مون

[بندانگشتی|چپ|150px|نشان خانوادگی [دودمان یاماتو|دودمان امپراتوری ژاپن، یک گل داودی با ۱۶ گلبرگ]]
**مون** ، که با نام‌های دیگری چون **مونشو** ، **موندوکورو** ، **کامون** و **دایمون** نیز شناخته می‌شود نشان‌هایی هستند که در ژاپن برای شناسایی افراد یا خاندان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنجایی که مون می‌تواند دربرگیرنده نشان برای هر چیزی باشد، از کامون و موندوکورو برای نامیدن نام خاندان استفاده می‌شود.
مون شبیه نشان خانوادگی در آرم‌شناسی اروپاست که از آن‌ها برای شناسایی افراد یا خاندان‌ها در اروپا استفاده می‌شود.

## تاریخچه
مون می‌تواند به صورت طرحی پارچه‌ای برای قرار گرفتن بر لباس برای مجزا کردن افراد یا اعضای طایفه‌های مختلف بکار رود. منابع قرن نوزدهم به روشنی بیان می‌کنند که از مون برای متمایز شدن افراد استفاده می‌شده به ویژه در زمان جنگ. مون را بر پرچم، چادرها و تجهیزات نقش می‌بستند.
[چپ|بندانگشتی|مون‌های گوناگون بر دیواره [قصر هیمجی.]]

همچنان که در آرم‌شناسی اروپا می‌بینیم، مون در آغاز تنها به‌دست مردمان طبقات بالای اجتماع مورد استفاده قرار می‌گرفت ولی به تدریج به‌کارگیری آن به‌دست افراد دیگر اجتماع نیز عادی شد. در هنگام نبرد با وجود اینکه مون‌های خاندان‌های مختلف یکسان نبوده، از آن به اندازه پرچم اصلی ارتش استفاده می‌کرده‌اند. مون‌ها را سازمان‌های مختلفی همچون امورخیریه، صنفهای صنعتی، معابد، گروه‌های نمایشی و حتی گروه‌های تبهکار نیز بکار می‌برند. معمولاً بر لباس سنتی ژاپنی، مون مربوط به پوشنده لباس نیز قرار دارد. مردمان عادی بدون نشان نیز اغلب نشان پشتیبان یا سازمانی را که بدان تعلق دارند به‌کار می‌برند. 
به‌کارگیری مونی که متعلق به فرد دیگریست کار درستی نیست و به‌کارگیری مون متعلق به فردی از درجه اجتماعی بالاتر کار زشتیست. معمولاً هنگامی که بر سر یک مون اختلاف نظر پیش بیاید فرد از درجه اجتماعی پایین‌تر، مون خود را عوض می‌کند تا توهینی به فر دیگر نکرده باشد. مون‌هایی که توسط خاندان‌های حاکم ژاپن به‌کار رفته‌اند همچون نشان توکوگاوا یا نشان پادشاهی، دارای حمایت قانونی در برابر استفاده غیرمجاز هستند.
گاهی خاندان‌های حامی، اجازه به‌کارگیری مون خود را به ملازمان و خدمتکاران خود می‌دهند. همچون اعطای نام خانوادگی خود، اعطای جواز استفاده از مون هم برای افراد مستخدم آن خاندان افتخار بزرگیست. البته اربابان می‌توانند عناصری از مون خود یا مونی کاملاً متفاوت را نیز برای خدمه خود در نظر بگیرند.

## طراحی
قانون یا روش از پیش تعیین‌شده‌ای برای طراحی مون وجود ندارد. بیشتر مون‌ها به شکل دایره‌ای و شامل نمادها یا تصاویری از گیاه، حیوان، ابزارهای دست‌ساز، اشیا طبیعی یا الهی هستند که تا حدی انتزاعی شده‌اند. نشانه‌های مذهبی، اشکال هندسی و واژگان کانجی نیز بسیار بکار رفته‌اند. همچون سپر در آرم‌شناسی اروپایی، مون‌ها بر اساس تصویر داخل خود نامگذاری می‌شوند ولی قانون خاصی برای نامگذاری آن‌ها وجود ندارد. نقش یک مون دارای فرمول خاصی نیست و نسخه‌های مختلف از آن با تفاوت‌های کوچک می‌تواند وجود داشته باشد اما بیشتر قسمت‌های آن‌ها یکسان بوده و در طول زمان استاندارد می‌شوند.
میزان تحمل اختلاف نسخه‌های متفاوت مون برای هر مون متفاوت است. به عنوان مثال گل پائولونیا با ۵-۷-۵ گلبرگ، تنها متعلق به نخست‌وزیر ژاپن است، درحالی‌که نماد این گل را با گلبرگ‌های کمتر هر کس دیگری می‌تواند مورد استفاده قرار دهد.

### نامگذاری
برخی از عبارات در نامیدن مون‌ها رایج هستند همچون:
* چیگای: صلیب
* داکی: دارایی
* موکای: نما
* مارونی: در یک دایره
* میتسو: ۳
* یوتسو: چهار
* گو: پنج

## به‌کارگیری امروزین
می‌توان گفت تمام خانواده‌های امروزین ژاپن دارای مون هستند. اگر کسی نیاز به مون داشت می‌تواند به دفترهای ثبت معابد محل زندگی اجداد خود مراجعه کرده یا یکی از بیشمار انتشارات شجره‌نامه‌شناسی رایزنی کند. کسانی که مراسم عروسی، خاکسپاری یا دیگر مراسم را برگزار می‌کنند نیز می‌توانند در یافتن مون مربوط به هر شخص کمک کنند.
[بندانگشتی|چپ|نشان [میتسوبیشی، سه متوازی‌الأضلاع به شکل یک مون]]
هنوز هم می‌توان مون را به‌طور گسترده در فروشگاه‌ها و مغازه‌ها یا مراسم گوناگون دید. حتی رستوران‌های سوشی نیز مون مربوط خود را بر نشان‌هایشان دارند. می‌توان سفال‌های خانه‌های کهنه را هنوز دید که مون مخصوص خود را دارند. همچنین می‌توان مون را به‌طور گسترده بر بسته‌بندی‌های مواد غذایی همچون سنبی، ساکی و توفو دید.

اشیایی که حرفه، هنر یا تخصص کسی را نشان می‌دهند نیز اغلب به عنوان مون انتخاب می‌شوند. مثلاً یک بادبزن می‌تواند توسط یک گیشا انتخاب شود. همچنین یک زن می‌تواند مون دوران پیش از ازدواج خود را همچنان نگاه داشته و به فرزندان خود نیز بدهد بدون اینکه نیاز به تغییر آن به مون پدر یا شوهرش باشد.

مون باعث رسمی شدن یک کیمونو می‌شود. یک کیمونو ممکن است یک، سه یا پنج مون داشته باشد. خود مون‌ها هم می‌توانند کم یا زیاد رسمی‌باشند. هرچه شمار مون‌های کیمونو بیشتر باشد رسمی تر است و نحوه قرار گرفتن آن‌ها هم در میزان جلب توجه و رسمی‌تر بودن آن‌ها مهم است. در لباس طبقه حکمرانان، مون بر دو طرف سینه، پشت و روی دو آستین قرار دارد. در طبقه جنگجویان بر روی کلاه‌خود، بالاتنه زره، پرچم و بقیه مکان‌های می‌تواند باشد. مون می‌تواند بر صندوق، چادر، بادبزن و بسیاری دیگر از اشیاء مهم قرار داشته باشد.

همانند گذشته، مون‌های جدید به جز مون‌های سلطنتی توسط قانون سنجیده نمی‌شوند. برخی از دولت‌های محلی، سازمان‌ها یا شرکت‌ها می‌توانند از مون خود به عنوان نشان تجاری استفاده کرده و از محافظت قانونی آن‌ها برخوردار شوند اما مون‌های دیگر توسط قانون محافظت نمی‌شوند. از بهترین نمونه‌های شناخته شده لوگوهای تجاری می‌توان به لوگوی میتسوبیشی (به معنی سه شاه‌بلوط آبی) اشاره کرد که به شکل سه متوازی‌الأضلاع نمایان شده‌است. از نمونه‌های دیگر می‌توان به مون کیکومان اشاره کرد که مون خود مؤسس آن است.

## نگارخانه


پرونده:Tokugawa family crest.svg|نشان خاندان توکوگاوا، سه برگ گل ختمی در یک دایره.
پرونده:Go-shichi no kiri crest.svg|گل پالونیا نشان دفتر نخست‌وزیری ژاپن است و یک مون محافظت‌شده‌است.
پرونده:揚羽蝶 Agehachou.png|آگهانوچو، پروانه‌ای که نشان خاندان تایرا است.
پرونده:Chigai kuginuki.svg|چیگای کوگینوکی، نشان نخست‌وزیر پیشین ژاپن تارو آسو.
پرونده:Kiyobu chou.png|کیوبو چو.
پرونده:Chigai hishi.svg|چیگای بیشی.
پرونده:Gion Mamori.svg|گیون ماموری.
پرونده:Gomaisasa.svg|گومایساسا، پنج برگ بامبو.
پرونده:裏菊 Ura-kiku.gif|جوروکو هوراگیکو، نشان خانواده اشرافی هیروهاتا.
پرونده:家紋・丸に違い鷹の羽-maruni-chigai-takanoha.gif|مارونی چیگای تاکانوها، دو پر شاهین، نشان خاندان آسانو.
پرونده:徳川家紋・三つ葉葵-tokugawa-emblem-mitsuba-aoi.png|*مارونی میتسو آئوی، نشان ختمی [[شوگون‌سالاری توکوگاوا|خاندان توکوگاوا]].*
پرونده:家紋・丸に左三階松-Maruni-hidari-sankaimatsu.gif|مارونی هیداری سانگایماتسو.
پرونده:Mitsuuroko.svg|میتسو اوروکه، سه پولک اژدها، نشان خاندان هوجو
پرونده:3tachibana 001.svg|میتسوگومی تایچیبانا.
پرونده:3ireko masu.svg|میتسو ایرکوماسو، نشان خانواده ایچیکاوا از بازیگران کابوکی.
پرونده:Musubi-kashiwa.svg|موسوبی میتسوگاشیوا.
پرونده:Japense crest Nakagawake kurusu.svg|ناکاگاواکه کوروسو، صلیب خانواده ناکاگاوا.
پرونده:Sasa Rindo.svg|ساساریندو، برگ بامبو و گل‌های کوشاد، نشان خاندان میناموتو.
پرونده:Sumikiri hana01.svg|سومیکیراکونی هاناکاکو.
پرونده:Tachi omodaka.svg|تاچی اوموداکا.
پرونده:Family crest hanawachigai.png|هانا واچیگای، نشان خاندان ایزومو گنجی.
پرونده:4hana hishi03.svg|یوتسو هانابیشی، نشان خاندان یاناگیساوا.
پرونده:Yamabishi.svg|نشان سازمانی گروه یاکوزای یاماگوچی-گومی؛ این گروه بزرگترین و شناخته‌شده‌ترین گروه یاکوزای ژاپن است.
پرونده:合田一家.png|نشان سازمانی گروه یاکوزای گودا-ایکا؛ این گروه بزرگترین گروه یاکوزای استان یاماگوچی است.
پرونده:Japanese Crest daki Gyouyou.svg|نشان خاندان اوتومو که در دوره‌های کاماکورا و سن‌گوکو قدرت داشت.
پرونده:家紋・下がり藤-Sagarifuji.gif|نشان خاندان فوجی‌وارا که در سده‌های نهم تا یازدهم میلادی بر امپراطوری ژاپن تسلط داشتند.
پرونده:Japanese crest Honda Tachi Aoi.svg|نشان خاندان هوندا.
پرونده:毛利氏家紋 nagato-mitsuhoshi.png|نشان خاندان موری.
پرونده:Ikeda prince de Bizen.svg|نشان شاخه مینوکونی از خاندان ایکدا.
پرونده:Japanese Crest Maru ni Hidari Mannji.svg|نشان خاندان هاچیسوکا.
پرونده:Tokikikyo.svg|نشان خاندان توکی؛ این خاندان از خانواده‌های قدرتمند بود که از دوره کاماکورا تا دوره ادو در بخش‌هایی از ژاپن فرمانروایی می‌کرد.
پرونده:Kujokamon.svg|نشان خانواده کوجو که شاخه‌ای از خاندان فوجیوارا بود.
پرونده:Ashikaga mon.svg|نشان خاندان آشی‌کاگا که شوگون‌سالاری آشی‌کاگا را بنیان نهادند و از سده چهاردهم تا شانزدهم میلادی بر ژاپن فرمانروایی می‌کردند.
پرونده:Maru-ni Mitsu-Gashiwa.png|نشان خاندان ماکینو که شاخه‌ای از خاندان میناموتو در دوره ادو بودند.
پرونده:Japanese Crest rokumonsen.svg|نشان خاندان سانادا.
پرونده:Mon ogasawara.svg|نشان خاندان اوگاساوارا که از خاندان‌های قدیمی سامورایی ژاپن هستند.
پرونده:Take ni Suzume.svg|نشان خاندان داته که از خاندان‌های قدیمی سامورایی ژاپن هستند.
پرونده:Japanese Crest Yagyuu Kasa.svg|نشان خاندان یاگیو.
پرونده:Japanese crest Oowari Botann.svg|یک مون برگرفته از گل پائونیا سوفروتیکوسا.
پرونده:Japanese Crest Hioogi.svg|یک مون برگرفته از بادبزن.
پرونده:Japanese Crest Gohonnhone Oogi.svg|یک مون برگرفته از بادبزن.
پرونده:Japanese crest Torii.svg|یک توری‌ئی که نشان خاندان توری است.
پرونده:Japanese Crest Torii Sasa.svg|نشان دیگر خاندان توری.
پرونده:Kuyō-domoe inverted.jpg|نشان خاندان یاگیو.
پرونده:Maru ni Jū-monji (Kutsuwa) inverted.svg|نشان خاندان ایتاکورا.
پرونده:Emblem of Itsukushima Shrine.svg|یکی از نشان‌های معبد ایتسوکوشیما.
پرونده:Nami ni Chidori inverted.jpg|یک مون که از طبیعت الهام گرفته‌است.
پرونده:Sanba Tobi zuru inverted.svg|یک مون برگرفته از سه درنا.



## جستارهای وابسته
* فهرست پرچم‌های ژاپن: بیشتر پرچم‌های رسمی ژاپن شامل مون‌های مؤسسات و سازمان‌ها بر زمینه‌های رنگی هستند.

* آرم

## پانویس

## منابع
* 
* دوئر، جان دبلیو.، *نشان‌های نمادین ژاپن*، ترجمه سحر قدیمی، نشر فضا، تهران، ۱۳۹۰. 

## پیوند به بیرون

* Website offering free EPS files of ''kamon'', sorted by category - (click on the center (再生) to start) 
* Hidaka Family Emblems: A lantern-maker's website that features illustrations of many *kamon*
* The Japan Society of San Diego and Tijuana's page on ''kamon''
* Page with generic descriptions and links to 100 mon 
* Kamon World - Encyclopedia 
* Onnamon - Encyclopedia with emphasis on female *kamon* 
* Mondokoro - *Kamon* search by family name 
* Nihon Kamon Kenkyukai - Japan *Kamon* Society 

* Website offering free Illustrator (Ai) files of ''kamon'', classified by category 

رده:آرم‌های ژاپن
رده:ارتباطات نظامی در ژاپن فئودال
رده:نشان‌واره‌ها
رده:نشان‌شناسی بر پایه کشور
رده:نشان‌شناسی ژاپن
رده:نقش‌مایه‌ها
رده:واژه‌ها و عبارت‌های ژاپنی
رده:کابوکی