نمرود (شهر)

[بندانگشتی|190px|یکی از [لاماسوهای نگهبان در نیمرود، موزه بریتانیا، لندن]]
[بندانگشتی|170px|ستون سنگی ([استل) از نیمرود]]
**نیمرود** یا **شهر نمرود**، یا **کالح**  یک شهر آشوری باستانی در میان‌رودان (بین‌النهرین) شمالی در ساحل رود دجله بوده است؛ آشوری‌ها آن را در زبان محلی «*کلخو*»(*Kalxu, Kalhu*) و در زبان عربی «*کال*» و «*کالخ*» و «*کالخو*» می‌نامیدند. بعدها باستان‌شناسان نام آن را از روی نام نیمرود، نیمرود (*Nimrud*) گذاشتند.
خرابه‌ها و بقایای شهر، امروزه در یک کیلومتری روستای *النعمانیه* در استان نینوا و حدود ۳۰ کیلومتری جنوب شرق شهر موصل در شمال عراق کشف شده است. گفته می‌شود که شهر نیمرود با شهر توراتی کالاح (کالخ) منطبق می‌باشد.
نیمرود مساحتی در حدود ۳۶۰ هکتار را دربر می‌گرفته است.

## نیمرود در زمان [[آشور-ناصیر-پال دوم]]
این شهر را پادشاه آشور شلمنسر یکم ساخت و شهر مزبور حدود هزار سال وجود داشت و در سدهٔ سیزدهم پیش از میلاد پایتخت گردید، ولی پس مدتی دچار رکود شد تا اینکه دوباره آشور-ناصیر-پال دوم پادشاه آشور به آن توجه نمود و آن را پایتخت خود قرار داد، به این ترتیب شهر مزبور شهرت و معروفیت فراوان پیدا کرد. آشورناصیرپال دوم با به‌کارگیری هزاران اسیر و برده، کاخی بزرگ و معبدها و ساختمان‌های بسیار بر ویرانه‌های شهر پیشین ایجاد کرد و در شکوفایی شهر کوشید. بناهایی که در دورهٔ شکوفایی در این شهر وجود داشت، مجموعه‌ای کم‌نظیر از هنر و فرهنگ متعالی باستانی محسوب می‌شد. دیواری دراز دور شهر را دربرمی‌گرفت. در سال ۸۷۹ پ. م یک مراسم بازگشایی مجلل و باشکوه به همراه ضیافتی شاهانه و محتشم برگزار گردید و ما اکنون از راه لوح نوشته‌ای از چگونگی این مراسم آگاهی داریم. شهر دارای تعدادی باغ‌های گیاه‌شناسی و یک باغ ویژهٔ جانورشناسی بود. نیمرود تا سال ۷۰۶ پ. م پایتخت آشور باقی ماند و در آن تاریخ، سارگون دوم پادشاه آشور پایتخت را به دور شاروکین (خورسابادکنونی) انتقال داد.

در قصر آشور-ناصیر-پال دوم کتیبه‌های بسیاری بر سنگ آهک (کربنات کلسیم) و نقش برجسته‌هایی بر مرمر سفید تهیه شده بود. بر روی یکی از کتیبه‌های مزبور چنین می‌نوشت:

این کتیبه‌ها، همچنین غنایمی را که در قصر ذخیره شده بود را توصیف می‌نمایند:
[بندانگشتی|چپ|180px|شیرهای بالدار با سر انسان ([گاو بال‌دار|لاماسو) و نقش برجسته‌های قصر شمال غربی آشور-ناصیر-پال دوم در نیمرود و دروازه‌های بلاوات، موزه بریتانیا، لندن]]

افزون بر این‌ها، کتیبه‌های مزبور ضیافت‌ها و جشن‌ها و عیش و نوش‌های او را که پس از فتح‌هایی که کرده بوده برپا می‌داشته است، توصیف می‌کنند. در هر صورت قربانیان او از فتوحی که می‌کرده، بسیار ترسان و مضطرب می‌گشتند، متن مزبور در این خصوص می‌گوید:
بندانگشتی|150px|چپ|نقشهٔ شهر نیمرود

وی دربارهٔ فتحی دیگر چنین می نویساند:

پادشاه مزبور در جایی دیگر از به صلابه کشیدن برخی از قربانیان و زنده به گور کردن برخی دیگر در درون دیوارهای کاخش سخن می‌گوید.

نقش برجسته‌های آشور-ناصیر-پال دوم هم تصاویر پادشاه مزبور را در حالی که به وسیلهٔ ارواح نگهبان بالدار فرا گرفته شده یا در شکار یا به هنگام جنگ و لشکرکشی نشان می‌دهند. هر یک از این نقش برجسته‌ها، متن نوشته شده‌ای در درون خود دارند. این متون یا یکسان هستند یا به همدیگر بسیار شبیهند و به همین دلیل *کتیبهٔ استاندارد* نامیده می‌شوند. این متون، اصل و نسب آشور-ناصیر-پال دوم را تا سه نسل پیش معین می‌کنند، پیروزی‌ها و کامیابی‌های نظامی‌اش را برمی‌شمارند، مرزهای امپراتوری‌اش را تعیین می‌کنند، از روابط شاه با خدایان می‌گویند و می‌گویند که وی چگونه شهر نو کلخو (کالح) را انشاء نمود و کاخش را در آنجا بنا کرد. همچنین به دستور وی دروازهٔ بزرگی در آن شهر ساخته شده بود. آن قسمت از قصر که شناخته شده است، ۲۰۰ متر از شمال به جنوب و ۱۲۰ متر از شرق به غرب طول دارد. تصاویر و مجسمه‌هایی که در قصر ساخته شده است، به‌طور تلویحی و با زبان بی‌زبانی می‌گویند که پادشاه به این دلیل که خادم خدایان بوده است، از سوی آنان با قدرتی الهی و ملکوتی محافظت می‌شده است.

## نیمرود در زمان شلمنسر سوم
شلمنسر سوم پسر آشور-ناصیر-پال دوم بود و کاخی در نیمرود ساخت که در جلال و حشمت از کاخ پدرش پیشی گرفت، وسعت این کاخ حدوداً دو برابر کاخی بود که پدرش در آن شهر ساخته بود و مساحتی در حدود ۴۹۰۰۰ مترمربع را در بر می‌گرفت. این کاخ بیش از ۲۰۰ اتاق را در خود جای می‌داده است.

## تخریب شهر نمرود توسط داعش
داعش در تاریخ ۱۲ آوریل ۲۰۱۵ ویدئویی را منتشر کرد که اعضای این گروه را در حال تخریب این شهر باستانی نشان می‌دهد. افراد داعش با بولدوزر و مواد منفجره به جان آثار باستانی افتادند و نمرود، یکی از گنجینه‌های باستانی عراق را عملاً با خاک یکسان کردند. داعش هدف خود را از این کار بت‌شکنی اعلام کرد.

## پانوشت‌ها

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی، مدخل Nimrud
* ویکی‌پدیای انگلیسی، مدخل Ashurnasirpal II
* وبسایت livius.org

## نگارخانه

پرونده:Nimrud ivory lion eating a man.jpg|
پرونده:Ashur-nasir-pal II Louvre AO19851.jpg|
پرونده:Ashurnasirpal II and a Winged Deity LACMA 66.4.3 (2 of 2).jpg|
پرونده:Assyrianlionhuntreliefnineveh.jpg|
پرونده:BM; RM6 - ANE, Assyrian Sculpture 32 -East (N), Centre Island + North Wall- ~ Assyrian Empire + -Lamassu, Stela's, Statue's, Obelisk's, Relief Panel's & Full Projection.1.jpg|
پرونده:BM; RM8 - ANE, Nimrud Palace Reliefs 75 South + East Wall (S) ~ Central Palace of Tiglath-pileser III (744-727 B.C) + Full Elevation & Viewing South.1.JPG|
پرونده:Britishmuseumassyrianreliefarchersnimrud.jpg|
پرونده:Britishmuseumassyrianrelieftwohorsemennimrud.jpg|
پرونده:Eagle-Headed Deity LACMA 66.4.4 (2 of 2).jpg|
پرونده:The Gate of Nimrud (Metropolitan Museum).jpg|
پرونده:Assyrian - Relief with Winged Genius - Walters 219.jpg|
پرونده:Nimrud ivories DSCF0042 03.JPG|
پرونده:Shamshi-Adad V-2.jpg|
پرونده:Guerrieri assiri che attaccano una città nemica, dal pal di tiglath-pileser III a Kalhu (Nimrud), VIII sec. ac. 02.JPG|
پرونده:Ancient Orient Museum Istanbul (4).JPG|
پرونده:Rilievi in alabastro da palazzo di ashurnasirpal II a nimrud, doppio registro, 883-859 ac ca. 02.JPG|


## جستارهای وابسته
* آشور-ناصیر-پال دوم و همین‌طور بخش **گالری (نگارخانه)** در این مقاله
* شلمنسر سوم

## پیوند به بیرون
* بازسازی محوطۀ باستانی نیمرود عراق که به‌دست داعش ویران شده بود

رده:استان نینوا
رده:انحلال‌های سده ۷ (پیش از میلاد) در آشور
رده:بنیان‌گذاری‌ها در هزاره ۲ (پیش از میلاد) در آشور
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۴ (پیش از میلاد)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها ویران‌شده توسط داعش
رده:شهرهای آشوری باستان
رده:شهرهای مقدس یهودیان
رده:شهرهای نابودشده
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در عراق
رده:مناطق مسکونی آشوریان
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۲ (پیش از میلاد)
رده:مناطق مسکونی پیشین در عراق
رده:مناطق مسکونی منحل‌شده در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:نمرود
رده:نیمرود (شهر)