open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
احمد مطر

**احمد مطر** (زاده ۱۹۵۶ روستای التنومه در حومه شهر بصره) از شاعران مشهور عراقی است و به خاطر شعرهای بسیار گزنده و طنزآمیز خویش در مورد سران عرب، مشهور می‌باشد.

طنز در شعر احمد مطر جایگاه خاصی دارد. 

## زندگی‌نامه
التنومة، روستای محل ولادت و کودکی احمد، تأثیری روشن در اشعارش بر جای گذاشت. احمد مطر با کاریکاتوریست مشهور ناجی علی در انتشار روزنامه «بلا فتنة» همکاری می‌کرد.
احمد مطر در سال ۱۹۸۶ به لندن مهاجرت کرد و از آن سال تا به حال ساکن لندن است.واشعار بسیار زیبا و دل انگیزی را سروده است.

## مضامین شعری
یکی از موضوعاتی که در اشعار احمد مطر بسیار دیده می‌شود، انتقاد بسیار گزنده و گاه حتی نگاه بسیار تحقیرآمیز به سران کشورهای عربی است.

## مجموعه‌های شعری

* لافتات ۱ سال ۱۹۸۴ (میلادی)
* لافتات ۲ سال ۱۹۸۷ (میلادی)
* ما اصعب الکلام ۱۹۸۷ (میلادی): قصیده‌ای به ناجی علی
* لافتات ۳ سال ۱۹۸۹ (میلادی)
* إنی المشنوق أعلاه ۱۹۸۹ (میلادی)
* دیوان الساعة ۱۹۸۹ (میلادی)
* از احمد مطر  کتابی به زبان فارسی با نام "هیاهوهای یک سکوت طولانی" با ترجمه یاسمن مجتبایی در نشر سه سه‌تار منتشر شده‌است.
* کتاب تق‌تق شعرهای احمد مطر،مترجم: سهند آقایی، نشر مشکی، ۱۳۹۳
* پلاکارد، شعرهای احمد مطر، مترجم : سهند آقایی، نشر جوانه توس ، ۱۳۹۳

## منابع و پیوند به بیرون

* سایت درباره احمد مطر با عنوان لافتات
* مجموعه اشعار احمد مطر
* دیوان احمد مطر در درگاه الشعراء
* دیوان أحمد مطر از درگاه الکتاب العرب
* دیوان أحمد مطر
* 
* أحمد مطر
* احمد مطر در فیس بوک

رده:افراد زنده
رده:اهالی بصره
رده:دور از وطن‌های اهل عراق در بریتانیا
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل عراق‏
رده:شاعران سده ۲۱ (میلادی) اهل عراق‏
رده:عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:عراقی‌های سده ۲۱ (میلادی)
سیدالشهدا (ابهام‌زدایی)

**[[سیدالشهدا]]** لقب امام سوم شیعیان حسین ابن علی است.

سیدالشهدا همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* لقب حمزه عموی پیامبر اسلام، سردار جنگ بدر
* لقب محمدابراهیم همت، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق
سامانه چندبرخالی

یک **سامانه چندبَرخالی** تعمیمی از یک سامانه بَرخالی (فراکتالی) است که در آن یک توان تکین (بعد برخالی) برای توصیف پویایی آن کفایت نمی‌کند؛ به جای آن طیف پیوسته‌ای از توان‌ها (که به آن طیف تکین می‌گویند) مورد نیاز است.

## تعریف
در یک سامانه چندبرخالی s، رفتار سامانه حول هر نقطه به صورت یک قانون توان محلی توصیف می‌شود:

:s(\vec{x}+\vec{a})-s(\vec{x}) \sim a^{h(\vec{x})}.

## کاربردها
تحلیل چندبرخالی به‌طور موفقیت‌آمیزی در رشته‌های مختلف از جمله فیزیک، علوم اطلاعات و علوم زیستی کاربرد پیدا کرده‌است. به عنوان مثال، تعیین کمّی الگوی شکاف‌های باقیمانده بر روی تنش‌های برشی دیواره‌های سطح بتن مسلح.

## منابع

* 

رده:برخال‌ها
رده:نظریه بعد
سده ۹ (میلادی)

**سدهٔ ۹ میلادی** یا قرن نهم میلادی، در تقویم گریگوری به فاصلهٔ سال‌های ۸۰۱ تا ۹۰۰ میلادی گفته می‌شود.

## رویدادها
* بازرگانی عرب نوشت که کشتی‌های چینی جونک می‌توانند ۶۰۰ تا ۷۰۰ تن را به سوی اقیانوس هند ببرند.
* سراشیب دوره کلاسیک مایا.
* فرمانروایی شارلمانی و رخداد باززایی کارولنژی در باختر اروپا.
* تازش بزرگ وایکینگ‌ها به اروپا آغازشد.
* مجارها به مجارستان کنونی رسیدند.
* پایه‌ریزی توکولور در دره رود سنگال.
* بازرگانان مسلمان در شمال غربی و جنوب شرقی ماداگاسکار جاگیرشدند.
* ۸۱۳-۹۱۵ (میلادی)؛ تاخت و تاز دریایی هراسناک عرب‌ها به دریای آدریاتیک.
* ۸۰۰ (میلادی)؛ ناوگان دریایی عرب‌ها به تیبر رسید.
* ۸۴۸-۸۵۲ (میلادی)؛ کرانه باختری رود تیبر به رم پیوست.
* ۸۵۱ (میلادی)؛ بازرگان ایرانی، سلیمان تاجر، از بندر گوانگژو در جنوب چین دیدار کرد.
* ۸۶۳ (میلادی)؛ دوآن چنگشی نویسنده چینی شرحی از بازرگانی برده، عاج و شاهبوی از سومالی نوشت.
* ۸۷۰ (میلادی)؛ دژ پراگ ساخته‌شد.
* ۸۰۰-۹۰۹ (میلادی)؛ فرمانروایی جداسرانه اغلابی‌ها بر شمال آفریقا.
* ۸۵۰-۸۷۵ (میلادی)؛ نخستین دسته نوروژی‌های باستان به ایسلند رسیدند.
* ۸۶۳-۸۷۹ (میلادی)؛ جدایی میان کلیسای خاور و باختر.
* ۸۶۴ (میلادی)؛ مسیحی‌شدن بلغارستان در زمان بوریس یکم.
* ۸۷۵-۸۸۴ (میلادی)؛ شورش نافرجام هوآنگ چائو برپاد دودمان تانگ در چین.
* پایان سده؛ بلغارستان از دهانه دانوب تا اپیروس و بوسنی گسترش‌یافت.
* در ایتالیا برخی شهرها جمهوری‌شدند، برای نمونه در ۸۸۹ فورلی جمهوری‌شد.
* نوبه مسیحی به بالاترین درجه از کامیابی و نیروی ارتشی رسید.
* هارالد یکم در جنگ هافرسفیورد پیروزشد و نروژ زیر فرمانروایی یک پادشاهی قرارگرفت.
* شطرنج به ژاپن رسید.
* ۸۶۲ (میلادی)؛ فراخوانی وایکینگ‌ها به روسیه، آغاز دودمان روریکوویچ.
* ۸۸۵ (میلادی)؛ گسترش سیریلیک.
* ۸۶۷ (میلادی)؛ نیروگرفتن دوباره بیزانس.
* آغاز دوره گرم میانه.

## چهره‌های برجسته
* آلفرد بزرگ
* آرنولف کارینتیایی
* وانگ کون
* کریل قدیس و متودیوس قدیس
* هان یو
* کلمان اوریدی
* نائوم پریسلاوی
* کنت یکم
* لویی پارسا
* آدی سانکارا
* علی النقی
* حسن عسکری
* حجت بن الحسن
* هوآنگ چائو
* هارالد یکم
* روریک
* بوریس یکم
* باسیل یکم مقدونی
* جاحظ
* پاپ ژان
* ابن کثیر فرغانی
* محمد بن جریر طبری
* جانگ بوگو
* آرسابر
* زکریای رازی

## یافته‌ها و نوآوری‌ها
* لاتین عامیانه آغاز به پخش‌شدن به زبان‌های رومی نمود.
* نخستین نگاره از سنگ سمباده گردان در اروپا.
* یافتن باروت به دست کیمیاگران تائوئیست چینی.
* نخستین کتاب چاپی در چین به روش گراورسازی بر روی چوب.
## دهه‌ها و سال‌ها

## منبع
* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، [//en.wikipedia.org/wiki/9th_century 9th century]. (نسخه ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۷)

رده:سده ۹ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۱ (میلادی)
حرکت اسلامی افغانستان

**حزب حرکت اسلامی** از احزاب مجاهدین افغانستان می‌باشد. این حزب در فروردین (برج حمل) سال ۱۳۵۷ توسط جمعی از روحانیان افغانستان مقیم حوزه علمیه قم به رهبری آصف محسنی برای مبارزه با حکومت افغانستان تشکیل شد. حزب حرکت اسلامی که اکثریت اعضای آن را شیعیان غیرهزاره تشکیل می‌داد، تنها جریان مهم شیعه مجاهدین افغانستان بود که حاضر نشد به حزب وحدت اسلامی افغانستان بپیوندد.
حزب حرکت اسلامی مجموعه‌ای از گروه‌های کوچکی چون: دفاع از محراب، ملت، تشیع، و قرآن و عترت و روحانیت مبارز، سازمان آزادی، ندای عدالت و… بود. رهبری آن در ابتدا آصف محسنی، سید محمد علی جاوید رئیس شورای مرکزی و شهید غلامحسن کاشفی مسئول نظامی سید حسین انوری فرمانده نظامی این حزب بود.

با وجودی ماهیت شیعی حزب حرکت اسلامی این حزب بعدها به سبب برخی سیاستهای ایران در امور افغانستان به پاکستان کوچید. این حزب در دوران حکومت طالبان به ائتلاف شمال پیوست.

## کارکرد
حزب حرکت اسلامی افغانستان در مرحله اول در افغانستان و خارج از افغانستان پیش رفت طوریکه صدها پایگاه نظامی در افغانستان و خارج از افغانستان داشت  و این پایگاه‌ها درمقابل ارتش شوروی سابق مبارزه می‌کردند و پیروزی‌های زیادی را بدست آوردند.

حزب حرکت اسلامی در بُعد نظامی بیش از ۱۰۰ پایگاه نظامی در ۱۹ ولایت (استان) افغانستان ایجاد نموده و ده‌ها هزار نیروی مسلح را علیه قوای شوروی سابق سازماندهی و رهبری کرد.

## وضعیت کنونی
در سال ۱۳۸۴ محسنی از رهبری این حزب کناره گرفت و سید محمد علی جاوید به عنوان رهبر این حزب انتخاب گردید، بعد از مدتی به دلیل ناتوانی پیشبرد حزب، وی مسئولین را برای مدتی به عبدالغنی کاظمی واگذار کرد و خود از رهبری کناره گیری کرد. فعلاً سید محمد علی جاوید رهبر حزب حرکت اسلامی افغانستان «آزاد» و عبد الغنی کاظمی رئیس حزب حرکت اسلامی افغانستان است.
حزب حرکت اسلامی افغانستان در حال حاضر از لحاظ تشکیلاتی دارای سه بخش عمده و اساسی می‌باشد:
# شورای اجرایی حزب حرکت اسلامی افغانستان
# شورای مرکزی حزب حرکت اسلامی افغانستان
# شورای جوانان حزب حرکت اسلامی افغانستان
ریاست شورای مرکزی و اجرایی را عبدالغنی کاظمی بر عهده دارد و ریاست شورای جوانان را جویا عهده‌دار است.

## منابع

http://www.afghanpaper.com/info/dolati/ahzab%20siasi.htm
http://www.iec.org.af/jemb.org/dari/Political%20Parties/political_update_18june_dar.pdf
http://moj.gov.af/fa/page/registered-political-parties-and-social-organizations/1700
http://www.harakatislami.af/

سایت وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان

رده:احزاب اسلامی در افغانستان
رده:احزاب سیاسی اسلام
رده:احزاب سیاسی شیعه در افغانستان
رده:حزب‌ها در افغانستان
رده:گروه‌های اسلام‌گرا
رده:گروه‌های شورشی در افغانستان
ویکی‌چگونه

**ویکی‌چگونه**  یک پایگاه داده بر پایه ویکی است که به ارائه چگونگی انجام امور (How to) می‌پردازد. این وبگاه که در سال ۲۰۰۵ توسط جک هریک (Jack Herrick) ایجاد شده است، در مه ۲۰۰۸ (میلادی) بیش از ۳۶۵۰۰ مقاله در زبان انگلیسی داشته‌است.

هدف بلند مدت ویکی‌چگونه ساخت یک راهنمای «چگونه...» رایگان برای هرکسی روی کره خاکی است. این وبگاه بجز انگلیسی به زبان‌های دیگری چون اسپانیولی، آلمانی، فرانسوی، ترکی و پرتغالی و فارسی نیز نوشته می‌شود.

تمامی محتوای این سایت زیر مجوز کریتیو کامانز منتشر می‌شود. وب‌گاه از یک ارائه (Version) اصلاح شده نرم‌افزار مدیاویکی ۱٫۹٫۳ بهره می‌برد.هدف ویکی هاو ساخت بزرگ‌ترین و باکیفیت‌ترین کتابچه کمک و راهنما در جهان است. این وب‌گاه تا ماه مه ۲۰۰۸ حدود ۲۳٬۵۰۰٬۰۰۰ بازدیدکننده داشته‌است.

## تاریخچه
در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۵ جک هریک وبگاهی را تأسیس کرد که هدف آن ایجاد راهنمای انجام کار دقیق و به‌روز در زبان‌های مختلف باشد. روز تأسیس آن از روی عمد همزمان با تأسیس ویکی‌پدیا انتخاب شد. جک هریک برای ایجاد این وبگاه از ای‌هاو الهام گرفت که او و شریک تجاری اش جاش هانا در 2004 آن را خریدند.پس از مدیریت ای‌هاو , هریک به این نتیجه رسید که مدل کسب کاری سایت از جامع و با کیفیت تر شدن آن جلوگیری می کند.با فهمیدن اینکه روش ویکی برای تولید محتوا باعث تولید محتوای باکیفیت می شود، آنها ای‌هاو  را در سال 2006 به Demand Media فروختند.هریک تفاوت بین ای‌هاو و ویکی‌چگونه را اینگونه توصیف کرد : 

در سال 2006، بنیاد غیرانتفاعی یک لپ‌تاپ برای هر کودک، ویکی چگونه را به عنوان یکی از منابع آموزشی برای لپ‌تاپ‌های آموزشی خود که در سراسر جهان توزیع می‌کند، انتخاب کرد.

در 21 سپتامبر 2007، بیست و پنج هزارمین مقاله این وب سایت منتشر شد. در سال 2009، ماهانه وبسایت بیش از 20 میلیون بازدید داشت و مجددا طراحی شد.در سال 2014، گوگل ویکی چگونه را به عنوان یکی از شرکای راه اندازی Google Contributor ،انتخاب کرد.

در 24 مارس 2016، ویکی چگونه با Guidecentral که وبسایتی متمرکز بر دستورالعمل‌های پروژه‌های «دستی» بود، ادغام شد. شرایط ادغام آنها منتشر نشد.

با این حال، Guidecentral بیش از 1 میلیون دلار از سرمایه گذارانی از جمله NXTP Labs، Enterprise Ireland و South Ventures جمع آوری کرد.

## پیوند به بیرون
* ویکی‌چگونه انگلیسی

## منابع

* [//en.wikipedia.org/wiki/WikiHow ویکی‌پدیای انگلیسی بازدید ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۷]
* صفحه اصلی هاو ویکی بازدید ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۷

هاو، ویکی
رده:جامعه‌های ویکی
رده:شرکت‌ها در پالو آلتو، کالیفرنیا
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:وبگاه‌های آمریکایی
رده:وبگاه‌های مدیاویکی
رده:آثار کریتیوکامنز
انتشارات کاروان

**انتشارات کاروان** به سال ۱۳۷۶ با مدیریت آرش حجازی، نویسنده، مترجم و پزشک ایرانی، تأسیس شد که عمده فعالیت آن در زمینه‌هایی همچون ادبیات داستانی، شعر، ادبیات کودک و ادبیات نوجوان بود. کاروان ناشر انحصاری همهٔ کتاب‌های پائولو کوئلیو در ایران و به زبان فارسی بود. انتشارات کاروان در سال ۱۳۸۱ با همکاری مؤسسه فرهنگی- انتشاراتی اندیشه‌سازان، جایزه ادبی یلدا را بنیان‌گذاری کرد و چهار دوره از این جوایز را اهدا نمود.این انتشارات همچنین از سال ۱۳۸۳، ماهنامه جشن کتاب را منتشر کرد.*جشن کتاب* به داستان کوتاه، اطلاعات عمومی و معرفی و بررسی کتاب می‌پرداخت؛ مجوز انتشار دورهٔ جدید این نشریه، که به صورت فصلنامه منتشر می‌گشت در تیرماه ۱۳۸۷ و پس از پنج شماره انتشار، از سوی هیئت نظارت بر مطبوعات لغو گردید. به گفتهٔ آرش حجازی، مجوز این انتشارات، بعد از وقایع سال ۸۸ لغو شده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* نسخه الکترونیکی مجله جشن کتاب بر روی اینترنت


رده:شرکت‌های انتشاراتی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب ایران
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
لال مسجد

**مسجد لعل**، (به معنی: مسجد سرخ) مسجدی واقع در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان است. مدرسه‌ای مذهبی مخصوص زنان و مدرسه‌ای مخصوص مردان به مسجد متصل هستند. این مسجد در ۱۹۶۵ تأسیس شد و نامش را از دیوارهای سرخش گرفته‌است. سال‌های سال است که این مسجد مرکز آموزه‌های تندروانه و بنیادگرایانهٔ اسلامی بوده‌است و بسیاری از اعضای دولت، نخست وزیران، روسای ارتش و روسای جمهور از مریدان این مسجد و رئیس سابق آن، مولانا عبدالله، بوده‌اند. ژنرال ضیاءالحق، دیکتاتور نظامی سابق پاکستان، رابطهٔ بسیار نزدیکی با مولانا عبدالله داشت. در حین جنگ شوروی در افغانستان (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) این مسجد نقشی کلیدی در سربازگیری برای مجاهدین افغان داشت. این مسجد از پس از واقعهٔ ۱۱ سپتامبر و پیوستن پاکستان به طرفداران آمریکا در «جنگ علیه ترور»، درگیری‌هایی با دولت داشته‌است که اوج آن در ژولای ۲۰۰۷ و ماجرای محاصرهٔ آن بود.
لعل مسجد دارای ۸ مدرسه یا موسسه آموزشی مربوط به خود است؛ و ۲۰۰۰ پسر و ۳۰۰۰ دختر در حال تحصیل در این مسجد هستند. امام این مسجد عبدالعزیز قاضی گفته است که در این مدارس سعی می‌شود افکار و برنامه‌هایی را آموزش دهیم که مد نظر بن لادن بود. تمام هزینه‌های این مدرسه مثل ایاب و ذهاب و غذا رایگان است. در مدارس آموزشی دختران، معلمان مرد از پشت دیوارها و حفاظ‌های مشخص شده به دانش آموزان خود تدریس می‌کنند.

## پانویس

## منابع
* 

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۵ (میلادی) در پاکستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:تاریخ پاکستان
رده:دیوبندی
رده:مسجد در اسلام‌آباد
رده:مسجدهای پاکستان
رده:مسجدهای تسنن در پاکستان
رده:مسجدهای کامل‌شده در ۱۹۶۵ (میلادی)
شاخ طلایی

بندانگشتی|300px|چشم‌اندازی از خلیج موسوم به شاخ طلایی

**شاخ طلایی** مدخلی است که بخش اروپاییِ استانبول را به دو قسمت تبدیل می‌کند. در افسانه‌های یونانی، بیزاس آن را به نام مادرش کروئسا نام گذاشت.

این مدخل با دریای مرمره تشکیل شبه‌جزیره می‌دهد. خلیج شاخ طلایی به این دلیل به این نام گذاشته شده که در غروب خورشید به مدت دو یا سه دقیقه نمای خلیج به رنگ طلایی تغییر می‌کند و اگر این خلیج از بالا دیده شود به شکل شاخ شبیه است.

روایت دیگری درباره این نام وجود دارد که طبق آن نام شاخ  به دلیل شکل این شاخابه ی تنگه بسفر توسط یونانیان بدان داده شد و کلمه طلایی بعدها به سبب  ثروتی به آن اضافه شد که به شکل ماهی غله و کالاهای بسیار به آن وارد می شد.

## منابع

رده:شاخ طلایی
رده:استانبول
رده:بندرها و لنگرگاه‌های ترکیه
رده:پای‌رود ترکیه
رده:جغرافیای یونان باستان
رده:زمین‌چهرهای استان استانبول
رده:فاتح
رده:قسطنطنیه
جزایر پرهنتیان

بندانگشتی|200px|پرهنتیان کِسیل.
**جزایر پـِرهِنتیان** (در مالایی: پولائو پرهنتیان) واقع در دریای جنوبی چین هستند و در ۱۹ کیلومتری ایالت ترنگگانو در مالزی غربی و ۶۵ کیلومتری مرز تایلند قرار دارند. دو جزیرهٔ اصلی پرهنتیان بسار (پرهنتیان بزرگ) و پرهنتیان کچیل (پرهنتیان کوچک) نام دارند. جزایر کوچک و بی‌سکونت سوسو دار، سرینگی و راوا نیز در ساحل «پرهنتیان کوچک» هستند. جزایر پرهنتیان جزئی از پارک ملی دریایی جزایر ردانگ هستند و به همین خاطر ماهیگیری، جمع کردن مرجان و آشغال ریختن در آن‌ها به شدت ممنوع است.

جزایر پرهنتیان از مهم‌ترین اماکن گردشگری مالزی هستند و با شن‌های سفید و آب شفاف و آبی سالانه هزاران گردگشر را به این جزایر می‌کشانند. در این جزیره‌ها هیچ راهی (مگر راه‌های جنگلی آدم‌رو) وجود ندارد و جز چند هتل و مهمانخانه و رستوران خبری از تأسیسات دیگری هم نیست. روستای پرهنتیان در «پرهنتیان کچیل» محل اقامت بومیان است. بندر کوآلا بسوت محلی است که قایق‌های تندرو از آن‌جا عازم این جزایر می‌شوند.

## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری در ترنگانو
رده:جزیره‌های ترنگانو
رده:ذخیره‌گاه‌های دریایی
رده:مجمع‌الجزایرهای اقیانوس آرام
کوآلا بسوت

**کوآلا بسوت** بندر ماهیگیری کوچکی در ساحل ایالت ترنگگانو در مالزی غربی است. این شهر بین کوتا باهرو در کلانتان و کوآلا ترنگانو در ترنگانو واقع شده است. 

قایق‌های تندرو از این‌جا عازم جزایر پرهنتیان می‌شوند و به همین علت گردشگران بسیاری به این شهر سر می‌زنند.

## نگارخانه

Image:Kuala_Besut.jpg|کوآلا بسوت
Image:Kuala_Besut_Jetty.jpg|لنگرگاه کوآلا بسوت


رده:مناطق مسکونی در ترنگانو
رده:شهرهای مالزی
رده:موکیم‌های ترنگانو
دالماسی

**دالماسی** ، ویا **دالماچیه** منطقه‌ای در ساحل شرقی دریای آدریاتیک است که تقریباً تمام آن در کرواسی امروزی واقع شده و بین جزیرهٔ رب در شمال غربی و خلیج کوتور (مونته‌نگرو) در جنوب شرق پراکنده‌است. منطقهٔ داخلی دالماسی در شمال تا پنجاه کیلومتر عرض دارد اما عرض آن در جنوب به چند کیلومتر محدود می‌شود. بخشی از جنوب دالماسی چند کیلومتر ساحلی است که جز کشور بوسنی و هرزگوین است.

## شهرها
مهم‌ترین شهرهای دالماسی زادار، سیبنیک، اسپلیت، تروگیر و دوبرونویک هستند.

## جزایر
مهم‌ترین جزایر دالماسی دوگی اوتوک، پاسمان، براک، هوار، کورچولا، ویس و لاستووو هستند.

## کوهستان‌ها
بزرگ‌ترین کوهستان‌های دالماسی دینارا، موسور، بیوکوو، موسچ و کوژاک هستند.

## رودخانه‌ها
از رودخانه‌ها میٱوان به کرکا، ستینا و نرتوا اشاره کرد.

## گردشگری
بسیاری از مناطق موجود در دالماسی پارک ملی هستند و بسیاری در لیست میراث جهانی یونسکو و بسیاری از جلوه‌های گردشگری مهم کرواسی در این‌جا است.

## نگارخانه

File:Narodni Trg (Pjaca).JPG|
File:Zadar.jpg|
File:Zadar_Forum.jpg|
File:Skradin panorama.jpg|
File:Krapanj_cafe.jpg|
File:Bol_Brac.jpg|
File:Korchula tower.JPG|
File:Cavtat_Croatia_2008-10-07.JPG|
File:Ston_10.jpg|


## منابع

رده:دالماسی
رده:کرواسی
رده:منطقه‌های تاریخی در کرواسی
رده:منطقه‌های کرواسی
سوساک

**سوساک**  جزیره‌ای کوچک متعلق به کشور کرواسی و واقع در شمال دریای آدریاتیک است.

## جغرافیا
سوساک در ۷ کیلومتری جنوب غربی جزیرهٔ لوسینژ و ۱۰ کیلومتری جنوب جزیرهٔ اونیجه واقع شده است.

ساحل ایتالیا حدود ۱۲۰ کیلومتری جنوب غرب این جزیره است. سوساک ۳ کیلومتر طول و ۱٫۵ کیلومتر عرض دارد و بلندترین ارتفاعش ۹۸ متر با سطح دریا ارتفاع دارد. این از معدود جزایر کرواسی است که از شن تشکیل شده.

## منابع

رده:جزیره‌های دریای آدریاتیک
سوساک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان پریموری-گورسکی
راست مسیحی

عبارت «**راست مسیحی**»  عبارتی است که بعضی محققان و روزنامه‌نگاران برای اشاره به طیفی از جنبش‌ها و سازمان‌های اجتماعی و سیاسی دست راستی مسیحی به کار می‌بندند که مشخصه‌شان حمایت شدید از ارزهای سیاسی و اجتماعی محافظه‌کارانه است. «راست مسیحی» به عنوان جنبشی اجتماعی و سیاسی فعال افرادی از طیف‌های مختلف تئولوژیک را در بر می‌گیرد از جنبش‌های سنتی معتدل مثل لوتریسم و کاتولیسیسم تا جنبش‌های محافظه‌کارانه‌تر مثل اوانجلیسم، پنتاکوستالیسم، و مسیحیت بنیادگرا.

## منابع

رده:اصطلاحات مسیحی
رده:حزب جمهوری‌خواه (آمریکا)
رده:راست نو (ایالات متحده)
رده:راست‌گرایی
رده:کلیسای کاتولیک در ایالات متحده آمریکا
رده:مسیحیت انجیلی
رده:مسیحیت و ایدئولوژی‌های سیاسی
رده:اونجلیسم در ایالات متحده آمریکا
رده:کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر زمان در ایالات متحده آمریکا
رده:محافظه‌کاری اجتماعی
رده:جنبش‌های ضدسقط جنین
رده:محافظه‌کاری در آمریکای جنوبی
پنطیکاستیسم

**پنطیکاستیسم** جنبشی نوگرایانه درون مسیحیت اوانجلیکی است که تأکید خاصی بر تجربهٔ شخصی مستقیم خدا از طریق غسل تعمید روح‌القدس، چنان‌که در گزارش انجیل از روز پنطیکاست بیان شده است، دارد. پنطیکاستیسم مشابه جنبش کاریزماتیک است اما زودتر شکل یافته و از کلیسای اصلی جدا است (در حالی که مسیحی‌های کاریزماتیک، حداقل در روزهای اول جنبش‌شان، اعضای کلیساهای اصلی خود باقی می‌ماندند).

رستگاری در مسیحیت پنطیکاستی بیشتر آرمینیوسی است تا کالوینیسم و امنیت مؤمن در دکترین پنطیکاستی، در تداوم ایمان و توبه قرار دارد. در اعتقاد پنتیکوستال، بهشت و دوزخ هردو وجود دارند درحالی‌که بهشت هدیه خدا به مؤمن برای نجات و دوزخ برای کسانی است که آن را رد کرده‌اند.

## جستارهای وابسته
* عید پنجاهه
* متدیسم

## منابع

رده:اصطلاحات مسیحی
رده:پروتستانتیسم سده ۲۰ (میلادی)
رده:پنتاکوستالیسم
رده:سامانه‌های باور دینی بنیان‌گذاری‌شده در ایالات متحده آمریکا
رده:کلیساها
رده:مسیحیت انجیلی
شرکت کنونیکال

**کِنونیکال اِل‌تی‌دی** (با مسئولیت محدود)  که به آن **کانونیکال** هم گفته می‌شود، یک شرکت خصوصی است که توسط مارک شاتل‌ورث برای پیشرفت پروژه‌های نرم‌افزار آزاد تأسیس شد.

## پروژه‌های پشتیبانی‌شده توسط کنونیکال
[250px|بندانگشتی|چپ|[اوبونتو|اوبونتو ۱۲٫۰۴ محصول اصلی کنونیکال]]

کنونیکال تا کنون پروژه‌های بسیاری را ایجاد کرده و همچنان به پشتیبانی از آنها ادامه می‌دهد. این پروژه‌ها عمدتاً نرم‌افزار آزاد/نرم‌افزار اپن‌ سورس (متن‌باز) یا ابزارهایی هستند که برای پیشرفت همکاری میان توسعه‌دهندگان و حامیان نرم‌افزار آزاد طراحی شده‌اند.

توزیع اوبونتو مبتنی بر لینوکس و همچنین وبگاه لانچ‌پد از جمله پروژه‌های شرکت کنونیکال هستند.

## اعتراض ریچارد استالمن
ریچارد استالمن در هنگام انتشار اوبونتو ۱۲.۱۰ در وبلاگ رسمی خود نوشت که کنونیکال از اطلاعات کاربران سو استفاده می کند و از این پس نباید اوبونتو را در لیست پیشنهادی توزیع های لینوکس قرار داد.

## منابع

## پانویس

رده:اوبونتو
رده:دبیان
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:شرکت‌های فناوری اطلاعات بریتانیا
رده:شرکت‌های مرتبط با لینوکس
رده:شرکت‌های مرتبط با نرم‌افزار آزاد
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری بریتانیا
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:کنونیکال ال‌تی‌دی
سده شانزدهم میلادی

**سده ۱۶ میلادی** یا قرن شانزدهم (میلادی) درتقویم گریگوری به فاصله سال‌های ۱۵۰۱ تا ۱۶۰۰ میلادی گفته می‌شود. کوپرنیک در این دوره با به چالش کشیدن نظریه ارسطو مبنی بر ثابت بودن زمین و مرکزیت زمین در جهان، ادعا کرد که زمین به دور خورشید می‌گردد و ثابت نیست. این نظریه بر خلاف آموزه‌های کلیسا بود و به همین دلیل به شدت از سوی روحانیون مطرود شد. انقلاب بازرگانی تحولاتی بود که بین دهه‌های بیست تا شصت قرن شانزدهم روی داد و منجر به گذار از شکل سنتی داد و ستد شد. در ایران، آغاز سده شانزدهم مصادف با تشکیل حکومت صفویان بوده است.

## رویدادها
### [[دهه ۱۵۰۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۰۰]]
* ۱۵۰۱: تشکیل حکومت صفویه در ایران و به قدرت رسیدن شاه اسماعیل صفوی
* ۱۵۰۲: جنگ ایران و ازبکان
* ۱۵۰۳-۱۵۰۷: لئوناردو دا وینچی نقاشی معروف مونالیزا را نقاشی کرد.
* ۱۵۰۷: اشغال هرمز توسط امپراتوری پرتغال
* ۱۵۰۹: نبرد دیو

### [[دهه ۱۵۱۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۱۰]]
* ۱۵۱۰: فتح گوا توسط پرتغالی‌ها
* ۱۵۱۱: شورش شاهقلی
* ۱۵۱۴ نبرد چالدران بین ایران و عثمانی.
* ۱۵۱۷ آغاز اصلاحات در کلیسای پروتستان پس از اقدامات مارتین لوتر.

### [[دهه ۱۵۲۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۲۰]]
* ۱۵۲۰ به تخت نشستن سلطان سلیمان اول و آغاز قدرت گرفتن امپراتوری عثمانی.
* ۱۵۲۶ آغار حکومت امپراتوری مغولی هند

### [[دهه ۱۵۳۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۳۰]]
* ۱۵۳۴ تسخیر بغداد توسط سپاه عثمانی.

### [[دهه ۱۵۴۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۴۰]]
### [[دهه ۱۵۵۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۵۰]]
* ۱۵۵۶ مرگبارترین زمین لرزه تاریخی در ایالت شانگژی چین.
* ۱۵۵۶ روسیه بندر آستراخان ایران را ضمیمه خاک خود کرد.
* ۱۵۵۶ اکبر شاه در هند به تخت نشست.

### [[دهه ۱۵۶۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۶۰]]
### [[دهه ۱۵۷۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۷۰]]
### [[دهه ۱۵۸۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۸۰]]
### [[دهه ۱۵۹۰ (میلادی)|دههٔ ۱۵۹۰]]
### [[دهه ۱۶۰۰ (میلادی)|دههٔ ۱۶۰۰]]
* ۱۶۰۰ تأسیس کمپانی هند شرقی بریتانیا

## شخصیت‌ها
[بندانگشتی|220px|[مارتین لوتر]]
* ویلیام شکسپیر
* نیکولو ماکیاولی پدر علم سیاست و حقوق نوین
* سروانتس
* الیزابت اول در انگلستان.
* شاه اسماعیل صفوی در ایران
* سلطان سلیمان اول در عثمانی
* اکبر شاه در هند
* گالیله
* لئوناردو دا وینچی
* واسکو دو گاما اکتشافگر اسپانیایی.
* مارتین لوتر اصلاحگر کلیسا.
* نیکلاس کوپرنیک دانشمند لهستانی.
* هنری هشتم پادشاه انگلستان.
* نوسترآداموس پیشگوی فرانسوی.
* ماری یکم ملکه انگلستان.
* فرانسیس بیکن فیلسوف تجربه گرا[بندانگشتی|[فرانسیس بیکن فیلسوف، دانشمند و حقوق دان انگلیسی بود و او را پدر تجربه گرایی می‌دانند و بسیاری او را محور اصلی تحول فکری در قرون وسطا می‌دانند. ]]
* ژوزف ژوست اسکالیژر یکی از بزرگ‌ترین پژهشگرهای فرانسوی سده شانزده

## نوآوریها
* ابداع دماسنج توسط گالیله.
* رواج تقویم گریگوری در اروپا.
* عدد مختلط
* اپرا
* ساعت مچی
* افزودن حرف J به الفبای انگلیسی.

## دهه‌ها و سال‌ها

## منابع

برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:تاریخ نوین
رده:دوره نوین آغازین
رده:سده ۱۶ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (میلادی)
لئوپولد اینفلد

**لئوپولد اینفلد**، (۱۸۹۸ – ۱۹۶۸) نویسنده و فیزیک‌دان لهستانی بود.

## زندگی
اینفلد در آخرین سال‌های قرن نوزدهم میلادی (۱۸۹۸) در کراکوف لهستان به دنیا آمد. در ۱۹۲۱ از دانشگاه یاگیلونیا در کراکوف فارغ‌التحصیل شد. در اوایل دهه ۳۰ میلادی در دانشگاه کمبریج کار می‌کرد و سپس به پرینستون رفت و در سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۸ همکار آلبرت انیشتین بود. او از فیزیک‌دان‌های برجستهٔ لهستان است و در ۱۹۵۲ به عضویت آکادمی علوم لهستان برگزیده شد. او علاوه بر آثاری که در زمینهٔ فیزیک نظری منتشر کرده‌است چند داستان و زندگی‌نامه نیز نوشته‌است.

## در زبان فارسی
* اواریست گالوا، ترجمه: پرویز شهریاری.
* تکامل فیزیک، با هم‌کاری آلبرت اینشتین، ترجمه:احمد آرام

## منابع

* 
* 

رده:استادان دانشگاه پرینستون
رده:استادان دانشگاه تورنتو
رده:دانشگاهیان دانشگاه کمبریج
رده:استادان دانشگاه ورشو
رده:اعضای فرهنگستان علوم آلمان در برلین
رده:اعضای فرهنگستان علوم لهستان
رده:بی‌خدایان اهل لهستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه یاگیلونیا
رده:درگذشتگان ۱۹۶۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۸ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل لهستان
رده:فیزیک‌دانان یهودی
رده:مهاجران اهل کانادا
رده:نظریه‌پردازان نسبیت
رده:یهودیان اهل گالیسیا (اروپای شرقی)
رده:یهودیان اهل لهستان
رده:یهودیان سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانشمندان کانادایی یهودی
سده چهاردهم میلادی

**سده ۱۴ میلادی** یا قرن چهاردهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سالهای ١٣٠١ تا ۱۴۰۰ میلادی گفته می‌شود. این سده با به قدرت رسیدن امپراتوری عثمانی در خاور میانه همراه شد. بیماری‌های همه گیر جمعیت زیادی را در سراسر دنیا و به ویژه اروپا از پای درآورد. آغاز رنسانس در اروپا مهم‌ترین حرکت علمی و فرهنگی بود که تا سه سده ادامه یافت و موجب دگرگونی دانش و روش زندگی در غرب شد.

## رویدادها
* به قدرت رسیدن امپراتوری عثمانی و گسترش آن به سمت بالکان.
* وقوع طاعون جهانی مشهور به مرگ سیاه و کشته شدن میلیون‌ها نفر.
* به قدرت رسیدن تیمور و تأسیس سلسله تیموریان در ایران.

## شخصیت‌ها
*حافظ
*ابن بطوطه جهانگرد مسلمان
*تیمور لنگ ژان دارک
((پوریای ولی))

## نوآوریها
## دهه‌ها و سال‌ها

## منابع
برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:سده ۱۴ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (میلادی)
سده ۱۳ (میلادی)

**سده ۱۳ میلادی** یا قرن سیزدهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سالهای ۱۲۰۱ تا ۱۳۰۰ میلادی گفته می‌شود. این سده بخشی از قرون وسطی به حساب می‌آید. به قدرت رسیدن چنگیزخان و تسخیر بخش بزرگی از جهان متمدن آن روز توسط امپراتوری مغول مهم‌ترین شاخصه این سده است.

## رویدادها
* ۱۲۰۶ اتحاد اقوام مغول به رهبری تموچین.
* ۱۲۹۱ پایان جنگ‌های صلیبی بین مسیحیان و مسلمانان.

## شخصیت‌ها
* چنگیزخان مغول
* مارکو پولو
* کوبلای‌خان مغول
* سعدی شاعر پارسی گوی
* فرانسیس قدیس عارف، زاهد، قدیس و شاعر مسیحی

## نوآوریها
## دهه‌ها و سال‌ها

## منابع

برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:سده ۱۳ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (میلادی)
سده دوازدهم میلادی

**سدهٔ ۱۲ میلادی** یا قرن دوازدهم میلادی، در تقویم گریگوری به فاصلهٔ سال‌های ۱۱۰۱ تا ۱۲۰۰ میلادی گفته می‌شود. این سده بخشی از قرون وسطی به حساب می‌آید.

## شخصیت‌ها
* صلاح‌الدین ایوبی
* خیام شاعر ایرانی
* چنگیزخان مغول
* فیلیپ دوم پادشاه فرانسه
* ابن رشد فیلسوف مسلمان

## نوآوریها
* معماری گوتیک در اروپا
* تأسیس دانشگاه در کشورهای اروپایی

## دهه‌ها و سال‌ها

## منابع
برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:سده ۱۲ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (میلادی)
هارالد یکم

**هارالد موبور** یا **هارالد زیباموی** (به نروژی باستان:Haraldr hárfagri، به نروژی:Harald Hårfagre)(زاده:۸۵۰-مرگ:۹۳۳ (میلادی)) نخستین پادشاه نروژ بود که میان سال‌های ۸۷۲ تا ۹۳۰ بر آن کشور فرمان راند.

از هارالد آگاهی تاریخی چندانی در دست نیست. تنها منبع همدوره وی دو قطعه شعر هستند که در یکی از آنها آمده که او همسری دانمارکی داشت و اینکه او در هافسرفیورد پیروز شد. درباره زندگی او افسانه‌های چندی در دست است که کهن‌ترین آنها به دوازده سده پس از زایش برابر با ۲۵۰ سال پس از مرگ او باز می‌گردد. او برای نخستین بار نروژ را زیر یک پرچم درآورد. تاریخ‌دانان امروزی می‌انگارند که پادشاهی او محدود به کرانه‌های جنوبی نروژ بوده‌است.

## حماسه هارالد

در حماسه‌های اسکاندیناوی هارالد پس از مرگ پدرش هالفدان سیاه به جانشینیش می‌رسد. در آن زمان در وستفولد چندین پادشاهی برپا بود که زیر دید پدرش-چه از راه پیروزی و چه جانشینی-بودند.

حماسه یکی شدن نروژ را نیز به زناشویی هارالد همپیوند می‌داند. هارالد از گودا دختر یکی از شاهان همسایه خواستگاری می‌کند، ولی گودا می‌گوید تا زمانی‌که هارالد پادشاه همه نروژ نباشد به همسری او در نخواهد آمد. هارالد هم با خود پیمان می‌نهد که تا زمانی که پادشاه همه نروژ نشود موهایش را نه کوتاه‌کند و شانه‌زند، اینچنین او تا ده‌سال گیسوانش را رها می‌کند و از این رو به هارالد گیس‌انبوه یا گیس‌پریشان نامور می‌شود.

اگرچه گفته می‌شود که مخالفان هارالد در این زمان و در اعتراض به او به ایسلند کوچیدند، ولی امروزه این دیگاه پذیرفته‌نیست چرا که یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که ایسلند سال‌ها پیش از هارالد دارای باشندگانی‌بوده‌است.

هارالد در سال‌های پایانی زندگیش با درگیری پسرانش بر سر جانشینی او روبه‌رو بود. وی در هشتاد سالگی قدرت را به پسر محبوبش آیریک یکم سپرد و سه سال پس از آن مرد.
## نگارخانه

Image:Norwegian petty kingdoms ca. 820.png|
Image:Norwegian petty kingdoms ca. 860.png|
Image:Norwegian petty kingdoms ca. 872.png|
Image:Norwegian petty kingdoms ca. 930.png|
Image:Norway 1000 AD.png|
Image:Norway 1020 AD.png|


## منابع

* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، [//en.wikipedia.org/wiki/Harald_I_of_Norway Harald I of Norway]. (نسخه ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۷)

رده:اسکاتلند اسکاندیناوی
رده:پادشاهان عصر وایکینگ‌ها
رده:پادشاهان نروژ
رده:تاریخ اروپا
رده:حکمرانان اهل نروژ
رده:حکمرانان بنیانگذاری
رده:حکم‌رانان اروپا در سده ۱۰ (میلادی)
رده:حکم‌رانان اروپا در سده ۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۹۳۳ (میلادی)
رده:دودمان فیرهیر
رده:زادگان ۸۵۰ (میلادی)
رده:افرادی که وجودشان بحث‌برانگیز است
رده:سلحشورهای وایکینگ
استان بلقا

** استان بلقاء **  نام استانی در کشور پادشاهی اردن است. ** 

البلقاء ** یکی از نام‌های قدیم اردن بوده‌است. 

## جمعیت
جمعیت آن  در حدود  ۷۱۱۰۰ هزار نفر می‌باشد.
اکثر ساکنان آن مسلمان سنی مذهب هستند

## شهرها و دهستان‌ها و مناطق

استان بلقاء شامل شهرها و دهستان‌ها و مناطق زیر می‌باشد:

* منطقه ابو نصیر
* ماحص
* الفحیص
* وادی شعیب
* عین باشا
* زی
* علان
* عیرا
* یرقا
* دیرعلا 
* شونه جنوبی (الشونة الجنوبیة)

## کوچ‌نشینان استان بلقان

استان بلقاء شامل عشایر و قبایل متعددی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

* ** قبیلهٔ بنی حسین **
* ** قبیلهٔ الرقاد **
* ** قبیلهٔ الحدید **
* ** قبیلهٔ الحمیدة **

## عشایر
* ** عشایر العدوان **
* ** عشایر العباد ** (العبادی) 
* ** عشایر الزبون ** و تیره‌های گوناگون آنها که در جای‌جای استان پراکنده‌اند.

راست|بندانگشتی|250px

## منابع

* شامی، یحیی، *(موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) *، دار الفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
* لبیب، عبدالساتر، *(قِصَة الحَضَاراة) *، دار المشرق، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی .

رده:استان بلقاء
بلقاء
استان امان

** استان اَمّان**  نام استانی در کشور پادشاهی اردن است. این استان، **استان پایتخت** (به عربی: محافظة العاصِمة) نیز نامیده می‌شود.

استان پایتخت شامل چند فرمانداری می‌باشد.

## جمعیت
جمعیت استان امان در حدود ۲ میلیون نفر می‌باشد. 

اکثر ساکنان آن مسلمان سنی مذهب هستند

این استان در پایهٔ کوه و در کناره صحرا و در روی تپه‌های کوچک در وسط کشور اردن واقع شده‌است. 

راه آهن  از راه‌های تنگ و باریک در پایهٔ این کوه‌ها می‌گذرد و از سمت شمال به سوریه و از سمت جنوب به استان معان و عربستان سعودی متصل می‌شود.

## فرمانداری‌های استان
استان امان (استان پایتخت) به ده فرمانداری تقسیم شده‌است:
* قصبة عمان
* مارکا
* المقابلین
* منطقة القویسمه
* الجویده
* ابو علندا
* الرجیب 
*  منطقة خریبة السوق
*  جاوا
* الیادودة
*  منطقة ام قصیر
*  قویسمه مرکز الجویده .
راست|بندانگشتی|250px

## منابع

* دکتر: شامی، یحیی، *(موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) *، دارالفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
* لبیب، عبدالساتر، *(قِصَة الحَضَاراة) *، دارالمشرق، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی.

رده:استان امان
عمان
سده دهم میلادی

بندانگشتی|یک مجسمه از سدهٔ ۱۰ میلادی
**سدهٔ ۱۰ میلادی** یا قرن دهم میلادی، در تقویم گریگوری به فاصلهٔ سال‌های ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ میلادی گفته می‌شود.

## رویدادها
* آغاز سده‌های میانه گرم.
* شماری از وایکینگ‌ها در شمال فرانسه جاگیرشدند.
* پیدایش کلونی، نخستین سامان هم‌پیمان دینی.
* ۹۱۰ (میلادی)؛ پارانتاکای یکم از دودمان چولا پاندایاها را از هندوستان به سری‌لانکا بیرون‌راند.
* ۹۱۴ (میلادی)؛ در روز ۱۲ ژانویه، امیر احمد بن اسماعیل سامانی کشته می‌شود. فرزند او امیر نصر دوم سامانی در سن هشت سالگی به حکومت می‌رسد.
* ۹۱۷ (میلادی)؛ بلغاری‌ها ارتش بیزانس را در جنگ آنخیالوس درهم‌شکستند.
* ۹۲۷ (میلادی)؛ استقلال نخستین کلیسای ملی در اروپا، کلیسای پدرشاهی بلغارستان.
* تاخت‌وتاز سواران مجار در اروپای باختری.
* ۹۶۵ (میلادی)؛ روس‌های کیفی به خزرستان تاختند و آنان را شکست‌دادند.
* ۹۶۶ (میلادی)؛ میژکوی یکم نخستین دوک لهستان به کیش مسیحی درآمد.
* ۹۸۸ (میلادی)؛ ولادیمیر یکم شاهزاده روس‌های کیفی مسیحی‌شد.
* فروپاشی بخش مرکزی پایین تمدن مایا.
* برآمدن تولتک در مکزیک.
* عصر طلایی پوئبلوهای باستان.
* فروپاشی موراویای بزرگ.
* آغاز ساخت نیایشگاه بودایی در باگان میانمار.
* ۹۳۲ (میلادی)؛ نخستین بهره‌بری جنگی از باروت در چین.
* برپایی پادشاهی همبسته کروات به رهبری تومیسلاو.
* پادشاهی‌هایی در شهرهای بندری شبه‌جزیره مالایا
* برآمدن فاطمیان در خاور الجزایر.
* نفوذ سوئد به دریای سیاه رسید.
* نوبه مسیحی به کامیابی و نیروی جنگی توانمند رسید.
* آغاز فرهنگ می‌سی‌سی‌پی
* بیزانس به بالاترین اندازه توانمندی جنگی و اقتصادی رسید.
* ۹۸۸ (میلادی)؛ پدیدآمدن دوبلین.
* گوزن شمالی در سوئد از میان رفت.
*شیرها در قفقاز از میان‌رفتند.
* مهاجرت اقوام مائوری پلی نزی تبار به نیوزلند امروزی.

## چهره‌های برجسته
* توپیلتسین سه آکتال کتسالکوآتل فرمانروای نیمه‌افسانه‌ای تولتک.
* عبدالرحمان سوم فرمانروای کوردوبا
* آدیکاوی پامپا شاعر کاننادازبان.
* سیمئون بزرگ امپراتور بلغارستان.
* نیکه‌فوروس دوم امپراتور روم شرقی.
* اوتوی بزرگ امپراتور مقدس روم.
* ادموند یکم پادشاه انگلستان
* یوانیس یکم امپراتور روم شرقی.
* راننا شاعر کاننادازبان.
* هوگو کاپه.
* هویان تسان.
* گزا فرمانروای مجارها.
* اوتوی دوم امپراتور مقدس روم.
* تئوفانو همسر اوتوی دوم.
* تایلاپای دوم هندی.
* تزار ساموئیل فرمانروای بلغارستان.
* ژانگ سیژون ستاره‌شناس و مهندس مکانیک چینی.
* ولادیمیر یکم.
* باسیل دوم امپراتور روم شرقی.
* اوتوی سوم امپراتور مقدس روم.
* فردوسی شاعر و حماسه‌سرای ایرانی.
* محمد بن جریر طبری.
* لی فانگ پژوهشگر و دانشنامه‌نویس چینی.
* اریک سرخ یابنده گرینلند.
* لیف اریکسون، پسر اریک سرخ و یابندهٔ آمریکا.
* عبیدالله المهدی بالله بنیادگذار دودمان فاطمی مصر.
* امپراتور تایتسو بنیادگذار دودمان سونگ در چین.
* پارانتاکای یکم فرمانروای دودمان چولا در هندوستان.
* ابن سینا فیلسوف و دانشمند ایرانی.
* هارالد یکم، پادشاه نروژ.
* ابوریحان بیرونی فیلسوف و ستاره‌شناس ایرانی.
* زکریای رازی فیلسوف و پزشک ایرانی.

## یافته‌ها و نوآوری‌ها
* کاربرد رازک در آبجوسازی.
* کاربرد پیکان‌های آتشین و کاربرد باروت در آن به دست چینیان.
* ساخت نیایشگاه بریهادیسوارار در هندوستان.

## دهه‌ها و سال‌ها

## منبع
* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، [//en.wikipedia.org/wiki/10th_century 10th century]. (نسخه ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۷)

رده:سده ۱۰ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۱ (میلادی)
سفر به انتهای شب

***"سفر به انتهای شب***  نخستین رمان لویی فردینان سلین (۱۸۹۴–۱۹۶۱) نویسنده فرانسوی است که در ۱۹۳۲ چاپ شد و داستان فردینان باردومو را تعریف می‌کند که در بین سال‌های جنگ جهانی اول تا دوم زندگی می‌کرد. او از روزهای جوانی خودش می‌گوید که بیشتر به ولگردی و خوشگذرانی گذشته است. این رمان تاحدودی داستان خود سلین است و اثری است نیمه-خودزندگی‌نامه و نیمه‌تخیلی.
باردومو همانند سلین یک پزشک و فردی بداخلاق است. دیگران و رسم و رسوم جاری بین آنان را به دیده تحقیر می‌نگرد، همواره غرغر می‌کند و علاقه دارد حرفش را در قالب جملات قصار بیان کند. اسم او (فردینان) هم مشابه اسم نویسنده است.
این داستان برنده جایزهٔ «نودو» شد. چارلز بوکوفسکی، شاعر و نویسندهٔ آمریکایی دربارهٔ این اثر می‌گوید: «سفر به انتهای شب بهترین کتابی‌ست که در دوهزار سال گذشته نوشته شده است.»

سفر به انتهای شب به قلم فرهاد غبرایی از فرانسه به فارسی ترجمه شده است. برطبق تحقیقات فرهاد غبرایی که در مقدمه ترجمه سفر به انتهای شب نیز آمده، اولین بار نام این کتاب از زبان آل احمد و در کتاب ارزیابی شتابزده آمده است.

## پیش‌زمینه
سلین نوشتن این نخستین رمان خود را در سال ۱۹۲۹ شروع کرد که به عنوان پزشک در یک درمانگاه عمومی در منطقه‌ای کارگرنشین در حومهٔ پاریس کار می‌کرد. این رمان مجموعه‌ای از تجربه‌های او از سواره‌نظام بودن در جنگ جهانی اول، کارمندی یک شرکت جنگلداری فرانسوی در آفریقا، سفرش در ۱۹۲۵ به آمریکا به عنوان یک افسر بهداشت و پزشکی در پاریس است. او اثر خود را در ۱۹۳۱ به پایان برد و پیش از آنکه انتشارات دونوئل و استیل آن را بپذیرد و به چاپ برساند، برای دو انتشارات خرد و انتشارات بزرگ گالیمار نیز فرستاده بود. *سفر به انتهای شب* در اکتبر ۱۹۳۲ منتشر شد.

عنوان این اثر برگرفته از بند اول شعریست منسوب نویسنده‌ای از گارد سوئیس (۱۷۹۳) که از ترجمهٔ فرانسهٔ آن گرفته شده است:

«*Notre vie est un voyage / Dans l'Hiver et dans la Nuit / Nous cherchons notre passage / Dans le Ciel où rien ne luit*»

(زندگی ما سفریست/ در دل زمستان و در دل شب/ ما در جستجوی راه عبور خود هستیم/ در دل آسمانی که هیچ چیز در آن نمی‌درخشد)

## تأثیر بر رمان فارسی
جلال آل احمد در کتاب ارزیابی شتابزده ضمن رد تأثیرپذیری از رمان بیگانه در نوشتن رمان مدیر مدرسه، اثر خود را برگرفته از رمان *سفر به نهایت شب* می‌داند.

## پانویس

## منابع

* 

رده:رمان‌اول‌ها
رده:رمان‌های ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:رمان‌های جنگ جهانی اول
رده:رمان‌های خودزندگی‌نامه‌ای فرانسوی
رده:رمان‌های فرانسوی ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:رمان‌های فرانسوی
رده:رمان‌های فرانسوی‌زبان
رده:رمان‌های لویی فردینان سلین
رده:رمان‌های نخست ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:رمان‌های واقع‌شده در پاریس
رده:رمان‌های واقع‌شده در تقسیم آفریقا
رده:رمان‌های واقع‌شده در دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی
مرگ قسطی

***مرگ قسطی*** (به فرانسه: Mort à crédit) رمانی از لویی فردینان سلین نویسنده فرانسوی است که اولین‌بار در سال ۱۹۳۶ منتشر شد. این اثر توسط مهدی سحابی به فارسی ترجمه شده‌است.

## ماجرای داستان
«مرگ قسطی» داستان فقر و فلاکتی است که سلین در بچگی‌اش با آن دست و پنجه نرم کرده بود. این رمان درون‌مایه تلخی دارد، این‌طور به نظر می‌رسد که در هر صفحه یک سلین عصبانی قصه آن روزهای تاریک را بازگو می‌کند. سلین در این کتاب دربارهٔ کودکی خود نوشت و باز لحن عامیانه و متفاوت ادبیات فرانسه را دچار شوک کرد.
سلین می‌گفت: «من همان‌طوری می‌نویسم که حس می‌کنم... از من خرده می‌گیرند که بددهنم و زبان بی‌ادبانه دارم... از بی‌رحمی و خشونت دائمی کتاب‌هایم انتقاد می‌کنند... چه کنم؟ این دنیا ذاتش را عوض کند من هم سبکم را عوض می‌کنم». او فقط دنیا را همان‌طوری نشان می‌داد که می‌دید.

## منابع

* هفته نامه همشهری جوان/سال پنجم/شماره ۱۸۹

## پیوند به بیرون

رده:رمان‌های ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:رمان‌های فرانسوی ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:رمان‌های فرانسوی
رده:رمان‌های لویی فردینان سلین
رده:رمان‌های واقع‌شده در پاریس
فرهاد غبرایی

**فرهاد غبرایی** (۱۶ بهمن ۱۳۲۸ لنگرود - ۱۳ اردیبهشت ۱۳۷۳) مترجم ادبی و برادر مهدی غبرایی است. ترجمه ۱۳ داستان بلند (رمان)، ۲ مجموعه شعر و ۲ اثر پژوهشی از زبانهای فرانسه، انگلیسی و ایتالیایی از وی به یادگار مانده است.

## ترجمه‌ها
* حریم نوشته ویلیام فاکنر انتشارات نیلوفر (چاپ اول ۱۳۶۷، چاپ دوم ۱۳۷۲)
* سفر به انتهای شب نوشته لویی فردینان سلین انتشارات جامی (چاپ اول ۱۳۷۳)
* پاریس، جشن بیکران نوشته ارنست همینگوی نشر کتاب خورشید (چاپ اول ۱۳۸۳، چاپ سوم: ۱۳۸۷، چاپ چهارم: ۱۳۸۹)
* خانواده پاسکال دوآرته نوشته کامیلو خوزه سلا (۱۳۶۹) - (نشر شیوا، ۱۳۶۹)، (نشر ماهی، چاپ اول: ۱۳۸۷، چاپ دوم: ۱۳۸۸، چاپ سوم: ۱۳۹۱)
* جزیره نوشته روبر مرل انتشارات نیلوفر (چاپ اول ۱۳۶۳، چاپ دوم: ۱۳۷۹)
* شکست نوشته امیل زولا انتشارات نیلوفر (۱۳۶۰)
* آسوموار نوشته امیل زولا انتشارات نیلوفر (۱۳۶۱)
* فلینی از نگاه فلینی مصاحبه گر جووانی گراتسینی نشر مرکز (۱۳۷۳)
* گرایش‌های معاصر در هنرهای بصری نوشته هوارد جی. اسماگولا دفتر پژوهشهای فرهنگی (۱۳۸۱)
* زندگی بتهوون نوشته رومن رولان انتشارات نیلوفر
* معجزه در باد و باران نوشته سیمون شوارتزبار انتشارات نیلوفر (۱۳۶۱)
* کولا برونیون نوشته رومن رولان انتشارات نیلوفر (۱۳۶۹)
* آخرین نفر (آخرین اودگه) نوشته الکساندر فاده یف انتشارات نیلوفر(۱۳۶۱)
* کودک سیاه نوشته کامارا لی نشر همراه (۱۳۶۹)
* چهار مجموعه نوشته پابلو نرودا انتشارات نیلوفر(۱۳۶۱)
* پایان جهان نوشته پابلو نرودا انتشارات نیلوفر (۱۳۸۸)
* شهر شیطان زرد نوشته ماکسیم گورکی انتشارات نیلوفر

## منابع

غبرایی
رده:درگذشتگان ۱۳۷۳
رده:درگذشتگان حادثه رانندگی در ایران
رده:زادگان ۱۳۲۸
رده:مترجمان اهل ایران
مهدی غبرایی

**مهدی غبرایی** (۲ مرداد ۱۳۲۴ در لنگرود) مترجم ایرانی است.

## زندگی‌نامه
مهدی غبرایی در سال ۱۳۲۴ در لنگرود به دنیا آمد. او فرزند محمد غبرایی و فاطمه محمد راسخی است. دوران تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در لنگرود گذراند. در سال ۱۳۴۷ از دانشگاه تهران در رشته علوم سیاسی لیسانس گرفت. از سال ۱۳۶۰ به‌طور حرفه‌ای به کار ترجمه ادبی پرداخت. دو برادر او، فرهاد غبرایی و هادی غبرایی نیز مترجم بودند. بزرگ‌ترین برادر او احمد غبرایی و برادران دیگر او حسن، حسین و محسن غبرایی هستند. خواهران او نیز به ترتیب سنی نیره و منیره غبرایی‌اند.

در سال ۱۳۹۵، اعلام شد مهدی غبرایی رمان‌های «خاکستر و خاک» و «هزارخانه خواب و اختناق» از عتیق رحیمی را از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه کرده و قرار است از سوی انتشارات ثالث منتشر شوند. این رمان‌ها در اصل به زبان فارسی نوشته شده و پیشتر از سوی انتشارات خاوران در پاریس و انتشارات ورجاوند در ایران منتشر شده بودند. غبرایی دلیل ترجمهٔ خود را «فهمیده نشدن مفاهیم فارسی دری در ایران» اعلام کرد. مدیر انتشارات خاوران با اعتراض به این مسئله اعلام کرد اگر این ترجمه‌ها جمع‌آوری نشود، نسخه اصلی و بدون سانسور این کتاب‌ها را به‌طور مجانی در اینترنت منتشر خواهد کرد.

## ترجمه‌ها

## پانویس

* برش‌هایی از زندگی مهدی غبرایی، روزنامه کارگزاران، ۱۲ شهریور ۱۳۸۵
* غبرایی «زیارت» را در ترجمه کتاب موراکامی به «سرگشتگی» تغییر داد
## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی لنگرود
رده:زادگان ۱۳۲۴
رده:مترجمان اهل ایران
رده:مترجمان از انگلیسی به فارسی
واقعه بیت دراس

بندانگشتی|اردوگاه ارتش اسرائیل در بیت دراس، 1948
**بیت دراس،** در 32 کیلومتری شمال شرقی غزه، بر روی زمینی مرتفع، بین تپه ای بزرگ و رودخانه کوچکی قرار داشت . بیت دراس، روستایی باستانی که رومیان، صلیبی‌ها، ممالیک‌ها و عثمانی‌ها بر آن حکومت می‌کردند و حتی تلاش می‌کردند تا بیت دراس را تحت سلطه خود درآورند. با این حال شکست خوردند و در نهایت همه آنها رانده شدند. تا سال 1948 که بیت دراس، آن روستای سرسخت با 3000 نفر جمعیت، توسط ارتش اسرائیل از جمعیت خالی و بعدها ویران شد. در 21 می 1948، نیروهای رژیم صهیونیستی یکی از واحدهای هاگانا، گیواتی، پس از محاصره روستای بیت دراس در شمال شرق غزه، آن را از همه جهت مورد حمله قرار دادند. آنها روستا را بطور بی رویه و شدید گلوله باران کردند و زنان، کودکان و سالمندانی را که از درگیری فرار می کردند را کشتند. در نتیجه ی این قتل عام 265 نفر از جمله زنان، کودکان و سالخوردگان کشته شدند.

## کشتار
از 27 مارس 1948، روستای کوچک فلسطینی به نام بیت دراس مورد حمله نظامیان صهیونیست قرار گرفت. بدراسوی ها ( مبارزان فلسطینی بیت دراس ) با ابزار اندک - چند تفنگ قدیمی و چاقو- به مقابله پرداختند و حمله اول و دوم را دفع کردند. روستا بارها مورد حمله قرار گرفت ، خشم زیادی وجود داشت که یک روستای کوچک زیر بمباران شدید تسلیم نمی شد. . سه جنگ شجاعانه توسط بدرساوی ها به نام اهالی بیت دراس در دفاع از روستایشان انجام شد. در پایان، شبه‌نظامیان صهیونیست، هاگانا، با کمک تسلیحات و کمک‌های استراتژیک انگلیسی، مقاومت روستایی‌هایی که با تفنگ‌های قدیمی می‌جنگیدند، شکست دادند. آخرین نبرد در اواسط ماه مه رخ داد.طبق شهادت دو نفر از بازمانده ها :  «به زنان و کودکان گفته شد که آنجا را ترک کنند، زیرا خبر کشتار دیر یاسین در حال انتشار بود و همراه با آن ترس زیادی وجود داشت. به ما گفته شد که یهودیان نه تنها مردم را قتل عام می کنند، بلکه به زنان نیز تجاوز می کنند. زنان باید روستا را تخلیه میکردند، اما مردان نمی رفتند. مردان مانند شیر جنگیدند و بسیاری نیز کشته شدند، شهر زیر بمباران بود. از هر طرف احاطه شده بود ، از سمت اسدود، الصوافر و همه جا. جنگجویان بیت دراس به دنبال راهی برای خروج بودند آنها جاده را بررسی کردند تا ببینند آیا باز است ؟ به جلو حرکت کردند و چند تیر شلیک کردند تا ببینند آیا کسی به آتش پاسخ می دهد یا خیر. پاسخی دریافت نکردند (نیروهای صهیونیستی) مخفی شده بودند و منتظر مردم بودند. قرار بر این شد که زنان و کودکان روستا را تخلیه کنند. «مبارزان بیت دراس گفتند: «راه اسدود باز است، روستا را تخلیه کنید.» یهودیان به مردم اجازه دادند بیرون بروند و بعد شروع به تیراندازی کردند مردم شروع به دویدن کردند افرادی که به جاده اصلی رفتند یا کشته شدند یا مجروح .گلوله ها مانند شن بر سر مردم می بارید. بمب ها از یک طرف و مسلسل ها از طرف دیگر. تعداد زیادی از مردم جان باختند و مجروح شدند.بنی موریس بیان می کند که این روستا در مراحل اولیه عملیات باراک در 10 می توسط تیپ گیواتی اشغال شد. هدف از این عملیات بر اساس پلان دالت، پاکسازی مرز جنوبی کشور یهودی تعیین شده قبل از 15 مه بود. به گفته موریس، روستاییان در جریان حمله فرار کردند و خانه های آنها منفجر شد  و در سال 1950 سه شهرک اسرائیلی در اراضی روستایی ایجاد شد، " ازرریکام "  " امونیم " و " گیواتی" . چند سال بعد مزرعه زموروت نیز در زمین های روستا ایجاد شد. آنچه در بیت دراس رخ داد نسل کشی برای حفظ حیات اسرائیل بود.

## پیوند به بیرون

* http://www.palestineremembered.com/Gaza/Bayt-Daras/index.html

رده:کشتارها در فلسطین
رده:درگیری اسرائیل و فلسطین
قلب سگی

***دل سگ*** یا ***قلب سگی*** یا ***قلب سگ***  رمانی است از میخائیل بولگاکف نویسندهٔ روسی که آن را بین ژانویه و مارس ۱۹۲۵ نوشت ولی تا سال ۱۹۸۷ در اتحاد جماهیر شوروی امکان انتشار پیدا نکرد. امروزه این کتاب چنان در روسیه شهرت دارد که می‌گویند «از بچه مدرسه‌ای تا سیاست‌مدار» همه با آن آشنا هستند.

## بازخورد
میخائیل بولگاکف این کتاب را چند ماه پس از مرگ لنین نوشت و تمثیل بُرنده‌ای است دربارهٔ انقلاب روسیه. سگ در این داستان، نماد مردم روسیه است که قرن‌ها تحت ستم و خشونت بوده و با او همچون حیوانات رفتار کرده‌اند. جراح عجیب داستان، تجسم حزب کمونیست (یا شاید خود لنین) است و عمل پیوند دشواری که برای تبدیل سگ به انسان انجام می‌شود نمادی از انقلاب است.

بولگاکف در این داستان با طنزی تلخ نشان می‌دهد این مغز نیست که انسان‌ساز است بلکه قلب شالوده و پایه ساخت انسان است. صرف داشتن عقل نمی‌تواند «آدم» بسازد، بلکه احساس و روح انسانی است که «انسان» می‌سازد.

### واکنش در ایران
این رمان در ایران نقد و نظرهای متفاوت و بعضاً متضادی برانگیخت. سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در دیدارش با هنرمندان در تاریخ ۴/۷/۱۳۷۰ شمسی ضمن پیش کشیدن هنر انقلابی این رمان را با دیگر رمان‌های انقلاب شوروی قیاس می‌کند و تلویحاً علت این را که رمان به توفیق درخور خود نرسیده، مخالفت با نفس انقلاب می‌داند. این گفتار که در سایت او نیز آمده به‌طور خلاصه چنین است:

## ترجمه‌ها
* *دل سگ* ترجمهٔ مهدی غبرایی از زبان انگلیسی
* *قلب سگی*، ترجمهٔ *آبتین گلکار*، مستقیماً از زبان روسی و از متن اصلی، ۱۳۹۱، *نشر ماهی*

## اقتباس سینمایی
در سال 1988، مدت کوتاهی پس از انتشار رسمی این کتاب، ولادیمیر بورتکا فیلم تلویزیونی ''دل سگ'' را بر مبنای آن ساخت که مورد استقبال گستردۀ منتقدان قرار گرفت و جوایز زیادی به خود اختصاص داد. از ویژگی‌های شاخص این فیلم سیاه‌وسفید به وفاداری آن به کتاب اشاره کرده‌اند.

## پانویس

## منابع
* 

رده:آثار میخائیل بولگاکف
رده:اصلاح نژاد در ادبیات داستانی
رده:رمان‌های ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:رمان‌های بیوپانک
رده:رمان‌های رئالیسم جادویی روسیه
رده:رمان‌های روسی ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:رمان‌های روسی سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌های روسی مورد اقتباس در فیلم‌ها
رده:رمان‌های روسی
رده:رمان‌های طنزآمیز
رده:رمان‌های علمی تخیلی ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:رمان‌های علمی-تخیلی اتحاد شوروی
رده:رمان‌های واقع‌شده در مسکو
رده:شوخی روسیه
گلوئون

**گلوئون** ، ذره‌ای است که بین کوارکها مبادله می‌شود تا آنها را به هم پیوند دهد. به این ترتیب گلوئون‌ها به طور غیرمستقیم مسئولیت جاذبه بین پروتونها و نوترونها در هسته اتم را به عهده می‌گیرند. گلوئون از کلمه glue به معنای چسب گرفته شده است.

به پیشنهاد هیدکی یوکاوا و محاسبات وی در سال ۱۹۳۰ پیون مسئول نیروی قوی در هسته‌ها شناخته شد. این نیرو باعث می‌شود تا نوکلئونها در کنار یکدیگر باقی بمانند. اما باریونها خودشان از کوارک تشکیل شده‌ و این کوارک‌ها با میانجیگری گلوئون به هم متصل می‌شوند.  به این نیرو «نیروی قوی» می‌گویند.

نیروی قوی مشابه نیروی الکترومغناطیسی است و  بین دو ذره باردار به وجود می‌آید. با این تفاوت که فوتون (میانجیگر نیروی الکترومغناطیسی) خود بار الکتریکی ندارد. اما گلوئون که میانجیگر نیروی قوی بین دو ذره رنگ‌دار  است، خود دارای رنگ بوده و به همین دلیل، بین دو گلوئون برهمکنش رخ می دهد. در صورتی که برای فوتون‌ها این چنین نیست. محاسبات بیشتر نشان داده‌ است که این برهمکنش‌ها (برهمکنش گلوئون-گلوئون و کوارک-گلوئون) در انرژی بالا سست می‌شود و به همین دلیل تلاش دانشمندان بر این بوده‌ است که برای اجسام دماهای بالای از قدر تریلیون درجه سانتیگراد تولید کنند تا گلوئون و کوارک از هم جدا شده و پلاسمای کوارک گلوئون به وجود آید.

اگر یک پروتون متحرک باشد، نیمی از تکانه آن توسط سه کوارک آن تأمین می‌شود و نیمی دیگر از آن توسط تعداد زیادی گلوئون تأمین می‌شود.

این بوزون هشت رنگ دارد که رنگ‌های آن به صورت زیر هستند:

این‌ها همان ماتریس‌های گلمان هستند.

## نگارخانه

CERN_LHC_Tunnel1.jpg|
Feynman_Diagram_Y-3g.svg|


## جستارهای وابسته
* پلاسمای کوارک گلوئون

## منابع

رده:بوزون
رده:بوزون پیمانه‌ای
رده:گلوئون
رده:کرومودینامیک کوانتومی
دانشگاه بولونیا

**دانشگاه بولونیا**  به اختصار UNIBO، یک دانشگاه تحقیقاتی دولتی در بولونیا واقع در ناحیه امیلیا-رومانیا ایتالیا است که در سال ۱۰۸۸ میلادی بنیان‌نهاده شده‌است. این دانشگاه کهن‌ترین و یکی از معتبرترین دانشگاه‌های جهان با بیش از نهصد سال قدمت و دومین دانشگاه بزرگ ایتالیا است.

## تاریخچه
دانشگاه بولونیا کهن‌ترین دانشگاهی است که بر اساس درجات و نظام دانشگاهی ساخته شده و تا امروز نیز به کار خود ادامه داده‌است. این دانشگاه در سال  میلادی با همکاری گروهی از محققان و دانشجویان کار خود را به عنوان یک دانشکده حقوق آغاز کرد، اما با گسترش دامنه فعالیت خود به یک دانشگاه واقعی تبدیل شد.

این دانشگاه نخستین نهادی است که رسماً دانشگاه شناخته شد. در  فردریش بارباروسا، امپراتور امپراتوری مقدس روم، بدان قانون اساسی داد. دانشجویان این دانشگاه کلان‌سال و رشید بودند و در محیطی آزاد و مستقل می‌زیستند و همهٔ کارهای دانشگاه را، چون برگزیدن استاد و تعیین شهریه و مدت تحصیل و آغاز کار، خودشان انجام می‌دادند. دانشگاه‌هایی که زان‌پس در ایتالیا و اسپانیا و پرتغال و جنوب فرانسه برپا شدند دانشگاه بولونیا را سرمشق خود قرار دادند.

## رتبه‌بندی
در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال  موسسه تایمزدانشگاه بولونیا در رتبه ۱۶۸ دنیا قرار دارد.طبق رتبه‌بندی دانشگاهی کیو اس سال  این دانشگاه در جایگاه ۱۱۶ دنیا می‌باشد.

## دانشکده‌ها
دانشکده‌های دانشگاه بولونیا عبارتند از :

* دانشکده کشاورزی و دامپزشکی         
* دانشکده اقتصاد، آمار و مدیریت        
* دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، ترجمه و تفسیر    
* دانشکده پزشکی و جراحی      
* دانشکده علوم  
* دانشکده روانشناسی    
* دانشکده داروسازی      
* دانشکده حقوق 
* دانشکده علوم سیاسی 
* دانشکده مهندسی و معماری    
* دانشکده هنر و علوم انسانی

## منابع

* University of Bologna ویکی‌پدیای انگلیسی
* وبگاه دانشگاه بولونیا

رده:دانشگاه بولونیا
رده:آموزش در بولونیا
رده:اختراع‌های ایتالیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۸۸ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۸۸ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۱ (میلادی) در ایتالیا
رده:دانشکده‌های پزشکی در ایتالیا
بولونیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در بولونیا
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۱ (میلادی)
آبشار لونک

بندانگشتی
بندانگشتی
لوٚنکٚ دتور وتر وزند ماییمشو شارشار اوشار ابشار سواشار دیتور ، این آبشار در دامانی میانه کنار جاده کتلستانی سیاهکل به دیلمان پس از شهر سیاهکل قرار دارد و فاصله آن تا شهر سیاهکل حدود ۲۵ کیلومتر است. این آبشار کٚمل دوقلو نمی‌باشد. این آبشار در فصل بهارو پاییزو زمستونو تابستون آب فراوانی دارد و در تابستان کم‌آب نمیشود. این منطقه علاقه‌مندان ویژه خود را دارد و زوجهای جوان در روز عروسی خود به کنار این آبشار آمده و عکسهای به یاد ماندنی می‌گیرند. centre|thumb|554x554px|alt=آبشار لونک|'''آبشار لونک'''

در این منطقه می‌توان به دامان/جنگل (هر۲ ریشه گیلکی دارند) طبیعی حاشیه مسیر سیاهکل به دیلمان، روٚد/بیه بسیار زیبا با آب بسیار خنک در تابستان که فاصله دسترسی آن از سطح مسیر به علت قرار گرفتن در دره گاهی به بالای ۱۰۰ متر می‌رسد؛ و منطقه سرسبز دیلمان اشاره نمود. همچنین داران سربه فلک کشیده راش، ممرز، توسکا، خرمندی، انجیری، رستنی‌ها گوناگون و گلهای رنگارنگ پیرامون آبشار لونک و همچنین آب و هوای مساعد، زیبایی و جذابیت ویژه‌ای به این آبشار بخشیده‌است، زیبایی این منطقه در بهار و تابستان وصف ناپذیر است، وجود گونه‌های مختلف پرندگان و انواع گلهای زیبا پیرامون، آبشار لونک را به یکی از جاذبه‌های توریستی مهم گیلان و ایران تبدیل کرده‌است.

مکان آبشار لونک روی نقشه‌های گوگل
554x554px|'''جنگل لونک'''|alt=جنگل لونک|thumb|centre

بندانگشتی

## جستارهای وابسته

## منابع
*  آبشارهای ایران

رده:آبشارهای استان گیلان