open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دغوبایزید

[بندانگشتی|[سرای اسحاق پاشا]]
**دُغوبایَزید** (؛ ؛ ) شهری است در شرق ترکیه نزدیک به مرز ایران. دغوبایزید در ۱۵ کیلومتری جنوب باختری کوه آرارات، ۳۵ کیلومتری مرز ایران و ۹۳ کیلومتری خاور شهر آغری قرار دارد. جمعیت آن در سال ۲۰۰۹ برابر با ۶۶٬۴۲۳ نفر و اکثریت مردم این شهر را کردها تشکیل می‌دهند و با شمارش حومه برابر با ۱۱۱٫۶۴۰ نفر و مساحت آن ۲۳۸۳ کیلومتر مربع بود. 
## احمد خانی

احمد خانی (1650–1707) شاعر، فیلسوف و اندیشمند برجستهٔ کورد، زاده حکاری بود او بعد از مدتی ساکن شهر بایزید شد و تا آخر عمر در آنجا ماند . او با نگارش اثر حماسی و نمادین مم و زین، از نخستین چهره‌هایی‌ست که ایدهٔ ملی‌گرایی کردی را به‌روشنی و با زبان فرهنگی و ادبی مطرح کرد. خانی با بهره‌گیری از زبان کردی کرمانجی و مضامین عرفانی و سیاسی، به برجسته‌سازی هویت قومی کردها و نیاز به اتحاد سیاسی میان آنان پرداخت. نقش او در شکل‌دهی به خودآگاهی ملی کردها، جایگاه ویژه‌ای برای شهر بایزید در تاریخ فرهنگی کردستان رقم زده است.

## پیشینه
شهر دغوبایزید در قدیم به خاطر نزدیکی آن به مرز ایران همواره از اهمیت بیشتری نسبت به امروز برخوردار بود.

این منطقه از زمان پادشاهی اورارتو (۲۷۰۰ سال پیش) مسکونی بوده و پیش از روزگار عثمانی با نام ارمنی خود, **دارویْنْک** () نامیده می‌شد. در سدهٔ چهارم میلادی این منطقه صحنه کشمکش میان ساسانیان و خاندان ارمنی باگراتونی بود و شاهان باگراتونی دژ داروینک را بازسازی کردند. در روزگاران بعد این شهر به دست ایرانیان، رومی‌ها، اعراب و بیزانسی‌ها تسخیر شد و به عنوان لشکرگاهی برای ادامه لشکرکشی بر فراز کوه‌ها به‌شمار می‌آمد.

مردمان ترک‌زبان برای نخستین بار در سال ۱۰۶۴ میلادی به منطقه وارد شدند و پس از آن‌ها مغول‌ها به منطقه آمدند. دژ داروینک در جریان درگیری‌ها بارها ویران و بازسازی شد که یکی از این بازسازی‌ها در سال ۱۳۷۴ میلادی توسط جنگ‌سالار ترک، شهزاده بایزید جلایری صورت گرفت.
بعدها در سدهٔ شانزدهم نام خود شهر نیز به بایزید تغییر یافت.

این شهر در سال ۱۵۱۴ به دست عثمانیان افتاد و سرای اسحاق‌پاشا از بناهای یادگار این دوره است. این شهر در سال‌های ۱۸۲۱–۱۸۲۲ شاهد جنگ میان عثمانی و ایران بود و در سال ۱۸۵۶ مورد یورش روس‌ها قرار گرفت. بایزید در این جنگ‌ها به تصرف روسیه درآمد و بعداً با واپس‌نشینی روس‌ها جمعیت ارمنی آن نیز شهر را ترک کرده و به ارمنستان کوچیدند. آن‌ها در نزدیکی دریاچه سوان روستای بایزید نو (گاوار امروزی) را بنا نهادند.

شهر بایزید که در طول تاریخ محل سکونت اقوام مختلفی مانند کورد ها و ارمنی ها بوده است .در سال ۱۹۳۰ توسط ارتش ترکیه ویران شد و جمعیت ارمنی ها یا کشته شدند یا مهاجرت کردند و به این دلیل کوردها  امروزه اکثریت جمعیت را تشکیل میدهند .
در جریان جنگ جهانی یکم، نسل‌کشی ارمنی‌ها و جنگ استقلال ترکیه این شهر با ویرانی‌های بیشتری روبه‌رو شد و در دههٔ ۱۹۳۰ شهر جدیدی در کنار آن ساخته شد که دغوبایزید (به معنی بایزید شرقی) نامیده شد.

آب‌وهوای آن در زمستان خشک و سرد و در تابستان خشک و گرم است.

## گردشگری
از اماکن تاریخی دغوبایزید می‌توان از سرای اسحاق پاشا و آرامگاه احمد خانی نام برد.

یک سازند زمین‌شناسی واقع در منطقه دغوبایزید به عنوان باقی‌مانده کشتی نوح معرفی شده است که مورد توجه زمین‌شناسان و بازدیدکنندگان قرار گرفته است.

## منابع

* 

## منابع


رده:ایزدی
رده:ایزدیان در ترکیه
رده:پایانه‌های مرزی ایران و ترکیه
دغوبایزید
رده:شهرستان‌های استان آغری
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:شهرهای ترکیه
رده:کوه آرارات
رده:مناطق مسکونی ارمنی‌نشین پیشین
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
نخست‌وزیر

**نَخُست‌وزیر** ، رئیس هیئت وزیران است. در کشورهای مشروطه پادشاهی و بیشتر کشورهای دارای حکومت جمهوری (جمهوری‌های پارلمانی و نیمه‌ریاستی) این مقام وجود دارد. اما در برخی از انواع حکومت جمهوری (جمهوری ریاستی) این مقام وجود ندارد و رئیس‌جمهور رئیس هیئت وزیران است.

## در [[ایران]]

این مقام را در گذشته در ایران **وزیر**، **صدر اعظم** و **رئیس‌الوزرا** می‌گفتند. در دورهٔ قاجار تا پیش از انقلاب مشروطه (۱۲۱۰–۱۳۱۳ ه‍. ق) در هیئت دولت، «صدراعظم» به جای عنوان اعتمادالدوله به کار گرفته می‌شد. عزل و نصب صدراعظم منحصراً به تصمیم شاه و عزل و نصب سایر وزرا به حکم شاه و تعیین صدراعظم بود. اجرای اوامر شاه و اداره کل امور دولت برعهده نه وزارتخانه قرار داشت که وزرا زیرنظر شخص صدراعظم انجام وظیفه می‌کردند. بعد از انقلاب مشروطه و تصویب قانون اساسی و متمم آن (۱۳۱۳–۱۳۴۴ ه‍. ق)، رئیس‌الوزرا یا همان نخست‌وزیر جای صدراعظم را گرفت.

در نظام جمهوری اسلامی ایران پنج نفر به نخست‌وزیری رسیدند؛ مهدی بازرگان، محمدعلی رجایی، محمدجواد باهنر، محمدرضا مهدوی کنی و نهایتاً میرحسین موسوی، ولی با بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ خورشیدی این مقام حذف شد و پس از آن رئیس‌جمهوری بالاترین مقام اجرائی و رئیس هیئت وزیران شد. واپسین نخست‌وزیر تاریخ ایران میرحسین موسوی بود.

اولین نخست‌وزیر پس از مشروطیت ایران نصرالله مشیرالدوله بود که در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ هم‌زمان با فرمان مشروطیت به مقام نخست‌وزیری رسید و در ۲۶ اسفند ۱۲۸۵ پس از ۷ ماه و دوازده روز استعفا کرد.
بلندترین زمان نخست‌وزیری در ایران با نزدیک به ۱۳ سال نخست‌وزیری در اختیار امیرعباس هویدا بوده‌است. وی در بهمن ۱۳۴۳ به عنوان نخست‌وزیر انتخاب و جانشین حسنعلی منصور شد و در نیمه مرداد سال ۱۳۵۶ پس از ۴۶۰۳ روز برکنار شد.

## [[برونئی]]
• حسن البولکیا

## جستارهای وابسته

* رئیس‌الوزرا
* سروزیر
* وزیر اول

## منابع

رده:پیشه‌های سیاسی
رده:جایگاه‌های قدرت
رده:سران دولت
رده:عنوان‌ها
نخست‌وزیران
رده:نوواژه‌های سده ۱۷ (میلادی)
رده:وزیران دولت
کانی (گیفو)

**کانی** (به ژاپنی: 可児市) نام شهری است در استان گیفو ژاپن.
جمعیت آن در سال ۲۰۰۳ میلادی ۹۴٬۴۵۶ و تراکم جمعیت در آن ۱٬۱۱۱٫۳۸ نفر در کیلومتر مربع بود. مساحت کل آن ۸۴٫۹۹ کیلومتر مربع است.

این شهر در ۱ آوریل ۱۹۸۲ بنیاد شد.

## منابع

رده:شهرهای استان گیفو
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
باغ طوطی

**باغ طوطی** (که برخی به اشتباه، آن را **باغ توتی** می‌نویسند) گورستانی است که در ضلع غربی حرم شاه عبدالعظیم در شهر ری واقع شده است. این گورستان به دلیل وجود درختان بسیار، تفرجگاهی بود برای عموم مردم تهران. این گورستان در منطقه ۲۰ شهرداری تهران قرار دارد و از یک سوی به حرم و از سوی دیگر به بازار شاه عبدالعظیم راه دارد. مقبرۀ مشاهیر بسیاری در این گورستان واقع شده‌است. از جمله: ستار خان (از رهبران مشروطه)، شیخ محمد خیابانی و بدیع الزمان فروزانفر.

## نامگذاری
در باره وجه تسمیه این باغ، بعضی می‌گویند که نام باغ از طوطی‌های پر تعدادش گرفته شده، بعضی دیگر هم آن را «توتی» می‌نامند و درختان توت فراوان باغ را دلیل این نام‌گذاری می‌دانند. ولی سید مرتضی میرسراجی با دلایل متعدد تاریخی اثبات کرده است که نام آن «طوطی» است که برگرفته از نام یکی از زنان محبوب و معشوقۀ فتحعلی شاه قاجار بوده است. «طوطی خانم» یا «طوطی شاه» که از لرهای طایفۀ زند بوده، به دربار شاه راه می‌یابد ولی جوانمرگ می‌شود و در این قبرستان مدفون می‌شود. مقبره‌ای هم داشته که بعدها تخریب شده و نام او بر این قبرستان باقی مانده؛ ولی یاد خود او و هویتش به مرور فراموش شده است.

## مدفونان شاخص

* ستارخان
* محمد خیابانی
* علی‌اصغر حکمت
* حاجعلی رزم آرا 
* مصطفی عدل
* عبدالله مستوفی
* ابوالقاسم ناصرالملک
* عبدالحسین میرزا فرمانفرما
* بدیع الزمان فروزانفر
* میرزا عباس خیاط موسوی
* عالم ربانی حاج ماشالله زمانی
* مصطفی عدل
* سيد حسن نیرزاده نوری
* هادی اکبری راد

## منابع

رده:شهر ری
رده:گورستان‌های ایران
حمام سیبه

**حمام سیبه** نام گرمابه‌ای تاریخی در روستای کوخرد (مرکز بخش کوخرد) واقع در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان، از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.

## پیشینه
درحال بررسی

## [[شهرسیبه]]
بنا به نظر عامیانه مردمان شهر قدیمی و بزرگ سیبه در پی سیلی که از آبراه‌های کوه‌های شمال سیبه یعنی درواه شمو به راه افتاده بود ناچار به ترک سیبه شدند و بازماندگان آنان دهستان کوخرد را بنیاد نهادند. گرمابه سیبه نیز از آثار همان مردمان است.

## آثار باستانی
حمام سیبه به صورت برکه‌ای سربسته با شیارهایی در اطراف آن در زیر زمین مدفون بوده که با آمدن باران بخشی از این سازه قدیمی و تاریخی و یکی از بناهای مهم تاریخی کوخرد از زیر خاک آشکار می‌شود.
دور تا دور حمام سیبه عمق دایره مانندی دارد که باران آن را مشخص کرده‌است. در عمق زمین به اندازه ۳ متر ساختمان و سقف حمام بوده‌است که اگر دور تا دور این ساختمان برداشته شود گرمابه به صورت کامل پیدا می‌شود و نما و جلوه‌ای از آثار قدیم را به معرض تماشا می‌گذارد.

## اهمیت حمام سیبه
حمام سیبه برای کوخرد و شهرستان بستک و منطقه حائز اهمیتی بسیار است، دربارهٔ بازسازی این گرمابه صحبتهایی مطرح شده‌است.

## پانویس

## پیوند به بیرون

* https://web.archive.org/web/20061012003129/http://www.chn.ir/news/?Section=2&id=30273
* https://web.archive.org/web/20060825222538/http://www.chn.ir/news/?section=2&id=30508

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* درگاه فهرست آثار ملی ایران
* نگاره‌ها از: محمد بارکار و محمد محمدیان.
* فهرست آثار فرهنگی تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی شهرستان بستک
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد)، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بستک
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان بستک
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
رده:معماری ساسانی
رده:شهرستان بستک
رده:تاریخ استان هرمزگان
رده:یادبودها و یادواره‌ها در ایران
اختناق ایران

***اختناق ایران*** نام کتابی از مورگان شوستر است؛ او در آن کتاب به شرح استخدام خود در ایران و ماجرای اولتیماتوم روسیه می‌پردازد.

این کتاب با ترجمه ابوالحسن موسوی شوشتری و بار دیگر در سال ۱۳۸۶ توسط حسن افشار منتشر شده است.

## منابع
* 

## پیوند به بیرون
*  (پیوند به متن کتاب)
* مورگان شوستر *مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی*
* مورگان شوستر *دانشنامه رشد*

رده:کتاب‌های انگلیسی
رده:کتاب‌های تاریخی قاجاریان
رده:کتاب‌های خاطرات
برکه لاری

**برکه لاری**، روستایی در دهستان دهتل بخش مرکزی شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۸۷۵** نفر (**۲۴۲** خانوار) بوده‌است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بستک
بطری

[بندانگشتی|چپ|240px|بطری‌های شیشه‌ای [شراب.]]

**بُطری** به ظرف درازقامت و گِردی گفته می‌شود که گردن آن از بدنه‌اش باریکتر باشد. جنس بطری‌ها معمولاً از شیشه یا پلاستیک و گاهی از سفال یا سنگ است و عموماً برای نگهداری مایعات بکار می‌روند. برخی بطری‌ها برای نگهداری مواد شوینده، شامپو، لوسیون، پاک‌کننده‌ها نیز بکار می‌روند. بطری‌ها به‌طور کلی مصارف دارویی، بهداشتی، آرایشی، شیمیایی و غذایی دارند. دهانه بطری معمولاً با یک سرپوش یا چوب‌پنبه بسته می‌شود.

معمولاً انواع بطری‌های مصرف شده را چه شیشه‌ای و چه پلاستیکی، در قسمت‌های ویژه این نوع زباله‌ها جمع‌آوری می‌کنند تا بازیافت شود.

نگهداری مواد غذایی در بطری شیشه‌ای یا پلاستیکی، بسیار بهداشتی‌تر از نگهداری آن‌ها در ظروف سفالی یا بشکه بود و با اختراع بطری، خطر ابتلا به انواع آلودگی و میکروب کاهش یافت. بطری‌های پلاستیکی را از مواد محکمی تهیه می‌کنند که در برابر فشار، مقاوم باشند.

به دلیل حمل و نقل راحت و بهداشتی بودن آن‌ها به سرعت استفاده از بطری شیوع یافت و در بسیاری موارد از آن‌ها استفاده شد.

البته باید توجه داشت مصرف بیش از حد بطری‌های پلاستیکی به طبیعت آسیب می‌رساند.

## تاریخچه
در حدود ۱٬۵۰۰ پیش از میلاد، بطری‌های شیشه‌ای برای نخستین بار در مصر مورد استفاده قرار گرفت. بسته‌بندی آب در در بطری در بریتانیا با آب چاه مقدس در سال ۱۶۲۲ آغاز شد.

در سال ۱۹۷۳، دوپونت ، ناتانیل وایث، بطری‌های پلی اتیلن ترفتالات (PET) را به ثبت رساند که اولین بطری پلاستیکی بود که فشار مایعات گازدار را تحمل می‌کرد. امروزه پلاستیک PET به دلیل وزن سبک و مقاومت در برابر شکستن، جایگزین شیشه به عنوان ماده ترجیحی برای ظروف بطری شده‌است.

## چند نکته
* بطری‌های شیشه‌ای را شیشه هم می‌نامند (برای نمونه شیشه نوشابه، شیشه شیر). در زبان عامیانه به بطری، بُطر هم گفته می‌شود.
* واژه بطری از زبان‌های اروپایی به فارسی وارد شده. ریشه این واژه buttis لاتین به معنی بشکه‌است.
* در پارسی سره، بدان «جامک» گویند.
* دربارهٔ بطری‌های شناور حاوی نامه از گمشدگان بر روی دریا داستان‌های زیادی گفته شده‌است.

## انواع

### بر پایه جنس

* بطری پلاستیکی

* بطری شیشه‌ای

### بر پایه نوشیدنی

* بطری آب
* بطری آبجو
* بطری شراب

### بر پایه کاربرد

* بطری سبدی
* بطری سرحلقه‌ای
* بطری کاد

## نگارخانه

Image:Song Dynasty Porcelain, Lacquerware, Stoneware.jpg|بطری چینی دینگ ظروف چینی (سمت چپ) با رنگدانه آهنی زیر لعاب بی رنگ شفاف، قرن یازدهم، دودمان سونگ
Image:Glass milk bottles.jpg|بطری‌های شیر شیشه ای قابل استفاده مجدد
File:Yale_bottle.gif|بطری نوشابه یا آبجو "blobtop" پونتیلد، حدوداً ۱۸۵۵
File:Bocksbeutel bottle.jpg|Bocksbeutel بطری
File:Bouteilles de vin Voleuses-détourées.jpg|دو بطری برای شراب ماس، به نام "دزد"، قرن ۱۸، در موزه و کتابخانه گورمه، بلژیک


## جستارهای وابسته
* بطری‌بازی
* بطری دو لیتری
* بطری‌بازکن
* قمقمه
* قوطی

## منابع

Wikipedia contributors, "Bottle," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bottle&oldid=187532842 (accessed January 31, 2008).


رده:بسته‌بندی خوراک
رده:بسته‌بندی
رده:ظرف‌های مایع
رده:ظرف‌های ویژه نگهداری خوراک
رده:نوشیدنی‌ها
آبمیوه‌گیری

200px|بندانگشتی|چپ|یک دستگاه آبمیوه‌گیری دستی که برای جداکردن آبمیوه از تفالهٔ میوه استفاده می‌شود.
**آبمیوه‌گیری** نام وسیله‌ای است که برای گرفتن آبمیوه از میوه ها استفاده می‌شود. دستگاه آبمیوه‌گیری ممکن است برقی یا دستی باشد.

## آبمیوه‌گیری برقی
بندانگشتی|چپ|یک دستگاه آبمیوه‌گیری برقی که از نیروی گریز از مرکز برای گرفتن آب میوه بهره می‌برد

### قطعات آب میوه‌گیری برقی
اهرم فشارنده، درپوش یا مخزن، صافی یا توری، ظرف یا مخزن، در پوش دهانه، کلاهک صفحه برنده، صفحه برنده، کلاهک لاستیکی، محفظه موتور، گیره B و A، صفحه کلید، کلید، دیود، زغال کربنی خازن، پیچ موتور پایینی، سیم رابط، صفحه پایینی دستگاه، صفحه مشخصات، برس تمیز‌کننده، ظرف شیشه‌ای یا بلوری، تیغه برنده، حلقه بالا رونده، متصل‌کننده بالایی، پیچ و مهره و واشر.

### نکات ایمنی آب میوه‌گیری برقی
* پیش از وصل کردن دوشاخه به پریز مطمئن شوید که کلید دستگاه قطع است.
* محفظه موتور را هرگز داخل آب نکنید.
* پیش از استفاده از آب میوه‌گیری دوشاخه و سیم رابط آن را چک کنید.
* آب میوه‌گیری را روی مکان صاف بگذارید.
* پیش از توقف کامل ماشین دستگاه را باز نکنید.
* هرگز موقع کار دستگاه، انگشت، قاشق، چنگال و غیره داخل محفظه آب میوه‌گیری نکنید.
* اتصال به زمین

## منابع

* 

## جستارهای وابسته
* وسایل خانگی برقی
* اسموتی
* آب سبزیجات

رده:آب‌میوه
رده:ابزارهای آشپزخانه
رده:ابزارهای آشپزی
رده:ابزارهای آماده‌سازی غذا
رده:تجهیزات عهد بوق
رده:وسایل خانگی
الیاف عصبی وابران

به آن دسته از سلول‌های عصبی که پیامهای الکتریکی را از دستگاه عصبی مرکزی بدن به اندام های اجراکننده می‌برند در پزشکی **وابَران** گفته می‌شود. یاخته‌هایی که این پیامها را در خلاف جهت وابران یعنی به دستگاه عصبی مرکزی می‌آورند آوران نام دارند.

رده:دستگاه عصبی
رده:دستگاه عصبی پیرامونی
الیاف عصبی آوران

**الیاف عصبی آوَران** در دستگاه عصبی بدن به آن دسته از یاخته‌ها که پیامهای عصبی حاوی اطلاعات را به سوی مغز هدایت می‌کنند سلولهای آوران می‌گویند. برعکس به یاخته‌هایی که پیامها را از مغز به بقیه نقاط میرسانند سلولهای وابَران گفته می‌شود.

برای نمونه هنگامی که یک محرک دردناک به بدن شما می‌خورد تنها پس از اینکه یاخته‌های آوران اطلاعات مربوط به آن درد را به مغز شما حمل کنند شما حس درد را در مغز خود متوجه می‌شوید.
## منابع

ویکی‌پدیا انگلیسی [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Afferent_nerve_fiber&oldid=465520352 Afferent nerve fiber] بازبینی ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲

رده:دستگاه حسی
رده:دستگاه عصبی
رده:فیزیولوژی عصبی
واشر

بندانگشتی|چپ|230px|انواع واشر.

**پولک** یا به فنگلیش **واشِر**  حلقه‌ای است از جنس فلز یا گاه لاستیک. پولک‌ها معمولاً جهت توزیع بار پیچ و مهره‌ها استفاده می‌شوند.

گاهی برای اشاره به درزبند نیز از کلمه پولک استفاده می‌شود درحالی که درزبند وظیفه جلوگیری از نشت را بر عهده دارد.چون نیروی اصطکاکی مهره بر روی پیچ کم است با اضافه کردن پولک بین مهره و قطعه اتصال،مقدار اصطکاک را افزایش می دهد.که از بازشدن مهره جلوگیری می‌کند.

پولک انواع مختلفی دارد که هر یک به منظور خاصی استفاده می‌شود. با این حال پولکها را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم نمود.

**انواع پولک:**
* پولک تخت
* پولک فنری (پولک قفلی)



## منابع

Wikipedia contributors, "Washer (hardware)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Washer_(hardware)&oldid=244631848 (accessed October 13, 2008).

رده:آب‌بندهای مکانیکی
رده:آهن‌افزارها
رده:فنرها
رده:قطعات صنعتی
رده:وسایل بستن
درزگیر

بندانگشتی|یک سامانهٔ آتش‌بندی از جنس سیلیکون که برای بستن درزهای یک لوله به کار رفته.
**دَرزگیرها**  در صنعت به آن دسته از مواد یا ابزار گفته می‌شود که برای عایق کردن و کیپ کردن نقاط تماس سطوح بکار می‌رود.

درزگیرها معمولاً از مواد وُشکسان ساخته‌می‌شوند.
در بخش‌ها گوناگون صنعت بنا به مورد به عمل استفاده از درزگیرها، درزگیری، درزبندی، آب‌بندی و اندودکاری گفته می‌شود.

## انواع درزگیرها
* واشر
* خمیر درزگیر (ماستیک)
* درزبند
* کاسه‌نمد
* میله آب‌بندی (seal bar)
* بتانه
* موم درزگیر
* حلقه آب‌بندی
* بادبان‌بند (Jackstay)
* آتش‌بند
* آب‌بند مکانیکی
* آب‌بند پیچراهه
* حلقه چنبری
* محفظه آب‌بندی

## منابع

* افشار، صدری، حکمی، نسترن و نسرین، واژه‌نامهٔ فنی انگلیسی-فارسی، تهران: انتشارات نیلوفر، چاپ سوم، ۱۳۷۳ خ.

رده:آب‌بندهای مکانیکی
رده:مواد
سرسیلندر

بندانگشتی|200px|سرسیلندر هوندا D15A3
در یک موتور درون‌سوز، **سر سیلندر**  به قطعه‌ای گفته می‌شود که بر فراز بخش بالایی سیلندرها قرار دارد.

بخش فوقانی بلوک سیلندر باز است و پیستون‌ها در درون سیلندرها قابل دیدن هستند. در ضمن سوراخ‌هایی در بدنه موتور وجود دارد (بدنه موتورهای بلوک سیلندر است) که انتهای آن‌ها باز است. برای تکمیل شدن ساختار بلوک سیلندر به سرسیلندر نیاز است. (خودرو) جنس بیشتر سرسیلندرها از آلیاژهای آهن (چدن دانه‌ریز) یا آلیاژهای آلومینیوم به دو صورت ریختگی یا تزریقی در درون قالب‌های ویژه ساخته می‌شود.

## اتاقک درون‌سوزی
که عمل تراکم مخلوط هوا و سوخت و نیز عمل انفجار این مخلوط در آنجا صورت می‌گیرد، نیز در بدنه سرسیلندر تعبیه شده‌است که از لحاظ شکل و ابعاد دارای گونه‌های فراوانی است. همچنین سرسیلندر در زیر یک درپوش محفوظ است.

## طرز کار
بندانگشتی|موتور ۴سیلندر ۸سوپاپ ۱/۸ لیتری فولکس واگن. درپوش سرسیلندر باز شده و میل بادامک دیده میشود.
قطعات عمده سرسیلندر که تحرک دارند همان سوپاپ‌های سرسیلندر است که می‌بایست به صورت بسیار دقیق و متناسب با حرکات پیستون باز و بسته شوند. عمل باز و بسته شدن این سوپاپ‌ها و نیز زمان‌بندی آن (تعیین مدت زمان بسته بودن یا بازبودن سوپاپ‌ها) به‌وسیله میل بادامک انجام می‌پذیرد. بخش‌های دیگر سرسیلندر که فاقد تحرک هستند کافیست که در برابر حرارت‌های بالای ایجاد شده در اثر احتراق و نیز در برابر شوک‌های به‌وجود آمده در اثر انفجار سوخت پایداری داشته باشند؛ و البته بازبودن مجاری عبور آب و روغن نیز ضروری است.

## کاربرد
سرسیلندرها تنها در موتورهای درون‌سوز چهارزمانه وجود دارند و علت به‌کارگیری آن‌ها این است که اگر به علت خرابی نیاز باشد که سیلندرها یا پیستون‌ها دستکاری شوند، یا برداشته شوند، با باز کردن سرسیلندر دسترسی به آن‌ها بسیار ساده‌تر خواهد بود.

## دلایل خرابی سرسیلندر
وجود مشکل در سر سیلندر خودرو به خاطر عوامل زیر می باشد:

# کربن گرفتن
# تاب دیدگی
# ترک خوردن
# سوختن و خرابی سیت سوپاپ و گشاد شدن سوپاپ
# داغ شدن بیش از حد سیلندر و سر سیلندر به علت اشکال در سیستم خنک کنندگی موتور

### کربن گرفتن
کربن گرفتن اصطلاحی است که برای دوده گرفتن اتاق احتراق به کار برده می شود. در اثر مخلوط هوا و بنزین در داخل اتاق احتراق به مرور زمان دوده در اتاق احتراق جمع می شود. این دوده با کوچک کردن اتاق احتراق نسبت تراکم در موتور را افزایش می دهد که این عامل باعث احتراق زود رس در موتور می شود.

سرخ شدن کربن در زمان احتراق باعث ایجاد احتراق های نابه هنگام می شود. علائم کربن گرفتن می توان از بالارفتن کمپرس خودرو و انفجار خود سوزی نام برد. کارخانه های سازنده سر سیلندر معمولا کیلومتر معینی برای کربن گیری و تعمیرات سرسیلندر مشخص می کنند. ولی بعضی اوقات عیوبی مثل روغن سوزی ، گرفتکی لوله اگزوز ، گرفتگی در هواکش کاربراتور ، کارنرکردن صافی هواکش و…… در موتور پبش می آید که باید زودتر از زمان مقرر سر سیلندر را درست کنیم.

### تاب دیدگی
تاب دیده گی عوامل مختلفی دارد از جمله :

# باز و بستن غلط سر سیلندر
# سوختن واشر سرسیلندر
# نامیزان بستن پیچ های سرسیلندر
# داغ شدن بیش از حد سیلندر

### علائم تاب دیدگی

# مخلوط شدن آب و روغن
# دور روشن شدن موتور
# سوختن مرتب واشر سر سیلندر
# آب سوزی

### ترک خوردن سر سیلندر
ترک خوردن سر سیلندر عوامل مختلفی دارد از جمله :

# ضربه شدید به سر سیلندر
# یخ زدن آب در سر سیلندر

## گالری

## جستارهای وابسته
* اسبک موتور
* بدنه موتور
* پیستون
* سوپاپ

## منابع
مقاله سرسیلندر برگرفته شده از سایت بناپارت
* 

رده:سرسیلندر
رده:فناوری موتور خودرو
رده:قطعات خودرو
رده:قطعات صنعتی
دائوا

[250px|farme|بندانگشتی|چپ|نقش برجستهٔ از دیوان در دیواری در [آنگکور، کامبوج]]
**دائوا** یا **دئوا** (اوستایی: 𐬛𐬀𐬉𐬎𐬎𐬀 *daēuua*, دوا سانسکریت: देव *deva*) یکی از واژه‌های کهن و قدمت آن به دوران آریاییان می‌رسد. دیوان گروهی از پروردگاران آریائی بوده‌اند. پس از جدائی ایرانیان از هند اروپاییان و ظهور زرتشت پروردگاران مشترک قدیم یعنی دائوا که مورد پرستش هندوان بودند، نزد ایرانیان گمراه‌کنندگان و شیاطین خوانده شدند. چنان‌که در آئین مزدیسنا کلاً به مردم بدمنش هم گفته می‌شود. به این خاطر واژه دیو که ریشه در واژه دائوا دارد در فارسی امروز به معنی موجودی پلید و منفی دانسته می‌شود. واژهٔ دیو در اوستا به صورت دَئوَ و در پهلوی دِو و در فارسی دیو گفته می‌شود.

**[[دوا (هندوئیسم)|دوا]]**  در دین هندوئیسم به معنی خدا و الوهیت است. در هندوئیسم مدرن می‌توان آن را آزادانه درباره هر موجود خیرخواه خارج از جهان مادی به کار برد. دیوها همچنین نابرادری اسوراها به شمار می‌آیند که قدرتی هم پایه دارند. دیوها همواره با اسوراها در حال جنگ هستند.

## دائوا در اسطوره‌های هندوستان و آیین هندو
در زبان هند باستان دوا یا دِوَ یا دَئوه به معنی فروغ و روشنائی و نام خداست. اشتقاق این واژه در میان اقوام آریائی نیز معنی خدا دارد چنان‌که در یونانی زئوس و در لاتینی *دَئوس* در فرانسه *دی‌اُ* و در انگلیسی *دِئیتی* و در ایرلندی *دیا* بکار می‌رود.

**دِوی**  و  برابر ایزدبانو است؛ این واژه در آئین هندو به جای شاکتی یا نمود مادینه خداوند به کار می‌رود. او همتای مادینه‌ای است، که بدون وی، نمود نرینه، که نمایانگر هوشیاری و پرواگری است، ناتوان و ناپایاست. دِوی، گوهر و هسته همه ایزدبانوان هندوست. سه نمودگار شناخته شده مادر جاودانه در آئین هندو، لاکشمی (خدای دارایی و توانگری)، پارواتی (خدای مهر و امید مینوی) و سرسوتی (خدای دانش، شناخت و هنر) هستند.

## جستارهای وابسته
* اسوراها
* دوا (هندوئیسم)

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 

رده:آفریده‌های افسانه‌ای ایرانی
رده:اسطوره‌شناسی آذربایجانی
رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:افسانه‌های فراطبیعی
رده:ایزدان هندو-ایرانی
رده:ایزدان هندو
رده:آفریده‌های افسانه‌ای زرتشتی
رده:جن
رده:شخصیت‌های شاهنامه
رده:شیطان‌ها
رده:آفریده‌های فرابشری
رده:دائواها
رده:خدایان ایران باستان
ولایت‌های تاجیکستان

[thumb|left|350px|نقشه تقسیمات کشوری تاجیکستان (۱- [ولایت سغد، ۲- ناحیه‌های تابع جمهوری، ۳- ولایت ختلان، ۴- ولایت مختار کوهستان بدخشان)]]

بنا بر قانون تقسیمات کشوری، تاجیکستان به واحدهای زیر تقسیم شده‌است:

* ولایت مختار کوهستان بدخشان به مرکزیت خاروغ
* ولایت سغد به مرکزیت خجند
* ولایت ختلان به مرکزیت قُرغان‌تپه
* ناحیه‌های تابع جمهوری که یک واحد اداری را تشکیل می‌دهند و شامل هیچ‌کدام از ولایت‌ها نیستند و مستقیماً از پایتخت کشور اداره می‌شوند. 

در تاجیکستان هر **ولایت** (معادل استان در تقسیمات کشوری ایران) به چندین **ناحیه** (معادل شهرستان در تقسیمات کشوری ایران) و هر ناحیه به چندین **جماعت دهات** (معادل دهستان در تقسیمات کشوری ایران) و هر جماعت به چندید **ده** (معادل روستا در تقسیمات کشوری ایران) تقسیم می‌گردد.

براساس آخرین تقسیمات کشوری در بهار ۱۳۸۸ خورشیدی، کشور تاجیکستان از یک ولایت مختار، دو ولایت، ۱۷ شهر، ۵۸ ناحیه (از آن جمله ۱۳ ناحیه تابع پایتخت) و ۵۴ شهرک تشکیل یافته‌است: 

رده:فهرست‌های تقسیم‌بندی کشوری
رده:منطقه‌های تاجیکستان
رده:تقسیمات اداری سطح اول بر پایه کشور
رده:تقسیمات کشوری تاجیکستان
رده:زیربخش‌های کشور آسیا
رده:جغرافیای تاجیکستان
رده:فهرست‌های مربوط به تاجیکستان
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای تاجیکستان
فهرست شهرهای تاجیکستان

**فهرست شهرهای [[تاجیکستان]]**
بندانگشتی|چپ|250px|نقشهٔ تاجیکستان
[بندانگشتی|چپ|250px|[دوشنبه (تاجیکستان)|دوشنبه، پایتخت تاجیکستان]]

## پانویس

*
تاجیکستان
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای تاجیکستان
رده:مناطق مسکونی در تاجیکستان
اسفره

شهر **اِسفَره**  در استان سغد، تاجیکستان است. جمعیت این شهر ۳۷٬۳۰۰ نفر است.

## تاریخچه
اسفره از کهن‌ترین شهرهای آسیای میانه است و صورت قدیمی نام آن اسبره (Асбара) بوده‌است. در سدهٔ دهم میلادی نام این شهر در تاریخ طبری ذکر شده و در سده‌های یازده و دوازده میلادی پیشرفت اقتصادی داشته‌است. بابر (۱۴۸۲–۱۵۸۰) اسفره را جزء شهرهای اصلی منطقه نامیده و در سدهٔ ۱۶ پیشرفتی در ساخت مدرسه‌ها و مسجدهای بزرگ حاصل شده‌است.
در سدهٔ هفدهم اسفره بخشی از خانات خوقند بود.

## جغرافیا
اسفره نزدیک به مرز دو کشور ازبکستان (شهر فرغانه) و قرقیزستان (استان بادکَند) قرار گرفته‌است. مساحت آن ۸۳۲ کیلومتر مربع و بلندی آن از سطح دریا ۸۶۳ متر است.

## اقتصاد
حدود ۲۰ شرکت صنعتی در زمینه‌های تولید برق، صنایع شیمیایی و متالورژی، مصالح ساختمانی و مواد غذایی در اسفره فعالیت دارند.

باغ‌های زردآلو اسفره نیز در منطقه معروف است. برخی از انواع زردآلو را خود کشاورزان اسفره از راه پیوند پرورش داده‌اند، مانند زردآلوهای «نشانی» و «بی‌نگارین» که در جای دیگر پرورده نمی‌شوند. زردآلوی «قـَـندَک»، با این که در نواحی دیگر هم هست، در اسفره شیرین‌تر است. باغ‌های زردآلوی اسفره به حدی حاصل‌خیز است که کشاورزان همه‌ساله از هر درخت آن سیصد تا پانصد کیلوگرم زردآلو برداشت می‌کنند. یعنی چند بیخ درخت زردآلو می‌تواند هزینهٔ سالانهٔ زندگی یک خانواده را دربیاورد.

## اماکن دیدنی
بندانگشتی|چپ|270px|معماری یک چایخانه سنتی در اسفره.
* آرامگاه حضرت شاه
* مسجد عبدالله خان
* ده چارکوه
* آرامگاه حضرت بابا
* روستای کوهستانی واروخ
* آرامگاه محمد بشارا

## منابع

Википедиа contributors, "Исфара," Википедиа, http://tg.wikipedia.org/w/index.php?title=Исфара&oldid=99221 (accessed Ноябр 1, 2008).

## پیوند به بیرون

* صفحه‌ای درباره اسفره
* Isfara Online Portal
* Isfara Online Gallery

رده:پایانه‌های مرزی قرقیزستان-تاجیکستان
رده:شهرهای آسیای میانه
رده:شهرهای تاجیکستان
رده:مناطق مسکونی در تاجیکستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت سغد
رده:ولایت سغد
نیروی هوایی

**نیروی هوایی** در وسیع‌ترین مفهوم، شاخهٔ نظامی ملّی یک کشور است که عمدتاً وظیفهٔ آن جنگ هوایی است. به‌طور معمول، نیروهای هوایی مسئول به دست گرفتن کنترل هوا، انجام مأموریت‌های بمباران استراتژیک و تاکتیکی و پشتیبانی از نیروهای زمینی و دریایی هستند که اغلب به صورت شناسایی هوایی و پشتیبانی هوایی نزدیک انجام می‌شود.
[بندانگشتی|چهار جنگنده ([مک‌دانل داگلاس اف-۱۵ ایگل|اف-۱۵ و اف-۱۶) و یک کی‌سی-۱۳۵ از نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا]]
[بندانگشتی|[توپولف تو-۲۲ام|توپولف تو-۲۲ام۳ نیروی هوایی روسیه]]
[بندانگشتی|[هاربین زد-۱۹ نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین]]
[بندانگشتی|سوخت‌گیری یک فروند [سپکت جگوار|جگوار جی‌آر۱ نیروی هوایی سلطنتی (۱۹۹۱)]]
نیروهای هوایی معمولاً از ترکیبی از جنگنده‌ها، بمب‌افکن‌ها، هلیکوپترها، هواپیماهای ترابری و سایر هواپیماها تشکیل شده‌اند. بسیاری از نیروهای هوایی ممکن است سایر تجهیزات نیروهای پدافند هوایی مانند توپخانه ضدهوایی، موشک‌های زمین به هوا یا شبکه‌های هشدار موشک‌های ضد بالستیک و سیستم‌های دفاعی را فرماندهی و کنترل کنند. برخی از نیروهای هوایی همچنین مسئول عملیات فضایی نظامی و موشک‌های بالستیک قاره‌پیما هستند.

فعالیت‌های نیروهای هوایی در زمان صلح/غیرجنگ ممکن است شامل پلیس هوایی و نجات هوایی-دریایی باشد. نیروهای هوایی فقط از خلبانان تشکیل نشده‌اند، بلکه برای عملیات به میزان قابل توجهی به پشتیبانی سایر پرسنل نیز متکی هستند. لجستیک، امنیت، اطلاعات، عملیات ویژه، پشتیبانی فضای سایبری، تعمیر و نگهداری، بارگیری سلاح و بسیاری از تخصص‌های دیگر توسط همهٔ نیروهای هوایی مورد نیاز است.

## فهرست نیروهای هوایی

## جستارهای وابسته
* نیروی زمینی
* نیروی دریایی

## منابع


رده:ارتش
فرهنگ فارسی معین

بندانگشتی|150px|چپ|تصویر جلد سوم ''فرهنگ فارسی معین''
***فرهنگ فارسی معین*** معروف به ***فرهنگ معین*** یکی از فرهنگ‌های لغت یک‌زبانهٔ نامدار و بارز به فارسی است. نویسندهٔ این فرهنگ محمد معین و ناشر آن مؤسسهٔ انتشاراتیِ امیرکبیر (در تهران) است. «ویرایش متوسطِ» این فرهنگ نخستین بار در سال ۱۳۵۱ پس از درگذشت محمد معین و با کوشش سید جعفر شهیدی انتشار یافت.

*فرهنگ فارسی معین* در شش مجلد تدوین شده و بارها، در ایران به چاپ رسیده است.

## ایده‌های اولیه
عبدالرحیم جعفری در خاطرات خود به مذاکرات اولیه با معین اشاره می‌کند که قرار بوده این فرهنگ در یک جلد ۱٬۵۰۰ تا ۱٬۶۰۰ صفحه‌ای چاپ شود و ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۱۰۰ صفحهٔ آن شامل لغات و ۵۰۰ تا ۶۰۰ صفحهٔ آن شامل اعلام باشد.

## مشخصات
فرهنگ (متوسط) معین شامل ۳ بخش لغات، ترکیبات خارجی و اعلام آن است که هرکدام از این ۳ بخش دارای مشخصاتی به شرح زیر است:
* الف – بخش لغات شامل (مواد، املاء، تلفظ، اصل و ریشه، دستور، معانی و مفاهیم، شواهد و امثله، مترادف و متضاد، توضیح، لغات مصوب فرهنگستان)
* ب – بخش ترکیبات خارجی شامل (مواد املاء، تلفظ، اصل و ریشه، دستور، معانی و شرح اعلام، شواهد، توضیح، تواریخ، نام‌های مصوب فرهنگستان) است. به‌طور کلی با استفاده از فرهنگ معین می‌توان اطلاعاتی از واژگان و اصطلاحات فارسی (ایرانی، عربی، ترکی، مغولی، هندی و واژگان زبان‌های اروپایی مستعمل در فارسی) اعم از فصیح و عامیانه پی برد، و از تلفظ، معرفت بر ریشه و وجه اشتقاق و ترکیبات و ترکیبات کلمات آگاهی یافت.

معین با اعتقاد بر اینکه هیچ فرهنگ کاملی کار یک تن نباید و نمی‌تواند باشد، با همکاری گروهی دوستان فاضل و بالغ بر ۴۰۰ دانشجو در طی ۲۰ سال و با استفاده از ۳۰۰ هزار فیش کار تنظیم فرهنگ را به پیش برد. معین برای بیان بهتر تلفظ‌ها از حروف لاتین استفاده کرد.


پرونده:Avanegary01.jpg|جدول حروف لاتین برگرفته از فرهنگ معین
پرونده:Avanegary02.jpg|جدول حروف لاتین برگرفته از فرهنگ معین
پرونده:Avanegary03.jpg|جدول حروف لاتین برگرفته از فرهنگ معین


## درگذشت محمد معین
محمد معین در پیشگفتار چاپ نخست کتابش تأکید کرده بود که فرهنگ معین وقتی رضایتش را فراهم می‌کند که دستِ‌کم سه بار کاملاً ویرایش شود، اما عمرش برای پایان یکبار این فرهنگ هم کافی نبود. به علت سکته نابه‌هنگام معین، بخش‌های پایانی از اعلام (نشانه‌ها) نیمه‌کاره ماند که پس‌ازآن بدست جعفر شهیدی به‌فرجام رسیده و به آن افزوده شد.

## نام و ارزش علمی
*فرهنگ معین* تنها فرهنگ بزرگی است که تنها دورهٔ شش‌جلدی آن ارزشمند است؛ چراکه در زمان محمد معین و تصدی نشر بدستِ عبدالرحیم جعفری، که بانی مالیِ این کار بود، تنها همین فرهنگ منتشر شد و در قاعده هر فرهنگ دیگری که از ایشان با نامِ «فرهنگ فارسی معین» و «فرهنگ معین» منتشر شود، ارزش علمی (دانشیک) ندارد و نباید بر آن نام «معین» را نهاد و هدف از انتشارِ چنان اثری تنها سوءاستفاده از اعتبار و شهرت این نام برای فروش فرهنگ‌های دیگر است.

## پانویس

## منابع
* شکیب آزاد، مهدی. «دائرةالمعارف و فرهنگ عمومی»، ج۲. چاپ ششم،: مؤسسهٔ چاپ وانتشارات افشار، ۱۳۵۳.
* معین، محمد. *فرهنگ فارسی* (شش‌جلدی). تهران: مؤسسهٔ انتشاراتیِ امیرکبیر.

## پیوند به بیرون
* فرهنگ معین (آنلاین)
* فرهنگ لغت معین واژه یاب
* فرهنگ معین آنلاین

رده:آثار محمد معین
رده:ایران در ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:دانشنامه‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانشنامه‌های فارسی
معین
رده:کتاب‌های ۱۳۵۰
رده:کتاب‌های ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:کتاب‌های انتشارات امیرکبیر
رده:کتاب‌های ایرانی
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۴ (قمری)
خارک

**خارک** می‌تواند معانی مختلفی داشته باشد:
* جزیره خارگ یا خارک، نام شهر و جزیره‌ای ایرانی است در خلیج فارس
* بخش خارگ، از بخش‌های شهرستان بوشهر در استان بوشهر
* خارَک، میوه نرسیده خرما
* خارک پخته یکی از شیرینی‌های سنتی ایرانی و سوغات استان بوشهر

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
جدول تناوبی (گسترش یافته)

**جدول تناوبی** عنصرهای شیمیایی، نمایشی از عنصرهای شیمیاییِ شناخته‌شده‌است که براساس ساختار الکترونی مرتب گردیده‌است، به‌گونه‌ای که بسیاری از ویژگی‌های شیمیایی عنصرها به‌صورت منظم در طول جدول تغییر می‌کنند. یکی از شیوه‌های نشان‌دادن این جدول، «جدول تناوبی توسعه‌یافته» نام دارد.

*
رده:اختراع‌های روسی
رده:جدول تناوبی
رده:سامانه‌های رده‌بندی
رده:شیمی
دمبل (گیاه)

**دمبل** یا **دنبلان** قارچی است از تیره ریشه‌داران رده قارچ‌ها که در تداول عامه به قارچ‌های خوراکی و قارچ‌های چتری و کلاهکداری گفته می‌شود که پس از بارش باران می‌رویند، [قارچ‌ها جزو گیاهان نیستند،،، قارچ‌ها جزو یک دسته جداگانه از جانداران به نام قارچ‌ها هستند، نه گیاهان. تفاوت اصلی آنها در ساختار سلولی و روند تغذیه است؛ قارچ‌ها به نیازهای خود از طریق جذب مواد غذایی از محیط خود پاسخ می‌دهند، در حالی که گیاهان از فتوسنتز برای تولید غذا استفاده می‌کنند.].

دمبل را در عربی فطر، الکمأ یا الفقع می‌گویند.

## خیر
مردمان جنوب ایران به ویژه در هرمزگان و فارس دُمبَل را جمع می‌کنند و پس از شستن و تمیز کردن می‌پزند و با برنج یا نان می‌خورند یا آن را کباب می‌کنند. به این نوع قارچ منطقه بستک خیر و منطقه بندر عباس خهر یا آغر می‌گویند. دُمبَل خوراکی خوشمزه و بسیار مقوی و برای درمان انواع بیماری مفید است است.

در فصل زمستان و بهار و پس از بارش باران در زیر خاک رشد میکند وعلامتی مانند برامدگی و ترک خوردگی خاک است 

## جستارهای وابسته
* اکال

## منابع

رده:فنجانی‌قارچان
رده:قارچ‌های خوراکی
رده:قارچ‌های کیسه‌ای
ادبیات گینه

ادبیات شفاهی و روایتی آفریقا در بسیاری از کشورها اساس و پایه فرهنگ آنها را تشکیل می‌دهد و نقالان و قصه‌گوها بواسطه داشتن اطلاعات عمومی میان مردم آفریقائی ارزش و احترام دارند و در زبان گینه به این دسته از قصه‌گوها گریو «Griot) یعنی جادوگر گویند اما نه آن جادوگر که متبادر به ذهن بلکه در اینجا به معنی کسی که بر مردم عادی و معولی از لحاظ دانستن ادبیات شفاهی و معلومات پراکنده برتری دارد.

تمسیرنیان Tamsir Niane یکی از ادیبان برجست گینه به‌شمار می‌رود وی علاوه بر قصه‌گوئی و اطلاع از تاریخ، به تألیف تاریخی دربارهٔ ملت‌های غرب آفریقائی پرداخته و حماسه‌ای به نام سونجاتا (یا سوندیاتا) نیز تنظیم کرده‌است؛ که از لحاظ ادبی و نگارش و نقل روایات اثر مهم به‌شمار می‌رود.

حماسه سونجاتا با اینکه از روایات مردم مالی گرفته شده با اینحال چون تمسیرنیان به خوبی از عهده نگارش و دمیدن روح ادبی به آن برآمده بسیار مقبول نظر مردم گینه قرار گرفته‌است.

در سونجاتا که از سده دوازدهم میلادی است قهرمان داستان موجودی روشن بین، شجاع دارای قدرت جسمی و مؤید و متکی به معجزات و خرافات، در این داستان خدایان، جانوران و برخی از عوامل طبیعی دست اندرکار کمک به قهرمان حکایت هستند.

برای مکتب و ساختن ادبیات شفاهی گینه عده‌ای به تلاش و کوشش برخاستند از جمله می‌توان کئیتافوده با Keita Fodeba را ذکر کرد.

اولین کار پرارزش فوده با تنظیم باله‌های آفریقائی بود، این باله‌ها مورد استقبال سایر کشورها قرار گرفت و از آن پس به ترانه‌ها و موسیقی و رقص مردم گینه علاقه‌مندی مردم سایر کشورها آغاز گشت.

فوده با دیوانی مشتمل بر اشعار و حماسه‌های قومی و ملی خویش ترتیب داد که در آن از شعر، موسیقی سود جسته‌است. در دیوان اشعار این شاعر که در سال ۱۹۴۸ منتشر گردید آمیخته‌ای از شعر و نثر موسیقی و آواز، تک گوئی وهمسرائی است.

## رمان‌نویسی در گینه
کاماراله Camar Laye از رمان نویسان برجسته گینه بلکه همه آفریقاست زیرا رمان کودک سیاه وی یک اثر عالی است. نویسنده آن یکنفر مهندس گینه‌ای است که در سال ۱۹۲۸ به دنیا آمده‌است.

کاماراله از سبکی ساده و روان و واقع‌نگاری استفاده کرده و در خلق رمان کودک سیاه و رمان درامون از سبک واقع‌نگاری Dramoun سود بسیار جسته‌است. رمان درامون در حقیقت دنباله رمان کودک سیاه و شرح دوران تحصیل و دانشجوئی وی در اروپاست.

رده:ادبیات گینه
فین

**فین** می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
* فین‌کردن
* فین (سطح اضافه)
* فین (جنگ ستارگان)
* فین غواصی

## مکان‌ها
* فین کاشان
* حمام فین
* باغ فین
* فین (هرمزگان)
* دهستان فین
* فین (لرستان)
اردک‌ماهی (سرده)

**اردک‌ماهی**  سرده‌ای از ماهی‌هاست که مانند گونه‌های دیگر خانوادهٔ اردک‌ماهیان ماهی شکارچی و مهاجم است. سر او به شکل پوزه اردک پهن می‌شود و دارای یک دهان با تعداد زیادی دندان تیز می‌باشد. اردک‌ماهی در میان خزه‌های آب‌های تمیز محل زندگیش به دنبال شکار پرسه می‌زند و آماده حمله به هر موجود قابل خوردن مثل پرندگان در حال شنا در سطح آب است.

اردک‌ماهی‌ها می‌توانند تا ماکزیمم طولی معادل ۱۸۳ سانتیمتر رشد نمایند و به حداکثر وزنی معادل ۳۵ کیلوگرم برسند. گزارش شده‌است که این ماهی می‌تواند به سن ۳۰ سالگی برسد. آنها شکلی کشیده و اژدر مانند با سری نوک تیز و دندان‌های برنده همانند اغلب ماهی‌های شکارچی دارند. رنگ آمیزی آنها خاکستری – سبز با خال‌ها یا لکه‌های آشکار است. اشکال روی بدن اردک‌ماهی همانند اثر انگشت می‌باشد و هر کدام با شکل‌ها و الگوهای متفاوت می‌باشند.

اردک‌ماهی از دامنه وسیعی از منابع غذایی تغذیه می‌کند. عمده شکارشان دیگر ماهی‌ها به انضمام انواع خودشان می‌باشد. شکار اصلیشان که همواره در دسترس می‌باشد ماهی کولمه یا *Roach* می‌باشد. همچنین آنها به شکار ماهیانی همچون سوف حاجی طرخان (Perch)، مارماهی‌ها و کپور ماهیان می‌پردازند. آنها ماهی‌هایی به اندازه یک سوم خودشان را می‌بلعند. اردک‌ماهی‌ها همخوار هستند (همانند ماهی سوف). تقریباً ۲۰ درصد جیره غذایشان را ماهی‌های کوچک‌تر از جنس خودشان تشکیل می‌دهد.

## گونه‌ها
* اردک‌ماهی *Esox lucius*
* اردک‌ماهی آکیتن *Esox aquitanicus*
* اردک‌ماهی آمریکایی *Esox americanus*
* اردک‌ماهی جنوبی *Esox cisalpinus*
* اردک‌ماهی خال‌خالی *Esox reichertii*
* اردک‌ماهی زشت *Esox masquinongy*
* اردک‌ماهی زنجیری *Esox niger*

## منابع

* Esox lucius, اردک ماهی
* اردک ماهی

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:اردک‌ماهی
رده:جانداران موجود پدیدآمده در سانتونین
رده:جانداران موجود پدیدآمده در کرتاسه پسین
رده:سرده‌های ماهیان آب شیرین
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:ماهی‌ها در نشان‌شناسی
رده:ماهی‌ها
بلنی سه‌باله

**بلنی سه باله** ماهیهای دریایی کوچک، سوف‌ماهی‌شکل و بلنی‌وار (blennioid) و از خانواده سه‌باله‌ای‌ها (Tripterygiidae) هستند. این خانواده تقریباً ۱۴۴ گونه در ۲۰ رده‌است که در آبهای گرمسیری و معتدل اقیانوس‌های هند، آرام و اطلس زندگی می‌کنند. نام این خانواده از واژه یونانی tripteros به معنای «سه باله‌ای» گرفته شده‌است. 

بلنی سه باله با بدنی کشیده و به شکل بلنی و با یک باله پشتی که به سه قسمت تقسیم می‌شود (که نام این ماهی از آن گرفته شده) از همنوعان خود متمایز می‌شود. از سه باله پشتی نامبرده دوتای اولی خارمانند هستند. باله‌های باریک و کوچک لگنی ماهی درست زیر گلوی ماهی قرار دارند و دارای یک برآمدگی هستند، باله‌های استی ماهی دارای یک یا دو برآمدگی هستند. باله‌های سینه‌ای این ماهی بسیار کشیده هستند و باله دمی آن دایره مانند نیز است. پَرمُشته نیوزلندی (Natoclinns fenestratus) با طول ۲۰ سانتی متر به‌عنوان بزرگ‌تری گونه بشمار می‌آید، طول اکثر گونه‌های دیگر از ۶ سانتی متر تجاوز نمی‌کند. 

بسیاری از بلنی‌های سه باله، رنگارنگ هستند که در استتار آن نقش مهمی ایفا می‌کند و به همین دلیل به‌عنوان یکی از معمولترین ماهی‌های آکواریومی یافت می‌شوند. بلنی‌های سه بالدار بیشتر اوقات خود را در زیر بستر آب روی سنگ‌ها و مرجان‌ها می‌گذارند. این ماهی‌ها عموماً در آبهای صاف و کم عمق دریاها و در معرض نور آفتاب زندگی می‌کنند. دریاچه‌ها و تپه‌های دریایی که به سمت دریا قرار دارند، از جمله مهم‌ترین زیستگاه‌های این نوع ماهی بشمار می‌رود. 

این ماهی‌ها در صورت احساس خطر به سمت شکاف سنگ‌ها عقب نشینی می‌کنند. بلنی‌های سه باله فقط در طول روز فعالیت می‌کنند و در منطقه خاصی زندگی می‌کنند، در بسیاری از آنها رنگ بدن جنس نر با بدن جنس ماده متفاوت است و جنس ماده در مقایسه با جنس نر دارای بدنی به زنگ قهوه‌ای مایل به زرد است. دومین باله پشتی در جنس نر بعضی از این گونه‌ها نیز امتداد یافته‌است. بی مهرگان کوچک عمده رژیم غذایی بلنی‌های سه باله را تشکیل می‌دهند. 

## خانواده سه‌باله‌ای‌ها
* رده Acanthanectes 
* رده Apopterygion 
* رده Axoclinus 
* رده Bellapiscis 
* رده Blennodon 
* رده Brachynectes 
* رده Ceratabregma 
* رده Cremnochorites 
* رده Crocodilichthys 
* رده Cryptichthys 
* رده Enneanectes 
* رده Enneapterygius 
* رده Forsterygion 
* رده Gilloblennius 
* رده Grahamina 
* رده Helcogramma 
* رده Helcogrammoidas 
* رده Karalepis 
* رده Lepidoblennius 
* رده Lepidonectes 
* رده Norfolkia 
* رده Notoclinps 
* رده Notoclinus 
* رده Obliquichthys 
* رده Ruanoho 
* رده Springerichthys 
* رده Trianectes 
* رده Trinorfolkia 
* رده Tripterygion 
* رده Ucla

## جستارهای وابسته
* فهرست ماهی‌ها
## منابع

دانشنامهٔ رشد

رده:بلنی
رده:سه‌باله‌ای‌ها
رده:مقاله‌های دانشنامه رشد
حیدربابایه سلام

**حیدربابایا سالام** یا ***حیدربابایه سلام*** (به فارسی: سلام بر حیدربابا) که اغلب به صورت کوتاه «حیدربابا» خوانده می‌شود، نام منظومه‌ای از محمدحسین شهریار است که به ترکی آذربایجانی در سال ۱۳۳۲ سروده و در تبریز چاپ شده‌است.
شهریار در این اثر از دوران کودکی خود در خشکناب، که در پای کوهی به نام حیدربابا قرار دارد یاد می‌کند. او کوه کوچک حیدربابا را خطاب قرار داده و توصیف گیرائی از طبیعت و مردمان آن سامان به دست می‌دهد و گاه احساس خود از اوضاع گذشته و حال را با زبانی ساده و بی‌تکلف و نزدیک به زبان عامهٔ مردم بیان می‌کند.

## ساختار
این اثر در ۱۲۱ بند نوشته شده‌است که ۷۶ بند آن متعلق به قسمت نخست می‌باشد.

حیدربابا گؤیلر بوْتوْن دوماندی

گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندی

بیر-بیروْزدن آیریلمایون، آماندی

یاخشیلیغی الیمیزدن آلیبلار

یاخشی بیزی یامان گوْنه سالیبلار

حیدربابا تمام جهان، غم گرفته‌است

وین روزگارِ ما همه ماتم گرفته‌است

ای بد، کسی که که دست کسان کم گرفته‌است

نیکی برفت و در وطنِ غیر لانه کرد

بد در رسید و در دل ما آشیانه کرد

### وزن
وزن این اشعار برخلاف اکثر اشعار کلاسیک ترکی آذربایجانی که عروضی هستند، بر اساس وزن هجایی است به این ترتیب که مصرع‌ها از سه قسمت «چهار، چهار، سه» هجایی تشکیل شده‌است برای نمونه:

حیدر بابا ایلدریملار شاخاندا

حی در با با _ ایل د ریم لار _ شا خان دا

## ترجمه به زبان‌های دیگر
این اثر به زبان‌های مختلف چه به صورت نظم و چه به صورت نثر ترجمه شده‌است.

نمونه‌ای از ترجمه نظم به فارسی اثر کریم مشروطه چی (سونمز):

  
  
  

نمونه ای از ترجمهٔ بهروز ثروتیان به زبان فارسی:

  
  
  
 

## منابع

* بیوگرافی شهریار و اشعار وی با صدای خودش
* ترجمهٔ فارسی حیدر بابا توسط دکتر بهروز ثروتیان
* متن کامل حیدر بابا با توضیحات 

رده:ادبیات آذربایجان
رده:شعرهای ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:کتاب‌های ترکی
رده:شعرهای شهریار
رده:شعر جمهوری آذربایجان
عضدالملک

250px|بندانگشتی|عضدالملک در زمانی که وزیر حضور دربار ناصرالدین‌شاه بود. (اثر ابوتراب غفاری در حدود ۱۳۰۰ قمری)
بندانگشتی|250px|چپ|عضدالملک

بندانگشتی|288x288پیکسل|علی رضا خان عضدالملک در بین فاتحان تهران پس از مشروطه دوم

**علی‌رضاخان عضدالملک** (زاده ۱۲۰۲، ۱۲۳۸ قمری – درگذشته  ۳۰شهریور ۱۲۸۹، ۱۷ رمضان ۱۳۲۸ قمری) اولین نایب‌السلطنه احمدشاه قاجار بود. او پسر موسی‌خان قاجار و از ایل قاجار بود و در دربار چند تن از شاهان قاجار خدمت می‌کرد.

در سال ۱۲۸۳ قمری وی را به همراه خشت‌های طلا به عتبات فرستادند تا حرم عسکریین را تذهیب کند. در ۱۲۸۵ قمری لقب عضدالملکی دریافت کرد. پس از چندی در همان سال به منصب خازن مهر نایل شد.

در ۱۲۸۷ قمری پس از بازگشت از سفری که به همراه شاه به عتبات رفته بود به حکومت مازندران منصوب شد. کمی بعد به منصب نظارت خاصه و خوانسالاری اعظم رسید. در همان حین جزو وزرای اربعه به‌شمار می‌رفت.

در ۱۲۹۰ به همراه شاه به اروپا رفت و پس از بازگشت در کنار سایر مناصب، ایلخان ایل قاجار شد. در ۱۲۹۱ قشون کل ایران به چهار بخش تقسیم شدند و او را به فرماندهی کل قشون مازندران، استرآباد، سمنان، دامغان، شاهرود، بسطام، گلپایگان، خوانسار و همچنین قراول مخصوص شاه گماردند.

کمی بعد او را جزو وزاری سته یا وزرای مختار دربار قرار دادند. در ۱۲۹۲ به وزارت عدلیه و ریاست صنادیق عدالت نیز رسید.

در سال ۱۲۹۵ قمری بار دیگر به همراه شاه به اروپا رفت.

در ۱۳۰۰ قمری نیز به وزارت حضور همایون نائل شد.

عضدالملک در حدود نود سال عمر کرد و مجلس دوم مشروطه در نهم ذیقعده ۱۳۲۷ (آذر ۱۲۸۸) او را به نایب السلطنگی احمد شاه برگزیداما وی ده ماه بعد در عصر همین مجلس وفات در هفدهم رمضان ۱۳۲۸، برابر با ۳۰ شهریور ۱۲۸۹ درگذشت و به جایش ناصرالملک نائب السلطنه شد. عضدالملک جمعاً هجده ماه نائب السلطنه ایران بود.

پسرش مصطفی خان مشیرالسلطنه (امیرسلیمانی) در دوره پهلوی سناتور مجلس سنا شد.

## منابع

* 

رده:اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی تهران
رده:درگذشتگان ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۲۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایران
رده:قاجاریان
رده:زادگان ۱۲۳۸ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۳۲۸ (قمری)
رده:حاکمان قاجار مازندران
رده:خاندان امیرسلیمانی-قوانلو
رده:نایب‌السلطنه‌های ایران
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:زادگان ۱۸۴۷ (میلادی)
رده:وزیران دادگستری ایران
شهرستان تبریز

**شهرستان تبریز** یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی که شهر تبریز، مرکز آن شهرستان و استان و نیز مرکز منطقه آذربایجان ایران می باشد. شهرستان تبریز به عنوان شهرستان اولین‌ها ، طبق آخرین تقسیمات کشوری از ۳ بخش، ۴ شهر، ۷ دهستان و ۹۰ روستا تشکیل شده‌است.

## جغرافیا
وسعت شهرستان تبریز به‌طور تقریبی ۱۷۸۱ کیلومتر مربع است. شهرستان تبریز از شمال به شهرستان ورزقان، از جنوب به شهرستان مراغه، از شرق به شهرستان هریس و بستان آباد، از غرب به شهرستان اسکو و شمال غرب به شهرستان شبستر محدود می‌گردد. 

این شهرستان در ۴۶ و ۲۵ طول شرقی و ۳۸ و ۲ عرض شمالی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است و ارتفاع تقریبی آن از سطح دریا۱۳۰۰ تا۲۱۰۰ متر متغیر می‌باشد.
[جایگزین=نمایی از کلانشهر تبریز از بالای کوه عینالی|بندانگشتی|250x250پیکسل|نمایی از [کلان‌شهر|کلانشهر تبریز از بالای کوه عینالی]]
جایگزین=نمایی از شهر تبریز|بندانگشتی|250x250پیکسل|نمایی از شهر تبریز
شهرستان تبریز از دو ناحیهٔ کوهستانی و دشت تشکیل شده‌است. ارتفاع از سطح دریا در دشت ۱۳۱۰ و در مناطق کوهستانی تا ۲۱۰۰ متر بالغ می‌گردد. این شهرستان از شمال و جنوب، به‌وسیلهٔ کوه‌های عینالی و سهند احاطه شده‌است.

## پوشش گیاهی و جانوری
پوشش گیاهی و جانوری شهرستان تبریز به‌شرح زیر است:

## تقسیمات کشوری و جمعیت
400px|چپ|نقشهٔ موقعیت بخش‌های ۳ گانه و شهرهای ۴ گانهٔ شهرستان تبریز.
جمیعت شهرستان تبریز در سال ۱۳۹۵ خورشیدی بالغ بر **۱٬۷۷۳٬۰۳۲ نفر** بوده که از این تعداد ۱٬۶۴۹٬۲۵۸ نفر ساکن ۴ شهر تبریز، سردرود، خسروشاه و باسمنج و ۱۲۳٬۷۷۴ نفر نیز ساکن روستاهای شهرستان بوده‌اند.

# **[[بخش مرکزی شهرستان تبریز]]**
## شهر تبریز
## شهر سردرود
## دهستان آجی‌چای
## دهستان اسپران
## دهستان سردصحرا
##دهستان مهران رود
# **[[بخش خسروشاه|بخش خسروشا]]**
## شهر خسروشاه
## دهستان تازه‌کند
## دهستان لاهیجان
# **[[بخش باسمنج]]**
## شهر باسمنج
## دهستان میدان‌چای

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:شهرستان تبریز
تبریز
تبریز
لاهیجان (ابهام‌زدایی)

**لاهیجان** ممکن است در یکی از موارد زیر کاربرد داشته باشد:
* لاهیجان نام شهری در استان گیلان در شمال ایران است.
* لاهیجان نام دهستانی در بخش خسروشهر شهرستان تبریز در استان آذربایجان شرقی است.
* لاهیجان نام روستایی در لاهیجان شهرستان تبریز در استان آذربایجان شرقی است.
* کهنه‌لاهیجان  نام روستایی در دهستان لاهیجان شهرستان پیرانشهر در استان آذربایجان غربی.
* لاهیجان نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان پیرانشهر در استان آذربایجان غربی است.
* دهستان لاهیجان شرقی نام دهستانی در بخش لاجان شهرستان پیرانشهر در استان آذربایجان غربی است.
* دهستان لاهیجان غربی نام دهستانی در بخش لاجان شهرستان پیرانشهر در استان آذربایجان غربی است.
* تات‌های قفقاز (لُهیجُن) نام قومی ِ بخشی از تات‌های قفقاز در حالت جمع، که در روستای لاهیج در جمهوری آذربایجان زندگی می‌کنند.
هیزم

بندانگشتی|چپ|270px|هیزم انباشته برای خشک شدن

**هیزُم** (هیمه یا چوب خشک) به چوب‌ها و الوارهایی گفته می‌شود که به منظور سوزاندن برای تولید گرما یا آشپزی به کار می‌رود. از هیزم گاهی برای گرداندن موتور بخار (برای نمونه در لوکوموتیوها) نیز بهره می‌گیرند.
استفاده از هیزم به عنوان سوخت برای گرمای خانه‌ها به قدمت خود تمدن است. با اینکه امروزه در بسیاری نقاط، زغال‌سنگ، نفت و گاز جای هیزم را گرفته‌اند ولی هنوز در بسیاری خانه‌ها در سراسر جهان کاربرد دارد.

هیزم را در قدیم بیشتر در تنورها قرار می‌دادند. امروزه در برخی از خانه‌ها محل ویژه‌ای برای سوزاندن چوب و گرم کردن خانه تعبیه شده که به آن شومینه (واژه فرهنگستان زبان: هیمه‌سوز) گفته می‌شود. برخی هیمه‌سوزها هم امروزه گازسوز و تنها زینتی هستند و هیزم‌های مصنوعی در آنها قرار دارد.

## هیزم‌کِشی
[بندانگشتی|هیزم شکن‌ها اثر [پیر پووی دو شاوان]]
هیزم‌کش به کسی گفته می‌شود که برای فروش هیزم جمع می‌کند، در مناطق روستایی جهان در زمان قدیم این عمل بسیار رواج داشته و ساکنان مناطق کوهستانی هیزم را برای فروش یا برای ساختن زغال جمع‌آوری می‌کردند، و در روستاهای پیرامون خود می‌فروختند.
امروزه میزان این شغل نسبت به گذشته خیلی کاسته شده و دیگر مردم به شغل هیزم‌کشی چندان روی نمی‌آورند.

هیزم پس از اینکه مقداری سوخت تبدیل به زغال و سپس تبدیل به خاکستر می‌شود.
هیزم را در بعضی گویش‌های جنوب ایران «خجه» می‌گویند.
هیزم در تدفئه خانه‌های روستایی، ومخصوصاً در فصل زمستان نقش مهمی داشته بوده‌است.

## نگارخانه

پرونده:Tom Roberts - Wood Splitters, 1886 2.jpg|alt=|هیزم‌شکنان اثر تام رابرتز


## جستارهای وابسته
* چوب

## منابع

* ویکی‌پدیای عربی.


رده:سوخت‌ها
رده:ویکی‌سازی رباتیک
الفبا

[بندانگشتی|250px|[الفبای لاتین]]
**اَلِفبا** مجموعه علامت‌هایی است که انسان‌ها برای نشان دادن اصواتِ زبان، در بین خود قرارداد می‌کنند. در خط‌های فارسی و عربی، الفبا معمولاً به نشانه‌های نوشتاری همخوان (صامت) گفته می‌شود که آن‌ها را حروف بی‌صدا هم می‌گویند و معمولاً واکه‌ها (مصوت)، جزء حروف الفبا نیستند و به آن‌ها حروف صدادار می‌گویند؛ ولی برای مصوت‌های بلند سه‌گانه، از سه تا از حروف الفبا استفاده می‌شود و مصوت‌های کوتاه، بدون علامت یا در موارد ضروری، با حرکت‌گذاری عربی و فارسی نشان داده می‌شوند؛ در حالی که در الفبای لاتین، برخی از حروف، نماینده واکه‌ها نیز هستند.

## انواع الفبا
* الفبای فونتیک: در این نوع از الفبا هر شکل تنها نشان‌دهندهٔ یک صدای خاص است مانند ب در الفبای زبان فارسی. الفبای آوانگاری بین‌المللی و الفبای زبان اسپرانتو ازجمله الفباهای فونتیک اند.
* الفبای غیر فونتیک: در این نوع الفبا هیچ شکل نوشتاری تنها یک صدا را نشان نمی‌دهد.
* الفبای نیمه فونتیک: در این نوع از الفبا، برخی شکلها تنها به یک صدا و بعضی به بیش از یک صدا اشاره دارند مانند شکل نوشتاری و در الفبای فارسی که هم صدای صامت و هم صدای مصوت می‌دهد. الفبای فارسی از این گروه است.

## جستارهای وابسته
* الفبای فارسی
* الفبای لاتین
* الفبای روسی
* الفبای یونانی
* الفبای عبری

*
رده:اسناد
رده:دستور خط
۸۸ (پیش از میلاد)

## درگذشت
* مهرداد دوم پادشاه پارتی ایران
* دیمتریوس سوم پادشاه سلوکی

رده:۸۸ (پیش از میلاد)
درخت بودا

[بندانگشتی|چپ|200px|انجیر معابد در [هاوایی]]
**درخت بودا** که به نام بُو نیز نامیده می‌شود، درخت بسیار بزرگ و کهنی از نوع انجیر معابد است که در استان بیهار در کشور هند قرار دارد.

## وجه تسمیه
بندانگشتی|چپ|290px|انجیر معابد در معبد سری ماهابودی
نام‌گذاری این درخت به عنوان درخت بودا به زمان بودا بر می‌گردد و دلیل آن وجود درخت انجیر مقدسی است که بنا به اعتقاد بوداییان، سیذارتا گواتاما (مشهور به بودا) در زیر آن به مراقبه پرداخت و به روشن بینی رسید. در نمادشناسی مذهبی این درختان مقدس از روی برگ‌های قلبی شکل خود مورد شناسایی قرار می‌گیرند. درخت بودا در معبد ماهابودی است و زمان کاشت آن به ۲۸۸ سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد و مستقیماً از درخت اصلی نشا زده شده‌است.

## جستارهای وابسته
* درخت انجیر معابد کیش

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bodhi_Tree&oldid=480989536 انجیر معابد - ویکی‌پدیای انگلیسی]
## پیوند به بیرون

* The Bodhi Tree Network – Listing of branches/saplings of the Bodhi Tree around the world, cultivation tips of Bo tree, and how to share Bodhi trees.
* The Bodhi-Tree Meditation – a Buddhist practice based on the Buddha's night of liberation

رده:بوده گایا
رده:تاریخ بوداگرایی
رده:توتان
رده:درختان در دین
رده:درختان در متون بودایی
رده:درختان در هند
رده:درختان زینتی
رده:درختان نامدار در هند
رده:درختان نامدار
رده:فیکوس
رده:گوتاما بودا
رده:گیاگان پاکستان
رده:گیاگان چین
رده:گیاهان باغی آسیا
رده:گیاهان دارویی
رده:مکان‌های زیارتی بودایی در هند
آفتاب‌پرست جکسون

**آفتاب پرست جَکسون** ، مهره‌داران خزنده، از خانواده مارمولکی‌ها و تیره آفتاب‌پرستان است. این مارمولک کوچک، خود را با یک عمر شکار حشرات بر روی درختان، سازگار کرده‌است. پاهای چنگک مانند او شاخه‌ها را می‌گیرد و دم او که به شاخه‌ها گیر می‌کند به حفظ تعادل او کمک می‌کند. او قادر است زبان خود را به سرعت بیرون آورده و به سمت طعمه‌اش شلیک کند و غذای خود را به دست آورد. قد این نوع تا ۷/۱۲ سانتیمتر می‌رسد و زیستگاهش درختان، بوته زارها، چمنزارها است. ماده‌ها تا ۱۲ بچه زنده می‌آورند. خوراکشان حشرات است.

## منابع

* Preliminary study of the behavior and ecology of Jackson's chameleons of Maui, Hawaii (Dr.&nbsp;George&nbsp;H. Waring, Dept. of Zoology, Southern Illinois University)

رده:آفتاب‌پرست
رده:خزندگان
رده:خزندگان آفریقا
رده:خزندگان اوگاندا
رده:خزندگان تانزانیا
رده:خزندگان توصیف‌شده در ۱۸۹۶ (میلادی)
رده:خزندگان کنیا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:مارمولک‌های آفریقا
رده:مهره‌داران توصیف‌شده در ۱۸۹۶ (میلادی)