زبان مصری

**زبان مصری** () یا **مصری باستان** (؛ ؛  )، یکی از شاخه‌های خاموش زبان‌های آفروآسیایی است که در مصر باستان تکلم می‌شد. امروزه این زبان از طریق پیکره متنی بازماندهٔ فراوانی شناخته می‌شود؛ متونی که پس از رمزگشایی خطوط باستانی مصری در اوایل قرن نوزدهم، در دسترس دنیای مدرن قرار گرفتند.

زبان مصری یکی از کهن‌ترین زبان‌های نوشتاری شناخته‌شده در تاریخ بشر است که نخستین‌بار در اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد به خط هیروگلیف مصری ثبت شد. این زبان همچنین طولانی‌ترین دوره ثبت نوشتاری را در میان زبان‌های انسانی دارد و آثار مکتوب آن بیش از ۴۰۰۰ سال را در بر می‌گیرد. شکل کلاسیک این زبان، که به «مصری میانه» معروف است، زبان گفتاری محلی رایج در دوره پادشاهی میانه مصر بود و تا دوران رومیان، زبان ادبی مصر باقی ماند.

تا اروپای دوران باستان، زبان گفتاری مصری به گونه‌ای موسوم به «دِموتیک» تحول یافته بود، و در دوران رومی نیز به گویش‌های مختلف زبان قبطی تقسیم شد. این گویش‌ها در نهایت پس از فتح مصر به‌دست مسلمانان، جای خود را به زبان عربی دادند؛ هرچند قبطی بُحیری همچنان به عنوان زبان نیایشی کلیسای ارتدکس قبطی مورد استفاده قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* ادبیات مصر باستان
* زبان قبطی
* زبان مصری محاوره‌ای
* هیروگلیف مصری
* هیراتیک
* عددنویسی مصری

## یادداشت‌ها

## منابع

## کتاب‌شناسی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

## منابع آکادمیک و کتاب‌های دانشگاهی
### مرورهای کلی

* Allen, James P., *The Ancient Egyptian Language: An Historical Study*, Cambridge University Press, 2013.  (hardback),  (paperback).
* Loprieno, Antonio, *Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction*, Cambridge University Press, 1995.  (hardback),  (paperback).
* 
* Vergote, Jozef, "Problèmes de la «Nominalbildung» en égyptien", *Chronique d'Égypte* 51 (1976), pp.&nbsp;261–285.
* Vycichl, Werner, *La Vocalisation de la Langue Égyptienne*, IFAO, Cairo, 1990. .

### دستور زبان

* Allen, James P., *Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs*, first edition, Cambridge University Press, 1999.  (hardback)  (paperback).
* Beylage, Peter, *Middle Egyptian*, Eisenbrauns, 2018. 
*Borghouts, Joris F., *Egyptian: An Introduction to the Writing and Language of the Middle Kingdom*, two vols., Peeters, 2010.  (paperback).
* J. Cerny, S. Israelit-Groll, C. Eyre, *A Late Egyptian Grammar*, 4th, updated edition – Biblical Institute; Rome, 1984
* Collier, Mark, and Manley, Bill, *How to Read Egyptian Hieroglyphs: A Step-by-Step Guide to Teach Yourself*, British Museum Press () and University of California Press (), both 1998.
* Gardiner, Sir Alan H., *[[Egyptian Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs]]*, Griffith Institute, Oxford, 3rd ed. 1957. .
* Hoch, James E., *Middle Egyptian Grammar*, Benben Publications, Mississauga, 1997. .
* Junge, Friedrich, *Late Egyptian Grammar: An Introduction*, Griffith Institute, Oxford, 2005. 
* Selden, Daniel L., *Hieroglyphic Egyptian: An Introduction to the Language and Literature of the Middle Kingdom*, University of California Press, 2013.  (hardback).

### فرهنگ‌های لغت

* 
* Faulkner, Raymond O., *A Concise Dictionary of Middle Egyptian*, Griffith Institute, Oxford, 1962.  (hardback).
* Lesko, Leonard H., *A Dictionary of Late Egyptian*, 2nd ed., 2 vols., B. C. Scribe Publications, Providence, 2002 et 2004.  (vol.1),  (vol. 2).
* Shennum, David, *English-Egyptian Index of Faulkner's Concise Dictionary of Middle Egyptian*, Undena Publications, 1977. .
* Bonnamy, Yvonne and Sadek, Ashraf-Alexandre, *Dictionnaire des hiéroglyphes: Hiéroglyphes-Français*, Actes Sud, Arles, 2010. .
* Vycichl, Werner, *Dictionnaire Étymologique de la Langue Copte*, Peeters, Leuven, 1984. .
* , *Vocalised Dictionary of Ancient Egyptian (Open Access)*, Projectis Publishing, London, 2022. . [Free PDF download: https://www.academia.edu/101048552/Vocalised_Dictionary_of_Ancient_Egyptian_Open_Access_]

### واژه‌نامه‌های برخط

* ''The Beinlich Wordlist'', an online searchable dictionary of ancient Egyptian words (translations are in German).
* ''Thesaurus Linguae Aegyptiae'', an online service available from October 2004 which is associated with various German Egyptological projects, including the monumental Altägyptisches Wörterbuch  of the Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities, Berlin, Germany).
* Mark Vygus Dictionary 2018, a searchable dictionary of ancient Egyptian words, arranged by glyph.

***نکته مهم:** دستور زبان‌ها و فرهنگ لغت‌های قدیمی سر ارنست آلفرد تامپسون والیس باج مدت‌هاست که توسط مصرشناسان منسوخ‌شده تلقی می‌شوند، اگرچه این کتاب‌ها هنوز برای خرید در دسترس هستند.

رده:آفریقا در هزاره ۳ (پیش از میلاد)
رده:زبان‌های آفروآسیایی
رده:زبان‌های باستانی
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های مرده آفریقا
رده:زبان‌های مصر
رده:زبان‌های مصر باستان