ساب ۳۵ دراکن

بندانگشتی|300px|ساب ۳۵ شناسائی

**ساب ۳۵ دراکن** (کایت یا اژدها) یک هواپیمای جنگنده با طراحی بال دلتا دوگانه است که توسط گروه ساب بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۴ میلادی تولید شد. توسعهٔ و طراحی ساب ۳۵ دراکن در سال ۱۹۴۸ به عنوان جایگزین آتی نیروی هوایی سوئد، برای جنگنده های در حال توسعه ساب ۲۹ تونان و جنگنده شبانه ساب ۳۲ لانزن آغاز شد. طراحی ابتکاری، ولی آزمایش نشدهٔ بال دلتا دوگانه آن، منجر به ایجاد هواپیمای آزمایشی ساب ۲۱۰ با ابعاد کوچک‌تر شد که برای آزمایش این ویژگی آیرودینامیکی ناشناخته، تولید و به پرواز درآمد. **ساب ۳۵ دراکن** برای دستیابی به اوّلین‌های متعددی در صنعت هوانوردی مشهور است. اوّلین هواپیمای نظامی ساخت اروپای غربی با قابلیت رسیدن به سرعت فراصوت بود و همچنین اوّلین هواپیمای کاملاً فراصوت بود که در غرب اروپا مستقر گردید. از نظر طراحی، اگر اوّلین نباشد، یکی از اوّلین هواپیماهای نظامی بود که با طراحی بال دلتا دوگانه، در اوایل سال‌های ۱۹۵۰ طراحی شد. طراحی غیرمتعارف بال همچنین دارای اثر جانبی بود که آن را به اوّلین هواپیمای شناخته شده‌ای تبدیل کرد که قادر به انجام مانور کبرا بود. همچنین یکی از اوّلین هواپیماهای ساخت اروپای غربی بود که از دو برابر سرعت صوت فراتر رفت و در ۱۴ ژانویه ۱۹۶۰ به این مهم دست یافت.

**دراکن** به عنوان یک هواپیمای جنگندهٔ مافوق صوت کارآمد، در دوران جنگ سرد خدمت کرد، اگرچه هرگز در درگیری استفاده نشد. با وجود اینکه دراکن به عنوان یک رهگیر طراحی و برای آن مأموریت، برنامه‌ریزی شده بود، به عنوان یک داگ‌فایت بسیار توانا برای آن دوران محسوب می‌شد. در سرویس سوئد، چندین به‌روزرسانی را تجربه کرد که آخرین آن‌ها مدل **جِی۳۵جِی** بود. در اواسط سال‌های ۱۹۸۰ میلادی، اکثر **دراکن**‌های نیروی هوایی سوئد با جنگندهٔ پیشرفته‌تر ساب ۳۷ ویگن جایگزین شدند. در نتیجه معرّفی جنگنده توانمندتر ساب ۳۹ گریپن که انتظار می‌رفت در طی یک دهه به خدمت وارد شود، هرچند با تأخیر. برای صرفه‌جویی و کاهش هزینه‌های بالای تعمیر و نگهداری، نیروی هوایی سوئد تصمیم گرفت تا باقی دراکن‌ها را در دسامبر ۱۹۹۹ میلادی بازنشسته نماید.این جنگنده همچنین به نیروهای هوایی اتریش، دانمارک و فنلاند صادر شد. هواپیماهای دانمارکی، پس از خدمت، به ایالات متحده صادر شدند و در آنجا به عنوان هواپیمای آموزشی برای خلبانان آزمایشی مورد استفاده قرار گرفتند.

## نامگذاری
واژهٔ **دراکِن**  معنایی دوگانه دارد که به اژدها یا کایت ترجمه می‌شود. گفته شده که این نام از ظاهر نمونهٔ اوّلیّه الهام گرفته شده است که وقتی از بالا دیده می‌شد به بادبادک کاغذی شباهت داشت.

عدد "۳۵" از کدگذاری نیروی هوایی سوئد هواپیما گرفته شده است،  به معنای **«هواپیمای ۳۵»**.

بسته به مأموریت اختصاص داده شده به هواپیما یک پیشوند در نام در نظر گرفته شده است، رایج‌ترین آنها "**J 35**" برای نشان دادن واژه به معنای (هواپیما رهگیر)، برای هواپیماهای جنگنده است.

## طراحی و توسعه
پس از جنگ جهانی دوم و با توسعه فناوری جت جنگنده، سوئد نیاز به یک جنگنده مافوق صوت را پیش‌بینی کرد که بتواند بمب‌افکن‌ها را در ارتفاع بالا رهگیری نموده و همچنین با سایر جنگنده‌ها درگیر شود.

در ماه سپتامبر ۱۹۴۹ میلادی، نیروی هوایی سوئد، از طریق **ادارهٔ تجهیزات دفاعی سوئد**، الزامات اخیر خود را در مورد یک هواپیمای رهگیر پیشرفته که پیش‌بینی می‌شد قادر به حمله به هواپیماهای بمب‌افکن متخاصم در محدوده سرعت فراصوتی باشد، منتشر نمود.

شرط اوّلیّه، دستیابی به حداکثر سرعت ۱٫۴ تا ۱٫۵ ماخ را مشخّص می‌کرد؛ امّا این سرعت در سال ۱۹۵۶ به ۱٫۷ ماخ به ۱٫۸ و سپس دوباره در سال ۱۹۵۹ به ۲٫۰ ماخ تجدیدنظر شد.

این هواپیما می‌بایست توسّط یک خلبان به پرواز درمی‌آمد، قادر به انجام عملیات رزمی تحت هر شرایط آب و هوایی، شب یا روز می‌بود. در عین حال، می‌بایست قادر به فرود و برخاست از باندهای پروازی با شرایط مختلف بود و تمام تجهیزات لازم برای رهگیری، شکار و ناکارآمد نمودن مأموریت بمب‌افکن‌های متخاصم را به همراه می‌داشت.

اگرچه که رهگیر دیگری مانند اف-۱۰۴ استارفایتر در نیروی هوایی ایالات متحده در همان دوران چنین نقشی داشتند، دراکن مجبور به ایفای نقش یک جنگجوی منحصربه‌فرد را در سوئد داشت. دیگر نیاز خواسته شده، قابلیت عمل و استفاده از جادّه‌های عمومی تقویت شده به عنوان پایگاه هوایی در زمان جنگ و همچنین زمان کمتر از ده دقیقه برای سوخت‌گیری و تسلیح مجدد به وسیلهٔ سربازان با حداقل آموزش بود. در سپتامبر سال ۱۹۴۹ اداره سرپرست مواد دفاعی سوئد اقدام به صدور درخواست برای یک هواپیمای جنگنده رهگیر نموده و کار در شرکت ساب در همان سال آغاز شد.

بندانگشتی|چپ|300px|کابین خلبان دراکن.

## طراحی

**ساب ۳۵ دراکن** یک هواپیمای جنگنده است که مجهز به یک بال دلتای دوگانه متمایز می‌باشد. طبق گفته فلایت اینترنشنال، تمایز بین بدنه و بال دشوار است. این طرح چیزی را تداعی می‌کند که بعداً به عنوان «بدنه بال ترکیبی» شناخته می‌شود.
بدنه دارای مقطع دایره‌ای است و قسمت داخلی بال یک سطح وتر بزرگ است که تقریباً تا ورودی‌های موتور کشیده شده است.
لبه حمله بال داخلی برای عملکرد با سرعت بالا، با زاویه ۸۰ درجه به عقب کشیده شد و زاویه بال بیرونی ۶۰ درجه برای عملکرد خوب در سرعت‌های پایین، طراحی گردیده است.

کابین خلبان دراکن عمدتاً دارای تجهیزات سوئدی بود. در مدل‌های بعدی، بهبودهای مختلفی در اجزای کابین خلبان ارائه شد، مانند کاناپی اصلاح‌شده و اویونیک جدید. برای مشتریان صادراتی، **دراکن** مجهز به یک رادار کنترل آتش **Airpass II** ساخت فرانتی مجهز شد که برای دستیابی به اهداف مختلف هوا به هوا یا هوا به سطح، همراه با حالت نقشه‌برداری زمینی که با سیستم‌های ناوبری هواپیما کار می‌کند.

پیشرانه یک دستگاه توربوجت **RM6B/C** ساخت ولوو ارو است، مدل تحت امتیاز تولیده شده‌ای از موتور رولز-رویس اون ۲۰۰/۳۰۰ که با نام‌های **آون ام‌کی. ۴۸ای** و **ام‌کی. ۶۰** نیز شناخته می‌شود.

یک توربین هوای رم آرای‌تی، که در زیر دماغه هواپیما قرار داشت، نیروی اضطراری را تأمین می‌کرد، در حالی که موتور همچنین دارای یک واحد استارت اضطراری داخلی بود. برای کاهش طول باند فرود در مواقع لزوم، **دراکن** به چتر فرود مجهز شد.

تسلیحات اصلی از خارج بدنه حمل می‌شد، تا چهار عدد موشک هوا به هوا ایم-۹ سایدوایندرروی آویزگاه خارجی تسلیحات زیر بال‌ها و بدنه حمل می‌شد. محموله‌های جایگزین شامل انواع بمب‌ها و راکت‌ها، و فضایی برای نصب یک جفت توپ ۳۰ میلی‌متری، در آویزگاه خارجی تسلیحات داخل بالها، مخارن سوخت بیرونی نیز در همین مکان نصب می‌شد.
برای ماموریت‌های شناسایی هوایی، انواع غلاف‌های دوربین قابل حمل در زیر بدنه هواپیما بود.

### عدم تعادل

به دلیل فقدان دانش در مورد طراحی تجربه نشده، **ساب ۳۵** پیکربندی بدون دم دوگانه بال دلتا، هواپیما در دوران ابتدایی خدمت خود، با مشکلاتی مواجه شد. طراحی ناپایدار بال دلتای دوگانه، فرود نسخه‌های اوّلیّه **ساب ۳۵** را دشوار می‌کرد، زیرا باید به صورت دستی در هنگام فرود تثبیت می‌شدند.
این طراحی همچنین به هواپیما اجازه ورود به حالت «فوق واماندگی» را می‌داد.

## گونه‌های صادراتی
تلاش برای صادرات **ساب ۳۵** از زمانی آغاز شد که حتّی توسعه آن در سوئد به پایان نرسیده بود. گروه ساب این جنگنده را به نیروی هوایی آلمان، نیروی هوایی سلطنتی استرالیا و نیروی هوایی سوئیس پیشنهاد کرد.

### ساب ۳۵ H (هلوتیا)
**ساب ۳۵ اچ** (*Helge*) گونه پیشنهادی، بر اساس **ساب ۳۵ دی** برای صادرات به نیروی هوایی سوئیس در سال ۱۹۵۸ بود. پسوند H از واژه لاتین **هلوتیا** به معنای سوئیس الهام گرفته شده بود. یک نمونه نمایشی از آن تولید شد و با داسو میراژ ۳ مدل S وارد رقابت شده و در نهایت ناکام بود.
با این حال انتخاب و خرید میراژ ۳ اشتباه بود و پس از بیشتر شدن از بودجه اوّلیّه باعث رسوایی شد. در نتیجه، فرمانده نیروی هوایی سوئیس، رئیس ستاد کل ارتش و وزیر دفاع مجبور به استعفا شدند. در طی آزمایش‌ها، **ساب ۳۵ اچ**، ۲۰ تا ۴۰ درصد سرعت اوج‌گیری بیشتری از میراژ ۳ را نشان داده و برخاست آن ۳۵ درصد کوتاه‌تر بود.

### ساب ۳۵ X (ویژه صادرات)
**ساب ۳۵ ایکس** (*Xerxes*) گونه‌های صادراتی بر اساس مدل‌های دی و اف، بود که گروه ساب در طی سال‌های دهه‌های ۶۰، ۷۰ و ۸۰ قرن بیستم پیشنهاد می‌کرد. ساب ۳۵ **X** در سال ۱۹۶۷ به بلژیک، در ۱۹۶۸ به آرژانتین، در ۱۹۶۹ به ونزوئلا، در ۱۹۷۱ به شیلی، سنگاپور در ۱۹۷۵، تونس در ۱۹۷۶ و مالزی در ۱۹۸۰ پیشهناد شد؛ با این حال، هیچ‌یک از کشورهای ذکر شده ساب ۳۵ را خریداری نکردند.

### ساب ۳۵ XD (صادرات به دانمارک)

**ساب ۳۵ ایکس دی** (*Xerxes David*) گونه صادراتی جنگنده بمب‌افکن برای نیروی هوایی پادشاهی دانمارک بود. پسوندهای **X** نشان‌دهندهٔ صادرات و **D** نمایان‌گر دانمارک بودند و این هواپیما در سال ۱۹۶۸ با داسو میراژ ۳ و نورثروپ اف-۵ وارد رقابت شده و درنهایت برنده این رقابت شد.

سه مدل با قابلیت‌های مختلف تولید شد:
* **F-35** – تک سرنشین هواپیمای تهاجمی. ۲۰ فروند تولید شد.
* **RF-35** – تک سرنشین هواپیمای شناسایی بادوربین نصب شده در دماغه مشابه با ساب **۳۵ F**، بدون قابلیت تجهیز به موشک ای‌جی‌ام-۱۲ بولپاپ ۲۰ فروند ساخنه شد.
* **TF-35** – دوسرنشین هواپیمای آموزشی دارای تنها یک قبضه توپ، ۱۱ فروند ساخته شد (ابتدا ۶ و بعداً ۵ فروند).

File:Saab F-35 Draken, Denmark - Air Force AN0992881 (cropped).jpg|F-35 *WDNS* Draken
File:Saab RF-35 Draken, Denmark - Air Force AN1976793 (cropped 2).jpg|RF-35 *WDNS* Draken
File:Saab TF-35 Draken, Denmark - Air Force AN1283367 (cropped 2).jpg|TF-35 *WDNS* Draken


ساب ۳۵ XD به شدّت اصلاح شد تا به یک جنگنده بمب‌افکن تبدیل شود، در مقایسه با گونه‌های سوئدی، بال‌های خارجی آن کاملاً طراحی مجدد شد و دستاورد آن ۹ آویزگاه خارجی تسلیحات بود. این نوع از دراکن قادر به حمل گسترهٔ وسیعی از مهمات ناتو همانند بمب‌های ۱۰۰۰ پوندی، راکت‌های ۷۰ میلی‌متری (۲٫۷۵ اینچی) و موشک‌های ای‌جی‌ام-۱۲ بولپاپ بود.
برای دفاع هوایی، مجهز به دو توپ هوایی ۳۰ میلی‌متری آدن و دو موشک هوابه‌هواایم-۹ سایدوایندر قابل نصب بر آویزگاه خارجی تسلیحات بود.
فاقد رادار بود و به جای آن یک وزنهٔ تعادل در دماغه داشت. اگرچه ساب ۳۵ XD به یک کامپیوتر ساخت گروه ساب به نام BT-9R مجهز بود که بمب‌ها و راکت‌ها کار می‌کرد و امکان بمباران کمانی را به هواپیما می‌داد.

### ساب ۳۵ XS (صادرات به فنلاند)

**ساب ۳۵ ایکس اس** (*Xerxes Sigurd*) گونه‌ای صادراتی بود که برای صادرات به نیروی هوایی فنلاند تولید شد. پسوندهای **X** نشان‌دهندهٔ صادرات و **S** نمایان‌گر فنلاند بودند.

**ساب ۲۵ ایکس اس** به عنوان بخشی از برنامهٔ همکاری بزرگتر سوئد و فنلاند برای ارائه هواپیماهای ساب ۳۵ به نیروی هوایی فنلاند از سال ۱۹۷۰ فروخته شد.

سوئد هواپیماهای دست دوم J 35F1، J 35B و SK 35C را در اختیار نیروی هوایی فنلاند قرار داد. به‌علاوه **ساب ۳۵ ایکس اس** که توسّط گروه ساب در سوئد به عنوان کیت تولید شد تا تحت لیسانس به‌وسیله والمت در فنلاند مونتاژ شود. والمت همچنین مجوز تولید قطعات یدکی را دریافت کرد.

### ساب ۳۵ XV (صادرات به ونزوئلا)
**ساب ۳۵ ایکس وی** (*Xerxes Viktor*) گونه‌ای صادراتی بود که برای صادرات به نیروی هوایی ونزوئلا تولید شد. پسوندهای **X** نشان‌دهندهٔ صادرات و **V** نمایان‌گر ونزوئلا بودند.

ونزوئلا از سال ۱۹۶۶ به **ساب ۳۵** علاقه نشان داده بود و در سال ۱۹۷۱ توسّط ونزوئلا برای رقابت داسو میراژ ۳ و اینگلیش الکتریک لایتنینگ به پرواز درآمد.

در ۲۳ آوریل ۱۹۷۱ ونزوئلا درخواستی برای ۳ گونه از **ساب ۳۵** ارائه کرد:
* **ساب ۳۵ جی ۱**- تک‌سرنشین هواپیمای جنگنده معادل با **ساب ۳۵ اف؛** ۶ فروند.
* **ساب ۳۵ جی ۲**- تک‌سرنشین هواپیمای تهاجمی بر اساس **ساب ۳۵ ایکس دی،** البتّه بدون مخزن سوخت داخلی؛ ۱۲ فروند.
* **ساب ۳۵ جی تی **- دو سرنشین هواپیمای آموزشی؛ ۲ فروند.

این درخواست شامل یک گونه از ساب ۱۰۵ ایکس تی نیز بود که ساب ۱۰۵ جی نامیده شد. ۲۴ فروند ساب ۱۰۵ جی پیشنهاد شد، به همراه یک بسته تسلیحاتی اوّلیّه که شامل موشک‌های ایم-۴ فالکون، بمب، راکت و مهمات توپ و همچنین «پشتیبانی محصول» و تجهیزات اضافی مانند آویزگاه خارجی تسلیحات و مخزن سوخت بیرونی می‌شد.

به دلیل کاهش بودجه، پیشنهاد ونزوئلا بعداً تغییر کرد و فقط شامل ۱۵ فروند **ساب ۳۵** و ۱۵ فروند **ساب ۱۰۵** گردید، امّا در نهایت کل پروژه به دلیل فشار و مداخله ایالات متحده آمریکا از بین رفت.

### ساب ۳۵ Ö (صادرات اتریش)

## درخت فن آوری
;

## اطلاعات

## کاربران

ساب ۳۵ دراکن در سال ۲۰۰۵ از استفادهٔ نظامی خارج شد. چندین هواپیما در خدمات غیرنظامی پرواز می‌کنند، عمدتاً توسّط مدرسه ملّی آزمایش خلبانی.
* 
** نیروی هوایی اتریش ۲۴ فروند
*** هنگ دوم هوایی
**** گُردان هوایی یکم
**** گردان هوایی دوم
* :
** نیروی هوایی پادشاهی دانمارک ۵۱ فروند
*** گردان هوایی شماره ۷۲۵
*** گردان هوایی شماره ۷۲۹
* 
** نیروی هوایی فنلاند ۵۰ فروند
*** گردان هوایی جنگنده ۱۱
*** گردان هوایی جنگنده ۲۱
* 
** نیروی هوایی سوئد

* 
** مدرسه ملی آزمایش خلبانی ۶ فروند

## مشخصات (جِی ۳۵اف دراکن)

## جستارهای وابسته

## منابع

* 
### پانویس

### استنادات

### Bibliography

* 
* Dorr, Robert F, René J Francillon and Jay Miller.  *Saab J35 Draken (Aerofax Minigraph no. 12)*.  Arlington, TX: Aerofax, 1987. .
* Eden, Paul (ed). *The Encyclopedia of Modern Military Aircraft*. London: Amber Books, 2004. .
* Erichs, Rolph et al. ''The Saab-Scania Story''. Stockholm: Streiffert & Co., 1988. .
* Green, William and Gordon Swanborough. *The Great Book of Fighters*. St. Paul, MN: MBI Publishing, 2001. .
* Jørgensen, Jan. *Saab 35 Draken: Scandinavian "Cold War" Warrior*. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing, 1997. .
* Laukkanen, Jyrki. "Saab 35 Draken in Finnish Air Force", *Suomen Ilmavoimien lentokoneet, osa 3 [Finnish Air Force aircraft, part 3]* (in Finnish). Tampere, FI: Apali Oy, 2009. .
* Peacock, Lindsay. "Saab Draken Variant Briefing".  *World Air Power Journal*, Volume 17, Summer 1994, pp.&nbsp;116–35. London: Aerospace Publishing. . ISSN 0959-7050.
* "Saab: Sweden's Advanced Combat Aircraft". *Flight International*, December 30, 1960. pp.&nbsp;1017–1020.
* Taylor, John WR "Saab 35 Draken." *Combat Aircraft of the World from 1909 to the present*. New York: GP Putnam's Sons, 1969. .
* *This Happens in the Swedish Air Force* (brochure). Stockholm: Flygstabens informationsavdelning [Information Department of the Air Staff], Swedish Air Force, 1983.
* Widfeldt, Bo. *Draken*. Inbunden, Sweden: Air Historic Research AB UB, 1995. .
* Wilson, Stewart. *Combat Aircraft since 1945*. Fyshwick, AU: Aerospace Publications, 2000. .
* Eden, Paul (ed.)*Modern Military Aircraft Anatomy*. London, UK: Amber Books Ltd, 2007. 

## External links

* Extensive information on the Saab 35 Draken 
* Saab J 35 Draken
* (English & German) Saab J 35 Oe Draken Mk.II
* Saab J 35 Draken – Free Flying Paper Plane
* The only flying Saab J 35J Draken (Kite/Dragon) in Swedish colours is operated by heritage flight of the Flygvapnet (Swedish Air Force) – 2012.
* "Saab Draken – In The Air", 1965 *Flight*

رده:جت‌های تک‌موتوره
رده:هواگردهای جنگنده سوئدی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:هواگردها با بال دلتا
رده:هواگردهای بال وسط
رده:هواگردهای جت تک‌موتوره
رده:هواگردهای ساب