دیوارنگاری

معروف‌ترین گرافیتی‌هابی‌قاب|202x202پیکسلبوسهٔ برادرانه گرافیتی تأثیرگذار در سده بیستم
گرافیتی گل پرتاب کن اثر بنکسی
دختر با بادکنک اثر بنکسی
بی‌قاب|255x255پیکسل
توتوماندو (Tuttomondo)[جایگزین=عکس از درخت نگاشته های پارک ناژوان شهر اصفهان - ایران|بندانگشتی|240x240پیکسل|درخت نگاری های [منطقه جنگلی ناژوان|پارک ناژوان]]**دیوارنگاری** یا **گِرافیتی**  به تصویر کردن نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشانه‌ها، نمادها، الگوها و کلمه‌ها بر روی دیوارها یا هر مکان عمومی که بتوان از آن به عنوان مکانی برای نوشتن، نقاشی، کنده‌کاری و خط‌کشی کردن استفاده کرد، گفته می‌شود. دیوار نگاشته‌ها، هرگونه علامت‌گذاری‌ای به حساب می‌آیند که می‌توانند در شکل‌های نوشتن ساده حرف‌ها تا نقاشی‌های استادانه ظاهر شوند. دیوار نوشته‌ها از دوران باستان به عنوان مثال یونان باستان، امپراتوری‌های روم، چین و ایران وجود داشته‌اند. دیوارنگاری را می‌توان در طبقه‌بندی مدرن، به مثابهٔ هنر عمومی تعبیر کرد.
در دوران مدرن نگارگری به ویژه نگارگری با افشانه یا رنگ پاش و قلم‌موها بیشترین کاربرد را در ترسیم دیوار نگاشته‌ها دارند. در بیشتر کشورها نقاشی کردن یا کشیدن هر علامت و تصویری بر روی دیوارها یا املاک متعلق به افراد بدون جلب رضایت آنان کاری غیرمجاز و جرمی دارای پیگرد قانونی به‌شمار می‌آید. برخی از اوقات، این کار دربردارنده پیام‌های سیاسی و اجتماعی و حتی فرهنگی و گونه‌ای کامل از بیان هنری مبتنی بر سبک نقاشی روی دیوار با رنگ پاش است. برای برخی از افراد شاید کار هنری فقط هنگامی از ارزش برخوردار است که در یک نگارخانه یا نمایشگاه هنری در معرض دید همگان قرار گیرد و برای کسانی دیگر شاید دیوار نگاشته‌ها گونه‌ای از ابراز احساسات قانون گریزانه به‌شمار آید که عامل و اقدام‌کننده به آن، حالتی اعتراض آمیز به خود گرفته‌است. دیوارنگاری در سال‌های اخیر در قلمرو فرهنگ عامیانه تحول یافته و در شکل‌های موسیقی زیرزمینی هیپ هاپ و بی-بُیینگ یا رقص بریک و سبک زندگی که از دید همگانی پنهان است، پدیدار شده.

دیوارنگاری‌ها می‌توانند به عنوان علامتی از کارهای تبهکاران به‌شمار آیند که محدوده‌های نفوذ آن‌ها را از یکدیگر جدا می‌کند. همچنین باید گفته شود که اختلاف نظر و مشاجره پیرامون دیوارنگاری میان مقامات حقوقی و قانونگذار و نیز مسئولان شهری از یک سو با کسانی که دیوارنگاری را شاید گونه‌ای از ابراز احساسات شهروندان تلقی می‌کنند، ادامه دارد. با این وجود گونه‌ها و سبک‌های متفاوتی از دیوارنگاری‌ها با سرعت زیاد در حال تبدیل شدن به شکلی ویژه از هنر هستند درحالی که بحث و گفتگو دربارهٔ ارزش آن‌ها میان هواداران و مخالفان آن ادامه دارد.

دیوارنگاری بخشی از هنرهای خیابانی ونیز از عناصر اصلی فرهنگ هیپ هاپ به‌شمار می‌آید. از جمله خطوط نوشتاری برای شعار و تصویرسازی برای زیباسازی شهری یا تبلیغات فرهنگی و به‌طور کلی رسم هر گونه اثر هنری شامل بر متن، تصویر و برجسته نگاری که توسط طراح صورت پذیرفته باشد. منظور از هنر خیابانی آن بخش از گرافیک است که در کوچه و خیابان و سطح شهر با آن برخورد می‌کنیم. این هنر تاریخچه‌ای بسیار کهن دارد و ریشه در سنگ‌نبشته‌های تاریخی غارها و کتیبه‌های باستانی نقاشی‌های دیواری در ابعاد گوناگون دیده‌اید که از همین دسته‌اند. در سده بیستم و کمابیش هم‌زمان با جنگ جهانی دوم، مشاهده درج نام و نشان گروه‌ها بر روی دیوارها تبدیل به امری عادی شد. در برخی مواقع این دیوارنگاری‌ها بسیار با دقت و هنرمندانه اجرا می‌شوند و سبک‌های متعددی به خود می‌گیرند. برخی از این آثار بار معنایی بیش‌تری را به دوش می‌کشند که ممکن است حاوی یک پیام اجتماعی یا سیاسی باشد که حتی با استفاده از افشانه‌های رنگی بر روی دیوارها، ساختمان‌ها و قطارها رسم می‌شوند. شاید شما هم تصاویری از دیوار برلین را دیده باشید که لبریز از این آثار بود یا نگاره‌های دیگر اینترنتی را که دست به دست یا بهتر بگویم ایمیل به ایمیل می‌چرخند که حاوی تصاویر نقاشی‌شده سه بعدی بر کف خیابان‌ها هستند. این‌ها تماماً هنرهای خیابانی هستند.

## ریشه‌شناسی عبارت گرافیتی
[جایگزین=عکس گرافیتی‌ها در استانبول پایتخت ترکیه|بندانگشتی|250x250پیکسل|دیوارنگاری‌ در [استانبول]]
واژه **گرافیتی** (دیوارنگاری) از واژه گرافیتو (به ایتالیایی) مشتق شده‌است که به معنی اثرگذاری سریع یا خط‌خطی است و ممکن است اصل این واژه به «گرافیر» (نوشتن [با قلم فلزی]) در لاتین عامیانه بازگردد. [گرافیون: نوشتن (۱) بر اساس ریشه‌شناسی لغوی این واژه از مدت‌ها پیش به معنی نوشتن یا حک خطوط روی سطوح مورد استفاده بوده‌است.] - *از لغت‌نامه امریکن هریتیج*

گرافیتی‌های مدرن مانند مورد زیر در کشور دانمارک، در مضمون خود از هش‌تگ‌ها استفاده می‌کنند.

## دیوارنگاری معاصر
[بندانگشتی|250x250پیکسل|یک دیوارنگاری در مرکز شهر [سائو پائولو، بزرگترین شهر برزیل.]]
اختراع اسپری رنگ

رشد خرده‌فرهنگ هیپ‌هاپ

ظهور گرافیتی با استنسیل

گرافیتی به مثابهٔ یادگاری

تجاری‌شدن و ورود به فرهنگ عامه‌پسند جریان‌بدنه

فرهنگ‌بازی

طرفداران

گسترش بین‌المللی گرافیتی

## دیوارنگاری در ایران
همچنین رجوع شود به: هنرعمومی 

*دیوارنگاری در ایران* مانند بسیار از کشورهای دنیا شامل سبک‌ها و شیوه‌های مختلفی است. برخی از آن‌ها شعارها یا نگاره‌هایی است که توسط سازمان‌های دولتی کشیده شده‌است و شرایطی مانند وقوع جنگ عموماً شامل مسائل ملی، پیام‌های اعتقادی یا سیاسی و نظامی می‌باشند و به مثابه هنر در عرصه عمومی یا فعالیت هنری مستقل، در مقولهٔ **دیوارنویسی** یا **نقاشی‌دیواری** دسته‌بندی نمی‌شوند. در صورتی که برداشت‌های جامعه‌شناسان و مستندسازانی که به این مقولهٔ اجتماعی می‌پردازند پهنهٔ گسترده‌تری در پژوهش پیرامون آن دارند.[بندانگشتی|
یک گرافیتی در حاشیه دسترسی شمال غرب [شهرک اکباتان، بزرگراه تهران-کرج، فاز ۳.|جایگزین=|250x250پیکسل]]

شهرداری تهران، از طریق سازمان وابستهٔ خود زیباسازی شهر تهران (که از نظر مالی و اداری مستقل می‌باشد) در زمینه بهسازی و حفظ هویت محیط شهری و رشد فرهنگ عموم مردم در جهت ارتقاء کیفیت زیست شهری شهروندان فعالیت تخصصی و نوآورانه می‌نماید. سازمان زیباسازی شهر تهران با تصویب اساسنامه‌ای که در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۵۴ به تصویب شهر رسید، تشکیل و تحت نظر شهرداری تهران و به صورت یکی از موسسات وابسته به آن فعالیت خود را آغاز نمود. در تاریخ ۵/۴/۱۳۶۴ طی اساسنامه‌ای جدید نام اداره کل ایمنی و آموزش ترافیک به سازمان زیباسازی تغییر نام داد. متعاقباً به منظور استقلال هر چه بیشتر سازمان و سرعت بخشیدن به امور طرح‌های مرتبط با زیباسازی شهر تهران (به استناد ماده ۸۴ قانون شهرداری) اساسنامه جدید در تاریخ ۲۶/۰۲/۱۳۷۰ به تصویب وزارت کشور رسید.[جایگزین=یک دیوار نگاری در شهر قم|بندانگشتی|250x250پیکسل|یک دیوارنگاری در شهر [قم]]تعدادی از طرح‌های موجود روی دیوارهای شهر، در مورد جمهوری اسلامی، شعارهای انقلاب اسلامی و سیاست‌های دولت می‌باشد. درحالی که در برخی نقاط تهران، مطابق با فراخوان‌های آزاد از سود ادارهٔ زیباسازی شهرداری چندین دیوارنگاری که توسط جوانان تهرانی انجام شده‌است. در خلال اتفاقات مربوط به اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ ایران، مردم گاهی شعارهای خود را بر دیوارهای تهران می‌نگاشتند. این بین هنرمندان گرافیتی به صورت مداوم در حال تولید هنر مادی‌زدائیشده و بدون تاریخ انقضائی هستند که حتی در حالت بدیع خود خود توسط سیاست، قدرت و تبلیغات دستخوش تغییر نمی‌شود.

## خصیصه‌های یک دیوارنگاری متداول امروزی
شیوه‌ها و تولید

تجربه‌اندوزی مدرن

تگ‌مارک

## موارد استفاده
* ابراز عقیده شخصی
* بیان سیاسی یا رادیکال
* گرافیتی به مثابه تبلیغ
* گرافیتی‌های توهین‌آمیز

## نگارخانه

پرونده:Leuven (14 van 48).jpg|alt=|یک دیوارنگاری در شهر لون، بلژیک
پرونده:Roman Boed - John Lennon Wall, Prague.jpg|alt=|دیوار لنون (The Lennon Wall)
پرونده:Os Gêmeos.jpg|alt=
پرونده:Tehran US embassy paintings 5.jpg|alt=|دیوار سفارت آمریکا در ایران
پرونده:20101227 USA embassy graffiti Tehran Iran.jpg|alt=|دیوار سفارت آمریکا در ایران
پرونده:Nazhvan Forest Park-Isfahan-2014-Iran-Photographer Mostafa meraji-Canon Photography-Free Pictures 36.jpg|alt=عکس تخریب درختان، از انواع وندالیسم و دیوارنگاری در معابر عمومی، (پارک ناژوان شهر اصفهان - ایران)|یادگاری نوشته یا درخت نگاری ها بر روی تنه درختان، از انواع وندالیسم و دیوارنگاری در معابر عمومی


## جستارهای وابسته
* پوشش ضد گرافیتی

* تبلیغات محیطی
* گرافیک محیطی
* نوشتن بر شهر (حق‌به‌شهر)

## منابع

## پیوند به بیرون

* گفتگو با گرافیتی‌کارهای ۲۱ و ۲۲ ساله پایتخت
* گرافیتی در جهان


رده:برنامه‌ریزی و طراحی شهری
رده:تکنیک‌های نقاشی
رده:سبک‌های هنرهای تجسمی
رده:فرهنگ خیابان
رده:فعالیت‌های مجرمانه سازمان‌یافته
رده:گونه‌های هنر
رده:نوشتن
رده:هنر خیابانی
رده:هنر عمومی