کیست تخمدان

**کیست تخمدان** کیسه‌ای پر از مایع درون تخمدان است. این کیست‌ها معمولاً بدون علامت‌اند، اما گاهی می‌توانند موجب نفخ، درد در ناحیهٔ پایین شکم یا درد کمر شوند. بیشتر کیست‌ها بی‌ضرر هستند. در صورتی که کیست پاره شود یا پیچ‌خوردگی تخمدان تخمدان گردد، درد شدید ایجاد می‌شود. این وضعیت ممکن است با تهوع، احساس گیجی یا حتی سردرد همراه باشد.

بیشتر کیست‌های تخمدان با فرایند تخمک‌گذاری مرتبط‌اند و به صورت کیست فولیکولی یا کیست کورپوس لوتئوم ظاهر می‌شوند. انواع دیگر شامل کیست‌های ناشی از آندومتریوز، کیست درموئید و کیست آدنوما هستند. در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) تعداد زیادی کیست کوچک در هر دو تخمدان دیده می‌شود. بیماری التهابی لگن نیز می‌تواند منجر به تشکیل کیست گردد. در موارد نادر، کیست‌ها ممکن است نشانه‌ای از سرطان تخمدان باشند. تشخیص معمولاً با معاینه لگن و سونوگرافی لگن انجام می‌شود و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی صورت می‌گیرد.

در بسیاری از موارد، کیست‌ها تنها تحت نظر قرار می‌گیرند. اگر موجب درد شوند، داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفنتجویز می‌شوند. استفاده از داروهای هورمونی جلوگیری از بارداری می‌تواند در پیشگیری از تشکیل کیست‌های جدید در افراد مستعد مؤثر باشد، هرچند شواهد علمی از درمان کیست‌های موجود با این روش پشتیبانی نمی‌کنند. اگر کیست پس از چند ماه از بین نرود، بزرگ‌تر شود، ظاهر غیرمعمول داشته باشد یا درد ایجاد کند، ممکن است با جراحی برداشته شود.

بیشتر زنان در سنین باروری هر ماه کیست‌های کوچکی ایجاد می‌کنند. کیست‌های بزرگ که مشکلات بالینی ایجاد می‌کنند، در حدود ۸٪ از زنان پیش از یائسگی رخ می‌دهند. کیست تخمدان در حدود ۱۶٪ از زنان پس از یائسگی مشاهده می‌شود و در این گروه احتمال سرطانی بودن آن بیشتر است.

## توصیف
کیست‌های تخمدان ساکهایی حاوی مایع هستند که درون تخمدان یا روی آن رشد می‌کنند. انواع مختلفی از کیستهای تخمدان وجود دارد که شایعترین آن کیست‌های فولیکولی است که در یکی از فولیکولهای تولیدکننده تخمک ایجاد می‌شود. کیست‌های ساده (فولیکولی) با رشد قسمتی از تخمدان و تجمع مایع داخل آن مشخص می‌شوند، اندازه آن‌ها معمولاً بالای ۳ سانتی‌متر است و نباید با فولیکول تخمک که در زمان تخمک‌گذاری گاهی حتی به اندازه ۲۵ میلی‌متر می‌رسد، اشتباه شوند. بیشتر این کیست‌ها خودبه خود در خلال ۶ تا ۸ هفته از بین می‌روند و اغلب موجب بروز مشکلی نمی‌شوند البته گاه موجب درد شکمی می‌شوند.

کیستهای مرکب با حضور تیغه یا سپتوم در داخل کیست در سونوگرافی مشخص می‌شوند که آن‌ها را به حفره‌های متعدد تقسیم می‌کند؛ به‌طوری‌که کیست چند حفره‌ای ایجاد می‌شود.

کیست‌های درمویید تخمدان با اینکه اکثراً خوش‌خیم هستند ولی اگر سایز بزرگی داشته باشند ۱۷درصد خطر پارگی یا چرخش تخمدان (تورشن) را به همراه ممکن است داشته باشند که در این صورت جراحی (ترجیحاً لاپاراسکوپی) توصیه می‌شود.

## تشخیص و درمان
این بیماری می‌تواند موجب دردهای شدید شکمی، اختلالات قاعدگی وموهای زاید، ناباروری و … شود. کیست تخمدان شما ممکن است حین معاینه لگنی یافت شود. اگر پزشک به وجود کیست مشکوک باشد، اغلب تست‌هایی را برای تعیین دقیق وجود آن و نوع آن نظیر سونوگرافی درخواست می‌کند. عموماً پزشک به سایز کیست و محتوای داخلی آن (جامد یا مایع یا مخلوط) به منظور درمان کیست توجه می‌کند. کیست‌های پر از مایع معمولاً سرطانی نیستند. ولی کیست‌های پر شده از مواد جامد یا مخلوط جامد و مایع احتیاج به آزمایش‌های بعدی برای تعیین وجود سرطانی بودن کیست دارند. معمولاً با سونوگرافی و عکس رنگی رحم قابل تشخیص است و به جز در موارد حاد که نیاز به جراحی می‌یابد با اقدامات تسکینی و دارو مشکل قابل حل است.
معمولاً قبل از دوران یائسگی به دلیل وجود قائدگی کیست‌های ساده (بدون ندول و بدون دیواره یا سپتوم) و با سایز کوچکتر از ده سانتی‌متر نیازی به عمل جراحی ندارند و تحت نظر پزشک از بین می‌روند. اما در دوران یائسگی بعضی اوقات پزشک با معاینات خود متوجه بزرگ شدن کیست می‌شود و پیشنهاد عمل جراحی برای برداشتن کیست را می‌دهد. معمولاً خانم‌های ۵۰ تا ۷۰ ساله بیشتر در خطر کیست‌های بدخیم و سرطانی هستند.

## رژیم غذایی برای درمان
سبزیجات، میوه‌ها و حبوبات را به رژیم غذایی روزانه خود اضافه نمایید چون حاوی فیبر زیادی می‌باشند در کاهش وزن نیز بسیار مؤثر می‌باشند.

از چربی‌های اشباع شده در رژیم غذایی کاملاً خودداری نمایید چون باعث می‌شود شما دچار بیماری کیست تخمدان شوید.

قند خون را در بدن با خوردن غذای کمتری کنترل نمایید. سعی کنید در خوردن مواد غذایی دقت نمایید تا قندخون بدنتان بالا بروید.

ورزش گزینه بسیار مناسبی برای جلوگیری از بروز بیماری کیست تخمدان می‌باشند از غذاهای آماده در حد ممکن خودداری نمایید. ماهی را هفته ای ۲ تا ۳ بار به رژیم غذایی خود افزوده تا امگا۳ وارد بدنتان شود.

اگر قند خون شما ثابت بماند بهتر است روزانه یه وعده از پروتئین در غذاهای خود استفاده نمایید. تا حد امکان از لبنیاتی که چربی کمی دارند استفاده نمایید.

به جای سرخ نمودن مواد غذایی آنها را آبپز یا بخارپز کنید چون سرخ کردن غذاها موجب می‌شود چربی زیادی وارد بدن شده و موجب ایجاد کیست تخمدان می‌شود.

## پانویس

## منابع
ویلیامز *بیماریهای زنان و مامایی*. تهران ۲۰۰۸

رده:بیماری‌های غیرعفونی ناحیه تناسلی در زنان
رده:پزشکی زنان
رده:کیست