باشگاه فوتبال بروسیا دورتموند

**باشگاه فوتبال بال‌اِشپیل‌فِراین بروسیا ۰۹ اِ.فا. دورتموند** (به آلمانی: Ballspielverein Borussia 09 e. V. Dortmund) که معمولاً با عنوان **بروسیا دورتموند** شناخته می‌شود، یک باشگاه فوتبال آلمانی است که در شهر دورتموند، نوردراین-وستفالن قرار دارد.

این باشگاه فوتبال که در سال ۱۹۰۹ توسط هجده بازیکن فوتبال در دورتموند تأسیس شد، بخشی از یک باشگاه ورزشی بزرگ مبتنی بر عضویت با بیش از ۱۸۹٬۰۰۰ بازیکن تا سال ۲۰۲۳ است، که بروسیا دورتموند را به پنجمین باشگاه ورزشی بزرگ در جهان تبدیل می‌کند. این باشگاه یک تیم هندبال بانوان نیز دارد. از سال ۱۹۷۴، دورتموند بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه وستفالن انجام می‌دهد. این ورزشگاه بزرگ‌ترین ورزشگاه آلمان است و دورتموند بالاترین میانگین تماشاگران را در بین باشگاه‌های فوتبال در جهان دارد.

رنگ لباس‌ها و نشان‌های دورتموند سیاه و زرد است که به این باشگاه لقب *شوارتس‌گِلبن* (به آلمانی: die Schwarzgelben) به معنی سیاه-زردها را داده‌اند. آنها یک رقابت طولانی مدت با شالکه ۰۴ دارند، که به رقابت بین آنها *[[ریوردربی]]* می‌گویند. همچنین به مصاف دورتموند با بایرن مونیخ که یکی دیگر از رقیب‌های قدیمی آنها است، در کلاسیکر می‌گویند. دورتموند با حدود ۲۱۸٬۰۰۰ عضو، بزرگترین باشگاه ورزشی از نظر تعداد اعضا در آلمان پس از باشگاه فوتبال بایرن مونیخ است که بروسیا دورتموند را به پنجمین باشگاه ورزشی بزرگ از نظر تعداد اعضا در جهان تبدیل می‌کند. این باشگاه همچنین یک تیم هندبال زنان دارد. از سال ۱۹۷۴، دورتموند بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه وستفالن برگزار کرده‌است؛ این ورزشگاه بزرگترین ورزشگاه در آلمان است، *دیوار زرد*، یک تراس ایستاده در جایگاه جنوبی ورزشگاه، بزرگترین در نوع خود در اروپا است و دورتموند بالاترین میانگین حضور تماشاگران را در بین تمام باشگاه‌های فوتبال جهان دارد.

دورتموند دومین تیم پرافتخار فوتبال آلمان است. آنها در داخل کشور ۸ قهرمانی بوندس‌لیگا، ۵ قهرمانی جام حذفی آلمان و ۶ قهرمانی سوپر جام فرانتس بکن‌باوئر را در کارنامه خود دارند. در سطح بین‌المللی، آنها در سال ۱۹۹۷ قهرمان لیگ قهرمانان اروپا، در سال ۱۹۶۶ قهرمان جام برندگان جام اروپا و در سال ۱۹۹۷ قهرمان جام بین قاره‌ای شده‌اند. علاوه بر این، آنها در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ نایب‌قهرمان لیگ قهرمانان اروپا و در سال‌های ۱۹۹۳ و ۲۰۰۲ قهرمان لیگ اروپا شده‌اند.

دورتموند تحت مدیریت مایکل زورک در دههٔ ۲۰۱۰، به خاطر کشف و پرورش استعدادهای جوان شهرت پیدا کرد و همچنان بر توسعه یک سیستم جوانان، متمرکز مانده است. طبق گزارش سرمایه لیگ‌های فوتبالی، تا سال ۲۰۲۴، بروسیا دورتموند دومین باشگاه پردرآمد فوتبال در آلمان و دوازدهمین باشگاه پردرآمد فوتبال در جهان بود.

## تاریخچه

### پایه‌گذاری و سال‌های اولیه
بندانگشتی|360px|بروسیا دورتموند در سال ۱۹۱۳
این باشگاه در ۱۹ دسامبر ۱۹۰۹ توسط گروهی از جوانان ناراضی از *باشگاه جوانان ترینیتی* که توسط کلیسای کاتولیک حمایت می‌شد، تأسیس شد. در آنجا آنها تحت هدایت کشیش محلی، فوتبال بازی می‌کردند. بنیانگذاران عبارت بودند از: فرانتس و پاول براون، هنری کلیو، هانس دبست، پاول دزلندزیل، فرانتس، یولیوس و ویلهلم جاکوبی، هانس کان، گوستاو مولر، فرانتس ریسه، فریتز شولته، هانس سیبولد، آگوست تونسمان، هاینریش و رابرت اونگر، فریتز وبر و فرانتس وندت. نام بروسیا در لاتین به معنای پروس است، اما نام این باشگاه از آبجوی بروسیا از کارخانه آبجوسازی بروسیا در نزدیکی دورتموند گرفته شده‌است. این باشگاه در ابتدا بازی را با پیراهن‌های راه‌راه آبی و سفید با کمربند قرمز و شورت مشکی آغاز کرد. در سال ۱۹۱۳، آنها برای اولین بار پیراهن‌های راه‌راه مشکی و زرد را پوشیدند.

در طول دهه‌های بعدی، این باشگاه با بازی در لیگ‌های محلی موفقیت چندانی نداشت. آنها در سال ۱۹۲۹، زمانی که تلاش برای افزایش ثروت باشگاه با امضای قرارداد با چند بازیکن فوتبال حرفه‌ایِ پولدار به طرز فجیعی شکست خورد و تیم را در بدهی عمیقی فرو برد، به ورشکستگی نزدیک شدند. آنها تنها به لطف سخاوت یک هوادار محلی که کسری بودجه تیم را از جیب خود پوشش می‌داد، دوام آوردند.

دههٔ ۱۹۳۰ با ظهور آلمان نازی سازمان‌های ورزشی و فوتبال در سراسر کشور مطابق با اهداف رژیم بازسازی شد. رئیس باشگاه بروسیا دورتموند به دلیل امتناع از پیوستن به حزب نازی برکنار شد و چند عضو باشگاه که مخفیانه از دفاتر باشگاه برای تهیه بروشورهای ضد نازی استفاده می‌کردند، در آخرین روزهای جنگ اعدام شدند. این باشگاه در گالیگا وستفالن تازه تأسیس، موفقیت بیشتری کسب کرد، اما برای دستیابی به موفقیت باید تا پس از جنگ جهانی دوم صبر می‌کرد. در این دوران بود که بروسیا دورتموند رقابت شدیدی با شالکه ۰۴ از حومه گلزنکیرشن، موفق‌ترین تیم آن دوران، آغاز کرد (در حال حاضر به رقابت این دو باشگاه شهرآورد ریور می‌گویند). مانند هر سازمان دیگری در آلمان، بروسیا دورتموند پس از جنگ توسط مقامات اشغالگر متفقین منحل شد تا نهادهای کشور را از گذشته اخیر نازی خود دور نگه دارد.

### اولین عناوین کشوری
[بندانگشتی|200px|[آلفرد پریسلر اسطوره و برترین گلزن باشگاه بروسیا دورتموند که نقش اساسی در اولین افتخارات این باشگاه داشت.]]
بین سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۳، بروسیا دورتموند در اوبرلیگا غربی، لیگ دسته اول که تا اواخر دههٔ ۱۹۵۰ بر فوتبال آلمان تسلط داشت، حضور داشت. در سال ۱۹۴۹، بروسیا به فینال اشتوتگارت مقابل مانهایم رسید که در وقت اضافه با نتیجهٔ ۲–۳ شکست خورد. این باشگاه اولین عنوان قهرمانی ملی خود را در سال ۱۹۵۶ با پیروزی ۴–۲ مقابل کارلسروهه به دست آورد. یک سال بعد، بروسیا دورتموند با شکست ۴–۱ هامبورگ، دومین عنوان قهرمانی خود را به دست آورد. پس از این پیروزی، سه آلفرد (آلفرد پریسلر، آلفرد کلباسا و آلفرد ناپیلیک) در دورتموند به اسطوره تبدیل شدند. در سال ۱۹۶۳، بروسیا دورتموند عنوان آخرین دورهٔ مسابقات قهرمانی فوتبال آلمان (قبل از معرفی بوندسلیگای جدید) را به دست آورد تا سومین جام قهرمانی ملی خود را کسب کند.

### اولین حضور در بوندس‌لیگا
در سال ۱۹۶۲، فدراسیون فوتبال آلمان در دورتموند تشکیل جلسه داد و به تأسیس یک لیگ حرفه‌ای فوتبال در آلمان رأی داد که قرار بود از اوت ۱۹۶۳ با نام بوندس‌لیگا آغاز شود. بروسیا دورتموند با پیروزی در آخرین مسابقات قهرمانی ملی پیش از بوندس‌لیگا، جایگاه خود را در میان شانزده باشگاه اول حاضر در این لیگ تثبیت کرد. در اولین بازی دورتموند در بوندس‌لیگا، فریدهلم کونیتسکا، بازیکن دورتموند، تنها یک دقیقه پس از شروع مسابقه، اولین گل را به ثمر رساند. آنها در نهایت با نتیجهٔ ۲–۳ مغلوب وردر برمن شدند.

در سال ۱۹۶۵، دورتموند اولین جام حذفی آلمان خود را به دست آورد. در سال ۱۹۶۶، دورتموند در وقت اضافه با نتیجهٔ ۲–۱ مقابل لیورپول، جام در جام اروپا را با گل‌های زیگفرید هلد و راینهارد لیبودا به دست آورد. با این حال، در همان سال، این تیم با شکست در چهار بازی از پنج بازی آخر لیگ و قرار گرفتن در جایگاه دوم، با سه امتیاز اختلاف نسبت به مونیخ ۱۸۶۰، جایگاه برتر خود در بوندس‌لیگا را از دست داد. بیشتر موفقیت‌های این تیم به لطف بازی کونیتسکا، که اخیراً از دورتموند به این تیم منتقل شده بود، حاصل شد.

دههٔ ۱۹۷۰ با مشکلات مالی، سقوط از بوندس‌لیگا در سال ۱۹۷۲ و افتتاح ورزشگاه وستفالن، که نام خود را از منطقه وستفالن، محل تولد بایرن، گرفته بود، همراه بود. این باشگاه در سال ۱۹۷۶ به بوندس‌لیگا بازگشت.

دورتموند در طول دههٔ ۱۹۸۰ همچنان با مشکلات مالی مواجه بود. دورتموند در سال ۱۹۸۶ با پیروزی در سومین بازی پلی‌آف قاطع مقابل فورتونا کلن و پس از پایان فصل عادی در جایگاه شانزدهم، از سقوط به دسته پایین‌تر جلوگیری کرد. دورتموند تا زمان پیروزی ۴–۱ در جام حذفی آلمان در سال ۱۹۸۹ مقابل وردر برمن، موفقیت قابل توجهی کسب نکرد. این اولین جام هورشت کوپل به‌عنوان سرمربی بود. سپس دورتموند در سال ۱۹۸۹ سوپر جام آلمان را با پیروزی ۴–۳ مقابل رقیب خود، بایرن مونیخ، به دست آورد.

### عصر طلایی – دههٔ ۱۹۹۰
[بندانگشتی|200px|[ماتیاس سامر، کاپیتانِ عصر طلایی بروسیا دورتموند]]
پس از کسب مقام دهم در بوندس‌لیگا در سال ۱۹۹۱، هورشت کوپل، سرمربی تیم، اخراج شد و اوتمار هیتسفلد به‌عنوان سرمربی، جایگزین او شد. 

در سال ۱۹۹۲، هیتسفلد، بروسیا دورتموند را به مقام دوم بوندس‌لیگا رساند و اگر اشتوتگارت در آخرین بازی خود پیروز نمی‌شد و قهرمان نمی‌شد، می‌توانست عنوان قهرمانی را کسب کند.

در سال ۱۹۹۳؛ دورتموند علاوه بر کسب مقام چهارم بوندس‌لیگا، به فینال جام یوفا ۱۹۹۳ راه یافت، که در مجموع با نتیجهٔ ۶–۱ مغلوب یوونتوس شد. با وجود این نتیجه، دورتموند با ۲۵ میلیون مارک آلمان، طبق سیستم جایزه نقدی که در آن زمان برای تیم‌های آلمانی شرکت‌کننده در جام در نظر گرفته شده بود، از این مسابقات کنار رفت. به لطف این جایزه نقدی، دورتموند توانست بازیکنانی را به خدمت بگیرد که بعدها در دههٔ ۱۹۹۰ افتخارات بی‌شماری را برای آنها به ارمغان آوردند.

تحت کاپیتانی ماتیاس سامر، برندهٔ توپ طلا در سال ۱۹۹۶، بروسیا دورتموند در سال‌های ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶ دو عنوان قهرمانی متوالی بوندس‌لیگا را کسب کرد. دورتموند همچنین در سال ۱۹۹۵ سوپر جام آلمان را با پیروزی در مقابل مونشن‌گلادباخ و در سال ۱۹۹۶ با پیروزی در مقابل کایزرسلاوترن را از آن خود کرد.

در فصل ۹۷–۱۹۹۶، دورتموند به اولین فینال جام باشگاه‌های اروپا رسید. در یک بازی خاطره‌انگیز در ورزشگاه المپیک مونیخ، دورتموند در مقابل یوونتوس، مدافع عنوان قهرمانی، قرار گرفت. کارل-هاینتس ریدله، دورتموند را با شوتی از زیر دست دروازه‌بان آنجلو پروتزی، روی سانتر پل لامبرت، پیش انداخت. سپس ریدله با یک ضربه سر دقیق از روی یک ضربه کرنر، گل دوم را به ثمر رساند. در نیمهٔ دوم، آلساندرو دل‌پیرو با یک ضربه پشت پا، یکی از گل‌های خورده را برای یوونتوس جبران کرد. سپس لارس ریکن، بازیکن تعویضی ۲۰ ساله و متولد دورتموند، پاس در عمق اندریاس مولر را دریافت کرد. تنها ۱۶ ثانیه پس از ورود به زمین، ریکن با اولین لمس توپ، دروازه یوونتوس را از فاصله بیش از ۲۰ یاردی با یک ضربه چیپ باز کرد. در حالی که زین‌الدین زیدان نتوانست در مهار کردن بازیکن مقابل خود، پل لامبرت، برای یوونتوس تأثیرگذار باشد، دورتموند با پیروزی ۳–۱ جام را بالای سر برد. سپس دوران موفق مربیگری هیتسفلد به پایان رسید و نویو اسکالا به‌عنوان جانشین او منصوب شد.

دورتموند سپس در فینال جام بین قاره‌ای ۱۹۹۷، باشگاه برزیلی کروزیرو را با نتیجهٔ ۲–۰ شکست داد و قهرمان باشگاه‌های جهان شد. بروسیا دورتموند پس از بایرن مونیخ در سال ۱۹۷۶، دومین باشگاه آلمانی بود که جام بین قاره‌ای را فتح کرد.

دورتموند به‌عنوان مدافع عنوان قهرمانی، در سال ۱۹۹۸ به نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان اروپا رسید. این تیم از ابتدای فصل، زمانی که در نیمه‌نهایی ۱۹۹۸ با رئال مادرید بازی کرد، بازیکنان کلیدی خود را در اختیار نداشت. دوران حرفه‌ای سامر به دلیل مصدومیت کوتاه شد و پس از پیروزی در لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۷، تنها سه بازی در تیم اصلی انجام داد. لامبرت در ماه نوامبر برای بازی در اسکاتلند، تیم را ترک کرده بود. مولر بازی رفت را از دست داد، همانطور که کولر هر دو بازی این دو بازی را از دست داد. رئال بازی رفت را در خانه با نتیجهٔ ۰–۲ برد. دورتموند در بازی برگشت بهتر بازی کرد، اما از فرصت‌های خود استفاده نکرد. این باشگاه در مجموع با نتیجهٔ ۰–۲ شکست خورد.

### قرن بیست و یکم
بندانگشتی|340px|بروسیا دورتموند در سال ۲۰۰۷
در اکتبر ۲۰۰، بروسیا دورتموند اولین باشگاه سهامی عام در بازار سهام آلمان شد.

در سال ۲۰۰۲، بروسیا دورتموند سومین عنوان قهرمانی بوندس‌لیگای خود را به دست آورد. دورتموند در پایان فصل با پشت سر گذاشتن بایر لورکوزن، در روز پایانی عنوان قهرمانی را از آن خود کرد. ماتیاس سامر، سرمربی این تیم، اولین فرد در تاریخ بروسیا دورتموند شد که هم به‌عنوان بازیکن و هم به‌عنوان سرمربی، قهرمان بوندس‌لیگا شد. در همان فصل، بروسیا دورتموند فینال جام یوفا ۰۲–۲۰۰۱ را به باشگاه هلندی فاینورد واگذار کرد.

پس از آن، ثروت دورتموند برای چندین سال به طور پیوسته رو به کاهش گذاشت. مدیریت مالی ضعیف منجر به بدهی سنگین و فروش زمین‌های ورزشگاه وستفالن آنها شد. این وضعیت با عدم صعود در لیگ قهرمانان اروپا در فصل ۰۴–۲۰۰۳، زمانی که تیم در دور مقدماتی توسط کلوب بروژ در ضربات پنالتی حذف شد، وخیم‌تر شد. در سال ۲۰۰۳، بایرن مونیخ، ۲ میلیون یورو به مدت چند ماه به دورتموند قرض داد تا حقوق بازیکنان خود را پرداخت کند. بروسیا دورتموند در سال ۲۰۰۵ دوباره در آستانه ورشکستگی قرار گرفت، ارزش اولیه ۱۱ یورویی سهام آن در بورس فرانکفورت بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت.

در این زمان، هانس یوآخیم واتسکه به‌عنوان مدیرعامل منصوب شد و باشگاه را ساده‌سازی کرد. واکنش به این بحران شامل کاهش ۲۰ درصدی دستمزد همه بازیکنان بود. در سال ۲۰۰۶، به منظور کاهش بدهی، نام ورزشگاه وستفالن به نام یک شرکت بیمه محلی به «سیگنال ایدونا پارک» تغییر یافت. توافق‌نامه حقوق نامگذاری تا سال ۲۰۲۱ معتبر بود.

دورتموند فصل ۰۶–۲۰۰۵ را با شروع بدی آغاز کرد، اما در نهایت به رتبه هفتم رسید. این باشگاه نتوانست از طریق قرعه‌کشی بازی جوانمردانه، جواز حضور در جام یوفا را کسب کند. مدیریت باشگاه اعلام کرد که این باشگاه دوباره سودده بوده است؛ این سود تا حد زیادی به فروش داوید ادونکور به رئال بتیس و توماش روسیتسکی به آرسنال مربوط می‌شد.

در فصل ۰۷–۲۰۰۶، دورتموند برای اولین بار پس از سال‌ها، به طور غیرمنتظره‌ای با مشکل جدی سقوط مواجه شد. دورتموند سه مربی را تغییر داد و در ۱۳ مارس ۲۰۰۷، پس از سقوط به تنها یک امتیاز بالاتر از منطقه سقوط، توماس دول را منصوب کرد. کریستوف متزلدر نیز به‌عنوان بازیکن آزاد از بروسیا دورتموند جدا شد.

در فصل ۰۸–۲۰۰۷، دورتموند در جدول بوندس‌لیگا سیزدهم شد، اما به فینال جام حذفی آلمان مقابل بایرن مونیخ رسید، جایی که در وقت اضافه با نتیجهٔ ۱–۲ شکست خوردند. حضور در فینال، دورتموند را به جام یوفا رساند، زیرا بایرن پیش از آن به لیگ قهرمانان اروپا صعود کرده بود. توماس دول در ۱۹ مهٔ ۲۰۰۸ استعفا داد و یورگن کلوپ جایگزین او شد.

### دوران کلوپ و بازگشت به اوج
بندانگشتی|260px|بازیکنان بروسیا دورتموند قهرمانی بوندس لیگا در سال ۲۰۱۱ را جشن می‌گیرند.
در فصل ۱۰–۲۰۰۹، دورتموندِ کلوپ نسبت به فصل قبل بهبود یافت و با کسب مقام پنجم در بوندس‌لیگا، جواز حضور در لیگ اروپا را کسب کرد. این تیم با عدم پیروزی مقابل وولفسبورگِ رده هشتمی و فرایبورگِ رده چهاردهمی در دو بازی پایانی فصل، فرصت حضور در لیگ قهرمانان اروپا را از دست داد.

با ورود به فصل ۱۱–۲۰۱۰، دورتموند فهرستی جوان و پر جنب و جوش را به میدان فرستاد. در ۴ دسامبر ۲۰۱۰، بروسیا به‌عنوان *هربست مایستر* («قهرمان پاییزی») شناخته شد، عنوانی غیررسمی که در تعطیلات زمستانی به صدرنشین لیگ داده می‌شود. آنها این عنوان را سه بازی قبل از تعطیلات کسب کردند و رکورد زودترین دستیابی به این عنوان را به طور مشترک در کنار آینتراخت فرانکفورت (۹۴–۱۹۹۳) و کایزرسلاترن (۹۸–۱۹۹۷) کسب کردند. در ۳۰ آوریل ۲۰۱۱، این باشگاه در خانه با نتیجهٔ ۲–۰ نورنبرگ را شکست داد، در حالی که بایر لورکوزن، تیم دوم جدول، بازی را واگذار کرد و دورتموند با دو بازی باقی مانده، هشت امتیاز از رقیب خود، شالکه ۰۴، پیشی گرفت. با این قهرمانی، بروسیا دورتموند با هفت عنوان قهرمانی لیگ آلمان که در اختیار رقیب سنتی خود، شالکه ۰۴، بود، رسید. همچنین با این قهرمانی دورتموند جواز حضور در مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا ۱۲–۲۰۱۱ را کسب نمود.

یک سال بعد، دورتموند با پیروزی مقابل بروسیا مونشن‌گلادباخ، دوباره در هفتهٔ سی و دوم مسابقات، با موفقیت از عنوان قهرمانی بوندس‌لیگای خود دفاع کرد. تا هفتهٔ سی و چهارم و آخرین روز مسابقات، بروسیا دورتموند با کسب ۸۱ امتیاز، رکورد بيشترين امتیاز کسب شده در طول یک فصل بوندس‌لیگا را ثبت کرد. پنجمین عنوان قهرمانی بوندس‌لیگا و هشتمین قهرمانی آلمان، این باشگاه را در مجموع در رتبهٔ سوم عناوین ملی قرار داد و به این باشگاه اجازه داد تا به پاس پنج قهرمانی بوندس‌لیگا، دو ستاره بالای لوگوی خود نصب کند. این باشگاه فصل موفق ۱۲–۲۰۱۱ خود را با پیروزی ۵–۲ مقابل بایرن مونیخ در فینال جام حذفی آلمان برای اولین بار به پایان رساند. بروسیا دورتموند یکی از چهار باشگاه آلمانی است که به همراه بایرن مونیخ، کلن و وردر برمن، دوگانه بوندس‌لیگا و جام حذفی آلمان را به دست آورده است. این باشگاه در مراسم سالانه Sportler des Jahres (شخصیت ورزشی سال آلمان) به‌عنوان تیم سال ۲۰۱۱ انتخاب شد.

بروسیا دورتموند فصل ۱۳–۲۰۱۲ را در جایگاه دوم بوندس‌لیگا به پایان رساند و پس از بایرن مونیخ که رکورد ۹۱ امتیاز را در لیگ ثبت کرده بود، دوم شد. در لیگ قهرمانان اروپا، دورتموند در نیمه‌نهایی رئال مادرید را شکست داد و در بازی رفت ۴–۱ پیروز شد و در بازی برگشت ۰–۲ شکست خورد تا با مجموع گل‌های زده به مرحله بعدی صعود کند. دورتموند در ۲۵ مهٔ ۲۰۱۳ در اولین فینال تمام آلمانی در ورزشگاه ومبلی، در دومین فینال لیگ قهرمانان اروپا مقابل بایرن مونیخ بازی کرد که در نهایت ۱–۲ شکست خورد.

در فصل ۱۴–۲۰۱۳، بروسیا دورتموند سوپر جام آلمان را با پیروزی ۴–۲ در مقابل رقیب خود، بایرن مونیخ، به دست آورد. فصل ۱۴–۲۰۱۳ با پنج برد متوالی برای دورتموند آغاز شد که بهترین شروع آنها در یک فصل بود. با این حال، با وجود شروع امیدوارکننده، فصل آنها با مصدومیت چندین بازیکن کلیدی همراه بود و آنها به رتبه چهارم جدول سقوط کردند و با یک تیم ضعیف، تنها توانستند تا مرحله یک چهارم نهایی لیگ قهرمانان اروپا پیش بروند و در مجموع ۲–۳ به رئال مادرید باختند. با این وجود، دورتموند فصل خود را با کسب مقام دوم در بوندس‌لیگا و رسیدن به فینال جام حذفی آلمان ۲۰۱۴ که در وقت اضافه ۰–۲ به بایرن باخت، با به پایان رساند.

دورتموند فصل ۱۵–۲۰۱۴ خود را با شکست بایرن در سوپر جام ۲۰۱۴ با نتیجهٔ ۲–۰ آغاز کرد. با این حال، این پیروزی تأثیری بر عملکرد مستحکم تیم در آغاز فصل بعد نداشت و دورتموند نتایج مختلف مانند شکست ۰–۱ مقابل هامبورگ و دو تساوی ۲–۲ مقابل اشتوتگارت و پادربورن، تازه وارد بوندس‌لیگا، را ثبت کرد. در طول زمستان، دورتموند چندین بار به قعر جدول سقوط کرد، اما پس از چهار برد متوالی در فوریه، از منطقه سقوط فرار کرد. در ۱۵ آوریل ۲۰۱۵، یورگن کلوپ اعلام کرد که پس از هفت سال، دورتموند را ترک خواهد کرد. چهار روز بعد، دورتموند اعلام کرد که توماس توخل در پایان فصل جایگزین کلوپ خواهد شد. با این حال، فصل آخر کلوپ با نتایج درخشانی به پایان رسید، در بوندس‌لیگا در جایگاه هفتم قرار گرفت، به همراه وولفسبورگ به فینال جام حذفی آلمان و به لیگ اروپا ۱۶–۲۰۱۵ راه یافت.

### دوران پس از کلوپ
فصل ۱۶–۲۰۱۵ را دورتموند در روز افتتاحیه با پیروزی ۴–۰ مقابل بروسیا مونشن‌گلادباخ شروع کرد و پس از آن پنج برد متوالی کسب کرد که آنها را به صدر جدول بوندس‌لیگا رساند. پس از هفتهٔ هشتم، آنها پس از تساوی بدشانس با هوفنهایم، توسط بایرن مونیخ پشت سر گذاشته شدند. دورتموند عملکرد خود را حفظ کرد و از ۳۴ بازی لیگ ۲۴ برد کسب کرد و به بهترین تیم نایب‌قهرمان بوندس‌لیگا در تمام دوران تبدیل شد. در لیگ اروپا، آنها به مرحلهٔ یک چهارم نهایی راه یافتند، اما در یک بازگشت دراماتیک در آنفیلد، توسط لیورپول به سرمربی‌گری یورگن کلوپ حذف شدند، جایی که دیان لوورن، مدافع تیم، با یک گل دیرهنگام، نتیجهٔ را ۳–۴ به نفع لیورپول و در مجموع ۴–۵ رساند. در جام حذفی آلمان ۱۶–۲۰۱۵، دورتموند برای سومین سال متوالی به فینال این رقابت‌ها راه یافت، اما در ضربات پنالتی مغلوب بایرن مونیخ شد.

در ۱۱ آوریل ۲۰۱۷، سه انفجار در نزدیکی اتوبوس تیم در مسیر مسابقه لیگ قهرمانان اروپا مقابل آ.اس. موناکو در ورزشگاه سیگنال ایدونا پارک رخ داد. مارک بارترا، مدافع تیم، مجروح و به بیمارستان منتقل شد. دورتموند بازی را با نتیجهٔ ۲–۳ به آ.اس. موناکو باخت. توخل، سرمربی دورتموند، این باخت را ناشی از تصمیم ناآگاهانه یوفا دانست. یوفا اعلام کرد که تیم هیچ اعتراضی به بازی نداشته و این تصمیم با هماهنگی باشگاه و نیروهای انتظامی محلی گرفته شده‌است. در بازی برگشت، دورتموند با نتیجهٔ ۱–۳ شکست خورد و در مجموع با نتیجهٔ ۳–۶ از لیگ قهرمانان اروپا در آن سال حذف شد. در ۲۶ آوریل، دورتموند، بایرن مونیخ را در مونیخ با نتیجهٔ ۳–۲ شکست داد تا به فینال جام حذفی آلمان ۲۰۱۷ راه یابد، که چهارمین فینال متوالی دورتموند و پنجمین فینال دورتموند در شش فصل بود. در ۲۷ مه، دورتموند با نتیجهٔ ۲–۱ مقابل آینتراخت فرانکفورت، جام حذفی آلمان فصل ۱۷–۲۰۱۶ را از آن خود کرد و گل پیروزی‌بخش از روی نقطه پنالتی توسط پیر امریک اوبامیانگ به ثمر رسید.

پیش از فصل ۱۸–۲۰۱۷، توماس توخل از سمت سرمربی‌گری تیم استعفا داد. هیئت مدیره دورتموند تصمیم گرفت پتر بوش را به‌عنوان سرمربی و مربی جدید استخدام کند. اگرچه بوش در ۷ بازی اول تیم شروعی رکوردشکن داشت، اما پس از آن ۲۰ بازی بدون برد را پشت سر گذاشت و پس از آن از سمت خود در کادر فنی برکنار شد. پیتر اشتوگر به‌عنوان مربی موقت اعلام شد. در طول پنجره نقل و انتقالات ژانویهٔ همان فصل، اوبامیانگ و بارترا هر دو باشگاه را ترک کردند. اشتوگر، مانوئل آکانجی را از بازل با مبلغ ۲۱٫۵ میلیون یورو و میچی باتشوایی را به صورت قرضی شش ماهه از چلسی خریداری کرد. اشتوگر تا پایان فصل مربیگری دورتموند را بر عهده داشت و قبل از کناره‌گیری در پایان فصل، آنها را به مقام چهارم بوندس‌لیگا رساند.

در تابستان ۲۰۱۸، دورتموند لوسین فاوره، مربی سابق باشگاه نیس، را به‌عنوان سرمربی خود منصوب کرد. پس از یک پنجرهٔ نقل و انتقالات بسیار شلوغ برای تیم، با ورود هشت بازیکن جدید به باشگاه برای تیم اصلی، دورتموند عملکرد قدرتمندی داشت و تا آخرین روز مسابقه بایرن مونیخ را برای کسب عنوان قهرمانی تعقیب کرد و با اختلاف دو امتیاز از کسب عنوان قهرمانی لیگ عقب ماند و قرارداد لوسین فاوره را تمدید کرد. تقریباً در همان فصل، یک مجموعه مستند چهار قسمتی از آمازون پرایم ویدئو با نام «درون بروسیا دورتموند» ساخته شد. 

فصل بعد، دورتموند با هدف کسب عنوان قهرمانی بوندس‌لیگا، چند بازیکن بزرگ را به خدمت گرفت. اگرچه آنها سوپر جام آلمان را به دست آوردند، اما این تنها جام نقره‌ای آنها در این فصل بود. پس از یک نیم فصل اول پر فراز و نشیب، آنها تاکتیک‌های خود را تغییر دادند و در پنجرهٔ ژانویه چند نقل و انتقال دیگر انجام دادند. آنها هم در جام حذفی آلمان و هم در لیگ قهرمانان اروپا حذف شدند. به دلیل دنیاگیری کووید-۱۹ در آلمان، فصل به طور ناگهانی متوقف شد. پس از شروع مجدد فصل، دورتموند بهتر به نظر می‌رسید، اما عملکرد آنها برای جلوگیری از قهرمانی بایرن مونیخ در بوندس‌لیگا کافی نبود. آنها فصل ۲۰–۲۰۱۹ را پس از شکست دادن لایپزیگ در هفتهٔ سی و سوم به لطف دو گل ارلینگ هالند، در جایگاه دوم به پایان رساندند.

دورتموند در فصل ۲۱–۲۰۲۰ شروع نسبتاً متزلزلی داشت. آنها سوپر جام آلمان را از دست دادند و در لیگ قهرمانان و بوندس‌لیگا نتایج متناقضی کسب کردند. پس از شکست ۱–۵ مقابل اشتوتگارت در هفتهٔ یازدهم، لوسین فاور از سمت مربیگری خود برکنار شد. ادین ترزیچ، دستیار سرمربی، به‌عنوان سرمربی برای بقیه فصل منصوب شد. تحت هدایت ترزیچ، دورتموند در آخرین روز بوندس‌لیگا سوم شد و در مرحلهٔ یک چهارم نهایی لیگ قهرمانان اروپا در دیداری مقابل منچستر سیتی حذف شد. سپس این تیم با شکست ۴–۱ لایپزیگ در فینال، جام حذفی آلمان را از آن خود کرد. 

مارکو رز برای فصل ۲۲–۲۰۲۱ به‌عنوان سرمربی منصوب شد و ترزیچ به عنوان مدیر فنی جدید باشگاه منصوب شد. رز باشگاه را به مقام دوم لیگ رساند، اما پیش از فصل ۲۳–۲۰۲۲ اخراج شد و ترزیچ دوباره به‌عنوان سرمربی منصوب شد. قبل از آخرین روز مسابقه آن فصل، دورتموند در صدر جدول لیگ بود و پس از تساوی ۲–۲ خانگی مقابل ماینتس ۰۵، عنوان قهرمانی بوندس‌لیگا را به دلیل تفاضل گل به بایرن مونیخ واگذار کردند.

پس از فروش جود بلینگام، ستاره باشگاه به رئال مادرید با قیمت ۱۰۳ میلیون یورو، دورتموند در فصل ۲۴–۲۰۲۳ بوندس‌لیگا عملکرد ناامیدکننده‌ای داشت و در جایگاه پنجم قرار گرفت، اما در لیگ قهرمانان اروپا موفقیت بیشتری کسب کرد و در مراحل حذفی، پی‌اس‌وی آیندهوون، اتلتیکو مادرید و پاری سن-ژرمن را حذف کرد و برای اولین بار در یازده سال گذشته به فینال رسید، جایی که ۰–۲ به رئال مادرید باختند. 

کمی قبل از پایان فصل، مدیریت دورتموند اعلام کرد که شرکت تولید سلاح‌های نظامی، راینمتال، حامی مالی آینده خواهد بود. این همکاری شامل استفاده از فضای تبلیغاتی گسترده، حقوق بازاریابی و همچنین پیشنهادهای رویدادها و برگزاری مراسم در ورزشگاه و محوطه باشگاه و پرداخت سالانه یک میلیون یورو توسط راین‌متال تا سال ۲۰۲۷ است. این حمایت مالی به شدت مورد انتقاد هواداران بروسیا دورتموند قرار گرفت. 

در فصل ۲۵–۲۰۲۴، دورتموند به مرحلهٔ یک چهارم نهایی جام جهانی باشگاه‌ها ۲۰۲۵ رسید، جایی که توسط رئال مادرید شکست خورد.

## زمین‌ها و املاک

### ورزشگاه‌ها

[280px|بندانگشتی|[ورزشگاه وستفالن بزرگترین ورزشگاه آلمان است.]]
ورزشگاه وستفالن، ورزشگاه خانگی باشگاه فوتبال بروسیا دورتموند، بزرگترین ورزشگاه آلمان و هفتمین ورزشگاه بزرگ اروپا است. این ورزشگاه پس از آنکه شرکت بیمه گروه ایدونا حق نامگذاری این ورزشگاه را تا سال ۲۰۲۱ خریداری کرد، «سیگنال ایدونا پارک» نامگذاری شد. با این حال، این نام نمی‌توانست در هنگام میزبانی رویدادهای فیفا و یوفا مورد استفاده قرار گیرد، زیرا این نهادهای حاکم سیاست‌هایی دارند که حمایت مالی شرکت‌هایی را که شریک رسمی مسابقات نیستند، ممنوع می‌کند. در طول جام جهانی ۲۰۰۶، این ورزشگاه با عنوان «ورزشگاه جام جهانی فیفا، دورتموند» شناخته می‌شد، در حالی که در مسابقات باشگاهی یوفا، با نام «ورزشگاه BVB دورتموند» شناخته می‌شود. این ورزشگاه در حال حاضر میزبان ۸۱٬۳۵۹ تماشاگر (ایستاده و نشسته) برای مسابقات لیگ و ۶۵٬۸۲۹ تماشاگر نشسته برای مسابقات بین‌المللی است. برای این موارد، جایگاه ویژه جنوبی با صندلی‌هایی مجهز شده است تا با مقررات فیفا مطابقت داشته باشد.

در سال ۱۹۷۴، ورزشگاه وستفالن جایگزین ورزشگاه روته ارده شد که در همسایگی آن قرار دارد و اکنون به‌عنوان ورزشگاه بروسیا دورتموند ۲ مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از افزایش محبوبیت بروسیا دورتموند در دههٔ ۱۹۶۰، مشخص شد که زمین سنتی برای تعداد فزاینده هواداران بروسیا دورتموند بسیار کوچک است. با این حال، شهر دورتموند قادر به تأمین مالی یک ورزشگاه جدید نبود و نهادهای فدرال تمایلی به کمک نداشتند. اما در سال ۱۹۷۱، دورتموند به‌عنوان جایگزین شهر کلن برای جام جهانی ۱۹۷۴ انتخاب شد. بنابراین بودجه‌ای که در ابتدا برای ورزشگاه پیش‌بینی شده در کلن کنار گذاشته شده بود، به دورتموند اختصاص داده شد و ساخت یک ورزشگاه جدید به واقعیت تبدیل شد.

ورزشگاه وستفالن در طول سال‌ها چندین بار مورد بازسازی قرار گرفته از جمله گسترش ورزشگاه برای جام جهانی ۲۰۰۶، تا ظرفیت ورزشگاه افزایش یابد. در سال ۲۰۰۸، موزه بوروسئوم، موزه‌ای درباره بروسیا دورتموند، در این ورزشگاه افتتاح شد. در سال ۲۰۱۱، بروسیا دورتموند با شرکت هانوا کیو سلز قرارداد همکاری امضا کرد. این شرکت ۸٬۷۶۸ سلول خورشیدی را روی سقف ورزشگاه وستفالن نصب کرد تا سالانه ۸۶۰٬۰۰۰ کیلووات ساعت برق تولید کند.

بروسیا دورتموند بالاترین میانگین حضور تماشاگر را در بین تمام باشگاه‌های فوتبال در سراسر جهان دارد. در سال ۲۰۱۴، تخمین زده شد که هر یک از بازی‌های خانگی این باشگاه حدود ۱٬۰۰۰ تماشاگر بریتانیایی را به خود جذب کرده‌است که به دلیل قیمت پایین بلیط‌های این تیم در مقایسه با لیگ برتر انگستان، به این تیم جذب شده‌اند.

### زمین تمرین
زمین تمرین و پایگاه آکادمی بروسیا دورتموند، *هوهنبوشِی*، در براکل، منطقه‌ای از دورتموند واقع شده‌ است. در داخل این مجموعه، بخش‌های آمادگی جسمانی و توانبخشی رباتیک، اتاق‌های فیزیوتراپی و ماساژ، و استخرهای درمانی و آب‌درمانی وجود دارد. این مرکز همچنین شامل اتاق‌های سونا، حمام‌های بخار و اتاق‌های تمرین قدرتی، کلاس‌های درس، تالار کنفرانس، دفاتر دفتر مرکزی BVB، یک رستوران و یک استودیوی تلویزیونی برای مصاحبه با فوتبالیست‌های حرفه‌ای بروسیا دورتموند و کادر مربیگری برای BVB total!، کانال متعلق به باشگاه، است. در این زمین، پنج زمین چمن وجود دارد که دو تا از آنها دارای گرمایش زیر خاک هستند، یک زمین چمن مصنوعی، سه زمین چمن کوچک و یک سالن سرپوشیده. این سایت مساحت کل ۱۸٬۰۰۰ متر مربع (۱۹۰٬۰۰۰ فوت مربع) را پوشش می‌دهد. علاوه بر این، باشگاه دارای یک *[[فوتبونات]]*، یک ربات تمرینی است که در واقع یک قفس تمرینی ۱۴ متر مربعی (۱۵۰ فوت مربع) است.

مجتمع آموزشی و مرکز عملکرد جوانان، واقع در *هوهنبوشِی*، تا سال ۲۰۲۱ به صورت مرحله‌ای گسترش یافت. علاوه بر این، دفتر تجارت ورزشی به طور کامل از ابتدا بازسازی خواهد شد. ساخت و ساز برنامه‌ریزی شده که تا ۲۰ میلیون یورو هزینه خواهد داشت، دورتموند را از نظر زیرساخت به مجهزترین باشگاه فوتبال کشور تبدیل خواهد کرد.

## هویت باشگاه و هواداران
هواداران بروسیا دورتموند به طور گسترده به‌عنوان افرادی سیاسی اما متفرق دیده می‌شوند. در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ تا اوایل دههٔ ۲۰۰۰، جایگاه هواداران دورتموند شامل جناح‌های اوباش راست افراطی (به ویژه جبههٔ بروسن) بود و سرودهای یهودستیزانه و شعارهای نژادپرستانه رایج بود. از اوایل دههٔ ۲۰۰۰، یک جنبش افراطی مترقی‌تر با حمایت پروژه‌های هواداران که ضد نژادپرستی بود و دموکراسی را ترویج می‌کردند، شروع به بازپس‌گیری روزنامه *سودتریبون* کرد. با این وجود، در سال ۲۰۱۲، جبههٔ بروسن با افزایش فعالیت دوباره ظاهر شد. در سال ۲۰۱۳، دو افسر رابط هواداران در یک مسابقه در دونتسک مورد حمله قرار گرفتند و در سال ۲۰۱۵، یک مستند انتقادی از افراط‌گرایی جناح راست، باعث تهدید و نصب بنر از سوی جناح‌های اوباش شد. یک گروه جدید به نام 0231 RIOT ظهور کرد که اعضای خشن گروه‌های اولترای موجود را با هم ترکیب می‌کرد و قبل از انحلال در سال ۲۰۱۷، به شعارهای یهودستیزانه، نقاشی‌های دیواری و تهدید می‌پرداخت. برخی از اعضای آن بعداً به یک گروه اوباش جدیدتر به نام *نورث‌ساید* پیوستند.

در سال ۲۰۱۸، تنش‌ها بین اولتراهای چپ‌گرا و هولیگان‌های راست‌گرا افزایش یافت. در ۲۴ مارس، اعضای نورث‌ساید در دفتر مرکزی خود با اولتراهای جوان‌تر از گروه «*یونیتی*» روبرو شدند و خواستار پایان دادن به پیام‌های ضد نژادپرستی و سیاسی در روزنامه «*سودتریبون*» شدند. در ۱۰ نوامبر، در جریان یک مسابقه مهم مقابل بایرن مونیخ، دو چهره راست افراطی به نام‌های *سون کالین* و *تیمو کی*، که با شبکه‌های خشونت‌آمیز و نئونازی مرتبط بودند، وارد بلوک ۱۳ شدند و اولتراها را به نشانه تسلط، وادار به دست دادن کردند. آنها با دیگر هولیگان‌های *نورث‌ساید* همراه بودند و انجام «*[[سلام نازی]]*» گزارش شد. مقامات بروسیا دورتموند اعلام کردند که قصد دارند هر دو نفر را محروم کنند. این ارعاب بخشی از تلاش گسترده‌تر برای «سیاست‌زدایی» از فرهنگ هواداران با سرکوب پیام‌های مترقی بود.

همزمان، از اوایل دههٔ ۲۰۰۰ به بعد، پروژه هواداران بروسیا دورتموند برای اخراج عناصر افراطی و ایجاد برنامه‌های آموزشی و ترویجی فوتبال خیابانی «نژادپرستی را از کشور بیرون کنید» تلاش کرد. از دههٔ ۲۰۲۰، همه باشگاه‌های هواداری رسمی بروسیا دورتموند باید اساسنامه‌هایی را امضا کنند که ایدئولوژی‌های راست افراطی را رد کرده و قانون اساسی آلمان را تأیید می‌کند. متخلفان با ممنوعیت ورود به ورزشگاه یا از دست دادن عضویت مواجه می‌شوند. این باشگاه و هوادارانش سفرهای آموزشی منظمی را برای بازدید به اردوگاه‌های کار اجباری سابق (از سال ۲۰۰۸ برای داخائو و از سال ۲۰۱۱ برای آشویتس) ترتیب می‌دهند و بیش از ۱ میلیون یورو به مؤسسات یادبود هولوکاست مانند *یاد واشم* اهدا کرده‌اند. ابتکاراتی مانند «آبجو برای نژادپرستان ممنوع» که در میخانه‌های دورتموند زیرلیوانی توزیع می‌کند، پیام‌های ضد بیگانه‌هراسی را بیشتر در فرهنگ هواداران جا می‌اندازد.

## حامیان مالی و طراح‌های لباس
شریک تبلیغاتی اصلی و حامی مالی فعلی پیراهن دورتموند، وودافون است. از فصل ۱۳–۲۰۱۲، تأمین‌کننده اصلی تجهیزات، پوما بوده‌است. این قرارداد در حال حاضر معتبر است. این باشگاه از فصل ۱۸–۲۰۱۷ قراردادی با اوپل برای اولین حامی مالی آستین امضا کرد.

از سال ۲۰۱۲، *[[بریکسنتال]]* در رشته‌کوه‌های آلپ کیتزبوهل در اتریش نیز حامی مالی بروسیا دورتموند است؛ علاوه بر این، این منطقه میزبان یکی از اردوهای آموزشی تابستانی سالانه است.

### حامیان مالی
#### تأمین‌کننده پوشاک

#### حامی مالی پیراهن

#### حامی مالی آستین

## بازیکنان
### بازیکنان کنونی

### کاپیتان‌های باشگاه
از سال ۱۹۶۳، ۱۹ بازیکن سمت کاپیتانی باشگاه بروسیا دورتموند را بر عهده داشته‌اند. اولین کاپیتان باشگاه پس از معرفی بوندس‌لیگا، آکی اشمیت بود که از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۵ کاپیتان بود. مایکل زورک، که از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۸ کاپیتان باشگاه بود، طولانی‌ترین دورهٔ کاپیتانی باشگاه را به عهده دارد. همچنین او بیشترین جام را به‌عنوان کاپیتان به دست آورده است؛ او دو عنوان قهرمانی بوندس‌لیگا، یک جام حذفی آلمان، سه سوپر جام آلمان و یک لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد. کاپیتان فعلی باشگاه امره جان است که پس از جدا شدن مارکو رویس از باشگاه، این سمت را بر عهده گرفت.

## مقامات باشگاه
### کادر مربی‌گری

### تاریخچه مربیان باشگاه

## خرید و فروش بازیکنان
باشگاه دورتموند یکی از فعال‌ترین باشگاه‌های فوتبال در زمینهٔ نقل و انتقالات است و فعالیت گسترده‌ای در پنجره‌های نقل و انتقالاتی دارد. این باشگاه به کشف استعدادهای جوان و فروش آنها با قیمت کلان به باشگاه‌های دیگر شهرت دارد. عثمان دمبله بازیکن فرانسوی سابق دورتموند، در سال ۲۰۱۷ با مبلغ ۱۴۸ میلیون یورو به بارسلونا پیوست و او را پس از نیمار به دومین انتقال گران‌قیمت فوتبال جهان تبدیل کرد. علاوه بر این، او رکورددار گران‌قیمت‌ترین انتقال یک بازیکن فرانسوی، گران‌قیمت‌ترین بازیکن فروخته‌شده در بوندس‌لیگا و گران‌قیمت‌ترین فروش باشگاه دورتموند است. همچنین این بازیکن گران‌ترین خرید تاریخ باشگاه بارسلونا است.

### گران‌قیمت‌ترین فروش‌ها

### گران‌قیمت‌ترین خریدها

## افتخارات

### منطقه‌ای

* **اوبرلیگا غربی**

** **قهرمان** (۶): ۴۸–۱۹۴۷، ۴۹–۱۹۴۸، ۵۰–۱۹۴۹، ۵۳–۱۹۵۲، ۵۶–۱۹۵۵، ۵۷–۱۹۵۶ (*رکورد*)
** نایب‌قهرمان (۱): ۶۱–۱۹۶۰، ۶۳–۱۹۶۲

* **جام حذفی وستفالن**

** **قهرمان** (۱): ۱۹۴۷

### افتخارات فردی

#### [[توپ طلا]]

* ۱۹۹۶: ماتیاس سامر

#### [[پسر طلایی (جایزه)|پسر طلایی]]

* ۲۰۱۱: ماریو گوتزه
* ۲۰۲۰: ارلینگ هالند
* ۲۰۲۳: جود بلینگام

## رکورد
نام بروسیا دورتموند به تعدادی از رکوردهای بوندس‌لیگا و اروپا گره خورده است:

* مایکل زورک بیشترین بازی را در تاریخ بروسیا دورتموند انجام داده‌است و در تمام رقابت‌ها، ۵۷۲ بار برای این باشگاه به میدان رفته است.
* آلفرد پریسلر با ۱۷۷ گل در تمام رقابت‌ها که به ثمر رسانده، بهترین گلزن تاریخ باشگاه بروسیا دورتموند است.
* بیشترین گل زده در یک بازی لیگ قهرمانان اروپا (۱۲ گل) در فصل ۱۷–۲۰۱۶ و در جریان پیروزی ۸–۴ دورتموند مقابل لگیا ورشو به ثبت رسید.
* یوسف موکوکو با بازی در باشگاه بروسیا دورتموند مقابل هرتابرلین در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۰، به جوان‌ترین بازیکن تاریخ بوندس‌لیگا (با ۱۶ سال و ۱ روز سن) تبدیل شد.
* موکوکو همچنین با ۱۶ سال و ۱۸ روز سن، زمانی که در ۸ دسامبر ۲۰۲۰ برای دورتموند مقابل زنیت سن پترزبورگ به میدان رفت، به جوان‌ترین بازیکن تاریخ لیگ قهرمانان اروپا تبدیل شد.
* موکوکو پس از گلزنی مقابل یونیون برلین در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۰، با ۱۶ سال و ۲۸ روز سن، هم به جوان‌ترین گلزن تاریخ بوندس‌لیگا و هم به جوان‌ترین بازیکنی که برای دورتموند گلزنی کرده تبدیل شد.
* دورتموند در ۲۹ آوریل ۱۹۷۸ با شکست ۰–۱۲ مقابل بروسیا مونشن‌گلادباخ، بدترین شکست تاریخ بوندس‌لیگا را تجربه کرد.
* بروسیا دورتموند و بایرن مونیخ در مسابقه‌ای که در ۷ آوریل ۲۰۰۱ برگزار شد، رکورد ۱۵ کارت زرد (۳ کارت برای دورتموند و ۱۲ کارت برای بایرن) را ثبت کردند.
* بیشترین پنالتی که در یک مسابقه بوندس‌لیگا گرفته شده، پنج پنالتی بوده که در بازی بین بروسیا مونشن‌گلادباخ و دورتموند در ۹ نوامبر ۱۹۶۵ گرفته شده است.
* اولین گلی که در بوندسلیگا به ثمر رسید توسط فریدهلم کونیتسکا از دورتموند به وردر برمن بود. با این حال، وردر برمن ۳–۲ پیروز شد.
* پیر امریک اوبامیانگ، مهاجم سابق بروسیا دورتموند، یکی از تنها سه بازیکنی است که در ده بازی متوالی بوندس‌لیگا حداقل یک گل به ثمر رسانده است، دو نفر دیگر کلاوس آلوفس و روبرت لواندوفسکی هستند. او همچنین اولین بازیکنی بود که در هشت بازی اول یک فصل بوندس‌لیگا حداقل یک گل به ثمر رساند، و پیش از این رکورد بیشترین گل بوندس‌لیگا در یک فصل توسط یک بازیکن خارجی را در اختیار داشت (۳۱ گل در فصل ۱۷–۲۰۱۶).
* مارکو رویس، بازیکن سابق دورتموند در کنار اندریاس مولر و توماس مولر، جز سه بازیکن تاریخ بوندس‌لیگا است که توانسته بالای ۱۰۰ گل و ۱۰۰ پاس گل ثبت کند.

## خیریه
بروسیا دورتموند به دلایل مختلف برای خیریه پول جمع‌آوری کرده‌است. در ۱۷ مهٔ ۲۰۱۱، بروسیا دورتموند یک بازی خیریه برای زمین‌لرزه و سونامی ۲۰۱۱ ژاپن در مقابل تیم ژاپن برگزار کرد. فروش بلیط این بازی و ۱ میلیون یورو از حامی اصلی دورتموند، ایوانیک، به خیریه برای قربانیان زمین‌لرزه و سونامی ژاپن اختصاص یافت. در نوامبر ۲۰۱۲، بروسیا دورتموند یک صندوق خیریه به نام *leuchte auf* تأسیس کرد تا به پروژه‌های اجتماعی مهم کمک مالی کند. لوگوی این صندوق ستاره‌ای است که از خیابان‌هایی تشکیل شده‌است که در *Borsigplatz* دورتموند، جایی که باشگاه تأسیس شد، به هم می‌رسند. در ۶ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، بروسیا دورتموند یک بازی خیریه برای جمع‌آوری پول برای قربانیان سیل ۲۰۱۳ آلمان در ایالت‌های زاکسن و زاکسن-آنهالت آلمان برگزار کرد.

در مارس ۲۰۲۰، بروسیا دورتموند، بایرن مونیخ، لایپزیگ و بایر لورکوزن، چهار تیم آلمانی حاضر در لیگ قهرمانان اروپا برای فصل ۲۰–۲۰۱۹، روی هم رفته ۲۰ میلیون یورو به تیم‌های بوندس‌لیگا و بوندس‌لیگا ۲ که در طول دنیاگیری کووید-۱۹ با مشکلات مالی مواجه بودند، کمک کردند.

از سال ۱۹۹۶، در ایام جشن ظهور، بازیکنان بروسیا دورتموند از بیمارستان کودکان دورتموند بازدید می‌کنند و در آنجا با بیماران ملاقات کرده و به آنها هدایایی می‌دهند.

## جنجال
کمی قبل از پایان فصل ۲۴–۲۰۲۳، مدیریت باشگاه بروسیا دورتموند اعلام کرد که شرکت راین‌متال، تولیدکننده سلاح‌های نظامی، به‌عنوان حامی مالی به این تیم خواهد پیوست. شورای هواداران باشگاه بروسیا دورتموند از این تصمیم انتقاد کرد. دپارتمان هواداران باشگاه بروسیا دورتموند بیانیه‌ای منتشر کرد و گزارش‌های رسانه‌ها مبنی بر وجود توافق دموکراتیک یا حتی رأی‌گیری از سوی هواداران در رابطه با قرارداد راین‌متال را تکذیب کرد.

توماس کسن، سخنگوی اتحادیۀ هواداران Unser Kurve، به وضوح از این قرارداد انتقاد کرد. کسن گفت: «باید گفت که اساساً همان سازوکار قطر است. این یک ورزش‌شویی است. راین.متال خوشحال است که می‌تواند کمی سیاه و زرد روی نام‌های خونین نقاشی کند. و آکی واتسکه از درآمد چند میلیون دلاری خوشحال است. از نظر بی‌کیفیتی نمی‌توان آن را شکست داد.»

وزیر فدرال، روبرت هابک، قرارداد یک باشگاه فوتبال با شرکت راین‌متال را توجیه کرد و گفت که ما در جهانی خطرناک زندگی می‌کنیم و «بی‌میلی قابل درک» در تعاملات عمومی با صنعت تسلیحات دیگر قابل دفاع و صحیح نیست.

## نشان‌واره‌ها

پرونده:Logo Borussia Dortmund (1945-1964).svg|۱۹۴۵–۱۹۶۴
پرونده:Logo Borussia Dortmund (1964-1974).gif|۱۹۶۴–۱۹۷۴
پرونده:Logo Borussia Dortmund (1974-1976).gif| ۱۹۷۴–۱۹۷۶ و ۱۹۷۸–۱۹۹۳
پرونده:Borussia Dortmund 1976–1978.svg.png|۱۹۷۶–۱۹۷۸
پرونده:Borussia Dortmund logo.svg|۱۹۹۳–۲۰۱۲
پرونده:Borussia Dortmund.svg|۲۰۱۲–اکنون


## باشگاه‌های خواهرخوانده

*  حیدرآباد
*  بوریرام یونایتد
*  ایواته گرولا موریوکا
*  آریس سالونیک
*  پرسیب باندونگ
*  پیتسبرگ استیلرز

## تیم زنان

باشگاه بروسیا دورتموند همچنین یک تیم زنان دارد. تیم زنان در حال حاضر در لیگ زنان-وستفالن، یکی از لیگ‌های منطقه‌ای در سطح چهارم سیستم لیگ فوتبال زنان آلمان، رقابت می‌کند.

## همچنین ببینید
* باشگاه فوتبال بروسیا دورتموند ۲
* باشگاه فوتبال زنان بروسیا دورتموند
* فهرست باشگاه‌های فوتبال قهرمان جهان

## منابع

## پیوند به بیرون
سایت رسمی باشگاه

باشگاه فوتبال بروسیا دورتموند
بروسیا دورتموند
رده:باشگاه‌های فوتبال برنده لیگ قهرمانان اروپا
رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۰۹ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال نوردراین-وستفالن
رده:باشگاه‌های ورزشی چندرشته‌ای در آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۰۹ (میلادی) در آلمان
رده:دورتموند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار فرانکفورت
رده:شرکت‌های ورزشی عمومی