سفر به ماه

***سفر به ماه***  فیلم صامت فرانسوی بود که در سال ۱۹۰۲ توسط ژرژ ملی‌یس ساخته شد. از این فیلم به عنوان نخستین فیلم علمی‌تخیلی تاریخ سینما یاد می‌شود. فیلم برداشت آزادانه‌ای از رمان‌های *[[از زمین تا کره ماه]]* اثر ژول ورن و *[[اولین انسان در ماه]]* نوشته اچ. جی. ولز بود. ملیس با برهم نمایی تصویری واقعی از چهره اخموی یک انسان بر روی طرحی از ماه،اصابت سفینه فضایی به چشم ماه را به تصویر کشیده است که از پر ارجاعترین صحنه‌های تاریخ سینما به‌شمار می‌آید و از جمله فیلم های اولیه و مشهور خیال گرا در سینما که ظهور **[[پویانمایی|انیمیشن]]** را نوید می داد.

## خلاصه
در این فیلم ملی‌یس در نقش پروفسور سرپرست سفر به ماه ظاهر می‌شود. پروفسور در آزمایشگاه خود یک وسیله نقلیه فضایی به شکل یک موشک بزرگ ساخته بود، او از این وسیله برای فرستادن شش مرد به ماه استفاده می‌کند. سفینه از توپ بزرگی شلیک می‌شود و به چشم مرد روی ماه می‌خورد. شش فضانورد به اکتشاف سطح ماه می‌پردازند تا زمانی که به خواب می‌روند. در حالیکه آن‌ها خواب می‌بینند، صور فلکی در اطراف آن‌ها می‌رقصند و گروهی از انسان‌های اهل ماه، با بازی آکروبات‌های فولی برژه به آن‌ها حمله می‌کنند. فضانوردان تا سفینه‌شان تعقیب می‌شوند و بعد به نحوی از ماه به زمین سقوط می‌کنند؛ در حالیکه یکی از موجودات ساکن در ماه به پشت سفینه آن‌ها چسبیده‌است؛ در اقیانوس فرود می‌آیند. سرانجام این شش نفر به آزمایشگاه خود بازمی‌گردند و آن موجود فرازمینی را نیز با خود می‌آورند و توسط طرفدارانشان ستایش می‌شوند.

## فرایند تولید و پخش
این فیلم چهارده دقیقه‌ای تا آن زمان طولانی‌ترین فیلم ملی‌یس بود و ۱۰٬۰۰۰ فرانک هزینه تولید دربرداشت. فیلم در فرانسه و در سراسر جهان به موفقیت عظیمی رسید. ملی‌یس فیلم را در هر دو نسخه سیاه و سفید و رنگی فروخت. با این فیلم ملی‌یس در آمریکا مشهور شد. پس از آن بود که تولیدکنندگانی مانند توماس ادیسون و سیگموند لوبن و کارل لامل با کپی‌های غیرقانونی این فیلم پول زیادی به دست آوردند. پس از این سرقت آشکار ملی‌یس دست به تأسیس نمایندگی کمپانی فیلم استار در نیویورک زد. گاستون برادر ملی‌یس که به صنعت فیلم پیوسته بود مسئول دفتر نیویورک شد. او در سال ۱۹۰۲ به نیویورک سفر کرد، در آنجا او از حجم سوء استفاده از حقوق کمپانی در آمریکا آگاه شد. از جمله اینکه کمپانی بیوگراف حق امتیاز فیلم ملی‌یس را به چارلز اربن فروخته بود. منشور دفتر نیویورک این بود: «با افتتاح این دفتر در نیویورک ما آماده، مصمم و با انرژی به دنبال جاعلان و دزدان هستیم. دو بار یک حرف را نمی‌زنیم، عمل خواهیم کرد!»

## تولید
### الهام‌گیری

زمانی که در سال ۱۹۳۰ از ژرژ ملی‌یس پرسیدند چه چیزی الهام‌بخش او در ساخت شاهکارش، «سفر به ماه»، بوده است، او خود به روشنی از رمان‌های ژول ورن—«از زمین به ماه» و «به دور ماه»—نام برد. با این حال، تاریخ‌نگاران سینما، و در پیشاپیش همۀ آنان، نویسندۀ فرانسوی ژرژ سادول، بر این باورند که سرچشمۀ الهام دیگری نیز در کار بوده است: رمان «نخستین انسان در ماه» اثر اچ. جی. ولز که ترجمۀ فرانسوی آن تنها چند ماه پیش از ساخت فیلم منتشر شده بود. سادول استدلال می‌کرد که نیمۀ نخست فیلم، تا لحظۀ شلیک سفینه، وام‌دار جهانِ ژول ورن است و نیمۀ دوم، یعنی ماجراجویی‌های مسافران بر سطح ماه، از دنیای خیالی ولز سرچشمه می‌گیرد.
افزون بر این منابع ادبی، پژوهشگران به تأثیرات پررنگ آثار دیگری نیز اشاره کرده‌اند؛ از آن جمله می‌توان به اپرای فانتزی «سفر به ماه» اثر ژاک افنباخ (که خود برداشتی هجوآمیز از رمان‌های ورن بود) و همچنین جاذبۀ گردشگری «سفر به ماه» در نمایشگاه پان-آمریکن در سال ۱۹۰۱ اشاره کرد.
در این میان، تیری لوفور، تاریخ‌نگار سینمای فرانسه، نظریه‌ای جامع‌تر ارائه می‌دهد. به عقیدۀ او، ملی‌یس هوشمندانه از هر دو اثر اخیر بهره برده است: او ساختار کلی فیلم را—از سفر و فرود بر ماه گرفته تا رویارویی با موجودات فرازمینی و بازگشت ناگهانی به زمین—مستقیماً از جاذبۀ نمایشگاه وام گرفته است. در عین حال، بسیاری از جزئیات داستانی، همچون حضور شش ستاره‌شناس، تلسکوپ‌هایی که به چهارپایه بدل می‌شوند، صحنۀ نزدیک شدن ماه به دوربین و چترهای مسافران، و از همه مهم‌تر، لحن کنایه‌آمیز و هجوآلود فیلم، یادآور اپرای افنباخ است.

## پیوند به بیرون

## منابع

رده:از زمین تا کره ماه
رده:فیلم‌ها به کارگردانی ژرژ ملی‌یس
رده:فیلم‌های ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس شده از آثار ژول ورن
رده:فیلم‌های اقتباس شده از چندین اثر
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از آثار اچ. جی. ولز
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از از زمین تا کره ماه
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از رمان‌های علمی-تخیلی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید فرانسوی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید
رده:فیلم‌های صامت کوتاه فرانسوی
رده:فیلم‌های صامت
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی–تخیلی پیش از ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی–تخیلی فرانسه
رده:فیلم‌های فرانسوی
رده:فیلم‌های ماجراجویی دهه ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ماجراجویی فرانسه
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آینده
رده:ماه در سینما
رده:ماه در فیلم
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:فیلم‌های بازکشف‌شده دهه ۱۹۰۰
رده:فیلم‌های درباره حیات فرازمینی