قد انسان

بندانگشتی|یک کودک در حال اندازه‌گیری قد خود
**قد انسان** عبارت است از فاصله کف پا تا بالای سر هر شخص در حالت ایستاده و عمودی. عوامل مؤثر مربوط به قد و افزایش قد، ژنتیکی، تغذیه و محیطی می‌باشد. رشد قد معمولاً در مردان تا ۱۸−۱۹ سالگی ادامه دارد ولی در زنان معمولاً بین ۱۵ یا ۱۶ سالگی متوقف می‌شود. تغذیه، کالری (گوشت و لبنیات) و ژنتیک در بلندی قد مؤثر هستند. تاکنون حدود ۱۸۰ ژن شناخته شده‌اند که در اندازه قد نقش دارند.

قد در انسان مهم است زیرا با سایر مؤلفه‌های سلامتی، مانند امید به زندگی، ارتباط نزدیکی دارد. مطالعات نشان می‌دهد که بین قد کوتاه و امید به زندگی بیشتر رابطه وجود دارد. افراد با قد کوتاه بیشتر در معرض فشار خون پایین‌تر هستند و کمتر احتمال دارد به سرطان مبتلا می‌شوند. دانشگاه هاوایی در مانوا دریافته که «ژن طول عمرِ» FOXO3 که اثرات پیری را کاهش می‌دهد، معمولاً در افراد با جثهٔ کوچک یافت می‌شود. کوتاهی قد خطر نارسایی وریدی را کاهش می‌دهد.

## عوامل تعیین‌کننده رشد

مطالعه قد به‌عنوان رشته‌ای تحت نام *auxology* شناخته می‌شود.

رشد از دیرباز به عنوان معیاری برای سلامت افراد شناخته شده است، به همین دلیل از نمودارهای رشد استفاده می‌شود. برای افراد، روندهای رشد برای شناسایی انحرافات قابل‌توجه به عنوان نشانه‌ای از مشکلات سلامتی ردیابی می‌شود و رشد همچنین برای تشخیص کمبودهای قابل‌توجه نسبت به انتظارات ژنتیکی بررسی می‌شود. ژنتیک عامل اصلی در تعیین قد افراد است، هرچند تأثیر آن در تفاوت‌های بین جمعیت‌ها کمتر است. میانگین قد با اندازه‌گیری استاندارد زندگی و کیفیت زندگی جمعیت‌ها مرتبط است.

انسان‌ها سریع‌ترین رشد را (به جز در رحم) در دوران نوزادی و نوپایی تجربه می‌کنند، که از حداکثر در بدو تولد به سرعت تا حدود ۲ سالگی کاهش می‌یابد، سپس به تدریج با نرخی کندتر کاهش می‌یابد. در دوره جهش رشد بلوغ (که به‌طور متوسط برای دختران در ۱۰ سالگی و برای پسران در ۱۲ سالگی آغاز می‌شود)، رشد به سرعت به اوج دوم (حدود ۱۱ تا ۱۲ سال برای دختران و ۱۳ تا ۱۴ سال برای پسران) می‌رسد و پس از آن به‌طور پیوسته تا صفر کاهش می‌یابد. رشد دختران به‌طور متوسط در حدود ۱۵ یا ۱۶ سالگی به صفر می‌رسد، در حالی که منحنی رشد پسران به‌طور متوسط حدود ۳ سال دیگر ادامه می‌یابد و در حدود ۱۸ تا ۱۹ سالگی به صفر می‌رسد، هرچند تحقیقات محدودی نشان می‌دهند که رشد جزئی قد در مردان پس از ۱۹ سالگی ممکن است رخ دهد. این دوره‌ها همچنین زمان‌های حساسی هستند که استرس‌هایی مانند سوءتغذیه (یا حتی بی‌توجهی شدید به کودکان) بیشترین تأثیر را دارند.

علاوه بر این، سلامت مادر در طول زندگی‌اش، به‌ویژه در دوره‌های حساس و بارداری، نقش مهمی دارد. کودکی سالم‌تر و بزرگسالی که بدنی بهتر برای فراهم کردن شرایط بهینه پیش از زایمان دارد، رشد بهتری را تجربه می‌کند. سلامت مادر باردار نه تنها برای خودش بلکه برای جنین نیز حیاتی است، زیرا دوران آبستنی خود یک دوره حساس برای رویان/جنین است، اگرچه برخی مشکلات تأثیرگذار بر قد در این دوره با رشد جبرانی در کودکی، در صورت مناسب بودن شرایط، برطرف می‌شوند؛ بنابراین، اثر تجمعی نسل‌ها وجود دارد که تغذیه و سلامت در طول نسل‌ها به درجات مختلف بر قد فرزندان تأثیر می‌گذارد.

سن مادر نیز تا حدی بر قد فرزند تأثیر دارد. مطالعات مدرن افزایش تدریجی قد با افزایش سن مادر را مشاهده کرده‌اند، هرچند مطالعات اولیه نشان می‌دهند این روند به دلیل شرایط اجتماعی-اقتصادی است که برخی گروه‌های جمعیتی را به داشتن اولین فرزند در سنین پایین‌تر سوق می‌دهد. این مطالعات همچنین نشان می‌دهند که کودکان متولدشده از مادران جوان‌تر احتمال بیشتری دارد که از نظر آموزشی و رفتاری پیشرفت کمتر از حد میانگین داشته باشند، که باز هم نشان‌دهنده علتی نهایی مرتبط با منابع و وضعیت خانوادگی است تا توضیحی صرفاً زیستی.

در سال ۱۹۸۸، مشاهده شد که پسران نخست‌زاده کوتاه‌تر از پسران متولدشده بعدی بودند. با این حال، در سال ۲۰۱۳، مشاهده‌ای معکوس گزارش شد. نویسندگان این مطالعه پیشنهاد کردند که علت ممکن است ماهیت اجتماعی-اقتصادی داشته باشد.

### ژنتیک
رابطه دقیق بین ژنتیک و محیط پیچیده و نامطمئن است. تفاوت‌های قد انسان ۶۰ تا ۸۰ درصد ارثی است، طبق چندین مطالعه دوقلوها، و از زمان بحث مندلی-بیومتریک یک قرن پیش، به عنوان صفتی چندژنی در نظر گرفته شده است. مطالعه‌ای در سطح ژنوم (GWA) با بیش از ۱۸۰٬۰۰۰ نفر صدها نوع ژنتیکی را در حداقل ۱۸۰ مکان ژنی مرتبط با قد بزرگسالان شناسایی کرده است. تعداد افراد مورد مطالعه از آن زمان به ۲۵۳٬۲۸۸ نفر افزایش یافته و تعداد انواع ژنتیکی شناسایی‌شده به ۶۹۷ نوع در ۴۲۳ مکان ژنی رسیده است. در مطالعه‌ای جداگانه دربارهٔ نسبت‌های بدنی با استفاده از نسبت قد نشسته، گزارش شده که این ۶۹۷ نوع را می‌توان به سه دسته خاص تقسیم کرد: (۱) انواعی که عمدتاً طول پاها را تعیین می‌کنند، (۲) انواعی که عمدتاً طول ستون فقرات و سر را تعیین می‌کنند، یا (۳) انواعی که اندازه کلی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این داده‌ها بینش‌هایی دربارهٔ مکانیسم‌های زیستی چگونگی تأثیر این ۶۹۷ نوع ژنتیکی بر قد کلی ارائه می‌دهند. این مکان‌های ژنی نه تنها قد، بلکه ویژگی‌ها یا خصوصیات دیگر را نیز تعیین می‌کنند. به عنوان مثال، ۴ مورد از ۷ مکان ژنی شناسایی‌شده برای حجم داخل جمجمه‌ای قبلاً برای قد انسان کشف شده بودند.

قد، مانند سایر صفات فنوتیپی، توسط ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی تعیین می‌شود. قد کودک بر اساس قد والدین تحت تأثیر برگشت به میانگین است، بنابراین والدین بسیار بلند یا بسیار کوتاه به احتمال زیاد فرزندانی به ترتیب بلندتر یا کوتاه‌تر خواهند داشت، اما فرزندانشان نیز به احتمال زیاد به میانگین قد نزدیک‌تر خواهند بود تا خود والدین. پتانسیل ژنتیکی و چندین هورمون، به جز بیماری، تعیین‌کننده‌های اصلی قد هستند. عوامل دیگر شامل پاسخ ژنتیکی به عوامل خارجی مانند رژیم غذایی، ورزش، محیط و شرایط زندگی است.

### اثرات محیطی و اپی‌ژنتیکی
تأثیر محیط بر قد در مطالعاتی که توسط انسان‌شناس باری بوگین و همکارانش روی کودکان مایای گواتمالا ساکن ایالات متحده انجام شده، نشان داده شده است. در اوایل دهه ۱۹۷۰، هنگامی که بوگین برای اولین بار به گواتمالا سفر کرد، مشاهده کرد که مردان مایای بومی به‌طور متوسط ۱۵۷ سانتی‌متر (۵ فوت و ۲ اینچ) و زنان به‌طور متوسط ۱۴۲ سانتی‌متر (۴ فوت و ۸ اینچ) قد داشتند. بوگین پس از جنگ داخلی گواتمالا، که طی آن تا یک میلیون گواتمالایی به ایالات متحده گریختند، مجموعه دیگری از اندازه‌گیری‌ها را انجام داد. او دریافت که کودکان پناهنده مایا، که بین ۶ تا ۱۲ سال سن داشتند، به‌طور قابل‌توجهی بلندتر از همتایان گواتمالایی خود بودند. تا سال ۲۰۰۰، مایاهای آمریکایی به‌طور متوسط ۱۰٫۲۴ سانتی‌متر (۴ اینچ) بلندتر از مایاهای گواتمالایی هم‌سن بودند، که عمدتاً به دلیل تغذیه بهتر و مراقبت‌های بهداشتی بود. بوگین همچنین اشاره کرد که کودکان مایای آمریکایی پاهای نسبتاً بلندتری داشتند، به‌طور متوسط ۷٫۰۲ سانتی‌متر (۲٫۸ اینچ) بلندتر از مایاهای گواتمالایی (با نسبت قد نشسته به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر).

مردمان نیلوتی سودان مانند شیلوک و دینکا به عنوان برخی از بلندقدترین افراد جهان توصیف شده‌اند. مردان دینکای روونگ که توسط رابرتز در سال‌های ۱۹۵۳–۱۹۵۴ بررسی شدند، به‌طور متوسط ۱۸۱ سانتی‌متر (۵ فوت و ۱۱ اینچ) و مردان شیلوک به‌طور متوسط ۱۸۲ سانتی‌متر (۶ فوت) قد داشتند. مردمان نیلوتی با پاهای بلند، بدن‌های باریک و تنه‌های کوتاه مشخص می‌شوند، که سازگاری با آب‌وهوای گرم است. با این حال، مردان دینکا و شیلوک پناهنده که در سال ۱۹۹۵ در جنوب غربی اتیوپی اندازه‌گیری شدند، به‌طور متوسط به ترتیب تنها ۱۷۶ سانتی‌متر (۵ فوت و ۹ اینچ) و ۱۷۲ سانتی‌متر (۵ فوت و ۸ اینچ) قد داشتند. همان‌طور که مطالعه اشاره می‌کند، مردمان نیلوتی «در صورت برخورداری از شرایط محیطی مناسب در کودکی و نوجوانی، می‌توانند به قد بیشتری دست یابند و ماده ژنتیکی خود را به‌طور کامل بیان کنند.» پیش از فرار، این پناهندگان به دلیل جنگ‌های داخلی پی‌درپی در کشورشان از سال ۱۹۵۵ تا کنون با محرومیت مواجه بودند.

یکی از دلایل مهم برای روند افزایش قد در بخش‌هایی از اروپا، جمعیت‌های برابرگرا هستند که تا سال ۲۰۰۴ مراقبت‌های پزشکی مناسب و تغذیه کافی به‌طور نسبتاً یکسانی توزیع شده بود. توزیع نابرابر منابع غذایی باعث می‌شود افرادی که به منابع بهتری دسترسی دارند، احتمال بیشتری برای بلندتر شدن داشته باشند، در حالی که افرادی با دسترسی کمتر به منابع شانس کمتری برای رشد قد دارند.

تغییرات در رژیم غذایی (تغذیه) و افزایش کلی کیفیت مراقبت‌های بهداشتی و استاندارد زندگی از عوامل ذکرشده در جمعیت‌های آسیایی هستند. سوءتغذیه، از جمله سوءتغذیه مزمن و حاد، شناخته شده است که باعث توقف رشد در جمعیت‌های مختلف شده است. این در کره شمالی، بخش‌هایی از آفریقا، اروپا در دوره‌های تاریخی خاص و سایر جمعیت‌ها مشاهده شده است. کشورهای در حال توسعه مانند گواتمالا نرخ‌های بالایی از توقف رشد در کودکان زیر ۵ سال دارند، به طوری که در توتونیکاپان این نرخ به ۸۲٫۲ درصد و در سطح ملی به ۴۹٫۸ درصد می‌رسد.

میانگین قد در یک ملت با کیفیت پروتئین همبستگی دارد. کشورهایی که پروتئین بیشتری به شکل گوشت، لبنیات، تخم‌مرغ و ماهی مصرف می‌کنند، معمولاً قد بلندتری دارند، در حالی که کشورهایی که پروتئین بیشتری از غلات به دست می‌آورند، معمولاً کوتاه‌تر هستند؛ بنابراین، جمعیت‌هایی با سرانه بالای دام و مصرف زیاد لبنیات عمر طولانی‌تر و قد بلندتری دارند. از نظر تاریخی، این در موارد ایالات متحده، آرژانتین، نیوزیلند و استرالیا در آغاز قرن نوزدهم دیده شده است. علاوه بر این، با در نظر گرفتن تولید و مصرف شیر و گوشت گاو، می‌توان فهمید چرا مردمان ژرمنی که خارج از امپراتوری روم زندگی می‌کردند، بلندتر از کسانی بودند که در قلب آن امپراتوری ساکن بودند.

## میانگین قد در جهان
### آمار تخمینی سال ۲۰۲۰
کشورها و مناطق بر اساس میانگین قد مردان و زنان مرتب شده‌اند:

## محدودیت‌های رشد و قد
قد، صفتی پلی ژنتیک بوده، یعنی اینکه چندین ژن مختلف بر روی آن تأثیر می‌گذارد. اگر پدر و مادر شما قد کوتاه باشد، همیشه نتیجه آن کوتاه ماندن قد شما نیست، با اینحال اگر نه‌تنها پدر و مادر بلکه بیشتر افراد در خانواده و فامیل پدری و مادری قد کوتاه باشند، شانس کوتاهی قد شما بالا است.

## رابطه قد و بیماری‌ها
در دهه‌های اخیر قد کودکان و بزرگسالان به‌طور پیوسته در سراسر جهان افزایش یافته است به طوری که کودکان پس از دوران رشد تقریباً بلندتر از والدین خود می‌شوند.
یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که صرف نظر از توده چربی بدن و سایر عوامل تنظیم کننده، قد بر مرگ و میر ناشی از ابتلا به برخی بیماری‌های شایع تأثیر دارد. مطالعات قبلی هم به وضوح نشان داده‌اند که خطر ابتلا به بیماری قلبی و عروقی و دیابت نوع دو در افراد قد بلند نسبت به افراد کوتاه قد کمتر است اما خطر ابتلا به سرطان در این افراد بیشتر است.
داده‌های جدید نشان می‌دهند که افراد قد بلند نسبت به انسولین حساس تر هستند و حجم چربی کمتری در کبد خود دارند که می‌تواند کمتر بودن خطر ابتلا به بیماری قلبی و عروقی و دیابت نوع دو در این افراد را توضیح دهد.
این یافته‌ها با داده‌های منتشر شده‌ای که نشان می‌دهد افراد قد بلند در برابر اختلالات ناشی از متابولیسم چربی مصونیت نسبی دارند، سازگار است.

## منابع
* Tallest in the World: Native Americans of the Great Plains in the Nineteenth Century
* قد اروپایی‌ها در اوایل قرن هجدهم
* Spatial Convergence in Height in East-Central Europe, ۱۸۹۰–۱۹۱۰
* Global Height Trends in Industrial and Developing Countries, 1810–1984: An Overview ۲۰۰۶ ۱۰ ۲۰
* Regional and personal inequality in welfare in pre-WWII Japan (1892–1941):Physical stature, income, and health
* The Biological Standard of Living in Europe During the Last Two Millennia
* HEALTH AND NUTRITION IN THE PREINDUSTRIAL ERA: INSIGHTS FROM A MILLENNIUM OF AVERAGE HEIGHTS IN NORTHERN EUROPE
* Industrialized Nations?
* STATURE IN TRANSITION: A MICRO-LEVEL STUDY FROM NINETEENTH-CENTURY BELGIUM
* BONES OF CONTENTION THE POLITICAL ECONOMY OF HEIGHT INEQUALITY- Carles Boix and Frances Rosenbluth
* Human height. (2010, September 25). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 17:49, September 26, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Human_height&oldid=۳۸۷۰۱۲۵۱۷

## پانویس

۷۲.https://www.bbc.com/persian/world/2016/07/160722_me_iranian_men_height_increase


رده:اندازه
رده:انسان‌شناسی
رده:ریاضیات در پزشکی
رده:فهرست‌ها بر پایه کشور
رده:مردم‌سنجی