open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نیروی برآر

[بندانگشتی|گلایدر ساخته شده توسط [برادران رایت که نیروی برآر خود را با بالا رفتن نشان می‌دهد]]

**نیروی بَرآر(نده)** (در برخی متون: بَرا) ، نیروی بالابری یا نیروی بالابرنده است. نیروی برآر مولفه‌ای از نیروی وارد شده بر یک جسم توسط سیال است که در راستای عمود بر راستای حرکت سیال وارد می‌شود. تفاوت آن با نیروی پسار (به انگلیسی: Drag) در این است که نیروی پسار در جهت موازی و موافق با حرکت یا فشار جسم وارد می‌شود. معمولا نیروی برآر در جهت بالا و برای مقابله با نیروی گرانش عمل می‌کند اما می‌تواند در هر جهتی عمود به جهت حرکت سیال نیز عمل کند. بزرگی این نیرو بستگی به چگالی جسم، سرعت نسبی بین سیال و جسم، شکل خارجی جسم، نحوه قرارگیری آن در مقابل جریان سیال (زاویه حمله) و میزان زبری سطح جسم دارد.

هر سیالی که از سطح جسمی عبور کند بر آن نیرو وارد می‌کند. اگر سیالی که جسم را احاطه کرده هوا باشد، به نیروی اعمال شده یک نیروی آیرودینامیکی می‌گویند. در آب یا سایر مایعات به این نیرو یک نیروی هیدرودینامیکی می‌گویند.

## تعریف
بندانگشتی
نیرویی که بر اثر برخورد هوا با سطوح فوقانی و تحتانی بال ایجاد و موجب بالا رفتن هواپیما یا ادامهٔ پرواز آن می‌شود همان نیروی برآر است.
بندانگشتی|نموداری از بردارهای نیروی وارد شده به یک ایرفویل - لیفت مولفه نیرویی است که در جهت عمود به جریان و درگ مولفه نیرویی است که در جهت موازی با جریان وارد می‌شود. به مجموع برداری این دو نیرو، نیروی آیرودینامیکی کل می‌گویند.
برآر نیرویی است که در اثر حرکت ماهی‌واره (ایرفویل) در شاره (سیال) ایجاد می‌شود. پرواز هواپیما در اثر نیروی بَرآری است که حاصل از شکل مقطع آیرودینامیکی بال آن است، که اصطلاحاً مقطع ایرفویل دارند، نیروی برآر بال هواپیما به عواملی مانند سرعت هواپیما، مساحت بال، چگالی هوا، شکل ماهی‌وارهٔ بال و زاویه حمله بستگی دارد و مطابق با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

L=\frac{1}{2}\rho V^2 S C_L

که در این فرمول
* L نیروی لیفت هواپیما،
* \rho چگالی هوا،
* V سرعت پرواز هواپیما،
* S مساحت بال،
* C_L ضریب برآر است.

## اصطلاحات مرتبط
مؤلفهٔ برآیند نیروها در راستای محور برآر را برآر کل می‌گویند. نسبت برآر کل به پَسار کل که معیار اصلی بازده هواگَرد است، **نسبت برآر به پَسار [نسبت لیفت به درگ]** (L/D) یا **بازده آئرودینامیکی** نامیده می‌شود. در حمل‌ونقل هوایی به هواگَردی با بال کوچک که بدنهٔ آن همه یا بخش اعظم نیروی بَرار را تولید می‌کند، **پیکرهٔ بَرآری** (lifting body) گفته می‌شود.

**برآرافزا ـ پایاسیری** (lift-lift/cruise) ویژگی هواپیمایی است که هم‌زمان مجهز به موتور جت برآری و موتوری با امکان تغییر جهت رانش است. موتور برآری ـ پایاسیری (lift/cruise engine) موتور توربین پروانه‌ای یا توربین‌جت است با امکان تغییر جهت رانش برای ایجاد نیروی برآر یا نیروی رانش.

سطح متحرک یا لولاشده به بخش بالایی عقب بال که وقتی باز می‌شود بَرآر را کاهش و معمولاً پَسار را افزایش می‌دهد، **بَرارگیر** (spoiler) نام دارد.

## منابع

* مرکز مهندسی هوافضا

رده:آیرودینامیک
رده:مکانیک کلاسیک
رده:نیرو
علوم طبیعی

**علوم طبیعی** یا **علوم تجربی** ، شاخه‌ای از علوم است که وابسته به علوم انسانی است و با توصیف، پیش‌بینی و درک پدیده‌های طبیعی مبتنی بر شواهد تجربی ناشی از مشاهده و آزمایش، سر و کار دارد و در آن، سازوکارهایی مانند داوری همتا و تکرارپذیری یافته‌ها برای اطمینان از اعتبار اکتشافات علمی استفاده می‌شوند.

این علوم، دربردارنده علوم فیزیکی (فیزیک (فیزیک نظری و فیزیک تجربی)، شیمی، اخترشناسی (نظری و رصدی)، زمین‌شناسی به همراه علوم زیستی (پزشکی و زیست‌شناسی) هستند. 
## فیزیک تجربی
در دانش فیزیک، فیزیک آزمایشگاهی (یا فیزیک تجربی)، گروهی از رشته‌ها و زمینه‌هاست که موضوع آن‌ها مشاهدهٔ پدیده‌های فیزیکی برای گردآوری داده دربارهٔ جهان است. روش‌ها از زمینه‌ای به زمینهٔ دیگر، ناهمسان هستند و دربردارندهٔ مشاهده‌های ساده‌ای همچون آزمایش کاوندیش تا آزمایش‌های پیچیده‌تر و بزرگ‌تری مانند برخورددهنده‌های هادرونی بزرگ می‌شوند.

## اخترشناسی
**اَختَرشناسی** یا **ستاره‌شناسی** یا **نجوم** به دانش بررسی موقعیت، تغییرات، حرکت و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی «اشیاء آسمانی» ازجمله ستاره‌ها، سیاره‌ها، دنباله‌دارها، کهکشان‌ها و رویدادهای آسمانی مانند شفق قطبی و تابش زمینهٔ کیهانی گفته می‌شود که منشأ آن‌ها در بیرون از جوّ زمین است. اخترشناسی با رشته‌هایی همچون کیهان‌شناسی، فیزیک، شیمی و فیزیکِ حرکت ارتباط تنگاتنگ دارد. (اگر تنها ستاره‌ها مطالعه شوند به آن *[[اخترشناسی ستاره‌ای|اخترشناسیِ ستاره‌ای]]* گفته می‌شود)

## زیست‌شناسی
**زیست‌شناسی** یا **بیولوژی** (به انگلیسی: Biology) از علوم طبیعی و دانش مربوط به کاوش دربارهٔ جانداران است. این دانش به بررسی ویژگی‌ها و رفتار جانداران، چگونگی پیدایش گونه‌ها و افراد (کاهش گرایی)، و نیز به بررسی تعامل جانداران با یکدیگر و محیط پیرامونشان می‌پردازد. (زیست‌شناسی دستگاه‌ها) زیست‌شناسی شامل موضوعات گسترده‌ای است که دارای تقسیم‌بندی بسیاری از مباحث و رشته‌های مختلف می‌باشد. از جمله مهم‌ترین موضوعات آن عبارت از پنج اصل به هم وابسته است.

## زمین‌شناسی
زمین‌شناسی یا ژئولوژی (به فرانسوی: géologie، ژئولوژی) دانش پژوهش زمین، مواد سازنده آن، ساختار مواد آن و فرآیندهایی را که بر روی آن کار می‌کنند است. بخش شایانی از زمین‌شناسی، پژوهش بر روی چگونگی تغییر مواد، ساختارها، فرآیندها و اندامگان‌ زمین با گذر زمان است.

## جُستارهای وابسته
* علوم زمین
* علوم کاربردی
* علم کاربردی‌سازی
* علوم بنیادی
* اطلاعات
* دانش

## منابع
افسانه‌زدایی

بندانگشتی|اوتوو پفلیدرر
**افسانه‌زدایی** (demystification یا demythologizing) زمانی رخ می‌دهد که شخصی یا گروهی مدت‌ها نسبت به یک موضوع ناروشن افسانه‌پردازی نموده و به آن افسانه‌ها باور پیدا کرده‌اند ولی یافته یا دانشی جدید رشته‌های ایشان را پنبه نموده و بی‌پایگی افسانه‌هایشان را به ایشان می‌نمایاند.

برای نمونه تقریباً همه اقوام جهان برای موضوع پیدایش جهان و انسان داستان‌ها و افسانه‌های فراوانی سروده و ساخته‌اند و به مرور به آن افسانه‌ها ایمان قلبی پیدا کرده‌اند ولی دانش جدید با پیش کشیدن نظریهٔ تکامل و مهبانگ و غیره، پایه‌های این افسانه‌ها را زیر سؤال برده است. گرچه ممکن است روزی مشخص شود که فرضیه تکامل نیز خود نوعی اسطوره (افسانه) بوده است.

از فن افسانه‌زدایی در ادبیات و بویژه رمان‌نویسی استفاده زیادی می‌شود زیرا حالت شوکی که این فن به خواننده می‌دهد برای جلب او به داستان مؤثر است.

## منابع


رده:اسطوره‌شناسی
رده:افسانه‌زدایان
رده:هرمنوتیک
رده:مطالعه دین
رده:اصالت تاریخی
رده:پژوهش کتاب مقدس
تلستار ۱

چپ|بندانگشتی|تلستار
**تلستار** نخستین ماهواره مخابراتی بود که در سال ۱۹۶۲ در مدار زمین قرار گرفت.

این ماهواره متعلق به شرکت ای‌تی‌اندتی بود و ناسا با یک موشک دلتا آن را به فضا پرتاب کرد.

تلستار برای مخابره برنامه‌های تلویزیونی طرح شده بود ولی به انتقال مکالمات تلفنی نیز می‌پرداخت.
* اولین ماهواره مخابراتی خصوصی (غیردولتی) که در ۱۰ ژوئیه ۱۹۶۲ در مدارLEO قرارگرفت و پوشش ارتباطی پیوسته‌ای برقرار نمود. به وسیلهٔ این ماهواره این اولین بار بود که امواج تلویزیونی بر فراز اقیانوس اطلس پخش گردید.

## پیوند به بیرون
* تکنولوژی فضایی (به پارسی و انگلیسی)

## پانویس

رده:پرواز فضایی در ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده در ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:ماهواره‌های مخابراتی
رده:ماهواره‌ها
رده:مهندسی هوافضا
رده:ایالات متحده آمریکا در ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:ماهواره‌های از کار افتاده در مدار زمین
حسن ناهید

**حسن ناهید** ( – ) موسیقی‌دان و نوازندهٔ نی اهل ایران بود.

## زندگی هنری
حسن ناهید از ۱۸ سالگی تحت آموزش حسین تهرانی، نوازنده تنبک و موسیقیدان ایرانی قرار گرفت. او از شاگردان حسن کسائی، نوازنده سرشناس نی، بود. وی دربارهٔ شیوه کار خود می‌گوید: «من هیچ وقت از زنده‌یاد کسایی تقلید نکردم و دنبال کار خودم رفته‌ام».

حسن ناهید در ارکستری شرکت داشت که با همکاری اسدالله ملک، منوچهر جهانبگلو، فرهنگ شریف، محمودی خوانساری و عده‌ای دیگر برنامه‌ای به نام «نوایی از موسیقی ملی» ترتیب یافته بود. در ارکستری به نام درویش در رادیو شرکت داشت و سپس برای شرکت در ارکستر رودکی که از ابراهیم منصوری، حبیب‌الله بدیعی، علی تجویدی، احمد عبادی، رضا ورزنده، اصغر بهاری و فرهاد فخرالدینی تشکیل شده بود دعوت شده و با این ارکستر همکاری نمود. در سال ۱۳۴۱ توسط حسین قوامی به برنامه گلها دعوت شده و همکاری خود را در این برنامه آغاز نمود. حسن ناهید در فرهنگ و هنر نیز با ارکستر فرامرز پایور همکاری بیست ساله داشت. در سال ۱۳۹۲ مدرک درجه یک هنری به حسن ناهید اعطاء شد. او در بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر در سال ۱۳۸۴ مورد تقدیر قرار گرفت.

حسن ناهید برای شناساندن موسیقی سنتی و اصیل ایران، مسافرت‌هایی همراه با خوانندگانی چون حسین قوامی، محمدرضا شجریان، محمود محمودی خوانساری و عبدالوهاب شهیدی به کشورهای ترکیه، بلغارستان، یوگسلاوی، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، هلند، آلمان، اتریش انجام داده و در برنامه‌هایی تحت عنوان کنسرت سازهای ملی ایران شرکت کرده بود.

## بیماری و مرگ
حسن ناهید در مصاحبه‌ای در اردیبهشت ۱۳۹۷ گفت از سه، چهار سال پیش و به دلیل انجام جراحی ایمپلنت، دیگر قادر به نواختن نی نیست. سرانجام وی پس از مدتی بیماری در شامگاه پنجشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۱ در خانه‌اش درگذشت. پیکر وی روز دوشنبه ۱ اسفند با حضور جمعی از هنرمندان موسیقی ایران از تالار وحدت به قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا منتقل شد. در مراسم خاکسپاری پیکر حسن ناهید هنرمندانی چون محمد اسماعیلی، میلاد کیایی، علیرضا افتخاری، بیژن بیژنی، حسام‌الدین سراج، سهیل محمودی، شاهو عندلیبی و چهره‌های سرشناس دیگری حضور داشتند. محمد اسماعیلی در این مراسم گفت «او نمونه‌ای از اخلاق، محبت و … مردِ درجه یک موسیقی ایران بود.» و میلاد کیایی وی را «یکی از اسطوره‌های اخلاق و فرهنگ» نامید.

## آثار
400px|بندانگشتی|گروه پایور

### آلبوم‌ها
* *[[گل و نی]]* شامل تکنوازی و دو نوازی به همراه تنبک در دستگاه نوا، شوشتری و ماهور
* آلبوم *[[آوای نی]]* شامل تکنوازی در دستگاه‌های بیات ترک، بیات اصفهان، ابوعطا و مخالف سه گاه

### اجراها
* نوازندگی در برنامه گلها به رهبری روح اله خالقی.
* نوازندگی در ارکستر صبا به رهبری حسین دهلوی.
* نوازندگی در ارکستر گروه پایور به سرپرستی فرامرز پایور.

## منابع

## پیوند به بیرون
*روزنامه شرق  گفتگو با حسن ناهید
*نکوداشت حسن ناهید  ایسنا
*جایگاه و نقش استاد ناهید در گسترش و اشاعه ساز نی انجمن موسیقی ایران

ناهید، حسن
رده:اهالی کرمان
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۴۰۱
رده:دریافت‌کنندگان نشان فرهنگ و هنر
رده:زادگان ۱۳۲۲
رده:موسیقی‌دانان اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان اهل کرمان
ناهید، حسن
داوود گنجه‌ای

**داوود گنجه‌ای** ، نوازندهٔ ایرانی کمانچه و ویلن است. او هم‌اکنون یکی از اعضای شورای عالی خانه موسیقی ایران است.

داوود گنجه‌ای، ردیف کمانچه را نزد عبدالله جهان‌پناه و نواختن ویلن را نزد ولفگانگ والیش، استاد اتریشی، فراگرفت. او پس از اتمام تحصیلات متوسطه، به تحصیل در رشته موسیقی در دانشگاه تهران پرداخت و در این دوران از محضر اساتیدی چون نورعلی برومند و دکتر داریوش صفوت بهره برد. وی پس از دریافت مدرک لیسانس موسیقی، به مرکز حفظ و اشاعه موسیقی رفت و ضمن تحقیق و پژوهش در این مرکز، از محضر استادان بزرگ موسیقی ایران مانند سعید هرمزی، یوسف فروتن و محمود کریمی استفاده کرد. او هچنین نواختن کمانچه را نزد علی‌اصغر بهاری ادامه داد.

تدریس در تمام سطوح در مراکز هنری و آموزشی – اجرای کنسرت درنقاط مختلف جهان و فستیوال‌های داخلی و خارجی به همراه گروه‌های موسیقی مرکز حفظ و اشاعه موسیقی از جمله فعالیت‌های داود گنجه‌ای است. همچنین وی از بدو تأسیس مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به تدریس و تحقیق در این مرکز مشغول بوده‌است.

از جمله سوابق و سمت‌های گنجه‌ای می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
# عضو شورای مرکزی طرح و برنامه‌ریزی آموزشگاه‌های آزاد موسیقی
# عضو شورای عالی موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
# عضو شورای طرح تکریم هنرمندان کشور
# عضو شورای نظارت بر نوارها و اجراهای موسیقی
# عضو شورای ارزشیابی هنرمندان کشور
# مشاور هنری بنیاد رودکی
# مشاور هنری مرکز موسیقی
# مشاور هنری دانشگاه آزاد رشته هنر و معماری
# مشاور هنری و عضو هیئت امنای انجمن موسیقی ایران
# عضو شورای پژوهشی و آموزشی صداوسیما
# عضو شورای سیاست گذاری مرکز موسیقی
# عضو کمیته ملی موسیقی وابسته به یونسکو
# عضو شورای ارزشیابی صداوسیما
# مدیر مرکز حفظ و اشاعه موسیقی
# قائم مقام و جانشین مدیرکل موسیقی صداوسیما
# قائم مقام و مدیر عامل خانه موسیقی
# عضو هیئت داوران جشنواره‌های موسیقی فجر از ابتدا تاکنون
# عضو هیئت داوران جشنواره‌های موسیقی جوان در تمام دوره‌ها
# عضو هیئت داوران جشنواره‌های موسیقی معلولین
# عضو کانون نوازندگان سازهای ایرانی خانه موسیقی
# عضو کانون مدرسان موسیقی خانه موسیقی
# مسئول بررسی خروج کلیه سازها از کشور
# شهروند نمونه؛ منتخب انجمن شهر تهران
و چندین مسئولیت مختلف در زمینه‌های آموزش و پرورش و مدیریت‌های هنری در شاخه‌های مختلف.

تقدیرنامه‌ها:

لوح افتخار درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
لوح افتخار در بیستمین جشنواره موسیقی فجر

## پانویس

رده:زادگان ۱۳۲۱
رده:نوازندگان کمانچه اهل ایران
رده:نوازندگان ویولن اهل ایران
رضا شفیعیان

**رضا شفیعیان** (زادهٔ ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ در تهران) موسیقی‌دان، نوازندهٔ سنتور و آهنگساز اهل ایران است.

## زندگی هنری
رضا شفیعیان در ۱۵ فروردین سال ۱۳۲۰ در تهران متولد شد. او از ۱۳ سالگی نواختن ساز ویلن را آغاز کرد. پس از آن در سال ۱۳۳۵ به تشویق پدر، به آموختن سنتور نزد ابوالحسن صبا پرداخت و در ادامه به مدت ۶ سال نزد فرامرز پایور فراگیریِ سنتور را در هنرستان موسیقی دنبال کرد. پس از پایان تحصیل در هنرستان موسیقی، در سال ۱۳۴۱ همکاری خود را با ارکستر وزارت فرهنگ و هنر آغاز نمود و از سال ۱۳۴۳ در ارکسترهای رادیو به فعالیت هنری پرداخت.

او در سال ۱۳۴۵ به دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران راه یافت و از آموزش‌های هنرمندانی نظیر: نورعلی برومند، داریوش صفوت، هوشنگ استوار و یوسف فروتن بهره برد. وی همچنین خارج از دانشگاه، از تجربیات محمد ایرانی مجرد و مهدی ناظمی بهره‌مند شد. او از سال ۱۳۵۲ همکاری خود را با مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی آغاز کرد و به تدریس سنتور و تشکیل «گروه موسیقی درویش» پرداخت. رضا شفیعیان ضمن سرپرستی گروه موسیقی درویش، با همراهی هنرمندانی نظیر: بهمن رجبی، جلال ذوالفنون، محمد موسوی، عطاء الله جنگوک، داوود گنجه‌ای، محمد مقدسی، مرتضی اعیان، کمال سامع و … کنسرت‌های متعددی را در داخل و خارج از ایران به اجرا درآورد. همکاری با تلویزیون از سال ۱۳۴۷ به همراه علی اصغر بهاری، فریدون حافظی، بهمن رجبی،محمد موسوی، محمدرضا شجریان، حضور در برنامهٔ تلویزیونی هفت شهر عشق در دههٔ ۱۳۵۰ و داوری جشنواره ملی موسیقی جوان، از دیگر فعالیت‌های وی بوده‌است.رضا شفیعیان، مدرس سنتور در کلاس‌های آزاد موسیقی دانشکده موسیقی دانشگاه هنر بوده و دارای مدرک درجه یک هنری است.

در خرداد ۱۳۹۸، آیین سپاس از رضا شفیعیان، به پاس قدردانی از ۶ دهه فعالیت در عرصه موسیقی ایرانی در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد.

## آثار
### صوتی
* کاست تکنوازی سنتور (در ابوعطا) با تمبک بهمن رجبی
* سه کاست با آواز پریسا در بیات اصفهان، ماهور و بیات ترک
* مجموعه‌هایی با آواز رضوی سروستانی و بهرام سارنگ
* گلچین ۱ - مجموعه آثار رضا شفیعیان برای سنتور، اجرای سنتور علیرضا جواهری، اجرای تنبک بهمن رجبی، ناشر آوای چکاد
* گلچین ۲ - مجموعه آثار رضا شفیعیان برای سنتور، اجرای سنتور علیرضا جواهری، اجرای تنبک بهمن رجبی، ناشر آوای چکاد

### کتاب‌ها
* کتاب گل چین (۱) و (۲)، مجموعه پیش‌درآمد چهارمضراب و رنگ.
گردآوری و آوانگاری:علیرضا جواهری

## منابع

شفیعیان
شفیعیان
شفیعیان
شفیعیان
رده:آهنگسازان اهل ایران
سید محمد موسوی (نوازنده نی)

**محمد موسوی** (زادهٔ ۱۲ اردیبهشت ۱۳۲۵)، نوازندهٔ نی اهل ایران است.

## زندگی‌نامه
سید محمدکاظم موسوی شوشتری در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۲۵ در اهواز متولد شد. ابتدا به ویولن علاقه داشت، اما با شنیدن صدای نی حسن کسائی از رادیو به شدت شیفته صدای نی شد. در سال ۱۳۴۶ توسط احمد عبادی به رادیو راه یافت و در سال ۱۳۵۰ در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به فعالیت مشغول شد.

وی در گروه استادان موسیقی ایران به سرپرستی فرامرز پایور عضویت داشت و به همراه این گروه اجراهایی در ایران و سایر کشورها داشت. همچنین وی در آثاری مانند نوا و سر عشق با محمدرضا شجریان همکاری کرده است.

محمد موسوی در دهه ۱۳۶۰، همکاری‌های متعددی با پرویز مشکاتیان و محمدرضا شجریان داشت که حاصل آن ضبط‌هایی خصوصی است که برخی از این آثار به انتشار رسیده است. او در دهه ۱۳۷۰ نیز با آواز شهرام ناظری و گروه استادان موسیقی ایران، آثاری را به اجرا و ضبط رساند. وی در سال ۱۳۸۷ پس از سال‌ها سکوت، کنسرتی در سالن کوچک وزارت کشور برگزار کرد. محمد موسوی به غیر از نی با نواختن سازهای ویولن (به سبک ایرانی) و سه‌تار نیز آشناست. او دارای مدرک درجه یک هنری از وزارت ارشاد و بازنشستهٔ صدا و سیما است.

در اردیبهشت ۱۳۹۷ به مناسبت هفتاد و دومین سالروز تولد محمد موسوی، مراسمی با عنوان «آن نایی دلداده» در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد.

## پانویس

رده:افراد زنده
رده:اهالی اهواز
رده:خاندان موسوی
رده:دریافت‌کنندگان نشان فرهنگ و هنر
رده:زادگان ۱۳۲۵
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:نوازندگان نی اهل ایران
محمد اسماعیلی

**محمد اسماعیلی** (۴ شهریور ۱۳۱۳ – ۲۲ مرداد ۱۴۰۲) موسیقیدان و نوازنده تنبک اهل ایران بود.

## زندگی‌نامه و فعالیت هنری
**محمد اسماعیلی** با نام اصلی «محمد علی اسماعیلی متین» ۴ شهریور سال ۱۳۱۳ در تهران متولد شد. او در سال ۱۳۳۰ توسط دایی‌های خویش مرتضی و مصطفی گرگین‌زاده به حسین تهرانی معرفی شد. در سال ۱۳۳۷ در گروه‌های موسیقی وزارت فرهنگ و هنر مشغول به کار شد و در ارکسترهای موسیقی ملی و گروه تنبک شروع به همکاری کرد و بعد از ۵ سال برای اجرای برنامه‌های موسیقی ملی و هر چه بیشتر شناساندن آن به کشورهای آفریقایی، آسیایی، اروپایی و آمریکایی مسافرت کرد و برنامه‌هایی اجرا نمود. از سال ۱۳۴۳ در هنرستان موسیقی ملی مشغول تدریس شد و در سال ۱۳۴۵ سرپرستی گروه تنبک وزارت فرهنگ و هنر آن زمان را عهده‌دار شد. در سال ۱۳۴۳ به سمت هنرآموز تنبک در هنرستان موسیقی ملی به جانشینی استاد خود (حسین تهرانی)، آموزش تنبک را عهده‌دار شد.

شیوۀ نوازندگی محمد اسماعیلی شیوۀ حسین تهرانی است. محمد اسماعیلی از امکانات تمبک مانند چوب، گرفت‌های تنبک استفاده کامل می‌کند. محمد اسماعیلی سابقهٔ طولانی در تکنوازی و همراهی با ارکستر دارد. دونوازی‌های (سؤال و جواب) وی با سنتور فرامرز پایور از آن جمله است.

در دهه ۱۳۶۰ به سرپرستی فرامرز پایور (سنتور) و همراهی جلیل شهناز (تار)، علی‌اصغر بهاری (کمانچه) و محمد موسوی (نی)، گروه اساتید موسیقی ایران را تشکیل داد و با این گروه، مسافرت‌های متعددی به کشورهای اروپایی، آسیایی و آمریکا داشت. وی دارای مدرک درجه یک هنری، معادل دکترا است. وی حدود ۱۵ قطعۀ فانتزی روی ریتم‌های ایرانی تنظیم کرده که معروفترین آن‌ها قطعه‌ای به نام «رونما» است.

مراسم نکوداشت «محمد اسماعیلی» پنجشنبه ۹ آذر ۱۳۹۶ با حضور جمعی از هنرمندان در تالار وحدت تهران برگزار شد. در این مراسم، از «۵ دهه تلاش مؤثر استاد محمد اسماعیلی در حوزه موسیقی ایرانی و تمبک نوازی» قدردانی شد. پخش فیلم کوتاهی از فعالیت‌های هنری محمد اسماعیلی، اجرای گروه موسیقی «استاد فرامرز پایور» به سرپرستی «سعید ثابت» و خوانندگی «علی رضا فریدون پور» و اجرای گروه «تمبک نوازان» به سرپرستی و نوازندگی «محمد اسماعیلی» و دف‌نوازی احسان قدمی از جمله بخش‌های این مراسم بود.

محمد اسماعیلی ۲۲ مرداد ۱۴۰۲، پس از یک‌دورهٔ یک‌ماهه بیماری، درگذشت.

## منابع

* همشهری آنلاین
* خبرگزاری ایسنا

## پیوند به بیرون
محمد اسماعیلی در وبگاه فرهنگسرا

محمد اسماعیلی در وبگاه مرکز آموزش موسیقی محمد اسماعیلی 

اسماعیلی، محمد
رده:درگذشتگان ۱۴۰۲
رده:زادگان ۱۳۱۳
رده:زادگان ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان اهل ایران
رده:نوازندگان تمبک اهل ایران
همبرگر

**هَمبـِرگِر** گونه‌ای ساندویچ است که شامل یک برگ گوشت چرخ‌کرده‌است که در میان یک نان گردِ میان بریده قرار می‌گیرد.

گوشت همبرگر بیشتر گوشت گاو است و ممکن است به صورت کبابی (گریل) درست شود یا سرخ شود. میان گوشت و نان همبرگر معمولاً کاهو، سس گوجه فرنگی یا سس مایونز، خردل، پیاز و دیگر مخلفات هم قرار داده می‌شود. همبرگر را معمولاً در بشقاب در کنار سیب زمینی سرخ کرده یا چیپس سرو می‌کنند.

همبرگر تقریباً در تمام کشورها با همین نام نامیده می‌شود، بجز در انگلستان که به آن *بیف‌برگر* یا *برگر* می‌گویند.

اگر لایه‌ای از پنیر پرورده (ورقه‌ای) بر روی گوشت همبرگر گذاشته شود به اینگونه همبرگر، چیزبرگر گفته می‌شود.

واژه هَمبـِرگِر از زبان آلمانی می‌آید به معنای «متعلق به شهر هامبورگ» و بنا به بعضی گزارش‌ها ham در زبان آلمانی به معنای گاو یا گوشت گاو و burg به معنای تپه است و er کلمه اطلاق است. یک متعلق به. با این حال برخی در درک آن مرتکب اشتباه شده و آن را ترکیبی از "هَم" و "برگر" می‌پندارند ("هَم" در انگلیسی یعنی کالباس ژامبون.)

در ایران از مخلوط گوشت گوسفند و گوشت گوساله استفاده می‌شود چون چربی آن بیشتر شده و گوشت را لذیذتر می‌کند.

گوشت های فرآوری شده پرمصرف ترین محصولات در سراسر جهان محسوب می شوند. با این حال، محدودیت‌های متعددی مانند مسائل بهداشتی و زیست‌محیطی و انرژی، زمان و هزینه‌های بالا برای تولید این محصولات وجود دارد، بنابراین تولیدکنندگان به دنبال جایگزین‌های موثر برای گوشت‌های فرآوری‌شده هستند. مایکوپروتئین می تواند یک روش مفید برای جایگزینی گوشت باشد.

## ریشه نام
کلمه همبرگر احتمالاً از کلمه هامبورگ (شهری در کشور آلمان) گرفته شده‌است، البته ارتباطی بین شهر و نوع خوراک وجود ندارد.

با تغییر طبقه‌بندی زبانی، اصطلاح «برگر» در نهایت به یک کلمه مستقل تبدیل شد که با انواع مختلفی از ساندویچ مرتبط است که شبیه همبرگر هستند، اما حاوی گوشت‌های مختلفی مانند بوفالوی آمریکایی در بوفالو برگر، گوشت گوزن، گوشت کانگورو، برگر مرغ، گوشت بوقلمون، واپیتی، گوشت گوسفند یا ماهی مانند ماهی آزاد در برگر ماهی سالمون و حتی با ساندویچ‌های بدون گوشت مانند وجی‌برگر.

اصطلاح برگر را می‌توان به تنهایی برای یک کتلت گوشت نیز به کار برد. از آنجایی که اصطلاح *همبرگر* معمولاً به گوشت گاو اشاره دارد، برای وضوح بیشتر، می‌توان نوع گوشت یا جایگزین گوشت مورد استفاده را به عنوان پیشوند برگر آورد، مانند برگر گوشت گاو،برگر  گوشت بوقلمون، برگر گاومیش‌های کوهان‌دار آمریکایی یا برگر قارچ خوراکی دکمه‌ای. در بیشتر کشورهای انگلیسی زبان، از جمله بریتانیا، ایرلند، کانادا، استرالیا و نیوزیلند، یک تکه سینه مرغ در نان،برگر مرغ است. آمریکایی‌ها این را ساندویچ مرغ می‌نامند زیرا گوشت چرخ نشده است، در حالی که در کشورهای دیگر، هر چیزی که نان داشته باشد، *برگر* محسوب می‌شود و در ساندویچ از انواع دیگر نان (نان ورقه‌ای، باگت و ...) استفاده می‌شود.

## گران‌ترین همبرگر جهان
در سال ۲۰۱۴، در برخی اخبار اعلام شد رستوران «هونکی تونک» در لندن، گرانترین برگر جهان را به مشتریان خود عرضه می‌کند که در آن از زعفران و خاویار ایرانی استفاده شده‌است.

## جستارهای وابسته
* اختراع‌ها در ایالات متحده (۱۸۹۰–۱۹۴۵)
* کباب
* آشپزی آمریکایی
* چیزبرگر
* وج‌برگر

## منابع


رده:آشپزی آلمانی
رده:آشپزی آمریکایی
رده:آشپزی انگلیسی
رده:آشپزی بریتانیایی
رده:استیک
رده:خوراکی‌ها
رده:دستور آشپزی جهانی
رده:ساندویچ‌ها
رده:ساندویچ‌های آلمانی
رده:ساندویچ‌های آمریکایی
رده:ساندویچ‌های گرم
رده:غذاهای حاضری
رده:غذاهای ملی
رده:غذای خیابانی
رده:فرهنگ در هامبورگ
رده:وام‌واژه‌های آلمانی
سکانس

**سکانس**  به مجموعه چند صحنه از فیلمنامه می‌گویند که وحدت موضوعی یا مضمونی داشته باشد. در ساختار عادی سینمای کلاسیک یا شاه‌پی‌رنگ به‌طور معمول دو سکانس در پرده اول، چهار سکانس در پرده دوم و دو سکانس در پرده سوم است.

سکانس از تعدادی پلان (نما) و صحنه ترکیب می‌شود و یک واحد روایتی را با شروع و نقطه اوج و نتیجه نهایی به وجود می‌آورد. سکانس پله‌های اودسا در فیلم «زره دار پوتمکین» رزم‌ناو پوتمکین (۱۹۲۵) ساخته سرگئی آیزنشتین و سکانس چشمه آب معدنی در فیلم «هشت و نیم» (۱۹۶۳) ساخته فدریکو فلینی دو نمونه سکانس سینمایی است. فیلم، در واقع از سکانس‌های مختلف تشکیل می‌شود که در مرحله ساختن، بدون توجه به ترتیب نهایی آن با گروه‌بندی کردن صحنه‌ها در یک دکور یا در اختیار داشتن بازیگران در آن زمان به خصوص، فیلمبرداری می‌شود. به عنوان مثال، در فیلم «برباد رفته» صحنه آتش‌سوزی اتلانتا به دلایل اقتصادی (مخارج)، قبل از انتخاب کامل بازیگران فیلمبرداری شد. اینگرید برگمن من‌باب طعنه و کنایه در مورد برهم خوردن نظم وقایع فیلم می‌گوید: «همواره مقابل دوربین فیلمبرداری مجبور شده‌ام قبل از آشنائی با همبازی خودم در فیلم، با حالت پرشور و حرارت او را در آغوش بگیرم»

## جستارهای وابسته
* فیلمنامه
* صحنه (فیلم‌سازی)

## پانویس

## منابع
* 

رده:صحنه‌های فیلم
رده:اصطلاح‌شناسی فیلم و ویدیو
رده:واژه‌ها و عبارت‌های فرانسوی
کانون

**کانون** دارای معانی و کاربردهای زیر است.
* کانون، به معنی انجمن، سازمان یا جز آن است.
* کانون (هندسه)
* کانون عدسی، نقطه‌ای که پرتوهای نور در آن همگرا می‌شوند.
* کانون (زمین‌لرزه)، نقطه‌ای که زمینلرزه از آن سرچشمه می‌گیرد.

## جستارهای وابسته
* نقطه کانونی (ابهام‌زدایی)
* کانن (ابهام‌زدایی)
موزه هنری

[بندانگشتی|260px|[گمالده‌گالری|گِمالدِه‌گالری یک نگارخانهٔ مهم هنری در برلین، آلمان است.]]
**موزهٔ هنری** ساختمان یا فضایی برای نمایش آثار هنری است که معمولاً به مجموعه یا کلکسیون آن موزه اختصاص داده شده است. این فضا می‌تواند در مالکیت عمومی یا خصوصی، با قابلیت دسترسی برای عموم و یا برای گروهی خاص باشد. 

موزه‌های هنری، اگرچه عموما با هنرهای تجسمی، شامل آثار نقاشی، مجسمه‌سازی، هنرهای تزئینی، لباس محلی، تکه‌چسبانی، چاپ دستی و عکس  و نمایش این گونه آثار سر و کار دارد، ولی به عنوان فضایی برای تبادلات فرهنگی و دیگر فعالیت‌های هنری مانند سخنرانی‌ها، نمایش جواهرات، هنرهای اجرایی، کنسرت‌های موسیقی یا شعرخوانی هم استفاده می‌شوند. موزه‌های هنری، همچنین به ظور معمول، میزبان نمایشگاه‌های موقتی و موضوعی نیز هستند که آثار نمایش داده شده می‌توانند از کلکسیون‌های دیگر قرض گرفته شده باشند.

موزه‌های هنری گاهی گالری نیز خوانده می‌شوند؛ همچون گالری ملی پرتره (لندن) و یا گالری ملی لندن.

## موزه‌های هنری مشهور
* موزهٔ بریتانیا
* کتابخانه کنگره
* موزهٔ امپراتوری
* گالری ملی پرتره (لندن)
* موزهٔ متروپولیتن نیویورک
* موزهٔ هنر مدرن
* موزهٔ هنرهای زیبا (بوستون)
* موزهٔ لوور
* نگارخانهٔ ملی هنر آمریکا
* موزهٔ هنر استونی

## جستارهای وابسته
* گالری هنری
* سین گالری
* نمایشگاه هنری

## منابع

رده:موزه‌ها و نگارخانه‌های هنری
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:انواع موزه
جهان

[بندانگشتی|جایگزین=|[تیله آبی|تیلهٔ آبی، تصویری از کره زمین که در ۱۶ آذر ۱۳۵۱ (۷ دسامبر ۱۹۷۲) در مأموریت آپولو ۱۷ از فاصله ۴۵٬۰۰۰ کیلومتری زمین و در مسیر کره ماه برداشته شد.]]
**جَهان** اشاره دارد به زمین و زندگی و تمدن انسانی روی آن. همچنین واژه جهان به نادرستی گاهی برای اشاره به کیهان (cosmos) و گیتی (universe) نیز به کار می‌رود.جهان برای انسان به عنوان زمین شناخته میشود.

از واژهٔ جهان برای اشاره به هر مجموعهٔ بزرگ نیز استفاده می‌شود. برای نمونه زبان جهانی، حکومت جهانی و جهان ادبیّات. از نظر ریشه، واژهٔ جهان دگرگون‌شدهٔ واژهٔ کیهان پهلوی است. واژه‌های کیهان و گیتی نیز از همان ریشه آمده‌اند. جمعیت جهان به جمعیت انسان‌ها اشاره دارد؛ به همین ترتیب، اقتصاد جهانی به اقتصادهای همه جوامع انسانی یا کشورها در کنار هم گفته می‌شود.

عمر جهان نیز برابر با ۰٫۱۷ ± ۱۳٫۷۵ میلیارد سال است.

## جهان هستی
[بندانگشتی|نقشه‌ای از [زمین و تقسیمات سیاسی]]
جهان سازمانی به‌طور کامل پویا است. این جهان روزی آغاز شد. شاید با یک انبساط بزرگ ناگهانی ماده؛ و ممکن است روزی پایان یابد. در همین زمان (میان آغاز و پایان) با انبساط بیشتر جهان کهکشان‌ها از یکدیگر دورتر و دورتر می‌شوند. جهان با فعالیت و حرکت در حال بزرگ‌شدن است. ستارگان در تمام درازای زندگی‌شان منقبض، منبسط، و منفجر می‌شوند.

سیاره‌ها به دور ستاره‌ها در حال گردشند. کهکشان‌ها می‌چرخند و دنباله‌دارها و سیارک‌ها در منظومهٔ خورشیدی در حال حرکت بر روی مدار خود هستند. عناصر، اتم‌ها، مولکول‌ها و ذرات پیوسته بر یکدیگر اثر می‌گذارند و تغییر می‌کنند. موج‌های الکترومغناطیسی همه‌جا هستند (ما برای دیدن آن‌ها باید بیرون از محوطهٔ وجودی‌شان باشیم) ممکن است همهٔ جهان از مادهٔ تاریک ساخته شده باشد که ما در این مورد مطمئن نیستیم.
رایج‌ترین نظریه در مورد خلق جهان نظریهٔ مهبانگ یا انفجار بزرگ است. این نظریه عقیدهٔ بسیاری از دانشمندان به ویژه ادوین هابل اخترشناس مشهور قرن بیستم است. مهبانگ می‌گوید که جهان به‌وسیلهٔ یک موج سنگین انرژی و ماده ۱۰ تا ۲۰ میلیارد سال پیش به وجود آمده است. مهبانگ شکل‌گیری گازها و ذرات موجود در آسمان و هر چیز دیگری که در آن یافت می‌شود را نشان می‌دهد. این نظریه همچنین انبساط جهان در آینده را بیان می‌کند و نیز دور شدن همهٔ اجزای آسمان، کهکشان‌ها، ستارگان و سیاره‌ها و هر چه در آن است.
در نتیجهٔ انفجار نخستین واکنش سریع آغاز شد و ذرات بسیار کوچک تشکیل شدند (دانشمندان می‌گویند که انفجار بزرگ یک انفجار نبود بلکه یک موج عظیم بود) و بعد بلافاصله جز اتمی ذرات به‌وجود آمد (برای خلق پروتون و نوترون) هیدروژن و هلیوم نخستین اتم‌ها بودند. از تأثیر این دو عنصر اساسی بر یکدیگر همهٔ مواد به وجود آمدند.

## اندازهٔ جهان
مادهٔ قابل مشاهده در فضایی به وسعت حداقل ۹۳ میلیارد سال نوری گسترده شده است. احتمالاً بیش از ۱۰۰ میلیارد کهکشان وجود دارد که
کوچک‌ترین آن‌ها ده میلیون ستاره و بزرگ‌ترین آن‌ها هزار میلیارد ستاره دارد. قطر یک کهکشان نوعی ۳۰٬۰۰۰ سال نوری و فاصلهٔ نوعی دو کهکشان مجاور ۳ میلیون سال نوری است.

## جستارهای وابسته
* کره جغرافیایی
* فهرست کشورهای مستقل
* نقشه جهان
* گیتی

## پانویس

## منابع
* بخشی از مطالب از دانشنامه رشد.
* 


رده:زمین
رده:فلسفه
رده:کیهان‌شناسی
رده:مقاله‌های دانشنامه رشد
رده:هستی‌شناسی
مسرشمیت آگه

**مسرشمیت آگ**  نام شرکت هواپیماسازی آلمانی بود که به‌ویژه با ساخت هواپیماهای ب‌اف ۱۰۹ و ام‌ئی ۲۶۲ در جریان جنگ جهانی دوم مشهور شد. این شرکت بعد از پایان جنگ جهانی دوم نیز به کار ادامه داد. پس از ادغام‌های پی‌درپی به شرکت مسرشمیت-بولکو-بلوم تبدیل شد و در سال ۱۹۸۹ شرکت داسو این شرکت را خریداری کرد و اکنون جزء شرکت دفاعی هوافضای اروپا (ایرباس) است.
## فعالیت
هواپیماهای شرکت مسرشمیت قبل از ظهور هواپیماهای هوریکن به عنوان بهترین هواپیماهای جنگ جهانی دوم شناخته شده بود و از اولین هواپیماهای جنگنده بمب افکن بود. این هواپیماها بسیار سبک بوده و مقاومت مناسبی از نظر فیزیکی نداشت. گفته شده‌است برخی از خلبانان انگلیسی با ضربه بال هواپیماهای هوریکن خود می‌توانستند در بال آنها شکستگی ایجاد کنند. مسلسل آنها قادر به شلیک ۱۴ گلوله در ثانیه بود و ۴۰۰۰ تیر قابل حمل خود را در ۴ الی پنج دقیقه مصرف می‌کرد این در حالی بود که هواپیمای هوریکن انگلیسی با پنج مسلسل ۵۲ گلوله در ثانیه شلیک می‌کرد.
## ساخت هواپیمای جت
این شرکت به همراه شرکت هاینکل در اواخر جنگ جهانی دوم به طور مشترک اولین هواپیمای جت را با نام ام‌ئی ۲۶۲ تولید کردند اما از آنجا که شرکت ماسرشمیت هواپیماهای بهتر و بیشتری می‌ساخت و نقش پررنگ‌تری در ساخت این هواپیما داشت این جت را با نام مسرشمیت ام‌ئی ۲۶۲ نام‌گذاری کردند.

## منابع

رده:مسرشمیت
رده:تولیدکنندگان وسایل نقلیه موتوری منحل‌شده آلمان
رده:شرکت‌های آلمان
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار فرانکفورت
رده:شرکت‌های هوافضا
رده:شرکت‌های هواگردسازی آلمان
رده:شرکت‌های هواگردسازی از بین رفته در آلمان
رده:هواگردهای مسرشمیت
داروین (ابهام‌زدایی)

داروین در معانی زیر کاربرد دارد:
* چارلز داروین: زیست‌شناس انگلیسی
* داروین (استرالیا): شهری در استرالیا
* داروین (ناحیه، استرالیا): ناحیه‌ای در استرالیا
* ۱۹۹۱ داروین که به نام داروین یعنی «۱۹۹۱ داروین» شناخته می‌شود.
* داروین ایرلاینز: یک خط هوایی در سوئیس
* داروین (سیستم‌عامل): یک سیستم‌عامل متن باز از شرکت اپل

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نهاد آموزشی
هاوکر هاریکن

بندانگشتی
**هوکر هاریکن**  یک هواگرد جنگنده تک‌موتوره تک‌سرنشین بریتانیایی است که در میانه دهه ۱۹۳۰ طراحی و تولید شد. این هواگرد در تمامی جبهه‌های جنگ جهانی دوم به رزم پرداخت.

هاوکر هاریکن به عنوان نخستین جنگنده تک‌باله نیروی هوایی بریتانیا، سال ۱۹۳۷ وارد خدمت شد. این هواگرد در قالب ۳۲ اسکادران در طول جنگ، جنگنده اصلی نیروی هوایی بریتانیا در نبرد بریتانیا بود. هاریکن تعداد بیشتری از هواگردهای دشمن را از مجموع دفاع ضدهوایی زمینی و سایر هواگردهای بریتانیایی، ساقط کرد. بعدها از این هواگرد به عنوان هواگرد تهاجمی نیز استفاده شد.

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران ۲ فروند از هواگردهای دوسرنشین Hurricane Mk T.IIC را برای آموزش با عنوان Mk IIC در سال ۱۳۲۵ خورشیدی خریداری کرد.

## مشخصات فنی (هاریکن ۲بی)
### مشخصات عمومی
* خدمه: ۱ نفر
* طول: 
* طول بال: 
* نیرومحرکه: یک موتور وی‌شکل ۱۲ سیلندر رولز-رویس مرلین XX خنک شونده با مایعات: ۱۲۶۰ اسب بخار

### عملکرد
* حداکثر سرعت: 

### تسلیحات
* ۱۲ × مسلسل براونینگ کالیبر 
* ۲ × بمب 

## کاربران

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## مدل ها
* Hurricane Mk I
* Hurricane Mk IIA Series 1
* Hurricane Mk IIB  
* Hurricane Mk IIB Trop
* Hurricane Mk IIC
* Hurricane Mk IID
* Hurricane Mk IIE
* Hurricane Mk T.IIC
* Hurricane Mk III
* Hurricane Mk IV
* Hurricane Mk V
* Hurricane Mk X
* Hurricane Mk XI
* Hurricane Mk XII
* Hurricane Mk XIIA
* Sea Hurricane Mk IA
* Sea Hurricane Mk IB
* Sea Hurricane Mk IC
* Sea Hurricane Mk IIC
* Hillson F.40
* Hurricane Photo Reconnaissance
* Hurricane Tac R

## منابع

* 

رده:هاوکر هاریکن
رده:هواگردهای جنگنده بریتانیایی دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۳۵ (میلادی)
رده:هواگردهای ملخ‌پیشین تک‌موتوره
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای تک‌موتوره
رده:هواگردهای ملخ‌دار
رده:هواگردهای ناوپایه
نیروی هوایی سلطنتی

چپ|بندانگشتی|305px|نشانه‌های رسمی نیروی هوایی پادشاهی
[thumb|305px|نگاره‌ای از یک فروند جنگندهٔ [سوپرمارین اسپیت‌فایر|سوپرمارین اسپیت‌فایر ام‌کی ۱۶ در حین پروازاین جنگنده، ساخت شرکت سوپرمارین و موتور آن ساخت شرکت رولزرویس استدر طول جنگ جهانی دوم جنگنده سوپرمارین اسپیت‌فایر با برد پروازی ۷۴۰ کیلومتر، یکی از کاربردی‌ترین جنگنده‌های نیروی هوایی پادشاهی بود]]

**نیروی هوایی سلطنتی** ، شاخه هوایی نیروهای مسلح بریتانیا است. این نهاد که رسماً در سال ۱۹۱۸ بنیان‌گذاری شده، قدیمی‌ترین نیروی هوایی در جهان است.

نیروی هوایی پادشاهی با بیش از ۸۲۷ فروند هواپیما و ۴۲٬۲۸۰ نفر نیروی انسانی، بزرگ‌ترین نیرو هوایی در اروپا و دومین در ناتو است.

نبرد بریتانیا در کارنامه این نیرو از مهم‌ترین عنوان‌ها است.

امروزه، نیروی هوایی پادشاهی یک ناوگان عملیاتی است که از انواع مختلف هواپیما را نگهداری می‌کند به طوریکه نیروی هوایی پادشاهی خود را به عنوان «پیشرو» از نظر فناوری توصیف کرده‌است. این هواپیما عمدتاً شامل هواپیماهای بال ثابت است، از جمله هواپیماهایی که در نقش‌های زیر هستند:

* جنگنده و حمله
* هشدار و کنترل اولیه هوابرد
* اطلاعات
* نظارت
* اکتساب هدف و شناسایی (ISTAR)
* اطلاعات سیگنال (SIGINT) 
* گشت دریایی
* سوخت رسانی به هوا (AAR)
* حمل و نقل استراتژیک و تاکتیکی

اکثر هواپیماهای بال چرخشی نیروی هوایی پادشاهی بخشی از فرماندهی مشترک هلیکوپترهای سه خدمتی برای پشتیبانی از نیروهای زمینی هستند. بیشتر هواپیماها و پرسنل نیروی هوایی پادشاهی در بریتانیا مستقر هستند و بسیاری دیگر در عملیات‌های بین‌المللی (عمدتاً بر فراز عراق و سوریه) یا در پایگاه‌های قدیمی برون مرزی (جزیره اسنشن، قبرس، جبل الطارق و جزایر فالکلند) خدمت می‌کنند. اگرچه نیروی هوایی پادشاهی بازوی اصلی نیروهای مسلح بریتانیا در بخش هوایی است ولی بخش هوایی ناوگان دریایی پادشاهی نیز هواپیماها را اداره می‌کند.

## نگارخانه


RAF_A400M_Lands_at_RAF_Brize_Norton.jpg|ایرباس ای۴۰۰ ام
Eurofighter Typhoon FIA 2012.jpg|تایفون اف‌جی‌آر ۴
Tornado 7 (5824708543).jpg|پاناویا تورنادو تیم آکروجت پیکان‌های سرخ نیروی هوایی پادشاهی بریتانیا در حال اجرای نمایش هوایی بر فراز فرودگاه نیروی هوایی سلطنتی اسکامپتون


## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:سازمان‌های سلطنتی در بریتانیا
رده:نیروهای مسلح بریتانیا
رده:نیروی نظامی بریتانیا
*
رده:نیروی هوایی سلطنتی
رده:واحدها و تشکیلات نظامی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۸ (میلادی)
بمب‌افکن

[بندانگشتی|بمب‌افکن [بی-۱۷ در جنگ جهانی دوم]]

**بمب‌افکن** رده‌ای از هواپیماهای نظامی است که برای حمله به هدف‌های زمینی و دریایی، با استفاده از انداختن انبوه بمب بر روی اهداف استراتژیک ساخته شده‌است.

## رده‌بندی بمب‌افکن‌ها
بمب‌افکن استراتژیک برای بمباران اهداف استراتژیک در نقاط دوردست مانند پایگاه‌ها، کارخانه‌ها، پل‌ها و… ساخته شده‌است.

## تاریخ
بمب‌افکنی از نخستین کاربردهای نظامی هواپیما بوده‌است. بمب‌افکن‌ها برای نخستین بار در خلال جنگ جهانی اول ساخته شدند و نقش مهمی در حمله به اهداف دوردست ایفا کردند. بمب‌افکن‌ها معمولاً در ارتفاع پائین پرواز می‌کنند و می‌توانند با سرعت پائینی پرواز کنند، به خاطر اندازه و وزن زیاد مقاومت در برابر جنگنده‌ها برایشان دشوار بود.

## در جنگ جهانی دوم
بمب‌افکن‌ها در خلال جنگ جهانی دوم، خدمه زیادی که گاهی به ۱۲ تن می‌رسید با خود داشتند، مانند بمب‌افکن معروف بی-۱۷ که در یورش‌های استراتژیک متحدین علیه اهداف صنعتی و نظامی به کار رفت. معمولاً در آن زمان بمب‌افکن‌ها خلبان، کمک‌خلبان و چند توپچی برای دفاع در برابر هواپیماهای دشمن داشتند.

## بمب‌افکن‌های امروزی
امروزه بمب‌افکن‌ها تنها دو خدمه دارند و بخش زیادی از وظایف عملیات پروازی و هدایت بمباران توسط سیستم‌های رایانه‌ای انجام می‌شود. بمب‌افکن‌های امروزی می‌توانند هم بمب‌های معمولی و هم هسته‌ای یا هدایت‌شونده حمل کنند، و با سرعت و برد بالا عملیات را انجام دهند.

## انواع بمب‌افکن
* بمب افکن استراتژیک
* بمب‌افکن تاکتیکی
* جنگنده زمینی یا (هواپیمای جنگی پشتیبانی نیروی زمینی)
* جنگنده بمب‌افکن

## بمب‌افکن‌های مشهور
* بی-۲ اسپیریت
* پ-۵۱ ماستنگ (اگرچه بیشتر هواپیمای جنگنده بوده‌است و نه بمب‌افکن اختصاصی)
* توپولف تی یو-۱۶۰ (بمب‌افکن استراتژیک سوپرسانیک روسی)
* استراتوفورترس ب-۵۲
* بی-۴۷ استراتوجت

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:بمب‌افکن‌ها
رده:هواگردهای نظامی
بمب

[250px|بندانگشتی|بمب آمریکائی [موآب (بمب)|موآب]]
**بمب**  نوعی جنگ‌افزار است که شامل محفظه‌ای پرشده از مواد منفجره است که پس از پرتاب و برخورد یا نزدیک شدن به هدف منفجر می‌شود.

بمب لغتی است نام‌آوا از لاتین (Bombus) که خود ریشه یونانی دارد: (Bombos) (به معنای ایجاد صدای تالاپ یا وزوز). این لغت در دوران جنگ سی‌ساله توسط فرانسوی ها در اروپا رایج شد. 

## انواع بمب
* بمب آتش‌زا
* بمب اتمی
* بمب الکترومغناطیسی
* بمب خوشه‌ای
* بمب ساعتی
* بمب دودزا
* بمب شیمیایی
* بمب صوتی
* بمب کثیف
* بمب لوله‌ای
* بمب ناپالم
* بمب هدایت لیزری
* بمب هدایت ناپذیر
* بمب هوشمند
* بمب هیدروژنی
* بمب نوترونی

## پانویس

## منابع
* فرهنگ یک جلدی دکتر معین

رده:اختراع‌های چینی
رده:بمب‌ها
رده:بمب‌های پرتاب‌شونده از هوا
رده:جنگ‌افزار انفجاری
رده:وام‌واژه‌های یونانی
معادله برنولی

بندانگشتی
**معادله برنولی** یا **اصل برنولی** در مکانیک سیالات رفتار شاره را در جریان یکنواخت توضیح می‌دهد و فرم ریاضی قانون بقای انرژی در سیالات است. به زبان ساده چنین است: در شاره‌ای که جریان دارد، افزایش سرعت جریان با کاهش فشار هم‌زمان است، به شرطی که ارتفاع سیال ثابت بماند. معادله برنولی بیان دقیق‌تر این اصل است، **به عبارت دیگر اگر [[سرعت]] یک [[سیال]] افزایش پیدا کند، [[فشار]]<nowiki/>ی که بر یک سطح وارد می‌کند کاهش می‌یابد و بالعکس**.

نام این اصل از نام ریاضی‌دان سوئیسی دانیل برنولی گرفته شده، اگر چه پیش از او لئونارد اویلر نیز آن را می‌دانستند.

این معادله که نشانگر بقای انرژی در سیالات است:
: {v^2 \over 2}+gh+{P \over \rho}= b 
*<math>v</math>* سرعت شاره

*<math>g</math>* شتاب گرانش زمین

*<math>h</math>* ارتفاع از نقطه‌ای دلخواه در جهت گرانش زمین

*<math>P</math>* فشار در شاره

*ρ* چگالی شاره

و b عددی ثابت معروف به «ثابت برنولی» است.
معادله بالا به شرطی درست است که جریان پایا، ناکشسان و تراکم‌ناپذیر باشد و از اصطکاک صرف نظر کنیم و همچنین در مسیر حرکت سیال مبادله گرما یا کار نداشته باشد.

بیان هد این معادله که بیانگر بقا ارتفاع یا هد سیال است (و از تقسیم معادله بر شتاب گرانش بدست می‌آید) چنین است:

P/(\rho
g)+v^2/2g+z= constant\,

در این رابطه P فشار، \rho چگالی، g شتاب گرانش زمین، v سرعت حرکت سیال و z ارتفاع سیال از سطح مبنا است. به هر ترم از رابطه فوق هد گفته می‌شود؛ بنابراین عبارت P/Rg\, هد فشار، V^2/2g\, هد سرعت و z را هد ارتفاع می‌نامند. براساس این رابطه برای یک سیال همواره مجموع سه هد فشار، سرعتی و ارتفاع مقدار ثابتی است.

از آنجا که در تمام کاربردهای عملی ما با اصطکاک (جریان‌های کشسان) روبرو هستیم و از طرفی جهت جابجایی سیال باید از وسایلی مانند پمپ جهت افزایش انرژی سیال استفاده کنیم و همچنین اگر دمای سیال با دمای محیط متفاوت باشد انتقال گرما هم خواهیم داشت، بنابراین از رابطه اصلاح شده به فرم زیر استفاده می‌کنیم:

 Q-W+H = d(P/(Rg)+V^2/2g+z) \,

که در این رابطه Q  هد مقدار گرمای منتقل شده، W هد کار انجام شده و H هد اتلافات انرژی ناشی از اصطکاک است. منظور از d در طرف دوم نیز تغییرات بین دو نقطه دلخواه در مسیر است.

## مثال‌هایی از اصل برنولی
قطاری که به سرعت حرکت می‌کند، می‌تواند شخصی را که زیادی نزدیک آن ایستاده را به خود جذب کند که اگر سبب تصادف شود، بسیار خطرناک است؛ بنابراین جذب یک دوچرخه سوار توسط یک ماشین سنگین که به سرعت از نزدیک آن می‌گذرد نیز دور از ذهن نیست! تند آبها و گردابها نیز به همین دلیل، شناگران را به میان خود می‌کشند و حتی غرق می‌کنند.**بخشی از نیروی بالابری هواپیما نیز با اصل برنولی کار می‌کند** طراحی بال به گونه‌ای است که تندی هوا در بالای بال بیشتر از پایین بال است پس فشار هوای بالای بال کمتر از فشار هوا در پایین بال است و نیروی خالصی به نام نیروی بالابری در هواپیما ایجاد خواهد شد.

شخصی که در اتومبیل سیگار می‌کشد وشیشه سمت خود را اندکی پایین می‌دهد دود سیگار به سمت بیرون مکش می‌شود که این ناشی از اختلاف فشار بیرون و داخل اتومبیل می‌باشد که این اختلاف فشار ناشی از سرعت اتومبیل است

## جستارهای وابسته
* قانون توریچلی از بسط معادله برنولی بدست می‌آید
* کاربراتور

## منابع

* فیزیک جلد دوم نوشته هالیدی و رزنیک صفحهٔ ۳۱
* کتب مکانیک سیالات / تألیف *استریتر*-*وایلی*-*بدفورد* / ترجمه مهندس ملک‌زاده، کاشانی حصار، معتمدی

رده:اصل‌ها
رده:دینامیک سیالات
رده:علم در ۱۷۳۸ (میلادی)
رده:معادلات دینامیک سیالات
رده:مهندسی برق
رده:مهندسی هوافضا
سیال

در فیزیک، **شاره** یا **سَیّال** ()، مایع، گاز یا هر ماده‌ای است که در اثر تنش برشی هر چند کوچک، پیوسته تغییر شکل دهد و تا زمانی که نیروی برشی به آن وارد می‌شود، به تغییر شکل ادامه دهد.

سیال‌ها ویژگیِ «روان شدن» دارند و بر خلاف جامدات در برابر تغییر شکل مقاومت نمی‌کنند. یکی دیگر از ویژگی‌های سیال‌ها، چسبندگی یا وَکشسانی () آنهاست. وَکشسانی عامل پیوستگی ذرات سیال است. هر چقدر سیالی چسبنده‌تر باشد، ویژگی‌های سیال‌گونهٔ آن کمتر است. (مانند عسل)

## انواع سیال‌ها
سیال‌ها به سیال نیوتنی و غیرنیوتنی تقسیم‌ می‌شوند.

# سیال غیرنیوتنی ، سیالی است که گرانروی آن با نرخ کرنش وارد بر آن تغییر می‌کند. در نتیجه چنین سیال‌هایی فاقد گرانروی معین هستند. مانند: صابون‌های مایع و لوازم آرایشی، غذاهایی مانند کره، پنیر، مربا، کچاپ، مایونز، سوپ و ماست، مواد طبیعی مانند ماگما، گدازه، آدامس و عصاره‌ها مانند عصارهٔ وانیل، سیال‌های بیولوژیکی مانند خون، بزاق و مایع سینوویال (مایع مفصلی)، امولسیون مانند سس مایونز و برخی از انواع دیسیرسیون.
# سیال نیوتنی  سیالی است که در آن تنش‌های چسبناک ناشی از جریان آن در هر نقطه به‌طور خطی با نرخ کرنش موضعی همبستگی دارد. تنش‌ها متناسب با سرعت تغییر در بردار سرعت سیال تغییر می‌کند. مثالی قابل درک از این نوع سیال‌ها عسل است. اگر عسل برای مدت طولانی استفاده نشود گرانروی آن افزایش یافته و عسل سفت می‌شود. اما اگر در مدت زمان مناسبی به هم زده شود، روان شده و گرانروی آن کاهش می‌یابد.

## مکانیک سیالات
مکانیک سیالات به بررسی رفتار و واکنش‌ سیال در اثر نیروها می‌پردازد. به‌طور کلی سیالات در دو حالت استاتیک و دینامیک بررسی می‌شوند.

دینامیک سیالات با معادلات ناویه-استوکس توصیف می‌شود. این معادلات، دستگاهی از معادلات دیفرانسیل پاره‌ای است که از قانون‌های زیر به‌دست آمده‌اند:
* پیوستگی (بقای ماده)
* پایستگی تکانه خطی
* پایستگی تکانه زاویه‌ای
* پایستگی انرژی

## جستارهای وابسته
* ماده (فیزیک)
* مایع
* گاز
* پلاسما (حالت چهارم)

## منابع

* 

رده:دینامیک سیالات
کتب سته

**کتب ستّه** ، ، به مجموع شش کتاب حدیث گفته می‌شود که معتبرترین کتب حدیث در نزد اهل سنت می‌باشد. این کتاب‌ها پس از قرآن مهم‌ترین منابع دینی است که در دسترس اهل سنت است و به‌دست علمای اهل سنت مطالعه و استفاده می‌شود.

گردآورندگان هر شش کتاب اهل ایران بوده‌اند. در میان این کتاب‌های حدیث، لفظ صحیح تنها به دو کتاب صحیح بخاری و صحیح مسلم اختصاص داده می‌شود در حالی که چهار کتاب حدیث دیگر، هم شامل احادیث صحیح و هم غیر صحیح هستند؛ بنابراین لفظ صحاح سته (یعنی کتابهای صحیح شش‌گانه) به اشتباه در بین عموم رایج شده است.

دو کتاب دیگری که به عنوان منابع اولیه توسط اهل سنت استفاده می‌شوند عبارتند از موطأ مالک و مسند از احمد بن حنبل.

## فهرست
این کتب عبارت‌اند از:

## جستارهای وابسته
* کتب اربعه

## پانویس

* اسلامی اورنس
* دانشکده حدیث
* العظم، رفیق، “ (أشهر مشاهیر الإسلام) “، چاپ: دارالرائد العربی، بیروت. لبنان. ۱۴۰۱ هـ - ۱۹۸۱ میلادی.
* اسلامی اورنس
* دانشکده حدیث
* العظم، رفیق، “ (أشهر مشاهیر الإسلام) “، چاپ: دارالرائد العربی، بیروت. لبنان. ۱۴۰۱ هـ - ۱۹۸۱ میلادی.

رده:صحاح سته
رده:تسنن
رده:حدیث
رده:ادبیات تسنن
رده:گردآوری حدیث
شهرستان ورامین

**شهرستان وَرامین** یکی از شهرستان‌های استان تهران است که مرکز آن شهر ورامین است و در ۲۶ کیلومتری جنوب شرق شهر تهران واقع شده‌است. شهرستان ورامین از شمال شرق به شهرستان‌های پیشوا و پاکدشت، از شمال غرب به شهرستان قرچک، از غرب به شهرستان ری، از جنوب به استان قم و از جنوب شرق و شرق به استان سمنان محدود شده‌است.

## پیشینه
شهرستان ورامین در سال ۱۳۵۴ در محدوده استان تهران تشکیل شد. سه شهرستان پاکدشت، پیشوا و قرچک به ترتیب در سال‌های ۱۳۷۶، ۱۳۸۹ و ۱۳۹۱ از شهرستان ورامین منتزع شدند.

## تقسیمات کشوری
شهرستان ورامین از دو بخش تشکیل شده‌است:
* **[[بخش مرکزی شهرستان ورامین]]**
: شهر: ورامین
::دهستان بهنام پازوکی جنوبی
::دهستان بهنام وسط شمالی
* **[[بخش جوادآباد]]**
: شهر: جوادآباد
::دهستان بهنام عرب جنوبی
::دهستان بهنام وسط جنوبی

## جغرافیا
شهرستان ورامین در جلگهٔ صاف حاصل خیز دشت ورامین واقع شده و از جنوب به دریاچه نمک و از مغرب به حسن‌آباد قم و از شمال به شهرستان پاکدشت و از مشرق به گرمسار (خوار سابق) محدود است.

### فرونشست زمین
فرونشست زمین در منطقه ورامین با سالانه میانگین ۳۶ سانتیمتر در سال، رتبهٔ نخست فرونشست زمین در جهان است. علت این فرونشست، برداشت بی‌رویه آب توصیف شده‌است. این فرونشست که در گذشته پدیدهٔ نادری بوده امروزه به شکل شکاف‌هایی در سطح زمین‌های کشاورزی شهرستان ورامین، پیشوا و قرچک دیده می‌شود.

## مردمان
در طول زمان مهاجران زیادی به منطقه ورامین جذب شده‌اند که برخی از این مهاجران به دلیل‌های سیاسی و برخی خود به این منطقه کوچ کرده‌اند. این مردمان با قومیت‌های مختلف همگی مردمان بومی منطقه محسوب می‌شوند که قبل از دوران معاصر به ورامین آمده‌اند.

## پانویس

## منابع
* شیرکوند، نادر. *ورامین بهشت گردشگران*. ورامین: فراگفت، ۱۳۸۹.
* تناولی، پرویز. *دستبافت‌های روستایی و عشایری ورامین*. تهران: انشارات یساولی، ۱۳۸۰.
* شاه حسینی، علیرضا. *گویش الیکایی* سمنان: انتشارات بوستان اندیشه، ۱۳۸۴


ورامین
C

**C** یا **c** سومین حرف در الفبای لاتین اصلی انگلیسی و ISO است. نام آن در انگلیسی *cee* (تلفظ / ˈ s i: /)، جمع *cees* است.
## در نگارش فارسی
در فارسی لاتین، نویسهٔ C c برای بازنمایی همخوان /d‌ʒ/ (حرف «ج» در خط فارسی) به‌کار می‌رود. این واج یکی از همخوان‌های انسدادی–سایشی واک‌دار در فارسی است و در واژگانی مانند «جوان» (Cavân) و «تاج» (Tâc) حضور دارد. انتخاب نویسهٔ C بر اساس اصل «یک واج = یک نویسه» انجام شده و موجب می‌شود صدای /d‌ʒ/ (ج) با یک حرف مستقل و یکتا بازنمایی گردد.

## در نگارش ترکی استانبولی
بندانگشتی|ارزش (های) آوایی معمول حرف c در دبیره‌های زبانهای اروپاییحرف C در ترکی استانبولی بصورت /dʒ/ مشابه حرف "ج" در زبان فارسی تلفظ می‌شود.

## کاربرد
[بندانگشتی|حرف C در [زبان اشاره آمریکایی]]

### ریاضی
در اعداد رومی حرف C نشانگر عدد ۱۰۰ است. همچنین پیشوند سانت یا سانتی (-*centi*) به معنای صد است. مانند سانتی‌متر به معنای یکصدم متر است. همچنین محیط منحنی با C نوشته می‌شود.

### فیزیک
در فیزیک حرف C° نماد درجه سلسیوس است.

### شیمی
در فهرست عناصر بر پایه نماد شیمیایی حرف C، نماد شیمیایی عنصر کربن است.

### تجهیزات پزشکی
حرف C نشانگر عدد ۱۰۰ در اعداد رومی است بدین ترتیب؛ CC نشانگر عدد ۲۰۰ است و در پزشکی و تزریق‌ها برای اندازه‌گیری حجم مایعات استفاده می‌شود.

### رایانه
در برنامه‌نویسی رایانه حرف C ممکن است یادآور زبان برنامه نویسی C یا کتابخانه‌های آن باشد.

### محصولات
بر روی برخی از محصولات حرف C درون دایره © درج شده به معنای نماد حق تکثیر است.

## جستارهای وابسته
* Ç - حرف "چ" در الفبای ترکی استانبولی
* Ȼ
* فهرست حروف لاتین

## منابع

* 

رده:الفبای لاتین
رده:تک‌نگاره‌ها
اروپای شرقی

بندانگشتی|نقشه اروپای شرقی
**شرق اروپا** به قسمت شرق قاره اروپا گفته می‌شد که تا پیش از سال ۱۹۹۱ عضو پیمان‌های مربوط به بلوک شرق بودند.

امروزه این بلوک منحل نشده و کشورها تنها با توجّه به محل جغرافیائی‌شان در خاور اروپا با این نام نامیده می‌شوند.

## کشورها
بندانگشتی|فلگ مپ کشورهای اروپای شرقی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## جغرافیای شمال شرقی اروپا
بندانگشتی|تعریف‌های متفاوت محدوده اروپای شرقی
نظام دولتی کشورها در این قسمت از اروپا بعد از جنگ جهانی دوم و گسترش نفوذ روسیه تا سال ۱۹۹۰ کمونیستی بوده و دارای پیمان منافع نظامی مشترک ورشو (بلوک شرق) بودند. بعضی از این کشورها چون اوکراین، پس از فروپاشی شوروی دچار نابسامانی سیاسی، تجزیه و فقر اقتصادی شدند.

## نگارخانه

پرونده:Great Schism with former borders (1054).png|جدایی شرق و غرب
پرونده:Európai tatárjárás (1235-1242).png|حمله امپراتوری مغول به اروپای شرقی
پرونده:Ottoman Empire 1789.svg|پیشروی امپراتوری عثمانی تا اروپای شرقی
پرونده:Europe Eastern Bloc flag map.svg|کشورهای بلوک شرق


## جستارهای وابسته
* آشپزی اروپای شرقی
* دشت اروپای شرقی
* اروپای مرکزی و شرقی
* زمان اروپای شرقی

## منابع

## پیوند به بیرون

* دربارهٔ بلوک شرق


رده:مناطق اروپا
گروه‌های نجومی در ایران

گرچه ستاره‌شناسی در ایران پیشینه‌ای دراز دارد ولی امروزه به دلیل رشد نامتقارن علوم مهندسی و پایه در کشور، دانش ستاره‌شناسی در ایران چندان برای عموم مردم شناخته شده نیست و گروه‌های نجومی با هدف توسعه نجوم در کشور فعالیت دارند که ایران را می‌توان جزو کشورهایی که بیشترین منجم آماتور در رده سنی جوانان دارد شناخت. گروه‌های نجومی در کشور از سال ۱۳۸۰ به صورت رسمی توسعه یافتند و در قالب شرکت‌ها، انجمنها، گروه‌های دانشجویی و سازمان‌های مردم نهاد فعالیت دارند.

## گروه‌های نجومی ایران
گروه‌های نجومی بسیاری در سراسر ایران فعالیت می‌کنند:
### مراغه
# انجمن نجوم رصدخانه مراغه
از جمله انجمن های نجومی فعال دارای مجوز از وزارت کشور و وزارت علوم (مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک) در کشور است که فعالیت خود را از سال ۸۴ توسط برخی فعالین و دانش آموزان المپیادی از جمله دکتر محسن خان بابازاده (موسس و رییس انجمن نجوم رصدخانه مراغه) آغاز کرد.
### اردبیل
# انجمن ستاره شناسان کیهان بیکران آسمان سبلان اردبیل
# باشگاه ستاره‌شناسی اردبیل

### اصفهان
# مرکز آموزش نجوم ادیب
# آسمان‌سرای سها
# خانه نجوم خمینی شهر 

### بوشهر
* انجمن نجوم بوشهر (با ۱۸ شاخه در شهرستانها و شهرهای استان)
* رصدخانه مهر بوشهر
* پژوهش‌سرای دانش آموزی شهید خوشبخت
* انجمن نجوم ساروس دانشگاه پیام نور بندر گناوه

### تهران
# رصدخانه و مرکز نجوم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (رصدخانه زعفرانیه)
# مرکز علوم و ستاره‌شناسی تهران
# انجمن نجوم آماتوری ایران
# ستاره شناسان برساوش
# دلفین
# دبیرستان فرزانگان

### خراسان جنوبی
# خانه نجوم شهرستان فردوس
# پاسارگاد

### دامغان
* انجمن علوم و ستاره‌شناسی استان سمنان( انجمن نجوم دامغان)

### رشت
* انجمن نجوم روجا
* انجمن نجوم ثاقب
* گروه نجوم کویپر رشت
* لاهیجان:
* اِکلیل شمالی

### زاهدان (سیستان و بلوچستان)
* انجمن نجوم خیام زاهدان

### سمنان
# گروه نجوم فردوس سمنان
# گروه نجوم کانون بسیج سمنان
# گروه نجوم پژوهش سرای دانش آموزی سمنان
# انجمن سهیل سمنان
# زاوس

### سعادت شهر
* فردوس

### شیراز
# کانون نجوم و اختر فیزیک دانشگاه شیراز
#انجمن اخترشناسی شیراز،
# کانون نجوم دانشگاه پیام نور شیراز،
# مؤسسه نجوم آسمان پارس،
# مؤسسه نجوم مهر و ماه،
# فرهنگسرای علوم و نجوم شهرداری شیراز

### قم

* نجومیا

* انجمن مردم نهاد دیده‌بان آسمان (منجم باشی)
* خیام نیشابوری

### مشهد
# کانون نجوم آماتوری دانشگاه فردوسی مشهد
# انجمن نجوم مشهد
# گروه آسمان نِگری سُها اتومبیل نجوم ایستگاه رصد اولین گروه نجومی سیار در استان خراسان رضوی و کشور 

### نیشابور
*انجمن نجوم نیشابور

### مرودشت
انجمن نجوم مرودشت  ( گروه منجمان مرودشت )

### یاسوج
* گروه نجوم سپهر بسیج دانشجویی دانشگاه یاسوج

### متفرقه
# ستارهٔ شمال
# باسا
# گروه نجوم فردوس سمنان
# زاوس

## پانویسها

* انجمن‌ها و گروه‌ها مجلهٔ نجوم

## پیوند به بیرون
*انجمن ستاره شناسان کیهان بیکران آسمان سبلان
* انجمن اخترشناسی شیراز / شیراز
* مؤسسه علوم و کیهان‌شناسی هفت آسمان / کرج
* انجمن اخترشناسی شیراز
* مؤسسه نجوم مهر و ماه شیراز
* کانون نجوم نیشابور
* شاخهٔ آماتوری انجمن نجوم ایران
* گروه نجوم سپهر بسیج دانشجویی دانشگاه یاسوج

رده:اخترشناسی در ایران
توربراتور

**توربراتور** بر پایه اوستا نام کُشنده زرتشت، پیامبر ایرانی است. نام او را برخی، **براترکرش** نیز یاد کرده‌اند. توربراتور مردی از سرزمین توران بود که در تازش تورانیان به ایران در آتشکده بلخ زرتشت را -هنگامی که با ۷۲ تن از یارانش به پرستش نشسته بودند-کشت.
توربراتور دگرگون‌شده نام «تورباتور» به معنی «قهرمان تورانیان» باشد.

## منابع

رده:اوستا