فهرست رئیس‌جمهورهای ایران

نه تن در طول ۱۴ دوره رئیس‌جمهور ایران بوده‌اند. این مقام پس از سقوط نظام شاهنشاهی ایران و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و بنیان‌گذاری نظام جمهوری اسلامی در ایران به‌وجود آمد و از ۱۳ آذر ۱۳۵۸ با تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شکل قانونی به خود گرفت. رئیس‌جمهور از بین نامزدهای ریاست جمهوری توسط شورای نگهبان گزینش (تأیید یا ردّ صلاحیت) شده و راه یافتگان به مرحله بعدی برای یک دورهٔ چهار ساله توسط رأی مستقیم اکثریت مطلق مردم ایران برگزیده می‌شود و انتخاب مجدّد او تنها برای یک دورهٔ پیاپی دیگر امکان‌پذیر است.

بنا بر قانون اساسی، رئیس‌جمهوری ایران پس از رهبری دومین مقام سیاسی بلندپایهٔ کشور است و هیئت دولت و قوّهٔ مجریه (یکی از قوای سه‌گانهٔ ایران) تحت امر او قرار دارد و برخلاف بیشتر کشورها رئیس کشور محسوب نمی‌شود. البته تا قبل از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، مطابق اصل ۱۳۴ ریاست هیئت دولت با مقام نخست‌وزیر بود؛ بنابراین سه رئیس‌جمهور اوّل ایران (سید ابوالحسن بنی‌صدر، محمدعلی رجایی، سید علی خامنه‌ای) رئیس کابینه محسوب نمی‌شدند. رئیس‌جمهور همچنین به عنوان مجری قانون اساسی، رئیس شورای عالی امنیت ملی و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز فعّالیّت می‌کند. تنها نخستین رئیس‌جمهور ایران (سید ابوالحسن بنی‌صدر) مقام فرماندهی کل نیروهای مسلّح را برعهده داشته است و پس از عزل و رد صلاحیت این وظیفه به رهبری سپرده شد، مابقی رؤسای جمهور حائز این مقام نبوده‌اند.

در صورتی که رئیس‌جمهور به دلایلی مانند مرگ، عزل، استعفا، غیبت یا بیماری توانایی انجام مسئولیّت‌های قانونی خود را نداشته باشد، معاون‌اوّل رئیس‌جمهور با موافقت رهبری وظایف او را موقتاً برعهده می‌گیرد و باید ظرف مدت ۵۰ روز شرایط انتخاب رئیس‌جمهور بعدی را از طریق انتخابات پیش از موعد فراهم نماید. تا پیش از بازنگری قانون اساسی (۱۳۶۸)، مسئولیّت جانشینی رئیس‌جمهور بر عهدهٔ شورای موقّت ریاست جمهوری بوده است.

سید ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین متصدّی این سمت بود که از ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ با تنفیذ حکم خود رسماً کارش را آغاز کرد. او تنها رئیس‌جمهوری بوده است که به دلیل عدم کفایت سیاسی توسط مجلس شورای اسلامی برکنار شده است. محمدعلی رجایی نیز تنها رئیس‌جمهوری بوده است که در حین خدمت ترور شده است. پس از هر دوی این مقاطع که رؤسای جمهور دوره کاری خود را به پایان نبردند، شورای موقّت وظایف آن‌ها را تا انتخاب رئیس‌جمهور بعدی برعهده گرفت. سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۶۰ پس محمدعلی رجایی سومین رئیس‌جمهور ایران شد که او هم نیز بعد از انتخاب شدن به عنوان رهبر توسط مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۶۸، دورهٔ ریاست‌جمهوری خود را پیش از پایان آن واگذار کرد.

اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی به ترتیب چهارمین، پنجمین، ششمین و هفتمین رئیس‌جمهورهای ایران بودند که هر کدام ۸ سال در این مقام فعالیت کردند. در سال ۱۴۰۰ پس از پایان دوره ریاست جمهوری حسن روحانی سید ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد اما پیش از اتمام یک دوره کامل در سانحه سقوط بالگرد در ورزقان کشته شد و طی برگزاری انتخاباتی زود هنگام در سال ۱۴۰۳ مسعود پزشکیان جانشین وی شد.

## رؤسای‌جمهور

## نمودار سال‌شمار

## جستارهای وابسته

* رئیس‌جمهور ایران
* شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران
* تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری در ایران
* تحلیف ریاست‌جمهوری ایران
* فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه
* فهرست دولت‌های جمهوری اسلامی ایران
* فهرست ترورهای رئیس‌جمهورهای ایران
* فهرست سران کنونی کشورها و دولت‌ها

## پانویس

## یادکردها

## منابع

### فارسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### انگلیسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی ریاست جمهوری اسلامی ایران

رده:حکومت ایران
رده:رئیس‌جمهورهای ایران
رده:فهرست کارمندان سیاسی در ایران
ایران
رئیس‌جمهور
رده:قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران