل شده گلئون نام دارد. گلوئون‌ها از ۸ نوع مختلف هستند که دارای بار رنگی می‌باشند و آن را بین کوارک‌ها انتقال می‌دهند.

برهم‌کنش یا نیروی قوی با آرایه برهم‌کنش میان کوارک‌ها و گلوئون‌ها درک شده‌است و جزئیات با نظریهٔ کرومودینامیک کوانتومی (QCD) توصیف می‌شود. این نیروی بنیادی عامل اتحاد ذرات در هستهٔ اتم‌هاست، واسطهٔ انتقال این نیرو گلوئون‌ها (نوعی بوزون) هستند که با عمل بروی کوارک‌ها، پادکوارک‌ها و بین گلوئون‌ها انجام می‌گیرد.

نیروی هسته‌ای قوی در دو مقیاس کوچک و بزرگ بررسی می‌شود. مقیاس بزرگ در حدود ۱ تا ۳ فمتو متر (fm) است. این مقیاس مربوط به نیرویی است که پروتون‌ها و نوترون‌ها و در کل نوکلئون‌ها را در کنار یک دیگر نگاه می‌دارد. مقیاس کوچکتر مربوط به ابعاد کمتر از ۰٫۸ فمتو متر (یعنی کمتر از شعاع یک نوکلئون) است که کوارک‌ها را در کنار هم نگاه می‌دارد تا پروتون‌ها و نوترون‌ها شکل بگیرند.

نیروی قوی فقط روی ذرات بنیادی اثر می‌کند، با این حال اثر بین هادرون‌ها به نیروی هسته‌ای مشاهده می‌شود (بهترین مثال برای فهم نیرویی که بین گلوئون‌ها اثر می‌کند هسته‌ها هستند) در این‌جا نیروی هسته‌ای قوی به‌طور غیر مستقیم عمل می‌کند.

## جستارهای وابسته
* کرومودینامیک کوانتومی
* جیمز چادویک
* اتین بایلر

## منابع

* Griffiths, David J. (1987). *Introduction to Elementary Particles*. Wiley, John & Sons, Inc. .
* Gordon L. Kane (1987). *Modern Elementary Particle Physics*. Perseus Books. .

رده:فیزیک هسته‌ای
رده:کرومودینامیک کوانتومی
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:برهم‌کنش‌های بنیادی
تریون

**تریون**  با عنوان قبلی **مگاتریون**  یک گروه موسیقی سمفونیک متال سوئدی است. این گروه نام خود را تحت تأثیر دومین آلبوم گروه هوی متال سوئیسی کلتیک فراست با نام *To Mega Therion* گرفته‌است که یک واژهٔ یونانی بوده (θηρίον) و در لاتین به معنی beast و در فارسی به معنی (حیوان وحشی) یا «دیو» گرفته‌است. تریون در آغاز به‌عنوان یک گروه دث متال کارشان را آغاز کردند اما بعداً به تنظیم‌های ارکسترال و استفادهٔ زیاد از گروه کُر و سازهای موسیقی کلاسیک روی آوردند، به شکلی که این عناصر بخش جدایی ناپذیر آثارشان شد. آن‌ها اولین گروه متالی هستند که با یک ارکستر کامل اجرای زنده برگزار کرده‌اند.

تم آثار تریون برآمده از اسطوره‌شناسی است و بر پایهٔ مضامینی هم‌چون اسرار عالم غیب، جادو و رسوم و نوشته‌های باستانی استوار است. از سال ۱۹۹۶ به این سو نویسندهٔ اصلی متن ترانه‌های گروه، توماس کارلسون غیب‌گو و نویسندهٔ سوئدی است. ترکیب نفرات تریون در مدت فعالیت‌اش بارها دست‌خوش تغییر شده‌است.

## اعضای فعلی گروه
* کریستوفر جانسون: گیتار الکتریک، کیبورد، تنظیم ارکسترال (۱۹۸۸ تاکنون)، آواز (۱۹۸۸ تا ۲۰۰۶)
* توماس ویکستروم: خوانندهٔ مرد (۲۰۰۹ تا کنون)
* نالّه «گریزلی» پولسون: گیتار بیس (۲۰۰۸ تا کنون، ضبط استودیویی از ۲۰۱۹)
* سامی کارپینن: درامز (۱۹۹۸–۲۰۰۳، ۲۰۱۷ تا کنون)
* کریستین ویدال: گیتار الکتریک (۲۰۱۰ تا کنون)
* لوری لوئیس: خوانندهٔ زن (۲۰۱۱ تا کنون، ضبط استودیویی از ۲۰۱۴)

## آلبوم‌ها
### استودیویی

### لایو

### تک‌آهنگ‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون


رده:پنج‌نفره‌های موسیقی
رده:گروه‌های آوانگارد متال
رده:گروه‌های دث متال سوئدی
رده:گروه‌های سمفونیک متال اهل سوئد
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:گروه‌های هوی متال سوئدی
رده:هنرمندان نوکلیر بلست
رده:گروه‌های موسیقی شهرستان استکهلم
شهرستان اسدآباد

**شهرستان اسدآباد** یکی از شهرستان‌های استان همدان ایران است که در غرب ایران و غرب همدان قرار گرفته است. شهر اسدآباد مرکز این شهرستان است.
جمعیت این شهرستان ۱۰۷٬۰۰۶ نفر می‌باشد. این شهرستان دارای سه شهر به نام‌های اسدآباد؛ آجین و پالیز می‌باشد. دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم فناوری و تحقیقات در این شهر می‌باشد.

از مشاهیر و چهره‌های ملی اسدآباد می‌توان به سیدجمال الدین اسدآبادی، قاضی عبدالجبار، استاد علی سجادی و علی بیرامی اشاره نمود.

## پیشینه تاریخی
تعدادی از ایل ترک زبان افشار و استاجلو در زمان سلجوقیان به این منطقه کوچ کردند و سپس نادر شاه افشار گروه دیگری از افشارها را به این منطقه وارد کرد به همین علت به اسدآباد افشار نیز معروف است.

اسدآباد شهری است که به فرمان سعدوقاص تقریباً در محل امروزی شهر بنام سعدآباد بنا شده که همین اسدآباد کنونی می‌باشد.
این شهر زادگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی است؛ و نخستین روستای این منطقه روستای معروف و دیدنی (پیرملو) است که دارای قدمتی بیش از ۵۶۰۰ سال است که در کتاب‌هایی نظیر جنگ ایران و توران ذکر شده است.

## مردم
زبان مردم شهرستان اسدآباد به ترتیب کردی جنوبی، لری شمالی و لکی، فارسی معیار و ترکی است. در محدودهٔ این شهرستان روستاهای همجواری هستند که متعلق به گروه‌های زبانی متفاوت می‌باشند. فارسی معیار زبان رسمی ایران است که در تمامی نقاط ایران روز به روز فراگیرتر می‌شود. از دیدگاه گارنیک آساتوریان، زبان فارسیِ معیار زبان هیچ‌یک از اقوام و خرده‌فرهنگ‌های ایرانی نیست. درواقع بخشی از مردم زبان یا گویش محلی خود را فراموش کرده‌اند و به زبان معیار سخن می‌گویند.

## تقسیمات کشوری
از سال ۱۳۸۸ شهرستان اسدآباد به دو بخش مرکزی و بخش پیرسلمان تقسیم شده است که به ترتیب مراکز این دو بخش اسدآباد و آجین می‌باشند

## جاذبه‌های گردشگری
در اسدآباد حدود ۱۱۰ جاذبهٔ گردشگری وجود دارد که ۵۲ عدد آن در آثار ملی و حتی جهانی ثبت شده است که بعضی از آنها حدود ۶ تا ۷ هزار سال قدمت دارند.
جاذبه‌های گردشگری اسدآباد عبارتند از: کتیبه آقاجان بلاغی، حمام گلستان، بنای یادبود سیدجمال الدین اسدآبادی، مسجد سلطانی (مسجد جامع)، پل شکسته خسروآباد، روستای ملهمدره، دربند، درهٔ خنداب، بهمن دره، گردنهٔ اسدآباد، پارک جنگلی، آب انبار شاه عباس و تالاب پیر سلیمان. حمام گلستان در محله «در کاروانسرا» واقع شده است. زمان ورود به حمام با فضایی ۶ ضلعی که سقفی گنبدی شکل دارد مواجه می‌شوید. قبل از حمام رخت کنی هشت ضلعی وجود دارد که به آن «سربینه» می‌گویند. در این حمام حوضچه‌هایی با آب سرد و گرم وجود داشته است. در بنای این حمام آجر، گچ و مرمر به کار رفته است. به احتمال زیاد ساخت این حمام به دوره صفویه بر می‌گردد.

## منابع


اسدآباد
ترشی آلبالو

دو آلبالوی رسیده|thumb|300x300px
**ترشی آلبالو** یکی از انواع ترشی است که در آشپزی ایرانی بسیار مرسوم است.

کار درست کردن آن را معمولاً با تمیز کردن آلبالوها، ریختن آن‌ها در صافی و خواباندن چند ساعته در نمک انجام می‌دهند و سپس آلبالوها را در ظرف دهان گشادی می ریزند و از سرکه پر می‌کنند.

## طرز تهیه

### مواد لازم
# آلبالو : یک کیلوگرم
# نمک و سرکه : به اندازه کافی

### طرز تهیه
آلبالوها را تمیز می کنیم ، در صافی ریخته ومقداری نمک به آن می زنیم ، چند ساعت می گذاریم بماند . آنگاه آلبالو رادر ظرف دهانه گشادی می ریزیم و‌‌ ظرف را از سرکه پر می‌کنیم . باید در ظرف را محکم ببندیم ودرجای خنک نگهداری کنیم.

## پانویس

رده:آشپزی ایرانی
رده:ترشی‌جات
رده:آموزش آشپزی
زنده‌به‌گور (داستان کوتاه)

**زنده‌به‌گور** داستان کوتاهی است از مجموعه‌ای به همین نام به قلم صادق هدایت که در ۱۱ اسفند ۱۳۰۸ در پاریس نگاشته شد.

هدایت در این اثر حالات روحی یک بیمار روان‌گسیخته را به تصویر می‌کشد. جوانی سرخورده، وازده و بیچاره که از جامعهٔ انسانی بدور است و بیزار از ادامهٔ زندگی که شرح حال خویش را می‌نویسد. بسیاری این اثر را پاره‌ای از زندگی خود هدایت می‌دانند. این اثر به چندین زبان زنده دنیا از جمله فرانسه و انگلیسی و کره‌ای و… ترجمه شده‌است.

## بند اول داستان
نفسم پس می‌رود، از چشم‌هایم اشک می‌ریزد، دهانم بدمزه است، سرم گیج می‌خورد، قلبم گرفته، تنم خسته و کوفته و شل، بدون اراده در تختخواب افتاده. بازوهایم از سوزن انژکسیون سوراخ است. رختخواب بوی عرق و بوی تب می‌دهد، به ساعتی که روی میز کوچک بغل رختخواب گذاشته شده نگاه می‌کنم، ساعت ده روز یکشنبه است. سقف اتاق را می‌نگرم که چراغ برق میان آن آویخته، دور اتاق را نگاه می‌کنم، کاغذ دیوار گل و بته سرخ و پشت گلی دارد. فاصله به فاصله آن دو مرغ سیاه که جلو یکدیگر روی شاخه نشسته‌اند، یکی از آنها تکش را باز کرده مثل اینست که با دیگری گفتگو می‌کند. این نقش مرا از جا در می‌کند، نمی‌دانم چرا از هر طرف که غلت می‌زنم جلو چشمم است. روی میز اتاق پر از شیشه، فتیله و جعبه دواست. بوی الکل سوخته بوی اتاق ناخوش در هوا پراکنده‌است. می‌خواهم بلند بشوم و پنجره را باز بکنم ولی یک تنبلی سرشاری مرا روی تخت میخکوب کرده، می‌خواهم سیگار بکشم میل ندارم. ده دقیقه نمی‌گذرد ریشم را که بلند شده بود تراشیدم. آمدم در رختخواب افتادم، در آینه که نگاه کردم دیدم خیلی تکیده و لاغر شده‌ام. به دشواری راه می‌رفتم، اتاق درهم و برهم است. من تنها هستم.

## منابع

رده:داستان‌های کوتاه صادق هدایت
سده‌نامه دبیرستان البرز

بندانگشتی|Right|200px|روي جلد سده نامه البرز
بندانگشتی|Right|200px|رئیس و کارکنان اداری دبیرستان البرز
**سده‌نامه دبیرستان البرز** نام کتابی است که دربارهٔ دبیرستان البرز توسط انتشارات اقبال در سال ۱۳۵۴ ه.ش به چاپ رسیده است.    این مجموعه توسط آقای منوچهر آدمیت تهیه گردیده است و در آن سوابق دبیرستان، از بدو تأسیس تا زمان چاپ مورد بررسی قرار گرفته‌است. 

مقدمه کتاب به قلم آقای محمد علی مجتهدی، رئیس توانمند دبیرستان نوشته شده‌است، که در آن با فروتنی نوشته است: «مدیر یا رئیس مؤسسه آموزشی اگر دارای معلمین فداکار و وظیفه شناس و باوجدان باشد خود بیکاره‌ای بیش نیست.»

نام‌ها و عکس‌های بسیار از مدیران، معلمان، کارکنان دبیرستان و همچنین قسمت‌های مختلف دبیرستان در این کتاب آمده است و دربارهٔ آن‌ها توضیحاتی داده شده‌است. نام‌های برخی از استادان دانشگاهی که از دبیرستان البرز فارغ التحصیل شده بودند و همچنین نام‌های فارغ التحصیلان از سال تحصیلی ۱۳۱۹ تا سال ۱۳۵۴، در پایان کتاب آمده است. این کتاب منبع بسیار خوبی برای شناخت فضای فرهنگی این دبیرستان و تغییرات آن در طی زمان است.

## برخی از سرفصلهای این کتاب
* یک قرن ( ۱۳۰۱-۱۳۵۲)
* البرز در اختیار ایرانیان
* ۴۲ سال ریاست دکتر جردن
* استاد دکتر محمدعلی مجتهدی
* نظامت دبیرستان
* سازمان اداری دبیرستان
* شبانه روزی دبیرستان البرز
* آزمایشگاه‌ها
* نگاهی گذرا به وزاری معارف ایران

## منابع

رده:کتاب‌های ۱۳۵۴
رده:کتاب‌های فارسی
چارچوب توصیف منبع

**چارچوب توصیف منبع** ،  **آردی‌اف** یا **نمودگار منبع** نوعی مدل داده‌ای است که برای ذخیره و بازیابی معنای قابل پردازش توسط ماشین بکار می‌رود. معنا نسبت به اطلاعات در سطح انتزاعی بالاتری قرار می‌گیرد و هدف از RDF امکان‌پذیر کردن تفکر ماشینی‌ست. RDF/XML نمایش مدل داده‌ای RDF به زبان اکس‌ام‌ال می‌باشد. محتوای معناییِ ذخیره شده در یک فایل آردی‌اِف، به‌وسیلهٔٔ زبان اسپارکل قابل بازیابی است.

به زبان ساده، آردی‌اف مدلی‌ست مبتنی بر گراف که از آن به منظور توصیف منابع اینترنتی (نظیر صفحات وب و پیام‌های ایمیل) و نیز چگونگی ارتباط این منابع با یکدیگر استفاده به عمل می‌آید.

## جستارهای وابسته
* اکس‌ام‌ال
* طرح‌واره آردی‌اف
* زبان هستی‌شناسی وب
* نمایش دانش
* وب معانی‌نگر
* نظریه گراف

## منابع

* محیط‌های آردی‌اف نویسی برای کاربران انتهایی، آزمایشگاه هوش مصنوعی، دانشگاه ام‌آی‌تی 
* نوشتن وب معنایی با جاوا 

## پیوند به بیرون
* آردی‌اف در W3C، مشخّصات، راهنمایی‌ها، و منابع
* چارچوب توصیف منابع بر طبق مشخّصات W3C و اسناد مازیلا
* آردی‌اف چیست؟

رده:آردی‌اف
رده:استانداردهای ائتلاف وب جهان‌گستر
رده:استانداردهای اکس‌ام‌ال-مبنا
رده:استانداردهای وب
رده:اکس‌ام‌ال
رده:پسوند نام پرونده
رده:زبان‌های مدل‌سازی
رده:فراداده
رده:قالب پرونده‌های کتاب‌شناسی
رده:نمایش دانش
رده:وب معنایی
شاخص بتا

استفاده از ** شاخص بتا ** به عنوان یکی از شاخص‌های سنجش ریسک از دهه ۱۹۸۰ به بعد رایج شده است.
برای توضیح ضریب بتا و تعیین روابط محاسباتی آن، باید خط مشخصه (Characteristic Line) را مورد بررسی قرار دهیم. این خط، رابطه روند بازدهی یک سهم با روند بازدهی شاخص بازار را تعیین می‌کند. معادله کلی خط مشخصه که یک خط رگرسیونی است به صورت ذیل نشان داده می‌شود:

:  r_i = \alpha_i + \beta_i r_m + e_i 

که در آن، *r<sub>i</sub>* متغیر وابسته و نماینده روند بازدهی سهم می‌باشد. *r<sub>m</sub>* متغیر مستقل و نماینده بازدهی بازار می‌باشد. *\beta<sub>i</sub>* در معادله فوق، شیب خط رگرسیون است که نشان دهنده تغییرات نرخ بازدهی سهم در مقابل تغییرات بازار است. ضریب بتا برای یک سهم از رابطه زیر نیز قابل محاسبه است:
 
:  \beta_i = \frac{\operatorname{cov}(r_i,r_m)}{\sigma^2(r_m)} 

ضریب بتا معیاری برای محاسبه ریسک سیستماتیک است و می‌تواند به عنوان شاخصی برای رتبه‌بندی ریسک دارایی‌های مختلف قرار گیرد. در صورتی که ضریب بتا برای یک دارایی بیشتر از یک باشد، نوسانات بازدهی آن سهم بیشتر از نوسانات بازار خواهد بود و به آن دارایی پرریسک گفته می‌شود. به عکس دارایی‌های با ضریب بتای کمتر از یک، به مفهوم نوسانات کمتر از نوسانات بازار است و به آن دارایی کم‌ریسک گفته می‌شود. 

## جستارهای وابسته
* ریسک 
* دارایی‌درخطر
* شاخص ادراک فساد
## منابع
* پیش‌بینی و مدیریت ریسک در بورس اوراق بهادار تهران، *علی رسولی‌زاده‌ئی*، اسفند ۱۳۸۴.

* Philippe Jorion, Value at Risk: The New Benchmark for Managing Financial Risk, Second Edition, McGraw Hill, 2000.

رده:ریسک
گنجینه تاریخ طبیعی نیشابور

**موزهٔ حیات وحش شکار در طبیعت نیشابور** یک تماشاگاه شخصی است که از تاریخ ۸۱/۱۰/۲۸ در جنوب غربی رباط نیشابور به نام «شکار در طبیعت» به دست حسین حصاری و خانم اشراقی 《همسر وی》راه‌اندازی شده‌است. وهم اکنون نزدیک به ۴۵۰ گونه جانوران وحشی و شماری جانور منقرض شده تاکسیدرمی و جانورانی زنده مانند موش‌های آزمایشگاهی و مارهایی زیبا و ماهی‌های گوشت‌خوار نگهداری می‌شود. همچنین این تماشاگاه نسکخانه (کتابخانه) ای کوچک دارد که نسک‌هایی (کتاب‌هایی) دربارهٔ شکار در طبیعت و محیط زیست و فیلم‌هایی دربارهٔ حیات وحش داراست.

## ویژگی‌ها
در همهٔ غرفه‌های این تماشاگه گونه‌های تاکسیدرمی شدهٔ جانوران بر اساس ویژگی‌های موسمی و زیستگاهی نهاده شده‌اند و پیرامون آن‌ها با صحنه‌آرایی و نگارگری همانند زیستگاه آن‌ها صحنه‌پردازی کرده‌اند.
همچنین برخی از گونه‌های جانوری این تماشاگه مانند میمون، طاووس، قرقاول بلژیکی، ماربوآ(بوتیمار) از کشورهای دیگر آورده شده‌اند. از گونه‌های شگفت‌انگیز و ناقص‌الخلقه‌ی این تماشاگه می‌توان نمونه‌های زیر را نام برد:
* گوسفند شش دست و پا
* مار دوسر
* کژدم دو رنگ
* مارمولک دو دم
* سیب زمینی شگفت‌آور
* ...

## منابع

* لوح فشردهُ معرفی این تماشاگه و ادارهُ میراث فرهنگی

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی موزهٔ شکار در طبیعت نیشابور
* گزارش تصویری از موزه تاریخ طبیعی شهر اصفهان

رده:تاکسیدرمی
رده:زیست‌بوم‌ها
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در نیشابور
رده:موزه‌های نیشابور
بازده سرمایه‌گذاری

در امور مالی، **میزان بازده** (ROR) یا **بازگشت سرمایه** (ROI)، نسبت پول به دست آمده در سرمایه گذاری به مقدار سرمایه اولیه است. مقدار پول به دست آمده ممکن است مربوط به بهره، سود یا درآمد خالص باشد. بازگشت سرمایه (ROI) معمولاً به صورت درصد بیان می شود.

## محاسبه

در مبحث اندازه‌گیری ریسک بازار، متغیر تصادفی به صورت نرخ بازده روی یک دارایی مالی گرفته می‌شود. برای مثال افق زمانی را یک ماه تعریف می‌کنیم. بازده از پایان ماه قبل تا پایان این ماه اندازه‌گیری می‌شود که با اندیس‌های t و t_1 مشخص شده‌اند. بازده ریاضی یا گسسته به صورت سود سرمایه به علاوه پرداخت قراردادی مانند بهره تعریف می‌شود.

:  r_t = \frac{P_t+D_t-P_{t-1}}{P_{t-1}}

توجه کنید با این تعریف یعنی هر دریافتی درآمد فقط در آخر ماه دوباره سرمایه‌گذاری می‌شود. برای توجه به بازدهای طولانی‌مدت، روال رایج توجه به بازده هندسی است که به صورت لگاریتم نسبت قیمت تعریف می‌شود.

:  r_t = \operatorname{ln} \frac{P_t+D_t}{P_{t-1}}

برای سادگی فرض می‌کنیم پرداخت قراردادی D در ادامه صفر باشد. به جای آن می‌توان فرض کرد p ارزش سرمایه است که همه سود را مجدداً سرمایه‌گذاری می‌کند.

بنابراین اگر برای مثال سری زمانی قیمت شاخص بورس تهران در سالهای ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ بدین صورت باشد:

با توجه به تعریف نرخ بازده، سری زمانی نرخ بازدهی آن به صورت زیر است:

## جستارهای وابسته
* ریسک
* نرخ بازده
* نرخ بازده داخلی

## منابع

* پیش‌بینی و مدیریت ریسک در بورس اوراق بهادار تهران، اسفند 1384.

* 	Philippe Jorion, Value at Risk: The New Benchmark for Managing Financial Risk, Second Edition, McGraw Hill, 2000.

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:درآمد
رده:عامل توزیع درآمد
رده:مفهوم‌های مالی پایه
رده:نسبت‌های مالی
رده:بازده (دانش مالی)
شهدی لنگرودی

**محمد شهدی نژاد لنگرودی ملقب به (شهدی لنگرودی)** شاعر اهل لنگرود است که اشعاری به دو زبان فارسی و گیلکی دارد.

## زندگی‌نامه
محمد شهدی نژاد لنگرودی معروف به (شهدی لنگرودی) در دوم دیماه ۱۳۰۹ خورشیدی در شهر لنگرود به دنیا آمد.
پس از فوت پدرش محمدحسین، تنها پس از ۱۴ ماه از تولد وی، با محبت پدرانه برادر بزرگش غلامحسین که یکی از سرشناسان استان گیلان بود، پرورش یافت.
تحصیلات ابتدایی و دوره اول دبیرستان را در زادگاهش گذراند و برای ادامه تحصیلات در دوره دوم دبیرستان به تهران رفت و موفق به اخذ دیپلم از دبیرستان مروی شد. در سال ۱۳۳۳ به شهر زادگاهش برگشت و با مدرک دیپلم بعنوان دبیر ادبیات در آموزش و پرورش این شهر به فعالیت مشغول شد.

شهدی نه تحصیلات عالی داشت و نه آشنایی چندانی با مکاتب جدید نقد ادبی، با اینهمه، روان و طبیعی و بی تصنع می‌سرود، حتی در روزگار خموشی‌ها که فریاد آهنگین شاعر در گلویش منجمد شده بود بر روی کاغذ می‌نوشت.

در قالب غزل، خوش قریحه بود. " شباهنگ " دیوان اشعار فارسی وی می‌باشد که در فروردین ماه ۱۳۳۸ خورشیدی با مقدمهٔ استاد امیری فیروزکوهی انتشار یافت.
"غزلهایش، چکیدهٔ دردهای زندگی اوست؛ دردی که بیانگر آرزوهای بر باد رفتهٔ او و هزاران آرزومند دیگر است. غزلهایش رنگ و بوی شقایقهای وحشی قله‌های البرز پیر و تلاطم پرکشش خزر پرخروش را در خود جای داده است."

وی علاوه بر اشعار فارسی، در سرودن ترانه‌های گیلکی، ذوق شرساری داشت. او در مهر ماه ۱۳۳۶ خورشیدی، دفتر " ترانه‌های گیلکی " به اتفاق محمود پاینده لنگرودی و ناصر فرهادیان انتشار داد.

شهدی لنگرودی در ۲۳ دیماه ۱۳۷۱ خورشیدی، تنها چهار ماه پس از فوت همسرش، در سن ۶۲ سالگی در زادگاهش لنگرود چشم از جهان فروبست.

## نمونه شعر
یک دوبیتی گیلکی از شهدی لنگرودی:

*بمانی، دختر گیلان*

*بمانی دسته دسبندوئنه بئینین

بمانی گردنه مرجونه بئینین

تلمبار نوغونه خال بنابو

بمانی دختر گیلانه بئینین*

## منابع

* شهدی لنگرودی - گیل یار - Gilyar
* راسخون - شهدی لنگرودی، محمد

رده:اهالی لنگرود
رده:درگذشتگان ۱۳۷۱
رده:زادگان ۱۳۰۹
رده:شاعران اهل لنگرود
رده:شاعران مرد اهل ایران
ابراهیم شکیبایی

**ابراهیم شکیبایی لنگرودی** متخلص به عاصی شاعر اهل لنگرود بود.

## زندگی‌نامه
در سال ۱۳۱۹ در لنگرود متولد شد.همسر او سارا نام داشت ، او دارای سه فرزند با نام های ، امید ، معصومه و آرزو بود. از سال ۱۳۳۷ سروده‌هایش در مجلات تهران چاپ شد. سرایش شعر را ابتدا با دوبیتی، چارپاره و غزل آغاز نمود. سپس با شعر نو نیمایی آشنا شد. در سال ۱۳۴۶ مجموعه دوبیتی‌های گیلکی‌اش را به گویش لنگرودی با عنوان *لاکوی* (به لهجه شرق گیلان به معنی دختر) به‌صورت دفتر کوچکی به چاپ رساند که در سال ۱۳۸۲ در چاپ دومی به‌همراه اضافات با تجدید نظر چاپ و منتشر گردید که مورد استقبال لنگرودیان ادب دوست قرار گرفت. در سال ۱۳۸۱ مجموعه شعر فارسی با عنوان *بی هیچ تکیه گاه* را مشتمل بر اشعار سالهای ۱۳۴۰ تا ۱۳۸۰ منتشر نمود و مجموعه شعر *و دیگر خواب باید دید* را در سال ۱۳۸۳ حاوی اشعار کوتاه یادداشت‌ها و مجموعه مصاحبه‌هایش به چاپ رساند.

## ترانه
شکیبایی در دهه پنجاه خالق ترانه زیبای *دودونه* با آهنگ پرویز مقصدی و تنظیم واروژان است که از ترانه‌های عاشقانه می سرود که دو ترانه او را مرجان ، خواننده مطرح قبل از انقلاب خوانده است.
وی در سال 1382 در بزرگداشت محمد یعقوبی نمایشنامه نویس معاصر لنگرودی حضور پیدا کرد و با وی دیدار کرد و یکی از آثارش را به یعقوبی اهدا کرد، یعقوبی در این دیدار اشاره کرد که از نوجوانی علاقه مند شعرهای گیلکی شکیبایی بوده است، این دیدار بدون اطلاع یعقوبی و با هماهنگی محمد امین برگزار کننده این نشست صورت گرفت.
در سال 1382 شکیبایی در سفری که به امریکا داشت میهمان برنامه شبکه Itn با اجرای حمید شب خیز بود.دیگر میهمان برنامه اندی بود.

در سال ۱۳۸۵ به علت سرطان ریه که چند سالی بود با ان دست و پنجه نرم می کرد فوت کرد. اورا در شهر لنگرود در کنار دوست شاعر محمود پاینده لنگرودی خاک کردند.

## منابع

* یادمان ابراهیم شکیبایی لنگرودی شاعر لاکوی مجموعه ... - sheevan.ir

رده:اهالی لنگرود
رده:درگذشتگان ۱۳۸۵
رده:درگذشتگان به علت سرطان در ایران
رده:زادگان ۱۳۱۹
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شاعران اهل لنگرود‏
شهرستان سرخس

**شهرستان سرخس** نام یکی از شهرستان‌های شمال‌شرقی استان خراسان رضوی است و براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، جمعیت شهرستان سرخس ۸۷٬۴۴۲ نفر بوده است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۰ به ۸۹٬۹۵۶ نفر رسیده است. این شهرستان در سال ۱۳۶۸ از شهرستان مشهد جدا و مستقل شده است.

## موقعیت جغرافیایی
سرخس در گوشه شمال‌شرقی ایران، در مجاورت مرز ترکمنستان، تقریباً میان دو نصف النهار ۳۰ تا ۶۰ و ۱۵ تا ۶۱ درجه شرقی و میان دو مدار ۳۶ و ۳۶ تا ۴۰ درجه شمالی قرار گرفته است. حد طبیعی منطقه را در جنوب، رودخانه کشف رود و حد شرقی را رودخانه سرخس یا سرخسرود (از پیوستن رودخانه هریرود و کشف رود) و حدود طبیعی غربی و جنوب غربی را آخرین امتدادهای ارتفاعات کپه داغ مشخص می‌نماید.

## تقسیمات کشوری
بر اساس مصوبهٔ هیئت وزیران در تاریخ ۲۱ تیر ۱۳۶۸ شهرستان سرخس با جدا شدن از شهرستان مشهد، تأسیس شد. اکنون، این شهرستان دارای دو بخش، شش دهستان و دو شهر است:
* بخش مرکزی شهرستان سرخس
** دهستان تجن
** دهستان خانگیران
** دهستان سرخس
:شهر: سرخس
* بخش مرزداران
** دهستان پل خاتون
** دهستان گل‌بی‌بی
** دهستان مرزداران
:شهر: مزداوند

## اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردی
### آثار ثبت‌شده

## جستارهای وابسته
* آرامگاه لقمان
* رباط شرف
* پل خاتون
* سد دوستی
* پالایشگاه گاز خانگیران
* باشگاه صنعت گاز سرخس

## پانویس

## منابع
* سرخس دیروز و امروز- سعیدی
* شاهکارهای هنر ایران (رباط شرف) عیسی بهنام
* تحقیقات و نوشته‌ها و آرشیو خبرنگار سرخس محمد علی تمدن


سرخس
بینالود

**قلهٔ بینالود**، مشهور به **بام خراسان**، یکی از بلندترین قله‌ها در استان خراسان رضوی به بلندی ۳۲۱۱ متر است که در ۲۶ کیلومتری شمال شرق نیشابور و در غرب مشهد قرار دارد.این قله در رشته‌کوه بینالود واقع است و تا پیش از اندازه گیری دقیق ارتفاعات منطقه به عنوان بلندترین قله سه استان خراسان شناخته می شد. قله بینالود هم اکنون پس از شیرباد (۳۳۰۰ متر) دومین قله بلند استان به حساب می آید.قلهٔ بینالود، در میان شهرستان‌های نیشابور، مشهد، گلبهار و شهرستان بینالود قرار داشته و دهستان بینالود در دامنه جنوبی آن واقع است. از دیگر قلل مرتفع رشته‌کوه بینالود می‌توان به شیرباد (حدود ۳۳۰۰ متر)، زرگران (حدود ۳۱۰۰ متر) فلسکه (۳٬۱۰۰ متر) و قوچگر (۳٬۰۵۰ متر) اشاره کرد.

قلهٔ بینالود از سنگ‌های دگرگون‌شده مربوط به دوران ژوراسیک - تریاس تشکیل شده‌است.

آبریزهای جنوبی بینالود، عمدتاً به کال شور و آبریزهای شمالی این کوهستان، به کشف‌رود می‌ریزند

## مسیرهای صعود
صعود کوهنوردان به قلهٔ بینالود، عموماً از دو جبههٔ شمالی و جنوبی انجام می‌شود.
# جبهه شمالی: که شامل یال فریزی، دره سیب و جان‌پناه ایمانی و جان‌پناه مدرس است و مبدأ آن روستای فریزی از توابع شهرستان گلبهار است.
# جبهه جنوبی: از روستای صومعه در ۲۰ کیلومتری نیشابور آغاز شده و از مسیر کتل نردبان و جان‌پناه دو شهید انجام‌پذیر است.

## منابع

## پانویس

* یکی از سررسید نامه‌های استان خراسان رضوی.
* شیر باد: علت نام‌گذاری این اسم شرایط جوی در این منطقه است که در تمام فصول سال در آن منطقه بادهای شدیدی می‌وزد.

رده:آتشفشان‌های چینه‌ای ایران
رده:آتشفشان‌های چینه‌ای
رده:رشته‌کوه البرز
رده:رشته‌کوه بینالود
رده:زمین‌چهرهای استان خراسان رضوی
رده:قله‌های رشته‌کوه بینالود
بینالود
رده:نیشابور
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:کوه‌های ایران
رده:آثار طبیعی ملی ایران
کنانه بن ربیع

**کنانه بن ربیع بن ابی الحقیق**  شوهر سابق صفیه دختر حیی بن اخطب دهمین زن محمد و رئیس قبیله خیبر بوده است که در جریان جنگ خیبر،کشته شد.
## شکنجه و اعدام
ویلیام مونتگمری وات می‌نویسد که محمد، دستور داده بود که کنانه را برای افشای جای گنج‌ها، شکنجه داده شود.
### روایت واقدی
واقدی آورده است: چون این گنج پیدا شد، پیامبر دستور داد زبیر کنانه را شکنجه دهند تا هر چه که پیش او است به دست آورد. زبیر کنانه را شکنجه داد: حتی سنگ آتش زنه‌ای را روی سینه او گذاشت. سپس پیامبر به زبیر دستور دادند تا کنانه را به محمد بن مسلمه بسپارند تا او را در مقابل خون برادرش محمود بن مسلمه بکشد، و محمد بن مسلمه او را کشت. و هم دستور داد تا برادر دیگر را هم شکنجه دهند و سپس او را به وارثان بشر بن براء سپرد تا به عوض خون او بکشندش و او هم کشته شد و گویند گردنش را زدند. پیامبر در قبال این کار آنها اموالشان را حلال کرد و زن و فرزندانشان را به اسارت گرفت.
### روایت طبری
ابن اسحاق گوید: کنانه بن ربیع بن ابی الحقیق را که گنج بنی نضیر پیش او بود به نزد پیغمبر آوردند و محل گنج را از او پرسید و کنانه انکار کرد آنگاه یکی از یهودیان را پیش پیغمبر آوردند که گفت:«امروز کنانه را دیدیم که اطراف فلان خرابه می‌گشت.» پیغمبر به کنانه گفت:« اگر گنج را پیش تو پیدا کردم، ترا بکشم؟» کنانه گفت: آری.» پیغمبر بگفت تا خرابه را بکندند و قسمتی از گنج را آنجا یافتند، پیغمبر از باقیمانده آن پرسید و کنانه از تسلیم آن دریغ کرد، و پیمبر او را به زبیر بن عوام سپرد و گفت: « عذابش کن تا آنچه را پیش اوست بگیری» و زبیر چندان با مشت به سینه او کوفت که نزدیک بود جان دهد. آنگاه پیغمبر او را به محمد بن مسلمه داد که به انتقام برادر خود محمود بن مسلمه، گردنش را بزد.
### روایت ابن هشام
کنانه بن الربیع که صاحب گنج بنی نضیر بود، به نزد پیامبر آوردند. پیامبر درباره گنج ها پرسید. او از اینکه بداند آنها کجا هستند، انکار کرد. یک یهودی نزد پیامبر آوردند و او گفت که دیده است کنانه را هر روز صبح زود دیده که به دور خرابی ها می‌رفت. پیامبر به کنانه گفت: «آیا می‌دانی که اگر ما پی ببریم که تو گنج داری، تو را خواهیم کشت؟» کنانه گفت: «بله». پیامبر دستور داد که خرابه ها را کاوش کنند و مقداری از آن گنج‌ها پیدا شد. وقتی پیامبر از کنانه پرسید باقی گنج ها کجا هستند، کنانه از پاسخ دادن امتناع کرد که جایشان را لو بدهد. بنابراین پیامبر به زبیر بن العوام دستور داد که او را شکنجه کند تا جای گنج را لو دهد. پس زبیر با سنگ چخماق و فولاد بر سینه اش آتش افروخت تا نزدیک بود بمیرد. سپس رسول او را به محمّد بن مسلمه سپرد و او برای انتقام برادرش محمود، سرش را زد.

## تحلیلی و بررسی
داستان فوق در طبری و ابن هشام آمده است که هر دو می گویند آن را از ابن اسحاق گرفته اند; ابن اسحاق منبع خود را نام نمی برد.در هیچ یک از کتب سته به این داستان اشاره نشده است، مگر یک روایت در سنن ابی داوود، که در آن هم هیچ چیز در مورد شکنجه و اعدام کنانه نیامده.
ابن سعد به اعدام کنانه اشاره می کند اما هیچ اشاره ای به شکنجه ندارد.
برخی منبع این داستان را «غیر قابل تأیید» می دانند. شبلی نعمانی در 
داستان تردید دارد و معتقد است که کنانه به خاطر کشتن محمود بن مسلمه اعدام شد نه به خاطر پنهان کردن گنج.
چراغعلی نیز این روایت را «جعلی» خوانده و مدعی است کنانه به جرم «قتل خائنانه محمود بن مسلمه» اعدام شده است.

## پانویس

## منابع
رده:اعدام‌شدگان با گردن‌زدن
رده:اهالی سده ۷ (میلادی)
رده:بنی‌نضیر
رده:درگذشتگان ۶۲۸ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۷ (میلادی)
رده:یهودیان سده ۷ (میلادی)
دریاچه ایسیق‌کول

**ایسیق‌کول** (به قرقیزی: Ысык-Көл، ىسىق كۅل) دریاچه‌ای است در شمال کوه‌های تیان‌شان در کشور قرقیزستان.

این دریاچه مهم‌ترین دریاچهٔ کوهستانی منطقهٔ ترکستان و کشورقرقیزستان است و یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های کوهستانی و شیرین جهان است. این دریاچه در ۱٬۶۰۸ متری سطح دریا و نزدیک به شهر ایسی کول واقع شده‌است. آب بیش از ۵۰ رودخانه مانند رودخانه‌های جرگان، توپ، رود چو، قارکول جوکا، برسکائون، آق‌سو و قوی‌سو به آن می‌ریزد.

ایسیق‌کول در زبان قرقیزی به معنای «دریاچه گرم» است.

## نام
نام دریاچه در آثار مؤلفان اسلامی به گونه‌های مختلف آمده‌است. قدامه بن جعفر به دریاچه و اطراف آن اشاره کرده‌است. در حدود العالم نام دریاچه به صورت ایسکوک، ایسیکوک و اسکول آمده‌است. در مجمل التواریخ این نام به صورت سکوک ذکر شده‌است. گردیزی صاحب کتاب معروف زین الاخبار نام آن را ایسیغ کول نوشته‌است. ابن عربشاه در شرح لشکرکشی تیمور آن را اِسی‌کول و شرف الدین، آن را اِسی‌کول و آسی‌کول نامیده‌اند. میرزا محمد حیدر در تاریخ رشیدی نام دریاچه را ایسیغ کول نامیده‌است. ابولغازی بهادر خان چنین آورده‌است که در روزگار او این دریاچه را ایسیغ‌کول نامیده‌اند.

## تاریخ
مهم‌ترین منطقهٔ بازرگانی کنار این دریاچه «برسخان» نام داشته‌است. محتمل است این نام شکلی از نام رود برسکائون باشد که آب آن به دریاچه می‌ریزد. گردیزی داستانی در مورد برسخان دارد. وی می‌نویسد که اصل برسخان از عجم و پارس بوده‌است و سبب آن است که چون اسکندر بر داریوش پیروز شد و ایرانشهر بگرفت، از مردمان عجم که مردمی با رأی و تدبیر و شجاع و عالم و دوربین و هوشیار بودند، بیمناک شد. پس از هر ولایتی یک یا دو تن را به صورت گروگان با خود به سوی ترکستان برد. و از آنجا قصد ختن کرد تا به جائی رسید که امروز برسخان است. پس اسکندر خود به چین رفت. بزرگان ایران، کارگران، درودگران و نقاشان آوردند و آنجا شهرهایی ساختند شبیه به شهرهای پارس و آن را پارسخان یعنی امیر پارس خواندند. ابوریحان بیرونی این نام را به صورت پرسخان آورده‌است. قدامه بن جعفر این منطقه کنار دریاچه را نوشجان آورده‌است که شامل چهار شهر بزرگ و ۵ شهر کوچک بوده‌است. یاقوت حموی آن را نوشجان علیا و دارای ۴ شهر بزرگ نوشته‌است. گردیزی از شهری بنام یار یاد می‌کند که فاصلهٔ برسخان تا آن ۱۲ فرسنگ است. وی در ادامه می‌نویسد که از برسخان ۶ هزار مرد بیرون آید. بنابه نوشته گردیزی در حاشیهٔ ایسیغ‌کول از برسخان تا شهر تونگ سه روز راه است. بارتولد شرق‌شناس شهیر روسی معتقد است که میان برسخان تا تونگ، چادرهای کوچندگان چگل وجود داشت. گردیزی ضمن اشاره به همین منطقه می‌نویسد که اندر حوالی ایسیغ‌کول چگلیان نشینند. در حدودالعالم از شهر اسکول در مرز میان محل استقرار دو طایفهٔ چگل و خلج یاد شده‌است.

قدامه بن جعفر مردم این ناحیه را مجوس یا زرتشتی و زندیق یا مانوی نامیده‌است. یاقوت نیز آن را بر همین آئین‌ها خوانده‌است.

## منابع
* مقاله عنایت‌الله رضا در خصوص ایسیق‌کول در مجله فرهنگی سازمان همکاری اقتصادی اکو

## پیوند به بیرون

رده:استان ایسیق‌کول
رده:امتداد جاده ابریشم
رده:پایگاه‌های دریایی اتحاد شوروی و روسیه
رده:تیان شان
رده:دریاچه‌های درون‌ریز آسیا
رده:دریاچه‌های قرقیزستان
رده:دریاچه‌های کوهستانی
رده:ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره قرقیزستان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در قرقیزستان
رده:مکان‌های آزمایش جنگ‌افزارها
رده:مناطق کنوانسیون رامسر در قرقیزستان
رده:مناطق مهم پرندگان قرقیزستان