open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۴۶ (میلادی)

سال ۴۶ میلادی یک سال رایج بود که از روز شنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی آسیاتیکوس و سیلانوس شناخته می‌شد. نامگذاری سال ۴۶ میلادی برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* سکونتگاهی به نام سِلیه (امروزه سومین شهر بزرگ کشور اسلوانی) در دوران کلاودیوس امپراتور روم، به حقوق شهرداری دست یافته و با نام لاتینی «شهرداری کلاودیوسی سلیه» (*municipium Claudia Celeia*) نامیده شد.
* منطقه دوبروجا (در مرز رومانی و بلغارستان) جزو استان رومی موئسیا (محدوده صربستان و بلغارستان امروزی) شد.
* یک سرشماری نشان می‌دهد که بیش از ۶،۰۰۰،۰۰۰ شهروند رومی وجود دارد.
* پس از مرگ پادشاهش، تراکیه به یک استان رومی تبدیل شد.
* رم و مرز شمال شرقی آن توسط جاده دانوب دوباره به هم متصل می‌شوند.
**آسیای مرکزی**

* خشکسالی و هجوم ملخ‌ها استپ‌های مغولستان را درنوردید و باعث قحطی و شورش در شیونگنو شد.

## زادروزها
* پلوتارک، تاریخ نگار یونانی (تاریخ تقریبی)

## درگذشتگان

* مارکوس وینیسیوس، کنسول و فرماندار روم (متولد حدود 5 قبل از میلاد)

* رومتالکس سوم، پادشاه مشتری رومی تراکیه (قتل)

* سرویوس آسینیوس سلر، سیاستمدار رومی (اعدام شد)

## نوشته‌ها
* پامفیلیوس اسکندریه‌ای کتابی شامل مجموعه‌ای از زبانزدهای کم استفاده می‌نویسد.

رده:۴۶ (میلادی)

## منابع
فال‌گوشی

**فالگوش‌نشینی**، **فالگوشی** از آیین‌های کهن نوروزی آیین فالگوش نشستن است. این آیین در بیشتر نقاط ایران به دست فراموشی سپرده شده ولی برای نمونه هنوز در تالش اران و دیگر نقاط جمهوری آذربایجان رواج دارد. فالگوش نشستن به معنی محرمانه گوش کردن از پشت در خانه هاست و به هنگام نوروز جوانان چه دختر و چه پسر به کوچه‌ها می‌آمدند و با خود دستمالهایی آورده و آنها را به درون خانه‌ها می‌انداختند تا صاحبخانه‌ها آن دستمال‌ها را با آجیل یا هدیه نقدی و جنسی پر کند. مردم محل می‌دانستند که جوانان پیش از دستمال انداختن پشت در فالگوش می‌نشینند و مراقب صحبت خود بودند.

رده:جشنواره‌ها در ایران
رده:فرهنگ در ایران
رده:فرهنگ فارسی
رده:فرهنگ عامه ایران
رده:مقاله‌های خرد ایران
رده:مقاله‌های خرد فرهنگ
رده:واژه‌ها و عبارت‌های فارسی
رده:طالع‌بینی
نام پسامرگ

**نام پسامَرگ** (در چینی: 諡號/謚號) نامی افتخاری است که بنا به رسم و عادت در کشورهای خاور دور به پادشاهان و دیگر افراد مهم پس از مرگشان داده می‌شود. برای نمونه در چین به سیاست‌مدار و رهبرانقلابی سون‌یات‌سن پس از مرگش لقب (國父 تلفظ: گُئوفو) به معنی «پدر کشور» داده شده است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Posthumous name," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Posthumous_name&oldid=191547063 (accessed March 4, 2008).

رده:حاکمان کره
رده:حکمرانان اهل ژاپن
رده:حکمرانان ویتنام
رده:فرمانروایان چین
رده:فرهنگ در چین
رده:فرهنگ در ژاپن
رده:فرهنگ در کره (کشور)
رده:گرامیداشت پس از مرگ
رده:نام‌ها
رده:نام‌های چینی
رده:نام‌های ویتنامی
رده:نام‌های انسان
رده:فرهنگ در ویتنام
رده:نام‌های ژاپنی
موخوس

بندانگشتی|موخوس

**موخوس** (Moxos) نام یک علفزار استوایی در بخش آمازونی کشور بولیوی در آمریکای جنوبی است. این دشت از نظر باستان‌شناسی دارای اهمیت است و تعداد زیادی جوامع پیچیده ماقبل تاریخی در این دشت ساکن بوده‌اند. آب رودخانه‌ها در برخی از فصل‌ها سطح این دشت را می‌پوشاند.
تا پیش از اواخر سده ۱۷ میلادی پای هیچ اروپایی به این دشت نرسیده بود.
بسیاری از قرارگاه‌های مبلغین مذهبی عیسوی که در سده‌های ۱۷ و ۱۸میلادی در منطقه تأسیس کردند امروزه به شهر تبدیل شده است.
امروزه موخوس بخشی از استان بنی در بولیوی است. از دهه ۱۹۵۰ به این سو گله‌داری مهم‌ترین فعالیت اقتصادی این منطقه شده است. چشم انداز این منطقه را امروزه بیشتر منظره گله داری‌های متعدد تشکیل می‌دهد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Beni savanna," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Beni_savanna&oldid=254426064

رده:قلمرو نوحاره‌ای
رده:بوم‌ناحیه‌های برزیل
رده:بوم‌ناحیه‌های بولیوی
رده:جغرافیای بنی
رده:علفزارهای برزیل
رده:علفزارهای بولیوی
رده:علفزارها، گرم‌دشت‌ها و درختچه‌زارهای حاره‌ای و جنب‌حاره‌ای
رده:محیط زیست بولیوی
رده:مناطق کنوانسیون رامسر در بولیوی
رده:بوم‌ناحیه‌های نوحاره‌ای
استان بنی

**بِنی** نام یکی از بخش‌های کشور بولیوی در آمریکای جنوبی است. 

## جغرافیا

این بخش در شمال شرقی بولیوی در منطقه‌ای دشتی و مسطح با آب و هوایی گرم و شرجی قرار گرفته است. 

سطح منطقه بنی را جنگل‌های بارانی و پامپا (علفزار معتدله) پوشانده است. 

## جمعیت

جمعیت این بخش در سال ۲۰۰۱ میلادی ۳۶۲،۵۲۱ نفر بود و از نظر مساحت دومین استان بزرگ بولیوی می‌باشد.

## بخش‌ها

این استان هشت بخش دارد:
* سرکادو Cercado
* ایتنز Iténez
* خوزه بالیویان José Ballivián
* مموره Mamoré
* ماربان Marbán
* موخوس Moxos
* واکا دیِز Vaca Diéz
* یاکوما Yacuma

رده:استان‌های بولیوی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۴۲ (میلادی)
رده:بخش‌های بولیوی
رده:بخش بنی
رده:بولیوی
۶۲ (میلادی)

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* امپراتور نرون برای دومین بار با پوپایا سابینا، همسر سابق مارکوس سالویوس اوتو، ازدواج کرد.
* پس از مرگ بوروس و رسوایی سنکا، نرون از نفوذ آنها رهایی می‌یابد و به هنرمندی خودبزرگ‌بین و مجذوب هلنیسم و شرق تبدیل می‌شود. تیگلینوس مشاور نرون می‌شود. حکومت او بسیار توهین‌آمیز است.
* نرون حمام‌های نرون در رم را تکمیل می‌کند.
* زلزله‌ای بزرگ شهرهای کامپانیا، از جمله پمپئی (۵ فوریه) را ویران کرد.
* پارت‌ها به ارمنستان حمله می‌کنند و تیگرانوکرتا را محاصره می‌کنند. این شهر به خوبی مستحکم شده و توسط رومی‌ها پادگان دارد. حمله شکست می‌خورد و بلاش یکم، پادشاه روم، عقب‌نشینی می‌کند. در عوض، او برای حمله به سوریه آماده می‌شود.
* گنائوس دومیتیوس کوربولو استحکامات مرز فرات را تقویت می‌کند. او یک ناوگان قوی از کشتی‌های مجهز به منجنیق و یک پل چوبی در سراسر رودخانه می‌سازد که به او اجازه می‌دهد جای پایی در ساحل اشکانی ایجاد کند.
* لوسیوس کائسنیوس پائتوس به سمت تیگراناکرت پیشروی می‌کند، اما به دلیل کمبود آذوقه، زمستان را در دژ راندیا در شمال غربی ارمنستان اردو می‌زند.
* بلاش یکم، ارتش اشکانی را در یک حمله تمام عیار به فرات رهبری می‌کند. لژیون دهم فرتنسیس و مردان دو لژیون دیگر (لژیون سوم گالیکا و لژیون ششم فراتا) از ساحل شرقی رودخانه دفاع می‌کنند و با یک حمله ناامیدکننده مقابله می‌کنند.
* نبرد راندیا: ارتش روم (دو لژیون) توسط اشکانیان به رهبری پادشاه تیرداد یکم شکست خورد. پائتوس تسلیم شد و ارتش آشفته خود را به سوریه عقب کشید.
* طوفان سهمگینی ۲۰۰ کشتی لنگر انداخته در پورتوس را نابود کرد.
* با توافق دولت روم، پادشاهی ارمنستان به تیرداد اشکانی برگشت. پس از شش سال درگیری که ارمنستان به وسیله کوربولو به روم منضم شده بود، با شکست روم از ایران و در نتیجه پیمان صلح راندیا (Rhandeia) به جنگ در آن منطقه پایان داده شد.
**<big>بر اساس موضوع</big>**

**هنرها و علوم**

* لوکان تاریخچه‌ای از درگیری بین ژولیوس سزار و پومپه می‌نویسد.
* ساخت تابلوی «طبیعت بی‌جان»، جزئیاتی از یک نقاشی دیواری از هرکولانیوم، آغاز می‌شود (در سال ۷۹ میلادی به پایان می‌رسد). این اثر اکنون در موزه ملی ناپل نگهداری می‌شود.

**دین**

* پولس طرسوسی از زندان روم آزاد شد (تاریخ تقریبی).

## درگذشتگان

* ۸ ژوئن - کلودیا اکتاویا، همسر نرون (احتمالاً اعدام شده) (متولد ۴۰ میلادی)
* فاستوس کورنلیوس سولا فلیکس، کنسول روم (قتل شده) (متولد 22 پس از میلاد)
* گایوس روبلیوس پلاوتوس، پسر عموی نرون (اعدام شد) (متولد ۳۳ میلادی)
* لوسیوس کاسیلیوس یوکوندوس، بانکدار رومی اهل پمپئی (متولد 14 پس از میلاد)
* سکستوس آفرانیوس بوروس، فرماندار رومی و دوست سنکا (متولد ۱ میلادی)

## فرمانروایان

## منابع
پامپا

بندانگشتی|چپ|270px|زمین‌های پامپا در گِرَن آلتیپلانیسی در آرژانتین.

**پامپا** (یا **پامپاس**) واژه‌ای اسپانیایی و به مفهوم علفزار معتدله‌ای در آمریکای جنوبی است که از رشته کوه‌های آند تا اقیانوس اطلس گسترده شده است. ناحیه پامپا جنوبی‌ترین بخش برزیل، کل کشور اروگوئه و بخش شرق مرکزی آرژانتین را دربرمی گیرد.
بخش غربی پامپا را پامپای خشک می‌نامند که بیابانی پهناور را دربرگرفته و بخش شرقی آن که مرطوب است را پامپای شرقی نام گذارده‌اند. پامپای شرقی دارای بارندگی زیاد و علف‌های بلند است و شباهت زیادی به استپهای روسیه دارد.

علف پامپاس بومی این منطقه است.

## جستارهای وابسته
* علف پامپاس
## منابع


رده:اقلیم آرژانتین
رده:ایالت چهرنگاشتی
رده:بوم‌ناحیه‌های آرژانتین
رده:بوم‌ناحیه‌های برزیل
رده:بوم‌ناحیه‌های نوحاره‌ای
رده:تاریخ طبیعی اروگوئه
رده:جغرافیای آمریکای جنوبی
رده:دشت‌های آرژانتین
رده:دشت‌های آمریکای جنوبی
رده:دشت‌های برزیل
رده:زمین‌چهرهای آمریکای جنوبی
رده:زمین‌چهرهای اروگوئه
رده:زمین‌چهرهای استان انتره ریوس
رده:زمین‌چهرهای استان بوئنوس آیرس
رده:زمین‌چهرهای استان سانتا فه
رده:زمین‌چهرهای استان کوردوبا، آرژانتین
رده:زمین‌چهرهای استان لا پامپا
رده:زمین‌چهرهای ریو گرانده دو سول
رده:علفزارها، گرم‌دشت‌ها و درختچه‌زارهای معتدله
رده:علفزارهای آرژانتین
رده:علفزارهای آمریکای جنوبی
رده:علفزارهای برزیل
رده:قلمرو نوحاره‌ای
رده:کشاورزی در آرژانتین
رده:مناطق طبیعی آمریکای جنوبی
رده:مناطق طبیعی
رده:منطقه‌های آرژانتین
رده:منطقه‌های آمریکای جنوبی
۶۴ (میلادی)

64 (میلادی) شصت و چهارمین سال تقویم میلادی است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* ۱۹ ژوئیه؛ در روم نرون با اتهام شروع آتش سوزی روم به وسیله مسیحیان و توسعه حریق، تعداد زیادی از آنها را به هلاکت رسانید. پیتر که یک نفر ماهیگیر یهودی بود که در سلک هواخواهان مسیح درآمده بود و کارش چوپانی بود، به صلیب کشیده شد.
* پل از اهالی تارسوس که دو سال از عمرش را در زندانی در روم گذرانده بود، در اثر شکنجه و زجر یهودیان به هلاکت رسید.
* درگذشت پطرس (شمعون).بنظر میرسد او در جریان دستگیری مسیحیان توسط رومیان در همان سال کشته شده باشد و در ۶۴ میلادی در رم از دنیا رفت. مقبره وی در زیر کلیسای بزرگ واتیکان قرار گرفته‌است.
* نرون یک برنامه شهرسازی جدید مبتنی بر ایجاد ساختمان‌هایی مزین به رواق‌های مزین، تعریض خیابان‌ها و استفاده از فضاهای باز پیشنهاد می‌دهد. این طرح تا پس از مرگ او در سال ۶۸ میلادی به اجرا در نخواهد آمد. 
* لیون مبلغ زیادی پول برای کمک به بازسازی به روم می‌فرستد. با این حال، در طول زمستان ۶۴-۶۵ میلادی، لیون دچار آتش‌سوزی فاجعه‌باری شد و نرون با ارسال پول به لیون، این کار را تلافی کرد. 
**آسیا**

* کوشان‌ها شهر باستانی تاکسیلا (در پاکستان امروزی) را غارت کردند.

**<big>بر اساس موضوع</big>**

**دین**

* رساله اول پطرس که طبق باور سنتی مسیحی از بابل نوشته شده است.
* پولس تیطوس را به عنوان اسقف در کرت ترک می‌کند (تاریخ تقریبی) سپس به آسیای صغیر می‌رود

**هنر و علوم**

* سنکا برابری همه انسان‌ها، از جمله بردگان، را اعلام می‌کند.

 
## زادروزها

* ۱۳ سپتامبر - جولیا فلاویا، دختر تیتوس و معشوق برادرش دومیتیان (درگذشته ۹۶ میلادی)

* جولیا آگریکولا، دختر گنائوس جولیوس آگریکولا

* فیلو اهل بیبلوس، مورخ و نویسنده فنیقی (درگذشته ۱۴۱ میلادی)

## درگذشتگان

* ۱۳ اکتبر - پطرس حواری (مارگاریتا گواردوچی، که رهبری تحقیقاتی را که منجر به کشف مجدد مقبره مشهور پطرس در سال ۱۹۶۳ شد، بر عهده داشت، به این نتیجه رسید که پطرس در آن تاریخ، اندکی پس از آتش‌سوزی بزرگ روم و در طول جشن‌هایی که به مناسبت "روز امپراتوری" امپراتور نرون برگزار می‌شد، درگذشت و پطرس و دیگر مسیحیان به افتخار دهمین سالگرد به تخت نشستن نرون در ۱۳ اکتبر سال ۵۴ میلادی به صلیب کشیده شدند.) (متولد ۱ پیش از میلاد)

* دکیموس جونیوس سیلانوس تورکواتوس، کنسول روم (متولد ۱۶ میلادی)

* پطرس حواری (قدیمی‌ترین تاریخ) (متولد ۵ میلادی)

* یین لیهوا، ملکه چین (متولد ۵ میلادی)

 

## منابع
رده:۶۴ (میلادی)
۷۹ (میلادی)

سال ۷۹ میلادی یک سال مشترک بود که از روز جمعه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی تیتوس و وسپاسیانوس شناخته می‌شد. نامگذاری این سال به سال ۷۹ میلادی از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی  به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* وسپاسیانوس آگوستوس و تیتوس سزار وسپاسیانوس کنسول روم شدند.
* ۲۳ ژوئن - تیتوس به جانشینی پدر خود وسپاسین به امپراتوری رم رسید.
* ۲۴ اوت - آغاز انفجار آتشفشان وسوویوس که به نابودی شهرهای پمپی و هرکولانیوم انجامید.
* فتح بریتانیا توسط روم: لشکرکشی‌های گنائوس جولیوس آگریکولا در بریتانیا:
** چستر به عنوان یک کاستروم یا دژ رومی با نام دوا ویکتریکس تأسیس شد. این دژ توسط لژیون دوم آدیوتریکس ساخته شده و شامل سربازخانه، انبار غله، حمام نظامی و ستاد فرماندهی است.
** ماموسیوم (منچستر اول) به عنوان یک دژ مرزی و سکونتگاه در شمال غربی انگلستان، در فاصله‌ای از شمال چستر، تأسیس شد.
** آگریکولا وارد کالدونیا (اسکاتلند امروزی) می‌شود اما با مقاومت بومیان مواجه می‌شود.
**چین**

* کمیسیونی از محققان، متن آثار کنفوسیوس و مکتب او را به رسمیت می‌شناسند.

 

## زادگان

* هه هان از سلسله هان، امپراتور چین (متوفی ۱۰۶)

* ما رونگ، شاعر و سیاستمدار چینی (متوفی ۱۶۶)

## درگذشت ها
* ۲۳ ژوئن - وسپاسیان، امپراتور روم
* ۲۵ اوت - پلینیوس (مرگ بر اثر فوران آتشفشان وزوو)

* ۱۶ آگوست - ما، ملکه چینی سلسله هان (متولد ۴۰ میلادی)

* ۲۵ آگوست - کائسیوس باسوس، شاعر رومی (در فوران کوه وزوو درگذشت)

* ۲۵ آگوست - دروسیلا، دختر هیرود (در فوران وزوو درگذشت)

* آپولیناریس اهل راونا، اسقف سوری (تاریخ تقریبی)

* اولوس کاچینا آلینوس، سردار و سیاستمدار رومی (اعدام شد)

* تیبریوس کلودیوس بالبیلوس، سیاستمدار و ستاره‌شناس رومی (متولد ۳ میلادی)

* تیتوس کلودیوس اپیروس مارسلوس، سیاستمدار رومی (خودکشی کرد)

## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۷۹ (میلادی)
۸۱ (میلادی)

سال ۸۱ میلادی یک سال رایج بود که از دوشنبه تقویم ژولیانی شروع می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی سیلوا و پولیو شناخته می‌شد. نامگذاری این سال به سال ۸۱ میلادی از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* ۱۴ سپتامبر - دومیتیان جانشین برادرش تیتوس به عنوان امپراتور می‌شود. دومیتیان مانند دو اسلاف خود سرباز نیست و حکومت او معطوف به تقویت سلطنت است. او با گرفتن عنوان دومینوس ("ارباب") اشراف سناتوری را رسوا می‌کند. رومی‌سازی در استان‌ها پیشرفت می‌کند و زندگی در شهرها بسیار بهبود می‌یابد. بسیاری از استان‌ها - اسپانیایی، گالیک و آفریقایی - سناتور می‌شوند.
* ساخته شدن طاق تیتوس.
* پلینی جوان، فلامن دیوی آگوستی (کاهن فرقه امپراتور) است.
**<big>بر اساس موضوع</big>**

**تجارت**

* میزان نقره در دیناریوس رومی در زمان امپراتور دومیتیان به ۹۲٪ افزایش یافت، در حالی که این میزان در زمان سلطنت ویتلیوس ۸۱٪ بود.

**دین**

* تاریخ احتمالی نگارش رساله اول پطرس

## زادروزها
* آرکیژن، پزشک رومی، در سوریه
*ملکه دنگ سویی

## درگذشت‌ها
* ۳۱ سپتامبر: تیتوس، امپراتوز روم.
* اردوان سوم، پادشاه امپراتوری اشکانی

## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۸۱ (میلادی)
۹۲ (میلادی)

سال ۹۲ میلادی  یک سال کبیسه بود که از روز یکشنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی آگوستوس و ساتورنینوس  شناخته می‌شد. نامگذاری این سال به سال ۹۲ میلادی از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی  به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**

* امپراتور دومیتیان به مقام کنسولی روم رسید.

* در بالکان، لاریگس (Laryges) یکی از دوشاخه اصلی طایفه ایرانی‌تبار سَرمَتی، دشت بین رود دانوب و رود تییس (Theiss) را تسخیر کردند و در این منطقه به داسی‌ها حمله کردند، دومی تیان این جلگه را از آنها پس گرفت و تمام سربازان و افراد این طایفه را از منطقه بیرون راند. 
 
* لژیون ۲۱ راپاکس در سال ۹۲ میلادی بدست قوم سرمتی که ساکن منطقه پانوپیا بودند نابود شد.
* ارتش روم به سمت بین النهرین (سوریه امروزی) حرکت کرد.

* در روم، کین‌تیلیان (Quintilian) که در سال 30 در اسپانیا زاده شده بود، کتابی درباره برنامه آموزش سخنرانی برای آیندگان نوشت، این شخص براین باور بود که ناطقان برجسته باید نشان دهند که از نظر روحی شایسته این حرفه هستند و فصاحت بیان در گفتار و در فهم کامل زبان لاتینی است. او این مقاله را در زمان وسپاسیان در سال 72 میلادی به رشته تحریر درآورد. شاگردان وی در این زمان عبارت بودند از: پلینی (Pliny) جو
* کاخ فلاویان در پالاتین تکمیل شده است.
 

 

## زادگان

* پاپ انیکتوس

## درگذشت‌ها

* ۹ آوریل - یوان آن، مدیر، محقق و دولتمرد چینی

* آنتیپاس اهل پرگاموم، اسقف رومی

* تاریخ نگار چینی بان گو (Bangu) همراه پدر و خواهرش که تاریخ سلسله پیشین چین هان را به نگارش درآورده بودند، به سبب حمایت از دو (Dou)، یکی از صاحب منصبان چین کشته شدند.
* دو شیان، ژنرال و دولتمرد چینی سلسله هان شرقی 

## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۹۲ (میلادی)
۹۹ (میلادی)

سال ۹۹ میلادی  یک سال مشترک بود که از سه‌شنبه تقویم ژولیانی شروع می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی پالما و سنسیو شناخته می‌شد. نامگذاری این سال به سال ۹۹ میلادی از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**

* امپراتور تراژان به رم بازمی‌گردد.
* فرستادگان امپراتوری کوشان به امپراتوری روم رسیدند.
* ۲۹ اوت - پاپیروس اکسیرینخوس ۵۸۱، که فروش یک دختر برده را ثبت می‌کند، نوشته شده است.

آسیا:
* کانیشکا، شاه کوشانی که در زمان او پادشاهی کوشان به اوج خود رسید، هیئتی به روم فرستاد تا طرح یک حمله غافلگیرانه را به شاهنشاهی پارت ایران بریزد.

روم:
* آینههای شیشه‌ای که در پشتشان لعابی از قلع اندوده شده جای آینه‌های فلزی را گرفت.
**<big>بر اساس موضوع</big>**

**دین**

* ۲۳ نوامبر - پاپ اواریستوس طبق سنت کاتولیک رومی، به عنوان پنجمین پاپ، جانشین پاپ کلمنت یکم شد.

## زادگان

* حدود ۹ مارس - نارسیس اورشلیمی، اسقف و قدیس مسیحی (متوفی حدود ۲۱۶)

## مرگ‌ها
* موسونیوس روفوس، فیلسوف رومی.

## فرمانروایان

## منابع
رده:۹۹ (میلادی)
رده:سال‌ها (میلادی)
۱۰۰ (میلادی)

سال ۱۰۰ (میلادی) یک سال کبیسه بود که از چهارشنبه در تقویم ژولیانی، صدمین سال از تقویم‌های میلادی و میلادی، صدمین سال از هزاره اول، صدمین و آخرین سال از قرن اول و اولین سال از دهه ۱۰۰ میلادی آغاز می‌شد. از آغاز سال ۱۰۰ میلادی، تقویم گرگوری ۲ روز از تقویم ژولیانی که تقویم غالب آن زمان بود، عقب بود.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**

* امپراتور تراژان و فرونتینوس کنسول‌های روم شدند.
* آجرها به مصالح ساختمانی اصلی در امپراتوری روم تبدیل می‌شوند.
* پلینی کوچک به مقام کنسولی ارتقا یافت و در این مسیر مدح تراژان را سرود.
* تعداد سربازان ارتش امپراتوری روم به ۳۰۰۰۰۰ نفر رسید.
* حکومت تیتوس آویدیوس کویتوس به عنوان فرماندار بریتانیای روم پایان یافت.
* تیمگاد (تاموگاس)، شهری استعماری رومی در شمال آفریقا، توسط تراژان تأسیس شد.
* تراژان سیاستی را برای بازگرداندن برتری اقتصادی سابق ایتالیا ایجاد می‌کند.
* امپراتور آینده، هادریان، با ویبیا سابینا ازدواج می‌کند.

**اروپا**

* شیرها امسال در یونان منقرض شده‌اند.

**آسیا**

* پاکور (آخرین پادشاه پادشاهی هند و اشکانی) تاج و تخت را به دست می‌گیرد.
* کاغذ توسط عموم مردم چین استفاده می‌شود و این روند از حدود امسال آغاز شده است.

**قاره آمریکا**

* فرهنگ هوپ‌ول تقریباً از جایی که اکنون اوهایو است، آغاز می‌شود.
* تئوتیئواکان، شهری بزرگ در مرکز مکزیک امروزی، جمعیتی حدود ۶۰ تا ۸۰ هزار نفر دارد.
* فرهنگ موچه ظهور می‌کند و شروع به ساختن جامعه‌ای در پروی امروزی می‌کند.

**<big>بر اساس موضوع</big>**

**هنرها و علوم**

* در چین، فرغون برای اولین بار ظاهر شد.
* تالار اصلی، بازار تراژان، رم، ساخته شده است (تا سال ۱۱۲ میلادی).

**دین**

* ظهور اولین اصول و قواعد مسیحی در مورد اخلاق.
* اعتقاد عمومی بر این است که انجیل یوحنا در حدود این تاریخ نوشته شده است.
* تدوین کاما سوترا در هند آغاز می‌شود.
* معبد خدای پزشکی در آنگوئو، چین ساخته شده است.
* چهارمین شورای بودایی در جلندرهرا، پنجاب، تشکیل شد.

## زادروزها
* فا ژن (یا گائوکینگ)، محقق چینی (متوفی ۱۸۸)
* تاریخ تقریبی
** فاوستینای بزرگ، ملکه روم (متوفی ۱۴۰)
** بطلمیوس، اخترشناس، ستاره‌شناس، جغرافیدان و ریاضیدان یونانی (متوفی ۱۷۰ میلادی)
** کوینتوس جونیوس روستیکوس، معلم و سیاستمدار رومی (متوفی ۱۷۰)
** کوئینتوس تینیوس ساسردوس کلمنس، سیاستمدار رومی (متوفی ۱۷۰)
* مارکوس کورنلیوس فرونتو، دستورنویس، نحوی، سخن پرداز و وکیل رومی (تاریخ تقریبی)
 

## درگذشت ها

* هیرودیس آگریپا دوم، پادشاه یهودی یهودیه (متولد ۲۷ میلادی)

* آپولونیوس اهل تیانا، فیلسوف یونانی (متولد ۱۵ میلادی)

* یوسفوس، مورخ و نویسنده یهودی (متولد ۳۷ میلادی)

* یوحنا حواری عیسی مسیح (تاریخ تقریبی، تولد ۶ میلادی)

* وانگ چونگ، فیلسوف چینی (متولد ۲۷ میلادی)

## فرمانروایان

 

## منابع
رده:۱۰۰ (میلادی)
محمد اعظم ددمری

**خواجه محمد اعظم بن خیرالزمان کشمیری دِدمَری** (۱۱۰۳–۷۹/۱۶۹۱–۱۷۶۵) تاریخدان، شاعر و صوفی پارسی‌نویس اهل کشمیر بود.

وی نویسنده کتابی به زبان پارسی دربارهٔ تاریخ کشمیر به نام «واقعات کشمیر» است. کتاب وی به زبان اردو هم ترجمه شده‌است. ددمری در شعر، «اعظم» تخلص می‌کرد هرچند هیچ‌یک از سروده‌های او به‌جا نمانده‌اند.

## پیشینه
او در ددمر در منطقه سرینگر به‌دنیا آمد و از نوجوانی در مدرسه ملاعبید و عبدالرزاق در سرینگر دانش‌های سنتی اسلامی را آموخت. او به عنوان شاعری جوان از راهنمایی‌های نورالدین شارق (مرگ: ۱۱۲۷/۱۷۱۴) بهره برد و بعدها با محمدرضا مشتاق کشمیری (مرگ: ۱۱۴۳/۱۷۳۰) و ملا عبدالحکیم ساطع (۱۱۴۳/۱۷۳۰) تحصیل علم کرد.

محمد اعظم ددمری در سال ۱۱۱۹/۱۷۰۶ به طریقت نقشبندی پیوست و به مدت دوازده سال تحت راهنمایی ملا محمدمراد نقشبندی (مرگ: ۱۱۳۱/۱۷۱۸) قرار داشت.

وی در ددمر به خاک سپرده شد.

## آثار
* واقعات کشمیر
* فیض مراد
* رساله فوائد الرضا
* رساله فراق‌نامه
* قوائدالمشایخ
* رساله اثبات‌الجبر
* تجربت‌الطالبین
* اشجار القُلد
* ثمرات‌الاشجار

## منابع
* ددمری، محمد اعظم، واقعات کشمیر، دست‌نویس تألیف‌شده در سال‌های ۱۷۴۶–۴۷ میلادی.
* ددمری، محمد اعظم، واقعات کشمیر، ۱۹۳۶. صص ۲۹۱–۹۳.
* ایرانیکا: سرواژه: DĒDMARĪ, ḴᵛĀJA MOḤAMMAD-AʿẒAM

رده:پارسی‌گویان کشمیر
واقعات کشمیر

**واقعات کشمیر** کتابی است به زبان پارسی نوشته خواجه محمد اعظم دِدمَری دربارهٔ تاریخ کشمیر. این کتاب به زبان اردو هم ترجمه شده است.

## منابع
* ددمری، محمد اعظم، واقعات کشمیر، دست‌نویس تألیف‌شده در سال‌های ۱۷۴۶–۴۷ میلادی.

رده:ادبیات کشمیر
رده:کتاب‌های فارسی
۱۰۸ (میلادی)

سال ۱۰۸ یک سال کبیسه بود که از روز شنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، در رم، این سال به عنوان سال کنسولی تربونیوس و برادوا شناخته می‌شد. 

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* آپیوس آنیوس تربونیوس گالوس و مارکوس آتیلیوس برادوا کنسول روم شدند.
**<big>بر اساس موضوع</big>**

**هنرها و علوم**
* تاریخ‌نگار رومی تاسیتوس کتاب مهم خود به نام تواریخ را می‌نویسد.
* هیپوگئوم یارهای، مقبره‌ای زیرزمینی در شهر پالمیرای سوریه که به خانواده یارهای اختصاص داده شده بود، ساخته شد.
 
## زادروزها
 
## درگذشت‌ها

* سنبل قیصریه

## فرمانروایان

 

## منابع
رده:۱۰۸ (میلادی)
۱۱۱ (میلادی)

۱۱۱ (میلادی) صد و یازدهمین سال تقویم میلادی است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* امپراتور تراژان، پلینی جوان را به عنوان فرماندار (لگاتوس آگوستی) بیتینیا فرستاد.
**آسیا**
* سنگوتووان شاهنشاه جنوب هند به کوش حمله برد و کانیشکا و برادرش ویجایه را در کویلالووام (نزدیک ماتورا) را شکست داد.

## زادروزها
* آنتونیوس، معشوق هادریان، امپراتور روم.

رده:۱۱۱ (میلادی)

## منابع
۱۴۰ (میلادی)

سال ۱۴۰  یک سال کبیسه بود که از روز پنجشنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی هادریانوس و سزار شناخته می‌شد. عدد ۱۴۰ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**
* امپراتور آنتونینوس آگوستوس پیوس و مارکوس اورلیوس سزار کنسول‌های رومی شدند.
* آنتونیوس پیوس پادشاه کوادی را به رسمیت می‌شناسد، که متحد روم می‌شود.
* صادرات روغن زیتون از هیسپانیا باتیکا به رم به اوج خود رسید.
**امپراتوری اشکانی**

* مرگ شاه مهرداد پنجم؛بلاش چهارم ادعای تاج و تخت کرد و حکومت خود را در سراسر امپراتوری اشکانی گسترش داد.

**<big>بر اساس موضوع</big>**

**دین**
* پاپ پیوس یکم به عنوان دهمین پاپ جانشین پاپ هیگینوس شد.
* مرقیون وارد رم می‌شود و انجیل و رسولان را به جامعه مسیحی می‌آورد.
**هنر و علم**
* بطلمیوس کتاب المجسطی خود را به پایان رساند. (تاریخ تقریبی)

## زادگان

* بالومار، رهبر مارکومانی‌ها (تاریخ تقریبی)

* ژانگ جیائو، رهبر شورش دستار زردها (متوفی ۱۸۴)

## درگذشتگان

* فاوستینای بزرگ، ملکه روم (متولد ۱۰۰ میلادی)

* گایوس بروتیوس پراسنس لوسیوس فولویوس روستیکوس، سیاستمدار رومی (متولد ۶۸ میلادی)

* منلائوس اسکندریه، ریاضیدان یونانی (متولد ۷۰ میلادی)

* مهرداد پنجم، پادشاه امپراتوری اشکانی

## فرمانروایان
* پایان فرمانروایی ولاش‌شاه خاندان پارتی (۱۴۰–۱۱۷)

## منابع
Wikipedia contributors, "140," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=140&oldid=189638993 (accessed February 17, 2008).

رده:۱۴۰ (میلادی)
۱۴۴ (میلادی)

## رویدادها
**<big>بر اساس مکان</big>**

**امپراتوری روم**

* لوسیوس هدیوس روفوس لولیانوس آویتوس و تیتوس استاتیلیوس ماکسیموس کنسول روم شدند.
* لشکرکشی‌های رومی‌ها به موریتانی آغاز شد.

**آسیا**

* تغییر نام دوره از حنان (سال سوم) به دوره جیان‌کانگ از سلسله هان چین.

* تغییر امپراتور از شون هان به چونگ هان در دودمان هان چین.
* در ویتنام در دوره دوم سلطه شمالی، شورش مردم چام در جیائوژی و جیوژن آغاز شد. شورشیان سپس در همان سال تسلیم فرماندار جیائوژی شدند.
* سلطنت هویشکا، امپراتور امپراتوری کوشان.
**<big>بر اساس موضوع</big>**

**دین**
* تغییر پاتریارک قسطنطنیه از پلیکارپوس دوم به آتندودوروس (تا سال ۱۴۸).
* رد مارسیون از سوی کلیسای رم، پیدایش مارسیونیسم.

## درگذشت‌ها
* شون هان، امپراتور چین.
* پولمون لاذقی، سوفسطایی یونانی (متولد حدود ۹۰ میلادی)

## فرمانروایان

## منابع

رده:۱۴۴ (میلادی)
۱۵۷ (میلادی)

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* یک شورش رودرروی امپراتوری روم از داکیه آغاز شد.

#### آسیا

* در جیوژن (ویتنام شمالی امروزی)، در طول دوره دوم سلطه شمالی، شورشی به رهبری چو دات آغاز شد و دو تا سه سال طول کشید تا اینکه توسط سلسله هان، به رهبری امپراتور هوان، سرکوب شد.

## زادگان

* گایوس کائسونیوس ماسر روفینیانوس، سیاستمدار رومی (متوفی ۲۳۷)

* هوا شین، مقام و وزیر چینی (متوفی ۲۳۲)

* لیو یائو، فرماندار و جنگ‌سالار چینی (متوفی ۱۹۸)

* شون یو، مقام و دولتمرد چینی (متوفی ۲۱۴)

## درگذشت‌ها
* فیلسوف تائوئیستی ژانگ دائولینگ

## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۱۵۷ (میلادی)
۱۶۴ (میلادی)

سال ۱۶۴  یک سال کبیسه بود که از روز شنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی ماکرینوس و سلسوس شناخته می‌شد. نام ۱۶۴ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* امپراتور مارکوس اورلیوس دخترش لوسیلا را به همسر امپراتور لوسیوس وروس می دهد.
* آویدیوس کاسیوس، فرماندار رومی سوریه و یکی از سپهداران لوسیوس ورسوس از فرات گذشته و به محدوده ایران (شاهنشاهی پارت) هجوم آورد.
* تیسفون، پایتخت ایران، بدست رومی‌ها تسخیر شد ولی پس از پایان جنگ به پارتی‌ها بازگردانده شد.
* رومی‌ها دیوار آنتونین در اسکاتلند را تخلیه می‌کنند.
* سلوکیه در کنار دجله ویران شده است.

## زادگان

* بروتیا کریسپینا، ملکه روم (متوفی ۱۹۱)

* گِه شوان (یا شیائوشیان)، تائوئیست چینی (متوفی ۲۴۴)

* یو فان، محقق و مقام چینی (متوفی ۲۳۳)
 
## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۱۶۴ (میلادی)
۱۶۸ (میلادی)

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* امپراتور مارکوس اورلیوس و برادرخوانده‌اش لوسیوس وروس، رم را ترک کردند و مقر خود را در آکویلیا مستقر کردند.
* ارتش روم از آلپ به پانونیا می گذرد و مارکومانی ها را در کارنونتوم در شمال دانوب تحت سلطه خود در می آورد.

#### آسیا
* امپراتور لینگ از سلسله هان، جانشین امپراتور هوان از سلسله هان به عنوان امپراتور سلسله هان چین شد؛ اولین سال از دوران جیان‌نینگ.

## زادگان

* سائو رن، ژنرال چینی (متوفی ۲۲۳)
* گو یونگ، صدراعظم چین (متوفی ۲۴۳)
* لی تونگ، ژنرال چینی (متوفی ۲۰۹)

## درگذشتگان

* آنیسیت، پاپ روم (تاریخ تقریبی)
* چن فان، مقام و سیاستمدار چینی
* دانیل پادوا، اسقف و قدیس ایتالیایی
* دو وو، سیاستمدار و نایب‌السلطنه چینی
* هوان هان، امپراتور چین (متولد ۱۳۲)
* تیتوس فلاویوس بوئتوس، سیاستمدار رومی
* تیتوس فوریوس ویکتورینوس، بخشدار رومی

## فرمانروایان

## منابع
۱۶۹ (میلادی)

**سال ۱۶۹** (**[[عددنویسی رومی|MCXXXIX]]**) صد و شصت و نهمین سال گاه‌شماری ژولینی است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* آغاز جنگ دوم مارکومانی. حمله قبایل ژرمنی به امپراتوری روم به ویژه به استان‌های ریشیه و موئسیا.
* تاخت‌وتاز موروها شمال آفریقا به اسپانیا.
* مارکوس آرلیوس پس از مرگ لوسیوس وروس امپراتور بلامنازع روم شد.
* مارکوس اورلیوس دخترش لوسیلا را مجبور به ازدواج با کلودیوس پمپیانوس می کند.

#### چین

* علمای کنفوسیوس که خواجه‌های دربار را محکوم کرده بودند، در جریان دومین دوره از فجایع ممنوعیت‌های پارتیزانی، که رسماً تا سال ۱۸۴ با یورش شورش دستار زردها پایان نیافت، دستگیر، کشته یا از پایتخت لوئویانگ و زندگی رسمی تبعید شدند.

### بر اساس موضوع

#### دین

* پرتیناکس جانشین آلیپیوس به عنوان اسقف بیزانس می‌شود.

* تئوفیلوس انطاکیه به عنوان پاتریارک انطاکیه منصوب می‌شود.

#### هنر و علوم

* لوسیان پوچی تقدیرگرایی را نشان می‌دهد.

## زادگان

* جینگو, نایب‌السلطنه و امپراتریس ژاپنی  (مرگ در ۲۶۹ (میلادی))
* ژانگ لیائو, ژنرال چینی (مرگ در ۲۲۲ (میلادی))

## درگذشت‌ها

* ۲۳ ژانویه &#x2013; لوسیوس وروس, امپراتور روم (زادهٔ ۱۳۰ میلادی)

* 10 سپتامبر - مارکوس آنیوس وروس، حاکم رومی
* آلیپیوس، اسقف بیزانس (تاریخ تقریبی)
* لی یینگ، محقق و سیاستمدار چینی

## منابع

رده:۱۶۹ (میلادی)
۱۸۹ (میلادی)

سال ۱۸۹ سالی رایج بود که از چهارشنبه تقویم ژولینی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی سیلانوس و سیلانوس شناخته می‌شد. نام ۱۸۹ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* طاعون (احتمالاً آبله) روزانه تا ۲۰۰۰ نفر را در روم می‌کشد. کشاورزان قادر به برداشت محصولات خود نیستند و کمبود غذا باعث شورش در شهر می‌شود.

#### چین

* لیو بیان جانشین امپراتور لینگ، به عنوان امپراتور چینی سلسله هان شد.
* دونگ ژوئو، لیو بیان را از سلطنت خلع و امپراتور شیان را به عنوان امپراتور منصوب کرد.
* دو هزار خواجه در قصر در یک پاکسازی خشونت‌آمیز در لوئویانگ، پایتخت هان، قتل عام شدند.

### بر اساس موضوع

#### هنرها و علوم
* جالینوس «رساله‌ای در باب مزاج‌های مختلف» (معروف به «درباره عناصر طبق نظر بقراط») را منتشر کرد.

#### مذهب
* پاپ ویکتور یکم جانشین پاپ الئوتروس می‌شود.
* دیمیتریوس اسکندریه پاتریارک اسکندریه می‌شود.
* پانتانوس، که توسط اسقف اسکندریه برای تبلیغ مسیحیت به هند فرستاده شده بود، با موفقیت کمی روبرو شد.

 

## زادروزها

* 7 مارس - پوبلیوس سپتیمیوس گتا، امپراتور روم (متوفی 211)
* لینگ تانگ، ژنرال چینی ایالت وو شرقی (متوفی ۲۱۷)
* ژانگ چونهوا، نجیب زاده و اشراف چینی (متوفی ۲۴۷)

## درگذشتگان

* ۱۳ مه - لینگ هان (یا لیو هونگ)، امپراتور چین (متولد ۱۵۶)
* ۲۴ مه - الئوتروس، اسقف روم (یا کلیسای کاتولیک)
* ۲۲ سپتامبر - هو جین، مارشال بزرگ و نایب‌السلطنه چین
* دینگ یوان (یا جیان یانگ)، مقام رسمی و جنگ‌سالار چینی
* جیان شو، رهبر خواجه‌های چینی (ده ملازم)
* لینگسی (یا هی)، ملکه سلسله هان چین
* شیائورن، ملکه دواجر سلسله هان چین

## فرمانروایان
 

## منابع

رده:۱۸۹ (میلادی)
۱۹۰ (میلادی)

سال ۱۹۰ یک سال مشترک بود که از پنجشنبه تقویم ژولیانی شروع می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی اورلیوس و سورا شناخته می‌شد. نام ۱۹۰ برای این سال از اوایل قرون وسطی استفاده می‌شده است، زمانی که دوران تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* بخشی از شهر رم سوخت و امپراتور کومودوس دستور بازسازی شهر و تغییر نام آن به *کولونیا کومودیانا* را صادر کرد.
* یک راه رومی در گردنه سیمپلون از کوهستان آلپ گذشت.
* لوسیوس سپتیمیاس سوروس در زمان به قدرت رسیدنش به عنوان کنسول روم منصوب شد.

#### چین

* اولین سال از دوران چوپینگ از سلسله هان چین.
* لشکرکشی علیه دونگ ژو آغاز می‌شود. در طول نبرد شینگ‌یانگ، ارتش سائو سائو از دونگ ژو شکست می‌خورد.
* لوئویانگ توسط نیروهای دونگ ژو به آتش کشیده و غارت شد. دربار به چانگ‌آن منتقل شد.

#### پارت

* خسرو دوم، که ماد را کنترل می‌کرد، ادعای تاج و تخت امپراتوری اشکانی را داشت. بلاش چهارم، پادشاه پارت، شورش را سرکوب کرد و نظم را برقرار ساخت.

### بر اساس موضوع

#### هنر و علم

* کلئومدس تعلیم می‌دهد که ماه به خودی خود نمی‌درخشد، بلکه نور خورشید را منعکس می‌کند.

#### اقتصاد

* مصر (تحت حکومت روم) به دلیل نرخ تورم ۱۰۰٪ در دهه قبل، فقیر شده است.

* درصد نقره در دینار مصری از ۹۰٪ به ۷۰٪ کاهش یافته است.

## زادروزها

* گایوس فوریوس سابینیوس آکیلا تیمستیوس، فرمانده پراتوریان رومی (متوفی ۲۴۳)
* لیو یین (یا شیوران)، ژنرال چینی ایالت شو هان (متوفی ۲۶۹)
* ما سو، ژنرال و استراتژیست چینی ایالت شو هان (متوفی ۲۲۸)
* کوئینتوس اگناتیوس پروکولوس، سیاستمدار رومی (تاریخ تقریبی)
* وانگ جی (یا بویو)، ژنرال چینی ایالت سائو وی (متوفی ۲۶۱)

## درگذشت‌ها
* ۶ مارس - لیو بیان، امپراتور چین

* آتناگوراس اهل آتن، مدافع مسیحی یونانی (متولد ۱۳۳)
* ژولیوس اهل روم، سیاستمدار رومی (به قتل رسیده توسط کومودوس)
* مارکوس اورلیوس کلندر، فرماندار پراتوریای رومی
* شون شوانگ، سیاستمدار و نویسنده چینی (متولد ۱۲۸)
* ژو بی، مقام رسمی چینی (اعدام شده توسط دونگ ژو)
* سیمو امپراتور ژاپن، طبق افسانه.

## فرمانروایان
 

## منابع

رده:۱۹۰ (میلادی)
لژیون ۲۱ راپاکس

بندانگشتی|نمایی از کتیبهٔ استیل کشف‌شده مرتبط با لژیون ۲۱ راپاکس - آلمان، ۲۰۱۰|323x323پیکسل
**لژیون ۲۱ راپاکس** (ملقب به درّنده) یکی از تیپ‌های ارتش روم بود که در ۳۱ پیش از میلاد مسیح توسط آگوستوس، امپراتور روم برپا شد. این تیپ احتمالاً از افراد ۳۱ لژیون پیشین تشکیل شده بود. لژیون ۲۱ راپاکس در سال ۹۲ میلادی بدست قوم ایرانی تبار سرمتی که ساکن منطقه پانونیا بودند نابود شد. نماد این لژیون یک بز شاخدار بود.

## منابع

* Legions and Veterans: Roman Army Papers 1971-2000 By L. J. F. Keppie page 128

## جستارهای وابسته
* فهرست لژیون‌های رومی

رده:انحلال‌های ۹۲ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۳۱ (پیش از میلاد)
رده:لژیونرها
رده:لژیون‌های روم
رده:واحدها و تشکیلات نظامی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱ (پیش از میلاد)
نصرالله زرین‌پنجه

**نصرالله زرین‌پنجه** (زادهٔ ۱۲۸۵ در تهران – درگذشتهٔ ۲۵ آذر ۱۳۶۰)، نوازندهٔ سرشناس تار و آهنگساز اهل ایران بود. او هم‌چنین در نواختن سه‌تار، بربط و ترومپت مهارت داشت. وی در تهیه کتاب‌های آموزشی تار و سه‌تار هنرستان، سهم به‌سزایی داشت.

## زندگی
در سال ۱۲۸۵ در تهران متولد شد. در ۱۳ سالگی نزد ربیع خان برادر درویش‌خان به نواختن تار مشغول شد و سپس به خدمت موزیک نظام درآمد. روزی تار می‌زد که حسین هنگ‌آفرین صدای سازش را شنید و ذوق او را پسندید و به شاگردی خود پذیرفت. بعدها از خدمت موزیک نظام استعفا داد و فرصتی یافت تا هنر خویش را تکمیل کند.

مدتی نزد مرتضی نی‌داوود و یحیی زرپنجه و علی‌اکبر شهنازی تعلیم گرفت تا این که با موسی معروفی آشنا شد و ردیفی را که او روایت کرده بود، نواخت. نصرالله زرین‌پنجه در سال ۱۳۱۳ از موسیقی دلسرد شد و تار را کنار گذاشت و عهده‌دار سمت‌هایی در وزارت دارایی شد. در سال ۱۳۲۰ که علی نقی وزیری به هنرستان موسیقی بازگشت، دوباره نزد حسین سنجری به آموختن تار مشغول شد و در اثر تشویق روح‌الله خالقی از وزارت دارایی به وزارت فرهنگ منتقل شد. وی ضمن تدریس در هنرستان موسیقی ملی در تدوین کتاب‌های مقدماتی تار و سه تار نقش ارزنده‌ای ایفا کرد. در سال ۱۳۳۰ کتاب *[[دستور مقدماتی تار و سه‌تار]]* توسط نصرالله زرین‌پنجه، موسی معروفی و روح‌الله خالقی برای سال اول هنرستان موسیقی ملی، تنظیم و به چاپ رسید.زرین‌پنجه سال‌ها با رادیو همکاری داشت و رهبر ارکستر سازهای ایرانی رادیو بود و آهنگ‌های بسیاری ساخت که اجرا شد. در برنامه‌های ساز و سخن که به ابتکار روح‌الله خالقی تدوین می‌شد نیز همکاری داشت. تمرین‌های که ساخته برای هنرجویان بسیار مفید است. این تمرین‌ها شامل ابوعطا، بیات ترک، چهارگاه و بیات اصفهان است که در کتاب سوم تار و سه‌تار هنرستان به کوشش حسین علیزاده به چاپ رسیده‌اند.

وی حدود ۵۰ آهنگ ساخته و آموزگار موسیقی در مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی ایران بود.

ثمرهٔ ازدواج وی دو دختر است که از او به یادگار مانده به نام‌های مهین زرین‌پنجه و شهین زرین‌پنجه، که مهین پیانو و شهین ویولن می‌نوازند و هر دو از فارغ‌التحصیلان هنرستان موسیقی ملی می‌باشند.

## پانویس

## منابع
* برنامه رادیویی یادی از هنرمندان به کوشش روح‌الله خالقی
* جزوه تخصصی تار و سه تار هم ساز، اسفند ۱۳۷۵ مؤسسه فرهنگی هنری ماهور

رده:آهنگسازان اهل ایران
رده:اهالی تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۶۰
رده:زادگان ۱۲۸۵
رده:نوازندگان بربط اهل ایران
رده:نوازندگان تار اهل ایران
رده:نوازندگان ترومپت اهل ایران
رده:نوازندگان سه‌تار اهل ایران
رده:آهنگسازان برنامه گل‌ها (برنامه رادیویی)
خوفو

**خوفو** که در زبان یونانی **خئوپس** گفته می‌شود، دومین فرعون از دودمان چهارم فرعون‌های مصر باستان به‌ شمار می‌آید و دوران فرمانروایی‌اش حدود ۲۳ یا ۲۴ سال از ۲۵۸۹ تا ۲۵۶۶ پیش از میلاد مسیح برآورد شده‌ است. خوفو سازنده هرم بزرگ جیزه است. او سه همسر اصلی داشت که هر یک در یکی از سه هرم کوچک دیگر در نزدیکی هرم بزرگ دفن شده‌اند.

هر چند که هرم بزرگ به نوعی نشانگر جوهره مصر باستان به‌شمار می‌آید، از دوران شاهی فرعون سازنده آن آگاهی چندانی در دست نیست. سده‌ها پس از فرمانروایی خوفو، هرودوت درباره او نوشته‌است: «خوفو سرزمین مصر را دچار هرنوع بدبختی ممکن کرد. او نیایشگاه‌ها را بست، پیشکش قربانی را نزد رعایای خود ممنوع اعلام کرد و آنها را وادار کرد تا بدون استثنا برایش کارگری کنند. مصریان به زحمت می‌توانستند نام او را بر زبان بیاورند و این از شدت تنفرشان بود.» مومیایی این فرعون هرگز یافته نشده‌ است و با وجود عظمت و شکوه هرم، قایق بی همتای تشییع جنازه، و اشیای اعجاب‌ انگیز مراسم خاکسپاری که از خوفو بجا مانده‌ است، تنها تصویر موجود از چهره او یک تندیس عاج ۱۰ سانتی‌ متری است.

## خانواده
خوفو پسر شاه سنفرو و شهبانو حتپ‌حرس یکم بود. او خواهری تنی نیز داشت که شاهدخت حتپ‌‌حرس نام داشت. بنا به گفته هرودوت، خوفو برخلاف پدرش سنفرو و پدربزرگش جوسر، که هر دو شاهانی بخشنده و مردمدار بودند، مردی خشن و شاهی ستمگر بود.

خوفو ۹ پسر داشت که از میان آن‌ها جدف‌رع و خفرع به ترتیب، فرعون‌های بعد از او شدند. او همچنین ۱۵ دختر داشت که از میان آن‌ها شاهدخت حتپ‌حرس دوم به شهبانویی رسید. نام بسیاری از اعضای خانواده خوفو از پاپیروس وستکار شناخته شده، دیگر نام‌ها اما از روی آرامگاه‌هایشان در جیزه به دست آمده‌اند. آرامگاه جی ۷۰۰۰ تعداد زیادی از مصطبه‌های این اعضا را، از جمله شهبانو حتپ‌حرس یکم مادر شاه، در خود دارد. فهرست زیر نام اعضای خانواده پادشاهی خوفو برگرفته از کتاب‌ های دادسون و هیلتون و نیز پورتر و ماس است:

### پسران
* کواب - پسر ارشد خوفو از شهبانو مریت‌ایتس یکم
* جدف‌رع - جانشین شاه از مادری نامعلوم
* خفرع - پسر شاه از شهبانو حنوتسن. او پس از جدفرع به شاهی رسید
* جدف‌حور - *پسر شاه از بدنش، نگهدار نخن*. نامش از پاپیروس وستکار مشخص است. در گور جی ۷۲۱۰-۷۲۲۰ در جیزه به خاک سپرده شده
* باعوفرع - نامش از پاپیروس وستکار مشخص است. عده‌ای بر این باورند که همان بعف‌حور است
* بعف‌حور - آرامگاهش در جیزه است
* خوفوخعف یکم - پسر شاه از شهبانو حنوتسن. مصطبه‌ای دوتایی در جی ۷۱۳۰–۷۱۴۰ واقع در جیزه دارد
* مینخاف یکم - پسر شاه از شهبانو حنوتسن. وزیر ارشد دربار برادرانش جدفرع و خفرع بود و آرامگاهش در جیزه جی ۷۴۳۰–۷۴۴۰ است
* حوربعف - آرامگاهش در جیزه با مرس‌عنخ دوم یکی است.

## منابع

رده:خوفو
رده:خنوم
رده:درگذشتگان سده ۲۶ (پیش از میلاد)
رده:سال زادروز نامشخص
رده:سنفرو
رده:فرعون‌های دودمان چهارم مصر
رده:زادگان هزاره سوم (پیش از میلاد)
آدولف کوتله

**لامبر آدولف ژاک کِتله (کوتله)**   (زادهٔ ۲۲ فوریهٔ ۱۷۹۶ - درگذشتهٔ ۱۷ فوریهٔ ۱۸۷۴) اخترشناس، ریاضیدان، آماردان و جامعه‌شناس بلژیکی بود.

وی رصدخانهٔ بروکسل را بنیاد گذارده و مدیریت نمود. کِتله در پیاده‌کردن روش‌های آماری در علوم اجتماعی نقش برجسته‌ای ایفا کرد.

کتله همچنین پژوهشهایی درزمینهٔ تندرستی همگانی انجام داد که برای نمونه یکی از پیشنهادهای وی در این زمینه به نام نمایهٔ جِرم بدن (یا نمایهٔ کتله) تا امروز استفاده می‌شود. این نمایه درزمینهٔ آمار چاقی در جامعه روشی استاندارد و کارآمد است.

## منابع

رده:آماردانان اهل بلژیک
رده:اخترشناسان اهل بلژیک
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی هنر و علوم هلند
رده:اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم سن پترزبورگ
رده:اهالی خنت
رده:جامعه‌شناسان اهل بلژیک
رده:جرم‌شناسان اهل بلژیک
رده:دانشمندان اهل بلژیک
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه خنت
رده:درگذشتگان ۱۸۷۴ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل بلژیک
رده:زادگان ۱۷۹۶ (میلادی)
رده:متخصصان دیداری‌سازی اطلاعات
رده:انسان‌شناسان اهل بلژیک
بار الکترون

**بار بنیادی** یکی از ثابت‌های مهم و معروف در فیزیک، و مقدار آن در دستگاه بین‌المللی یکاها (SI) e=1.602\times10^{-19} C  است. این مقدار برابر با بار الکتریکی پروتون یا قدر مطلق بار الکتریکی الکترون است.

بار الکترون یا پروتون یا هر ذره دیگر ناوردا است، یعنی بار ذره‌ در حال حرکت، با هر سرعت، تغییر نمی‌کند. 

بار بنیادی در دستگاه سی‌جی‌اس برابر با  است.

رابرت میلیکان در ۱۹۰۹ برای نخستین بار، بار الکترون را به‌دقت اندازه گرفت. در آزمایش قطره روغن او، در اثر برخورد پرتوهای ایکس با مولکول‌های هوا، الکترون‌ آزاد می‌شود. قطره‌های بسیار ریز روغن با قرار گرفتن در کنار الکترون‌ها، بار منفی به دست می‌آورند. این قطره‌ها میان دو صفحهٔ افقی جای می‌گیرند و جرم یک قطره با اندازه‌گیری سرعت سقوط آن معین می‌شود.

وقتی که صفحه‌ها باردار می‌شوند، سرعت سقوط قطره باردار تغییر می‌کند، زیرا قطره باردار دارای بار منفی را صفحهٔ بالایی که دارای بار مثبت است جذب می‌کند. بار صفحه‌ها را می‌توان طوری تنظیم کرد که قطره‌های روغن، معلق بمانند. بار قطرهٔ روغن را می‌توان از روی جرم قطره و بار صفحه‌ها پس از  تنظیم بار محاسبه کرد.

مطابق تعریف جدید (از ۲۰ می ۲۰۱۹)، بار بنیادی دقیقاً برابر با 1.602176634\times10^{-19}  کولن است.

## منابع

رده:ثابت‌های فیزیکی
رده:یکاهای بار الکتریکی
موش ستاره‌پوزه

بندانگشتی|''Condylura cristata''

**موش ستاره‌پوزه** (نام علمی: *Condylura cristata*) موش‌کور کوچکی است از خانواده کورموش‌ها (Talpidae)، جنس کوندیلورا (Condylura) که در شرق کانادا و شمال شرقی آمریکا یافت می‌شود.

زیست‌گاه آن مناطق پست و نم‌ناک است و از حشرات آبی، کرم‌ها، نرم‌تنان، و ماهی کوچک تغذیه می‌کند. پوست جانور از خز سیاه ضدآبی پوشیده شده و دم و پاهای بزرگی دارد. طول آن میان ۱۵ و ۲۰ سانتی‌متر است و ۵۵ گرم وزن و ۴۴ دندان دارد. ۲۲ شاخک گوشتین در انتهای پوزهٔ جانور آن را از دیگر موش‌کورها متمایز می‌کنند.

گمان می‌رود این شاخک‌های بسیار حساس با استفاده از تشخیص جریان الکتریکی در شکار، غذا را شناسایی می‌کنند. موش ستاره‌پوزه به تنها ۲۳۰ میلی‌ثانیه از شناسایی تا مصرف شکار احتیاج دارد و از این لحاظ سریع‌ترین پستان‌دار شناخته می‌شود.

شاهین دم‌قرمز، بوف بزرگ شاخدار، راسوی بدبو و دیگرراسوها و ماهیان بزرگ‌تر از شکارگران این جانور هستند.

## منابع

Wikipedia contributors, "Star-nosed Mole," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Star-nosed_Mole&oldid=193087044 (accessed February 21, 2008).

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پستانداران آمریکای شمالی
رده:پستانداران ایالات متحده آمریکا
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
رده:پستانداران کانادا
رده:سرده‌های پستانداران تک‌نماد
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:کورموش‌ها
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
فهرست ادبیات جهان

این فهرست **[[ادبیات جهان]]**  را نشان می‌دهد.

## ادبیات در قاره‌های جهان
### ادبیات آسیا
* گونه‌های ادبی در آسیا
* ادبیات خاورمیانه باستانی
* ادبیات جنوب آسیا
* ادبیات آسیای شرقی

### [[ادبیات آمریکای لاتین]]
* ادبیات استعماری
* رمانتیسم در ادبیات آمریکای لاتین
* جنبش‌های نوی ادبی در آمریکای لاتین

### [[ادبیات آفریقا]]
* ادبیات نوشتاری آفریقا
* ادبیات آفریقای جنوبی
* ادبیات آفریقای شرقی
* ادبیات آفریقای غربی
* شعر سیاه پوستان

### [[ادبیات اروپا]]
### [[ادبیات استرالیا]]
## ادبیات کشورها
* ادبیات آرژانتین

### [[ادبیات آلمان]]
* ادبیات آلمان از سال ۱۴۵۰ تا ۱۷۰۰
* کلاسیک‌گرایی در ادبیات آلمان
* برخی از نویسندگان و شاعران آلمان
* ادبیات آلمان در آغاز سده هجدهم
* ادبیات آلمان پس از جنگ دوم جهانی

### [[ادبیات آمریکا]]
* ادبیات آمریکا در آغاز سده نوزدهم
* جنبش تاریخ پردازی در آمریکا

### [[ادبیات اتریش]]
## [[ادبیات ارمنی]]
### [[ادبیات اسپانیا]]
* شعر در ادبیات اسپانیا

### [[ادبیات اسلامی]]
* نثر در ادبیات اسلامی
* مقاله‌نویسی در ادبیات اسلامی
* شعر اسلامی
* تأثیر اسلام در ادبیات ایران
* ادبیات اسلاوی کهن
* ادبیات اندونزی
* ادبیات ایتالیا
* ادبیات ایسلندی

### [[ادبیات انگلیسی]]
* ادبیات انگلیسی در سده شانزدهم
* ادبیات انگلیسی از سال ۱۶۶۰ تا ۱۸۰۰
* رمان در ادبیات انگلیسی
* رمان در روزگار ویکتوریا
* رمان دوره رمانتیک در ادبیات انگلیسی
* ادبیات انگلیسی در سده نوزدهم
* ادبیات انگلیسی در سده بیستم
* ادبیات بوسنی و هرزگووین
* ادبیات برزیل
* ادبیات بلژیک
* ادبیات بلغار
* ادبیات پرتقال
* ادبیات ترکیه
* ادبیات دیوانی ترک
* ادبیات چک

### [[ادبیات چین]]
* ویژگی‌های شعر چینی
* مقاله‌نویسی در چین

### [[ادبیات دانمارک]]
* ادبیات دانمارک از آغاز تا سده شانزدهم
* ادبیات دانمارک در سده هفدهم و پس از آن

### [[ادبیات روسی]]
* ادبیات روسی از آغاز تا سده هجدهم
* ادبیات روسی در سده نوزدهم و پس از آن
* ادبیات رومانی

### [[ادبیات ژاپن]]
* دوره نخست ادبیات ژاپنی
* دوره دوم ادبیات ژاپنی
* دوره سوم ادبیات ژاپنی
* ادبیات سانسکریت

### [[ادبیات سوئد]]
* ادبیات کهن سوئد
* ادبیات نوین سوئد
* ادبیات سوئیس

### [[ادبیات عرب]]
* ادبیات عرب پیش از سده هشتم
* ادبیات عرب در سده نهم
* ادبیات عرب در سده دهم
* ادبیات عرب از سده یازدهم تا هجدهم
* ادبیات نوین عرب
* ادبیات عرب در اندلس

### [[ادبیات فارسی]]
### [[ادبیات فرانسه]]
* ادبیات فرانسه از آغاز تا سده یازدهم
* ادبیات فرانسه در سده‌های دوازدهم و سیزدهم
* ادبیات فرانسه از سده چهاردهم تا شانزدهم
* ادبیات فرانسه در سده‌های شانزدهم و هفدهم
* ادبیات فرانسه در سده‌های هجدهم و نوزدهم
* ادبیات فرانسه در سده بیستم
### [[ادبیات فنلاند]]
### [[ادبیات کانادا]]
### [[ادبیات گینه]]
### [[ادبیات لهستان]]
### [[ادبیات مالائی]]
### [[ادبیات مجارستان]]
### [[ادبیات هائیتی]]
### [[ادبیات هلند]]

### [[ادبیات هندوستان]]
* ادبیات مدرن هند
* زبان فارسی در هند
### [[ادبیات وایکینگ]]

### [[ادبیات یونان]]
* ادبیات نوین یونان
* تاریخ‌نویسی در یونان
* انحطاط ادبی یونان و اعتلای اسکندریه
* کمدی در یونان
* نمایش در یونان باستان

### [[ادبیات لاتین]]
* ادبیات لاتین در زمان انقلاب روم
* ادبیات لاتین و شاعران روم
* ادبیات و زبان لاتین در سده‌های میانه و روزگار نوزایی
### [[ادبیات مصر باستان]]
### [[ادبیات نروژ]]
* ادبیات نروژ در سده بیستم
* ادبیات یوسگلاوی

## جستارهای وابسته
* جورجی ماجفود
* ادبیات کودکان و نوجوانان

## منابع

رده:ادبیات بر پایه کشور
رده:ادبیات
رده:ادبیات بر پایه زبان
رده:نقد ادبی
دهستان مرگور

**مرگور**  نام دهستانی است از بخش سیلوانه در ایران شمالی قدیم(۸۰۵۰ سال ق. م) در شهرستان ارومیه از استان آذربایجان غربی کشور ایران که در ۵۵–۲۰کیلومتری جنوبِ غربی ارومیه و در امتداد جاده بند قرار دارد. مرگور منطقه‌ای مرزی و سرسبز است و ساکنان آن را کردهای کرمانجی از ایل هرکی و ایلات شکاک، برادوست، دوسکی و سورچی تشکیل می‌دهند. زبان گفتاری مردم این منطقه گویش کرمانجی است که یکی از گویش‌های کردی به‌شمار می‌رود. دین کردهای منطقه دین اسلام از شاخه سنی شافعی است. بندانگشتی|تصویری از مرگور

از سکونتگاه‌های این منطقه می‌توان شهرک دیزج و زیوه و روستاهای ژاراژی، براسب، باوان، چریک آباد، برازان، حلج و… را نام برد که شمار روستاهای آن به ۵۰ می‌رسد که بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین روستای آن دیزج مرگور می‌باشد که در این روستا یکشنبه بازار محلی از حدود ۶۰ سال پیش به اجرا در می‌آید و جمعیت این دهستان حدود ۷۵۰۰۰نفر می‌باشد.

از کوه‌های منطقه می‌توان بز سینا، دالانپر، آز و کوه زرد را نام برد.

## آب و هوا
آب و هوای خنک که حتی در تابستان هم شب‌ها آدم احتیاج به لحاف و پتو برای خوابیدن پیدا می‌کند، درهٔ بنار واقع در روستای سوسن آباد آبشار زیبای سوله دوکل، جنگلهای رل باوان، روستای پلکانی کچله، گذر زیبای رودخانه از کنار تپه‌های هاشم‌آباد، چشمه‌های آب گرم هفت‌آباد، روستاهای بسیار زیبا و ییلاقی نوی، چریک‌آباد، گسیان و ژاراژی بهمراه باغات سیب و انواع میوه‌های تابستانی و شالیزارهای برنج از جاذبه‌های گردشگری این منطقه می‌باشند.

گاهنامه‌ای نیز به نام پیام مرگور وجود دارد.

## رویدادهای تاریخی
* حدود ۱۸۸۰ ایل‌های مامش و منگور با همکاری ایل هرکی به یاری شیخ عبیدالله نهری به قیام شیخ عبیدالله دست زدند.
* در فوریه ۱۹۰۶ سربازان ترک عثمانی با همدستی شیخ محمدصادق وارد مرگور شدند.
* در ۱۹۱۴ منطقه مرگور به همراه ترگور و شمزینان (در کردستان ترکیه) جزو اسقف‌نشین مطران یوسف خنانیشو آشوری شد.
* دههٔ ۱۹۴۰، ملا مصطفی بارزانی در حین سفر به شوروی به همراه گروه خود از مرگور گذشت.

## مکان‌های توریستی و دیدنی
* جنگل‌های مرگور
* دریاچه مامه شیخ دالانپر (بخش سیلوانه)
* مزار حضرت جدریث پیغمبر در ملاباستک
* چشمه‌های بزرگ روستای «حلج» که علاوه بر زمینهای این روستا مزارع روستاهای هاشم‌آباد و دوکانا وسه گرکان را نیز سیراب می‌کند
* زیارت گاه شیخ بایزید واقع درروستای نرگی
* درخت‌های گردو وسرسبزی روستای خوراسب
* چشمه‌های آب گرم روستای هفت آباد
* تپه باستانی روستای نرگی
* کوه میرملک روستای نرگی
* چشمه کانی بطال روستای نرگی
* بز سینا
* دره ربط
* دره بینار
* میرگه زیارت

## منابع

* کتاب تاریخچه مرگور (اثر رشید کوردی)
* کتاب آشوریان قبل از میلاد (اثر پتروس عقابی)

* فرهنگ جغرافیایی شهرستان‌های کشور (شهرستان ارومیه)، سال ۱۳۷۹ خورشیدی.
* بخش رویدادهای تاریخی: کتاب: A Modern History of the Kurds نوشته: David McDowall، ویرایش سوم، انتشاراتی I. B. Tauris، سال ۲۰۰۴.

رده:جغرافیای آشوریان
رده:دهستان‌های شهرستان ارومیه
رده:شهرستان ارومیه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان ارومیه
رده:مناطق مسکونی نوچیا
ائوراپتور

**پگاه‌دزد** یا **ائوراپتور**  یکی از نخستین دایناسورهای جهان از راسته خزنده‌ورکیان (Saurischia) و زیرراسته ددپایان (Theropoda)بود که پیرامون ۲۳۱ تا ۲۲۸ میلیون سال پیش در منطقه شمال باختری آرژانتین زندگی می‌کرد. نام انگلیسی آن یعنی Eoraptor به معنی دزد و غارتگر به هنگام پگاه است. معنی نام علمی آن یعنی Eoraptor lunensis می‌شود «پگاه‌دزد درهٔ ماه» زیرا بازمانده‌های این جانور در دره‌ای به نام دره ی ماه واقع در پارک ایالتی ایسکی‌گوآلاستو یافت شد.

## توصیف
بندانگشتی|مقایسه اندازه انسان با پگاه‌دزد
بندانگشتی|تصویری از پگاه‌دزد
پگاه‌دزد حدود ۱ متر طول و ۱۰ کیلوگرم وزن داشت. این دایناسور احتمالاً همه‌چیزخوار بوده و بیشتر از حشرات و خزندگان کوچک تغذیه می‌کرده است. همانند سایر ددپایان پگاه‌دزد نیز روی دو پای خود راه می‌رفت و یک جانور پنجه‌رو بود. دستان پگاه‌دزد پنج انگشتی بود و این جانور از دستانش در شکار طعمه بهره می‌برده با این وجود انگشتان چهارم و پنجم بسیار کوچک بودند و به نظر می‌رسد که در شکار کاربردی نداشته‌اند.
## درخت تبارزایی

## منابع
Wikipedia contributors, «Eoraptor,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eoraptor&oldid=246983372 (accessed November ۴، ۲۰۰۸). 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط پاول سرینو
رده:دایناسورهای آمریکای جنوبی
رده:دایناسورهای تریاس
رده:دایناسورهای تریاس پسین
رده:دایناسورهای تریاس پسین آمریکای جنوبی
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:فسیل‌های آرژانتین
رده:سوسمارپاسانان
رده:سرده‌های دایناسورها
آرکوسورها

**شاه‌خزندگان** یا **آرکوسورها** (نام علمی: Archosaurs) گروهی از خزندگان دوکاو (diapsid) هستند که از نیاکان شاه‌خزنده‌ریخت خود در عصر اولنکین (آغاز دوره تریاس) فرگشت یافتند و شکل امروزی آن‌ها شامل تمساح‌سانان و پرندگان می‌شود.
نام Archosaur از یونانی گرفته شده و به معنی "مارمولک شاه و فرمانروا" است. قرار داشتن پاها در زیر بدن، کامل‌بودن دیواره میان دو بطن قلب و داشتن مغز بزرگ‌تر و به دنبال آن انجام رفتارهای پیچیده‌ مانند مراقبت از فرزندان از جمله ویژگی‌هایی است که شاه‌خزندگان را از سایر خزندگان متمایز می‌کند. شاه‌خزندگان به طور کلی به دو گروه سوسمارنماها و پرنده‌گردنان تقسیم می‌شوند. تمساح‌ها از نسل سوسمارنماها و پرندگان از نسل پرنده‌گردنان هستند.      
## درخت تبارزایی

بندانگشتی|NileCrocodile

## پانویس

## منابع
* 

رده:خزندگان پیشاتاریخ
رده:شاه‌سوسماران
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ادوارد درینکر کوپه
رده:وام‌واژه‌های یونانی
رده:جانداران موجود پدیدآمده در تریاس پیشین
ساریسکین‌ها

**خزنده‌کَفَلان** و گاهی کَلپُک‌وَرَکیان  یکی از دو راستهٔ اصلی دایناسورها هستند که شامل تمام انواع دایناسورهای گوشت‌خوار (شامل پرندگان) به اضافه یکی از دو تبار اصلی دایناسورهای گیاه‌خوار یعنی خزنده‌پاریختان می‌شود. بیشتر انواع میانه‌زیستی این دایناسورها مانند آپاتوسور، آلوسور و تیرانوسور شکل باستانی استخوان نشیمنگاهی (وَرَک، یکی از استخوان‌های لگن خاصره) نیاکان خود را حفظ کرده‌اند و همین امر آن‌ها را از راسته دیگر یعنی پرنده‌کفلان جدا می‌سازد. از اینرو آنان را دارندگان کپل مشابه با خزندگان می‌نامند.

## طبقه‌بندی

## منابع

* 

رده:جانداران موجود پدیدآمده در تریاس پسین
رده:جانداران پدیدآمده در کارنین
رده:خزنده‌ورکیان
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۸۸۸ (میلادی)
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط هری سلی
رده:آرایه‌شناسی دایناسورها