open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آب‌انبار شاه جهان‌آباد

**آب‌انبار [[شاه جهان]] آباد** مربوط به دوره متاخر اسلامی دوره قاجار است و در میبد، محله شاه جهان‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان میبد
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان میبد
قلعه نصرت‌آباد

**قلعه نصرت آباد** مربوط به دورهٔ متاخر اسلامی (دورهٔ افشار تا دورهٔ قاجار)  است و در شهرستان عشق‌آباد، روستای نصرت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان عشق‌آباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان عشق‌آباد
آب‌انبار آروک

**آب‌انبار آروک** یک بنای معاصر مربوط به دوره پهلوی است و در یزد، بلوار دهه فجر، بلوار استقلال، جنب مسجد محمد رسول‌الله حسن‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان یزد
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان یزد
گنبدی

**بنای تاریخی گنبدی** مربوط به دوره میانی دوران‌های تاریخی پس از اسلام دوره ایلخانی است و در شهرستان مروست، بخش مرکزی، بافت تاریخی شهر مروست واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خاتم
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان خاتم
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان خاتم
رده:بناهای تاریخی شهرستان خاتم
آرامگاه حاج میر صالح

**مقبره حاج میر صالح** مربوط به سدهٔ ۱۰ تا ۱۳ ه‍.ق است و در اردبیل، خیابان سی متری، کوچه حاج میر صالح، مقبره حاج میر صالح واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اردبیل
گورستان شماره ۶

**قبرستان شماره ۶** مربوط به سدهٔ ۴ ه‍.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان چابهار، بخش مرکزی، دهستان تیس، ۳۰ متری شرق روستای تیس جنب باغ انبه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان چابهار
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان چابهار
محوطه داشخانه

**محوطه داشخانه** که مربوط به سدهٔ ۵ تا ۸ هجری قمری است و در یک کیلومتری شمال روستای زالی واقع شده است. این اثر و در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۷۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های باستانی شهرستان اسفراین
تپه عباس‌آباد پیری

**تپه عباس‌آباد پیری** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زهک، بخش جزینک، دهستان خمک، ۴۰۰ متری شرق روستای عباس‌آباد پیری، کنار گورستان جدید روستا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان زهک
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زهک
تپه شهر سوخته ۲۸

**تپه شهرسوخته ۲۸** مربوط به هزاره سوم و ۲ قم است و در شهرستان زابل، ۵/۹ کیلومتری جنوب غربی شهر سوخته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار شهر سوخته
رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان زابل
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زابل
آتشکده چم

**آتشکده چم** مربوط به سده‌های متأخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفت، بخش مرکزی، روستای چم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* فهرست آتشکده‌های ایران

## منابع

رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان تفت
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تفت
رده:آتشکده‌های استان یزد
آب‌انبار رستم‌آباد

**آب‌انبار رستم‌آباد** مربوط به سده‌های متأخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش آرادان، دهستان کهن‌آباد، روستای رستم‌آباد، نرسیده به مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان گرمسار
رده:بناهای تاریخی شهرستان گرمسار
گورستان کلک سراب

**قبرستان کلک سراب ۱V** مربوط به مفرغ است و در شهرستان مهران، بخش ملکشاهی، دهستان گچی، ۱ کیلومتری جنوب شرق روستای کلک سراب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار عصر برنز در شهرستان مهران
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان مهران
محوطه شماره ۱۳ حوزه رودخانه بمپور

**محوطه شماره ۱۳ حوزه رودخانه بمپور** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ایرانشهر، بخش بمپور، دهستان بمپور غربی، ۱۰۰ متری جنوب شرقی روستای سیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ایرانشهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان ایرانشهر
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان ایرانشهر
تپه سرقین

**تپه سرقین** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا هزاره اول قبل از میلاد تا دوره صفوی است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش مرکزی، دهستان هیو، ضلع غربی روستای خور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ساوجبلاغ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ساوجبلاغ
گورستان گردنه شاه بداغ پایین

**قبرستان گردنه شاه بداغ پایین** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان کهره، ۵۰۰ متری جنوب روستای ظاهروند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان چرداول
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان چرداول
تپه ملا یوردی

**تپه ملا یوردی** مربوط به دوره اشکانیان و دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش ترکمن چای، دهستان اوچ تپه غربی، ۱ کیلومتری شرق روستای بیات سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان میانه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان میانه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان میانه
قلعه زورآباد (خاک تپه)

**قلعه زورآباد (خاک تپه)** مربوط به دوره ایلخانی است و در  ایوانکی روستای احمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان دماوند
رده:تپه‌های باستانی شهرستان دماوند
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دماوند
کوره آجرپزی (رشت)

**کورهٔ آجرپزی حاجي خداخواه ** كه توسط برادران خداخواه آقايان حاج محمدرضا ،حاج ابراهيم وحاج اسماعيل اداره مي شده ومربوط به دوره پهلوی است و در رشت، گلسار، بلوار توحید، تقاطع بلوار توحید به بلوار گیلان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کوره آجرپزی سنتی سنتی یا دستی تهران محمودآباد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان رشت
رده:کوره‌های تاریخی رشت
امامزاده و گورستان پشکر

**امامزاده و گورستان پشکر** مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، دهستان منصوریه، ۵۰۰ متری جنوب روستای پشکر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بهبهان
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بهبهان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان بهبهان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بهبهان
تپه قاسم‌آباد بزرگ

**تپه قاسم‌آباد بزرگ** مربوط به دوره ساسانیان تا اوایل دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش مرکزی، دهستان سعیدآباد، روستای قاسم‌آباد بزرگ، کوچه بهارستان، باغ خلج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ساوجبلاغ
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان ساوجبلاغ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ساوجبلاغ
کارگاه گلاب گیری تاج‌آباد

**کارگاه گلاب‌گیری تاج آباد** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان نطنز، بخش مرکزی، دهستان کرکس، ابتدای روستای تاج‌آباد، در فاصله اندکی از اتوبان اصفهان به نطنز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مجموعه در حال حاضر در مالکیت شخصی به نام حسن مؤمنی طامه است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان نطنز
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان نطنز
عمارت سیگارودی

**عمارت سیگارودی** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان لنگرود، بخش مرکزی، روستای سیگارود، قبل از حمام، بعد از مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پیوند به بیرون
## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان لنگرود
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان لنگرود
حسینیه عباس‌خانی

**حسینیه عباس‌خانی‌ساری** مربوط به دوره قاجار است و در ساری، خیابان انقلاب، محله آب‌انبار نو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ساری
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان ساری
امامزاده ذوالفقار

**<small>بنای</small>  امامزاده ذوالفقار** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آرادان، دهستان یاتری، و در  روستای امامزاده ذوالفقار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. روستای امامزاده ذوالفقار دارای آب و هوایی خنک تر از مناطق دیگر آرادان به دلیل زمینهای کشاورزی و باغات است همچنین از محصولات اصلی کشاورزی این روستا، گندم، پنبه، خربزه و یونجه را می‌توان نام برد. اکثر قریب به اتفاق اهالی و جوانان این روستا دارای تحصیلات عالی می‌باشند و در ادارات کشور مشغول به فعالیت هستند. اهالی امامزاده ذوالفقار از اقوام مومنی، و بخش دیگری از از آنها ایل الیکایی هستند و به گویش الیکایی صحبت می کنند.
## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گرمسار
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان گرمسار
مسجد نواب عالیه خانم کوچک

**مسجد نواب عالیه خانم کوچک** مسجدی در کرمانشاه است که در خیابان خیابان شریعتی این شهر واقع شده است. این مسجد مربوط به شیعیان است و در دوره قاجار ساخته شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
نواب عالیه خانم کوچک، یا ام سلمه، دختر چهارم فتحعلی‌شاه و خواهر محمدعلی میرزای دولتشاه در سال ۱۸۰۷ میلادی (۱۲۲۲ قمری) این مسجد را احداث و سپس وقف کرده‌است. ناصرالدین‌شاه در سفرنامۀ عتبات عالیات خود نوشته است: 

در گذشته ابوالقاسم رئیس‌العلما در این مسجد نماز می‌خوانده و جلسات وعظ برگزار می‌کرده‌است. همچنین به مدت چند دهه امامت جماعت این مسجد را سید مرتضی نجومی بر عهده داشته‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان کرمانشاه
تپه قلعه چروزرد

**تپه قلعه کروزرد** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان چرداول، بخش شیروان، دهستان عرب رودبار، ۱ کیلومتری غرب روستای چم شیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان چرداول
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان چرداول
تپه عابدین کوه

**تپه عابدین کوه** مربوط به اواخر دوره اشکانیان - اوایل دوره ساسانیان است و در گلوگاه، خیابان نواب، کوچه عابدین کوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان گلوگاه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان گلوگاه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان گلوگاه
مسجد مستوفی

**مسجد مستوفی** مربوط به اواخر دوره صفوی و اوایل دوره قاجار است و این بنا در محله استادسرای رشت واقع گردیده و در حدود سال های 1244-1242 ه-. ق توسط میرزا محمد طاهر مستوفی بنا گردیده و در دوره بعد توسط حاج شیخ مهدی لاکانی تعمیر و مرمت شده است . مسجد فعلی، بنایی به ابعاد 30/8×70/16متر است که پوشش آن در وسط بر روی سه فیلپا قرار می گیرد . در گوشه بنا، گلدسته آجری و در شمال بنا، مدرسه ای با شش حجره قرار دارد . پوشش داخلی، لمبه کوبی و پوشش خارجی، سفال سر است . در ضلع جنوبی شبستان مسجد، محرابی کاشیکاری با گچبری مقرنس ساده قرار دارد که در بالا و طرفین آن، نوشته هایی است . کتیبه بالای محراب، متضمن نام بانی، پادشاه دوران - فتحعلی شاه- و تاریخ 1242 ه-. ق است . کتیبه های داخل و دو طرف محراب نیز مورخ 1244 – 1243ه-. ق هستند . کاشیکاری آنها نیز عمل استاد محمد تقی کاشی پز قزوینی است . در کنار مسجد، تکیه ای بوده که بعدها از بین رفته است. معاون میراث‌ فرهنگی اداره‌کل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی گیلان با بیان اینکه مسجد مستوفی ۲۲ آبان سال ۸۶ با شماره ۲۰۲۷۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید افزود: در فواصل سال‌های ۱۳۹۶-۱۳۹۵ بخشی از ایوان و سقف بنا مجددا توسط معاونت میراث فرهنگی استان مرمت شد.

 

.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان رشت
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رشت
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان رشت
تپه نمکلان

**تپه نمکلان** مربوط به اواخر دوره اوایل دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش مرکزی، دهستان سعیدآباد، ابتدای روستای نمکلان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ساوجبلاغ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ساوجبلاغ
تپه قزل حصار غربی

**تپه قزل حصار غربی** مربوط به سدهٔ ۳ تا ۵ ه.ق است و در شهرستان نظرآباد، بخش تنکمان، دهستان نجم‌آباد، غرب روستای شیخ حسن مزرعه قزل حصار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان نظرآباد
آستان امامزادگان اهلعلی و سهلعلی

**آستان امامزادگان اهلعلی و سهلعلی** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زرندیه، بخش مرکزی، کیلومتر ۴۰ جاده تهران واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قم
آب‌انبار یزدی‌ها

**آب‌انبار یزدی‌ها** مربوط به سده‌های متأخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در قم، خیابان عمار یاسر، کوچه اشعری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قم
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
پل روس‌ها

**پل روس‌ها** مربوط به سده‌های متاخر دوره پهلوی - جنگ جهانی دوم است و در قم، بلوار امین، میدان ایران مرینوس (میدان شاهد) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:پل‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان قم
گورستان گل چای

**گورستان گل چای** در شهرستان رودسر، بخش رحیم آباد، روستای صمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این گورستان یکی از جاذبه های توریستی این منطقه است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان رودسر
تالار اجتماعات، سراوان

**تالار اجتماعات** مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان رشت، بخش سنگر، دهستان سراوان، پارک جنگلی سراوان، موزه میراث روستایی گیلان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان رشت
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
تپه گرجیان

**تپه گرجیان** مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد تا هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساوجبلاغ، دهستان سعیدآباد، ۱۲ کیلومتری جنوب روستای ایقربلاغ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
در کناراین تپه قبرستان ارامنه می‌باشد که نشانگر این بوده که ساکنین روستای ایقربلاغ قریب به اتفاق از اقلیت‌های ارامنه بوده که با ظهور اسلام در ایران آنها نیز به دین اسلام گرایش یافته‌اند.

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ساوجبلاغ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ساوجبلاغ
تپه سراب کنگاور کهنه

**تپه سراب کنگاور کهنه** در شهرستان نهاوند، روستای سراب کنگاور کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درختان این سراب از نوع چنار و بید است و یک درخت تنومند و کهنسال چنار که عمر آن به بیش از چهار صد سال می‌رسد در ابتدای سراب خودنمایی می‌کند. از دیگر سرابهای این شهرستان می‌توان به سرابهای بنفشه، گنبد کبود، تازناب طاف و ورازانه باروداب (قلعه باروداب) اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان نهاوند
کاروانسرای قراقی

**کاروانسرا قراقی** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان میانه، بخش ترکمنچای، دهستان بروانان شرقی، ۳/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای گاوینه رود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سرای‌های تاریخی شهرستان میانه
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان میانه
رده:کاروانسراهای استان آذربایجان شرقی
تپه کلوچه غمی ۱

**تپه کلوچه غمی ۱** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش ترکمن چای، دهستان اوچ تپه غربی، ۳/۵ کیلومتری غرب روستای کلوچه غمی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان میانه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان میانه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان میانه
تپه قلای میرآباد

**قلعه تاریخی میرآباد** تپه‌ای باستانی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است. این محوطۀ تاریخی در شهرستان ثلاث باباجانی، بخش زمکان و شهر میر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## موقعیت
محوطۀ تاریخی تپه قلا در حاشیه شهر میرآباد واقع شده است.

## تعیین عرصه و حریم
تپه قلا به عنوان اولین پروژۀ باستان‌شناسی در ثلاث باباجانی در سال ۱۴۰۴ مورد گمانه‌زنی قرار گرفت تا عرصه و حریم آن مشخص شود. در این عملیات ۲۲ گمانه به ابعاد ۱/۵ در ۱/۵ متر در اطراف محوطه حفر شد. در ابتدا تصور می‌شد عرصۀ ایم محوطه نی مهکتار است، اما گمانه‌زنی‌ها نشان داد که عرصۀ تپه قلا وسیع‌تر و حدود ۲/۵ هکتار است. طی این گمانه‌زنی‌ها مواد فرهنگی از قبیل قطعات سفالی متعدد از دورۀ تاریخی و پیش از تاریخ و نیز استخوان حیوانات و شکارها به دست آمد. بر اساس این کشفیات قدمت محوطه به دورۀ مس سنگ یعنی حدود ۶۵۰۰ سال قبل تخمین زده شده است. همچنین شواهدی از دوره‌های آهن، اشکانی، ساسانی تا دورۀ اسلامی نیز در تپه قلا به دست آمد که نشان می‌دهد این محوطه در دوره‌های مختلفیمورد توجه بوده است. علاوه بر این یک ردیف سنگچین در میانۀ محوطه‌ وجود دارد که این احتمال را مطرح ساخته که در زیر این بخش از تپه بقایای یک سازۀ باستانی وجود داشته باشد.

## مشخصات
تپه قلا حدود ۱۵ متر ارتفاع دارد و یکی از مرتفع‌ترین تپه‌های شهرستان ثلاث باباجانی به شمار می‌رود.

## آسیب‌ها
توسعۀ شهرنشینی در منطقه سبب تخریب بخش‌های زیادی از محوطه شده و در قسمت‌های جنوبی، شرقی و غربی آن ساخت و سازهایی صورت گرفته است. تنها بخش شمالی تپه قلا دست‌نخورده باقی مانده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ثلاث باباجانی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ثلاث باباجانی
آب‌انبار سلطان

**آب‌انبار سلطان** مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، محله چرخاب، آب‌انبار سلطان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان اردکان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اردکان
گورستان قارقابازاری

**گورستان قارقابازاری** مربوط به دوره اشکانیان و دوره هخامنشی است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق شمالی، روستای قانلی بولاغ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان مشگین‌شهر
رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان مشگین‌شهر
رده:بازارهای تاریخی شهرستان مشگین‌شهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان مشگین‌شهر
تپه بله سان

**تپه بله سان** Balahsaan مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، روستای **دهسنان** واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه بله سان یکی از نمادهای کهن‌دیار دهسنان است؛ که در ۶۰۰ متری چشمه سراب قدیمی روستا قرار دارد.
روستای دهسنان آخرین روستای **هرسین** و هم‌مرز استان **لرستان** می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

### منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان هرسین
رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان هرسین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان هرسین
گورستان قلعه بالا

**قبرستان قلعه بالا** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان خاش، بخش ایرندگان، دهستان ایرندگان، ۳۰۰ متری غرب روستای قلعه بالا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان خاش
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خاش
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خاش
تپه و گورستان درنه

**تپه و قبرستان درنه** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ثلاث باباجانی، بخش مرکزی، روستای درنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. روستای محل این قبرستان به نام درنه بوده که در بین مردم محلی آن به نام درنه شار (شهر درنه) معروف است. روستا در ارتفاعات دول دره شهرستان ثلاث باباجانی واقع شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ثلاث باباجانی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ثلاث باباجانی
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان ثلاث باباجانی
محوطه تل ماهان

**محوطه تل ماهان(کوه ماهان) مربوط به [[دوره اشکانیان]] - [[دوره ساسانیان]]که بعد ها معروف به کوه ماهان شده است بی بی ماهان یکی از نام آوران وشیر زالان بلوچ (طایفه سپاهی)است که بارها با دشمنان خود وارد جنگ شده و دشمنان را به خاک مالیده و بعد ها بنام‌ محوطه تل ماهان ثبت شده تل ماهان در [[شهرستان گلشن]]، بخش مرکزی، دهستان جالق، روستای خوشاب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۶۲ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.**

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان گلشن
تپه مونجوقلی

**تپه مونجوقلی** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمی، بخش موران، دهستان اجارود شرقی، روستای هادی بیگلو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گرمی
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان گرمی
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان گرمی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان گرمی
برج نصرالله

**برج نصرالله** مربوط به دوره افشار - دوره زند است و در شهرستان خاتم، بخش مروست، دهستان هرابرجان، روستای ترکان، محله علی ملا علی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان خاتم
رده:آثار دوره زندیان در شهرستان خاتم
رده:برج‌های تاریخی شهرستان خاتم
تپه الله اکبر

**تپه الله اکبر** مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در شهرستان ابهر، بخش سلطانیه، دهستان سلطانیه، ۲۳۰۰ متری شرق روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان ابهر
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ابهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ابهر
کاربات سنگی خوشاب

**کاربات سنگی خوشاب**، بنایی تاریخی مربوط به دوره صفوی است که در بخش مرکزی شهرستان فردوس و کیلومتر ۵۵ جاده فردوس - بشرویه، نرسیده به پاسگاه دو راهی دیهوک واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

کاربات سنگی خوشاب، در نزدیکی کاروانسرای خوشاب قرار گرفته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان فردوس
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان فردوس
تپه پنج پیران

**تپه پنج پیران** مربوط به دوره صفوی است و در لاهیجان، فلکه سردار جنگل، خیابان کیاموسوی، اول کوچه نصیحت‌گزار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تپه پنج پیران در مختصات جغرافیایی ۳۷ درجه و ۱۲ دقیقه و ۳/۵ ثانیه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۵۹ دقیقه و ۲۹/۵ ثانیه طول شرقی نسبت به سطح آب دریاهای آزاد قرار دارد. این تپه حدود ۱/۵ متر از سطح زمین‌های اطراف بلندتر و تپه‌ای است تقریباً مسطح، سطح تپه پوشیده از گیاهان انبوه همراه با خار و خاشاک و درختان آزاد است.

به دلیل ساختن جاده کمربندی رشت قسمتی تپه پنج پیران تخریب شد. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان لاهیجان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان لاهیجان
مسجد جامع فیض‌آباد

**مسجد جامع فیض آباد** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان داورزن، بخش باشتین، روستای فیض آباد، مرکز روستا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان داورزن
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان داورزن
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان داورزن
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان داورزن
آب‌انبار مجدالعلماء

**آب‌انبار مجد العلماء** مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، محله چرخاب، ابتدای کوچه مجد (خاتمی)، آب‌انبار مجد العلماء واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان اردکان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اردکان
قلعه اردی

**قلعه اردی** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ابرکوه، بخش بهمن، شهر مهردشت، محله اردی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

۲. کانال اطلاع‌رسانی ابوالفضل اردی

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ابرکوه
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ابرکوه
رده:قلعه‌های قاجاریان
آب‌انبار فاضل خان

**آب‌انبار فاضل خان**، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار که در شهر بشرویه، خیابان ملا عبدالله تونی، جنب حمام فاضل خان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بشرویه
رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان بشرویه
تپه حاجی آیینه وند

**تپه حاجی آیینه وند** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ثلاث باباجانی، بخش ازگله، روستای آیینه وند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان ثلاث باباجانی
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان ثلاث باباجانی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ثلاث باباجانی
محوطه اطراف مسجد خسروشیر

**محوطه اطراف مسجد خسرو شیر** مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در شهرستان جغتای، بخش هلالی، روستای خسروشیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان جغتای
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان جغتای
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان جغتای
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان جغتای
قلعه نعمان

**قلعه نعمان** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان فریمان، بخش مرکزی، روستای نعمان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان فریمان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان فریمان
رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان فریمان
سرای وکیل‌الدوله

**سرای وکیل الدوله** مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، خیابان مدرس، راسته بازار کرمانشاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## ویژگی‌های بنا
سراها در مجموعه بازارهای سنتی قرار دارد و بازارها در کنار مساجد آدینه قرار گرفته و حمام و کاروان‌سرا نیز در کنار این مجموعه قرار می‌گرفته است و دارای معماری زیبایی است. معمار این سرا در عین حال خط آسمان و خط افق ویژه را ترسیم کرده و در بخش جنوبی قرار گرفته است. در حجم اصلی سرای وکیل‌الدوله ابتدا حیاط و بعد سایر جزئیات بنا دیده می‌شود که در این بنا احجام پیچیده از ترکیب و تجزیه احجام ساده به‌وجود آمده و سازمان حجمی بنا از سازمان کلی فضا تبعیت می‌کند.

## وکیل‌الدوله
وكيل الدوله از رجال دوره قاجار و نماينده سياسي دولت انگليس در غرب كشور يعني  استان كرمانشاه انتخاب شد. أيشان ١٢ سال این سمت را بر عهده داشت. پس از او هم پسرش كه به وی وكيل الدوله دوم (عبدالرحيم) می‌گفتند، به عنوان نمایندۀ بریتانیا در کرمانشاه انتخاب شد که ١١ سال این سمت را عهده دار بود.

سرای وکیل الدوله در تاریخ ۵ آبان ۱۳۹۸ هجری شمسی مصادف با بیست و هشت صفر توسط ستاد مردمی کار آفرینی کرمانشاه ۲۰۲۰ و تولیت موقوفه،محمد رضا پالیزی با همکاری سازمان فرهنگی هنری شهرداری و چندین نهاد و اداره دولتی دیگر ،طی مراسمی آیینی و مذهبی احیا گردید.

## جستارهای وابسته
* بازار کرمانشاه
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
حمام حاج شهبازخان

**حمام حاج شهبازخان کلهر** مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، خیابان مدرس، بافت تاریخی شهر، راسته بازار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
حمام حاج شهبازخان به دستور حاج شهباز خان حاجی‌زادۀ کلهر پسر منوچهرخان بیگلربیگی ایلخان کلهر و از شخصیت‌های سیاسی و ملاکین کرمانشاه در دورۀ قاجار و در سال ۱۸۱۷ میلادی (۱۲۳۲ ه.ق) ساخته شده‌است.

### تبدیل به خانۀ خلاق صنایع دستی
در سال ۱۳۹۶ مقرر شد که تحت نظر سازمان توسعۀ صنعتی ملل متحد(یونیدو) و با همکاری سازمان میراث فرهنگی استان کرمانشاه در محل حمام حاج شهبازخان «خانۀ خلاق صنایع دستی کرمانشاه» راه‌اندازی شود. این مرکز پس از انجام اقدامات مرمتی و صرف هزینه، در بهار ۱۳۹۹ توسط علی‌اصغر مونسان و مسئولان استانی از طریق ویدئوکنفرانس افتتاح شد؛ اما بعداً مشخص شد که این افتتاح نمایشی بوده و هیچ فعالیتی در آن مرکز صورت نمی‌گیرد. سپس صندوق احیاء و بهره‌برداری از اماکن فرهنگی و تاریخی حمام حاج شهبازخان را به شرط تبدیل آن به «خانۀ خلاق صنایع دستی» طی مزایده‌ای به یک سرمایه‌دار بخش خصوصی واگذار کرد. با این وجود مشخص شد که فقط دو دانگ از شش دانگ این بنا در مالکیت میراث فرهنگی است و بقیۀ ساختمان حمام مالک شخصی دارد و با حکم قضایی واگذاری آن به سرمایه‌دار خصوصی متوقف ماند. در آذر ۱۴۰۱ گفته‌شده که سازمان میراث فرهنگی شهرستان کرمانشاه قصد دارد چهار دانگ دیگر بنا را برای تبدیل آن به «خانۀ خلاق صنایع دستی»‌ از مالک شخصی بخرد. علاوه بر این ادارۀ اوقاف کرمانشاه نیز نسبت به مالکیت این بنا ادعا دارد. با این وجود در تیر ۱۴۰۳ اعلام شد که مالکان خصوصی بنا نسبت به اوقافی بودن آن اعتراض کرده و در دادگاه پرونده‌ای حقوقی تشکیل داده‌اند. به گفتۀ معاون میراث فرهنگی استان کرمانشاه تعداد وارثان این بنا نزدیک به ۷۰ تا ۸۰ نفر هستند که برخی از آن‌ها اصلاً وقفی بودن آن را قبول ندارند و خواهان خروج آن از وقف هستند.

## ساختمان
حمام حاج شهبازخان از بخش‌های سربینه یا رخت کن، گرم‌خانه و خزینه‌های آب سرد و گرم تشکیل شده‌است. سطوح داخل گنبدهای آن به وسیلۀ آهک‌بری مقرنس‌کاری شده و در قسمت سربینه نیز تزئیناتی از قبیل نقاشی‌های وجود دارد. در دیگر قسمت‌های حمام نیز نقاشی‌های دیواری به چشم می‌خورد. طاق‌های فضای حمام از نوع طاق پنج و هفت و نحوۀ پوشش سقف به صورت گنبدی از نوع گنبد طاق‌چشمه است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مسجد حاج شهبازخان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:حمام‌های تاریخی کرمانشاه
تپه شیب گوره (۲)

**تپه شیب گوره (۲)** مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان زهک، بخش جزینک، دهستان جزینک، ۱۰۰ متری جنوب شرقی روستای خیرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان زهک
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زهک
محوطه گشه داش

**محوطه گشه داش** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ابهر، بخش مرکزی، دهستان در سجین، روستای ارکین، ۱۳۰۰ متری جنوب روستا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های باستانی شهرستان ابهر
گورستان لیسین سرکمنی

**گورستان لیسین سرکمنی** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان، دهستان پیرکوه، روستای کمنی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار عصر آهن در شهرستان سیاهکل
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
آب‌انبار ده‌آباد

**آب‌انبارده آباد** مربوط به ۱۱۹۰ ه.ق است و در میبد، محله ده آباد، بلوار شهید مطهری، کوچه مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان میبد
تپه علی‌یورد

**تپه علی‌یورد** (در گویش محلی: علی‌یورد تپه‌سی) مربوط به عصر برنز - عصر آهن - سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش مرکزی شهرستان ابهر و شهر صائین قلعه، واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ابهر
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان ابهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ابهر
تپه و گورستان عزیزآباد

**تپه و قبرستان عزیزآباد** مربوط به اواخر دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، روستای عزیزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان هرسین
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان هرسین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان هرسین
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان هرسین
مجموعه رود کله دین

**مجموعه رود کله دین** مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گلشن، بخش کله گان ۵ کیلومتری شرق روستای کله دین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرستان گلشن
رده:بناهای تاریخی شهرستان گلشن
تپه سرخان تپه‌سی

**تپه سرخان تپه سی** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - عصر آهن - سده‌های اوّلیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمی، بخش موران، دهستان اجارود شرقی، روستای اروج آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گرمی
رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان گرمی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان گرمی
امامزاده بی‌بی سکینه

**امامزاده بی بی سکینه** مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در ورامین، جنوب خیابان سکینه بانو واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* امامزاده بی‌بی سکینه (رامسر)

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان ورامین
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان ورامین
حمام عدل

**حمام عدل** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرکزی، داخل شهر مشکین شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشگین‌شهر
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان مشگین‌شهر
امامزاده زید ابوالحسن الحسینی

**امامزاده زید ابوالحسن الحسینی** مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در ورامین، خیابان زید ابوالحسن الحسینی ورامینی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی تخریب و ساختمان دیگری جای آن ساخته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان ورامین
گورستان گوچاک

**گورستان گوچاک** مربوط به اواخر هزاره دوم - اوایل هزاره دوم است و در شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان، دهستان پیرکوه، روستای گیلارکش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان سیاهکل
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان سیاهکل
تپه گوران باروق

**تپه گوران باروق** مربوط به عصر مفرغ- عصر آهن - دوره هخامنشی - پارتی - دوران‌های تاریخی قبل از اسلام است و در شهرستان اردبیل، بخش مرکزی، دهستان سردابه، روستای باروق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان اردبیل
رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان اردبیل
رده:تپه‌های باستانی شهرستان اردبیل
حمام درو

**حمام درو** مربوط به سدهٔ ۱۰ تا ۱۳ ه.ق است و در شهرستان خلخال، بخش شاهرود، دهستان شاهرود، روستای درو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل
رده:جاذبه‌های گردشگری در خلخال
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان خلخال
رده:غارهای استان اردبیل
قلعه بربر

**بقایای قلعه بربر** مربوط به سدهٔ ۳ و ۲ ه.ق است و در ۸۰ کیلومتری اردبیل , ۲۲ کیلومتری شهرستان مشگین‌شهر، بخش لاهرود، روستای انار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه بربر در جنوب شرقی دهکده اونار مشگین شهر واقع گردیده است. این قلعه از شرق به کوه کشنه ور و از شمال به کوه ال لور و از سمت غرب به رودخانه اونار چایی مشرف است.

## نگارخانه

Babar castle 17.jpg
Babar castle 7.jpg
Babar castle 8.jpg
Babar castle 10.jpg
Babar castle 11.jpg
Babar castle 12.jpg
Babar castle 13.jpg
Babar castle 14.jpg
Babar castle 15.jpg
Babar castle 16.jpg
Barbar Castle 1.jpg
Barbar Castle 2.jpg
Barbar Castle 4.jpg
Barbar Castle 5.jpg
Barbar Castle 6.jpg



## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرهای باستانی ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل
رده:جاذبه‌های گردشگری در لاهرود
رده:جاذبه‌های گردشگری در مشگین‌شهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان مشگین‌شهر
رده:قلعه‌ها در ایران
تپه دم کوهک

**تپه دم کوهک** مربوط به سدهٔ ۹–۵ ه.ق است و در شهرستان زهک، بخش مرکزی، دهستان خواجه احمد، ۵۰۰ متری غرب روستای حاجی نبی، ۷۰۰ متری شمال شرقی سد کوهک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان زهک
قلعه نوادر

**بقایای قلعه نوادر** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ابهر، بخش مرکزی، دهستان دولت‌آباد، ۹۸۰ متری شمال روستای نایجوک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ابهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ابهر
رده:قلعه‌ها در ایران
تپه زیر جاده پاقلعه

**تپه زیر جاده پاقلعه** محوطه‌ای باستانی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است که در شهرستان صحنه، بخش مرکزی، روستای پاقلعه واقع شده‌اشت. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

محوطۀ تپۀ پاقلعه سال ۱۳۸۱ توسط گروه باستان‌شناسی به سرپرستی یعقوب محمدی‌فر شناسایی شد و در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران قرار  گرفت. احتمال داده شده که این تپه تاریخی مربوط به دورۀ عصر آهن و حکومت مادها (حدود سه هزار سال پیش) باشد. این محوطۀ باستانی در مجاورت زمین‌های کشاورزی قرار گرفته و از آنجا که پس از شناسایی اقدام خاصی بر روی آن صورت نگرفته، کشاورزان به تدریج بخش هایی از آن را به زمین‌های خود الحاق کرده‌اند. در ۱ مرداد ۱۴۰۲ رئیس ادارۀ میراث فرهنگی شهرستان صحنه از برنامه‌ریزی برای تعیین عرصه و حریم این تپۀ باستانی خبر داد.

## جستارهای وابسته
* پاقلعه (صحنه)
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان صحنه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان صحنه
رده:جاده‌های تاریخی شهرستان صحنه
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان صحنه
محوطه شهرگاه ماسوله خونی

**محوطه شهرگاه ماسوله خونی** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ماسال، بخش مرکزی، دهستان ماسال، روستای ماسوله خونی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ماسال
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان ماسال
تپه خرمنجاه گاوکل علیا

**تپه خرمنجاه گاوکل علیا** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان صحنه، بخش مرکزی، روستای گاوکل علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ازفرهیختگان این روستا می‌توان از آفای عبادالله حاتمی نام برد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان صحنه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان صحنه
محوطه آشورآباد

**محوطه آشور آباد** مربوط به هزاره اول و دوم قبل از میلاد است و در شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان، دهستان دیلمان، شمال عاشور آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
گورستان باغ سحون ۲

**قبرستان باغ سحون ۲** در شهرستان خاش، بخش مرکزی خاش، دهستان سنگان، ۵/۸ کیلومتری شمال شرق روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خاش
گوللر تپه‌سی

**گوللر تپه سی** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان ابهر، بخش مرکزی، دهستان صایین قلعه، روستای جداقیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

حفاری های غیرمجازی که در این تپه صورت گرفته موجب تخریب اثر حاضر گردیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان ابهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ابهر
قلعه یزید ۱

**قلعه یزید ۱** مربوط به دوره اشکانیان تا دوره سلجوقیان است و در شهرستان دره‌شهر، بخش مرکزی، دهستان ارمو، ۵۰۰ متری شمال غرب کله جوب سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان دره‌شهر
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان دره‌شهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دره‌شهر
تپه قوش خانه

**تپه قوش خانه** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان ابهر، بخش سلطانیه، شهرسلطانیه، ۱۵۷۰ متری غرب گنبد سلطانیه، ۶۴۷ متری شمال غرب مقبره ملا حسن کاشی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان ابهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ابهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان ابهر
آرامگاه ادیب کرابی

**آرامگاه ادیب کرابی** مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان و دوره معاصر است و در شهرستان سبزوار، بخش مرکزی، دهستان قصبه غربی، روستای کراب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان سبزوار
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
گمرک کوهستک

**گمرک کوهستک** یک بنای تاریخی مربوط به دوره پهلوی دوم است که در شهر کوهستک شهرستان سیریک استان هرمزگان واقع شده است.

ساختمان این گمرک سه طبقه است و نشانی از قدمت تجارت و صادرات در این شهر دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سال۱۳۹۶ این بنا از سوی اداره‌‌کل میراث فرهنگی هرمزگان مرمت شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرستان سیریک
محوطه (تپه کوللر)

**محوطه (تپه کوللر)** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هشترود، بخش مرکزی، روستای باشماق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان هشترود
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان هشترود
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان هشترود
رده:تپه‌های باستانی شهرستان هشترود
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان هشترود
دژ شمس کلایه

**دژ شمس کلایه** مربوط به دوره سلجوقیان - دوره اسماعیلیان - سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان قزوین، بخش رودبار الموت، دهستان معلم کلایه، روستای شمس کلایه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بندانگشتی|راست|قسمت خشت چین دژ شمس کلایه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قزوین
رده:دژهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
تپه دستاران

**تپه داستاران** مربوط به دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان خرم دره، بخش مرکزی، دهستان خرمدره، ۱۶۰۰م روستای خرمدره، میان باغات داستاران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان خرمدره
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان خرمدره
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرمدره
خرابه‌های قلعه قوری

**خرابه‌های قلعه قوری** مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره ایلخانی است و در شهرستان چناران، بخش مرکزی، دهستان رادکان، روستای رادکان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان چناران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان چناران
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان چناران
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان چناران