ژان-پل بلموندو

**ژان-پل بلموندو** (؛ زاده  – درگذشته ) بازیگر فرانسوی بود. او نامش با سینمای موج نوی فرانسه همراه بود و بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۲۰۰۸ به عنوان بازیگر نقش اول فیلم‌های گوناگون فرانسوی حضور داشت. از فیلم‌های پرآوازه او می‌توان *[[ازنفس‌افتاده]]*، *[[آن مرد از ریو]]*، *[[ترس بر فراز شهر]]*، *[[تنها (فیلم ۱۹۸۷)|تنها]]*، *[[آلپاگور]]*، *[[دستبرد (فیلم ۱۹۸۵)|دستبرد]]*، *[[حرفه‌ای (فیلم ۱۹۸۱)|حرفه‌ای]]*، *[[تک‌تاز]]*، *[[کلاه (فیلم ۱۹۶۲)|کلاه]]*، *[[دزد پاریسی]]* و *[[مغز (فیلم ۱۹۶۹)|مغز]]* را نام برد.

## آغاز زندگی
ژان-پل بلموندو در ۹ آوریل ۱۹۳۳ در نویی-سور-سن فرانسه زاده شد. او وقت زیادی از زندگی خود را صرف درس خواندن نکرد ولی بسیار به فوتبال و بوکس علاقه‌مند بود. دماغ شکسته و خاص او حاصل همین علاقه بود.

پل بلموندو، مجسمه‌ساز فرانسوی، پدر ژان-پل بلموندو بود که در بخش فرانسوی الجزایر در یک خانواده فقیر و اصیل ایتالیایی به دنیا آمده بود. والدین بلموندوی پدر اصالتی سیسیلی و پیمونتی داشتند.

مادر ژان، سارا رینو-ریچارد یک هنرمند نقاش بود.

بلموندو مدت کوتاهی در رشته بوکس آماتوری فعالیت داشت و نخستین مسابقه بوکس آماتوری خود را در ۱۰ می ۱۹۴۹ در پاریس انجام داد. سال‌ها بعد در مصاحبه‌ای در نیویورک تایمز بلموندو اعلام کرد «وقتی در آینه دیدم چهره ام تغییر کرد (بر اثر ضربات بوکس)، از این کار دست کشیدم.

اواخر دوران نوجوانی را در یک مدرسه نمایشی خصوصی گذراند و شروع به اجرای کمدی اسکچ کرد. او زیر نظر ریموند ژیرو تحصیل کرد و در ۲۰ سالگی وارد هنرکده ملی هنرهای دراماتیک شد.
[بندانگشتی|در طول فیلمبرداری ''[نامه‌های یک تازه‌کار* ۱۹۶۰|400x400پیکسل]]

== بازیگری ==
==== دههٔ ۱۹۵۰ ====
حرفه بازیگری برای بلموندو در سال ۱۹۵۳ با اجرای دو نمایش [[مده‌آ (نمایش‌نامه)|مِده‌آ]] اثر ژان آنوئی و زموئه اثر ژرژ نوو در [[:en:Théâtre_de_l'Atelier|Théâtre de l'Atelier]] آغاز شد.

بلموندو برای نخستین‌بار در فیلم کوتاه *مولیر* (۱۹۵۶) ظاهر شد. پس از آن در سال ۱۹۵۷ در یک صحنه از فیلم On Foot, in Horse, and on Wheels بازی کرد که در نسخه نهایی فیلم آن صحنه از فیلم حذف شده بود.

درسال ۱۹۵۸ در [[فیلم کمدی]] [[:en:A_Dog,_a_Mouse,_and_a_Sputnik|*یک سگ، یک موش و یک ماهواره*]] حاضر شد. پس از آن در فیلم کمدی - جنایی [[زیبا باش اما خفه شو|*زیبا باش اما خفه شو*]] (۱۹۵۸) نقش کوتاهی داشت. پس از آن نقش یک [[گنگستر|گانگستر]] را در فیلم *متقلبین* (گناهکاران جوان) (۱۹۵۸) به کارگردانی [[مارسل کارنه]] بازی کرد. در همین سال در [[کمدی-درام]] [[یکشنبه خنده‌دار|*یکشنبه خنده‌دار*]] به کارگردانی [[مارک آلگره]] نقش آفرینی کرد. پس از آن در فیلم کوتاه [[شارلوت و دوست‌پسرش|*شارلوت و دوست‌پسرش*]] (۱۹۵۸) ساخته [[ژان-لوک گدار|ژآن-لوک گدار]] نقش ژول را بازی کرد.

نخستین نقش اصلی بلموندو در فیلم *دوستان یکشنبه* (۱۹۵۸) به کارگردانی آیزنر بود. او در فیلم [[فرشته خانم|*فرشته خانم*]] (۱۹۵۹) نقش مکمل را ایفا کرد و پس از آن در فیلم [[مأموریت مضاعف|*مأموریت مضاعف*]] (۱۹۵۹) در نقش لازلو کواچ ظاهر شد.

بلموندو در فیلم تلویزیونی [[سه تفنگدار (فیلم ۱۹۵۹)|*سه تفنگدار*]] (۱۹۵۹) نیز نقش [[دارتانیان]] را بازی کرد.
[[پرونده:Jean-Paul Belmondo Cannes 2011.jpg|بندانگشتی|بلموندو در [[جشنواره کن|جشنواره فیلم کن]] ۲۰۱۱|423x423پیکسل]]

==== دههٔ ۱۹۶۰ ====
بلموندو دهه ۶۰ میلادی را با بازی در فیلم [[همه خطرات را در نظر بگیرید|*همه خطرات را در نظر بگیرید*]] (۱۹۶۰) به کارگردانی [[کلود سوته]] آغاز کرد.

فیلم *ازنفس‌افتاده* سال ۱۹۶۰ اسم ژان پل بلموندو را برای همیشه با جریان موج نوی فرانسه پیوند داد و او را به قهرمان فیلم‌های [[ژان لوک گدار]] تبدیل کرد. بلموندو در این فیلم نقش گانگستری حیله‌گر را به نام «میشل پوکارد» بازی می‌کرد که از روی شخصیت [[هامفری بوگارت|همفری بوگارت]] مدل برداری شده بود. فیلم *ازنفس‌افتاده* موفقیت بزرگی در داخل و خارج فرانسه بود و باعث شد بلموندو چهره [[موج نوی فرانسه|موج نوی سینمای فرانسه]] در سطح بین‌المللی شود.

در همین سال در فیلم [[حواس‌پرتی (فیلم)|*حواس‌پرتی*]] (۱۹۶۰) به عنوان بازیگر حضور داشت و پس از آن در یک درام ایتالیایی به نام [[نامه‌های یک تازه‌کار|*نامه‌های یک تازه‌کار*]] (۱۹۶۰) در کنار [[پاسکال پتی]] نقش آفرینی کرد. در فیلم [[عشق و زن فرانسوی|*عشق و زن فرانسوی*]] (۱۹۶۰) که یک فیلم آنتولوژی به حساب می‌آید نقش یک [[ژیگول]] را بازی کرد.

در سال ۱۹۶۰ به همراه [[ژن مورو]] و [[پیتر بروک]] فیلم [[مدراتو کانتابیله (فیلم)|*مُدِراتو کانتابیله*]] (هفت روز… هفت شب) را ساخت که خود او بعداً آن را یک فیلم «خسته کننده» نامید.

پس از آن او در دو فیلم ایتالیایی به عنوان بازیگر حضور داشت: فیلم [[دو زن (فیلم ۱۹۶۰)|*دو زن*]] (۱۹۶۰) به کارگردانی [[ویتوریو دسیکا]] و با بازی [[سوفیا لورن]] و [[عاشقان (فیلم ۱۹۶۱)|*عاشقان*]] (۱۹۶۱) به کارگردانی [[مائورو بولونینی]].

او در این سال یک همکاری دوباره با گدار در فیلم [[زن زن است|*زن زن است*]] (۱۹۶۱) داشت و در فیلم کمدی [[عشق‌های مشهور|*عشق‌های مشهور*]] (۱۹۶۱) در کنار [[آلن دلون]] و [[بریژیت باردو|برژیت باردو]] بازی کرد.

بلموندو در فیلم فلسفی [[ژان-پیر ملویل]] با نام [[لئون مورن، کشیش|*لئون مورن، کشیش*]] در نقش کشیش بازی کرد. ملویل سال ۱۹۶۱ برای این فیلم که یکی از مهم‌ترین فیلم‌هایش تا آن هنگام است برای نخستین‌بار به سراغ ژان-پل بلموندو رفت. این فیلم بر مبنای رمانی نوشته بئاتریکس بک ساخته شده و داستان آن دربارهٔ یک کشیش است که درگیر رابطه‌ای عاطفی با یک زن کمونیست می‌شود.

در سال ۱۹۶۱ نیویورک تایمز او را تاثیرگذارترین بازیگر جوان فرانسوی از زمان ظهور ژرار فیلیپ فقید نامید.

در سال ۱۹۶۲ بلموندو در فیلم جنایی [[مردی بنام روکا|*مردی به نام روکا*]] نقش یک گانگستر بازنشسته را بازی کرد. پس از آن در فیلم *کارتوش* بازی کرد که این فیلم موفقیت بزرگی در گیشه فرانسه داشت و پس از آن در فیلم محبوب [[میمونی در زمستان|*میمونی در زمستان*]] (۱۹۶۲) نقش یک الکلی را بازی کرد.

در فیلم [[کلاه (فیلم ۱۹۶۲)|*کلاه*]] در سال ۱۹۶۲ اثر بعدی ملویل هم ظاهر شد که یک فیلم گانگستری نوآر بود که در آن شخصیت‌های تنها در نهایت با مرگ دیدار می‌کنند.

او دوباره سال ۱۹۶۵ در فیلم دیگری از ژان-لوک گدار به نام [[پی‌یرو خله|*پی‌یرو خله*]] بازی کرد. این فیلم داستان فردیناند با بازی بلموندو است که از زندگی و ازدواجش ناراضی است و اخراج او از یک شرکت پخش برنامه‌های تلویزیونی هم مزید بر علت می‌شود تا زن و بچه را رها کند. از آنجا که گدار در این فیلم از داشتن یک فیلمنامه از پیش آماده‌شده سر باز زده و همه فراز و فرود فیلم را در لحظه فیلمبرداری با همکاری هنرپیشه‌ها پیش برده، نقش بلموندو در این فیلم بسیار پررنگ و تعیین‌کننده است. در فیلم [[آن مرد از ریو|*آن مرد از ریو*]] او در نقشی جنایی فرو رفت که جریان اصلی فیلمسازی آن دوره را تشکیل می‌داد و با بازی در نقش‌های کمدی و اکشن وجهه دیگری به آنها بخشید. بلموندو خیلی زود و در سال ۱۹۶۳ به عنوان رئیس اتحادیه بازیگران فرانسه انتخاب شد که نشان دهنده موفقیت او در آن دوران کوتاه است.

== همکاری با کارگردانان ==
بلموندو که در برابر دوربین کارگردان‌های بزرگ دیگری مانند [[کلود للوش]] و [[ویتوریو دسیکا]] هم بازی کرده‌است سال ۱۹۷۴ در فیلم کلیدی [[آلن رنه]] با نام [[استاویسکی (فیلم ۱۹۷۴)|*استاویسکی*]] ظاهر شد که برخی از آن به عنوان فیلمی ضعیف از بلموندو انتقاد کردند. تا اواسط دهه ۸۰ در حالی که او یکی از مهم‌ترین چهره‌های سینمایی فرانسه بود و هر فیلم او موجی عظیمی از مردم را به سینماها می‌کشاند شخصیت اصلی‌ که او در فیلم‌ها نشان می‌دهد فردی ماجراجو و قهرمانی بدبین بود.

با بالا رفتن سن، بلموندو بر کارهای صحنه‌ای و [[تئاتر]] متمرکز شد و در آنجا هم به تولید آثار موفقیت‌آمیز ادامه داد؛ هر چند فعالیت او در دهه ۹۰ کاهش یافت و تنها در ۶ فیلم ظاهر شد اما بازی در تئاتر را با سماجت ادامه داد تا این که سال ۱۹۹۹ وقتی در تئاتری از [[برتولت برشت]] با عنوان فردریک و بلوار جنایت به کارگردانی [[اریک امانوئل اشمیت]] بازی می‌کرد به علت خستگی مفرط از پای درآمد. با این حال او سال ۲۰۰۰ در ۲ فیلم [[بازیگران (فیلم)|*بازیگران*]] و [[آمازون (فیلم ۲۰۰۰)|*آمازون'']] ظاهر شد اما یک سکته مغزی که سال ۲۰۰۱ او را درگیر خود کرد باعث شد بلموندو شش سال از صحنه بازی و سینما دور بماند.

## درگذشت
بلموندو در ۶ سپتامبر ۲۰۲۱ در خانه خود در پاریس در سن ۸۸ سالگی درگذشت. وی از زمانی که دو دهه قبل دچار سکته مغزی شده بود، از نظر سلامت رو به بهبودی بود. ادای احترام ملی برای او در ۹ سپتامبر برگزار شد و امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه بلموندو را «قهرمان ملی» خواند. جنازه او در گورستان پر-لاشز سوزانده شد و خاکستر او در کنار پدرش، پل بلموندو، در گورستان مون‌پارناس دفن شده‌است.آلن دلون به درگذشت وی واکنش نشان داد و گفت: «ویران شدم، او دوستی بود که از دست دادم و همکاری بود که بیش از شش دهه یکدیگر را می‌شناختیم.

## فیلم‌شناسی

## منابع

## پیوند به بیرون

* ژان پل بلموندو، ستاره سینمای موج نو فرانسه درگذشت
* 
* 

رده:افراد فرانسوی ایتالیایی‌تبار
رده:اهالی نوی-سور-سن
رده:بازیگران مرد ایتالیایی‌تبار
رده:بازیگران مرد تئاتر اهل فرانسه
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بازیگران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بازیگران مرد فیلم اهل فرانسه
رده:برندگان جایزه سزار بهترین بازیگر مرد
رده:برندگان جایزه سزار
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دانشکده ملی هنرهای دراماتیک
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های سیسیلی‌تبار
رده:فرماندهان لژیون دونور
رده:مدفونان در گورستان مونپارناس