open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بیژن و گرازان

داستان **بیژن و گرازان** در دل داستان بیژن و منیژه آمده که از داستان‌های معروف و اساطیری ایران است. این داستان احتمالاً اصالتی اشکانی دارد و در شاهنامه فردوسی نیز آمده است.

## در شاهنامه
به احتمال زیاد فردوسی در جوانی و پیش از دستیابی به شاهنامهٔ ابومنصوری و به طور منفرد این داستان را به نظم کشیده‌است. اکثر این مطالب از مقدمهٔ نسبتاً بلند داستان قابل استنتاج است. شواهد دیگری نیز دال بر این امر موجود است: مثلاً استعمال بیشتر الف زینت نسبت به سایر قسمت‌های *شاهنامه* می‌رساند که شاعر هنوز در ابتدای کار شاعری خود بوده است.

### خلاصه داستان

داستان مقدمه‌ای نسبتاً طولانی دارد و با توصیف شبی تیره آغاز می‌شود. توصیف فردوسی از این شب تیره بسیار معروف است. مطلع آن چنین است:

شاعر که در این شب تیره خوابش نمی‌برد از یار مهربان خود می‌خواهد که چنگ نوازد و می‌ بیاورد. پس همدم او چنین می‌کند و ضمن انجام این کار به شاعر پیشنهاد می‌کند که برایش داستانی از دفتر پهلوی بخواند و فردوسی آن را به نظم درآورد و شاعر قبول می‌کند. فردوسی سپس به نقل داستان می‌پردازد:

در گاه پادشاهی کی‌خسرو روزی در مجلس بزمی به شاه خبر می‌رسد که اِرمانیان (= اهل ارمان ولایتی در نزدیکی مرز توران) دچار مشکل بزرگی شده‌اند و آن اینست که شمار بسیار زیادی گراز پیل‌دندان و کوه‌پیکر به مزارع و کشتزارهایشان هجوم آورده و آنجا را تباه ساخته‌اند و از ارمانیان کس نتواند که چارهٔ ایشان کند.

خسرو از شنیدن این خبر افسرده‌خاطر گشته و پهلوانی می‌طلبد که برود و کار گرازان یکسره نماید و مال و خواستهٔ بسیار به عنوان پاداش دریافت کند. هیچ‌کس جز بیژن پسر گیو داوطلب نمی‌شود. اما بیژن در مجلس با اعتراض پدرش روبرو می‌شود که او را جوان و بی‌تجربه می‌داند و معتقد است که به تنها نمی‌تواند به آنجا رود. پس تصمیم می‌گیرند که گرگین پسر میلاد که پهلوانی مسن‌تر و باتجربه‌تر است بیژن را تا شهر ارمان همراهی کند.

سرانجام دو پهلوان به ارمان می‌رسند و در دشت با گرازان روبرو می‌گردند. بیژن به گرگین نهیب می‌زند که بروند و کار گرازان یکسره کنند اما گرگین با دیدن شمار زیاد گرازان و جثهٔ بزرگ و خوی درندهٔ ایشان از این کار سر باز می‌زند و به بیژن می‌گوید که «تو داوطلب این کار شده‌ای و خسرو هم به تو پاداش خواهد داد». بیژن از این سخن برآشفته به تنها قصد گرازان می‌کند و از ایشان بسیار کشته و دشت از وجودشان پاک می‌سازد.

گرگین با دیدن دلاوری بیژن خود را خوار یافته و بر او حسد می‌برد و اهریمن بر روانش چیره می‌گردد. پس در صدد برمی‌آید که دامی برای بیژن بگسترد.پس به او می‌گوید که بارها به این خطه برای شکار آمده است و در این هنگام از سال در آنسوی مرز در توران به فاصلهٔ دو روز راه جشنگاهی است همچون بهشت آکنده از پری‌چهرگان و منیژه دخت افراسیاب نیز که در زیبایی کم‌نظیر است در میان ایشان است. چه خوبست که آن‌دو به آنجا شوند و پری‌چهرگانی چند به ایران بازآورده نزد خسرو ارجمند گردند.
بیژن جوان را این سخن خوش می‌آید. به گرگین می‌گوید که پیشتر از او حرکت خواهد کرد.

## منابع
* فردوسی. *شاهنامه* به تصحیح مصطفی جیحونی
* صفا، ذبیح‌الله. *حماسه‌سرایی در ایران*

رده:داستان‌های ایرانی
رده:داستان‌های شاهنامه
الف زینت

**اَلِفِ زینت** چنان‌که از نام آن بر می‌آید الفی است که به عنوان زینت به پایان واژه‌ها افزوده می‌شود و بیش از هرکجا در شعر کاربرد دارد تا وزن شعر حفظ گردد.

برای نمونه در شاهنامه به چنین شعری برمی‌خوریم:

## منابع

رده:ادبیات فارسی
نیکلای لوباچفسکی

**نیکلای ایوانوویچ لوباچفسکی**  (فرزند پراسکوفیا الکساندروفنا و ایوان ماکسیموویچ لباچفسکی) (۱ دسامبر ۱۷۹۲ – ۲۴ فوریه ۱۸۵۶)، ریاضی‌دان روس بود. لوباچفسکی، هر چند دربارهٔ موضوعات متنوعی از قبیل مکانیک، اخترشناسی، نظریهٔ احتمالات، تحلیل ریاضی (آنالیز)، و جبر پژوهش کرد و مقاله و کتاب نوشت اما نام او را فعالیت در زمینهٔ هندسه و کشف هندسهٔ نااقلیدسی در تاریخ ماندگار کرد. امروزه اغلب هندسه هذلولوی را به نام او هندسه لوباچفسکی می‌نامند.

لوباچفسکی اولین کسی بود که عملاً مقاله‌ای در زمینهٔ هندسهٔ نااقلیدسی نوشت او در ۱۸۲۹ مقالهٔ خود را به روسی نوشت اما به دلیل دور بودن روسیه از کانون‌های علمی در آن زمان کار او چندان مورد توجه واقع نشد و یانوش بویویی بدون اطلاع از کار لوباچفسکی دو سال بعد در ضمیمهٔ ۲۶ صفحه‌ای کتاب تنتامن که توسط پدرش فورکوش بویویی نوشته شده بود مطالبی دربارهٔ هندسهٔ نااقلیدسی نوشت. چند سال بعد از مرگ لوباچفسکی ارزش کارهای او قدر دانسته شد و به عنوان بینانگذار یکی از هندسه‌های نااقلیدسی که در سطح هذلولوی صادق است و طبق آن از یک نقطه خارج یک خط بی‌نهایت خط به موازات آن می‌توان کشید شناخته شد.
اکنون در کنار هندسه اقلیدسی چند هندسهٔ دیگر وجود دارد که مهم‌ترین‌شان یکی هندسهٔ لوباچفسکی یا هذلولی و دیگری هندسه ریمانی یا هندسه بیضوی است. پس از کارهای فلیکس کلاین از آغاز سده بیستم، مبنای جدیدی برای طبقه‌بندی هندسه‌ها ایجاد شده‌است.

لوباچفسکی علناً با تعلیمات و عقاید کانت در بارهٔ فضا به مثابهٔ شهود ذهنی به مبارزه پرداخت. بر اساس فلسفه کانت ذهن انسان تنها قادر به درک یک فضا و یک نوع هندسه است و آن هندسه اقلیدسی و محال است که هندسه‌های دیگری را بتوان تصور کرد. لباچفسکی در ۱۸۳۵ نوشت: «تلاش‌های بی‌ثمری که از زمان اقلیدس تا کنون صورت گرفته‌است… این بدگمانی را در من برانگیخت که حقیقت… در داده‌ها وجود ندارد و برای اثبات آن، مثل مورد قوانین دیگر طبیعت، کمک‌های تجربی، مثلاً مشاهدات نجومی مورد نیاز است.» (هندسه‌های اقلیدسی و نااقلیدسی) کشف هندسه نا اقلیدسی اثری شگرف بر تفکر انسان داشت و همانند کشف نجوم کوپرنیکی انقلابی در دانش‌ها ایجاد کرد.

## منابع

* 
* آ.س. اسموگورژفسکی، *هندسه لوباچفسکئی*، ترجمه‌ی: احمد بیرشک، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف.
* و. کاگان، *لوباچوفسکی هندسه نااقلیدسی* ترجمه‌ی: پرویز شهریاری، انتشارات توکا
* بیرشک، احمد و دیگران، *خلاصهٔ زندگینامهٔ علمی دانشمندان*، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.
* Nikolai I. Lobachevsky, Pangeometry, Translator and Editor: A. Papadopoulos, Heritage of European Mathematics Series, Vol. 4, European Mathematical Society, 2010.

رده:افراد روس لهستانی‌تبار
رده:اهالی قازان
رده:اهالی نیژنی نووگورود
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:درگذشتگان ۱۸۵۶ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل روسیه
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل روسیه
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۹۲ (میلادی)
رده:هندسه‌دانان
۲۰ مرداد

**۲۰ مرداد/اسد** صد و چهل و چهارمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۲۱ روز (۲۲۲ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۰۱ - پایان نبرد شکریازی
* ۱۳۸۰ - سیل ۱۳۸۰ گلستان
* ۱۳۸۵ - حادثه ۲۰ مرداد ۱۳۸۵ سقوط هلیکوپتر کاموف-۵۰
* ۱۳۸۸ - حادثه ۲۰ مرداد ۱۳۸۸ فروند فوکر ۱۰۰ پرواز شماره ۷۲۹ هواپیمایی آسمان

## زادروزها
* ۱۲۹۸ - عباس زریاب خویی، مورخ
* ۱۳۰۲ - عباس کاتوزیان، نقاش
* ۱۳۰۲ - علی‌اکبر کنی‌پور، شاعر
* ۱۳۰۶ - ایرن زازیانس، بازیگر
* ۱۳۱۰ - ادمان آیوازیان، معمار
* ۱۳۱۱ - هوشنگ حریرچیان، بازیگر
* ۱۳۳۲ - امین تارخ، بازیگر
* ۱۳۳۶ - مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر
* ۱۳۶۳ - مرتضی پاشایی، خواننده
* ۱۳۷۲ - علیرضا جهانبخش، فوتبالیست
* ۱۳۷۳ - سارا عبدالملکی، بازیکن راگبی
* ۱۳۷۸ - سینا شاه‌عباسی، فوتبالیست
* ۱۳۸۳ - محمد داستان‌خواه، از کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۳ - محمدصادق فاتح، کارآفرین
* ۱۴۰۱ - مسعود اسداللهی، کارگردان
* ۱۴۰۲ - کورش صفوی، زبان‌شناس

## منابع

رده:روزهای مرداد
رده:روزهای اسد
۱۹ مرداد

**۱۹ مرداد** صد و چهل و سومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۲۲ روز (۲۲۳ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۰۵ - سرتیپ امان‌الله میرزا جهانبانی به فرماندهی لشکر شرق منصوب و به سوی مشهد رهسپار گردید.
* ۱۳۶۷ - ورود نیروهای سازمان ملل به تهران و بغداد پس از قبول قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت
* ۱۳۷۳ - برگزاری کنگره بزرگداشت یکصدمین سال درگذشت «ملاحسینقلی همدانی» در دانشگاه بوعلی همدان
* ۱۳۸۴ - سیل ۱۳۸۴ کلاله گلستان
* ۱۳۸۸ - حادثه ۱۹ مرداد ۱۳۸۸ بالگرد فراجا
* ۱۳۹۳ - سقوط پرواز شماره ۵۹۱۶ هواپیمایی سپاهان
* ۱۳۹۶ - سیل مرداد ۱۳۹۶ شمال ایران
* ۱۴۰۴ _ افشای پیشنهاد صحرا اسداللهی ، بازیگر و هنرمند ایرانی ، به اصغر فرهادی ، کارگردان و هنرمند ایرانی ، در جریان تولید فیلم سینمایی فروشنده در برنامه رک‌شو

## زادروزها
* ۱۳۱۹ - عارف عارف کیا، خواننده
* ۱۳۲۸ - ملک‌جهان خزایی، طراح هنری
* ۱۳۵۳ - پژمان بازغی، بازیگر

## مرگ‌ها
* ۱۳۴۸ - محمود جم، نخست‌وزیر رضا شاه پهلوی و سناتور سابق 
* ۱۳۹۰ - بابک معصومی، بازیکن و کاپیتان پیشین تیم ملی فوتسال
* ۱۴۰۱ - هوشنگ ابتهاج، شاعر و پژوهشگر
* ۱۴۰۲ - پروین، خواننده (زاده ۱۳۱۷)

## منابع

رده:روزهای مرداد
ازدی

**اَزدی** روستای کوچکی از روستاهای دهستان دهتل از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.
این روستا بین دو روستای لرد بستو و روستای کنچی قرار دارد.

## محدوده اَزدی
از شمال کنچی، از جنوب باغ نو، از مغرب لرد بستو، و از سمت مشرق به کوه محدود می‌گردد.

## جمعیت
ازدی در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ سکنه نداشته است و جمعیت آن صفر بوده است.

حدود ۴۰۰ اصله نخل و یک چشمه کوچک دارد. وداری ۵۰۰ من زمین زیر کشت دیم می‌باشد.

## پیشه
پیشه مردم روستا دامداری وکشاورزی است و از این راه امرار معاش می‌کنند.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد. * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» * ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه» ،* چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، * «تاریخ جهانگیریه» * چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید، * «اتواطلس ایران» *، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* محمدیان، کوخری، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

رده:بخش مرکزی (بستک هرمزگان)
رده:روستاهای شهرستان بستک
شهرستان بستک
دریانوردی

بندانگشتی|تجهیزات دریانوردی
**دریانوردی** دانش و مهارت شناور بودن و ناوبری و جهت‌یابی بر روی دریاها و توده‌های بزرگ آب است. کسانی که به این فن می‌پردازند، *دریانورد* نامیده می‌شوند. مجموعه‌ای از مهارت‌ها و رشته‌ها برای دریانوردی لازم است. برخی از این مهارت‌ها و رشته‌ها عبارت‌اند از:
* ناوبری
* هواشناسی
* کشتیرانی
* کار با طناب و گره‌ها
* کار با موتورهای دریایی
* عملیات بندرگاهی
* آتش‌نشانی
* ایمنی و نجات

## دریانوردان نامدار
* الن مک‌آرتور
* بارتولومئو دیاس
* پدرو آلوارز کابرال
* فرانسیس دریک
* فرانسیس چیچستر
* جیمز کوک
* فرانسیس ژویون
* ابن ماجد
* واسکو دا گاما
* کریستف کلمب
* تور هیردال
* ژنگ هه
* ساتاسپ
* فردیناند ماژلان

## دریانوردان ایران باستان
* هانون
* همیلیکون
* هامیلیکار
* ماسیلیوس
* اسکیلاکس
* آرتاخه
* بوبراندا
* هیدراسپ
* مازان
* بگیوس
* فرناکه
* وهرز
* ساتاسپ
* سلیمان سیرافی
* بزرگ بن شهریار رامهرمزی
* ابهره کرمانی
* جیهانی
* مهران وهب سیرافی
* سهل بن آبان
* سلیمان مهری
* سندباد

## آب آشامیدنی دریانوردان
دریانوردان و دزدان دریایی برای مقابله با مشکل کمبود آب شیرین در سفرهای طولانی دریایی، روش‌های گوناگون و خلاقانه‌ای برای تبدیل آب شور به آب آشامیدنی یا حفظ آب ذخیره‌شده به کار می‌بردند. یکی از رایج‌ترین شیوه‌ها، جمع‌آوری آب باران بود. آنها با استفاده از برزنت‌ها و بادبان‌ها سامانه‌هایی طراحی می‌کردند که باران را به بشکه‌ها هدایت کند و برای جلوگیری از شور شدن آب، پیش از بارش بادبان‌ها را می‌شستند. در نبود باران، پارچه‌های ضخیم یا پوست گوسفند را در طول شب در معرض شبنم قرار می‌دادند و صبح روز بعد رطوبت جمع‌شده را می‌فشردند.

برای ذخیره‌سازی آب، دزدان دریایی بشکه‌های چوبی را از داخل می‌سوزاندند تا لایه‌ای زغال‌سنگی ایجاد شود. این لایه همچون فیلتر عمل کرده و از فساد سریع آب جلوگیری می‌کرد. علاوه بر این، انداختن سکه‌های نقره درون بشکه‌ها نیز رایج بود، زیرا نقره خاصیت ضدباکتری داشت و مانع رشد میکروب‌ها می‌شد.

برخی کاپیتان‌های ماهر از تقطیر آب دریا بهره می‌بردند. آنها آب شور را می‌جوشاندند، بخار را جمع‌آوری کرده و پس از سرد کردن به آب شیرین تبدیل می‌کردند. هرچند این روش بسیار دشوار، زمان‌بر و نیازمند سوخت فراوان بود.

برای نگهداری طولانی‌تر آب، از موادی چون رام یا شراب، سرکه و همچنین پوست مرکبات و ادویه‌هایی مانند دارچین و میخک استفاده می‌شد. این ترکیب‌ها علاوه بر کند کردن رشد باکتری‌ها، طعم ناخوشایند آب را نیز می‌پوشاندند.

دریانوردان در برخی موارد از روش‌های پیشرفته‌تر نیز بهره می‌گرفتند. مثلاً مثانهٔ حیوانات را با آب دریا پر کرده و در آفتاب آویزان می‌کردند تا تبخیر باعث تشکیل قطرات آب شیرین درون آن شود. همچنین دفن گلدان‌های سفالی پر از آب دریا، محفظه‌های تبخیری ایجاد می‌کرد که آب نسبتاً تمیزتر را جدا می‌ساخت. جلبک‌های دریایی نیز در مواقع اضطراری به کاهش شوری آب کمک می‌کردند. از توپ‌های کشتی گاه به‌عنوان مبدل حرارتی برای تسریع تقطیر استفاده می‌شد و در مناطق شمالی نیز برف و یخ دریایی ذوب می‌گردید، زیرا این منابع نمک کمتری داشتند.

این مجموعه روش‌ها امکان بقا و ادامهٔ سفرهای طولانی دریایی را برای دزدان دریایی و دریانوردان فراهم می‌کرد.

## جستارهای وابسته
* قایق
* کشتی
* قایق بادبانی
* اختراعات ایرانیان در دریانوردی
* خشاب
* آب‌نگاری
* افسر عرشه
* ملوان

## منابع

رده:ترابری آبی
رده:فرهنگ دریانوردی
رده:مهارت‌ها
رده:ناوبری
مورد (بستک)

** مورد ** روستای کوچکی در منطقه گوده از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.

این روستا در ۵ کیلومتری جنوب روستای دهستان دهتل واقع شده‌است.

## محدوده مورد
از شمال چاه دزدان، از جنوب کوه، از مغرب تنگ تهر، و از سمت مشرف به خلیل محدود می‌گردد.

## جمعیت
جمعیت این روستا بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۲۴ نفر (۵ خانوار)
بوده‌است. که از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی می‌باشند و به زبان فارسی و به گویش محلی تکلم می‌کنند.

دارای مسجد، دبستان، آب‌انبار برکه و ۳۰۰ اصله نخل آبی و ۵۰ من زمین کشت دیم کار است.
در ۵ کیلومتری جنوب روستای دهستان دهتل واقع شده‌است.

## پیشه
پیشه مردم روستا دامداری وکشاورزی است و از این راه امرار معاش می‌کنند.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه»، * چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی. 
* بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، * «تاریخ جهانگیریه» * چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید، * «اتواطلس ایران» *، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
*محمد، صدیق    «تارخ فارس»   صفحه‌های (۵۰  ـ  ۵۱  ـ ۵۲  ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.

*
رده:روستاهای شهرستان بستک
فیزیک هسته‌ای

**<big>فیزیک هسته‌ای</big>**  بخشی از علم فیزیک است، که به بررسی خواص و ویژگی‌های هسته‌ها (هستهٔ اتم‌ها) می‌پردازد. از جمله این خواص می‌توان به خواص استاتیکی هسته‌ها مانند گشتاورهای مغناطیسی و الکتریکی، انرژی‌های بستگی و همچنین خواص دینامیکی هسته‌ها مانند، مدهای واپاشی و خواص رادیو اکتیویتهٔ هسته‌ها اشاره نمود.

این شاخه از علم، پایه بسیاری از علوم جدید از جمله فیزیک ذرات بنیادی و مهندسی هسته‌ای می‌باشد. به‌طور کلی این شاخه از دانش دارای ۳۰۰ زمینه علمی تحقیقاتی و حدود ۱۵۰ زمینه تولید فناوری‌های کاربردی است.

بایستی بین فیزیک اتمی و فیزیک هسته‌ای تفاوت قائل شد. فیزیک اتمی به بررسی ساختار اتم می‌پردازد و بیشتر اوقات می‌کوشد تا به آرایش الکترون‌ها پی ببرد و راهبردهای استفاده از الکترون به هر  مانند تعیین نیمه عمر و … هستند که مخصوص فیزیکدانان هسته ای است. با این همه، اکثریت فیزیک اتمی و هسته ای را یکی قلمداد میکنند.

## جستارهای وابسته
* ارنست رادرفورد
* همجوشی هسته‌ای
* شکافت هسته‌ای

## منابع
* 

رده:فیزیک هسته‌ای
رده:مفاهیم فیزیکی
خشوه

**خشوه**، روستایی در دهستان دهتل بخش مرکزی شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱۸** نفر (**۴** خانوار) بوده‌است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بستک
پدل

**پُدُل**، روستایی در دهستان مهران بخش مهران شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان ایران است. این روستا، مرکز دهستان مهران است.

پدل در ۱۲۰ کیلومتری شمال شهر بندر لنگه و ۷۰ کیلومتری غرب شهر بندر خمیر واقع شده است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱٬۲۷۶** نفر (**۳۵۹** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بندر لنگه
یانوش بویایی

**یانوش بویایی**  (زاده ۱۵ دسامبر ۱۸۰۲ – درگذشته ۲۷ ژانویه ۱۸۶۰) ریاضی‌دان مجار و از بنیان‌گذاران هندسهٔ نااقلیدسی بود.

## زندگی
بویایی در ۱۵ دسامبر ۱۸۰۲ در شهر کولوژوار، ترانسیلوانی، مجارستان (اکنون رومانی) به دنیا آمد. پدر او فارکاش بویایی ریاضی‌دان و دوست دوران دانشجویی گاوس در دانشگاه گوتینگن بود. او در مدرسهٔ مهندسی امپراتوری در وین تحصیل کرد.

وی در ۲۷ ژانویه ۱۸۶۰ در شهر ماروش واشارهِی، مجارستان (اکنون رومانی) درگذشت.

## آثار و مطالعات
بویایی بدون اطلاع از کار لباچفسکی، دو سال بعد از آن که وی مقالهٔ دوران‌ساز خود را در زمینهٔ هندسهٔ نااقلیدسی به زبان روسی منتشر کرد، در ضمیمهٔ ۲۶ صفحه‌ای کتاب تنتامن که توسط پدرش فارکاش بویایی نوشته شده بود مطالبی دربارهٔ هندسهٔ نااقلیدسی نوشت و پدرش برای دوست قدیمی‌اش گاوس نسخه‌ای از کتاب را فرستاد اما گاوس در پاسخ نوشت قبلاً خودش از سال‌ها پیش روی این موضوع کار می‌کرده‌است. هرچند پاسخ گاوس نسبت به کار بویایی ستایش‌گرانه بود اما او که تندخو بود و یازده بار دوئل کرده بود و پیروز شده بود از این که گاوس ادعا کرده بود قبل از او به این نتایج رسیده‌است آنقدر ناراحت شد که دیگر هرگز در این زمینه کار نکرد و حتی پژوهش‌هایش را هم منتشر نکرد.

به هر حال نام یانوش بویایی به عنوان یکی از بنیان‌گذاران شاخه‌ای از هندسهٔ نااقلیدسی که هندسهٔ هذلولوی یا هندسه هندسهٔ لباچفسکی نامیده می‌شود در تاریخ ثبت شده‌است.
او دربارهٔ هندسه‌ای که بدون اصل توازی و صرفاً بر اساس چهار اصل اول اقلیدس اثبات می‌شوند نیز مطالعه کرد و آن را «هندسهٔ مطلق» نام نهاد اما این نام معنای گم‌راه کننده‌ای داشت؛ به همین دلیل، امروزه ترجیح می‌دهند به این هندسه، هندسه نتاری بگویند.

## توضیحات

## منابع

* 
* 

رده:اهالی کلوژ-نپوکا
رده:اهالی مجارستان در سده ۱۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۸۶۰ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل مجارستان
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۰۲ (میلادی)
رده:هندسه‌دانان
لوون تر-پتروسیان

**لوون آ. تر-پتروسیان** ; زاده ۹ ژانویه ۱۹۴۵ سیاست‌مدار ارمنی است که از ۱۱ نوامبر ۱۹۹۱ تا ۳ فوریه ۱۹۹۸ (میلادی) نخستین رئیس‌جمهور ارمنستان بود.

## زندگی‌نامه
او در سوریه و در خانواده‌ای ارمنستانی-سوریه‌ای و کمونیست به دنیا آمد. پدرش از بنیان‌گذاران حزب کمونیست لبنان و حزب کمونیست سوریه بود. آن‌ها در سال ۱۹۴۶، یک سالگی لوون به ارمنستان کوچ کردند.

او به دلیل مشکلات اقتصادی و سیاسی فراوان در ۱۹۹۸ (میلادی) استعفا داد و جای خود را به روبرت کوچاریان داد. او از حزب «جنبش ملی پان ارمنی» است.

## جستارهای وابسته
* رئیس‌جمهور ارمنستان
* کنگره ملی ارمنی

## منابع

*  
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:ارمنیان اهل سوریه
رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
رده:اعضای کمیته قره‌باغ
رده:افراد پادکمونیست اهل ارمنستان
رده:افراد زنده
رده:اهالی حلب
رده:دانشمندان اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی ایروان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:رئیس‌جمهورهای ارمنستان
رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:سوری‌های مهاجرت‌کرده به اتحاد شوروی
رده:سوری‌های مهاجرت‌کرده به ارمنستان
رده:سیاستمداران اهل ارمنستان
رده:سیاستمداران جنبش ملی پان-ارمنیان
رده:سیاستمداران کنگره ملی ارمنی
رده:فعالان مستقل
رده:مسیحیان کلیسای حواری ارمنی
رده:ملی‌گرایان اهل ارمنستان
رده:نامزدهای ریاست‌جمهوری ارمنستان (۱۹۹۱)
رده:نامزدهای ریاست‌جمهوری ارمنستان (۱۹۹۶)
رده:نامزدهای ریاست‌جمهوری ارمنستان (۲۰۰۸)
رده:رئیسان شورای عالی جمهوری ارمنستان
مرکز فضایی کندی

بندانگشتی|250px|چپ|نمایی از پایگاه فضایی کندی
**مرکز فضایی [[جان اف کندی]]**  محل پرتاب سفینه‌ها و موشک‌های فضایی ناسا است که در جزیره مریت در کیپ کاناورال ایالت فلوریدای ایالات متحده آمریکا واقع شده است. این مرکز که در میانه راه میامی و جکسون‌ویل قرار دارد به طول ۵۵ کیلومتر، عرض تقریبی ۱۰ کیلومتر و مساحت ۵۶۷ کیلومتر مربع است. در این مرکز بیش از ۱۰٬۰۰۰ نفر مشغول به کار هستند.

این مرکز یکی از جاذبه‌های توریستی ایالت فلوریدا است.

نام این پایگاه به نام جان اف کندی، رئیس‌جمهور فقید ایالات متحده که در سوء قصدی در ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ در شهر دالاس جان سپرد نام گذاری شده است. کندی ۳۵امین رئیس‌جمهور آمریکا بود و از حزب دموکرات برای ریاست جمهوری انتخاب شده بود.

## تاریخچه
این منطقه از سال ۱۹۴۹ در پی اقدام هری ترومن رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده جهت آزمایش موشکی تأسیس و مورد استفاده قرار گرفت.

از سال ۱۹۵۸ در پی تأسیس ناسا، این مرکز به پایگاه پرتاب فضایی ایالات متحده تبدیل شد و موشک‌های گوناگون را راهی فضا کرد. موشک‌های رداستون (Redstone)، ژوپیتر آی‌آربی‌ام (Jupiter IRBM)، ژوپیتر سی (Jupiter-C)، پرشینگ (Pershing)، پولاریس (Polaris)، تور (Thor)، اطلس (Atlas)، تایتان (Titan)، و مینوتمن (Minuteman) همگی از این مرکز به فضا پرتاب شدند.

## جستارهای وابسته

* ایستگاه بین‌المللی فضایی
* مرکز فضایی جانسون
* سکوی پرتاب ۳۹آ

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه پایگاه فضایی کندی
* وبگاه بازدیدکنندگان از پایگاه
* وبگاه یادبودهای فضانوردان
* پایگاه فضایی کندی در دائرةالمعارف Astronautica
* نقشه مجموعه پرتابی ۳۹ (گوگل)

رده:بناهای شاخص در فلوریدا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۲ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۲ (میلادی) در فلوریدا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:پایگاه فضایی کندی
رده:پایگاه‌های پرتاب موشک
رده:پایگاه‌های فضایی آمریکا
رده:تیتوس‌ویل (فلوریدا)
رده:ثبت ملی اماکن تاریخی در شهرستان، فلوریدا
رده:جاذبه‌های گردشگری در فلوریدا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در جزیره مریت، فلوریدا
رده:ساختمان‌های دولتی در فلوریدا
رده:ساختمان‌های دولتی کامل‌شده در ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:سالن‌های آی‌مکس
رده:فلوریدا
رده:مراکز ناسا
رده:مکان‌های تاریخی ثبت ملی شده در شهرستان برورد، فلوریدا
رده:موزه‌ها در شهرستان برورد، فلوریدا
رده:موزه‌های علمی در فلوریدا
رده:موزه‌های هوافضا در فلوریدا
منوچهر آتشی

**منوچهر آتشی** (۲ مهر ۱۳۱۰ – ۲۹ آبان ۱۳۸۴) شاعر، روزنامه‌نگار و مترجم معاصر ایرانی بود. او یکی از افراد حلقه ادبی موج ناب و دانش‌آموخته ادبیات انگلیسی بود.

## زندگی
منوچهر آتشی در ۲ مهر ۱۳۱۰ در روستای دهرود در شهرستان دشتستان در استان بوشهر دیده به جهان گشود. خانوادهٔ وی از کُردهای زنگنهٔ منطقهٔ کرمانشاه بودند که در حدود ۴ نسل پیش به جنوب ایران مهاجرت کرده بودند. نام جد وی «آتش‌خان زنگنه» بود و به همین دلیل نام‌خانوادگی وی «آتشی» انتخاب شد. پدر منوچهر آتشی فرد باسوادی بود و به‌دلیل علاقه‌ سرگرد اسفندیاری که در جنوب به رضاخان کوچک مشهور بود به وی، او را به بوشهر انتقال داد و کارمند اداره‌ی ثبت‌احوال بوشهر شد.

## سبک شعری
*منوچهر آتشی* در اواخر دههٔ ۳۰ با کتاب شعر *آهنگ دیگر*, در شعر معاصر به تجربه‌ای تازه دست می‌زند. او با کشف و شهود در طبیعت جنوبی و وحشی به‌نوعی خشونت غریزی در شعر دست می‌یابد. اما آنچه خشونت شعری آتشی را از عنصر خشونت آشفته و غیرمنسجم برخی از شاعران قبل و بعد از خودش (مثلاً از نصرت رحمانی یا کیومرث منشی‌زاده) متمایز می‌کند به‌جز حضور «جنوب»، لحن حماسی آن است.

در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ و ۵۰ شعرهای او شعر کویر است و عناصر طبیعی این کویر حماسه و خشونت را با هم می‌آمیزد. گذشته از آن، عشق و امید و آرزو نیز خود را به این طبیعت جنوبی غرق می‌کند و احساس تنها در مثلث خشونت - حماسه - جنوب چهره نشان می‌دهد. آتشی بر شاعران بسیاری در ایران تأثیر گذاشته‌است و نیز شاعران بسیاری را تربیت کرده‌ است. در همین زمینه محمدعلی بهمنی در غزلی تأکید می‌کند:تو آتشی و تمام من از تو شعله‌ور است/ نه من، که روشنی نسلم از شماست هنوز

شاید معروفترین شعر او *ظهور* (معروف به عبدوی جط) باشد.

## مرگ
منوچهر آتشی یکشنبه ۲۹ آبان ۱۳۸۴ بر اثر ایست قلبی در سن ۷۴ سالگی در بیمارستان سینا تهران درگذشت و در بندر بوشهر به خاک سپرده شد. وی چند روز قبل از مرگش در مراسم چهره‌های ماندگار به عنوان چهره ماندگار ادبیات معرفی شده بود.

## آثار
مجموعه‌های شعر:
* *[[آهنگ دیگر]] ۱۳۳۸*
* *آواز خاک ۱۳۴۶*
* *دیدار در فلق ۱۳۴۸*
* *بر انتهای آغاز ۱۳۵۰*
* *گزینه اشعار ۱۳۶۵*
* *وصف گل سوری ۱۳۷۰*
* *گندم و گیلاس ۱۳۷۱*
* *زیباتر از شکل قدیم جهان ۱۳۷۶*
* *چه تلخ است این سیب ۱۳۷۸*
* *خلیج و خزر ۱۳۸۰*
* *باران برگ زوق: دفتر غزل‌ها ۱۳۸۰*
* *اتفاق آخر ۱۳۸۰*
* *حادثه در بامداد ۱۳۸۰*
* *ریشه‌های شب ۱۳۸۴*
* *غزل غزل‌های سورنا ۱۳۸۴*
ترجمه:

* فونتامارا (اینیاتسیو سیلونه) ۱۳۴۷

## فیلمشناسی

## نمونه اشعار
حس می‌کنم

نیش ستاره را

در چشمم

طعم ستاره را

در دهانم

و طعم یک کهکشان تنهایی را

در جانم

## منابع

## کتاب‌شناسی
* 
* سیمای شاعران فارس در هزار سال، تألیف حسن امداد، جلد دوم، انتشارات ما، چاپ اول ۱۳۷۷

## پیوند به بیرون

* نظر سپانلو، مجابی، آزاد درباره آتشی و گفته‌های منوچهر آتشی در ۴۰ سال پیش
* نامه‌های صبورالله سیاه سنگ پیرامون شاعر
* مدخل دانشنامه ایرانیکا

رده:افراد ایرانی کردتبار
رده:اهالی برازجان
رده:اهالی شهرستان دشتستان
رده:اهالی قزوین
رده:ایل زنگنه
رده:برگزیدگان همایش چهره‌های ماندگار در ادب و فرهنگ
رده:درگذشتگان ۱۳۸۴
رده:درگذشتگان ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران ادبی اهل ایران
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۱۰
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۱۵ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:مترجمان اهل ایران
رده:مترجمان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:شاعران فارسی‌زبان
فارکاش بویایی

**فارکاش بویایی**  (زاده ۱۷۷۵ میلادی – درگذشته ۱۸۵۶ میلادی) ریاضی‌دان مجار بود. وی که بیشتر در انزوا کار می‌کرد نام‌اش به صورت *فارکاش بولیای* و *وولفگانگ بویایی* هم ثبت شده‌است.

## زندگی
در ۳۰ بهمن ۱۱۵۳ هجری خورشیدی برابر با ۱۹ فوریه ۱۷۷۵ میلادی در شهر بویا، ترانسیلوانیا، مجارستان که هم‌اکنون در محدودهٔ کلوژ در کشور رومانی قرار دارد به دنیا آمد. پسر او یانوش بویایی نیز از بنیان‌گذاران شاخه‌ای از هندسهٔ نااقلیدسی که هندسهٔ هذلولوی یا هندسهٔ لباچفسکئی نامیده می‌شود است. او در دانشگاه گوتینگن در آلمان تحصیل کرد (۱۱۷۵–۱۱۷۸ ه‍. خ) و در آنجا گاوس دوست تمام عمرش را ملاقات کرد.

وی در ۲۹ آبان ۱۲۳۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۰ نوامبر ۱۸۵۶ میلادی در شهر ماروش واشارهی، مجارستان (اکنون ترگومورش در کشور رومانی) درگذشت.

## آثار و مطالعات
او حاصل فعالیت‌های خود را در کتاب دوجلدی‌اش *تنتامن* در ۱۸۳۲ میلادی منتشر کرد. این کتاب کوششی بود در راه پی‌ریزی دقیق و منظم هندسه، حساب، جبر، و تحلیل ریاضی (آنالیز). در این کتاب، به عنوان ضمیمه، مقاله‌ای به قلم پسرش یانوش درج شده بود که در آن اصل توازی رد شده بود و بنیان شاخه‌ای از هندسهٔ نااقلیدسی که هندسهٔ هذلولوی یا هندسهٔ لباچفسکئی گذاره بود. این ضمیمه موجب جاودانه شدن تنتامن شد. بویایی خلاصه‌ای از کتاب خود را در ۱۸۵۱ میلادی به آلمانی منتشر کرد.

## منابع

* بیرشک، احمد و دیگران، *خلاصهٔ زندگینامهٔ علمی دانشمندان*، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

رده:اعضای فرهنگستان علوم مجارستان
رده:اهالی شهرستان سیبیو
رده:اهالی مجارستان
رده:پروتستان‌های اهل مجارستان
رده:درگذشتگان ۱۸۵۶ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل مجارستان
رده:زادگان ۱۷۷۵ (میلادی)
رده:مخترعان اهل مجارستان
رده:مسیحیان کالوینیست و اصلاح‌طلب اهل مجارستان
والتر اولبریخت

**والتر ارنست پاول اولبریخت**  (۳۰ ژوئن ۱۸۹۳ – ۱ اوت ۱۹۷۳) دولت مرد آلمانی بود که بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۳ رئیس‌جمهور جمهوری دموکراتیک آلمان بود. وی به دلیل ساخت دیوار برلین در سال ۱۹۶۱ معروف است.


پرونده:Stamps of Germany (DDR) 1963, MiNr 0968.jpg|نگاره والتر اولبریخت بر روی تمبر یک مارکی.


## منابع

رده:آوارگان آلمان نازی در اتحاد شوروی
رده:اعضای رایشس‌تاگ جمهوری وایمار
رده:افراد جنگ سرد
رده:اهالی لایپزیگ
رده:بی‌خدایان اهل آلمان
رده:جاسوسان اهل آلمان برای اتحاد شوروی
رده:حاکمان کمونیست
رده:درگذشتگان ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه دو
رده:دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه یک
رده:دریافت‌کنندگان نشان دوستی خلق
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:دریافت‌کنندگان نشان نیل
رده:رهبران سازمان جمهوری دمکراتیک آلمان
رده:زادگان ۱۸۹۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:مخالفان آپارتاید در آفریقای جنوبی
رده:نظامیان آلمانی در جنگ جهانی اول
رده:سران کشور آلمان شرقی
رده:اهالی پادشاهی زاکسن
رده:کنشگران مخالف جنگ جهانی اول اهل آلمان
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل آلمان
رده:زندانیان آلمان
رده:دریافت‌کنندگان نشان انقلاب اکتبر
رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان
چو ته

**چو ته** (یا ژو ده)   (زاده ۱ دسامبر ۱۸۸۶ – درگذشته ۶ ژوئیه ۱۹۷۶) یک فرد نظامی بود. او اولین معاون رئیس جمهور چین اولین فرمانده کل ارتش چین و همچنین رهبر سیاسی حزب کمونیست چین بود.

وی در استان سیچوآن چین متولد شد. او سرنجام در سال ۱۹۷۶ در پکن از دنیا رفت. 

## جستارهای وابسته
* حزب کمونیست چین

## منابع


رده:اعضای کمیته دائمی حزب کمونیست چین
رده:افراد جنگ داخلی چین
رده:افسران پلیس اهل چین
رده:اهالی نانچونگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه گوتینگن
رده:درگذشتگان ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۶ (میلادی)
رده:ژنرال‌های هاکا
رده:سیاستمداران اهل چین
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل چین
رده:سیاست‌مداران هاکاتبار اهل چین
رده:فیلد مارشال‌های جمهوری خلق چین
رده:قربانیان انقلاب فرهنگی چین
رده:معاونان رئیس‌جمهورهای جمهوری خلق چین
رده:ملی‌گرایان چین
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم اهل چین
چن ئی

**چن ئی** (یا چن یی) (زاده ۲۶ اوت ۱۹۰۱ – درگذشته ۶ ژانویه ۱۹۷۲) ژنرال و دولت‌مرد چینی، که از ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۹، امور خارجهٔ چین را تحت کنترل داشت.

## جستارهای وابسته

* حزب کمونیست چین

رده:افراد جنگ داخلی چین
رده:اهالی زیانگ
رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل چین در فرانسه
رده:زادگان ۱۹۰۱ (میلادی)
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل چین
رده:شهرداران شانگهای
رده:فیلد مارشال‌های جمهوری خلق چین
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم اهل چین
گلابی

**گُلابی**  (فارسی شرقی: **ناک** و **کان** و **کاین** که در گذشته به آن **اَمرود** و **کرپول** و **اَرمود** نیز گفته می‌شد) درختی است گل‌دار از رده دولپه‌ای‌ها، از خانواده گلسرخیان و از زیر خانواده بادامی‌واران است.
بندانگشتی|چپ|400px|چهار نوع گلابی، بارلت، دآنجو (D'Anjou)، فورل و بارلت سرخ
در این جنس حدود ۸۰۰ گونه وجود دارد که بعضی از گونه‌های معروف شامل communis, persica, pyrifolia, syriaca و ussuriensis وجود دارد. گلابی معمولی یا گلابی عماد
از گونه communis است که میوه‌های آبدار با دانه‌های سنگی دارد و اغلب شکل کشیده دارد.

اما انواع دیگری از گلابی وجود دارند که به گلابی آسیایی معروف است که شکل آن‌ها شبیه سیب است. در منابع آلمانی منشأ گلابی را در کوه‌های البرز ذکر کرده‌اند. انواع مختلف گونه وحشی آن در جنگل‌های گیلان و مازندران وجود دارد که در زبان گیلکی و تالشی به خوج و خج و سنگ خوج و در زبان مازندرانی به تلکا و سِتِکا معروف‌اند.

گلابی درختی برگ‌ریز می‌باشد که در شرایط آب وهوایی مناطق سرد جهان، جایی که زمستان‌های سرد باعث برطرف شدن نیاز سرمایی زمستان آن می‌شود قابل پرورش و کشت است. میوهٔ این گیاه از لحاظ گیاه‌شناسی پوم است و جزء میوه‌های کاذب به‌شمار می‌آید.
میوه گلابی معمولی عمر انباری کوتاهی دارد به همین دلیل باید قبل از رسیدن کامل برداشت شود تا بتوان به راحتی به بازار رساند.
بندانگشتی|شکوفه‌های یک درخت گلابی در ایران
گلابی اروپایی که در شمال ایران می‌روید، میوه‌ای است سخت با طعم متمایل به ترشی و شیرینی است.

## هسته گلابی

گلابی میوه‌ای زنگوله‌ای شکل است که در محدوده رنگ‌های سبز، زرد، قهوه‌ای، قرمز یا ترکیبی از این رنگ‌ها وجود دارد. این میوهٔ سرشار از پتاسیم، ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌باشد. بیش از ۳۰۰۰ نوع گلابی در جهان وجود دارد و به صورت پخته، کمپوت شده یا خام مصرف می‌شود که اصطلاحاً به آن شیرگلاب و گلاب خام نیز گفته می‌شود.

## بزرگترین کشورهای تولیدکننده گلابی

چین بزرگترین تولیدکننده‌ی گلابی در جهان است و بیش از ۶۹ درصد گلابی جهان را تولید می‌کند.

## ارزش خوراکی

## گونه‌ها
* انچوچک *Pyrus glabra*
* تلکا *Pyrus boissieriana*
* گلاب کالری *Pyrus calleryana*
* گلابی آسیایی *Pyrus pyrifolia*
* گلابی اروپایی *Pyrus communis*
** *Pyrus communis* subsp. *communis*
** *Pyrus communis* subsp. *caucasica*
* گلابی ایبری *Pyrus bourgaeana*
* گلابی بخارا *Pyrus korshinskyi*
* گلابی برفی *Pyrus nivalis*
* گلابی برگ‌بادامی *Pyrus spinosa*
* گلابی برگ‌بیدی *Pyrus salicifolia*
* گلابی برگ‌توس *Pyrus betulifolia*
* گلابی برگ‌زردآلو *Pyrus armeniacifolia*
* گلابی پلیموث *Pyrus cordata*
* گلابی سفید *Pyrus × bretschneideri*
* گلابی سنجدی *Pyrus elaeagrifolia*
* گلابی سوری *Pyrus syriaca*
* گلابی سین‌کیانگ *Pyrus × sinkiangensis*
* گلابی منچوری *Pyrus ussuriensis*
* گلابی نارنجی *Pyrus phaeocarpa*
* گلابی وحشی هیمالیا *Pyrus pashia*
* گلاوحشی اروپایی *Pyrus pyraster*
* *Pyrus anatolica*
* *Pyrus gergerana*
* *Pyrus hakkiarica*
* *Pyrus hondoensis*
* *Pyrus hopeiensis*
* *Pyrus koehnei*
* *Pyrus neoserrulata*
* *Pyrus oxyprion*
* *Pyrus pseudopashia*
* *Pyrus regelii*
* *Pyrus xerophila*

## منابع

* سیستماتیک گیاهی جلد ۲

## پیوند به بیرون
* 

رده:درختان میوه
رده:سیبیان
رده:گلابی‌ها
رده:گل‌سرخیان
رده:گیاگان شمال آفریقا
رده:گیاهان در آسیا
رده:گیاهان در اروپا
رده:محصولات کشاورزی از خاستگاه آفریقا
رده:محصولات کشاورزی از خاستگاه اروپا
رده:میوه‌ها از خاستگاه آفریقا
رده:میوه‌ها
جی (وسیله کشاورزی)

**جی** تخته‌ای است که هنگام بالا کشیدن آب و مَشک چرمی از چاه روی کمر گاو قرار می‌گیرد، 
طنابی که برای کشیدن آب از چاه درست شده یک سرش به مشک (هِز چَرْمی) آب بسته شده و پس از عبور از روی چرخ سر دیگر آن به گردن گاو بسته می‌شود، و قسمت دیگری از این طناب به یک قطعه تخته‌ای بسته شده که آن را جی می نامند، در وقت سرازیر شدن گاو، این تخته روی کمر گاو قرار می‌گیرد، گاویار تخته‌ای سات به دوش گاو اندازد و گاو هم طبق عادت، خود به خود دور خود به عقب می‌چرخد و از گوچی سرازیر می‌شود، ته گوچی که رسید هِز پر از آب «دول» بالا آمده ((هِز گیر)) آن را می‌گیرد و در استخر تخلیه می‌کند، آن وقت گاو و گاویار یواش‌یواش از گوچی بالا می آیند ودوباره این عمل تکرار کی گردد.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج2. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
*محمد، صدیق    «تارخ فارس»   صفحه‌های (۵۰  ـ  ۵۱  ـ ۵۲  ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
*مهندس:، حاتم، محمد ، غریب“ «تَاریخْ عَرَب الّهْولَة Huwala Arab History » “، دولة الکویت، ج۱. چاپ سوم، القاهرة، مصر ، دار الأمین للطباعة والنشر والتوزیع، ۸ شارع أبوالمعالی، سال انتشار ۱۹۹۷ میلادی، Engineer: Mohammed gharhb Hatem , third edition : Egypt (Cairo),1997 & 2013

رده:فرهنگ در استان هرمزگان
۲۱ مرداد

**۲۱ مرداد/اسد** صد و چهل و پنجمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۲۰ روز (۲۲۱ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## مناسبت‌ها
* روز حمایت از صنایع کوچک

## رویدادها
* ۱۳۱۳ - تغییر نام شهر ترشیز به کاشمر
* ۱۳۸۷ - رقابت ۲۱ مرداد ۱۳۸۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال قطر در مسابقات فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۸
* ۱۳۹۱ - زمین‌لرزه‌های ۱۳۹۱ آذربایجان شرقی
* ۱۴۰۱ - آغاز لیگ برتر فوتبال ایران ۰۲–۱۴۰۱
* ۱۴۰۱ - حمله با چاقو به سلمان رشدی

## درگذشت‌ها
* ۱۲۷۵ - میرزا رضا کرمانی، از شاگردان سید جمال‌الدین اسدآبادی و قاتل ناصرالدین شاه
* ۱۳۸۹ - محمدعلی ترقی‌جاه، نقاش

## منابع

رده:روزهای مرداد
رده:روزهای اسد
جهان اسلام

بندانگشتی|
**جهان اسلام** یا **اُمَّتِ اسلام**  اصطلاحی است برای سرزمین‌هایی که بیش از پنجاه درصد مردم آن پیرو دین اسلام باشند. پیروان اسلام بیش از دو میلیارد نفر تخمین زده می‌شوند که پیرو آیین محمد فرزند عبدالله از مردمان حجاز و آیینی با قدمت بیش از ۱۴۴۰ سال (سال قمری) هستند. مسلمانان جهان در اعتقاد به پیامبری محمد بن عبدالله به عنوان آخرین پیامبر آسمانی (خاتم‌الانبیاء)، قرآن (کتاب مقدس اسلام)، قبله و بسیاری از احکام شریعت اسلام، اشتراک عقیده دارند. بیشتر کشورهای اسلامی در خاورمیانه، آسیای میانه، شمال آفریقا، و جنوب شرقی آسیا هستند. اندونزی پرجمعیت‌ترین کشور اسلامی است. همهٔ کشورهای اسلامی در سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی عضویت دارند. اکثر کشورهای جهان اسلام آمار پایینی در مردم‌سالاری و آمار بالایی در استبداد، تمامیت‌خواهی، یکّه‌سالاری و خودکامگی دارند.

## اسلام بر پایه کشور

### دولت و دین

#### [[حکومت اسلامی|حکومت‌های اسلامی]]
حکومت‌های اسلامی، اسلام را به عنوان اساس ایدئولوژی حکومت و قانون اساسی اتخاذ کرده‌اند:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### [[دین رسمی]]
کشورهای زیر با جمعیت اکثرا مسلمان، اسلام را به عنوان دین رسمی خود تأیید کرده‌اند. اگرچه ممکن است این کشور‌ها  آزادی دین را برای شهروندان تضمین کنند، اما جدایی حکومت از دین را اعلام نمی‌کنند:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 

#### [[دولت سکولار|کشور‌های سکولار]]
کشورهای سکولار در جهان اسلام، جدایی بین امور مدنی/دولتی و دین را اعلام کرده‌اند.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* (به غیر از استان آچه)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### کشور‌های دیگر

* 

#### کشورهایی با جمعیت اقلیت مسلمان
طبق آمار مرکز تحقیقات پیو در سال ۲۰۱۵، ۵۰ کشور با جمعیت اکثریت مسلمان وجود دارند که در بالا فهرست شدند. به غیر این کشور‌ها، در بعضی از کشورها جمعیت زیادی از مسلمانان به عنوان اقلیت شناخته می‌شوند که تعداد مسلمانان در آن‌ها از بسیاری از کشور‌هایی که جمعیتشان اکثریت مسلمان هستند، بیشتر است:
*: ۲۰۰ میلیون مسلمان (۱۴,۶٪)
*: ۳۴,۷ میلیون مسلمان (۳۱,۳٪)
*: ۲۵-۴۰ میلیون مسلمان (۲-۳٪)
*: ۱۹,۴ میلیون مسلمان (۳۵,۲٪)
*: ۱۴-۲۰ میلیون مسلمان (۱۰-۱۴٪)
*: ۱۲ میلیون مسلمان (۴۲٪)
*: ۱۰ میلیون مسلمان (۱۵٪)
*: ۸-۹ میلیون مسلمان (۹-۱۰٪)

## جغرافیا

## حکومت‌های پیش از اسلام

## جمعیت کشورهای اسلامی
} || سنی / شیعه || حنبلی، شافعی / جعفری
|-class="sortbottom"
| ۲۱ || align=right|  || ۲۷٬۳۷۲٬۰۰۰ || ۸۸٪ || سنی || حنفی
|-class="sortbottom"
| ۲۲ ||align=right|  ||- || - || - || -
|-class="sortbottom"
| ۲۳ ||align=right|  ||- || - || - || -
|-class="sortbottom"
| ۲۴ ||align=right|  || - || - || - || -
|-class="sortbottom"
| ۲۵ ||align=right|  || - || - || - || -
|-class="sortbottom"
| ۲۶ ||align=right|  || - || - || - || -
|-class="sortbottom"
| ۲۷ ||align=right| 
|| - || - || اباضی || اباضیه
|-class="sortbottom"
| ۲۸ ||align=right| 
|| - || - || سنی || شافعی
|-class="sortbottom"
| ۲۹ ||align=right| 
|| - || - || سنی || شافعی
|}

## یادداشت‌ها


## جستارهای وابسته
* آمار جمعیت مذاهب اسلام
* هنر اسلامی
* تاریخ اسلام
* اسلام‌هراسی
* سازمان همکاری اسلامی

## منابع

## پیوند به بیرون

* تمدن اسلامی در جزیره دانش 

رده:اتحاد اسلام
رده:اسلام
رده:تمدن اسلامی
رده:جغرافیا در جهان اسلام قرون وسطی
رده:حوزه‌های نفوذ فرهنگی
رده:فرهنگ اسلامی
رده:مسلمانان
رده:منطقه‌های تاریخی
رده:منطقه‌های آفریقا
رده:منطقه‌های فرهنگی
رده:آفرو–اوراسیا
رده:منطقه‌های آسیا
۳ اسفند

**۳ اسفند/حوت** سیصد و سی و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶ روز (۲۷ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۲۹۹ - کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹
* ۱۳۵۸ - قیام مردم کابل علیه دولت کمونیستی افغانستان و حضور نیروهای شوروی.
* ۱۳۶۲ - آغاز عملیات خیبر
* ۱۳۸۷ - تحصن بعضی از دراویش در تخت فولاد اصفهان پس از تخریب مقبره درویش ناصرعلی
* ۱۳۸۹ - انتشار ویراست دوم منشور جنبش سبز
* ۱۳۹۷ - اعلام موجودیت پروژه ققنوس ایران

## زادروزها
* ۸۹۲ - شاه تهماسب یکم، دومین پادشاه ایران از دودمان صفوی
* ۱۳۰۳ - دلکش، خواننده 
* ۱۳۰۵ - احمد جنتی، سیاستمدار
* ۱۳۲۵ - هما میرافشار، شاعر و ترانه‌سرا 
* ۱۳۳۵ - محمد خردادیان، رقصنده
* ۱۳۴۳ - کریم قنبری، فوتبالیست
* ۱۳۵۸ - مهدی امیرآبادی، فوتبالیست

## درگذشت‌ها
* ۱۳۴۹ - ابوالحسن اقبال‌آذر، خواننده
* ۱۳۷۲ - هما دارابی، روان‌پزشک و از مخالفان حجاب اجباری
* ۱۳۸۹ - آزاده شفیق، دختر اشرف پهلوی و احمد مصطفی شفیق، خواهرزاده محمدرضا پهلوی
* ۱۳۹۰ - علی ابوالحسنی، مورخ
* ۱۳۹۳ - آندرانیک آساطوریان، آهنگساز
* ۱۳۹۷ - یدالله ثمره، زبان‌شناس
* ۱۴۰۰ - یعقوب یادعلی، نویسنده و فیلم‌ساز
* ۱۴۰۱ - ابراهیم ریگی، از کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
* ۱۴۰۲ - پردیس افکاری، بازیگر
* ۱۴۰۴ - ناصر محمدی‌فر، فرمانده نیروی زمینی ارتش

## جستارهای وابسته
* ۲۲ فوریه

## منابع

* وبگاه زمان
* وبگاه فرهنگستان هنر

رده:روزهای اسفند
۱۲ بهمن

**۱۲ بهمن** سیصد و هجدهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۴۷ روز (۴۸ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۱۱۰ - امضا شدن عهدنامه رشت میان ایران با امپراتوری روسیه
* ۱۳۵۷ - بازگشت سید روح‌الله خمینی پس از ۱۴سال تبعید از فرانسه به ایران
* ۱۳۶۷ - بنیان‌گذاری باشگاه فوتبال سایپا
* ۱۳۹۰ - بازسازی لحظه ورود سید روح‌الله خمینی از فرانسه به ایران از طریق امام مقوایی توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۹۸ - حادثه ۱۲ بهمن ۱۳۹۸ فروند ایرباس ای۳۱۹ ایران ایر
* ۱۴۰۰ - رقابت ۱۲ بهمن ۱۴۰۰ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال امارات در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ (آسیا)

## مناسبت‌ها
* آغاز دهه فجر

## زادروزها
* ۱۳۰۸ - کمال حبیب‌اللهی، نظامی
* ۱۳۱۲ - بهمن فرسی، نویسنده
* ۱۳۱۲ - حسین کسبیان، بازیگر
* ۱۳۱۵ - محی‌الدین حائری شیرازی، سیاستمدار
* ۱۳۲۲ - محراب شاهرخی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۲۲ - اسماعیل جمشیدی، نویسنده و روزنامه‌نگار
* ۱۳۴۲ - الهه رضایی، مجری و گوینده تلویزیون
* ۱۳۴۸ - بهمن قبادی، کارگردان
* ۱۳۴۸ - حبیب رضایی، بازیگر و کارگردان
* ۱۳۵۳ - مهدی ثابتی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۵۴ - امیرحسین رستمی، بازیگر
* ۱۳۵۵ - اشکان نامداری، بازیکن فوتبال
* ۱۳۵۷ - مهدی رحمانی، کارگردان
* ۱۳۶۱ - حامد آفاق، بازیکن تیم ملی بسکتبال مردان ایران
* ۱۳۶۲ - حمید محمدی، مجری
*۱۳۶۲ -  روح‌الله عرب، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۶ - روزبه حصاری، بازیگر
* ۱۳۶۶ - رضا پیشرو، خواننده
* ۱۳۶۶ - سعید علی‌حسینی، وزنه‌بردار
* ۱۳۶۷ - رضا حقیقی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۱ - احمد نوراللهی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۷ - امیرمهدی جانملکی، بازیکن فوتبال

## درگذشت‌ها
* ۱۳۳۹ - محمدحسین فاضل تونی، آموزگار فلسفه
* ۱۳۴۶ - مسعود کیهان، رئیس مؤسسه جغرافیای دانشگاه تهران و از عوامل اصلی کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹
* ۱۳۷۱ - محراب شاهرخی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۷ - محمدتقی مسعودیه، موسیقی‌دان و آهنگساز
* ۱۳۷۸ - شاپور بنیاد، شاعر
* ۱۳۸۹ - حسن علی اکبر خانه، کاشی‌کار
* ۱۳۹۱ - حسن حبیبی، نخستین دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام
* ۱۳۹۶ - محمود رحمانی‌پور، موسیقی‌دان
* ۱۴۰۰ - لطف‌الله صافی گلپایگانی، از مراجع تقلید شیعه
* ۱۴۰۰ - محمدحسین یمین، استاد ادبیات فارسی دانشگاه کابل

## منابع

* ویژه‌نامهٔ هفتهٔ دفاع مقدس، روزنامه همشهری، ۳۱ شهریور ۱۳۸۳. (مقالهٔ گلها و گرگها در صص ۹ تا ۱۱ به قلم جعفر کاظمی)

رده:روزهای بهمن
۲۹ اسفند

**۲۹ اسفند** سیصد و شصت و پنجمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال روزی نمانده‌است (۱ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۲۶۸ - امضا شدن قرارداد رژی
* ۱۳۲۹ - وضع قانون ملی‌شدن صنعت نفت 
* ۱۳۳۶ - انتشار دوره سوم هفته‌نامه توفیق
* ۱۳۵۳ - تصویب قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست در مجلس شورای ملی
* ۱۳۶۳ - پایان عملیات بدر
* ۱۳۹۵ - پدیده سیش بندر دیر
* ۱۳۹۶ - بازگشایی ایستگاه راه‌آهن کرمانشاه

## زادروزها
* ۱۲۵۳ - حسین جلائی، روزنامه‌نگار و سیاستمدار
* ۱۲۹۲ - پرویز ناتل خانلری، نویسنده و شاعر و سیاستمدار
* ۱۲۹۵ - انور خامه‌ای، سیاستمدار، اقتصاددان، جامعه‌شناس، نویسنده، مترجم و از اعضای ۵۳ نفر
* ۱۳۰۱ - عبدالحسین زرین‌کوب، نویسنده و مورخ
* ۱۳۰۳ - اسماعیل نواب صفا، نویسنده و شاعر
* ۱۳۱۲ - فهیمه راستکار، دوبلور و بازیگر
* ۱۳۱۲ - محمدصادق سعیدی، پژوهشگر و مفسر
* ۱۳۱۷ - پروانه اسکندری، از رهبران جنبش دانشجویی
* ۱۳۱۸ - عبدالله موحد، کشتی‌گیر
* ۱۳۱۸ - احمد حیدربیگی، شاعر و نویسنده
* ۱۳۲۹ - وحید افراخته، از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران
* ۱۳۳۴ - جعفر توفیقی، پژوهشگر و سیاستمدار
* ۱۳۶۲ - کیانوش آسا، فعال محیط زیست
* ۱۳۶۷ - علیرضا وفایی، بازیکن فوتسال
* ۱۳۷۵ - مریم امیدی پارسا، قایق‌ران روئینگ

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۲ - محمدعلی ریاضی یزدی، شاعر
* ۱۳۷۹ - تقی ابتکار، مهندس مکانیک و مشاور فناوری رئیس‌جمهور ایران در زمان ریاست جمهوری سید محمد خاتمی
* ۱۳۸۲ - مهدی فتحی، بازیگر
* ۱۳۸۶ - ثمین باغچه‌بان، آهنگساز و نویسنده
* ۱۳۸۸ - اسدالله آزاد، دانشمند علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
* ۱۳۹۱ - احمد اسفندیاری، نقاش
* ۱۳۹۱ - عبدالحسین مصحفی، نویسنده و ریاضی‌دان
* ۱۳۹۳ - ایرج شمسی‌زاده، شاعر
* ۱۳۹۶ - حسن رفیعی، بازیگر
* ۱۳۹۷ - محمد مطیع، بازیگر
* ۱۳۹۷ - امید جعفری، خواننده و آهنگساز
* ۱۳۹۷ - طهمورث ساجدی صبا، پایه‌گذار رشته ادبیات تطبیقی در دانشگاه تهران
* ۱۳۹۸ - حمید کهرام، نماینده حوزه انتخابیه اهواز در دوره ششم مجلس شورای اسلامی
* ۱۳۹۹ - علی خاوری، ششمین دبیر اول حزب توده ایران
* ۱۴۰۲ - آذر فخر، بازیگر
* ۱۴۰۴‌ - عارف عارف‌کیا، خواننده و بازیگر

## مناسبت‌ها
* Hamas-path-maedem: (هَـمَـسپَـتمَدُم): در آخرین روز سال کبیسهٔ، یعنی سیصد و شصت و پنجمین روز سال، که آن را هیشتواشت‌ گاه می‌نامند، گاهی‌که «مردمان» آفریده شدند. ترجمه ی این گهنبار، گاهی از سال که گرما و سرما به میانه می‌رسد است.

## منابع

رده:روزهای اسفند
۲۶ دی

**۲۶ دی** سیصد و دومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۶۳ روز (۶۴ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۴۱ ـ مأموریت نیروی هوایی شاهنشاهی ایران برای حفظ صلح در کنگو
* ۱۳۵۷ - خروج محمدرضا پهلوی از ایران در پی بالاگرفتن تظاهرات مردمی
* ۱۳۵۷ - زمین‌لرزه ۱۳۵۷ قائن
* ۱۳۹۷ - رقابت ۲۶ دی ۱۳۹۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال عراق در جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۹
* ۱۴۰۱ - تظاهرات ایرانیان در استراسبورگ
* ۱۴۰۲ - حمله ایران به پاکستان

## زادروزها
* ۱۳۱۸ - هما دارابی، روان‌پزشک
* ۱۳۳۳ - محمدحسن ملک‌مدنی، سیاستمدار
* ۱۳۳۶ - عماد افروغ، نویسنده، سیاستمدار و جامعه‌شناس
* ۱۳۴۰ - افسانه بایگان، بازیگر
* ۱۳۴۷ - جواد افشار، کارگردان
* ۱۳۶۷ - مسعود ابراهیم‌زاده، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۷ - شاهین لرپری زنگنه، شطرنج‌باز

## درگذشت‌ها
* ۱۳۳۹ - مهوش، خواننده
* ۱۳۶۰ - علی دشتی، نویسنده و دیپلمات
* ۱۳۶۵ - علی‌اکبر محمدی، خلبان و بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۶ - محمود حلبی، بنیان‌گذار انجمن حجتیه
* ۱۳۸۵ - اردشیر حسین‌پور، از دانشمندان برنامه هسته‌ای ایران
* ۱۳۹۵ - رکن‌الدین خسروی، نویسنده
* ۱۳۹۶ - محمد کوثر، کارگردان
* ۱۳۹۷ - حسین محب‌اهری، بازیگر

## منابع

رده:روزهای دی
چاه سرمه

**چاه سرمه**، روستایی در دهستان گوده بخش مرکزی شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۵۹۲** نفر (**۱۵۵** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بستک
بسه

** بسه ** روستای کوچکی در منطقه گوده و از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.

## محدوده بسه
از شمال کوه، از جنوب مردنو، از مغرب گلویه، و از مشرق به گود گز محدود می‌گردد.

## زلزله و ویرانی بسه
این روستا صدها سال پیش روستایی آباد وپر جمعیت بوده، ولی بعلت زلزله روستا کاملاً از بین رفته و مردمش هم به اطراف پراکنده شده‌اند. هم‌اکنون بیست خانوار دارد.
آثار روستای ویران شده در دو کیلومتری سمت غرب روستای گود گز به چشم می‌خورد. چندین آب‌انبار برکه و قبرستان نشان می‌دهد که دهی کوچک نبوده‌است.

## زمین جوکار
در نزدیکی این روستا ویران شده ۱۰۰۰ من (۴۰۰۰ کیلو گرم) زمین کشت دیم دارد که مربوط به روستای گود گز است. بیشتر کشاورزیهای گودگز بین بسه وگودگز قرار دارد.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد. * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» * ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه»،* چاپ اول، تهران : ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، * «تاریخ جهانگیریه» * چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید، ، * «اتواطلس ایران» * ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی. 
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* محمدیان، کوخری، محمد ، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

*
رده:روستاهای شهرستان بستک
حوری

بندانگشتی|250px|حوریان، تصویری از یک نقاش ایرانی در سده نهم هجری.
**حوری** یا **حورٌ عین** به عقیده مسلمانان و به تصریح قرآن، دختران باکره بهشتی هستند که به عنوان پاداش در بهشت به مردان پرهیزگار داده می‌شوند. لغت «حور» که جمع حوری است چهار مرتبه در قرآن به کار رفته است. در هفت آیه دیگر قرآن نیز به دختران باکره به عنوان پاداش اشاره شده و گفته شده هیچ مردی یا جنی به آن‌ها نزدیک نشده است. چنین وعده‌هایی از سوی قرآن، در عصر حاضر با انتقادات بسیاری روبرو شده‌اند. دربارهٔ ریشه اعتقاد به حوری نظرات مختلفی ابراز شده‌اند. آندرائه می‌گوید قرآن آن را از یکی از اشعار افرایم سوری گرفته اما بک اعتقاد دارد آندرائه دربارهٔ معنای شعر افرایم دچار اشتباه شده است. کریستف لوکزنبرگ می‌گوید لغت حوری ریشه سریانی دارد و به معنای «انگور سفید» (که میوه‌ای آخرالزمانی بوده است) است.

## ریشه واژه
[بندانگشتی|[حوری شگفت‌زده اثر ادوار مانه]]
**حور** جمع اَحور و حَوراء، به کسی می‌گویند که سیاهی چشمش کاملاً مشکی و سفیدی آن کاملاً شفاف است و دارای پلک‌هایی باریک است (همانند چشمان آهو) و گاه به زنان سفیدچهره (سیمین‌تن) نیز گفته شده است.
**عین** نیز جمع اَعین و عَیناء به معنی «درشت چشم» است و از آنجا که بیشترین زیبایی انسان در چشمان او است، روی این مسئله مخصوصاً تکیه شده است.

برخی نیز گفته‌اند که حور از ماده حیرت گرفته شده است یعنی زنانی که آن چنان زیبا هستند که چشم‌ها از دیدن آنها حیران می‌شوند و قلب ها تپان

## حوری در قرآن
**وَحُورٌ عِینٌ**
و حوران فراخ چشم

**کَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَکْنُونِ**
مانند مروارید در پرده نگهداشته

(سوره واقعه/ آیات ۲۲ و ۲۳)
--------------
**وَ زَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِینٍ**
و تزویج کردیم ایشان را با حوران فراخ چشم

(سوره دخان/ آیه ۵۴)
--------------
**مُتَّکِئِینَ عَلَیٰ سُرُرٍ مَّصْفُوفَةٍ وَ زَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِینٍ**
تکیه زدگان بر سریرهای بهم پیوسته و تزویج کردیم ایشان را با حوران فراخ چشم

(سوره طور/ آیه ۲۰)

## حور در فارسی
در زبان عامه، زنان زیبا به حوری و پری تشبیه می‌شوند. ضمناً در زبان فارسی حور (که در اصلِ عربی جمع است) به‌صورت مفرد به کار می‌رود.
شعرا هم «حور: و هم «حوری» را به کار برده‌اند:

## جستارهای وابسته
* نیمف
* غلمان

## منابع

* تفسیر نمونه، ج ۲۱، ص ۲۱۲؛ ج ۲۳، ص ۲۱۵، ناصر مکارم شیرازی.
* قاموس قرآن، ج ۲، صص ۱۹۲ تا ۱۹۵، سید علی اکبر قرشی، دارالکتب الاسلامیه.
* دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، صص ۹۶۸ و ۹۶۹، بهاءالدین خرمشاهی.

رده:آخرالزمان در اسلام
رده:آفریده‌های افسانه‌ای زن
رده:آفریده‌های فرابشری
رده:اسطوره‌های اسلامی
رده:اسلام و زنان
رده:تمایلات جنسی در اسلام
رده:جنت (بهشت)
رده:زنان و مرگ
رده:فرشتگان
رده:موجودات خارق‌العاده در اسلام
رده:واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی