گیتی نوین

**گیتی نوین (ناوران)** (زاده ۱۳۲۳) نگارگر، تندیسگر، گرافیست ایرانی ساکن کانادا و بنیان‌گذار جنبش هنری فَرااِنگاشت (Transpressionism) است. گیتی نوین در سال ۱۳۵۳ برای ادامه پژوهش هنری و برپایی نمایشگاه، نخست به هلند و سپس به بریتانیا رفت و از سال ۱۳۷۷ تاکنون در ونکوور کانادا زندگی می‌کند. پرده‌های نقاشی گیتی نوین در کلکسیون‌های عمومی و خصوصی اروپا، آمریکا، آسیا و استرالیا ارجمند شناخته می‌شوند.

## زندگینامه و کارنامه
### زندگی و آموزش

گیتی نوین دررکرمانشاه زاده شد. پدرش عبدالرحمان ناوران تنها فرزند بازرگانی به نام عبدالرحیم ناوران از اهالی بندر انزلی بود. عبدالرحیم با کشتی‌های بازرگانی خویش در میان بندرهای باکو، لنکران و آستارا در آذربایجان به دادوستد می‌پرداخت.   پس از انقلاب اکتبر بلشویک‌ها ارتش سرخ  باکو را در ۱۹۱۸ تصرف کرده و ارتش سفید تزاری به بندر انزلی  پناه اورد. در سال 1921  «ارتش سرخ» در ۱۹۲۱ در تعقیب بازمانده ارتش تزاری به انزلی یورش برده و  کشتی‌های عبدالرحیم مصادره شد. عبدالرحیم که با از دست دادن کشتی‌هایش توان ادامهٔ دادوستد را نداشت و ورشکست شده بود دست به خودکشی زد. عبدالرحمان پسرک خردسالش از مادر جوان خود جدا شد و نزد خانوادهٔ ناوران پرورش یافت و پس از پایان آموزش دبیرستانی در گمرک به کار پرداخت.
وی پس از مدتی به  گمرک قصر شیرین فرستاده شد؛ و در کرمانشاه با همسر خود ملوک کاشفی آشنا شد؛ و این آشنایی در کوتاه هنگام به ازدواج آنان و تولد 4 فرزند منجر شد.
پس از مدتی پدر گیتی نوین به تهران منتقل شد و درسال‌های نوجوانی   دبیر نقاشی وی در دبیرستان اسدی استعداد وی را کشف کرده و او را تشویق کرد تا در هنرستان هنرهای زیبای دختران نام‌نویسی کند. گیتی گواهینامهٔ هنری خود را در سال ۱۳۴۴ از هنرستان هنرهای زیبای دختران دریافت کرد، و سپس لیسانس  خود را در رشتهٔ گرافیک از دانشکدهٔ هنرهای تزیینی در سال ۱۳۴۹ به دست آورد. او در سال ۱۳۵۳  با  فرید نوین ازدواج و رهسپار هلند شد و در دانشگاه آزاد لاههVrije Academie voor Beeldende Kunsten آموزش خود را دنبال  نمود. سپس در ۱۳۵۴ راهی منچستر گردید و روش های گوناگون نقاشی را نزد استادان  فراگرفت. سرانجام در کانادا ساکن شد. نخست در شهر کینگستون در سال‌های ۱۳۶۲-۱۳۵۹ سپس در مونترال ۱۳۶۳-۱۳۶۲ آنگاه در اتاوا ۱۳۷۷-۱۳۶۳ و سرانجام از سال ۱۳۷۷ تاکنون در ونکوور به سر می‌برد.

### سال‌های سخت تراژدی
در تابستان ۲۰۱۶ دو تراژدی جانگاه زندگی گیتی را دگرگون ساخت. نخست برادرش کامران در تورونتو به بیماری سرطان دچار شد و در فاصلهٔ چند هفته درگذشت و در همان فاصله پسر بزرگ او که در نشویل تنسی زندگی می‌کرد و متخصص هوشیاری‌های مصنوعی بود در سفری به لس آنجلس از هوش رفت و در بیمارستان سیدار سیناییی بستری شد گیتی و همسرش از ونکوور به لس آنجلس پرواز نمودند و دو روز پس از آن پس از یک عمل جراحی غده یی سرطانی پیش رفته در مغز را پیدا نمودند. گیتی سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ را در کنار پسرش بسر برد تا در پرتو درمانی و شیمی درمانی به همراه او باشد. در میانهٔ سال ۲۰۱۷ هنگامی که بنظر می‌رسید بیماری سرطان به واپس کشیده شده گیتی به ونکوور بازگشت و به آفرینش پرده‌هایی تازه پرداخت و در نمایشگاه هنر در باغ ونکوور شرکت نمود. اما بیماری سرطان پسرش بازگشت و این بار پرتو درمانی بر توان حرکت فرزند او اثر گذاشت و گیتی برای دیگر بار به نزد فرزند رفت. و تا درگذشت او در ۲۰۱۸ نزد او ماند   

### نمایشگاه‌ها

Image:Guity Novin Poster 3.jpg| پوستر نمایشگاه گیتی نوین در گالری نگاه شیراز ۱۳۴۹
Image:Guity Novin Seyhoon Poster 3.JPG | پوستر نمایشگاه «تنناها یاهو» در گالری سیحون، تهران، ۱۳۵۴


#### نمایشگاه‌های ایران

|برهنه با اسب
|حوا شمارهٔ ۱
|تن شویان


نخستین نمایش کارهایش در نگارخانه نگار، به مدیریت افسانه هویدا در یکشنبه هفتم آذر ۱۳۵۰ بود. گیتی این نمایش را «گویا و خاموش» نامیده بود (او این سنت نام‌گذاری نمایش‌های آثارش را همواره دنبال کرد). این نخستین نمایش با خوش آمد بسیار هنردوستان و روزنامه‌های هنری روبرو شد.
منصوره حسینی نگارگر نامی نوگرا در نقد خود بر این نمایشگاه در بخش هنر و اندیشهٔ روزنامهٔ کیهان نوشت: ' «گویا و خاموش، این نامگذاری را می‌پسندم، نه برای اینکه هنر پلاستیک را با پرداز شاعرانه صفت و کلمه پیوند زده باشم، بل برای اینکه طبیعت بیجان، اشیاء و گل‌ها با تمام بی‌جانی می‌توانند از غم، آرامش، مالیخولیا و ثبات سخن بگویند… در انتخاب موضوع تابلوها نوعی وحدت وجود داشت: نمایشگر شخصیت روشن و آگاه نقاش. در رنگ‌آمیزی تابلوها، انتخاب گام رنگ، که همان گام با کم و بیشی آشکار در تمام تابلوها بکار گرفته شده، از ثبات ذهن جستجوگر نقاش سخن می‌گفت.»


بندانگشتی|290px|چپ|زنی با گلابی‌ها

در خرداد ماه سال ۱۳۵۲ گیتی دومین نمایشگاه خود را در نگارخانه سیحون با نام «پوستموس» سیری در فضاهای شعری احمد شاملو برپا نمود. این نمایشگاهی گفتگوبرانگیز بود، بهروز صوراسرافیل نوشت:  محتوا و مضمون تابلوها بیشتر از شاملوست نه گیتی نویناما گیتی در گفتگویی با فیروزه میزانی منتقد هنری مجله تماشا از برایش خود چنین گفت: روزی که تصمیم گرفتم روی شعرهای شاملو کار کنم، ترس عدم موفقیت در رساندن فضاهای شعری او، و اینکه بیننده نمایشگاه هم تصور کند برای جلب بیننده از اسم شاملو سوء استفاده کرده‌ام همیشه با من بود، ولی پس از مدتی احساس کردم که فضاهای شعری هم می‌تواند مانند یک جسم مثل یک گلدان طراحی شود. به هر حال آنچه نقش بسته، احساس است و مدد قلم؛ از تابلوهایم سعی کرده‌ام تا آنجا که امکان دارد بارعایت وابستگی به شعر یک شخصیت جداگانه به وجود بیاورم تا به تنهایی نیز چیزی برای دیدن داشته باشد. *»</blockquote>
شاملو خود در یادداشتی برای معرفی این نمایشگاه نوشته است <blockquote> اما توجه گیتی به جنسیت آدمهای پرده‌هایش حیرت آورست چیزی که… می‌تواند کنایه از انگیزه‌های رستاخیز نهایی شمرده شود - گیتی به» آیدا در آینه «کمترین توجهی، و از رابطهٔ این دو شعر کمترین آگاهی نداشته، و با این وجود پیداست که برای رستاخیز انگیزه‌ای می‌جسته است. جستجویی که سرانجام به عشق می‌انجامد. آیا گیتی می‌خواسته همین را بگوید؟ من یقین دارم.</blockquote>

پس از این دو نمایشگاه تک-تنه و چندین نمایشگاه گروهی گیتی نوین در نخستین نمایشگاه هنری بین‌المللی تهران با همیاری نگارگران اروپایی * Salon d' autumn''پاریس شرکت نمود.

آخرین نمایشگاه یک نفره او در ایران «تنناها یا هو» نام داشت که در سال ۱۳۵۳ در نگارخانه سیحون برپا شد.

#### نمایشگاه‌های در بیرون از ایران
شمار نمایشگاه‌های گیتی نوین در اروپا و آمریکا بسیار است. این نمایشگاه‌ها را می‌توان به دو دوره پیش و پس از برپایی فراانگاشت رده‌بندی نمود. از نمایشگاه‌های پیش از برپایی فراانگاشت می‌توان نام برد از:

## کارهای گرافیک
بندانگشتی|180px|چپ|گیتی نوین در استودیوی خود در کینگستون انتاریو در سال ۱۹۸۱


| صمد بهرنگی، جلال آل احمد، علی اکبر دهخدا، صادق هدایت
پرونده:Reminant cloth of the ancient persia.jpg|بازمانده‌ای از طرح پارچه‌های دوران ساسانی
پرونده:Angela davis.jpg| آنجلا دیویس
پرونده:Hedayat and al-ahmad.jpg | جلال آل احمد، صادق هدایت
پرونده:First tehran international film festival.jpg| کاتالوگ نخستین جشنوارهٔ بین‌المللی تهران
Image:Guity_Novin_Hunger.jpg| پوستر برای اعتراض به گرسنگی، ونکوور ۲۰۱۰
Image:Homeless by Guity Novin.jpg | پوستر برای اعتراض به مردم بی سامان خیابان نشین، ونکوور ۲۰۱۰
Image:J Accuse.jpg | پوستر برای اعتراض به رفتار فرانسه با کولی‌های رما، ونکوور ۲۰۱۰


گیتی نوین نخستین گرافیست زن ایرانی‌ست که کارهایش در ایران و جهان شناخته شده ست.  
کارهای گرافیک او بر روی جلد مجلات نگین، زمان، کتاب اول ودوم سینمای آزاد، جُنگ چاپار و ماهنامهٔ Breaking the Silence در اتاوا چاپ شده ست. گیتی گرافیست نخستین جشنواره بین‌المللی فیلم تهران بود، و طرح روی جلد کاتالوگ جشنواره ازوست.

در گردآوردهٔ «دریچه» دربارهٔ ویژگی‌های طرح‌های گیتی آمده ست:

 ویژگی طرح‌های گیتی، از جمله سری کارهای دراویش اش که در مجله نگین منتشر شده ست را می‌باید در محتوای فکری آن‌ها جستجو کرد. اگرچه طرح‌هایش در وهلهٔ اول تزیینی به نظر می‌رسند اما تماشاگر با اندکی تعمق مفاهیم بسیط ذهنی روشنگر را دریافت می‌کند. در طرح‌های گیتی خط اهمیتی ویژه دارد. استفاده از خط باید در نهایت صرفه و آگاهانه باشد و مهمترین مسئله این که خط‌ها محکم، بدون لرزش و بدون گوشه باشند. خود او چه در طرح‌ها و چه در نقاشی‌اش تأکید فراوان دارد که جستجوی استتیک برایش فاقد اهمیت است؛ برای من در وهلهٔ اول محتوای فکری‌ست که اهمیت دارد. اما وقتی به آثارش نگاه می‌کنی نوعی تعادل ریاضی را مشاهده می‌کنی، کمپوزیسیون‌هایی کامل و به نهایت ایجاز و سادگی. بدون شک مفاهیم بزرگ را می‌باید در سادگی طرح جستجو کرد. خصیصه مهم گیتی را در جستجوی فراوان او برای کشف فضاهای تازه می‌توان مشخص کرد. او این خصیصه را وسواس گونه دنبال می‌کند." 

[بندانگشتی|220px|گیتی نوین در میز گرد روزنامهٔ اطلاعات در سال ۱۳۵۰. (از چپ به راست) محمدقاضی (مترجم)، دکتر[فرید نوین (نویسنده)، گیتی نوین، کاظم السادات اشکوری (شاعرو نویسنده)، دکتر جواد مجابی (شاعر و نویسنده)، احمدشاملو (شاعر و نویسنده). رضاسید حسینی (مترجم) در حارج از تصویر این میزگرد قرار گرفته‌است.]]

شهرام معتضدی در هفته نامهٔ شهروند تورونتو می‌نویسد:  من در بیست و هشت سال پیش افتخار شاگردی گیتی نوین را داشتم ... بعدها که برای تحصیلات به اروپا رفتم، دریافتم که کارهای استاد نوین در میان گرافیست‌های بزرگ دنیا شناخته شده ست و حتی طرح‌های ایشان را در کلاس‌های مختلف مورد بررسی و تحقیق قرار می‌دهند… وقتی استاد نوین را دیدم هنوز همان شرارهٔ درخشانی که نشان از شیدایی ایشان به هنرشان ست از دیدگانشان تلالو می‌زد. پس خویشتن را به ایشان شناساندیم و گفتیم که افتخار شاگردیشان را داشته‌ایم، و از استاد اروپایی‌مان برایشان گفتیم که پس از نشان دادن «لیز تایلور سرخ» کار «اندی وارهول»، کار "صادق هدایت" از طراحی‌های استاد را، به عنوان گام دیگری ر تفکیک گرافیکی سطح‌های رنگی یک پرتره به ما ارائه کرده بود."


## [[ فراانگاشت]] (ترانسپرسیونیزم)
گیتی نوین نخستین پایه‌های ترانسپرسیونیزم را در سال ۱۹۹۴ پی ریزی کرد. جنبش ترانسپرسیونیزم پاسخی بود. به دیدگاه‌های «فرا نو گرایی High modernism» و سر آن داشت که آرمان‌های «مردمانی - humanism» و ارزش‌های «عرفانی - acroamatics» را با برداشت‌های زیباشناسانهٔ زیبایی، آهنگینی، و فره وری بازگشایی و روشنی دهد. ترانسپرسیونیزم به رویارویی با دام کژبینی «پسا- نوگرایی- post modernism» برمی‌خیزد، که مرگ هنر را آوا کرده بود.
اما ترانسپرسیونیزم هنر را سرچشمهٔ همیشگی زایندگی و آفرینشی وهومنی می‌خواند و از تماشاگر خود می‌خواهد که او را در تلاش هنرش یاری دهد تا که شاید به آفرینش «شگرف» شدایی دهد. در این روندار نقش هنرمند تنها آنست که راه گشای و برانگیزندهٔ نیروی تخیل تماشاگر باشد و از عشق مدد گیرد تا که مگر سامان دهد به دنیایی که هم در روان پنهان و هم در سیمای آشکار خود آشفته ست.

برای دست یابی به این آرمان ترانسپرسیونیزم از افسانه‌ها و اسطوره‌ها که یادآور خاطره‌های مشترک انسانی ست یاری می‌گیرد، افسانه‌هایی همچون داستان «کلیتای»، دوشیزه‌ای که به «آپولو» خداوندگار خورشید دل باخت و سرانجام او آن شد که به گل آفتاب گردان تبدیل شود و هر روز از دورها نظاره گر پرتو آن یار باشد که پهنهٔ آسمان را بر گردونهٔ زرین خویش می‌پاید؛ و «کلیتای» از تابش و روشنی عشق او زندگی می‌گیرد و رشد می‌کند. 

گیتی نوین در شناسایی ترانسپرسیونیزم می‌نویسد:

.

## پذیرایی هنرمندان جهان از ترانسپرسیونیزم
هنرمندانی که پذیرای ترانسپرسیونیزم شده‌اند اینانند:
* فر وریگا Fer Veriga (برزیل)
* آیرینا کوپیروا Irina Kupyrova (اوکراین)
* دیانا زویباخ Diana Zwibach(صربستان)
* تری باو-نورمن Terri Baugh-Norman(آمریکا) ref>
* لورنا کلوستربر Lorena Kloosterboer(هلند)
* الن مارلن هامر Ellen Marlen Hamre (نروژ)
* شانو Shano(آمریکا)

افزون بر این هنرمندان تنی چند دیکر نیز هم مانند ماری لاشانس نقاش کوبکی خود را از پیروان این مکتب می‌شمرند.

## منابع
بسیاری از منابع این نوشته در آرشیو کتابخانه‌های نگارخانه ملی کانادا National Gallery of Canada - Library and Archives یا کتابخانه نگارخانه هنر ونکوور Vancouver Art Gallery - Library می‌توان یافت. 

## پیوند به بیرون

* وبگاه گیتی نوین
* وبگاه ترانسپرسیونیزم

رده:افراد زنده
رده:اهالی کرمانشاه
رده:ایرانی‌های مهاجرت‌کرده به کانادا
رده:تبعیدشدگان اهل ایران
رده:تبعیدشدگان مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران در کانادا
رده:تصویرگران اهل ایران
رده:تصویرگران اهل کانادا
رده:زادگان ۱۳۲۳
رده:زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:گرافیست‌های اهل کانادا
رده:گرافیست‌های زن
رده:نقاشان اهل کرمانشاه
رده:نقاشان زن اهل ایران
رده:نقاشان زن اهل کانادا
رده:هنرمندان زن اهل ایران
رده:هنرمندان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:هنرمندان زن سده ۲۱ (میلادی)
رده:طراحان پوستر اهل کانادا
رده:طراحان گرافیک اهل ایران
رده:طراحان گرافیک اهل کرمانشاه
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:نقاشان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران