open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۱۸ خرداد

**۱۸ خرداد** هشتادمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۵ روز (۲۸۶ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۷۲ - رقابت ۱۸ خرداد ۱۳۷۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال ترکمنستان در جام اکو ۱۹۹۳
* ۱۳۸۰ - برگزاری هشتمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۷ - رقابت ۱۸ خرداد ۱۳۸۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال امارات در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ (آسیا)
* ۱۳۹۹ - برگزاری نخستین جلسه دادگاه جهت رسیدگی به پرونده اکبر طبری
* ۱۴۰۱ - سانحه قطار مشهد به یزد

## زادروزها
* ۱۱۷۹ - رضاقلی‌خان هدایت، شاعر و تذکره‌نویس
* ۱۲۷۴ - سعید نفیسی، نویسنده
* ۱۳۱۹ - غلامرضا طباطبایی، بازیگر
* ۱۳۴۶ - یاسمین طباطبایی، خواننده
* ۱۳۶۳ - صابر ابر، بازیگر 
* ۱۳۶۴ - پویا نزهتی، فوتبالیست

## درگذشتگان
* ۱۳۷۵ - غلامحسین نقشینه، بازیگر
* ۱۴۰۳ - جعفر میلی‌منفرد، سرپرست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران در زمان ریاست جمهوری سید محمد خاتمی
* ۱۴۰۳ - غیاث‌الدین طاهامحمدی، نماینده استان همدان در دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری
* ۱۴۰۴ - امیر سمواتی، تهیه‌کننده و کارگردان

## جستارهای وابسته
* ۸ ژوئن

## پیوند به بیرون
## منابع

* رادیو زمانه

رده:روزهای خرداد
۱۹ خرداد

**۱۹ خرداد** هشتاد و یکمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۴ روز (۲۸۵ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۸۸ - مناظرهٔ تلویزیونی میان محمود احمدی‌نژاد و محسن رضایی، دو تن از کاندیدهای دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران.
* ۱۳۸۸ - نامهٔ تاریخی هاشمی رفسنجانی به رهبر ایران.

## زادروزها
* ۱۳۲۳ - افسر شهیدی، خواننده
* ۱۳۲۸ - کامبیز روشن‌روان، موسیقی‌دان
* ۱۳۴۹ - امین حیایی، بازیگر
* ۱۳۶۳ - مسعود شجاعی، فوتبالیست

## درگذشتگان
* ۹ - شهربراز، سی‌امین شاه ساسانی ایران
* ۱۳۸۶ - پرویز ورجاوند، باستان‌شناس
* ۱۳۹۷ - احمد احمدی، نماینده تهران در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی و بنیان‌گذار سازمان سمت
* ۱۴۰۲ - فیروز نادری، دانشمند و معاون پیشین مدیرکل تنظیم راهبردهای آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا

## جستارهای وابسته
* ۹ ژوئن

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۰ خرداد

**۲۰ خرداد** هشتاد و دومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۳ روز (۲۸۴ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۱۳ - قهرمانی ایتالیا در جام جهانی ۱۹۳۴
* ۱۳۷۵ - حادثه ۲۰ خرداد ۱۳۷۵ بوئینگ ۷۲۷ ایران ایر
* ۱۳۸۲ - آغاز ناآرامی‌های ۱۳۸۲ تهران
* ۱۳۸۸ - رقابت ۲۰ خرداد ۱۳۸۸ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال امارات در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ (آسیا)
* ۱۳۹۴ - حادثه خرداد ۱۳۹۴ هواپیمایی زاگرس
* ۱۳۹۸ - اعتراضات ۲۰ خرداد ۱۳۹۸ سپرده‌گذاران مؤسسه اعتباری کاسپین
* ۱۴۰۱ - انحلال باشگاه فوتبال برق شیراز
* ۱۴۰۴ - رقابت ۲۰ خرداد ۱۴۰۴ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال کره شمالی در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ (آسیا)

## زادروزها
* ۱۳۳۱ - فهیمه رحیمی، نویسنده
* ۱۳۵۵ - هادی ساعی، تکواندو‌کار
* ۱۳۶۱ - لاله پورکریم، خواننده و بازیگر
* ۱۳۶۲ - محمدحسن رجب‌زاده، بازیکن فوتبال

## درگذشتگان
* ۱۳۴۹‌ - سید محمدرضا سعیدی، روحانی و زندانی سیاسی
* ۱۳۷۴ - علی‌اصغر بهاری، نوازنده
* ۱۳۸۰ - لیلا پهلوی، فرزند محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی
* ۱۳۹۱ - ابراهیم لاتخافی، هنرمند صنایع  دستی
* ۱۳۹۴ - مختار امینیان، نماینده استان گیلان در مجلس خبرگان رهبری
* ۱۳۹۸ - علیرضا شیرمحمدعلی، زندانی سیاسی
* ۱۴۰۰ - پرویز کاردان، بازیگر و کارگردان
* ۱۴۰۲ - فخری خوروش، بازیگر
* ۱۴۰۴ - اکبر احمدپور، نماینده ادوار مجلس

## مناسبت‌ها
روز ملی فرش دستباف

## جستارهای وابسته
* ۱۰ ژوئن

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۱ خرداد

**۲۱ خرداد** هشتاد و سومین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۲ روز (۲۸۳ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۵۷ - رقابت ۲۱ خرداد ۱۳۵۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال پرو در جام جهانی فوتبال  ۱۹۷۸
* ۱۳۸۵ - رقابت ۲۱ خرداد ۱۳۸۵ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال مکزیک در جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶
* ۱۳۹۲ - رقابت ۲۱ خرداد ۱۳۹۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال لبنان در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴ (آسیا)
* ۱۳۹۳ - انتشار اولیه مجموعه تلویزیونی خندوانه
* ۱۴۰۰ - رقابت ۲۱ خرداد ۱۴۰۰ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال کامبوج در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ (آسیا) و مرحله مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳

## زادروزها
* ۱۲۹۱ - محمدحسن گنجی، استاد جغرافیای ایرانی، پدر جغرافیای نوین و هواشناسی ایران
* ۱۳۲۱ - فریدون شهبازیان، آهنگساز
* ۱۳۲۴ - سیاوش قمیشی ، آهنگساز و خواننده ایرانی
* ۱۳۴۱ - حسین بهروزی‌نیا ، نوازنده ایرانی بربط
* ۱۳۵۶ - مهناز افشار، بازیگر سینمای ایرانی
* ۱۳۹۲ -  کیان پیرفلک، از کشته‌شدگان حمله به بازار ایذه

## مرگ‌ها
* ۱۳۸۳ - لوریک میناسیان ، هنرپیشه سینما و تلویزیون ایرانی
* ۱۳۹۰ - هدی صابر، روزنامه‌نگار و فعال ملی-مذهبی و زندانی سیاسی
* ۱۳۹۱ - روشنک (گوینده)، صداپیشه رادیو ایران
* ۱۳۹۵ -  حبیب محبیان، خواننده
* ۱۴۰۲ - کشته‌شدن پویا مولایی‌راد

## جستارهای وابسته
* ۱۱ ژوئن
## پیوند به بیرون
## منابع و یادداشت‌ها

رده:روزهای خرداد
۲۲ خرداد

**۲۲ خرداد** هشتاد و چهارمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۱ روز (۲۸۲ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۶۵ - ازدواج یاسمین پهلوی با رضا پهلوی
* ۱۳۸۴ - تجمع ۲۲ خرداد ۱۳۸۴
* ۱۳۸۵ - تجمع ۲۲ خرداد ۱۳۸۵
* ۱۳۸۸ - برگزاری دهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - کودتای ۲۲ خرداد ۱۳۸۸
* ۱۳۹۰ - تظاهرات ۲۲ خرداد ۱۳۹۰ جنبش سبز
* ۱۳۹۶ - رقابت ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال ازبکستان در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ آسیا
* ۱۳۹۸ - انتشار بیانیه ۱۴ فعال سیاسی
* ۱۴۰۳ - رقابت ۲۲ خرداد ۱۴۰۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال ازبکستان در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ آسیا

## زادروزها
* ۱۳۰۱ - پروین سلیمانی، بازیگر
* ۱۳۰۶ - اصغر بیچاره، بازیگر
* ۱۳۱۳ - حسین سرشار، بازیگر
* ۱۳۲۷ - صادق زیباکلام، آموزگار علوم سیاسی
* ۱۳۲۹ - محمدجواد تندگویان، سیاستمدار
* ۱۳۶۳ - رضا ناصحی، فوتبالیست

## درگذشتگان
* ۵۰۳ - حسن صباح، بنیان‌گذار اسماعیلیان الموت
* ۱۳۹۱ - عبدالمجید یعقوب‌پور، بنیان‌گذار زمین‌شناسی پزشکی ایران
* ۱۳۹۵ - حمید سبزواری، شاعر 
* ۱۳۹۵ - اصغر بیچاره، بازیگر
* ۱۴۰۱ - ایرج صفاتی دزفولی، نماینده دوره پنجم مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه آبادان و از نجات‌یافتگان بمب‌گذاری در دفتر حزب جمهوری اسلامی

## جستارهای وابسته
* ۱۲ ژوئن

## یادبودها
* روز همبستگی زنان ایران http://www.radiofarda.com/content/f4_Women_success_fail/451607.htmlhttp://www.4equality.info/spip.php?article2182http://www.radiozamaneh.com/news/2008/06/_22_3.html

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۳ خرداد

**۲۳ خرداد** هشتاد و پنجمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۸۰ روز (۲۸۱ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۵۴ - امضای عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر بین ایران و عراق با میانجی‌گری الجزایر.
* ۱۳۸۷ - حادثه فروند کایت موتوردار نظامی.
* ۱۳۸۸ - اعتراضات ۱۳۸۸:
** آغاز تظاهرات مردم ایران در واکنش نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸.
** حمله به کوی دانشگاه صنعتی اصفهان.
* ۱۴۰۱ - انفجار کارخانه کربنات سدیم فیروزآباد.
*۱۴۰۴ - آغاز جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل:
** آغاز حملات اسرائیل به ایران (طلوع شیران). 
** ترور فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و دانشمندان هسته‌ای. 
** آغاز حملات ایران به اسرائیل (وعده صادق ۳).

## زادروزها
* ۱۳۱۳ - محمود محمودی خوانساری، خواننده
* ۱۳۱۳ - رحیم رحمان‌زاده، پزشک
* ۱۳۱۹ - گیتی پاشایی، خواننده
* ۱۳۲۳ - علی صیاد شیرازی، نظامی
* ۱۳۲۵ - بابک بیات، آهنگساز
* ۱۳۳۲ - محمدرضا سرشار، نویسنده
* ۱۳۵۳ - محمدمهدی تندگویان، از اعضای شورای اسلامی شهر تهران
* ۱۳۷۵ - حمیده برخور، ووشوکار

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۱ - حسین جنتی، فرزند احمد جنتی و از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران
* ۱۳۶۲ - نصرت امین، نخستین بانوی دارای اجازه اجتهاد در تاریخ معاصر ایران
* ۱۳۸۸ - میثم عبادی، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ ایران
* ۱۳۹۱ - فریدون دولتشاهی، نویسنده، مترجم و شاعر
* ۱۴۰۴ - محمد باقری، سومین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
* ۱۴۰۴ - حسین سلامی، ششمین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
* ۱۴۰۴ - مهدی ربانی، معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
* ۱۴۰۴ - غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
* ۱۴۰۴ - محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی
* ۱۴۰۴ - فریدون عباسی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در دولت دهم جمهوری اسلامی ایران
* ۱۴۰۴ - سید امیرحسین فقهی، معاون سازمان انرژی اتمی ایران
* ۱۴۰۴ - امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
* ۱۴۰۴ - عبدالحمید مینوچهر، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - احمدرضا ذوالفقاری، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - اکبر مطلبی‌زاده، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - سعید برجی، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - منصور عسگری، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - علی بکایی کریمی، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - علی باکویی، فیزیک‌دان
* ۱۴۰۴ - غلامرضا محرابی، معاون اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
* ۱۴۰۴ - داود شیخیان، فرمانده پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
* ۱۴۰۴- خسرو حسنی جانشین معاونت اطلاعات نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی 

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۴ خرداد

**۲۴ خرداد/جوزا** هشتاد و ششمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۹ روز (۲۸۰ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۷۲ - رقابت ۲۴ خرداد ۱۳۷۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال ترکمنستان در جام اکو ۱۹۹۳
* ۱۳۷۷ - رقابت ۲۴ خرداد ۱۳۷۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال یوگسلاوی در جام جهانی ۱۹۹۸
* ۱۳۹۲ - برگزاری یازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۹۳ - برگزاری دور دوم سومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان. محمداشرف غنی برگزیده شد.
* ۱۴۰۲ - غرق کشتی آدریانا که حامل ۶۵۰ مهاجر و پناه‌جو بود، در مدیترانه، نزدیک یونان. گارد ساحلی یونان متهم شد.(۱۴ جون ۲۰۲۳)

## زادروزها
* ۱۳۲۱ - داوود گنجه‌ای، نوازنده کمانچه
* ۱۳۴۸ - رضا عقابی، فوتبالیست
* ۱۳۶۳ - هوتن شکیبا، بازیگر
* ۱۳۵۱- نیلوفر خوش‌خلق**، بازیگر**
* ۱۳۵۷- کیوان محمودنژاد، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۳۳۲ - میرزا عبدالحسین ذوالریاستین شیرازی، از بزرگان سلسله نعمت‌اللهی
* ۱۳۹۷ - محمدامین قانعی راد، رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران
* ۱۴۰۲ - اسماعیل سلطانیان، بازیگر
* ۱۴۰۲ - علی‌اصغر بهرامی، مترجم

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۵ خرداد

**۲۵ خرداد** هشتاد و هفتمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۸ روز (در سال کبیسه ۲۷۹ روز) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۶۰ - تظاهرات در اعتراض به لایحه قصاص.
* ۱۳۸۷ - آغاز تحصن و اعتصاب در دانشگاه زنجان.
* ۱۳۸۸ - اعتراضات ۱۳۸۸:
** تظاهرات ۳ میلیون نفری با حضور خاتمی و کروبی در تهران.
** حمله به کوی دانشگاه تهران.
** حمله به خوابگاه دانشگاه شیراز.
* ۱۳۸۹ - انتشار ویراست نخست منشور جنبش سبز.
* ۱۳۹۲ - حسن روحانی به شکل رسمی به‌عنوان هفتمین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد.
* ۱۳۹۷
** سیل رودسر.
** رقابت ایران و مراکش در جام جهانی ۲۰۱۸ فوتبال.

## مناسبت‌ها
* روز گل در ایران

## زادروزها
* ۱۳۱۲ - محمدعلی رجایی، دومین رئیس‌جمهور ایران
* ۱۳۱۵ - رضا بیک ایمانوردی، بازیگر
* ۱۳۲۵ - غلامعلی سلیمانی، بنیان‌گذار سولیکو
* ۱۳۲۹ - زویا زاکاریان، ترانه‌سرا
* ۱۳۳۴ - محمدرضا شریفی‌نیا، بازیگر
* ۱۳۵۳ - ستاره اسکندری، بازیگر
* ۱۳۵۸ - نبی‌الله باقری‌ها، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۰ - مه‌لقا باقری، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۲ - رضا رضایی، از رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران
* ۱۳۸۸ - حسین طهماسبی، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران 
* ۱۳۸۸ - محرم چگینی، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران 
* ۱۳۸۸ - حسین اخترزند، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران
* ۱۳۸۸ - داوود صدری، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران
* ۱۳۸۸ - علی حسن‌پور، از کشته‌شدگان تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران
* ۱۳۸۹ - مصطفی تاجیک، کشتی‌گیر
* ۱۳۹۱ - حسن کسائی، موسیقی‌دان
* ۱۳۹۱ - احمد قدیریان، معاون اجرایی علی قدوسی در دادگاه انقلاب
* ۱۳۹۹ - محمدعلی کشاورز، بازیگر
* ۱۳۹۹ - فاطمه بریهی، از شهروندان ایران
* ۱۴۰۳ - محسن صرامی فروشانی، نماینده حوزه انتخابیه خمینی‌شهر در دوره نهم مجلس شورای اسلامی
* ۱۴۰۴ - محمد کاظمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
* ۱۴۰۴ - حسن محقق، جانشین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۷ خرداد

**۲۷ خرداد** هشتاد و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۶ روز (۲۷۷ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۴۱ - قهرمانی برزیل در جام جهانی ۱۹۶۲
* ۱۳۶۱ - تأسیس **[[دانشگاه آزاد اسلامی]]**
* ۱۳۸۴ - **[[انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۴)|نهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران]]**
* ۱۳۸۵ - رقابت ۲۷ خرداد ۱۳۸۵ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال پرتغال در جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶
* ۱۳۸۸ - **[[پیامدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران (۲۵ تا ۲۸ خرداد ۱۳۸۸)|راهپیمایی و تظاهرات]]** معترضان به نتیجه انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری از میدان هفت تیر تهران تا میدان ولی‌عصر.
* ۱۳۸۸ - **بازداشت فعالان سیاسی** و اجتماعی از جمله ابراهیم یزدی و محمدرضا جلایی‌پور.
* ۱۳۸۸ - رقابت ۲۷ خرداد ۱۳۸۸ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال کره جنوبی در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ (آسیا)

## مناسبت‌ها
* روز جهانی **[[بیابان‌زدایی]]**
*

## زادروزها
* ۱۳۱۷ - نرسی گرگیا، بازیگر
* ۱۳۸۴ - ابوالفضل آدینه‌زاده، از کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران

## مرگ‌ها
* ۱۳۹۲ - جلیل شهناز، موسیقی‌دان و نوازندهٔ تار
* ۱۳۷۹ - نصرت رحمانی، شاعر

## جستارهای وابسته
* ۱۷ ژوئن
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱۷ ژوئن

## پیوند به بیرون
## منابع

رده:روزهای خرداد
۲۸ خرداد

**۲۸ خرداد** نودمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۵ روز (۲۷۶ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۱۱۴ - نبرد یغوارد
* ۱۱۷۶ - قتل آقامحمدخان قاجار
* ۱۱۷۶ - آغاز پادشاهی فتحعلی شاه در تهران.
* ۱۲۸۸ - سردار اسعد بختیاری با قوایی شامل هزار سوار پیشروی خود را به سوی تهران آغاز کردند. این نیروها با پیوستن به انقلابیون دیگر به زودی دولت استبدادی محمد علی شاه قاجار را ساقط و خود او را به خارج از کشور تبعید کردند.
* ۱۳۶۷ - عملیات چلچراغ و تصرف شهر مهران توسط سازمان مجاهدین
* ۱۳۸۸ - راهپیمایی سکوت معترضان به نتیجه دوره دهم انتخابات ریاست جمهوری از میدان امام خمینی (توپخانه) و میدان فردوسی تا خیابان انقلاب تهران.
* ۱۳۹۲ - رقابت ۲۸ خرداد ۱۳۹۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال کره جنوبی در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴ (آسیا)
* ۱۳۹۶ - حمله موشکی ۲۰۱۷ دیرالزور
* ۱۴۰۱ - حادثه ۲۸ خرداد ۱۴۰۱ فروند گرامن اف-۱۴ تام‌کت نهاجا
* ۱۴۰۰ - انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)

## زادروزها
* ۱۲۹۹ - عنایت‌الله رضا، فلسفه‌دان، نویسنده و مترجم و محقق تاریخ و جغرافیای تاریخی
* ۱۳۰۷ - محمد مفتح، روحانی و سیاستمدار
* ۱۳۴۲ - خسرو احمدی، بازیگر
* ۱۳۴۹ - تندیس تناولی، تهیه‌کننده و کارگردان
* ۱۳۶۳ - علیرضا پاکدل، رئیس فدراسیون هندبال ایران

## مرگ‌ها

* ۱۱۷۶ - آقامحمدخان قاجار ، نخستین پادشاه ایران از قاجاریان به قتل رسید
* ۱۳۶۲ - اعدام مونا محمودنژاد، به همراه ده تن از دختران و زنان دیگر بهائی
* ۱۳۹۲ - فهیمه رحیمی، نویسنده رمان‌های عامه‌پسند
* ۱۳۹۲ - ابراهیم ذهبی، عکاس
* ۱۳۹۶ - آتنا اصلانی، به قتل رسید
* ۱۳۹۷ - محمد ثلاث، از دراویش گنابادی اعدام شد
* ۱۴۰۲ - نصرالله ناصح‌پور، خواننده و مدرس آواز

## جستارهای وابسته
* ۱۸ ژوئن
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱۸ ژوئن

## منابع

* صفحهٔ فتحعلی شاه در ویکی‌پدیای انگلیسی
* رویدادهای پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۲۸ خرداد)

رده:روزهای خرداد
۲۹ خرداد

**۲۹ خرداد** نود و یکمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۴ روز (۲۷۵ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۱۷ - قهرمانی ایتالیا در جام جهانی ۱۹۳۸
* ۱۳۵۶ - رقابت ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال هنگ کنگ در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۱۹۷۸ آسیا و اقیانوسیه
* ۱۳۹۲ - کودک‌ربایی خیابان مجیدیه
* ۱۴۰۰ - حادثه ۲۹ خرداد ۱۴۰۰ فروند بل ۲۱۴
* ۱۴۰۳ - زمین‌لرزه ۱۴۰۳ کاشمر
* ۱۴۰۳ - آتش‌سوزی بیمارستان قائم رشت

## زادروزها
* ۱۳۱۶ - مجید سمیعی، پزشک
* ۱۳۲۶ - فریدون شهیدی، ریاضی‌دان
* ۱۳۲۸ - ابی، خواننده
* ۱۳۳۰ - رضا کیانیان، بازیگر
* ۱۳۵۹ - سپهر حیدری، فوتبالیست

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۶ - علی شریعتی، نویسنده و جامعه‌شناس
* ۱۳۷۸ - سعید امامی، مأمور بلندپایه وزارت اطلاعات
* ۱۳۹۱ - عبدالله سروراحمدی، نوازنده دوتار

## منابع

* صفحهٔ نادرشاه در ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:روزهای خرداد
۳۰ خرداد

**۳۰ خرداد** نود و دومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۳ روز (۲۷۴ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۶۰ - تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ حامیان ابوالحسن بنی‌صدر. 
* ۱۳۷۳ - بمب‌گذاری در حرم امام رضا.
* ۱۳۸۸ - اعتراضات ۱۳۸۸: تظاهرات ۳۰ خرداد.
* ۱۳۸۸ - بمب‌گذاری در آرامگاه روح‌الله خمینی.
* ۱۳۹۷ - رقابت ایران و اسپانیا در جام‌جهانی ۲۰۱۸ فوتبال.
* ۱۳۹۸ - سرنگونی پهپاد آمریکایی توسط ایران.
* ۱۴۰۰ - سوپر جام فوتبال ایران بین پرسپولیس و تراکتور.
* ۱۴۰۲ - حمله پلیس آلبانی به کمپ تیرانا مجاهدین خلق.

## زادروزها
* ۱۲۸۴ - امین‌الله حسین، آهنگساز
* ۱۳۲۱ - خسرو معتضد، مورخ
* ۱۳۲۶ - شیرین عبادی، حقوق‌دان
* ۱۳۳۴ - ناصر رزازی، شاعر و نویسنده
* ۱۳۵۹ - آزیتا ترکاشوند، بازیگر
* ۱۳۶۱ - یاسر بختیاری، خواننده
* ۱۳۶۱ - مصطفی زمانی، بازیگر
* ۱۳۶۶ - ندا قاسمی، بازیگر و صداپیشه
* 1381- ساجده آقا میری حسابدار شرکت آماده لذیذ

## درگذشتگان
* ۱۱۲۶ - نادرشاه، نخستین شاه ایران از شاهنشاهی افشاری
* ۱۳۸۸ - ندا آقاسلطان، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - اشکان سهرابی، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - حمید حسین‌بیگ عراقی، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - فاطمه سمسارپور، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - بهزاد مهاجر، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - مسعود هاشم‌زاده، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۸ - محمدحسین فیض، از کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۹ - عبدالمالک ریگی، از رهبران جندالله
* ۱۳۹۹ - غلامرضا منصوری، قاضی دادسرای فرهنگ و رسانه
* ۱۳۹۹ - البرز زارعی، کوهنورد
* ۱۴۰۱ - محمدعلی کریم‌خانی، خواننده
* ۱۴۰۲ - عبدالرضا ترابی، نماینده حوزه انتخابیه گرمسار در دوره هشتم مجلس شورای اسلامی
* ۱۴۰۳ - توران شهریاری، شاعر

## جستارهای وابسته
* ۲۰ ژوئن
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۰ ژوئن

## منابع و یادداشت‌ها

رده:روزهای خرداد
ویلیام هون

بندانگشتی
**ویلیام هون** (William Hone) روزنامه‌نگار رادیکال و طنزنویس انگلیسی سوم ژوئن سال ۱۷۸۰ به دنیا آمد و ۶۲ سال عمر کرد.

دولت و کلیسا از زخم طنزهای هون در امان نماندند. وی برای تأمین آزادی مطبوعات انگلستان تلاش بسیار کرد. معروفترین تألیف او «کتاب هرروزه» (Every-Day Book) است.

## منابع

* تاریخ ایران در این روز (برداشت آزاد با ذکر منبع)

رده:آزادی عقیده
رده:درگذشتگان ۱۸۴۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۸۰ (میلادی)
رده:طنزپردازان اهل انگلستان
رده:فعالان آزادی بیان
رده:کارآفرینان سده ۱۹ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:کتاب‌فروشان اهل انگلستان
رده:نویسندگان انگلیسی سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۱۹ (میلادی) اهل انگلستان
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل انگلستان
رده:نویسندگان مرد سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل انگلستان
رده:کارآفرینان سده ۱۹ (میلادی) اهل انگلستان
۳۱ خرداد

**۳۱ خرداد** نود و سومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۲ روز (۲۷۳ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۲۲۹ - پایان شورش بابیان نی‌ریز
* ۱۳۴۹ - قهرمانی برزیل در جام جهانی ۱۹۷۰
* ۱۳۶۰ - صدور زای عدم کفایت ابوالحسن بنی‌صدر توسط مجلس شورای اسلامی
* ۱۳۶۹ - زمین‌لرزه ۱۳۶۹ رودبار و منجیل
* ۱۳۷۷ - مسابقه ایران و آمریکا در جام جهانی فوتبال ۱۹۹۸
* ۱۳۸۵ - رقابت ۳۱ خرداد ۱۳۸۵ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال آنگولا در جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶
* ۱۳۹۳ - رقابت ۳۱ خرداد ۱۳۹۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال آرژانتین در جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴

## زادروزها
* ۱۳۰۳ - عزت‌الله انتظامی، بازیگر
* ۱۳۱۸ - کامران شیردل، کارگردان
* ۱۳۳۴ - هنگامه اخوان، خواننده
* ۱۳۵۷ - مهدی رجب‌زاده، فوتبالیست
* ۱۳۶۲ - مصطفی اکرامی، فوتبالیست
* ۱۳۶۳ - امیر جدیدی، بازیگر
* ١٣٧٧ - علی محمودی خلخالی ، شناگر

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۰ - مصطفی چمران، بنیان‌گذار ستاد جنگ‌های نامنظم
* ۱۳۶۰ - سعید سلطان‌پور، فعال‌سیاسی چپ‌گرا
* ۱۳۶۴ - بهرام آریانا، ارتشبد نیروی زمینی شاهنشاهی ایران
* ۱۳۹۲ - مینا ایزدیار، پزشک
* ۱۳۹۴ - شهریار عدل، باستان‌شناس
* ۱۴۰۲ - سینا زند، دوبلور
* ۱۴۰۴ - بهنام شهریاری، فرمانده یگان ۱۹۰
* ۱۴۰۴ - محمدسعید ایزدی، از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
* ۱۴۰۴ - سید ایثار طباطبایی قمشه، فیزیک‌دان

## جستارهای وابسته
* ۲۱ ژوئن

## منابع

رده:روزهای خرداد
جرج تنت

**جرج جان تنت**  از رئیسان سازمان سیای آمریکا بود.

## زندگینامه
وی یونانی‌الاصل و زادهٔ شهر نیویورک است.

«تنت» هفت سال تمام مدیر «سیا» بود. دوران ریاست او بر این سازمان اطلاعاتی از دوران حکومت بیل کلینتون آغاز شده بود.

وی در سه دههٔ اخیر تنها مدیر سیا بود که پس از تغییر رئیس‌جمهوری سمت خود را حفظ کرده بود. تنت که در رشته مطالعات بین‌المللی از دانشگاههای جورج تاون و کلمبیا دانش‌آموخته شده‌است پیش از مدیریت سیا، عمدتاً در سنای آمریکا به سناتورها کمک می‌کرد و پس از انتخاب کلینتون به ریاست جمهوری آمریکا کار انتقال مدیریت دستگاههای اطلاعاتی را از دولت قبلی به دولت تازه برعهده داشت.

سوم ژوئن ۲۰۰۴ جورج تنت مدیر ۵۱سالهٔ سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» از سمت خود کناره‌گیری کرد و جورج بوش استعفای او را پذیرفت و مراتب را پیش از این‌که عازم اروپا شود اعلام داشت.

سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به‌ویژه سیا در پی رویداد ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تحت فشار و انتقاد بودند و بالاخره یک نفر باید کنار می‌رفت. انتقاد از «سیا» پس از این‌که در عراق اسلحهٔ کشتار جمعی به‌دست نیامد افزایش یافته بود و ژنرال پاول وزیر امور خارجه آمریکا اخیراً به‌صراحت این سازمان را متهم کرده بود که گزارش‌های نادرست آن باعث شده بود که به استناد آنها در شورای امنیت بگوید که عراق دارای اسلحهٔ کشتار جمعی است و حملهٔ نظامی به آن کشور را توجیه کند.

تنت گفته است به این دلیل که می‌خواهد وقت بیشتری را با خانواده‌اش بگذراند کناره‌گیری کرده‌است.

## کتاب

جرج تنت در سال ۲۰۰۷ (۱۳۸۶) خاطرات نه سال معاونت و ریاست خود را در سازمان سیا انتشار داد. نام اصلی این کتاب به زبان انگلیسی At the Center of the Storm: My Years at the CIA است. در سال ۱۳۸۹ علی‌اکبر عبدالرشیدی مترجم ایرانی این کتاب را با نام *در چشم توفان* به زبان فارسی ترجمه کرد که از سوی انتشارات سروش انتشار یافت. این کتاب در حقیقت پاسخی است از سوی تنت به کسانی که وی را متهم به کشاندنِ پای دولت ایالات متحده امریکا به جنگ عراق کرده‌اند. او پرده از برنامه‌ها و طرح‌های دیگری که برای حمله به عراق وجود داشته برمی‌دارد و خود را از این اتهام مبرا می‌کند.

## پانویس

## منابع
تاریخ ایران در این روز (برداشت آزاد با ذکر منبع)

رده:استادان دانشگاه جرج‌تاون
رده:اعضای کابینه بیل کلینتون
رده:افراد آمریکایی یونانی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:انستیتو سیاست خاورمیانه واشینگتن
رده:اهالی کویینز
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ایالتی نیویورک در کورتلند
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
رده:رئیسان سیا
رده:زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارکنان دولت جرج دابلیو. بوش
رده:کارکنان دولت کلینتون
رده:اعضای شورای روابط خارجی
میدان فردوسی (تهران)

**میدان فردوسی** یکی از میدان‌های مهم در مرکز شهر تهران است، که میان منطقه ۱۲ شهرداری تهران و منطقه ۶ شهرداری تهران قرار گرفته است. که میتوان از طریق خط ۴ مترو و خط ۱ بی‌آرتی به آن دسترسی داشت.

در محور شرقی-غربی، خیابان انقلاب اسلامی، در محور شمال، خیابان سپهبد قرنی و در محور جنوب، خیابان فردوسی این میدان را قطع می‌کنند.

از اماکن بسیارمهم پیرامون این میدان می‌توان به ساختمان مرکزی وزارت آموزش و پرورش، دانشکده کامپیوتر، دانشکده علوم سیاسی، بوستان فردوس، اداره آموزش هنرهای دستی، بیمارستان دادگستری و اداره امور ایثارگران کمیته امداد و دانشگاه پیام نور اشاره کرد. 

## تندیس‌های میدان فردوسی
تا به امروز سه تندیس متفاوت در میدان فردوسی تهران نصب شده
بندانگشتی|تندیس اول فردوسی در دانشگاه ادبیات دانشگاه تهران
* تندیس اول (فردوسی در حالت نشسته) - این تندیس که توسط پارسیان هند به ایران پیشکش شده بود از سال ۱۳۲۴ تا ۱۳۳۸ در این مکان قرار داشت. اکنون در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران قرار دارد.
* تندیس دوم (فردوسی ایستاده با دست برافراشته) - این تندسی توسط استادان غلام‌رضا رحیم‌زاده ارژنگ و حسن ارژنگ ساخته شد و از خرداد سال ۱۳۳۸ تا مهر ۱۳۵۰ در این مکان قرار داشت. این تندیس در حال حاضر در میدان فردوسی شهر مشهد قرار دارد.
* تندیس سوم (فعلی) - ساخته استاد ابوالحسن صدیقی است و از ۵ مهر ۱۳۵۰ تا به امروز در این مکان قرار دارد.

## تاریخچه
[بندانگشتی|چپ|پیکرهٔ فردوسی اثر [ابوالحسن صدیقی در میدان فردوسی، تهران]]
بندانگشتی|چپ|250px|میدان فردوسی تهران در سال ۱۹۵۷ میلادی (۱۳۳۶ خورشیدی)
* ۲۳ تیرماه سال ۱۳۳۰ خورشیدی آورل هریمن مشاور ترومن رئیس جمهوری وقت آمریکا با پیامی حاوی طرح میانجیگری این دولت بین ایران و انگلستان وارد تهران شد و مورد استقبال گرم قرار گرفت. همین استقبال شایان سبب تشدید مخالفت چپگرایان شد و پس از ظهر همان روز بر ضد ورود او و میانجیگری آمریکا در امر نفت، درخیابانهای تهران دست به تظاهرات یکصد هزار نفری زدند که از میدان فردوسی آغاز و به میدان بهارستان ختم می‌شد. در جریان این تظاهرات اعضای حزب دکتر مظفر بقایی با تظاهر کنندگان درگیر شدند و به پلیس و ارتش تحت فرمان شاه امکان و بهانه دادند که وارد عمل شوند و به سوی تظاهر کنندگان تیراندازی کنند که ضمن آن ده‌ها تن کشته و مجروح شدند.
* سی ام تیر سال ۱۳۳۱ برابر با ۲۱ ژوئیه ۱۹۵۲ تظاهرات مردمی به هواداری از مصدق در میدان فردوسی و دیگر مناطق اطراف.
* ۱۷ خرداد ۱۳۳۸ خورشیدی با برپایی مراسمی با شکوه، از تندیس ابوالقاسم فردوسی در میدان فردوسی شهر تهران پرده‌برداری شد.حکیم ابوالقاسم فردوسی در سال ۱۰۲۰ (میلادی) در توس درگذشت.
* ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ - چند ساعت پس از پیروزی انقلاب - گروهی سر تندیس فردوسی را قطع کردند که پس از اعتراض عمومی مردم، تندیس مرمت و به حالت نخستین باز گردانده شد.

## انتقاد به ساخت برج شاهنامه
در اواخر دهه ۸۰ خورشیدی ساخت برجی در ضلع جنوب غربی میدان فردوسی آغاز شد که انتقادات زیادی به همراه داشت. این برج که برج شاهنامه نامیده شده است به اعتقاد بسیاری ارتفاع زیاد و طراحی آن هیچ تناسبی با بافت معماری و هویت تاریخی میدان فردوسی و ساختمان‌های اطراف آن ندارد.

## جستارهای وابسته
* مجسمه فردوسی در تهران
* زن سرخ‌پوش (میدان فردوسی)

## پانویس
#  کیهانی‌زاده.

## پیوند به بیرون
عاقبت مشروب فروشی در میدان فردوسی+عکس 

## منابع

* *راه خودرو، نقشهٔ ویژهٔ ترافیکی تهران*، مؤسسهٔ ارتباط و انتقال داده‌های صنایع، تهران ۱۳۸۳.
* 

رده:تهران قدیم
رده:میدان‌های تهران
رده:نمادهای تهران
رده:یادمان‌های فردوسی
رده:خیابان انقلاب اسلامی
علم هوانوردی

**علم هوانوردی**  بخشی از دانش مکانیک است که به قانون‌های فیزیکی حاکم بر وسائل پرنده مانند هواپیما می‌پردازد.

## دانش هوانوردی در هواپیما
بر هواپیمایی که در حال پرواز یک‌نواخت و مستقیم است چهار نیرو وارد می‌شود:
* نیروی پیش‌رانش که هواپیما را به جلو می‌برد.
* نیروی برآر (Lift) ناشی است از شکل بال هواپیما و سرعت هواپیما و همچنین زاویه قرارگیری بال هواپیما نسبت به جریان هوا و هواپیما را به بالا می‌برد.
* نیروی پسار (Drag) یا نیروی مقاوم هوا که جهت آن رو به عقب هواپیما است و همواره در مقابل نیروی پیش رانش قرار دارد و مقدار آن بستگی به شکل بال هواپیما و سرعت هواپیما و همچنین زاویه قرارگیری بال هواپیما نسبت به جریان هوا دارد.
* نیروی وزن (W) که هواپیما را به پائین می‌کشاند. و از طریق گرانش زمین می‌باشد.

نیروی پیش‌رانش در خلاف جهت نیروی پسا است و نیروی وزن هواپیما در خلاف جهت نیروی برا قرار دارد. اگر نیروی پیش‌رانش بزرگ‌تر از نیروی پسا یا مقاومت هوا نباشد هواپیما دچار واماندگی خواهد شد و همچنین برای پرواز باید نیروی برآ از نیروی وزن بیشتر باشد تا هواپیما بتواند از زمین بلند شده و پرواز کند. وزن هواپیما ثابت است (بدون در نظر گرفتن وزن سوخت) ولی در شرایط مختلف پرواز نیروهای دیگر (نیروی برآر و نیروی پسار و نیروی پیش‌رانش) ممکن است تغییر نمایند؛ مثلاً در هنگام اوج‌گیری که زاویه هواپیما نسبت به افق بیشتر است نیروی پسا هم بیشتر خواهد بود. اگر توان موتور یا نیروی پیش‌رانش نتواند نیروی پسار ایجاد شده در اثر افزایش زاویه پرواز هواپیما را جبران کند، هواپیما دچار واماندگی خواهد شد. همچنین نیروی برا هم با افزایش سرعت هواپیما افزایش خواهد یافت و با ارتفاع گرفتن هواپیما در اثر رقیق شدن هوا (در صورت ثابت بودن سرعت هواپیما) کاهش می‌یابد.

## نیروی بَرآ
نیرویی که همواره به سمت بالا وارد می‌شود و باعث می‌شود که هواپیما یا سایر وسایل پروازی به سمت بالا در خلاف نیروی وزن حرکت کنند. مقدار آن از طریق رابطه زیر بدست می‌آید:

1/2dv2sCl

d:چگالی یا غلظت هوا

v:سرعت

s:مساحت سطح بال

Cl:ضریب مقدار نیروی برآر 

## بررسی سطوح پروازی از دیدگاه فیزیکی
[بندانگشتی|473.991x473.۹۹۱پیکسل|قسمت‌های مختلف یک [ماهی‌واره. که در ان دو قسمت اصلی در ابتدا و انتهای بال قرار گرفته‌است.]]
Leading Edge:لبه جلویی بال

Trailing Edge:لبه پشتی بال

Chord/Chord Line:محور فرضی که از ابتدای بال تا انتهای ان کشیده شده‌است

Angle of Attack:زاویه بین باد و امتداد خط Chord Line

## نمودار تغییرات برآر بر حسب زاویه حمله
بندانگشتی|315x315پیکسل|نمودار فوق تغییرات زاویه حمله و مقدار برآر را نشان می‌دهد
بندانگشتی|در تصویر نحوه کارکرد فلاپ را می‌توان مشاهده کرد

## همان‌طور که در نمودار تغییرات [[نیروی برآر]] بر حسب زاویه حمله نمایان است
هر چه مقدار زاویه حمله افزایش یابد مقدار لیفت افزایش خواهد یافت

این مقدار تا نقطه‌ای به نام اوج ادامه خواهد یافت.

از این نقطه به بعد با افزایش زاویه حمله مقدار برآر به سرعت کاهش پیدا خواهد کرد

طبق فرمول با کاهش ضریب لیفت مقدار لیفت نیز کاهش پیدا می‌کند.

راه‌های متعددی برای افزایش زاویه حمله موجود است

از جمله استفاده از فلاپ‌ها.

مقدار ضریب برآر همیشه از رابطه زیر بدست می‌آید:

Cl:L/qS=L/1/2DU2S

همواره نیروی وزن برابر است با جرم هواپیما در ثابت گرانش

نیروی پیشرانش همواره از طریق موتور هواپیما تولید می‌شود

## منابع
* US Depatrtment of Transportation, Federal Aviation Administration, Pilot's Handbook of Aeronautical
* Knowledge, 2003
* Private Pilot Manual
* Seyed Hossein Hanifi Yazdi Principle of flight Pdf

رده:مکانیک پرواز
رده:مهندسی هوافضا
رده:هوانوردی
۱ تیر

**۱ تیر** نود و چهارمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۱ روز (۲۷۲ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۱۸۳ - آغاز جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴)
* ۱۳۱۰ ‐ تصویب قانون ثبت علایم و اختراعات در مجلس شورای ملی ایران
* ۱۳۶۰ - برکناری ابوالحسن بنی‌صدر از ریاست جمهوری و تشکیل شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران
* ۱۳۸۳ - رقابت ۱ تیر ۱۳۸۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال سوریه در مسابقات فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۴
* ۱۳۹۱ - سیل ۱۳۹۱ کال شور خراسان رضوی
* ۱۴۰۰ - آغاز اعتصابات کارگری ۱۴۰۰ ایران
*۱۴۰۴‌ - حملات ایالات متحده آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران

## زادروزها
* ۱۲۵۱ - محمدعلی شاه، ششمین پادشاه قاجار
* ۱۳۱۱ - ثریا اسفندیاری، دومین همسر محمدرضا شاه پهلوی و شهبانوی ایران
* ۱۳۱۷ - امیراشرف آریانپور، موسیقی‌دان، پژوهشگر و نویسنده
* ۱۳۱۹ - عباس کیارستمی، کارگردان فیلم
* ۱۳۲۰. راشد غنوشی، سیاست‌مدار مسلمان تونسی
* ۱۳۲۹ - مصطفی رحماندوست، شاعر
* ۱۳۳۰ - مهدی صباغ‌زاده، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و تدوین‌گر
* ۱۳۳۰ - کاظم اولیایی، مدیر اسبق باشگاه فوتبال استقلال
* ۱۳۳۱ - مازیار، خواننده
* ۱۳۳۴ - ناصر رزازی، هنرمند، خواننده، شاعر، نویسنده و پژوهشگر ادبیات و فرهنگ کردی
* ۱۳۳۸ - احمد کاظمی، فرمانده
* ۱۳۴۰ - ابوالفضل پورعرب، بازیگر
* ۱۳۴۷ - نسرین مقانلو، بازیگر
* ۱۳۴۹ - مریم کاویانی، بازیگر
* ۱۳۵۰ - خداداد عزیزی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۵۶ - سحر ولدبیگی، بازیگر
* ۱۳۵۸ - سید محمد حسینی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۴ - هادی نوروزی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۷ - مائده برهانی، بازیکن والیبال
* ۱۳۶۷ - مجتبی شجاعی، قایقران
* ۱۳۷۷ - آرون افشار، خواننده
* 1378- محمدرضا رستمیان الاشتی قهرمان بوکس وزن -68 کیلوگرم

## درگذشت‌ها
* ۱۴۰۰ - حمید مجتهدی، کارگردان

## مناسبت‌ها
* روز اصناف در ایران

## منابع

رده:روزهای تیر
۲ تیر

**۲ تیر/سرطان** نود و پنجمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۷۰ روز (۲۷۱ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۲۸۷ - به‌توپ بستن مجلس
* ۱۲۸۷ - آغاز استبداد صغیر
* ۱۲۸۷ - آغاز قیام و محاصره مشروطه‌خواهان تبریز
* ۱۳۰۵ - شورش پادگان سلماس
* ۱۳۰۵ - شورش پادگان مراوه‌تپه
* ۱۳۳۲ - علی محمدخان،وزیرخارجه افغانستان اعلام کرد دولت افغانستان از دولت مصدق و مردم ایران برای ملی کردن نفت ایران و در مقابل فشارهای بریتانیا حمایت کامل می‌کند.
* ۱۳۵۸. قیام مردم محل چنداول در کابل علیه دولت کمونیستی افغانستان.
* ۱۳۸۷ - رقابت ۲ تیر ۱۳۸۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال کویت در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ (آسیا)
* ۱۳۹۱ - حادثه تیر ۱۳۹۱ هواپیمایی زاگرس
* ۱۳۹۵ - حادثه سقوط اتوبوس سربازان پادگان صفر پنج کرمان

## زادروزها
* ۱۲۶۶ - رکن‌الدین مختاری،  فرزند مختارالسلطنه معروف به **سرپاس مختاری** رئیس شهربانی دورهٔ رضا شاه و نوازندهٔ ویلن، آهنگساز و موسیقی‌دان
* ۱۳۰۲ - غلامحسین غریب، نویسنده، شاعر و موسیقی‌دان
* ۱۳۱۸ - صمد بهرنگی، داستان‌نویس، محقق، مترجم، و شاعر چپ‌گرای
* ۱۳۳۴ - پرویز پرستویی، بازیگر
* ۱۳۴۰ - مسعود آب پرور، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس
* ۱۳۴۲ - نادر محمدخانی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۰ - سارا نایینی، خواننده
* ۱۳۶۷ - احسان روزبهانی، بوکسور

## درگذشت‌ها
* ۴۱۶ - ابن‌سینا، دانشمند، فیلسوف و پزشک
* ۱۲۸۷ - جهانگیرخان صور اسرافیل، روزنامه‌نگار دوره مشروطیت
* ۱۲۸۷ - ملک‌المتکلمین، خطیب و از اعضای جنبش مشروطه ایران
* ۱۳۶۸. میشل عفلق، متفکر مسیحی عرب و بنیان‌گذار حزب بعث سوریه
* ۱۴۰۰ - میرصلاح حسینی، بازیگر (زاده ۱۳۲۷)
* ۱۴۰۲ - رضا آشتیانی عراقی، نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی و دوره هشتم مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه قم

## منابع

رده:روزهای تیر
۴ تیر

**۴ تیر** نود و هفتمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۸ روز (۲۶۹ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۲۰۳ - زمین‌لرزه ۱۲۰۳ شیراز
* ۱۲۹۸ - حدود دو سال پس از پیروزی انقلاب اکتبر، دولت شوروی (با تسلیم یادداشتی به دولت ایران) اصول سیاست خود در قبال ایران را تشریح کرد، لغو امتیازات، کاپیتولاسیون، بخشیدن بدهی ایران، تحویل راه‌ها و خطوط آهن و بنادر از موارد مهم آن بود که دو سال بعد در قرارداد ۱۹۲۱ قید شد
* ۱۳۱۲ - عبدالحسین تیمورتاش (معززالملک) به جرم اخذ نه هزار لیره و دویست هزار ریال رشوه، به ۵ سال زندان و بازگرداندن رشوه به خزانهٔ دولتی محکوم شد.
* ۱۳۲۵ - برگزاری نخستین کنگره نویسندگان ایران با شرکت ادیبان و محققان بزرگی چون ملک الشعرای بهار، علی‌اکبر دهخدا، بدیع الزمان فروزانفر
* ۱۳۴۶ - دستگیری تعدادی از علما به دست مأموران ساواک در پی کشف ۵۰ هزار نسخه تکثیر شده از نامهٔ سرگشادهٔ روح‌الله خمینی به هویدا (نخست‌وزیر وقت)
* ۱۳۵۳ - کشف منبع عظیمی از گاز در کنگان بوشهر
* ۱۳۵۷ - قهرمانی آرژانتین در جام جهانی ۱۹۷۸
* ۱۳۶۴ - عملیات قدس ۲
* ۱۳۶۷ - حملهٔ ارتش بعثی عراق به جزایر مجنون و نواحی شمالی کوشک و طلائیه و اشغال این مناطق پس از بمباران وسیع شیمیایی
* ۱۳۷۷ - رقابت ۴ تیر ۱۳۷۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال آلمان در جام جهانی فوتبال ۱۹۹۸
* ۱۳۹۳ - رقابت ۴ تیر ۱۳۹۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال بوسنی و  هرزگوین در جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴
* ۱۳۹۷ - رقابت ۴ تیر ۱۳۹۷ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال پرتغال در جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸
* ۱۳۹۹ - حکم قطع چهار انگشت دست راست سه زندانی به نام‌های هادی رستمی، مهدی شاهیوند، و مهدی شرفیان هفت‌چشمه به اتهام چهار فقره سرقت حدی توسط دیوان عالی کشور تأیید شد

## زادروزها
* ۱۲۹۳ - شاپور بختیار، چهلمین نخست وزیر ایران (درگذشته ۱۳۷۰)
* ۱۳۰۲ - جمشید آموزگار، مهندس، اقتصاددان و دولتمرد ایرانی (درگذشته ۱۳۹۵)
* ۱۳۱۸ - محمد پورستار، بازیگر
* ۱۳۱۹ - منوچهر والی زاده، دوبلور، بازیگر
* ۱۳۲۴ - علی‌اکبر ولایتی، سیاست‌مدار ایرانی و مشاور امور بین‌الملل رهبر جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۲۶ - محمد عبادی، صداپیشه
* ۱۳۲۹ - هادی غفاری، یکی از اعضای شورای مرکزی مجمع نیروهای خط امام و مشکوک به اینکه قاتل امیرعباس هویدا است
* ۱۳۳۰ - رضا فیض نوروزی، بازیگر
* ۱۳۳۲ - عبدالمحمد نظام الاسلامی، نماینده مردم بروجرد و اشترینان در مجلس ششم شورای اسلامی (درگذشته ۱۳۸۷)
* ۱۳۳۵ - قدرت‌الله ایزدی، بازیگر
* ۱۳۴۹ - الهام صفوی زاده، مجری تلویزیون
* ۱۳۵۰ - آرش میراحمدی، بازیگر (درگذشته ۱۴۰۲)
* ۱۳۵۱ - هدیه تهرانی، بازیگر
* ۱۳۵۶ - پوریا پورسرخ، بازیگر
* ۱۳۶۷ - امیر شرفی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۲ - شایان مصلح، بازیکن فوتبال

## درگذشتگان
* ۱۳۶۷ - علی هاشمی (پاسدار)، نظامی
* ۱۳۸۶ - مهستی، خواننده موسیقی پاپ
* ۱۳۹۸ - علینقی عالیخانی، وزیر، اقتصاددان و مشاور اقتصادی ایرانی
* ۱۴۰۴ - علی شادمانی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
* ۱۴۰۴ - مهشید مشیری، فرهنگ‌نویس و مترجم

## منابع

رده:روزهای تیر
۵ تیر

**۵ تیر/سرطان** نود و هشتمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۷ روز (۲۶۸ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## مناسبت‌ها
* روز جهانی مبارزه با مواد مخدر

## رویدادها
* ۱۲۸۸ - قوای سردار اسعد بختیاری از اصفهان به قم وارد شدند و با نمایندگان روس و انگلیس برای ایجاد هماهنگی و کسب موافقت در تسخیر تهران ملاقات کردند.
* ۱۲۹۹ - استعفای حسن وثوق‌الدوله، رئیس‌الوزرای وقت ایران
* ۱۳۱۴ - برقراری روابط دیپلماتیک بین دو کشور اتحادیه جماهیر شوروی و کلمبیا
* ۱۳۲۹ - انتصاب سرلشکر حاجی‌علی رزم‌آرا توسط محمدرضاشاه پهلوی به مقام نخست‌وزیری ایران
* ۱۳۴۴ - افتتاح نمایشگاه بزرگ هفت‌هزار سال تاریخ و هنر ایران در کاخ هنرهای زیبای سان فرانسیسکو افتتاح شد
* ۱۳۵۲ - دیدار هویدا و ملک حسین
* ۱۳۵۶ - دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه آریامهر (صنعتی شریف) در بازار تهران و مقابل دانشگاه آریامهر تظاهرات کردند.
* ۱۳۶۴ - آغاز عملیات ظفر ۲ در پنجوین با تلاش ارتش جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۷۹ - هیئت وزیران کشور قطر، طرح همکاری قطر و ایران را در امور فرهنگی و فنی تصویب کرد.
* ۱۳۸۰ - کاخ آپادانا در شوش از دورهٔ هخامنشی، قلعهٔ شوش از دورهٔ قاجار، آسیاب‌های شوشتر از دورهٔ ساسانیان و آسیاب‌های آبی گنو در بندرعباس از دورهٔ قاجار در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
* ۱۳۸۳ - رقابت ۵ تیر ۱۳۸۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال سوریه در مسابقات فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۴
* ۱۳۸۵ - تأسیس شورای راهبردی روابط خارجی
* ۱۳۸۶ - رونمایی از تمبر روز ملی مبارزه با سلاح‌های شیمیایی و میکروبی
* ۱۳۹۹ - انفجار خجیر در ایران

## زادروزها
* ۱۳۳۰ - خسرو شهراز، بازیگر
* ۱۳۳۳ - مجید قناد، مجری
* ۱۳۵۷ - علی آقایی، بازیگر
* ۱۳۶۷ - میلاد فراهانی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۷۷ - ابوالفضل جلالی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۸۲ - محمدجواد حسین‌نژاد، بازیکن فوتبال

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۰ - احمد متین دفتری، نخست‌وزیر ایران در زمان رضا شاه
* ۱۳۵۴ - میرزا احمد آشتیانی، دانشمند علوم اسلامی
* ۱۳۹۷ - علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، از مدافعان جدی آزادی رسانه در پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ و کنشگر سیاسی مستقل
* ۱۳۹۸ - مرتضی صفاری نطنزی، نماینده حوزه انتخابیه نطنز و قمصر در دوره دهم مجلس شورای اسلامی
* ۱۴۰۲ - علی رفیعی علامرودشتی، نویسنده، کتاب‌شناس، مصحح و محقق (زاده ۱۳۳۰)

## منابع

رده:روزهای تیر
۶ تیر

**۶ تیر** نود و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۶ روز (۲۶۷ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## مناسبت‌ها
* جشن باستانی نیلوفر
* روز فرهنگی کرمانشاه

## رویدادها
* ۱۳۴۶ - تصویب لایحه تأسیس سازمان تلویزیون ملی ایران
* ۱۳۵۳ - تأسیس بنیاد شاهنشاهی فرهنگستان‌های ایران
* ۱۳۵۸ - ترور ناموفق محمدرضا شاه به وسیلهٔ کارلوس و گروهش به دستور صادق خلخالی
* ۱۳۶۰ - ترور نافرجام سید علی خامنه‌ای
* ۱۳۷۲ - رقابت ۶ تیر ۱۳۷۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال سوریه در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۱۹۹۴ (آسیا)
* ۱۴۰۲ - کتک خوردن یکی از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی توسط مأمور حراست

## زادروزها
* ۱۳۰۶ - عباس مهرپویا، خواننده و آهنگساز
* ۱۳۳۳ - حسن آذرنیا، بازیکن و مربی فوتبال
* ۱۳۳۷ - احمد وحیدی، نظامی
* ۱۳۶۱ - اکبر صغیری، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۱ - اشکان اشتیاق، بازیگر
* ۱۳۶۹ - کسری نوری، فعال حقوق دراویش

## درگذشت‌ها
* ۱۳۱۳ - اصغر قاتل، قاتل زنجیره‌ای
* ۱۳۸۱ - نبی سروری، کشتی‌گیر و مربی کشتی آزاد
* ۱۳۹۱ - علی کسمایی، مدیر دوبلاژ، دوبلور، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و روزنامه‌نگار

## منابع

رده:روزهای تیر
۷ تیر

**۷ تیر** صدمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۵ روز (۲۶۶ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۳۷ - قهرمانی برزیل در جام جهانی ۱۹۵۸
* ۱۳۶۰ - بمب گذاری در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی 
* ۱۳۸۶ - سیل ۱۳۸۶ قهرود کاشان
* ۱۳۹۴ - اجرای حکم قطع دست دو سارق در مشهد
* ۱۳۹۷ - آتش‌سوزی پتروشیمی آبادان
* ۱۴۰۲ - ساختار سازمانی بانک سینا به مصوبه شماره ۳۳۵۲ تصویب شد

## زادروز
* ۱۲۵۴ - کیخسرو شاهرخ، رئیس انجمن زرتشتیان تهران
* ۱۳۰۳ - مهدی سهیلی، نویسنده و شاعر
* ۱۳۲۳ - سهراب شهید ثالث، کارگردان
* ۱۳۳۹ - زوریک مرادیان، نخستین نظامی کشته‌شده ارمنی در جنگ ایران و عراق
* ۱۳۵۸ - روزبه نعمت‌اللهی، خواننده
* ۱۳۶۳ - الناز شاکردوست، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۰ - سید محمد بهشتی، سیاستمدار ، روحانی ایرانی و دومین رئیس دیوان عالی کشور
* ۱۳۶۰ - محمد منتظری، فرزند حسینعلی منتظری
* ۱۳۶۰ - رحمان استکی، نماینده شهرکرد در دوره نخست مجلس شورای اسلامی
* ۱۳۶۰ - غلامحسین حقانی، نماینده بندرعباس در دوره نخست مجلس شورای اسلامی
* ۱۳۶۰ - سید شمس‌الدین حسینی نائینی، نماینده نائین در دوره نخست مجلس شورای اسلامی
* ۱۳۹۵ - علی دادمان، مجری طرح توسعه فرودگاه بین‌المللی امام خمینی

## مناسبت‌ها
## منابع

رده:روزهای تیر
۸ تیر

**۸ تیر** صد و یکمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۴ روز (۲۶۵ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۶۵ - قهرمانی آرژانتین در جام جهانی ۱۹۸۶
* ۱۴۰۳ - برگزاری دوره نخست چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران

## زادروزها
* ۱۳۲۲ - منوچهر آذری، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۲۵۰ - رضاقلی‌خان هدایت، ادیب، شاعر و تذکره‌نویس
* ۱۳۸۸ - محمد حقوقی، شاعر
* ۱۳۹۳ - باقر صحرارودی، بازیگر
* ۱۴۰۴ - جمال اجلالی، بازیگر

## منابع

رده:روزهای تیر
۹ تیر

**۹ تیر/سرطان** صد و دومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۳ روز (۲۶۴ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۳۶۵ - آغاز عملیات کربلای ۱
* ۱۳۸۱ - قهرمانی برزیل در جام جهانی ۲۰۰۲
* ۱۴۰۴ - باقر رضایی، مهاجر ۶۰ ساله هزاره افغانستانی در اردوگاه شهر زابل براثر گرما، تشنگی و کتک جان باخت. این اتفاق هم‌زمان با موج جدید خشونت علیه افغانستانی‌ها در ایران و اخراج گروه‌های چند ده هزار نفره آنان از سوی حکومت ایران رخ داده است.

## زادروزها
* ۱۳۰۹ - همایون خرم، آهنگساز و نوازنده ویولن
* ۱۳۱۷ - اسماعیل خویی، شاعر و عضو کانون نویسندگان
* ۱۳۳۲ - فؤاد بابان، گوینده اخبار
* ۱۳۴۳ - رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ اسلام، تشیع و ایران
* ۱۳۴۶ - بابک نیک‌طلب، شاعر ادبیات کودک و نوجوان
* ۱۳۴۹ - پیمان معادی، بازیگر
* ۱۳۶۶ - شهرام اکبری، روزنامه‌نگار
* ۱۳۷۱ - حسین حسینی، بازیکن فوتبال
*۱۳۸۹ - سینا قاسمی ملی گرا

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۸. صوفی غلام‌نبی عشقری، شاعر افغانستانی
* ۱۳۸۹- منوچهر مرتضوی، نویسنده
* ۱۴۰۲ - فریماه فرجامی، بازیگر (زاده ۱۳۳۱)
* ۱۴۰۴- بامداد بیات، آهنگساز

## منابع

رده:روزهای تیر
رده:روزهای سرطان
۱۰ تیر

**۱۰ تیر** صد و سومین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۲ روز (۲۶۳ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۳۵۹ - تغییر نام شیر و خورشید سرخ به هلال احمر پس از انقلاب اسلامی در ایران
* ۱۳۶۵ - بازپس‌گیری شهر مهران توسط نیروهای ایرانی در جنگ ایران و عراق
* ۱۳۸۷ - ریزش ساختمان در خیابان سعادت‌آباد تهران
* ۱۳۹۹ - انفجار در خیابان شریعتی تهران

## زادروزها
* ۱۳۰۸ - شمس آل احمد، نویسنده و محقق
* ۱۳۰۸ - محمد قهرمان، شاعر و پژوهشگر ادبی
* ۱۳۱۰ - محمد یزدی، مجتهد، فقیه شیعه و سیاستمدار
* ۱۳۱۹ - فریبرز اسماعیلی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۲۴ - هرمز هدایت، بازیگر، نویسنده و کارگردان
* ۱۳۳۳ - حسین نوری، نقاش، نویسنده و کارگردان تئاتر و سینما
* ۱۳۳۸ - فرهاد کاظمی، بازیکن سابق و سرمربی فوتبال
* ۱۳۴۸ - سید مهرداد ضیایی، بازیگر سینما و تلویزیون
* ۱۳۵۰ - رضا شفیعی جم، کمدین و بازیگر
* ۱۳۵۷ - محمد نادری، بازیگر، فیلمنامه‌نویس و صداپیشه
* ۱۳۵۹ - مهدی پاکدل - بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون
* ۱۳۶۷ - سجاد مردانی، تکواندوکار
* ۱۳۷۵ - فاطیما بهارمست، بازیگر و مجری

## درگذشت‌ها
* ۱۱۷۰ - محمدباقر وحید بهبهانی، فقیه و مجتهد شیعه
* ۱۳۷۶ - محمدعلی مجتهدی گیلانی، استاد دانشگاه
* ۱۳۷۹ - لایق شیرعلی، شاعر
* ۱۳۸۲ - حسین فکری، بازیکن و مربی فوتبال
* ۱۳۹۱ - حمید حمزه، بازیگر

## مناسبت‌ها
*  روز بزرگداشت صائب تبریزی
* روز صنعت و معدن در ایران

## منابع

رده:روزهای تیر
۱۱ تیر

**۱۱ تیر/سرطان** صد و چهارمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۱ روز (۲۶۲ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۳۶ - زمین‌لرزه ۱۳۳۶ سنگچال
* ۱۴۰۱ - زمین‌لرزه‌های ۱۴۰۱ هرمزگان
* ۱۴۰۴. طاها رضایی، جوان ۱۸ ساله هزاره افغانستانی مقیم ایران، از سوی فرد ایرانی در منطقه آبسرد شهر دماوند کشته و بدنش تکه تکه شد. این اتفاق هم‌زمان با موج خشونت علیه افغانستانی‌ها در ایران رخ داد.

## زادروزها
* ۱۳۰۸ - علی باقرزاده، نویسنده و شاعر
* ۱۳۵۷ - سحر جعفری جوزانی، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۳۱۹ - کیخسرو شاهرخ، رئیس انجمن زرتشتیان تهران
* ۱۳۶۱ - محمد صدوقی، مجتهد
* ۱۳۸۰ - هارون شفیقی، شاعر
* ۱۳۹۰ - محمدعلی صدوقی، نماینده ولیه فقیه در استان یزد و فرزند محمد صدوقی
* ۱۳۹۲ - فوزیه، نخستین همسر محمدرضا پهلوی
* ۱۴۰۲ - خسرو حسن‌زاده، نقاش
* ۱۴۰۴ - مهدی خلیلی، ایرانگرد و مستندساز

## منابع

رده:روزهای تیر
رده:روزهای سرطان
۱۲ تیر

**۱۲ تیر** صد و پنجمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۰ روز (۲۶۱ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۸۹ - اجرای حکم قطع دست یک نفر در زندان ملایر
* ۱۳۹۲. کودتای ارتش مصر به رهبری عبدالفتاح السیسی علیه دولت به ریاست محمد مرسی(۳ جولای ۲۰۱۳م)
* ۱۳۹۹ - حادثه ۱۳۹۹ نطنز

## زادروزها
* ۱۳۰۱ - محمدحسین جزیره‌ای، جنگل دار و استاد جنگل‌شناسی
* ۱۳۱۴ - رضا فاضلی، بازیگر و فعال سیاسی ملی‌گرا، مجری و مدیر تلویزیون سیاسی مخالف حکومت جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۲۲ - حسن ناهید، نوازنده نی
* ۱۳۵۲ - غلامرضا شهبازی، بازیگر
* ۱۳۶۰ - علیرضا نورمحمدی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۲ - محمدهادی دیباجی، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۱۲۹۷ - مسعود میرزا ظل‌السلطان، شاهزاده قاجار و پسر ارشد ناصرالدین‌شاه
* ۱۳۰۳ - میرزاده عشقی، شاعر، روزنامه‌نگار، نویسنده و نمایشنامه‌نویس ایرانی
* ۱۳۴۹ - عبدالحسین امینی معروف به علامه امینی، نویسنده کتاب الغدیر
* ۱۳۸۸ - جمشید شیبانی، آهنگساز، کارگردان، تهیه‌کننده، خواننده و ترانه‌سرای موسیقی
* ۱۳۹۹ - سیروس گرجستانی، بازیگر
* ۱۴۰۰ - محمد برسوزیان، بازیگر (ز. ۱۳۲۴)
* ۱۴۰۰ - فرهاد طب‌نوری، فیلمنامه‌نویس (ز. ۱۳۴۴)
* دیوگو ژوتا ، بازیکن فوتبال ( ۱۴۰۴

## مناسبت‌ها
## منابع

رده:روزهای تیر
۱۳ تیر

**۱۳ تیر/سرطان** صد و ششمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۵۹ روز (۲۶۰ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۳۳ - قهرمانی آلمان غربی در جام جهانی ۱۹۵۴
* ۱۴۰۴ - فرماندار تایباد از اخراج روزانه ۳۸ هزار تبعه افغانستانی از مرز دوغارون خبر داد.

## زادروزها
* ۱۳۱۱ - حمیدرضا پهلوی، فرزند رضاشاه
* ۱۳۴۴ - رزی ملک یونان، بازیگر، کارگردان، نویسنده، هنرمند و فعال حقوق بشر آشوری‌تبار
* ۱۳۶۲ - محمدعلی احمدی، بازیکن فوتبال

## درگذشت‌ها
* ۱۳۵۰ - محمد معین، استاد زبان فارسی و پدیدآورنده فرهنگ معین (زاده ۱۲۹۷)
* ۱۳۷۷ - صادق چوبک، نویسنده (زاده ۱۲۹۵)

## مناسبت‌ها
* تیرگان

## منابع

رده:روزهای تیر
رده:روزهای سرطان
۱۴ تیر

**۱۴ تیر** صد و هفتمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۵۸ روز (۲۵۹ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۵۶. کودتای نظامی محمد ضیاءالحق در پاکستان و سرنگونی دولت ذوالفقارعلی بوتو
* ۱۳۵۹ - دستور ایالات متحده آمریکا بر مسدود کردن دارایی‌های ایران
* ۱۳۶۱ - ربوده شدن چهار ایرانی در لبنان

## مناسبت‌ها
* روز قلم در ایران

## زادروزها
* ۱۲۹۵ - صادق چوبک، نویسنده
* ۱۳۴۰ - کیوان ساکت، نوازنده
* ۱۳۴۵ - محمد اصفهانی، خواننده و آهنگ‌ساز
* ۱۳۴۷ - علی عمرانی، بازیگر، کارگردان، صداپیشه
* ۱۳۵۶ - علی انصاریان، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۱ - حامد کمیلی، بازیگر
* ۱۳۶۳ - بهاره افشاری، بازیگر
* ۱۳۶۴ - حسین رونقی، کنشگر سیاسی. 
* ۱۳۶۵ - اشکان دژاگه، بازیکن فوتبال

## درگذشت‌‌ها
* ۱۳۸۹ - حسنعلی علی‌پور، خیر مدرسه‌ساز
* ۱۳۹۵ - عباس کیارستمی، کارگردان

## منابع

رده:روزهای تیر
رده:روزهای سرطان
۱۵ تیر

**۱۵ تیر** صد و هشتمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. تا پایان سال ۲۵۷ روز (۲۵۸ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۳۰ - انحلال کنسولگری ایران در اسرائیل به دستور دولت نخست محمد مصدق به دلیل مشکل‌های مالی
* ۱۳۷۲ - رقابت ۱۵ تیر ۱۳۷۲ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال سوریه در مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۱۹۹۴ آسیا
* ۱۳۹۰ - جنایت پل مدیریت تهران
* ۱۳۹۴ - حادثه ۱۵ تیر ۱۳۹۴ هواپیمایی زاگرس
* ۱۴۰۳ - برگزاری دوره دوم چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران

## زادروزها
* ۱۳۱۲ - رضا داوری اردکانی، فیلسوف
* ۱۳۳۲ - رضا فیاضی، بازیگر
* ۱۳۵۴ - امیرعباس فخرآور، از مخالفان جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۵۸ - محسن بنگر، فوتبالیست
* ۱۳۶۲ - بهنام صفوی، خواننده
* ۱۳۶۷ - عماد میرجوان، فوتبالیست

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۰ - علی انصاری، دومین استاندار گیلان پس از انقلاب ۱۳۵۷
* ۱۳۶۰ - محمد نورانی، معاون عمرانی علی انصاری
* ۱۳۶۹ - مجید محسنی، بازیگر
* ۱۴۰۴ - امیر ابوطالب، بازیکن و مربی فوتبال

## مناسبتها
* Maidh-yo-shema: (میدیوشـِیم) – روز پانزدهم تیرماه، صدوپنج‌مین روز سال که در این روز «آب» آفریده شد.ترجمه این گهنبار ، هنگام برداشت نیمی از دانه ها و میوه هاست .

## منابع

رده:روزهای تیر
۱۶ تیر

**۱۶ تیر/سرطان** - صد و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. تا پایان آن ۲۵۶ روز (۲۵۷ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## مناسبت‌ها
* روز مالیات در ایران 

## رویدادها
* ۱۱۶۸ - آغاز نبرد سپاه لطفعلی‌خان زند با سپاه آقامحمدخان قاجار در منطقه چمن هزار بیضا
* ۱۳۵۳ - قهرمانی آلمان غربی در جام جهانی ۱۹۷۴
* ۱۳۸۷ - حادثه ۱۶ تیر ۱۳۸۷ فروند هواگرد جنگنده نورثروپ اف-۵ آجا
* ۱۳۹۴ - حادثه ۱۶ تیر ۱۳۹۴ هواپیمایی زاگرس
* ۱۳۹۵ - آتش‌سوزی پتروشیمی بوعلی سینا
* ۱۴۰۳ - مسعود پزشکیان برنده چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری شد

## زادروزها
* ۱۳۲۴ - بیژن الهی، شاعر
* ۱۳۴۲ - سعید عبادتیان، شاعر
* ۱۳۴۹ - بهروز سبط رسول، کارگردان

## درگذشت‌ها
* ۱۳۸۵ - سید جواد ذاکر طباطبایی، مداح
* ۱۳۹۱ - فخری گلستان، سفالگر
* ۱۴۰۲ - مروت‌الله پرتو، نماینده حوزه انتخابیه خدابنده در دوره ششم مجلس شورای اسلامی

## منابع

رده:روزهای تیر
رده:روزهای سرطان
۱۷ تیر

**۱۷ تیر** صد و دهمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۵۵ روز (۲۵۶ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۱۶ - امضا شدن پیمان سعدآباد
* ۱۳۶۹ - قهرمانی آلمان غربی در جام جهانی ۱۹۹۰
* ۱۳۹۶ - آغاز هجوم ملخ‌ها ۱۳۹۶ کوهرنگ
* ۱۴۰۲ - حمله به کلانتری ۱۶ زاهدان
* ۱۴۰۳ - حادثه ۱۷ تیر ۱۴۰۳ ناوچه سهند کلاس موج

## زادروزها
* ۱۳۱۲ - ابراهیم فیوضات، جامعه‌شناس
* ۱۳۳۲ - بهروز بقایی، بازیگر
* ۱۳۵۸ - حامد آهنگی، کمدین

## درگذشتگان
* ۱۲۲۹ - سید علی‌محمد باب، بنیان‌گذار بابیه
* ۱۲۲۹ - محمدعلی زنوزی، از پیروان سید علی‌محمد باب
* ۱۳۶۴ - محمدمهدی ربانی املشی، نماینده استان خراسان در دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
* ۱۳۷۴ - ‌سید محمدحسین حسینی طهرانی، فقیه
* ۱۳۸۲ - لاله و لادن بیژنی، دوقلوهای به هم چسبیده
* ۱۳۸۹ - کارو لوکاس، مهندس
* ۱۳۹۵ - بهمن زرین‌پور، بازیگر
* ۱۳۹۹ - غلامرضا سحاب، جغرافی‌دان
* ۱۳۹۹ -احمد رهبری، نماینده حوزه انتخابیه گرمسار در دوره ششم مجلس شورای اسلامی
* ۱۴۰۰ - فرهود جلالی کندلوسی، شاعر

## منابع

رده:روزهای تیر
تولد آمیار
۱۸ تیر

**۱۸ تیر** صد و یازدهمین روز از سال در گاه شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۵۴ روز (۲۵۵ روز در سال کبیسه) مانده‌است.

## رویدادها
* ۱۱۱۴ - پایان محاصره گنجه (۱۷۳۴)
* ۱۳۵۹ - **[[کودتای نوژه]]** برای بازگردانی شاپور بختیار به ایران و حذف سید روح‌الله خمینی و نابودی جمهوری اسلامی لو رفت و با شکست روبرو شد.
* ۱۳۷۸ - آغاز **[[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸ تیر ۱۳۷۸)]]** که در پی تحصن اعتراض‌آمیز دانشجویان کوی دانشگاه تهران در اعتراض به توقیف روزنامه سلام، با ورود نیروی انتظامی به این کوی، این تحصن به خشونت کشیده شد.
* ۱۳۸۵ - قهرمانی ایتالیا در جام جهانی ۲۰۰۶
* ۱۳۸۸ - **[[حمله به خوابگاه‌های دانشگاه امیر کبیر (۱۸ تیر ۱۳۸۸)]]**
* ۱۳۸۸ - **[[پیامدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران (تیر ۱۳۸۸)#رخدادهای ۱۸ تیر|تظاهرات جنبش سبز در ۱۸ تیر ۱۳۸۸]]**
* ۱۴۰۰ - زمین‌لرزه ۱۴۰۰ نقده

## زادروزها
* ۱۳۰۹ - فضل الله محلاتی، نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی 
* ۱۳۱۴ - احمد پژمان، آهنگساز
* ۱۳۳۹ - رضا توکلی، بازیگر
* ۱۳۶۰ - زر امیر ابراهیمی، بازیگر
* ۱۳۷۷ - ترلان پروانه، بازیگر

## درگذشت‌ها
* ۷۱۷ - عبدالرزاق باشتینی، اولین حاکم سربداران در ایران
* ۱۳۷۸ - مهدی حائری یزدی، اولین سفیر ایران در آمریکا بعد از انقلاب
* ۱۳۷۸ - **[[عزت‌الله ابراهیم‌نژاد]]**، در وقایع حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۳۷۸) کشته شد
* ۱۳۸۴ - **[[کریم امامی]]**، نویسنده و مترجم (زاده ۱۳۰۹)
* ۱۳۸۸ - **[[مهدی آذریزدی]]**، نویسنده کودکان و نوجوانان
* ۱۳۹۳ - **[[محمد محمدی گیلانی]]**، روحانی 
* ۱۳۹۵ - **[[جواد شهرستانی (مهندس)]]**، وزیر راه و ترابری
* ۱۳۹۷ - **[[محمد بسته‌نگار]]**، سخنگوی شورای فعالان ملی مذهبی و از اعضای شورای فعالان ملی مذهبی
* ۱۳۹۷ - **[[لیلا امامی]]**، از زنان روشنفکر و مدرن ایران و همسر امیرعباس هویدا
* ۱۳۹۷ - **[[محمد بسته‌نگار]]**، از اعضای جبهه ملی ایران و داماد سید محمود طالقانی
* ۱۳۹۹ - **[[هوشنگ صدیق]]**، سرتیپ خلبان اف-۴ فانتوم ۲ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

## ناپدید
* ۱۳۷۸ - **[[فرشته علیزاده]]** در وقایع ۱۸ تیر ۱۳۷۸
* ۱۳۷۸ - **[[سعید زینالی]]** در وقایع ۱۸ تیر ۱۳۷۸

## منابع

رده:روزهای تیر