open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سرآب بیستون

**سرآب بیستون** یا **چشمۀ بیستون** یک چشمۀ طبیعی است که در بیستون، محوطۀ تاریخی و فرهنگی بیستون و در دامنه کوه بیستون در ۳۰ کیلومتری شهر کرمانشاه واقع شده است. چشمه بیستون یکی از عوامل اصلی ایجاد آثار تاریخی متعدد در این مجموعه بوده است. همچنین از دیرباز مردم روستاهای همجوار از آن به عنوان منبعی برای تأمین آب زمین‌های کشاورزی استفاده کرده‌اند و هم‌اکنون نیز آب این سرآب مزارع بیستون و بلوردی را مشروب می‌کند. از دهۀ ۳۰ و ۴۰ خورشیدی، حوضچه‌ای برای چشمۀ بیستون احداث شد. این حوضچه در طول دهه‌های بعدی وسیع‌تر شد و به حالت یک سرآب درآمد و در میان مردم به سرآب بیستون شهرت پیدا کرد.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سرآب بیستون ۶۶اُمین اثر طبیعی ملی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۳ مرداد ۱۳۸۸ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.

## خشک شدن
در سال ۱۴۰۲ چشمۀ بیستون برای اولین بار به صورت کامل خشک شد. با این وجود پس از آغاز بارندگی‌ها دوباره جان گرفت. 

در ۲۶ مهر ۱۴۰۴ مدیر پایگاه جهانی بیستون کرمانشاه اعلام کرد دبی آب چشمۀ بیستون به دلیل عدم بارش برف و باران و تغذیه نشدن مخازن کارستی کوه بیستون بسیار کم شده و این چشمه در معرض خشک شدن قرار گرفته است. در ۱۲ آبان ۱۴۰۴ اعلام شد که با هدف حفظ تنوع زیستی منطقه و جلوگیری از انقراض محلی گونه‌های نادر شامل آبزیان در معرض خطر و از این میان گونۀ در وضعیت بحرانی گربه‌ماهی وطن‌دوست که بومی منحصربه‌فرد ایران است و پراکندگی آن به حوضۀ کرخۀ علیا و سرشاخه‌های گاماسیاب (نزدیک بیستون) محدود می‌شود، گنجینۀ زیستی این سرآب طی یک عملیات نجات اضطراری انتقال یافته است. در ۲۵ آذر ۱۴۰۴ مدیر پایگاه جهانی بیستون اعلام کرد چشمۀ بیستون با بارش‌های اخیر دوباره پرآب شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه تاریخی بیستون
رده:بناهای تاریخی شهرستان هرسین
رده:جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه
رده:سرآب
رده:سرآب‌های ایران
رده:میراث طبیعی ایران
رده:سرآب‌های استان کرمانشاه
رده:دریاچه‌های استان کرمانشاه
مجموعه تپه‌های سد وشمگیر

**مجموعه تپه‌های سد وشمگیر** در شهرستان آق قلا، بخش وشمگیر، روستای انقلاب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* سد وشمگیر
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان آق‌قلا
رده:سدهای تاریخی شهرستان آق‌قلا
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان آق‌قلا
تپه لار آراسی ۱

تپه لار آراسی ۱ در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای سنگاوین واقع شده است و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰، با شمارهٔ ثبت ۵۰۵۴، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
خانه آقای عبدالله بی‌حساب

**خانهٔ اّقای عبدالله بی‌حساب** در شهرستان فومن، شهرک ماسوله واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۳۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان فومن
تپه باغ لار اوستو

**تپه باغ لار اوستو** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای یمق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان آوج
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان آوج
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آوج
محوطه آشاقی‌کند یک

**محوطه آشاقی کند ۱** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای چلمبر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
حمام بزرگ بسطام

**حمام بزرگ بسطام** مربوط به دوره ایلخانی است و در بسطام، مجاور مجموعه تاریخی و مدرسه شاهروخیه بسطام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان شاهرود
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان شاهرود
آب‌انبار کاشفی

**آب‌انبار کاشفی** مربوط به دوره پهلوی است و در سمنان، خیابان مطهری، چهارراه صاحب‌الامر، جنب شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
عصارخانه آقا

**عصار خانه بزرگ **یا** عصار خانه آقا** مربوط به دوره صفوی است و در نجف‌آباد، بازار، خیابان ۱۷ شهریور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان نجف‌آباد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان نجف‌آباد
آرامستان ارامنه شمال آق‌بلاغ

**گورستان ارامنه آق‌بلاغ،** مربوط به دوره صفوی و دوره قاجار است و در روستای آق‌بلاغ و شهرستان بروجن واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بروجن
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بروجن
رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بروجن
خانه ملاباشی

**خانه معتمدی** یا **خانه ملاباشی** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله پا قلعه، خیابان ملک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخچه
ملاباشی درتفرش زندگی می‌کرد و فردی مورد اعتماد و همچنین از منجمان ناصرالدین شاه بود.
زمانی که ملاباشی به این عمارت پا گذاشت شامل دو پنج دری و یک بخش زمستان نشین از دوره زندیه می‌شد. و در مقابل خانه انگورستان ملک التجار که چند قدم بیشتر با آن فاصله ندارد خانه‌ای کم‌اهمیت جلوه می‌کرد. ولی با آمدن ملاباشی بخش شاه نشین و بخش ۹ دری به آن اضافه شد. که مهم‌ترین و جذاب‌ترین بخش این عمارت نیز همان است.

## نگارخانه

MOLA BASHI 3.jpg|خانه ملاباشی
MOLA BASHI 2.jpg|خانه ملاباشی
MOLA BASHI.jpg|خانه ملاباشی


## جستارهای وابسته
* خانه مشیرالملک
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
مجموعه و باغ مستوفی‌الممالک

**مجموعه و باغ مستوفی الممالک** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان سئول، میدان پیروزان، خیابان شهید مسعود صابری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این باغ که وسعتی نزدیک به سه هزار هکتار دارد، خانهٔ میرزا حسن‌خان مستوفی‌الممالک، فرزند میرزا یوسف‌خان مستوفی‌الممالک، بوده است و وسعتی نزدیک به سه هکتار دارد. انواع درختان میوه و تزئینی آن عمری ۱۵۰–۲۰۰ ساله دارند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان تهران
قلعه سالار محتشم

**کاخ سالار محتشم** مربوط به دوره قاجار است و در  شهر خمین، درون بافت قدیمی شهر،‌ در بلوار منتظری شمالی، کوچه حکمت قرار گرفته‌است. این اثر در تاریخ  با شماره‌ی ثبت ۵۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمین
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خمین
یخچال محله چوب مسجد

**یخچال محله چوب مسجد (چومَچِّد)** مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، خیابان حافظ جنوبی، شرق محله چوب مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سمنان
رده:چال‌های تاریخی شهرستان سمنان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:یخچال‌های تاریخی شهرستان سمنان
تالار نیاسر

**تالار نیاسر** مربوط به دوره قاجار است و در نیاسر، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا (باغ تالار و عمارت کوشک) نه تنها به‌لحاظ مادی ارزشمند است که از ارزش معنوی و تاریخی برخوردار است چراکه اقامتگاه خاندان برجسته ضرابی کاشان از دودمان ساسان است. 

کاخ صفوی تالار بر روی آتشکده ساسانی ساخته شده است. 

بنای تاریخی کوشک صفوی نیاسر کاشان (معروف به *عمارت ضرابی کاشان*، عمارت ضرابی نیاسر و عمارت صبا) در میان باغ تالار قرار گرفته است و به آبشار نیاسر،  چشمه اسکندریه و غار رئیس نزدیک است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان کاشان
آرامستان ارامنه شرق قلعه ممکا

**گورستان ارامنه شرق قلعه ممکا** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان کیار، به فاصله ۲۰۰ متری شرق روستای قلعه ممکا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 
* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کیار
رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان کیار
آرامگاه پیر غریب

**بقعه پیر غریب سرخه ** مربوط به دوره صفویه و در شمال شرقی سرخه بین مزارع که قبلاً گورستان بوده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سرخه
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سرخه
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سرخه
آرامستان ارامنه لیواسگان

**گورستان ارامنه لیواسگان** مربوط به ۱۸۸۳–۱۸۵۳ میلادی است و در شهرستان بروجن، شهر گندمان، ۵۰۰ متری جنوب غرب روستای لیواسگان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بروجن
تپه جورعلی

**تپه جورعلی** مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای شینگل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
آب‌انبار سنادره

**آب‌انبار سنادره** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در سمنان، ابتدای بلوار حکیم الهی، محله سنادره واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
تپه قشلاق امین‌آباد ۳

**تپه قشلاق امین آباد ۳** مربوط به هزاره اول است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای قشلاق امین آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
تپه قلعه زیارته

**تپه قلعه زیارته** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در کاشان، یک کیلومتری جنوب غربی باغ فین بر روی تپه زیار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان کاشان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان کاشان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان کاشان
ارگ فرود

**ارگ فرود** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است.مکان آن؛شهرستان گناباد، بخش کاخک و در "زو صالح آباد "حومه‌ی روستای کلات واقع شده.این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گناباد
رده:ارگ‌های تاریخی شهرستان گناباد
درمانگاه نمازی

**درمانگاه نمازی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در شیراز، ضلع غربی خیابان قاآنی کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان شیراز
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان شیراز
شرکت ملی ریسباف (سهامی خاص)

**کارخانه ریسباف** دومین کارخانه ریسندگی اصفهان، که در سال ۱۳۱۱ با مشارکت جمعی از سرمایه‌داران در اصفهان راه‌اندازی شد. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۶۰۱۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کارخانه که در خیابان چهارباغ بالا، بین هتل پل و خیابان هفت دست واقع شده، قرار است به موزه بزرگ اصفهان تبدیل شود.

قرارداد تملک کارخانه ریسباف اصفهان بیش از دو سال پیگیری، بین مدیران‌عامل بانک ملی ایران و شرکت عمران و بهسازی شهری ایران به امضا رسید و مالکیت آن رسماً به وزارت راه منتقل شد.

در سال ۱۴۰۲ زمین ریسباف برای ساخت موزه ملی بزرگ اصفهان عنوان «موزه ریسباف» واگذار به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شد.

## پیشینه

کارخانه ریسباف دومین کارخانه ریسندگی اصفهان بود و این امتیاز را داشت که اولین محصول کار و سرمایه جمعی مردم اصفهان بود. اگر کارخانه وطن حاصل ریسک‌پذیری یا جسارت فضل‌الله دهش بود، این کارخانه حاصل برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری عده زیادی از مردم شهر بود. شرایطی که در آن کارخانه ریسباف راه‌اندازی شد نیز حائز اهمیت است.
موضوعی که در برپایی شرکت‌های بزرگ در اصفهان بی‌تاثیر نبود، مسافرت رضاشاه به این شهر در آبان ۱۳۱۱ و ملاقات وی با سرمایه‌داران و تجار شهر بود. وی آنان را تشویق کرد که سرمایه خود را در قالب شرکت به کار تولیدی وارد کنند. او رضا افشار، حاکم اصفهان را نیز موظف به مدیریت کار کرد. می‌توان تصور کرد اطاعت امر حاکمی مانند رضاشاه بیش از جنبه‌های اقتصادی اعیان شهر را به تلاش وادار کرده و مدیران شهر، خصوصاً حکمران را به تکاپوی اضطراب‌آوری انداخته باشد.
هم شخصیت حاکم اصفهان و هم دستور رضاشاهی باعث شد تجار با هول و هراس گرد یکدیگر نشسته و قرار شد هر کس هر چه دارد بر دایره بریزد! دستورشاهی و فضای اداره حکومتی، تجار را دست به جیب کرد. قرار شد معلوم شود هر کس چقدر می‌پردازد؛ که یک‌سوم آن را فوراً و دو ثلث بقیه را بعداً ادا کند. جلسه‌ای که تشکیل شد پولی در حدود سیصد و شصت هزار تومان جمع شد.
برای نام شرکت از دو کلمه «ریسندگی» و «بافندگی» اجزای اول را کنار هم نهاده و «ریسباف» را ساختند. در همان جلسه سیدجواد کسایی که جزو اعضای اتاق بازرگانی اصفهان نیز بود و بعدها به ریاست این اتاق برگزیده شد به مدیریت عامل شرکت انتخاب شد. انتخابی که بعدها معلوم شد بسیار بجا بوده‌است. پشتکار و کاردانی کسایی موجب شد ریسباف خیلی زود در محور خیابان چهارباغ بالا سرپا شده و به مرحله سوددهی برسد. امری که بسان یک دایره تشدیدکننده، تشکیل دیگر شرکت‌ها و هجوم سرمایه‌ها به صنعت نساجی را باعث شد.
کارخانه ریسباف در زمینه تولید ریسمان نخی، پارچه پنبه‌ای و نیز پارچه پشمی فعالیت خود را آغاز کرد. چنان‌که شیوه کارخانه‌های نساجی است، ابتدا بقچه‌های ریسمان کارخانه به بازار آمد. سرانجام نیز در آذر ۱۳۱۳ طی جشنی قسمت بافندگی پنبه و پشم کارخانه راه‌اندازی و کارخانه به تولید پارچه‌های نخی و پشمی مشغول شد. مدتی بعد تولید پتو نیز در برنامه کارخانه قرار گرفت.

## وضعیت فعلی بنای کارخانه
این اثر ملی که از نظر تاریخ صنعتی شدن کشور اهمیت بسیار دارد و نیز با توجه به این بنای زیبا توسط معماران آلمانی متأثر از سبک پتر بهرنس می‌باشد، قرار بود که این مکان تبدیل به موزه اصفهان شود. اتفاقی که تاکنون نیافتاده و بانک ملی که ادعای مالکیت آن را دارد نه آن را به سازمان میراث فرهنگی واگذار می‌کند و نه از بنای آن حفاظت می‌نماید.

## جستارهای وابسته
* کارخانه‌های تاریخی پارچه‌بافی در اصفهان

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:اقتصاد ایران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کارخانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
کارخانه دخانیات اصفهان

**کارخانه دخانیات** مربوط به دوره پهلوی است و در اصفهان، خیابان کمال اسماعیل، بین پل فردوسی وپل خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## کارخانه نختاب
قبل از تبدیل کاربری آن به کارخانه دخانیات در این محل کارخانه نختاب (یکی از کارخانه‌های تاریخی پارچه‌بافی در اصفهان) مستقر بود. در مرداد ۱۳۱۴ آگهی تأسیس شرکتی که کارخانه متعلق به آن بود انتشار یافت و عده‌ای از سرمایه‌داران مسلمان و کلیمی آن را تأسیس کردند. مدیر شرکت یک یهودی به نام ساسون بود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کارخانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
آرامگاه بابا حسین و بی‌بی

**آرامگاه بابا حسین و بی بی** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان فاروج، روستای خسرویه استان خراسان جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان فاروج
آرامگاه امامزاده سید نورالله

**بقعه امامزاده سید نورالله** مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در مشهد، بخش احمدآباد، روستای رباط سفید واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مشهد
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
شبستان مسجد جامع کرمانشاه

**شبستان مسجد جامع کرمانشاه** بخش کهن‌تر مسجد جامع کرمانشاه و مربوط به دوره زند است که در خیابان مدرس کرمانشاه، شمال بازار قدیمی، روبروی گذر جلوخان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* مسجد جامع کرمانشاه
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان کرمانشاه
رده:شبستان‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان کرمانشاه
جاده ساسانی

**جاده ساسانی** مربوط به دوره ساسانیان است و در فارس، دامنه کوه شرف به رودخانه فیروز آباد واقع شده و این اثر ماندگار در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در استان فارس
رده:جاده‌های تاریخی استان فارس
امامزاده شیدای نازار

**امامزاده شیدای نازار** مربوط به دوره سلجوقیان به بعد است و در شهرستان قروه، روستای ظفر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قروه
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قروه
محوطه گبر حصار

**محوطه گبر حصار** مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره تیموریان است و در اسفراین، ۳۵ کیلومتری شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان اسفراین
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان اسفراین
مسجد میانده

**مسجد میانده** مربوط به دوره صفوی است و در بشرویه، بافت قدیمی شهر، محله میانده قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## معماری
طبق کتیبه بنا، مسجد مربوط به دوره صفویه است. مسجد به‌صورت تک‌ایوانی است. بر روی ایوان بزرگ مسجد آیاتی از قرآن مجید به خط کوفی نوشته شده‌ است. سقف ایوان‌ها و شبستان مسجد کاملاً هلالی‌‌شکل است و در سردر ورودی آن، روی سنگ بزرگی اشعاری بیان‌کننده زمان ساخت بنا حک شده‌ است. بنا فاقد کاشی‌‌کاری است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بشرویه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بشرویه
آرامگاه میرزا ابراهیم رضوی

**آرامگاه میرزا ابراهیم رضوی** مربوط به دوره صفوی است و در مشهد، خیابان کوهسنگی، کوچه شهید قرائیان واقع شده است. بنای مقبره شامل ایوانی به ارتفاع ۳۰/۸ و عرض ۱۰/۸ متر و عمق ۶۰/۱۱ متر است. با توجه به کتیبه‌ای که در بالای محراب قرار دارد، این آرامگاه در ۱۰۴۷ هجری قمری احداث شده است. این آرامگاه در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی به همت تولیت وقت سادات رضوی، آقای سید حسین بدیعی، مرمت گردید.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مشهد
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
سنگ‌نوشته پل مروارید

**سنگ نبشته پل مروارید** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اردل، بخش میانکوه، جنوب پل مرواید واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اردل
رده:پل‌های تاریخی شهرستان اردل
رده:سنگ‌نوشته‌های تاریخی شهرستان اردل
گورستان نقنه

**گورستان نقنه** مربوط به دوره صفوی - دوره افشار - دوره قاجار است و در شهرستان بروجن و شهر نقنه واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان بروجن
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بروجن
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بروجن
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بروجن
امامزاده باباپیر احمدبن

**امامزاده باباپیراحمد** بنایی تاریخی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان بن در نزدیکی رودخانه زاینده رود واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌ها در استان چهارمحال و بختیاری
گورستان تاریخی بزلر هفشجان

**گورستان تاریخی بُزلَر هفشجان** مربوط به دوره صفوی به بعد است و در شهرستان شهرکرد هفشجان، ابتدای شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر هفشجان در گذشته یکی از مراکز مهم شیرتراشی بوده‌است و اکنون تعدادی از سنگ‌تراشهای قدیمی در هفشجان در قید حیاتند. شیرهایی که در قبرستان‌های هفشجان باقی مانده‌است، از زیباترین و خوش‌نقش‌ترین شیرهای سنگی محسوب می‌شوند. قدیمی‌ترین شیر سنگی موجود در استان چهار محال و بختیاری مربوط به دوره صفویه است. بنا به گفته‌ها شیر سنگی یادگار دوران ماد هاست. در ۳ دهه گذشته شیرهای سنگی بی نظیر این قبرستان به غارت کشیده شدند. پرویز تناولی از معروف‌ترین مجسمه سازان ایران کتابی در خصوص شیر سنگی به چاپ رسانده است که شیر سنگی هفشجان را از مهم‌ترین نمونه‌های ایران برشمرده است.
centre|thumb|سنگ قبری از قبرستان تاریخی بُزلَر هفشجان.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان شهرکرد
رده:آثار ملی هفشجان
رده:هفشجان
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شهرکرد
غار آب زاده

**غار آب زاده** مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی است و در شهرستان خرم‌آباد، کوهدشت، دامنه کوه یافته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران فرا دیرینه‌سنگی در شهرستان خرم‌آباد
رده:غارهای تاریخی شهرستان خرم‌آباد
خانه گنجه‌ای‌زاده

**خانه گنجه‌ای‌زاده** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، محله تاریخی مقصودیه، روبروی دانشکده معماری واقع شده است. این اثر بار اول در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۰ به همراه خانه‌های بهنام و قدکی به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین به صورت مستقل نیز در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۲۱ در این فهرست ثبت شده است.

## پیشینه
تاریخ ساخت خانه گنجه‌ای زاده به پایان دوره قاجار بازمی‌گردد، اگر چه زیرزمین‌های ویژه دوره پهلوی رنگ و بوی معماری عصر پهلوی را به آن بخشیده است. این بنای تاریخی بخشی از دانشکده معماری دانشگاه هنر اسلامی تبریز است.

## معماری
بندانگشتی|راست|خانه گنجه‌ای‌زاده
بندانگشتی|راست|خانه گنجه‌ای‌زاده
خانه گنجه‌ای‌زاده دارای آمیزه‌ای از سبک‌های معماری دوره قاجار و پهلوی است. این خانه سه هزار مترمربع مساحت دارد و اعیانی آن در سه طبقه از اتاق‌هایی در یک ردیف بدون اندرونی و بیرونی تشکیل شده است. کاربست زاویه‌های تیز در ساخت خانه گنجه‌ای‌زاده و پنجره‌های مستطیل شکل بدون خمیدگی در ساختمان این بنا نشانه آشنا بر آغاز معماری مدرن و فاصله گرفتن از معماری سنتی ایرانی در تبریز است.

این بنا در برگیرنده دو بخش است. بخش خاوری آن در دوره قاجار و بخش باختری که در آغازین سالهای دوره پهلوی به ساختمان پیشین افزوده شده است. نمای شرقی رو به جنوب ساخته شده است. هسته اصلی این ساختمان اتاق طنبی (نشیمن) است که در دو سوی آن راهروهای ورودی و در کناره‌های آن اتاق‌های گوشوار جای گرفته است. از پیش‌آمدگی اتاق‌های گوشوار به عنوان ایوان ستون‌داری بکار رفته است. ایوان دربردارنده پنج دهنه است که با قوس‌های نیم دایره پوشش داده شده است. در بخش شمالی طنبی نیز ایوانی با سه دهنه وجود داشته که رو به حیاط اندرونی بوده است. حیاط اندرونی شمالی از بین رفته و سمت شمالی طنبی را دیوار کشیده‌اند. این بخش ساختمان در سه طبقه ساخته شده است. در زیر اتاق طنبی حوضخانه قرار دارد.

بخش غربی مجموعه مربوط به دوره پهلوی نخست است و ورودی آن شرقی به غربی است و هر بال راهرو سه اتاق و روی هم رفته دارای شش اتاق است. این بخش نیز در سه طبقه شامل زیرزمین، همکف و طبقه اول ساخته شده است. این خانه ایوان ستونداری در بخش خاوری دارد. ازاره هر دو بخش از بنا با سنگ‌های اسپراخون حفاظت و تزئین شده و نماهای خارجی و زیرزمین‌ها آجری است. مصالح به کار رفته در ساختمان سنگ، آجر، گچ، آهک و چوب است. پلان‌های معماری، پیوند دو بخش مجموعه، ایوان‌ها، راه پله‌های دو سویه و کاربرد بهینه آجر از ویژگی‌های آشکار این ساختمان است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
خانه گنجه‌ای‌زاده
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
قلعه رحمت‌آباد (یزد)

**قلعه رحمت آباد** مربوط به دوره قاجار است و در ده کیلومتری شرق شهر یزد در شهر حمیدیا و محله رحمت آباد  واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

محل زندگی دانش آموز مدرسه استعدادهای درخشان شهید دکتر رمضانخانی، ایلیا دشتی رحمت آبادی

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:قلعه‌ها در ایران
آرامگاه بقراط

**آرامگاه بقراط** مربوط به دوره قاجار است و در سبزوار، میدان کارگر، جنب مدرسه راهنمایی مشکاتی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:آثار ملی ایران
رده:آرامگاه‌ها در ایران
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خراسان رضوی
رده:مقبره‌ها در ایران
سرای معمارزاده

**سرای معمارزاده** مربوط به دوره قاجار است و در سبزوار، خیابان اسرار جنوبی، نرسیده به میدان اسرار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## کاربری
این بنا در بازار قدیم آهنگرها واقع شده و تا اواخر دوران پهلوی، یکی از عمده‌ترین مراکز صدور کالا بخصوص پنبه و سلمبور و کالاهای تجاری به کشورهای دیگر و از مراکز تهیه مواد خام قالیبافی بوده‌است.

## معماری
این سرا در دو طبقه است که طبقه پایین به عنوان انبار و طبقه بالا به عنوان حجره استفاده می‌شده‌است. اجزا معماری بنا شامل: گنبدخانه، میانسرا و راهروهایی است که فضای بیرون و درون را به هم ارتباط می‌دهند.
266px|بندانگشتی|نمایی از محوطه کاروانسرا و حجره‌ها

## مالکیت
در ابتدا متعلق به تومانیانس روس بود.

## تخریب حجره‌ها
به موجب اختلافات مالک با شهرداری سبزوار، در سالهای اخیر بخشهایی از این کاروانسرا در حال تخریب است. حجره‌های ضلع شرقی بنا به کلی ویران شده و درب‌های چوبی حجره‌ها به تاراج رفته‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## برای مطالعه بیشتر
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان سبزوار
مسجد حاج غنی

**مسجد حاج غنی** مربوط به دوره قاجار و ساخته و هدیه شده از طرف حاج غنی، جد بزرگ خانواده غنی زاده به شهر شیراز است. این بنا در شیراز، دروازه اصفهان، ابتدای بازار وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همایون غنی زاده کارگردان سرشناس تئاتر از نوادگان این بزرگ‌مرد می‌باشد. و این مسجد در سالهای۱۳۹۴تا ۱۳۹۶ توسط چند تن ار کسبه بازار و جوانی به نام حاج مهدی مرادی بازسازی و زیباسازی شد.

**معماری مسجد :** در سردر این مسجد کتیبه ای به خط نستعلیق شامل نام بانی مسجد(حاجی حسین)، تاریخ ساخت (1301) و اتمام مسجد (1303) بر روی سنگی از جنس مرمر حکاکی شده است.

بنای مسجد شامل دو رواق (شرقی و غربی) و دو شبستان (شمالی و جنوبی) است. در دوره های اخیر رواق های شرقی و غربی بوسیله درهای آهنی مسدود شده است.شبستان شمالی متشکل از دو بخش شرقی و غربی است که شبستان شمال غربی دارای 4 ستون سنگی و شبستان شمال شرقی دارای 2 ستون است . پوشش هر دو شبستان شامل گنبدهای ساده و کوچک است که با رواق هایی بر روی ستون ها و جرزهای اطراف قرار دارد. سقف رواق ها دارای کاشیکاری معقلی است. آزاره مسجد از سنگ سرخ فام است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان شیراز
ح
منزل توکلی

**منزل توکلی** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله گود عربان، خیابان لطفعلی خان زند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

File:tavakolihome1.jpg
File:tavakolihome2.jpg
File:tavakolihome3.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان شیراز
سرای حاج علی‌محمد همدانی

**سرای حاج علی‌محمد همدانی** یا **سرای همدانی‌ها** بنایی تاریخی و یکی از سه سرای بازار کرمانشاه است که در محلۀ فیض‌آباد شهر کرمانشاه واقع شده‌است. این بنا در دوره قاجار ساخته شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۸۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سرای حاج محمدعلی همدانی در محلۀ فیض‌آباد در نزدیکی تکیۀ بیگلربیگی و چند بنای قدیمی دیگر مانند خانۀ صارم‌الدوله، مسجد و حمام نظام و خانه اکبرپور واقع شده‌است. احداث خیابان مدرس در سال ۱۳۱۴ سبب چندپاره شدن بازار و جدا افتادن سرای حاج محمدعلی همدانی شده‌است.

## مرمت
در اواخر دی ۱۴۰۱ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از مرمت این بنا با هدف احیای آن برای فعالیت‌های تجاری خبر داد. در تیر ۱۴۰۳ نیز معاون میراث فرهنگی استان کرمانشاه از مرمت و احیای تعدادی از حجره‌های این سرا با همکاری و مشارکت مالکین آن‌ها و تداوم برنامه های مرمتی خبر داد.

## آسیب‌ها
بخشی از بنا به دلیل اتصالات برق دچار حریق شد و سقف چوبی آن فروریخت. علاوه بر آن الحاقاتی با مصالح ناهمگون به این مجموعه اضافه شده‌است.

## جستارهای وابسته
* بازار کرمانشاه
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
خانه گوهری

**منزل گوهری** یا **خانه شریعت** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان گناباد، خیابان شهید غفاری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ویژگی‌ها
بنای مزبور با طرح و نقشه‌های چهارفصلی به حیاط مرکزی ارتباط پیدا می‌کند که فضاهای بنا شامل هشتی ورودی، حوضخانه، بادگیر و اتاق بادگیر، سقفهای بنا از نوع گنبدی از عناصر تزیینی است که فضاهای موجود در ضلع شمالی و غربی حیاط مرکزی قرار دارد.

از عناصر تزیینی بنا می‌توان به گچبری‌ها و مقرنس کاری در فضای حوضخانه اشاره کرد و این بنا با توجه به معماری خاص و قرار گرفتن در مرکز شهر مورد توجه علاقه‌مندان و گردشگران است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گناباد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان گناباد
آرامستان ارامنه کنارک بالا

**گورستان ارامنه کنرک علیا** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجن، بخش گندمان، روستای کنرک علیا، جنب «مدرسه راهنمایی نور علم» واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این گورستان بدون هیچ حفاظتی تقریبا در معرض تخریب کامل است. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بروجن
رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بروجن
بردگوری تنگ شلیل

**بردگوری تنگ شلیل** مربوط به دوره هخامنشی -دوره سلوکیان است و در شهرستان اردل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلوکیان در شهرستان اردل
رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان اردل
رده:بردگوری‌های تاریخی شهرستان اردل
غار کلر

**غار کلر** مربوط به احتمالاً دوره ایلخانی است و در شهرستان قوچان، روستای کلر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان قوچان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان قوچان
رده:غارهای تاریخی شهرستان قوچان
آرامگاه قدیمی ادکان

**آرامگاه قدیمی ادکان** مربوط به اواخر دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در شهرستان اسفراین، روستای ادکان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بندانگشتی|راست|آرامگاه قدیمی ادکان

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان اسفراین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اسفراین
خانه نیشابوری

**خانه نیشابوری** مربوط به اواخر دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان فردوسی، کوچه اردبیلی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنا از دو طبقه تشکیل یافته‌است که حیاط آن در قسمت جنوبی واقع شده و یک حوض بیضی شکل نیز در وسط آن قرار گرفته‌است. جبهه جنوبی حیاط، طاق نماهای آجری و در جبهه شرقی ساختمان یک بنای دو طبقه وجود دارد که طبقه همکف آن دارای دو اتاق می‌باشد که از طریق راهروی میانی به آن دسترسی دارد.
ورودی به ساختمان از سمت جبهه شرقی، از طریق ک. چه مجاور است، که به واسطه یک دالان به حیاط منتهی می‌شود.
ورودی به زیرزمین بنای جبهه شرقی نیز از این دالان، با دو پله می‌باشد. ورودی دیگری نیز از ضلع جنوبی حیاط، بعدها ایجاد شده‌است.
طبقه همکف ساختمان اصلی شمالی، از طریق یک راه پله مرکزی
دو طرفه دسترسی دارد، که به واسطه یک راهرو به شش اتاق می‌رسد. طبقه زیرین این قسمت، دارای پوشش طاقی است و از چندین فضای تودرتوی سردابه مانند، تشکیل یافته‌است. در ضلع جنوبی زیرزمین، یک آب انبار و در قسمت شرقی آن، یک حوضخانه با پوشش طاقی و تزیینات آجری رنگارنگ قرار گرفته‌است. این ساختمان، دارای نما و تزیینات آجری است. این بنا، اکنون در حال مرمت است و از طبقه همکف آن به عنوان مهد قرآن استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* خانه‌های قدیمی تبریز، محمد علی کی نژاد و رضا شیرازی، سال ۱۳۸۹، نشر فرهنگستان هنر، شابک: ۹۷۸۹۶۴۲۳۲۰۳۶۳

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
خانه الداغی

**خانه الداغی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سبزوار، خیابان اتابک جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه در سال ۱۳۹۰ از ثبت آثار ملی درآمد. اما از پاییز ۱۳۹۵، با هزینه مالک و با نظارت دانشگاه سبزوار در حال مرمت است.

## تاریخچه
این خانه در دوره قاجار خارج از حصار و باروی شهر و در فاصلهٔ کمی از دروازهٔ غربی شهر به نام دروازه‌عراق ساخته شد و خیابان عطاملک فعلی دقیقاً بر روی خندق شهر احداث شده‌است.
فضاهای کلی خانه شامل سردر، راهرو ورودی، حیاط، عمارت غربی در دو طبقه است و خانه دارای عمارت شمالی و باربند نیز بوده که پس از تفکیک و تخریب، ساختمان‌های مسکونی و تجاری در آن ساخته شده‌است.
فضاهای طبقه همکف شامل مطبخ خانوادگی، زیرزمین شکم دریده (تالار تابستان نشین)، اتاق زیرزمینی، هشتی، هیزم‌خانه و ورودی از کوچهٔ جنوبی است.
فضاهای طبقه بالا شامل ایوان ستون‌دار و چندین اتاق تودرتو است.
در طرح احیاء، فضای هیزم‌خانه به سرویس بهداشتی و پستوی طبقهٔ بالا به آشپزخانه و پستوی طبقه زیرزمین به آبدارخانه تغییر کاربری داده شده‌است.

ورودی‌های خانه یکی از گوشهٔ شمال شرقی حیاط که مستقیماً از خیابان وارد راهرو و سپس وارد حیاط شده و دیگری از کوچه جنوبی است که اول وارد هشتی و سپس وارد حیاط می‌شود.

قبل از احداث خیابان عطاملک ورودی خانه از جنوب بوده و مراجعه کنندگان پس از ورود به هشتی می‌توانسته‌اند به حیاط بیرونی یا زیر زمین ویا باربند وارد شوند ورودی شمال شرقی پس از احداث خیابان به وجود آمده و مغازه‌های فعلی ضلع شرقی بنا نیز قبلاً به داخل حیاط راه داشته و کاربری مطبخ، هیزم خانه، انبار و توالت داشته‌اند۰

تزیینات ساختمان شامل آجرکاری به روش‌های مختلف در جداره اصلی ساختمان، هشتی و راهرو ورودی است و همچنین گچبری در سرستون‌ها و پایه ستون‌های ایوان و رف اتاق‌ها است.

یکی از ویژگی‌های این خانه داشتن شبکه دفع فاضلاب سنتی است.
طبق طرح تفضیلی ویژهٔ کوی امیریه سبزوار، این بنا با کاربری فرهنگی، تاریخی حفظ شده و اطراف بنا آزادسازی و به عنوان مسیر پیاده در نظر گرفته شده‌است.

اتاق‌های انباری قسمت شرقی این خانه به مغازه تبدیل و اجاره داده شده است. شهرداری برای اجاره کردن این خانه و تبدیل طبقهٔ همکف به نمایشگاه و طبقهٔ اول به اداره با مالک خصوصی آن مذاکره کرده است.

## نگارخانه

پرونده:Aldaghi Historic House 02.jpg|بندانگشتی|هشتی در خانه الداغی


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
آب‌انبار حسینیه گناباد

**آب‌انبار حسینیهٔ گناباد** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در گناباد، میدان امام خمینی، جنب حسینیهٔ گناباد واقع شده است.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد

## منابع

رده:گناباد
رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان گناباد
خانه حاج مهدی سلطان

**خانه حاج مهدی سلطان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان آمل، روستای پاشاکلا دشت‌سر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## مالک خانه
حاج مهدی سلطان امیری معاون نظامی امیر کلاو، تیول دار مناطق روستایی آمل در دوره خود بود. در زمان محمدعلی شاه قاجار بزرگان برای برپایی مجلس به دو گروه «مشروطه خواه» و «مستبد» تقسیم می‌شدند. این فرد در آن زمان جزو مستبدین به حساب می‌آمد.

روزی رضاخان و حاج مهدی سلطان، هر دو، با گروهی از افراد خود از راه چلاو به کوه‌های علی‌آباد رفته بودند. وقتی رضاخان و افرادش پایین کوه چادر زدند، تیراندازی یاران حاج مهدی سلطان آن‌ها را فراری داد که این امر موجب کدورت میان این دو نفر شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آمل
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان آمل
خانه شهید مرتضی مطهری

**خانه شهید مرتضی مطهری** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در فریمان، خیابان امام خمینی، خیابان شهید مطهری شرقی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان فریمان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان فریمان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان فریمان
دبیرستان عمر خیام

**دبیرستان عمر خیّام** با نام رسمی **دبیرستان حکیم عمر خیّام نیشابوری**، (ساختهٔ :۱۹۴۰م) کهن‌ترین دبیرستان و آموزشگاه نوین در نیشابور و استان خراسان است که درگاهش به روی میدان خیام است. این دبیرستان در تاریخ  در آثار ملی ایران با شمارهٔ ۵۹۰۲ ثبت شد.
شعارش «توانا بود هر که دانا بود» و مساحتش حدود ۹۰۰۰ متر است. هر ساله هم‌زمان با روز ملی عمر خیام، زنگی به یادبود او در این مدرسه نواخته می‌شود و مراسمی نیز برپا می‌گردد. رئیس این دبیرستان در مراسمی در سال ۱۳۸۹، خبر از تخریب بخشی از این مدرسه  از جمله کتابخانه، آزمایشگاه و بخشی دیگر را داد.
در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۵، موزهٔ تاریخ آموزش نیشابور در این دبیرستان گشایش یافت.

این بنا در جنوب میدان‌ خیام و در نزدیکی کاروانسرای‌ شاه‌ عباسی‌ نیشابور قرار دارد. 

سردر ورودی دبیرستان عمر خیام نیشابوری از آثار محمدقاسم اخویان است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان نیشابور
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## نگاره‌ها

پرونده:Tilings on Khayyam High School at Nishapur.jpg|کاشی کاری در بنای دبیرستان خیام
پرونده:Omar Khayyam High School (Dabirestan) - morning - Nishapur 16.JPG|دبیرستان حکیم عمر خیام نیشابوری
پرونده:Omar Khayyam High School (Dabirestan) - morning - Nishapur 25.JPG
پرونده:Omar Khayyam High school -nishapur 2.JPG|سردر دبیرستان عُمر خیام در آواخر دهه ٨٠ خورشیدی
پرونده:Omar Khayyam High School (Dabirestan) - morning - Nishapur 26.JPG|ساختمان اصلی دبیرستان
پرونده:Omar Khayyam High School (Dabirestan) - morning - Nishapur 37.JPG|کتابخانه دبیرستان که تخریب شده
پرونده:Omar Khayyam High School (Dabirestan) - morning - Nishapur 27.JPG|ساختمان جدید دبیرستان 


## منابع

* فریدون گرایلی، نیشابور شهر قلمدان‌های مرصع، چاپ سوم، بخش بناهای تاریخی شهر

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان نیشابور
رده:آثار ملی تخریب‌شده در ایران
رده:آموزش در استان خراسان رضوی
رده:آموزش و پرورش در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۱۷ در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:دبیرستان‌های ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان خراسان رضوی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در نیشابور
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان نیشابور
رده:مراکز آموزشی در نیشابور
رده:مقاله‌های خرد مدرسه ایرانی
رده:نیشابور
محوطه گبرحصار ایرج و فریمان

**محوطه گبرحصار ایرج و فریمان** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، روستای ایرج و فریمان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان اسفراین
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان اسفراین
محوطه حصار کهنه

**محوطه حصار کهنه** مربوط به هزاره اول - دوره سلجوقیان است و در شهرستان بیجار، بخش حومه، روستا حلوایی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان بیجار
رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان بیجار
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان بیجار
برد گوری شلیل علیا ۱

**برد گوری شلیل علیا ۱** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان اردل، بخش میانکوه، روستای شلیل علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اردل
رده:بردگوری‌های تاریخی شهرستان اردل
تپه کهنه‌آبادی

**تپه کهنه آبادی** مربوط به هزاره دوم تا است و در شهرستان بیجار، بخش حومه، روستای نعمت‌آباد سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۹۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان بیجار
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بیجار
محوطه قلعه جوق

**محوطه قلعه جوق** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان اورمیه، روستای گلمانخانه، دهکده چی چست واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان ارومیه
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ارومیه
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان ارومیه
نمایان تپه

## نمایون تپه یا نمایان تپه در بهشهر (همایون تپه)
**نمایان تپه** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بهشهر، شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

### اهداف ایجاد نمایون یا نمایان تپه
یکی از اهداف مهم احداث و احیاء اشرف البلاد (بهشهر) در دوره صفویه ویژگی‌های طبیعی و کاربرد امنیتی و وجود شکارگاه‌های متعدد در اطراف این ناحیه بود.

در دوره‌های پس از شاه عباس اول در اطراف اشرف، بناهای متعددی توسط پادشاهان صفوی برای استفاده از این امکانات و در راستای تأمین امنیت بیشتر ایجاد شد؛ یکی از مهم‌ترین آنان همایون تپه یا نمایون تپه بود که در زمان شاه عباس دوم توسعه و گسترش فراوان .(۶۵۷، یافت (محمدمعصوم بن زین العابدین، ۱۳۴۵: ج ۳

### ویژگی‌ها
ویژگی‌های ظاهری و کاربرد امنیتی و استقرار نمایون تپه – نمایون تپه به شرح زیر است: در حدود ۳ کیلومتری شمال اشرف بر طرف شرقی راهی که به دریا می‌رود، تپه دستی بزرگی است که ارتفاع آن در حدود سی متر و سطح بالای آن در حدود دو هکتار است.

بر بالای آن بنای ۶۴ سانتی‌متر با × هشت ضلعی از سنگ سفید آهکی بوده‌است. اغلب سنگ‌ها به ابعاد ۶۴ قطری نزدیک به ده سانتی‌متر که روکاری ساختمان از آنها بوده‌است. رونمای خارجی بیشتر سنگ‌ها، علائم مخصوص سنگ تراشان عصر صفوی حک شده‌است.

دامنه‌های تپه و بالای آن درختکاری بوده‌است و امروز هم درختان انار و مرکبات در آن زیاد است، ولی اغلب جوان و نسبتاً تازه کاشت بودند و به دوران آبادانی تپه مربوط نبود (ستوده، ۱۳۶۶: ج ۴ ۶۵۸).

### چگونگی احداث
در کتاب عباس نامه در مورد همایون تپه، سال و، چگونگی احداث آن چنین آمده‌است: «در سال ۱۰۶۲ شاه عباس دوم (۱۰۵۲–۱۰۷۷) دستور داد بر سر پشته ای که نزدیک شهر اشرف است کاخی بسازند و در سال ۱۰۶۳ کاخ تمام شده بود و به حفر دریاچه و گل‌کاری و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند.» (قزوینی، ۱۶۹: ۱۳۲۵)

باز در همین کتاب: آمده، در سال ۱۰۶۳ قمری شاه عباس دوم از سیر و گردش فرح آباد بازمی‌گشت، به دیدن همایون تپه رفت «و چون در سنه سالفه پشته ای را که در رفعت نمودار آسمان و در استداره اطراف شبیه چرخ گردون بود، در قرب شهر انتخاب فرموده به ساختن بنائی بر بالای آن فرمان داده بودند و این کار صورت انجام یافته بود.

در این اوقات لازم السعادت نیز متوجه اتمام آن شده به حفر دریاچه و گل‌کاری‌ها و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند». (همان: ۱۶۹–۱۷۰)

### نزدیک‌ترین مکان‌ها به آن
از باغ حاج عابدین ابراهیم پور تا نمایون تپه ۲٫۵ کیلومتر

از شهرک صنعتی فعلی بهشهر تا همایون تپه ۳٫۸ کیلومتر

از گرجی محله تا نمایون تپه ۴٫۱ کیلومتر

از محله زیروانیان تا همایون تپه ۴٫۳ کیلومتر

از قنبرآباد تا نمایون تپه ۴٫۵ کیلومتر

از علی تپه تا نمایون تپه ۵٫۳ کیلومتر

از تروجن (شهیدآباد) تا نمایان تپه ۶٫۳ کیلومتر

از روستای (قره تپه) سیاه تپه تا نمایون تپه ۱۰ کیلومتر

از جنگل پاسند تا نمایون تپه ۱۱ کیلومتر

از استان مازندران تا نمایون تپه ۱۲۰ کیلومتر

### جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

### منابع
2. گردآوری و منبع : نمایون یا نمایان تپه یا همایون تپه بهشهر مازندران در ۲۱-۰۸-۲۰۱۹
تکمیل مقاله در ۲۱-۰۸-۲۰۱۹ 

رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بهشهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
گورستان انار

**قبرستان انار** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مشکین شرقی، روستای انار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## مشخصات
این گورستان سنگ قبرهای متنوع آن از نظر شکل و جنس و نبشته‌های متعدد جالب توجه‌است. زیباترین این سنگ‌ها عبارتند: از یک جفت سنگ قبر افراشته به ارتفاع ۱٫۶۲ متر که دارای نبشته‌ای است.
در زیر سنگ‌نبشته‌ها محراب است و در بالای لچک آن دو گل هفت‌پر نقش یافته‌است. در بالای نبشته‌ها ساقه و بالای آن کلاهکی با ۱۲ ترک، شبیه کلاه دراویش وجود دارد، و شهادتین با کلام «علی خلیفه‌اللّه» منقوش است. روی سنگ گورهای موجود در این گورستان نشانه‌هایی هم‌چون ستاره شش‌پر، تصویر چکش ساده و جز آن دیده می‌شود.
در گورستان قدیمی انار آثار بسیار باستانی فالیک نیز وجود دارد که بیشتر آنها تخریب شده‌اند. در همین گورستان پیکره‌های قوچ سنگی در اندازه‌های بزرگ و کوچک به جا مانده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* روستای انار

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان مشگین‌شهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان مشگین‌شهر
راه قدیمی نیشابور به توس

**راه قدیمی نیشابور به توس** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشهد، بخش احمدآباد، روستای ده غیبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تمامی راه‌های جنوب، جنوب شرقی و شرق در مسیر راه زیارتی - مذهبی به مشهد منتهی می‌گردید در محلی به نام طرق به هم می‌پیوستند که اکنون به آن راه کهنه فاضل (راه قدیمی نیشابور به توس) گویند. این راه به صورت گذرگاهی است با عرض متغیر بین ۲ تا ۶ متر که در شیب‌های تند با پلکان‌هایی کم ارتفاع و عریض امکان تردد را با وسایل بی چرخ نظیر کجاوه، پالکی، عماری و… فراهم می‌کرده است. این راه در جوار روستای ده غیبی قرار گرفته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
محوطه دلی مهرجان

**محوطه دلی مهرجان** مربوط به دوره اشکانیان است و اکنون متعلق به سادات رضا توفیق ایل بهمئی است که معمولا سادات در این منطقه در کنار ایل های بزرگ طیبی و بهمیی هم جوار بودن و سادات نقش مصلحین را دراین منطقه به عهده داشتند .  و در شهرستان لنده، منطقه عشایرنشین دلی مهرجان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان کهگیلویه
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان کهگیلویه
محوطه کوتیج

**محوطه کتیج** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان فنوج، بخش کتیج، دهستان کتیج؛ روستای کتیج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

*وب علمی و اطلاعاتی و تحقیقاتی کتیج 
* دهستان کتیج
*تصویر ماهواره‌ای دهستان کتیج

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان فنوج
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان فنوج
تپه پاتپه

**تپه پاتپه** مربوط به دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان صحنه، روستای پاتپه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۴۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان صحنه
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان صحنه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان صحنه