ژئوفیزیک

جایگزین=false color image|بندانگشتی|سن کف دریا. بیشتر اطلاعات از ناهنجاری‌های مغناطیسی ناشی می‌شود.
**ژئوفیزیک**  یا **زمین‌فیزیک**، از مباحث علوم طبیعی است که به فرایندها و خواص فیزیکی زمین و محیط اطراف آن، با استفاده از روش‌های کمّی برای تجزیه و تحلیل این فرایندها می‌پردازد.

این علم با زمین و زیست‌بوم آن، سروکار دارد؛ از جمله: هواشناسی، اقیانوس‌نگاری، لرزه‌شناسی و میدان مغناطیسی زمین.

ژئوفیزیک موضوعی از علوم طبیعی است که با فرایندهای فیزیکی و خاصیت‌های فیزیکی زمین و محیط فضایی اطراف آن و به کار بردن روش‌های کمی برای آنالیزشان مرتبط است. اصطلاح ژئوفیزیک گاهی تنها به کاربردهای زمین‌شناختی اشاره دارد: شکل زمین؛ میدان‌های گرانشی و مغناطیسی‌اش. ساختار و ترکیب درونی‌اش؛ زمین‌دینامیک آن و بیان رویه‌شان در زمین‌ساخت صفحه‌ای، تولید و تخلیه ماگماها، آتش‌فشان‌خیزی و شکل گرفتن سنگ‌ها. با این حال، سازمان‌های ژئوفیزیک نوین و دانشمندان تعریف گسترده‌تری را به کار می‌برند که چرخه آب از جمله برف و یخ را نیز دربرمی‌گیرد. هیدرودینامیک ژئوفیزیکی اقیانوس‌ها و اتمسفر؛ الکتریسیته جوی و مغناطیس در یونوسفر و مگنتوسفر و فیزیک خورشیدی-زمینی؛ و مسائلی مرتبط با ماه و دیگر سیاره‌ها.

ژئوفیزیک از شاخه‌های اصلی علوم زمین به‌شمار می‌رود که به دو شاخهٔ ژئوفیزیک محض و ژئوفیزیک کاربردی تقسیم‌بندی می‌شود. بخش محض آن شامل گرایش زلزله‌شناسی است. در بخش کاربردی با استفاده از روش‌های لرزه‌ای، مغناطیسی، گرانی‌سنجی و الکتریکی به مطالعهٔ کمّی خواص فیزیکی زمین پرداخته می‌شود. با نتایج کمّی به دست آمده می‌توان به مطالعهٔ خصوصیات فیزیکی، رفتار پوسته و هستهٔ زمین پرداخت. ژئوفیزیک را می‌توان پُلی میان فیزیک و زمین‌شناسی دانست که از تکنیک‌ها، تئوری‌های ریاضیات و علوم کامپیوتر نیز بهره می‌گیرد. امروزه دانش ژئوفیزیک شامل فیزیک اوزون (اوزونوگرافی) و فیزیک اتمسفر (مترولوژی) نیز می‌شود و به پدیده‌های طبیعی، همچنین رفتار زمین و اطرافش می‌پردازد.

## شاخه‌ها و گرایش‌ها
# زلزله‌شناسی که به مطالعه زلزله و انتشار امواج الاستیک در زمین می‌پردازد.
# لرزه‌شناسی یا لرزه‌نگاری که به مطالعهٔ انتشار امواج در لایه‌های کم‌عمق زمین می‌پردازد و در اکتشافات معدنی، به‌ویژه اکتشاف نفت، کاربرد فراوان دارد. نتایج به دست آمده توسط ژئوفیزیست‌ها در زمین‌شناسی مهندسی، کانی‌شناسی و پتروفیزیک سنگ‌ها به کار می‌آید.
# ژئوفیزیک باستان‌شناسی که بیشتر روش‌های مغناطیسی، الکترومغناطیسی و رادار را شامل می‌شود.
# مغناطیس‌سنجی: مطالعهٔ ناهنجاری‌های مغناطیسی به منظور اکتشافات منابع هیدروکربن معدنی-باستان‌شناسی
# گرانی‌سنجی: بررسی منابع معدنی و هیدروکربن
# الکترومغناطیس: کاربرد بسیار وسیع در منابع هیدروکربن، شناسایی خطوط لولهٔ قدیمی و…

## ژئوفیزیک کاربردی
ژئوفیزیک کاربردی به دو شاخه ژئوفیزیک اکتشافی و ژئوفیزیک مهندسی تقسیم می‌شود. زیرشاخه‌های ژئوفیزیک اکتشافی عبارت‌اند از:
* **ژئوفیزیک نفت** که بیشتر لرزه‌شناسی را شامل می‌شود.
* **ژئوفیزیک معدن** که روش‌های گوناگونی چون الکتریکی، مغناطیس‌سنجی، الکترومغناطیس و گرانی‌سنجی را دربرمی‌گیرد.
* **ژئوفیزیک آب** که در آن نیز بیشتر از روش‌های الکتریکی و الکترومغناطیسی استفاده می‌شود. ژئوفیزیک آب شامل آب‌یابی (تعیین محل حفر چاه آب) توسط جدیدترین روش‌های علمی و دستگاه‌های ژئوالکتریک روز دنیا است.

## جستارهای وابسته
* هری فیلدینگ رید
* پتروفیزیک

## منابع
### پانویس

### منابع

* 
* 
* Geodynamics by Donald L. Turcotte and Gerald Schubert, published by Cambridge University Press
* 
* The Solid Earth: An Introduction to Global Geophysics, by C.M.R. Fowler, published by Cambridge University Press


رده:زمین‌شناسی
رده:فیزیک کاربردی و میان‌رشته‌ای
رده:گرایش‌های زمین‌شناسی
رده:مهندسی اکتشاف معدن
رده:ژئودزی