open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گلن میلر

**آلتون گلن میلر**  (زاده ۱ مارس ۱۹۰۴ – درگذشته ۱۵ دسامبر ۱۹۴۴) موسیقیدان مشهور سبک جاز، نوازنده ترومبون و تنظیم کننده، آهنگساز و رهبر ارکستر آمریکایی بود. 

او یکی از موفق‌ترین هنرمندان این سبک در سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۳ و در بحبوحه جنگ جهانی دوم بود. «گلن میلر» در ۱۵ دسامبر ۱۹۴۴ در حالی که سوار بر هواپیمای مدل UC-64 ارتش آمریکا؛ برای اجرای کنسرت موسیقی در کمپ سربازان آمریکایی در پاریس (فرانسه)، عازم آن کشور بود، برفراز کانل مانش و به همراه چند سرنشین دیگر، ناپدید گشت و جسدش هیچگاه پیدا نشد.

## پانویس

رده:آهنگسازان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز سده ۲۰ (میلادی)
رده:آهنگسازان جاز مرد
رده:افسران ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:افسران نیروی هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی آیووا
رده:اهالی پلت شمالی، نبراسکا
رده:اهالی تنافلی، نیوجرسی
رده:اهالی فورت مورگان (کلرادو)
رده:اهالی کلریندا، آیووا
رده:برندگان جایزه یک عمر دستاورد گرمی
رده:پرونده‌های افراد مفقودالاثر دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
رده:تاریخ فرهنگ جنگ جهانی دوم
رده:تنظیم‌کنندگان جاز
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلرادو در بولدر
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلرادو
رده:درگذشتگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال ستاره برنزی
رده:رهبران گروه‌های جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۰۴ (میلادی)
رده:شهروندان کشته‌شده در جنگ جهانی دوم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کشته‌شدگان سوانح هوایی در آب‌های آزاد
رده:مسافران ناپدیدشده هوایی
رده:مفقودالاثرهای جنگ جهانی دوم
رده:موسیقی‌دانان اهل آیووا
رده:موسیقی‌دانان اهل کلرادو
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان نظامی
رده:نظامیان اهل آیووا
رده:نظامیان اهل نیوجرسی
رده:نوازندگان ترومبون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ترومبون سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان ترومبون مرد
رده:هنرمندان آرسی‌ای وکتور رکوردز
رده:افراد گمشده در دریا
رده:آهنگسازان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
وودی هرمن

**وودرو چارلز "وودی" هرمن**  (۱۶ مه ۱۹۱۳ – ۲۹ اکتبر ۱۹۸۷) نوازنده کلارینت و سکسوفون (آلتو و سوپرانو) و خواننده و رهبر ارکستر جاز بود.

## پانویس

رده:اجراکنندگان ودویل
رده:افراد آمریکایی لهستانی‌تبار
رده:اهالی میلواکی، ویسکانسین
رده:اهالی ویسکانسین
رده:برندگان جایزه یک عمر دستاورد گرمی
رده:پیروان کلیسای کاتولیک رم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان فوراور هالیوود
رده:خوانندگان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:درگذشتگان ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:رهبران گروه‌های جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان اهل میلواکی
رده:موسیقی‌دانان اهل ویسکانسین
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان کلارینت
رده:نوازندگان کلارینت اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان کلارینت جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان کلارینت سده ۲۰ (میلادی)
رده:هنرمندان دکا رکوردز
رده:هنرمندان کپیتال رکوردز
فتس والر

**فتس والر**  (۲۱ مه ۱۹۰۴–۱۵ دسامبر ۱۹۴۳) نوازنده پیانو، آهنگساز جاز و خواننده اهل آمریکا بود.

در ۱۹۲۲ کار ضبط موسیقی را شروع کرد. در ۱۹۲۹ آهنگ‌های نمایش موزیکال «هات چاکلت» را نوشت.

در این نمایش که با شرکت لویی آرمسترانگ اجرا شد معروف‌ترین آهنگ او بنام "اینت میس بیهیوینگ" ("دست از پا خطا نمی‌کنم") عرضه شد.

## منابع

رده:افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:آهنگسازان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز سده ۲۰ (میلادی)
رده:آهنگسازان جاز مرد
رده:آهنگسازان رگتایم
رده:آهنگسازان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگ‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اجراکنندگان ودویل
رده:ارگ‌نوازان سده ۲۰ (میلادی)
رده:ارگ‌نوازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ارگ‌نوازان مرد
رده:اهالی نیویورک
رده:باپتیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:باپتیست‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:برندگان جایزه یک عمر دستاورد گرمی
رده:پیانونوازان سوینگ
رده:ترانه‌پردازان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ترانه‌پردازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ترانه‌پردازان اهل نیویورک (ایالت)
رده:خوانندگان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان دویت کلینتون
رده:درگذشتگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت بیماری عفونی در میزوری
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر ترانه‌پردازان
رده:زادگان ۱۹۰۴ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل نیویورک سیتی
رده:موسیقی‌دانان اهل نیویورک
رده:موسیقی‌دانان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل نیویورک (ایالت)
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانو جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانو مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:هنرمندان آرسی‌ای وکتور رکوردز
رده:خواننده-ترانه‌پردازان اهل نیویورک (ایالت)
رده:خوانندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خواننده-ترانه‌پردازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رهبران گروه‌های جاز اهل ایالات متحده آمریکا
کلمن هاوکینز

از **کُلمن هاوکینز**  (زادهٔ ۲۱ نوامبر ۱۹۰۴ - درگذشتهٔ ۱۹ مه ۱۹۶۹) به عنوان پدر ساکسفون تنور یاد می‌شود. نخستین ساکسفونیست‌های مهم در موسیقی جَز از ساکسفون سوپرانو (سیدنی بشی) یا ساکسفون کلید C (فرانک ترامبائر) استفاده می‌کردند اما بعد از اینکه کلمن هاوکینز، ساکسفون تنور را به عنوان یک ساز محوری در جَز (همانند گیتار در راک اند رول) شناساند، ساکسفون‌های مذکور، محبوبیت خود را از دست دادند.

از دوران کودکی استعداد موسیقی سرشاری داشت. در سال ۱۹۲۲ میمی اسمیت او را کشف کرد. یک سال بعد هاکینز همکاری با فلچر هندرسن را آغاز کرد. او، ملقب به "هاوک" یا "Bean" طی ۱۱ سال فعالیتش در ارکستر فلچر هندرسون، (بین سال‌های ۱۹۲۳–۳۴) تقریباً بدون رقیب بود. در آنزمان سبک نواختنش به عنوان الگویی صحیح از نواختن ساکسفون، معرفی شده بود؛ ویبراتوی غلیظ، صدای زنگ دار قوی و حرارت بااحساس صدای سازش به همراه هوش هارمونیکش، هر نوازنده ای را مسحور خود می‌کرد.

در ۱۹۳۴ به اروپا رفت و در بسیاری از شهرهای اروپا کنسرت داد و صفحه پر کرد. در ۱۹۳۷ صفحه معروفی را با بنی کارتر و جنگو راینهارت و استفان گراپللی ضبط کرد. با آغاز جنگ جهانی دوم، بعد از ۵ سال اقامت در اروپا، در بازگشت به نیویورک، وقتی در یک کلاب شبانه با گروهش مشغول اجرا بودند، به اجبار تهیه‌کننده که از او درخواست کرده بود برای ضبط صفحه، یک قطعهٔ دیگر را اجرا کند، با بی میلی، آهنگی («بادی اند سول») را اجرا کرد که مسیر موسیقی جَز را برای همیشه تغییر داد. این قطعه، را می‌توان نقطهٔ اوج بداهه نوازی در جَز دانست. جملات مارپیچ گونهٔ هاوک، به‌خوبی بیانگر سبک آرپژ او در بداهه نوازی است که با اعتماد به نفس و تأمل او، تنش ایجاد می‌کنند. هاوکینز بعدها از پاساژهایش که تمایل به اوج گرفتن داشتند به عنوان گونه ای ارضای جنسی یاد کرد.

در ۱۹۴۴ با تلونیوس مانک و دیزی گیلیسپی صفحه‌ای ضبط کرد. نوآوری‌های لستر یانگ و چارلی پارکر در ۱۹۴۶ کارهای او را قدیمی جلوه می‌داد ولی هاکینز اهل تطبیق با جریانات جدید بود و در سال‌های بعد با کسانی مانند روی الدریچ و تلونیوس مانک و مکس روچ و جان کولترین و سانی رالینز همکاری کرد. در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ با ارکستر دوک الینگتن نواخت.
اگرچه گرایش اصلی هاوکینز سبک سویینگ یا جز سنتی بود اما او تا قبل از مرگش در ۱۹۶۹ با نوارنده‌های بی باپ همکاری بسیاری داشت و بر روی بسیاری از آنها تأثیرگذار نیز بود.

## منابع

Giddins, Gary. DeVeaux, Scott. 2009. Jazz. W. W. Norton Company.

رده:افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی توپیکا (کانزاس)
رده:اهالی سنت جوزف، میزوری
رده:اهالی میزوری
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:ساکسوفون‌نوازان بیباپ
رده:مدفونان در گورستان وودلاون (برانکس، نیویورک)
رده:موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل توپیکا، کانزاس
رده:موسیقی‌دانان اهل شیکاگو
رده:موسیقی‌دانان اهل نیویورک
رده:موسیقی‌دانان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل ایلینوی
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل نیویورک (ایالت)
رده:موسیقی‌دانان جاز مرد
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان ساکسوفون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون سده ۲۰ (میلادی)
رده:هنرمندان ایمپالس! رکوردز
رده:هنرمندان پرستیژ رکوردز
رده:هنرمندان ورو رکوردز
سانی رالینز

**سانی رالینز**  (زاده ۷ سپتامبر ۱۹۳۰) نوازنده ساکسوفون تِنور سبک جاز اهل آمریکا است. وب‌گاه آل‌میوزیک رالینز را نه تنها یکی از بهترین ساکسفونیست‌های تنور دوران بی‌باپ و هارد باپ، بلکه بهترین نوازندهٔ معاصر ساکسفون جاز دانسته‌است.

کودکی و جوانی او در محله هارلم نیویورک گذشت و در همین دوره بود که سبک جدید بی باپ در هارلم شکل گرفت. او با برخی از پایه‌گذاران بی‌باپ مثل دیزی گیلیسپی و چارلی پارکر و باد پاول برنامه اجرا کرد. در دهه ۵۰ او را بهترین نوازنده ساکسوفون جاز بعد از چارلی پارکر می‌دانستند. در دهه ۶۰ به فری جز روی آورد. مدتی از ظاهر شدن در انظار دوری کرد ولی در دهه ۷۰ دوباره به اجرا پرداخت.

تعدادی از ساخته‌های رالینز مانند «Oleo»، «Airegin» و «St. Thomas» از شناخته‌شده‌ترین آثار جَز و در ردهٔ نغمه‌های استاندارد جاز به‌شمار می‌آیند.

## پانویس

رده:آهنگسازان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز مرد
رده:افراد آمریکایی جزایر ویرجین ایالات متحده آمریکایی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی نیویورک
رده:برندگان جایزه مرکز کندی
رده:برندگان جایزه یک عمر دستاورد گرمی
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:دریافت‌کنندگان نشان ملی هنر آمریکا
رده:رهبران گروه‌های جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:ساکسوفون‌نوازان بیباپ
رده:موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل نیویورک
رده:موسیقی‌دانان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل نیویورک (ایالت)
رده:نوازندگان بادی چوبی آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون سده ۲۱ (میلادی)
رده:هنرمندان آرسی‌ای وکتور رکوردز
رده:هنرمندان ایمپالس! رکوردز
رده:هنرمندان پرستیژ رکوردز
رده:هنرمندان ورو رکوردز
رده:دریافت‌کنندگان صلیب افتخار اتریشی برای علم و هنر، رده اول
صداخوانی

**صداخوانی** (در انگلیسی scat singing) نوعی بداهه‌خوانی در موسیقی است که در آن واژه‌هایی بدون معنا بکار برده شود مانند واژه‌های بی‌معنای «هله‌مالی»، «هلی‌لو هلیوسَن»، «دیمبَل و دیمبول» در موسیقی ایرانی به‌ویژه سبک بندری.

در موسیقی غربی صداخوانی بیشتر در سبک جاز بکار می‌رود و نمونه‌هایی از این واژه‌نماها در جاز «دوداه»، «بی‌باپ»، «دووی»، «بام» و «هیبیس‌جیبیس» است. از نخستین صداخوانی‌های ضبط‌شده در موسیقی جاز می‌توان از صدای لویی آرمسترانگ در سال ۱۹۲۶ میلادی نام برد.

## جستارهای وابسته
* نیمه‌خوانی

## منابع

یکی از منابع:ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۴ دسامبر ۲۰۰۶.

رده:تکنیک‌های جاز
رده:جاز
رده:شیوه‌های خوانندگی
موسیقی بندری

**بندری** یکی از سبکهای موسیقی ایران است. بندری موزیکی شاد و ریتم‌دار است. این موسیقی با استفاده از سازهای کوبه‌ای تومبا، تمپو و نی انبان که یک ساز بادی است نواخته می‌شود.

## سازهای بندری
### در هرمزگان

#### کوبه‌ایی‌ها

* دهل (صدای بم) پی په (صدای میانه) کسر (صدای زیر)
* لیوا (سازی اصالتاً آفریقایی) که در مراسم مذهبی خاصی استفاده می‌شود و ساخته شده از تنه درخت مخصوص، مراسم زار
* تخته دو تیکه چوب که معمولاً زنها در کنار دهل و کسر روی هم میزند.

* conga و bongo و داربوکا و سما (با تشدید روی میم) شبیه دایره که عرب‌ها هم استفاده می‌کنند.
* جهله یا همان کوزه با سه نوع صدا (جمالی با صدایی بم) (جهله با صدایی میانه) و (گلوک صدایی‌ زیر)

#### زهی‌ها

* عود ، چنگ (قیچک با کوکی خاص که نزدیک به موسیقی بلوچی است)
* kora سازی اصالتاً آفریقایی

#### بادی‌ها

* جفتی (سازی شبیه نی انبان اما بدون انبان)
* سورنا

### در خوزستان

* نی انبان
* سنج
* دمام
* دهل: با کمی تفاوت
* عود
* داربوکا
* نی عربی
* کاسوره
* دف عربی
* دف
* تومبا
* بانگ و بینگو

### در بوشهر

* ساز لیوا بوشهری
* نی انبان
* عود
* سنج
* دهل و دمامو
* کاسوره
* نی جفتی
* بوق

## منابع

رده:موسیقی بندری
رده:موسیقی ایرانی
رده:موسیقی خلیج فارس
رده:موسیقی نواحی ایران
زیربغلی

**زیربَغَلی** یکی از سازهای کوبه‌ای است از خانواده تنبک که در افغانستان روایی دارد. زیربغلی همانند کوزه آب است که معمولأ از گل سفال ساخته می‌شود. سرکوچک زیربغلی مانند دهن کوزه باز است و سر بزرگ آن با پوست بز یا پوست آهو پوشانیده شده‌است. زیربغلی با انگشتان هر دو دست نواخته می‌شود. زیربغلی عادی ۶۲ سانتی متر طول داشته و قطر سر بزرگ آن ۱۹ سانتی متر است. این ساز موسیقی محلی که از چوب جگ (شیشم) نیز ساخته می‌شود و بیشتر در کابل، بخش‌های شمال، شمال خاوری و باختر افغانستان یعنی بیشتر در مناطق پارس‌نشین افغانستان رواج دارد.
مشهورترین نوازنده زیربغلی در افغانستان ملنگ نجرابی است.نام دیگر "زیر بغلی"، "کوزه" است.

## منبع

* ماهنامه فرهنگی نی، مسئول: دکتر محمد هاشم فقیری، فنلاند ۲۰۰۳

رده:سازهای کوبه‌ای
ملنگ نجرابی

**ملنگ نجرابی** از مشهورترین نوازندگان زیربغلی (گونه‌ای تنبک) در افغانستان بود.
وی در سال ۱۳۱۷ در روستای روزاخیل دره کلان شهرستان (ولسوالی) نجراب در استان کاپیسا زاده شد و از آغاز جوانی به موسیقی روی آورد، در سال ۱۳۳۸ به رادیو افغانستان راه یافت و در ارکستر محلی به عنوان زیربغلی نواز به کار آغاز کرد.

ملنگ نجرابی در سال ۱۳۶۳ لقب کارمند شایسته فرهنگ افغانستان را بدست آورد. ملنگ نجرابی ابتکار تأسیس اولین گروه ضرب نوازان را که در آن پانزده نفر زیربغلی می‌نواختند بدوش گرفت. شهرت ملنگ از کشور فراتر رفته بود. او در سال ۱۹۸۱ در کنگرهِ موسیقی برلین برندهِ نشان زرین شد و در سال ۱۹۸۵ لقب نوازنده زرین‌پنجه را در جشنواره موسیقی محلی در کره بدست آورد که از آن پس درهمه جا به این لقب شناخته می‌شد .

ملنگ پس از کنسرت اخیر در پاریس با بد مزاجی روبرو گردید و مرگ او ناشی از یک سرطان پیشرفته که تا همان هنگام تشخیص نشده بود، فرا رسید.

## منبع
* ماهنامه فرهنگی نی، مسئول: دکتر محمد هاشم فقیری، فنلاند ۲۰۰۳

رده:موسیقی‌دانان اهل افغانستان
رده:اهالی ولایت کاپیسا
امامزاده قاسم (ازنا)

**امامزاده قاسم** یکی از بناهای تاریخی استان لرستان در غرب ایران است که قدمت آن به قرن هشتم هجری و دوره ایلخانی می‌رسد. این آرامگاه، در روستای امامزاده قاسم در دهستان جاپلق (گاپله) از توابع شهرستان ازنا و در دشت جاپلق واقع شده است.این روستا در گذشته از سردسیرات عشایر ایل بختیاری بوده است. نام این روستا نیز برگرفته از همین امامزاده می‌باشد. قدمت این امامزاده به دوره ایلخانی می‌رسد. کتیبه روی در ورودی این مقبره و نیز حاشیه‌های ضریح، سالهای ۷۳۸، ۸۰۸ و ۸۵۰ قمری را نشان می‌دهند.مردم این روستا از   لرهای بختیاری هستند،و زبان آنها لری است.

## آثار ملی ایران
آرامگاه این امامزاده در ردیف فهرست آثار ملی ایران با شمارهٔ ۱۷۵۷ ثبت شده‌است. گنبد مخروطی شکل امامزاده قاسم با 22 متر ارتفاع یکی از موارد خاص معماری در نوع خود و از عجایب معماری ایران می‌باشد. این گنبد از بیرون مخروطی ولی از داخل حرم به شکل کروی می‌باشد.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* تصویر آرامگاه امامزاده قاسم

رده:آرامگاه‌ها در استان لرستان
رده:امامزاده‌ها در استان لرستان
رده:شهرستان ازنا
فهرست مطالب مربوط به افغانستان

## آ
* آثار تاریخی افغانستان

## ا
* احزاب سیاسی افغانستان
* احمد شاه ابدالی
* احمد شاه مسعود
* احمدعلی کهزاد
* اسماعیل خان 
* افغانستان
* ولایت بدخشان
* ولایت بادغیس
* ولایت بغلان
* ولایت بلخ
* ولایت بامیان
* ولایت دایکندی
* ولایت فراه
* ولایت فاریاب
* ولایت غزنی
* ولایت غور
* ولایت هلمند
* ولایت هرات
* ولایت جوزجان
* ولایت کابل
* ولایت قندهار
* ولایت کاپیسا
* ولایت پکتیا
* ولایت کنر
* ولایت قندوز
* ولایت لغمان
* ولایت لوگر
* ولایت ننگرهار
* ولایت نیمروز
* ولایت نورستان
* ولایت اروزگان
* ولایت پکتیکا
* ولایت پنجشیر
* ولایت پروان
* ولایت سمنگان
* ولایت سرپل
* ولایت تخار
* ولایت وردک
* ولایت زابل
* آسمایی
* امان‌الله شاه 

## ب
* ببرک کارمل
* بزکشی

## پ
* پشتون
* پشتونستان

## ت
* تاجیک
* تاریخ افغانستان

## ج
* جغرافیای افغانستان
* جلال‌آباد

## خ
* خلاصه تاریخ افغانستان

## د
* دولت یونانی بلخ

## س
* سیاست پشتوسازی در افغانستان
* سرود ملی افغانستان
* سید عسکر موسوی
* سرور دانش
* سادات

## ش

## ع
* عبدالعلی مزاری

## غ
* غوربند

## ف
* فهرست ولایت‌های افغانستان
* فهرست ولسوالی‌های افغانستان
* فرمانروایان دوازده گانه غزنوی
* فرهنگ افغانستان
* فهرست فرودگاه‌های افغانستان
* فهرست کوتاه از افراد مشهور افغانستان
* فهرست شاعران فارسی‌گوی معاصر افغانستان
* فهرست رهبران سیاسی افغانستان
* فهرست آوازخوانان افغانستان
* فهرست دانشگاه‌های افغانستان
* فهرست شهرهای افغانستان
* فهرست پادشاهان افغانستان
* فهرست بانک‌های افغانستان
* فهرست روزنامه‌های افغانستان
* فهرست نخست‌وزیران افغانستان
* فهرست رئیس‌جمهورهای افغانستان
* فهرست کوه‌های افغانستان
* فهرست رودهای افغانستان
* فهرست سفارت‌های افغانستان
* فهرست حزب‌ها در افغانستان
* فهرست سفیران افغانستان

## ک
* کابل

## گ
* گذرهای شهر کابل
* گویش‌های فارسی افغانستان

## م

* محمد نجیب الله

## ن
* نورالله تالقانی 

## ه
* هرات
* مردمان هزاره
*هزاره‌جات
رده:افغانستان

رده:فهرست‌های مربوط به افغانستان
احمدعلی کهزاد

**احمدعلی کُهزاد** (زاده ۸ ثور ۱۲۸۷ کابل - وفات ۱۳۶۲) یکی از نویسندگان و تاریخ‌نگاران و پژوهشگران برجسته افغانستان بود.

## زندگی
**احمدعلی کُهزاد** به تاریخ ۸ ثور ۱۲۸۷ در کابل زاده شد، او از مردم چنداول، کابل بود و تحصیل را در لیسه استقلال تمام نمود. او سپس با سمت مترجم زبان فرانسه در دارالتحریر شاهی به کار گمارده شد (۱۳۰۹–۱۳۱۲ش). احمدعلی از ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۵ش منشی سفارت افغانستان در رم بود.

شخصیت علمی احمد علی کهزاد، با پنجاه سال کارهای علمی و تحقیقاتی و نگارش کتاب‌ها و آثار بیشمار وی در زبانهای فارسی، پشتو، انگلیسی، فرانسوی و ایتالیای نزد مردم افغانستان و جهان به حدی با اهمیت و با ارزش است، که او را از جمله دانشمندان طراز اول تاریخ‌نگاری و باستان‌شناسی معاصر افغانستان شناخته‌اند.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور افغانستان، در پیام خود به مناسبت بزرگداشت صدمین سال تولد او، از کارنامه‌های علمی کهزاد ستایش کرد و او را بنیان‌گذار تاریخ‌نویسی جدید در افغانستان خواند.

از کهزاد با جمع دیگری از روشنفکران چون قدیر تره‌کی، غلام‌محمد غبار، سرور جویا، نعیمی، فرقه مشر فتح محمد خان، دکتر فاروق اعتمادی و غیره از بنیان گزاران حزب وطن نام برده شده است.

کهزاد در لویه جرگه سال ۱۳۴۳ش. از جمله کسانی بود که در تغییر رژیم مطلقه شاهی به رژیم شاهی مشروطه نقش داشت.

وی ناشر کتب و آثار مربوط به تاریخ دوره‌های پیش از اسلام بود. کهزاد همچنین رئیس انجمن پشتو (پشتو تولنه)، انجمن تاریخ و موزه کابل (موزیم کابل) بود.

## آثار
# تاریخ افغانستان در دو جلد
# بالاحصار کابل و پیش‌آمدهای تاریخی در دو جلد
# افغانستان در پرتو تاریخ
# شاهنامه و مقایسه بعضی از پهلوانان آن و اوستا، سالنامه کابل، سال ۱۳۲۳
# لشکرگاه
# رجال و رویدادهای تاریخی
# مدنیت اوستایی، کابل، سال ۱۳۱۸ش
# در زوایای تاریخ معاصر افغانستان
# رهنمای بامیان
# امپراتوری کوشان
# زمان شاه و دستگاه استعمار
# افغانستان چهار راه تمدن (هنوز چاپ نشده است)
# غرغشت یا گرشاسب
# *افغانستان در شاهنامه* (کابل، ۱۳۵۵ش)
# شابهار یک معبد باستانی، کابل، سال ۱۳۴۶
# آثار عتیقه بودای بامیان، اثر مشترک: گودار و ژوزف هاکن. (ترجمه)
# سرخ کوتل، اثر اشلوم برژه. (ترجمه)
# هنر قدیم افغانستان، اثر: بنجامین راولند (ترجمه)
# صفت بودایی باختر و مبدأ صفت گریگ و بودیگ، اثر: جوزف هاکن (ترجمه)
# درام تاریخی *اسکندر در افغانستان* به فرانسوی (۱۹۴۶م)

و یک تعداد اثر دیگر، او چندین جلد کتب به زبان انگلیسی نیز به رشته تحریر درآورده است.

## منابع

رده:باستان‌شناسان اهل افغانستان
رده:پژوهشگران اهل افغانستان
رده:تاریخ‌نگاران اهل افغانستان
رده:درگذشتگان ۱۳۶۲
رده:زادگان ۱۲۸۷
رده:مترجمان اهل افغانستان
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل افغانستان
رده:نویسندگان مرد اهل افغانستان
رده:نویسندگان هزاره
خلم

**خُلم** یا **تاشقرغان** نام یک شهر و یکی از بخش‌ها (ولسوالی‌ها) ی استان بلخ افغانستان است. این شهر از دیرینگی بسیار زیادی برخوردار است. خلم در زمانه‌های بسیار کهن به همین نام مسمی بوده است که پسان‌ها در زمان حکومت یونان باختری با بنای جدید بر این شهر به‌نام **یورکتیدیا** یاد شد پس از آن در قرن ۱۷ میلادی در زمان میر قلیچ علی بیگ نام ترکی به خود گرفت و به **تاشقُرغان** شهرت یافت.

از افراد برجسته و مهم تاریخی خلم می‌توان به ابوعمرو عثمان بن محمد بن احمد خلمی از فقیهان و خطیبان بلخ اشاره کرد.همچنین میرجمال الدین خلمی متخلص به جمالی از شعرای فارسی‌زبان در ماوراءالنهر برخاسته از شهر خلم بوده است

## تاریخ

برای قرون متمادی افغانستان در مسیر قدیمی جاده ابریشم بین اروپا، چین و هند قرار داشت. بسیاری از مراکز مهم فرهنگی در این راه توسعه یافتند. در طی قرن ۱۵ و بعد از آن که اروپا مسیرهای دریایی جدیدی به شرق ایجاد کرد، تجارت با زمین کاهش یافت و این مراکز فرهنگی در امتداد جاده ابریشم منزوی شدند.

شهر باستانی خلم در منطقه اوکسوپلین تأسیس شدن بود و توسط باغ‌های مثمر احاطه شده بود، اما توسط احمد شاه درانی تخریب شد، وی همه ساکنان را برای آبادانی قندهار از خلم برد. شهر فعلی تاشقرغان در اوایل قرن نوزدهم در همین نزدیکی تأسیس شد و به مهم‌ترین شهر در شمال افغانستان تبدیل شد. انواع زیادی از محصولات و کالاهای صنعتی توسط کاروانهای شتر حمل می‌شد: سلاح، چاقو، نخ فلزی، سوزن، شیشه، آینه، ظروف چینی، کاغذ، چای، پنبه و پارچه ابریشم. بیشتر این محصولات در قسمت اروپایی روسیه تولید می‌شدند که برخی از آنها از ترکستان روسیه نشأت گرفته‌اند. از هند بسیاری از تولیدات محلی و صنعتی انگلیس‌ها قرار ذیل بودند: دوربین شکاری، تیغ‌های تیز، نیل، ادویه جات، عاج، نارگیل و وسایل نقلیه‌ها. افغانستان در این تجارت با پشم، ابریشم خام، میوه‌ها، رنگ‌های گیاهی و اسب مشارکت داشت.
## قصر جهان‌نما
thumb|کاخ جهان‌نما در خلم، ساخته شده به سبک هندی در قرن نوزدهم

کاخ جهان‌نما در حومه جنوبی خلم نزدیک بزرگراه حلقوی واقع شده است و ابتدا در سال ۱۸۹۰ توسط امیر عبدالرحمن خان ساخته شده است. در سال‌های ۱۹۷۴ و ۱۹۷۶ در زمان ریاست جمهوری محمد داوود خان مرمت و بازسازی شد. این طرح برای تبدیل کاخ به موزه بود، اما زمین لرزه ای در سال ۱۹۷۶، با خسارات جدی، مانع از اجرای این طرح شد. در دوره‌های بعدی درگیری و جنگ داخلی، خسارات و غفلت‌های فراوانی هم به کاخ و هم به باغ قصر وارد شد و از کاخ برای اهداف نظامی استفاده شد. در سال ۲۰۰۷ می‌توان نقشه‌های اصلی موزه را برداشت و برنامه میراث جامعه کاخ باغ جهان‌نما را آغاز کرد. فعالیت‌های میراث فرهنگی و برنامه توسعه هلند برای بازسازی و مرمت این مکان انتخاب گردیده است. این پروژه ورودی اقتصادی مستقیم برای صنعتگران محلی را فراهم می‌کند. تمام مواد مورد نیاز برای کارهای ساختمانی از منطقه اطراف خلم تأمین می‌شود، مردم در هر مرحله از توسعه کاخ نقش دارند. بازسازی کاخ جهان‌نما در سال ۲۰۱۳ به پایان رسید.

## جستارهای وابسته
ولایت بلخ

## منابع

## پیوند به بیرون
رده:شهرها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت بلخ
راه‌های افغانستان

کشور افغانستان شبکۀ چندان گسترده‌ای از راه‌ها ندارد.
به‌طور مختصر راه‌ها و تونل‌های اصلی این کشور عبارت‌اند از:

* **[[تونل سالنگ]]** با طول ۲٬۶۷۶ متر به صورت فنی ساخته شده و پهنای آن به‌طور میانگین به ۷متر بالغ می‌گردد. پهنای بتن یا قیر آن به ۶متر و ارتفاع تونل به ۷متر می‌رسد.
کار نقشه‌برداری راه پل‌خمری، مزار شریف و شبرغان که ۳۶۰ کیلومتر طول دارد به کمک روسیه انجام یافته‌است. این راه نسبت به راه پیشین ۴۰ کیلومتر کوتاه‌تر است.

* **راه پلخمری و شبرغان:** این راه نیز شاهراه بزرگ کشور بوده شهرهای عمده‌ای مانند، پُل‌خُمری، سمنگان، خُلم، مزارشریف، بلخ، آقچه و شبرغان را با هم وصل می‌نماید.
کار نقشه‌برداری این راه در سال ۱۳۴۲خ آغاز و در سال ۱۳۵۱خ تکمیل گردید؛ درازای این راه ۳۶۰ کیلومتر بوده و پهنای آن ۱۰ متر است. با احداث این راه اولاً ۴۰ کیلومتر راه کوتاه‌تر گردیده و از طرف دیگر مشکلاتی که از ناحیۀ کوتل رباطک و تنگی خلم موجود بود از میان رفت.

## شاهراه حلقوی افغانستان

## شاهراه غربی کشور
* **راه کابل به قندهار:** این راه یکی از راه‌های درجۀ اول ترانزیتی افغانستان بوده و ولایت‌های مهم کشور را با هم ارتباط می‌دهد. با پایان ساخت این راه ارتباط میان قندهار و سپین بولدک را از یک طرف و نقاط عمدهٔ کشور چون غزنی، مقر، قلات را از طرف دیگر تأمین کرده‌است.

کار نقشه‌برداری این راه در سال ۱۳۳۶خ خورشیدی آغاز و در سال ۱۳۴۵خ کار ساخت آن خاتمه یافت. درازای این راه ۴۸۳ کیلومتر بوده در طول سال قابل استفاده‌است زیرا در خط و سیر آن شاهراه نقاط مرتفع واقع نشده و دارای کوتل نیست. این راه توسط کمک ایالات متحده آمریکا و متخصصان آن تکمیل گردیده‌است. راه میان قندهار و سپین بولدک که ۱۰۱ کیلومتر درازا دارد از جملهٔ راه‌های پخته و اساسی بوده، عمده‌ترین راه ترانزیتی را میان قندهار و کویته تشکیل داده‌است.

* **راه قندهار، هرات و تورغندی:** این شاهراه یکی از نوین‌ترین شاهراه افغانستان شمرده شده تقریباً تماماً از بتن ساخته شده‌است. درازای این راه یعنی از قندهار تا تورغندی (قره‌تپه) ۶۷۴ کیلومتر بوده، دوازده متر پهنا دارد که بخش بتنی آن به ۷ متر می‌رسد. مقاومت این راه زیاد بوده و در روزهای تابستان نسبت گرمی هم تخریب نمی‌گردد.
* **راه اسلام‌قلعه به هرات:** پس از آنکه راه کابل، قندهار و هرات تکمیل گردید، اتصال راه هرات و اسلام‌قلعه (نقطۀ مرزی با ایران) یک امر ضروری پنداشته شده، راه عمدهٔ ترانزیتی بین هرات و مشهد را تشکیل می‌دهد.
کار ساخت این راه در سال ۱۳۲۳خ آغاز شده و در سال ۱۳۴۶خ به پایان رسید. این شاهراه در تمام سال فعال بوده یک شاهراه عمدۀ افغانستان به‌شمار می‌آید.

## جستارهای وابسته

* وزارت ترانسپورت و هوانوردی ملکی افغانستان
* تونل سالنگ
* شاهراه حلقوی افغانستان

## منبع
جغرافیای عمومی افغانستان، نوشته: چمن شاه ملکزاده

رده:جاده‌ها در افغانستان
اسلام‌قلعه

**اسلام‌قلعه** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

* اسلام‌قلعه (شهر) شهری مرزی در ولایت هرات در افغانستان
* اسلام‌قلعه (سرخس) روستایی در دهستان خانگیران بخش مرکزی شهرستان سرخس استان خراسان رضوی
* اسلام‌قلعه (مشهد) روستایی در دهستان پیوه ژن بخش احمدآباد شهرستان مشهد استان خراسان رضوی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی روستاهای ایران
مجومرد

**مجومرد**، شهری در بخش مرکزی شهرستان صدوق در استان یزد ایران است.

این شهر در تاریخ ۴ تیر ۱۳۹۹ از شهر اشکذر جدا شد و مستقل گردید.

## پیشینه
نام قدیمی این منطقه مجومرد است. در بعضی از منابع «مجومرد» را در زبان زرتشتیان باستان جمع کلمه «مجمر» به معنای آتشدان می‌دانسته‌اند. احترام به دیگران و نجابت وجه متمایز این مردمان و دیار است.
این شهر پیش از ارتقا جزئی از شهر اشکذر بود و به دلیل بی عدالتی های مکرر از سوی شهر مذکور طی مصوبه هیئت وزیران در ۴ تیر ۱۳۹۹ پس از انتزاع از شهر اشکذر، به شهر ارتقا یافت.

## آثار تاریخی
* مسجدتاریخی ریگ مجومرد مسجدی است با ۷۰۰ سال قدمت مربوط به دوره تیموری است که در زیر شنهای روان مدفون بود و کسی از وجود آن خبر نداشت در سال ۱۳۷۰ به‌طور اتفاقی کشف شد. این مسجد تاریخی دارای ۲۱قبر کاشی‌کاری شده می‌باشد که مهم‌ترین آن قبر سید کمال‌الدین و سید جمال‌الدین می‌باشد و این دو در سال ۸۴۸ قمری فوت نموده‌اند.

## منابع

رده:شهرستان اشکذر
رده:شهرهای استان یزد
رده:شهرهای شهرستان اشکذر
مریجه

**مَریجه** (در عربی: ) نام یکی از بازارها و مراکز بازرگانی در شارجه واقع در امارات متحده عربی است. مریجه در اصل نام یکی از محله‌های بسیار قدیمی شارجه می‌باشد. در زمان قدیم امارت شارجه تنها از ۴ محله تشکیل شده بود به نام‌های:
* المریجه 
* الشیوخ
* الشرق
* میسلون
در قدیم در نزدیکی مریجه بازاری بسیار معروف بوده به نام بازارالعرصة  که در آن کالاهایی که از مناطق دور و با بار شتر می‌آمده دادوستد می‌شده‌است. این بازار را شهرداری شارجه با همان شکل قدیمیش بازسازی کرده و امروزه نیز کالاهائی تقریباً مانند همان کالاهائی که در آن زمان در این بازار خرید و فروش می‌شده در بازار «العرصة» موجود است.

دورترین نقطه آباد امارت شارجه در آن دوران واحه ذید بوده‌است که در حدود ۶۰ کیلومتر از شهر شارجه فاصله دارد و در ناحیه جنوب شارجه واقع شده‌است، این واحه در ۴۰ کیلومتری شمال امارت فجیره قرار دارد. واحه ذید دارای زمین‌های حاصلخیز کشاورزی است و آب چاهایش شیرین است.

## منبع
* دکتر: المجد، کمال، احمد، * دولة الامارات العربیة المتحدة، دراسة مسحیة شاملة، * شرکه المصریة للطباعة والنشر: قاهره، چاپ اول، انتشار سال ۱۹۷۸ میلادی. (به عربی).

رده:بازارهای امارات متحده عربی
رده:شارجه
ات ساین

**اَت ساین**  "**@"** یکی از نویسه‌های یونیکد و همچنین نویسه شماره ۶۴ از اَسکی است.

این نویسه در زبان فارسی تنها به عنوان نشانه‌ای در پست الکترونیکی برای جدایی میان نام کاربر و دامنه به کار می‌رود، ولی در برخی زبان‌های اروپایی معنا کاربردهای دیگری هم دارد؛ برای نمونه در اسپانیایی و پرتغالی @ یکی از واحدهای وزن (به نام آروبا، در حدود ۱۶ کیلوگرم) است. برخلاف پنداشت بیشتر مردم که تاریخچهٔ پیدایش آن را محدود به استفادهٔ عمومی از اینترنت می‌دانند، حدود ۱۵۰ سال قدمت داشته به طوری که تجّار کره‌ای در صورت‌حساب‌نویسی کالای خود به جای عبارت ech "at یعنی «از قرار هر کیلو» از آن استفاده می‌کردند.

نشانه @ را در پست الکترونیکی به‌طور رسمی اِشترودل (به معنی خمیر لوله) می‌نامند، ولی به هنگام بازگو کردن یک نشانی ایمیل به آن اَت (at) گفته می‌شود که حرف اضافه‌ای انگلیسی است حدوداً به معنی «در، پهلوی». thumb|left|270px|تکامل نشانه اَت. (از چپ به راست)

البته زبان‌های گوناگون برای این نشانه نامی جدا دارند؛ برای نمونه در زبان ایتالیایی به آن chiocciola می‌گویند که معنی آن «خانه حلزون» است یا در زبان هلندی این نشانه apenstaartje نام دارد به معنی «دم میمون». در زبان فارسی هنوز نامی برای آن در نظر گرفته نشده و این نشانه فعلاً به همان روش انگلیسی *اَت* تلفظ می‌شود.

اما در کل می‌توان این نشانه را جداکنندهٔ نام کاربر از محل دامنه دانست. در اصطلاحات اینترنت به این نشانه at sign گفته می‌شود که به معنای نشانهٔ at است. در حقیقت ارائه دهندهٔ خدمات ایمیل فرد را مشخص می‌کند.
به‌طور مثال user@example.com نشان می‌دهد که نام کاربر (user) از دامنهٔ example.com به عنوان ارائه دهندهٔ خدمات ایمیل استفاده کرده‌است.

در سال ۱۹۷۱ ری تاملینسون  مهندس کامپیوتر برای نخستین بار از این علامت در ترکیب ایمیل‌ها یا نامه‌های الکترونیک استفاده کرد و به این ترتیب برای نزدیک به چهار دهه این علامت کوچک به بخش غیر قابل تمایزی از هویت مجازی کاربران تبدیل شد.

## جستارهای وابسته
* نشانه‌گذاری
* ری تاملینسون

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۷ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:اسکی (استاندارد)
رده:نشانه‌های سجاوندی
رده:نمادهای نوشتار
رده:نویسه‌ها
رده:یونی‌کد
اشترودل

بندانگشتی|250px| اشترودل.
**اِشترودل** یا **اِسترودل** نام یکی از شیرینی‌های اتریشی است. اشترودل ورقه نازکی از خمیر پخته‌است که لوله شده و لای آن شیرینی یا انواع موادغذایی باشد.
در تهیه شیرینی اشترودل در قدیم از شیرینی شرقی باقلوا الهام گرفته شده‌است.

## انواع اشترودل
اشترودل شیرین:
* اشترودل سیبی
* اشترودل گیلاسی
* اشترودل خشخاشی
* اشترودل شیرکرمی
* اشترودل نون خرمایی
* اشترودل کوکو شیرین

## اشترودل‌های شور
* اشترودل سبزیجات
* اشترودل نشاسته گندم
* اشترودل ادویه‌دار
* اشترودل شُشی
* اشترودل اسفناج
* اشترودل سیرخرسی
* اشترودل پنیر گردو
* اشترودل مرغ
* اشترودل پیتزا
* اشترودل اسفناج
* اشترودل پیتزا لقمه
* اشترودل کباب ترکی
* اشترودل بندری
* اشترودل کوکو سبزی
* اشترودل پیتزا
* اشترودل جوجه کباب
* اشترودل گوشت و قارچ

## منابع

رده:آشپزی آلمانی
رده:آشپزی اتریشی
رده:آشپزی اسرائیلی
رده:آشپزی اسلواک
رده:آشپزی ایتالیایی
رده:آشپزی بوسنیایی
رده:آشپزی چکی
رده:آشپزی رومانیایی
رده:آشپزی فرانسوی
رده:آشپزی کرواتی
رده:آشپزی یهودی اشکنازی
رده:باقلوا
رده:دسرهای اسلوونیایی
رده:دسرهای رومانیایی
رده:دسرهای مجاری
رده:شیرینی
رده:شیرینی‌ها
رده:شیرینی‌های اتریشی
رده:غذاهای صبحانه
رده:فراورده‌های تنوری یهودی
والک

**والک** یا **سیر وحشی** یا **سیر خرس**  گیاهی است از راسته مارچوبه‌سانان، تیره نرگسیان، زیرتیره پیازیان از سردهٔ سیر (Allium)، هم‌خانواده با پیاز کوهی. 

این گیاه کاربرد خوراکی دارد (مانند والک پلو در ایران و سوپ و پستو در اروپا) ولی به سادگی با گیاهان سمی مانند زعفران مرغزار و موگه اشتباه گرفته می‌شود که هر ساله جان چند نفر را به خطر می‌اندازد.

والک از گیاهان آوندی (Tracheobionta) است.

## پراکنش
همه اروپا به جز منطقه مدیترانه، آسیای کوچک، قفقاز، نوار کوهستانی البرز ساوجبلاغ در ایران، سیبری تا کامچاتکا.همچنین در مناطق غربی و کوهستانی ایران نیز پراکنده است که در زبان محلی به آن **کیل خرونَه** میگویند.

## نگارخانه

Daslook (Allium ursinum) d.j.b 02.jpg|در حال شکفتن
image:baerlauch.jpg|
Image:2007-02-22 Baerlauch bei Mannheim.jpg|
Image:Ramsons close 700.jpg|
Image:Ramsons woodland 700.jpg|


## منابع

Wikipedia contributors, "Allium ursinum," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Allium_ursinum&oldid=680287122 (accessed September 10, 2015). 
* برابرهای واژگان علمی از: 
عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:داروهای گیاهی
رده:سیر (گیاه)
رده:سیربویان
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان دارویی آسیا
رده:گیاهان دارویی اروپا
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان در آسیا
رده:گیاهان در اروپا
رده:گیاهان علفی
سوسنیان

**سوسنیان** (Liliaceae) یا **تیرهٔ سوسن** نام تیره ای از گیاهان است. این تیره بیش از ۶۰۰ گونه دارد. بیشتر گیاهان این خانواده به عنوان گیاهان زینتی کشت و پرورش داده می‌شوند.

برخی از گیاهان این تیره عبارت‌اند از:
* سوسن (Lilium)
* سوسن سفید (چلچراغ) (Ledrballu Lilium)
* لاله
* لاله واژگون (Fritillaria)

## نگارخانه

Image:Sego lily cm.jpg|
File:Gagea_elegans_in_Kullu_distt,_HP_W_IMG_7211.jpg|


## پیوند به بیرون
* خانواده لیلیاسه

سوسنیان
رده:تیره‌های سوسن‌سانان
رده:تیره‌های گیاهی
رده:گل‌ها
رده:گیاهان سمی
دم‌اسب (سرده)

چپ|200px
**دُم‌اسب** نام گیاهی است از تیره دم‌اسبیان (Equisetaceae).

## کلیات گیاهشناسی
دم اسب گیاهی است که از ۲۷۰ میلیون سال پیش در روی زمین وجود داشته‌است و به‌عنوان گیاه داروئی در اروپا و چین بکار رفته‌است.
دم اسب چون دارای مقدار زیادی سیلیس می‌باشد بنام سیلیس Silica نیز معروف است.
دم اسب دو نوع ساقه هوایی دارد. ساقه‌ای که برنگ قرمز است و دراوائل بهار ظاهر می‌شود و دیگری ساقه نازا که برنگ سبز بوده و بعد از آن رشد می‌کند و مصرف طبی دارد.
دم اسب در کشورهای اروپا، آسیا و ارتفاعات هیمالیا و شمال ایران به‌طور خودرو می‌روید.

## ترکیبات شیمیایی
گیاه دم اسب دارای اسید سال سیلیک، اسید لیوئیک، اسید مالک، اسید اگزالیک، اکویس تونین، اسید اکویس تیک، دی متیل سولفون، اکوتی نیک، یک ماده تلخ، یک ماده رزینی، چربی، ساپونین و همچنین دارای مقدارزیادی (در حدود ۷۰٪) سیلیس می‌باشد آزمایش‌هایی نشان داده‌است که دم اسبی مقدار بسیار کمی طلا نیز دارد.

## خواص داروئی
برا ی رفع گلو درد و ورم گلو جوشانده دم اسبی را غرغره کنید.
کمپرس آن برای برطرف کردن دردهای آرتروز و ورم مفاصل مفید است.
برای درمان التهاب چشم، چشمان خود را با جوشانده دم اسب بشوئید.
ضرب خوردگی قسمت‌های مختلف بدن را با کمپرس دم اسب التیام دهید.
طرز استفاده:
دم کرده: یک قاشق مربا خوری از گیاه خشک را در یک لیوان آب جوش ریخته و برای مدت ۱۰ دقیقه دم کنید.

جوشانده: مقدار ۱۰۰–۸۰ گرم گیاه خشک را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید برای مدت نیم ساعت بجوشد. سپس آن را صاف کرده و بمقدار یک فنجان قبل از هر غذا بنوشید.

گرد دم اسب: گیاه خشک شده را در آسیاب برقی بریزید تا به صورت پودر درآید. مقدار مصرف پودر یک گرم قبل از هر غذا است.

زیانها: این گیاه را نباید اطفال خردسال و زنان حامله مصرف کنند. مقدار مصرف زیاد آن نیز ممکن است باعث ناراحتی معده و اختلال در دستگاه هضم و اسهال شود.

## منابع
دانشنامه رشد.

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:دم‌اسبی (گیاه)
رده:دم‌اسبیان
رده:سرده‌های سرخس باریک‌هاگدان
رده:سنگواره‌های زنده
رده:گونه‌های گیاهی مهاجم در ایالات متحده آمریکا
رده:گونه‌های گیاهی مهاجم در نیوزیلند
رده:گونه‌های گیاهی مهاجم
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گونه‌های مهاجم در کالیفرنیا
رده:گیاگان آفریقا
رده:گیاگان آمریکای جنوبی
رده:گیاگان استرالزی
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان در آسیا
رده:گیاهان در اروپا
رده:گیاهان علفی
رده:مقاله‌های دانشنامه رشد
تلمیح

**تلمیح** که در لغت به معنی با گوشه چشم نگریستن است، از جملهٔ صنایع معنوی بدیع است که در آن نویسنده یا گوینده در ضمن نوشتار یا گفتار خودش به آیه، حدیث، داستان، یا مثال قرآنی یا [معروفی] اشاره داشته باشد. به عنوان نمونه می‌توان موارد زیر را بیان کرد:

که اشاره‌اش به داستان سیاوش در شاهنامهٔ فردوسی ست.

که به داستان یوسف در قرآن اشاره می‌کند.

شعر اشاره به داستان آدم و رانده شدن او از بهشت به خاطر خوردن میوه ممنوعه (سیب) در بهشت دارد.

شعر اشاره به داستان یوسف و یعقوب دارد.

این شعر اشاره به داستان خلقت و «بلی» گفتن خلائق بعد از «الست بربکم» گفتن خداوند دارد.

«سابقه» به معنی سبقت‌گیرنده یا پیشی‌گیرنده است و با توجه به آیه قرآنی «أن الله سبقت رحمته غضبه» (براستی رحمت خداوند بر غضبش پیشی گرفته‌است) اشاره به رحمت خداوند دارد. البته معنی دیگر سابقه گذشته انسان است. شعر را می‌تواند با هر دو معنی تفسیر کرد که نشان از صنعت ایهام در این شعر دارد.

در این شعر حافظ به داستان موسی و کوه طوراشاره می‌کند.

تلمیح غیر از معنای اصلی آن که در عرصهٔ ادبیات است در عرصه‌های دیگر مثل موسیقی نیز به‌کار می‌رود. در جاز نوازنده یا خواننده در جریان بداهه‌نوازی یا بداهه‌خوانی به آهنگ‌های مشهور دیگر اشاره می‌کند و به این کار نیز می‌توان تلمیح گفت.

ارزش تلمیح به میزان تداعی بستگی دارد که از آن به دست می‌آید. هر قدر اسطوره‌ها و داستان‌های مورد اشاره لطیف‌تر باشد، تلمیح بلیغ‌تر محسوب می‌شد. لازمهٔ بهره‌مندی از تلمیح، آگاهی از دانسته‌ای است که شاعر یا نویسنده بدان اشاره می‌کند؛ به همین سبب دریافتن تلمیح‌هایی که یک شاعر ژاپنی در شعر خود آورده، برای خوانندهٔ فارسی‌زبان دشوار به نظر می‌رسد و همین‌طور بالعکس. تلمیح در شعر فارسی، می‌تواند با مراعات نظیر همراه باشد.تلمیح با تضمین تفاوت دارد. در کل تلمیح یک آرایه ادبی است که به آیه حدیث و یا داستانی مشهور اشاره دارد که فرق آن با تضمین این است که در تلمیح ما فقط یک اشاره می کنیم اما در تضمین کاملا آن را در شعر یا نوشته خود می آوریم.

## جستارهای وابسته

* آرایه‌های ادبی 
* اغراق 
* ایهام
* تضاد

## منابع
رده:آرایه‌های ادبی
رده:ادبیات
رده:روش‌های بلاغت
رده:شکل‌های سخنرانی
رده:معناشناسی
خصب

**شهرستان خصب**  در استان مسندم در کشور پادشاهی عمان است.

شهر** خصب ** بر کرانه تنگه هرمز و در صد کیلومتری رأس‌الخیمه (در امارات متحده عربی) قرار دارد.

## جمعیت
جمعیت شهرستان خصب در حدود ۳۹۳ ۱۷ نفر است که از اهل سنت و مالکی مذهب هستند. پیشهٔ مردم این شهر ماهی گیری است.

## اماکن گردشگری
اماکن گردشگری این شهرستان: «الروضه»، «السیء»، «الخالدیه»، «وادی خن»، «مسیفة حیوت»، «خورنجد»، «خلیج خصب»، «خلیج کمزار»، «خلیج شیصة»، «خور شم»، «خور النید»، «خور حبلین»، «خور قبل»، «خور غب» و «خور قدی» می‌توان نام برد.

## اقتصاد خصب
اقتصاد خصب برپایه ماهیگیری و کشتی‌سازی و قاچاق کالا به ایران و از ایران است. فعالیت‌های گردشگری نیز در خصب در حال شکل‌گیری است.

تنها راه خشکی به شبه جزیره مسندم و شهر خصب، راه ساحلی است که از رأس الخیمه می‌گذرد، این راه از شهر بخاء عبور می‌کند سپس به خصب و مسندم می‌رسد.

## آثار باستانی خصب
در شهرستان خصب آثار تاریخی متعددی وجود دارد که عبارت‌اند از: «قلعه خصب» این قلعه در عهد آل بوسعید ساخته شده‌است و در سال ۱۹۹۰ میلادی بازسازی شده‌است.

«قلعه الکمازرة»، «برج السیبة»، «برج کبس القصر»، همچنین تعدادی مساجد قدیمی در خصب وروستاهای آن وجود دارد که به سبک سنتی ساخته شده‌است و جامع السیبه از قدیمی‌ترین مساجد این دیار است که در سال ۱۹۸۰ میلادی بازسازی شده‌است.

## پیشهٔ مردم
پیشه مردم شهرستان خصب ماهی گیری، دامداری وکشاورزی است. از منتوجات زراعتی: خرما، لیمو ترش، میوه‌جات و سبزیجات و غله است. همچنین صنایع کشتی‌سازی، کوزه‌گری، قایق‌سازی و منتوجات نخیل و شباک صید ماهی‌گیری نیز در این شهرستان رایج است.

شهر خصب با شهر جاسک در ایران (استان هرمزگان) دارای تفاهم‌نامه خواهرخواندگی است.

## پانویس

## نگارخانه

## فهرست منابع و مآخذ
* 
* السلطان:قابوس، البوسعید، * موسوعة * دلیل الأعلام: مسقط، چاپ اول، سال ۱۹۹۸ میلادی. (به عربی).
* دکتر:القاسمی، سلطان، بن محمد، * «(تقسیم الإمبراطوریة العُمانیة)» *، چاپ دوم، مطابع البیان التجاریة دبی: سال انتشار ۱۹۸۹ میلادی.
* عمان فی عام ۱۹۸۶ *(عام الحصاد والتراث)* إصدار وزارة الإعللام، دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۸۶ میلادی
* لفتنانت کولونیل، سیر آرنولد ویلسون، * «(تاریخ عمان والخلیج)» *، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی.
* بدوی، محمد، آلسعید، * (دلیل أعلام عُمان) *، دانشگاه سلطان قابوس، مکتبه لبنان چاپ دوم، سال ۲۰۰۶ میلادی. (به عربی).

رده:شهرستان‌های عمان
رده:قاچاق
رده:مسندم
رده:مناطق مسکونی در عمان
رده:بندرها و لنگرگاه‌های خلیج فارس
خور فکان

**خور فَکّان** خوریست در کرانه دریای عمان و بخشی از کشور امارات متحده عربی که به امارت شارجه تعلق دارد ولی از خاک آن امارت جدا افتاده است. خور فکان بندر اصلی امارت شارجه را تشکیل می‌دهد.

## منابع

* دکتر: المجد، کمال، احمد، *(دولة الامارات العربیة المتحدة، دراسة مسحیة شاملة) *. ، شرکه المصریة للطباعة والنشر: قاهره، چاپ اول، انتشار سال ۱۹۷۸ میلادی. (به عربی).
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف آیت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

## جستارهای وابسته
* الموریة
* نحوه
* شیص

رده:خور فکان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در امارات متحده عربی
رده:امارات متحده عربی
رده:بندرها و لنگرگاه‌های امارات متحده عربی
رده:ترابری در امارات متحده عربی
رده:جغرافیای امارات متحده عربی
رده:شارجه
رده:شهرهای امارات متحده عربی
رده:شهرهای بندری در شبه‌جزیره عربستان
رده:مستعمره‌های پیشین پرتغال
رده:مناطق مسکونی در شارجه
رده:مناطق مسکونی ساحلی در امارات متحده عربی
ذید

بندانگشتی|ذید شهری درامارات متحده عربی

**ذَید** (در عربی: ** الذید **) نام مهم‌ترین واحه امارت شارجه از امارات متحده عربی است. ذید در ۶۰ کیلومتری شارجه و صد کیلومتری فجیره واقع شده‌است. ذید دارای زمینهای حاصلخیز کشاورزی است. در این شهر زیبا نهادهای دولتی متعددی وجود دارد.

## جمعیت
جمعیت شهر ذید در حدود ۲۶۰۰۰ هزار نفر می‌باشد. شغل بیشتر مردم کشاورزی و دامداری است.

## باغ‌های مرکبات
باغ‌های مرکبات و محصولات زراعی و میوه‌های مختلف به وفور در ذید یافت می‌شود. محصولات این باغ‌ها عبارت‌اند از: سیب، هلو، انار، پرتقال، نارنگی، لیمو ترش، لیمو شیرین، نارنج، بالنگ، نخل، موز و همچنین خربزه، هندوانه، خیار و سبزیجات و صیفی کشت می‌شود.

## منابع

* دکتر: المجد، کمال، احمد، *(دولة الامارات العربیة المتحدة، دراسة مسحیة شاملة) *. ، شرکه المصریة للطباعة والنشر: قاهره، چاپ اول، انتشار سال ۱۹۷۸ میلادی. (به عربی).
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف آیت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

رده:شارجه
رده:شهرهای امارات متحده عربی
رده:مناطق مسکونی در شارجه
رده:ناحیه مرکزی، شارجه
واحه

[بندانگشتی|چپ|250px|واحه‌ای در [لیبی.]]
[250px|بندانگشتی|چپ|یک واحه در بیابان‌های اطراف [رشته‌کوه هوگار.]]

**واحه** به نقطه‌ای سرسبز در میان صحرا گفته می‌شود. ریشه کلمه واحه از **واحة** یا **الواحة** در زبان عربی می‌باشد. واحه‌ها معمولاً در پیرامون یک چشمه یا یک چاه پدید می‌آیند. واحه‌ها ممکن است از یک چاه و چند درخت تشکیل یافته باشند ولی برخی واحه‌های بزرگ‌تر چند کیلومتر مربع وسعت دارند و در آن‌ها خانه‌های مسکونی هم وجود دارد. بیشتر واحه‌ها را می‌توان در صحرای بزرگ آفریقا یافت.
وجود واحه‌ها برای برپایی راه‌های ترابری و بازرگانی در بیابانها اهمیت حیاتی داشته‌است. واحه‌ها ایستگاه توقف کاروان‌ها است و تسلط بر واحه‌ها از نظر سیاسی اهمیت فراوانی داشته‌است. برای نمونه واحه‌های اوجله، کفره (الکفرة) و غدامس در لیبی نقشی حیاتی در بازماندن راه شمال به جنوب و شرق به غرب در صحرای بزرگ داشته‌اند.

## واحه‌های بزرگ
* طبس، ایران
* شهداد، کرمان، ایران
* واحه صفصف، مصر
* واحه سیوا، مصر
* تورفان، سین‌کیانگ، چین
* جندق، ایران
* ذید، شارجه امارات متحده عربی
*واحه کویر ورزنه

## منابع

Wikipedia contributors, "Oasis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oasis&oldid=196140383

رده:اصطلاحات جغرافیا
رده:زمین‌چهرهای رودخانه‌ای
رده:واحه‌ها
رده:زمین‌چهرهای دریاچه‌ای
لستر یانگ

**لستر ویلیس یانگ**  (۲۷ اوت ۱۹۰۹ – ۱۵ مارس ۱۹۵۹) نوازنده آمریکایی سکسوفون تنور بود.

موسیقی را (با نواختن سکسوفون آلتو) از پدرش آموخت ولی در ۱۹ سالگی از او جدا شد و در ارکسترهای مختلف نواخت. در میانه دهه ۱۹۳۰ میلادی عضو ارکستر کانت بیسی شد و آهنگ‌های زیادی را با این ارکستر ضبط کرد. در همین دوره بود که چند آهنگ با بیلی هالیدی ضبط کرد. بیلی به او می‌گفت «پرز» (کوتاه شده پرزیدنت) و لستر یانگ هم نام «لیدی دی» را روی بیلی هالیدی گذاشت که هنوز هم شنیده می‌شود. سبک ویژه نواختن آرام و آرامش بخش او تأثیر زیادی روی دیگر نوازندگان جاز، به‌ویژه استن گتز داشت. او را از پیشگامان سبک «کول جز» می‌شمارند.

## منابع

* 
* 

رده:افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:اجراکنندگان ودویل
رده:اهالی کانزاس‌سیتی
رده:اهالی میسیسیپی
رده:اهالی نیواورلئان
رده:اهالی وودویل، میسیسیپی
رده:درگذشتگان ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۹ (میلادی)
رده:مرگ‌های مرتبط با الکل در ایالت نیویورک
رده:موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل کانزاس‌سیتی، میزوری
رده:موسیقی‌دانان اهل نیواورلئان
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل نیواورلئان
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان ساکسوفون سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان کلارینت اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان کلارینت جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان ورو رکوردز
خرمای خاصوئی

**خرمای خاصوئی** نام گونه‌ای از خرما در جنوب ایران است. این گونه از خرما بسیار مرغوب است، دانه‌ای گرد و رنگی سرخ کمی مایل به نارنجی دارد. پوستش نازک و خوش‌طعم است.دمباز و رطبش فروش زیادی دارد و پرطرفدار است. رطب خاصویی بیشتر در جنوب ایران شناخته شده است و طرفداران بسیاری دارد. همچنین نخل و خرمای خاصوئی در روستای ایلود شهرستان بستک هرمزگان بسیار مشهور و مرغوب و یکی از مهم‌ترین کالاهای اقتصادی این روستاست. روستای ایلود سالانه هزاران تن خرمای خاصوئی صادر می‌کند.

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد، «به یاد کوخرد»، جلد دوم، چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.

رده:خرما
خرمای خنیزی

**خنیزی** نام گونه‌ای از خرما در جنوب ایران است. رنگ آن قرمز، کمی کشیده، هسته‌اش سیاه و کوچک است. شیره‌اش فراوان و بسیار شیرین استو نسبت به گونه دیگری از خرما به نام خرمای خاصوئی شیره بیشتری دارد. خرمای خنیزی در مرحله خارک و رطب به عنوان میوه نوبرانه طرفداران زیادی دارد. خارک و رطب خنیزی به رنگ قرمز می‌باشد و خرمای کاملاً رسیده آن رنگی بین مشکی و قرمز رنگ می‌باشد. میزان شیرینی و قند خرمای خنیزی بسیار بالا می‌باشد. خرمای خنیزی طبعی گرم دارد و برای تمامی مزاج‌ها سازگار نمی‌باشد.

خرمای خنیزی در کشورهای حوزهٔ خلیج فارس مخصوصاً در امارات خیلی مشهور است.

## نگهداری
خرمای خنیزی بافتی نرم و مرطوب دارد و از نمونه ارقام خرمای نوع تر به‌شمار می‌آید و در صورتی که در شرایط مناسبی نگهداری نشود به سرعت دچار ترش شدگی یا کپک زدگی می‌شود. برای حمل‌ونقل و جابه‌جایی خرمای خنیزی معمولاً از کانتینرهای یخچال‌دار استفاده می‌شود و بهترین شرایط برای نگهداری این رقم خرما در دمای منفی پنج درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

## پانویس

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، جلد دوم. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.

رده:خرما
آذرفرنبغ فرخزادان

**آذرفَرْنْبَغِ فرخزادان** موبد و دانشمندی زرتشتی و نویسنده کتاب ماتیکان گجستک ابالیش (رساله عبداللیث یا عبدالله ملعون) بود. برپایه آگاهی‌هایی که در این کتاب آمده وی به بغداد رفته و در دربار مأمون، خلیفهٔ عباسی، با زرتشتی به‌اسلام‌گرویده‌ای به گفتگو پرداخت و از این گفتگو پیروز بیرون آمد. آن زرتشتی که دین‌هرمزد نام داشته پس از مسلمان شدن نام خود را عبداللیث گذاشته بوده است.
آذرفرنبغ که در سالهای ۲۱۸ تا ۱۹۸ زندگی می‌کرده به گرد آوری و تهیه و تدوین بزرگ‌ترین دانش‌نامه دین زرتشت به نام دین‌کرد پرداخت و تمدن ایرانی را دوباره زنده کرد.
در بخش‌های واپسین کتاب سوم دینکرد از اذیت و آزار بی‌اندازه ایرانیان بدست عرب‌ها سخن رفته است.
تبار آذرفرنبغ به آذرپاد مهراسپندان، موبد زمان شاپور دوم ساسانی، می‌رسیده است.

## جستارهای وابسته
* روایات آذرفرنبغ فرخزادان

## منابع
* 

رده:ادبیات فارسی میانه
رده:موبدان
رده:اهالی ایران در سده ۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان سده ۹ (میلادی)
رده:زرتشتیان اهل ایران
رده:رهبران مذهبی اهل ایران
رده:اهالی استان فارس
اندرزنامه آذرپاد مهراسپندان

**اندرزهای آذربادِ مَهرَسپَندان** سه دسته اندرز و چند پاره اندرزهای است که به آذرباد مهرسپندان، موبدان موبد ایران اهل جبل انارویه و شهر گور، در زمان شاپور دوم ساسانی (دوران پادشاهی ۳۷۹ تا ۳۰۹ میلادی) نسبت داده شده‌ است.
* **اندرز آذرباد مهرسپندان** نامبرده در نویسه پهلوی. این اندرزنامه با این جستارها آغاز می‌گردد که آذرباد فرزندی نداشت ولی با امید داشتن به خدا, دارای فرزندی شد که او را نام پیامبر دین خود, زردشت نام نهاد و اندرزهایی بدو بنمود.
* **واژه‌ای چند از آذرباد مهرسپندان**. به گفته گردآورندهٔ این نسک این اندرزها سخنانی است که آذرباد هنگام درگذشت به مردم گیتی گفته و آموخته‌ است.
* **اندرز انوشگ روان آذرباد مهرسپندان** این مجموعه فصل ۶۲ کتاب روایات پهلوی را سامان می‌دهد.
* **ده اندرز به نام آذرباد مهرسپندان و دیگر پوریوتکیشان**. این ده اندرز بیشتر از گونه اندرزهای آزمودنی و رفتاری و اخلاقی همگانی اند و کمتر رنگ و روی دینی دارند.
* **اندرزی از آذرباد مهرسپندان در دینکرد** بازگو شده‌است که در آن کارهای گیتی به ۲۵ در و سپس به ۵ دسته بخش شده‌ است و هر دسته به یکی از عوامل، یعنی بخت، کردار، خوی، جوهر، و ارث (برماندبر) وابسته شده‌ است.
* در کتاب ششم دینکرد اندرزهای دیگری نیز به آذرباد مهرسپندان وابسته است و برخی از آن‌ها به ترجمهٔ عربی نیز در دست است.

از دیگر اندرزنامه‌های نامدار به زبان پارسی میانه می‌توان از اینها نام برد:
* بزرگ میترای بُختگان (اندرزنامه بخت آفرید و بزرگمهر و خسرو انوشیروان)
* پندنامه بهزاد فرخ فیروز
* اندرز فرنبغ فرخ زاد
* اندرز اوشنر دانا
* اندرز دانایان به مزدَیَسنان
* اندرز پوریوتکشیان
* اندرز پیشینیان
* اندرز دستوران به بهدینان
* اندرز خسرو کواتان (قبادان).

## پانویس

## منابع
* تفضلی، احمد، و به کوشش آموزگار، ژاله. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۷۶
ISBN 964-5983-14-2

رده:ادبیات فارسی میانه
جهانگیر میرزا (پسر سیف‌الله میرزا)

**جهانگیر میرزا** شاهزاده قاجار و نوه فتحعلی‌شاه قاجار بود.

جهانگیر میرزا پسر سیف‌الله میرزا (پسر چهل و دوم فتحعلی شاه) بود. خواهر او، تاج‌الدوله دومین زن عقدی ناصرالدین‌شاه بود. جهانگیر میرزا پس از ازدواج عصمت‌الدوله، دختر تاج‌الدوله با دوستمحمدخان معیرالممالک مباشر خاندان معیرالممالک شد. جهانگیر میرزا صاحب چهار فرزند بود:
# امان‌الله میرزا ضیاءالدوله
# عبدالله قاجار
# حبیب‌الله میرزا سردار منتخب
# کرامت‌السلطنه، همسر اسدالله میرزا شهاب‌الدوله

## منابع
* 

رده:شخصیت‌های تاریخی
رده:رجال قاجاریان
رده:معاصران ناصر الدینشاه
رده:خاندان جهانبانی
رده:شاهزادگان قاجار