open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مسجد نظام‌الدوله

**مسجدنظام الدوله** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان ناصرخسرو، کوچه ناظم الاطباء واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## نگارخانه

Nezam_al_douleh_mosque-2.jpg|مسجد نظام الدوله
Nezam_al_douleh_mosque-3.jpg|مسجد نظام الدوله
Nezam_al_douleh_mosque-4.jpg | مسجد نظام الدوله
Nezam_al_douleh_mosque-5.jpg | مسجد نظام الدوله


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:مسجدهای تاریخی تهران
رده:آثار خاندان خواجه‌نوری
آب‌انبار پایین ده

**آب‌انبار پایین ده** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آران و بیدگل، بخش مرکزی، دهستان سفید دشت، روستای یزدل، کوی مسجد ابوالفضل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان آران و بیدگل
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آران و بیدگل
عمارت امیر مفخم بختیاری

**عمارت امیر مفخم بختیاری** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان خمین، بخش مرکزی، دهستان صالحان، روستای شهابیه قرار گرفته است، این اثر در تاریخ  با شماره‌ی ثبت ۱۸۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ، شهرداری ، منزل حاج حیب الله بهشتی و حسینیه قشلاق سادات مقیم خمین

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمین
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان خمین
رده:معماری ایرانی
حمام لکان

**حمام لکان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان خمین، بخش کمره، دهستان خرمدشت، روستای لکان واقع شده‌است. این حمام در شرق روستای لکان واقع شده که حدود سه متر، ازسطح زمین گود است. علت گودی آن آب پذیری و هدر نرفتن گرما حمام است. مساحت کلی حمام حدود ۳۵۰ متر مربع است و جمعیت مورد پذیرش آن در یک زمان واحد حدود۲۰ نفر است. حمام لکان در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* لکان (خمین)

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمین
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان خمین
آسیاب آبی محمد رحیم بیک

**آسیاب آبی محمد رحیم بیک** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دهاقان، بخش مرکزی، شهر دهاقان، محله نیله، انتهای خیابان شهید موسوی، در ساحل رودخانه شور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان سمیرم
رده:بناهای تاریخی شهرستان سمیرم
خانه آذرپور

**خانه آذرپور (یقینی)** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در محله دردشت شهر اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه ارشاد، بن‌بست اول، سمت چپ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
محوطه تاریخی سرکوبه

**محوطه تاریخی سرکوبه** مربوط به پیش ا ز تاریخ است و در شهرستان خمین، بخش مرکزی، دهستان حمزه لو، روستای سرکوبه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خمین
امامزاده طیب‌آباد

**امامزاده طیب آباد** مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان خمین، بخش کمره، دهستان خرم دشت، روستای طیب آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان خمین
قلعه سرباز

**قلعه سرباز** مربوط به دوره قاجار و بعد از اسلام است و در سرباز، جنب ناحیه انتظامی شهر سرباز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قلعه سرباز از شاخص ترین بناهای تاریخی در جنوب استان سیستان و بلوچستان است که فاصله ی آن از مرکز شهرستان؛ آنچه مشخص است قلعه سرباز در اوایل دوران اسلامی پس از تسلط اعراب بر منطقه مکران ساخته شده است. کل بنا یک طبقه بوده و ورودی آن دالانی با سقف گنبدی داشته است و فضاهایی مثل مطبخ و اصطبل در آن وجود دارد. داخل قلعه سرباز ، تنها مقر سکونت خان و مامورین بود و بقیه ی افراد در مناطقی نزدیک قلعه میزیستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سرباز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سرباز
رده:جاذبه‌های گردشگری استان سیستان و بلوچستان
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های قاجاریان
تپه اطراف شهر سوخته ۲۶۴

**تپه حومه شهر سوخته ۲۶۴** مربوط به هزاره سوم قم است و در شهرستان زابل، بخش شیب آب، دهستان لوتک، ۱۴ کیلومتری جنوب غرب پایگاه باستان‌شناسی شهر سوخته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار شهر سوخته
رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان زابل
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زابل
خانه رضاخان

**خانه رضا خان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، نرسیده به میدان حسن‌آباد، خیابان سادات شریف واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بندانگشتی|سردر منزل رضاخان پیش از سلطنت و تغییر کنونی آن به دفتر معاونت صنایع دستی
این خانه محل سکونت رضاخان هنگام ریاست وزارت جنگ بوده و بنا بر گفته‌هایی شمس، اشرف و محمدرضا شاه نیز در همین خانه بدنیا آمده اند. عکس معروفی که رضاخان دختر بزرگش شمس را روی پای چپ و محمدرضا را روی پای راست نشانده و اشرف نیز کمی دورتر ایستاده، در حیاط همین خانه و مقابل پله ها گرفته شده است. 
بندانگشتی|تصویر رضاخان  به همراه شمس، اشرف و محمدرضا پهلوی در کودکی
سردر هلالی و آجری که اکنون یک در فلزی دارد، گذرگاه ورود به حیاط است که حوض نسبتا گودی در وسط با درختان سرسبزی دارد. خانه دارای ایوانی با سه در و دو اتاق در طرفین ایوان با سه پنجره است. داخل خانه تزئینات خاصی ندارد و فقط پوشش گچی دارد. این خانه به سبک خانه های هم عصر دارای زیرزمینی است که احتمالا مطبخ بوده است. سمت چپ حیاط نیز دارای چند اتاق، اما ضلع شرقی و جنوبی فقط شامل دیوار است. 

خانه رضاخان اکنون تبدیل به معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی استان تهران شده و امکان بازدید برای عموم وجود ندارد. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* سلیمان بهبودی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
خانه جلال آل احمد

**خانه جلال آل احمد** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان خیام، خیابان شهید کارکن اساسی، پلاک ۷۵ واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. و به‌عنوان یکی از مکان‌های گردشگری ادبی شناخته‌ می‌شود.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:گردشگری ادبی در ایران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:یادبودها و یادواره‌های جلال آل احمد
تپه گورستان ریمله

**تپه قبرستان ریمله** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش مرکزی، روستای ریمله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
قنات مزدآباد

**قنات مزدآباد** در شهرستان  میمه، بخش مرکزی، شهر میمه واقع شده این اثر در تاریخ ۲۵/۴/۱۳۹۵ در سازمان یونسکو ثبت جهانی شد. همچنین این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.

## ویژگی‌ها
قنات مزدآباد یکی از طولانی‌ترین قنات‌های منطقه به طول ۲۳ کیلومتر است که عمق مادرچاه آن به ۷۲ متر می رسد.
این قنات که قدمت آن به حدود ۲۵۰۰ سال پیش باز می‌گردد دارای سه سد زیرزمینی و دو رشته آب سرد و گرم می‌باشد.

## ثبت در میراث جهانی یونسکو
در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت.
یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. در این میان قنات مزدآباد به دلیل دارا بودن سدهای زیرزمینی به فهرست یونسکو راه پیدا کرد.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:قنات‌های تاریخی شهرستان شاهین‌شهر و میمه
رده:معماری ایرانی
رده:میراث جهانی در ایران
رده:قنات‌های ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
غار چال امیرخانی

**غارچال امیرخانی** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویراحمد، بخش مرکزی، روستای گنجگان علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بویراحمد
رده:چال‌های تاریخی شهرستان بویراحمد
رده:غارهای تاریخی شهرستان بویراحمد
تپه پرچین کاو

**تپه پرچین کاو** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان سلسله، بخش فیروزآباد، دهستان فیروزآباد، ۱/۵ کیلومتری روستای کرکر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان سلسله
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سلسله
کتیبه و معماری سنگی حوض موسی

**کتیبه و معماری سنگی حوض موسی** مربوط به دوره قاجار است و در شرق خرم‌آباد قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. منطقهٔ حوض موسی دره‌ای بن‌بست قرار گرفته و هم‌اکنون این منطقه مسکونی است، پس از انقلاب ۵۷ محله‌ای با نام کوی فلسطین در منطقه حوض موسی ایجاد شده‌است.

## ویژگی‌ها
نام این منطقه از حوض و سنگ نوشته‌ای به همین نام گرفته شده‌است. روی سطح صخره‌ای در شرق دره، حوضی ایجاد شده‌است که در زمان بارندگی پر از آب می‌شود. در قسمت شمالی حوض و به فاصله سه متر، کتیبه‌ای قرار دارد که طول و عرض آن ۳۲ *۴۲ سانتی‌متر و نوشته‌های آن در پنج سطر به عهد سلطنت ناصر الدین شاه قاجار مربوط می‌شود. در جنوب این دره گورستان جی یا گورجیدو قرار داشته‌است. این قبرستان متعلق به اقلیت یهودیان خرم‌آباد بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خرم‌آباد
رده:کتیبه‌های تاریخی خرم‌آباد
کتیبه ومعماری سنگی حوض موسی
رده:جاذبه‌های گردشگری خرم‌آباد
خانه سوری

**خانه سوری** مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، خیابان گمرک، جنب سرباز خانه شهری، کوچه فصیحی، پلاک ۱۲۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## کاربری ساختمان
صندوق احیاء و بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی مالکیت این بنا را در دست دارد. این صندوق که به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران تعلق دارد، از طریق ادارۀ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه خانۀ سوری را از طریق مزایده به منظور تغییر کاربری به سرمایه‌داران بخض خصوصی واگذار کرده‌است. از مکان خانه سوری هم‌اکنون به عنوان سفره‌خانه و رستوران سنتی استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:سازمان‌های فرهنگی در ایران
رده:سازمان‌های میراث فرهنگی
دیوار دفاعی قصر شیرین

**دیوار دفاعی قصر شیرین** مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در شهرستان قصر شیرین، بخش مرکزی، ۱۷ کیلومتری غرب قصر شیرین، مرز فعلی شهرستان قصر شیرین و سرپل ذهاب، کنار روستای فتاح بگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان قصر شیرین
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قصر شیرین
قلعه زابلی

**قلعه مهرستان (زابلی)** مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان مهرستان، حاشیه شهر مهرستان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرستان مهرستان
رده:بناهای تاریخی شهرستان مهرستان
رده:بناهای تاریخی استان سیستان و بلوچستان
تپه قلعه گل تپه علیا

**تپه قلعه گل تپه علیا** مربوط به هزاره ۱- است و در شهرستان دیواندره، بخش کرفتو، روستای گل تپه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان دیواندره
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دیواندره
تپه فنی حرفه‌ای (۱)

**تپه فنی حرفه‌ای (۱)** مربوط به مس و سنگ است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، دهستان همت‌آباد، ۱ کیلومتری شمال قلعه حاتم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بروجرد
محوطه چیه

**محوطه چیه** در شهرستان خرم‌آباد، بخش دوره چگینی، دهستان تشکن، ۹۰۰ متری جنوب روستای کریه ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
انارتپه

**انارتپه** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - است و در کردکوی، ۳۰۰ متری جنوب شهرک صنعتی امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان کردکوی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان کردکوی
کاروانسرای پیچه بن

**کاروانسرای پیچه بن** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قزوین، بخش الموت، دهستان معلم کلایه، روستای پیچه بن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان قزوین
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:کاروانسراهای استان قزوین
رده:کاروانسراها در ایران
محوطه قبرستان و کاروانسرای پل بریده

**قبرستان و کاروانسرای پل بریده** مربوط به هزاره سوم قم - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام - دوره ایلخانی - دوره قاجار است و در شهرستان لردگان و روستای پل بریده واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان لردگان
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان لردگان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان لردگان
رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان لردگان
رده:پل‌های تاریخی شهرستان لردگان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان لردگان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان لردگان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان لردگان
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان لردگان
شیخ ابراهیم ۳

**شیخ ابراهیم ۳** مربوط به عصر آهن دو I است و در شهرستان ازنا، بخش مرکزی، دهستان پاچه لک غربی، ۴۵۰ متری شمال شرقی روستای تمبک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان ازنا
رده:آثار عصر آهن در شهرستان ازنا
تپه چیا خریوی

**تپه چیا خریوی** مربوط به دوره پارت - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش کونانی، دهستان زیر تنگ، ۱/۲ کیلومتری شرق روستای کاکاوندرا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان کوهدشت
رده:تپه‌های باستانی شهرستان کوهدشت
قلعه کرمجگان

**قلعه کرمجگان** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کهک، بخش مرکزی، روستای کرمجگان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۱۸۶۷۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان کهک
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کهک
گورستان خضر ۱

**گورستان خضر ۱** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، دهستای جایدر، ۲ کیلومتری جنوب غرب روستای چم مهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان پلدختر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان پلدختر
تپه اطراف شهر سوخته ۳۳۲

**تپه اطراف شهر سوخته شماره ۳۳۲** مربوط به دوره اشکانیان است و در دهستان لوتک بخش مرکزی شهرستان هامون روستای حومه شهر سوخته، ۱۲/۲۰ کیلومتری غرب پایگاه باستان‌شناسی شهر سوخته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان هامون
محوطه میر عبدل ۲ جالق

**محوطه میر عبدل ۲ جالق** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گلشن شهر جالق، کیلومتری ۷ جاده جالق به سراوان، ۱/۳ کیلومتری جنوب جاده ارتباطی ضلع شمالی کوه میر عبدل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرستان گلشن
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان گلشن
آیت اولن ۲

**آیت اولن ۲** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش مرکزی، دهستان اوچ تپه شرقی، ۲ کیلومتری غرب روستای قلیشچی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان میانه
مجموعه پل بابا حسین

**مجموعه پل بابا حسین** مربوط به دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش مرکزی، دهستان کرگاه شرقی، روستای پل بابا حسین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان خرم‌آباد
رده:پل‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
تپه چال سرنجه ۲

**تپه چال سرنجه ۲** مربوط به دوره اشکانیان تا دوره ساسانیان - سدهٔ ۷ ه‍.ق است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، دهستان همت‌آباد، ۱۰۰۰ متری جنوب جهان‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان بروجرد
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بروجرد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بروجرد
رده:چال‌های تاریخی شهرستان بروجرد
محوطه عمارات کرکهرک

**محوطه عمارات کرکهرک** مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در شهرستان قصر شیرین، بخش مرکزی، دهستان نصرآباد، ۵۰۰ متری شمال روستای کرکهرک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
در روستای کرکهرک آثار مربوط به دوره ساسانیان ومحوطه‌ای بنام قلا وجود دارد؛ که در گذشته به وسیلهٔ پله‌های متعدد سنگی به پائین دست کوه متصل می‌شده و در بالای نوک قله قلا اتشکدهای برای پیام رسانی به وسیلهٔ آتش به کوه بمو وجود داشته‌است.
روستای کرکهرک تنها روستای با صد در صد جمعیت شیعه شهرستان قصرشیرین می‌باشد و در طول تاریخ اهالی این روستا به جوانمردی و مهمان نوازی معروف بوده‌اند. این روستا با تربیت جوانانی باسواد و تحصیل کرده در ارتقای سطح علمی منطقه سهم بسزایی داشته‌است.

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان قصر شیرین
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان قصر شیرین
پناهگاه صخره‌ای قلاللون ۱

**پناهگاه صخره‌ای قلاللون ۱** مربوط به دوران پارینه‌سنگی جدید است و در شهرستان کوهدشت، بخش مرکزی، دهستان گل گل، روستای اشتره گل گل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پارینه‌سنگی در شهرستان کوهدشت
رده:پناهگاه صخره‌ای‌های تاریخی شهرستان کوهدشت
محوطه النگدره

بندانگشتی
**محوطه النگدره** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرگان، بخش مرکزی، شمال پارک جنگلی النگدره واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گرگان
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان گرگان
رده:فهرست جاذبه های گردشگری گرگان
خانه پروین اعتصامی

**خانهٔ پروین اعتصامی** خانهٔ شخصی پروین اعتصامی شاعر معاصر در شهر تبریز است. این خانه مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان عباسی، جنب مسجد میرآقا، کوچه ساوجبلاغی، پلاک ۶ (منطقهٔ ۱ شهرداری) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نگارخانه

پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 43.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 42.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 41.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 40.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 39.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 38.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 35.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 37.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 33.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 31.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 28.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 27.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 24.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 23.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 19.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 20.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 12.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 03.jpg
پرونده:خانه پروین اعتصامی فروردین 1404 02.jpg


## جستارهای وابسته
* پروین اعتصامی
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
آسیاب‌آبی جاجرم

**آسیاب آبی جاجرم** مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان جاجرم، بخش مرکزی، شهر گرمه جاجرم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آسیاب آبی جاجرم مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان جاجرم، بخش مرکزی، شهر جاجرم واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان جاجرم
رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان جاجرم
کبوترخانه یوجان

**کبوتر خانه یوجان** مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان خمین، بخش مرکزی، دهسان صالحان، روستای یوجان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان خمین
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان خمین
رده:کبوترخانه‌های تاریخی شهرستان خمین
آب‌انبار کفشگیری

**آب‌انبار کفشگیری** مربوط به دوره پهلوی است و در گرگان، بخش مرکزی، دهستان روشن آباد، روستای کفشگیری، آب‌انبار قدیمی روستا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان گرگان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان گرگان
حمام افراونده

**حمام افراونده** مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در شهرستان دورود، بخش سیلاخور، دهستان چالانچولان، روستای افراونده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان دورود
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دورود
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان دورود
آسیاب‌آبی چال کل

**آسیاب آبی چال کل** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، دهستان جایدر، ۱۰۰ متری جنوب روستای چال کل چوبتراش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان پلدختر
رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان پلدختر
رده:چال‌های تاریخی شهرستان پلدختر
دبیرستان پروین

**دبیرستان پروین (توحید)** مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان شریعتی جنوبی، نرسیده به چهارراه ۱۷ شهریور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

قدمت اولیهٔ این مدرسه به زمان سلسله قاجاریه می‌رسد؛ چراکه اولین دبیرستان تبریز که توسط آمریکاییان بنا شد (مدرسه مموریال) در همین محل مستقر بوده‌است. این دبیرستان در سال ۱۲۶۰ شمسی (۱۸۸۱ میلادی) توسط آمریکائیهای مقیم تبریز (با مذهب پروتستان) آن دوران تأسیس شده بود که در زمان تأسیس مدرسه مموریال نام داشت.

مدرسه مموریال در سال ۱۳۱۸ شمسی مثل تمامی مدرسه‌های خارجی در ایران تعطیل شد. بعد از آن به نام دبیرستان پروین  و بعد از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به دبیرستان توحید تغییر نام یافت و زمین آن مدرسه به چندین مدرسه دیگر و حتی مغازه و ملک مسکونی تبدیل شد. ولی هنوز ساختمان اصلی مدرسه مموریال باقی است.

مدرسه مموریال در آغاز جنبشهای مشروطه نقش پررنگی داشت و یکی از معلمین آن به نام هوارد باسکرویل رهبر گروه فوج نجات تبریز و یکی از مبارزان جنبش مشروطه در تبریز بود و بر اثر اتفاقات و جریانات جنبش مشروطه کشته شد.

## جستارهای وابسته
* مدرسه مموریال
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* دبیرستان توحید تبریز در وبگاه سازمان میراث فرهنگی آذربایجان شرقی

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تبریز
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان تبریز
رده:دبیرستان‌های تبریز
خانه توماس توماسیان

**خانه توماس توماسیان** مربوط به دوره پهلوی دوم است و در تهران، ضلع شمالی خیابان سمیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این اثر توسط ادمان آیوازیان طراحی و در سال ۱۳۵۵ توسط مالک بنا، توماس توماسیان، وقف کلیسای گریگوری ارامنه شده است. توماسیان در وقف‌نامه خواسته که بنا به نام همسرش «خانه فرهنگی ژینا توماسیان» نامیده شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
سد بندو

**سد بندو** از آثار باستانی ایران مربوط به دوره ساسانیان است که در بخش مرکزی شهرستان عسلویه، دهستان عسلویه، روستای بندو واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی شهرستان عسلویه
رده:سدهای تاریخی شهرستان عسلویه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان عسلویه
کاروانسرای تیکمه‌داش

**کاروانسرای تیکمه‌داش** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بستان‌آباد، شهر تیکمه‌داش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بستان‌آباد
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان بستان‌آباد
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان بستان‌آباد
رده:کاروانسراهای استان آذربایجان شرقی
رده:کاروانسراها در ایران
تپه سیاه‌کمر ۱

**تپه سیاه کمر ۱** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش مرکزی، دهستان اوچ تپه شرقی، ۱ کوچه مغرب روستای سیاه کمر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان میانه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان میانه
پاپ کالیکتوس

**پاپ کالیکتوس** ممکن است به یکی از پاپ‌های زیر اشاره نماید:

* پاپ کالیکتوس یکم
* پاپ کالیکتوس دوم
* پاپ کالیکتوس سوم
گورستان جودل دل ۲

**گورستان جودل دل ۲** مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش ویسیان، دهستان شوراب، روستای جودل دل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان خرم‌آباد
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
غار قلعه اراز

**غار قلعه اراز** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش پاپی، دهستان کشور، ۲ کیلومتری شمال شرق روستای دهگاه، واقع در سینه کوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان خرم‌آباد
رده:غارهای تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
خانه حاج آقا منیر صادقی

**خانه حاج آقا منیر صادقی** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان احمدآباد، کوچه لَت احمدآباد، کوچه ولی ا مشبکی، پلاک ۲۸ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مسجد آجری اراضی

**مسجد آجری اراضی** مربوط به دوره صفویه است (بنا بر روایتی دوره ی سلجوقیان) که در شهرستان مبارکه، بخش گرکن جنوبی، دهستان نورآباد، انتهای خیابان شهید خرمی، حوالی روستای اراضی و در بین مزارع واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بندانگشتی|عکاس: علی کارگری
این مسجد تاریخی در روستای اراضی واقع شده است و مساحت آن حدود ۲۰۰ متر مربع و قدمت آن حدود ۷۰۰ سال میباشد.  بافت مسجد تماما آجر است و به همین خاطر به مسجد آجری معروف شده است. مصالح به کار رفته در این بنا سارج است.

در محراب مسجد کتیبه ای وجود دارد که بسم الله الرحمن الرحیم به خط کوفی نگارش شده است.

گفتنی است؛ استفاده از آجر به‌جای سنگ، ایجاد نقشه های هندسی در آجر کاری بنا، گچ بری، شبستان گنبد و ایوان از ویژگی‌های این بنای تاریخی است. 

این مسجد یکی از زیباترین بناهای شهرستان بوده که در روستای اراضی واقع شده است. در بین مردم محلی روایت است که در سالیان گذشته و به هنگام سیل مردم روستا به مسجد پناه برده اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مبارکه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان مبارکه
خانه تقی‌زاده اسکویی

**خانه تقی‌زاده اسکویی** مربوط به دوره قاجار است و در استان آذربایجان شرقی شهرستان اسکو ، شهر اسکو   خیابان طالقانی، پایتخت، خیابان باهنر، پلاک ۱۲۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اسکو یکی از قطب‌های مهم صنایع دستی و گردشگری در استان آذربایجان شرقی است. شهر اسکو به شهر ملی چاپ باتیک در ایران شناخته می‌شود. شهر اسکو از دیرباز به داشتن فرهنگ بالا و تعداد زیاد افراد تحصیل‌کرده ممتاز و سرآمد در کشور و برخورداری از غنای فرهنگی در منطقهٔ شمال غرب کشور معروف بوده‌است. تحصیل دانش و معرفت از دیرباز مورد علاقهٔ مردم فرهنگ‌دوست و هنرپرور اسکو بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اسکو
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اسکو
پل بیلانکوه

بندانگشتی|راست
**پل بیلانکوه** که ساخت سازه تمام سنگی آن مربوط به دوره قاجار می‌باشد در مجاورت باغات بیلانکوه قرار دارد. بودش سه اصله درخت دیرپای و تناور در کنار پل، زیبایی‌های خاصی به محل بخشیده. آب رودخانه هماره خروشان اسبه ریز با سرچشمه گرفتن از دامنه‌های شمالی ارتفاعات برف گیر سهند و پس از ورود به منطقه شرقی شهر تبریز و عبور از باغمیشه سرانجام از زیر طاق‌های پل تاریخی بیلانکوه عبور کرده و در محل پل سنگی به درون بستر رودخانه مهرانه رود می‌ریزد. کوچه شیخ کمال، بالاتر از باغ دوکمال واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:پل‌های تاریخی شهرستان تبریز
امامزاده گنبد اوستی

**امامزاده گنبد اوستی** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان ورزقان، بخش خاروانا، شهر خاروانا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ورزقان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ورزقان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان ورزقان
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان ورزقان
خانه اردلان

**خانه اردلان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تویسرکان، روستای اشتران واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۸۳/۱۱/۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خاندان اردلان تویسرکان از نسل خوانین اردلان کردستان هستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تویسرکان
محوطه سرخ‌دم

**محوطۀ سرخ‌دم** مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی - دوره نوسنگی است و در شهرستان کوهدشت، بخش مرکزی، دهستان کوهدشت شمالی، روستای سرخ دم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران فرا دیرینه‌سنگی در شهرستان کوهدشت
رده:آثار دوره نوسنگی در شهرستان کوهدشت
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان کوهدشت
خانه عبدالخالق کهفی

**خانه عبدالخالق کهفی** مربوط به دوره قاجار و در اردکان، خیابان امام خمینی، خیابان سینا، بن‌بست کهفی، پلاک ۶۴ واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اردکان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اردکان
قبر جنرال

**قبر جنرال** یا **قبر جرنیل** که تلفظ محلی عبارت «قبر ژنرال» است، نام آرامگاه یک ژنرال انگلیسی در بندر بوشهر واقع در محله سنگی است.

## مشخصات
قبر جنرال که تلفظ محلی عبارت «قبر ژنرال» است، نام آرامگاه یک ژنرال انگلیسی در بندر بوشهر واقع در محله سنگی است که به‌شکل ابلیسک ساخته شده مدفن یکی از فرماندهان ارتش انگلستان است که در لشکرکشی بریتانیا به جنوب ایران، در واقعه هرات در سال ۱۸۵۶ میلادی به‌دست نیروهای ایرانی کشته شد. محوطه این مقبره که تا سال ۱۳۹۰ هجری خورشیدی به‌صورت باغی از درختان محلی بود و در سال یاد شده توسط شهرداری بندر بوشهر تبدیل به پارک گردید مدفن ۳۵ تن از سربازان انگلیسی است که در آن جنگ کشته شدند. نام این ژنرال انگلیسی به درستی روشن نیست و بر سر آن میان گزارش‌نویسان اختلاف است. برخی منابع می‌گویند این مقبره کتیبه‌ای به زبان انگلیسی داشته که روی آن نوشته شده بوده است: اینجا آرامگاه ژنرال «د-ت-د-م» است که به‌دست دلیران جنوب ایران کشته شد. برخی این مقبره را مدفن ژنرال اترام دانسته‌اند و برخی آن را متعلق به ژنرال استاکر ذکر کرده‌اند درحالی‌که ژنرال استاکر در جنگ کشته نشد بلکه در ۲۴ مارس ۱۸۵۷ در بوشهر خودکشی کرد. ژنرال اترام نیز در کلیسای وست‌مینستر مدفون است. نویسنده «فرهنگ بوشهر» حدس می‌زند که این، مقبره ژنرال استاپفورد(دیوید استاپفورد (DAVID STAPFORD)) است که در جنگ خوشاب (هشتم فوریه ۱۸۵۷) کشته شد. این سازه در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* جنگ هرات

## پیوند به بیرون
* گورستان‌های انگلیسیان در بوشهر

## پانویس

## منابع
* فرهنگ‌نامه بوشهر، نوشته دکتر سید جعفر حمیدی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، تهران ۱۳۸۰
* کتاب بوشهر قدیم در آیینه تصویر، بنیاد ایران‌شناسی شعبه بوشهر شناسی، انتشارات شروع، بوشهر ۱۳۸۵
* کتاب جنگ ایران و انگلیس در سال ۱۸۵۶ میلادی، ترجمه حسن زنگنه، انتشارات شروع، چاپ اول، بوشهر ۱۳۸۷

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
پل آجری بالاجنید لاک‌پل

**پل آجری بالاجنید لاک‌پل** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قائم شهر، روستای بالا جنید لاک پل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.روستای جنید قبل انقلاب آبادی نبود و با ورود(مولاخان اسماعیلی قادیکلایی فرزنداسماعیل)، به این منطقه آباد شد، زنده یاد مولا خان اسماعیلی بعد از آباد کردن،در حدود 40 هکتار از زمینهای این منطقه، پس از مدتی، این روستا که تا قبل از انقلاب به مولا آباد نامیده میشده، به روستای پدری چاکسر جاده شیرگاه نقل مکان کرد و تا اخر عمررا در روستای چاکسر گذراند،در واقع این روستا متعلق به زنده یاد مولا اسماعیلی قادیکلایست که مردم، بعد از رفتن او، زمینهایش را غصب کرده اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قائم‌شهر
بالاجنید لاک‌پل
عمارت پیرآباد

**عمارت [[ایلخچی|پیر آباد]]**. این عمارت حدوداً ۱۵۰ سال قبل و شاید کمی قبل تر در زمان حکمرانی قاجار بر ایران و بدست **ابوالفتح آقا** در بخش میانی باغ پیرآباد احداث شده است. بعد از وی پسرش **نجف قلی آقا** به این عمارت رسیدگی کرد. البته آن باغ که قابل استفاده برای همه اهالی ایلخچی بود، بعد از نجف قلی آقا در تملک خانواده‌اش به سرپرستی دامادشان جناب **دکتر رضا طهماسب ویرانی (پیرنیا)** ملقب به شمس الاطبا (**پزشک مخصوص محمد حسن میرزا ولیعهد احمد سلطان قاجار** که مدتی **رئیس بیمارستان ژاندارمری** و **رئیس بخش بیمارستان هلال احمر و لشگریه تبریز بودند)** بود که پس از **کوچ اجباری** دکتر پیرنیا به تبریز بدلایل متعدد و درگذشت ایشان بخشی از زمین آن باغ در قسمت شمال غربی توسط فرزند شان **نجفقلی پیرنیا** برای احداث **دبیرستان علامه طباطبائی ایلخچی** اهدا گردید **.** مابقی بین وراث تقسیم که ایشان نیز بفروش رسانیده‌اند. این عمارت در شهرستان اسکو، بخش ایلخچی، شهر ایلخچی، در میان باغ پیر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

هیچ|بندانگشتی
بی‌قاب

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* تکیه باغی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اسکو
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان اسکو
برج‌های کبوتر اژیه

**مجموعه برجهای کبوتر اژیه** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اصفهان، بخش جلگه، شهر اژیه، مزارع ساحل زاینده رود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:برج‌های تاریخی شهرستان اصفهان
آرامگاه طاق گورستان مله

**آرامگاه طاق قبرستان مله** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، دهستان جایدر، ۷۰۰ متری جنوب شرق روستای گری بلمک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان پلدختر
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان پلدختر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان پلدختر
تپه گنبله

**تپه گنبله** مربوط به عصر مس و سنگ است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای گنبله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار عصر مس در شهرستان اسدآباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان اسدآباد
آسیاب باغستان

**آسیاب باغستان**، معروف به آسیاب حاجی خان اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار است که توسط حاج یوسف خان کلانتری احداث گردیده است. این آسیاب در شهر باغستان از توابع بخش اسلامیه شهرستان فردوس، خیابان امام خمینی، کوچه ۲۷ واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* خانه حاجی خان کلانتری
* آب‌انبار بی‌بی حسین‌خان
*

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان فردوس
رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان فردوس
کاروانسرای نیستانک

**کاروانسرای نیستانک** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نائین، بخش انارک، دهستان چوپانان، بافت تاریخی روستای نیستانک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

نمای کلی کاروانسرا مستطیل شکل است اما حیاط به شکل یک ۸ ضلعی که ورودی اتاق‌ها، شاه‌نشین‌ها و دهانه اصطبل‌ها را به هم متصل می‌کند، می‌باشد. سکوی بارانداز گرد در مرکز حیاط که کاربردی برای خوابیدن در شب داشته‌است. سقف‌ها به صورت چهار بخشی ساخته شده و تزیینات آجری بر بالا ایوان و ایوانچه‌ها متفاوت می‌باشند.
## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای نیستانک به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نائین
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان نائین
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان نائین
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
آرامستان ارامنه قورچی‌باشی

**قبرستان ارامنه قورچی‌باشی** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان خمین، بخش کمره، شهر قورچی‌باشی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

قبرستان مخصوص ارامنه در شهر قورچی‌باشی که با نام «قبرستان ارامنه» در بین مردم مشهور است در شرقی‌ترین قسمت این شهر هنوز قرار دارد و در سال‌های اخیر نیز از طرف سازمان میراث فرهنگی به عنوان اثر تاریخی ثبت شده است. به گفته ناصری فرد: 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمین
رده:بناهای تاریخی شهرستان خمین
رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خمین
مجموعه قزاقخانه

**مجموعه قزاقخانه** مربوط به دوره قاجار و دوره پهلوی است و در تهران، شمال میدان مشق سابق (باغ ملی) جای گرفته است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیشینه

میدان مشق در تهران در دورهٔ فتحعلی‌شاه قاجار بنا نهاده شد و مساحت آن بیش از ۱۶۰ هزار مترمربع بود. این میدان یکی از نخستین و بزرگ‌ترین میدان‌های نظامی تهران بود. پادگان نظامی دودمان قاجار در این میدان پا گرفت و نیروهای نظامی در آن تمرین رژه و مشق نظام می‌کردند. ناصرالدین‌شاه قاجار که در سفر دوم خود به اروپا ترتیبات و انضباط و قابلیت‌های واحدهای کازاک روس  را پسندیده بود در بازگشت تصمیم به ایجاد واحدهایی مشابه در ایران گرفت. به درخواست او گروهی از افسران قزاق به ریاست سرهنگ دومونتویچ به ایران آمدند و دولت ایران عده‌ای از سواران قفقازی‌تبار مهاجر را برای آموزش به آنان سپرد و بدین ترتیب نخستین شالوده تشکیل قوای قزاق پایه ریزی شد. در زمان مظفرالدین‌شاه بود که ساختمان جدید ساخته شد که آن را عمارت «قزاقخانه» نامیدند. در زمان رضاشاه پهلوی دگرگونی‌های دیگری در ساختمان پدید آمد.ساختمان قزاقخانه، نخستین ساختمان در مجموعه میدان مشق است که در همان دوران فتحعلی‌شاه قاجار بنیادگذاری شد. پس از آن رفته رفته در زمین روبروی این ساختمان ساختمان‌های دولتی دیگری چون کاخ شهربانی، وزارت خارجه، موزه ایران باستان و چند بنای دیگر ساخته شد.

قزاقخانه تا دهه گذشته از املاک ارتش به شمار می‌رفت و در این مدت دگرگونی‌های بسیاری در بنا و نمای درونی و برونی آن پدیدار شد. برای نمونه بر روی دیوار بیرونی این عمارت کاشی‌ها و آجرهای عصر قاجار از بین رفته و با گچ سفید پوشانده شده است.

در سالهای نخستین دهه هشتاد خورشیدی دانشگاه هنر تهران مجموعه قزاقخانه را از ارتش خریداری کرد و برنامه داشت تا پس از بازسازی و بهسازی آن، کاربری آن را به دانشگاه تغییر دهد. اما از آن زمان تا کنون تنها یکی از ساختمان‌های این مجموعه (بخش باختری) را با موفقیت بازسازی کرده است.

## معماری
این عمارت ساختمانی نئو کلاسیک و تجدد گرا و تلفیقی از شیوه معماری ایرانی و اروپایی است. ساختمان از دو سمت شمال و جنوب رو به میدانی وسیع دارد که در آن مراسم نظامی برگزار می شد. بنابراین معماری ساختمان برونگراست و امکان دید وسیعی از محوطه پیرامون را برای ساکنینش فراهم میکند. ایوانهای مختلف در نمای رو و پشت یک ساختمان اداره به همین دلیل شکل گرفته اند. عمارت قاجاری از سه طبقه شکل گرفته است که شامل بخش میانی و دو بال شرقی و غربی آن است. بخش میانی سه اشکوبه است و راه پله عریض و باشکوهی دارد که امکان دسترسی آسان به طبقات را فراهم میکند.رئیس شورای اسلامی شهر تهران، پس از مشاهده عمارت قزاقخانه در مجموعه باغ ملی گفت:ساختمان قزاقخانه بخشی از شناسنامه هنر معماری ایرانی است.

## بازسازی
در دیدار رئیس شورای شهر تهران قرار شد با یاری نهادهای چون شهرداری تهران، شورای شهر تهران، وزارت علوم و سازمان میراث فرهنگی این ساختمان بازسازی شود و دانشگاه هنر مدیریت مرمت و بازسازی آن را انجام دهد. همچنین قرار است تفاهم‌نامه‌ای برای انتقال کتابخانه تخصصی موزه ایران باستان به زیرزمین بخشی از این ساختمان امضا شود. هزینه بازسازی و مرمت این ساختمان ۲۰ تا ۳۰ میلیارد تومان برآورده شده است.

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* میدان مشق

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:مجموعه میدان مشق
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان تهران
کاخ آقا محمدخان قاجار

**کاخ آقامحمدخان قاجار** مربوط به اوایل دوره قاجار است و نخستین کاخ این دوره قلمداد می‌شود.

این عمارت تاریخی یکی از با ارزشترین آثار تاریخی شهرستان گرگان است که از آن به عنوان تنها عنصر باقی‌مانده معماری دارالحکومه آقامحمدخان یاد می‌شود.

این کاخ در شهر گرگان، خیابان کاخ، روبروی دبیرستان ایرانشهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخچه
این کاخ به وسیله آقامحمدخان قاجار در سال ۱۱۶۵ خورشیدی در باغ معروف به «عباس خانی» در گرگان (استرآباد) بنا شد. سال‌ها پس از آن، پهلوی اول نیز در ۶۰۰ متری این کاخ، کاخ خود را بنا کرد. در سال ۱۰۰۷ هـ. ق طبق دستور شاه عباس اول صفوی زمین‌های این محدوده به قیمت ۴۵ تومان از صاحبان آن جهت احداث دولتخانه خریداری گردید و بناهای متعدد دولتخانه در آن ساخته شد. علاوه بر این، پس از به قدرت رسیدن آقا محمد خان قاجار، این مجموعه، محل اقامت و ستاد جمع‌آوری قوای نظامی وی قرار شد که در آن دوره جزء محله نعلبندان شمرده می‌شد.

## بخش‌ها
این کاخ دارای بخش‌های گوناگون از جمله عمارت دارالعماره، دارالحکومه، عمارت کلاه فرنگی عباس خانی و سلسیان خانی می‌باشد و کلاه فرنگی در غرب آن بود و سرای پذیرایی حاکم استرآباد به حساب می‌آمد. عمارت دارالاماره و دارالحکومه آن معروف و زیبا بود و اکثریت این بناها از سنگ ساخته شده بودند.

همچنین در اطراف کاخ توپ خانه و دیوان خانه هم بوده‌است که در زمان پهلوی اول تخریب شدند.

## معماری و تزئینات
این کاخ قاجاری به دیوانخانه ساری و تخت مرمر تهران شبیه بود و جیمز موریه، جهان‌گردی که تقریباً ۲۰۰ سال پیش، از این کاخ دیدن کرده‌است، از در ورودی بزرگ طلاکاری و نقاشی شده باغ که اکنون اثری از آن بر جای نیست، خبر داده و نوشته جلوی در ورودی، میدانی است که به در اصلی کاخ منتهی می‌شود. از در ورودی راهی کشیده که دو طرف آن را درختان مرکبات کاشته بودند و همه پربار بود. آخرین قسمت این راه به دیوانخانه عالی می‌رسد که دو ستون عظیم چوبی دارد که بر روی آن‌ها نقوشی از قهرمانان قدیم ایران دیده می‌شود.

در دو طرف دیوانخانه اتاق‌های وسیعی است که نقاشی‌های زیبایی دارد. از آنچه موریه توصیف کرده، اکنون خبر چندانی نیست و به جای محوطه پردرخت رو به روی کاخ، سیلوی بزرگ آجرنمایی در حریم بنا و در فاصله ۴ متری آن احداث و سازه بزرگ دیگری نیز در کنار آن در حال ساخت است.

ظاهراً این کاخ، نمای آجری و گچ داشته که به دستور پهلوی اول، روی آن سیمان کشیده شده و با الحاقاتی که به آن اضافه شده، طبیعتاً بنا تغییر شکل پیدا کرده‌است.

این اثر تاریخی دارای ویژگی‌های خاص معماری از جمله پلان مستطیل شکل، دوستون چوبی با سرستون‌های مقرنس کاری شده در ضلع شمالی و جرزهای ضخیم و اندود خارجی سیمان و اندود داخلی گچ در بنا است.

## کاربری حاضر
این کاخ، پیشتر در اختیار نهادی نظامی در استان گلستان بود، ولی با هماهنگی‌ها و توافقاتی که صورت گرفت، قرار بر این شد که برای نخستین‌بار پس از انقلاب اسلامی به شکل کامل مرمت شده و طبق شنیده‌ها به موزه زنان و دفاع مقدس تغییر کاربری داده شود.
* این بنا در سال ۱۳۹۱ شمسی تبدیل به موزه زن شد.
* جایگزین=نمایی از ورودی اصلی کاخ|بندانگشتی|نمایی از ورودی اصلی کاخهر ساله تعداد زیادی از گردشگرانی که به گرگان سفر می‌کنند، از این بنای تاریخی بازدید و دیدن می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گرگان
رده:کاخ‌های دودمان قاجاریان
رده:کاخ‌های تاریخی شهرستان گرگان
رده:فهرست جاذبه های گردشگری گرگان
قلعه چهل در

**قلعه چهل در** مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان سوادکوه، روستای ورسک، جنب پل راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سوادکوه
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
بدل‌تپه

**بدل تپه** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در کردکوی، جنوب شهر، شرق جاده پارک جنگلی امام رضا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان کردکوی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان کردکوی
غار سروه

**اشکفت سروه** مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش ویسیان، دهستان شوراب، روستای غلامان سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره نوسنگی در شهرستان خرم‌آباد
رده:غارهای تاریخی شهرستان خرم‌آباد