محمدباقر ذوالقدر

**محمّدباقر ذوالقدر** (زادهٔ ۱۳۳۳ در فسا) سرتیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که از پس از ترور علی لاریجانی، از فروردین ۱۴۰۵ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی فعالیت می‌کند. وی همچنین به‌عنوان مشاور رئیس قوه قضائیه، دبیر و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام فعالیت کرده است.

وی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و معاون پیشین ستاد کل نیروهای مسلح در امور بسیج، معاون راهبردی قوه قضائیه از ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ و همچنین معاون پیشین اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه از ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ بوده است. از کاظم غریب‌آبادی دیپلمات ایرانی که نماینده دائم ایران در دفتر سازمان ملل متحد در وین و نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بوده است به عنوان داماد او یاد می‌شود.

او در دولت محمود احمدی‌نژاد به سمت معاون امنیتی انتظامی وزارت کشور در دوره مصطفی پورمحمدی با کسب مجوز از سید علی خامنه‌ای (رهبر جمهوری اسلامی) منصوب شد که در سال ۱۳۸۶ برکنار شد. او از مخالفان اصلاح‌طلبان ایران است.

محمدباقر ذوالقدر در سرکوب اعتراضات دانشجویی در تیرماه ۱۳۷۸ شرکت فعال داشت. وی در ۴ فروردین ۱۴۰۵ پس از ترور علی لاریجانی در حملات اسرائیل-آمریکا در ۲۶ اسفند، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی انتخاب شد.

## زندگی‌نامه
ذوالقدر زادهٔ سالِ ۱۳۳۳ در فسا (استان فارس) است.

## تحصیلات
ذوالقدر قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران لیسانس اقتصاد را از دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران دریافت کرد و پس از آن کارشناسی ارشد مدیریت دولتی را در دانشکده مدیریت دانشگاه تهران به پایان رساند و آخرین مقطع تحصیلی وی دکترای مدیریت راهبردی از دانشگاه عالی دفاع ملی بوده است.

## عضویت در سازمان‌ها
### گروه اسلامی منصورون
او از اعضای اولیه گروه مسلحی به نام «منصورون» بود که در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در مناطق جنوبی ایران به‌ویژه استان خوزستان به انجام عملیات مسلحانه علیه حکومت محمدرضا شاه پهلوی می‌پرداختند و عامل ترور یک مستشار آمریکایی و ملک بروجردی از مدیران وقت شرکت نفت ایران بودنذ.

ذوالقدر در چند اظهارنظر به شرکت خودش در چند عملیات ترور این گروه اشاره کرده است. او از جمله در مطلبی با عنوان «منصورون؛ از تشکیل تا ائتلاف» منتشرشده در فصلنامهٔ مطالعات تاریخیِ متعلق به مؤسسهٔ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی وابسته به وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، از کسب مجوز شرعی عملیات ترور گروه منصورون صحبت کرده است: «پس از کسب حکم شرعی، به‌همراه دو تن از برادران به بهبهان رفته و با شلیک ۱۵ گلوله به هر دوی آنها [دو پاسبان] در جلوی شهربانی بهبهان، هر دو را به جهنم فرستادیم.»

### سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
ذوالقدر از اعضای اولیه سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی در اوایل انقلاب اسلامی بود. وی به‌دلیل روابط نزدیک با روحانیون سنتی و محافظه‌کار به خصوص حسین راستی کاشانی (از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)، به شدت با طیف چپ‌گرای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی به مخالفت پرداخت؛ تا جایی که پس از بروز اختلاف نظر، در انحلال آن در دهه ۶۰ نقش داشت. پس از احیای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۷۰ توسط افرادی چون محمد سلامتی، بهزاد نبوی، محسن آرمین، مصطفی تاج‌زاده و آقاجری، وی از مخالفان همیشگی این سازمان به‌شمار می‌رفت.

## فعالیت در زمان جنگ ایران و عراق
او پس از انقلاب، نخستین فعالیت‌های خود را از کمیته‌های انقلاب اسلامی آغاز کرد و سپس به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست.

محمدباقر ذوالقدر در جریان جنگ ایران و عراق از فرماندهان قرارگاه رمضان سپاه پاسداران بود که اصلی‌ترین مأموریت این قرارگاه اجرای عملیات‌های برون‌مرزی و به‌صورت نامنظم بود. از قرارگاه رمضان به عنوان هستهٔ اصلی تشکیل نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال‌های بعد یاد می‌شود.

## پس از جنگ ایران و عراق
ذوالقدر پس از جنگ به مدت ۸ سال (در دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی)، رئیس ستاد مشترک سپاه بود و پس از آن، هشت سال نیز جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وقت بود. در جریان مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری خرداد ۷۶ و دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی، محمد باقر ذوالقدر جانشین وقت فرماندهی کل سپاه پاسداران بود؛ او جزو سردارانی است که نامه شدیداللحنی را برای سید محمد خاتمی ارسال کردند. علاوه بر این او به عنوان قائم مقام علی لاریجانی -دبیر شورای عالی امنیت ملی- فعّالیت می‌کرد.

## تشکیل گروه‌های فشار و سرکوب اعتراضات
در دهه ۱۳۷۰ از محمدباقر ذوالقدر به عنوان یکی از افراد مسئول در ساماندهی گروه‌هایی چون «انصار حزب‌الله» و افرادی که با نام «لباس‌شخصی» و «گروه فشار» شناخته می‌شدند، نام برده می‌شد. از جمله در جریان برخوردهای امنیتی و قضایی با شهرداران چند منطقه تهران در دوران شهرداری غلامحسین کرباسچی، در گزارش‌های متعددی از ذوالقدر به‌عنوان یکی از افراد درگیر در آن پرونده نام برده شد.

او در سرکوب اعتراضات دانشجویی تیر ۱۳۷۸ شرکت داشت.

### نقض حقوق بشر

ذوالقدر از کسانی بود که به همراه محمدرضا نقدی و حسین نجات، طرح سرکوب دانشجویان و حتی عزل محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت را داشتند.

## معاونت امنیتی وزارت کشور
او در سال ۱۳۸۴ در دولت نهم (محمود احمدی‌نژاد) به سمت معاونت وزارت کشور و معاون امنیتی انتظامی این وزراتخانه منصوب شد. روابط عمومی وزارت کشور اعلام کرد: چون محمدباقر ذوالقدر با حکم فرمانده کل قوا و رهبر انقلاب (سید علی خامنه‌ای) در سمت جانشین فرماندهی کل سپاه فعّالیت داشت، با کسب مجوز از رهبری به سمت جدید منصوب شد.

اما در آذر ۱۳۸۶ اعلام شد او از معاونت امنیت وزارت کشور برکنار شده است. یکی از نمایندگان محافظه‌کار مجلس ایران، دلیل اصلی برکناری او را اعلام آماده‌باش نظامی وی به فرماندهان و فرمانداری‌های کل کشور برای مقابله با حمله قطعی ایالات متحده آمریکا به خاک ایران اعلام کرد. مصطفی پورمحمدی وزیر کشور وقت توضیحی نداده و اعلام کرد «بحث آقای ذوالقدر باید به وقت مناسبی سپرده شود. خود آقای ذوالقدر باید در این رابطه توضیح دهد.» اما ذوالقدر با امتناع از حضور در مراسم تودیع خود به‌طور غیرمستقیم نشان داد که برخلاف میل باطنی‌اش از مقام خود کنار گذاشته شده است. برخی از سایت‌های خبری نزدیک به دولت، عدم موافقت ستاد کل نیروهای مسلح برای ادامه فعالیت ذوالقدر در این وزارتخانه را به‌عنوان دلیل استعفای وی ذکر کردند؛ اما به گزارش روزنامه همشهری، ستاد کل نیروهای مسلح هیچ درخواستی مبنی بر بازگشت ذوالقدر مطرح نکرده بود و بلکه یکی از مقامات خارج از وزارت کشور در نامه‌ای به مصطفی پورمحمدی خواستار عزل فوری ذوالقدر و معرفی جایگزین وی در اولین فرصت شده بود. روزنامه اعتماد ملی نیز به نقل از «یک مقام آگاه» خبر داد که «دلیل اصلی کناره‌گیری ذوالقدر از وزارت کشور مباحث مربوط به چگونگی برخورد با ناامنی‌های احتمالی در صورت تشدید فشارهای خارجی و بی‌توجهی به برنامه‌ریزی‌های پیش‌بینی شده در این باره است». همشهری نیز علت برکناری ذوالقدر را «ارائه تحلیلی متفاوت با احمدی‌نژاد» دانست و نوشت که او «به‌دلیل ارائه تحلیلی که با نگاه و تبلیغات رایج مسئولان عالی دولت انطباق کامل نداشت برکنار شد».

## دبیر شورای عالی امنیت ملی
ذوالقدر در ۴ فروردین ۱۴۰۵ پس از ترور علی لاریجانی در حملات اسرائیل-آمریکا در ۲۶ اسفند، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی انتخاب شد. در ۵ فروردین ۱۴۰۴ گزارش شد که رئیس‌جمهور ایران، مسعود پزشکیان، تحت فشار فرماندهان سپاه، به‌ویژه فرمانده‌کل سپاه، احمد وحیدی، محمدباقر ذوالقدر را به‌عنوان دبیر شورای‌عالی امنیت ملی منصوب کرده است. انتصاب محمدباقر ذوالقدر به‌عنوان دبیر شورای‌عالی امنیت ملی در شرایطی انجام شد که نشانه‌ای از حضور مجتبی خامنه‌ای در روند تصمیم‌گیری دیده نمی‌شود. به‌گفته منابع، این انتصاب به مسعود پزشکیان تحمیل شد با وجود مخالفت برخی مقام‌های ارشد و با وجود نارضایتی پزشکیان. روند انتصاب ذوالقدر نشان‌دهنده تضعیف جایگاه دولت و تقویت تسلط سپاه پاسداران بر مراکز تصمیم‌گیری، به‌ویژه شورای‌عالی امنیت ملی است.

## زندگی شخصی
همسرش صدیقه‌بیگم حجازی است که از ابتدای سال ۱۳۸۶ به عنوان مدیرکل دفتر امور زنان و خانواده در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی مشغول به کار می‌باشد.

## تحصیلات
## یادداشت

## منابع

* / سیاسی ذوالقدر، از سپاه تا قوه قضائیه
* محمدباقر ذوالقدر؛ سردار ستادی و حامی گروه‌های فشار

رده:اعضای انصار حزب‌الله
رده:اعضای جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی
رده:اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
رده:اعضای منصورون
رده:افراد زنده
رده:افسران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق
رده:اهالی فسا
رده:زادگان ۱۳۳۳
رده:سرتیپ‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
رده:قائم‌مقام‌های وزیر کشور (ایران)
رده:معاونان امنیتی و انتظامی وزیر کشور
رده:معاونان وزیر در ایران