قامشلی

**قامِشْلِی** (کردی: *Qamişlo, [[زبان عربی|عربی]]: ٱلْقَامِشْلِي، * سریانی: ܩܡܫܠܝ*)* شهری در شمال‌شرقی سوریه در مرز سوریه و ترکیه و در مجاورت شهر نصیبین در ترکیه است. رود جغجغ در شهر جریان دارد. با جمعیت ۱۸۴٬۲۳۱ نفر در سرشماری سال ۲۰۰۴، این شهر نهمین شهر پرجمعیت سوریه و دومین شهر بزرگ در استان حسکه پس از مرکز استان یعنی حسکه است. قامشلی به‌طور سنتی شهری با اکثریت مسیحی-آشوری بوده است. اما اکنون عمدتاً توسط کردها با تعداد زیادی عرب و آشوری‌ها و تعداد کمتری ارمنی‌ها جمعیت دارد. این شهر در  شمال‌شرقی دمشق قرار دارد.

این شهر پایتخت اداری منطقه قامشلی در استان حسکه و مرکز اداری زیربخش قامشلی است که شامل ۹۲ محله با جمعیت ترکیبی ۲۳۲٬۰۹۵ نفر در سال ۲۰۰۴ می‌باشد. قامشلی به صورت دفاکتو پایتخت اداره خودمختار شمال و شرق سوریه بود، تا اینکه به عین عیسی منتقل شد.

## ریشه‌شناسی
این شهر در ابتدا روستایی کوچک به نام بیت زالین  (*Bēṯ Zālīn*) به معنی «خانه نی» بود که ساکنان آن آشوری‌ها بودند. نام امروزی آن، گرته‌برداری ترکی این نام است. کامیش (Kamış) به معنی «نی» و پسوند «-لی» (-lı) در ترکی به معنی «مکان با» است.

## تاریخ

این شهر در دهه ۱۹۲۰ توسط آشوری‌هایی که از شمال غربی ایران و جنوب ترکیه و از نسل‌کشی آشوریان گریخته بودند، تأسیس شد. آنها تحت قیمومیت فرانسه شهر کوچکی ساختند که در ابتدا آن را بت-زالین نامیدند. این شهر در سال ۱۹۲۶، به قامشلی تغییر نام داد و به عنوان ایستگاهی در راه‌آهن توروس مورد استفاده قرار گرفت. یکی از تأمین‌کنندگان مالی توسعه اولیه شهر، مسعود اصفر، یک آشوری بود که در کودکی از کشتارهای دیاربکر (۱۸۹۵) جان سالم به در برد. او با برادر ناتنی‌اش که نام خانوادگی‌اش نجار بود، *شرکت اسفار و نجار* را تأسیس کرد، شرکتی که در قامشلی گندم تولید می‌کرد. در طول دهه‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۰، شرکت اسفار و نجار بیمارستان‌ها، مدارس آشوری و کلیساهای سراسر شهر را تأمین مالی می‌کرد. در همان زمان، بسیاری از ارمنی‌ها و آشوری‌ها، که از آزار و اذیت در عراق و ترکیه فرار کرده بودند، به این منطقه نقل مکان کردند. پس از آن مهاجرت کردها از ترکیه آغاز شد که بیشتر آنها در حومه شهر ساکن شده و سپس شروع به نقل مکان به شهر کردند. با این حال، در دهه ۱۹۶۰ و تا اواخر دهه ۱۹۷۰، زمانی که آشوری‌ها هنوز دو سوم جمعیت شهر را تشکیل می‌دادند، دولت حزب بعث سوسیالیست عرب - منطقه سوریه به‌طور فعال مزارع، زمین‌ها و مناطق آشوریان را مصادره کرد و باعث مهاجرت آشوریان شد.

قامشلی به عنوان مرکزی برای هر دو گروه قومی کردها و آشوری در نظر گرفته می‌شود. این شهر عمدتاً محل سکونت پناهندگان نسل‌کشی آشوریان بود. آشوری‌ها تا دهه ۱۹۷۰ در این شهر اکثریت را داشتند، تا اینکه کردها از حومه اطراف به تعداد زیاد به این شهر نقل مکان کردند. قامشلی به خاطر رژه بزرگ کریسمس و جشنواره‌های نوروز و خاب نیسان خود مشهور است.

### قرن ۲۱

در مارس ۲۰۰۴، در جریان یک مسابقه فوتبال پر هرج و مرج، شورش‌های قامشلی زمانی آغاز شد که هواداران عرب اهل دیرالزور که به عنوان مهمان آمده بودند، برای تمسخر هواداران کرد، شروع به ستایش صدام حسین کردند. شورش به خارج از ورزشگاه گسترش یافت و علیه افراد کردتبار از سلاح استفاده شد. در پی این حادثه، با تصرف شهر توسط نیروهای امنیتی سوریه، حداقل ۳۰ کرد کشته شدند.

در ژوئن ۲۰۰۵، هزاران کرد در قامشلی در اعتراض به ترور شیخ خزناوی، روحانی کرد در سوریه، که منجر به کشته شدن یک پلیس و زخمی شدن چهار غیرنظامی کرد شد، تظاهرات کردند.

در مارس ۲۰۰۸، طبق گزارش دیده‌بان حقوق بشر، سه کرد دیگر در پی تیراندازی نیروهای امنیتی سوریه به مردمی که در حال جشن گرفتن عید بهاری نوروز بودند، کشته شدند.

### جنگ داخلی سوریه

با جنگ داخلی و درگیری‌های روژاوا از سال ۲۰۱۱، این شهر به یک نقش سیاسی مهم تبدیل شد و عملاً پایتخت نیروهای دموکراتیک شد. بخشی از شهر، و همچنین منطقه‌ای در جنوب که شامل فرودگاه قامشلی می‌شود، تا زمان حمله شورشیان در دسامبر ۲۰۲۴ تحت مدیریت دولت سوریه باقی ماند. برخلاف بسیاری از شهرهای سوریه، قامشلی در طول جنگ شاهد درگیری‌های گسترده نبوده است، اگرچه در سال ۲۰۱۵ توسط مهاجمان ناشناس و در سال ۲۰۱۶ توسط داعش مورد حمله قرار گرفته است، و همچنین درگیری‌های کوتاهی بین نیروهای دموکراتیک و نیروهای سوری در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۸ رخ داده است. قامشلی محل زندان چیرکین است که محل نگهداری شبه‌نظامیان بازداشت‌شده داعش است.

رسانه‌های دولتی افزودند که در ۱۷ آگوست ۲۰۲۰، نیروهای سوری با نیروهای آمریکایی در نزدیکی قامشلی درگیر شدند که منجر به کشته شدن یک سوری شد. گفته می‌شود دو سرباز سوری دیگر نیز در جریان این درگیری زخمی شده‌اند.

در سال ۲۰۲۲، دولت سوریه همچنان کنترل بخش بزرگی از مرکز شهر و همچنین یک منطقه روستایی قابل توجه در جنوب، از جمله فرودگاه، گذرگاه مرزی، ساختمان‌های مختلف دولتی و بسیاری از محله‌های مسکونی را در دست داشت. دولت همچنان تولید و توزیع محصول را در حومه جنوبی سازماندهی می‌کرد و پروازهایی بین قامشلی و سایر شهرهای سوریه و همچنین بیروت ترتیب می‌داد. با این حال، بیشتر شهر تحت مدیریت نیروهای دموکراتیک بود.

این شهر در دسامبر ۲۰۲۴، زمانی که نیروهای بعثی سوریه کنترل شهر را با نبردی اندک واگذار کردند، به‌طور کامل تحت کنترل نیروهای کرد درآمد.

## منابع

* https://web.archive.org/web/20060223002349/http://www.damascus-online.com/se/geo/qameshli.htm
* https://web.archive.org/web/20030419000250/http://home.cogeco.ca/~dbonni1/10-3-03-inside-other-police-state.html
* د. الیاس، جبرائیل، الجبور، :(المدن السوریة)، اصدار الهیئة العامة للبدیات والمدن، عام ۱۹۹۸ للمیلاد.

## جستارهای وابسته
* نسل‌کشی آشوری‌ها
* نسل‌کشی ارمنی‌ها

## پیوند به بیرون

* وبگاه صدای آمریکا
* تصاویری از خیزش سال ۲۰۰۴ در قامشلی از وبگاه Qamishlo.net.
* ASSYRIAN INTERNATIONAL NEWS AGENCY


رده:استان حسکه
رده:انجمن‌های مسیحیت در سوریه
رده:پراکنش کرد
رده:جزیره (بین‌النهرین)
رده:شهرهای کردستان سوریه
رده:کردستان سوریه
رده:مناطق مسکونی در منطقه قامشلی
رده:مناطق مسکونی کردنشین در سوریه