open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دیوید نیلور

بندانگشتی|240px|نگاره‌ٔ کریستوفر دیوید نیلور، پزشک محقق - ۲۰۰۹
**کریستوفر دیوید نیلور**، زادهٔ ۲۶ اکتبر ۱۹۵۴، پزشکی محقق و رئیس اسبق دانشگاه تورنتو است.

## زندگی‌نامه

دیوید نیلور دکترای پزشکی خود را از دانشگاه تورنتو در سال ۱۹۷۸ دریافت نمود. او تحصیلاتش را در کالج هرتفورت، اکسفورد ادامه داد و مدرک پی اچ دی خود را در زمینهٔ مطالعات اجتماعی و اداری در سال ۱۹۸۳ دریافت کرد. او تحصیلاتش را در زمینهٔ پزشکی داخلی و اپیدمیولوژی بالینی در دانشگاه وسترن انتاریو و تورنتو به پایان رساند و در سال ۱۹۸۷ به هیئت علمی دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه تورنتو ملحق شد.

## منابع

* Wikipedia contributors. David Naylor [Internet]. Wikipedia, The Free Encyclopedia; 2014 Oct 17, 03:26 UTC [cited 2015 Mar 2]. Available from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Naylor&oldid=629937158.

رده:استادان دانشگاه تورنتو
رده:افراد زنده
رده:افسران نشان کانادا
رده:اهالی وودستوک، انتاریو
رده:پزشکان اهل کانادا
رده:پژوهشگران پزشکی اهل کانادا
رده:دانشوران رودس اهل کانادا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تورنتو
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:دانشوران و دانشگاهیان
رده:دانش‌آموختگان کالج هرتفورد، آکسفورد
خاراشکن هرمی

**خاراشکن هرمی**  نام یکی از گونه‌های خاراشکنیان است. 

خاراشکن هرمی گل ملی کشور نروژ است.
## پانویس

## پیوند به بیرون

* 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:خاراشکن
رده:گل‌ها
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاهان باغی
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان در اروپا
رده:نمادهای ملی بر پایه ملت
پای خرس نرم

**پای خرس نرم**  نام یکی از گونه‌های سردهٔ پای خرس است. گیاهی دارای ریزوم زیرزمینی است.
پای خرس نرم گل ملی کشور یونان است.

## نگارخانه

File:Acanthus mollis5.jpg|*Acanthus mollis*
File:Acanthaceae - Acanthus mollis-3.JPG|*Acanthus mollis*
File:Acanthaceae - Acanthus mollis-2.JPG| *Acanthus mollis*
File:Acanthaceae - Acanthus mollis-1.JPG|از نمای نزدیک *Acanthus mollis*
File:2007-07-13Acanthus09.jpg|میوهٔ *Acanthus mollis*
File:AcanthusmollisPalatineHill.jpg| پالاسیوم, روم
File:Bears-Britches.JPG|در لندن
File:Acanthus mollis MHNT.BOT.2007.43.58.jpg|Acanthus mollis - Museum specimen


## پانویس

## منابع
* 

## پیوند به بیرون

* Biolib
* ''Acanthus mollis'' in the Canary Islands
* USDA
* Malta Wild Plants

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پاخرسیان
رده:پای خرس
رده:گل‌ها
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاگان حوضه مدیترانه
رده:گیاگان مالت
رده:گیاهان باغی آفریقا
رده:گیاهان باغی اروپا
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:نمادهای ملی بر پایه ملت
باغ سالاری

**باغ سالاری** یکی از باغ‌های تاریخی استان فارس واقع در شهر شیراز بوده‌است که توسط حبیب‌الله‌خان، فرزند رضاخان قوام‌الملک بنا شده‌است و چون لقب وی سالارالسلطان بوده بدین نام اشتهار یافته‌است.

این باغ که هم‌اکنون پابرجا و در حال بازسازی است در جنوب شرقی شیراز، در ضلع شمالی بولوار سیبویه قرار دارد.

در دوران قاجار، در میانه این باغ عمارت چهارفصلی در دوطبقه رو به جنوب ساخته شد.

## منابع

* پردیس در اقلیم فارس؛ محمدکریم خرمایی، محبوبه رستمی ؛ انتشارات سازمان میراث فرهنگی فارس، ۱۳۸۸

رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
رده:آثار خاندان قوام شیرازی
امانوئل مونیه

**امانوئل مونیه**  (زاده ۱ مه گرنوبل -مرگ ۲۲ مارس ۱۹۵۰) فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی بود.

## دیدگاه‌ها
آموزه اصلی او همان «معنای رؤیای فلسفی» است که مهم‌ترین اثر خود یعنی «مقدمه‌ای بر اگزیستانسیالیسم» را به آن اختصاص داده است. به نظر مونیه «رؤیای فلسفی» در واقع شاید آخرین پایگاه انسان مدرن در مقابل مکتب تحصلی (پوزیتیویسم) باشد. مونیه شرح می دهد که ما چگونه با دنیای غیرانسانی اشیاء روبرو هستیم و لذا نیاز به فلسفه‌ای داریم که بتواند آن بعد ما را که توسط شیء شدن محو شده، بازسازی کند.

مونیه چنانکه در کتاب فردگرایی شرح می‌دهد، معتقد است ما با جهانی غیرفردی مواجهیم. تمامی اشیاء که در اطراف ما قرار دارند، به نوعی دنیای غیر فردی برای ما می سازند و این هدف فلسفه است که ما را از این دنیای غیرفردی (اگر نه ضد فردی) برهاند.

## منابع

رده:الهی‌دانان کلیسای کاتولیک سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:انسان‌گرایان مسیحی
رده:اهالی گرونوبل
رده:جستارنویسان اهل فرانسه
رده:جستارنویسان مرد
رده:جستارنویسان مرد اهل فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:درگذشتگان ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران اهل فرانسه
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های عضو کلیسای کاتولیک روم
رده:فیلسوفان اهل فرانسه
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فیلسوفان کاتولیک
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان کاتولیک
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
باغ صاحب‌دیوان

**باغ بهجت‌آباد** یا **باغ صاحب‌دیوان** یکی از باغ‌های تاریخی استان فارس واقع در شهر شیراز بوده است که توسط فتحعلی‌خان صاحب‌دیوان، فرزند علی‌اکبر قوام‌الملک شیرازی در سال ۱۳۰۱ ه‍.ق هم‌گاه ۱۲۵۷ خورشیدی، در پشت باروی شهر و در میانه دروازه کازرون و دروازه باغشاه بنا شده‌است.وی هم‌چنین کاروانسرا و طویله‌ای نیز در کنار باغ ساخت و چند ایوان طولانی و اتاق جنب در باغ احداث نمود.

این باغ هم‌اکنون به منازل مسکونی تبدیل شده‌است.

## منابع

*پردیس در اقلیم فارس ؛ محمدکریم خرمایی ، محبوبه رستمی ؛ انتشارات سازمان میراث فرهنگی فارس ، ۱۳۸۸

رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
رده:آثار خاندان قوام شیرازی
اردنت

شهر **اِردِنِت** (به زبان مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان بایان‌اوندور** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان اورخون در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۱۰۱٬۹۷۶ نفر جمعیت بود.

## تقسیمات اداری

شهرستان بایان‌اوندور متشکل از ۲۶ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اِردِنه (مغولی: ، ؛ ، )
* اورت‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* اورتین‌غول (مغولی: ، ؛ ، )
*  اورخایچین (مغولی: ، ؛ ، )
* اویوت (مغولی: ، ؛ ، )
* ایخ‌جالو (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌اوبوت (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌چاغان (مغولی: ، ؛ ، )
* بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* بورِن‌بوست (مغولی: ، ؛ ، )
*  جِست (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌چولوت (مغولی: ، ؛ ، )
* چاندمانی (مغولی: ، ؛ ، )
* چینگِل (مغولی: ، ؛ ، )
* خورِن‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* دابات (مغولی: ، ؛ ، )
* دِنج (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )
* سوغوت (مغولی: ، ؛ ، )
* شاند (مغولی: ، ؛ ، )
* غوفیل (مغولی: ، ؛ ، )
* مالچین (مغولی: ، ؛ ، )
* ناران (مغولی: ، ؛ ، )
* نایرامدال (مغولی: ، ؛ ، )
*  یارغویت (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

اردنت
رده:اجتماعات معدن‌کاری در مغولستان
رده:بخش‌های استان آرخان
رده:شهرهای طراحی‌شده شوروی
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)
دارخان

**دارخان** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان دارخان‌اول، در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۸۷٬۲۲۲ نفر جمعیت بوده.

این شهر، در نزدیکی مرز با روسیه (فاصله‌ای حدود ۱۲۰ کیلومتری) قرار داشته، و به همین دلیل، هم دارای کنسولگری روسیه بوده، و  هم محل اقامت تعداد قابل توجهی از شهروندان روسیه می‌باشد.

## تقسیمات اداری

شهرستان دارخان متشکل از ۱۸ قصبه (باغ) می‌باشد. از بین این‌ها، ۱۶ تای آنان نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۱۶ام» می‌باشند. دو قصبهٔ تابعهٔ این شهرستان، نام‌گذاری شده‌اند، شامل:

* اورغو (مغولی: ، ؛ ، )
* مالچین (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۱ (میلادی) در مغولستان
رده:شهرهای طراحی‌شده شوروی
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۱ (میلادی)
چوی‌بالسان

**چوی‌بالسان** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر و مرکز استان دورنود در شرق کشور مغولستان است.

شهر چوی‌بالسان در تابعیت شهرستان خِرلِن قرار داشته، ۲۸۱ کیلومترمربع مساحت، و ۴۷٬۲۷۰ نفر جمعیت دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:استان دارناد
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
مورون (مغولستان)

**مورون** یا **مورُن** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان خوفسگول، در کشور مغولستان است. مورون ۱۰۲٫۹ کیلومترمربع مساحت و ۴۲٬۸۶۶ نفر جمعیت (در سال ۲۰۲۲) دارد.

## تقسیمات اداری

شهرستان مورون متشکل از ۱۴ قصبه (باغ) می‌باشد، که این‌ها نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۱۴ام» می‌باشند.  این ۱۴ قصبه، منطقهٔ شهریِ شهر مورون را تشکیل می‌دهند

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:بخش‌های استان خووسگول
رده:مراکز استانی
رده:مورون (خووسگول)
نالایخ

**نالایخ** (به مغولی: ، ؛ ، ) شهر و منطقه‌ (دورِگ) در پایتخت مغولستان، کلان‌شهر اولان‌باتور است. منطقهٔ نالایخ یکی از ۹ منطقهٔ اولان‌باتور می‌باشد. نالایخ، در تابعیت کلان‌شهر اولان‌باتور، خود یک شهر مستقل حومه‌ای می‌باشد و دارای جمعیتی معادل ۳۹٬۵۷۹ نفر (در سال ۲۰۲۲ میلادی) است. نالایخ در فاصله‌ای ۲۰ کیلومتری از منطقهٔ شهری اصلی اولان‌باتور در سمت شرق می‌باشد. مسیر ارتباطی دو منطقهٔ حومه‌ای دیگر کلان‌شهر اولان‌باتور به منطقهٔ شهریِ اصلیِ آن نیز، مناطق باغاخانغای و باغانور از نالایخ عبور می‌کند.

نالایخ در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای جمعیتی معادل  ۲۳٫۶۰۰ نفر جمعیت بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۳٫۰% (۵٬۵۱۵ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۹٬۱۱۵ نفر و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳۹٬۵۷۹ رسیده است.

## تقسیمات اداری

منطقهٔ نالایخ متشکل از ۸ ناحیه (خورو) (به مغولی: ، ؛ ، ) می‌باشد، که البته این نواحی نام‌گذاری نشده‌اند. این نواحی موسوم به «ناحیهٔ ۱ام» الی «ناحیهٔ ۸ام» می‌باشند.

## جاذبه‌های دیدنی
### مسجد نالایخ

مسجد نالایخ در سال ۲۰۱۳ میلادی، با کمک مالی سفارت ترکیه و برای ساکنین مسلمان (اکثرا قزاق) شهر نالایخ تاسیس شد.


Nalaikh Mosque.jpg|نمای بیرونی مسجد
Nalaikh Mosque - Prayer Hall.jpg|نمای داخل مسجد و محراب آن
Nalaikh Mosque - Donation Box.jpg|صندوق کمک‌های مالی مسجد، دعا به عربی و متن به زبان قزاقی (خط سیریلیک)
The U.S. Embassy delegation and Dr. Elsanousi touring the main mosque in Nalaikh 2016.jpg|بازدید هیئتی از سفارت ایالات متحده به همراه دکتر «محمد السانوسی» از آمریکا، از این مسجد در سال ۲۰۱۶ میلادی


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های اولان‌باتور
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
خوفد

**خوفد**، **خووْد**، یا **خوبد** (به مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان جارغالانت** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان هم‌نام (خوفد) در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۳۲٬۶۶۳ نفر بوده.

این شهر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل۱۷٬۵۰۰ نفر داشته  که
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۲٫۱% (۱۱٬۱۰۱ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۸٬۶۰۱ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳۲٬۶۶۳ نفر رسیده‌است.

## تقسیمات اداری

شهرستان جارغالانت (شهر خوفد) متشکل از ۱۲ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آلاغ‌تولغوی (مغولی: ، ؛ ، )
* باتورخایرخان (مغولی: ، ؛ ، )
* بوغات (مغولی: ، ؛ ، )
* بویانت (مغولی: ، ؛ ، )
* بیچیگت (مغولی: ، ؛ ، )
* تاخیلت (مغولی: ، ؛ ، )
* جارغالان (مغولی: ، ؛ ، )
* چامباغاراف (مغولی: ، ؛ ، )
* خایرخان (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )
* ماغسارجاف (مغولی: ، ؛ ، )
* ناران (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان خاود
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۷ (میلادی)
اولگی

**اولگی** (به زبان مغولی: ، ؛ ، )(به زبان قزاقی: ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان بایان‌اولگی در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۳ میلادی دارای ۴۰٬۹۶۳ نفر جمعیت بود.

## تاریخ

اولگی، از حدود ۳۰۰ سال پیش به این سو، روستایی قزاق بوده. پس از تشکیل دولت مستقل مغولستان در سال ۱۹۱۱ میلادی و قرار گیری این منطقه تحت تابعیت مغولستان، و پس از انقلاب اکتبر در شوروی، مردم قزاق بسیاری برای فرار از حاکمیت نظام کمونیستی، و محدودیت‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، و مذهبیِ آن، به این منطقه کوچ کرده و ساکن اولگی شدند. در آن سال‌ها، اولگی مبدل به بزرگترین شهر قزاق در مغولستان، و مرکز اسلامی و فرهنگی برای مردم قزاق شد. این روند تا حدود دههٔ ۱۹۳۰ میلادی ادامه داشت.

در دههٔ ۱۹۳۰ میلادی، سیاست دولت مغولستان، مبنی بر سرکوب و حذف نفوذ اسلام و حذف فرهنگ و زبان قزاقی در این کشور قرار گرفت. در این دوران، مسجد اصلی اولگی تخریب شده و امام این شهر اعدام شد. 

در سال ۱۹۳۹ میلادی، سیاست دولت مغولستان بار دیگر تغییر کرد. در این سال، استان بایان‌اولگی به عنوان استانی اکثریت قزاق تاسیس شد و اولگی به عنوان مرکز آن برگزیده شد.

با سقوط شوروی در سال ۱۹۹۰ میلادی، و تاسیس دولت مستقل قزاقستان، بخش قابل توجهی از جمعیت اولگی، معادل حدود ۲۵٪ آن، به دنبال زندگی بهتر در حاکمیت دولت آزاد قزاق، به آن کشور کوچ کردند، و به همین دلیل، این شهر دچار افت نسبی شد. اما امروزه، این روند برعکس شده، و شهر اولگی مجددا در حال رشد بوده، و مردم قزاق در این شهر، از امکانات آموزشی، مذهبی، و فرهنگی قزاقی بهره‌مند می‌باشند.

## تقسیمات اداری

شهرستان اولگی متشکل از ۱۳ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آئیلِ نو (شینه‌آیل/جانگی‌آویل)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* ایخ‌بولان
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* بوخن‌اول
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* بورگِد (بورکیت)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* جارغالانت 
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* چاغان‌اِرِگ
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خار سای (قره سای)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خوتغور (قوتغیر)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خوست آرال (قوست آرال)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خوفد‌ غول
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خوخ‌تولغوی (کوک‌تولاغای)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* خوخ‌خاد (کوک‌خاد)
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )
* نوغون‌توگل 
** (مغولی: ، ؛ ، )
** (قزاقی: ، )

## اقلیم اولگی

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
رده:بخش‌های استان بایان-اولگی
رده:اولگی
بایان‌خونغور

**بایان‌خونغور** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان بایان‌خونغور در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۳۲٬۶۶۵ نفر بوده.

این شهر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل ۱۶٬۳۰۰ نفر جمعیت داشته که
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۲٫۰% (۹٬۹۵۲ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۶٬۲۵۲ رسیده‌، و در سال ۲۰۲۲ میلادی، به ۳۲٬۶۶۵ نفر رسیده است.

## آب و هوا

## تقسیمات اداری

شهرستان بایان‌خونغور متشکل از ۱۰ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اِردِنه‌ماندال (مغولی: ، ؛ ، )
* اوغالج (مغولی: ، ؛ ، )
* چاخیر (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌چولوت (مغولی: ، ؛ ، )
* دورساخ (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )
* شارغالجوت (مغولی: ، ؛ ، )
* گِگین‌شابی (مغولی: ، ؛ ، )
* نومغون (مغولی: ، ؛ ، )
* یِسون‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )

از این بین، ۹ عدد از این قصبه‌ها مناطق شهریِ شهر بایان‌خونغور را شامل شده، و قصبهٔ «شارغالجوت» شامل روستایی توریستی و چشمهٔ آب‌گرم در نزدیکی این شهر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان بایان خونگور
رده:مراکز استانی
آربای‌خیر

**آربای‌خیر** یا **آروای‌خیر** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان (سُوم)، و مرکز اداری استان اوبرخانغای در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۳۵٬۷۲۵ نفر جمعیت بودi.

آربای‌خیر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل ۱۲٬۳۰۰ نفر داشته که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۳٫۶% (۱۳٬۳۲۲ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۵٬۶۲۲ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳۵٬۷۲۵ رسیده است.

## تقسیمات اداری

شهرستان آربای‌خیر متشکل از ۱۳ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آربای‌خیر (مغولی: ، ؛ ، )
* اِمت (مغولی: ، ؛ ، )
* اولجیت (مغولی: ، ؛ ، )
* اونغی (مغولی: ، ؛ ، )
* بورخی (مغولی: ، ؛ ، )
* جولِگت (مغولی: ، ؛ ، )
* خویس‌تولغوی (مغولی: ، ؛ ، )
* دِلگِرِخ (مغولی: ، ؛ ، )
* دِلگِرِخین‌دِنج (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )
* سوغوت (مغولی: ، ؛ ، )
* نویُن (مغولی: ، ؛ ، )
* یاغان‌تولغوی (مغولی: ، ؛ ، )

## گالری عکس شهر

File:ArwaicheerZentralplatz.jpg|میدان مرکزی
File:Mongolei1 1054.jpg|هتل «خانغای»
File:Mongolei1 1061.jpg|فرهنگ‌خانهٔ شماره ۱ شهر آربای‌خیر که به نام کیم ایل‌سونگ نامگذاری شده است
File:ArwaicheerTheater.jpg|تئاتر موزیکال‌دراماتیک استان اوبرخانغای
File:ArwaicheerDenkmal1.jpg|مجسمهٔ «لوفسان‌چرنگ آیوش»، سرباز ارتش خلق مغولستان در طول جنگ دوم جهانی و «قهرمان ملی»
File:ArwaicheerDenkmal2.jpg|نمای یادبود قهرمانان ارتش خلق مغولستان
File:Mongolei1 1059.jpg|مجسمهٔ یکی از نخست‌وزیران مغولستان، «پِلجید گِندِن»
File:Mongolei1 1060.jpg|مجسمهٔ اولین نخست‌وزیر مغولستان مستقل، «توگس‌اوچیر نامنان‌سورِن»
File:ArwaicheerSportpalast.jpg|«مجتمعِ ورزشی»
File:ArwaicheerPark.jpg|پارک عمومی «گِگِن جانابازار»
File:ArwaicheerParkanlage.jpg|باغی جدید
File:Mongolei1 1065.jpg|نمایی از مدرسه‌ای در آربای‌خیر


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان اوورخنگای
رده:مراکز استانی
اولان‌غوم

**اولان‌غوم** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان اوفس کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۳۳٬۲۱۸ نفر بوده.

این شهر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل۱۷٬۹۰۰ نفر داشته که
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۶۷% (۳٬۵۰۶ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۱٬۴۰۶ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۳۳٬۲۱۸ نفر رسیده‌است.

## تقسیمات اداری

شهرستان اولان‌غوم متشکل از ۱۲ قصبه (باغ) می‌باشد، که این‌ها نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۱۲ام» می‌باشند.  این ۱۲ قصبه، منطقهٔ شهریِ شهر اولان‌غوم را تشکیل می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان اووس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۸۶ (میلادی) در آسیا
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۸۶ (میلادی)
سوخ‌باتور (سلنگه)

**سوخ‌باتور** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان سلنگه در شمال کشور مغولستان است، در فاصله‌ای کمتر از ۱۰ کیلومتری تا خط مرزی با روسیه، که در سال ۲۰۲۲ میلادی، جمعیتی معادل ۲۱٬۹۶۲ نفر دارد.

شهر سوخ‌باتور در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای ۱۴٬۳۰۰ نفر جمعیت بوده که در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۱٫۲% (۵٬۳۲۶ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۹٬۶۲۶ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۲۱٬۹۶۲ نفر رسیده است.

## تقسیمات اداری

شهرستان سوخ‌باتور متشکل از ۸ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اورخون (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌خان (مغولی: ، ؛ ، )
* بورخیر (مغولی: ، ؛ ، )
* بورگوبه (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌اِرِگ (مغولی: ، ؛ ، )
* خونغورموریت (مغولی: ، ؛ ، )
* سالخیت (مغولی: ، ؛ ، )
* غانجام (مغولی: ، ؛ ، )

## آب و هوا
این شهر دارای اقلیم قاره‌ای با زمستان‌های سرد و خشک است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:بخش‌های استان سلنگ
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۰ (میلادی) در مغولستان
رده:پایانه‌های مرزی روسیه و مغولستان
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۰ (میلادی)
ساین‌شاند

**ساین‌شاند** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان دورنوغوبی در کشور مغولستان است. ساین‌شاند ۲٬۳۴۲٫۸۰ کیلومترمربع مساحت و ۲۸٬۰۹۷ نفر جمعیت (در سال ۲۰۲۲) دارد.

سابقا در سال ۱۹۹۷ میلادی ساین‌شاند دارای ۱۱٬۱۰۰ نفر جمعیت بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۴٫۲% (۱۴٬۱۱۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۲۵٬۲۱۰، و در سال ۲۰۲۲ میلادی، به ۲۸٬۰۹۷  رسیده‌است.

## تقسیمات اداری

شهرستان ساین‌شاند متشکل از ۸ قصبه (باغ) می‌باشد، که بجز یکی از آنان، این‌ها نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۸ام» می‌باشند.  قصبهٔ ۵ام به نام زیر می‌باشد:

* جون‌بایان (مغولی: ، ؛ ، )

از سایر قصبه‌ها، قصبه‌های ۱ام، ۲ام، و ۳ام شامل منطقهٔ اصلیِ شهری ساین‌شاند می‌شوند. قصبهٔ ۴ام، ۶ام، ۷ام، و ۸ام شامل مناطق شهری حومه‌ای و شمالیِ شهر می‌شوند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:مراکز استانی
دالان‌جادغاد

**دالان‌جادغاد** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) یک شهرستان (سُوم)، شهر، و مرکز استان استان اومنوغوبی کشور مغولستان است. دالان‌جادغاد ۴۷۶ کیلومتر مربع مساحت و ۲۹٬۶۴۵ نفر جمعیت دارد.

## تقسیمات اداری

شهرستان دالان‌جادغاد متشکل از ۱۰ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اویوت (مغولی: ، ؛ ، )
* ایخ‌اُول (مغولی: ، ؛ ، )
* بارون‌سایخان (مغولی: ، ؛ ، )
* جون‌سایخان (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* چاندمانی (مغولی: ، ؛ ، )
* خان‌اُول (مغولی: ، ؛ ، )
* دالان (مغولی: ، ؛ ، )
* دوندسایخان (مغولی: ، ؛ ، )
* ناچین (مغولی: ، ؛ ، )

## نگارخانه

File:Dalanzadgad 04.JPG|
File:Dalanzadgad 01.JPG|
File:DalanzadgadTemple.jpg|
File:Dalanzadgad 06.JPG|
File:Dalanzadgad 09.JPG|
File:Dalanzadgad 17.JPG|
File:Dalanzadgad 16.JPG|
File:Yolyn Am4.JPG|
File:Yolyn Am5.JPG|
File:Yolyn Am2.JPG|
File:DZMonastery.jpg|
File:DZDusk.jpg|
File:DZDay.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان اومنوگاوی
رده:مراکز استانی
چچرلگ (آرخانغای)

**چِچِرلِگ** (به زبان مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان اِردِنه‌بولغان** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان آرخانغای در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۲۱٬۶۰۳ نفر جمعیت بود.

چِچِرلِگ در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای جمعیتی معادل ۱۴٬۷۰۰ نفر بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۳۷% (۱٬۶۰۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۶٬۳۰۰ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۲۱٬۶۰۳ رسیده‌است.

## تقسیمات اداری

شهرستان اِردِنه‌بولغان متشکل از ۷ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آرسلان‌چوخیو (مغولی: ، ؛ ، )
* بورتولغوی (مغولی: ، ؛ ، )
* تامیر (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌دابا (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغان‌دِل (مغولی: ، ؛ ، )
* چاغدولت (مغولی: ، ؛ ، )
* ناران‌بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:استان آرخانگای
رده:مراکز استانی
اولیاستای

**اولیاستای** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان جافخان کشور مغولستان است. اولیاستای ۳۲٫۰۴ کیلومترمربع مساحت و ۱۶٬۵۰۷ نفر جمعیت (در سال ۲۰۲۲) دارد.

سابقا در سال ۱۹۹۷ میلادی، جمعیت اولیاستای معادل ۱۵٬۴۰۰ نفر جمعیت بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۱۷٪ (۸۴۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۶٬۲۴۰ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۱۶٬۵۰۷ نفر رسیده‌است.
## تقسیمات اداری

شهرستان اولیاستای متشکل از ۶ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اولجیت (مغولی: ، ؛ ، )
* بوغدین‌غول (مغولی: ، ؛ ، )
* توفچوغ (مغولی: ، ؛ ، )
* جارغالانت (مغولی: ، ؛ ، )
* جینست (مغولی: ، ؛ ، )
* چیگِستِی (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان زوخان
رده:مراکز استانی
آلتای (مغولستان)

**آلتای** (به مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان یِسون‌بلاغ** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان غوبی‌آلتای در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۱۷٬۶۱۹ نفر بوده.

این شهر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل ۱۳٬۷۰۰ نفر جمعیت بوده که در
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۵% (۲٬۱۰۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۵٬۸۰۰ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۱۷٬۶۱۹ نفر رسیده‌است.

## تقسیمات اداری

شهرستان یِسون‌بلاغ (شهر آلتای) متشکل از ۱۰ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اورغیل(مغولی: ، ؛ ، )
* ایندِرت (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌خایرخان (مغولی: ، ؛ ، )
* بایان‌شاند (مغولی: ، ؛ ، )
* تومِن (مغولی: ، ؛ ، )
* جارغالانت (مغولی: ، ؛ ، )
* جینست (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )
* ناران (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:استان گاوی-آلتای
رده:بخش‌های استان گاوی-آلتای
رده:مراکز استانی
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
جون‌خارا (سلنگه)

**جون‌خارا ** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهری در استان سلنگه کشور مغولستان است که در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای ۱۱٬۴۰۰ نفر جمعیت بوده و 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۱٫۱% (۳٬۶۰۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۵٬۸۰۰ رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:ماندال (سلنگ)
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
شهر چنگیز

**شهر چنگیز** (به مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان خِرلِن** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان خنتِی در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۲۴٬۴۱۸ نفر بوده.

این شهر در سال ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی معادل ۱۱٬۱۰۰ نفر جمعیت بوده که
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۱٫۱% (۳٬۷۰۰ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۴٬۸۰۰ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۲۴٬۴۱۸ رسیده است.

تا پیش از ۱۸ نوامبر سال ۲۰۱۳ میلادی، این شهر موسوم به **اوندورخان** (به مغولی: ، ؛ ، ) بوده. در آن تاریخ، نام این شهر، برای ارج نهادن به چنگیزخان، که نقل شده است در حوالی این شهر زاده شده و همین‌طور دفن شده‌است، به «شهر چنگیز» تغییر یافت.

رودخانه خرلن از حاشیهٔ این شهر عبور می‌کند، و نام شهرستانی که این شهر تابع آنست، به نام این رودخانه می‌باشد.

## تقسیمات اداری

شهرستان خِرلِن (شهر چنگیز) متشکل از ۸ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اوندورخان (مغولی: ، ؛ ، )

* ایشگِن‌تولغوی (مغولی: ، ؛ ، )

* بایان‌مونخ (مغولی: ، ؛ ، )
* بلاغ (مغولی: ، ؛ ، )
* چوغت‌اوندور (مغولی: ، ؛ ، )
* خِرلِن (مغولی: ، ؛ ، )
* ساریغ (مغولی: ، ؛ ، )
* نومغون (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:بخش‌های استان خنتی
رده:مراکز استانی
بارون‌اورت

**بارون‌اُورت** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان سوخ‌باتور در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی، جمعیتی معادل ۲۳٬۹۴۲ نفر دارد.

شهر بارون‌اورت در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای ۱۱٬۶۰۰ نفر جمعیت بوده که در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۴% (۱٬۳۹۴ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۲٬۹۹۴ نفر، و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۲۳٬۹۴۲ نفر رسیده است.

## تقسیمات اداری

شهرستان بارون‌اُورت متشکل از ۹ قصبه (باغ) می‌باشد، که این‌ها نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۹ام» می‌باشند.  این ۹ قصبه، منطقهٔ شهریِ شهر بارون‌اورت را تشکیل می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:بخش‌های استان سوخباتر
رده:مراکز استانی
جامین‌اود

**شهرستان جامین‌اُود** یا **زامین‌اُود** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) یک شهرستان (سُوم) و شهرک (توخسون) در استان دورنوغوبی کشور مغولستان است. شهرستان جامین‌اُود ۴۶۸٫۸۰ کیلومتر مربع مساحت داشته، و در سال ۲۰۲۲ میلادی ۱۸٬۵۸۵ نفر جمعیت در آن ساکن بوده است.

سابقا در سال ۱۹۹۷ میلادی، جامین‌اُود دارای ۵٬۴۸۶ نفر جمعیت بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۱۳٫۸% (۶٬۰۴۱ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۱٬۵۲۷ رسیده و نهایتا در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۱۸٬۵۸۵ نفر  رسیده است.

شهر جامین‌اُود بر روی مسیر تجاری تاریخی متصل کنندهٔ مغولستان بیرونی به پکن و سایر مناطق چین قرار داشته، و امروزه به عنوان شهر مرزی بر روی جادهٔ سراسری متصل‌کنندهٔ اولان‌باتور، بین مغولستان و جمهوری خلق چین و در مقابل شهر اِرِن‌خوت قرار داشته و از اهمیت استراژیک کلیدی برای مغولستان برخوردار است.

## تقسیمات اداری

شهرستان جامین‌اُود متشکل از ۵ قصبه (باغ) می‌باشد. از این بین، ۳ عدد از آنان نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۳ام» می‌باشند، و اینان دربرگیرندهٔ منطقهٔ شهریِ اصلیِ جامین‌اُود می‌باشند. ۲ عدد از این قصبه‌ها، شامل مناطق حومه‌ای اطراف بوده، و شامل:

* بورخوی (مغولی: ، ؛ ، )
* سولد (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:بخش‌های استان دارناگاوی
رده:پایانه‌های مرزی چین و مغولستان
رده:مناطق مسکونی در مغولستان
رده:زامین‌اود
بولغان

**بولغان** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان بولغان، در کشور مغولستان است. بولغان ۹۹٫۹۵ کیلومترمربع مساحت و ۱۲٬۸۱۷ نفر جمعیت (در سال ۲۰۲۲) دارد.

سابقا در سال ۱۹۹۷ میلادی، بولغان دارای جمعیتی معادل ۱۱٬۳۰۰ نفر بوده که
در سال ۲۰۰۸ با رشد منفی معادل -۰٫۰۳% (-۱۰۲ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۱٬۱۹۸، و در سال ۲۰۲۲ میلادی، با رشد مثبت به ۱۲٬۸۱۷ .

## تقسیمات اداری

شهرستان بولغان متشکل از ۶ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آچوت (مغولی: ، ؛ ، )
* آغویت (مغولی: ، ؛ ، )
* بولغان (مغولی: ، ؛ ، )
* جارغالانت (مغولی: ، ؛ ، )
* خوجیرت (مغولی: ، ؛ ، )
* راشانت (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان بولگن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۸ (میلادی) در مغولستان
رده:مراکز استانی
ماندال‌غوبی

**ماندال‌غوبی** (به زبان مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان ساین‌چاغان** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان دوندغوبی در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۱۶٬۷۹۲ نفر جمعیت بود.

ماندال‌غوبی در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای ۱۰٬۲۰۰ نفر جمعیت بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۰٫۰۳% (۹۹ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۱۰٬۲۹۹ رسیده، و در سال ۲۰۲۲ میلادی، به ۱۶٬۷۹۲ نفر افزایش یافته.

## تقسیمات اداری

شهرستان ساین‌چاغان متشکل از ۹ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* آیراغ (مغولی: ، ؛ ، )
* اویجِن (مغولی: ، ؛ ، )
* بورجیغون (مغولی: ، ؛ ، )
* تِفش (مغولی: ، ؛ ، )
* دالای (مغولی: ، ؛ ، )
* رابجیغ (مغولی: ، ؛ ، )
* ماندال (مغولی: ، ؛ ، )
* ناران (مغولی: ، ؛ ، )
* نارلاغ (مغولی: ، ؛ ، )

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان دوندگاوی
رده:مراکز استانی
بوراوندور

**بوراُوندور** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) یک شهرستان (سُوم) و  شهر در استان خنتِی در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای ۸٬۸۹۷ نفر جمعیت بوده.

شهر بوراُوندور در سال ۱۹۹۷ میلادی دارای جمعیتی معادل ۴٬۳۰۰ نفر بوده که 
در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۳٫۵% (۲٬۴۹۶ نفر)، تعداد سکنه‌های آن به ۸٬۹۰۲ نفر و  در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۸٬۸۹۷ نفر رسیده است.

## تقسیمات اداری

شهرستان بوراُوندور متشکل از ۶ قصبه (باغ) می‌باشد، شامل:

* اورخایچین (مغولی: ، ؛ ، )
* اولگی (مغولی: ، ؛ ، )
* بوراُوندور (مغولی: ، ؛ ، )
* بومبات (مغولی: ، ؛ ، )
* خولبو (مغولی: ، ؛ ، )
* خویخ (مغولی: ، ؛ ، )

مرکز اداری این شهرستان در قصبهٔ «بوراُوندور»‌ واقع شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع

رده:اجتماعات معدن‌کاری در مغولستان
رده:جغرافیای استان خنتی
چویر

**چویر** (به زبان مغولی: ، ؛ ، )، همین‌طور موسوم به **شهرستان سومبِر** (به زبان مغولی: ، ؛ ، ) شهر، شهرستان، و مرکز اداری استان غوبی‌سومبر در کشور مغولستان است که در سال ۲۰۲۲ میلادی دارای جمعیتی معادل ۱۳٬۱۷۶ نفر بوده.

این شهر در ۱۹۹۷ میلادی جمعیتی ۴٬۵۰۰ نفر داشته  که در سال ۲۰۰۸ با رشدی معادل +۲٫۶٪ (۳٬۴۹۸ نفر)، تعداد ساکنان آن به ۷٬۹۹۸، و نهایتا در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۱۳٬۱۷۶ نفر رسیده.

## تقسیمات اداری

شهرستان سومبِر متشکل از ۶ قصبه (باغ) می‌باشد، که این‌ها نام‌گذاری نشده‌اند. این قصبه‌ها موسوم به «قصبهٔ ۱ام» الی «قصبهٔ ۶ام» می‌باشند.  این ۶ قصبه، منطقهٔ شهریِ شهر چویر را تشکیل می‌دهند

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای مغولستان

## منابع


رده:بخش‌های استان گاوی‌سومبر
رده:مراکز استانی
رده:موسیقی آوازی
باغ نظام‌الدوله

**باغ نظام‌الدوله** یا **باغ صاحب‌اختیار** یکی از باغ‌های تاریخی استان فارس واقع در شهر شیراز بوده‌است که توسط حسین‌خان مقدم مراغه‌ای، مشهور به نظام‌الدوله صاحب‌اختیار، حاکم فارس در دورهٔ قاجار بنا شده‌است.

به دستور نظام‌الدوله، آب شش‌پیر از شهرستان سپیدان به وسیلهٔ کانالی به شیراز منتقل شده و از این باغ می‌گذشته است.

این باغ که هم‌اکنون ویران و تبدیل به منازل مسکونی شده‌است در شمال خیابان زند، روبروی خیابان خیام کنونی قرار داشته‌است.

پس از صاحب‌اختیار، این باغ به عنوان کنسول‌گری بریتانیا در شیراز مورد استفاده قرار گرفته‌است.

## منابع

*پردیس در اقلیم فارس؛ محمدکریم خرمایی، محبوبه رستمی؛ انتشارات سازمان میراث فرهنگی فارس، ۱۳۸۸

رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
الکساندر مدوید

**الکساندر مدوید**  (۱۶ سپتامبر ۱۹۳۷ – ۲ سپتامبر ۲۰۲۴) کشتی‌گیر آزادکار اوکراینی‌تبار اهل بلاروس شوروی بود. او توانسته ۳ مدال طلای المپیک ۱۹۶۴ توکیو، المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی و المپیک ۱۹۷۲ مونیخ و هفت بار قهرمانی جهان را به‌دست بیاورد و فیلا او را «یکی از بهترین آزادکاران تاریخ» معرفی کرده است.

## مسابقات کشتی مدوید
او از دوستان و هم دوره غلامرضا تختی بود. برای نکوداشت او از سال ۱۹۷۰ مسابقات سالانه کشتی آزاد مردان (و بعدها مسابقات کشتی آزاد زنان هم اضافه شد) در بلاروس برای یادبود او برگزار می‌شود. تا کنون بیش از ۵۰ دوره مسابقات مدوید برگزار شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:اوکراینی‌تبارهای اهل اتحاد شوروی
رده:اهالی بیلا تسرکفا
رده:برندگان مدال طلا المپیک اهل شوروی
رده:برندگان مدال‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۴
رده:برندگان مدال‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸
رده:برندگان مدال‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:قهرمانان مسابقات قهرمانی کشتی جهان
رده:قهرمانان ملی
رده:کشتی‌گیران بازی‌های المپیک اتحاد شوروی
رده:کشتی‌گیران بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۴
رده:کشتی‌گیران بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸
رده:کشتی‌گیران بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲
رده:کشتی‌گیران مرد اهل اتحاد شوروی
رده:کشتی‌گیران مرد اهل بلاروس
رده:مدال‌آوران المپیک در کشتی
رده:مدال‌آوران مسابقات قهرمانی کشتی جهان
باغ صفا (باغ)

**باغ صفا** یا **باغ میرزاآقاخان** یکی از باغ‌های تاریخی و مشهور استان فارس واقع در شهر شیراز بوده‌است که توسط حاجی عزالملک بنا شده‌است، ولی چون در دوره قاجار توسط شخصی به نام میرزاآقاخان مورد استفاده قرار گرفته به آن نام شهرت داشته‌است.

باغ صفا از باغ‌های بسیار بزرگ تاریخی شیراز برشمرده می‌شود.

این باغ که هم‌اکنون تفکیک شده‌است در کنار رودخانه خشک و در کنار پل باغ صفا قرار داشته‌است.

هم‌اینک تنها یک قطعهٔ ۲۰۰۰۰ متری از باغ صفا باقی مانده‌است.

## منابع

* پردیس در اقلیم فارس؛ محمدکریم خرمایی، محبوبه رستمی ؛ انتشارات سازمان میراث فرهنگی فارس، ۱۳۸۸

رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
یوسف‌خان گرجی

بندانگشتی|تصویری از یوسف خان گرجی از آلبوم خانوادگی شان
**یوسف‌خان گرجی** از حاکمان گرجی ایران در زمان حکومت قاجار و بانی شهر اراک (سلطان آباد) است که مدت کوتاهی به نیابت از طرف سلطان محمّد میرزا سیف الدّوله پسر فتح علی شاه حکومت اصفهان را برعهده داشت. او در جنگ‌های ایران و روس هنگام حملهٔ روس‌ها به گیلان مأمور دفع آنها شد و با کشتن هزار روس آنها را شکست داد و از گیلان عقب راند. حوزهٔ حکومتی وی علاوه بر اراک نواحی کزاز، کمره، وفس، تفرش و آشتیان را هم در بر می‌گرفت.

یوسف خان گرجی در سال ۱۲۴۰ هجری قمری در اصفهان درگذشت.

## اقدامات
* بنای شهر اراک، بازار اراک ، مدرسه سپهدار ، روستای یوسف آباد قوریگل
* فتحعلیشاه قاجار برای سرکوب عبدالله پاشا که در بغداد اقدام به نافرمانی از شاه می‌نمود، یوسف‌خان را به همراه محمدعلی دولتشاه به این شهر گسیل داشت تا عبدالله پاشا را سرکوب کنند. سپاه شاه چون به نزدیکی بغداد رسید، والی شهر، جعفر کاشف‌الغطا را که دارای احترام و مقام نزد فتحعلیشاه بود، واسطه کرد تا جنگ در نگیرد. وی نیز چنین کرد و موضوع با مذاکره پایان یافت.
* در سال ۱۲۳۸ هجری قمری، عباس میرزا، به منظور مقابله با اکراد که به سلماس و حدود آن تجاوز کرده بودند، با دستور به یوسف‌خان مبنی بر دفع آنها و همراه کردن فوج بهادران و فوج ینگی با وی، وی را به نبرد با آنها گماشت. در جنگی که میان سپاهیان شاه و اکراد روی داد، اکراد شکست خورده و فرار کردند.
* در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق (عراق عجم) و سپهداری یوسف خان گرجی تشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۲۳ قمری (۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید.

## پانویس

## منابع
* سعادت نوری، حسین. *رجال دورهٔ قاجار*. تهران: انتشارات وحید، ۱۳۶۴.
* شمیم، علی اصغر. *ایران در دورهٔ سلطنت قاجار*. تهران: نشر افکار، ۱۳۷۴.
* سپهر، محمّدتقی. *ناسخ التّواریخ*. چاپ اسلامیّه.

رده:افراد ایرانی گرجی‌تبار
رده:اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاران شهر
رده:حاکمان اراک
رده:حاکمان گرجی‌تبار ایران
رده:درگذشتگان ۱۸۲۴ (میلادی)
رده:شیعیان اهل گرجستان
رده:فرماندهان نظامی اهل ایران
رده:گرجی‌های مهاجرت‌کرده به ایران
رده:افراد در ایران قاجاری
بیژن‌خان گرجی

**بیژن خان گرجی** از رجال درباری فتحعلی شاه، محمد شاه و ناصرالدین شاه قاجار بوده است. او در ابتدا در دستگاه عباس میرزا در آذربایجان به خدمت مشغول بوده و در سال ۱۲۶۸ ق ناصرالدین شاه قاجار او را به سمت ریش سفیدی عمله خلوت و منصب تفنگدارباشی خود برگزیده است.

## پانویس

## منابع
* رحیمی، ملک محمد. *گرجی‌های ایران*. اصفهان: یکتا، ۱۳۷۹.
* بامداد، مهدی. *شرح حال رجال ایران*. جلد اول

رده:افراد ایرانی گرجی‌تبار
رده:حاکمان گرجی‌تبار ایران
رده:حاکمان یزد
ناحیه شهر توس

**ناحیهٔ شهر توس**  یکی از ناحیه‌های اداری ولایت ختلان است که در جنوب کشور تاجیکستان جای دارد و مرکز این ناحیه، جماعت سربند است که تا شهر دوشنبه ۲۳۰ کیلومتر فاصله دارد.
بر پایهٔ آمار سال ۲۰۰۹ میلادی، این ناحیه ۱۰۴٫۰۰۰ نفر جمعیت داشته‌است.

## حکومت
سرور ناحیهٔ شهر توس، رئیس حکومت آن است که توسط رئیس جمهور تاجیکستان برگزیده می‌شود، نهاد قانونگذاری ناحیهٔ شهر توس، مجلس نمایندگان خلق می‌باشد که توسط رأی‌دهندگان این ناحیه برای ۵ سال انتخاب می‌شوند.

## تقسیمات
جماعت‌های این ناحیه بشرح زیر است:

## منابع

رده:ناحیه‌های تاجیکستان
عیسی فرهادی

**عیسی فرهادی سرتنگی** (زاده ۱۳۴۳ دهستان مشایخ) سیاستمدار ایرانی است که از آبان سال ۱۳۹۱ تا اسفند ۱۴۰۰ به‌عنوان فرماندار تهران فعالیت می‌کرد.

## سوابق اجرایی
فرهادی سوابق و مسئولیت‌هایی در کارنامه کاری خود دارد که عبارتند از:

رئیس آموزش و پرورش شهرستان اردل
بخشدار-معاون فرماندار و فرماندار شهرستان‌های اردل، لردگان 
معاون اداری و مالی بنیاد مستضعفان و جانبازان استان چهار محال و بختیاری
قائم‌مقام و مدیرکل صدا و سیمای استان سیستان و بلوچستان
معاون سیاسی و امنیتی استانداری استان خراسان جنوبی
سرپرست استانداری استان خراسان جنوبی
معاون استاندار تهران
فرماندار ویژه کرج و سرپرست استانداری البرز

وی در کنار این سوابق، در حوزه مطبوعات نیز فعالیت داشته است. در تاریخ ۱۳ مهر ۱۳۸۸ دبير هيأت نظارت برمطبوعات با انتشار روزنامه «سالداران» به صاحب امتيازي و مديرمسئولي «عيسي فرهادي سرتنگي»  موافقت کرد. و مدیرمسئول و صاحب‌امتیاز نخستین نشریه بومی استان چهارمحال و بختیاری به نام «سالداران» است.
## منابع

رده:افراد زنده
رده:استانداران البرز
رده:زادگان ۱۳۴۳
رده:اهالی اردل
رده:فرمانداران تهران
ارکیده گوش‌ماهی

**ارکیده گوش‌ماهی ** ، ، نام یکی از گونه‌های ثعلبیان است. این گیاه به عنوان ارکیده سیاه نیز شناخته می‌شود. این گیاه آمریکای مرکزی و در کشورهای منطقه کارائیب، کلمبیا، ونزوئلا و جنوب فلوریدا به‌طور طبیعی می‌روید.
   
ارکیده گوش‌ماهی گل ملی کشور بلیز است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* Encyclia Cochleata (Photos).

رده:ارکیده‌های آمریکای مرکزی
رده:ارکیده‌های فلوریدا
رده:ارکیده‌های کلمبیا
رده:ارکیده‌های ونزوئلا
رده:ارکیده‌های هوازی
رده:گل‌ها
رده:نمادهای ملی بر پایه ملت
رده:نمادهای ملی بلیز
سوید (گروه موسیقی)

**سوِید**  نام گروه آلترنیتیو راک انگلیسی است که در سال ۱۹۸۹ در لندن پایه‌گذاری شد. تا سال ۱۹۹۲ سوید به عنوان بهترین گروه بریتانیایی جدید شناخته می‌شد و توجه بسیاری از رسانه‌ها و روزنامه‌ها را به خود جلب کرده بود. در آن سال اولین آلبوم آن‌ها *[[جیر (آلبوم)|جیر]]* به صدر جدول فروش راه یافت و توانست رکورد سریع‌ترین فروش اولین آلبوم را بشکند و برنده جایزه مرکوری شود. این شروعی برای جنبش بریت‌پاپ نیز به‌شمار می‌رفت. هر چند که آلبوم بعدی آن‌ها ستاره مرد سگی (۱۹۹۴) تفاوت سوید را با بریت‌پاپ نشان داد. با اینکه این آلبوم به عنوان شاهکار سوید شناخته می‌شود اما ضبط آن با دشواری‌های زیادی همراه بود و در نهایت به دلیل دعوایی که باتلر و اندرسون رخ داد به جدایی باتلر ختم شد.

در سال ۱۹۹۶ و بعد از آمدن ریچارد اواکز و نیل کودلینگ کیبوردیست، سوید توانست به یک موفقیت عظیم تجاری با انتشار آلبوم «به زودی» دست پیدا کند. آلبوم در چارت انگلستان به رتبه اول دست پیدا کرد و پنج تک‌آهنگ آلبوم نیز در لیست ده آهنگ پرفروش قرار گرفت. آلبوم تبدیل به پرفروش‌ترین آلبوم جهانی سوید شد. در سال ۱۹۹۷ اندرسون به کراک و هرویین اعتیاد پیدا کرد. با وجود مشکلات فراوان آلبوم چهارم گروه «موسیقی سر» (۱۹۹۹) منتشر شد و به صدر جدول پرفروش‌های انگلستان راه پیدا کرد. آخرین آلبوم سوید «یک صبح جدید»(۲۰۰۲) که اولین آلبوم آن‌ها بعد از جدایی از انتشارات نود رکوردز نیز به‌شمار می‌رفت یک ناامیدی بزرگ تجاری بود و گروه سال بعد از هم پاشید.

سوید بعد از کش و قوس‌های فراوان سرانجام در سال ۲۰۱۰ برای تعدادی از کنسرت‌ها دوباره شکل گرفت.

## آلبوم‌ها
* Suede - ۱۹۹۳
* Dog Man Star - ۱۹۹۴
* Coming Up - ۱۹۹۶
* Head Music - ۱۹۹۹
* A New Morning - ۲۰۰۲
* ۲۰۱۳ - Bloodsport
* ۲۰۱۶ - Night Thoughts
* ۲۰۱۸ - The Blue Hour

## منابع

* 

رده:انحلال‌های ۲۰۱۰ (میلادی) در انگلستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۹ (میلادی) در انگلستان
رده:پنج‌نفره‌های موسیقی
رده:گروه‌های آلترنتیو راک انگلیسی
رده:گروه‌های بریت‌پاپ
رده:گروه‌های راک انگلیسی
رده:گروه‌های گلم راک
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی در لندن
رده:گروه‌های موسیقی دوباره ایجادشده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:هنرمندان کلمبیا رکوردز
دستگاه ساکشن

**دستگاه مکش** یا به انگلیسی **ساکشن**  دستگاهی که توسط پمپ مکش و با ایجاد خلاء باعث ایجاد منفی شده و هوا و مایعات را به درون می‌کشد. این دستگاه برای جمع‌آوری ترشحات حلق و ریه و خونابه‌ها در ناحیه جراحی برای دادن دید بهتر، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بندانگشتی|ساکشن سانترال
بندانگشتی|ساکشن پرتابل

## موارد استفاده از مکش
# برداشتن سریع محلول‌های شستشو از ناحیه زخم.
# خالی کردن حفرات آبسه.
# مشخص کردن محل خونریزی دهنده با خشک نگه داشتن آن ناحیه.
# گرفتن تومور در طول برداشتن آن.
# به حالت نعوظ رساندن آلت تناسلی مردانه و زنانه و پستان زنان
# پاک کردن راه هوایی بیمار

## گونه‌ها
این دستگاه دارای دو مدل ساکشن مرکزی و پرتابل می‌باشد.
# نوع ثابت یا سانترال: ۱ـ دارای مخزن یک بار مصرف ۲ـ دارای مخزن چند بار مصرف
# پرتابل (قابل جابجایی): لوله‌های رابط و کاتترها و مخزن آن یکبار مصرف می‌باشند.
* قسمت‌های مختلف ساکشن پرتابل:
# موتور
# گیج وکیوم (نمایش میزان فشار دستگاه)
# پمپ وکیوم
# شیشه‌های ساکشن (مخازن)
# پیچ‌های تنظیم کننده ساکشن (تنظیم میزان مکش)
# لوله‌های رابط

## ساکشن سانترال (ساکشن دیواری)
یک ساکشن بدون موتور است که وظیفه تنظیم وکیوم مرکزی را دارد به همین دلیل به آن ساکشن رگولاتور هم میکویند.

نحوه کار بااین وسیله به این صورت است که توسط آداپتور وکیوم به آتلت وکیوم متصل میشودو می‌توان میزان وکیوم را به وسیله گیج وکیوم موجود در دستگاه تنظیم کرد.

## مکش ایده‌آل
* از کیفیت موتور و مکش بالا برخوردار باشد.
* قابلیت استریل شدن بدنه آن بالا باشد.
* مخازن ساکشن، حجم پذیری زیادی داشته باشند.
* توان خروجی بالایی داشته باشد.

## نحوه استریل دستگاه مکش
* باتل مربوط به ساکشن بدون در نظر گرفتن مقدار مایع آسپیره شده می‌بایست روزانه تخلیه گردد.
* باتل پس از تخلیه، توسط دترژنت شسته و خشک شود.
* در طول مدتی که ساکشن مورد استفاده قرار نمی‌گیرد بایستی باتل‌ها خشک باشند.
* در فواصل استفاده از دستگاه ساکشن در بین بیماران، فیلتر باید تعویض گردد.

## پانویس

## منابع
* آشنایی باابزارهای جراحی/رقیه صادقی/۱۳۸۹
*استریل
*استریل

رده:تجهیزات جراحی
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
ناحیه شوراآباد

[thumb|260px|پل دوسـتی میـان    و , در منتقه ی شهرستان [ولسوالی خواهان|خواهان, و ناحیه شمس الدین شاهین,Пули дусти миёни Афғонистон ва Тоҷикистон, дар мантиқаи Шаҳристони хоҳон & Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]

**ناحیهٔ شمس‌الدّین شاهین**  (پیشتر با نامِ **ناحیه‌ی شورآباد**) یکی از ناحیه‌های اداری ولایت ختلان است که در جنوب کشور تاجیکستان جای دارد و مرکز این ناحیه، جماعت شوراآباد است.

## مردم
بر پایهٔ آمار سال ۲۰۱۰ میلادی، این ناحیه ۵۲٫۲۰۰ نفر جمعیت داشته که تراکم جمعیتی آن ۲۲٬۷ نفر در کیلومترمربع است.. شغل بیشتر اهالی این ناحیه، کشاورزی، باغ‌داری و زنبورداری است.
## حکومت
سرور ناحیهٔ شمس‌الدّین شاهین، رئیس حکومت آن است که توسط رئیس جمهور تاجیکستان برگزیده می‌شود. نهاد قانونگذاری ناحیهٔ شور آباد، مجلس نمایندگان خلق است که توسط رأی‌دهندگان این ناحیه برای ۵ سال انتخاب می‌شوند.

## تقسیمات
جماعت‌های این ناحیه بشرح زیر است:

600|x600px|thumb|نمای از شهر شوراآباد,Намоӣ аз шаҳри шӯрообод

## منابع

رده:ناحیه‌های تاجیکستان
۶۹۳ (قمری)

**۶۹۳ (قمری)**، ششصد و نود و سومین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با یکم دسامبر سال ۱۲۹۳ میلادی است.

## رویدادها
## مناسبت‌ها
## زادگان
## درگذشتگان

## منابع

رده:۶۹۳ (قمری)
رده:سده ۷ (قمری)
شیمی‌دان

[بندانگشتی|چپ|222px|[زکریای رازی، کاشف الکل]]

**شیمی‌دان** کسی است که بر دانش شیمی اشراف دارد یا روی آن مطالعه می‌کند. شیمی‌دان‌ها معمولاً بر روی ترکیب مواد شیمیایی و خواص آن‌ها کار می‌کنند.

## تاریخ
نخستین فرایند شیمیایی که بشر آن را آموخت، سوختن است. آتش می‌توانست همهٔ مواد را از نظر ماهیت تغییر دهد. کشف آهن و مس زندگی انسان‌ها را تغییر داد و پس از کشف طلا به عنوان یک فلز قیمتی، بسیاری بر آن شدند تا راهی بیابند که مس را به آن تبدیل کنند. تبدیل مس به طلا را کیمیا و کسانی که بر آن اهتمام می‌ورزیدند را "کیمیاگر" نامیدند. بدین ترتیب کیمیاگران، نخستین شیمی‌دان‌ها بودند. پس از آنتوان لاووازیه، دانش شیمی وارد دانشگاه‌ها شد و از آن پس به‌عنوان یک مطالعهٔ تجربی دنبال می‌شد و اندازه‌گیری‌ها و ارزیابی‌های کیفی و کمی آن به ثبت رسید.

## آموزش
آموزش در شیمی تقریباً در همهٔ کشورهای دنیا در دوران مدرسه آغاز می‌شود؛ اما آموزش تخصصی آن در دانشگاه دنبال می‌شود. برای شیمی‌دان‌ها، سطوح کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری و پسادکتری در بیشتر کشورهای جهان قابل پیگیری است.

## جایزه‌ها
جایزهٔ نوبل شیمی مهم‌ترین و معتبرترین جایزه در شیمی به‌شمار می‌رود. نشان پریستلی، جایزهٔ ولف، جایزهٔ عبدالسلام و جایزهٔ لینوس پاولینگ از مهم‌ترین جوایزی هستند که به شیمی‌دان‌ها اعطا می‌شود.

## شیمی‌دانان سرشناس تاریخ
* دمیتری مندلیف
* سوانته آرنیوس
* آمدئو آووگادرو
* ویلهلم اسوالد
* هرمن اشتودینگر
* هانس کریستین اورستد
* یاکوب برسلیوس
* هانری بکرل
* ادوارد بوخنر
* حییم وایزمن
* نیلز بور
* رابرت بویل
* آنتوان لاووازیه
* سرگئی پروکودین-گورسکی
* جوزف پریستلی
* لینوس پاولینگ
* جابر بن حیان
* جان دالتون
* پیتر دبای
* همفری دیوی
* ارنست رادرفورد
* زکریای رازی
* کارل زیگلر
* گلن سیبورگ
* فریتس هابر

## جستارهای وابسته
* تاریخ شیمی
* شیمی
* دانشمند
* فهرست برندگان جایزه نوبل شیمی

## منابع

*[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chemist&oldid=497685062 ویکی‌پدیا انگلیسی]

رده:پیشه‌های علوم
رده:شیمی
رده:شیمی‌دانان
راز تاریک

**راز تاریک**  نخستین آلبوم چندآهنگه (EP) گروه سمفونیک پاور متال ایتالیایی راپسودی (بعدتر راپسودی آو فایر) است که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد. کریستوفر لی، هنرپیشهٔ بریتانیایی در این آلبوم در نقش شاه جادوگر حضور داشته و به روایت داستان می‌پردازد.

## فهرست آهنگ‌ها
کار آهنگسازی تمامی ترک‌های این آلبوم برعهدهٔ لوکا توریلی و آلکس استاروپولی بوده و لوکا توریلی ترانه‌های آن را سروده است. همچنین ترک پنجم بازاجرایی از اثری به‌همین نام از گروه ایتالیایی گوبلین است که در این آلبوم توسط گروه راپسودی ریمیکس شده‌است.

همچنین نسخهٔ با تیراژ محدود این آلبوم علاوه بر سی‌دی اصلی دارای یک دی‌وی‌دی تصویری با موارد زیر است:
* The Making Of The Dark Secret
* The Emerald Sword Saga Movie
* Unholy Warcry (5.1 Surround Sound Mix)

## اعضا
**اصلی**
* فابیو لیونه – وکال
* لوکا توریلی - گیتار
* آلکس استاروپولی - کیبورد
* پاتریس گر – گیتار بیس
* آلکس هولتزوارت - درام

**مهمان**
* کریستوفر لی - راوی، شاه جادوگر
* دومینیک لورکین - گیتار ریتم
* مانوئل استاروپولی - فلوت ریکوردر باروک
* اشتفان هورتز - هارپسیکورد
* زورن لئوپولد - لوت
* یوهان مونو - گیتار کلاسیک
* پائولینا فان لارهوفن - ویولا لا گامبا
* پروین مور - کر مقدس الگارد
* بریجت فوگله - کر مقدس الگارد، سولوی سوپرانو

## منابع

رده:آلبوم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:آلبوم‌های چندآهنگه ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:آلبوم‌های راپسودی آو فایر
خلبانی

**خلبانی**  یا **هدایت هواپیما و کشتی** فرایند ناوبری در آب یا هوا با استفاده از نقاط مرجع ثابت در دریا یا خشکی است که معمولاً با مراجعه به یک نقشه دریایی یا نقشه هوانوردی برای به دست آوردن موقعیت ثابت کشتی یا هواپیما نسبت به مسیر یا مکان مورد نظر انجام می‌شود. موقعیت‌های افقی از نقاط مرجع شناخته‌شده را می‌توان از طریق دید یا رادار به دست آورد. موقعیت عمودی را می‌توان با استفاده از عمق‌سنج برای تعیین عمق آب در زیر کشتی یا با استفاده از فرازیابی برای تعیین فرازای هواپیما که از آن می‌توان فاصله آن را از سطح زمین استنباط کرد، به دست آورد. هدایت یک کشتی معمولاً در نزدیکی ساحل یا در آبراه‌های داخلی انجام می‌شود. هدایت یک هواپیما تحت شرایط هواشناسی دیداری برای پرواز انجام می‌شود.

ناوبری زمینی یک رشتهٔ مرتبط است که از نقشه توپوگرافی استفاده می‌کند، به‌ویژه هنگامی که در زمین‌های بدون مسیر استفاده می‌شود. غواصان از تکنیک‌های مرتبط برای ناوبری زیرآبی استفاده می‌کنند.
[بندانگشتی|نشانگرهای محدوده در [دریای مجمع‌الجزایر|مجمع‌الجزایر فنلاند با چراغ‌های راهنمای (محدوده) خورشیدی در شب.]]

### روز
* ویژگی‌های طبیعی: کوه‌ها، تپه‌ها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و ویژگی‌های ساحلی مانند صخره‌ها، سنگ‌ها و سواحل
* وسایل کمک‌ناوبری: علائم دریایی (شامل شناورها و چراغ‌های دریایی) و نشان‌ویژه
* دیگر سازه‌ها: فرودگاه‌ها، شهرها، سدها، بزرگراه‌ها و آنتن‌های رادیویی

### شب
* وسایل کمک‌ناوبری چراغ‌دار: فانوس‌های دریایی، کشتی‌های چراغ‌دار و نشان‌های دریایی چراغ‌دار
* سازه‌های نورانی: فرودگاه‌ها، برج‌ها و ساختمان‌های نورانی

## منابع

رده:روش‌های غواصی زیر آب
رده:کمک‌ها به ناوبری
رده:ناوبری
سرواله (سان مارینو)

**سرواله**  شهری در کشور سن مارینو است که ۱۰٬۵۳ کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن در سال ۱۹۹۵ میلادی ۸٫۰۸۵ نفر و در سال ۲۰۰۸ میلادی ۹٫۸۴۷ نفر بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای سن مارینو
* ممکن است نام این منطقه با منطقه سرابله در استان ایلام ارتباط داشته باشد.در زبان ایتالیایی کلمه serravalle از دو کلمه sarra به معنای گلخانه و valle به معنای دره است که شاید به معنای دره ی گل و دره گلخانه باشد.همچنین با توجه به اینکه در نزدیکی منطقه سرابله و در استان لرستان که در مجاورت استان ایلام قرار دارد،منطقه ای وجود دارد بنام رومشکان که بر اساس شواهد تاریخی،ارتش روم باستان در این منطقه شکست خورده است و بر همین اساس نام روم/شکان/اشکان [اشکان و شکن در زبان لری و فارسی به معنای شکستن] بر این منطقه‌ نهاده اند.ممکن است رومیان که ایتالیایی بوده اند هنگام حمله به ایران، این نام را انتخاب کرده اند و نام این دو منطقه در ایران و اروپا بی ارتباط با هم نباشد.

## منابع

رده:سرواله (سان مارینو)
رده:فهرست شهرهای سان مارینو
فائتانو

**فائتانو**  شهری در کشور سن مارینو است که ۷٬۷۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن در سال ۱۹۹۵ میلادی ۸۷۰ نفر و در سال ۲۰۰۸ میلادی ۱٫۱۳۹ نفر بوده‌است.

## نگارخانه

پرونده:FaetanoPanorama1.JPG
پرونده:FaetanoPanorama2.JPG
پرونده:FaetanoChiesaSanPaoloApostoloCasaDelCastello.JPG


## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای سن مارینو

## منابع

رده:فائتانو
رده:پایانه‌های مرزی ایتالیا و سان مارینو
رده:فهرست شهرهای سان مارینو
تور جهانی ۱۹۶۸ پینک فلوید

**تور جهانی ۱۹۶۸ پینک فلوید**  یک تور/کنسرت جهانی از گروه موسیقی پراگرسیو/سایکدلیک راک پینک فلوید بود که بین فوریه تا دسامبر ۱۹۶۸ در اروپا و شمال آمریکا برگزار شد.
## لیست آهنگ‌های تور
یک نمونه لیست از آهنگ‌هایی که در این تور به اجرا درآمد:
* «خداوند اخترشناسی»
* «اوردرایو میان‌ستاره‌ای»
* «دستگاه‌ها را تنظیم کن به سمت قلب خورشید»
* «پاو آر. تاک اچ.»
* «روشنایی بیشتر شود»
* «یک نعلبکی رمز و راز» با نام «The Massed Gadgets of Hercules»
* «گر گرفتن»
* «مراقب تبر باش، یوجین» با نام «Keep Smiling People»

**آهنگ‌های دیگر**
* «روزی را به یاد آور» (تنها یکبار در ۶ می ۱۹۶۸ اجرا شد.)
* «چقدر خوب می‌شد» (تنها یکبار در ۱۱ می ۱۹۶۸)
* «مادر ماتیلدا» (تنها یکبار در ۲۶ ژوئیه ۱۹۶۸)

## اعضای گروه
* نیک میسن - درامز و سازهای کوبه‌ای
* ریچارد رایت - کیبوردز ، خواننده
* دیوید گیلمور - گیتار و خواننده
* راجر واترز - گیتار بیس و خواننده
همراه با:
* روی هارپر - ۲۹ ژوئیه ۱۹۶۸
## منابع

رده:تورهای پینک فلوید
رده:تورهای کنسرت ۱۹۶۸ (میلادی)