۲۵ ژانویه

**۲۵ ژانویه** در تقویم گرگوری، بیست و پنجمین روز سال است. ۳۴۰ روز (در سال‌های کبیسه ۳۴۱روز) تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۴۱ - بعد از یک شب بحث، **[[کلودیوس]]** امپراتوری روم را از سنا می‌پذیرد.
* ۷۵۰ - شورشیان عباسی، امویان را در **[[جنگ زاب]]** شکست داده و باعث سرنگونی آنان می‌شوند.
* ۱۵۳۳ - **[[هنری هشتم انگلستان|هنری هشتم]]**، پادشاه انگلستان به‌طور مخفیانه با دومین زن خود، آن بولین، ازدواج می‌کند.
* ۱۵۵۴ - تأسیس شهر **[[سائوپائولو]]** در برزیل.
* ۱۵۷۳ - **[[نبرد میکاتاگاهارا]]**: در ژاپن تاکدا شینگن، توکوگاوا ایه‌یاسو را شکست می‌دهد.
* ۱۸۹۰ - **[[نلی بلی]]** سفر خود را به دور دنیا در ۷۲ روز تکمیل می‌کند.
* ۱۹۱۸ - اوکراین از روسیه بلشویک اعلام استقلال می‌کند.
* ۱۹۱۹ - تأسیس **[[جامعه ملل]]**.
* ۱۹۲۴ - اولین دوره بازی‌های المپیک زمستانی در شامونی، آلپ فرانسه **[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۴|آغاز شد]]**.
* ۱۹۳۹ - زمین‌لرزه ۱۹۳۹ شیلی، به بزرگی ۷/۷ در مقیاس ریشتر
* ۱۹۴۲ - **[[جنگ جهانی دوم]]**: تایلند علیه ایالات متحده آمریکا و بریتانیا اعلام جنگ می‌کند.
* ۱۹۴۵ - **جنگ جهانی دوم**: تهاجم آردن خاتمه می‌یابد.
* ۱۹۴۹ - اولین مراسم **[[جایزه امی]]** در هالیوود برگزار می‌شود.
* ۱۹۵۵ - اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی حالت جنگ با آلمان را خاتمه می‌دهد.
* ۱۹۶۱ - در واشینگتن، دی. سی.، جان اف. کندی اولین نشست خبری تلویزیونی ریاست جمهوری را انجام می‌دهد.
* ۱۹۶۳ - خورشیدگرفتگی، حلقه‌ای
* ۱۹۷۱ - **[[ایدی امین]]** در یک کودتای نظامی قدرت را در دست گرفت و دورهٔ هشت سالهٔ حکومت نظامی خود را در اوگاندا آغاز کرد.
* ۱۹۷۲ - وقوع زمین‌لرزه  تایوان
* ۱۹۷۹ - **[[ژان پل دوم]]** اولین ملاقات رسمی خود را خارج از ایتالیا در باهاما، جمهوری دومینیکن و مکزیک انجام می‌دهد.
* ۱۹۸۰ - **[[مادر ترزا]]** جایزه بهارات راتنا، بالاترین جایزه هندوستان، را دریافت می‌کند.
* ۱۹۸۱ - **[[جیانگ چینگ]]**، بیوه مائو تسه‌تونگ، محکوم به مرگ می‌شود.
* ۱۹۹۹ - زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۰ ریشتر در غرب کلمبیا **[[زمین‌لرزه کلمبیا، آرمنیا (۱۹۹۹ میلادی)|رخ داده]]** و حداقل ۱٬۰۰۰ کشته برجای می‌گذارد.
* ۲۰۰۹ - زمین‌لرزه ۲۰۰۹ سین‌کیانگ
* ۲۰۱۰ - **[[علی حسن المجید]]** پسرعموی صدام، وزیر دفاع سابق عراق و مسئول بمباران شیمیایی روستای حلبچه معروف به عملیات انفال اعدام شد.

## زادروزها
* ۷۵۰ - **[[لئوی چهارم]]**، امپراتور روم شرقی (م. ۷۸۰)
* ۱۰۶۵ - **[[ابوالقاسم مالینی]]**، محدث و فقیه خراسانی.
* ۱۶۲۷ - **[[رابرت بویل]]**، فیلسوف طبیعی و مخترع انگلیسی (م. ۱۶۹۱)
* ۱۷۳۶ - **[[ژوزف لویی لاگرانژ]]**، ریاضی‌دان و منجم ایتالیایی-فرانسوی (م. ۱۸۱۳)
* ۱۷۴۳ - **[[فریدریش هاینریش یاکوبی]]**، فیلسوف آلمانی (م. ۱۸۱۹)
* ۱۷۴۶ - **[[فلیسیته دو ژنلی]]**، نویسنده فرانسوی (م. ۱۸۳۰)
* ۱۷۵۹ - **[[رابرت برنز]]**، شاعر و ترانه‌سرای اسکاتلندی (م. ۱۷۹۶)
* ۱۸۰۶ - **[[آگوست آنیسه-بورژوا]]**، نمایش‌نامه نویس فرانسوی (م. ۱۸۷۰)
* ۱۸۳۰ - **[[توماس دبلیو. پالمر]]**، سیاستمدار آمریکایی، سناتور میشیگان (م. ۱۹۱۳)
* ۱۸۵۵ - **[[ادوارد مایر]]**، باستان‌شناس و ایران‌شناس آلمانی (م. ۱۹۳۰)
* ۱۸۵۶ - **[[پیر دوکورسل]]**، رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس فرانسوی (م. ۱۹۲۶)
* ۱۸۶۰ - **[[چارلز کورتیس]]**، سیاستمدار آمریکایی، سناتور کانزاس (م. ۱۹۳۶)
* ۱۸۶۸ - **[[جان پیرسون]]**، فوتبالیست انگلیسی (م. ۱۹۳۱)
* ۱۸۷۰ - **[[هانری بردو]]**، نویسنده فرانسوی (م. ۱۹۶۳)
* ۱۸۷۴ - **[[ویلیام سامرست موآم]]**، داستان‌نویس و نمایشنامه‌نویس انگلیسی (م. ۱۹۶۵)
* ۱۸۸۲ - **[[ویرجینیا وولف]]**، رمان‌نویس، مقاله‌نویس، ناشر، منتقد و فمنیست انگلیسی (م. ۱۹۴۱)
* ۱۸۹۱ - **[[گوئن فرانگکون دیویس]]**، بازیگر انگلیسی (م. ۱۹۹۲)
* ۱۹۱۳ - **[[ویتولد لوتسلاوسکی]]**، آهنگساز و رهبر ارکستر لهستانی (م. ۱۹۹۴)
* ۱۹۱۷ - **[[ایلیا پریگوژین]]**، شیمی‌دان و فیزیک‌دان روس-بلژیکی (م. ۲۰۰۳)
* ۱۹۲۳ - **[[آروید کارلسون]]**، دانشمند سوئدی
* ۱۹۲۶ - **[[یوسف شاهین]]**، کارگردان مصری (م. ۲۰۰۸)
* ۱۹۲۷ - **[[آنتونیو کارلوس ژوبیم]]**، نوازنده گیتار و پیانو، خواننده، شاعر و آهنگ ساز برزیلی (م. ۱۹۹۴)
* ۱۹۲۸ - **[[ادوارد شواردنادزه]]**، وزیر امور خارجه وقت شوروی، سیاستمدار گرجی، دومین رئیس‌جمهور گرجستان
* ۱۹۲۹ - **[[روبر فوریسون]]**، مورخ فرانسوی
* ۱۹۳۲ - **[[یوکیو شیمومورا]]**، فوتبالیست ژاپنی
* ۱۹۳۳ - **[[کرازون آکینو]]**، سیاستمدار فیلیپینی، ۱۱مین رئیس‌جمهور فیلیپین (م. ۲۰۰۹)
* ۱۹۳۵ - **[[کنراد برنز]]**، سیاستمدار آمریکایی، سناتور مونتانا
* ۱۹۳۷ - **[[بیل پاسکارل]]**، سیاستمدار آمریکایی
* ۱۹۳۸ - **[[اتا جیمز]]**، خواننده آمریکایی (م. ۲۰۱۲)
::* **[[ولادیمیر ویسوتسکی]]**، خواننده، بازیگر، ترانه‌سرا و شاعر دورگه یهودی-روسی (م. ۱۹۸۰)
* ۱۹۴۲ - **[[اوزه‌بیو]]**، فوتبالیست پرتغالی (م. ۲۰۱۴)
* ۱۹۴۴ - **[[ایوان چندلر]]**، نمایش‌نامه‌نویس و دندان‌پزشک آمریکایی (م. ۲۰۰۹)
* ۱۹۴۸ - **[[خلیفه بن زاید آل نهیان]]** رئیس امارات و امیر ابوظبی
* ۱۹۴۹ - **[[پائول نرس]]**، نسل‌شناس و زیست‌شناس یاخته‌ای انگلیسی
::* **[[فیل بوآیی]]**، فوتبالیست انگلیسی
* ۱۹۵۰ - **[[ژان مارک آیرو]]**، سیاستمدار فرانسوی، نخست‌وزیر فرانسه
* ۱۹۵۱ - **[[هانس-یورگن دورنر]]**، فوتبالیست آلمانی
* ۱۹۵۸ - **[[الساندرو باریکو]]**، داستان‌نویس ایتالیایی
* ۱۹۶۰ - **[[نوبویو فوجیشیرو]]**، فوتبالیست ژاپنی
* ۱۹۶۲ - **[[برونو مارتینی]]**، فوتبالیست فرانسوی
::* **[[گئورگس خرون]]**، فوتبالیست بلژیکی
* ۱۹۶۶ - **[[سامول یروینیان]]**، ویولونیست ارمنی
* ۱۹۷۱ - **[[آنا اورتیز]]**، بازیگر و خواننده آمریکایی
* ۱۹۷۵ - **[[میا کرشنر]]**، بازیگر و فعال اجتماعی کانادایی
* ۱۹۸۰ - **[[پائولو آسانسائو]]**، فوتبالیست برزیلی
::* **[[ژاوی]]**، فوتبالیست اسپانیایی
* ۱۹۸۱ - **[[آرتور مواریس]]**، فوتبالیست برزیلی
::* **[[آلیشا کیز]]**، خواننده، ترانه‌سرا، پیانیست و بازیگر آمریکایی
::* **[[فرانسیس جفرز]]**، فوتبالیست انگلیسی
* ۱۹۸۲ - **[[شو ساکورایی]]**، خواننده و هنرپیشه ژاپنی
::* **[[نومی]]**، خواننده و کارگردان ایتالیایی
* ۱۹۸۳ - **[[یاسویوکی کوننو]]**، فوتبالیست ژاپنی
* ۱۹۸۴ - **[[اشتفان کیسلینگ]]**، فوتبالیست آلمانی
::* **[[روبینیو]]**، فوتبالیست برزیلی
* ۱۹۸۵ - **[[تینا کارول]]**، خواننده اوکراینی
* ۱۹۸۵ - **[[مارکو پارولو]]**، فوتبالیست ایتالیایی
* ۱۹۸۵ - **[[مایکل تروینو]]**، بازیگر آمریکایی
* ۱۹۸۹ - **[[شریفه لونا]]**، خواننده فرانسوی
::* **[[کامل سعیداف]]**، فوتبالیست تاجیکستانی
::* **[[یوپ کیفته]]**، اسپرانتیست هلندی، رئیس سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان TEJO, عضو کمیتهٔ مرکزی سازمان جوانان اسپرانتیست هلند و همچنین مدیر سابق پروژهٔ خدمات گذرنامه‌ای (Pasporta Servo)
## مرگ‌ها
* ۴۷۷ - **[[گایسریک]]**، پادشاه مجارستانی (ت. ۳۸۹)
* ۸۴۴ - **[[گرگوری چهارم]]**، پاپ (ت. ۸۲۷)
* ۱۲۰۰- **[[قاضی فاضل]]** شاعر، کاتب و قاضی فلسطینی
* ۱۰۶۷ - **[[امپراتور یینگ زونگ|یینگ زونگ]]**، امپراتور چینی (ت. ۱۰۳۲)
* ۱۵۷۸ - **[[مهرماه سلطان]]**، دختر سلیمان یکم (ت. ۱۵۲۲)
* ۱۹۴۷ - **[[آل کاپون]]**، گانگستر آمریکایی (ت. ۱۸۹۹)
* ۱۹۷۲ - **[[ارهارد میلش]]**، فرمانده ارتش آلمانی (ت. ۱۸۹۲)
* ۱۹۷۴ - **[[استانیسلاو استرومیلین]]**، اقتصاددان شوروی. (ت. ۱۸۷۷) 
* ۱۹۹۰ - **[[اوا گاردنر]]**، بازیگر آمریکایی (ت. ۱۹۲۲)
* ۲۰۰۳ - **[[ساموئل ویمز]]**، وکیل و نویسنده آمریکایی (ت. ۱۹۳۶)
* ۲۰۰۵ - **[[فیلیپ جانسون]]**، معمار آمریکایی، طراح پی‌پی‌جی پلیس و کلیسای کریستال (ت. ۱۹۰۶)
* ۲۰۰۶ - **[[آنا ماله]]**، بازیگر فیلم بزرگسالان آمریکایی (ت. ۱۹۶۷)
* ۲۰۱۰ - **[[علی حسن المجید]]**، فرمانده نظامی و سیاستمدار عراقی (ت. ۱۹۴۱)

## اعیاد و مراسم‌ها
* **[[ضیافت برنز|شب برنز]]** (اسکاتلند)
* **[[روز ملی رای‌دهندگان]]** (هند)
* **[[روز تاتیانا]]** (روسیه)
* **[[روز برعکس]]**

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۵ ژانویه

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
* On this day in Canada

رده:روزهای میلادی
رده:ژانویه