گاه‌شمار تاریخ ایران از سقوط ساسانیان تا ظهور طاهریان

این گاه‌شمار از سال ۶۵۱ میلادی یعنی سقوط امپراتوری ساسانی تا سال ۸۲۰ ظهور سلسله طاهریان می‌باشد.

## خلفای راشدین
ٰٰ
100px|بندانگشتی|چپ|'''تصویر ۱''': نقاشی از علی بن ابی‌طالب مربوط به سده ۱۹ میلادی
* **۶۵۱** قتل یزدگرد سوم، پایان امپراتوری ساسانی و ضمیمه شدن سرزمین ایران به حکومت خلفای راشدین (اسلام).
* **۶۵۶** قتل عثمان و انتخاب شدن علی (تصویر ۱: نقاشی) به عنوان خلیفه.

* **۶۵۷** مجادله و مشاجره بر سر تنبیه و قصاص قاتلین عثمان. طلحه، زبیر، معاویه (حاکم شام) ناراضی از اقدامات علی در خصوص قاتلین عثمان و بر پا کردن جنگ علیه خلیفه وقت (علی بن ابی‌طالب).
* **۶۵۷** انتقال پایتخت خلفای راشدین از مدینه به کوفه در عراق توسط علی بن ابی‌طالب.
* **۶۵۷** جنگ بدون نتیجه صفین بین علی بن ابی‌طالب و معاویه و کشیده شدن سرانجام نبرد به حکمیت.
* **۶۵۸** جنگ نهروان و شکست خوارج از خلیفه چهارم (علی بن ابی‌طالب).
* **۶۶۱** قتل علی بن ابی‌طالب توسط ابن ملجم مرادی عامل خوارج در مسجد کوفه

## بنی امیه

* **۶۶۱** معاویه  (تصویر ۲: قلمرو حکومتی) خود را خلیفه مسلمانان خواند و حکومت بنی‌امیه را بنا نهاد. او از حسن بن علی خواست تا خلافتش را بپذیرد.
* **۶۶۱ تا ۶۸۰** دوران زمامداری معاویه پسر ابوسفیان.
* **۶۸۰** آغاز زمامداری یزید.
* **۶۸۰** قیام حسین بن علی سومین امام شیعه علیه یزید.
* **۶۸۰** نبرد کربلا
* **۶۸۶** قیام مختار ثقفی.ایرانیان در این قیام در سپاه مختار مشارکت داشتند.
* **۶۹۳** انتصاب حجاج بن یوسف به عنوان حاکم کوفه و داشتن اختیار و قدرت در قلمرو ایران.
180px|بندانگشتی|چپ|'''تصویر ۲''': قلمرو حکومت معاویه ()
* **۶۹۶** ضرب سکه‌های عربی-ساسانی. (تصویر)
* **۷۴۷** تبلیغات شیعی و عباسی در خراسان و دیگر ایالات ایران علیه امویان تحت عنوان غاصبین خلافت اسلامی.

* **۷۴۷** افزایش نارضایتی مردم علیه دستگاه اموی. ابومسلم خراسانی تحت رهبری و تبلیغ عباسیان پرچم قیام علیه حکومت امویان را در مرو برافراشت.
* **۷۴۹** حمله قوای ابومسلم خراسانی به سپاه امویان.
* **۷۵۰** شکست کامل و پایانی امویان به وسیله سپاه ابومسلم خراسانی.
* **۷۵۰** اسارت و قتل مروان دوم آخرین خلیفه اموی.

## عباسیان (تا ظهور طاهریان)
* **۷۵۰** بنیانگذاری دودمان عباسیان.
* **۷۵۰** آغاز زمامداری سفاح نخستین شاه عباسیان.
* **۷۵۴** تاجگذاری منصور دومین خلیفه عباسی و استحکام امپراتوری.
* **۷۵۵** قتل فریب‌آمیز ابومسلم خراسانی به وسیله منصور خلیفه عباسی. آغاز یک رشته قیام‌ها و شورش‌های مذهبی-سیاسی در ایران در مقابل والیان عرب در ولایات ایران.
* **۷۵۶** جنبش سپیدجامگان در ری به رهبری سندباد.
* **۷۶۲** ساخت بغداد و انتخاب آن به عنوان مرکز خلافت عباسی توسط منصور.
* **۷۷۷ تا ۷۸۰** قیام مقنع (پیامبر نقاب‌دار) در ماوراء‌النهر علیه سلطه اعراب.
* **۷۸۶** آغاز خلافت هارون‌الرشید و انتصاب یحیی برمکی به عنوان وزیر اعظم. اوج قدرت حکومت عباسی.
200px|بندانگشتی|چپ|'''تصویر ۳''': سکه مأمون که نام فضل بن سهل نیز در آن درج شده است.
* **۸۰۹** تاجگذاری امین به عنوان خلیفه عباسی و جانشین هارون‌الرشید. برادر امین، مأمون (حاکم خراسان) بر سر تاج و تخت با امین مبارزه و رقابت می‌کند. مأمون، فضل بن سهل ایرانی را به عنوان وزیر و مشاور انتخاب کرده بود.
* **۸۱۳** طاهر بن حسین سردار لشکر مأمون، سپاه امین را در ری شکست می‌دهد و تا بغداد پیشروی کرده و امین (خلیفه وقت) را اعدام می‌کند.
* **۸۱۳** مأمون خلیفه عباسی (تصویر ۳: سکه) بر تخت سلطنت می‌نشیند. او از حامیان ایرانیان بود.
* **۸۱۳ تا ۸۳۳** پشتیبانی مأمون از اندیشه‌های معتزله و ایجاد فضای باز مجادلات و مباحثات فلسفی و دینی که پیرو آن دوران درخشان دستاوردهای ادبی و علمی ایجاد می‌گردد.
* **۸۲۰** انتصاب طاهر بن حسین به عنوان حاکم خراسان. بنیانگذاری دودمان طاهریان.

## منابع

* CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 *iranicaonline.org*

رده:گاه‌شمارهای ایران