جودی دنچ

**دِیم جودیت اولیویا دِنچ** (؛ زادهٔ ۹ دسامبر ۱۹۳۴) بازیگر انگلیسی است. او را یکی از برترین بازیگران زن در بریتانیا دانسته‌اند، که بابت نقش‌های همه‌جانبه‌اش در فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی با ژانرهای گوناگون، و همچنین بابت نقش‌های متعددش در تئاتر مورد توجه قرار گرفته است. دنچ در طول شش دهه فعالیت افتخارات مختلفی از جمله یک جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ تونی، دو جایزهٔ گلدن گلوب و شش جایزهٔ فیلم بفتا کسب کرده است.

دنچ فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۹۵۷ با کمپانی اولد ویک آغاز کرد. در چند سال بعد، او در چندین نمایشنامه از شکسپیر، در نقش‌هایی چون اوفلیا در *[[هملت]]*، ژولیت در *[[رومئو و ژولیت]]* و لیدی مکبث در *[[مکبث]]* به روی صحنه رفت. اگرچه اغلب کارهای دنچ در این دوره در تئاتر بود، اما او به آثار سینمایی نیز روی آورد و جایزهٔ بفتا به‌عنوان امیدوارکننده‌ترین بازیگر تازه‌وارد را دریافت کرد. او در سال ۱۹۶۸، برای بازی در نقش اصلی *[[سالی بولز]]* در موزیکال *[[کاباره (موزیکال)|کاباره]]*، نظرات بسیار خوبی دریافت کرد.

در طی دو دهه بعد، دنچ خود را به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین بازیگران تئاتر در بریتانیا مطرح کرد و در تئاتر ملی سلطنتی و رویال شکسپیر کامپنی مشغول به فعالیت بود. او در آن زمان برای حضورش در تلویزیون، که شامل نقش‌های اصلی مجموعه‌های *عاشقانه‌ای خوب* (۱۹۸۱–۱۹۸۴) و *با گذشت زمان* (۱۹۹۲–۲۰۰۵) می‌شد، مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. او به ندرت در فیلم‌ها ظاهر می‌شد و نقش‌های مکمل فیلم‌های برجسته‌ای مانند *[[اتاقی با یک چشم‌انداز (فیلم ۱۹۸۵)|اتاقی با یک چشم‌انداز]]* (۱۹۸۵) را بر عهده داشت. او برای بازی در نقش اِم در فیلم جاسوسی *[[گولدن‌آی]]* (۱۹۹۵) به شهرت بین‌المللی دست یافت. او این نقش را در هشت فیلم جیمز باند ایفا کرد که برجسته‌ترین آن‌ها در *[[اسکای‌فال]]* (۲۰۱۲) بود و با حضور کوتاهی در *[[اسپکتر (فیلم ۲۰۱۵)|اسپکتر]]* (۲۰۱۵) به پایان رسید.

دنچ برای به تصویر کشیدن الیزابت یکم در درام عاشقانهٔ *[[شکسپیر عاشق]]* (۱۹۹۸) برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. او برای فیلم‌های *[[خانم براون]]* (۱۹۹۷)، *[[شکلات (فیلم ۲۰۰۰)|شکلات]]* (۲۰۰۰)، *[[آیریس (فیلم)|آیریس]]* (۲۰۰۱)، *[[خانم هندرسون تقدیم می‌کند]]* (۲۰۰۵)، *[[یادداشت‌هایی بر یک رسوایی]]* (۲۰۰۶)، *[[فیلومنا]]* (۲۰۱۳) و *[[بلفاست (فیلم)|بلفاست]]* (۲۰۲۱) نیز نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد. او دریافت‌کنندهٔ چندین جایزهٔ افتخاری از جمله بفتا فلوشیپ بوده است.

## اوایل زندگی
دنچ در منطقه هیورثِ یورک در ۹ دسامبر ۱۹۳۴ به دنیا آمد. پدرش، رجینالد آرتور دنچ (Reginald Arthur Dench MC & Bar)‏ (۱۹۶۴–۱۸۹۷)، پزشکی اهل دورست بود که بیشتر دوران کودکی خود را در دوبلین گذراند و در جنگ جهانی اول در جبهه غربی جنگید. مادرش، الئانورا الاوی (Eleanora Olave) (جونز؛ ۱۸۹۷–۱۹۸۳)، در دوبلین به دنیا آمده بود و والدین او هنگام تحصیل در کالج ترینیتی دوبلین با یکدیگر آشنا شدند. او دو برادر بزرگ‌تر به نام‌های پیتر دنچ (پزشک) (۲۰۱۷–۱۹۲۵) و جفری (۲۰۱۴–۱۹۲۸) داشت که دومی نیز بازیگر شد.

در اکتبر ۲۰۲۱، دنچ موضوع یکی از قسمت‌های برنامه *[[فکر می‌کنی کی هستی؟]]* بود و مشخص شد که او از خانوادهٔ بیله، اشراف‌زادگان دانمارکی، و از تبار استین اندرسن بیله (۱۶۹۸–۱۶۲۴)، فرزند نامشروع اندرس استینسن بیله (۱۶۳۳–۱۵۷۸)، و همچنین کلاوس بیله (۱۵۵۸–۱۴۹۰)، یکی از اجداد تیکو براهه (۱۶۰۱–۱۵۴۶)، اخترشناس مشهور دانمارکی و عضو خاندان اشرافی براهه، است. او همچنین با ربکا المالوگلو و سباستین المالوگلو، بازیگران یونانی‌–استرالیایی، خویشاوند است. برادرزادهٔ او، اما دنچ، پژوهشگر تاریخ روم باستان است.

دنچ در مدرسه ماونت (دبیرستان مستقل کوئیکرها در یورک) تحصیل کرد و به آیین کوئیکر پیوست.  دنچ به واسطه والدینش ارتباط مداوم و نزدیک با تئاتر داشت: پدرش پزشک مخصوص تئاتر سلطنتی یورک بود و مادرش مسئول لباس‌های صحنه آن بود. بازیگران اغلب در خانهٔ خانواده دنچ اقامت می‌کردند. در همین سال‌ها، جودی دنچ به‌صورت غیرحرفه‌ای در سه اجرای نخست بازآفرینی مدرن *نمایش‌های رازآمیز یورک* در سال‌های ۱۹۵۱، ۱۹۵۴ و ۱۹۵۷ شرکت کرد. او در اجرای سوم نقش مریم را بر عهده داشت؛ این اجرا روی صحنه‌ای ثابت در باغ‌های موزه برگزار شد.

دنچ در ابتدا آموزش خود را به‌عنوان طراح صحنه آغاز کرده بود، اما زمانی که برادرش جف در مدرسه مرکزی سلطنتی گفتار و نمایش تحصیل می‌کرد، به حضور در مدرسه بازیگری علاقه‌مند شد. او همچنین با دیدن بازی پگی اشکرافت در نقش کلئوپاترا روی صحنه، الهام گرفت؛ نقشی که بعدها گفت «زندگی‌ام را تغییر داد». او برای ورود به مدرسه مرکزی اقدام کرد و پذیرفته شد؛ این مدرسه آن زمان در رویال آلبرت هال لندن قرار داشت. دنچ در آنجا هم‌کلاسی ونسا ردگریو بود و با دریافت چهار جایزه بازیگری، از جمله مدال طلا برای بهترین دانشجو، فارغ‌التحصیل شد.

## حرفه
جودی دنچ فعالیت هنری خود را از سال ۱۹۵۷ میلادی، با بازی در نقش *[[اوفلیا (هملت)|اوفلیا]]* در نمایش‌نامه هَملِت آغاز کرد و از آن پس در ده‌ها نمایشنامه درام و موزیکال معتبر بازی کرد. جودی دنچ نخستین بار در سال ۱۹۶۴ میلادی، در یک فیلم سینمایی ظاهر شد و با بازی در فیلم‌هایی چون *[[هنری پنجم (فیلم)|هنری پنجم]]*، *[[شکسپیر عاشق]]*، *[[شکلات (فیلم ۲۰۰۰)|شکلات]]*، *[[آیریس (فیلم)|آیریس]]* و چند فیلم از مجموعه *[[جیمز باند (سری فیلم)|جیمز باند]]* در نقش «*M*» شهرتی جهانی پیدا کرد. او همچنین در فیلم غرور و تعصب بازی کرده است.

او در فیلم *[[جک و سارا]]* نیز بازی کرده است. از دیگر فیلم‌های وی می‌توان به خانه دوشیزه پرگرین و چرخ‌وفلک جادویی اشاره کرد.

## زندگی شخصی
دنچ سال‌هاست که ساکن اوت‌وود در ساری است. او از دوران مدرسه یک کوئیکر بوده و در سال ۲۰۱۳ دربارهٔ ایمانش گفته بود: «فکر می‌کنم ایمانم بر همه کارهایی که انجام می‌دهم تأثیر می‌گذارد. [...] بدون آن نمی‌توانم زندگی کنم.» او مدت‌هاست از باشگاه فوتبال اورتون حمایت می‌کند و از سال ۲۰۱۲ حامی افتخاری بخش خیریه این باشگاه بوده است.

دنچ در فوریه ۱۹۷۱ با بازیگر مایکل ویلیامز در کلیسای سنت مری، همپستد، ازدواج کرد؛ آن دو تا زمان مرگ ویلیامز بر اثر  سرطان ریه در سال ۲۰۰۱ با یکدیگر زندگی کردند. تنها فرزندشان، دختری به نام فینتی ویلیامز، در سال ۱۹۷۲ به دنیا آمد و او نیز بازیگر شد. دنچ از طریق دخترش یک نوه دارد.

دنچ از سال ۲۰۱۰ با دیوید میلز، فعال حوزه حفاظت از حیات‌وحش، در رابطه است. او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۴ با مجله *[[تایمز]]* گفت بعد از مرگ همسرش هرگز انتظار نداشت دوباره عاشق شود و افزود: «اصلاً آماده‌اش نبودم. رابطه بسیار بسیار تدریجی و پخته‌ای بود. فوق‌العاده است.» این دو زمانی با هم آشنا شدند که دنچ پذیرفت در مراسم افتتاح محوطه جدید سنجاب‌ها در مرکز حیات‌وحش بریتانیا، که میلز بنیان‌گذار و مدیر آن است، شرکت کند.

دنچ منتقد سرسخت تبعیض علیه بازیگران زن مسن در صنعت سینما بوده است. او در سال ۲۰۱۴ اظهار داشت: «نمی‌خواهم به من بگویند برای امتحان‌کردن کاری زیادی پیر شده‌ام. [...] می‌خواهم خودم ببینم نمی‌توانم کاری را انجام دهم، نه اینکه کسی به من بگوید ممکن است زمین بخوری یا نتوانی متن را حفظ کنی. [...] سن فقط یک عدد است؛ چیزی است که به تو تحمیل می‌شود. [...] دیوانه‌ام می‌کند وقتی مردم می‌گویند: 'می‌خواهی بازنشسته شوی؟ وقتش نشده پاهات را دراز کنی؟' یا سنم را به رویم می‌آورند.»

در مارس ۲۰۱۳، روزنامه *[[گاردین]]* دنچ را در فهرست پنجاه فرد خوش‌پوش بالای پنجاه سال قرار داد. دنچ که از شناخته‌شده‌ترین بازیگران فرهنگ عامه بریتانیاست، در فهرست افراد تأثیرگذار بریتانیا در سال ۲۰۱۷ که توسط دبریت منتشر شد نیز حضور داشت.

### سلامتی
در اوایل سال ۲۰۱۲، دنچ دربارهٔ دژنراسیون ماکولار صحبت کرد؛ یکی از چشمانش «خشک» و دیگری «مرطوب» بود و برای درمان آن در ناحیه چشم تزریق دریافت می‌کرد. او همچنین اظهار کرده بود که برای خواندن فیلمنامه‌ها نیاز به کمک دیگران دارد. او در سال ۲۰۱۳ نیز تحت عمل جراحی زانو قرار گرفت، اما پس از آن بهبود یافت و اعلام کرد که زانویش دیگر برای او مشکلی ایجاد نمی‌کند.

در سال ۲۰۲۴ گزارش شد که بینایی دنچ آن‌قدر ضعیف شده که عملاً از بازیگری بازنشسته شده است. مشکلات بینایی او مانع از آن می‌شود که به‌تنهایی از خانه خارج شود. با این حال، او همچنان تمایل دارد به کار ادامه دهد.

در نوامبر ۲۰۲۵، دنچ در مصاحبه‌ای با شبکه آی‌تی‌وی گفت که وضعیت بینایی‌اش باز هم بدتر شده و دیگر قادر نیست به‌طور واضح ببیند: «من نمی‌توانم هیچ‌کس را ببینم. می‌دانید، همان مشکل را دارم. نمی‌توانم هیچ‌کس را تشخیص بدهم. نمی‌توانم تلویزیون ببینم، نمی‌توانم چیزی بخوانم.»

## فیلم‌شناسی
### فیلم

## بخشی از جوایز و افتخارات
وی در سال ۱۹۹۸ میلادی، از سوی الیزابت دوم، ملکه بریتانیا نشان سلطنتی گرفت و ملقب به لقب دِیم شد که معادل لقب سِر برای زنان است.

دِنچ در سال ۱۹۹۸ میلادی، برای بازی در نقش *[[الیزابت اول انگلستان|الیزابت اول]]* در فیلم *[[شکسپیر عاشق]]*، برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. او هم‌چنین در سال ۲۰۰۸ میلادی، برای «یک عمر فعالیت هنری» برنده جایزهٔ فیلم اروپا شد.
* برنده بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم *[[خانم براون]]* در سال ۱۹۹۷
* برنده بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم *[[شکسپیر عاشق]]* در سال ۱۹۹۸
* کاندیدای بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم *[[شکلات (فیلم ۲۰۰۰)|شکلات]]* در سال ۲۰۰۰
* برنده بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم *[[آیریس (فیلم)|آیریس]]* در سال ۲۰۰۱
* کاندیدای بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم *[[اخبار کشتیرانی (فیلم)|The Shipping News]]* در سال ۲۰۰۱
* کاندیدای بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم *[[خانم هندرسون تقدیم می‌کند]]* در سال ۲۰۰۵

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 
* 

رده:اعضای شرکت رویال شکسپیر
رده:افراد انگلیسی ایرلندی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:بازیگران تئاتر موزیکال زن اهل انگلستان
رده:بازیگران زن اهل یورک
رده:بازیگران زن بازی ویدئویی اهل انگلستان
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل انگلستان
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل انگلستان
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل انگلستان
رده:بازیگران زن فیلم اهل انگلستان
رده:بازیگران زن نمایش‌نامه‌های شکسپیر اهل انگلستان
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن
رده:برندگان جایزه بفتا بهترین بازیگر نقش مکمل زن
رده:برندگان جایزه بهترین بازیگر زن بفتا
رده:برندگان جایزه بهترین گروه بازیگری در فیلم انجمن بازیگران فیلم
رده:برندگان جایزه تونی
رده:برندگان جایزه دستاورد تعاملی
رده:برندگان جایزه فیلم اروپا (افراد)
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن سریال کوتاه یا فیلم تلویزیونی
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام
رده:برندگان جایزه لارنس الیویه
رده:پادشاهی‌خواهان اهل بریتانیا
رده:خودزندگی‌نامه‌نویسان اهل انگلستان
رده:دانش‌آموختگان مدرسه مرکزی سخنرانی و دراما
رده:دریافت‌کنندگان جایزه امپراتوری
رده:دیم‌های فرمانده نشان امپراتوری بریتانیا
رده:راویان کتاب صوتی
رده:زادگان ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:صداپیشگان زن اهل انگلستان
رده:فعالان حقوق بومی
رده:کارگردانان تئاتر اهل انگلستان
رده:کواکرهای اهل انگلستان
رده:گویندگان رادیوی زن اهل انگلستان
رده:نویسندگان زن اهل انگلستان