سید حمید روحانی

**سید حمید زیارتی سنگسری** (زاده ۱۳۲۱ در سنگسر)، مشهور به **سید حمید روحانی**، روحانی شیعه، محقق و مورخ ایرانی و رئیس بنیاد تاریخ پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی است. روحانی مؤسس و رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی از ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۶، و همچنین از اعضای دفتر سید روح‌الله خمینی در نجف بوده‌است.

## زندگی
حمید روحانی در ۱۳۲۱ در دهکده زیارت در نزدیکی سنگسر (مهدیشهر فعلی) متولدشد. پدر روحانی **سید احمد زیارتی** مرجع تقلید منطقه سنگسر بود. وی در سال ۱۳۴۰ برای تحصیل علوم اسلامی به حوزه علمیه قم وارد شد و در سال ۱۳۴۱ که همراه سید روح الله خمینی بود تا اینکه در بهمن سال ۱۳۴۱ در قم دستگیر شد. در سال ۴۳ نیز مجدداً در جریان قیام ۱۵ خرداد دستگیر و روانه زندان شد. در سال ۱۳۴۶ به دنبال کشف اسلحه از وی، از ایران متواری و به حوزه علمیه نجف رفت. در نجف اشرف در محضر درس روح الله خمینی و سید مصطفی خمینی شرکت داشت. روحانی در نجف در جریان مبارزات روحانیون خارج از کشور فعالانه شرکت داشت و ماهنامه‌ای به نام «۱۵ خرداد» منتشر کرد. وی در جریان انقلاب در چاپ، تکثیر و ارسال اعلامیه‌های روح‌الله خمینی از نجف به ایران فعالیت داشت و کتاب‌های مختلفی تدوین و انتشار داد سپس به دنبال اوجگیری انقلاب و سفر روح‌الله خمینی به پاریس؛ به پاریس رفت و سپس به ایران آمد.

## تدوین تاریخ انقلاب
روحانی از سوی خمینی در زمینه تدوین تاریخ انقلاب اسلامی مورد تقدیر قرار گرفته و سالروز انتشار این نامهٔ تقدیرآمیز با تصویب شورای فرهنگ عمومی کشور روز تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی نامگذاری شده است. او در سال ۱۳۷۶ از مرکز اسناد انقلاب اسلامی استعفا داد و در سال ۱۳۸۲ بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی را پایه‌گذاری نمود. وی صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول فصلنامه ۱۵ خرداد است. این بنیاد از بودجه سالانه کشور بودجه دریافت می‌کرده‌است. در بودجه تقدیم شده از سوی دولت برای سال ۱۳۹۵، ۳۴۶٫۵ میلیون تومان برای این نهاد در نظر گرفته شده بود که این بودجه در کنار چندین مؤسسه غیردولتی دیگر از سوی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس حذف شد. این بنیاد بین سال‌های ۹۴ تا ۹۶ کمتر از یک میلیارد تومان بودجه دریافت کرده است. روحانی در کتاب نهضت امام خمینی، با ارایه اسنادی از جمله نامه ۴۰ صفحه‌ای شریعتی به مقامات ساواک سعی کرده علی شریعتی را همراه با حکومت پهلوی معرفی کند.

## حاشیه‌ها
نامه سرگشاده وی به همراه مهدی کروبی و سید مهدی امام جمارانی به حسینعلی منتظری در سال ۱۳۶۷، نام او را مطرح کرد. حمید روحانی پیش از انقلاب مدتی در لبنان با شیعیان همکاری می‌کرد اما با آنها دچار اختلافاتی شد و به امام موسی صدر اتهام صهیونیست بودن زد و به همین دلیل مصطفی چمران او را دروغگو خواند و مدعی شد حمید روحانی مشکلات روانی و شخصیتی دارد. بعداً سید صادق طباطبایی هم این اظهارات حمید روحانی را دروغ خواند. اما، سیدحمید روحانی، در مصاحبه‌ای رسانه‌ای می‌گوید: اینها نمونه‌هایی است که در خاطراتی که منتشر می‌شود وجود دارد و خیانتی است به امام و تاریخ. از این نمونه‌ها هم زیاد داریم. حالا آقای صادق طباطبایی فکر می‌کرده است که من را زیر سؤال می‌برد اما در حقیقت، امام را زیر سؤال برده است. من اگر در مورد امام موسی صدر چنین دیدی داشته باشم که البته نعوذبالله هرگز چنین نبوده است، مشکلی برای من ایجاد نمی‌شود … اما اینجا امام زیر سؤال رفته است که چنین آدمی در کنار او بوده است و امام فقط به زانوی خودش زده است. امام اصلاً اهل این حرف‌ها نبود و اگر چنین اتفاقی افتاده بود و آقای طباطبایی چنین مطلبی را به ایشان اطلاع داده بود، امام بی‌درنگ من را می‌خواست و در دهانم می‌زد و می‌گفت برو دیگر این طرف‌ها پیدایت نشود، دیگر هم حق نداری پایت را در خانه من بگذاری. حرکاتی چون به زانو زدن و غصه خوردن با روش امام نمی‌خواند.

او در ۱۶ دی ۱۳۸۸ در نامه سرگشاده‌ای به اکبر هاشمی رفسنجانی او را به حمایت از سازمان مجاهدین خلق متهم کرد که رفسنجانی این اتهام را دروغ خواند.

روحانی از منتقدان جدی حسن روحانی رئیس‌جمهور اسبق ایران بوده‌است. در اول آبان ۱۳۹۸، سید حمید روحانی در سخنانی در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی متعلق به آیت‌الله مصباح یزدی با مقایسه حسن روحانی با محمد رضا شاه پهلوی او را «شیخ کذاب» خواند که می‌خواهد اسلام را از بین ببرد.

## کتاب‌شناسی
* *[[نهضت امام خمینی]]، که تاکنون پیش از ۵ جلد آن منتشر شده است.*  این کتاب ۵ جلدی بالغ بر ۷۲۰۰ صفحه است. شایان ذکر است اولین جلد این کتاب، قبل از پیروزی انقلاب و در سال ۱٣۵۶، با همین عنوان در بیروت چاپ شد.
* *[[علی شریعتی|شریعتی]] در دادگاه تاریخ*
* *[[حسینعلی منتظری|منتظری]] در دادگاه تاریخ*
* *[[سید محمدکاظم شریعتمداری|شریعتمداری]] در دادگاه تاریخ* - روحانی در این کتاب سید محمدکاظم شریعتمداری را به همکاری با حکومت پهلوی و توطئه علیه روحانیون متهم کرد. این کتاب به‌طور وسیع در سطح ایران توزیع شد.
* جوانان درباری و آرمانشهر (شرح زندگی و مبارزات علی پهلوی (علی پاتریک ) و بهمن حجت کاشانی  
* نشریه ۱۵ خرداد که اولین شماره آن در قبل از انقلاب چاپ و هم‌اکنون به صورت فصلنامه منشر می‌شود. 

## پانویس

رده:افراد زنده
رده:اهالی مهدی‌شهر
رده:اهالی سمنان
رده:اهالی تهران
رده:زادگان ۱۳۲۱
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:روحانیان اهل تهران
رده:انقلابیون اهل ایران
رده:روحانیان اهل استان قم