مرانک

**مَرانَک** یکی از کهن ترین مناطق در شرق استان تهران است. از هزاران سال پیش مردمانی در این منطقه زندگی می کردند.محله ای درشهر آبسردو از توابع شهرستان دماوند واقع در شرق استان تهران می‌باشد. چون مرانک جزو حومه دماوند است زبان مرانکی‌ها همان زبان چند هزارساله دماوندی است باگویش زبان تاتی می‌باشد.

در سال 1375 با پیوستن سه روستای؛ تاسکین، مرانک و آبسرد به یکدیگر و با مصوبه هیئت وزیران، این منطقه به شهر تبدیل شد.

این محله از طریق جاده فیروزکوه قابل دسترسی است.

مرانک اولین مرکز فناوری اطلاعات را در بین روستاهای ایران دارا بود، که در سال ۲۰۰۳ میلادی با کمک سازمان یونسکو (undp) ایجاد گردید. این طرح که بهره‌برداری آزمایشی آن از ۲۲/۴/۸۳ در مرانک شروع شده بود در روز سه شنبه مورخ ۲۰/۵/۸۳ به صورت رسمی و با حضور شخصیت‌های بلندپایه کشوری و محلی افتتاح گردید. طرح مذکور که توسط دفتر پژوهشی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و با مشارکت برنامه عمران سازمان ملل، در چارچوب همکاری‌های دولت جمهوری اسلامی ایران با دفتر سازمان ملل در تهران از ابتدای سال ۱۳۸۲ آغاز شده و هم‌اکنون با مستعمل شدن دستگاه‌های آن وسو مدیریت مدیران قبلی مرکز فناوری اطلاعات دیگر اثری از آن نمی‌باشد. 

##### '''آثار تاریخی'''
**خانه تاریخی میرزا یعقوب علوی:** این بنای تاریخی در دوران قاجاریه بنا شده است. در مرکز روستای مرانک قرار دارد. خانه میرزا یعقوب که دارای سر در ورودی، هشتی و شاه نشین بسیار زیبایی است در سال 1382 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

##### منطقه جمع آب رود دماوند (مرکزیت مرانک)
دماوند از نقطه نظر تاریخی در دو نقطه مهم روند ماجراهای زندگی قرار گرفته است. نقطه اول در رأس شکل گیری کشور ایران ، دماوند بنابر مندرجات اوستا در منطقه خواور وری قرار داشت که اکنون خوار ورامین در جنوب منطقه جمع آب رود وجود دارد. و بعد ها در حدود 4500 سال قبل از میلاد مسیح این منطقه جمع آب رود دروازه خزر نام داشته که در آن زمان دریای مازندران از محل تنگه عباس آباد و فیروزکوه و کناره جمع آب رود تا ایوان کی حاشیه کویر امتداد داشته که در آن منطقه حفاری های باستان شناسان آلمانی انجام شده است. در ایوان کی خمره هایی یافت شد که درون آن بقایای استخوان های ماهی قرار داشت و معلوم شد مردم این منطقه ساحل نشین و به ماهیگیری اشتغال داشتند و این منطقه در این دوران تاریخ تا زمان کروروش هخامنشی در پرتو دولت های کلده و آشوری و مخلوط از اقوام آریائی و سامی نژادان آشوری قرار داشت  و بر طبق روایت شاهنامه فریدون پیش دادی در این منطقه ضحاک و یا آزی دهاک دائی یا برادر مادر جمشید را شکست داد و در غارهای کوه دماوند محبوس نمود.

در زمان حکومت عباسیان مسمقان که نام حاکمان دماوند و خوار بود به حمایت علویان زیدی و بعدها علویان مرعشی درآمد و منطقه دماوند به طور کلی جزو استان مازندران شد. چون در آن زمان شهر تهران وجود نداشت بلکه تهران نامش ته ران یعنی پست کوه قرار داشت و محل دزدی اشرار و ترکمانان راه زن بود و مرانک مرکز جمع آب رود قرار داشت که وسعت آن از غرب به شرق 10 کیلومتر و از شمال به جنوب حدود 9 کیلومتر ، مجموعا 90 کیلومتر که تقریبا 9000 هکتار زمین را در بر داشت.

در این قسمت از مساحت از شمال به جنوب اول همند و بعد روستاهای فعلی آوسر (آبسرد) و مرانک و تاسکین (این سه روستا اکنون شهر هستند) و اهران ، وادان، کوهان، کیلان، ساران، زان و لومان به صورت زائده مانند قرار دارند . هم اکنون زمین ها منطقه در شمال و غرب مرانک نام های شاه خوران و زندانک ، وارک و نقاره خانه و تیپ خانه دارد و در جنوب آن حصارک که مخفف قلعه می باشد و در شمال شرقش زرشک دار و در حصار جنب بقعه گتمیر قرار دارد که اگر از دامنه های تپه حصارک ملاحظه شود، به خوبی دیده می شود که بقعه های تاسکین و اهران و گتمیر در یک مربع بزرگ قرار دارد که جنوب مرانک تپه های حصارک است و جنب بقعه گتمیر زمین در حصار نام دارد.

روستاهای تاسکین، مرانک و آبسرد و اهران مرکز تخت نشین ییلاقی امیران مرعشی حاکم در مازندران و دماوند و فیروزکوه بوده که املاک این منطقه در مالکیت و قدرت فرزندان میر مطهر شاهمیران مرعشی ملقب به گتمیر نوه امیر عبدالله ودائی زاده و شهور خواهر شاه عباس صفوی بوده است.

##### سنگ قبر قدیمی
حدود سال 1317 هجری شمسی در مرانک حضرت آیت الله میر علی اکبر علوی مرعشی در حال ساخت انبار کاهی بود که در قعر زمین با یک سنگ قبری برخورد کردند که روی آن نوشته شده بود آرامگاه رستم ولد اسفندیار مروانکی سنه الف . معلوم می شود مربوط به 430 سال قبل از عهد صفوی بوده که بعدا مشخص شد که نام مرانک، مروانک که حرف م را باید با زیر خواند که یکی از اسامی باربد عهد باستان است.

##### نامگذاری
بر اساس سنگ قبر پیدا شده در مرانک ، احتمال داده شده که در ابتدا اسم این منطقه مَروانک بوده است. ولی طی بررسی های جناب محمد علوی از خاندان مرعشی ها، اسم اصلی این منطقه مِر وا نیک بوده است. که یکی از 30 اسامی باربد است که موسیقی مذهبی اصلی ایران قدیم بوده که دماوند به علت مرکزیت مغان، این نام را در خود حفظ نموده است.

## منابع

* اولین مرکز روستایی فناوری اطلاعات برای توسعه انسان‌ها به فارسی، به انگلیسی
* فرمانداری دماوند
* http://www.fallingrain.com/world/IR/26/Maranak.html
* مقاله مرانک در ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:روستاهای شهرستان دماوند
رده:شهرها و روستاهای تات‌زبان
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای ایران
رده:مناطق مسکونی در استان تهران