open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نوآر (مجموعه تلویزیونی)

***نوآر***  یک مجموعه تلویزیونی انیمه ۲۶ قسمتی است که در سال ۲۰۰۱ توسط استودیوی انیمیشن بی ترین ساخته شده‌است. کوئیچی ماشیمو کار کارگردانی و ریوئه سوکیمورا نویسندگی این اثر را به عهده داشته‌اند.

از مشخصات مجموعه موسیقی منحصربه‌فرد آن است که ترکیبی از موسیقی تکنو، اپرا و موسیقی محلی فرانسه است.

## خلاصهٔ داستان
داستان با ملاقات کیریکا با قاتل حرفه‌ای به نام مریل آغاز می‌شود. کیریکا چیزی از گذشته خود به یاد نمی‌آورد و از مریل می‌خواهد که در کشف سرگذشتش به وی کمک کند. به زودی معلوم می‌شود که سازمان ناشناخته‌ای به نام سوداتس در پی قتل هر دوست ... .

## منابع

* 
* نوآر - در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)

رده:نوآر (انیمه)
رده:انتقام در انیمه و مانگا
رده:انیمه و مانگا اکشن
رده:انیمه و مانگا جنایی
رده:انیمه و مانگا ماجراجویی
رده:انیمه و مانگا معمایی
رده:برنامه‌های تی‌وی توکیو
رده:فانیمیشن
رده:فیلم‌های ای‌دی‌وی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی انیمه آغازشده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:نئو نوآر
رده:انیمه با فیلم‌نامه‌های غیراقتباسی
دورنیه ۳۲۸

بندانگشتی|چپ|300px|کابین داخل دورنیه ۳۲۸

**دورنیه ۳۲۸**  خانواده‌ای از هواپیماهای مسافربری ساخته شرکت دورنیه فلوکتسایک‌ورک و محصول دو کشور آمریکا و آلمان هستند. این هواپیما از سال ۱۹۹۸ روانه بازار شد. این هواپیماها از روی مدل غیر جت دورنیه ۳۲۸جت ساخته شدند.

## مشخصات
دورنیه ۳۲۸ دارای دو موتور توربوپراپ در زیر دو بال است.
* فاصله نوک دو بال: ۲۱ متر
* طول: ۲۱٫۲۳ متر
* ارتفاع: ۷٫۰۵ متر
* ظرفیت مسافر: ۳۰ تا ۳۳ نفر
* بیشینه سرعت: ۶۲۰ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۱۸۵۲ کیلومتر
* سقف پرواز: ۹۴۹۲ متر

## مدل‌ها
* ۳۲۸جت مدل پایه اولیه برای حمل ۳۴ مسافر.
* ۳۲۸–۱۰۰ مدل اولیه هواپیما که به ۳۲۸ جت تغییر یافت.
* ۳۲۸–۱۱۰ مدل استاندارد مسافربری.
* ۳۲۸–۱۲۰ مدل بهبود یافته.
* ۳۲۸–۱۳۰
منبع:.

## پانویس

## منابع
* Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins, 2005

رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری چندملیتی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:هواپیماهای ملخ‌پیشین دوموتوره
رده:هواگردهای بال بالا
رده:هواگردهای توربوپراپ
رده:هواگردهای دم‌تی
رده:هواگردهای دورنیه
رده:هواگردهای فیرچایلد ایرکرفت
ملوانک

**مَلَوانَک** یا **ناتیلوس** جانوری دریایی از ردهٔ سرپایان و خانوادهٔ ملوانکان است
ملوانک ۶ گونه دارد که به دو جنس تقسیم می‌شوند
این جانوران طی میلیون‌ها سال تقریباً هیچ تغییری نکرده‌اند و تنها عضو برجای مانده از زیرردهٔ ملوانک‌واران هستند. به همین دلیل اغلب به آن‌ها لقب «فسیل‌های زنده» داده می‌شود.

## تاریخچه
[بندانگشتی|چپ|ملوانک‌های بزرگ جثه در طول دوره اردوویسین [شکارچی راس هرم غذایی|شکارچیان راس هرم غذایی در اقیانوس‌ها بودند]]
نخستین ملوانک واران در اواخر دوره کامبرین به وجود آمدند در دورهٔ اردویسین اقیانوس‌ها آکنده از ملوانک‌واران بود از ملوانک وارانی با اندازه یک کف دست تا ملوانک وارانی به بزرگی کوسه سفید ولی با وقوع رویداد انقراض اردویسین-سیلورین تنوع این جانوران به تدریج کاهش یافت و از دوره دونین آمونیت‌ها جایگزین ملوانک واران شدند ملوانک امروزه تنها بازمانده تبار ملوانک واران محسوب می‌شود

## رژیم غذایی
ملوانک‌ها شکارچی هستند و غذایشان میگو، ماهیان ریز و سخت‌پوستان هستند. ملوانک این جانوران را با شاخک‌های خود شکار می‌کند.
شکارگری ملوانک‌ها شبانه صورت می‌گیرد و این جانوران در طی روز برای استراحت به کف دریا فرومی‌خوابند.

## ویژگی‌ها
صدف ملوانک به اتاقک‌هایی بخش شده که برخی از این اتاقک‌ها با گاز پر می‌شود تا به این جانور برای شناور ماندن کمک کند. ملوانک برای بالا و پایین رفتن در آب مقدار این گاز را کم و زیاد می‌کند. ملوانک به کمک پیش‌رانش فواره‌ای به عقب شنا می‌کند. یک لولهٔ ماهیچه‌ای که در پشت شاخک‌هایش واقع شده وظیفهٔ فواره کردن آب را به عهده دارد.

## ظاهر
شکل ظاهری ملوانک به بقیه سرپایان شباهت دارد یعنی دارای سری برجسته و تعدادی شاخک است.
ملوانک‌ها معمولاً تعداد شاخک‌هایشان بیشتر از دیگر سرپایان است و تعداد آن‌ها گاه به ۹۰ شاخک می‌رسد.
شاخک‌های ناتیلوس در دو دایره جدا قرار گرفته‌اند و بر خلاف دیگر سرپایان مکنده و چندشاخه نیستند و جمع‌شونده هستند.
سوهانک ملوانک پهن است و ۹ دندانک دارد. ملوانک دو آب‌شش دارد و مغز آن پیشرفته است. حس چشایی و لامسه نیز در ملوانک‌ها پیشرفته است.

## منابع
Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nautilus&oldid=194344617 Nautilus]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 7, 2008).


رده:جانداران موجود پدیدآمده در تریاس
رده:سنگواره‌های زنده
رده:ملوانک‌ها
فوکر

240px|چپ|240px|بندانگشتی|فوکر ۱۰۰

**فوکِر**  شرکت هواپیماسازی هلندی بود، که بر روی طراحی، ساخت و تولید هواپیماهای مسافربری کوچک تا متوسط تمرکز داشت. این شرکت در پی ورشکستگی در سال ۱۹۹۶ منحل شد.

## تاریخچه
شرکت فوکر در سال ۱۹۱۲ در آلمان راه‌اندازی شد. بعد از جنگ جهانی اول به هلند تعلق یافت. نام این شرکت برگرفته از نام مؤسس آن آنتونی فوکر می‌باشد.

شرکت هواپیماسازی «فوکر» ازجمله شرکت‌هایی هست که به دلیل نقض تحریم‌های ایران با جریمه روبرو شد. شرکت هواپیمایی هلندی فوکر را به اتهام نقض تحریم‌ها ابتدا ۱۰٫۵ میلیون دلار جریمه شده بود. اما یک قاضی آمریکایی حکم دادگاه علیه فوکر را زیر سؤال برد و خواستار تشدید مجازات علیه این شرکت هلندی شد. دادستان‌های فدرال آمریکا گفته‌اند، با این شرکت به دلیل آنکه در ژوئن سال ۲۰۱۰ داوطلبانه تخلفاتش را افشا کرد مدارا شد، مقامات آمریکا و شرکت «فوکر» توافق کرده‌اند با جریمه‌ای به ارزش ۲۱ میلیون دلار مناقشات پیرامون تخطی این شرکت هواپیماسازی‌هلندی از قوانین تحریم‌های آمریکا علیه ایران، را حل و فصل کنند. دفتر وزارت بازرگانی صنایع و امنیت آمریکا شرکت فوکر را به ۲۵۳ مورد نقض مفاد تحریم‌ها علیه ایران و سودان و ارسال غیرقانونی تجهیزات هواپیمایی به این کشورها محکوم کرده بود.

## تولیدات
* فوکر اف۲۷ فرندشیپ
* فوکر ۲۸
*فوکر ۵۰
* فوکر ۷۰
* فوکر ۱۰۰

## منابع


رده:برندهای هلند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۲ (میلادی) در آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۹ (میلادی) در هلند
رده:شرکت‌های آلمانی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی منحل‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های دفاعی هلند
رده:شرکت‌های منحل‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های هلندی منحل‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های هواگردسازی آلمان
رده:شرکت‌های هواگردسازی از بین رفته در آلمان
رده:شرکت‌های هواگردسازی از بین رفته در هلند
رده:شرکت‌های هواگردسازی هلند
رده:علم و فناوری در هلند
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه منحل‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۲ (میلادی)
فوکر اف۲۸ فلوشیپ

**فوکر اف۲۸ فلوشیپ**  یک هواپیمای مسافربری ساخته شرکت فوکر کشور هلند است. این هواپیما از سال ۱۹۶۹ روانه بازار شد.

## مشخصات
فوکر اف ۲۸ دارای دو موتور توربوفن در انتهای بدنه است.
* فاصله نوک دو بال: ۲۵٫۱ متر
* طول: ۲۹٫۶متر
* ارتفاع: ۸٫۵ متر
* ظرفیت مسافر: ۸۵ نفر
* بیشینه سرعت: ۷۹۵ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۱۹۰۰ کیلومتر

## مدل‌ها
* F.28 Mk ۱۰۰۰ - مدل اولیه با بدنه کوتاه و ظرفیت ۶۵ مسافر.
* F.28 Mk 1000C - All-cargo مدل تبدیل پذیر به مسافربری یا ترابری.
* F.28 Mk ۲۰۰۰ - بدنه طولانی‌تر با ظرفیت مسافر بیشتر.
* F.28 Mk ۳۰۰۰ - بدنه کوتاه با موتور جدید.
* F.28 Mk ۴۰۰۰ - بدنه طولانی‌تر با ظرفیت ۸۵ نفر.
* F.28 Mk ۵۰۰۰ -
* F.28 Mk ۶۰۰۰ -
* F.28 Mk ۶۶۰۰

منبع:.

## پانویس

## منابع
* Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins، ۲۰۰۵

رده:جت‌های دوموتوره
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری هلندی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:هواگردهای دم‌تی
رده:هواگردهای فوکر
گرمای نهان

بندانگشتی|گرمای نهان
**گرمای نهان**  گرمایی است که ماده در هنگام تبدیل از حالتی به حالت دیگر از دست داده یا جذب می‌کند. نام دیگر گرمای نهان «گذار فازی» است. این لفظ در سال ۱۷۵۰ میلادی توسط جوزف بلک برگزیده شد. این کلمه از لفظ لاتین *Latere* به معنای پنهان کردن گرفته شده‌است. اکنون این لغت به آنتالپی تبدیل نیز تعبیر شده‌است.

اثر گرما در چنین دگرگونی‌هایی برگشت پذیر است. گرمای جذب شده توسط یک جامد در هنگام مایع شدن در نقطه ذوب را گرمای نهان ذوب و گرمای جذب شده توسط یک مایع برای تبدیل شدن به بخار در فشار یک اتمسفر و در نقطه جوش را گرمای نهان تبخیر می‌گویند. این تغییر زمانی که تغییر فاز جامد به مایع داریم گرماگیر و در جهت عکس گرماده است. برای مثال در اتمسفر زمانی که یک مولکول آب از سطح آب بخار می‌شود، انرژی توسط مولکول‌های آب به بستهٔ هوایی با دمای کمتر منتقل می‌گردد. این بستهٔ هوایی آب بخار شدهٔ کمتری نسبت به اطراف خود دارد. از آنجایی که باید بر نیروهای جاذب بین ذرات آب غلبه کنیم، مرحلهٔ تبدیل یک بستهٔ آبی به یک بستهٔ بخاری نیازمند گرفتن انرژی است. اگر آب بخاری فشرده شده و به شکل مایع یا جامد تبدیل گردد، انرژی ای که قبلاً برای تبخیر شدن گرفته شده بود به صورت گرمایی محسوس آزاد می‌شود. انرژی زیاد آنتالپی انقباض بخار آب موجب می‌گردد که بخار آب از آب جوش در گرمادهی بهتر باشد.

معادلهٔ گرمای نهان ذوب به این صورت است :
Q = mL 
* Q:مقدار انرژی دریافتی یا آزاد شده هنگام تغییر فاز بر حسب کیلوژول ( kJ )
* m:  جرم مادهٔ مورد نظر بر حسب کیلوگرم ( kg )
* L:  گرمای نهان ویژهٔ یک مادهٔ مشخص ( \frac{kJ}{kg} ) 
گرماهای نهان را معمولاً بر حسب واحد ژول بر مول می سنجند. گرماهای نهان انتروپی‌های تغییر فاز هستند.

## جدول گرماهای نهان

## گرمای نهان تبخیر (میعان) آب
گرمای نهان آب به عنوان تابعی از دما تغییر می‌کند. یک رابطه تجربی از مرتبه سه می‌تواند برای تحلیل این رفتار استفاده شود.

:L_{water}(T)=-0.0000614342 t^3+0.00158927 t^2-2.36418 t+2500.79

در این رابطه دما بر حسب °C و گرمای نهان بر حسب \frac{kJ}{kg} بیان می‌شوند.

## منابع

"Latent heat." Wikipedia, The Free Encyclopedia. 1 Mar 2008, 13:14 UTC. Wikimedia Foundation, Inc. 7 Mar 2008 .

رده:ترمودینامیک
رده:ترمودینامیک جوی
رده:شیمی حرارتی
رده:پدیده‌های فیزیکی
تحلیل داده‌های تابعی

**تحلیل داده‌های تابعی**(FDA) شامل توسعه رویکردهای آماری برای داده‌هایی می‌باشد که دارای ماهیت تابعی می‌باشند. به عبارتی دیگر، در این گرایش داده‌ها تابع‌های پیوسته‌ای را نشان می‌دهند که به صورت x(t) بر حسب متغیر t، که معمولاً نماد زمان است، قابل بیان می‌باشند. تعلق این توابع به فضاهای با بعد بینهایت، استفاده از روش‌های متداول در آمار کلاسیک را برای تحلیل آنها، با چالش رو برو می‌کند. تحلیل مؤلفه های اصلی تابعی و همچنین مدل های خطی تابعی از زمینه های مهم تحلیل داده های تابعی است.

## منابع

رده:آمار
رده:انواع داده‌های آماری
رده:تحلیل آماری
رده:تحلیل داده
ناتیلوس

بندانگشتی|چپ|''ناتیلوس'' در جزیره اسرارآمیز
**ناتیلوس** ، نام زیردریایی خیالی دو رمان علمی تخیلی «بیست هزار فرسنگ زیر دریا» و «جزیره اسرارآمیز» اثر ژول ورن نویسنده فرانسوی است. این نام پس از ساخت یک مدل واقعی توسط روبرت فالتون به نام ناتیلوس، بر این زیردریایی خیالی نهاده شد و در داستان، سازنده و ناخدای آن، کاپیتان نمو است.

## نگارخانه

File:20000 mobilis in mobili.jpg|
File:20000 Nemo Aronnax plans.jpg|
File:20000 Nautilus Salon.jpg|
File:20000 Nautilus Nemo room.jpg|
File:20000 Nautilus Library Nemo Aronnax.jpg|
File:20000 Nautilus engines.jpg|
File:Nemo Aronax viewbay diver.jpg|
File:Nautilus wrecks.jpg|


## منابع

* 

رده:آثار ژول ورن
رده:بیست هزار فرسنگ زیر دریا
رده:ژول ورن
رده:زیردریایی‌های تخیلی
رده:معرفی‌شده‌های ۱۸۷۰ (میلادی)
ناتیلوس (ابهام‌زدایی)

**ناتیلوس** واژه‌ای یونانی به معنی دریانورد است.
کاربردهای این واژه:
* ناتیلوس زیردریایی‌ای تخیلی در داستان‌های ژول ورن
* ناتیلوس (آبزی) یک آبزی کوچک
* سیستم لیزری ناتیلوس نوعی لیزر تاکتیکی با انرژی بالا
* ناتیلوس (زیردریایی ۱۸۰۰) اولین زیردریایی واقعی ابداع‌شده توسط رابرت فولتن
* ناتیلوس (مدیر پرونده) مدیر پروندهٔ رسمی و اصلی میزکار گنوم
قانون ۱۸۰ درجه

بندانگشتی|300px|جای دوربین باید روی خط سبز یا قرمز باشد. حرکت دوربین روی این خط نباید بیشتر از ۱۸۰ درجه باشد.
**قانون ۱۸۰ درجه** یا **خط فرضی** خطی راهنما و فرضی در مباحث فیلم‌برداری و ادیت فیلم است که بر اساس آن باید یکسانی روابط چپ و راست دو کاراکتر در یک سکانس حفظ شود.(تا بیننده از نظر بصری و فهم درست موقعیت‌ها یا حرکت‌ها دچار اشتباه نشود.)

خطی که دو بازیگر یا سوژه را به هم وصل می‌کند. 
**Axis of Action**
نامیده می‌شود.
عبور دوربین از این خط
C**rossing The line**
و نمایی که از آن سوی خط گرفته شود 
R**everse Angle**
نام دارد.

## اهمیت خط فرضی
رعایت نکردن خط فرضی و شکستن آن، موجب می‌شود که، وقتی چند نما از چند فاصله یا زاویه مختلف به هم پیوند می خورند، در دید بیننده اخلال ایجاد شود؛ برای مثال وقتی از دو نفری که روبه روی هم هستند و به هم نگاه می‌کنند یا در حال گفتگو با یکدیگر هستند، دو نما گرفته شود و در گرفتن این دو نما خط فرضی توسط دوربین شکسته شود، به نظر می رسد هر یک از آن‌ها به یک سوی دیگر نگاه می‌کنند و با یکدیگر گفتگو نمی‌کنند، همچنین شکستن خط فرضی در حالتی که سوژه در حال حرکت است، موجب می‌شود در دو نمای پی در پی از آن سوژه، حرکت در نمای دوم معکوس یا در جهتی دیگر از نمای اول به نظر برسد.

رعایت خط فرضی در صحنه‌هایی که تعداد شخصیت‌ها در آن زیاد است، برای مثال چند نفر در حال تعامل و گفتگو با هم هستند دشوار است. در این حالت کارگردان جزئیات هر نما و محل قرار گرفتن دوربین را به منشی صحنه می گوید، که دقیقاً بنویسد، تا در هنگام فیلم برداری از نمای بعدی، ناخواسته خط فرضی را نشکند.

### چند نکته

* در حالتی که تنها یک شخصیت در صحنه وجود دارد، خط فرضی جهت نگاه او است. حتی اگر سرش به سمت دیگری بچرخد و جهت نگاهش عوض شود، خط فرضی همان جهت نگاه اوست. 
* در صورتی که سوژه‌ای غیر از شخصیت در صحنه باشد، برای مثال یک ماشین که حرکت می‌کند، خط فرضی جهت حرکت آن سوژه است.
* در حالتی که دو سوژه در صحنه وجود دارد که یا روبه روی هم هستند یا پهلوی هم، برای مثال دو شخصیت که با هم گفتگو می‌کنند، یا دو شخصیت که در کنار هم در صندلی جلوی یک ماشین نشسته‌اند، خط فرضی خط واصل بین آنهاست.
* در حالتی که بیش از دو شخصیت در صحنه داریم، برای گرفتن هر نما از دو به دوی آنها، یک خط فرضی بین آن دو که همان خط واصل بین آنهاست رسم می‌شود.
* در حالتی که یک نفر یا دو نفر، یا بیشتر ( در یک قاب ) طرف گفتگوی یک نفر یا دو نفر، یا بیشتر ( در یک قاب دیگر ) قرار می‌گیرد، باز خط فرضی خط واصل بین آن یک نفر یا دو نفر یا ... با آن یک نفر یا دو نفر یا ... است. 
* در همه این موارد، برای گرفتن چند نما از یک صحنه، باید دوربین همواره در یک جهت خط فرضی، یعنی همان جهتی که در نمای اول دوربین قرار داشته قرار بگیرد، زیرا در غیر این صورت خط فرضی شکسته شده و در تصویر اخلال ایجاد می‌شود.

* در صورت نیاز می‌توان از روی خط فرضی عبور کرد، به شرط آنکه بین پلان اول و دوم پیوستگی و تداوم وجود داشته باشد، به این معنی که در حین فیلم برداری بدون قطع دوربین و قطع نما از روی خط فرضی عبور کرده و به طرف دیگر آن برویم. در این حالت چون تماشاگر در حین شکسته شدن خط فرضی با فیلم بردار همراه بوده اخلالی در تصویر حس نمی‌کند.

## جستارهای وابسته
* قانون ۳۰ درجه

## منابع

* 
* دانشنامه شبکه ملی مدارس ایران (رشد)
## پیوند به بیرون
* خط فرضی، وبگاه رشد

رده:تدوین فیلم
رده:فنون سینمایی
ماهی مرکب دم‌کل

**ماهی مرکب دُم‌کَل** نوعی جانور آبزی است.

این جانور از ردهٔ سرپایان است و از بستگان نزدیک ماهی مرکب (سرپاور) به شمار می‌آید. صفت دم‌کل (دم‌کوتاه) در نام این جانور به کوتاه بودن انتهای آن نسبت به دیگر جانوران مشابه اشاره دارد.

سرپاورهای دم‌کل هشت بازوی مکنده و دو شاخک دارند و اندازه‌شان معمولاًکوچک است. انواع سرپاورهای دُم‌کَل با هم راستهٔ سپیولیدا (**Sepiolida**) را تشکیل می‌دهند.

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bobtail_squid&oldid=194272968 Bobtail squid]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 8, 2008). 

رده:ماهی مرکب دم‌کل
رده:جانوران پلیوسن
رده:جانوران میوسن
رده:سرپاورها
رده:سرپایان
ماهی مرکب جهنمی

**ماهی مرکب جهنمی** یک ماهی مرکب (سرپاور) کوچک زیست‌کننده در اعماق دریا است.

نام علمی لاتین آن (*Vampyroteuthis infernalis*) به معنی "ماهی مرکب خون‌آشام از جهنم" است. این جانور مژک‌دار، از ردهٔ سرپایان و زیرردهٔ نیام‌داران (Coleoidea) است. 

ماهی مرکب جهنمی در اقیانوس‌های معتدل و گرمسیری جهان زندگی می‌کند.

طعمه خود را با استفاده از بازو های قوی که دارند اسیر می کنند در هنگام احساس خطر در دریا محو می شوند

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vampire_Squid&oldid=196584338 Vampire Squid]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 8, 2008). 

## پیوند به بیرون
* تو به بیرون شدن بدن سرپاور جهنمی (مستند کوتاهی به زبان انگلیسی)

رده:سرپاورها
رده:سرپایان
رده:سنگواره‌های زنده
مارتین بشیر

**مارتین بشیر**  متولد ۱۹۶۳ لندن، خبرنگار، و مجری برنامه سیاسی abc Nightline که هر شب در آمریکا پخش می‌شود است.

وی دانش‌آموخته کینگز کالج لندن بوده، و اصالتاً پاکستانی است. او در سال ۲۰۰۲ مستند جنجالی *[[زندگی با مایکل جکسون]]* را تهیه نمود.

در سال ۲۰۲۱ مشخص شد که مارتین بشیر برای قانع کردن پرنسس دایانا به شرکت در مصاحبه‌ای که در سال ۱۹۹۵ میلادی پخش شد به جعل سند دست زده‌است. بر این مبنا مارتین بشیر صورتحساب‌هایی دستکاری‌شده را به ارل اسپنسر، برادر دایانا نشان داد که به غلط این‌طور جلوه می‌دادند که افرادی برای تعقیب پرنسس دایانا استخدام شده‌اند. مارتین بشیر بعدتر در این رابطه صداقت به خرج نداد و مدیران بی‌بی‌سی هم در تحقیق از او به وظایفشان عمل نکردند.

از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به *[[مایک باست: مدیر تیم ملی انگلستان]]* اشاره نمود.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی

رده:افراد انگلیسی پاکستانی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی لندن
رده:اهالی وانزوورث
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:خبرنگاران تلویزیونی اهل انگلستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کینگز لندن
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه وینچستر
رده:دور از وطن‌های اهل بریتانیا در ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:شخصیت‌های ABC نیوز
رده:گزارش‌گران و خبرنگاران اهل انگلستان
رده:گزارش‌گران و خبرنگاران اهل بریتانیا
رده:مجریان و خبرنگاران بی‌بی‌سی
رده:مسلمانان مسیحی‌شده
رده:مسیحیان اهل انگلستان
رده:مسیحیان اهل پاکستان
رده:موسیقی‌دانان رگی اهل انگلستان
رده:مهاجران انگلیسی در ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار بیس اهل انگلستان
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل بریتانیا
رده:شخصیت‌های تلویزیونی اهل بریتانیا
رده:مجری‌های تلویزیونی اهل بریتانیا
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل انگلستان
رده:شخصیت‌های تلویزیونی اهل انگلستان
رده:مجریان برنامه‌های تلویزیونی انگلستان
رده:مسلمانان پیشین اهل بریتانیا
جسم خاکستری

**جسم خاکستری**  یک تابشگر غیرانتخابی است که تابشگری طیفی کمتر از ۱ دارد.

## جستارهای وابسته
* جسم سیاه

## منابع

رده:ترمودینامیک
رده:کیهان‌شناسی
مکسیما

**مکسیما**  یک سیستم جبری کامپیوتری (Computer Algebra System, CAS) است. مکسیما می‌تواند محاسبات جبری را با متغیرها به خوبی انجام دهد؛ مثلاً می‌تواند انتگرال‌های نامعین را حساب کند، معادله‌های جبری را حل کند، ویژه‌مقدارها و ویژه‌بردارهای ماتریس‌ها را بیابد، یا عبارت‌های پیچیده را ساده کند. مکسیما همچنین می‌تواند محاسبات عددی با دقت بسیار بالا انجام دهد، نمودارهای دوبعدی و سه‌بعدی بکشد، و حتی می‌توان با مکسیما برنامه نوشت.

مکسیما تحت مجوز GPL قرار دارد و بنابراین برخلاف بسیاری از نرم‌افزارهای مشابه مانند مثمتیکا و میپل که بسیار گران هستند، آزاد و رایگان است.

## تاریخچه
مکسیما از دل پروژهٔ دیگری به نام Macsyma به دنیا آمد که در سال‌های ۱۹۶۸ تا ۱۹۸۲ در دانشگاه MIT به عنوان بخشی از پروژهٔ Mac توسعه می‌یافت. نسخه‌ای از کد منبع Macsyma را در سال ۱۹۸۲ ام‌آی‌تی به وزارت انرژی آمریکا داد. این نسخه هم‌اکنون DOE Macsyma نامیده می‌شود. پروفسور ویلیام شِلتر از دانشگاه تگزاس نسخه‌ای از DOE Macsyma را از همان سال تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۱ نگهداری می‌کرد. در سال ۱۹۹۸ شلتر از طرف وزارت انرژی اجازه یافت تا کد منبع DOE Macsyma را تحت مجوز GPL منتشر کند. او در سال ۲۰۰۰ پروژه‌ای را در سورس‌فورج راه انداخت تا DOE Macsyma را که از این به بعد مکسیما (Maxima) نامیده می‌شد توسعه دهد.

## جستارهای وابسته
* مثمتیکا
* میپل
* گنوپلات

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه پروژهٔ مکسیما
* راهنمای ده‌دقیقه‌ای برای حل مسائل ریاضی با مکسیما 
* wxMaxima  یک رویه (front-end) برای مکسیما
* MaximaPHP نسخه‌ای از مکسیما با قابلیت اجرا بر روی وب

## منابع

* 

رده:نرم‌افزار لیسپ معمولی
رده:نرم‌افزارهای آزاد چندسکویی
رده:نرم‌افزارهای آزاد نوشته‌شده با لیسپ
رده:نرم‌افزارهای آموزشی آزاد
رده:نرم‌افزارهایی که از wxWidgets استفاده می‌کنند
اندود گچ و سیمان

**اندود گچ و خاک** یا استاکو  مخلوطی از کلوخه‌های سیمان و گچ است که در نمای ظاهری استفاده می‌شود.

## منابع

رده:سیمان
رده:مصالح ساختمانی
نوآر

**نوآر** (Noir)، یک کلمهٔ فرانسوی به معنای سیاه است.

همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* فیلم نوآر، یک ژانر فیلم
* نئو-نوآر
* نوآر (انیمه)
* مرد عنکبوتی نوآر
* پوینت نوآر
* فرودگاه پوینت نوآر
* نئوفولک
* نوآر نوردیک
* پینونوآر
* *<bdi>[[لس آنجلس سیاه]]</bdi>*
* سیاه (نت)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
نورالله محمودی چلیچه‌ای

**نورالله محمودی چلیچه‌ای** (زادهٔ ۱۳۳۱ - درگذشتهٔ ۱۳۸۶) کشاورز و شاعر اهل چلیچه بود.

## زندگی‌نامه
محمودی چلیچه‌ای در سال ۱۳۳۱ خورشیدی در چلیچه به‌دنیا آمد و در سال ۱۳۸۶ همان‌جا درگذشت. از وی کتابچهٔ شعری به نام دیوان محمودی در مدح محمد و خانوادهٔ او و زندگی روستایی به جا مانده‌است. محتوای اشعار سادهٔ وی گویای احوال اجتماعی و مردمی روستا است.

## نمونه اشعار
ابیاتی از دیوان محمودی:

## منابع

* مؤسسه نوا - گام دوم: مروری بر زندگی مشهدی نورالله محمودی

رده:درگذشتگان ۱۳۸۶
رده:زادگان ۱۳۳۱
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:کشاورزان اهل ایران
رده:اهالی فارسان
بورا بورا

**بورا بورا**   یک گروه جزیره در جزایر بادپناه در جنوب اقیانوس آرام است. جزایر بادپناه، بخش غربی مجمع الجزایر انجمن در پلی‌نزی فرانسه را تشکیل می‌دهد که یک مجموعه فرادریایی از جمهوری فرانسه در اقیانوس آرام است. مساحت کل اراضی **بورا بورا** ۳۰٫۵۵ کیلومتر مربع (۱۲ مایل مربع) است. جزیره اصلی که در ۲۳۰ کیلومتری (۱۲۵ مایل دریایی) شمال غربی پاپِه ته قرار دارد، توسط یک کولاب (لاگون) و صخره‌های مرجانی احاطه شده است. در مرکز جزیره اصلی، بقایای یک آتشفشان خاموش وجود دارد که دو قله، پاهیا و اوتِمانو، بروی آن قرار دارد. قله اوتِمانو با ارتفاع ۷۲۷ متر (۲٬۳۸۵ فوت)، بالاترین ارتفاع را در این جزیره دارد. بورا بورا بخشی از کُمون بورا بورا است که شامل جزیره مرجانی توپای نیز می‌شود. زبان‌های اصلی بورا بورا تاهیتیایی و فرانسوی هستند. با این حال، به دلیل دیدار گردشگران پرشمار از بورا بورا، بسیاری از اهالی آن زبان انگلیسی را نیز فراگرفته اند.

## تاریخ
جیمز کوک در سال ۱۷۷۷ بر روی آن پیاده شد.

## نگارخانه

Boraboraluft_edited3.jpg|چشم انداز هوایی بورا بورا

File:Bora Bora North-East view from Mt Pahia - French Polynesia.jpg|کوه اوتمانو در بورا بورا
Image:borapearl.jpg|استراحتگاه ساحل مروارید بورا بورا
Image:Matira Beach, Bora Bora, French Polynesia.jpg|دریا کنار ماتیرا و تالاب، بورا بورا
Image:Floreal-Bora-Bora.jpg|ناو جنگی فرانسه به نام فلورآل در تالاب بورا بورا پهلو گرفته است


## منابع

* Wikipedia_contributors. Bora_Bora. Wikipedia, The_Free_Encyclopedia. March_4, 2008, 13:53 UTC. Available_at: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bora_Bora&oldid=195796947. Accessed_March_8, 2008.

* 

## پیوند به بیرون
* Bora Bora entry on WorldAtlas.com
* http://www.tahititourism.com_official_website_(Tahiti_Tourism_board)
* http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/oceania/bora.htm_Bora_Bora_entry_on_WorldAtlas.com
* http://www.pacific-image.pf/pages/boutic/dboutic_cdrom_sp132.html


رده:آتشفشان‌های پلی‌نزی فرانسه
رده:جزیره‌های جزایر سوسایتی
رده:سواحل برهنگان پلینزی فرانسه
دستگاه کیپ

بندانگشتی|چپ|دستگاه کیپ 
دستگاه کیپ  به عنوان مولد کیپ هم نامیده می‌شود، دستگاهی برای تولید گاز از واکنش میان مایع و یک جامد است.از سه بخش تشکیل شده‌است.بخش بالایی، مخزن مایع است، که به بخش پایین وصل گردیده‌است.در بخش میانی، جامد قرار دارد و دارای شیر خروجی گاز نیز هست.هنگامی که گاز آزاد می‌شود.سطح مایع بالا می‌آید و با جامد وارد واکنش می‌شود.بستن شیر، مایع را بخش پایین می‌راند و واکنش متوقف می‌شود.

## منابع

"Kipp's apparatus." Wikipedia, The Free Encyclopedia. 14 Jan 2008, 10:00 UTC. Wikimedia Foundation, Inc. 8 Mar 2008 .

رده:اختراع‌های هلندی
رده:تجهیزات آزمایشگاهی
رده:گازهای صنعتی
حارث بن کلده ثقفی

بندانگشتی|تصویر بیماری که با یک پزشک عرب قرون وسطایی مشورت می‌کند.
**حارث بن کلدة بن عمر بن ابوعلاج ثقفی** پزشک، شاعر، موسیقی‌دان، خواننده و بربط نواز، آموزگار و مبلغ موسیقی ایرانی در میان اهل مکه بوده است. حارث از قبیله ثقیف و از مردم طائف بود. او پزشک تحصیل کرده در بیمارستان جندی شاپور است.

او دو بار به ایران آمده است و در حیره به حضور خسرو پرویز رفته بود. از آثار منسوب به او می‌توان به *محاورة فی الطب* اشاره کرد که درباره پزشکی بوده است. مرگ او را در ۱۳ق دانسته‌اند.

## منابع

* 

رده:پزشکان سده ۷ (میلادی)
رده:پزشکان سده‌های میانه اسلامی
رده:پزشکان عرب
رده:پزشکان عرب قرون وسطی
رده:حجاز
رده:درگذشتگان دهه ۶۳۰ (میلادی)
رده:صحابه مرد
رده:نوازندگان بربط
رده:عرب‌های سده ۷ (میلادی)
رده:ثقیف
فوکر ۷۰

بندانگشتی|چپ|300px|فوکر ۷۰ هواپیمایی ویتنام.
بندانگشتی|جایگزین=هواپیمای فوکر ۷۰ متعلق به کی ال ام ایرلاینز|هواپیمای فوکر ۷۰ متعلق به کی ال ام ایرلاینز

**فوکر ۷۰** Fokker ۷۰ یک هواپیمای مسافربری ساخته شرکت فوکر کشور هلند است. این هواپیما از سال ۱۹۹۴ روانه بازار شد. این هواپیماها مدل کوچکتری از فوکر ۱۰۰ هستند .

## مشخصات
فوکر ۷۰ دارای دو موتور توربوفن در دو سوی انتهای بدنه‌است.
* فاصله نوک دو بال: ۲۸٫۱ متر
* طول: ۳۰٫۱ متر
* ارتفاع: ۸٫۵ متر
* ظرفیت مسافر: ۸۰ نفر
* بیشینه سرعت: ۷۴۳ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۲۰۴۰ کیلومتر
* تعداد تولید شده: ۴۷ فروند
* اولین پرواز: ۱۹۹۴
* توقف تولید: ۱۹۹۶

منبع:.

## مدل‌ها
* Fokker ۷۰ مدل استاندارد مسافربری با ظرفیت ۷۹ مسافر.
* Executive Jet ۷۰ هواپیمای شاتل.
* Executive Jet ۷۰ER هواپیمای شاتل با محدوده پرواز بیشتر.

## جستارهای وابسته
* فهرست هواپیماها
* فوکر اف ۲۸
* فوکر ۱۰۰
* فوکر

## پانویس

## منابع
* Endres، G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins، ۲۰۰۵

رده:جت‌های دوموتوره
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری هلندی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای دم‌تی
رده:هواگردهای فوکر
رده:هواگردهای دارای ارابهٔ فرود سه‌چرخه‌ای جمع‌شونده
ایلیوشین ایل-۶۲

بندانگشتی|ایلیوشین ایل-۶۲
**ایلیوشین ایل-۶۲**  یک هواپیمای مسافربری چهارموتوره ساخته شرکت ایلیوشین ساخت شوروی سابق است. این هواپیما از سال ۱۹۶۷ روانه بازار شد. در مجموع ۲۸۹ فروند از این هواپیماها تولید و تحویل شد. این هواپیما هنوز هم توسط دو شرکت روسی و یک شرکت کوبایی مورد استفاده قرار می‌گیرد، شرکت هواپیمایی آریا متعلق به بخش خصوصی ایران نیز چهار فروند از این هواپیما را به صورت اجاره‌ای در ناوگان خود دارد که یکی از آنها دچار سانحه گردیده و مابقی زمینگیر هستند.

## مشخصات
ایلیوشین آی‌ال-۶۲ دارای چهار موتور توربوفن در دو سوی انتهای بدنه است. موتورها دو به دو در کنار هم قرار گرفته‌اند.
* خدمه: ۳ تا ۵ نفر + ۴ تا ۸ مهماندار
* فاصله نوک دو بال: ۴۳٫۲ متر
* طول: ۵۳٫۱ متر
* ارتفاع: ۱۲٫۴ متر
* ظرفیت مسافر: ۱۸۶ نفر
* بیشینه سرعت: ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۱۰۰۰۰ کیلومتر
* سقف پرواز: ۱۲۰۰۰ متر

## مدل‌ها
* IL-62 مدل اولیه.
* IL-62M مدل بهبود یافته با موتور جدید.
* IL-62MK دارای قدرت بیشتر برای حمل وزن بیشتر.

## نگارخانه

File:IL62 1.jpg|
File:IL62 2.jpg|
File:IL62 3.jpg|
File:IL62 4.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست هواپیماها
* ایلیوشین
* پرواز شماره ۱۵۲۵ آریا

## پانویس

## منابع
* Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins, 2005

رده:جت چهارقلو
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری اتحاد شوروی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ایلیوشین
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای دم‌تی
ایلیوشین ایل-۸۶

بندانگشتی|چپ|300px|ایلیوشین ایل-۸۶ شرکت کراس‌ایر

**ایلیوشین ایل-۸۶**  یک هواپیمای مسافربری چهارموتوره پهن پیکر ساخت شرکت ایلیوشین در شوروی است. این هواپیما از سال ۱۹۸۰ روانه بازار شد. در مجموع ۱۰۳ فروند از این هواپیماها تولید و تحویل شد . این هواپیما هنوز هم توسط دو شرکت روسی مورد استفاده قرار می‌گیرد .

## مشخصات
ایلیوشین آی‌ال-۸۶ دارای چهار موتور توربوفن در زیر بالهاست.
* فاصله نوک دو بال: ۴۸٫۱ متر
* طول: ۵۹٫۵ متر
* ارتفاع: ۱۵٫۸ متر
* ظرفیت مسافر: ۳۵۰ نفر
* بیشینه سرعت: ۹۵۰ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۳۶۰۰ کیلومتر

## مدل‌ها
* IL-86 مدل استاندارد اولیه.
* IL-87 مدل دارای طراحی جدید.

## جستارهای وابسته
* فهرست هواپیماها
* ایلیوشین
* آنتونوف ای‌ان-۱۲۴

## پانویس

## منابع
* Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins, 2005

رده:جت چهارقلو
رده:روابط اتحاد شوروی و لهستان
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری اتحاد شوروی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ایلیوشین
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای پهن‌پیکر
ایلیوشین ایل-۹۶

**ایلیوشین ایل-۹۶**  یک مدل هواپیمای مسافربری پهن‌پیکر چهارموتوره است که توسط شرکت ایلیوشین روسیه توسعه‌یافته و ساخته شده‌است. این هواپیما از سال ۱۹۹۳ روانه بازار شد که بر حسب مدل، توان جابه‌جایی ۲۶۲ تا ۴۳۶ مسافر را دارد. تا سال ۲۰۰۵ تنها ۱۸ فروند از این هواپیماها تولید و تحویل شد اما تاکنون ۳۰ فروند از آن ساخته شده‌است. این هواپیماها مدل جدیدتری از ایلیوشین-۸۶ به حساب می‌آیند.

## مشخصات
ایلیوشین ایل-۹۶ دارای چهار موتور توربوفن آویادویگاتل پی‌اس-۹۰ در زیر بال‌ها است.

* فاصله نوک دو بال: ۶۰٫۱ متر
* طول: ۶۴٫۷ متر
* ارتفاع: ۱۵٫۷ متر
* ظرفیت مسافر: ۳۸۶ نفر
* بیشینه سرعت: ۹۱۲ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۱۱۴۸۲ کیلومتر

## مدل‌ها
* IL-96-300 مدل استاندارد اولیه.
* IL-96PU مدل ساخته شده برای رئیس‌جمهور روسیه.
* IL-96-400 مدل دارای طول بدنه بیشتر و محدوده پرواز طولانی‌تر.
* IL-96-400T مدل ترابری کالا با در مخصوص.

## جستارهای وابسته
* فهرست هواپیماها
* ایلیوشین

## پانویس

## منابع
* Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins, 2005

رده:جت چهارقلو
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری اتحاد شوروی دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ایلیوشین
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای پهن‌پیکر
ایلیوشین

**ایلیوشین**  شرکت هوافضا و صنایع جنگ‌افزاری روسی است، که در زمینه طراحی، توسعهٔ فناوری و تولید هواپیماهای نظامی، ترابری و تجاری فعالیت دارد. شرکت ایلیوشین در سال ۱۹۳۳ توسط سرگئی ایلیوشین بنیان گذاشته شد این شرکت هم‌اکنون به‌همراه شرکت‌هایی چون میگ، برییف، سوخو، توپولف، یاکوولف و ایرکوت، زیرمجموعه‌ای از کمپانی یونایتد ایرکرفت کورپوریشن به‌شمار می‌آید.

## تولیدات
* ایلیوشین-۶۲
* ایلیوشین-۷۶
* ایلیوشین-۸۶
* ایلیوشین-۹۶
* ایلیوشین-۱۱۲
* ایلیوشین-۱۱۴

## جستارهای وابسته
* توپولف
* میگ
* آنتونوف
* سوخو
* ایرباس
* بوئینگ

## منابع




ایلیوشین
رده:برندهای روسیه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۳ (میلادی) در روسیه
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:شرکت‌های مسکو
رده:شرکت‌های هوافضا
رده:شرکت‌های هواگردسازی اتحاد شوروی
رده:شرکت‌های هواگردسازی ازبکستان
رده:شرکت‌های هواگردسازی روسیه
رده:یونایتد ایرکرفت کورپوریشن
مندریل

بندانگشتی|upright 0.9| جمجمه Mandrill.
**مَندریل** یا **شاه‌بابون** (*Mandrillus sphinx*) نوعی بوزینهٔ درشت‌اندام آفریقایی است. این حیوان از خانوادهٔ میمون‌های بَرّ قدیم (سرکوپیتسیدا، Cercopithecidae) و جنس شاه‌بابون‌ها (Mandrillus) است.

مندریل‌ها در باختر آفریقا زندگی می‌کنند و در کامرون، گابن، گینه استوایی و کنگو یافت می‌شوند. این میمون‌ها بستگی نزدیکی با دریل‌ها دارند. مندریل‌ها اگرچه ظاهراً به بابون‌ها شباهت دارند اما خویشاوندی آنها بیشتر با منگبی‌ها است.

مندریل بزرگ‌ترین گونهٔ میمون است. معنی واژه، مندریل «انسان-میمون» است. یک مندریل نر حدود ۹۰ سانتی‌متر طول و ۵۰ کیلوگرم وزن دارد. زمانی که این جانور دندان‌های تیز و نیش مانندش را نشان می‌دهد برای پلنگ‌ها و سایر جانوران شکارچی چیزی بیش از یک حریف به حساب می‌آید.

مندریل‌ها در جنگل‌های بارانی قسمت غربی مرکز آفریقا زندگی می‌کنند. این میمون‌ها اشکال مخصوصی بر چهره دارند که در ماده‌ها و جوان‌ترها رنگ‌های آن مات‌تر و کدرتر از نرها است. مندریل‌ها همه‌چیزخوارند و تغذیه آنها بیشتر از میوه و حشره است.

## جامعه
مندریل‌ها در دسته‌هایی زندگی می‌کنند که معمولاً شامل یک نر غالب و چندین ماده و گروهی از نوجوانان و تعدادی نر بی‌فرزند و دون‌پایه‌تر می‌شود. گاه چند دسته از مندریل‌ها به هم پیوسته و دسته‌ای بزرگ شامل ۲۰۰ میمون یا بیشتر تشکیل می‌دهند. جامعه مندریل‌ها سلسله مراتب سختگیرانه‌ای دارد. روشنی رنگیزه‌های پوست آن‌ها توسط هورمون‌های کنترل می‌شود. تندی رنگ چهره و پوست نشان‌دهنده قدرت یا میزان ستیزه‌جویی است.

فصل جفت‌گیری آنها بین ژانویه و سپتامبر اوج می‌گیرد و بیشترین زاد و ولد آنها از دسامبر تا آوریل است.

## جستارهای وابسته
* دریل

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پستانداران آفریقا
رده:پستانداران پلیستوسن آفریقا
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
رده:پستانداران جمهوری کنگو
رده:پستانداران کامرون
رده:پستانداران گابن
رده:پستانداران گینه استوایی
رده:جانوران آسیب‌پذیر
رده:زیاگان آسیب‌پذیر آفریقا
رده:زیاگان مرکز آفریقا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:کلان‌زیاگان آفریقا
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گونه‌های کاربر ابزار
رده:میمون‌های جهان قدیم
رده:میمون‌های دم‌دراز
رده:نخستی‌های آفریقا
رده:نخستی‌های پلیستوسن
زبان پیوندی

**زبان پیوندی** یا **چسبانشی** زبانی است که به‌طور گسترده با پیوستن (یا چسباندن) از آن استفاده می‌شود: بیشتر واژگان از چسباندن تکواژها به یکدیگر ایجاد شده‌اند. این عبارت اولین بار توسط ویلهلم فون هومبُلت در ۱۸۳۶ جهت طبقه‌بندی زبانها از دیدگاه تک‌واژشناسی ارائه شد.
در یک زبان پیوندی، نمایه‌ها جداگانه، از دسته‌بندیهای مرتبط، یک به یک به پایه لغت افزوده می‌شود.

## نمونه‌هایی از زبانهای پیوندی (چسبانشی)
مثالهایی از زبانهای پیوندی شامل زبانهای زیر است:
* زبانهای آسترونزیایی
* زبانهای آلتایی (از قبیل ترکی، مغولی و تونگوزی)
* زبان باسکی
*
* کره‌ای 
* برخی زبانهای مزوامریکن و زبانهای بومی قاره آمریکا مانند ناهواتل، هوازتک و سالیش، کچوا، آیمارا، زبان‌های آتاباسکی و…
* زبانهای اسکیمو-آلوت (زبان بومی اسکیموها و بومیان قطب شمال)
* زبانهای بانتو (زبان بومی بیشتر سیاهپوستان آفریقا)
* زبانهای اورالی (مانند مجاری، فنلاندی و استونیایی)
* بسیاری از زبانهای تبتی-برمه‌ای
* زبانهای دراویدی
* زبانهای قفقازی شامل کارتولی (مانند گرجی)، شمال شرقی و شمال غربی (مانند چچنی و آبخازی)

بیشتر مردمان خاور نزدیک باستان نیز به این زبانها صحبت می‌کردند:
* سومری
* ایلامی
* هوری
* اورارتویی
* هاتی
* گوتی
* لولّوبی
* کاسی

## جستارهای وابسته
زبانزبان ترکیبینیم زبان

## پانویس

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی زیر عنوان Agglutinative language

رده:رده‌شناسی زبان
رده:زبان‌های پیوندی
رده:زبان‌های ترکیبی
زبان مرده

**زبان مُرده** زبانی است که دگرگونی و تغییر در دستور زبان و واژگانش متوقف شده ولی ممکن است هنوز گویشورانی داشته باشد مانند زبان قبطی.
در مقابل، اصطلاح زبان متروک به معنی زبانی است که دیگر زبان مادری کسی نیست. زبان زبان مصری، سانسکریت، یونانی باستان، انگلیسی باستان و انگلیسی میانه جزو زبان‌های مرده هستند.

## جستارهای وابسته
* مرگ زبان (زبان‌شناسی)
* زبان درخطر
* فهرست زبان‌های منقرض‌شده ایران

## منابع

Wikipedia contributors, "Extinct language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Extinct_language&oldid=196801051 (accessed March 8, 2008).

رده:زبان
رده:زبان‌های مرده
جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰

**جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰**، هفتمین دوره مسابقات جام ملت‌های آسیا به میزبانی کشور کویت برگزار شد. تیم ملی فوتبال ایران، اولین حضور خود را پس از انقلاب اسلامی در جام ملتها تجربه می‌کرد. مربی تیم ایران، حسن حبیبی بود.

در این مسابقات، تیم‌ها به دو گروه پنج تیمی تقسیم شدند. از رویدادهای جالبی که در حین انجام این مسابقات اتفاق افتاد، حمله رژیم بعث عراق به ایران (آغاز جنگ ایران و عراق) بود. تلویزیون کویت به طرفداری از رژیم عراق، جنگ تبلیغاتی به راه انداخته بود. ایران علی‌رغم کمبود امکانات و بازی تدارکاتی بازی‌های قابل قبولی به نمایش گذاشت. ایران در گروه A مسابقات قرار داشت و به عنوان تیم نخست به مرحله بعد را یافت.
بازی مقابل کویت که یکی از بهترین تیم‌های تاریخ خود را داشت، چند روز پس از آغاز جنگ ایران و عراق و تجاوز عراق به خاک ایران انجام شد.
به همین دلیل، تیم ایران با روحیه‌ای بد، در مقابل کویت ۲ بر ۱، تن به شکست داد و از راهیابی به فینال برای بار چهارم بازماند.
در بازی رده‌بندی ایران با سه گل، کره شمالی را شکست داد و برای نخستین بار به مقام سوم آسیا رسید.
بهتاش فریبا از ایران با هفت گل، آقای گل آسیا شد.

کویت در فینال با غلبه ۳–۰ بر کره جنوبی برای نخستین بار به قهرمانی رسید. بازیکنانی بزرگی همچون طرابلسی در ترکیب تیم کویت بودند.

## محل برگزاری

## تیم‌های حاضر در جام

* ۳۱ تیم در مرحله انتخابی شرکت کردند.
* (مدافع عنوان قهرمانی)
* (میزبان)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  بنگلادش

## نتایج تیم ملی ایران در مرحلهٔ مقدماتی
ایران ۰ - سوریه ۰

ایران ۲ - چین ۲

ایران ۷ - بنگلادش ۰

ایران ۳ - کره شمالی ۲

## مرحلهٔ نیم نهایی
ایران ۱ - کویت ۲

## دیدار رده‌بندی
ایران ۳ - کره شمالی ۰
(در پایان این رقابت‌ها ایران بعد از ۳ دوره قهرمانی پیاپی به مقام سوم دست یافت)

## مرحلهٔ گروهی بازیها

### جدول گروه A

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### جدول گروه B

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## جدول مرحلهٔ حذفی

### نیمه نهایی

----

### رده بندی

### فینال

## قهرمان

## گلزنان

;۷ گل
*  چوی سون-هو
*  بهتاش فریبا
;۵ گل
*  فیصل الدخیل
;۴ گل
*  جاسم یعقوب
*  ژو یونگلای
;۳ گل
*  شن ژیانگفو
*  حسین فرکی
*  چونگ هائه-ون
;۲ گل

*  عبدالرضا برزگری
*  حمید علیدوستی
*  سعد الحوطی
*  توکامین بهاری

*  زولکیفلی حمزه
*  چوی جائه-پیل
*  کیم بوک-مان

*  پاک جونگ-هون
*  منصور مفتاح
*  جمال کشک
*  احمد چومبی

;۱ گل

*  اشرف الدین چونو
*  قاضی صلاح الدین
*  چن جینگانگ
*  لی فوبائو
*  حسن روشن
*  ایرج دانایی‌فرد

*  عبدالعزیز العنبری
*  فتحی کمیل
*  عبده علیف
* 
* 
*  هوانگ سانگ-هوی

*  کیم جونگ-مان
* 
*  هوانگ سئوک-کئون
*  لی جونگ-ایل
*  جودت سلیمان
*  غانم الحجری

## منابع

* South Korea International Matches
* Kuwait Football Association
* All-Star Team News Straits Times, 2 October 1980, Page 27

## پیوند به بیرون
نتایج جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰

رده:جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰
رده:جام ملت‌های آسیا
رده:رقابت‌های بین‌المللی فوتبال به میزبانی کویت
رده:رویدادهای ورزشی سپتامبر ۱۹۸۰
رده:فوتبال آسیا در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:فوتبال کویت در ۸۰–۱۹۷۹ (میلادی)
رده:کویت در ۱۹۸۰ (میلادی)
جین سیمور

**جین سیمور** (متولد ۱۵۰۷/۱۵۰۸ - درگذشته ۲۴ اکتبر ۱۵۳۷) سومین همسر هنری هشتم پادشاه انگلستان و مادر ادوارد ششم پادشاه بعدی این کشور بود. او برخلاف دیگر همسران هنری هشتم از خانواده دربار یا اشراف نبود بلکه خدمتکار همسر دوم هنری هشتم آن بولین بود. وی هفت روز بعد از تولد ادوارد ششم به علت تب زایمان در گذشت.

وی در هنگام بارداری ادوارد ششم، ویار سیری‌ناپذیری برای خوردن بلدرچین پیدا کرده بود تا جایی که درباریان و دیپلمات‌ها موظف به تأمین مقادیر کافی بلدرچین برای علیاحضرت شده بودند.

## منابع

* 


رده:اهالی انگلستان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:خاندان سیمور
رده:خانواده‌های سلطنتی انگلیسی
رده:درگذشتگان ۱۵۳۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۵۰۸ (میلادی)
رده:زنان دوره تودور
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی)
رده:زنان هنری هشتم
رده:شرکای سلطنتی انگلیسی
رده:شرکای سلطنتی ایرلندی
رده:مرگ‌ها در زایمان
رده:معتقدان به کلیسای کاتولیک اهل بریتانیا
رده:همسران هنری هشتم
آن کلیو

**آن کلیو** (زادهٔ ۲۲ سپتامبرِ ۱۵۱۵ میلادی - درگذشتهٔ ۱۶ ژوئیهٔ ۱۵۵۷ میلادی) چهارمین همسر هنری هشتم پادشاه انگلستان بود. در سال ۱۵۴۰ با هنری هشتم ازدواج کرد و پس از شش ماه هنری او را طلاق داد تا با ندیمه آن، کاترین هاوارد ازدواج کند. پس از آن هنری هشتم به او لقب لیدی آن کلیو را داد و او را خواهر خود اعلام کرد. مقداری از املاک خود را نیز به آن کلیو بخشید. آن کلیو انسان خیر و نیکوکاری بود. وی تا آخر عمر نزد مردم انگلستان به عنوان ملکه شناخته می‌شد.

## منابع

* 
کتاب لیدی آن کلیوز نوشته مارگارت کمبل


رده:اهالی دوسلدورف
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای وست‌مینستر
رده:درگذشتگان ۱۵۵۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در انگلستان
رده:زادگان ۱۵۱۵ (میلادی)
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:زنان هنری هشتم
رده:شرکای سلطنتی انگلیسی
رده:شرکای سلطنتی ایرلندی
رده:فسخ نکاح
رده:نجات‌یافتگان از آبله
رده:همسران هنری هشتم
کاترین هاوارد

**کاترین هاوارد** (۱۵۲۰/۱۵۲۵ – ۱۵ فوریه ۱۵۴۲) پنجمین همسر هنری هشتم پادشاه انگلستان بود. کاترین دختر لرد ادموند هاوارد و جویس کالپپر احتمالاً در حدود سال ۱۵۲۳ در لمبت به دنیا آمده اما تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست. او در نوامبر ۱۵۴۱ از عنوان ملکه محروم و ۳ ماه بعد در برج لندن به اتهام زنای محارم و خیانت به همسر گردن زده شد. کاترین دختر دایی آن بولین دومین همسر هنری هشتم بود.

## منابع

* 


رده:اعدام‌شدگان با گردن‌زدن
رده:اعدام‌شدگان در برج لندن
رده:افراد سلطنتی اعدام شده
رده:انگلیکان‌های اهل انگلستان
رده:انگلیکان‌های سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی اعدام‌شده لندن
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی شهرستان وینگیت، درهام
رده:اهالی منطقه لمبت لندن
رده:خاک‌سپاری‌ها در سنت پیتر اد وینکولا (لندن)
رده:درگذشتگان ۱۵۴۲ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:زنان اعدام‌شده اهل انگلستان
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:زندانیان در برج لندن
رده:سوء استفاده جنسی از کودکان در انگلستان
رده:کاتولیک‌های رومی سابق
رده:کاتولیک‌های رومی سده ۱۶ (میلادی)
رده:معتقدان به کلیسای کاتولیک اهل بریتانیا
رده:همسران هنری هشتم
کاترین پار

**کاترین پار** (متولد: پیرامون ۱۵۱۲؛ درگذشت: ۵ سپتامبر ۱۵۴۸) ششمین و آخرین همسر هنری هشتم انگلستان بود. لقب هنری در زمان وی از لرد ایرلند به پادشاه ایرلند تغییر یافت و کاترین تنها همسر وی بود که لقب ملکهٔ ایرلند را دریافت کرد.

## منابع

* 

رده:کاترین پار
رده:الهی‌دانان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:انگلیکان‌های اهل انگلستان
رده:انگلیکان‌های سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی کندال
رده:اهالی وینچکم
رده:حاکمان زن سده ۱۶ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در گلاسترشر
رده:درگذشتگان ۱۵۴۸ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۵۱۰ (میلادی)
رده:زنان نماینده پادشاه
رده:کاتولیک‌های رومی سابق
رده:مرگ‌ها در زایمان
رده:نایب‌السلطنه‌های انگلستان
رده:نمایندگان پادشاه انگلستان
رده:نویسندگان زن سده ۱۶ (میلادی)
رده:همسران هنری هشتم
رده:محققان سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی سیتی لندن
رده:نویسندگان اهل لندن
آل برهان

**آل بُرهان** خاندانی روحانی و سیاسی در فرارود است که در سده ۶ و سده ۷ هجری ریاست شعبه حنفیه را که مذهب بیشتر مردم در آن سامان بود را بر دوش داشتند.

دلیل نام‌گذاری اینان به آل برهان این است که بیشتر پیشوایان این خاندان لقب برهان‌الدین یا برهان الملة و الدین داشته‌اند. نیای بزرگ ایشان عمر بن مازه نام داشته و نام‌داری این خاندان به بنی مازه نیز از همین‌جا آمده. آل برهان از ثروتمندترین خاندان‌های فرارود بودند. برخورداری از ثروت این امکان را به آنها می‌داد که در کنار رهبری دینی مردم فرارود، رهبری سیاسی را نیز در دست خود نگاه دارند؛ هرچند اینان در مقام رهبران سیاسی فرارود فرمانگزار سلجوقیان و پس از آنها قراخانیان بودند.

آل برهان از عرب‌هایی بودند که از زادبومشان، عربستان به مرو کوچیدند و ریشه خود را به عمر بن خطاب، خلیفه دوم می‌رسانند. در متن‌های تاریخی از آنها گاه با لقب امام و گاه با لقب سلطان یاد شده‌است. آل برهان را در بخارا صدر جهان و صدر شریعت نیز می‌خواندند.

## چهره‌ها نام‌دار
برجسته‌ترین چهره‌های آل برهان عبارتند از:
* عبدالعزیز بن مازه بخاری
* عمر بن عبدالعزیز
* احمد بن عبدالعزیز
* شمس‌الدین محمد بن عمر
* صدرالصدور عبدالعزیز عمر
* سیف‌الدین محمد بن عبدالعزیز
* محمود بن احمد
* محمد بن احمد
* عمر بن مسعود
* نظام‌الدین محمد بن عمر

## منابع

* 

رده:تاریخ آسیای مرکزی
رده:تفسیرهای شیعه
صخره مقدس

[بندانگشتی|«صخره» که در زیر [قبة الصخره قرار گرفته‌است. سمت جنوب در جهت بالای تصویر است]]
بندانگشتی|مسجد الصخره
**صخره مقدس** یا **صخره** به سنگی گفته می‌شود که در زیر قُبَّةُ الصّخره در شهر بیت‌المقدس، فلسطین واقع است.
این صخره، سنگی است که برای سه دین اسلام، مسیحیت، و یهودیت مورد احترام است.
این مکان، از بناهای با اهمیت مذهبی بیت‌المقدس محسوب می‌شود.

## مشخصات صخره
صخره قطعه سنگ یک تکه بزرگی است که در اصل قلهٔ کوهی بوده‌است و لذا سطح بیرونی آن به صورت هرم از کف قبه الصخره به اندازهٔ یک متر و نیم بلندتر بوده و برآمده می‌باشد. این صخره که سخت است دارای رنگ سفید مایل به کرم و تقریباً مانند نوعی مرمر به نظر می‌رسد. در أثر زلزلهٔ سال ۱۰۶۷، تَرکی بر روی صخره ایجاد شد که هم‌اکنون قابل مشاهده‌است.

طول صخره از شمال به جنوب ۵/۱۷ متر و عرض آن از مشرق به مغرب سیزده متر و ارتفاع آن یک تا دو متر است.

## صخره در یهود
* صخره محلی است که زمین از آنجا گسترده شده‌است.
* صخره محلی است که بدن آدم از خاک آن خلق شده‌است.
* صخره محلی است که قابیل و هابیل قربانی خود را برروی آن به خدا تقدیم کردند.
* صخره محلی است که ابراهیم فرزند خود اسحق (طبق روایات اسلامی، اسماعیل) را بر روی آن می‌خواست ذبح کند.
* در زمان برپائی معبد سلیمان سال‌ها صخره قدس الاقداس یا مقدس‌ترین مقدسات بوده‌است و صندوق عهد بر روی آن قرار داشته‌است.

## صخره در اسلام
در منابع اسلامی چنین آمده‌است:
* صخره در دین اسلام نزدیکترین نقطه زمین به آسمان است.
* صخره محلی است که محمد، پیامبر اسلام از روی آن سوار بر براق شده و به معراج رفت.
* صخره محلی است که محمد، پیامبر اسلام در روز وقت معلوم یعنی روزی پس از ظهور مهدی و رجعت، ابلیس را بر روی آن به قتل می‌رساند.
* صخره محلی است که اسرافیل بر روی آن خواهد ایستاد و در صور خود به عنوان آغاز روز قیامت خواهد دمید.

## جستارهای وابسته
* مسجدالاقصی
* قبه الصخره
* دیوار ندبه

## منابع

رده:اسطوره‌شناسی یهودی
رده:کوه معبد
رده:مکان‌های مقدس اسلامی
رده:مکان‌های مقدس یهودی
رده:سنگ‌های مقدس
ماری یکم، ملکه انگلستان

**ماری یکم** یا **ماری تودور**  (زادهٔ ۱۸ فوریه ۱۵۱۶ - درگذشتهٔ ۱۷ نوامبر ۱۵۵۸) از ژوئیه ۱۵۵۳ تا پایان عمر ملکهٔ انگلستان و ایرلند بود.

وی تنها دختر هنری هشتم از همسر اولش، کاترین آراگن بود. ماری به دلیل کشتار پروتستان‌ها به «ماری خون‌ریز» (Bloody Mary) معروف است.

## کودکی
اگر چه ماری، آن وارث سلطنت که هنری هشتم می‌خواست نبود، اما نزد والدینش محبوب بود. در سن یازده سالگی، هنری پدر ماری، کاترین آراگن را طلاق داد تا با آن بولین ازدواج کند.

## رسیدن به سلطنت
بندانگشتی|راست
در سال ۱۵۴۷ پس از مرگ هنری هشتم، پسرش ادوارد ششم به حکومت رسید و تا پایان عمر (شش سال) پادشاه انگلستان و ایرلند بود. پس از مرگ ادوارد، جین گری (نوهٔ عمه‌اش) به مدت ۹ روز ملکهٔ انگلستان شده بود ولی در انگلیای شرقی ماری هوادارانش را متحد کرد و بسوی لندن لشکر کشید. جان دادلی (دوک نورتامبرلند) و حامی اصلی جین گری نتوانست کاری از پیش برد. جین داوطلبانه به سود ماری از سلطنت کناره‌گیری کرد، زیرا مایل نبود که انگلستان گرفتار جنگهای مذهبی شود.

به دستور ماری یکم، در ۱۲ فوریه سال ۱۵۵۴ جین گری که چند ماه پیش برای ۹ روز ملکهٔ انگلستان شده بود در برج لندن گردن زده شد. در کنار جین، شوهر او نیز که پسر جان دادلی بود گردن زده شد. جین گری پروتستان بود و هنگام اعدام ۱۶ سال داشت.

## کشتار پروتستان‌ها
ماری پس از درگذشت پدر و برادرش بر تخت سلطنت نشست و به مذهب مادر خود کاترین آراگن بازگشت. وی برخلاف پدر با پاپ از در آشتی درآمد و یک بار دیگر آئین کاتولیک را در انگلستان مذهب رسمی قرار داد. زمین‌هائی را که پدرش از کلیسا گرفته بود، پس داد و نا گفته نماند که در طول پنج سال از سلطنت خود بیش از سیصد نفر را اعدام کرد. او با فیلیپ دوم اسپانیا ازدواج کرد.

مری در سال ۱۵۵۸ در ۴۲ سالگی احتمالاً از بیماری کیست تخمدان یا سرطان زهدان (رحم) درگذشت. پس از مرگ ماری خواهر ناتنی‌اش الیزابت ملکه شد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* ماری یکم در *[[دانشنامه بریتانیکا|بریتانیکا]]*

رده:اصلاح کاتولیک
رده:افراد انگلیسی اسپانیایی‌تبار
رده:افراد انگلیسی ولزی‌تبار
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی منطقه گرینیچ
رده:پادشاهان پیرو کلیسای کاتولیک روم
رده:تاریخ کلیسای کاتولیک در انگلستان
رده:حاکمان زن سده ۱۶ (میلادی)
رده:حکم‌رانان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای وست‌مینستر
رده:خاندان تودور
رده:درگذشتگان ۱۵۵۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان رحم
رده:زادگان ۱۵۱۶ (میلادی)
رده:زنان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:شاهدخت‌های اتریش
رده:شاهدخت‌های اسپانیا
رده:شاهدخت‌های انگلستان
رده:ماری اول انگلستان
رده:معتقدان به کلیسای کاتولیک اهل بریتانیا
رده:ملکه‌های حاکم انگلستان
رده:ملکه‌های همسر اسپانیا
رده:ملکه‌های همسر ناپل
رده:درگذشتگان به علت سرطان در انگلستان
رده:کاترین آراگن
ویراستار

**ویراستار** کسی است که ویرایش می‌کند.

واژهٔ انگلیسیِ editor در زبان فارسی معادل‌های مختلفی دارد. در صنعت نشر، editor به دو معادل با کارکرد معناییِ جداگانه ترجمه می‌شود: ویراستار و دبیر.

وظایف دبیران و ویراستاران در میان ناشران مختلف متفاوت است، و ناشران کوچک، تفاوت چندانی میان ویراستار و دبیر قائل نمی‌شوند. ویراستار کسی است که به بخش‌های مختلفِ ویرایش می‌پردازد و دبیر معمولاً در هیئت تحریریه وظیفهٔ مدیریتی دارد. دبیران وظیفه دارند در همهٔ مراحل تولید و فروش، کتاب را همراهی کنند و اجرای برنامه‌های تبلیغاتی و بازاریابی نیز با دبیران است. ویراستار خطاهای فنی، ناهماهنگی‌ها، غلط‌های نگارشی، املای کلمات و خطاهای محتوایی را اصلاح می‌کند و چهار هدف اصلی را دنبال می‌کند:
* وضوح
* ارتباط منطقیِ درون‌متنی
* ثبات و هماهنگی در متن
* صحت

## انواع ویراستار
* ویراستار زبانی یا ادبی copyeditor وظیفهٔ ویرایش متن ازنظر املایی، دستوری، نقطه‌گذاری، و غیره را برعهده دارد.
* content editor ویراستار محتوایی
* line editor ویراستار علمی
* structural editor ویراستار ساختاری
* proofreader نمونه‌خوان/ غلط گیر
بسته به آن‌که ویراستار با چه نوع متنی سروکار داشته‌باشد، آن را با قواعد متن به زبان رسمی، زبان معیار، زبان علمی، پی جین، کریول یا غیره همساز می‌کند.

## انواع دبیر
* سردبیر یا سرویراستار Editor-in-Chief: تعریف و تعیین هویت انتشاراتیِ مؤسسه و خط‌مشی ناشر و همچنین نظارت بر کلیهٔ آثار منتشرشده ازسوی ناشر یا نشریه را برعهده دارد.
* دبیر تحریریه یا دبیر اجرایی: مدیریت اجرایی بر کارکنان و نظارت بر تحقق اهداف هیئت تحریریه بر عهدهٔ اوست. همچنین مسئول نظارت بر تولید کتاب در مراحل مختلف و هماهنگی تمام اقدامات هیئت تحریریه است.
* دبیر ارشد senior editor و دبیر خریدار acquisition editor: جذب کتاب‌های تازه و نویسنده‌ها، تعریف مجموعه‌های تازه، یافتن نویسنده و مترجم و نظارت بر کیفیت انجام پروژه‌ها را برعهده دارد.

## جستارهای وابسته
* ویرایش (ویراستاری)

## پیوند به بیرون

## منابع
* ویراستار/ دبیر؛ ''فرهنگ واژگان و اصطلاحات کتاب و صنعت نشر''

رده:صنعت نشر
رده:نشر