open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پل گاودوش‌آباد اوغان

**پل گاودوش آباد اوغان** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در ۸ کیلومتری شمال سرآب در جاده روستای گاودوش‌آباد و بر روی رودخانه‌ای که از  شرق به غرب جریان دارد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:پل‌های تاریخی شهرستان سرآب
حمام قره‌ضیاءالدین

**حمام قره ضیالدین** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان چایپاره،شهر، قره ضیاالدین، محله بیجوان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قره ضیاالدین
رده:حمام‌های تاریخی قره ضیاالدین
خانه مقبل‌السلطنه

**خانه مقبل‌السلطنه** مربوط به دورهٔ قاجار است و در مشهد، محلهٔ سراب، بازارچهٔ سراب، پ۲۲ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه متعلق به مقبل‌السلطنه خراسانی از سران و صاحب منصبان دورهٔ قاجار بوده که در سال ۱۳۱۰ خورشیدی فوت کرده‌است.

## جستارهای وابسته
* مقبل‌السلطنه خراسانی
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشهد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
خانه کوزه‌کنانی (مشهد)

**خانه کوزه کنانی** مربوط به دوره قاجار است و در مشهد، خیابان شیرازی، کوچه چهار باغ، کوچه پنجه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۲؛ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا به سال ۱۲۴۷ ش مطابق با ۱۲۸۸ ق در دوره قاجاریه ساخته شد و بیش از هزار متر مربع مساحت دارد. ورودی به خانه از طریق هشتی ورودی با بدنه آجری و پوشش کاربندی است. جبهه اصلی ساختمان در قسمت شمال و غرب شکل گرفته است. در طبقه اول این جبهه، قسمت شمالی، به صورت تراس و مهتابی درآمده که اتاق‌های کناری به آن گشوده می‌شود.
قسمت اصلی بنا که در جبهه شمالی است، دارای دو طبقه است. ورود به طبقه همکف، از وسط بنا صورت می‌گیرد که از آن وارد یک فضای مرکزی با کاربندی‌های رنگی (حوضخانه) می‌شویم که در دو طرف آن دو اتاق قرار گرفته است.
ارتباط با طبقه اول، از طریق سرسرا و یک پله تشریفاتی انجام می‌گیرد که سقف آن در بالای پاگرد، دارای یک کلاه فرنگی جهت نورگیری می‌باشد. قبل از ورود به راه پله، در دو سمت آستانه آن، از طریق دو راهرو در دو طرف، به فضاهایی با پوشش طاقی می‌رسیم که به صورت سردابه هستند.
در طبقه اول، دور تا دور راه پله، راهرویی قرار گرفته که اتاق‌های جانبی به آن گشوده می‌شود. یک اتاق بزرگ با پنجره‌های ارسی رنگی نیز در سمت جنوب طبقه اول واقع شده است. دو ایوان جلو آمده در طبقه اول رو به سمت حیاط قرار دارد، و ایوان اصلی بنا در سمت جنوب، از هشت ستون با سرستون‌های گچی تشکیل یافته است. تزیینات این بنا آجری است. از این خانه فعلاً به عنوان میراث فرهنگی استان و نیز موزه مشروطیت استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* خانه‌های قدیمی تبریز، محمد علی کی نژاد و رضا شیرازی، سال ۱۳۸۹، نشر فرهنگستان هنر، شابک: ۹۷۸۹۶۴۲۳۲۰۳۶۳

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشهد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
آب‌انبار قلعه کاخک

**آب‌انبار قلعه کاخک** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شهر کاخک، مرکزشهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان گناباد
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان گناباد
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گناباد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان گناباد
رده:کاخ‌های تاریخی شهرستان گناباد
آرامگاه موسی فقیه سبزواری

**[[فقیه سبزواری، میرزا موسی|آرامگاه موسی فقیه سبزواری]]** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سبزوار، میدان کارگر، خیابان افسر، کوچه بیمه اجتماعی واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیوند به بیرون
* خبرگزاری فارس : آرامگاه موسي فقيه سبزواري اثر ملي شد

## جستارهای وابسته

* میرزا موسی فقیه سبزواری
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
خانه یزدانپناه

**خانهٔ یزدان پناه قم** خانه‌ای تاریخی مربوط به اواخر دورهٔ قاجار است که در محله باغ پنبه ی شهر قم، خیابان باجک، کوچهٔ شمارهٔ ۱۱ واقع شده‌است. این مکان در حال حاضر به رستوران تبدیل شده است.
از آدرس زیرجزییات بیشتری را از خانه تاریخی یزدان پناه بشنوید. 
https://avayefetrat.com/news.cfm?id=81
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این خانه همچون دیگر خانه‌های واقع در اقلیم گرم و خشک معمولاً با الگوی خاصی از معماری درونی ساخته می‌شوند. در این نوع خانه‌ها، اتاق‌ها به صورت تو در تو و پیرامون حیاط مرکزی قرار دارند. این شیوه طراحی انعطاف‌پذیر موجب می‌شود که اتاق‌ها از طریق درهای متعدد به یکدیگر متصل شوند و در نتیجه تبادل دمایی میان فضاهای داخلی افزایش یابد. افزون بر این، در مواقعی که صاحب‌خانه پذیرای مهمانان بوده یا مراسم مذهبی، جشن‌ها و مهمانی‌ها برگزار می‌شده است، با گشودن درهای میان‌اتاقی، امکان اتصال فضاها و ایجاد محیطی یکپارچه برای استفاده جمعی فراهم می‌گردیده است. 

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قم
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
گورستان خالی دره

**گورستان خالی دره** مربوط به اواسط هزاره ۲- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای امین جان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان نمین
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان نمین
محوطه کهنه کلوخ

**محوطه کهنه کلوخ** مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه‍.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان سربیشه، روستای حسین‌آباد غیناب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سربیشه
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان سربیشه
قلعه بزرگ چورس

**قلعه بزرگ چورس** مربوط به سدهٔ ۷ قمری است و در بخش مرکزی شهرستان چایپاره و در روستای چورس واقع شده. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه پس منقعد شدن عهدنامه سراب بین دولت‌های ایران و عثمانی با توافق طرفین و به موجب مفاد عهدنامه تخریب گردید.

روستای تاریخی چورس در هشت کیلومتری مرکز شهرستان چایپاره واقع است، در سطح محوطه تپه باستانی آنا قیزلی، بقایای فرهنگی و تاریخی فراوانی از پنج هزار سال قبل وجود دارد. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان چایپاره
رده:شهرستان چایپاره
رده:دهستان چورس
مورچه‌تپه

**مورچه تپه** مربوط به هزاره ۱- دوره ساسانیان است و در شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، روستای نور آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان خدابنده
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خدابنده
محوطه قزلجه

**محوطه قزلجه** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان خوی، بخش مرکزی، روستای قزلجه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان خوی
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خوی
تپه پس‌کمر

**تپه پس کمر** مربوط به هزاره دوم و یکم پیش از میلاد - سده ۷ و ۸ ق است و در شهرستان مشهد، بخش مرکزی، دهستان طوس، روستای پس‌کمر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان مشهد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مشهد
محوطه خفرویه

**محوطه خفرویه** در شهرستان لامرد، بخش علامرودشت، جنوب غربی شهر علامرودشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سی شهریور ۱۳۹۲ به دلیل آتش‌سوزی بخش زیادی از درختان این باغ از بین رفت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان لامرد
برج سی شاهاندشت

**برج سی شاهاندشت** یا **گنبد سی** مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان آمل، بخش لاریجان، روستای شاهاندشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان آمل
رده:آثار دوران پیش از اسلام در آمل
رده:برج‌های تاریخی شهرستان آمل
تپه مال بازار

**تپه مال بازار** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در آق قلا، شمال کمربندی، جنب بازار فروش دام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان آق‌قلا
رده:بازارهای تاریخی شهرستان آق‌قلا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آق‌قلا
قلعه جیق قره تپه داز

**قلعه جیق قره تپه داز** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آق قلا، بخش مرکزی، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید‌ه‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان آق‌قلا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آق‌قلا
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان آق‌قلا
رده:قلعه‌ها در ایران
تپه قلاکوتی

**تپه قلا کوتی** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نوشهر، بخش کجور، روستای کینج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
که امروزه حتی مورد حفاری‌های غیرمجاز قرار گرفته شده است
در خرداد ۱۳۹۱ توسط چند نفر از اشخاص بومی به طرز وحشتناکی تخریب گردیده است. کم‌کاری‌های سازمان میراث فرهنگی در حراست این نقطه کاملأ مشهود است.

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان نوشهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان نوشهر
سنگ‌نگاره‌های هس بخته شواز

**سنگ نگاره‌های هس بخته شواز** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان تفت، روستای هس بخته شواز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان تفت
رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان تفت
رده:سنگ‌نگاره‌های تاریخی شهرستان تفت
قلعه قدمگاه

**قلعه قدمگاه** مربوط به دوره افشار تا دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، بخش مرکزی، روستای قدمگاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان نهبندان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نهبندان
رده:قدمگاه‌های تاریخی شهرستان نهبندان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان نهبندان
رده:قلعه‌ها در ایران
ساختمان‌های سازمان ثبت اسناد و املاک

**ساختمانهای سازمان ثبت اسناد واملاک** مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان تهران
سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام

**سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام** مربوط به دوره پهلوی اول در نیشابور، میدان خیام واقع شده؛ این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سال ۱۳۱۳ مراسم جشن هزاره فردوسی در تهران و توس برگزار گردید و چون پیش‌بینی می‌شد که خاورشناسان و دانشمندانی که مسافرت می‌کنند، طبعاً از نیشابور به زیارت عمر خیام هم خواهند رفت لذا انجمن آثار ملی بر آن شد که بر مزار او آرامگاهی بنا کند و چون وقت کافی در پیش نبود با شتاب ساختمان سنگی روبازی در محل غرفهٔ قبر خیام ایجاد شد. طرح جدید این آرامگاه اثر کریم طاهرزاده بهزاد، در مشرق بارگاه امامزاده محمد محروق عبارت بود از دو ایوان بالا و پایین و دیوارهٔ کوتاه سنگی از سنگ خلج مشهد در اطراف محل قبر، روی قبر که سه چهار متر از دیوار بقعهٔ امامزاده فاصله داشت ستونی قرار داده شده و این رباعیات از ملک‌الشعرای بهار بر آن منقوش بود:

که مصرع آخر در حساب ابجد برابر سال شمسی تاریخ بنای بقعهٔ خیام (۱۳۱۳) است.

این اثر با ترکیب فرم‌های غربی و تزئینات ایرانی و مشابه آثار شیوه آر دکو ساخته شده بود.
گوربنا، مشابه وضعیت آرامگاه فردوسی (که بهزاد ساخت آن را نیز بر عهده داشت) از همان ابتدا با مشکلات سازه‌ای بسیاری مواجه بود و به علت عدم اجرای شالودهٔ مناسب در اندک مدتی نشست و شکست در اثر پیدا شد.
در سال ۱۳۳۸ هوشنگ سیحون به دستور انجمن آثار ملی آرامگاه بزرگتری برای خیام طرح‌ریزی کرد.
در آنزمان گوربنای طرح بهزاد نشست کرده بود، همچنین این بنا روی محل اصلی قبر خیام و بسیار نزدیک به آرامگاه محروق بود.

## نگارخانه


پرونده:Omar Khayyam Monument in Omar Khayyam Squeare - Nishapur 09.JPG|رباعیات خیام حک شده بر روی سنگ یادبود
پرونده:Omar Khayyam Sq 3.jpg|سنگ یادبود
پرونده:Omar Khayyam Monument in Omar Khayyam Squeare - Nishapur 06.JPG|نوشته‌ها


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان نیشابور
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان نیشابور
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان نیشابور
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
کلیسای سرخ‌آباد

**کلیسای سرخ‌آباد** مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان سوادکوه، روستای سرخ‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کلیسا در اوایل دوران پهلوی برای انجام مراسم مذهبی کارکنان راه‌آهن توسط مهندسان مسیحی ایتالیایی که برای ساخت راه‌آهن به سوادکوه آمده بودند احداث شد. طول و عرض این کلیسا سه در سه و با دری ورودی و دو پنجره، یکی در سمت شرق و دیگری در سمت شمال بنا. برای ساخت این کلیسا از آجر و گچ استفاده شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سوادکوه
رده:کلیساهای تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان سوادکوه
خانه محمود دولت‌آبادی

**خانه محمود دولت‌آبادی** مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان سبزوار، روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در سال ۹۷ محمود دولت‌آبادی خبر داد که خانهٔ پدری و نیز خانهٔ پدربزرگش (که در آنجا متولد شده بود) هر دو تخریب شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سبزوار
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
رده:محمود دولت‌آبادی
مزار گل

**مزار گل** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان خوسف، روستای گل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بنای تاریخی مزار «شیخ شمس الدین» موسوم به مزار گل در دامنه تپه‌ای در حاشیه جنوبی روستای گل قرار دارد. این بنا شامل یک ایوان در وسط و دو حجره در دو طرف است. دیوارهای حجره غربی از سنگ ساخته شده و از استحکام بیش تری برخوردار است. این حجره مقبره شمس الدین است و با یک گنبد آجری پوشش یافته است. از تزیینات این بخش می‌توان به کاربندی‌های سنگی فیل پوش‌ها، قسمت بالای طاق نماها و زیر ساقه گنبد اشاره کرد. حجره شرقی محل دفن «شیخ ابوسعید» می‌باشد که از خشت ساخته شده است. این حجره به دلیل عدم استحکام، آسیب بیشتری دیده است، قسمت‌هایی از ایوان بنا نیز فرو ریخته است. این ایوان در گذشته دارای طاق‌های جناغی بود، ولی امروزه فقط قسمتی از پایه طاق‌ها که بر روی دیوار حجره غربی قرار دارند، باقی مانده است. بر اساس اسناد مکتوب و سنگ لوحی که در درون مزار قرار دارد، این بنا در دوران تیموری ساخته شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان خوسف
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان خوسف
قلعه قدیمی هلیوه

**قلعه قدیمی هلیوه** مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش کلات مورموری، روستای هلیوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان آبدانان
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان آبدانان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان آبدانان
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های ساسانیان
قلعه کوه شاخن

**قلعه کوه شاخن** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان بیرجند، بخش مرکزی، روستای شاخن واقع شده و با توجه با فاصله ۲۰ کیلومتری با قلعه کوه زردان از اهمیت بالایی در حفظ نظم و امنیت این دیار برخوردار بوده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۹۶ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* قلعه کوه زردان

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان بیرجند
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان بیرجند
رده:قلعه‌های سلجوقیان
رده:قلعه‌ها در ایران
قلعه گنجعلیخان

**قلعه گنجعلیخان** مربوط به دوره صفوی است و در کرمان، بُندر والی آباد، جاده خاکی به سمت چشمه امام‌رضا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:قلعه گنجعلیخان 13.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 1.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 9.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 10.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 11.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 5.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 3.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 2.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 7.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 6.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 4.jpg
پرونده:قلعه گنجعلیخان 8.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان شهرستان کرمان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:قلعه‌ها در ایران
تنگه دیویس

انگشتی|260 پیکسل|تنگهٔ دیویس بین دریای لابرادور و خلیج بافین

**تنگه دیویس**  نام تنگه‌ای در اقیانوس اطلس شمالی است که بین جنوب‌شرقی جزیره بافینِ کانادا و جنوب‌غربی گرینلند واقع شده است. خلیج بافین در شمال و دریای لابرادور در جنوب آن قرار دارند و این تنگه بخشی از گذرگاه شمال‌غربی را تشکیل می‌دهد که دو اقیانوس اطلس و آرام را به یکدیگر متصل می‌نماید. این تنگه درعین‌حال خلیج بافین را نیز به اقیانوس اطلس مرتبط می‌سازد.

تنگهٔ دیویس تقریباً بین ۶۴۰ تا ۶۵۰ کیلومتر (برابر با ۴۰۰ مایل) درازا داشته و بین۱۸۰ تا ۲۰۰ مایل در کم‌عرض‌ترین نقطه تا ۴۰۰ مایل در عریض‌ترین نقطه پهنا دارد. حجم عظیمی از یخ و کوه‌های یخ از طریق این تنگه به سمت جنوب در حرکت است. در نزدیکی سواحل گرینلند جریان غرب گرینلند، آب‌های نسبتاً گرم را به سمت شمال می‌راند و همزمان جریان سرد لابرادور حجم زیادی از یخ را درحاشیهٔ سواحل شرقی جزیره بافین به سمت جنوب و دریای لابرادور و سپس اقیانوس اطلس منتقل می‌سازد. از آنجا که کشتیرانی بیشتر در مسیر آب‌های گرم نزدیک گرینلند انجام می‌شود به همین جهت ساکنین دائمی اندکی در نواحی ساحلی جزیره بافین وجود دارند.

تنگهٔ دیویس به افتخار جان دیویس، دریانورد بریتانیایی که این تنگه را در فاصلهٔ ۱۵۸۵ تا ۱۵۸۷ مورد کاوش قرار داد چنین نامگذاری شده است.

## منابع

رده:تنگه دیویس
رده:پهنه‌های آبی جزیره بافین
رده:تنگه‌های بین‌المللی
رده:تنگه‌های دریایی
رده:تنگه‌های گرینلند
رده:جزیره بافین
رده:دریاهای گرینلند
رده:مرز کانادا و گرینلند
رده:جغرافیای آمریکای شمالی
رده:دریاهای کانادا
رده:دریاهای آمریکای شمالی
رده:تنگه‌های کانادا
خانه صمیمی

**خانه صمیمی** مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان آهنگران، محله شنبدی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
شهر تاریخی خرگرد

**شهر تاریخی خرگرد** مربوط به صدر اسلام تا دوره تیموریان است و در شهرستان خواف، روستای خرگرد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیشینه
[بندانگشتی|200px|چپ|ولایت خواف در میان ولایت‌های [ربع نیشابور در صفحه‌ای از نسخه خطی ترجمه کتاب تاریخ نیشابور الحاکم.]]

خرگرد شهری باستانی که در ولایت خواف، ربع نیشابور، خراسان قرار داشته است.

## نام
لسترنج ایران شناس بریتانیایی درباره خرگرد می نویسد:

## آثار تاریخی
*محوطه قلعه گبری خرگرد 
*مسجد جامع خرگرد 
*مدرسه خرگرد
*مزار خدیجه خاتون 
*آرامگاه ابوبکر وراق 
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* بر پایه داده‌هایی از وب‌گاه تاریخ خواف
* fallingrain

رده:آثار دوره صدر اسلام در شهرستان خواف
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خواف
رده:شهرهای باستانی ایران
بند بخشدار

**بند بخشدار** مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در ۳ کیلومتری جنوب غرب شوسف در شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بندهای تاریخی شهرستان نهبندان
مزار سید الحسین

بندانگشتی
بندانگشتی
بندانگشتی
**مزار سید الحسین** یا دهک عربخانه یا بخش سرداران شهرستان نهبندان در روستای دهک واقع شده و این اثر مربوط به اوایل دوره قاجار و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بر اساس شجره نامه تأیید شده علمای انساب و همچنین دکتر فقیه زیارتگاه مربوط به جناب **سیّد الحسین بن علی بن عبید الله القاضی ابن الحسن بن عبید الله بن العبّاس بن امیر المؤمنین علی** بوده و آنچه که از قدیم برای شجره نامه قید می‌شده دارای افتادگی می‌باشد. این بنا در حدود ۱۳۱۷ قمری با مدیریت **آیت الله محمد حسن هردنگی حاکم شرع قهستان** و کمکهای مادی و معنوی مردمان محلی و بزرگان قاینات چون امیر علم حشمت الملک، امیر اسماعیل شوکت الملک و امیر ابراهیم شوکت الملک و امیر حسنخان شیبانی تعمیر کامل شد و سنگ سیاهی که در مزار موجود است بر این ادعا گواه است. بعد از ملا محمد حسن هردنگی بر اساس وقفنامه موجود، متولی امورات این مزار بر عهده شیخ محمد باقر هردنگی و سپس با حجه الاسلام شیخ محمد غوث بود که ایشان در حدود سال ۱۳۶۳ شمسی امورات این مزار را بر عهده اداره اوقاف بیرجند (بخش نهبندان در آن زمان) گذاشت. در حدود ۱۳۲۱ قمری ضریحی به مانند ضریح مزار دره شیخان بیرجند بر اساس‌نامه آیت الله محمد حسن هردنگی به امیر اسماعیل خان شوکت الملک طراحی و بر روی قبر امامزاده نصب شد این مزار در حال حاضر با مدیریت نیروهای جوان و انقلابی با شکوه هر چه بیشتر از گذشته در حال خدمات رسانی به دلسوختگان حریم اهل بیت و نشر شعائر اسلامی می‌باشد.
بندانگشتی

بندانگشتی

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* آیت الله سید ابوطالب حسینی قاینی و محمد حسن هردنگی در مجله (تراث کربلاء) عراق

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نهبندان
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان نهبندان
امامزاده محمد طاهر

**امامزاده محمد طاهر** مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان آمل، بخش لاریجان، روستای رینه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان آمل
قلعه کهنه (گلندر)

**قلعه کهنه گلندر** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سربیشه، روستای گلندر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان سربیشه
رده:روستاهای شهرستان سربیشه
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سربیشه
محوطه پشت لام

**محوطه پشت لام** مربوط به هزاره اول است و در شهرستان گرگان، روستای زیارت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان گرگان
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان گرگان
تپه گردکول اول

**تپه گردکول اول** مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان رودبار، بخش فاراب عمارلو، روستای آینه ده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان رودبار
زیستگاه صخره‌ای قوچعلی ۲

**زیستگاه صخره‌ای قوچعلی ۲** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ایلام، تنگه قوچعلی، ۲۰۰ متری شرق دژبانی تنگه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان ایلام
امامزاده پیرحسین

**امامزاده پیرحسین** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چرداول، بخش شیروان، روستای زنجیره علیا واقع شده است؛ در نزدیکی بخش شباب- مسیر دوراهی منتهی به زنجیره علیا در ۸ کیلومتری شمال شهر سرابله و ۴۰ کیلومتری مرکز استان.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان چرداول
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان چرداول
غارهای مجاور رصدخانه مراغه

**غارهای مجاور رصد خانه مراغه** مربوط به دوره ایلخانی است و در مراغه، نزدیک دهکده طالبخان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان مراغه
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان مراغه
رده:غارهای تاریخی مراغه
قلعه کوتول شاه

**قلعه کوتول شاه** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، روستای موشا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

کوتول شاه شاهی ظالم بوده که هم‌زمان با اسماعیلیان و تیموریان بر مناطق رودبار، سنگر و لاهیجان حکومت می‌کرده که مرکز حکومت او در سیاهکل قرار داشته و به همین دلیل نیز دژی بر فراز کوهی بلند ساخته بود.

اکنون از آن دژ عظیم فقط تکه‌هایی سنگ و چند دیوار کوچک مانده که برای رسیدن به آن باید چند دقیقه‌ای در جنگل پیاده‌روی کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان سیاهکل
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
تپه قلعه (ضیاآباد)

**تپه قلعه (ضیا آباد)** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، روستای ضیاآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.از این محل در در دهه 1380 شمسی یک خمره کشف شد که در رختشویخانه زنجان از آن نگهداری می شود. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان زنجان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زنجان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان زنجان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
یخچال چورس

**یخچال چورس** مربوط به دوره صفوی است و در بخش مرکزی شهرستان چایپاره و در روستای چورس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان چایپاره
رده:یخچال‌های تاریخی شهرستان چایپاره
رده:شهرستان چایپاره
رده:دهستان چورس
خانه علی مسیو

**خانه [[علی مسیو]] (خانه فکری مشروطه‌خواهان، [[مرکز غیبی]] تبریز)** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ارتش جنوبی، کوچه صدر، پلاک ۵۰ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نگارخانه

پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 37.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 38.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 36.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 35.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 33.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 32.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 34.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 30.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 29.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 31.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 27.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 28.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 25.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 26.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 23.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 24.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 18.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 20.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 21.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 19.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 17.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 14.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 16.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 12.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 11.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 15.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 10.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 04.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 07.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 09.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 06.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 01.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 02.jpg
پرونده:خانه علی مسیو فروردین 1404 03.jpg


## جستارهای وابسته
* علی مسیو
* مرکز غیبی
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پیوند به بیرون

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
خانه حاج شیخ

**خانه حاج شیخ** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان معاصر، کوچه شهید سمساری، پلاک ۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این ساختمان در سه جبهه شمالی، شرقی و غربی شکل گرفته که بخش شمالی آن سه طبقه و بخش‌های دیگر دو طبقه می‌باشد. زیزمین قسمت شمالی دارای حوضخانه می‌باشد که تزیینات گچبری و کاربندی دارد. در طبقه همکف، اتاق طنبی قرار گرفته که در جلو آن ایوان ستوندار با سرستون‌های گچبری شده وجود دارد. ارتفاع طنبی، که بعدها تا حدودی تغییر یافته است، در طرفین آن و در طبقه فوقانی دو اتاق کله‌ای را به وجود آورده است که فضاهای جانبی طنبی به آنها قابل دسترسی می‌باشد.
دو جبهه شرقی و غربی نیز در طبقه زیرزمین، از سردابه و در طبقه همکف، از چندین اتاق تشکیل یافته؛ در هر دو جبهه دسترسی به طبقه همکف به واسطه یک راهرو است.
عرضه این خانه ۶۰۰ متر مربغ و اعیانی تقریباً ۱۰۰۰ متر مربع است. نماهای داخلی، تزیینات آجری دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* خانه‌های قدیمی تبریز، محمد علی کی نژاد و رضا شیرازی، سال ۱۳۸۹، نشر فرهنگستان هنر، شابک: ۹۷۸۹۶۴۲۳۲۰۳۶۳

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
خانه نیکدل

**خانه نیکدل** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان امام خمینی، خیابان مقصودیه، پلاک ۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

سازندهٔ این بنا سید ابراهیم نیکدل، سرمایه‌دار و واردکنندهٔ لوازم خانگی بود. شاخص‌ترین این لوازم، چرخ خیاطی‌هایی بود که از ژاپن وارد می‌شد. فرزندانش پیشهٔ پدری را ادامه دادند و فروشگاه‌های لوازم خانگی نیکدل همچنان در تبریز دائر است.

این مجموعه به عنوان ستاد مرکزی تبریز ۲۰۱۸ مورد استفاده قرار گرفته‌است.

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
خانه معبودی

**خانه معبودی** (خانه حاج رضا صادری) خانه‌ای است که در تبریز، میدان منجم، خیابان شهید سلمانپور، پلاک ۹ واقع شده و قدمتش به دوره قاجاریان می‌رسد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
از زمان ساخت خانه اطلاع دقیقی نیست معماری آن مربوط به اواخر دوره قاجار است. خانه فوق نخست در مالکیت احمد جوان قرار داشت احمد جوان برادر محمد جوان بود و رضا صادری داماد محمد جوان - از مالکان تیمچه مظفریه-بود . مدت محدودی این خانه به مالکیت حسین معروف به قونسول (از اجداد خانواده تماری) درآمد. رضا صادری از تجار خوشنام و نیکوکار و متدین  فرش - ایشان نماینده آیت الله العظمی خویی در تبریز بودند.-  در حدود سال ۱۳۲۰ خورشیدی از همان شخص خریداری نمود. پدر زن رضا صادری همسایه دیوار به دیوار این خانه بود و پنجره ای نیز از آشپزخانه به حیاط محمد جوان باز می شد که تا فروش خانه و قبل از فوت رضا صادری این دریچه گشوده و همواره ارتباط برقرار بود.حاج رضا سالها در این مکان همراه خانواده خود زیست. وی از معماری خانه بشدت مراقبت کرد و تا قبل از مرگش به همان حالت اولیه نگهداری نمود.مساحت این خانه در اصل ۹۵۰ متر مربع بود و علاوه بر آن، دو خانه از زیر زمین و از طریق دالان تنگی بدان متصل بود که مساحت هر کدام حدود ۲۰۰ متر مربع بود و در حکم حیاط خلوت خانه بود که بعدها فرزند ارشد او اکبر در یکی از آنها سکنی گزید. رضا صادری این خانه را تبدیل به حسینه کرده بود و دستجات حسینی در ایام محرم و روزهای خاص همواره بدانجا می آمدند . این خانه دو در، یکی به کوچه چوستدوزان و دیگری به دربند قالیچیلر داشت.
چند سال پس از مرگ رضا صادری، در سال ۱۳۶۶ خورشیدی، مهدی معبودی این خانه را خریداری کرد.

استاد کریم صادری نوه آن مرحوم می نویسد: رضا صادری در 28 آبان ماه 1280 خورشیدی در تبریز به دنیا آمد. پدرش اکبر و مادرش رقیه نام داشت.اکبر به علت تجارت و بازرگانی فرش همواره در مسافرت بود و زمانی که به شهرستان رشت برای امور بازرگانی رفته بود، مدتی در آنجا رحل اقامت افکند. رضا سالهای اولیه تحصیلات خود را در مکتب خانه های آنجا خواند و پس از آمدن به تبریز مدتی نیز در تبریز تحصیل کرد. لیکن پس از فوت زودهنگام پدر، سرپرستی خانواده را بر عهده می گیرد.
حاج رضا کسب و کار پدر را ادامه می دهد و به خاطر آشنایی به امور تجارت و تلفیق آن با معارف اکتسابی و تحصیلات دینی، بویژه مهارت در حساب سیاق، اعتماد بازاریان را جلب می کند و از فرشفروشان خوشنام و با اعتبار تبریز می گردد. وی به سبب کارهای خیر و دستگیری از بینوایان زیانزد عام و خاص می شود و در منطقه چوستدوزان و حوالی آن معتمد محل شناخته می شود. معظم له از طرف آیت الله العظمی خویی - مرجع تقلید جهان تشیع که ساکن نجف بودند - بعنوان نماینده تعیین می شوند و این سمت را تا آخر عمر شریقشان داشتند.
فرزندان ایشان به ترتیب اکبر، محمود،اقبال، مجید، فاطمه، صمد و عفت می باشند. شادروان حاج رضا در یکم اسفنماه سال1361 خورشیدی دار فانی را وداع گفت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
موزه مطبوعات آذربایجان

**خانهٔ صلح‌جو یا کلکته‌چی (موزهٔ مطبوعات آذربایجان)** مربوط به دورهٔ قاجاریان است و در تبریز، خیابان تربیت، کوچه کرباسی، پلاک ۲۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

موزهٔ مطبوعات آذربایجان در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ خورشیدی با حضور وزیر وقت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران در محل خانهٔ صلح‌جو (کلکته‌چی) افتتاح گردید. در فاز اول این موزه، ۲۸ اثر تاریخی مرتبط با مطبوعات شامل نشریه، اسناد، تجهیزات و دوربین‌های عکاسی به نمایش گذاشته شده‌است. سایر آثار به نمایش گذاشته شده در موزهٔ مطبوعات آذربایجان:

* مکاتبات و روزنامه‌های دوره قاجار، شامل روزنامه‌های حبل‌المتین، صور اسرافیل و انجمن تبریز
* نسخه‌های چاپ سنگی، نامه‌ها در ارتباط با نشریات، قبض حق اشتراک نشریات

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
رده:موزه‌های تبریز
بیمارستان نجمیه

**بیمارستان نجمیه** بیمارستانی در تهران با سبک معماری اواخر دورهٔ قاجار است که در دهه اول دورهٔ پهلوی افتتاح شده و در خیابان حافظ (سابقا موسوم به خیابان دروازه قدیم یوسف آباد) پایین‌تر از خیابان جمهوری اسلامی واقع شده‌است.

بیمارستان یادشده در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و همچنین در فهرست موقوفات سازمان اوقاف و امور خیریه کشور قرار دارد. بنیان‌گذار این بیمارستان، ملک تاج خانم فیروز نجم‌السلطنه است. او نوهٔ عباس میرزا، دختر نصرت‌الدوله، همسر میرزا هدایت الله وزیر دفتر و مادر محمد مصدق می‌باشد.. نجم السلطنه از سال ۱۳۰۷ش به ساخت و وقف بیمارستانی در محل سکونت خود، خیابان دروازه یوسف آباد (حافظ امروزی)، همت گمارد که این موقوفه به نام بیمارستان نجمیه تهران تا به امروز باقی است. نجم السلطنه برای مخارج این بیمارستان درآمد چندین ملک خود را اختصاص داد و تا زمانی که خود زنده بود نظارت بر امور آن را برعهده داشت. پس از آن طبق وقف نامه، تولیت به دست  محمد مصدق و بعد از وی به میرزا ابوالحسن خان ثقه الدوله دیبا و پس از این دو پسر به فرزندان بزرگشان تعلق می‌گرفت. او همچنین نظارت بر این بیمارستان را به دخترانش؛ فاطمه خانم شوکت‌الدوله، ملوک خانم عشرت‌الدوله و آمنه دفتری (دفترالملوک) واگذار کرد.

این بیمارستان نخستین بیمارستان مدرن تهران است که در سال ۱۳۰۶ افتتاح شد و در تاریخ آبان ۱۳۰۷ وقف بیماران مستمند ایران گردید بنایی نیز در اواخر دهه ۳۰ توسط محمدحسن شمشیری به مجموعه بیمارستان اضافه شد که دارای همخوانی با دیگر ساختمان‌های آن است. بیمارستان نجمیه محل وفات مصدق نیز می‌باشد.

این بیمارستان در حال حاضر توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اداره می‌شود و زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله قرار دارد.

## نگارخانه

پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 2.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 3.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 4.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 5.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 6.jpg|
|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 9.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 10.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 11.jpg|
پرونده:Sahktemane bimarestane najmiye 12.jpg|
پرونده:Najmiyeh Hospital (cropped).JPG|سردر بیمارستان نجمیه در خیابان جمهوری


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:بیمارستان‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:وقف
رده:بیمارستان‌ها در ایران
رده:بیمارستان‌های تهران
رده:بیمارستان‌های آموزشی استان تهران
رده:بیمارستان‌های آموزشی
آرامگاه سید ابوالقاسم مجتهد میرزایی

**مقبره سید ابوالقاسم مجتهد میرزایی** مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، انتهای خیابان امام، میدان ۱۵ خرداد، کوچه رضایی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان زنجان
رده:آرامگاه‌های زنجان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
کاروانسرای قاجاری

**کاروانسرای قاجاری** مربوط به دوره قاجار است و در ری، خیابان حضرتی، بر شمالی کوچه پاچنار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ری
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان ری
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان ری
رده:کاروانسراهای استان تهران
رده:کاروانسراها در ایران
پل گیشه دمرده

**پل گیشه دمرده** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رشت، بخش کوچصفهان، دهستان بلسبنه، روستایی جیرسرا روی رودخانه گیشه دمرده واقع شده که همانند نامش عروسی باستانی از دوران قاجار می‌باشد و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در برنامه رادیویی گلچین هفته قسمت هفدهم پیش از پخش ترانه‌ای از کاسعلی اکبرپور به نام گیشه دمرده، مجری برنامه توضیح میدهد که گِیشه دَمَرده در گیلکی *عروسی که در آب مُرده* معنی می‌دهد. روایت است عروسی را سوار بر اسب به آیین محلی به خانهٔ داماد می‌بردند، وقتی از رودخانه می‌گذشتند، پل ریزش کرده عروس به آب افتاد و غرق شد. ازین رو اسم این رودخانه را گیشه دمرده گذاشتند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*بلسبنه
*جیرسرا 
*کوچصفهان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رشت
رده:پل‌های تاریخی شهرستان رشت
قلعه آسمان دوله

**قلعه آسمان دوله** مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان چرداول، بین روستاهای‌علی‌آبادوسطی وسفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان چرداول
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان چرداول
محوطه سرکلاه‌سنگ

**محوطه سرکلاه سنگ** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان رودبار، بخش عمارلو، روستای ناوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی بخش عمارلو
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان رودبار
آتشکده کلم

**آتشکده کُلْم** مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دره‌شهر، بخش بدره، روستای کلم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* فهرست آتشکده‌های ایران

## منابع

رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان دره‌شهر
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان دره‌شهر
خانه هنرمندان تبریز

**خانه ختایی** بنایی مربوط به دوره صفوی تا دوره قاجار است که در تبریز، خیابان ارتش جنوبی، کوچه صدر، بن‌بست ختایی‌ها واقع شده و این اثر با نام "*خانه ختایی*" در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## خانه هنرمندان تبریز
این خانه در آبان ۱۳۸۹ از سوی شهرداری تبریز خریداری شد و مالکیت آن به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تبریز واگذار گردید و به نام «خانه هنرمندان تبریز» گشایش یافت.

## پیشینه
ختائیان خانواده بازرگان و ثروتمندی بودند که آن‌ها با درایت توانستند در تمام سال‌های انقلاب مشروطه و جنگ، خود را در امان نگه دارند تا این که روس‌ها در روز اول محرم سال ۱۳۳۰ ه.ق با وجود آتش‌بس اعلام شده، به خانه آنان حمله برده و افرادی را که از ترس در زیرزمین خانه مخفی شده و قرآن به سر گرفته بودند را کشتند و خانه را غارت کردند.

خانه ختایی‌ها، حدود 700 مترمربع مساحت دارد. اسناد تاریخی و آثار قدیمی برجای مانده در آن، قدمت خانه را به حدود150 سال قبل و دوران قاجار مربوط می‌سازد.

## جستارهای وابسته
* خانه‌های تاریخی تبریز
* خانه هنرمندان ایران
* خانه هنرمندان اصفهان

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تبریز
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تبریز
رده:هنرها در ایران
محوطه قیزقلعه‌سی

**محوطه قیز قلعه سی** مربوط به هزاره ۱- سدهٔ ۳ و ۴ ه‍.ق است و در شهرستا ن اردبیل، بخش مرکزی، روستای رویین دز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان اردبیل
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان اردبیل
تپه شماره ۱ داودآباد

**تپه شماره ۱ داود آباد** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ورامین، بخش مرکزی، روستای داود آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ورامین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ورامین
گورستان چشمه پهن

**قبرستان چشمه پهن** در شهرستان چرداول، بخش شیروان، روستای چشمه پهن واقع شده است. این قبرستان، بر روی یک تپه ماهور سنگلاخی که در شمال روستا و کوهپایه‌های جنوبی کوه لنه می‌باشد، قرار دارد و جهت دسترسی به این تپه ماهور سنگلاخی می‌توان از جاده آسفالته ایلام به لومار استفاده کرد که در ۵۰۰ متری جنوب اثر واقع شده است.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان چرداول
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان چرداول
تپه دیرمان تپه‌سی

**تپه دیرمان تپه‌سی** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در بستان‌آباد، جاده ترانزیت، کوچه پشت پمپ بنزین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان بستان‌آباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بستان‌آباد
گورستان مهرآباد (بناب)

**قبرستان مهر آباد** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بناب، خیابان شهید مطهری، جنوب شرقی مسجد مهر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بناب
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بناب
ریسانی

**ریسانی**، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان دالاهو استان کرمانشاه ایران.

## جمعیت
این روستا در دهستان بیونیج قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (18خانوار) 71نفر بوده‌است.

## منبع

رده:روستاهای شهرستان دالاهو
محوطه قلعه شیر

**محوطه قلعه شیر** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تربت جام، بخش نصرآباد، روستای قلعه شیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت جام
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تربت جام
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان تربت جام
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان تربت جام
گوردخمه و گورستان قلعه‌گاه

**گور دخمه و گورستان قلعه‌گاه** مربوط به دورهٔ اشکانیان است و در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای بوبکتان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان سقز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سقز
رده:گوردخمه‌های تاریخی شهرستان سقز
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سقز
محوطه پشت روستا

**محوطه پشت روستا** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان قروه، بخش دهگلان، روستای ظفر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان قروه
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان قروه
اصطبل ارگ بم

**اصطبل ارگ بم ** مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در بم، داخل ارگ بم، داخل قلعه حکومتی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان بم
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بم
رده:ارگ‌های تاریخی شهرستان بم
خانه زادگاه دکتر علی شریعتی

**خانه زادگاه دکتر علی شریعتی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان داورزن، بخش مرکزی، روستای کاهک واقع شده‌است. این اثر در  با شمارهٔ ثبت ۹۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده استhttps://www.irna.ir/news/83836660/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B4%D8%AF

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان داورزن
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان داورزن
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان داورزن
رده:یادبودها و یادواره‌های علی شریعتی
خانه دادرس

**خانهٔ دادرس** بنایی بازمانده از دورهٔ قاجاری است که در سال ۱۳۸۲ به شمارهٔ ۹۷۶۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در مرکز شهر اهواز در بازار عبدالحمید (خیابان نظامی یا شهید نظری‌پور) ساخته شد. 
در خیابان نظامی (شهید نظری‌پور) و مرکز شهر اهواز خانه‌های متعددی از دوره‌های قاجار و پهلوی به جا مانده که بخش ناچیزی از آن‌ها به ثبت رسیده است. سرای دادرس یکی از این بناهای تاریخی شهر اهواز است که تاکنون فقط به ثبت رسیده و در نگهداری و مرمت آن کوتاهی شده‌است.

## مشخصات
این بنا ساختمانی دو طبقه است که در طبقهٔ همکف آن پنج اتاق و در طبقهٔ دوم سه اتاق وجود دارد. سرداب موجود در بنا نیز مساحت حدود ۴×۵ متر مربع دارد. خانهٔ دادرس ابتدا محل کاروانسرای شیخ خزعل بود، بعد میدان تره‌بار شد و سپس به بازار خواربارفروشان مبدل گشت. سرانجام نیز این بنای تاریخی تبدیل به انبار کفش و دمپایی شده است. افزون بر سرداب، این بنا دارای آثاری از حجاری، آجرچینی، ستون و در و پنجرهٔ چوبی می‌باشد و از ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن سنگ‌چینی‌های بسیار زیبای آن است.

## تلاش برای مرمت
در این بنا تاکنون اقدام مرمتی صورت نگرفته و بخشی از آن تخریب شده است؛ به طوری که قسمتی از سقف فروریخته است. حال آن که با توجه به قرار گرفتن بنای دادرس در مرکز شهر و تاریخی بودن آن به گفتهٔ دوستداران میراث فرهنگی می‌توان آن را به یک مرکز فرهنگی-خدماتی همچون فرهنگ‌سرا، موزه مردم‌شناسی، چایخانه یا نگارخانه تبدیل کرد.

## منابع

رده:بناهای دوره قاجاریان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اهواز
مسجد مفیدآقا

**مسجد مفید آقا** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان معاصر، سرای گرجیلر، روبروی مسجد قزللی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان تبریز
آسیاب‌آبی روستای تمین

**آسیاب آبی روستای تمین** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زاهدان، بخش میرجاوه، روستای تمین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان زاهدان
رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان زاهدان
مدرسه عماد

**مدرسه عماد**، اواخر دوره قاجار در شهر بم ساخته شد. اثر تاریخی مزبور با بیش از یک قرن عمر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بم
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان بم
کارگاه سفال عسگری

**کارگاه سفال عسگری** مربوط به اوایل دوره قاجار است و در لالجین، خیابان توحید واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* لالجین
* سفالگری در لالجین

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان بهار
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بهار
آرامگاه حاجیه معصومه

**مقبره حاجیه معصومه** مربوط به اوائل دوره صفوی است و در راور، خیابان گلزار، محله کنج غربی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان راور
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان راور