میخائیل باکونین

**میخائیل الکساندروویچ باکونین** (به روسی: Михаи́л Алекса́ндрович Баку́нин)؛ (۳۰ مهٔ ۱۸۱۴ – ۱ ژوئیهٔ ۱۸۷۶) آنارشیست انقلابی روس و از بنیان‌گذاران آنارشیسم جمعی بود. او یکی از بانفوذترین چهره‌های آنارشیسم و یکی از بنیان‌گذاران سنت آنارشیسم اجتماعی به‌شمار می‌رود. اعتبار وی به عنوان کنشگر، وی را در قامت یک نظریه‌پرداز برجسته معرفی کرد و نفوذ قابل توجهی در میان رادیکال‌ها در سراسر روسیه و اروپا به دست آورد.

## زندگی

میخائیل باکونین در امپراتوری روسیه در یک خانواده اشرافی روسیه متولد شد و جوانی‌اش را به عنوان یک افسر تازه‌کار در ارتش گذراند، اما در سال ۱۸۳۵ میلادی از ارتش کناره گرفت و به مسکو رفت تا در رشته فلسفه تدریس کند. در دههٔ ۱۸۳۰، باکونین از هگلی‌های جوان بود. وی در سال ۱۸۴۲ روسیه را ترک کرد و سفرهای دنباله‌داری را آغاز کرد. او در ۱۸۴۸ در انقلاب آلمان (قیام درسدن) شرکت جست. در ۱۸۴۹، دستگیر و به دولت روسیه تحویل داده و به حبس ابد محکوم شد. وی پس از مرگ تزار نیکلاس اول، به سیبری (۱۸۵۷) تبعید شد. در ۱۸۶۱، او از تبعید گریخت و به لندن رفت.

باکونین در لندن به *مجمع صلح و آزادی* پیوست. در کنگرهٔ برن این مجمع (۱۸۶۸)، او و هواداران‌اش که در اقلیت بودند از این سازمان جدا شدند و *اتحاد بین‌المللی سوسیال دموکراسی * را تشکیل دادند. این سازمان و بین‌الملل اول در ۱۸۶۹ به هم پیوستند. در این‌جا بود که اختلافات باکونین با مارکس بروز کردند.

او به تشکیل دسته‌جات مقاومت علیه سیستم اعتقاد داشت. روش وی در تبلیغ، مسافرت‌های دائمی به نقاط مختلف اروپا بود. او به آنارکومی (آنارشیسم-کمونیسم) اعتقاد داشت که برداشتی جزمی از اعتقادات ویلیام گادوین بود و در آن جامعه به دسته‌جات همکار تقسیم‌بندی می‌شود و از تعاون و همکاری بین گروهی نیازهای خود را برآورده می‌کند.

آثار وی عمدتاً به تشریح جامعه مورد نظر وی و مقایسه و در عین حال بیان برتری ماتریالیسم بر ایده‌آلیسم بنیان یافته‌است. از کتاب‌های او می‌توان به «خدا و دولت» (۱۸۷۱) و «مارکسیسم، آزادی و دولت» (۱۸۷۰–۱۸۷۲) اشاره کرد. با اینکه به‌واسطهٔ عباراتی که از وی نقل می‌شود او را از جمله فلاسفه خداناباور می‌دانند، اما احتمالاً به نوعی از مذهب عرفانی اعتقاد داشته‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* آرشیو آثار باکونین در Anarchy Archives
* میخائیل باکونین و آئین آنارشیسم، اوزن پایزیر، ترجمه محمد جواهرکلام (نشر شادگان، ۱۳۹۹).

رده:آنارشیست‌های اهل روسیه
رده:آنارشیسم جمع‌گرا
رده:اعضای انجمن بین‌المللی کارگران
رده:افراد انقلاب‌های ۱۸۴۸
رده:انقلابیون اهل روسیه
رده:اهالی لوگانو
رده:بی‌خدایان اهل امپراتوری روسیه
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:بی‌خدایان سده ۱۹ (میلادی)
رده:تجزیه‌طلبی در روسیه
رده:چپ‌گرایان
رده:درگذشتگان ۱۸۷۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۱۴ (میلادی)
رده:سوسیالیست‌های لیبرترین
رده:ضدسرمایه‌داران اهل روسیه
رده:ضدخدایان
رده:فعالان بی‌خدایی اهل روسیه
رده:فیلسوفان اجتماعی
رده:فیلسوفان اقتصاد
رده:فیلسوفان اهل روسیه
رده:فیلسوفان بی‌خدا
رده:فیلسوفان پوچ‌گرایی
رده:فیلسوفان تاریخ
رده:فیلسوفان دین
رده:فیلسوفان سده ۱۹ (میلادی)
رده:فیلسوفان علوم اجتماعی
رده:فیلسوفان فرهنگ
رده:کمونیست‌های آنارشیست
رده:ماده‌باوران
رده:مخالفان سرمایه‌داری اهل روسیه
رده:منتقدان اجتماعی
رده:منتقدان فرهنگی
رده:منتقدان مارکسیسم
رده:منتقدان یهودیت
رده:موجزنویسان
میخائیل باکونین
رده:نجیب‌زادگی روسیه
رده:نشان‌شناسی روسیه
رده:نظریه‌پردازان آنارشیست
رده:نظریه‌پردازان انقلاب
رده:نظریه‌پردازان تمدن غرب
رده:نظریه‌پردازان سیاست اهل روسیه
رده:نویسندگان آنارشیست
رده:نویسندگان سده ۱۹ (میلادی) اهل روسیه
رده:نویسندگان سیاسی اهل روسیه
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل روسیه
رده:نویسندگان فلسفه
رده:یهودستیزی در اروپا
رده:اقتصاددانان سوسیالیست