دودمان سونگ

**دودمان سونگ** (چینی:宋朝) یکی از دودمانهای حاکم بر چین بود که بین سالهای ۹۶۰ تا ۱۲۷۹ بر چین فرمان می‌راند؛ پیش از این دودمان پنج سلسله و ده پادشاهی، و پس از آن دودمان یوآن حکم راندند. دودمان سونگ، نخستین دولت جهان بود که اقدام به چاپ اسکناس یا پول کاغذی نمود. دودمان سونگ را عموماً به دو بخش *سونگ شمالی* و *سونگ جنوبی* تقسیم می‌کنند. سرسلسله این دودمان، امپراتور تایزو بود که از سال ۹۶۰ تا ۹۷۶ پادشاهی کرد.

## تاریخچه سیاسی
### دودمان سونگ شمالی
بندانگشتی|دودمان سونگ قبل از ظهور چنگیز خان
پس از فروپاشی دودمان تانگ، بیش از پنجاه سال در چین پنج دودمان و ده پادشاهی بر چین حاکم بودند؛ تا این‌که شخصی به نام ژائو کوانگ یین دودمان سونگ را تأسیس و بخش اعظمی از چین را یکپارچه کرد و پایتخت چین را شهر کایفنگ قرار داد. که به این دوره سونگ شمالی که دوره اولیه دودمان سونگ است که از سال ۹۶۲ تا ۱۱۲۷ تا رخداد حادثه جینگ کانگ است. در میانه‌های سدهٔ دهم میلادی، گروهی از اقوام بیابان‌گرد که خیتان نامیده می‌شدند، از مغولستان به مرزهای شمالی چین حمله‌ور شدند. آن‌ها همچنین موفق شدند جنوب منچوری را تصرف کنند و دودمان لیائو را تأسیس کردند.

در حدود سال ۱۱۰۰، جورچن‌هابه چین تاخت و تاز انجام دادند. در چنین شرایطی دولت سونگ با جورچن‌ها علیه خیتان‌ها متحد شد. سرانجام خیتان‌ها شکست خوردند، اما اتحاد با جورچن‌ها پایدار نبود و اقوام جورچن در شمال چین آغاز به پیشروی کردند. در نتیجه، شمال چین به دست جورچن‌ها افتاد و دولت سونگ به سمت جنوب عقب‌نشینی کرد.

### دودمان سونگ جنوبی
در چنین شرایطی چین شمالی تحت سلطه جورچن‌ها که دودمان جین را تأسیس کردند قرار گرفت و شهر پکن به پایتختی این دودمان برگزیده شد. چین جنوبی نیز قلمرو دولت سونگ باقی ماند ولی پایتخت دودمان به شهر هانگژو منتقل شد که آغاز دوره سونگ جنوبی از سال ۱۱۲۷ تا ۱۲۷۹ بود.

### سقوط
در نهایت بعد از حمله ارتش مغول پایتخت دودمان سونگ هانگژو در سال ۱۲۷۶ به دست مغول‌ها افتاد و آخرین مقاوت دودمان سونگ در جنگ یامن در سال ۱۲۷۹ سرانجام این دودمان را تعیین کرد و مغول‌ها با به دست گرفتن چین دودمان یوآن را تأسیس کردند.

## علم و فناوری
### جنگ باروتی
بندانگشتی|اولین فرمول مکتوب شناخته شده برای باروت از ووجینگ ژانگ یائو(۱۰۴۴)
پیشرفت‌ها در فناوری تسلیحاتی که توسط باروت تقویت شده بود، از جمله تکامل شعله‌افکن‌های اولیه، نارنجکهای انفجاری، سلاح‌های گرم، توپ‌ها و مین‌های زمینی، به چینی‌های سونگ این امکان را داد که تا زمان فروپاشی نهایی سونگ در اواخر قرن سیزدهم، هجوم دشمنان خود را دفع کند. نسخه خطی ووجینگ ژانگ یائو در سال ۱۰۴۴ اولین کتاب در تاریخ بود که فرمول‌هایی برای باروت و استفاده مشخص از آنها در انواع مختلف بمب ارائه کرد. سونگ در حالی که درگیر جنگ با مغولان بود، در سال ۱۲۵۹، لی زنگبو رسماً در ژوگائوهو، چی‌ژی زاجا نوشت که شهر چینگژو ماهانه یک تا دو هزار گلوله آهنی باروتی تولید می‌کرد. و در حدود هر۱۰ ساعت به شیانگ یانگ و ینگژو ارسال می‌کرد. به نوبه خود، مغول‌های مهاجم از سربازان چینی شمالی استفاده کردند و از همین نوع سلاح‌های باروتی علیه سونگ استفاده کردند. پس از آن در قرن چهاردهم، سلاح گرم و توپ همچنین در اروپا، هند و خاورمیانه، در دوران اولیه جنگ با باروت یافت می‌شد.

### اندازه‌گیری فاصله و ناوبری مکانیکی
در اوایل سلسله هان، زمانی که دولت نیاز به اندازه‌گیری دقیق مسافت طی شده در سرتاسر امپراتوری داشت، چینی‌ها به کیلومترشمار مکانیکی تکیه می‌کردند. کیلومتر شمار چینی یک کالسکه چرخدار بود که چرخ دنده آن توسط چرخش چرخهای کالسکه به حرکت درمی‌آمد.واحدهای مشخصی از فاصله - لی چینی - با ضربه مکانیکی یک طبل یا زنگ به عنوان یک سیگنال شنوایی مشخص می‌شدند. مشخصات کیلومتر شمار قرن یازدهم توسط چمبرلین لو دائولونگ نوشته شده است که به‌طور گسترده در متن تاریخی سونگ شی (تدوین شده در سال ۱۳۴۵) نقل شده است. در دوره سونگ، وسیله نقلیه کیلومتر شمار با یکی دیگر از دستگاه‌های مکانیکی پیچیده قدیمی که به عنوان ارابه سمت جنوب شناخته می‌شد ترکیب شد. این دستگاه، که در ابتدا توسط ما جون در قرن سوم ساخته شد، دارای یک دنده دیفرانسیل بود که به شکلی که روی وسیله نقلیه نصب شده بود اجازه می‌داد همیشه در جهت جنوب بود، و همچنین مهم نبود که چرخ‌های مکانیکی چگونه بچرخد. مفهوم دنده دیفرانسیل که در این وسیله ناوبری استفاده می‌شد، اکنون در خودروهای مدرن به منظور اعمال گشتاور مساوی به چرخ‌های اتومبیل حتی زمانی که با سرعت‌های مختلف می‌چرخند، یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* امپراتوران دودمان سونگ

## منابع

* تاریخ چین، شسنو ژان، محمد پارسیپور، نشر علم، ۱۳۷۴
* دودمان‌های شاهی چین، مین لوهوئی، نشر امیرکبیر، ۱۳۵۴

رده:آسیای قرون وسطی
رده:امپراتوری‌های پیشین
رده:انحلال‌های ۱۲۷۹ (میلادی) در آسیا
رده:انحلال‌های ۱۲۷۹ (میلادی) در چین
رده:انحلال‌های سده ۱۳ (میلادی) در چین
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۹۶۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۹۶۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۲۷۹ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده دهم (میلادی) در چین
رده:بنیان‌گذاری‌های ۹۶۰ (میلادی) در چین
رده:بنیان‌گذاری‌های ۹۶۰ (میلادی)
رده:پادشاهی‌های پیشین آسیا
رده:تاریخ چین
رده:جمهوری خلق چین در سده ۱۱ (میلادی)
رده:جمهوری خلق چین در سده ۱۲ (میلادی)
دودمان سونگ
رده:دودمان‌های پادشاهی چین
رده:کشورهای قدیم در چین باستان