سقوط شاهین سیاه (فیلم)

***سقوط شاهین سیاه***  یک فیلم جنگی آمریکایی محصول سال ۲۰۰۱ به کارگردانی و تهیه‌کنندگی ریدلی اسکات است. این فیلم بر اساس کتاب غیرداستانی به همین نام در سال ۱۹۹۹ نوشتهٔ روزنامه‌نگار مارک بادن ساخته شده است که دربارهٔ خدمهٔ یک هلیکوپتر جنگی بنام **شاهین سیاه** است که در نبرد موگادیشو سرنگون شد. این فیلم بازیگران بزرگی از جمله جاش هارتنت، ایوان مک‌گرگور، اریک بانا، تام سایزمور، ویلیام فیکنر، جیسون آیزکس، سم شپرد، جرمی پیون، ایوان روسادو، ایون برمنر، هیو دنسی و تام هاردی در اولین نقش سینمایی‌اش دارد. اورلاندو بلوم، تای بورل و نیکلای کاستر والدو نیز نقش‌های جزئی دارند.

فیلم **سقوط شاهین سیاه** در ۲۸ دسامبر ۲۰۰۱ به صورت محدود اکران شد و در ۱۸ ژانویه ۲۰۰۲ به اکران عمومی درآمد. این فیلم با وجود انتقاداتی که به دلیل نادرستی‌هایش مطرح شد، با نقدهای مثبتی از سوی منتقدان سینما روبرو شد. این فیلم در گیشه عملکرد نسبتاً خوبی داشت و با بودجه ۹۲ میلیون دلاری خود، ۱۷۳ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشت. سقوط شاهین سیاه در هفتاد و چهارمین دوره جوایز اسکار، دو جایزه اسکار برای بهترین تدوین فیلم و بهترین صدابرداری دریافت کرد. در سال ۲۰۰۶، نسخه کامل‌تری از فیلم بر روی دی‌وی‌دی منتشر شد. این نسخه شامل هشت دقیقه فیلم اضافی است که زمان فیلم را به ۱۵۲ دقیقه افزایش می‌دهد. این نسخه کامل در ۷ مه ۲۰۱۹ بر روی بلو-ری و با کیفیت وضوح ۴کی منتشر شد.

## داستان
در سال ۱۹۹۲، قحطی در جنوب سومالی که ناشی از جنگ داخلی بود، شورای امنیت سازمان ملل را وادار به صدور مجوز برای عملیات نظامی با مأموریت حفظ صلح کرد. درگیری میان عملیات دوم سازمان ملل در سومالی و شبه‌نظامیان مستقر در موگادیشو که به محمد فرح عیدید وفادار بودند، آغاز شد. در پاسخ به این شرایط، رئیس‌جمهور آمریکا، بیل کلینتون، نیروی ویژه رنجر (Task Force Ranger) را به موگادیشو اعزام کرد که شامل گردان سوم/هنگ ۷۵ رنجر، نیروهای ویژه دلتا فورس و خدمه پرواز هنگ ۱۶۰ عملیات ویژه هوایی (هوابرد) بود. هدف این نیروها دستگیری عیدید بود که خود را رئیس‌جمهور اعلام کرده بود. شبه‌نظامیان عیدید به محموله کمک غذایی صلیب سرخ حمله کرده و آن را به سرقت بردند، اما به دلیل قوانین درگیری، رنجرها نتوانستند واکنش نشان دهند.

خارج از موگادیشو، نیروهای رنجر و دلتا فورس عثمان علی عاتو، یکی از رهبران جناح‌های مسلح که به شبه‌نظامیان عیدید اسلحه می‌فروخت، را دستگیر کردند. ایالات متحده مأموریتی را برای دستگیری عمر سالاد علمی و عبدی حسن عواله قیبدید، دو نفر از مشاوران اصلی عیدید، برنامه‌ریزی کرد.

پیش از این مأموریت، گروهبان یکم متیو اورزمن به دلیل بروز تشنج در ستوانش، فرماندهی گروه چهارم رنجر را بر عهده گرفت. اعضای این گروه شامل سرباز هجده‌ساله تاد بلکبرن و کارشناس جان گرایمز، یک منشی سابق، بودند.

نیروهای دلتا فورس مشاوران عیدید را در داخل ساختمان هدف دستگیر کردند، در حالی که رنجرها و بالگردهای همراه کاروان زمینی، زیر آتش شدید شبه‌نظامیان قرار گرفتند. بلکبرن به شدت زخمی شد و از یکی از بالگردهای بلک هاوک سقوط کرد، بنابراین سه خودروی هاموی به فرماندهی گروهبان جف استروکر برای بازگرداندن بلکبرن به فرودگاه تحت کنترل سازمان ملل در موگادیشو جدا شدند. گرایمز پس از جان سالم به در بردن از انفجار آرپی‌جی از گروه اورزمن جدا شد.

پس از عزیمت ستون استروکر، بالگرد بلک هاوک *سوپر سیکس-وان* به خلبانی رئیس واحد پرواز کلیفتون «الویس» وولکات، با اصابت نارنجک پرتاب‌شونده ساقط شد. وولکات و کمک‌خلبانش کشته شدند، دو خدمه زخمی شدند و دو تک‌تیرانداز دلتا فورس که در بالگرد حضور داشتند، با یک بالگرد ام‌اچ-۶ لیتل برد فرار کردند.

نیروهای زمینی برای رسیدن به محل سقوط هدایت شدند. شبه‌نظامیان با ایجاد موانع جاده‌ای، از رسیدن ستون هاموی به فرماندهی سرهنگ دوم دنی مک‌نایت به منطقه جلوگیری کردند و تلفات سنگینی وارد کردند. در این میان، دو گروه رنجر، از جمله واحد اورزمن، به محل سقوط رسیدند و یک محیط دفاعی ایجاد کردند، در حالی که بالگرد دیگر *سوپر سیکس-فور* به خلبانی رئیس واحد پرواز مایکل دورانت نیز با اصابت نارنجک پرتاب‌شونده سقوط کرد و چند بلوک دورتر سقوط کرد.

در حالی که نیروهای اصلی رنجر به فرماندهی کاپیتان مایک استیل تحت فشار شدید شبه‌نظامیان قرار داشتند و تلفات سنگینی می‌دادند، هیچ نیروی زمینی نمی‌توانست به *سوپر سیکس-فور* برسد یا مدافعان *سوپر سیکس-وان* را تقویت کند. دو تک‌تیرانداز دلتا فورس، گروهبان یکم رندی شوگارت و گروهبان ارشد گری گوردون، داوطلب شدند که با بالگرد به محل سقوط *سوپر سیکس-فور* منتقل شوند، جایی که دورانت را زنده یافتند. با وجود تلاش‌های قهرمانانه آن‌ها، منطقه توسط شبه‌نظامیان تصرف شد، گوردون و شوگارت کشته شدند و دورانت اسیر شد.

ستون مک‌نایت تلاش برای رسیدن به محل سقوط *سوپر سیکس-وان* را رها کرده و با اسیران و تلفات به پایگاه بازمی‌گردد. نیروها آماده می‌شوند تا برای نجات رنجرها و خلبانان کشته‌شده بازگردند و ژنرال مایکل گاریسون درخواست نیروهای کمکی از لشکر ۱۰ کوهستانی، از جمله نیروهای مالزیایی و یگان‌های زرهی پاکستانی از ائتلاف سازمان ملل، را می‌کند.

با فرارسیدن شب، شبه‌نظامیان عیدید حمله شدیدی را به آمریکایی‌های محاصره‌شده در محل سقوط *سوپر سیکس-وان* آغاز می‌کنند. شبه‌نظامیان با حملات هوایی و موشکی بالگردهای ام‌دی لیتل برد تا صبح عقب رانده می‌شوند و در نهایت ستون امدادی لشکر ۱۰ کوهستانی به نیروهای آمریکایی می‌رسد. مجروحان و کشته‌شدگان با وسایل نقلیه تخلیه می‌شوند، اما تعدادی از رنجرها و نیروهای دلتا فورس مایل موگادیشو را با دویدن تا ورزشگاه موگادیشو طی می‌کنند.

در بخش پایانی، عنوان می‌شود که دورانت پس از ۱۱ روز اسارت آزاد شد. گوردون و شوگارت به عنوان اولین سربازانی از زمان جنگ ویتنام به دریافت نشان افتخار پس از مرگ نائل شدند و ژنرال گاریسون مسئولیت کامل نتیجه عملیات را بر عهده گرفت و یک روز پس از کشته شدن عیدید در اوت ۱۹۹۶ بازنشسته شد.

## ساخت
فیلمبرداری در مارس ۲۰۰۱ در قنیطره، مراکش آغاز شد و در اواخر ژوئن به پایان رسید.

اگرچه فیلمسازان فیلمبرداری در اردن را در نظر داشتند، اما شهر عمان را بیش از حد ساخته شده و محصور در خشکی یافتند. اسکات و طراح صحنه آرتور مکس متعاقباً به مراکش روی آوردند، جایی که قبلاً روی گلادیاتور کار کرده بودند. اسکات آن محیط شهری را برای اصالت ترجیح می‌داد. بیشتر فیلم در شهرهای رباط و سلا فیلمبرداری شد؛ سکانس‌های پایگاه تکاوران نیروی ویژه در قنیطره و مهدیه فیلمبرداری شد.

## بازخوردها
* در وب‌سایت جمع‌آوری نقد و بررسی راتن تومیتوز، از ۱۷۴ نقد منتقدان دارای ۷۶ درصد تائیدیه با میانگین امتیاز ۷ از ۱۰ مثبت است. نظر کلی این وب‌سایت این است: «اگرچه این فیلم به شخصیت‌پردازی و همدلی فرهنگی توجه کمی دارد، اما تصویری عمیق و تکان‌دهنده از جنگ است که با مهارت فنی فوق‌العاده ریدلی اسکات ارتقا یافته است.»
* در متاکریتیک که از میانگین وزنی استفاده می‌کند، بر اساس نظر ۳۳ منتقد، امتیاز ۷۴ از ۱۰۰ را به این فیلم اختصاص داده است که نشان‌دهنده نقدهای «به‌طورکلی مطلوب» است.
* در ۱۱ ژانویه ۲۰۰۲، اکران این فیلم برای هفته سوم به ۱۶ سینما افزایش یافت؛ در طول سه هفته اول، با نمایش در کمتر از ۲۰ سینما در این دوره، در مجموع ۱٫۸ میلیون دلار فروش داشت. در ۱۸ ژانویه ۲۰۰۲، این فیلم اکران گسترده خود را آغاز کرد و در ۳۱۰۱ سینما اکران شد و در اولین آخر هفته اکران گسترده خود ۲۸٫۶ میلیون دلار فروش داشت و در رتبه اول گیشه قرار گرفت. این فیلم در طول سه هفته اول اکران گسترده خود، که بخشی از پنج هفته متوالی حضور در بین ۱۰ فیلم برتر بود، رتبه اول گیشه را به دست آورد. این فیلم با بودجه ۹۲ میلیون دلاری، در مجموع ۱۷۳ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشت و در نهایت به فروش ۱۰۸٫۶ میلیون دلاری در داخل و ۶۴٫۴ میلیون دلار در خارج از کشور دست یافت.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 

رده:فیلم‌ها به آهنگسازی هانس زیمر
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به زبان سومالیایی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی ریدلی اسکات
رده:فیلم‌های ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های برگرفته از کتاب‌های غیرداستانی
رده:فیلم‌های برنده جایزه اسکار بهترین میکس صدا
رده:فیلم‌های بریتانیایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های بریتانیایی
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی جری بروکهایمر
رده:فیلم‌های جنگ داخلی سومالی
رده:فیلم‌های جنگی آمریکایی
رده:فیلم‌های جنگی اقتباس‌شده از رویدادهای واقعی
رده:فیلم‌های جنگی بریتانیا
رده:فیلم‌های جنگی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنگی
رده:فیلم‌های دارای جایزه اسکار بهترین تدوین
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در مراکش
رده:فیلم‌های کلمبیا پیکچرز
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سومالی
رده:نبرد موگادیشو (۱۹۹۳)