لیگ برتر خلیج فارس

**لیگ برتر خلیج فارس** یا **لیگ برتر فوتبال ایران** مسابقات لیگ حرفه‌ای و بالاترین سطح باشگاهی لیگ فوتبال ایران است که پس از جام آزادگان شروع به کار کرد و در حال حاضر با حضور ۱۶ تیم برگزار می‌شود. نخستین دورهٔ این رقابت‌ها در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۰ با حضور ۱۴ تیم برگزار شد.

در این لیگ طی بیست و چهار دورهٔ گذشته، تیم‌های پرسپولیس تهران(نه بار)، سپاهان اصفهان (پنج بار)، استقلال تهران (چهار بار)، فولاد خوزستان (دو بار) و پاس تهران، سایپا، استقلال خوزستان و تراکتور (هر کدام یک بار) به مقام قهرمانی رسیده‌اند.

در رده‌بندی اعلام شده از سوی فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال در سال ۲۰۱۲ این لیگ ، به عنوان «سی و ششمین لیگ قدرتمند جهان» و «چهارمین لیگ قدرتمند آسیا» انتخاب شده است. افزون بر این در رده‌بندی اعلام شده توسط این فدراسیون، لیگ برتر ایران ردهٔ چهل و هفتم جهان و چهارم آسیا را در قرن ۲۱ میلادی (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲) کسب کرده است.

## موفق‌ترین تیم‌ها
فهرست ۱۰ تیم برتر این مسابقات به لحاظ تعداد قهرمانی و سپس تعداد مقام‌های کسب‌شده، به شرح زیر است :

## تیم‌ها
### شمار

### تیم‌های کنونی
۱۶ تیم زیر در دوره بیست و پنجمین (فصل ۰۵–۱۴۰۴) حاضر هستند.

## جدول کلی

* در لیگ برتر خلیج‌فارس برای هر برد ۳ امتیاز و برای هر مساوی ۱ امتیاز در نظر گرفته می‌شود.

* تیم‌هایی که نامشان پررنگ نوشته شده در لیگ برتر حضور دارند.

* نکته: ب (بازی)، پ (برد)، ت (مساوی)، ش (باخت)، ز (گل زده)، خ (گل خورده)

## نحوه برگزاری و حامیان مالی
### رقابت‌ها
از دورهٔ سیزدهم لیگ برتر به بعد، ۱۶ تیم در این رقابت‌ها حاضر هستند، که به‌صورت رفت و برگشت در زمین خودی و حریف به میدان می‌روند، به این ترتیب هر تیم ۳۰ بازی انجام خواهد داد. پیروزی در هر دیدار سه امتیاز و تساوی یک امتیاز برای تیم میزبان و یک امتیاز برای تیم میهمان دارد، در حالی که برای شکست امتیازی در نظر گرفته نمی‌شود. به این ترتیب هر تیمی که بیشترین امتیاز را در طول فصل کسب کند به‌عنوان قهرمان شناخته می‌شود، و دو تیم پایانی جدول رده‌بندی به لیگ آزادگان سقوط می‌کنند.

همچنین در مواردی که امتیازها مساوی شوند تفاضل گل و در صورت برابر بودن مقدار تفاضل گل، تعداد گل‌های زده ترتیب جدول رده‌بندی را مشخص می‌کند.

#### گزینش برای لیگ قهرمانان آسیا
* از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۰ چهار تیم از ایران به‌طور مستقیم در مرحلهٔ گروهی لیگ قهرمانان آسیا حضور داشتند.
* در سال ۱۳۹۰ چهار سهمیهٔ مستقیم ایران، به دو سهمیهٔ مستقیم و دو سهمیه در پلی‌آف تغییر یافت.
* در سال ۱۳۹۱ سهمیه‌های ایران به سه سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف تغییر پیدا کرد.
* در سال ۱۳۹۷ سه سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف ایران، به دو سهمیهٔ مستقیم و دو سهمیه در پلی‌آف تغییر یافت.
* در سال ۱۴۰۲ باتوجه به تغییر سبک مسابقات آسیایی از لیگ قهرمانان آسیا به لیگ نخبگان آسیا و لیگ قهرمانان آسیا ۲ سهمیه باشگاه‌های ایران به ۲ سهمیه مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف ایران، و یک سهمیه مستقیم به لیگ قهرمانان آسیا ۲ تغییر یافت که در صورت شکست نماینده ایران در مسابقه پلی‌آف نماینده ایران به مرحله گروهی لیگ ۲ آسیا می‌رود.
* در سال ۱۴۰۳ با توجه به عملکرد تیم‌های ایرانی در لیگ قهرمانان آسیا و قرارگرفتن لیگ برتر ایران در جایگاه ششم لیگ‌های آسیایی سهمیه ایران برای دو فصل آینده لیگ نخبگان آسیا ۲۶-۲۰۲۵ و لیگ نخبگان آسیا ۲۷-۲۰۲۶ از ۲+۱ به ۱+۱ کاهش یافت. به این ترتیب ایران یک سهمیه مستقیم لیگ نخبگان آسیا دارد و یک سهمیه حضور در مسابقات پلی‌اف  و یک سهمیه مستقیم به مرحله گروهی لیگ۲ قهرمانان آسیا خواهد بود.

### حامیان مالی

* شرکت سان استار حامی مالی در ازای تبلیغات در دورهٔ چهاردهم لیگ خلیج فارس.
* شرکت ام‌تی‌ان ایرانسل حامی مالی در ازای استفاده از نام جام ایرانسل در کنار نام خلیج فارس، در دورهٔ یازدهم لیگ خلیج فارس.
* شرکت آل‌اشپورت حامی مالی در ازای استفاده از توپ‌های فوتبال تولیدی این شرکت در مسابقات و کنفرانس‌های مطبوعاتی قبل و بعد از بازی‌ها، در دورهٔ دهم و یازدهم لیگ خلیج فارس.

### نشان‌واره

پرونده:IPLlogo.png|250px|بندانگشتی|تا فصل ۹۳–۱۳۹۲
پرونده:IPL_Logo.svg|250px|بندانگشتی|از فصل ۹۴–۱۳۹۳


## پوشش تصویری
مسئولیت پخش زنده بازی‌های تیم‌های استقلال و پرسپولیس همواره برعهده شبکهٔ سه سیما است و حتی اگر این دو تیم در رقابت قهرمانی نیز نباشند بازیهای آنها توسط این شبکه پخش می‌شود، بازیهای این دو تیم علاوه بر شبکه سه از شبکه جام‌جم که شبکه برون‌مرزی سیما برای ایرانیان خارج از کشور است پوشش داده می‌شود. شبکه اصلی پخش بازیهای دیگر تیم‌های حاضر در لیگ، شبکه استانی مربوط به تیم میزبان است و درصورت حایز اهمیت بودن بازی، شبکه ورزش سیما، شبکه جام‌جم و شبکه استانی تیم میهمان نیز آن را پوشش می‌دهند.

همچنین پخش آنلاین مسابقات لیگ برتر توسط سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایت تلوبیون صورت می‌گیرد.

## بازیکنان
### بازیکنان خارجی

هر تیم به‌طور همزمان اجازه استفاده از چهار بازیکن خارجی در هر یک از دیدارهای لیگ خلیج فارس را دارد و در صورت استفاده بیش از چهار بازیکن، از طرف سازمان لیگ برتر و کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال ایران متخلف اعلام شده و جریمه می‌شود. از آغاز دورهٔ هشتم و نهم لیگ، بستن قرارداد جدید با دروازه‌بان‌های خارجی ممنوع اعلام شده بود، اما به دلیل انتقادات فراوان کارشناسان فوتبال و درخواست تعداد زیادی از مربیان تیم‌های لیگ برتری برای تغییر این قانون، از ابتدای دورهٔ دوازدهم لیگ برتر به بعد، سازمان لیگ برتر فوتبال با ایجاد تغییراتی در این قانون، ضمن موافقت با درخواست مربیان مبنی بر لغو ممنوعیت جذب دروازه‌بان خارجی، تیم‌های لیگ برتری را ملزم به جذب دروازه‌بان‌های ملی‌پوش خارجی کرد.

در آغاز دوره بیستم تیم‌ها حق بستن قرارداد با بازیکنان جدید خارجی را نداشتند و فقط با بازیکنان خارجی فصل قبل خود می‌توانستند فصل را شروع کنند.

### محرومیت
هر بازیکن بلافاصله بعد از دریافت چهار کارت زرد یا یک کارت قرمز در طی یک دوره از برگزاری رقابت‌ها مشمول محرومیت از حضور در دیدار بعدی می‌گردد و در صورت ایجاد تشنج یا درگیری‌های شدید در میدان‌های فوتبال به کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال احضار شده و در شرایطی که توضیحاتش به این کمیته قابل قبول و منطقی نباشد، مشمول جریمه‌های دیگری (از قبیل جریمه‌های نقدی و محرومیت از چند بازی بعدی) نیز می‌گردد. اگر بازیکنی در آخرین بازی فصل کارت قرمز دریافت کند اولین بازی فصل بعدی را از دست خواهد داد ولی کارت‌های زرد به فصل بعدی موکول نمی‌شود.
در ادوار گذشته محرومیت با تعداد کارت زرد متفاوت بوده است که در جدول زیر به آن پرداخته شده است.

## نتایج خاص

### بازی‌های برگزار نشده و نیمه تمام

## آمارها
### باشگاه‌های قهرمان به تفکیک فصول

### برترین گلزنان لیگ برتر فوتبال ایران

### آقای گل‌های لیگ برتر

### مربیان قهرمان

### بازیکنان قهرمان

### قهرمانی‌های متوالی

### قهرمانی زود هنگام

## تفکیک دوره‌ها بر اساس میانگین گل
تا پایان بیست و چهارمین دوره لیگ برتر ۵٬۹۸۲ بازی در این مسابقات انجام شده و ۱۳٬۲۳۲ گل به ثمر رسیده است که میانگین ۲٬۲۱ گل در هر بازی می‌باشد. به‌جز دوره هجدهم، بیستم و بیست و یکم و بیست چهارم لیگ برتر در بقیه ادوار لیگ، میانگین به ثمر رسیدن حداقل دو گل در این بازی‌ها به ثبت رسیده است.

منبع:

## تفکیک تیم‌ها بر اساس تعداد بازی گل‌زده

### بیشترین تعداد بازی گل‌زده در مجموع ادوار لیگ برتر
در مجموع ادوار لیگ برتر استقلال و پرسپولیس با گلزنی در ۵۳۴ بازی بیش از هر تیمی موفق به گلزنی شده‌اند. تیم سپاهان و ذوب‌آهن هم در رده‌های بعدی این جدول هستند.

نکته: در این جدول تیم‌هایی ذکر شده‌اند که حداقل در ۲۵۰ بازی از بازی‌های لیگ برتر موفق به گلزنی شده‌اند.

## تفکیک تیم‌ها بر اساس کلین‌شیت
باشگاه پرسپولیس با ثبت ۳۰۹ کلین‌شیت تا پایان بیستمین و چهارمین دوره لیگ برتر بهترین عملکرد را در این زمینه داشته است. باشگاه استقلال با پنج کلین شیت کمتر در رده دوم قرار گرفته است و همچنین باشگاه سپاهان ۲۸۷ کلین‌شیت در رتبهٔ سوم این رده‌بندی قرار دارد.

## بهترین و بدترین
### کسب امتیاز

* امتیازهای کسر شده لحاظ نشده است

منبع:

### خط حمله

منبع:

### خط دفاعی

منبع:

### برد

* منبع:

### باخت

منبع

### مساوی

منبع

### تفاضل گل

منبع

## سریع‌ترین گل‌ها

منبع

نکته: سریع‌ترین گل تاریخ فوتبال باشگاهی ایران را هادی عبدالله‌زاده در سال ۱۳۷۸ در بازی ابومسلم و ایرسوتر در ثانیه پنج بازی به ثمر رسانده است.

## داوران
تعداد ۱۱۶ داور بازی‌های لیگ برتر را قضاوت کرده‌اند. ترکی، فغانی و قهرمانی سه داوری هستند که بیش از بقیه داوران بازی‌های این مسابقات را سوت زده‌اند.

* در این لیست داورانی ذکر شده‌اند که حداقل صد بازی در لیگ برتر سوت زده‌اند.

### تعداد بیشترین داوری در طول یک فصل از لیگ برتر

## حضور بانوان در ورزشگاه‌ها
اولین حضور رسمی در استادیوم فوتبال در روز پنج‌شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۸ عده‌ای از بانوان ایرانی برای اولین بار، رسماً به عنوان تماشاگر زن فوتبال به استادیوم آزادی در تهران راه یافتند تا بازی ایران و کامبوج را از نزدیک تماشا کنند و اما در این رقابت‌ها هرگز اجازه حضور زنان در ورزشگاه‌ها داده نشد تا اینکه در اواخر سال ۲۰۲۲ با فشارهای جهانی، بالاخره این اجازه داده شد. مقاومت زنان و فشار سازمان‌های ورزشی جهانی همانند سازمان فیفا بانی آن شد که ورزشگاه آزادی بالاخره پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به روی زنان بازگردد؛

نخستین حضور قانونی زنان ایرانی در لیگ برتر خلیج فارس در بازی میان استقلال و مس کرمان در ورزشگاه آزادی تهران در هفته سوم از بیست و دومین دوره این رقابت‌ها بود.

### لیگ بیست چهارم
#### هفته دوازدهم
با توجه به حکم کمیته انضباطی مبنی بر محرومیت هواداران مرد دو تیم سپاهان و پرسپولیس به دلیل تنش در بازی‌های گذشته برای اولین بار در تاریخ لیگ برتر دیدار سپاهان و پرسپولیس در ورزشگاه نقش جهان فقط با حضور تماشاگران زن برگزار شد.

## استفاده از کمک داور ویدیویی (VAR)
برای اولین بار در تاریخ لیگ برتر در بازی معوقه از هفته پنجم در لیگ برتر ۰۳–۱۴۰۲ مابین دو رقیب سنتی پایتخت استقلال و پرسپولیس از کمک داور ویدیویی (VAR) استفاده شد.

## رکوردها
* باشگاه فوتبال سپاهان با کسب قهرمانی در فصل[//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=‎لیگ&#x20;برتر&#x20;فوتبال&#x20;ایران&#x20;۸۲–۱۳۸۱&oldid=38275576 ۸۲-۱۳۸۱] تبدیل به اولین باشگاه فوتبال غیر تهرانی گردید که قهرمان رقابت‌های سراسری شده است.
* باشگاه فوتبال استقلال در فصل ۹۹–۱۳۹۸ به اولین باشگاهی تبدیل شد که مرز ۱۰۰۰ امتیاز را در تاریخ لیگ برتر رد می کند.کرد.
* استقلال فصل ۰۳–۱۴۰۲ به اولین تیم لیگ برتر تبدیل شد که تعداد گل‌هایش در تاریخ لیگ برتر به عدد ۱۰۰۰ گل رسید.

## جستارهای وابسته
* جام حذفی فوتبال ایران
* سوپر جام فوتبال ایران
* لیگ دسته اول فوتبال ایران
* لیگ دسته دوم فوتبال ایران
* لیگ دسته سوم فوتبال ایران
* لیگ دسته چهارم فوتبال ایران
* لیگ برتر کوثر
* لیگ دسته اول فوتبال زنان ایران
* لیگ دسته دوم فوتبال زنان ایران
* جام حذفی فوتبال زنان ایران
* لیگ فوتبال ایران
* لیگ فوتبال استان تهران

## یادداشت‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون

* آمار لیگ برتر ایران شامل کلیه بازی‌ها، نتایج، اخطارها، پروفایل بازیکنان و ... - انگلیسی پرشین لیگ

رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در ایران
رده:خلیج فارس
لیگ برتر خلیج فارس
رده:لیگ برتر فوتبال ایران
رده:لیگ‌های دسته برتر فوتبال در آسیا
رده:لیگ‌های فوتبال در ایران
رده:لیگ‌های ورزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:مسابقات فوتبال ایران