رابرت کی. مرتن

**رابرت کینگ مرتن** ؛ (۴ ژوئیه ۱۹۱۰ در پنسیلوانیا-۲۳ فوریه ۲۰۰۳ در نیویورک) از جمله کسانی بود که در توسعه علم سنجی نقشی مهم ایفا کرد. او در مقام یکی از دانشمندان حوزه جامعه‌شناسی علم به حوزهٔ علم سنجی وارد شد و با دیدگاه جامعه شناسانهٔ خود، علم سنجی را تحت تأثیر خویش قرار داد.

از میان مشهورترین نظریه‌های او دربارهٔ علم و اندازه‌گیری آن، باید به «اثر متیو» و «نظریه استناد» او اشاره کرد که به منزله «نظام پاداش» یا «رواج علم» مطرح است.

شاید بتوان اظهارکرد که ارائه شاخص «اثر متیو» از جانب مرتن، بیش از سایر دستاوردهای او به چشم می‌آید؛ این شاخص به نوعی نشان دهنده میزان اثربخشی تولیدهای علمی یک فرد، یک مؤسسه یا یک کشور است.

همچنین رابرت کی. مرتن در سال ۱۹۴۲ در مقاله «ساختار هنجاری علم» رویکرد کارکردگرایانه دربارهٔ اجتماع علمی را پایه ریزی کرد و معیارهای حاکم بر رفتارهای دانشمندان را مورد بررسی قرار داد. به نظر مرتون دانشمندان در رفتارهای علمی خویش چهار هنجار عام‌گرایی؛ اجتماع‌گرایی؛ بی طرفی علمی؛ و شک سازمان یافته را رعایت می‌کنند. این دید از هنجارها و اخلاقیات عم مورد انتقاد سایر جامعه شناسان قرار گرفت و مرتون نیز در مقاله «ابهام دانشمندان» در سال ۱۹۶۳ دو هنجار جدید به آن‌ها افزود. یک اصالت / نوآوری و دیگری فروتنی / تواضع.

## کتاب شناسی
* ۱۹۳۸. "علم، فناوری و جامعه در انگلستان قرن هفدهم." *[[اوسیریس (ژورنال)|اوسیریس]]* .
**این نشریه، مرتون را در میان مورخان علم به خوبی شناخته شده کرد. این اثر به شدت تحت تأثیر روایت مارکسیستی معروف بوریس هسن در سال 1931، "ریشه‌های اجتماعی-اقتصادی اصول نیوتن" بود که او در مقاله‌ای با عنوان "علم و اقتصاد انگلستان قرن هفدهم" از آن دفاع کرد. با این حال، مرتون همچنین تحلیل هسن از عوامل تعیین‌کننده تکنولوژیکی حوزه‌های تحقیق علم قرن هفدهم را با مطالعه‌ای در مورد تأثیر دین (به ویژه پروتستانتیسم) بر مشروعیت اجتماعی علم به عنوان یک حرفه تکمیل کرد: به اصطلاح "رساله مرتن". او همچنین با آشکار کردن چگونگی تأثیر مشکلات نظامی بر برنامه‌های تحقیقاتی انجمن سلطنتی، از استدلال‌های هسن حمایت کرد.
* ۱۹۳۸. "ساختار اجتماعی و آنومی." *[[نشریه جامعه‌شناسی آمریکا]]* 3:672–82.
* ۱۹۳۸. «ساختار اجتماعی و آنومی». *[[نشریه جامعه‌شناسی آمریکا]]* ۳:۶۷۲–۸۲.
* ۱۹۴۲. «ساختار هنجاری علم»
* ۱۹۴۹. *[[نظریه اجتماعی و ساختار اجتماعی]]* (اصلاح و گسترش یافته در ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸)
* ۱۹۶۵. *بر شانه‌های غول‌ها: یک پی‌نوشت [[تریسترام شندی|شاندین]]*
* ۱۹۷۳. *جامعه‌شناسی علم*
* ۱۹۷۶. *دوگانگی جامعه‌شناختی*
* ۱۹۷۹. *جامعه‌شناسی علم: خاطرات اپیزودیک*
* ۱۹۸۵. *جورج سارتون: خاطرات اپیزودیک یک شاگرد سرکش.*ایسیس'' 76(4):470–86.
* ۱۹۹۶. «درباره ساختار اجتماعی و علم»، ویرایش‌شده توسط پیوتر استومپکا
* ۲۰۰۴. «سفرها و ماجراهای سرندیپیتی: مطالعه‌ای در معناشناسی جامعه‌شناختی و جامعه‌شناسی علم»

## جستارهای وابسته
* رابرت سی. مرتن
* نظریه برد متوسط (جامعه‌شناسی)
* نظریه اجتماعی و ساختار اجتماعی
* اثر متیو
* رساله مرتن
* هنجارهای مرتنی
* انواع گروه‌های مرجع
* رل مدل
* کارکردگرایی ساختاری
* جامعه‌شناسی علم
* پیشگویی خودکام‌بخش
* نظریه فشار (جامعه‌شناسی)

## پانویس

رده:رابرت کی. مرتن
رده:آینده‌پژوهی
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اهالی آمریکا از تبار روس و یهودی
رده:برندگان بورس مک‌آرتور
رده:برندگان نشان ملی دانش
رده:تاریخ‌نگاران علم
رده:جامعه‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جامعه‌شناسان علم
رده:جامعه‌شناسان مرد
رده:جامعه‌شناسان یهودی
رده:دانشمندان علوم اجتماعی یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تمپل
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:درگذشتگان ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:رئیسان انجمن جامعه‌شناسی آمریکا
رده:زادگان ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:کارکردگرایی ساختاری
رده:جرم‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جامعه‌شناسان انحراف