دود عود

**دود عود** نام آلبومی است در دستگاه نوا با صدای محمدرضا شجریان، آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان، تنظیم کامبیز روشن‌روان و اجرای ارکستر سمفونیک تهران که در سال ۱۳۶۶ اجرا و سال ۱۳۶۸ منتشر شد.

اشعار این آلبوم از سروده‌های مولانا و عطار هستند.

## شرح
### هنرمندان
* آواز: محمدرضا شجریان
* آهنگ‌ساز: پرویز مشکاتیان
* تنظیم: کامبیز روشن‌روان
* ویلن: منوچهر انصاری، رضا عالمی، همایون رحیمیان، ارسلان کامکار، رئیس فرشید
*ویلن آلتو: نوروز یزدانی، سیاوش ظهیرالدینی، بهروز کافی، بهزاد بیرقی
* ویلنسل: محسن تویسرکانی، کریم قربانی، عباس ظهیرالدینی
* کنترباس: نادر مرتضی پور، علیرضا خورشیدفر
* کمانچه: اردشیر کامکار
* نی: جمشید عندلیبی
* سنتور: بهنام مناهجی
* تیمپانی: ارژنگ کامکار
* دف: بیژن کامکار
* مثلث: ارژنگ کامکار
* تنبک: ارژنگ کامکار
* *تارنوازان همنواز آواز: [[علی اصغر بهاری]] و [[داریوش طلایی]]*
## شعر

### آواز یکم: عقل کجا پی برد شیوهٔ سودای عشق
*(درآمد اول نوا)*
عقل کجا پی برد شیوه سودای عشق
:::::::::::بازنیابی به عقل، سر معـمای عشق
*(درآمد دوم نوا)*
عقل تو چون قطره‌ای ست مانده ز دریا جدا
:::::::::::چند کند قطره‌ای، فهـم ز دریای عشق
*(گردانیه)*
گر ز خود و هر دو کون، پاک تبرا شوی
:::::::::::راست بود آن زمان از تو تولای عشق
*(جمله اول بیات راجع)*
جان چو قدم در نهاد تا که همی چشم زد
:::::::::::از بن و بیخش بکند قوت و غوغای عشق
*(جمله دوم راجع و فرود به نوا)*
دوش درآمد به جان دمدمهٔ عشق او
:::::::::::گفت اگر فانی ای، هست تو را جای عشق
*(عراق)*
عشق چو کار دل است دیده دل باز کن
:::::::::::جان عزیزان نگر مست تماشای عشق
*(عراق نهیب برگشت به نوا)*
چون اثر او نماند محو شد اجزای او
:::::::::::جای دل و جان گرفت جمله اجزای عشق
*(نیشابورک)*
هست در این بادیه جمله جان‌ها چو ابر
*(رهاب فرود)*
:::::::::::قطره باران او درد و دریغای عشـق

#### مشخصات عروضی
* وزن: مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن
* بحر: منسرح مثمن مطوی مکشوف

### آواز دوم: آتش عشق تو در جان خوشتر است
آواز نوا، شعر از عطار.

*(نهفت)*
آتش عشق تو در جان خوشتر است
:::::::::::جان ز عشقت آتش افشان خوشتر است
*(نهفت)*
هر که خورد از جام عشقت قطره‌ای
:::::::::::تا قیامت مست و حیران خوشتر است
*(نهفت)*
آتش عشق تو در جان خوشتر است
:::::::::::جان ز عشقت آتش افشان خوشتر است
*(نهفت)*
هر که خورد از جام عشقت قطره‌ای
:::::::::::تا قیامت مست و حیران خوشتر است
:::::::::::تا قیامت مست و حیران خوشتر است
*(نهفت)*
تا تو پیدا آمدی پنهان شدم
تا تو پیدا آمدی پنهان شدم
:::::::::::زانکه با معشوق پنهان خوشتر است
:::::::::::زانکه با معشوق پنهان خوشتر است
*(نهفت)*
درد عشق تو که جان می‌سوزدم
:::::::::::گر همه زهر است از جان خوشتر است
*(نهفت)*
درد بر من ریز و درمانم مکن
:::::::::::زانکه درد تو ز درمان خوشتر است
*(نهفت)*
می‌نسازی تا نمی‌سوزی مرا
:::::::::::سوختن در عشق تو زان خوشتر است
*(نهفت)*
چون وصالت هیچ‌کس را روی نیست
:::::::::::روی در دیوار هجران خوشتر است
*(گردانیه)*
خشکسال وصل تو بینم مدام
:::::::::::لاجرم در دیده طوفان خوشتر است
:::::::::::لاجرم در دیده طوفان خوشتر است
:::::::::::لاجرم در دیده طوفان خوشتر است
*(رهاب + فرود)*
همچو شمعی در فراقت هر شبی
:::::::::::تا سحر عطار گریان خوشتر است
:::::::::::تا سحر عطار گریان خوشتر است

#### مشخصات عروضی
* وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
* بحر: رمل مسدس محذوف

### آواز سوم: در عشق تو عقل سرنگون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
در عشق تو عقل سرنگون گشت
:::::::::::جان نیز خلاصهٔ جنون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
خود حال دلم چگونه گویم
:::::::::::که آن کار به جان رسیده چون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
بر خاک درت به زاری زار
:::::::::::از بس که به خون بگشت خون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
درمان چه طلب کنم که عشقت
:::::::::::ما را سوی درد رهنمون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
خون دل ماست یا دل ماست
:::::::::::خونی که ز دیده‌ها برون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
تا قوت عشق تو بدیدم
:::::::::::سرگشتگی‌ام بسی فزون گشت
*(مثنوی نوا-شاه ختایی)*
تا دور شدم من از در تو
:::::::::::از ناله دلم چو ارغنون گشت

#### مشخصات عروضی
* وزن: مفعول مفاعلن فعولن
* بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

### تصنیف دود عود
*(درآمد نوا)*
ای یوسف خوشنام ما، خوش می‌روی بر بام ما
:::::::::::ای درشکسته جام ما، ای بردریده دام ما
*(گردانیه)*
ای نور ما ای سور ما، ای دولت منصور ما
:::::::::::جوشی بنه در شور ما، تا مِی‌ شود انگور ما
*(نهفت)*
ای دلبر و مقصود ما، ای قبله و معبود ما
:::::::::::آتش زدی در عود ما، نظّاره کن در دود ما
*(نهفت)*
ای یار ما عیار ما، دام دل خمّار ما
:::::::::::پا وامکش از کار ما، بستان گرو دستار ما
*(نهفت-اکتاو پایین)*
ای یار ما عیار ما، دام دل خمّار ما
:::::::::::پا وامکش از کار ما، بستان گرو دستار ما
*(فرود نوا)*
در گل بمانده پای دل، جان می‌دهم؛ چه جای دل؟
:::::::::::وز آتش سودای دل، ای وایِ دل، ای وایِ ما

#### مشخصات عروضی
* وزن: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم)

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* محمدرضا شجریان
* پرویز مشکاتیان

## منابع
* وب‌گاه رسمی پرویز مشکاتیان

رده:آلبوم‌های محمدرضا شجریان
رده:ترانه‌های سنتی ایرانی در دستگاه نوا
رده:آلبوم‌های پرویز مشکاتیان
رده:آلبوم‌های ۱۳۶۸