open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تالقان

**تالُقان** یا **تالِقان** مرکز ولایت تَخار در شمال‌ شرقی افغانستان می‌باشد که مطابق احصائیه سال ۲۰۲۰ افغانستان حدود ۲۵۸٬۷۲۴ نفر جمعیت دارد.

شهر تالقان در افغانستان دارای پیشینه‌ای نزدیک به هفتاد سال به‌عنوان یک شهر است. با وجود این سابقه، تالقان هنوز هم در سال ۲۰۲۵ با کمبودهای جدی در زمینه زیرساخت‌ها روبه‌رو است. آمارها نشان می‌دهند که این شهر تاکنون از داشتن جاده‌های مناسب و شبکه حمل‌ونقل مدرن بی‌بهره مانده و رشد شهری آن با مشکلات فراوان همراه بوده است.

## پیشینه
در سال ۹۰ هجری، نیزک بادغیس، ترسل‌شاه فاریاب همراه با گوزگان شاه گوزگانان، اسپهبد بلخ، سهرک‌شاه تالقان، تگین شاه کابل و جیغویه شاه تخارستان علیه قتیبه بن مسلم قیام کردند تا او را از ولایتداری خراسان بر اندازند.

مارکو پولو در سال ۶۵۴ هجری شمسی شهر قدیمی غرب رودخانه را چنین توصیف کرد:

در سال ۹۸۲، بنتو دو گویس، کاوشگر اروپایی که با کاروانی از کابل به سوی یارکند پایتخت وقت کاشغریه در حال سفر بود، از تالقان دیدار کرد.

## جغرافیا
یاقوت حموی در معجم البلدان گوید «از دو شهری که تالقان نام دارند یکی در خراسان، درمابین بلخ و مروالرود است. این شهر، تالقان بزرگ‌ترین شهر تخارستان است. واقع در دشت، ولی مسافت آن تا کوهسار زیاده از یک تیر پرتاب نیست. اطراف آن را باغات احاطه کرده و از نهر عظیمی سیراب می‌گردد. پهناوری آن برابر یک سوم بلخ است. . و در باب تالقان دوم می‌گوید که عبارت است از شهر و روستایی در مابین قزوین و ابهر و مشتمل است بر چندین قصبه که همه به همین اسم موسوم و معروف می‌باشند.

ابن حوقل جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری قمری طی مشاهدات اش از طخارستان دربارهٔ تالقان چنین می‌نویسد:

این شهر پس از سال ۱۹۵۸ میلادی به سرعت رشد کرد. جادهٔ ارتباطی آن به خان‌آباد است. از سال ۱۸۴۰ به بعد تالقان، از شهر قندوز و امام صاحب، پررونق‌ترین میدان‌های خرید و فروش را در قطغن داشته است. در سفرنامهٔ مارکوپولو، از این شهر به عنوان مرکز غلات یاد شده است.

در سال ۱۹۵۸ شهر نو در زمین‌های خاور شهر قدیمی احداث شد. همچنین تالقان در سال ۱۹۶۳ به مرکز ادارات ایالت تخار تبدیل شد.

### آب و هوا
مطابق سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن تالقان دارای آب و هوای نیمه خشک سرد است. میزان بارش آن در زمستان بسیار بیشتر از تابستان است. متوسط دمای تالقان ۱۵٫۴ درجه سانتی گراد است و میانگین بارش سالانه آن ۴۳۴ میلی‌متر می‌باشد.

## مردم
از ترکیب قومیت‌ها در این شهر اطلاعات و آمار دقیقی نیست اما اکثریت مردم این شهر را تاجیک‌ها و ازبک‌ها تشکیل می‌دهند و همچنین اقلیتهایی از هزاره‌ها و پشتون‌ها نیز طی چند دههٔ اخیر درین شهر مسکن گزیده‌اند. البته مهاجرت‌های بیشماری در دوران جنگ‌های داخلی از روستا‌ها و ولسوالی‌های اطراف تالقان به طرف شهر بوقوع پیوسته.

## حکومت

## منابع

* Wikipedia contributors, "Taloqan," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Taloqan&oldid=201507031
* 

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت تخار
* ولسوالی تالقان

## پیوند به بیرون
رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت تخار
رده:مناطق مسکونی تاجیک‌نشین
شبرغان

**شِبِرغان** (**شاپورگان** که با تسلط اعراب به نام فعلی تغییر یافت) در شمال افغانستان و مرکز ولایت جوزجان افغانستان گوزگان است.
این شهر در کرانهٔ رود سفیدرود قرار دارد.

نفوس این شهر در سال ۲۰۲۳ بالغ بر ۷۸ هزار نفر بوده است.

## پیشینه
آثار باستانی مربوط به باخترستان در طلاتپه شبرغان نشان از دیرینگی تاریخی این محل دارد. نام این شهر را دگرگون‌شدهٔ شاپورگان دانسته‌اند و بنیادگذار آن را شاپور یکم ساسانی می‌دانند.

ناصر خسرو بلخی حکیم معروف، سفر معروف خود را از جوزجان شروع می‌کند و اولین توقف وی شهر شبرغان می‌باشد. چنانکه خود می‌گوید:

شبرغان محل استقرار ژنرال رشید دوستم، جنگ‌سالار ازبک افغانستان بود.

## اقتصاد
ابن حوقل در توصیف شهر شبورقان، از جمله شهرهای گوزگان، می‌گوید که میوه‌هایش به جاهای دیگر برده می‌شود. وی می‌افزاید که این ولایت ناحیه‌ای فراخ نعمت با کالاهای تجارتی از جمله پوست دباغی شده‌است که آن را به خراسان و ماوراءالنهر می‌برند (ص ۱۷۷).

در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی ذخیره عظیم گاز طبیعی در شبرغان کشف شد.
صادرات این گاز در سال ۱۹۶۷ از طریق جمهوری ازبکستان آغاز شد.
میدان نفتی زُمراد سای نیز در نزدیکی شبرغان قرار دارد.

## مردم‌شناسی
این شهر مهم‌ترین و تنها شهر دارای اکثریت اوزبیک در سراسر افغانستان است. اگر چه بیشتر مردم این شهر اوزبیک‌ها هستند ولی تعداد بسیاری ازپشتون‌ها ترکمن‌ها، تاجیک‌ها، هزاره‌ها و عرب‌ها در این ولایت ساکن هستند. عرب‌های این شهر نیز فارسی‌زبان هستند.

## رسانه‌های عمومی
این شهر دارای یک شبکه تلویزیونی به نام آینه است که در ولایت جوزجان و ولایت‌های هم‌جوار قابل دریافت است.
این شبکه تلویزیونی که از ژانویه ۲۰۰۴ آغاز به‌کار کرده‌است و بیشتر به زبان‌های ازبکی و ترکمنی برنامه پخش می‌کند. این شبکه از جانب عبدالرشید دوستم حمایت شده و متخصصان ترکیه در راه‌اندازی آن کمک کرده‌اند.

## پی‌نوشت‌ها

## منابع
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sheberghan&oldid=192118677 Wikipedia contributors, "Sheberghan," Wikipedia, The Free Encyclopedia, accessed February ۲۲, ۲۰۰۸.]
* مختصات و ارتفاع، زبان

## پی‌نوشت‌ها
## منابع
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sheberghan&oldid=192118677 Wikipedia contributors, "Sheberghan," Wikipedia, The Free Encyclopedia, accessed February ۲۲, ۲۰۰۸.]
* مختصات و ارتفاع، زبان

## منبع
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:شهرها در افغانستان
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:ولایت جوزجان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
خوست

**خوست** (تلفظ: خُست) از شهرهای افغانستان و مرکز ولایت (استان) خوست کشور افغانستان و در ناحیه کوهستانی مرز پاکستان واقع شده‌است. بازار مرکزی دشت خوست بعد از ۱۹۵۴ در ۵ کیلومتری بخش شرقی مرکز کنونی شهر قرار داشت که در قدیم به آن «متون» می‌گفتند. پیدایش شهر خوست بعد ازسال ۱۹۵۴ بر اهداف سیاست‌های مرزی استوار بود، شهرهای مقابل خوست در پاکستان، میران‌شاه و پاراچنار است. مردم شهر خوست بیشتر کسبه، کارمند یا شبه نظامی هستند، هندوهای شهر خوست از سال ۱۹۵۴ به طور پراکنده در روستاهای پراکنده زندگی می‌کردند تا این که در منطقه‌ای محصور به نام هندوان کلای، در غرب این شهر زندگی می‌کنند.

## جستار های وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت خوست

## منابع

* 
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:خوست
رده:شهرها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت خوست
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
نیلی (افغانستان)

**نیلی** مرکز ولسوالی نیلی، ولایت دایکندی در افغانستان می‌باشد. شهر نیلی ۲۰۲۲ متر از سطح بحر ارتفاع دارد. فرودگاه نیلی در نزدیک آن قرار دارد. شرایط اقلیمی آنجا در زمستان برفگیر و راه‌های موصلاتی را به مشکل مواجه می‌سازد.

نظر به در دسترس نبودن جغرافیایی نیلی و دیگر مشکلات حاد امنیتی، تا ۲۰۰۷ نیلی مثل یک قریه کوچک بود که یوناما دفتر خود را در آن باز نموده بود سپس به شهرک تبدیل شده و موقعیت آن درست در مرکز افغانستان و هزاره جات می‌باشد. اکثریت ساکنان آن را نیز هزاره‌ها تشکیل می‌دهد.

## پیشینه
نیلی دارای قلعه‌های متعددی با برج و باروهای بلندی است که در گذشته مردم مناطق مرکزی افغانستان از آن‌ها برای دفاع از خودشان استفاده می‌کردند و نمایانگر قدرت و امتیاز سیاسی و اقتصادی میران منطقه به‌شمار می‌رفتند.

در سال ۲۰۰۴ میلادی، زمانی که دایکندی به عنوان سی و چهارمین ولایت افغانستان اعلام شد، نیلی به مرکزیت این ولایت تعیین شد. پیش از آن نیلی یکی از پایگاه‌های مجاهدین در سال‌های جنگ افغانستان با ارتش شوروی سابق بود.

نیلی مرکز ولایت دایکندی می‌باشد و اکثر مردم آن هزاره می‌باشد.

## آب و هوا
نیلی دارای آب و هوای معتدل و تقریباً گرمسیر می‌باشد.

## نکته
برای نخستین بار در تاریخ این کشور زنی به عنوان شهردار نیلی منصوب شده‌است. این زن عذرا جعفری نام دارد و فارغ‌التحصیل رشتهٔ قابلگی (مامایی) می‌باشد.

در ۲۴ سرطان ۱۳۹۷ خدیجه احمدی به‌عنوان شهردار نیلی معرفی و منصوب گردید. او ماستری شهرداری از آکادمی شهرداری جنوب آسیا دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت دایکندی
* سرور دانش

## پیوند به بیرون
معرفی کتاب سیمای ارزگان

## منابع

شبکه اطلاع‌رسانی افغانستان

سایت بی‌بی‌سی فارسی

رادیو دایکندی، صدای نیلی

رده:شهرها در افغانستان
رده:شهرهای آسیای میانه
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت دایکندی
رده:هزاره‌جات
قلات (افغانستان)

بندانگشتی|قلات (افغانستان)
**قَلات** شهری در جنوب افغانستان و مرکز ولایت زابل است. قلات توسط شاهراه حلقوی افغانستان در جنوب غربی به قندهار و در شمال شرقی به غزنه و کابل متصل می‌شود. اهالی این شهر عمدتاً از پشتون‌های قبیله غِلزایی هستند.

کل جمعیت قلات ۴۹۱۵۸ نفر (۲۰۱۵) است. این شهر دارای ۴ ناحیه پلیس با مساحت کل ۴۸۲۰ هکتار و تعداد کل ۵۴۶۲ منزل مسکونی است.

## تاریخ
در سال ۲۰۰۶، اولین فرودگاه قلات در نزدیکی قلات ساخته شد. این شهر محل استقرار تیم بازسازی استان زابل به رهبری ایالات متحده بود که در پروژه‌های توسعه و ایجاد حکمرانی در سراسر استان شروع به کمک کرد. در ۱۳ اوت ۲۰۲۱، قلات توسط طالبان تصرف شد و به هفدهمین مرکز استان تبدیل شد که به عنوان بخشی از حملات گسترده‌تر طالبان در سال ۲۰۲۱ تصرف شد.

## آب و هوا
تحت سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، قلات دارای آب و هوای اقلیم نیمه‌خشک ''(BSk)'' است. میانگین دما در قلات ۱۳٫۶ درجه سانتی گراد است و میزان بارش سالانه به‌طور میانگین ۲۸۳ میلی‌متر است. ژولای گرم‌ترین ماه سال با متوسط دمای ۲۷٫۵ درجه سانتی گراد است. سردترین ماه ژانویه دارای متوسط دمای ۲٫۹- درجه سانتی گراد است.

## مکان‌های دیدنی
بندانگشتی|تپه های باستانی قلات،( دژ خانات قولیوند زند)
**بالا حصار زابل** نام قلعه ای باستانی در شهر قلات بر فراز تپه‌ای است که تاریخ ساخت آن به حدود قرن ۵ میلادی می‌رسد.

**غار بولان بابا**، غاری به عمق ۷۳۰ متر که از لحاظ تاریخی برای مقاصد مذهبی استفاده می‌شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان

## منابع

* 

رده:دژها در افغانستان
رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت زابل
سرپل (شهر)

**سرپُل** با نام قدیمی **انبار** یا **انبیر** یکی از شهرهای ولایت سرپل در افغانستان است. این شهر مرکز ولایت سرپل و ولسوالی سرپل محسوب می‌شود که در سال ۱۴۰۰ حدود ۵۲٬۱۲۱ نفر جمعیت دارد.

## تاریخ
شهر سرپل در گذشته انبار و همچنین انبیر نام داشته‌است. این شهر محل آغاز قیام سیاه جامگان به رهبری ابومسلم خراسانی در انتقام خون حضرت یحیی بن زید بن علی بن حسین بوده‌است. همچنین برمکیان که از برجسته‌ترین وزرای دوران خلافت عباسیان محسوب می‌شوند از اهالی این شهر بودند.

در گذشته ولایت سرپل بخشی از ولایت جوزجان محسوب می‌شد. در سال ۱۹۸۸ ولایت سرپل از ولایت جوزجان جدا شد و به عنوان ولایتی مستقل در تقسیمات کشوری افغانستان شناخته شد. بر همین اساس شهر سرپل در گذشته یکی از شهرهای ولایت جوزجان محسوب می‌شد.

## اماکن تاریخی
آرامگاه امامزاده یحیی بن زید در شهر سرپل قرار دارد. وجود مقبره حضرت یحیی بن زید در سرپل از دیرباز همواره این شهر را کانون توجه مسلمانان افغانستان قرار داده و باعث رونق این شهر گردیده‌است.

## مردم‌شناسی
بیشتر اهالی این شهر ازبک‌ها، بلوچ‌ها، هزاره‌ها و تاجیک‌ها هستند. گفته می‌شود این شهر در سال ۱۸۸۵ میلادی دارای ۵۰۹ خانوار جمعیت بوده‌است. اما هم‌اکنون بر اساس آمار رسمی جمعیت این شهر ۱۱۵٬۴۶۳ نفر دانسته می‌شود.

## معماری
سرپل از لحاظ شهرسازی دارای معماری سنتی است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت سرپل
* ولسوالی سرپل
* انبار

## پانویس

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
* 

## پیوند به بیرون
* مختصات و بلندا

رده:شهرها در افغانستان
سرپل
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت سرپل
سرپل
ایبک (سمنگان)

**اَیبَک** (لفظ ترکی)، یا **ایوکراتید** یا **سَمَنگان** مرکز ولایت سَمَنگان کشور افغانستان است.

این شهر در پهنهٔ دره یا رود خلم و سمنگان در بخش سفلای با راهی سخت‌گذر و پر گردنه قرار دارد. در سال ۱۹۳۴ میلادی بخشی از شهر قدیم، از بین رفت و در ۴ کیلومتری این شهر بنای شهر نو آغاز شد.
شهر قدیمی اَیبک نزدیک دهانهٔ دره و داخل دژ سنگی واقع شده است. تجارت عمدهٔ این شهر گندم، بادام و پسته است. 

## نام

در زمان امان‌الله‌شاه یکی از افراد او به نام وزیر محمدگل مهمند نایب‌الحکومهٔ ولایت بلخ بزرگ شد. وی سیاست پشتون‌سازی را در این ولایت پیشه کرد و نام بسیاری از مناطق ولایت بلخ را تغییر داد. محمدگل مهمند نام این شهر را از **آی بیک** که نام تاریخی آن بود به اِیبَک تغییر داد.

## پیشینه

پناهگاه صخره‌ای کوچکی به نام قَره‌کَمر در فاصلهٔ ۱۳۵ متری بر فراز درهٔ هزارسوم، در شمال شهر اَیبَک موجود است که احتمالاً محل موقتی شکار بوده است. از نظر گونه‌شناسی، و نه چینه‌شناسی، چهار فرهنگ مختلف مشاهده شده، که دورهٔ سوم از همه مهم‌تر است. مجموعاً ۸۲ قطعه سنگ چخماق پیدا شده، که بیشتر آن ریزسنگ می‌باشند. آثار بدست‌آمده از قره‌کمر هیچ‌گونه شباهتی به آثار کاوش‌شده از پایگاه‌های دیگر افغانستان، آسیای میانه، هند یا پاکستان ندارند. نزدیکترین مشابه آن فرهنگ برادوستی در کوه‌های زاگرس در ایران است.

## نگارخانه
تصاویری از ۱۹۳۹ میلادی

پرونده:CH-NB - Afghanistan, Haibak (Samangan, Aybak or Aibak)- Landschaft - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-049 (cropped).jpg
پرونده:CH-NB - Afghanistan, Haibak (Samangan, Aybak or Aibak)- Landschaft (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-209.jpg
پرونده:CH-NB - Afghanistan, Haibak (Samangan, Aybak or Aibak)- Menschen - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-055b (cropped).jpg
پرونده:CH-NB - Afghanistan, Haibak (Samangan, Aybak or Aibak)- Menschen (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-210.jpg
پرونده:CH-NB - Afghanistan, Haibak (Samangan, Aybak or Aibak)- - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-054.jpg


## پانویس

## منابع
* 
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
* fallingrain
* citypopulation

رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت سمنگان
فراه

بندانگشتی|فَراه یکی از شهرهای افغانستان و مرکز ولایت فراه
**فَراه** یکی از شهرهای افغانستان و مرکز ولایت فراه است که در بخش لوی قندهار قرار دارد. فراه از لحاظ استراتژیک تنها گذرگاه مرزی افغانستان به‌شمار می‌رود که در مسیر تجارت بین آسیای میانه و آسیای جنوبی با خاورمیانه از اهمیت قابل توجهی برای تمام افغانان است. 

صد سال قبل شهر کنونی فراه در شهر کهنهٔ (قلعهٔ تاریخی فریدون) موقعیت داشت. همچنان قلعهٔ تاریخی کک کهزاد (کافرقلعه) نیز در چند کیلومتری شهر فراه موقعیت دارد. رود بزرگ فراه در نزدیکی غرب شهر فراه جریان دارد. این شهر در چند سال گذشته وسعت یافته و ادارهٔ مرکزی احصایه جمعیت آن را ۱۲۷٬۰۴۷  تن تخمین کرده‌است باشندگان این ولسوالی را پشتون‌ها ها تشکیل میدهند .

## نام
برگرفته از نام شهر **فرادا** (به یونانی باستان/لاتین: **Phrada**)، با پیشینهٔ تاریخیِ هزاره اول (پیش از میلاد). فرادا پایتخت ساتراپی *[[زرنگ (ساتراپی)|زَرَنکه]]* (به یونانی باستان/لاتین: *Drangiana*/*درنگیانا*)، یکی از ساتراپی‌های هخامنشیان بوده.-از دوران یورش اسکندر مقدونی (در ۳۳۰ ق. م) به بعد: **Prophthasia**/**پروفتازیا**؛-از سدهٔ اول پیش از میلاد به بعد: **Phra**/**فرا**، جزئی از سرزمین هریوه (یونانی باستان/لاتین: Aria) بوده و در مسیر جاده زمینی از شام به هند واقع بوده؛-از دوران ساسانیان تا اکنون: **فراه**، سنگری مهم در مرزهای شرقی شاهنشاهی ساسانیان شمرده می‌شده و آنطور که از نام **فراخکَر-پیروز** پیداست، احتمالاً توسط پیروز یکم، شاهنشاه ساسانی (شاهنشاهی: ۴۵۹–۴۸۴ میلادی) دوباره آباد شده.

## مردم
بر پایۀ برآوردهای سال ۲۰۰۴ جمعیت این شهر ۱۰۹٬۴۰۹ نفر بود. مردم فراه ۹۰٪ پشتون ها و ۷٪ غیره اقلیت ها میباشند. زبان پشتو با گویش غربی زبان مادری اکثر باشندگان ولایت فراه است.

## جستار های وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت فراه
* ولسوالی فراه

## منابع

* مختصات و ارتفاع
* فراه

رده:شهرها در افغانستان
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت فراه
رده:شهرهای بنیان‌گذاری‌شده توسط اسکندر کبیر
محمود راقی

شهر **محمود راقی** مرکز ولایت کاپیسای کشور افغانستان است. این شهر از شهرهای افغانستان می‌باشد که ۲۰۰،۰۰۰ نفر نفوس دارد. مساحت این شهر ۱۲۰ کیلومترمربع است و ۶۵ کیلومتر از شهر کابل فاصله دارد.

## جستار های وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولسوالی محمود راقی
* ولایت کاپیسا

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:مناطق مسکونی در ولایت کاپیسا
رده:مناطق مسکونی تاجیک‌نشین
رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
مهترلام

**مِهتَرلام** مرکز ولایت لَغمان کشور افغانستان است.
این شهر تنها شهر در این ولایت می‌باشد. مهترلام در ۱۰۰ کیلومتری شرق کابل و در دره‌ای قرار دارد که توسط دو رود علی‌شِنگ و علینگار به وجود آمده‌است. در مهترلام موتر وجود ندارد.

پس از تغییرات در تقسیمات کشوری در افغانستان در سال ۱۹۶۴ میلادی، ولایت لغمان نیز در همان سال در ناحیهٔ لغمانات تشکیل شد و مرکز آن شهر مهترلام مقرر گردید.

از نقاط دیدنی این شهر، زیارت مهترلام بابا است. اصل گنبد این زیارتگاه بسیار قدیمی است اما در زمان امیر حبیب‌الله خان یک بار ترمیم گردیده ولی اکنون تقریباً ۱۵٪ آن به حالت ویران است.

## جستار های وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت لغمان
* دانشگاه لغمان
## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
* در مورد زبان: کتاب افغانستان، دولت‌آبادی.http://javadi-dy.blogfa.com/post-27.aspx



یکی از منطقه‌های مهترلام بنام چهاردهی یاد می‌شود.
چهاردهی :در چهاردهی قریه های (قلعه پهلوان، دوپی اولیاو دوپی سفلی است)

رده:تاریخ ولایت لغمان
رده:شهرها در افغانستان
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:مناطق مسکونی در ولایت لغمان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
پل علم

**پُلِ عَلَم** (انگلیسی: Puli Alam) مرکز ولایت لوگر در کشور افغانستان است.

مردم این شهر تلویزیون را یک وسیله که عامل فساد هست میدانند، اگر ریش‌سفیدان شهر پی ببرند که کسی‌ در خانه تلویزیون دارد دستور قتل آن خانواده را صادر میکنند. در این شهر در هیچ خانه‌ای تلویزیون یافت نمی‌شود چون باور عموم این شهر این است که تلویزیون عامل عقب‌افتدگی است.

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
* مختصات و ارتفاع

رده:شهرها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت لوگر
رده:مناطق مسکونی تاجیک‌نشین
رده:ولسوالی‌های ولایت لوگر
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
کامدیش

**کامدیش** از شهرهای ولایت (استان) نورستان کشور افغانستان و مرکز ولسوالی (شهرستان) کامدیش است.

کامدیش مرکز فرهنگی و اداری نورستانی‌های شاخهٔ کام و هم‌چنین همهٔ شرق نورستان است. نام کامدیش نیز به معنی «محل کام‌ها» است. شهر کوچک کامدیش در سراشیبی کوه ساخته شده و به ده بالا، ده پایین و ده شرقی بخش می‌شود. ده بالا به بزرگی دو ده دیگر است. کامدیش ۲۰۰ فوت بالاتر از رود باشگل قرار دارد. این شهر حصار و دیوار دفاعی ندارد ولی در نزدیکی مرتفع‌ترین خانه‌های آن یک برج تماشایی وجود دارد.

## پیشینه
در شهر امروزی کامدیش طایفه‌های نورستانی به همان شکلی که در دههٔ ۱۸۹۰ توسط سر رابرتسون در کتاب «کافرهای هندوکش» توصیف شده هم‌چنان قابل شناسایی است.

در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی کامدیش در تمام نورستان یگانه دهکده‌ای بود که محصولات ذرت (جواری) آن بیشتر از مصرف اهالی آن یود. بنابراین ذرت‌های بیش از نیاز خود را به مردمان دره کنر، سیزده افغانی، به فروش می‌رسانند.

در منطقه کامدیش درگیری‌هایی میان تیره‌های کام (کامزی) و کاته (کانتوزَی) در سال ۱۹۹۷ گزارش شده‌است. کانتوزی‌ها در ولسوالی کامدیش در اقلیت هستند.

کار احداث جاده ۷۲ کیلومتری از پارون، مرکز ولایت نورستان تا ولسوالی کامدیش این ولایت در تیرماه ۱۳۸۶ آغاز شد.
این جاده توسط تیم بازسازی ولایتی آمریکا ساخته می‌شود.

## موسیقی کامدیش
در زمینه موسیقی نورستانی آوازخوانی از اهالی نورستانی که بیشتر از دیگر آوازخوانان با رادیو تلویزیون همکاری داشته‌است محمد اسحاق نورستانی از اهالی شهرستان کامدیش است.
وی در سال ۱۳۳۹ خورشیدی در قریه لولوک علاقه‌داری برگمتال ولسوالی کامدیش زاده شده، پدرش عبدالمنان نام داشته و پیشهٔ دهقانی دارد.

محمد اسحاق در سال ۱۳۵۹ همکاری هنری‌اش را با رادیو تلویزیون آغاز کرد و بیش از پنجاه آهنگ در رادیو افغانستان و بیست آهنگ در تلویزیون به آواز او ثبت و پخش شده‌است.

## جستار های وابسته
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت نورستان

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
* مختصات و بلندا

رده:مناطق مسکونی در ولایت نورستان
رده:شهرها در افغانستان
سبز مغزپسته‌ای

بندانگشتی
رنگ **مغز پسته‌ای** آمیزه‌ای است از زرد و سبز.
در چرخ رنگ‌ها، جای رنگ مغزپسته‌ای میان سبز مایل به زرد و زرد است.

## رنگ وبی با نام مغزپسته‌ای
رنگ رسمی وبی با کد 00FF00 که نام مغز پسته‌ای (pistachio) به آن داده شده در اصل سبز خالص است.

## منابع

* 

رده:رنگ‌ها
رده:رنگ‌های وب
رده:سایه‌های زرد
رده:سایه‌های سبز
رده:رنگ‌های ثانویه
زرشکی

بندانگشتی|زرشکی از قرمز سیرتر است
**زرشکی** رنگ سرخ سیر است که اندکی آبی در آن هست و در نتیجه در میان دو رنگ سرخ و ارغوانی جای دارد. به رنگ زرشک.

در فارسی میانه به این رنگها «کرمست» می‌گفتند. که همریشه با Cramoisi فرانسوی است. «قرمز» معرب این واژه است و در زبان عربی به زرشکی قرمز میگویند ولی ترکها قرمز را برای رنگ سرخ به کار میبرند.

رده:افزودنی‌های خوراکی
رده:رنگدانه‌ها
رده:رنگدانه‌های آلی
رده:رنگ‌زای طبیعی
رده:سایه‌های سرخابی
رده:سایه‌های صورتی
رده:سایه‌های سرخ
رده:مقاله‌های ویکی‌پروژه رنگ نیازمند منابع جعبه اطلاعات
شرابی

**شرابی** قرمزی تیره به رنگ شراب سرخ است. نام این رنگ در انگلیسی برگرفته از شراب بورگوینی است که در منطقه بورگوین فرانسه تولید می‌شود.

## در فرهنگ عامه
**[[مد (پوشاک)]]**
* این رنگ پر استفاده‌ترین رنگ رژ لب در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ بود. همچنین هنوز در خرده‌فرهنگ گت یک رنگ پرطرفدار برای رژ لب به‌شمار می‌رود.

**[[ورزش]]**
* ورزشکاران ونزوئلایی در مسابقات بین‌المللی معمولاً شرابی می‌پوشند و نام غیررسمی آنها «شراب سرخ» است
* شرابی و طلایی، رنگ تیم لیگ ملی فوتبال (آمریکا) واشینگتن ردسکینز.
* شرابی آبی، رنگ تیم لیگ ملی هاکی Colorado Avalanche است.
* شرابی رنگ تیم لیگ برتر فوتبال آمریکا باشگاه فوتبال کلرادو رپیدز که با سفید، آبی آسمانی، و خاکستری استفاده می‌شود.

**[[مسافرت]]**
* رنگ جلد پاسپورت‌های اتحادیه اروپا به رنگ شرابی است.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Burgundy (color)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Burgundy_(color)&oldid=570600304 (accessed September 11, 2013).

رده:سایه‌های سرخ
رده:سایه‌های قهوه‌ای
آلبالویی

**آلبالویی** رنگ قرمز بسیار تیره  و هم‌رنگ میوهٔ رسیدهٔ آلبالو است. با لاک و الکل بعضی محصولات چوبی (معمولاً مبلمان) را به این رنگ درمی‌آورند.

## منابع

رده:رنگ‌های وب
رده:سایه‌های بنفش
رده:سایه‌های سرخ
رده:سایه‌های قهوه‌ای
تیواتر

**تیواتر**  (که گاه سولفید نیز نامیده می‌شود.) یک گروه عاملی در شیمی آلی است که ساختاری به گونه C-S-C دارد. تیواتر مانند اتر است با این تفاوت که به جای اکسیژن، گوگرد دارد. از آن‌جا که گوگرد و اکسیژن در یک گروه از جدول تناوبی عناصر هستند، بسیاری از ویژگی‌های آن‌ها مانند هم است و از همین رو بسیاری از ویژگی‌های در اتر و تیواتر مانند یکدیگر است.

رده:تیواترها
رده:گروه‌های عاملی
مهرزاد

**مهرزاد** نام اصیل ایرانی و زرتشتی به معنی زادهٔ «مهر»، فرزند خورشید، ایزد میترا یا مهر، عدالت خورشید یا مهر مادری است (که مهر خود به معنی محبت یا خورشید است). در دوران باستان در آیین زرتشتی، پسران و دختران نیم‌برج دوم از آذرماه را «مهرزاد» نام‌گذاری می‌کردند، به‌دلیل زایش مهر.

## نام کوچک
* مهرزاد بروجردی
* مهرزاد خلیلیان
* مهرزاد مرعشی
* مهرزاد معدنچی
* مهرزاد مهروان
* مهرزاد مینویی

## نام خانوادگی
* توران مهرزاد
* مرتضی مهرزاد

رده:نام‌های ایرانی مردان
رده:نام‌های زنان ایران
میکروسکوپ نوری روبش میدان نزدیک

**میکروسکوپ نوری روبش میدان نزدیک** نوعی میکروسکوپ پراب پویشی است که برای بررسی ساختارهای نانومتری به کار می‌رود.
## مقدمه
مطالعه مواد و ساختارها در اندازه‌های میکرو و نانو نیاز به میکروسکوپ‌های با قدرت تفکیک بالا دارد، که به دلیل محدودیت پراش حاکم بر میکروسکوپ‌های کلاسیک که در آن از عدسی‌ها استفاده می‌شود، دستیابی به این تفکیک با استفاده از این نسل از میکروسکوپ‌ها امکان پذیر نیست. در راستای دستیابی به این هدف میکروسکوپ‌های روبشی – پیمایشی ساخته شدند، که در آنها با بررسی نقطه به نقطه جسم یا سطح مورد نظر و جمع آوری اطلاعات آنها و تحلیل این داده‌ها می‌توان به مورفولوژی و خواص سطح نمونه مورد نظر دست یافت.

ساخت این نسل از میکروسکوپ‌ها با ساخت میکروسکوپ الکترونی آغاز گردید و به مرور زمان نمونه‌های کاملتر یا جدید تری از این گروه از میکروسکوپ‌ها ساخته شدند که هر یک برای مصارف خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با وجود دقت بالای این میکروسکوپ‌ها مطالعه برخی از نمونه‌ها به‌وسیله این نوع از میکروسکوپ‌ها که عمدتاً دارای ساختاری شبیه میکروسکوپ‌های الکترونی دارند به علل متعدد ممکن نیست. از جمله اینکه این میکروسکوپ‌ها، به استثنا برخی از آنها، نیاز به آماده سازی نمونه برای مطالعه توسط میکروسکوپ دارند که این امر ممکن است مشخصات نمونه را دچار دگرگونی کند یا آن را در مواردی مثل نمونه‌های زنده و زیستی از حالت زنده بودن خارج کند. عللی از این دست و پیشرفت علم نورشناخت و ساخت لیزر و فیبرهای نوری باعث شد تا میکروسکوپ‌های نوری زاده شوند که برخی از این معایب را مرتفع ساختند.

همانگونه که بیان شد این دسته از میکروسکوپ‌ها نیز به میکروسکوپ‌های روبشی ـ پیمایشی تعلق دارند و بنابراین نیاز به نوک‌های تیزی برای تاباندن نور به سطح نمونه و جمع آوری آن به منظور دستیابی به اطلاعات نمونه دارند. این نوک معمولاً از فیبرهای نوری که ساخته می‌شود. ساخت این نوکها با معمولاً با دو روش "گرما-کششی" و "تراش شیمیایی" انجام می‌شود.
## روش کار

## کاربردها
همانگونه که در بالا بیان شد کاربرد عمده این میکروسکوپها بیشتر در مطالعه نمونه‌های زنده می‌باشد.

## پانویس

## منابع

* E.A. Ash and G. Nicholls, “Super-resolution Aperture Scanning Microscope” *Nature,* 237, 510 (1972).

نوری روبش میدان نزدیک
رده:تصویربرداری یاخته
رده:میکروسکوپی نوری
هوای تازه

***هوای تازه*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی. از مهم‌ترین اشعار این دفتر می‌توان به شعرهای *پریا* (شعر فولکلور)، *زخم قلب آبایی*، *مرگ نازلی*، *مرغ باران*، *سرگذشت*، *مه*، *بودن*، و *نمی‌رقصانمت چون دود...* اشاره کرد.

## منابع
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
آیدا در آینه

***آیدا در آینه*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی و اولین مجموعه شعر پس از حضور آیدا در زندگی شاملو. از مهم‌ترین شعرهای این کتاب می‌توان به *آیدا در آینه*، *سخنی نیست*، *سرود برای سپاس و پرستش*، *شبانه (میان خورشیدهای همیشه…)*، *آغاز*، *تکرار*، *وصل*، *پایتخت عطش*، *من مرگ را* اشاره کرد.

## منابع
* سایت رسمی احمد شاملو

رده:کتاب‌های شعر
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
آیدا، درخت و خنجر و خاطره

***آیدا، درخت و خنجر و خاطره*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی که بین سال‌های ۴۳ تا ۴۴ خورشیدی منتشر شد. از مهم‌ترین شعرهای این کتاب می‌توان به چهار شبانه *دوستش می‌دارم…*، *دریغا دره سرسبز…*، *من مرگ را دیده‌ام…*، *رود قصیده بامدادی…*، *با گیاه بیابان…*، و نیز *از قفس*، *شکاف*، *غزلی در نتوانستن*، و *از مرگ من سخن گفتم* اشاره کرد.

## منابع

رده:کتاب‌های شعر
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
ققنوس در باران

***ققنوس در باران*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی. از مهم‌ترین شعرهای این کتاب می‌توان به *سفر*، *شبانه*، *چلچلی*، و *مرگ ناصری* اشاره کرد.

رده:کتاب‌های ایرانی
رده:کتاب‌های شعر
رده:کتاب‌های فارسی
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
شکفتن در مه

***شکفتن در مه*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی. از مهم‌ترین شعرهای این کتاب می‌توان به *که زندان مرا بارو مباد*، *صبوحی*، و *سرود برای مرد روشن...* اشاره کرد.

رده:کتاب‌های شعر
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
دشنه در دیس

***دشنه در دیس*** عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی که اولین بار در سال ۱۳۴۴ منتشر شده است. 

از مهم‌ترین شعرهای این کتاب می‌توان به *گفتی که باد مرده است*، *شبانه (یله بر نازکای...)*، *فراقی*، *سمیرمی*، *شبانه (زیباترین تماشاست...)*، *از منظر*، و *ترانه آبی* اشاره کرد.

## منابع

* دشنه در دیس در وبگاه احمد شاملو

رده:کتاب‌های ایرانی
رده:مجموعه‌های شعر فارسی
رده:مجموعه‌های شعر احمد شاملو
جک انیل

بندانگشتی|چپ|250px|
**جاناتان «جک» اُنیل**  (تولد فرضی ۲۰ اکتبر ۱۹۵۲) شخصیتی خیالی‌است در فیلم علمی‌تخیلی دروازهٔ ستارگان و مجموعهٔ تلویزیونی دنبالهٔ آن دروازهٔ ستارگان اس‌جی-۱ که توسط کرت راسل (با املای O'Neil) در اولی و ریچارد دین آندرسن (با املای O'Neill) در دومی بازی می‌شود. انیل همچنین گاه در مجموعه تلویزیونی دروازهٔ ستارگان آتلانتیس پدیدار می‌شود. او و دنیل جکسن تنها شخصیت‌هایی هستند که در هر سهٔ آن‌ها ظاهر شده‌اند.

در فیلم، انیل یک سرهنگ نیروی هوایی آمریکاست که نخستین گروهی را که از دروازه رد می‌شوند رهبری می‌کند. در مجموعهٔ تلویزینی تیم اصلی اس‌جی-۱ را در مأموریت‌های بیشتری رهبری می‌کند تا اینکه به مقام سرتیپ دوم ارتقا می‌یابد و به مدت یک سال به فرماندهی فرماندهی دروازهٔ ستارگان می‌پردازد. پس از آن وی به ریاست امنیت جهان خانگی گماشته می‌شود و دیگر در مجموعه تلویزیونی حضور دائم ندارد.

## منابع

Wikipedia contributors, «Jack O'Neill,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://iranhome.blogfa.com (accessed November 10, 2006).

رده:آمریکایی‌های ایرلندی‌تبار تخیلی
رده:ژنرال‌های تخیلی
رده:سرهنگ‌های تخیلی
رده:شخصیت‌های تخیلی معرفی‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:شخصیت‌های داستانی اهل مینه‌سوتا
رده:شخصیت‌های دروازه ستارگان
زبان لووی

بندانگشتی|چپ|270px|گسترهٔ زبان مرده لووی
**زبان لووی**، از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. زبان لووی از خویشاوندان نزدیک زبان هیتی است، و در میان زبان‌هایی جای می‌گیرد که مردمان ارزاوا، تا باختر و جنوب غربی ناحیه کانون هیتی‌نشینی، با آن گپ می‌زده‌اند. در کُهَن‌ترین نوشتارها، این ناحیه را لوویا خوانده‌اند؛ چندی پس، همین ناحیه با نام لیدیا یا لودیا خوانده شده‌است. نیز نیای بی‌واسطه زبان لیکیه‌ای یا از خویشاوندان نزدیک نیای زبان لیکیه‌ای است. زبان لوویان بهترین زبانی است که می‌توان گمان برد ترواییان با آن صحبت می‌کرده‌اند.

از همین سرزمین، گویشوَران زبان لووی، کم کم به سوی خاوران پراکندند و از دست اَندَرکاران سرنگونی امپراتوری هیتی شدند. زبان لووی همچنین، زبان ممالک سوری-هیتی مانند میلید و کارکمیش بوده‌ است. اهالی پادشاهی تابال که حدود ۹۰۰ پیش از میلاد مسیح سر بر آورد نیز به لووی سخن می‌گفتند.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Luwian_language&diff=86892741&oldid=86059400]

## پیوند به بیرون
* Arzawa، to the west، throws light on Hittites
* Alekseev Manuscript
* Hieroglyphic Luwian Phonetic Signs
* Catalog of Hittite Texts: TEXTS IN OTHER LANGUAGES
* Genitive Case and Possessive Adjective in Anatolian
 

رده:زبان لووی
لووی
رده:زبان‌های باستانی
لووی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
ممالک سوری-هیتی

بندانگشتی|360x360پیکسل|ممالک سوری-هیتی ۹ تا ۷ سده پیش از میلاد مسیح

**ممالک سوری-هیتی** تعدادی از ایالت‌های کوچک مستقل بودند که پس از سقوط امپراتوری هیتی در حدود سال ۱۱۸۰ قبل از میلاد به وجود آمدند.

ممالک سوری-هیتی به صورت تعدادی واحد سیاسی در عصر آهن در بخش‌های جنوب شرقی ترکیه امروزی و بخش‌های شمال غربی سوریه امروزی بودند که زبان رایج برخی از آن‌ها لووی و برخی دیگر آرامی بود. به این گروه از مملکت‌ها، ممالک هیتی نو (در ادبیات قدیمی‌تر) و لووی-آرامی (در آثار علمی جدیدتر) هم گفته می‌شود. در قدیم به این ناحیه، «سرزمین هاتی و آرام» گفته می‌شد.

## پیدایش
این مملکت‌ها پس از فروپاشی پادشاهی جدید هیتی در سده ۱۲ پیش از میلاد به وجود آمدند و تا زمان تسلط امپراتوری آشور بر آن‌ها که در قرن هشتم قبل از میلاد رخ داد، پابرجا بودند.

تاریخ‌نگاران، بر اساس چندین معیار فرهنگی مشابه و مشترک بین هر دو جامعه شمالی (لوویایی) و جنوبی (آرامی) وجود داشت آن‌ها را با هم گروه‌بندی کرده‌اند. تبادل فرهنگی بین آن جوامع به عنوان یک پدیده منطقه‌ای خاص دیده می‌شود، به ویژه با توجه به تمایزات زبانی مهم بین دو زبان اصلی منطقه‌ایو زبان لووی متعلق به گروه آناتولی از سومری بود و آرامی متعلق به گروه سامی غربی از زبان‌های سامی.

این مملکت‌های کوچک از سه واحد سیاسی پیشین سرچمشه گرفتند: یکی شاهزاده‌نشین کارکمیش، که در اصل قلمرو هوری‌ها بود اما توسط هیتی‌ها فتح شده بود؛ دیگری بخشی از قلمرو کیزوواتنا که دارای جمعیت آمیخته لووی-هوری بود؛ و سوم، بخشی از شاهزاده‌نشین تارهونتاشا که عمدتاً لووی بود. 

مرکز اصلی هیتی‌ها در اطراف خاتوشا به دلیل ظهور پادشاهی فریگی کاملاً از میان رفت.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Neo-Hittite&diff=86903332&oldid=81943749]
* 
* 

## پیوند به بیرون

* https://web.archive.org/web/20061209035950/http://www.hp.uab.edu/image_archive/uf/ufg.html
* http://oi.uchicago.edu/OI/MUS/GALLERY/EAST/Neo-Hittite-sphinx.html
* http://www.bible-history.com/ancient_art/orthostat_relief_hunting_scene.html
* http://www.pbase.com/andrys/image/38738758


رده:آرامی‌ها
رده:آناتولی در عصر آهن
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۲ (پیش از میلاد)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:تاریخ سوریه
رده:تمدن‌های باستانی
رده:خاور نزدیک باستان
رده:ممالک آرامی
شاهزاده‌نشین

بندانگشتی|یوهان یوزف یکم از لیختن اشتاین
**ایالت شاهزاده** یا **ایالت شاهزاده‌‌نشین** *(شاهزاده‌نشین، شازده‌نشین)*  از تیول‌های شاهانه یا ولایت است که شاهزاده‌ای، چه شاهپور چه شاهدخت یا از تبار شاهان بر آن فرمان می‌راند.

## منابع

* 

رده:پادشاهی
رده:تقسیمات کشوری
رده:شاهزاده‌نشین‌ها
رده:شکل‌های حکومت
زیرمجموعه

در ریاضیات، مجموعه ای چون A را **زیرمجموعه** B نامند هرگاه تمام اعضای A، اعضایی از B نیز باشند؛ در این حالت می‌گویند A **زیر مجموعه** B است. ممکن است هردوی A و B برابر باشند؛ در صورت نابرابریشان، گویند A **زیرمجموعه سره** ای از B است. رابطه زیرمجموعه بودن را **شمول** می‌نامند. «A زیرمجموعه B» را می‌توان به صورت «B شامل A» یا «B مجموعه A را در بر می‌گیرد» یا «A مشمول در B است» نیز بیان کرد.

روابط زیرمجموعگی روی مجموعه‌ها، رابطه ترتیب جزئی را رویشان تعریف می‌کند. در حقیقت، زیرمجموعه‌های یک مجموعه دلخواه، تحت رابطه زیرمجموعگی تشکیل جبر بولی می‌دهند که در آن جوین و میت همان اشتراک و اجتماع اند و خود رابطه زیرمجموعه بودن را رابطه شمول بولی می‌نامند.

## تعریف
اگر A و B دو مجموعه باشند و تمام اعضای A در B نیز باشد، آنگاه:
* می‌توان گفت که A زیرمجموعهٔ B است. و آن را به صورت A \subseteq B می‌توانیم بنویسیم.
همچنین از سوی دیگر می‌توان گفت:
* B زیرمجموعهٔ A است.

به عنوان مثال، اگر داشته باشیم B =\{ 1,2,3,7\}
:آنگاه A =\{ 1,7\} که با حذف عضوهای ۲ و ۳ به‌دست آمده است را زیرمجموعهٔ B می‌گویند.

اگر مجموعهٔ A زیرمجموعهٔ B باشد و هم‌زمان مجموعهٔ B نیز زیرمجموعهٔ A، مجموعه‌های A و B با یکدیگر برابرند.

## زیر مجموعه محض (سره)
اگرA \subsetB، ولی  آنگاه  زیر مجموعه محض یا سره نامیده می‌شود

همه زیر مجموعه‌های یک مجموعه به جز خود مجموعه را زیر مجموعه‌های محض یا سره می‌گویند.

به عنوان مثال ، A =\{ 1,2,3\} و B =\{ 1,2,3,7\} باشد آنگاه  زیر مجموعه محض (سره) مجموعه B می‌باشد.

توجه داشته باشید هر مجموعه \phi (تهی) را به عنوان زیر مجموعه سره خود دارد اما خود \phi (تهی) زیر مجموعه سره ندارد.

## تعداد زیر مجموعه‌های یک مجموعه
تعداد زیر مجموعه‌های یک مجموعه n عضوی برابر است با   2^{n} .

تعداد زیر مجموعه‌های محض (سره) یک مجموعه n عضوی برابر است با   2^{n}-1.

## منابع

* 

## کتابشناسی

* 

## پیوند به بیرون

* 

رده:مفاهیم پایه در نظریه مجموعه‌ها
زبان لیکیایی

بندانگشتی|بخشی از یک کتیبه لیکیایی در ترکیه.
**زبان لیکیایی** ، از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. این زبان در عهد آهن در منطقه لیکیه در آسیای کوچک گپ زده می‌شد. شماری از کارشناسان بر این باورند که از تبار زبان هیتی یا زبان لوویایی است. در حدود نخستین سده پیش از میلاد مسیح از میان رفت و با زبان یونانی جایگزین شد.

## پیوند به بیرون
* The Lycian language
* Lycian Turkey
* Lycian Grammar
* Working group document on Lycian Language
* Lycian text

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lycian_language&diff=86943817&oldid=81737094]

رده:زبان لیکیایی
لیکیایی
رده:زبان‌های باستانی
لیکیایی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
لیکیایی
رده:لیکیه
زبان پالائی

بندانگشتی|چپ|نقشه پراکندگی زبان‌های آناتولی، در هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
**زبان پالائی** ، از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. نگارش‌هایی از این زبان در لوح‌های میخی عهد برنز خاتوشا پیدا شده‌است. نام آن در زبان هیتی *پالائومنیلی* به معنی *"از مردم [[پالا]]"* می‌باشد؛ پالا، احتمالاً در شمال غربی ناحیه کانونی هیتی‌ها که شمال غربی ترکیه کنونی است، بوده‌است. کاشکاها در سده پانزدهم پیش از میلاد مسیح به این منطقه تاختند و از آن پس این زبان رو به فراموشی نهاد.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Palaic_language&diff=86947881&oldid=78826597]

## پیوند به بیرون
* Catalog of Hittite Texts: TEXTS IN OTHER LANGUAGES
* Genitive Case and Possessive Adjective in Anatolian by Craig Melchert
* Palaic language, Encyclopaedia Britannica 

پالائی
رده:زبان‌های باستانی
پالائی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
رده:زبان‌های منقرض‌شده در سده ۱۴ (پیش از میلاد)
پالائی
پالائی
سفیدشهر

**سِفیدشهر** شهری در بخش مرکزی شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان ایران است.

## تاریخچه
طبق نوشته سید محمد ساداتی نژاد، محقق و کارشناس تاریخ سفیدشهر در کتاب‌های نگینی بر حاشیه کویر، مروری بر تاریخ نصرآباد کویر و تاریخ سفیدشهر، نام قبلی سفیدشهر، در زمانی که این شهر، روستائی بیش نبود، نصرآباد کویر نام داشته است. در مورد وجه تسمیه نصرآباد، وجوه متعددی ذکر شده است. برخی نام آن را برگرفته از نصر بنیانگذار آن دانسته‌اند و گفته‌اند اولین ساکنین نصرآباد، مسیحی بوده‌اند.
وجه دیگر تسمیه آن که موید قدیمی بودن روستا و بازگشت تاریخ آن به دوران قبل از اسلام می‌باشد، از کلمه نرسه و نرسی و نرسه آباد و نرسی آباد می‌باشد که بعد از اسلام به تدریج تبدیل به نسیر آباد، نصیر آباد و نصرآباد شده است. نرسه در دین زرتشت، نام فرشته ای بوده که پیام آور وحی از اهورامزدا برای زرتشت بوده است. یکی از اسامی این روستا، نصرآباد سرپشته بوده است که به معنای نصرآباد سر بلندی بوده است، زیرا نصرآباد دقیقاً در کنار یک بلندی و تپه واقع شده بوده است. هم اگنون بر روی این بلندی، زیارتگاه بی بی سکینه خاتون و ساختمان قدیمی چهل دختران قرار دارد.

## علت نام گذاری
علت نام‌گذاری به نام سفید شهر را برخی به دلیل مرغوبی و سفیدی پنبه ی این شهر می‌دانند اما بعضاً این دلیل را رد کرده و دلایل مختلف دیگر می‌آورند. با این حال، به نظر می‌رسد علت این نامگذاری، کشت و پرورش پنبه در این شهر باشد.

## مکان‌های تاریخی
بناهایی در سفیدشهر وجود دارد که متعلق به دوره سلجوقیان، صفویان و قاجاریه می‌باشد از این رو می‌توان قدمت این شهر را تا ۱۰۰۰ سال تخمین زد

از بناهای تاریخی این شهر می‌توان به قدمگاه علی، زیارت بی بی سکینه خاتون، زیارت شاهزاده ابراهیم، خانه آل داوود، مسجد جامع سفیدشهر، آب انبار، قلعه وزیر، دکان حلوایی، شهر زیر زمینی طسمیحان و کلیسای مهرکده اشاره کرد.

## گویش
تمام مردم سفیدشهر از زبان فارسی استفاده می‌کنند.
مردم این شهر با لحجهٔ سفید شهری یا لهجه نصرآبادی سخن می‌گویند.
لهجه سفید شهری یا نصرآبادی لهجه ای شیرین مانند دیگر لهجه‌های اصفهان است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۸۰۴ نفر (۱٬۷۰۰ خانوار) بوده است.

## منابع
# اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
# کتاب فرهنگ عامه سفیدشهر، نویسنده: حسن صفری، «مجموعه‌ای از لغات، اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها، شعرهای محلی، آداب و رسوم قدیمی و تصاویر خاطره انگیز از سفید شهر (نصرآباد کویر) این مجموعه مشتمل بر ۱۳۰۰ لغت و اصطلاح، ۲۰۰ کنایه و ضرب‌المثل، ۲۰۰ شعر محلی و آداب و رسوم قدیمی، تصاویر خاطره انگیز و توضیحاتی در مورد برخی از مکان‌های قدیمی آن است.»
# کتاب تاریخ سفیدشهر، سید محمد ساداتی نژاد، ۱۳۸۶، قم:انتشارات زمزم هدایت،
# کتاب ستارگان سپهر سفیدشهر، سید محمد ساداتی نژاد، ۱۳۹۰، کاشان: انتشارات مرسل،
# کتاب گلچین مجلس افروز، سید محمد ساداتی نژاد، محمد غلامی نصرآبادی، ۱۳۹۳، کاشان: انتشارات مجلس افروز.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* دفتر امام جمعه سفیدشهر
* شهرداری سفیدشهر
* مهدیه سفیدشهر
* گروه فرهنگی طوبی
* مجمع فرهنگی سفیدشهر
* هیئت حضرت ابوالفضل (ع) سفیدشهر

رده:شهرستان آران و بیدگل
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان آران و بیدگل
زبان کاریایی

بندانگشتی|چپ|کتیبه‌ای به زبان کاریایی از نام ,

**زبان کاریایی**  از زبان‌های مرده، خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. کاریان به این زبان سخن می‌گفتند. نزدیکی این زبان به زبان لیدیایی از زبان لیکیه‌ای بیشتر بوده است. نام‌های دیگر این زبان که تاکنون به ثبت رسیده اَند *( سآنگُدُس، کآفِنُس، ترواُلِس، نآستِس، نُمییُن، [[مائوسلوس]] و...)* است. از شمار اندکی سنگ‌نوشته، واژه‌هایی از زبان کاریایی شناسایی شده‌اند (در پای همین برگه نمونه‌هایی را می‌توانید بخوانید).

## منابع

* Wikipedia contributors، "Carian language،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Carian_language&oldid=86951901 (accessed February ۲۲، ۲۰۰۸).

رده:زبان کاریایی
کاریایی
رده:زبان‌های باستانی
کاریایی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
کاریایی
کاریایی‌ها

بندانگشتی|منطقه کاریا
**کاریایی‌ها** *([[زبان یونانی|یونانی]] Κάρες; Kares)*ساکنان کاریا بوده‌اند.

## افسانه
بر پایه روایت، کاریان نامی است برگرفته از نام کار، یکی از نخستین پادشاهان افسانه‌ای ایشان (هرودوت ۱/۱۷۱).

## منابع

* Wikipedia contributors, "Carians," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Carians&oldid=86957499 (accessed February ۱۹، ۲۰۰۸).

رده:آناتولی
رده:اهالی کاریا
رده:مردمان باستانی
رده:مردمان باستانی آناتولی
رده:مردمان هندواروپایی
رده:لووی‌ها
کار (افسانه)

بندانگشتی|فریزهایی از معبد هکات در لاگینا (استانبول)
کار ( یونانی Καρ) از نخستین پادشاهان افسانه‌ای کاریا است که نام کاریان برگرفته از او است.

## منابع

* Herodotus, *The Histories* with an English translation by A. D. Godley. Cambridge. Harvard University Press. 1920. Online version at the Topos Text Project. Greek text available at Perseus Digital Library.
* Pliny the Elder, *The Natural History.* John Bostock, M.D., F.R.S. H.T. Riley, Esq., B.A. London. Taylor and Francis, Red Lion Court, Fleet Street. 1855. Online version at the Perseus Digital Library.

رده:اسطوره‌شناسی یونانی
رده:اهالی کاریا
رده:پادشاهان در اسطوره‌شناسی یونانی
رده:پادشاهان در اسطوره‌شناسی
رده:شخصیت‌ها در اسطوره‌شناسی یونان
زولبیا

بندانگشتی|280px|زولبیا و بامیه
بندانگشتی|280px|زولبیا و بامیه
250px|بندانگشتی|بامیه
**زولبیا****' یا **جلیبی*' نوعی شیرینی است که منشأ آن کشور [[هند]] یا [[اتیوپی]]، یا [[خراسان]] یا [[ترکیه]] دانسته شده‌است. معمولاً همراه با [[بامیه (شیرینی)|بامیه]] و [[گوش‌فیل]] به فروش می‌رسد. از مواد اولیه اینگونه شیرینی می‌توان به [[ماست]] و [[نشاسته]] و [[خمیرمایه]] اشاره کرد که پس از ترش شدن و به اصطلاح ورآمدن آن را به [[آرد]] اضافه می‌کنند. غالباً زولبیا و بامیه در [[ماه رمضان]] در هنگام [[افطار]] یا [[سحری]] مصرف می‌شود. تولید و مصرف این شیرینی در گستره وسیعی از جهان شامل شرق آسیا، خاورمیانه و شمال [[آفریقا]] رواج دارد.

== تاریخچه ==

اولین دستور پخت شناخته شده این غذا مربوط به قرن دهم در کتاب آشپزی عربی *کتاب الطبیخ'' اثر ابن سیار الوراق است. تاریخ ناصری به زولبیا اشاره شده که به عنوان هدیه نزد ناصرالدین شاه نیز آورده شده‌است. نمی‌توان زمان مشخصی برای پیدایش زولبیا بامیه اعلام کرد و تنها منبع آن، تجارب و گفته‌های استادان قدیمی این حرفه است. حتی برخی از استادان قدیمی، زولبیا و بامیه را مربوط به زمان شاه عباس می‌دانند. با توجه به اینکه در برخی از شهرها مواد شیرینی همچون کشمش و خرما موجود نبود و برای بردن این مواد به شهرهای دیگر نیز مشکلات نظیر خراب شده این مواد غذایی وجود داشت تولید زولبیا و بامیه در شهرهایی که از مواد شیرینی وجود نداشت گسترش پیدا کرد.

## پانویس

رده:آشپزی اردنی
رده:آشپزی الجزایری
رده:آشپزی ایرانی
رده:آشپزی بحرینی
رده:آشپزی پارسیان هند
رده:آشپزی پاکستانی
رده:آشپزی تونسی
رده:آشپزی سودانی
رده:آشپزی سوری
رده:آشپزی عراقی
رده:آشپزی عربی
رده:آشپزی کویتی
رده:آشپزی لبنانی
رده:آشپزی لیبیایی
رده:آشپزی مصری
رده:آشپزی موریسی
رده:آشپزی یمنی
رده:دسرهای ایرانی
رده:دسرهای بنگلادشی
رده:دسرهای فیجی
رده:دسرهای نپالی
رده:دسرهای هندی
رده:دونات‌ها
رده:دونات‌های هندی
رده:رمضان
رده:شیرینی
رده:شیرینی‌های ایرانی
رده:غذاهای ملی
انگوت

**انگوت** می‌تواند اشاره به یکی از موارد زیر داشته باشد:

* شهرستان انگوت، یکی از شهرستان‌های استان اردبیل ایران است.
* انگوت، شهری در شهرستان انگوت استان اردبیل ایران است.
* انگوت یک میدان نفتی در شرق شهر سرپل در شمال افغانستان می‌باشد.
زبان لیدیایی

**زبان لیدیایی** از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. گویشوران این زبان در لیدیا در آناتولی غربی که امروزه در خاک ترکیه جای گرفته است، بوده اَند. آثار به جای مانده از این زبان بیش از هزار اثر شامل سنگ‌نبشته‌ها ٬ نوشته‌های روی سکه و نقاشی‌های گوناگون است.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lydian_language&diff=87019448&oldid=81736845]

## پیوند به بیرون
* Lydian Grammar by Cyril Babaev
* Lydian Concise Dictionary 

رده:زبان لیدیایی
لیدیایی
رده:زبان‌های باستانی
لیدیایی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
لیدیایی
فرهاد پنجم

[بندانگشتی|سکه مشترک فرهاد پنجم و ملکه موزا، ضرب [سلوکیه.]]
**فرهاد پنجم** یا **فرهادک** (اشک پانزدهم) یا **فرهات** (-Frahāt, ) (۲پ. م تا ۵م) پانزدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. او پس از مسموم کردن پدرش فرهاد چهارم به کمک مادر رومی خود ملکه موزا و همراه وی به‌طور مشترک بر تخت سلطنت نشست و به همراه مادرش به رتق و فتق امور پرداخت.

در سکه‌های فرهاد پنجم صورت وی و مادرش هر دو دیده می‌شود. از سکه‌های مزبور چنین استنباط می‌شود که سلطنت او از ۲ ق.م. تا ۴ م. بود و مورخان هم غالباً همین سال‌ها را یاد کرده‌اند. اشکانیان از فرهادک ناراضی بودند و یکی از جهات نارضایتی مزبور این بود که او از ارمنستان صرف نظر کرد، در صورتی که از زمان مهرداد دوم دولت پارت نظر خاصی به این کشور داشت و می‌خواست آن را مانند سنگری در مقابل روم در تحت نفوذ خود نگاه دارد. به جهات گوناگون وضع فرهادک در ایران مشکل شد و سرانجام شورشی برضد وی روی داد و پس از زدوخورد مختصری، بزرگان و نجبای کشور او را از شاهی برداشتند. واقعهٔ مهم زمان او، تولد عیسی مسیح بود.

در سال ۱ میلادی ملکه موزا به پسرش فرهاد گفت: اگر اشکانی دست از ارمنستان نکشد این جنگ ادامه خواهد یافت. در همین سالها پیمان‌نامه فرهاد پنجم با امپراتوری روم منعقد گردید. به موجب این پیمان قوای اشکانی از ارمنستان دست‌کشیده و عقب‌نشینی کردند. در سال ۴ پس از میلاد، فرهادک و مادرش پس از برکناری توسط اشراف اشکانی به روم گریختند و ارد سوم را به عنوان پادشاه تاج‌گذاری کردند.

## ادعای ازدواج با مادر
یوسف فلاوی، تاریخ‌نگار رومی سده یکم، به ادعاهایی مبنی بر ازدواج موزا با پسرش اشاره می‌کند. اما مدرکی وجود ندارد که ادعای یوسف را تأیید یا رد کند. شواهد موثقی مبنی بر ازدواج میان والدین و فرزندان چه در زمان اشکانیان، و چه در زمان هخامنشیان، پیشینیان ایرانی آن‌ها، وجود ندارد. تاریخ‌نگار معاصر جوآن ام. بیگوود گزارش یوسف را «جداً گمراه‌کننده» می‌خواند و با اشاره به شباهت‌های بسیار زیاد آن با داستان سمیرامیس، ملکه آشور، نتیجه می‌گیرد که روایت وی از موزا به احتمال زیاد از یک داستان عامیانه نشأت گرفته شده است. لئوناردو گرگوراتی نیز به همین ترتیب تاریخی بودن گزارش یوسف را زیر سؤال می‌برد و آن را «شبه‌تاریخی» می‌خواند. او استدلال می‌کند که یوسف «برای اثبات ضعف نهادی اشکانیان، نقشی تخیلی برای زنان اشکانی» ایجاد کرده است.

## پانویس

## منابع
* 
* 

 }}

رده:اهالی ایران در سده ۱ (پیش از میلاد)
رده:اهالی ایران در سده ۱ (میلادی)
رده:حکم‌رانان خاورمیانه در سده ۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان سده ۱ (میلادی)
رده:زادگان سده ۱ (پیش از میلاد)
رده:شاهان اشکانی
رده:شاهان ایرانی سده یکم (پیش از میلاد)
زبان پیسیدیایی

**زبان پیسیدیایی** ، از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. این زبان که در پیسیدیا بکار می‌رفته از میان ده‌ها سنگ‌نگاره‌های کوتاه شناسایی شد. احتمالاً از خویشاوندان بسیار نزدیک زبان لیکیه‌ای و زبان سیدتی باشد.

## پیوند به بیرون
* https://web.archive.org/web/20060715153358/http://indoeuro.bizland.com/tree/anat/pisidic.html

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisidian_language&diff=87021505&oldid=84400609]

پیسیدیایی
پیسیدیایی
رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا
پیسیدیایی
پیسیدیایی
نشتیفان

**نَشتیفان** یا **نِشتِفو** یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در جنوب شرقی شهرستان خواف ایران است. شهر نشتیفان درحاشیه جاده قاین واقع شده و دارای آسیاب‌های بادی قدیمی است که با نامِ آس‌بادهای نشتیفان و از باد صد و بیست روزه نیرو می‌گرفتند.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۷٬۷۳۰ نفر (در۲٬۴۶۸ خانوار) بوده‌است.

## جغرافیا
این شهر یکی از مراکز تولید عمده نهال در منطقه و حتی در سطح کشور می‌باشد. نهال‌هایی اعم از: پسته توت زرشک انگور کاج و …

## پیشینه تاریخی

در نشتیفان مجموعه‌ای باستانی از آسیاهای بادی وجود دارد که به آن آسباد می‌گویند.
قصه عامیانه در مورد ریشه نام این شهر این است که عبارت نشتیفان ترکیبی است از دو کلمه «نش» تلفظ محلی(«نیش») ممکن است کنایه از نیش کژدم باشد والبته نیش به تندی هر چیزی گفته می‌شود و بنا بر این نیش تیفان («توفان») عبارت است از تندی توفان یا لبه باد که همان وزش بادهای تند موسمی است که در تمام ایام سال این منطقه را به لحاظ موقعیت جغرافیایی ممتاز گردانده و ساکنین آن را چندین هزار سالیست به فکر تأسیس آسیاب بادی‌های معروفش در جهت بهره‌برداری از این جریانات هوایی نموده‌است. بادهای موسومی ادامه بادهایی است که در تابستان از قطب جنوب به سمت قطب شمال و شبه قاره هند است که در آنجا باران زا است و در ادامه
به شمال شرق ایران در حرکت است و باعت می‌شود کرانه شرقی ایران از چابهار تا تایباد هوای مطلوبی داشته باشد. (مجله دریای پارس ۱۳۹۴)

نشتیفان شهری است قدیمی که دست‌کم در شش سده گذشته با همین نام خوانده می‌شده‌است. شهر نشتیفان در اوایل قرن نهم هجری شناخته شده و معمور بوده‌است.

همچنین قبرستان‌هایی به شیوه مقبره‌های زرتشتیان باستان اطراف شهر را فرا گرفته که بعضی از ساکنین معتقدند عده‌ای از فرزندان و نوادگان پادشاهان سلسله اشکانیان (که اتفاقاً در خراسان بر ایران حکمرانی می‌کردند) در آنها نهفته‌اند (که البته در خواف نیز این گورستانها بسیار است و به همین دلیل در بعضی کتب تاریخی نام اصلی آن «خواب» نیز آمده‌است) و دسته‌ای دیگر معتقدند در گذشته برای ایمن نگه داشتن شهر از حملات و تجاوزات احتمالی در اطراف شهر بزرگان آن را تدفین می‌نموده‌اند تا به اصالت و درستی مردمان آن اشاره کنند. مسجد جامع شهر نیز که به سبب عنایت شیخ زین الدین تایبادی و به دستور پیر احمد خوافی به غیر از هرات و بغداد در نشتیفان نیز تأسیس و به رغم استفاده اهالی آن به یکی از آثار گرانبهای باستانی مبدل گردیده نشان از اهمیت فرهنگی این شهر در گذشته‌های نه چندان دور می‌دهد. پیش از استقلال افغانستان و سپس استقلال هرات در سال ۱۲۴۹ ه‍.ق از ایران نشتیفان به همراه سایر توابع خواف از بلوک هرات بشمار می‌آمده و پس از آن به تابعیت مشهد یعنی خراسان کنونی درآمد.

## منابع

* مجمع التواریخ، تألیف حافظ ابرو خوافی
* تاریخ و رجال شرق خراسان، جلد اول، ولایت خواف، تألیف ابراهیم زنگنه، مشهد:۱۳۷۰
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.

## پیوند به بیرون
* عکس‌هایی از نشتیفان

رده:شهرستان خواف
رده:شهرهای استان خراسان رضوی
رده:شهرهای شهرستان خواف
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۳ (میلادی) در ایران