شوراهای دانش‌آموزی در ایران

200px|بندانگشتی|چپ|نشانواره شوراهای دانش‌آموزی
**شوراهای دانش‌آموزی** نهادی در مدارس ایران است که اعضای آن با انتخابات میان دانش‌آموزان برگزیده می‌شوند. این انتخابات از سال ۱۳۷۶ برگزار می‌گردد.

اهداف برپایی آن «زمینه‌سازی رشد مهارت فردی - اجتماعی»، «توسعهٔ هم‌یاری در امور آموزشی و پرورشی» و «تعامل میان آنان و مسئولان» بیان شده‌است. انتخابات آن در هر سال آموزشی در ماه آبان برگزار می‌شود و با توجه به شرایط مدرسه و شمار دانش‌آموزان، اعضای شوراها از ۵ تا ۱۴ نفر متغیر است.

ریاست شوراهای مدارس می‌توانند بعد از انتخابات دو مرحله ای (۱-مجلس شهرستان (ناحیه) و ۲- مجلس استان) در مجلس دانش آموزی ایران (کشوری) حضور داشته باشند.

## اهداف تشکیل شوراهای دانش آموزی
[بندانگشتی|انتخابات شورای دانش‌آموزی در مدرسه‌ای در [نیشابور]]
**الف) تشکل شورا به منظور تصدی گری، شامل اهداف:**

۱ـ آماده‌سازی دانش آموزان برای جامعه پذیری و تمرین مشارکت اجتماعی

۲ـ استفاده از توانمندی‌های مختلف دانش آموزان به مثابه منابع انسانی در اجرای برنامه‌های درسی

۳ـ ایجاد روحیه مسئولیت پذیری و مشارکت دانش آموزان شورای دانش آموزی

۴ـ تمرین کار گروهی و آمادگی دانش آموزان برای ایجاد سازمانهای کار آفرین

۵ ـ صرفه جویی در هزینه‌های نیروی انسانی موظف

۶ ـ ایجاد حس رقابت بین کلاس‌ها در امر مشارکت در کارهای مدرسه (فاستبقوا الخیرات)

۷ ـ کاهش فاصله بین مسئولین و دانش آموزان و حذف فاصله کلاس و دفتر

**ب) تشکل شورا در عرصه اندیشه ورزی شامل اهداف:**

۱ـ شناسایی نقاط قوت و ضعف دبیرستان از دید دانش آموزان (باز خوردگیری)

۲ـ مشارکت در شناخت نیازهای روز آمد دانش آموزان (ایده یابی و تصمیم سازی)

۳ـ رهیافت اجرائی جهت رفع نیازهای فوق (تصمیم‌گیری)

۴ـ مشارکت در جمع‌آوری تجارب دیگران

۵ ـ تقویت بنیه اندیشه ورزی دانش آموزان

۶- هم سو سازی دانش آموزان با سیاست‌های مدیریت

## '''مراحل تشکیل شورای دانش آموزی'''
تشکیل موفق شورای دانش آموزی نیازمند پیروی از فرآیند منظم و علمی است که شامل سه فاز اصلی می‌شود:

**۱. فاز برنامه‌ریزی و آماده‌سازی:** این مرحله شامل تعیین زمان‌بندی دقیق انتخابات (معمولاً در آبان ماه هر سال)، تشکیل کمیته برگزاری (مدیر، معاونان، نمایندگان معلمان)، تدوین آیین‌نامه و قوانین انتخابات، و تعریف شرایط کاندیداتوری و ثبت‌نام (حدود ۱۵ روز قبل از انتخابات) است. هماهنگی با تقویم آموزشی، آگاه‌سازی اولیای دانش‌آموزان و تهیه بودجه و امکانات لازم از نکات مهم این فاز است.

**۲. فاز اجرای انتخابات:** این مرحله شامل برگزاری انتخابات عادلانه و شفاف است.

* نحوه انتخاب اعضا و تعداد نفرات:
** در مدارس ابتدایی، دانش‌آموزان پایه سوم تا ششم می‌توانند کاندیدا شده و در رای‌گیری شرکت کنند.
** در دوره‌های متوسطه اول و دوم نیز، دانش‌آموزان از تمامی پایه‌ها می‌توانند نامزد شوند.
** تعداد اعضای اصلی و علی‌البدل بر اساس تعداد کل دانش‌آموزان مدرسه تعیین می‌شود:
*** ابتدایی: تا ۱۰۰ نفر (۵ اصلی، ۲ علی‌البدل)، ۱۰۱ تا ۱۵۰ نفر (۷ اصلی، ۲ علی‌البدل)، بالای ۱۵۱ نفر (۹ اصلی، ۲ علی‌البدل).
*** متوسطه (اول و دوم): تا ۲۵۰ نفر (۵ اصلی، ۲ علی‌البدل)، ۲۵۰ تا ۳۵۰ نفر (۷ اصلی، ۲ علی‌البدل)، بالای ۳۵۰ نفر (۹ اصلی، ۲ علی‌البدل).
* تقویم و نحوه برگزاری انتخابات:
** اعلام فراخوان و ثبت‌نام: حدود ۱۵ روز قبل از انتخابات، شامل انتشار اطلاعیه، معرفی شرایط کاندیداتوری، دریافت مدارک و بررسی صلاحیت.
** تبلیغات کاندیداها: حدود ۱ هفته قبل از رای‌گیری، با ارائه برنامه‌ها در مراسم صبحگاه و تابلو اعلانات.
** رای‌گیری: معمولاً در اوایل آبان ماه، با اختصاص قسمتی از زمان روز یا زنگ تفریح و آماده‌سازی صندوق. از سال ۱۳۹۸ امکان رای‌گیری الکترونیکی نیز فراهم شده است.
** اعلام نتایج: یک روز پس از رای‌گیری، با شمارش آرا و انتشار نتایج.

**۳. فاز راه‌اندازی و شروع فعالیت:** پس از انتخاب اعضا، مرحله سازماندهی داخلی و تعریف ساختار عملیاتی شورا آغاز می‌شود:

* سازماندهی: انتخاب رئیس، نائب رئیس، دبیر، خزانه‌دار، بازرس و سایر سمت‌ها، تشکیل کمیته‌های تخصصی (آموزشی، فرهنگی، خدمات، انضباطی) و قرائت سوگندنامه.
* برنامه‌ریزی: تدوین برنامه سالانه و تقویم اجرایی، تعریف اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت، و تخصیص بودجه.
* آموزش: برگزاری کارگاه‌های مهارت‌های رهبری، مدیریت جلسه، فن بیان، تکنیک‌های ارتباطی و حل مسئله برای اعضا.

## '''نقش‌ها و مسئولیت‌های اعضای شورا'''
شناخت دقیق نقش‌ها و مسئولیت‌های مختلف برای عملکرد مؤثر شورای دانش آموزی بسیار مهم است:

* رئیس شورا: رهبری جلسات، هماهنگی کلی، نمایندگی در مقابل مدیریت.
* نائب رئیس: کمک به رئیس، هماهنگی پروژه‌ها، جانشینی در غیاب رئیس.
* دبیر/منشی: تهیه گزارش جلسات، مکاتبات، مستندسازی، برنامه‌ریزی.
* خزانه‌دار: مدیریت بودجه، گزارش مالی، کنترل هزینه‌ها.
* بازرس: نظارت بر عملکرد شورا و کمیته‌ها، ارائه گزارش به رئیس.
* سخنگو: انتقال پیام‌ها و تصمیمات شورا به دانش‌آموزان و سایر ذی‌نفعان.
* نماینده کلاس‌ها: انتقال نظرات دانش‌آموزان، اطلاع‌رسانی، جمع‌آوری بازخورد.

## منابع

## جستارهای وابسته

* مجلس دانش‌آموزی جمهوری اسلامی ایران

* سازمان دانش‌آموزی

* وبگاه کارشناسی شوراهای دانش‌آموزی ایران

رده:تشکل‌های دانش آموزی
رده:انتخابات در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۷ (میلادی) در ایران
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:وزارت آموزش و پرورش (ایران)