گاو بال‌دار

[جایگزین=|بندانگشتی|نگهبان های بالدار ([کاخ دروازه کشورها|دروازه ملل - بنای تاریخی پارسه)]]
**گاو بالدار** یا **لاماسو**  در ادیان میانرودان باستان و اساطیر کهن ایرانی یک خدای محافظ بوده‌است، که معمولاً با بدن گاو نر یا شیر، بال عقاب و سر انسان نشان داده شده‌است. در فرهنگ‌های مختلف به نام‌ها و شکل‌های گوناگون وجود دارد. از جمله این فرهنگ‌ها می‌توان به پارسی-آشوری، هندی، یونانی و مصری نام برد همچنین نمونه‌هایی از آن‌ها در برخی از فرهنگ‌های اروپایی نیز وجود دارد. در برخی از نوشته‌ها آن را به صورت یک خدای زن به تصویر کشیده‌اند. نام کمتر استفاده شده *شدو* ( šēdu) اشاره به همتای مرد لاماسو دارد.

## پیکرنگاری

در هنر، لاماسو به شکل گاو بالدار یا به شکل شیر با سر انسان مذکر به تصویر کشیده شده‌است. چهره‌هایی از لاماسو هنوز در بنای پارسه (تخت جمشید) و نقش برجسته‌ها و مجسمه‌های موجود در موزه‌ها به ویژه در موزه بریتانیا لندن، موزه لوور پاریس، موزه ملی عراق بغداد، موزه متروپولیتن نیویورک، موزه پرگامون در برلین و مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو باقی‌مانده‌اند. این آثار معمولاً به آشوریان باستان نسبت داده شده‌اند. لاماسو را در ورودی شهر قرار می‌دادند تا هرکسی که وارد شهر می‌شود بتواند آن را ببیند. لاماسو از جلو ایستاده و از کنار در حال راه رفتن به نظر می‌رسد. از این حالت برای قدرتمند نشان دادن لاماسو استفاده می‌شده‌است. لاماسو در زندگی واقعی بسیار بلند بوده‌است، از همین رو از آن به عنوان نمادی از قدرت استفاده می‌کردند.

## گاوهای بال‌دار بین‌النهرین
گاوهای بال‌دار بین‌النهرین برخلاف اسفنکس‌های یونانی و برخی اسفنکس‌هایی که شبیه مصری‌ها هستند با سر مرد توصیف شده‌اند. یعنی برخلاف اسفنکس‌های یونانی که زن هستند.

گاوهای بال‌دار بین‌النهرین ترکیبی از ۴ مخلوق هستند که در بسیاری از حکاکی‌های باستانی نمایان است و به سمبل ۴ مخلوق بابلی تبدیل شده‌است. آن‌ها دارای بدن و دم شیر یا گاو نر و سر یک انسان (مرد) و بال‌هایی مانند عقاب هستند.

این مخلوقات همچنین نمایانگر ۴ جهت و ۴ عنصر سنتی هستند.

## نگارخانه

File:Lammasu.jpg|سر انسان و بدن گاو نر بالدار. در غیر این صورت به نام shedu شناخته می‌شود
File:Lammasu2.jpg|جزئیات مؤسسه شرقی دانشگاه شیکاگو. احتمالاً گچ، دور شاروکین، ورودی اتاق تخت، ۷۰۵-۷۲۱ قبل از میلاد
File:BM; RM6 - ANE, Assyrian Sculpture 14 West Wall (M + N) ~ Assyrian Empire + Lamassu, Gates at Balawat, Relief Panel's & Full Projection.3.jpg|موزه بریتانیا - شیرهای بالدار سر انسان و نقوش برجسته نمرود با دروازه‌های بلاوات
File:Winged Human-headed Bulls.JPG|موزه بریتانیا - گاوهای بالدار سر انسان از دور شاروکین
File:Human-headed winged lion (lamassu) MET DP252320.jpeg|موزه متروپولیتن هنر - شیر و گاو بالدار سر انسان از نمرود، قطعاتی همراه با آثار موجود در موزه بریتانیا 
File:BM; RM8 - ANE, Nimrud Palace Reliefs 75 South + East Wall (S) ~ Central Palace of Tiglath-pileser III (744-727 B.C) + Full Elevation & Viewing South.1.JPG|موزه بریتانیا - شیر و گاو بالدار سر انسان از نمرود، قطعات همراه در موزه متروپولیتن هنر
File:Taureau ailé du palais de Darius à Suse, SB 3329 (5).jpg|یک گاو بالدار در کاشی‌کاری‌های هخامنشی در کاخ آپادانای شوش
File:Human-headed Winged Bulls Gate Khorsabad - Louvre 02b.jpg|گاوهای بالدار در سردرب ورودی قصرهای آشور در عراق
File:Human-headed Winged Bulls Gate Khorsabad - Louvre 01a.jpg|گاوهای سر انسان بالدار دروازه خورساباد (دور شاروکین) - موزه لوور 
File:Louvre room 229-Khorsabad-19676 AO0004.002.jpg|لوور - گاو نر بالدار سر انسان، مجسمه و نقش برجسته از دور شاروکین.  توجه داشته باشید که لاماسو در پیش‌زمینه، توسط موسسه شرقی دانشگاه شیکاگو گچ گیری شده است
File:Human-headed winged bull Khorsabad profile - Louvre 01b.jpg|یک گاو بالدار در موزه لوور پاریس «آثار باستانی بین النهرین»
File:Parsi Fire Temple Entrance FORT MUMBAI.jpg|ورودی آتشکده‌ای در فورت بمبئی که یک لاماسو را به نمایش می‌گذارد
File:Reverse of the Lamassu.jpg|خط میخی در پشت یک لاماسو در مؤسسه شرقی دانشگاه شیکاگو
File:Cylinder Seal, Achaemenid, modern impression 05.jpg|برداشت مدرن از مهر استوانه ای هخامنشی ، قرن پنجم قبل از میلاد. یک دیسک خورشیدی بالدار به امپراتور هخامنشی مشروعیت می بخشد، که دو شخصیت لاماسوی بین النهرین را تحت سلطه خود درآورد
File:SAVAK.svg|نشان سازمان اطلاعات و امنیت کشور ایران (ساواک)
File:Seal of United States Forces - Iraq.svg|مهر نیروهای ایالات متحده - عراق
File:British 10th Army Plaque.JPG|نشان ارتش دهم بریتانیا
File:Ասորիների ցեղասպանության հուշահամալիր, Երևան.jpg|لاماسو در بنای یادبود نسل‌کشی آشوری‌ها در ایروان


## جستارهای وابسته
* ابوالهول

## پانویس

## منابع

* 

رده:آفریده‌های اسطوره‌ای با سر انسان
رده:آفریده‌های افسانه‌ای بین‌النهرین
رده:الوهیت شاخدار
رده:ایزدان بین‌النهرین
رده:ایزدان گاو
رده:ایزدان نگهبان
رده:ایزدبانوان بین‌النهرین
رده:ایزدبانوان نگهبان
رده:گربه‌سانان در اسطوره‌شناسی
رده:هنر سومری
رده:هنر و معماری آشوری