۶۳۴ (میلادی)

**۶۳۴ (میلادی)** ششصد و سی و چهارمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس

* جنگ اعراب و بیزانس: امپراتور هراکلیوس، بیمار، ناتوان و نامحبوب در کلیسای ارتدکس شرقی، قادر نیست شخصاً ارتش بیزانس را برای مقاومت در برابر فتح شام توسط مسلمانان رهبری کند. او برادرش تئودور را برای جمع‌آوری نیرو جهت بازپس‌گیری سرزمین‌های تازه تصرف شده توسط مسلمانان می‌فرستد. مونوفیزیت‌ها و یهودیان در سراسر سوریه از مهاجمان عرب استقبال می‌کنند، زیرا از حکومت بیزانس ناراضی هستند.
* ۳۰ ژوئیه - نبرد اجنادین: نیروهای بیزانس (۹۰٬۰۰۰ نفر طبق منابع مسلمان) به فرماندهی تئودور توسط خلافت راشدین در نزدیکی بیت شمش شکست خوردند. هراکلیوس که در امسا بود، با شنیدن خبر نتیجه نبرد به انطاکیه گریخت.

#### اروپا

* شاه داگوبرت اول توسط اشراف اوسترازیایی مجبور می‌شود پسر ۳ ساله‌اش، سیگبرت سوم، را بر تخت سلطنت بنشاند و قدرت سلطنتی در اوسترازیایی را واگذار کند. او خود را از وابستگی به پپین لندنی رها می‌کند و حکومت خود را بر برتون‌ها گسترش می‌دهد (تاریخ تقریبی).

#### بریتانیا

* ایانفریث از برنیسی و محافظش توسط شاه کادوالون از گوینِد، در تلاشی برای مذاکره صلح، کشته می‌شوند. برادر ایانفریث، اسوالد، پس از ۱۸ سال تبعید در دال ریاتا (اسکاتلند امروزی)، برای ادعای تاج و تخت نورثامبریا بازمی‌گردد.
* نبرد هونفیلد: اسوالد، احتمالاً به همراه نیرویی از اسکاتلندی‌ها (یا پیکت‌ها)، با ارتشی ولزی در نزدیکی هگزام (شمال انگلستان)، کادوالون را شکست داده و می‌کشد. او دیرا را با برنیکا متحد می‌کند و پادشاه نورثامبریا می‌شود.

#### ایران

* نبرد پل: نیروهای ایرانی (10،000 نفر) به فرماندهی بهمن جادویه، اعراب مسلمان را در فرات (نزدیک کوفه) شکست می‌دهند. دیدن فیل‌ها مسلمانان را وحشت‌زده می‌کند و بسیاری از آنها کشته می‌شوند. بهمن ارتش فراری اعراب را تعقیب نمی‌کند.

#### عربستان

* نبرد فراض: اعراب رشیدون (15000 نفر) تحت فرماندهی خالد بن ولید، نیروهای ترکیبی امپراتوری بیزانس، امپراتوری ایران و مسیحیان عرب (که حداقل 10 برابر بزرگتر از ارتش خالد بودند) را در بین‌النهرین (عراق) شکست دادند.
* ۴ فوریه - نبرد داثین: نیروهای رشیدون به فرماندهی یزید بن ابی سفیان، اعراب مسیحی اطراف غزه را شکست دادند. پیروزی مسلمانان توسط یهودیان محلی که اقلیتی مورد آزار و اذیت در امپراتوری بیزانس بوده‌اند، جشن گرفته می‌شود.
* خلافت راشدین فتح اسلامی امپراتوری بیزانس را آغاز کرد، زمانی که نیروهای مسلمان به فرماندهی ابوعبیده بن الجراح به شام ​​حمله کردند. خالد از حیره به سمت سوریه حرکت کرد و نیمی از ارتش خود، حدود 8000 نفر، را با خود برد.
* نبرد القریتین: اعراب مسلمان به رهبری خالد، غسانیان را در القریتین، پس از مقاومت ساکنان در برابر پیشنهادات او، شکست می‌دهند. ارتش او شهر را فتح و غارت می‌کند و سپس به تصرف شهرهای دیگر منطقه ادامه می‌دهد.
* نبرد مرج راهط: یک ارتش عرب مسلمان به فرماندهی خالد، نیروهای بیزانس (۱۵۰۰۰ نفر) و متحدان غسانی آنها را شکست می‌دهد. پس از نبرد، او یک ستون سواره نظام را به حومه دمشق می‌فرستد تا منطقه را غارت کند.
* نبرد بصری: نیروهای مسلمان به فرماندهی خالد، پادگان بیزانسی و مسیحی عرب (۱۲۰۰۰ نفر) را در بصری محاصره کردند. پس از چند روز، شهر قلعه‌ای تسلیم شد؛ خالد پرداخت خراج را بر ساکنان تحمیل کرد.
* ۲۳ اوت - ابوبکر در مدینه درگذشت و عمر اول جانشین او شد که دومین خلیفه خلفای راشدین شد. در طول حکومت او، عمر سوریه، ایران و مصر را در یک «جنگ مقدس» فتح کرد.
* ۱۹ سپتامبر - محاصره دمشق: اعراب مسلمان به رهبری خالد، دمشق را به عنوان اولین شهر بزرگ امپراتوری بیزانس فتح کردند. به پناهندگان دمشقی تضمین امنیت داده شد تا به انطاکیه عقب‌نشینی کنند.
* نبرد مرج الدباج: یک کاروان بیزانسی از پناهندگان دمشقی (۱۰۰۰۰ نفر) توسط ارتش مسلمانان در نزدیکی انطاکیه قتل عام می‌شود. گارد سیار (سواران سبک نخبه) مقدار زیادی زربفت را غنیمت می‌گیرند.

#### آسیا

* پادشاهی تویوهون در جریان لشکرکشی امپراتور تایزونگ علیه تویوهون، توسط نیروهای چینی تحت فرمان لی جینگ (سلسله تانگ) مورد حمله قرار گرفت و در نتیجه رهبر (خان) آنها، مورونگ فویون، در سال ۶۳۵ میلادی به قتل رسید.
* تای زونگ دستور ساخت کاخ دامینگ در چانگ‌آن را می‌دهد. او این کاخ تابستانی را برای پدر بازنشسته‌اش، امپراتور گائو زو، به عنوان نشانه‌ای از احترام به فرزند، می‌سازد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* آیدان اهل لیندسفارن، مبلغ ایرلندی، توسط شاه اسوالد از ایونا (هبریدهای داخلی) فراخوانده می‌شود تا یک اسقف‌نشین در جزیره مقدس لیندسفارن تأسیس کند و مسیحیت را در نورثامبریا (تاریخ تقریبی) احیا کند.
* بیرینوس، مبلغ فرانکی، در بندر "هامویچ" (که اکنون در منطقه سنت ماری ساوت‌همپتون است) پیاده می‌شود، در مأموریت خود برای بازگرداندن ساکسون‌های غربی در انگلستان. تقریباً در همین زمان، کلیسای سنت ماری تأسیس می‌شود.
* سوفرونیوس پاتریارک اورشلیم می‌شود. او نامه‌های کلیسایی به پاپ هونوریوس اول و پاتریارک‌های شرقی می‌فرستد و با رد توحید، اعتقاد ارتدکس را توضیح می‌دهد.

## زادگان

* آتاناسیوس دوم بالدویو، پاتریارک انطاکیه (متوفی ۶۸۶)
* چاد مرسیا، راهب بزرگ آنگلوساکسون (متوفی ۶۷۲)
* کاتبرت، اسقف آنگلوساکسون (تاریخ تقریبی)
* ان نو گیوجا، زاهد ژاپنی (تاریخ تقریبی)

## درگذشتگان

* ۲۳ اوت - ابوبکر، خلیفه مسلمانان
* کادوالون، پادشاه گوینِد (ولز)
* اینفریث، پادشاه برنیکا (شمال انگلستان)
* سیگبرت، پادشاه آنگلیای شرقی (تاریخ تقریبی)

## منابع
رده:۶۳۴ (میلادی)