open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیله‌رود

**پیله‌رود** منطقه‌ای روستایی است متشکل از ۱۴ روستا در استان اردبیل در دهستان گرده بخش مرکزی شهرستان نمین است.  این روستا در مرز جمهوری آذربایجان قرار گرفته‌است.

## جغرافیا
پیله‌رود منطقه‌ای کوهستانی بوده و کلیه روستاهای آن در ارتفاع بالای ۱۷۰۰ متر از سطح دریا واقع شده‌اند همچنین در این منطقه ویرانه‌های مربوط به آبادی‌های روزگار گذشته نیز مشهود است.

از کوه‌های پیرامون پیله‌رود می‌توان به قرخلر (چهل تن)، قلعه‌زنگی، چهل‌گز، هفتانی، زهوو، ساقو، لـله، بورانی، گنبد، الگو، کلکلی، تنگ، بیوک، اوچ‌دره، و اسد اشاره کرد.

منطقه پیله‌رود در جوار روستاهای عنبران بالا، علی‌کمر، خواجه‌بولاغی و دلیکلی داش قرار دارد.

پیله‌رود خود شامل ۱۳ محله روستایی به نام‌های: ۱ -آقایارلو ۲ - هُشنه ۳ - فتح مقصود ۴ - نظرعلی کندی ۵- خوش آباد ۶-مسجدمحله ۷-پیرزاده ۸- قلعه ۹-قاضی‌کندی ۱۰-گودلر ۱۱-صالح  قشلاقی ۱۲- پیرجوار ۱۳- یوزباشی قلعه سی می‌باشد.

## مردم
مردم این منطقه مسلمان و اکثریت شیعه می باشد .

شهیدانی نیز در راه اسلام و ایران تقدیم نموده اند .

شغل مردم این منطقه عموماً باغداری، کشاورزی و دامپروری است. زبان اکثر مردم پیله‌رود آذری است اما به زبان تالشی و ترکی هم اشنایی دارند. اهالی این روستاها بستگانی از گذشته در جمهوری آذربایجان دارند و قبل از قوت گرفتن حکومت بلشویکی در شوروی سابق ضمن تردد در شهرهای جمهوری آذربایجان نسبت به خرید و فروش و کار اقدام می‌نمودند.

## نام
روستاهای پیله‌رود تقریباً در امتداد  رودخانه بزرگی که از کوه های مرزی روستای فتح مقصود سرچشمه میگرفته و امروزه درفصل بهار هرسال نیز پراب میشود(نه مانند سابق) تشکیل شده اند  و نام منطقه نیز الهام گرفته از این امر میباشد.

لازم به ذکر است که برخی پیله را بزرگ معنی می‌کنند. بعنوان مثال پیله سهران که  از توابع استان اردبیل نیز هست با همین واژه ساخته شده‌است. در گیلان نیز روستاهایی واژه پیله را در خود دارند هم‌چون پیله‌سرا، پیله‌محله، پیله‌داربُن و پیله‌بازار (پیربازار).

در نزهةالقلوب حمدالله مستوفی دربارهٔ شهر پیله‌سوار استان اردبیل نیز آمده است که آن را «امیری پیله‌سوار نام یعنی سوار بزرگ از امرای آل بویه ساخت و اکنون به‌قدر دیهی مانده است.»

## منابع

* http://www.fallingrain.com/world/IR/32/Hoshneh.html

رده:روستاهای شهرستان نمین
رده:شهرها و روستاهای تات‌زبان
مطب

بندانگشتی|اتاق معاینه در مطب پزشک
**مَطَب** عموما جایی است که پزشک  در آن به معاینه و درمان بیماران می‌پردازد، البته تسامحا به محل فعالیت سایر شاغلین حرفه پزشکی مانند روانشناس که دارای دفترکار می‌باشند نیز می‌توان مطب اطلاق کرد.واژه مطب اسم مکان از ریشه طب است و در پارسی به آن پزشکگاه هم می گویند.

در برخی موارد مطب، به عنوان دفتر کار پزشکان هم برداشت می‌شود.

طبق قوانین موجود تأسیس مطب در ساختمانهای مسکونی نیز مجاز است. هر پزشکی تنها پس از اخذ مجوزهای لازم مانند پروانه مطب از سازمان نظام پزشکی) مجاز به تأسیس مطب است و مسئولیت اقدامات درمانی انجام شده در مطب برعهده پزشک می‌باشد . نصب تابلو، چاپ سرنسخه، تعرفه دریافتی از بیماران، اقدامات درمانی قابل انجام در مطب، فهرست ملزومات مطب و شرایط فیزیکی آن تابع قوانین موجود می‌باشد .

## منابع

رده:درمان
رده:مراقبت‌های سرپایی
رده:انواع تسهیلات مراقبت سلامت
هوهانس شیراز

**هُوْهانِس (اونیک) تادئوسی کاراپتیان** متخلص به **هُوْهانِس شیراز**  شاعر برجسته اهل ارمنستان در سده بیستم (میلادی) می‌باشد.

حماسه اندوه یکی از شعرهای برجسته این شاعر است.

## زندگی
بندانگشتی|آرامگاه هوهانس شیراز در پانتئون کومیتاس
هوهانس شیراز در ۲۷ آوریلِ ۱۹۱۵ در شهر گیومری در استان شیراک به دنیا آمد. مادرش، آستقیک، اندکی پیش از تولد وی به علت نسل‌کشی ارمنی‌ها بیوه شده بود.

دوران کودکی اش در پرورشگاه سپری گردید. در سال ۱۹۳۲م در کارخانه نساجی زادگاهش به کار پرداخت. هوهانس شیراز در سال‌های ۱۹۳۷–۱۹۴۱ در رشته تاریخ و ادبیات دانشگاه دولتی ایروان به تحصیل پرداخت و پس از فارغ‌التحصیل شدن از دانشگاه همه نیرویش را صرف خلاقیت‌های ادبی کرد.

هوهانس شیراز در مجموع شاعری غزل سرا است و آثارش که برخی از آن‌ها برای شاعر شهرت فراوانی به ارمغان آورد در حدود ۴۰ کتاب به چاپ رسیده‌است.

وی در ۱۴ مارس ۱۹۸۴ درگذشت.

## نمونه اشعار
### من و تو

### عشق را مرگی نیست

### ای گل‌ها

### عشق

## جستارهای وابسته
* فهرست نویسندگان ارمنی

## منابع

* 
* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی گیومری
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دانش‌آموختگان انستیتو ادبیات ماکسیم گورکی
رده:دانش‌آموختگان دانشکده لغت‌شناسی دانشگاه دولتی ایروان
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه دولتی آموزشی گیومری
۱۹۸۴
۱۹۱۵
رده:شاعران اهل اتحاد شوروی
رده:شاعران اهل ارمنستان
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:شاعران مرد اهل ارمنستان
رده:شاعران مرد
رده:مترجمان از روسی به ارمنی
رده:نویسندگان مرد اهل ارمنستان
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:شاعران ارمنی‌زبان
رده:نویسندگان ارمنی‌زبان
فهرست کارگردانان ارمنی

فهرست زیر شامل کارگردان‌های اهل ارمنستان و دیاسپورای ارمنی است که در سرتاسر جهان به حرفه کارگردانی فیلم سینمایی و تلویزیونی اشتغال داشته‌اند.

## ارمنستان

* آرا آروش
* آرتاوازد پلشیان
* آرمان ماناریان
* آرمن مازمانیان
* آماسیا مارتیروسیان
* ادموند کئوسیان
* ارازم کارامیان
* استپان کوورکوف
* پاتواکان بارخوداریان
* تیگران خزمالیان
* خورن آبراهامیان
* :داویت باباخانیان
* سرگئی پاراجانف (سارکیس پاراجانیان)
* سورن بابایان
* فرونزه دولاتیان
* گریگور ملیک-آواگیان
* گنادی ملکونیان
* مانوئل ماروتیان
* میکائیل وارطانوف
* نرسس هوهانیسیان
* ویگن چالدرانیان
* هاروتیون خاچاتریان
* هامو بیک-نازاریان
* هراچیا کشیشیان
* هنریک مالیان
* هوهانس گالستیان
* یوری ارزنکیان

## ایالات متحده آمریکا
* آناتولی ایرامجیان
* جی. مایکل هاکوپیان
* دیران سارافیان
* روبن مامولیان
* گارین هوانیسیان
* مادلین شارافیان

## ایران

* آرامائیس آقامالیان (ارمنستانی-ایرانی)
* آربی اوانسیان
* آرمان هوسپیان
* آناهید آباد
* اوانس اوگانیانس
* دیگرانوهی هواکیمیان
* رایموند هواگیمیان
* روبرت اکهارت
* روبرت صافاریان
* روبیک زادوریان
* زاون قوکاسیان
* ژرژ هاشم‌زاده
* ژوزف واعظیان
* ساموئل خاچیکیان
* سلیمان میناسیان
* موشق سروری
* وارطان آنتانسیان
* واروژ کریم-مسیحی
* هایک گاراگاش
* هراند میناسیان
* هنریک استپانیان

## بلغارستان
* گریگور آزاریان

## روسیه
* آنا ملیکیان

## فرانسه
* انری ورنوی (آشوت مالاکیان)
* روبرت کشیشیان
* سرژ آزاریان
* فیلیپ وارتان خازاریان

## کانادا
* آتوم اگویان

## جستارهای وابسته
* سینمای ارمنستان

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*  
* 
* 
* 
* 

رده:فهرست اهالی ارمنی بر پایه پیشه
رده:فهرست کارگردانان ایرانی بر پایه ملیت
رده:کارگردانان فیلم اهل اتحاد شوروی
رده:کارگردانان فیلم اهل ارمنستان
رده:کارگردانان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل فرانسه
رده:کارگردانان فیلم اهل کانادا
وندال‌ها

بندانگشتی|چپ|300px|خط آبی‌رنگ، خط سیر مهاجرت وندال‌ها را نشان می‌دهد.
**وَندال‌ها** از مردمان ژرمنیک بودند که ابتدا در جنوب لهستان کنونی ساکن شدند. آنان در قرن پنجم پادشاهی‌های وندال را در شبه‌جزیره ایبری، جزایر مدیترانه و آفریقای شمالی تأسیس کردند.

## تاریخ
وندال‌ها در همان سده به مناطق گل‌ها، اسپانیا، رم و شمال آفریقا تاختند و بخشی از تمدن‌های آن سامان‌ها را نابود ساختند. آن‌ها پیش از ورود به آفریقا چندی در جنوب اسپانیا نشیمن گزیدند و گفته شده که نام اندلس در اسپانیا برگرفته از نام *وندلوسیا* (سرزمین وندال‌ها) است.

وندال‌ها که به رهبری گایسریک از سال ۴۲۹ میلادی شروع به تهاجم به شمال آفریقا کرده بودند، سال ۴۳۹ میلادی بر کارتاژ دست یافتند. به عقیده کریس ویکام، تاریخ‌دان بریتانیایی از دست دادن کارتاژ یکی از مهم‌ترین نقاط عطف از دست رفتن سلطه رومی‌ها بر سرزمین‌های غربی بود و موجب کاهش شدید درآمد مالیاتی امپراتوری روم غربی شد.

از آنجا که وندال‌ها در سال ۴۵۵ تحت فرمانروایی شاه گایسریک، شهر رم را ویران کردند، به هنگام انقلاب فرانسه که رم را مکانی آرمانی ترسیم می‌کردند، واژه وندالیسم هم‌معنی با «ویرانگری» گرفته شد و وارد زبان فرانسه و دیگر زبان‌های اروپایی شد.

## شاهان وندال
# گودیگیسل (۳۵۹—۴۰۶)
# گوندریک (۴۰۷–۴۲۸)
# گایسریک (۴۲۸–۴۷۷)
# هونریک (۴۷۷–۴۸۴)
# گونتاموند (۴۸۴–۴۹۶)
# تراساموند (۴۹۶–۵۲۳)
# هیلدریک (۵۲۳–۵۳۰)
# گلیمر (۵۳۰–۵۳۴)

## جستارهای وابسته
* بورگوندی‌ها
* سوئبی‌ها
* فرانک‌ها
* گوت‌ها
* لمباردها

## پانویس

## منابع

* 
* Wikipedia contributors, "Vandals," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vandals&oldid=188794517 (accessed February ۵، ۲۰۰۸).

رده:وندال‌ها
رده:اسپانیا در سده ۵ (میلادی)
رده:اقوام اروپا
رده:الجزایر قرون وسطی
رده:ایتالیای قرون وسطی
رده:تاریخ آستوریاس
رده:تاریخ شمال آفریقا
رده:تاریخ جبل‌الطارق
رده:تاریخ جزایر بالئارس
رده:تاریخ جزیره کرس
رده:تاریخ ژرمن‌ها
رده:تاریخ ساردنی
رده:تاریخ کارتاخنا، اسپانیا
رده:تاریخ مالت
رده:تاریخ مراکش
رده:تاریخ مردم ژرمن
رده:تاریخ نومیدیا
رده:تونس قرون وسطی
رده:دوره مهاجرت‌ها
رده:ژرمن‌ها
رده:فرانسه در سده ۵ (میلادی)
رده:کارتاژ
رده:گل روم (فرانسه)
رده:مردمان باستانی
رده:هیسپانیا
توتون‌ها

[250px|farme|بندانگشتی|چپ| راهی که توتن‌ها و [کیمبرها در کوچ خود درپیش گرفتند]]
**توتُن‌ها** (به آلمانی: *teuton؛* نیاژرمنی: *Þeudanōz*) برپایهٔ نوشته‌های کهن تاریخ‌نگاران یونانی و رومی، ژرمن‌تبارانی بودند که در شبه‌جزیره یوتلاند (گوت‌لند) می‌زیسته‌اند. اگرچه برخی چنین می‌پندارند که وابستگی نژادی آن‌ها به آلمانی‌ها درست نیست. بر پایه نقشه بطلمیوس آن‌ها در شبه‌جزیره یوتلاند در دانمارک زندگی می‌کردند که با دیدگاه پوپنیوس ملا که زادگاه آن‌ها را در اسکاندیناوی می‌دانست همسو بود. به هر روی آن‌ها بر این باور بودند که نام توتون‌ها از گستره‌ای در شمال دانمارک به نام **تی** برگرفته شده‌است .

بیشتر از یک سده پیش از زایش مسیح بسیاری از توتون‌ها و تبارهای کیمبری به سوی جنوب و باختر دره رود دانوب کوچیدند. جایی که با جمهوری روم روبرو شدند. در سال‌های پایانی سده دوم پیش از میلاد گذر توتن‌ها و کیمبری‌ها از میان گُل‌ها‌ و یورش آن‌ها به رومی‌ها در ایتالیا نگاشته شده‌است. پس از چندین پیروزی پشت سر هم برای ارتش یورش آورنده ٬کیمبری و توتن ارتش‌های خود را از هم جدا کردند و پس از آن جداگانه از گایوس ماریوس سردار رومی در ۱۰۱ و ۱۰۲ سال پیش از میلاد شکست خوردند. پس از شکست توتون‌ها پادشاه آن‌ها به زنجیر کشیده می‌شود و همه زنان دربند شده آن‌ها خودکشی می‌کنند. از این رخداد در افسانه‌های رومی نیز به پاس دلاوری ستودنی آن‌ها بدست ژِروم یاد شده‌است. گفته شده که ۳۰۰ تن از زنان شوهردار توتون که به بردگی رومی‌ها درآمده بودند پس از این که از پذیرش درخواست رومی‌ها سرباز می‌زنند برای رهایی از دست آن‌ها نخست کودکان کوچکشان را می‌کشند و سپس در شب با دست‌های خود همدیگر را خفه می‌کنند.

250px|farme|بندانگشتی|چپ|نگاره‌ای از پایداری زنان توتنی از واگن فورت ۱۸۸۲

## منابع
Wikipedia contributors, "Teutons," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Teutons&oldid=285461057 (accessed April 22, 2009).

رده:افراد باستانی ژرمن‌ها
رده:اقوام اروپا
رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ مردم ژرمن
رده:عصر آهن پیشارومی
رده:مردمان باستانی
یکله

**یکله** . [ ی ِ ل ِ ] (اِخ) به معنای **یکّه** و **یگانه** است. به عقیدهٔ برخی زبان شناسانان واژه **یکله** ریشهٔ باستانی فارسی-پهلوی واژه **یکّه** است. واینکه یکه در زبان ترکی به معنی بزرگ میباشد .در حال حاضر این شکل باستانی کاربردی ندارد.

**یکله** نام یکی از روستاهای شهرستان همدان واقع در استان همدان ایران نیز است.
عرض جغرافیایی آن ۳۴ درجه و ۵۲ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی آن ۴۹ درجه شمالی است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۰۲ متر است. فاصله آن از همدان حدود ۴۱ کیلومتر و از قهاوند ۱ کیلومتر است. جمعیت آن حدود ۱۵۰۰ نفر است. شغل اکثریت مردم آن کشاورزی، دامداری،رانندگی کامیون سنگین است. این روستا قدمت و پیشینه‌ی کهن تاریخی دارد و از حسن شهرت مهمان‌نوازی برخوردار است.

## منابع

* فرهنگ معین

رده:روستاهای شهرستان همدان
بخش مرکزی شهرستان سیروان

**بخش مرکزی**، یکی از بخش‌های شهرستان سیروان در استان ایلام ایران است. مرکز این بخش، شهر لومار است.

## تقسیمات کشوری
* **بخش مرکزی شهرستان سیروان**
** دهستان رودبار
** دهستان لومار

شهر: **[[لومار]]**

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **بخش مرکزی شهرستان سیروان** برابر با **۷٬۱۵۲** نفر بوده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست بخش‌های ایران
* شهرستان سیروان

## جمعیت

رده:بخش‌های شهرستان سیروان
رده:شهرستان سیروان
مروارید

بندانگشتی|250px|گردنبندی از مروارید سفید

**مُروارید** یا **دُر**، گوهری است معمولاً سفید و درخشان که درون برخی از نرم‌تنان دوکفه‌ای مانند صدف مروارید به وجود می‌آید. مروارید از کلسیم کربنات (به‌طور عمده آراگونیت یا مخلوطی از آراگونیت به همراه کلسیت) تشکیل شده است.

وقتی جسمی خارجی مانند ذره‌ای شن بین صدف و پوسته او قرار بگیرد جانور لایه‌هایی مرکب از ماده آلی شاخی کونچیولین و بلورهای کلسیت یا آراگونیت را به دور جسم خارجی ترشح می‌کند. از این لایه‌های هم‌مرکز رفته رفته مروارید شکل می‌گیرد. مروارید با جنس دیواره درون صدف یکسان است. شکل مروارید اغلب نزدیک به کره است هرچند به شکل‌های دیگر مانند گلابی و دکمه و حتی شکل‌های نامنظم هم دیده می‌شود. درشتی آن به درشتی دانه خشخاش تا تخم کبوتر است. رنگ مروارید اغلب سفید است ولی ممکن است به رنگ‌های صورتی و زرد و سبز و آبی و قهوه‌ای و سیاه نیز دیده شود. در اقیانوس هند و استرالیا صید می‌شود. در قرن بیستم پرورش مروارید رواج بیشتری یافت و برای تهیه مروارید پرورشی (که گاه مروارید مصنوعی نیز نامیده می‌شود) با سوراخ کردن پوسته صدف، یک قطعه مروارید بسیار کوچک را در درون صدف قرار می‌دهند تا جانور لایه‌هایی به دور آن ایجاد کند.

## نگارخانه

پرونده:Johannes Vermeer (1632-1675) - The Girl With The Pearl Earring (1665).jpg|*[[دختری با گوشواره مروارید]]* از یوهانس فرمیر،  حدود سال ۱۶۶۵ میلادی
پرونده:Barbara Radziwillowna 18th.jpg|
پرونده:Jan Vermeer van Delft 008.jpg|
پرونده:Marie Antoinette Adult9.jpg|


## منابع

* مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران ۱۳۷۴
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید
* رضا طاهری، از مروارید تا نفت (تاریخ خلیج فارس)


رده:اجزای جواهرات
رده:شکم‌پایان و انسان‌ها
رده:شکم‌پایان
رده:گوهرسنگ‌ها
شمد لاوری

**شیخ محمد لاوری** (زادهٔ ۱۲۹۵ چاه قیل- درگذشتهٔ ۱۳۲۴) مشهور به **شَمَّد لاوری** فرزند عبدالرحمان است. او یکی از اعضای خاندان شیوخ مدنی و از نوادگان شیخ حسن مدنی است که از خانواده‌های شناخته‌شده در جنوب مرکزی ایران است.

واقعهٔ قتل او و برادرش شیخ صالح دست‌مایهٔ اشعار و سوگنامه‌هایی به زبان‌های فارسی، اچمی و عربی در جنوب ایران شده است.

## شجره‌نامه
نام کامل وی شیخ محمد بن شیخ عبدالرحمان بن شیخ مصطفی بن شیخ حسن ثانی بن شیخ محمد بن شیخ راشد بن شیخ مصطفی بن شیخ حسن مدنی می‌باشد.

مادر او اهل روستای بست قلات بود.

## زندگی و مرگ
او ابتدا طلبه علوم دینی بود و مدتی در این علوم تحصیل کرد. او که به عنوان معتمد و پیش‌نماز فعالیت می‌کرد، به دلایلی در برابر مأموران دولتی قیام می‌کند و پس از دستگیری به لار و سپس شیراز اعزام می‌شود. مدتی در زندان کریمخانی زندانی می‌شود، ولی پس از مدتی از زندان می‌گریزد و برای چندماه در منطقه ایجاد ناامنی می‌کند.

او در تابستان ۱۳۲۴ خورشیدی در ۲۹ سالگی توسط سرهنگ پالار در ایلود به قتل رسید.

## فرهنگ عامه
شمد لاوری در فرهنگ عامهٔ‌ جنوب ایران به عنوان یک شخصیت سلحشور شناخته می‌شود و ابیات فارسی و اچمی دربارهٔ او سروده شده است.

شروهٔ زیر یکی از اشعاری است که در دههٔ ۱۳۴۰ توسط صالح پورریزان در بحرین بازخوانی شده است و از زبان شمد لاوری است:

ترانه‌ٔ زیر با موسیقی بستکی توسط حسن جابر فرامرزی و با ترجیع‌بند «چینگ بکنم که امناشات» (به معنی: چه کنم که کاری از دستم برنمی‌آید) خوانده شده است:

از دیگر اشعاری که دربارهٔ واقعه‌ٔ قتل شمد لاوری سروده شده است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱

۲

۳

۴

۵

۶

۷

## پانویس

## منابع
* پور محمد، عبدالله، * شیخ محمد لاوری (عقاب جنوب) * ناشر: چاپخانه مصطفوی، شیراز: چاپ اول، ۱۳۷۴ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (مشایخ مدنی) *، چاپ دوم، دبی: سال انتشار ۲۰۰۲ میلادی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* دکتر: ویلیم، فلور، *(صنعتی شدن ایران و شورش شیخ احمد مدنی) * «ترجمه دکتر:ابوالقاسم سری».
* بردال، حسن، و عباسی، داریوش. *(هرمزگان) * ناشر:اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان هرمزگان، چاپ: مبینا، بندرعباس، سال ۱۳۸۸ خورشیدی.

رده:اهالی شهرستان بستک
شنبلیله

**شَنبَلیله** یا به فارسی دری **شینبل**  گیاهی است از تیره باقلائیان (Fabaceae) و به همین دلیل توانایی هم‌زیستی با باکتری‌های تثبیت‌کننده ازت را داشته و می‌تواند بخش زیادی از از نیتروژن مورد استفاده خود را تولید کند.

گیاهی است علفی به ارتفاع ۱۰ تا ۵۰ سانتیمتر با گل‌هایی منفرد و به رنگ روشن که رنگ میوه‌های آن زرد تا قهوه‌ای است.

این گیاه بومی ایران بوده و در بیشتر نواحی ایران از جمله آذربایجان، اصفهان، فارس، خراسان، سمنان و دامغان می‌روید و به عنوان سبزی خوراکی کاشته شده و مصرف می‌شود.

شنبلیله در کنار راه‌ها نیز می‌روید و به این خاطر در قدیم به آن **گل راه‌رو** هم می‌گفتند.

## کاربردهای خوراکی
شنبلیله به عنوان یکی از سبزیها در تهیه خوراک‌های ایرانی مثل قرمه سبزی و کوفته برنجی همینطور اشکنه و دلمه استفاده می‌شود.

#### کاربرد در قورمه سبزی
قورمه سبزی غذایی ایرانی  و اصیل می باشد که با نکات پخت بسیار بسیار زیادی پخت خواهد داشت و یکی از این نکات استفاده از شنبلیله در این غذا می باشد که نکته استفاده از آن تفت دادن جداگانه این سبزی با لیموترش می باشد.
File:Colchicum ritchii 2.JPG|شکوفه سورنجان که شنبلید نامیده می‌شود


## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:آشپزی عراقی
رده:آشپزی یمنی
رده:آشپزی یهودی
رده:ادویه‌ها
رده:ادویه‌های هند
رده:باقلائیان
رده:پزشکی سنتی در هند
رده:حبوبات خوراکی
رده:سبزیجات برگی
رده:سبزی‌های سبزی خوردن
رده:سبزی‌های سبزی‌پلو
رده:سبزی‌های قرمه‌سبزی
رده:علوفه‌ها
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاهان به‌کاررفته در طب سنتی چین
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان علفی
اپل (ابهام‌زدایی)

**[[اپل]]** یک شرکت فناوری آمریکایی چندملیتی است که در زمینهٔ طراحی و ساخت لوازم الکترونیکی مصرفی، نرم‌افزار، سخت‌افزار و ارائه خدمات برخط فعالیت می‌کند.

**اپل** همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* «اُپِل»، نگارش دیگرِ اوپل، شرکت خودروسازی آلمانی
* فیونا اپل

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
چوپان

[بندانگشتی|[چوپان مزدور اثر ویلیام هولمن هانت]]

**چوپان**، هم‌معنی با چوبدار و به تاجیکی ده مرده، سرپرست گله چارپایان را می‌گویند. به رمه‌بان گاوها، گاویار یا گاوبان گفته می‌شود و به کار یک گاویار، گاویاری گفته می‌شود. چوپانی یکی از قدیمی‌ترین پیشه‌های انسانی است و در حدود ۶ هزار سال پیش در آسیای کوچک آغاز شد.

## ریشه‌شناسی
[بندانگشتی|چوپان یک گله کوچک [گوسفند در سیستان و بلوچستان ایران]]
چوپان هم ریشه با واژهٔ شبان است. در زبان فارسی میانه شوپان بوده و به معنی نگهبان گاوان و گوسپندان است.

## جستارهای وابسته
* دشتبان
* شتربان

## منابع

Wikipedia contributors, "Shepherd," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shepherd&oldid=195683628

رده:پیشه‌ها
رده:پیشه‌های کشاورزی (جانوران)
رده:چوپان‌ها
رده:دام (جانور)
رده:کارخانه لبنیات
رده:گوسفند
شیخعلی‌خان زنگنه

**شیخعلی‌خان زنگنه** (۹۹۰ خورشیدی – ۱۰۶۸ خورشیدی) در فاصله سالهای ۱۰۴۸ تا ۱۰۶۸ خورشیدی، برای نزدیک به ۲۰ سال، به‌عنوان وزیر اعظم شاه سلیمان صفوی فعالیت نمود.

شیخعلی خان فرزند عالی بالی بیک زنگنه، از بزرگان ایل زنگنه بود. شیخعلی خان در سال ۱۰۴۹ق به امارت ایل زنگنه رسید و در زمان شاه عباس دوم به سال ۱۰۶۴ق/۱۶۵۳م به عنوان حاکم کرمانشاه منصوب شد.

شیخعلی خان در طول بیست سال وزارت خود کشور را از لحاظ اداری، اقتصادی، نظامی و سیاست خارجی، حیاتی نو بخشید و سرانجام پس از حدود بیست سال وزارت در سال ۱۰۶۸ خورشیدی درگذشت.

## عمارت‌ها و بناهای منسوب به شیخعلی‌خان زنگنه
در دوران شیخعلیخان زنگنه ساختمان‌هایی از قبیل رباط‌ها، مسجدها و مدرسه‌های مختلفی در اصفهان و شهرهای دیگر ساخته شده است. برخی از ساختمان‌های منسوب به شیخعلیخان عبارت‌اند از:
* مسجد خان (مسجد شیخ علیخان زنگنه) که در سال ۱۰۹۰ قمری ساخته شد و در محلهٔ تلواژگان اصفهان خیابان هشت بهشت غربی خیابان گلزار کوچه شیخ علیخان قرار دارد و با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
* حمام خان در مجاورت مسجد شیخ علیخان زنگنه
* کاروانسرای چاله‌سیاه در اصفهان
* مدرسه شیخعلیخان زنگنه در تویسرکان
* راسته بازار چارسوق در تویسرکان
* حمان خان، در محلهٔ جولاستان تویسرکان
* کاروانسرای تویسرکان
* پل قدیمی تویسرکان
* آب‌انبار اسدآباد
* تعمیر مسجد جامع اسدآباد
* قلعهٔ شیخعلیخان در همدان
* کاروانسرای اسدآباد
* پل شیخعلیخان در زرقان فارس
* کاروانسرای بیستون
* کتیبهٔ وقف‌نامهٔ شیخعلیخان در بیستون
* کاروانسرای ماهیدشت
* کاروانسرای سرپل ذهاب
* کاروانسرای هارون‌آباد (اسلام‌آباد غرب)
* کاروانسرای کرند
* کاروانسرای قصر شیرین
* کاروانسرای کنگاور
* کاروانسرای صحنه
* کاروانسرای سنقر
* مقبرهٔ فاضل تونی ملا عبدالله محمد تونی بشرویه‌ای در جادهٔ کرمانشاه به بغداد در نزدیکی پل کهنهٔ قره‌سو.

## جستارهای وابسته
* مسجد شیخ علیخان زنگنه
* مدرسه شیخ علیخان زنگنه
* کاروانسرای شیخ علی خان زنگنه
* قلهٔ شیخعلی‌خان

## منابع

## کتاب‌شناسی
* مردوخ کردستانی، محمد. بی‌تا. *تاریخ مردوخ: تاریخ کرد و کردستان*، سنندج: کتابفروشی غریقی.
* جلیلی، محمدحسین. ۱۳۴۷. *کرمانشاهان باستان از آغاز تا آخر سدهٔ سیزدهم*، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و هنر.
* کریمی، علیرضا. ۱۳۷۹. *پژوهشی دربارهٔ وزارت شیخعلیخان زنگنه وزیر شاه سلیمان صفوی*، تبریز: انتشارات سالار.
* سهامی، علی. ۱۳۹۸. *تاریخ به افق مرزبانان کُرد: بررسی نقش کردهای کلهر و زنگنه در شطرنج سیاسی صفویه و عثمانی*، کرمانشاه: دیباچه، چاپ اول.

رده:امرای نظامی صفویان
رده:اهالی ایران در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی کرمانشاه
رده:ایل زنگنه
رده:تاریخ استان کرمانشاه
رده:تفنگ‌چی‌آغاسی
رده:حاکمان دوره صفویه
رده:حاکمان کرمانشاه در دوران صفویان
رده:درگذشتگان ۱۶۸۹ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۶۱۰ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایران
رده:سیاستمداران کرد در دوره صفویان
رده:سیاست‌مداران کرد
رده:صفویان
رده:کردهای اهل ایران
رده:وزیران صفویان
قلعه دختر و پس‌بند فداغ

**قلعه دختر و پس‌بند فداغ** نام جایی است در صحرای باغ جلگه‌ای بلوکی در جنوب فارس که امروز در تقسیمات کشوری ایران جزو آخرین مرز استان فارس به استان هرمزگان است.

## پیشینه
بیش از هزار سال قبل از اسلام قلعه‌ای وجود داشته که آن را «قلعه دختر» می‌نامیدند، روایت است که دختر پادشاهی که حاکم این منطقه بوده‌است در آن قلعه سکونت داشته‌است. بنا براین نام قلعه، قلعه دختر گذاشته شده‌است. در نزدیکی این قلعه سد بزرگی وجود داشته بود که بنام (سد پس‌بند فداغ) معروف بود. در پشت این سد دریاچهٔ بزرگی وجود داشت که آن را دریاچهٔ صحرای فداغ می‌نامیدند. 
مردمان آن زمان در پایه دریاچه مذکور سکونت داشته‌اند.
وقتی که آب دریاچه کم کم پائین می‌رفته مردم شروع به کشت جو و گندم می‌کردند. با مرور زمان آن سد شکسته می‌شود و کسی آن را تعمیر نمی‌کند، آثار آن سد هنوز برجای مانده‌است.
مردم کم کم از دامنه کوه به پائین می‌آیند، و در دشت و صحرا خانه می‌سازند وساکن می‌شوند.
قنات‌ها و چاه‌ها دایر می‌کنند و در تمام صحرا کشت‌وکار می‌کنند.
قناتهای قدیمی و قناتهایی که تاکنون دایر هستند تماماً از دوران زرتشتی می‌باشد، و در زمان بعد از اسلام کسی قنات نه ساخته.

## منبع
* جعفر، روئین تن زروانی، محمد امین . *(صحرای باغ در گذرگاه تاریخ) * ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۴ میلادی.

رده:بناهای تاریخی استان فارس
رده:شهرستان لارستان
رده:صحرای باغ
بلوز (پوشاک)

چپ|بندانگشتی

**بلوز**  نوعی لباس گشاد است برای پوشش بالاتنه که در گذشته توسط کارگران، دهقانان، هنرمندان، زنان و کودکان پوشیده می‌شد گفته می‌شود.
این لباس به گونه‌ای بود که در کمر به وسیلهٔ تسمه یا کمربند بسته می‌شد و حالتی شل و آویزان به خود می‌گرفت. امروزه بلوز عموماً برای لباس زنان کاربرد دارد اما برای بعضی از لباس‌های مردانه گشاد و لباس‌های نظامی نیز به کار برده می‌شود.

امروزه در لباس مردانه بلوز همان تی شرت ولی آستین بلند نازک هست که مخصوص فصل بهار و تابستان است که یا یقه گرد یا یقه هفت در انواع مدلهای ساده و طرح دار با رنگ ویا تکه‌های پارچه ویا یک جیب تزیینی سمت چپ سینه و همچنین دارای مدلهای گشاد و لانگ نیز هست

## پیدایش کلمه
بلوز (blouse) وامواژه‌ای فرانسوی است که احتمالاً از بازگشت جنگجویان صلیبی به وجود آمده است. این سربازان لباسی به نام **پیراهن لوئیزیانا** که آبی رنگ بود وانها را در برابر گرد و غبار محافظت می‌کرد و تغییر نام آن به خاطر شهر پلوزیوم در مصر که محل استفاده ان بوده‌است

## توضیحات و تاریخچه
بلوز مورد استفاده مردم (که عموماً زنان بودند) فرمی شبیه بشکه و لباس پستچیان داشت وتا سال ۱۸۹۰ مورد استفاده بود.

## منابع
ویکی‌پدیا انگلیسی https://en.wikipedia.org/wiki/Blouse

رده:پوشاک
رده:تاپ‌ها (لباس)
رده:تاریخ پوشاک (مد غربی)
رده:تاریخ لباس‌های مد غربی
رده:تاریخ مد
رده:پوشاک بر پایه کارکرد
رده:مد دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:مد سده ۲۰ (میلادی)
بخش رویدر

**بخش رویدر**، یکی از بخش‌های شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است. مرکز این بخش، شهر رویدر است.

## تقسیمات کشوری
* **بخش رویدر**
** دهستان رودبار
** دهستان رویدر
شهر: **[[رویدر]]**

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **بخش رویدر** برابر با **۱۴٬۳۲۴** نفر بوده‌است.

## منابع

رده:بخش‌های شهرستان خمیر
رده:شهرستان خمیر
رده:مناطق مسکونی در شهرستان خمیر
فهرست اسیدها

آنچه که در زیر مشاهده می‌نمایید، فهرستی است از اسیدهای پرکاربرد و مهم. بدیهی است که با گسترش روزافزون دانش بشری در زمینه‌های گوناگون به ویژه شیمی و زیست‌شیمی، ترکیبات اسیدی بسیار زیادی پیدا شده‌اند که ذکر نام همهٔ آن‌ها در این نوشتار کاری دشوار و شاید بیهوده باشد. از اینرو آنچه که در زیر مشاهده می‌کنید، ترکیبات اسیدی پرکاربرد و مهم می‌باشند.

|ترفتالیک اسید :C8H6O4
## پانویس

رده:کربوکسیلیک اسیدها
رده:فهرست‌های علم شیمی
رده:اسیدها
کوروش (ابهام‌زدایی)

**[[کوروش]]** بنیان‌گذار و نخستین شاهنشاه شاهنشاهی هخامنشی بود.

**کوروش** همچنین می‌تواند به موارد زیر اشاره داشته باشد:
* کوروش یکم، شاه انشان و پدربزرگ پدریِ کوروش بزرگ
* کوروش کوچک، شاهزادهٔ هخامنشی و فرماندار آسیای صغیر
* کوروش اسکندرانی، فرماندار مسیحی مصر در زمان حملهٔ اعراب
* کوروش ادسا، نویسنده به زبان سُریانی و معلم در کلیسای پارسی
* خیابان کورش (اورشلیم)، از خیابان‌های مرکزی اورشلیم
* کوروش (مجارستان)، روستایی در مجارستان
* کوروش (روسیه)، روستایی در داغستان روسیه

## همچنین
* کورش (نام)، از نام‌های تاریخی ایران

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام کوچک
رسانا

**رسانا** یا **رسانش** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

## فیزیک
* رسانای الکتریکی
** مقاومت ویژه و رسانندگی الکتریکی
** مقاومت و رسانایی الکتریکی
** رسانای یونی سریع
** سامانه هدایت الکتریکی قلب
* رسانش گرمایی
** رسانندگی گرمایی
مهستان

**انجمن مِهِستان** (به انگلیسی :Mehestan Assembly) مجلسی در دوره اشکانیان بود. در سالهای اولیه سلطنت اشکانیان، مجلسی از اشراف به نام «مهستان» تشکیل شد که تصمیم نهایی را در مورد مسائل بسیار مهم می‌گرفت. کلمه «مهستان» از دو بخش «مه»، واژه‌ای از پارسی کهن که در لغت به معنای «بزرگ» و «ـستان» پسوندی در زبان فارسی به معنای مکان، تشکیل شده‌است. در کل مهستان به معنای جایی بود که بزرگان گرد هم می‌آیند. مجلس مهستان که متشکل از رهبران دینی زرتشتی و بزرگان طایفه‌ها بود، نفوذ زیادی در مدیریت کشور داشت. از مهم‌ترین تصمیمات این شورا که در سال ۲۰۸ پس از میلاد گرفته شد، زمانی بود که جنگ داخلی درگرفت و مهستان تصمیم گرفت که کشور به‌طور همزمان توسط دو برادر اردوان پنجم و بلاش پنجم اداره شود.

* این مجلس نخستین نشست خود را در نوروز سال ۱۷۳ پیش از میلاد با حضور مهرداد یکم - شاه وقت - برگزار کرد و نخستین برنهاده یا مصوبه آن انتخابی کردن شاه بود. برکناری شاه نیز در دست همین انجمن قرار گرفت، البته در شرایطی از جمله خیانت به کشور، ناشایستگی و نیز دیوانگی، بیماری سخت و از کار افتادگی. ایران در آن هنگام دارای دو انجمن بود. انجمن شاهزادگان و انجمن بزرگان که نشست مشترک آنها را «مِهستان» می‌خواندند.
* سال ۵۷ پیش از میلاد – مهستان، شاه بی‌کفایت را کنار می‌گذارد؛ شاه فرهاد سوم توسط پسرانش کشته شد. پس از آن، مهستان وارد عمل شد و با وجود دودستگی، تلاش کرد یکی از پسران (ارد دوم یا مهرداد سوم) او را به سلطنت برساند که نشانه‌ای از نقش مهستان در داوری سلطنت و مقابله با هرج‌ومرج است.
* در سال ۵۲ میلادی، چند روز ایران را بدون شاه گذارد و روز ۱۵ فروردین «بلاش» را از میان شاهزادگان اشکانی به شاهی برگزید که از همه آنان کوچک‌تر بود و استدلال کرد که «مصلحت» انتخاب بلاش را ایجاب می‌کرد. شاه پیشین در ایام نوروز درگذشته بود.

برخی نویسندگان بیگانه این مجلس را مُغستان می‌نامند ولی حسن پیرنیا نویسندهٔ کتاب ایران باستان آورده که:

در سال ۲۲۴ بعد از سقوط سلسله اشکانی پس از ۴۷۰ سال، شورای مهستان نیز به پایان رسید.

## جستارهای وابسته
* مبنای محاسبه روز نوروز
* نوروز
* مهرداد اول
* مغ

## پانویس

## منابع

* نوشتاری از دکتر نوشیروان کیهانی زاده در تار نما روزشمار تاریخ ایران (برداشت آزاد با یادکرد منبع)

رده:شاهنشاهی اشکانی
رده:قوه‌های مقننه تاریخی در ایران
رده:مجلس‌های ایران
رومن گیرشمن

200px|بندانگشتی|چپ|رومن گیرشمن
**رومن گیرشمن** (به روسی: Роман Михайлович Гиршман، لاتین: *Roman Mikhailovich Ghirshman)* (زادهٔ ۳ اکتبر ۱۸۹۵ – درگذشتهٔ ۵ سپتامبر ۱۹۷۹) (۱۲۷۴ تا ۱۳۵۸) باستان‌شناس اوکراینی‌تبار فرانسوی بود که در تمدن ایران باستان تخصص داشت. او نزدیک به سی سال از زندگی حرفه‌ای‌اش را صرف کاوش در محوطه‌های باستانی ایران و افغانستان کرد.

## زندگی‌نامه
چپ|بندانگشتی| تیم گیرشمن، نشسته از راست به چپ: رومن گیرشمن، تانیا گیرشمن و کوننتنو.
گیرشمن در خارکیف اوکراین در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. به سال ۱۹۱۷ به پاریس نقل مکان کرد تا باستان‌شناسی و زبان‌های باستانی را فراگیرد، تحصیلاتش را در دانشگاه سوربن، مدرسه تحصیلات عالیه و مدرسه عالیه لوور به پایان رسانید. نخستین کار تجربی او زمانی بود که همراه با یک هیئت باستان‌شناسی فرانسوی به تلو واقع در عراق رفت (۱۹۳۰). وی بیشتر به آثار باستانی ایران علاقه‌مند بود، در سالهای بعد، در راس هیئتی همراه با همسرش، تانیا گیرشمن به ایران آمد و به حفاریهایی در تپه جمشیدیه حبیبوند گندمبان، تپه گیان نهاوند، زرامین سفلی، لرستان، اسدآباد، تپه سیلک کاشان، بگرام (افغانستان)، بیشاپور و شوش پرداخت.

گیرشمن از سال ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۲، مدیر هیئت باستان‌شناسی فرانسه در افغانستان بود. هم‌چنین عضو «فرهنگستان کتیبه‌ها و زبان‌های باستانی» (Académie des Inscriptions et Belles-Lettres) نیز بود.

وی در ۱۹۴۹ سفری به کوه‌های سخت‌گذر ناحیه بختیاری داشت و برای نخستین بار در ایران موفق به کشف غاری گردید که مسکن انسان‌های عصر نوسنگی بود.

مطالعات وی در چغازنبیل در ۴ جلد چاپ شده‌است. همچنین وی گروه کاوش در جزیره خارگ، ایوان کرخه، و آثار پارت‌ها در مسجد سلیمان خوزستان را سرپرستی کرد.

## نوشته‌ها

گیرشمن آثار زیادی در زمینه باستان‌شناسی، تاریخ، کتیبه‌ها و سکه‌های ایرانی و افغانستان از خود به یادگار گذاشت و بارها از سوی انجمن‌های گوناگون از او به خاطر خدمت به فرهنگ‌ها تجلیل به عمل آمد. با ۳۰۰ یادداشت و ۲۰ کتاب منتشر شده، گیرشمن پربارترین و مورد توجه‌ترین کارشناس دربارهٔ ایران باستان بود. برخی از پژوهش‌های وی دربارهٔ شوش هنوز منتشر نشده، اما راهنمای باستان‌شناسان دیگر مانند هنری گش (Henri Gashe) در مطالعات باستان‌شناسی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در ایران بوده‌است. کتاب کاوش های تپه گیان نوشته رومن گیرشمن، ژرژ کنتنو و هنری ویکتور وولیس در سال ۱۴۰۰ خورشیدی به کوشش مرتضی کیانی، و توسط میلاد سهرابی پیله رودی ترجمه و منتشر شده است.

از مهم‌ترین آثارش کتاب *ایران از آغاز تا اسلام* است که در ایران توسط دکتر محمد معین ترجمه شد و در سال ۱۳۳۶ خورشیدی اولین جلد آن چاپ شد.

## جستارهای وابسته
*تپه حبیب وند گندمبان
* شوش
* تپه گیان
* تپه سیلک
* بیشاپور
* بگرام
* لوئیس وندن برگه

## پانویس

## منابع
* ترجمه از بخش انگلیسی ویکی‌پدیا.
* درباره تانیا گیرشمن

## پیوند به بیرون

رده:اعضای فرهنگستان کتیبه‌شناسی و زبان‌های باستانی فرانسه
رده:افراد روس یهودی‌تبار
رده:افراد فرانسوی یهودی‌تبار
رده:اوکراینی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:اهالی خارکوف
رده:اهالی فرانسه اوکراینی‌تبار
رده:ایران‌شناسان اهل فرانسه
رده:باستان‌شناسان اهل فرانسه
رده:باستان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل فرانسه در ایران
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های اوکراینی-یهودی‌تبار
رده:یهودیان اهل اوکراین
تحلیل سامانه‌ها

**تحلیل سامانه‌ها** یا **تحلیل سیستم‌ها** یا **آنالیز سامانه‌ها** یا **آنالیز سیستم‌ها**  یک نگرش جامع به مسئله یا مشکل است. تحلیل سیستم یکی از ابعاد دوگانه نگرش سیستمی است و در آن به‌منظور شناسایی پدیده‌ها، ابتدا آن را به اجزاء کوچک‌تر تقسیم می‌کنند و پس از بررسی، تجزیه و تحلیل و رفع مشکل هر یک از اجزاء، مشکل سیستم کل را حل می‌کنند.

یک مهندس تحلیل سیستم‌ها با استفاده از دانش سیستم یا نظریه سیستمی به جای یک دید محدود و بسته به یک دیدگاه جامع و کلی می‌رسد. بسیاری از مشکلات صنعتی و اداری و حتی اقتصادی تنها با کمک نگرش سیستمی قابل تجزیه و تحلیل هستند.

## منابع
* نظام‌الدین فقیه, سیستم‌های پویا: اصول و تعیین هویت ۹۶۴-۴۵۹-۸۰۶-۷:شابک
* نظام‌الدین فقیه, تولید یکپارچه کامپیوتری ۹۶۴-۳۵۸-۲۱۹-۱:شابک
* نظام‌الدین فقیه, سازمان و مدیریت: فراگرد مفاهیم و نظریه‌ها ۹۶۴-۸۵۶۹-۱۸-۵:شابک

## پانویس

رده:تحلیل سامانه‌ها
رده:آینده‌پژوهی
رده:ارزیابی فناوری
رده:تحلیلگران مالی
رده:مدیریت
رده:مدیریت صنعتی
رده:مهندسی سامانه‌ها
رده:نظریه سامانه‌ها
دوپینگ

بندانگشتی|سرنگ حاوی موادنیروزا
**دوپینگ** ، **دوپاژ**  یا **زورافزایی**، به معنای استفاده ورزشکار از مواد یا روش‌هایی است که به قصد افزایش کارایی در ورزش انجام می‌شود. موضوع علمی دوپینگ در ورزشکاران به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی رشته پزشکی ورزشی است.

## پیرامون واژه
واژه دوپینگ از زبان آفریقای جنوبی مشتق شده‌است و در اصل اشاره به یک نوشیدنی الکلی باستانی دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده می‌گردید. به تدریج این واژه استفاده گسترده‌تری کرد و در ورزش امروز به معضلی تبدیل شده‌است. در پارسی واژهٔ «زورافزایی» توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی برابر واژهٔ دوپینگ تصویب شده‌است.

## مجازات‌ها

### دوپینگ آگاهانه
در صورت مصرف استروئیدهای آنابولیک، داروهای ادرارآور، هورمون‌های پپتیدی و گلیکوپروتئینی و آنالوگ‌های آنها:
# در نخستین ارتکاب به جرم ۲ تا ۴ سال محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی.
# در دومین ارتکاب جرم محرومیت مادام العمر از شرکت در مسابقات رسمی.

### دوپینگ ناآگاهانه
در رابطه با مصرف مواد غیرمجاز دیگر به جز موارد مذکور در دوپینگ آگاهانه:
# در نخستین مورد تخلف ۳ تا ۶ ماه محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی.
# در دومین مورد تخلف ۲ سال محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی.
# در سومین مورد تخلف، محرومیت مادام العمر از شرکت در مسابقات ورزشی.

### دوپینگ ناآگاهانه و آگاهانه
# محرومیت از شرکت در مسابقات بین‌المللی یا مسابقات تحت نظارت فدراسیون ملی.
# محرومیت از شرکت در سمینار یا همایش بین‌المللی و رسمی.
# محرومیت از موقعیت شغلی داوری، مربیگری، مسئولیت، ریاست و مشاوره ورزشی.
# سلب هر گونه ترفیع، مدال، عناوین و مقام‌هایی که در هنگام یا پس از تاریخ دوپینگ کسب شده‌است.

### اشخاص حقوقی
در مورد ارتکاب به جرم دوپینگ، تنها ورزشکار متخلف مجازات نمی‌شود بلکه گاهی مجازات‌هایی برای شخصیت‌های حقوقی از قبیل فدراسیون‌های مربوطه و باشگاه‌های ورزشی در نظر گرفته می‌شود که بیشتر مجازات‌های مالی است و گاهی نیز شامل محرومیت‌هایی می‌شود.

## پارادوپینگ

در سال‌های اخیر پدیده‌ای به نام «پارادوپینگ» نیز پا به عرضه وجود نهاده‌است که عبارت است از: دادن دارو به یک ورزشکار توسط حریف جهت کاهش کارایی یا بدنام کردن ورزشکار.

## منابع

* 


رده:آزمایش مواد مخدر
رده:آمفتامین
رده:اخلاق زیستی
رده:تقلب
رده:داروها در ورزش
رده:داروها
آب معدنی کمشک

**آب معدنی کمشک** در منطقهٔ کمشک از توابع بخش جناح شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده است.

## چشمه

چشمه ای نمکی وجود دارد که بواسطهٔ تابش آفتاب آبش کمی گرم است و برای درمان بیماری‌های پوستی و روماتیسم مفید است.

## تنگ گری رودخانه
در غرب کمشک  تنگی است به نام گری رودخانه که منطقه بستک هرمزگان را به دهستان اشکنان وصل می‌نماید از این تنگ عبور می‌کند.
از گلویه این رودخانه جاده ای خاکی جیپ‌رو ایجاد شده که پس از عبور از روستای کال
به جلگه اشکنان منتهی می‌شود.
این چشمه بر سر این راه و ۱ میل به جنوب قرار دارد که آن را آب معدی کمشک می‌نامند.

## منابع

* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه»، * چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، * «تاریخ جهانگیریه» * چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید،، * «اتواطلس ایران» *، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
* محمد، صدیق    «تارخ فارس»   صفحه‌های (۵۰  ـ  ۵۱  ـ ۵۲  ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.	

رده:بخش جناح
رده:پدیده‌های جغرافیایی شهرستان بستک
رده:عوارض جغرافیایی شهرستان بستک
شکافت هسته‌ای

فرایند شکافت هسته‌ای|بندانگشتی|چپ|250px**شکافت هسته‌ای**  فرایندی است که در آن یک اتم سنگین مانند اورانیوم به دو اتم سبک‌تر تبدیل می‌شود. وقتی هسته‌ای با عدد اتمی زیاد شکافته شود، بر پایه فرمول انیشتین، مقداری از جرم آن به انرژی تبدیل می‌شود. از این انرژی در تولید برق (در نیروگاه هسته‌ای) یا تخریب (سلاح‌های هسته‌ای) استفاده می‌شود.

برای ایجاد شکافت هسته‌ای نیاز به بمباران نوترونی است؛ یعنی نوترونی را که سرعت آن (تقریباً) با سرعت نور برابری می‌کند با روش‌هایی مانند استفاده از آبهای سنگین یا سبک کاهش سرعت پیدا کند تا بعد از ناپایدار شدن هسته اتم، اتم تجزیه شود. (در اورانیوم پس از تجزیه عناصر باریم و کریپتون. ۲ یا ۳ عدد نوترون پس داده می‌شود.)

اوتو هان زمانی که قصد داشت از بمباران اورانیوم با نوترون آن را به رادیم تبدیل کند، دریافت که به اتم بسیار کوچک‌تری دست یافته‌است. در تمام واکنش هسته‌ای که تا آن زمان شناخته شده بود تنها ذرات کوچک از هسته جدا می‌شدند اما این بار یک تقسیم بزرگ رخ داده بود. لیزه مایتنر و اوتو رابرت فریش دریافتند که فراوردهٔ این بمباران نوترونی باریم است و جرم هر اتم اورانیم هنگام تبدیل شدن به ذرات کوچک‌تر به اندازهٔ یک پنجم جرم یک پروتون کاهش می‌یابد و این جرم مطابق رابطهٔ انیشتین E=mc² به انرژی تبدیل شده‌ است. به خاطر شباهت این پدیدهٔ تقسیم هسته با تقسیم سلولی مایتنر و فریش آن را شکافت نامیدند. مقالهٔ این یافته در یازدهم فوریه ۱۹۳۹ در نشریهٔ نیچر با عنوان «واکنش هسته‌ای نوع جدید» منتشر شد.

در تصویر اتم اورانیم-۲۳۵ دیده می‌شود که پس از برخورد یک نوترون به ایزوتوپ اورانیوم-۲۳۶ تبدیل شده و به سرعت متلاشی شده و پرتوهای رادیو اکتیو از خود ساطع می‌کند. سپس به دو عنصر باریم-۱۴۱ و کریپتون-۹۲ باریم-۱۴۱ به لانتان-۱۴۱ واپاشی می‌شود و لانتان-۱۴۱ سریم-۱۴۱ و به پرازئودیمیم-۱۴۱ تقسیم شده و به پایداری می‌رسد و کریپتون-۹۲ به روبیدیم-۹۲ واپاشی شده و روبیدیم-۹۲ به استرانسیم-۹۲ و استرانسیم به ایتریم-۹۲ و ایتریم به زیرکونیم-۹۲ می‌رسد و پایدار می‌شود. در ضمن ۲/۵ عدد نوترون دیگر آزاد می‌کند که هر یک موجب شکافت یک هستهٔ اورانیوم دیگر می‌شوند و این واکنش زنجیره‌ای مرتب ادامه پیدا می‌کند.

در سلاح‌های هسته‌ای واکنش زنجیره‌ای بدون کنترل ادامه می‌یابد تا بیش‌ترین انرژی ممکن در لحظه تولید شود. طی این واکنش زنجیره‌ای که در طی چند میلیونیم ثانیه رخ می‌دهد تعداد رویداد شکافت هسته‌ای به سرعت افزایش می‌یابد. در راکتورهای هسته‌ای سرعت نوترون‌ها را با استفاده از مواد کند کننده کاهش می‌دهند تا واکنش زنجیره‌ای کنترل شود.

## جستارهای وابسته
* چرخه سوخت هسته‌ای

## منابع

* پاکروح. بهزاد - بمب اتمی -انتشارات اندیشه سرا-۱۳۸۱

رده:اختراع‌های آلمانی
رده:اختراع‌های اتریشی
رده:انرژی هسته‌ای
رده:پرتوزایی
رده:شیمی هسته‌ای
رده:علم در ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:فیزیک هسته‌ای
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:منبع‌های نوترون
رده:اختراعات رایش سوم
رده:شکافت هسته‌ای
کنترل

**کنترل** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* ''کنترل'' (فیلم ۱۹۸۷)
* ''کنترل'' (فیلم ۲۰۰۳)
* ''کنترل'' (فیلم ۲۰۰۴)
* ''کنترل'' (فیلم ۲۰۱۳)
* کنترل (آلبوم جنت جکسون)
* کنترل (ترانه جنت جکسون)
* کنترل از راه دور
* سامانه کنترل
* کنترل هوشمند
* مهندسی کنترل
* کنترل (روان‌شناسی)
دهستان رودبار (خمیر)

**دهستان رودبار**، یکی از دهستان‌های بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است. مرکز این دهستان، روستای رودبار است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **دهستان رودبار** برابر با **۴٬۰۲۴** نفر بوده‌است.

## منابع

رده:دهستان‌های شهرستان خمیر
رده:شهرستان خمیر
رده:مناطق مسکونی در شهرستان خمیر
بناب (خمیر)

**بناب** یا **بُنو**، روستایی در دهستان رویدر بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.

این روستا در فاصلهٔ ۵ کیلومتری شمال شهر رویدر واقع شده‌است.

## مردم و امکانات
مذهب مردم این روستا، شیعه دوازده‌امامی است و از نظر امکانات دارای دبستان، مدرسه راهنمایی، خانه بهداشت، حسینیه، مرکز مخابرات، پایگاه بسیج، کانون فرهنگی، مسجد و آب انبار «برکه» است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۴۹۳** نفر (**۱۴۰** خانوار) بوده‌است.

## منابع

بناب (خمیر)
دروا (خمیر)

**دروا** یا **درواخانی**، روستایی در دهستان رویدر بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.

این روستا در فاصلهٔ ۹ کیلومتری جنوب شهر رویدر واقع شده‌است.

## مردم و امکانات
مذهب مردم این روستا، اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان  محمد ادریس شافعی هستند. دارای دبستان، مسجد، آب‌انبار «برکه»، است.

## پیشه
پیشه مردم روستا دمداری و کشاورزی است،
دارای ۱۰۰۰ اصله نخل دیم و ۱۰۰ زمین زیر کشت دارد.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۴۶۰** نفر (**۱۵۱** خانوار) بوده‌است.

## منابع

دروا (خمیر)
سپیسنگ

**سپیسنگ** با نام قدیم **کنه کچ**، روستایی است از توابع بخش مرکزی و در شهرستان پیرانشهر استان آذربایجان غربی ایران.

## جمعیت
این روستا در دهستان منگور غربی قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۸۰ نفر (۲۵ خانوار)
بوده‌است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان پیرانشهر
رده:مناطق مسکونی در شهرستان خمیر
آوین سفلی

**آوین سفلی**، روستایی در دهستان فین بخش فین شهرستان بندرعباس در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱۹۱** نفر (**۵۸** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بندرعباس
زاهد محمود

**زاهد محمود**، روستایی در دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان لارستان در استان فارس ایران است.

## پیشینه نام
آرامگاهی به نام «سلطان نجم الدین محمود» در زاهد محمود وجود دارد که براساس شجره نامهٔ موجود در بین اهالی روستا، نسب وی به امام موسی کاظم می‌رسد، از این‌رو این روستا زاهد محمود نامیده شده است. نام قدیم این روستا *باشتو* یا *باشدو* بوده که به گویش محلی به معنی (بش دو) یعنی محل کشت دیم است.

## شغل و کشاورزی
شغل مردم روستا، کشاورزی و دامداری است.
محصولات کشاورزی روستا هندوانه، خیار، شمام، گوجه فرنگی، سیر، پیاز، کلم و بادمجان می باشد که به صورت حفر چاه آبیاری میگردد 

جو و یونجه نیز به مقدار کم به صورت دیم کشت می‌شود 

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۴۳۳** نفر (**۱۱۳** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان لارستان
نیکان (خمیر)

**نیکان** روستای کوچکی از توابع بخش رویدر شهرستان خمیر استان هرمزگان ایران است.
در دوکیلومتری رودبار واقع شده‌است.

## جمعیت
جمعیتش ۸۷ نفر (۱۶ خانوار) است که از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.
دارای یک باب مسجد، و یک باب مدرسه، و آب انبار «برکه» است؛ و ۵۰۰ اصله نخل و ۱۰۰ من زمین زیر کشت دیم است.

## پیشه
پیشه مردم این روستاها کشاورزی و دامداری است.

## محدودهٔ نیکان
از شمال پیامبران، از جنوب تنگ گچ، از مغرب گوین، و از سمت مشرق به کرویه محدود می‌گردد.

## منابع
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه»، * چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* مهندس: موحد، جمیل. *(بستک و خلیج فارس)* چاپ اول، تهران: سال انتشار ۱۳۴۳ خورشیدی.

رده:بخش رویدر
رده:مناطق مسکونی خالی از سکنه در ایران
۳ تیر

**۳ تیر** نود و ششمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۶۹ روز (۲۷۰ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها

* ۱۳۸۴ - برگزاری مرحله دوم انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۴)
* ۱۳۸۸ - کشف پیکر بی‌جان کیانوش آسا
* ۱۳۸۸ - حادثه رزمایش ۳ تیر ۱۳۸۸ فروند هواگرد جنگنده نورثروپ اف-۵ نهاجا
* ۱۳۹۷ - آغاز اعتراضات ۱۳۹۷ تهران
* ۱۴۰۴ - آتش‌بس جنگ ایران و اسرائیل

## زادروزها
* ۱۲۹۵ - روح‌انگیز سامی‌نژاد، بازیگر
* ۱۲۹۷ - ناصر مقدم، نظامی
* ۱۳۵۳ - سید جواد یحیوی، بازیگر
* ۱۳۵۷ - نگار فروزنده، بازیگر
* ۱۳۵۸ - بیژن کوشکی، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۰ - فرزاد فرزین، خواننده، آهنگساز، تنظیم کننده، بازیگر و ترانه‌سرا
* ۱۳۷۲ - روزبه چشمی، بازیکن فوتبال

## مرگ‌ها
* ۱۳۵۸ - تهرانی (ساواکی)، یکی از شکنجه‌گران ساواک
* ۱۳۵۸ - فریدون توانگری، یکی از شکنجه‌گران ساواک
* ۱۳۶۸ - عبدالعلی وزیری، خواننده
* ۱۴۰۴ - سید محمدرضا صدیقی صابر، فیزیک‌دان

## منابع

رده:روزهای تیر
بسته‌ای

**بسته‌ای** روستای کوچکی از توابع بخش رویدر شهرستان خمیر استان هرمزگان ایران است. در ۱۸ کیلومتری جنوب روئیدر واقع شده‌است.

## محدودهٔ بسته‌ای
محدوده بسته‌ای: از شمال روئیدر، از جنوب رودخانه، از مغرب کرویه، وازسمت مشرق به کوه محدود می‌گردد.

## جمعیت
جمعیتش ۱۲۴ نفر (۲۲ خانوار) است که از اهل تشیع و از شاخه جعفری هستند.
دارای مسجد، دبستان، آب‌انبار، و مخابرات است.

## پیشه
پیشه مردم این روستاها کشاورزی و دامداری است.

## آبیاری
چشمه کوچکی در گوشهٔ دهکده وجود دارد که در حدود ۵۰ اصله نخل را آبیاری می‌نماید، و در حدود ۱۰۰ من (۴۰۰ کیلوگرم) از طریق آن محصول کشاورزی بدست می‌آید.

## منابع
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه» ،* چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* مهندس: موحد، جمیل. *(بستک و خلیج فارس)* چاپ اول، تهران: سال انتشار ۱۳۴۳ خورشیدی.

رده:بخش رویدر
گوین (خمیر)

**گِوین**، روستایی در دهستان رودبار بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.

این روستا در فاصلهٔ ۱۸ کیلومتری جنوب شهر رویدر واقع شده‌است.

## مذهب
مردم روستا از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان محمد ادریس شافعی هستند.

## امکانات
دارای ۷ مسجد، ۱۳ آب‌انبار، برکه و مدرسهٔ راهنمای دخترانه و پسرانه، آب برق، مخابرات تلفن همراه، سالن ورزشی بسیج، سد و پارک ناخ

## چشمه
این روستا دارای چشمه آبی است که تعداد ۲۰۰۰ اصله نخل را آبیاری می‌کند. زمین دیم آن ۵۰۰ من (۲۰۰۰من) است که در آن جو و گندم کشت دیم می‌کنند.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱٬۲۱۷** نفر (**۴۰۲** خانوار) بوده‌است.

## منابع

* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه»، * چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* مهندس: موحد، جمیل. *(بستک و خلیج فارس)* چاپ اول، تهران: سال انتشار ۱۳۴۳ خورشیدی.

رده:روستاهای شهرستان خمیر
مورمونیسم

[بندانگشتی|[معبد سالت لیک، معبدی متعلق به کلیسای عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان در سالت لیک سیتی، یوتا]]
**مورمونیسم**  الهیات و سنت دینی جنبش مقدسین آخرین زمان از مسیحیت استعادیه است که توسط جوزف اسمیت در غرب نیویورک در دهه‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰ بنیان نهاده شد. واژهٔ مورمونیسم برای اشاره به جنبه‌های مختلف این جنبش به‌کار رفته است، هرچند از سال ۲۰۱۸ تلاش‌هایی از سوی کلیسای عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان برای فاصله گرفتن از این عنوان انجام شده‌است. یک تاریخ‌نگار به‌نام سیدنی الستروم در سال ۱۹۸۲ نوشت که بسته به زمینهٔ مورد نظر، واژهٔ مورمونیسم می‌تواند به «یک فرقه، یک آیین رازآلود، یک دین جدید، یک کلیسا، یک ملت، یا یک فرهنگ فرعی آمریکایی» اشاره داشته باشد؛ در واقع، این اصطلاح در زمان‌ها و مکان‌های مختلف می‌تواند همهٔ این‌ها باشد.

یکی از ویژگی‌های برجستهٔ الهیات مورمونی، کتاب مورمون است؛ متنی متعلق به قرن نوزدهم که خود را روایتی از سرگذشت مردم بومی قارهٔ آمریکا و روابطشان با خدا معرفی می‌کند. الهیات مورمونی دربرگیرندهٔ باورهای رایج مسیحی است که با الهامات دریافتی اسمیت و سایر رهبران مذهبی تغییر یافته‌اند. این آموزه‌ها شامل استفاده و باور به کتاب مقدس و دیگر متون مقدس نظیر آموزه‌ها و میثاق‌ها و مروارید گران‌بها می‌شود. مورمونیسم همچنین آموزه‌های مهمی چون ازدواج ابدی، پیشرفت جاودان، تعمید برای مردگان، چندهمسری، پاکدامنی جنسی، سلامت (مشخص‌شده در کلمهٔ حکمت)، روزه و رعایت شبات را شامل می‌شود.

با این حال، خودِ الهیات مورمونی یکپارچه نیست؛ از سال ۱۸۳۱ و به‌ویژه پس از مرگ جوزف اسمیت، گروه‌های گوناگونی از کلیسای مسیح که اسمیت بنیان نهاده بود، جدا شدند. یک منبع تخمین زده که بیش از ۴۰۰ فرقه از جنبش اولیهٔ جوزف اسمیت منشعب شده‌اند. جدای از تفاوت در رهبری، تفاوت عمدهٔ این گروه‌ها در دیدگاهشان نسبت به چندهمسری است؛ امری که کلیسای مورمونی مستقر در یوتا در سال ۱۸۹۰ آن را ممنوع کرد، و همچنین تثلیث که کلیسای عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان آن را تأیید نمی‌کند. شاخه‌ای از الهیات که تلاش دارد چندهمسری را حفظ کند، به‌نام مورمونیسم بنیادگرا شناخته می‌شود و چند کلیسای مختلف را دربر می‌گیرد. گروه‌های دیگر مانند اجتماع مسیح (پیش‌تر: کلیسای تجدید سازمان‌یافتهٔ عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان) تثلیث را تأیید کرده و آموزه‌های خود را مسیحیت استعادیهٔ تثلیث‌باور توصیف می‌کنند.

اصطلاح «فرهنگ مورمونی» به‌دست مورمون‌های فرهنگی رایج شد؛ کسانی که با این فرهنگ—که به‌ویژه در بخش‌هایی از غرب ایالات متحدهٔ آمریکا حضوری پررنگ دارد—احساس همبستگی می‌کنند، اما الزاماً با الهیات آن موافق نیستند.

## جستارهای وابسته

* جنبش‌های نوپدید دینی

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:ژوزف اسمیت
رده:مورمون‌ها
رده:مطالعات مورمون
رده:جنبش‌های نوپدید دینی مسیحی
رده:دین‌های ابراهیمی
رده:معرفی‌شده‌های دهه ۱۸۲۰ (میلادی)
رده:فرقه‌های سه‌گانه‌ناباور
رده:شرک
رده:سامانه‌های باور دینی بنیان‌گذاری‌شده در ایالات متحده آمریکا
صباح

**صَباح** (تا ۱۹۶۳: *بُرُنِئوی شمالی* نامیده می‌شد) یکی از ایالت‌های کشور مالزی در شمال شرقی آن کشور است.

این ایالت در مالزی شرقی قرار دارد و جزئی از جزیرهٔ بورنئو به‌شمار می‌آید.

## جغرافیا
مرکز آن کوتا کینابالو نام دارد. صباح دومین ایالت بزرگ بعد از ساراواک می‌باشد.

از جنوب با ایالت کالیمانتان شرقی و از جنوب شرقی با ایالت ساراواک هم‌مرز می‌باشد.

مالکیت صباح هنوز مورد ادعای فیلیپین می‌باشد.

[چپ|بندانگشتی|300px|[قله کینابالو، بلندترین قله مالزی در ایالات صباح]]

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sabah&oldid=228211849 Wikipedia contributors, "Sabah," Wikipedia, The Free Encyclopedia,]

رده:صباح
رده:ایالت‌های مالزی
رده:بورنئو
رده:بورنئوی بریتانیا
رده:بورنئوی شمالی بریتانیا
رده:دریای سولو
رده:مستعمره‌های پیشین در آسیا
رده:مستعمره‌های پیشین بریتانیا
رده:مناطق مورد مناقشه فیلیپین
رده:کشورها و سرزمین‌های مالایی‌زبان
رده:ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا
رده:روابط فیلیپین و مالزی
ترنگانو

**ترنگگانو** معروف به دارالایمان ایالتی در کشور مالزی است. این ایالت بر ساحل شرقی شبه جزیرهٔ مالایا واقع است. بسیاری از زیباترین سواحل مالزی در این ایالت قرار دارند. ترنگگانو، از معدود ایالاتی است که توسط حزب اسلامی مالزی، حکومت می‌شود.


رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۲۴ (میلادی)
رده:ایالت‌های مالزی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۲۴ (میلادی) در آسیا
رده:مالایای بریتانیا در جنگ جهانی دوم
رده:مالزی شبه‌جزیره‌ای
حزب اسلامی پان مالزی

بندانگشتی|مسلمانان  حزب اسلامی مالزی در حال نمازگزاری
**حزب اسلامی پان مالزی** حزبی سیاسی در این کشور است که به عنوان حزبی بنیادگرا و تندروی اسلامی شناخته می‌شود.

این حزب پس از "بحران انور" که طی آن ماهاتیر محمد، نخست وزیر وقت مالزی، معاون خود انور ابراهیم را بر کنار کرد، مشهورتر شد و از فضایی که بعد از سال‌ها ضد حزب حاکم درست شده بود برای گرفتن قدرت استفاده کرد. این حزب در انتخابات ۱۹۹۹ علاوه بر ایالت کلانتان که قدرت را در آن به دست داشت، ایالت ترنگانو را نیز از دست "باریسان ناسیونال" گرفت. اما در انتخابات ۲۰۰۴ نه تنها ترنگانو را از دست داد که قدرتش در کلانتان نیز محدود شد و با اکثریتی بسیار نازل به قدرت در این ایالت رسید.

این حزب به همراه چندین حزب دیگر، ائتلاف "باریسان آلترناتیف"(به فارسی:*جبههٔ آلترناتیو*) را در مقابل باریسان ناسیونال (به فارسی:*جبهه ملی*) تشکیل می‌دهد.

در سال 2013 عرصه سیاسی مالزی شاهد جنجالی پیرامون انتخاب محمد سبو بعنوان رهبر این حزب بود. مخالفان وی را متهم به تشیع می کردند و خواستار کناره گیری وی بودند. 

## منابع

رده:احزاب اسلامی در مالزی
رده:حزب‌های سیاسی اسلامی
رده:اخوان‌المسلمین
رده:اسلام‌گرایی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۹ (میلادی) در مالایای بریتانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۱ (میلادی) در مالایا
رده:حزب‌ها در مالزی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیال محافظه‌کار
رده:حزب‌های منحل‌شده در سنگاپور
رده:سازمان‌های اسلامی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:سیاست‌های هویتی
رده:سیاست‌های راست تندرو در آسیا
رده:سیاست‌های راست تندرو
رده:مالزی