حافظ ابرو

**شهاب‌الدین عبدالله (یا نورالله) بن لطف‌الله بن عبدالرشید خوافی** معروف به **حافظِ اَبرو** (درگذشتهٔ ۸۳۳ هـ. ق) تاریخ‌نگار و جغرافیدان مشهور ایرانی در عصر تیموری صاحب آثاری در تاریخ اسلام و ایران؛ به‌ویژه مربوط به دوره تیمور و شاهرخ است. [thumb|300x300px|حمله [بهمن پسر اسفندیار به سیستان و شکست فرامرز پسر رستم در کتاب *مجمع التواریخ* نوشته حافظ ابرو - حدود ۱۴۲۵ میلادیمحل نگهداری موزه متروپولیتن نیویورک]]کتاب جغرافیای او که به‌ویژه در فصل‌های مربوط به ایران و ماوراءالنهر آکنده از اطلاعات مهم تاریخی است، از مهم‌ترین آثار او به‌شمار می‌رود. بخشی از اطلاعاتی که حافظ ابرو از خصوصیات جغرافیایی سرزمینهای اسلامی به دست داده چنان‌که خود اشاره کرده، محصول مشاهدات خود اوست. چه، در سفرهای جنگی تیمور از فرارود و ایران تا شام همه جا حضور داشته و از این جهت آگاهی‌های بی همتایی گردآورده که امروز برای بررسی جغرافیای طبیعی و انسانی شهرهای کهن سرزمینهای اسلامی بسیار مهم می‌نماید.

این کتاب همچنین برای اطلاع از نام و نشان و مضمون بعضی آثاری که از منابع حافظ ابرو بوده و اینک در دست نیست، بسیار مهم است.

## آثار
[300x300px|بندانگشتی|مینیاتوری از کتاب [مجمع التواریخ حافظ ابرو که دربارهٔ کشتی نوح و نجات جانوران است (هرات ۱۴۲۵ میلادی). ابعاد این صفحه ۳۲٫۶ در ۴۲٫۳ می‌باشد. شاهرخ فرزند تیمور به حافظ ابرو سفارش کرد تا ادامه جامع التواریخ نوشته رشیدالدین فضل‌الله همدانی (کتاب مشهوری در خصوص تاریخ جهان) را بنگارد. تیموریان به پیرو ایلخانیان، علاقه و توجه زیادی به مشروع کردن قوانین سلطنتی خود داشتند. مجمع التواریخ حافظ ابرو شامل دوره‌ای است که حکمرانی شاهرخ را نیز شامل می‌گردد.]]
* ذیل جامع التواریخ
* ذیل ظفرنامه سامی
* تاریخ شاهرخی
* تاریخ حافظ ابرو
* مجموعه حافظ ابرو
* مجمع التواریخ
در کتاب جغرافیای حافظ ابرو، او توصیف دریاها و خلیج هارا در چند فصل شرح داده است. فصل اول:
# خلیج چین
# گفتار دوم: «بحر الاخضر و هو بحرالهند». از نظر او بحر اخضر و بحر هند و بحر فارس یک دریا حساب می‌شوند. (او این دریا را شرح داده است همان محلی که امروزه دریای عرب نام دارد)
# بحر فارس و کرمان… که شامل خلیج عمان و خلیج فارس امروزی می‌شود.
# بحر قلزم (دریای سرخ)
# بحر بربر (مدیترانه)
# بحر اوقیانوس (اقیانوس اطلس یا بحر ظلمات)

## آثار حمدالله مستوفی

برخی معتقدند حافظ ابرو از آثار حمدالله مستوفی مشخصا و بلاتردید استفاده مستقیم کرده بدون اینکه نامی از او بیاورد. همه را به نام خودش و با وانمود اینکه همه کار نتیجهٔ پژوهش و اهتمام خود او بوده تدوین و به دیوان ممدوح و ولی نعمتش تقدیم کرده است البته این یک شایعه است.
در آثار حافظ ابرو نشانه‌های فراوانی از استفادۀ او از منابع پیشین وجود دارد، و در پاره‌ای اوقات، جملات دیگران را به همان شکل یا با تغییر اندکی به نام خود آورده‌است، برای مثال نظام‌الدین عبدالواسع شامی در کتاب ظفرنامۀ خود که در سال‌های 804 تا 806 هجری تألیف شده آورده‌است: «عساکر منصوره ... اطراف کوه را، چون افق آسمان در وقت طلوع، شفق‌مثال، به‌ خون چیتاغان گلگون گردانیدند تا متنفّس از ایشان نماند» و حافظ ابرو در زبدةالتواریخ خود که سال‌ها بعد از آن نوشته شده‌است گفته‌است: «چون طلیعۀ صبحِ صادق بدمید، اطراف کوه را، چون افق آسمان وقت طلوع، شفق‌مثال، به خون گلگون گردانیدند و یک متنفّس را از ایشان زنده نگذاشتند»

## منابع

* ḤĀFEẒ-E ABRU حافظ ابرو در ''دانشنامهٔ ایرانیکا''
* حافظ ابرو | ''لغت‌نامهٔ دهخدا''
* شورای گسترش زبان فارسی 
* حافظ ابرو، شهاب‌الدین عبدالله
* پنج رساله تاریخی درباره حوادث دوران امیر تیمور کورکان از مولفات حافظ ابرو به سعی و اهتمام فلکس تاور

رده:اهالی ایران در سده ۱۴ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۵ (میلادی)
رده:اهالی هرات
رده:تاریخ‌نگاران اهل افغانستان
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:جغرافی‌دانان اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۵۸ (میلادی)