بیماری‌های پوستی

بندانگشتی|تصویر سه بعدی پزشکی که لایه های مختلف پوست را نشان می‌دهد
**بیماری پوستی** به بیماری‌هایی گفته می‌شود که دستگاه پوششی بدن را تحت تأثیر خود قرار دهند. منظور از دستگاه پوششی، دستگاهی زیستی شامل اندام‌های مختلف است که وظیفه حفاظت از بدن در برابر محیط بیرونی را برعهده دارد و شامل پوست، مو، ناخن، و ماهیچه‌ها و غده‌های مرتبط با آن‌ها است.

برخی اعتقاد دارند استفاده بیش از حد از فراورده‌های آرایشی به ویژه انواع غیرمجاز آن ممکن است موجب پیری زودرس، تغییر رنگ پوست و ایجاد بیماری و حساسیت‌های پوستی گردد.
همچنین بر اساس تحقیقات به عمل آمده «استرس» یکی عوامل تأثیر گذار در ایجاد یا تشدید برخی از بیماری‌های پوستی می‌باشد.

## ضایعات پوستی
### ضایعات اولیه

**[[لک]] (Macule)**: تغییر در رنگ سطح پوست، بدون برجستگی یا فرورفتگی، بنابراین غیرقابل لمس، با حدود مشخص یا نامشخص، و اندازه‌های گوناگون؛ اما معمولاً کمتر از ۵ تا ۱۰ میلی‌متر در قطر است.

**[[کژنه]] (Patch)**: وصله ناحیه‌ای بزرگ از لَک است، برابر یا بزرگ‌تر از ۵ یا ۱۰ میلی‌متر (بسته به تعریف)، ممکن است تغییر سطحی خفیف مانند پوسته‌ریزی یا چروک ظریف داشته باشد، اما با این وجود قابل لمس نیست.

**[[سفتدانه]] (papule)**: برآمدگی سفت و محدود پوست، با قطر کمتر از ۵ تا ۱۰ میلی‌متر.

**لوحک** (plaque): ضایعه‌ای پهن و برآمده، که می‌تواند از به‌هم‌پیوستن چند پاپول تشکیل شود، یا ضایعه‌ای صاف و مرتفع که قطر آن بیش از عمقش است.

**[[ندول]]** یا گرهک (nodule): از نظر شکل‌شناسی شبیه پاپول است اما درم یا بافت زیرجلدی را درگیر می‌کند و در عمق بیشتری قرار دارد.

**[[نئوپلاسم]] یا نورویش (neoplasm)** همانند گره است ولی قطر آن بیش از ۱۰ میلی‌متر است.

**[[آبدانه]] (Vesicle)**: تاول کوچک و محدود پوستی است، برآمدگی اپیدرمی گرد یا بی‌نظم که قطر آن معمولاً کمتر از ۵ تا ۱۰ میلی‌متر است.

**[[آبکیسه]] (Bulla)**: تاول بزرگ‌تر، گرد یا نامنظم، با قطر برابر یا بیش از ۵ تا ۱۰ میلی‌متر.

**[[چرکدانه]] (Pustule)**: برجستگی کوچک پوستی حاوی سلول‌های التهابی نکروتیک.

**[[کیست]]** (cyst): حفره‌ای پوشیده از اپی‌تلیوم.

**کهیردانه (Wheal)**: پاپول یا پلاک گرد یا صاف با رنگ قرمز کم‌رنگ که موقت است و در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت ناپدید می‌شود؛ برجستگی موقتی ایجادشده پس از تزریق داخل‌جلدی نیز "کهیر" نام دارد.

**برآمدگی (Welt)**: در اثر ضربهٔ جسمی کشیده و فاقد لبه‌های تیز ایجاد می‌شود.

**[[گشادشدگی مویرگ‌ها]] یا Telangiectasia**: گشادشدگی عروق سطحی پوست تا حدی که قابل رؤیت شوند.

**زیوارِخنه burrow**: مسیر مارپیچی و برجستهٔ خاکستری‌رنگ روی پوست که به‌وسیلهٔ ارگانیسم‌های حفار ایجاد می‌شود.

### ضایعات ثانویه

**پوسته (Scale)**: توده‌های خشک یا چرب از کراتین که نشان‌دهندهٔ ضخیم شدن لایهٔ شاخی پوست‌اند.

**دَلَمه (Crust)**: سبوم خشک‌شده معمولاً مخلوط با بقایای سلولی و گاه باکتریایی.

**[[Lichenification|لیکن‌سازی]]**: ضخیم شدن اپیدرم همراه با افزایش وضوح خطوط پوستی.

**[[Erosion|فرسایش]]**: از بین رفتن ناقص اپیدرم که ضایعه‌ای مرطوب، محدود و معمولاً فرورفته ایجاد می‌کند.

**[[Excoriation|خراشیدگی]]**: ساییدگی نقطه‌ای یا خطی پوست که معمولاً در اثر خارش یا عوامل مکانیکی ایجاد می‌شود و اغلب تا درم پاپیلری گسترش می‌یابد.

**[[زخم (Ulcer)]]**: از بین رفتن کامل اپیدرم و گاهی بخشی از درم.

**[[Fissure|شیار (Fissure)]]**: شکاف باریک ولی عمیق در پوست.

**سختی (Induration)**: ضخیم شدن درم که باعث سفتی قابل لمس پوست می‌شود.

**آتروفی (Atrophy)**: از دست رفتن بافت پوستی که ممکن است اپیدرمی، درمی یا زیرجلدی باشد. در نوع اپیدرمی، پوست نازک، شفاف و چروکیده به‌نظر می‌رسد؛ در نوع درمی یا زیرجلدی، فرورفتگی پوست دیده می‌شود.

**[[مَسِرَش (Maceration)]]**: نرم و سفید شدن پوست به‌علت تماس مداوم با رطوبت.

**ناف‌مانندی (Umbilication)**: فرورفتگی مرکزی در رأس پاپول، وزیکول یا چرک‌دانه.

**[[Phyma|فیما (Phyma)]]**: برجستگی گره‌مانند در هر بخش از بدن، مانند نوعی از رزاسه که با افزایش ضخامت بافت شناخته می‌شود.

### آرایش (Configuration)
«آرایش» به چگونگی تجمع یا سازمان‌یافتگی موضعی ضایعات اشاره دارد (در مقابل «توزیع» که در بخش بعد آمده است).

**خوشه‌ای (Agminate)**

**حلقوی یا مدور (Annular, Circinate)**

**قوسی‌شکل (Arciform, Arcuate)**

**انگشت‌مانند (Digitate)**

**گرد یا دیسکی (Discoid, Nummular)**

**شکل‌دار (Figurate)**

**قطره‌مانند (Guttate)**

**مارپیچی (Gyrate)**

**هرپسی‌مانند (Herpetiform)**

**خطی (Linear)**

**پستانی‌شکل (Mammillated)**

**توری‌مانند (Reticular, Reticulated)**

**مارپیچ‌مانند (Serpiginous)**

**ستاره‌ای (Stellate)**

**هدف‌مانند (Targetoid)**

**زگیلی‌شکل (Verrucous, Verruciform)**

### توزیع (Distribution)
«توزیع» اشاره دارد به محل یا الگوی قرارگیری ضایعات در بدن. ممکن است محدود به ناحیه‌ای خاص یا پراکنده در چند بخش باشد. برخی الگوهای توزیع با علت بیماری مرتبط‌اند؛ مثلاً درماتیت تماسی در محل تماس آلرژن رخ می‌دهد. ویروس واریسلا زوستر پس از بروز اولیه به‌صورت آبله‌مرغان، ممکن است بعدها به‌شکل هرپس زوستر (زونا) در مسیر یک یا دو درماتوم بروز کند، مثلاً در امتداد بند سینه.

**عمومی (Generalized)**

**قرینه (Symmetric)**: دو طرف بدن مشابه‌اند

**خم‌شونده (Flexural)**: در سطح داخلی انگشتان

**بازشونده (Extensor)**: در سطح پشتی انگشتان

**[[Intertriginous|چین‌دار]]**: در نواحی تماس پوست با پوست

**[[Morbilliform|سرخک‌مانند]]**

**[[Palmoplantar|کف‌دستی یا پاشنه‌ای]]**

**اطراف سوراخ (Periorificial)**: اطراف دهان یا دیگر سوراخ‌ها

**اطراف ناخن (Periungual/Subungual)**

**[[Blaschkoid|بلشکویی]]**: در امتداد خطوط بلشکو

**[[Photodistributed|نورگیر]]**: در نواحی در معرض آفتاب

**[[Zosteriform|زونا‌مانند یا درماتومی]]**: در مسیر یک عصب مشخص

### سایر اصطلاحات مرتبط

Collarette

کومدون

همجوش (Confluent)

اگزما (نوعی درماتیت)

زودگذر (Evanescent)

گرانولوم

لیودو

پورپورا

اریتم (قرمزی)

شاخ (Horn)

پیکیلودرما

## نگارخانه

پرونده:TrombiculosisSores.jpg|بندانگشتی|Chigger bites on human skin showing characteristic welts
پرونده:Papule and Plaque.svg|بندانگشتی|سفت‌دانه و لوحک یا پلاک
پرونده:Vesicles and Bulla.svg|بندانگشتی| آبدانه و آب‌کیسه
پرونده:Ulcers, fissures, and erosions.svg|بندانگشتی|فیسور، اروزیون و اولسر
پرونده:لکه و کژنه.jpg|چپ|
پرونده:سفت‌دانه و لوحک.jpg|
پرونده:آبکیسه و آبدانه.jpg|
پرونده:گرهک‌های پوستی.jpg|
پرونده:لکه و کژنه.jpg|


## منابع