open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آزادزادگان

**آزادزادگان ایرانی**  یا **ابناء** دسته‌ای از ایرانیان بودند که در زمان شاهنشاهی انوشه‌روان دادگر به درخواست مردم یمن دربرابر تازشات مردم حبشه آنان را پشتیبانی کردند و درآینده به فرمانروایی یمن رسیدند.

## نام‌ها
مردمان سرزمینهای گوناگون، آزادزادگان را به نام‌های گوناگونی می‌خواندند. ابوالفرج اصفهانی نام‌های زیر را بر می‌شمرد: «بنی‌الاحرار» در صنعا، «الابنا» در یمن، «الحمیره» در کوفه، «الخضارمه» در جزیره (میان‌رودان)، و «الجراجیمه» در شام.

## یاری یمنیان
در سال ۵۷۰ میلادی سپاه حبشه به سرکردگی ابرهه بنای دست‌اندازی را به سرزمین یمن گذاشتند و مردم یمن سیف بن ذی یزن را که در ادبیات عرب بسیار معروف است و یکی از پادشاهان حمیری یمن بوده‌است را به دربار انوشیروان فرستادند و از انوشیروان برای دفع حبشیان یاری خواستند. انوشیروان با بزرگان دربار خود مشورت کرد. آنان گفتند در زندان گروهی از بزهکاران هستند که می‌توان آنها را فرستاد، اگر کشته شوند، زیانی نرسد و اگر پیروز شوند، کشوری را به‌دست آورده‌ایم. خسرو این رأی را پسندید و تعداد ۸۰۰ محکوم به مرگ را به سرداری وهرز دیلمی با هشت کشتی به یمن فرستاد. وهرز به محض رسیدن به یمن دستور داد تا کشتی‌هایی که ایشان را آورده بود بسوزانند تا لشکریان وی دیگر امید بازگشت نداشته باشند. فرمانده حبشیان وقتی این گروه اندک را دید، اعتنایی نکرد اما بسیاری از مردم یمن که از بیداد حبشیان به تنگ آمده بودند، با لشکریان ایران توأم شدند و شمارهٔ این گروه را پنجاه هزار تن نوشته‌اند. مردم به فرماندهی این گروه توانستند حبشیان را از یمن بیرون کنند و حتی آنها را دنبال کردند و تا حبشه تاخت و تازهایی نمودند و سیف بن ذی یزن را به پادشاهی یمن نشاندند. به این ترتیب از آن پس یمن فرمانبردار ایران شد و سیف بن ذی یزن نیز خراج به دربار ایران می فرستاد.

## حکمرانی در یمن
چندی نگذشت که چند تن از حبشیان که در خدمت سیف بن ذی یزن مانده بودند، او را کشتند. وهرز دوباره از طرف انوشیروان مأمور شد که فتنهٔ یمن را فرو نشاند و خود از طرف دولت ساسانی در آنجا به حکمرانی بپردازد. بدینگونه تا ظهور اسلام مردم یمن تبعیت از حکمرانان ایرانی می‌کردند و بازماندگان گروهی که انوشیروان به یمن فرستاد را اعراب ابناء (جمع ابن، فرزندان) می‌نامیدند.

## نگرش اعراب
آزادزادگان جایگاه اجتماعی بالایی در میان اهالی یمن داشتند و همواره به آزادگی و شرافت شناخته می‌شدند. از امیه بن ابی صلت، شاعر عرب معاصر پیامبر اسلام، قصیده‌ای در مدح آزادزادگان ایرانی برجای مانده بدین مضمون :(اینجا یمن است ، جولانگاه حبشی های بد کردار و بد رفتار) و (جایگاه ایرانیان ازاده و آزادیبخش) . پس از اسلام، آنان توسط علی بن ابی‌طالب به اسلام گرویدند.

## منابع

* عبدالحسین زرین‌کوب. تاریخ ایران قبل از اسلام. انتشارات امیرکبیر؛ -9

رده:اسلام سده ۷ (میلادی)
رده:افراد مرتبط با شاهنشاهی ساسانی
رده:افراد یمنی ایرانی‌تبار
رده:اهالی صنعا
رده:تاریخ اسلامی یمن
رده:تاریخ شبه‌جزیره عربستان
رده:تاریخ صنعا
رده:تاریخ نظامی شاهنشاهی ساسانی
رده:تاریخ نظامی یمن
رده:تاریخ یمن
رده:جنگ‌های داخلی مسلمانان
رده:حاکمان یمن
رده:روابط ایران و یمن
رده:عربی‌سازی
رده:مردمان ایرانی‌تبار
رده:مرزبان‌های ساسانیان یمن
رده:یمن در سده ۷ (میلادی)
هاچیمان گودوکون

***هاچیمان گودوکون***  کتابی است که از اواسط تا اواخر دوره کاماکورا (۱۳۳۳ تا ۱۱۸۵ میلادی) تدوین شده‌است. این کتاب در مورد معجزه‌ها و فضایل هاچیمان‌کامی یکی از کامی‌های دین شینتو است. 

این کتاب یکی از منابع معروف در مورد حملهٔ مغول به ژاپن یا جنگ گنکو شامل جنگ بون‌ای (۱۲۷۴ میلادی) و جنگ کوآن (۱۲۸۱ میلادی) به شمار می‌رود.  احتمالاً بخشی از کتاب که به شرح وقایع این جنگ و حملهٔ قوای مشترک مغول و گوریئو به تسوشیما و ایکی‌نوشیما اختصاص دارد، در سال‌های (۱۳۱۸–۱۳۰۳ میلادی) نوشته شده‌است.
    
## منابع
* 

رده:کتاب‌های ژاپنی
رده:کتاب‌های تاریخی درباره ژاپن
سرزمین‌های کاتالان

لفظ سرزمین‌های کاتالان  (پائیزوس کاتالانس) به مناطقی اشاره دارد که زبان کاتالان در آن صحبت می‌شود.

اولین اشاره به این لفظ به اواخر قرن نوزدهم بر می‌گردد ولی تا اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ که فرانکوییسم در اسپانیا مضمحل شد و بعد منحصراً فرهنگی آن بطرزی فزاینده سیاسی شد، هرگز از محدوده حلقه کوچکی از نویسندگان کاتالانی فراتر نرفته بود.

سرزمین کاتالان هیچ جایگاه حقوقی ندارد و هیچ تعریف عمومی در خصوص حوزه پوشش این مفهوم وجود ندارد. ممکن است فقط به سرزمینهایی اطلاق شود که گویشهای مختلف کاتالان در آن تکلم می‌شود یا به همه موجودیت سیاسی که کاتالان در آن نوعی موقعیت رسمی دارد اطلاق شود با وجودی که آن مناطق مناطقی را شامل شوند که در آن کاتالان تکلم نشود (نقشه سمت چپ این کاربرد را پوشش می‌دهد).

## منابع

رده:بخش خودمختار والنسیا
رده:تاج آراگون
رده:تجزیه‌طلبی در ایتالیا
رده:جنبش‌های استقلال‌خواهانه
رده:جنبش‌های سیاسی در ایتالیا
رده:جنبش‌های سیاسی در فرانسه
رده:حوزه‌های نفوذ فرهنگی
رده:سیاست آندورا
رده:سیاست در اسپانیا
رده:سیاست در ایتالیا
رده:سیاست در فرانسه
رده:سیاست کاتالونیا
رده:فرهنگ در آندورا
رده:کشورها و سرزمین‌های کاتالان‌زبان
رده:ملی‌گرایی در اسپانیا
رده:ملی‌گرایی کاتالان
رده:ملی‌گرایی کاتالان‌ها
رده:ملی‌گرایی
اندیس جزن

**جزن** یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر نطنز استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، طلا است.  در این اندیس، پاراژنز‌های آلونیت، ارسنیک یافت می‌شوند.

## جستارهای وابسته
* فهرست اندیس‌های استان اصفهان

## منابع

رده:اندیس‌های استان اصفهان
رده:اندیس‌های فلزی
رده:پارانژهای آلونیت
رده:پارانژهای ارسنیک
هون سن

**هون سن** (زادهٔ ۵ اوت ۱۹۵۲) نخست‌وزیر سابق کامبوج و رهبر حزب مردم کامبوج است که از سرنگونی خمرهای سرخ با حمایت ویتنام در ۱۹۷۹ بر کامبوج حکمرانی کرده‌است. از زمان بازگشتن نظام چندحزبی در ۱۹۹۳، این حزب در ائتلاف با حزب سلطنت طلب فنسینپک بوده‌است. یکی از چشم‌هایش شیشه‌ای است که در نتیجهٔ حملهٔ خمرهای سرخ در پنوم‌پن در ۱۹۷۵ چنین شده. هون سن در حال حاضر، قدیمی‌ترین رهبر جنوب شرق آسیا و یکی از قدیمی‌ترین نخست‌وزیران جهان است که از طریق ائتلاف‌های گوناگون از ۱۹۸۵ بر رأس قدرت بوده‌است.

در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۳، سه روز پس از انتخابات ۲۰۲۳، هون سن رسماً استعفای خود را از نخست‌وزیری اعلام کرد و پسرش هان مانت را به عنوان جانشین خود معرفی نمود. او به عنوان رئیس حزب و عضو پارلمان باقی خواهد ماند و پس از انتخابات سنا در سال ۲۰۲۴ به عنوان رئیس شورای عالی خصوصی پادشاه و همچنین رئیس سنا منصوب خواهد شد.

## منابع

* https://web.archive.org/web/20100706162753/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/premier.biography.html
* http://www.nytimes.com/1989/12/07/opinion/l-cambodia-s-hun-sen-is-himself-khmer-rouge-722489.html

رده:افراد جنگ ویتنام
رده:افراد زنده
رده:افراد معلول اهل کامبوج
رده:انقلابیون اهل کامبوج
رده:اهالی استان کامپونگ چام
رده:بوداییان اهل کامبوج
رده:حاکمان کمونیست
رده:دریافت‌کنندگان جایزه صلح کنفوسیوس
رده:رهبران ملی کنونی
رده:زادگان ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران چینی‌تبار اهل کامبوج
رده:سیاستمداران حزب مردمی کامبوج
رده:سیاستمداران معلول
رده:کامبوجی‌های چینی‌تبار
رده:کمونیست‌های اهل کامبوج
رده:ملی‌گرایان اهل کامبوج
رده:نخست‌وزیران کامبوج
رده:نظامیان کامبوج
رده:وزیران امور خارجه کامبوج
رده:رهبران به قدرت رسیده از طریق کودتا
رده:مارکسیست‌های سابق
نون چه‌آ

**نون چه‌آ** () (), (متولد ۷ ژوئیه ۱۹۲۶ – درگذشته ۴ اوت ۲۰۱۹) سیاستمدار کمونیست، معاون ارشد پل پوت و ایدئولوگ ارشد در دوران حکومت خِمِرهای سُرخ در کامبوج بود. او عمدتاً پس از پل پوت که رهبر بود به عنوان **برادر شماره دو** شناخته می‌شد. نون چه‌آ در دادگاه سازمان ملل در کنار سه رهبر دیگر خمرهای سرخ به دلیل جنایت علیه بشریت به حبس ابد محکوم شد. نون چه‌آ در ۴ اوت ۲۰۱۹، در سن ۹۳ سالگی در زندان درگذشت.

## منابع

رده:افراد محکوم‌شده به جرم جنایت علیه بشریت اهل کامبوج
رده:افراد محکوم‌شده به جرم نسل‌کشی
رده:انقلابیون اهل کامبوج
رده:اهالی استان باتامبانگ
رده:بوداییان اهل کامبوج
رده:درگذشتگان ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:زندانیان کامبوج
رده:زندانیان محکوم به حبس ابد اهل کامبوج
رده:سیاستمداران اهل کامبوج
رده:سیاستمداران چینی‌تبار اهل کامبوج
رده:سیاستمداران محکوم‌شده به جرم اهل کامبوج
رده:عاملان نسل‌کشی
رده:کامبوجی‌های چینی‌تبار
رده:کمونیست‌های اهل کامبوج
سانسکریت ودایی

**سانسکریت وِدایی** یکی از زبان‌های باستانی هندوآریایی است. این زبان شکلی کهن‌تر از زبان سانسکریت است و یکی از فرزندان نخستین زبان نیاهندوایرانی می‌باشد. سانسکریت ودایی پیوند نزدیکی با زبان اوستایی و دیگر زبان‌های ایرانی باستان دارد. همچنین این زبان کهن‌ترین **[[زبان‌های هندوایرانی|زبان هندوایرانی‌]]** است که شواهدی دال بروجودش به دست رسیده‌است.

سانسکریت ودایی زبان وداهاست و عمر آن به هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا میانهٔ هزارهٔ یکم پیش از میلاد بازمی‌گردد. سانسکریت ودایی به صورت سینه به سینه به زمانهٔ ایجاد الفبا در هندوستان رسیده‌است.

در هزاره دوم پیش از میلاد؛ ریگ‌ودا که از قدیمی‌ترین اشعار و سرودهای مذهبی هندی‌ست، به زبان سانسکریت ودایی سروده شد.

## جستارهای وابسته
* دوره ودایی

## منابع

Wikipedia contributors, "Vedic Sanskrit," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vedic_Sanskrit&oldid=508905152 (accessed September 13, 2012). 

رده:بنیان‌گذاری‌ها در هزاره ۲ (پیش از میلاد)
رده:دوره ودایی
رده:سانسکریت
رده:زبان‌های هندوایرانی
رده:زبان‌های نوشتاری در دیواناگری
هاوسا

**هاوسا** یا **حَوصه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ادیرنه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۸٬۶۶۴ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۸٬۷۸۱ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان ادرنه
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان ادرنه
بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر

بندانگشتی|شش فروند کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر آماده برای برخاستن
**بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر**  نوعی هواپیمای سوخت‌رسان نظامی آمریکایی ساخت شرکت بوئینگ است که از سال ۱۹۵۷ به خدمت نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا درآمده. این هواپیما، نخستین جت سوخت‌رسان آمریکایی است.

## ویژگی‌ها
نیروی پیشرانهٔ این هواپیما را ۴ عدد موتور توربوفن سی‌اف‌ام۵۶ تأمین می‌کنند. کی‌سی-۱۳۵ به کشورهای فرانسه، سنگاپور، شیلی و ترکیه نیز صادر شده‌است. کی‌سی-۱۳۵ خویشاوند نزدیک هواپیمای مسافربری و ترابری معروف بوئینگ-۷۰۷ است که هر دو آن‌ها بر اساس نمونه اولیه بوئینگ ۸۰-۳۶۷ طراحی شدند.

کی‌سی-۱۳۵ در کنار انگلیش الکتریک کانبرا انگلیسی، بی-۵۲ و سی-۱۳۰ آمریکایی، و توپولف-۹۵ روسی، یکی از پنج هواپیمای نظامی است که به پنجاهمین سال فعالیت مستمر نظامی خود در ایالات متحده آمریکا رسیده و قرار است با بوئینگ کی‌سی-۴۶ پگاسوس جایگزین شود.

## سوانح
دو جفت از این هواپیماها در مثلث برمودا یا اقیانوس اطلس سقوط کردند. در ۲۸ اوت ۱۹۶۳، یک جفت هواپیمای کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر از سوی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به پرواز در آمدند. در حالی که هر دو بر فراز اقیانوس اطلس پرواز می‌کردند، به هم برخورد کردند و در اقیانوس سقوط کردند. (واینر، برلتیز، و گادیس) جالب این است که هنگام سقوط در آب ۱۶۰ مایل (۲۶۰ کیلومتر) با هم فاصله داشتند.

در اسفندماه ۱۴۰۴ یک فروند از این نوع هواپیمای سوخت رسان متعلق به ارتش امریکا در عراق ساقط شد.

## منابع
* 

رده:جت چهارقلو
رده:سوخت‌گیری هوایی
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای بوئینگ
رده:هواگردهای جنگ خلیج‌فارس
رده:هواگردهای جنگ ویتنام
رده:هواگردهای ساخته‌شده در ایالات متحده آمریکا
رده:هواگردهای سوخت‌رسان نظامی آمریکایی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:هواگردهای دارای ارابهٔ فرود سه‌چرخه‌ای جمع‌شونده
فهرست بزرگراه‌های عراق

عراق دارای شبکه بزرگراهی است که استان‌ها را به هم وصل کرده و هم چنین به کشورهای همسایه؛ ایران، سوریه، عربستان سعودی، ترکیه، کویت وصل شده‌است.

## آزادراه‌ها
* آزادراه ۱
* آزادراه ۲ (در دست ساختمان)
## بزرگراه‌ها
* بزرگراه ۱: بغداد، التاجی، عراق، سامرا، تکریت، موصل، سوریه (قامشلی).
* بزرگراه ۲: بغداد، بعقوبه، Al Khalis، کرکوک، اربیل، موصل، دهوک، زاخو، ترکیه (سیلوپی).
* بزرگراه ۳: بغداد به بعقوبه + اربیل به ایران (پیرانشهر).
* بزرگراه ۴: کرکوک، سلیمانیه، Darbinadikhan، Jalaulah، استان دیاله.
* بزرگراه ۵: بعقوبه، مقدادیه، عراق، استان دیاله، خانقین، ایران (قصر شیرین).
* بزرگراه ۶: بغداد، کوت، عراق، عماره، بصره.
* بزرگراه ۷: کوت، عراق، شطره، ناصریه.
* بزگراه ۸: بغداد، حله، استان قادسیه، سماوه، ناصریه، بصره، کویت.
* بزگراه ۹: کربلا، نجف، استان قادسیه.
* بزرگراه ۱۰: رطبه، اردن.
* بزرگراه ۱۱: بغداد، فلوجه، رمادی، رطبه، سوریه.
* بزرگراه ۱۲: رمادی، هیت (عراق)، حدیثه، کرابله، سوریه (ابوکمال).

## آمار جاده‌ها در عراق
مجموع:۴۵٬۵۵۰ کیلومتر

آسفالت شده:۳۸٬۴۰۰ کیلومتر

آسفالت نشده:۷٬۱۵۰ کیلومتر (در سال ۱۹۹۶)

## منابع

* 

رده:ترابری در عراق
رده:جاده‌ها در عراق
رده:فهرست‌های مربوط به عراق
رده:فهرست جاده‌ها بر پایه کشور
رده:فهرست‌های مربوط به ترابری عراق
ایربورن ترنسپورت دی‌سی-۳

**ایربورن ترنسپورت دی‌سی-۳**  یکی از هواپیماهایی بود که در مثلث برمودا ناپدید شد. ایربورن ترنسپورت دی‌سی-۳ یکی از هواپیماهای داگلاس دی‌سی-۳ است و در تاریخ ۲۸ دسامبر ۱۹۴۸ در حالی که بر فراز سان خوآن، پورتوریکو برای فرود به میامی پرواز می‌کرد، ناپدید شد. هیچ اثری از هواپیما و ۳۲ نفر داخل آن یافت نشده‌است.

## پانویس

## منابع
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=1948_Airborne_Transport_DC-3_(DST)_disappearance&oldid=504477861 ویکی‌پدیای انگلیسی]. (بازبینی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۲)

## پیوند به بیرون

رده:اسرار
رده:ایالات متحده آمریکا در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح خطوط هوایی در فلوریدا
رده:حوادث و سوانح داگلاس دی‌سی-۳
رده:دسامبر ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح هوایی در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:حوادث و سوانح هوایی در ایالات متحده آمریکا در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:فلوریدا در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:مثلث برمودا
رده:ناپدیدشدن‌های بی‌توضیح
رده:هواگردهای ناپدیدشده
رده:پرونده‌های افراد مفقودالاثر دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
ساقه کرفس غول‌پیکر

***ساقهٔ کرفس غول‌پیکر***  یک فیلم کوتاه پویانمایی به کارگردانی و نویسندگی تیم برتون است که او آن را زمان دانشجویی در موسسهٔ هنرهای کالیفرنیا با مداد طراحی کرده‌است. تا مدتها این فیلم ۸ میلیمتری، گمشده در نظر گرفته شده بود تا اینکه قسمت‌هایی از آن در سال ۲۰۰۶ از تلویزیون اسپانیا نشان داده شد. در حال حاضر قطعه‌های فیلم در کتابخانه کنگره بایگانی شده‌است. آن زمان این فیلم مورد توجه استودیو انیمیشن والت دیزنی قرار گرفت و آنها به برتون پیشنهاد کارآموزی در استودیو دیزنی را دادند.

## داستان
تنها بخش‌هایی که از فیلم مانده‌است نشان می‌دهد که دندانپزشکی به نام دکتر مکسول پین آزمایش های خونباری را روی بیمارانش انجام می‌دهد. یک بار که روی زنی می‌خواهد آزمایش کند، ساقهٔ کرفس غول‌پیکر در حال غرش کردن آشکار می‌شود. در کلیپ بعدی زن آنجا را ترک می‌کند و دکتر پین به دنبال قربانی بعدی می‌گردد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* Tim Burton's Early movies - اطلاعاتی دربارهٔ ساقه کرفس غول‌پیکر''.

رده:فیلم‌های ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های پویانمایی ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های پویانمایی آمریکایی
رده:فیلم‌های پویانمایی آمریکایی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فیلم‌ها به کارگردانی تیم برتون
رده:فیلم‌های کوتاه ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌های کوتاه پویانمایی
رده:فیلم‌های کوتاه پویانمایی ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
قرخلو (ابهام‌زدایی)

* قرخلو نام روستایی تاریخی در نزدیکی شهر تکاب در استان آذربایجان غربی ایراناست.
*قرخلو ، نام روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران.
* قرخلو (مرودشت)، روستایی از توابع بخش درودزن شهرستان مرودشت در استان فارس.
* ایل قرخلو، یکی از دو شاخه‌ی بزرگ ایل افشار.

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
سم جانستون

**ساموئل لوک "سم" جانستون**  (زاده ) بازیکن فوتبال اهل انگلستان است که برای باشگاه ولورهمپتون بازی می‌کند.

## زندگی حرفه‌ای
جانستون در سال ۲۰۱۰–۲۰۱۱ به آکادمی باشگاه فوتبال منچستر یونایتد پیوست.

## پانویس

رده:افراد زنده
رده:اهالی پرستون، لانکاشر
رده:بازیکنان باشگاه استون ویلا
رده:بازیکنان باشگاه اسکانتورپ یونایتد
رده:بازیکنان باشگاه اولدهام اتلتیک
رده:بازیکنان باشگاه پرستون نورث اند
رده:بازیکنان باشگاه دونکستر راورز
رده:بازیکنان باشگاه منچستر یونایتد
رده:بازیکنان باشگاه والسال
رده:بازیکنان باشگاه یئوویل تاون
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان انگلستان
رده:بازیکنان جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰
رده:بازیکنان لیگ برتر فوتبال انگلستان
رده:بازیکنان لیگ فوتبال انگلستان
رده:دروازه‌بانان مرد فوتبال
رده:زادگان ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:ورزشکاران اهل پرستون، لانکاشیر
رده:بازیکنان باشگاه وست برومویچ
رده:بازیکنان باشگاه کریستال پالاس
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل انگلستان
هنسل و گرتل

***هنسل و گرتل***  یک فیلم کوتاه تلویزیونی است که تیم برتون آن را در سال ۱۹۸۲ برای کانال دیزنی ساخت. این فیلم که اقتباسی با تم ژاپنی از داستان برادران گریم بود، یک بار ساعت ۱۰:۳۰ شب ۳۱ اکتبر ۱۹۸۳ (شب هالووین) پخش شد و بعد از آن فقط یک بار دیگر به عنوان بخشی از اولین آثار برتون در نمایشگاه موزهٔ هنرهای مدرن در نیویورک پخش شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* هنسل و گرتل در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها
* اسلش فیلم
* وبسایت موما 

رده:سحر در تلویزیون
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی تیم برتون
رده:فیلم‌های ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس شده از هانسل و گرتل
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ژاپن
رده:مبدل‌پوشی در تلویزیون
رده:مبدل‌پوشی در فیلم‌های آمریکایی
رده:برنامه‌های اختصاصی شبکه دیزنی
رده:ویژه‌های تلویزیونی ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:ویژه‌های تلویزیونی آمریکایی
رده:سحر در فیلم
رده:فیلم‌های کوتاه ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:فیلم‌های کوتاه ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌های آسیایی-آمریکایی
رده:فیلم‌های درباره کودک‌آزاری
قاعدین

**قاعدین** گروهی از مسلمانان بودند که نه تابع فرقه عثمانیه. قاعدین به دو دسته حلیسیه و معتزله تقسیم بندی می‌شدند.

## منابع
*  برگرفته از  

رده:مذاهب اسلامی
حلیسیه

**حُلَیسیه** گرایش و فرقه‌ای از قاعدین بودند. آنان بر این باور بودند که در زمان فتنه باید منفعل بود و در خانه پناه برد. حلیسیه دو فرقه شیعه و عثمانیه را گمراه و جهنمی می‌پنداشتند و دوری از جنگ را وظیفه دینی و شرکت در آن را فتنه می‌دانستند. عبدالله بن عمر و محمد بن مسلمه و سعد بن ابی وقاص از پیروان حلیسیه بودند.

## منابع
*  برگرفته از  

رده:مذاهب اسلامی
رده:قاعدین
کشان (ترکیه)

**کشان**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ادرنه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۵۴٬۱۸۹ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۵۴٬۰۱۲ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان ادرنه
رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:گردشگری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان ادرنه
اردهان

**اردهان** ، ، ،  شهری است در کشور ترکیه که در استان اردهان واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۶٬۹۲۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۶٬۴۰۰ نفر می‌باشد مردم اردهان را ترک‌ها، ،گرجی‌ها، کردها و ارمنی‌ها تشکیل می‌دهند.
.

اردهان به همراه آرتوین دروازه اتصالی و ورود ترکیه به قفقاز محسوب می‌شود 

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

اردهان
رده:تائو-کلارجتی
رده:شهرستان اردهان
رده:شهرستان‌های استان اردهان
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان اردهان
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
فرار (فیلم ۱۳۶۳)

***فرار*** نام فیلمی سینمایی به کارگردانی جمشید حیدری و نویسندگی سیروس الوند، محصول سال ۱۳۶۳ هجری شمسی است.

## خلاصه فیلم
با آغاز جنگ ایران و عراق پسر آقا کمال که تازه ازدواج کرده‌است به جبهه می‌رود و شهید می‌شود اما علی پسر آقا رحمت که در همسایگی آنهاست تاب مشکلات زندگی را ندارد و به‌طور غیرقانونی از مرز می‌گذرد و به آلمان غربی می‌رود. در آنجا با شخصی به نام مصطفی که سال‌ها پیش به اروپا رفته و با جیب بری زندگی می‌کند آشنا می‌شود. علی پس از مدتی زندگی در وطن را ترجیح می‌دهد و…

## بازیگران
* مهدی فخیم زاده
* حسین شهاب
* نعمت حقیقی
* احمد هاشمی
* حسین شهاب
* سوگند رحمانی
* ایرج سرباز
* نعمت حقیقی
* محمد سادات ابهری
* علی شعاعی
* امیر اسکندری
* احمد قدکچیان
* مریم کردبچه
* حسن قاسمی
* رضا یاقوتی
* مجید ایزدی
* حسن لایقی

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* فرار در وبگاه ایران‌آکتور
* فیلم فرار در وبگاه شبکه ۳ سیما

رده:فیلم‌ها به کارگردانی جمشید حیدری
رده:فیلم‌های ۱۳۶۳
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های جنگ ایران و عراق
رده:فیلم‌های جنگی ایرانی دهه ۱۳۶۰
رده:فیلم‌های جنگی ایرانی
صندوق‌لی

**صَندوق‌لی**  شهری است در کشور ترکیه که در استان افیون قره‌حصار واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۳٬۳۷۱ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۲٬۸۸۶ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:سکونتگاه‌های دارای چشمه آب گرم در ترکیه
رده:شهرستان‌های استان افیون قره‌حصار
رده:مناطق مسکونی در استان افیون قره‌حصار
رده:ناحیه صندوق‌لی
ایغدیر (شهر)

**ایغدیر** (زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی: İğdır ; *qelas*; ) شهری در شرق کشور ترکیه است. این شهر مرکز استان ایغدیر می‌باشد. ایغدیر در نزدیکی مرز ایران–ترکیه قرار دارد. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷۵٬۸۲۴ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷۵٬۷۲۱ نفر بوده است. بیشتر اهالی ایغدیر را آذری‌ها و باقی اهالی را ترکان آناتولی و کردها تشکیل می‌دهند. سنان اوغان آذربایجانی نمایندهٔ این شهر در مجلس ملی ترکیه بوده است.

## تاریخچه
تاریخ‌دانان باور دارند که نام ایغدیر در تاریخ با نام ارمنی تسولاکرت (Tsolakert) در قرون وسطی به کار رفته است. در سال ۱۴۰۰ میلادی زمانی که کلاویخو سیاح اسپانیایی از این شهر می‌گذشت اشاره می‌کند که شهر دژی دارد که توسط یک زن که بیوه شخصی بوده که تیمور لنگ وی را به مرگ محکوم کرده است اداره می‌شود. در سال ۱۵۵۵ میلادی شهر به تصرف صفویان درآمد و دردست حکومت ایران باقی‌ماند (بجز چند دوره اشغال نظامی توسط عثمانی در میانه سال‌های -۱۶۰۵، ۱۶۳۵–۱۶۳۶ و ۱۷۲۲–۴۶) تا زمانی که دولت قاجار ایران در دوره دوم جنگ‌های ایران و روس در میانه سال‌های ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ از روسیه شکست خورد و شهر به تصرف روسیه درآمد، سرانجام مطابق معاهده ترکمنچای در ۲۱ فوریه ۱۸۲۸ این شهر از ایران جدا و ضمیمه روسیه شد.

تحت حکومت روسیه دو مدرسه یکی برای دختران یکی برای پسران و سه کلیسا ایجاد شد و ۱۰۰ خانواده ارمنی اجازه یافتند که به این شهر مهاجرت کنند و جمعیت شهر در این هنگام به ۱۰ هزار نفر افزایش یافته بود. اقتصاد شهر نیز بر پایه کشاورزی و بازرگانی استوار بود.پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه، منطقه تحت کنترل یک کمیته اداری موقت ایجاد شده توسط سه گروه اصلی قومی در قفقاز درآمد.

بر پایه مرزهای کشیده شده توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده در نوامبر ۱۹۲۰، ایغدیر برای تبدیل شدن به بخشی جدایی ناپذیر از جمهوری ارمنستان پیش‌بینی شده بود؛ ولی در سپتامبر ۱۹۲۰ ترکیه آغازگر جنگی به رهبری کمال مصطفی پاشا برای از میان بردن جمهوری و تصرف ایغدیر شد. فرمانده ترک ژنرال کاظم کارابکیر فرمانده ارتش ترکیه بود ولی در آغاز ارتش ترکیه موفق به تصرف ایغدیر به خاطر مقاومت شدید نیروهای ارمنی نشد. اما پس از چند روز سرانجام موفق به بیرون راندن نیروهای ارمنی از ایغدیر در ۲۰ اکتبر ۱۹۲۰ شدند.بر پایه اسناد رسمی ترکیه ارمنی‌ها پس از آنکه در منطقه شاه تختی شکست خوردند ایغدیر را رها کردند و پس از سوزاندن پلی که روی رود ارس بود به مناطق شمالی عقب‌نشینی کردند. پس از چند گفتگوی صلح، ایغدیر ضمیمه خاک ترکیه شد و البته در سال ۱۹۲۱ میلادی بر اساس معاهده قارص دستاوردهای این جنگ رسمی شد.

## مردم‌شناسی
بر پایه سرشماری امپراتوری روسیه در سال ۱۸۹۷ شهر ایغدیر ۴۶۸۰ نفر جمعیت داشته است که ۳۹۳۴ نفر ارمنی و ۵۵۹ نفر روس بودند.
پس از جدایی از ایران این شهر مدتی تحت فرمانروایی استان ارمنستان و مدتی گرجستان روسیه قرار داشت. در سال ۱۸۸۶ بر پایه فهرست سرشماری روسیه از مجموع ۷۱٬۰۶۶ نفر جمعیت این شهر ۳۴٬۳۵۱ آذربایجانی (۴۸٫۳٪ که در منابع تاتار عنوان شده‌اند) ۲۲٬۰۹۶ ارمنی (۳۱٫۱٪) و ۱۴٬۶۱۹ کرد (۲۰٫۶٪) بوده‌اند.

امروزه جمعیت ایغدیر ترکیبی از اکثریت آذربایجانی، (به شکل عمده) و ترک و کرد است.

جشن بهاری نوروز که در ایران رسمی است به صورت گسترده‌ای در این شهر جشن گرفته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه
* آذری‌های ترکیه

## منابع

ایغدیر
رده:پراکنش آذری‌ها
رده:شهرستان‌های استان ایغدیر
رده:شهرهای ترکیه
رده:فرمانداری ایروان
رده:مناطق مسکونی ارمنی‌نشین پیشین
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
جیحان

**جیحان**  شهری است در کشور ترکیه که در استان آدانا واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰۲٬۰۴۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰۴٬۵۴۲ نفر است. کردها ، اعراب و ترکها  ساکنین  اصلی این شهر هستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:جیحان
رده:چوکوروا
رده:شهرستان‌های استان آدانا
رده:مناطق مسکونی در استان آدانا
قوزان (ترکیه)

**کزان**  شهری است در کشور ترکیه که در استان آدانا واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷۲٬۷۲۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷۴٬۵۲۱ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:قوزان (ترکیه)
رده:پادشاهی ارمنی کیلیکیه
رده:پایتخت‌های پیشین ارمنستان
رده:شهرستان‌های استان آدانا
رده:شهرهای ترکیه
رده:کلیسای حواری ارمنی
رده:مناطق مسکونی در استان آدانا
آرتوین

**آرتوین** (به ترکی استانبولی: Artvin، به ارمنی: Արտուին، به گرجی و لازی: ართვინი) شهری است در کشور ترکیه که در استان آرتوین واقع شده‌است.مردم این شهر را  ارمنی ها تشکیل می دهند، جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۲۳٬۵۲۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۴٬۴۶۸ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:آرتوین
رده:شهرستان‌های استان آرتوین
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان آرتوین
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:شهرستان آرتوین مرکزی
دیادین

**دیادین** (به ترکی استانبولی: Diyadin، به ارمنی: Տատէոն، به کردی: Giyadîn)  شهری است در کشور ترکیه که در استان آغری واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۹٬۰۸۹ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۹٬۱۸۸ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:دیادین
رده:شهرستان‌های استان آغری
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
سلطان‌خانی

**سلطان‌خانی**  شهری است در کشور ترکیه که در استان آق‌سرای واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰٬۳۳۶ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰٬۲۴۵ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان آق‌سرای
رده:ناحیه آناتولی مرکزی
رده:شهرستان‌های استان آق‌سرای
رده:لیکعنیا
آکسارای

**آکسارای**  یا با نام قدیمی **آق‌سرای** شهری است در کشور ترکیه که در استان آق‌سرای واقع شده است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۶۱٬۳۲۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۷۱٬۴۲۳ نفر می‌باشد.

واژه آق‌سرای به معنای *سرای سپید* ترکیبی‌است از واژه ترکی *آق* و واژه فارسی *سرای*.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع


رده:شهرستان‌های استان آق‌سرای
رده:شهرهای ترکیه
رده:کاپادوکیه
رده:ناحیه آق‌سرای
آماسیه

**آماسیه** یا **آماسیا**  شهری است در شمال کشور ترکیه که در استان آماسیه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۹۹٬۹۰۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۸۶٬۶۶۷ نفر بوده‌است.

آماسیه در میان کوه‌های سواحل دریای سیاه، و راه باریکی بر کرانهٔ رودخانهٔ یشیل‌ایرماق قرار دارد. همچنین این منطقه بر فراز ساحل دریای سیاه قرار دارد و ازنظر آب و هوا مناسب رشد درختان سیب است که این منطقه برای آن مشهور گشته‌است.

اماسیه یا اماصیه در زمان سلجوقیان از مراکز حکومت آن‌ها شمرده می‌شد. مستوفی نقل می‌کند که سلطان علاءالدین کیقباد آن‌را دوباره بنا کرده است. ابن بطوطه که از آنجا عبور کرده گوید که شهری بزرگ است دارای کوچه‌های گشاد و بازارهای نیکو و اطرافش باغات خرم وجود دارد که از چرخاب‌های کنار رودخانه سیراب می‌شود. در زمان ابن بطوطه این شهر به سلطان بین‌النهرین تعلق داشته و ساکنین آن شیعه‌ی متعصب بوده‌اند. 

در این منطقه در سال ۱۵۵۵ میلادی قرارداد صلحی میان شاه طهماسب اول صفوی و سلطان سلیمان قانونی بسته شد که به نام قرارداد آماسیه یا «صلح‌الخیر» معروف است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه
* تپه اولوز
*فهرست آثار تمدنی ایران در سایر مناطق جهان

## منابع


رده:استعمار دوره باستان در پنتوس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۳ (پیش از میلاد)
رده:پنتوس
رده:شهرستان‌های استان آماسیه
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:شهرهای ترکیه
رده:شهرهای یونان باستان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان آماسیه
رده:ناحیه آماسیه
فنیقه

**فینیقه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان آنتالیا واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۱٬۲۴۴ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۱٬۹۷۹ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:آنتالیا
رده:جاذبه‌های گردشگری در استان آنتالیا
رده:شهرستان‌های استان آنتالیا
رده:شهرهای ماهیگیری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان آنتالیا
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
رده:لیکیه
قورقودالی

**کورکوتلی**  شهری است در کشور ترکیه که در استان آنتالیا واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۹٬۷۶۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۰٬۵۶۳ نفر می‌باشد.

## تاریخ
این منطقه در سال ۱۲۰۷ میلادی توسط ترکان سلجوقی (سلطان غیاث‌الدین کیخسرو) از امپراتوری بیزانس فتح شد و توسط حکام محلی سلجوقی به عنوان اقامتگاه تابستانی مورد استفاده قرار گرفت. معماری سلجوقی در کورکوتلی شامل مسجد سلطان علاءالدین کیقباد و برخی حمامها و مقبره‌های تُرکی است.

با زوال سلجوقیان روم در اوایل قرن ۱۴ این منطقه به قلعه ای محکم در بیگ‌نشین تکه تبدیل شد. بایزید اول این منطقه را در سال ۱۳۹۲ وارد امپراتوری عثمانی کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان آنتالیا
رده:مناطق مسکونی در استان آنتالیا
سیده

***سیده***  شهری است در کشور ترکیه که در استان آنتالیا واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰٬۳۸۲ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۴٬۲۶۴ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:استعمار دوره باستان در آناتولی
رده:اسکندر مقدونی
رده:پامفیلیه
رده:تاریخ استان آنتالیا
رده:جاذبه‌های گردشگری در استان آنتالیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان آنتالیا
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در ترکیه
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:مناطق مسکونی پیشین در ترکیه
نازیلی

**نازیلی**  شهری است در استان آیدین، که در غرب ترکیه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰۸٬۰۵۶ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۱۰٬۴۳۷ نفر می‌باشد.

در هنگام بازسازی یک پارک در شهر «نازیلی» یک گورستان قدیمی متعلق به ارامنه کشف شد. کارگران هنگام حفر زمین دو سنگ قبر کشف کرده و در این باره به ریاست موزه آیدین و مسئولان محلی خبر داده‌اند. رئیس و معاون موزه آیدین ضمن حضور در محل و بررسی سنگ قبرها که بر روی آن‌ها به خط ارمنی کنده‌کاری شده بود را مورد مطالعه قرار داده، و مشخص کرده‌اند که قبور کشف شده متعلق به قرن ۱۷ و مربوط به ارامنه ساکن نازیلی بوده‌است. سنگ قبرهای کشف شده پس از بررسی به پارک «سیومر» این شهر منتقل و جای‌گذاری شد. 

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:نازیلی
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان آیدین
رده:ناحیه‌های استان آیدین
کوزلوک

**کوزلوک**    یا قوزلوق شهری است در کشور ترکیه که در استان باتمان واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۲۱٬۳۸۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۱٬۱۰۹ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان باتمان
رده:مناطق مسکونی در استان باتمان
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:روستاهای ارمنستان غربی
بایبورد

**بایبورد** یا **بایبورت**  شهری است در شمال شرقی کشور ترکیه که در استان بایبورد واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۲٬۰۲۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۲٬۱۴۱ نفر می‌باشد.
این شهر مرکز استان بایبورد بوده و در کنار رود چوروخ در ارتفاع حدود 1150 متری واقع است. بایبورد به لحاظ قرار گرفتن در مسیر جاده ای که طرابزون را در شمال غربی به ارزروم در جنوب غربی و سپس به ایران متصل می‌کرد، از دیرباز اهمیت داشست و امروزه با شبکه راه‌های فرعی به آبادیهای واقع در حوزه یشیل ایرماق در ارزنجان (گوموشخانه و بندر ریزه در کرانه دریای سیاه) وصل می‌شود. شهر بایبورد در جنگ بین‌الملل اول بر اثر ورود سربازهای روس آسیبهای فراوان دید. در تقسیمات کشوری اوایل حکومت عثمانیها بایبورد اغلب مرکز قضا یا سنجق شمرده می‌شد. این شهر دارای مسجد جامع کبیر (متعلق به دوره سلجوقیان) و مسجد جامع یاقوتیه است. آثار باستانی مهم آن عبارتند از: قلعه بایبورد و مساجد جامع، مقبره شهید عثمان و طاش خان (کاروانسرای سنگی).

بایبورد در منطقه ای قرار گرفته که در قدیم خلدی‌ها، از اقوام غیر آرایی و سامی، در آنجا زندگی می‌کردند. ظاهراً به همین سبب است که امروزه مردم ساحل نشین، ساکنان بایبورد را "خلد" می نامند. نام بایبورد در اسناد سده‌های نخستین میلادی، در کشمکشهای زمینداران ارمنی با یکدیگر، به عنوان موضع مستحکمی بصورتهای پایپرت (Paypert) و پاپرت (Papert) ضبط شده‌است. به نوشته مارکوارت (ص 437) سلسله ارمنی بگراتیان نیز از بایبورد بوده‌اند که در ایالت اسپر (اسپیر) قرار داشت. در امپراتوری روم شرقی این شهر "بایبردون" خوانده می‌شد و یوستی نیانوس (565-527) در آن استحکاماتی ساخته بود. خرابه‌های قلعه یوستی نیانوس هنوز هم از بالای تپه ای واقع در سمت چپ رود چوروخ دیده می‌شود. در طی جنگ‌های روس و عثمانی این قلعه بکلی ویران شد. بایبورد از نخستین مناطقی است که ترک‌ها در آناتولی فتح کردند و در آن مستقر شدند.

## نگارخانه

Image:BayburtKalesi.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع
دانشنامه جهان اسلام، ب 2، زیر نظر غلامعلی حدادعادل، تهران، 1375: 

رده:شهرستان بایبورد
رده:شهرستان‌های استان بایبورد
رده:شهرهای باستانی خاورمیانه
رده:شهرهای باستانی
رده:مناطق مسکونی در استان بایبورد
ایزنیک

**نیکایا** (نیقیه)  شهری است در کشور ترکیه که در استان بورسا واقع شده‌است. جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۲۰۰۸ م ۲۲٬۱۷۰ نفر و براساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۲٬۱۶۱ نفر است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:ایزنیک
رده:شهرستان‌های استان بورسا
رده:شهرها و شهرک‌های امپراتوری روم در ترکیه
رده:شهرهای ترکیه
رده:فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو
رده:مناطق مسکونی در استان بورسا
بیله‌جک

**بیله‌جک**  شهری است در کشور ترکیه که در استان بیله‌جک واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۹٬۴۵۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۴۶٬۴۰۳ نفر می‌باشد.
بیلیجیک به رغم کم جمعیت بودن ، شهری صنعتی اقتصادی است که برند های مهمی در ان وجود دارد . برند هایی چون دنیز تا و لایمسک زادگاهشان در شهر بیلیجیک ترکیه ، مرکز استان بیلیجیک می باشد

این منطقه در اوایل 3000 سال قبل از میلاد به وجود آمد و بخشی از قلمرو کنترل شده توسط تمدن های قابل توجه زیادی از جمله هیت، فریگایی ها، لیدی ها، ایرانیان، رومی ها و بیزانس ها بوده است.

در این شهر منطقه ای به نام Söğüt وجود دارد که شهر کوچکی است که امپراتوری عثمانی در سال 1299 در آن جا تأسیس شد و منبع مهم باستان شناسی و همچنین آثار فرهنگی این شهر است.
در منطقه Söğüt یک سایت برای علاقه مندان به موزه قومشناسی وجود دارد.
Bilecik به دلیل وجود خانه های قدیمی شهرت دارد.
برخی از سایت های دیگر مورد علاقه در استان عبارتند از: مسجد عثمان غازی و مسجد ارواح غازی، مسجد کپریلو ممتحث پاشا، کاروانسرا، مقبره های کاپیتیکا، مسجد رستم پاشا و غرفه گلیان...
  

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان بیله‌جک
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان بیله‌جک
سوگوت

**سُوگوت**  تلفظ اصلی: **سُئوت**، شهری است در کشور ترکیه که در استان بیلجیک واقع شده است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۲٬۷۵۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی، ۹٬۷۴۹ نفر می‌باشد.

بعدها با به قدرت رسیدن عثمان‌شاه، معروف به عثمان اول، مؤسس و نخستین سلطان پادشاهی عثمانی، این شهر به اولین پایتخت عثمانی در اوایل سدۀ چهاردهم میلادی انتخاب شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۳ (میلادی)
رده:تاریخ امپراتوری عثمانی
رده:شهرستان‌های استان بیله‌جک
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان بیله‌جک
پلیتلی

**پلیتلی**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ترابزون واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۴٬۳۶۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۳٬۶۶۷ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:اورتاحصار
رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان ترابزون
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
رده:ناحیه دریای سیاه
جنبش ابناء صحابه

**جنبش ابناء صحابه** جنبشی بود که در حجاز (عربستان کنونی) و در خلال درگیری‌ها و اختلافات امویان و علویان در صدر اسلام، جانب هیچ‌کدام را نگرفته و خود نهضتی با این نام به راه انداختند.

## جستارهای وابسته
* قاعدین
* عثمانیه
* حلیسیه
* معتزله

## منابع
* 

رده:تاریخ اسلام
اربعه (شهر)

**اربعه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان توقات واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۵۷٬۲۱۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۵۷٬۶۱۰ نفر می‌باشد.

نام اربعه (به معنی چهارگانه) از اوایل سده هیجدهم میلادی در اسناد رسمی عثمانی استفاده شد. در آن زمان به چهار ناحیه اصلی میان نیکسار و آماسیه یعنی اَرَک، قره‌قیه، سُنوسه (اولوکوی)، و تاش‌آباد جمعاً «نواحی اربعه» می‌گفتند. به مرور به این چهار شهر به طور خلاصه اربعه گفته شد و بعدها زمانی که شهر ارک پیشرفت کرده و در ۱۸۴۰ تبدیل به شهرستان شد نام اربعه به خود گرفت و سه ناحیه دیگر به عنوان روستاهای حومه آن درآمدند. بعدها در ۱۹۴۴ تاش‌آباد (با نام جدیدش به شکل تاشووا) شهرستان جداگانه‌ای شد و سنوسه نیز ضمیمه تاش‌آباد گشت.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:اربا
رده:شهرستان‌های استان توقات
رده:مناطق مسکونی در استان توقات
رده:روستاهای ارمنستان غربی
بیگا

**بیگا**  شهری است در کشور ترکیه که در استان چاناق‌قلعه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۶٬۴۶۹ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۹٬۴۲۹ نفر می‌باشد.

## نگارخانه

File:Balıkkayamağara.jpg|
File:Öğle vakti Karabiga.JPG|
File:Granicus River.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان چناق‌قلعه
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان چناق‌قلعه
رده:شهرک‌های ترکیه
چناق قلعه

**چاناک قلعه**  این شهر در منابع دوران عثمانی بنام **چَناقْ قلعه** خوانده می‌شد، شهری است بندری در کشور ترکیه که در استان چناق‌قلعه واقع شده است و مرکز این استان می‌باشد. چاناک قلعه همچون استانبول به دو بخش اروپایی و آسیایی تقسیم شده است، هرچند به نسبت استانبول بیشتر متمایل به بخش اروپایی ترکیه می‌باشد.

در زمان امپراتوری روم شرقی، این شهر Δαρδανέλλια یا *داردانلیا* نام داشت و در انگلیسی داردانل خوانده می‌شد.

این شهر یکی از سنگرهای امپراتوری عثمانی بود. قلعهٔ سلطانیه در این شهر قرار دارد که به خاطر آثار سفالی‌اش معروف می‌باشد. داستان لئاندر در شمال چاناک قلعه روی داده است.

در سال ۱۹۱۵ و در خلال جنگ جهانی اول، فرانسه و انگلستان تلاش داشتند تا قسطنطنیه را با استفاده از گذرگاه داردانل به تسخیر خود درآورند. در این زمان جنگی معروف به *جنگ چاناک قلعه* در این شهر روی داد. در این جنگ دریایی که در ماه مارس اتفاق افتاد، نیروهای ترک توانستند نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا را شکست داده و بسیاری از کشتی‌ها و زیردریایی‌های بریتانیا و فرانسه را غرق کنند.

دانشگاه ۱۸ مارس در این شهر قرار دارد که مشتمل بر ۱۲ دانشکده می‌باشد.

## نگارخانه

Image:ChanakkaleFerry.jpg|
Image:Canakkale fortress.JPG|
Image:Canakkale fortress.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:چاناق‌قلعه
رده:شهرستان‌های استان چناق‌قلعه
رده:شهرها و شهرک‌های بندری دریای اژه در ترکیه
رده:شهرهای ماهیگیری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
رده:یهودیت در ترکیه
ایلگاز

**ایلگاز**  شهری است، در کشور ترکیه که در استان چانقری واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷٬۰۵۱ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷٬۱۲۱ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:پیست‌های اسکی در ترکیه
رده:شهرستان‌های استان چانقری
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان چانقری
اسکلپ

**اسکلپ**  شهری است در کشور ترکیه که در استان چوروم واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۲۰٬۲۵۱ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۹٬۷۲۰ نفر می‌باشد.این شهر در فاصله ی ۱۶۰ کیلومتری آنکارا پایتخت ترکیه و در کرانه غربی رود قزل ایرماق قرار دارد.

اسکلپ محل تولد احمد پکر کشتی گیر ترک است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان چوروم
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان چوروم
چوکورجه

**چوکورجه**   شهری است در کشور ترکیه که در استان حکاری واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۸٬۹۵۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰٬۸۸۱ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان حکاری
رده:مناطق مسکونی در استان حکاری
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:روستاهای ارمنستان غربی
رده:جوامع تاریخی یهودیت در ترکیه
سمعان‌داغ

**سامان‌داغ**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ختای واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۴۳٬۵۲۸ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۴۵٬۰۴۴ نفر می‌باشد.

مردم آن گویش عربی دارند و علوی‌مذهب‌اند.

این شهر پیش از این سویدیه نام داشت اما از سال ۱۹۴۸ میلادی سامان‌داغ نامیده شد که ترکی‌شده نام عربی «جبل السمان» است و به قدیس سمان اشاره دارد که مدتی را در این کوه به‌سر برده‌بود.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان ختای
رده:مناطق مسکونی در استان ختای
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
یشیل‌کوی، ختای

**یاشیل‌کوی**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ختای واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰٬۵۷۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰٬۹۴۵ نفر می‌باشد.

## نگارخانه

File:Marmara Sea at Yesilkoy (Resim 093).jpg|
File:Yesilkoy Marina (Resim 079).jpg|
File:Yeşilköy Lighthouse.jpg|
Image:Yesilkoy Air Base Istanbul 1911.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرهای ترکیه
رده:شهرهای ماهیگیری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان ختای
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
رده:ناحیه مدیترانه
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
حربیه (شهر)

**حربیه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان ختای واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۲۴٬۱۴۷ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۳٬۷۹۴ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:سلوکیان
رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان ختای
رده:ناحیه مدیترانه
رده:شهرها و شهرک‌های امپراتوری روم در ترکیه
آقچه‌قوچه

**آقچه‌کوچه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان دوزچه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۲۲٬۵۲۲ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۲٬۶۲۸ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان دوزجه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرها و شهرک‌های بندری دریای سیاه در ترکیه
رده:شهرهای ماهیگیری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان دوزجه
رده:مناطق مسکونی ساحلی در ترکیه
چرمیک

**چرمیک**  شهری است در کشور ترکیه که در استان دیاربکر واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۷٬۵۲۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۷٬۲۱۵ نفر می‌باشد.

نام آن برگرفته از «چمِ آب گرم» یا «گرمیک» است. در اسناد رسمی، به‌صورت «چِرموق گِرمیک» نیز نوشته شده که این شکل، در زبان زازاکی «گرمیکه» گفته می‌شود. در برخی نوشته‌ها نیز این شهر با نام ترکی آن، یعنی «چرمیک» ارمنی‌کیو معرفی شده که ریشه آن به واژهٔ ارمنی «ջերմ» (گرم) بازمی‌گردد. در زبان ارمنی غربی نیز «جِرم» و در ارمنی رایج آناتولی «چِرمی» تلفظ می‌شود. برخی معتقدند که واژه «چرموق» یا «چرمیک» همان تلفظ ارمنی رایج در آناتولی (در مناطق غربی‌تر) بوده و این همان است که در زبان زازاکی هم «چِرموق» گفته می‌شود.

در این منطقه، واقعاً چشمه‌های آب گرم و حمام‌های زیادی وجود دارد و دلیل نام‌گذاری آن به همین موضوع بازمی‌گردد. البته نام قدیمی آن «آبرنا» بوده است. در ارمنستان نیز مکانی گردشگری به نام جرموک  هست که به همین معنی جای (آب) گرم است. در سرزمین زازاکی‌زبان‌ها نیز مکان‌هایی هست که نام آن‌ها با «چِرموق» نام‌گذاری شده‌اند (مثلاً در نزدیکی ارزرنجان، نزدیک به دره سانسه).

## روستاهای تابعه
نام‌ها به زازاکی و نام‌های ترکی آن‌ها در پرانتز: 

هوپ (*چوکورالما*، *کاف*)

آغیرمات (*ارماغان‌تاشی*)

سَرسَپ (*دیلک‌پینار*)

کُناقی (*کوناقلوی*)

گوزَل

گِورک (*سال‌تپه*)

جُللار (*جیلان*)

زِین‌الان (*کؤمورجولر*)

فوسینی (*بایات*)

موسیقان (*یایلاجیق*)

شیخان‌دده

هاستو (*قوروداغ*)

بوداران (*پاموقلو*)

باغ‌وَنگ (*پینارلی*)

قاراقایا
** کورکینی (محله)

زوبیدیک (*آک‌پینار*)

دیکیول – زازا

زرگوز (*آرموتلو*)

آغاچ‌خان ناحیه‌ی یوغون

میلان (*یابان‌آردی*)

بسین (*یاییکلی*)

کیلو (*کالاچ*)

سینتو (*گؤک‌تپه*)

گون‌آشان

قوروکوی (*کویوکوی*، *بیر*)

بایراق

اک‌رک (*کوکسال*)

گوروز (*گوروز*) ناحیه‌ی یوغون

بروط (*دَئیرمنلی*)

بولوندو

موسی (*قاراطال‌تاشی*)

حاصوت (*باغچه*)

حسنه (*بادملیک*)

دالیپک (مزرعه)

علیفر اوشاغی (*علیفوشاغی*)

حابورمان (*قاراقولان*)

سوزنیک (*اسکی‌باغ*، *سوزموک*)

حاسوز (*باغچه*)

سینم (*سینک*)

گوج‌لو‌تاش

تِمو (*قاراطاش*)

پانیک (*ایکی‌چلتیک*)

گنجو (*گنجلی*، *گنجواولری*)

بیر‌ویران (*اورن‌کویو*) ناحیه‌ی یوغون

محمور (*بالیکسرتی*)

نیشینیک (*پتک‌کایا*)

سین‌بک (*سینک‌کوی*)

هِربِتِل (*چالیتپه*) ناحیه‌ی یوغون

بیستن (*آینالی*)

یوغون (*یوغون*) ناحیه‌ی یوغون

ساری‌بالطه

روتان (*آلابوغدای*)

قلعه‌جک (*قلعه‌جک*)

رجب

شیخلر پایین (*آشاغی‌شیخلر*)

آپی‌کان (*آکچؤرتن*)

تِربیله (*قرماتپه*)

شیخلر بالا (*یوکاری‌شیخلر*)

قاراموسا (*قاراموسا*)

عربوک

حاجی‌ملیک (*بایکال*) ناحیه‌ی یوغون

پُخسور (*آسمالیک*، *پاهسور*)

کیلّان (*آرتوق*)

آلووس (*باشاری*، *یوغون*) ناحیه‌ی یوغون

باییر‌باغی

کِوان (*ککلیک*)

خالیلان (*قونوق‌سِور*) ناحیه‌ی یوغون

تولیک کبیر (*اینجیلی*) ناحیه‌ی یوغون

بِدوان علیا (*توپلو*، *یوکاری بتوان*)

گوزرک (*گوزرک*)

بیرجمال

کارتو (*آلاکؤچ*، *قاراطوی*) ناحیه‌ی یوغون

ساریجا

تیلین‌دره (*بین‌تاش*)

قاراجاوی‌ران

قاراجیک / قاراچک (*قوشلوک‌چاییری*) ناحیه‌ی یوغون

اِن‌گاج (*آدالار*)

کیجو (*ییغیت‌لر*، *کیجو*) ناحیه‌ی یوغون

آنجه‌ویز (*کایاجدیغی*)

هوگجی (*مال‌کوی*) ناحیه‌ی یوغون

کوچی (*آق‌قویونلو*) ناحیه‌ی یوغون

آشاغی‌تاشمالی

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:چرمیک
رده:شهرستان‌های استان دیاربکر
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان دیاربکر
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:یهودیت در ترکیه
سیرت

**سیرت** یا **سِعْرِد** (; ; ; ; ) شهری است در کشور ترکیه که در استان سعرد واقع شده است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۲۲٬۴۶۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۲۷٬۳۲۷ نفر می‌باشد.

## نام
نام سِعْرِد برای این منطقه در منابع قدیمی‌تر و جدیدتر فارسی و عربی ثبت شده است. لغت‌نامه دهخدا ذیل مدخل «اسعرد» تصریح می‌کند که «اسعرد (اِخ) سعرد. نام شهری است» و برای اطلاعات بیش‌تر به منابعی چون منتهی‌الارب و قاموس الاعلام ترکی ارجاع می‌دهد. این بیان نشان می‌دهد که در فرهنگ‌ها و جغرافی‌نامه‌های کهن، این شهر و منطقه را با املای سعرد می‌شناخته‌اند. در واقع، تلفظ عثمانی/عربی این شهر «سِغِرد» بوده که به صورت سعرد (یا گاهی «سعرت») در متون تاریخی آمده است. به عنوان نمونه، در منابع تاریخی اسلامی از فتح این منطقه در صدر اسلام توسط خالد بن ولید یاد شده و نام آنجا را سعرد نوشته‌اند. نیز کاتب چلبی جهانگرد عثمانی در سیاحت‌نامه خود از شهر و نواحی سعرد با همین نام یاد و آن را توصیف کرده است. در شرح تاریخچه ولایت بطمان آمده است که در دوره عثمانی «این نواحی جزو سنجق سعرد، یکی از ۲۴ سنجق ایالت دیاربکر، بود و در اوایل دوره جمهوریت… روستای الوه… جزو قضای المدین، در ولایت جدید سعرد، شد».

این شواهد تاریخی تأیید می‌کنند که کاربرد نام سعرد برای این شهر/استان در سنت نگارش فارسی ریشه‌دار و مستند است.

در گفتمان رسمی امروز ایران نیز این استان را «سعرد» می‌نامند. برای مثال، خبرگزاری رسمی ایرنا در گزارشی از درگیری‌های جنوب‌شرق ترکیه، از این نام استفاده کرده است. همچنین در دیگر متون خبری و دیپلماتیک فارسی (ترجمه اخبار آناتولی، گزارش‌های سفارتخانه‌ها و غیره) معمولاً نام این استان را به صورت سعرد ذکر می‌کنند.

## مردم
بیشتر مردم این شهر کرد کرمانج (از جمله اقلیت کوچکی از ایزدیان) هستند. همچنین اقلیتی از اعراب محلمی نیز بخشی از جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:جوامع آشوری در ترکیه
رده:سعرد
رده:شهرستان‌های استان سعرد
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان سعرد
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
سیورک

**سیورک** (به زبان زازایی: Soyregı; کردی: Sêwrege) شهری در استان شانلی‌اورفه کشور ترکیه است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰۵٬۴۷۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰۲٬۸۵۶ نفر می‌باشد. مردم این شهر از به زبان زازایی تکلم می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان شانلی‌اورفه
رده:مناطق مسکونی در استان شانلی‌اورفه
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:جوامع آشوری در ترکیه
سیلوپی

**سیلوپی** (به ترکی استانبولی: *Silopi*، به کردی: *Silopiya*) شهری است کردنشین در کشور ترکیه که در استان شرناق واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷۳٬۶۰۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷۳٬۴۰۰ نفر می‌باشد.

## حکومت نظامی

حکومت ترکیه از روز ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵ شهر سیلوپی را تحت حکومت نظامی قرار داده‌است. از ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵ تا ۴ ژانویهٔ ۲۰۱۶ بنا بر گزارش حزب دموکراتیک خلق‌ها (هـ.د.پ) ۲۰ نفر در این شهر کشته‌شده‌اند. بنا بر همین گزارش از ژوئیهٔ ۲۰۱۵، در شهر سیلوپی ۳۴ نفر کشته‌شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه
* کوه جودی
* دادگاه چاه‌های مرگ شرناق
* محاصره سیلوپی

## منابع

رده:شهرستان‌های استان شرناق
رده:مناطق مسکونی در استان شرناق
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
توپراق‌قلعه، ترکیه

**توپراق‌قلعه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان عثمانیه واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷٬۸۰۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۸٬۱۸۳ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:استان وان
رده:تاریخ ارمنستان
رده:شهرهای اورارتویی
رده:قلعه‌ها در استان وان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ترکیه
رده:محوطه‌های باستان‌شناسی در ناحیه آناتولی شرقی
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
عشاق (شهر)

**عشاق**  شهری است در ترکیه که در استان عشاق واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۷۳٬۰۵۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۷۳٬۳۹۷ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* قالی عشاق
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:زمین‌چهرهای استان عشاق
رده:شهرستان‌های استان عشاق
رده:شهرهای ترکیه
رده:عشاق
رده:مناطق مسکونی در استان عشاق
اصلاحیه (شهر)

**شهر اصلاحیه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان غازی عینتاب واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۱٬۲۰۴ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۰٬۴۴۵ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:پایانه‌های مرزی ترکیه و سوریه
رده:شهرستان‌های استان غازی‌عینتاب
رده:مناطق مسکونی در استان غازی عینتاب
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:شهرستان اصلاحیه
کاقیزمان

**کاقیزمان** (به ترکی استانبولی: Kağızman، به کردی: Qaxizman‎، به ارمنی: Կաղզվան) شهری است در کشور ترکیه که در استان قارص واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۸٬۲۵۸ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۳٬۵۰۴ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:شهرستان‌های استان قارص
رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان قارص
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
ویزه (ترکیه)

**ویزه**  شهری است در کشور ترکیه که در استان قرقلرایلی واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۱٬۹۶۶ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۲٬۰۲۴ نفر می‌باشد.

## نگارخانه

File:Vize - Hasan Bey Mosque - P1020925.JPG|
File:Vize city wall - P1020897.JPG|
File: Vize - P1020855.JPG|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری در استان قرقلرایلی
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرها و شهرک‌های امپراتوری روم در ترکیه
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان قرقلرایلی
رده:مناطق مسکونی در امپراتوری بیزانس
سافران‌بولو

**سافران‌بولو**  شهری است در کشور ترکیه که در استان قره‌بوک واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۷٬۰۹۲ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۵٬۸۵۰ نفر می‌باشد.

## نگارخانه

Image:Safranbolu general view-1.jpg|
Image:Safranbolu general view-2.jpg|
Image:Safranbolu general view-3.jpg|
Image:Safranbolu general view-4.jpg|
Image:Safranbolu kemerler.jpg|
Image:Safranbolu street.jpg|
Image:Safranbolu dere.jpg|
Image:Safranbolu Pansiyon-Local pension in Safranbolu.jpg|
Image:Safranbolu traditional houses-3.jpg|
Image:Safranbolu traditional house 1.jpg|
Image:Safranbolu traditional houses-2.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:زعفران
رده:شهرستان‌های استان قره‌بوک
رده:مناطق مسکونی در استان قره‌بوک
رده:میراث جهانی در ترکیه
چاییرووا

**چاییرووا**  شهری است در کشور ترکیه که در استان قوجاایلی واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷۸٬۴۳۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۸۲٬۴۹۴ نفر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ترکیه

## منابع

رده:مناطق مسکونی در قبرس شمالی
رده:مناطق مسکونی در ناحیه اسکله
رده:منطقه‌ها مسکونی در ناحیه فاماگوستا