جوزقان

**جوزقان**، روستایی از توابع بخش میان‌ولایت شهرستان تایباد در استان خراسان رضوی ایران است.
جوزقان . [جُو زَ] (اِخ) قریه ای است قدیمی از باخرز از مَحال ّ خراسان، هوایش معتدل است و از آب قنات مشروب می‌شود. (مرآت البلدان ج ۴ ص ۲۸۶). دهی از مشهدریزهٔ میان ولایت باخرزبخش طیبات شهرستان مشهد. این ده ۱۱۵۲ تن سکنه دارد. محصول آن غلات و زیره و شغل اهالی زراعت و صنایع دستی قالیچه بافی است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).

## پیشینه
در اوایل قرن هفتم، به نوشتة یاقوت حموی، ولایت باخرز ۱۶۸ قریه داشت و مرکز آن **[[شهر تاریخی مالین|مالین]] **بود (ج ۱، ص ۴۵۸). او به قریه کرد نشین جوزقان، از توابع آن، اشاره می‌کند و از رجال آنجا احمدبن اسماعیل بن جوزقانی باخرزی (متولد ۴۸۳) را نام می‌برد (همان، ج ۲، ص ۱۴۵).

## جمعیت
این روستا در دهستان کوهسنگی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۸۳۳ نفر (۴۲۳خانوار) بوده است.

## اطلاعات بیشتر
این روستا با قدمت تاریخی و درختان کهنسال سربه فلک کشیده گردو یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و تاریخی در شهرستان تایباد است.
 **جوزقان** یکی از روستاهای تاریخی باخرز قدیم به خراسان که امروزه در دهستان کوهسنگی از توابع بخش میان ولایت شهرستان تایباد در خراسان رضوی واقع شده است.

## نام
 این روستا به دلیل داشتن درختان قدیمی **گردو** به این نام مشهور و وجود مناطقی با عنوان **باغستان، باغزار و باغ ساسان** در این روستا سندی بر این واقعیت است.

## قدمت
 قدمت تاریخی این منطقه به دوران زردشتی قبل از اسلام نسبت داده می‌شود و آثار به‌جا مانده در این خطه سرسبز که همچون نگینی در دل طبیعت تایباد است حاکی از زندگی در این مکان از دوره قبل از اسلام دارد و یکی از کانون‌های مدنیت زردشتی بوده و درخت سرو **«سبز گِروجه»** و درخت سرو **«خشکیده باغ خان»** در آن بیانگر تقدس این درختان در جامعه زردشتی و سندی بر قدمت این دیار است.
 این جاذبه‌ها شامل باغات سبز روستا با کوچه باغ‌های زیبای آن و همچنین وجود صخره‌های کنار روستا که به کمر **«ارّه ارّه»** مشهور است، **«مزار خواجه»** که لوح‌های سنگی کتیبه دار این آرامگاه هنر حکاکی ایران **عصر تیموری** را به نمایش گذارده است. محوطه تاریخی جوزقان مشهور به **قلعه بالا**، **تپه سنگ‌کن**، **گردنه شرنده و لوح سنگی کتیبه دار مزار ملک معین‌الدین عمر**، **شاه مضراب خوارزمی**، **قلعه کهنه شَرشَری**، **حوض سهم** ،**چهل دخترون** و **عَلَم سیدالشهدا ع** از دیگر جاذبه‌های گردشگری و مورد توجه و احترام زائران و مجاوران و پیر خطیبان است.
 سه قبرستان قدیمی به نام سه شخصیت روحانی که در محل دفن شده‌اند وجود دارد که عبارتند از قبرستان **شاه مضراب** در جنوب با بنای آجری مختصری که ظاهراً قدمت آن به زمان صفویه می‌رسد، **قبرستان پیربزه** در مغرب که وجود خارجی ندارد، **قبرستان پیر سفیدپوش** و **پیر هندامدد** در کنار هم و محصور در محوطه مستطیل با دیواره کوتاه مدفون است اما آنچه اهمیت دارد سنگ قبرهای بسیار زیبا و باشکوه است که در قبرستان وجود دارد.

## آداب و رسوم
 از مهم‌ترین میراث معنوی ماندگار این روستا آداب و رسوم مربوط به عزاداری ماه محرم و حسینیه میرزای ذاکرالحسینی که امروزه به وحدت یا حسین ع مسمی است که حافظ مهم‌ترین میراث معنوی ماندگار روستای جوزقان هستند که در ایام محرم و بستن **دست علم** حضرت سیدالشهدا (ع) به منطقه میان ولایت تایباد و به خصوص این روستا شور حسینی می‌بخشند. **علامه میرزای ذاکرالحسینی** که از لحاظ قدمت یکی از شناسنامه‌های هویتی جوزقان و میان ولایت است و در کنار موی سعادت از مهم‌ترین نمادهای وحدت تشیع و تسنن بشمار می‌رود.

## هنر
 هنر فرت‌بافی یکی از صنایع دستی محبوب بین بانوان این روستا است و اکنون ۱۰۰ کارگاه خانگی فرت‌بافی در این منطقه فعال است. این منطقه قابلیت ثبت به عنوان روستای ملی صنایع دستی را دارد.

## جمعیت و موقعیت
روستای جوزقان با ۲۵۰۰ نفر جمعیت در جنوب غربی تایباد به فاصله ۳۴ کیلومتری مرکز شهرستان و پنج کیلومتری شهر مشهد ریزه مرکز بخش میان ولایت در منطقه کوهپایه‌ای در کنار رودخانه فصلی «کال مرغزار» قرار دارد.

## منابع

* 

جوزقان