open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رابرت لویی استیونسن

**رابرت لویی بالفور استیونسُن**  (زادهٔ ۱۳ نوامبر ۱۸۵۰ – درگذشتهٔ ۳ دسامبر ۱۸۹۴) نویسنده اسکاتلندی قرن نوزدهم بود. شهرت داستان *[[دکتر جکیل و آقای هاید]]* این نویسنده به حدی است که نام آن در زبان انگلیسی به صورت ضرب‌المثل درآمده است. رمان دیگر معروف او، *[[جزیره گنج]]* نام دارد.

## آثار
### رمان
* ۱۸۸۳ - **[[جزیره گنج|جزیرهٔ گنج]]**
* ۱۸۸۳ - **[[پیکان سیاه]]**
* ۱۸۸۵ - **پرنس اوتو**
* ۱۸۸۶ - **[[دکتر جکیل و آقای هاید]]**
* ۱۸۸۶ - **[[فرزند ربوده‌شده]]**
* ۱۸۸۹ - **ارباب بالانترا**
* ۱۸۹۲ - **[[مرده‌دزد]]**
* ۱۸۹۳ - **کاتروینا**
* ۱۸۹۶ - **آب بند (سد) هرمیستون**
* ۱۸۸۶ - **آدم‌ربایی**

### داستان کوتاه
* ۱۸۸۵ - **مارکهایم**
* ۱۸۹۳ - **تفریحات شب در جزیره**

### سفرنامه
* ۱۸۷۹ - **[[سفر با خر]]**

### غیر داستانی
* ۱۸۹۲ - **هشت سال آشوب در ساموا**

## مرگ
بندانگشتی|120px|استیونسن در ۳۷ سالگی
استیونسن در ۳ دسامبر ۱۸۹۴، در سن ۴۴ سالگی، بر اثر سکته درگذشت.
## نگارخانه

File:Robert-louis-stevenson.jpg|
Image:Robert Louis StevensonJune 1885.jpg|
Image:Sargent - Robert Louis Stevenson and His Wife.jpg|
Image:Robert Louis Stevenson by Sargent.jpg|
Image:Robert Louis Stevenson, 1885.jpg|


## جستارهای وابسته
* نویسندگان علمی-تخیلی

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Louis_Stevenson

رابرت لویی استیونسن
رده:اسکاتلندی‌های سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی ادینبرو
رده:اهالی ادینبرا
رده:بی‌خدایان اهل اسکاتلند
رده:پرسبیترین‌های اهل اسکاتلند
رده:ترانه‌پردازان اهل اسکاتلند
رده:حکایت‌نویسان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ادینبرو
رده:درگذشتگان ۱۸۹۴ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل اسکاتلند
رده:دور از وطن‌های اهل اسکاتلند در ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان اهل اسکاتلند
رده:رمان‌نویسان دوره ویکتوریا
رده:رمان‌نویسان سده ۱۹ (میلادی) اهل اسکاتلند
رده:زادگان ۱۸۵۰ (میلادی)
رده:سفرنامه‌نویسان اهل اسکاتلند
رده:شاعران اهل اسکاتلند
رده:شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل اسکاتلند
رده:شاعران کودک
رده:نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان اهل اسکاتلند
رده:نویسندگان ادبیات گوتیک
رده:نویسندگان اسکاتلندی سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان اهل ادینبرو
رده:نویسندگان اهل انگلستان
رده:نویسندگان اهل ساموا
رده:نویسندگان با نام مستعار
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل اسکاتلند
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۱۹ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:نویسندگان داستان‌های ارواح
رده:نویسندگان دریانوردی
رده:نویسندگان رمان‌های تاریخی اهل اسکاتلند
رده:نویسندگان وحشت اهل اسکاتلند
رده:درگذشتگان به علت خون‌ریزی درون‌جمجمه‌ای
هدایت الکتریکی خاک

**هدایت الکتریکی خاک** نماینده میزان املاح هادی موجود در محلول خاک می‌باشد که یکی از اصلی‌ترین آنها نمک (کلرید سدیم) می‌باشد.
واحد هدایت الکتریکی ohm-1 یا mho می‌باشد و واحد هدایت ویژه µ mho/cm (میکرو موه بر سانتیمتر) یا µSiemens/cm (میکرو زیمنس بر سانتیمتر) است.

در شیمی خاک علاوه بر بحث هدایت الکتریکی خاک SAR یا SODIUM ABSORBSION RATIO یعنی نسبت جذب سدیم ESP یا EXCHANGABLE SODIUM PERCENTAGE یعنی درصد سدیم قابل تبادل و... هم اندازه‌گیری می‌شود.

رده:الکتریسیته
فرهنگسرای بهمن

**فرهنگسرای بهمن** اولین فرهنگسرای شهر تهران است که جزو مهم‌ترین و پر برنامه‌ترین مراکز فرهنگی پایتخت هم محسوب می‌شود.

این فرهنگسرا که در جنوب پایتخت(محله جوادیه) و در شهرداری منطقه ۱۶ تهران قرار دارد، اولین فرهنگسرای طراحی شده در شهر تهران است که برنامه‌های متنوع فرهنگی، علمی، ورزشی، هنری و… برای شهروندان جنوب تهران دارد.

## تاریخچه
بیست و یکم شهریور ماه ۱۳۷۰ شهرداری تهران با هدف راه‌اندازی توسعه و گسترش فضاها و مکان‌های فرهنگی هنری در اولین حرکت فرهنگی خود اقدام به ایجاد نخستین فرهنگسرای شهر تهران در جنوب پایتخت تحت عنوان فرهنگسرای بهمن در مکان سابق کشتارگاه تهران کرد.

فرهنگسرای بهمن به عنوان مادر فرهنگسرای کشور نامیده شده و زیر نظر سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران فعالیت می‌کند.

یک کاوشکده بنام تالار علوم و فنون خواجه نصیر طوسی با همکاری بنیاد علمی زیرک‌زاده در آن فعالیت می‌کند.

## بخش‌های فرهنگسرا
* کتابخانه عمومی شهید فهمیده تهران اولین و یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران که در سال ۱۳۷۲ در این فرهنگسرا افتتاح گردید. این کتابخانه با داشتن منابع غنی در زمینه‌های گوناگون و بخش تخصصی کودک با نام کتابخانه باران و همچنین با داشتن دو سالن مطالعه مجزا برای آقایان و خانم‌ها به علاقه‌مندان کتاب خدمات‌دهی می‌کند.
* تالار شهید آوینی (۱۵۵۰ نفر ظرفیت)
* سالن سینما تراس بهمن (۳۵۰ نفر ظرفیت)
* مجموعه تالارهای مبارک
** تماشاخانه مبارک (۱۶۷ نفر ظرفیت)
** تالار تجربه
* دارالقرآن کریم فاطر ریحانه النبی
* مجتمع فرهنگی هنری شهید کریمی (۸۰۰ عدد صندلی متحرک)
* نگارخانه‌های هنرهای تجسمی
* واحد موسیقی (سالن حشمت سنجری با مدیریت استاد مهدی غلامی)
* مجموعه‌های ورزشی (استخر سر پوشیده، سونا و جکوزی، سالن‌های بدن‌سازی، ورزش‌های رزمی، ژیمناستیک، شطرنج، فوتسال، والیبال، بسکتبال، اسکیت، زمین چمن مصنوعی، ورزش‌های جانبازان و معلولین و سالن چندمنظوره تیراندازی)
* واحد آموزش
* خانه کودک بهمن
* چای باغ
* تالار علوم و فنون

## جستارهای وابسته
* فهرست فرهنگسراهای تهران

## پانویس

* آشنایی با فرهنگسرای بهمن وبگاه همشهری آنلاین

## پیوند به بیرون
* وبگاه فرهنگسرای بهمن

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۰ در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری تهران
رده:سینماهای تهران
رده:فرهنگسراهای تهران
رده:فرهنگسراهای شهرداری تهران
رده:معماری دوران جمهوری اسلامی ایران
رده:منطقه ۱۶ تهران
طاق تیتوس

**تاق پیروزی تیتوس** Arch of Titus نام طاق نصرتی است دارای یک طاق که در راه مقدس (Via Sacra) در جنوب شرقی فوروم رومی در شهر رم، ایتالیا، قرار گرفته است.

این طاق کمی پس از درگذشت تیتوس، امپراتور روم ساخته شد.

## نگارخانه


پرونده:Arc de titus frontal.jpg|طاق نصرت تیتوس
پرونده:Canaletto (I) 054.jpg|طاق تیتوس در ۱۷۴۴ م.، پیش از بازسازی. نقاشی اثر کانالتو.
پرونده:Arch.of.Titus-Inscription.jpg|سنگ‌نبشته



## جستارهای وابسته
* طاق نصرت (پاریس)
* تریومف
* طاق نصرت
* تاق پیروزی کاروسل

## منابع

* 

رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۸۰ (میلادی) در امپراتوری روم
رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۸۰ (میلادی) در ایتالیا
رده:پالاسیوم
رده:پروژه‌های ساختمانی دودمان فلاویان
رده:تیتوس
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های روم باستان در رم
رده:یهودیت در روم باستان
رده:متن‌های لاتین سده ۱ (میلادی)
بمب هسته‌ای بی۶۱

بندانگشتی|چپ|300px|
بندانگشتی|300px|بمب ب۶۱ و اجزای آن
**بمب هسته‌ای بی۶۱** مهم‌ترین و رایج‌ترین سلاح هسته‌ای در زرادخانه هسته‌ای بعد از جنگ سرد آمریکا است. این بمب قابلیت تنظیم قدرت انفجاری از معادل ۰٫۳ کیلوتن تا ۳۴۰ کیلو تن تی‌ان‌تی را دارد و برای پرتاب توسط هواپیماهای پرسرعت ساخته شده است. طول این سلاح ۳٫۵۸ متر و قطر آن در حدود ۳۳ سانتی‌متر و وزن مدل پایه آن ۳۲۰ کیلوگرم است.

هواپیماهایی که توانائی حمل و پرتاب این بمب را دارند عبارت‌اند از:
* بمب‌افکن ب۱
* بمب‌افکن ب۲
* بمب‌افکن ب۵۲
* شکاری بمب‌افکن اف‌ب-۱۱۱
* شکاری اف-۱۱۱
* شکاری اف-۱۰۰
* شکاری بمب‌افکن اف-۱۰۴
* شکاری بمب‌افکن اف-۱۰۵
* شکاری بمب‌افکن اف-۴
* آ-۴
* آ-۶
* آ-۷
* اف-۱۵
* اف-۱۵ ئی
* اف-۱۶
* اف/آ-۱۸
* اف-۱۱۷ (هرچند برخی منابع گفته‌اند که این هواپیما برای حمل جنگ‌افزار اتمی طرح نشده است)
* تورنادو
* احتمالاً اف/آ-۲۲ و اف-۳۵ نیز توانائی حمل این سلاح را روی پایه‌های بیرونی خواهند داشت.

گفته می‌شود بیش از سه هزار قبضه از این بمب تولید شده است و بیش از هزار قبضه آن به حالت آماده استفاده قرار دارد. حدود ۴۸۰ قبضه از آن در کشورهای بریتانیا، آلمان و ترکیه در اختیار نیروی هوائی آمریکا قراردارد.

## انواع
;**[[ب۶۱-۱۱]]**

**بمب هسته‌ای ب۶۱–۱۱** مدل سنگرشکن این بمب است که توانائی نفوذ به عمق زمین یا سوراخ کردن دیوارهای قطور بتنی را دارد.

بخش انفجاری این سلاح همان بمب ب۶۱ است و موتور موشکی و بدنه ویژه آن که گفته می‌شود از فولاد سخت شده تهیه شده به آن توانائی نفوذ به عمق را می‌دهد.

در آوریل ۲۰۰۶ سخنان بسیاری در مورد احتمال کاربرد این بمب از طرف آمریکا در تخریب هدف‌های هسته‌ای ایران، از جمله تأسیسات هسته‌ای نطنز، در مطبوعات و رادیو و تلویزیون‌های دنیا مطرح شد. سیمور هرش در مقاله‌ای در مجله نیویورکر این احتمال را مطرح کرد، اگر چه پیشتر نیز برخی مخالفان حمله به ایران به این امکان اشاره کرده بودند.

## منابع

B61 Global Security

رده:بمب‌های پرتاب‌شونده از هوای ایالات متحده آمریکا در جنگ سرد
رده:تجهیزات نظامی (۱۹۶۹–۱۹۶۰)
رده:جنگ‌افزارهای هسته‌ای ایالات متحده آمریکا
رده:جنگ‌افزارهای هسته‌ای
سفیدرود (ابهام‌زدایی)

* سفیدرود (ایران) اولین رود بلند کاملا در ایران .
* سفیدرود (افغانستان) رودی در ولایت سرپل افغانستان .
* سپیدرود رشت، باشگاه فوتبال
جایزه نوبل ادبیات

**جایزهٔ نوبل ادبیات** (یکی از پنج جایزهٔ نوبل است و هر سال به نویسنده‌ای داده می‌شود که به گفتهٔ آلفرد نوبل، برجسته‌ترین اثر با گرایش آرمان‌خواهانه را نوشته باشد). منظور از «اثر» معمولاً مجموعه کارهای نویسنده است؛ اگرچه گاه در متنِ مربوط به جایزه، از آثار مشخص نیز نام برده شده است.

بر اساس وصیت‌نامهٔ آلفرد نوبل، جایزه هر سال باید به کسی اعطا شود که «در حوزهٔ ادبیات، برجسته‌ترین مجموعه‌آثار را در جهتی آرمانی یا ایده‌آل» خلق کرده باشد. آکادمی سوئد برنده را تعیین می‌کند و در اوایل اکتبر هر سال آن را اعلام می‌دارد.

## برندگان

## عدم اهدای نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸
آکادمی سوئد، که برگزارکنندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات نیز هست، در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که پس از ۷۵ سال اعطای این جایزه، برای نخستین بار، نوبل ادبیات را در این سال اهدا نمی‌کند.

کارل-هنریک هِلدین، رئیس هیئت مدیرهٔ بنیاد نوبل، اظهار داشت: «این بحران در آکادمی سوئد تأثیرهایی منفی بر روی جایزهٔ نوبل داشته است. تصمیم آن‌ها تأکید بیشتری بر جدیت موقعیت می‌گذارد و باعث می‌شود از اعتبار جایزهٔ نوبل در طولانی‌مدت حفاظت شود. هیچ‌یک از این مسائل بر اهدای جوایز دیگرِ نوبل در سال ۲۰۱۸ تأثیر نخواهد گذاشت.»

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از گاردین، آکادمی سوئد که به‌خاطر ارتباطش با مردی که متهم به حملهٔ جنسی به زنان شده، گرفتارِ یک رسوایی بزرگ طی چند ماه اخیر شده، اعلام کرد سال ۲۰۱۸ جایزهٔ نوبل ادبیات اهدا نخواهد شد تا آکادمی بتواند با نتایج بی‌سابقهٔ این مسئله کنار بیاید.

در رسوایی یادشده، موضوع بر سرِ مردی به نام ژان-کلود آرنو است که به‌عنوان شخصیتی فرهنگی در سوئد شناخته می‌شود. او در رابطهٔ نزدیک با آکادمی سوئد قرار دارد. روزنامهٔ *داگنس نوهتر* چند ماه پیشتر گزارش داده بود که آرنو طی سال‌های اخیر، ۱۸ زن را که عضو آکادمی یا همسر و دختر اعضای آکادمی سوئد بوده‌اند، مورد آزار یا سوءاستفادهٔ جنسی قرار داده است.

البته جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۱۸ در سال ۲۰۱۹ به اولگا توکارچوک، نویسنده لهستانی، اهدا شد.

## منابع
:جایزه نوبل

## پیوند به بیرون
* فهرست برندگان جایزه نوبل ادبیات در وبگاه جایزه نوبل

رده:برندگان جایزه نوبل ادبیات
جایزه نوبل ادبیات
*ادبیات
رده:جایزه‌های داستان
تل ابوچیزان

تل ابوچیزان محوطه ای است در جنوب شرقی شوشتر که در سال ۱۳۸۲ توسط پروژه پیش از تاریخی شوشتر کشف شد. این محوطه در مرکز هزار دره‌های منطقه با بلندی ۱۵ متر از سطح زمین‌های اطراف و وسعت فعلی حدود ۸ هکتار بزرگترین محوطه ثبت شده پیش از تاریخی در منطقه شوشتر است. فعالیت‌های دره ای و تغییرات زمین ریختی در این بخش از شرق شوشتر بسیار چشم گیر است. متأسفانه به دلیل همین فعل و انفعالات، تل ابوچیزان، در حال تخریب است.

پس از کشف تل ابوچیزان، پروژه پیش از تاریخ شوشتر برآن شد تا تل ابوچیزان را دقیق تر بشناسد. برای همین امر یک فصل گمانه زنی به منظور لایه نگاری، یک فصل بررسی فشرده بر روی محوطه و یک فصل کاوش گسترده در محوطه به سرپرستی عباس مقدم انجام شد.
تل ابوچیزان از دوبخش استقراری تشکیل شده‌است، بخش مربوط به دوره‌های شوشان (شوشان میانه و جدید) و بخش مربوط به اوروک میانه. آنچه که در رابطه با تل ابوچیزان حائز اهمیت است اینکه این محوطه وسیع به دلیل نزدیکی به منابع خامی چون قیر، سنگ و خاک مرغوب برای سفالگری، نمونهٔ نادر از لندسکیپ تولیدی در هزاره پنجم و چهارم پیش از میلاد را به نمایش گذاشته‌است. پیش از این در باستان‌شناسی پیش از تاریخ خوزستان، محوطه جعفرآباد به عنوان یک سایت تولیدی شناخته شده بود که در آن کارگاه‌های سفالگری یافته شده‌است. اما، مطالعات انجام شده بر روی تل ابوچیزان مشخص ساخته‌است که در طول ۱۵۰۰ سال حضور انسان در این محوطه، تولید و بهره‌گیری از مواد خام منطقه عامل اصلی شکوفایی ابوچیزان بوده‌است.

## منابع بیشتر

Moghaddam A. and N. Miri,2007 ".
Archaeological Surveys in the Eastern Corridor, Southwestern Iran”, Iran XLIV: 23-55

Connan.J, J. Zumberge, K. Imbus, A. Moghaddam
2008 "The bituminous mixtures of Tall-e Abu Chizan: A Vth millennium BC settlement in southwestern Iran", Organic Geochemistry 39 (2008) ۱۷۷۲–۱۷۸۹.

Moghaddam, A. (2008), Later Village Period Settlement Development in the Karun Raiver Basin, Greater Susiana, Southwestern Iran, Ph.D diss. , University of Sydney.

مقدم، عباس، ۱۳۸۶، «تل ابوچیزان (تل بورچیزون) در بستر باستان شناختی اواخر دوران روستانشینی شوشان بزرگ» مجله نامه پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شماره‌های ۲۰ و۲۱، پاییز و زمستان ۱۳۸۶، ویژه نامه باستان شناسی، صص ۳۵–۵۸.

## پیوند به بیرون

رده:شوشتر
کارون بزرگ

بندانگشتی
**کارون بزرگ** به بخشی از رودخانه کارون گفته می‌شود که در منطقه بندقیر شوشتر از بهم پیوستن رودهای گرگر، شطیط و دز (که شاخه‌هایی از کارون هستند) تشکیل می‌شود و پس از عبور از میان شهر اهواز به اروند رود می‌پیوندد.

## منابع

رده:رودهای استان خوزستان
رده:شوشتر
رده:اهواز
بند قیر

**بند قیر** روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان شوشتر استان خوزستان است. شاخه‌های گرگر و شطیط از رود کارون و رود دز در این محل به هم میپیوندند و رود کارون بزرگ را تشکیل می‌دهند.

جمعیت این روستا ۶۵۶ نفر بوده‌است. این روستا هم‌اکنون دارای خانه بهداشت، مدرسه ابتدایی، مخابرات و تصفیه‌خانه آب است. در فاصله ۵ کیلومتری روستای بندقیر در نزدیکی بزرگراه شوشتر-اهواز، خرابه‌های شهر قدیمی لشکر (عسکر مکرم) واقع شده‌است. شغل بیشتر مردم این روستا کشاورزی است.

## اثر تاریخی بند قیر
بند قیر بندی باستانی و از آثار دوره ساسانی است که بر روی رود گرگر یکی از آثار سیستم آبی تاریخی شوشتر (میراث جهانی یونسکو) ساخته شده است. این بند را به‌وسیله قیر (نفت خام) اندود و محکم کرده بودند. کاربری این بند کنترل پیوستن رودخانه‌های شطیط و گرگر بوده است. همچنین رود دز نیز در این منطقه به آن‌ها می‌پیوندد و کارون بزرگ را تشکیل می‌دهند. اثر تاریخی بند قیر در  کیلومتر ۴۰ بزرگراه شوشتر-اهواز واقع شده‌است.

## منابع

رده:بندهای تاریخی شهرستان شوشتر
رده:روستاهای شهرستان شوشتر
مکانیک همیلتونی

**مکانیک همیلتونی** فرمول‌بندی دوباره و نمایش جدیدی از مکانیک کلاسیک است. در سال ۱۸۳۳ (م)، مکانیک همیلتونی توسط ویلیام همیلتون و در پی پیدایش مکانیک لاگرانژی به‌وجود آمد که خودِ آن فرمول‌بندی مجدّد ولی قدیمی‌تری از مکانیک قدیم است. انگیزه‌ها و عِلل علمی این‌گونه نمایش‌های پیاپی دانش فیزیک و مکانیک در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی را باید در تاریخ و فلسفهٔ علوم و به‌ویژه در چگونگیِ آماده‌شدن زمینه‌ها برای تولّد مکانیک کوانتومی در اواخر سدهٔ نوزدهم جستجو نمود.

این صورت تازه‌تر از مکانیک کلاسیک امکان آن را  می‌دهد که (همانند حالت مکانیک لاگرانژی) بتوانیم معادله حرکت ذرّات را بدون اعتناء به نیروهای وارده بر آن‌ها و هندسهٔ پیچیدهٔ سیستم حاکم بر بعضی از آن‌ها به‌دست آوریم. (با مکانیک نیوتونی مقایسه شود)

برای رسیدن به این فرمول‌بندی، از طریقِ مکانیک لاگرانژی از تعریف «تکانه همیوغ» یا تکانهٔ تعمیم یافته‌استفاده می‌شود که به صورت زیر است:

:p_j = {\partial L \over \partial \dot{q}_j}

در این‌جا، L تابع لاگرانژی نام دارد و \dot{q}_j «سرعت تعمیم یافته» است. به همین خاطر و به این ترتیب ما می‌توانیم «تابع همیلتونی» (H\left(q_ip_i,t\right)) را توسط یک تبدیل لژاندر به وجود بیاوریم.


: H\left(\left\{q_i\right\},\left\{p_i\right\},t\right) = \sum_i p_i \dot{q}_i - L\left(q_i,\dot{q}_i,t\right)

از این‌رو، معادله‌های حرکتی همیلتونی معادلِ با معادله لاگرانژی (به عبارت دیگر، معادله حرکتی نیوتونی (\vec F=m\vec a)) هستند که به صورت زیر نوشته می‌شود:


: {\dot{q}}_j = { \partial H \over \partial p_j }

: {\dot{p}}_j = -{\partial H \over \partial q_j}

فرمولبندی همیلتونی راهی‌ست برای گذر از فیزیک کلاسیک و فرمول‌بندی ریاضی مکانیک کوانتومی که توسط هایزنبرگ انجام شد.

به‌طور خلاصه، برای گذار از مکانیک کلاسیک به مکانیک کوانتومی کافی‌است که براکت پواسُن را تبدیل به عمل‌گر جابجایی هایزنبرگ کنیم. ساده‌ترین راه برای درک این موضوع از طریق معادلات همیلتون-ژاکوبی است.

## جستارهای وابسته
* فیزیک
* مکانیک
* مکانیک لاگرانژی
* مکانیک کوانتومی
* معادلات همیلتون-ژاکوبی

## پانوشته‌ها

## منابع

* Goldstein، H. *Classical Mechanics،* second edition، (Addison-Wesley، ۱۹۸۰)
* Arnold، V.I. *Mathematical Methods of Classical Mechanics*، 2nd ed.، Springer-Verlag (1989)، 

رده:مکانیک همیلتونی
رده:سامانه‌های دینامیکی
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:مکانیک کلاسیک
رده:هندسه سیمپلکتیک
مکانیک لاگرانژی

**مکانیک لاگرانژی**، فرمول‌بندی و نمایش دوباره‌ای‌ در مکانیک کلاسیک از سوی لاگرانژ در ۱۷۸۸ میلادی‌ست که برپایه کمینه‌کردن‌ یک تابعی (Functional) به نام *[[کنش (فیزیک)|کنش]]* (Action) استوار است (اصل کمترین کنش). بنا به تعریف، لاگرانژیَن، تفاضل انرژی جنبشی و انرژی پتانسیل است. یعنی:


 L = T - V  \!

و در آن، سیستم به‌گونه‌ای از حالتی به حالت دیگر می‌رود که انتگرال لاگرانژین کمینه شود. برای نمونه، در ساده‌ترین حالت، کُنشِ مکان یک ذره در مکانیک کلاسیک با توصیف لاگرانژی، این‌گونه نوشته می‌شود:



S = \int_{0}^{T}{(m\dot{x}^2 - V(x))dt}



که در آن، x، خود، تابعی از زمان است؛  x = x(t).

کمینه‌کردن S، به معادلاتی می‌انجامد که معادلات اویلر-لاگرانژ نام دارند:



{\partial L\over{\partial x}}-{d\over{dt}}{\partial L\over{\partial \dot x}} = 0


یا


 m \ddot x = - {\partial V\over\partial x} = F



که همان قانون دوم نیوتن است. 

وقتی ذره، نسبیتی بررسی شود، لاگرانژین دیگر یک کمیت نرده‌ای نیست، بلکه، یک چاربردار است. تفاضل چاربردار جنبشی و پتانسیل، چاربردار لاگرانژین را به‌دست می‌دهد، و کنش، انتگرال چاربردار دیفرانسیلی مکان روی چاربردار لاگرانژی خواهد بود.
[بندانگشتی|تجزیه و [حرکت تقدیمی|تحلیل تقدم در عکس بالا از طریق مکانیک نیوتنی بسیاردشوار است، اما می‌توان آن را نسبتاً آسان از طریق مکانیک لاگرانژی تحلیل کرد.|233x233پیکسل]]
فیزیک کلاسیک، از راه مکانیک همیلتونی به مکانیک کوانتومی می‌رسد. از سوی دیگر، ریچارد فاینمن از راه مکانیک لاگرانژی به رهیافت مدرن‌تری از مکانیک کوانتومی رسید؛ این رهیافت، با انتگرال مسیر فاینمن (یا انتگرال تابعی) امکان‌پذیر می‌شود.
## جستارهای وابسته
* مکانیک همیلتونی
* مکانیک کوانتومی
* حسابان تغییرها
* نظریه میدان اسکالر
* نظریه میدان‌های کوانتومی
* انتگرال مسیر فاینمن

## منابع

* Goldstein, H. *Classical Mechanics,* second edition, (Addison-Wesley, 1980)

## پیوند به بیرون
* مکانیک لاگرانژی، دانشنامهٔ رشد

رده:مکانیک لاگرانژی
رده:ژوزف لویی لاگرانژ
رده:سامانه‌های دینامیکی
رده:ریاضی فیزیک
ویلیام همیلتون

**سر ویلیام روآن همیلتون**  (۴ اوت ۱۸۰۵ در دوبلین – ۲ سپتامبر ۱۸۶۵ در نزدیکی دانسینک)، ریاضیدان و فیزیک‌دان ایرلندی بود.

## زندگی علمی
بندانگشتی|پلاک ویلیام روآن همیلتون. پلاکی بر روی پل بروم بر روی کانال سلطنتی به یادبود کشف ویلیام روآن همیلتون. متن پلاک چنین است: در اینجا، در حالی که او در ۱۶ اکتبر ۱۸۴۳ از آنجا عبور می‌کرد، سر ویلیام روآن همیلتون در یک لحظه نبوغ خود، فرمول اساسی ضرب کواترنیون‌ها را کشف کرد و آن را بر روی سنگی از این پل حک کرد.
همیلتون در دوبلین ریاضی تحصیل کرد و سال ۱۸۲۷ (یعنی در ۲۲ سالگی)، استاد ستاره‌شناسی و ستاره‌شناس سلطنتی (Royal Astronomer) ایرلند شد. در ابتدا به فیزیک نور و خواص هندسی‌اش پرداخت. در هجده سالگی همیلتون موفق به کشف قاعده همیلتون در مکانیک شد، که بر طبق آن کنش ثابت باقی می‌ماند:

: \delta S = \delta \int L(q,\dot q,t) dt = 0 

با استفاده از حسابان تغییر می‌توان به وسیله این قاعده، در ریاضی معادله اویلر-لاگرانژ را، که در مکانیک لاگرانژی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اثبات کرد.

همیلتون بعدها به چهارگان‌ها پرداخت، که امروزه از جمله در گرافیک کامپیوتری و نظریه نسبیت کاربرد دارد.

از لحاظ زبانشناسی نیز همیلتون در هفت سالگی به‌طور باور نکردنی زبان عبری بلد بود و تا قبل از تولد سیزده سالگیش هم او در مجموع ۱۲ زبان از جمله زبانهای کلاسیک و مدرن اروپایی، فارسی، عربی، هندو، سانسکریت، و مالایایی را آموخته بود. او همچنین تا آخر عمرش همیشه خود را برای تفریح و سرگرمی با متنهای فارسی و عربی مشغول می‌کرد.

## زندگی
همیلتون از نوابغ ایرلندی بود که در پنج سالگی متون لاتینی و یونانی و عبری را می‌خواند و ایتالیایی و فرانسوی را در ۸ سالگی و عربی و سانسکریت را در ۱۰ سالگی آموخت و در ۱۴ سالگی برای سفیر ایران خطابه خوشامدی به زبان فارسی تهیه کرد. این استعداد بی مانند به زودی متوجه علوم گردید به طوری که در ۱۷ سالگی هامیلتون تمام حساب انتگرال را به خوبی می‌دانست و خسوف و کسوف را به خوبی پیش‌بینی می‌کرد و در ۲۲ سالگی استاد نجوم گردید. کارهای او به‌خصوص مربوط به مبحث نور، دستگاه‌های اشعه و مبحث دینامیک است. وی ملاحظات گائوس را در فضای سه بعدی تعمیم داد و در سال ۱۸۴۳ اولین اکتشافات خود را دربارهٔ کوآترنیون‌ها یعنی جبر فضایی که تعمیم جبر گائوس و کوشی می‌باشد به آکادمی سلطنتی ایرلند تقدیم کرد. تقریباً در همین اوقات، ریاضی‌دان آلمانی هرمان گراسمان همین فکر را نه تنها در مورد فضای سه بعدی بلکه به فضای n بعدی تعمیم داد.

## جستارهای وابسته

* مکانیک همیلتونی
* نگاشت خطی همیلتونی

## منابع

رده:ویلیام همیلتون
رده:اخترشناسان اهل ایرلند
رده:اعضای فرهنگستان علوم پروس
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم سن پترزبورگ
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:افراد ایرلندی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد مرتبط با کالج ترینیتی
رده:انگلیکان‌های اهل ایرلند
رده:اهالی ایرلند در سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی شهرستان دوبلین
رده:برندگان مدال پادشاهی
رده:دانشمندان اهل انگلستان
رده:دانشمندان فیزیک نظری
رده:دانش‌آموختگان کالج ترینیتی
رده:درگذشتگان ۱۸۶۵ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل ایرلند
رده:ریاضی‌دانان اهل بریتانیا
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:زادگان ۱۸۰۵ (میلادی)
رده:شوالیه‌های اهل ایرلند
رده:فیزیک‌دانان اهل انگلستان
رده:فیزیک‌دانان اهل ایرلند
رده:فیزیک‌دانان اهل بریتانیا
رده:فیزیک‌دانان نور
رده:نابغه‌های محاسبات
رده:گردانندگان رصدخانه دانسینک
رده:جبردانان خطی
رده:ریاضی‌فیزیک‌دانان
میانکوه (لرستان)

**میانکوه** امروزه در دو بخش میانکوه غربی و میانکوه شرقی نام دو دهستان از شهرستان پل‌دختر در  استان لرستان می‌باشد. اما سابقا به کل منطقه وسیع بالاگریوه اطلاق می شده است.

لرستان فیلی در منابع به دو قسمت عمده پشتکوه و پیشکوه تقسیم شده است. لرستان پیشکوه شامل استان امروزی لرستان می‌شود در حالی که منظور از پشتکوه استان ایلام است.
لرستان فیلی غیر از پشتکوه و پیشکوه شامل منطقه دیگری به نام میانکوه هم بوده که به علت نداشتن مرکزیت سیاسی در منابع تاریخی زیاد مورد اشاره قرار نگرفته اما در فرهنگ شفاهی مردم لرستان نام این منطقه کاملاً زنده و رایج است، تلفظ محلی میانکوه در لری  "میکو" می‌باشد که شامل منطقه بالاگریوه است.
مردم میانکوه به گویش لری بالاگریوه‌ای سخن می‌گویند.

## میانکوه غربی
**[[دهستان میانکوه غربی|میانکوه غربی]]**، دهستانی است از توابع بخش مرکزی شهرستان پل‌دختر در استان لرستان ایران.
میانکوه غربی در ۵ کیلومتری شرق شهر پل دختر شروع می‌شود و تا ۴۰ کیلومتر پس از آن امتداد می‌یابد.
طبیعت زیبای میانکوه غربی تفرجگاه افراد زیادی از سرتاسر استان است و بخصوص در فصل بهار، پاییز و زمستان میزبان گردشگران پلدختری می‌باشد.
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۲٬۹۹۰ نفر (۶۱۶ خانوار) بوده‌است.

## میانکوه شرقی

**[[دهستان میانکوه شرقی|میانکوه شرقی]]** دهستانی است از توابع بخش معمولان شهرستان پل‌دختر در استان لرستان ایران.
میانکوه شرقی اختلاف ارتفاع زیادی با مرکز شهرستان یعنی شهر پلدختر دارد به طوری که میانکوه شرقی بیش از ۹۰۰ متر از شهر پلدختر مرتفع تر است و به همین علت زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های نسبتا خنکی دارد.
از ده‌های معروف این دهستان می‌توان به طایی، قلعه نصیر،چمشک و دهلیز اشاره کرد.

براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۴٬۹۰۷ نفر (۱٬۰۳۸ خانوار) بوده‌است.

## منابع

## جایگاه جعرافیایی
* WIKIMAPIA.MIANKOOH

رده:شهرستان پلدختر
مثمتیکا

**مثمتیکا** (انگلیسی: Mathematica)، یک نرم‌افزار جبری بسیار رایج، پدید آورده شده توسط شرکت ولفرم ریسرچ است که اکثر توابع نرم‌افزاری موردنیاز در ریاضی و علوم طبیعی را در اختیار استفاده‌کنندگان آن قرار می‌دهد.

مهم‌ترین قابلیت‌های این نرم‌افزار عبارت‌اند از:
* یک سامانه رایانه‌ای جبری (Computer algebra system) برای بررسی نمادین (سمبُلیک) معادله‌ها
* یک نرم‌افزار عددی (Numerical software) برای حل عددی معادله‌ها
* یک نرم‌افزار آماری (Statistical software) برای حل مسائل آماری
* توابع ترسیمی و تجسمی (Visualization) برای رسم نمودارها توسط نرم‌افزار پابلیکون
* یک زبان برنامه‌نویسی

برنامه‌نویس و تأسیس‌کننده شرکت، «استیفن ولفرام» به همراه تیم‌اش کار خود را برای ایجاد مثمتیکا، سال ۱۹۸۶ آغاز کرد و اولین نسخه آن را سال ۱۹۸۸ بیرون داد.

300px|بندانگشتی|یک نمودار سه‌بعدی که در مثمتیکا کشیده شده است

رقیبان اصلی این برنامه عبارت هستند از:
* در جبر: مث‌کد، میپل، مکسیما، درایو
* در تحلیل عددی: متلب
* در استفاده‌های کاربردی: لب‌ویو، پابلیکون، گنوپلات

## منابع

* Artikel Mathematica. In: Wikipedia, Die freie Enzyklopädie. Bearbeitungsstand: 8. April 2008, 18:01 UTC. URL: http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathematica&oldid=44674433
* 

## پیوند به بیرون

* ولفرام ریسرچ
* مثمتیکا (ولفرام ریسرچ)

رده:جبر محاسباتی
رده:زبان‌های برنامه‌نویسی آماری
رده:زبان‌های برنامه‌نویسی شبیه‌سازی
رده:زبان‌های برنامه‌نویسی عددی
رده:سیستم‌های نرم‌افزاری اثبات قضیه
رده:نرم‌افزار گرافیکی علوم زمین
رده:نرم‌افزارهای تجاری اختصاصی برای لینوکس
رده:نرم‌افزارهای تحلیل عددی لینوکس
رده:نرم‌افزارهای تحلیل عددی ویندوز
رده:نرم‌افزارهای چند سکویی مالکیتی
رده:نرم‌افزارهای چندسکویی
رده:نرم‌افزارهای داده‌کاوی و یادگیری ماشین
رده:نرم‌افزارهای رسم
رده:نرم‌افزارهای ریاضی
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای عددی
رده:نرم‌افزارهای فیزیک
رده:نرم‌افزارهایی که از کیوت استفاده می‌کنند
رده:ولفرم ریسرچ
رده:پایگاه داده‌های اخترشناسی
اپوس دئی

**اپوس دئی** (opus dei) نام یک سازمان محافظه‌کار کاتولیک است. نام اصلی سازمان اپوس دئی «خلیفه گری صلیب مقدس و اپوس دئی» است. اپوس دئی در لاتین به معنای «عمل خدا» بوده و شعار رسمی آن «یافتن و بکار بستن فرامین خدا در زندگی روزمره» است.

بنیانگذار اپوس دئی اسقفی اسپانیایی به نام خوزه ماریا اسکریوا (jose maria escriva) است که این مکتب را در ۱۹۲۸ میلادی بنیان نهاد و از کلیسا تقدیس شد. او در سال ۱۹۷۵ درگذشت و در ششم اکتبر سال ۱۹۹۲ در شهر واتیکان توسط پاپ ژان پل دوم به عنوان قدیس شناخته شد. شمار پیروان این مکتب در حال حاضر بین هشتاد تا صد هزار نفر تخمین زده می‌شود. طریقت اپوس دئی ابتدای امر در اسپانیای پیش از فرانکو ریشه دوانده بود، اما در سال ۱۹۳۴ با چاپ کتاب دینی خوزه ماریا اسکریوا به نام «صراط، ۹۹۹ مراقبه برای انجام اعمال الهی در زندگی شخصی» پیامش در سراسر دنیا پیچید و اکنون بیش از ۴ میلیون نسخه از صراط به چهل و دو زبان ترجمه شده است.

فریضهٔ اپوس دئی، تزکیه نفس در قالب عبادات خودآزارانه و تحقیر جسمانی انجام می‌گیرد که حواشی و جنجالهای فراوانی به پا کرده. پیروان «اپوس دئی» با این اعتقاد که «آمرزش و رستگاری روح نیازمند ریاضت جسم است» زنجیرهای مخصوصی (کیلیکیوم) را که یک طرف آن تیز شده در روزهای دوشنبه و چهارشنبه به مدت دو ساعت از قسمت ران به پاهایشان می‌بندند. هم چنین سالکان این طریقت در روزهای شنبه و سه شنبه با تازیانه‌ای که از طناب بافته شده برپشت خود شلاق می‌زنند. ریاضت در این مکتب یک عمل شخصی بوده و هیچ‌یک از اعضا حق پرسیدن سؤالی دراینباره از دیگر اعضا را ندارد. پیروان این فرقه نام فریضه ریاضت خود را «روبرویی شخصی با شیطان» گذاشته‌اند.

یکی دیگر از موارد مورد بحث دربارهٔ اپوس دئی، برخورد آن با زنان و به رسمیت نشناختن حوزه شخصی زندگی پیروانش است. خوزه ماریا خود در کتاب تسبیح مقدس شرح می‌دهد که فردیت یک رابطه درونی میان انسان‌ها با یکدیگر است و وقتی صحبت از دین یا رابطه انسان با خداست دیگر آزادی و حریم خصوصی هیچ معنایی ندارد. از این جهت در اقامت گاه‌های ویژهٔ این گروه، قفل کردن درها ممنوع، اتاق‌ها کاملاً بی‌پیرایه و کف اتاق از چوب است. مردان به جای رختخواب از زیراندازی کرباسی یا حصیری استفاده می‌کنند اما زنان بدون هیچ گونه زیراندازی بر روی زمین می‌خوابند. جداسازی زن و مرد از هم، تقبیح روابط جنسی پیش از ازدواج و پایبندی شدید به اصول کاتولیسیسم در برخورد با روابط جنس مخالف از موارد مورد اعتراض است. اپوس دئی به تقدس خانواده و زندگی خانوادگی بسیار تأکید می‌کند.

این سازمان با رمان پرفروش «راز داوینچی» که در آن از این سازمان صحبت شده و علیه آن نوشته شده‌است، به شهرتی دوچندان رسید. در عین متذکر شدن چندین باره نویسنده این داستان مبنی بر خیالی بودن آن، شماری از رهبران و پیروان اپوس دئی اعتراضاتی را علیه آن ترتیب دادند.

## منابع
* سخنرانی پاپ ژان پل دوم در مورد اپوس دئی . اکتبر ۲۰۰۲ (بازبینی ۲۲ آوریل ۲۰۱۲).

*  بازبینی ۲۳ آوریل ۲۰۱۲

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی اپوس دئی
* وبگاه رسمی خوزه ماریا اسکریوای قدیس


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۸ (میلادی) در اسپانیا
رده:تاریخ کلیسای کاتولیک
رده:روابط میان‌دینی و سکولار مسیحی
رده:پاپ ژان پل دوم
رده:سازمان‌های کلیسای کاتولیک بنیان‌گذاری‌شده در سده ۲۰ (میلادی)
رده:سازمان‌های مذهبی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۸ (میلادی)
رده:شورای واتیکانی دوم
رده:کلیسای کاتولیک رومی سده ۲۰ (میلادی)
رده:کلیسای کاتولیک
رده:محافظه‌کاری
سیلوا کاپوتیکیان

**سیروارد "سیلواً بارونی کاپوتیکیان** (، زاده ۲۰ ژانویه ۱۹۱۹ در ایروان – درگذشته ۲۵ اوت ۲۰۰۶ در ایروان) شاعر، کنشگر سیاسی اهل ارمنستان بود. وی به عنوان "شاعره برجسته ارمنستان" و "بانوی بزرگ شعر ارمنی در سده بیستم میلادی" شناخته می‌شود. سخنانی به پسرم «Խոսք իմ որդուն» یکی از مهم‌ترین آثار وی است. وی عضو فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود.
نخستین مجموعه اشعار وی در میانه دهه ۱۹۴۰ به چاپ رسید (منتشر شد)

## زندگی
با نام سیروارد کاپوتیکیان در تاریخ ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۱۹ از والدینی که اصالتاً اهل شهر تاریخی ارمنی‌نشین وان در ارمنستان غربی (ترکیه کنونی) بودند به دنیا آمد پدرش پاروناک عضو حزب ملی‌گرای فدراسیون انقلابی ارمنی بود و سه ماه پیش از تولد وی به علت بیماری وبا درگذشته بود وی توسط مادر و مادربزرگش بزرگ شد … و در سال ۱۹۴۱ فارغ‌التحصیل شد.

## حرفه ادبی
وی اولین اثر ادبی خویش را در اوایل دهه ۱۹۳۰ خلق نمود و نخستین شعرش را در سال ۱۹۳۳ به چاپ رسانید. در سال ۱۹۴۱ به عضویت اتحادیه نویسندگان ارمنستان درآمد. نخستین در سال ۱۹۴۵ در سال‌های ۶۳–۱۹۶۲ و ۱۹۷۳ وی به سرتاسر جوامع پراکنده ارمنی در خاورمیانه (لبنان سوریه مصر) و آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) مسافرت نمود. در سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۷۶ دو سفرنامه به چاپ رسانید

در مجموعاً وی بیش از شصت کتاب به زبان‌های ارمنی و شماری نیز روسی پدیدآورد. آثار وی توسط ترجمه شده‌اند

## درگذشت و خاکسپاری
کاپوتیکیان در روز ۲۵ اوت ۲۰۰۶ در حین جراحی پای شکسته اش در بیمارستان ایروان درگذشت
(کاپوتیکیان سرانجام در حدود ساعت ۶ صبح روز ۲۵ اوت ۲۰۰۶ در حین عمل جراحی برای ترمیم پای شکسته در سن ۸۷ سالگی درگذشت) و در پانتئون کومیتاس به خاک سپرده شد.

## زندگی شخصی
کاپوتیکیان با شاعر سرشناس هوهانس شیراز ازدواج نمود. یگانه پسرشان آرا شیراز نقاش برجسته ای بود. بنا به گفته واناند شیراز …

در روز ۲۴ آوریل ۱۹۶۵ در پنجاهمین سالگرد نسل‌کشی ارمنی‌ها راهپیمایی عظیمی در ایروان برگزار شد. کاپوتیکیان در میان سخنرانان مراسم بود.

## جوایز
بندانگشتی|180px
* جایزه دولتی اتحاد شوروی (جایزه استالین) (۱۹۵۲)
*  نشان افتخار مسروپ ماشتوتس مقدس (۱۹۹۹)
* شهروند افتخاری ایروان

## شعر
; چشمان ارمنی

; فردا

; فریاد عشق

## جستارهای وابسته
* فهرست نویسندگان ارمنی
* تظاهرات ۱۹۶۵ ایروان

## پانویس

## منابع
* 

*  
* 
* 
* 
* 
* 

رده:اعضای اتحادیه نویسندگان شوروی
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان
رده:اهالی ایروان
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دانش‌آموختگان دانشکده لغت‌شناسی دانشگاه دولتی ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت بیماری در ارمنستان
رده:درگذشتگان به علت سکته
رده:زادگان ۱۹۱۹ (میلادی)
رده:شاعران زن ارمنی‌زبان
رده:شاعران زن اهل ارمنستان
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:شهروندان افتخاری ایروان
رده:مترجمان از روسی به ارمنی
رده:ملی‌گرایان اهل ارمنستان
رده:نویسندگان اهل ایروان
رده:نویسندگان زن اهل ارمنستان
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان واقع‌گرایی سوسیالیستی
رده:برندگان جایزه استالین
رده:روزنامه‌نگاران نظر اهل ارمنستان
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:شاعران اهل اتحاد شوروی
تکوین بدن انسان

بندانگشتی|چهره انسان در سن‌های مختلف
**تکوین بدن انسان** (به انگلیسی: Development of the human body) به تغییرات و دگرگونی‌های پی‌درپی و منظمی گفته می‌شود که از زمان زایش و تولد تا مرگ  رخ می‌دهد. فرآیند تکوین با بارور شدن تخمک آغاز می‌شود، پس از شکل‌گیری یاختۀ زاگ، رویان در دیوارۀ زهدان لانه‌گزینی می‌کند. رشد و تکوین بیشتر پس از تولد نیز ادامه می‌یابد و شامل تکوین زیستی و تکوین روانی می‌باشد که این تغییرات در ابعاد و جنبه های گوناگون جسمانی، عاطفی، شناختی و اجتماعی به وجود می‌آید و دارای الگو و نظم ویژه‌ای است و دارای آثار بلند مدّتی در زندگی فرد می‌باشد. تکوین در دو بعد رسش و یادگیری انجام می‌پذیرد.

تکوین یک فرایند مرحله‌ای اما  پیوسته‌ است؛ و عموماً به هشت دورهٔ نوباوگی، نوپایی، کودکی، نوجوانی، جوانی، بزرگسالی، میان‌سالی، پیری بخش‌بندی می‌شود. تکوین فرآیندی کل‌گراست و ابعاد مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها از دید روان‌شناختی ادراک، زبان، یادگیری، تفکر و حرکت است.

انعطاف‌پذیری در تکوین به این معناست که انسان برای تغییر در مقابل تجربیات مثبت یا منفی زندگی خودش انعطاف‌پذیر است. کارشناسان تکوین معتقدند که بر اساس تغییرات گوناگون زندگی فرد دورۀ تکوین نیز می‌تواند به‌طور ناگهانی تغییر یابد، این انعطاف‌پذیری به انسان کمک می‌کند تا نقص‌ها و اختلال‌های تکوینی را برطرف کند.

تکوین تحت‌تأثیر زمینه‌ها و شرایط تاریخی و فرهنگی قرار دارد، زیرا هر جامعه الگوهای ویژه‌ای از باورها، ارزش‌ها، عادات، رسوم، مهارت‌ها دارد که آن را به نسل‌های بعدی خود منتقل می‌کند. این الگوهای اجتماعی و فرهنگی، تأثیر زیادی بر به وجود آمدن صفات و شایستگی‌ها در فرد دارند. رشد به واسطهٔ تغییرات اجتماعی زمان از قبیل حوادث تاریخی و جنبش اجتماعی تأثیر می‌پذیرد.

روان‌شناسی رشد رشته‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعهٔ تکوین می‌پردازد.

## جستارهای وابسته

* زیست‌شناسی رشد
* نظریه تاریخچه زندگی
* بدن انسان

## منابع

* 

رده:انسان‌ها
رده:تکوین انسان
رده:روان‌شناسی رشد
رده:زیست‌شناسی انسان
گیاگان ایران

[200px|بندانگشتی|[لبدیسی رونده یکی از گیاگان ایران ]]
**گیاگان ایران** به مجموعه‌ای از گیاهان گفته می‌شود که در منطقهٔ جغرافیایی ایران می‌رویند.

مجموع آرایه (زیست‌شناسی) موجود در ایران حدود ۸۰۰۰ است که شامل:
* حدود ۶۴۱۷ گونه (زیست‌شناسی) (آمار سال ۱۳۷۹). ۷۵۰۰ (آمار سال ۱۳۹۴).
* ۶۱۱ زیرگونه (آمار سال ۱۳۷۹)
* ۴۶۵ جوره (گیاه‌شناسی) (واریته) (آمار سال ۱۳۷۹)
* ۸۳ دورگه (هیبرید) (آمار سال ۱۳۷۹) است.

از این تعداد حدود ۱۸۱۰ تاکسون بوم‌زاد (اندمیک) ایران هستند.(آمار سال ۱۳۷۹).

## نگارخانه


Centaurea dealbata-2558.jpg|گل گندم ایرانی
Campanula trachelium in Sochi.jpg|گل استکانی شابیلی


## یادداشت‌ها

## پانویس

## منابع
* گیاهان هرز ایران
* https://web.archive.org/web/20160304132530/http://www.maj.ir/portal/file/showfile.aspx?id=5fac0ff5-076e-4759-9fe8-d3fe8fd7b045

## پیوند به بیرون

*فلور ایران 

رده:گیاگان ایران
ماسرو

**ماسِرو** پایتخت و بزرگ‌ترین شهر لِسوتو است. این شهر همچنین مرکز ناحیه ماسرو است. این شهر که بر روی رودخانه کالدون واقع شده‌است، در مرز لسوتو با آفریقای جنوبی قرار دارد. ماسرو در سرشماری سال ۲۰۱۶ جمعیتی برابر با ۳۳۰٫۷۶۰ نفر داشت.

## جغرافیا
این شهر که بر کرانه رودخانه کالدون در مرز آفریقای جنوبی قرار دارد تنها شهر بزرگ لسوتو است.

جمعیت ماسرو در سال ۲۰۰۴ حدود ۱۸۰٬۰۰۰ نفر بوده‌است.

ماسرو در عین حال مرکز استان ماسرو نیز هست. مرکز استان را در لسوتو با نام اردو-شهر (Camptown) می‌نامند.

## اقتصاد
تا سال ۲۰۰۴ شهر ماسرو دارای صنعت پویای نساجی بود که با حمایت و سرمایه‌گذاری چینی‌ها رونق گرفته بود ولی امروزه با دگرگونی تعرفه‌ها این صنعت در ماسرو رو به زوال نهاده‌است.

تولید شمع و قالی نیز در شهر ماسرو رونق داشته که امروزه تحت تأثیر صنایع آفریقای جنوبی به سستی گراییده.

## نگارخانه
راست|thumb
راست|250px|thumb

## منابع

* https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Maseru&oldid=624859495


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۶۹ (میلادی) در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۶۹ (میلادی) در امپراتوری بریتانیا
رده:پایانه‌های مرزی آفریقای جنوبی و لسوتو
رده:پایتخت‌های آفریقا
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در لسوتو
گئورگ زیمون اهم

بندانگشتی|200px|گئورگ زیمون اهم
**گئورگ زیمون اُهم**  (۱۶ مارس ۱۷۸۹ در ارلانگن، آلمان – ۶ ژوئیه ۱۸۵۴ درمونیخ)، فیزیک‌دان آلمانی و دانش‌آموخته از دانشگاه ارلانگن بود.

اهم در ۱۸ سالگی، معلم ریاضی یکی از مدارس سوئیس بود. او، ۱۸۱۷، پروفسور ریاضی در کالج عیسوی کلن شد. سپس از ۱۸۳۳ و ۱۸۵۲، به ترتیب استاد فیزیک آزمایشگاهی در مؤسسه پلی‌تکنیک نورن‌برگ و دانشگاه مونیخ بود.

از اهم چندین اثر به جای مانده‌است که از همه مهم‌تر، مقالۀ او در برلین با عنوان «رویکرد ریاضی به جریان الکتریکی» (به آلمانی: Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet) بود.

اهم نخستین کسی بود که رابطۀ ولتاژ، جریان و مقاومت الکتریکی را پیش نهاد.

## جستارهای وابسته
* اهم (یکا)
* قانون اهم

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Georg_Ohm&oldid=256995366 Georg Ohm]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed December 27, 2008).


رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:افراد مرتبط با الکتریسیته
رده:اهالی ارلانگن
رده:پروتستان‌های اهل آلمان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ارلانگن-نورنبرگ
درگذشتگان ۱۸۵۴
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
زادگان ۱۷۸۹
رده:فیزیک‌دانان اهل آلمان
رده:فیزیک‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان
اهم

[بندانگشتی|250px|یک [مولتیمتر|مولتی متر که از آن می‌توان برای اندازه‌گیری مقاومت استفاده کرد.]]
بندانگشتی|چندین مقاومت که مقاومت آنها با نوار رنگی روی آنها مشخص شده‌است.
[150px|بندانگشتی|''R،'' یک اهم است اگر ''V،'' یک ولت باشد و ''I،'' یک [آمپر شود.]]
**اهم**، یکای مقاومت الکتریکی در دستگاه SI است که به یاد فیزیک‌دان آلمانی گئورگ زیمون اُهم نام‌گذاری شده‌است.

## تعریف
مقاومت میان دو نقطه از یک رسانا، یک اهم است، اگر اختلاف پتانسیل این دو نقطه، یک ولت و ثابت باشد، و جریانی برابر با یک آمپر را باعث شود.

\Omega = \dfrac{\mbox{V}}{\mbox{A}} = \dfrac{\mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg}}{\mbox{s} \cdot \mbox{C}^2} = \dfrac{\mbox{J}}{\mbox{s} \cdot \mbox{A}^2}=\dfrac{\mbox{kg}\cdot\mbox{m}^2}{\mbox{s}^3 \cdot \mbox{A}^2}= \dfrac{\mbox{J} \cdot \mbox{s}}{\mbox{C}^2} 

مقاومت، در اختلاف پتانسیل و دمای ثابت، ثابت است.

## تبدیل
در سیستم SI، زیمنس، یکای رسانایی است. یکای دیگر رسانایی، مهو است؛ برعکس اهم با نماد ℧.

## توان و مقاومت
توان تلف‌شده در یک ماده (مثلاً مقاومت خطی) را می‌توان بر حسب مقاومت آن و اختلاف پتانسیل یا شدت جریان به‌دست آورد. این فرمول ترکیبی از قانون اهم و ژول است.

:P=V\cdot I =\frac{V^2}{R} = I^2\cdot R

در اینجا P توان بر حسب وات، I شدت جریان، و R مقاومت است. این فرمول را می‌توان برای مدارهایی که مقاومت با شدت جریان تغییر می‌کند هم استفاده کرد.

## جستارهای وابسته
* قانون اهم
* مقاومت
* رسانایی الکتریکی
* دستگاه بین‌المللی یکاها

## پانویس

## منابع

رده:جریان الکتریکی
رده:گئورگ زیمون اهم
رده:یکاهای اندازه‌گیری
رده:یکاهای مشتق اس‌آی
رده:یکاهای مقاومت الکتریکی
چرخ

[بندانگشتی|چپ|250px|یک چرخ پره‌دار مربوط به اواخر هزاره دوم پ. م از [چغازنبیل ایران. این چرخ در موزهٔ ملی ایران نگهداری می‌شود.]]

**چَرخ** ابزاری است گِرد که کاربردهای گوناگون دارد؛ ولی نخستین و مهم‌ترین کاربرد آن کاهش اصطکاک و تسهیل حرکت است. چرخ از مهم‌ترین اختراعات انسان است که در هزارهٔ چهارم پیش از میلاد در سرزمین باستانیِ سومر ساخته شد.

گاهی اعتبار  نخستین تصویر از اسباب نقلیه چرخ‌دار به فرهنگ حلف در سال‌های ۶۵۰۰ تا ۵۱۰۰ پیش از میلاد مسیح داده شده‌است ولی این جای تردید دارد چنان که هیچ شواهدی نیست که حلفیان از اسباب نقلیه چرخ‌دار یا یا حتی چرخ سفال‌گری استفاده کرده باشند.

یکی از نخستین چرخ‌های مقدماتی، معروف به «چرخ کُند»، در هزاره پنجم پیش از میلاد مسیح در خاورمیانه وجود داشته‌اند. یکی از متقدم‌ترین نمونه‌های آن در تپه پردیس سفیران صفوی کشف کشده‌است که تاریخ آن به ۵۲۰۰ تا ۴۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. این چرخ‌ها از سنگ یا سفال درست می‌شدند و با گیره‌ای در مرکزشان به زمین بسته می‌شدند. ولی تکان‌دادن آن‌ها خیلی زور می‌برد.

پس از دوران باستان در آسیای غربی شتر جایگزین وسایل نقلیه چرخدار شد.

## نگارخانه

File:Ur wheel.jpg|
File:Linear B Syllable B077 KA.svg|
File:Radanhaenger-edited.jpg|
File:Etruscan chariot wheel.jpg|
File:Hub (PSF).png|
File:Columbia Expert, 52 inch, 1882.JPG|
File:Aprilia disc brake.jpg|
File:Tweel.JPG|


## منابع

رده:چرخ‌ها
رده:حرکت
قاروه

بندانگشتی|250px|

**قاروه** کوچک‌ترین جزیره در ناحیه جنوبی کشور کویت است.

فاصله آن از کرانه زور ۳۷٫۵ کیلومتر از جزیره کبر ۳۳ کیلومتر و ۷۸۹ متر و از جزیره ام‌المرادم ۱۶ کیلومتر و ۹۰ متر است. قاروه همچنین از دماغه مشعاب در عربستان سعودی ۴۰ مایل دریایی فاصله دارد.

درازای این جزیره ۲۷۵ متر و پهنای آن از ۱۷۵ بیش تر نیست.
نام قاروه از واژه قار به معنی قیر گرفته شده است زیرا ته‌نشین‌های نفتی در گوشه و کنار کرانه‌ها و تخته‌سنگ‌های این جزیره دیده می‌شود.

## منابع

* [//ar.wikipedia.org/w/index.php?title=قاروه&oldid=1075210 ویکیبیدیا contributors, "قاروه،" ویکیبیدیا، الموسوعة الحرة،]

رده:جزیره‌های خلیج فارس
رده:جزیره‌های غیرمسکونی کویت
رده:جزیره‌های کویت
رده:فانوس‌های دریایی در کویت
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای کویت
سیلماریلیون

**سیلماریلیون** نام مجموعه‌ای از نوشته‌های جی. آر. آر. تالکین است که پس از مرگ او توسط پسر او کریستوفر تالکین ویرایش و منتشر گردیده‌است. مجموعهٔ سیلماریون داستان‌های قبل از ارباب حلقه‌ها و دوران دو درخت و دوره اول را توضیح می‌دهد از ایلوواتار و ملکور تا به وجود آمدن الف‌ها و انسان‌ها،
جی آر آر تالکین می‌گفت داستان هایش تخیلی نیست بلکه واقعیت است.

سیلماریلیون شامل پنج بخش است:
:۱. آینولینداله «آهنگ آینور» - داستان آفرینش جهان توسط ایلوواتار (خدای یگانه)
:۲. والاکوئنتا «حکایت والار- حکایت والار و مایار بنا به روایت اِلدار
:۳. کوئنتا سیلماریون «تاریخچهٔ سیلماریل‌ها» - داستان اصلی سیلماریلیون که شامل داستان‌های دوران دو درخت والینور و دوره اول می‌شود
:۴. آکالابت «سقوط نومه نور» - داستان سقوط نومه نور و مردمانش و دوره دوم
:۵. حدیث حلقه‌های قدرت و دوره سوم - که با آن این حکایت‌ها به پایان می‌رسد و راهنمایی است بر ارباب حلقه‌ها

## منابع

* 


رده:اسطوره‌آفرینی
رده:رمان‌های خیال‌پردازی ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:رمان‌های خیال‌پردازی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:کتاب‌های ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:کتاب‌های آلن اند آنوین
رده:کتاب‌های انتشاریافته پس از مرگ پدیدآورنده اثر
رده:کتاب‌های سرزمین میانی
رده:مجموعه داستان‌های کوتاه ۱۹۷۷ (میلادی)
کاتیون

**کاتیون** : در ترکیب یونی بعضی از فلزات با از دست دادن یک یا چند الکترون به یون مثبت (کاتیون) تبدیل می‌شوند و باعث چند الکترون بار منفی می‌شود.

## عناصر کاتیون‌ساز
پاره‌ای از عناصر نظیر بیشتر فلزات، تنها قادر به یون مثبت (کاتیون) هستند و یون منفی آن‌ها وجود ندارد.

## کاتیون‌های معمول
خروس‌ماهی

**خروس‌ماهی**، **عقرب‌ماهی**، **پروانه‌ماهی** و همچنین **شیرماهی**، از خانوادهٔ ماهیان زهرآلود و بومی هند-آرام است. باله‌های این ماهی به شکل سیخ‌های بزرگ و به رنگ قرمز و سیاه و زرد بوده که گونه‌ای رنگ هشداردهندهٔ کاملاً آشکار است، همین الگو بر روی بدن این ماهی نیز نقش بسته‌است. اگر چه خروس‌ماهی‌ها برای انسان‌ها مضر هستند، با همهٔ این احوال گونه‌های مختلف این ماهی، از ماهیان محبوب آکواریوم به حساب می‌آیند. خروس‌ماهی‌های جوان، دارای شاخک‌های منحصربه‌فردی هستند (به‌ویژه در بالای حدقهٔ چشم‌ها) که از دیدگاه فنوتیپ کاملاً متفاوت می‌باشند. تکامل این شاخک‌های متفاوت برای جذب طعمه‌ها بسیار مؤثر است. همچنین، مطالعات نشان داده‌است که این شاخک‌ها در گزینش جنسی نقش بسزایی دارند.

تعداد این گونه ماهی در جهان رو به افزایش است. از جمله می‌توان به افزایش جمعیت این ماهی در خلیج مکزیک در آب‌های جنوبی ایالت متحده آمریکا نام برد. به‌دلیل بومی نبودن این ماهی در آبهای خلیج مکزیک و عدم وجود شکارچی این ماهی در این مناطق، جمعیت آن به‌صورت فزاینده‌ای رو به افزاش است که نگرانی‌های زیست‌محیطی را به‌وجود آورده.

گونه‌ای خروس‌ماهی با نام علمی (*Pterois russelii*) یکی از سمی‌ترین ماهیان در خلیج فارس به‌شمار می‌آید و بیشینهٔ اندازه‌اش به ۳۰ سانتی‌متر می‌رسد.

## جستارهای وابسته
* فهرست ماهی‌ها

## منابع

رده:سرده‌های ماهیان دریایی
رده:عقرب‌ماهیان
رده:ماهیان مهاجم
رده:ماهی‌ها
رده:ماهی‌های زهردار
شم‌النسیم

بندانگشتی|ماهی فسیخ، خوراک مخصوص این عید
**شم‌النسیم** یکی از عیدها در کشور مصر است که در روز دوشنبه عید پاک (روز بعد از عید پاک) تقویم مسیحیت شرقی جشن گرفته می‌شود.

شم‌النسیم از یکی از جشن‌های قبطی قدیم مصر به مناسبت اعتدال بهاری ریشه گرفته‌است. عید شم‌النسیم را می‌توان با روز سیزده‌بدر در ایران مقایسه کرد، خود واژه شم‌النَسیم به معنای «لذت بردن از نسیم» است.

در این روز بیشتر مردم از خانه‌ها بیرون می‌روند و رو به سوی باغ‌ها و کشتزارها و جاهای سرسبز می‌گذارند و از صبح تا غروب در بیرون از شهر می‌مانند. در این روز مردم انواع خوراکی‌ها را باخودشان برمی‌دارند ولی چیزی که در این روز مهم و قابل توجه‌است یک نوع ماهی است به نام «*فَسیخ*» که لازم است همراه تمام مردم باشد.
*فسیخ* نوعی ماهی کوچک است که در نمک گذاشته شده‌است و بوی زننده‌ای دارد، این ماهی را از یک سال قبل برای این روز تهیه می‌کنند.

سلیمان توفیق شاعر و روزنامه‌نگار مصری دربارهٔ این مراسم می‌گوید:
"در این روز، از زن و مرد، خرد و کلان برای خود نوشیدنی و غذا برمی‌دارند و تمام روز را در ساحل رود نیل سپری می‌کنند. در آن جا، همه با هم آواز می‌خوانند و شادی می‌کنند.

به گفتهٔ توفیق، شم النسیم همیشه در اواخر ماه مارس یعنی هفتهٔ نخست فروردین برگزار می‌شود، زمانی که سواحل نیل سرسبز و پرشکوفه است".

## تاریخ
طبق سالنامه‌های نوشته شده توسط پلوتارک در قرن اول میلادی، مصریان باستان در جشنوارهٔ بهار معروف به شمو ماهی نمک‌سود، کاهو و پیاز را به خدایان خود پیشکش می‌کردند.

پس از مسیحی شدن مصر، این جشنواره با دیگر جشنوارهٔ بهار مسیحیان، عید پاک مرتبط شد. با گذشت زمان، شمو به شکل و تاریخ فعلی خود درآمد. تاریخ عید پاک و بنابراین دوشنبه عید پاک با توجه به روش محاسبهٔ مسیحیان شرقی توسط کلیسای ارتدوکس قبطی، بزرگترین فرقهٔ مسیحیان در مصر تعیین می‌شود و پس از تسخیر اسلامی مصر، این جشن همچنان در روز دوشنبه عید پاک قرار دارد. تقویم اسلامی قمری است و نسبت به سال شمسی ثابت نیست، بنابراین تاریخ شم النسیم در تاریخ مرتبط با مسیحیان باقی مانده‌است. با عربی شدن مصر، اصطلاح شمو در شم‌النسیم یک تطابق آوایی-معنایی شدید پیدا کرد، و معنی «بوئیدن نسیم» به خود گرفت که به‌طور دقیق حال و هوای این جشنوارهٔ بهاری را نشان می‌دهد.

## جستارهای وابسته
* سیزده‌بدر

## منابع

اطلاعاتی از خبرگزاری طاها
* دربارهٔ قبطی بودن این عید: نی
* 

رده:تعطیلات بر مبنای تاریخ روز عید پاک
رده:تعطیلات بهار
رده:تعطیلات عمومی در مصر
رده:فرهنگ در مصر
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه آوریل
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه مه
جشن‌ها و عیدها در مصر

## سالگردها و جشن‌های دینی
* آغاز سال هجری، یکم ماه محرم، هجرت محمد، پیامبر اسلام از مکه به مدینه
* زادروز محمد، ۱۲ ماه ربیع‌الاول.
* آیین‌های عید فطر، پایان ماه رمضان.
* عید فطر. ۳-۱ ماه شَوال.
* عید قربان. نهم ذی‌الحجه.

## تعطیلات رسمی در جمهوری مصر
* روز آزادی صحرای سینا: ۲۵ آوریل
* روز کارگر: یکم ماه مه.
* شم‌النسیم: دوم ماه مه. جشن بهاری.
* انقلاب ۲۳ ژوئیه: بیست‌وسوم ژوئیه.
* روز نیروهای مسلح: ششم اکتبر.
* زادروز عیسی مسیح: ۷ ژانویه.

## جشن‌های مصری
* روز آغاز طغیان آب روز نیل (به عربی: *وفاء النیل*)، از جشن‌های فرعونی.
* جشن حنابندان برای عروس‌ها
* جشن هفت‌سالگی کودکان.
* آغاز سال میلادی: یکم ژانویه.
* جشن نیروز یا همان نوروز نزد قبطیان

## منابع

Wikipedia contributors، "Public holidays in Egypt،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Public_holidays_in_Egypt&oldid=191470041 (accessed March ۳، ۲۰۰۸).

رده:تعطیلات عمومی در مصر
رده:آیین‌ها
رده:جامعه مصر
رده:فرهنگ در مصر
رده:فهرست‌های تعطیلات عمومی بر پایه کشور
هنر دیدمانی

[بندانگشتی|250px|یک نمونه [خطای دید، اثر هنرمند مجاری‌تبار، ویکتور وازارلی]]
**هنر دیدمانی**  یا **اُپ آرت** (Op Art) یک جنبش هنری بود که در سال‌های دههٔ شصت میلادی از هنر عامه مشتق شد و به‌صورت مکتبی مستقل درآمد. نقاشان این مکتب، مجموعه‌ای از خط‌ها، شکل‌های خُرد و سطح‌های رنگی درخشان را متقارن و متمرکز به نظم درمی‌آورند که لرزنده، پیش‌آینده و پس‌رونده جلوه کنند. آگام و بریجیت رایلی از مهم‌ترین نمایندگان هنر دیدگانی هستند.
بسیاری از نمونه‌های مشهور هنر دیدمانی سیاه و سفید رسم شده‌اند، به این دلیل برخی آن را انتزاعی می‌دانند. بیننده‌ای که به آثار این سبک می‌نگرد، ممکن است حرکت، چشمک زدن، خاموش و روشن شدن، چرخش، لرزش یا جهش مشاهده کند.
واژه *آپ آرت* اولین بار به سال ۱۹۶۴ در مجلهٔ تایمز آمده، اگر چه بسیاری آثاری که امروزه به عنوان Op Art دسته‌بندی می‌شوند، پیش از این تاریخ آفریده شده‌اند.
در سال ۱۹۶۴ مقاله‌ای بدون نام نویسنده منتشر شد که عنوان آن «اُپ آرت: تصاویری که به چشم یورش می‌برند» بود. گرچه این تعریف تا حدودی صحیح به نظر می‌رسد، اما نمی‌توان گفت کاملاً طبق واقعیت است. زیرا اُپ ارت فقط محدود به چنین تصاویری که نویسنده شرح داده، نمی‌شود. در اُپ آرت، تحریک شبکیه چشم، مهم‌ترین وسیله و معمولاً تنها وسیلهٔ ارتباط است و هدف از آن، ایجاد واکنش‌های بصری فیزیولوژیک در تماشاگر است. بسیاری از کارهای هنر دیدمانی، چیزی بیش از بازی‌های زیرکانهٔ ادراکی (یا خطای دید) نیستند. البته این آثار در بلندمدت نتوانستند اعتبارشان را حفظ کنند و فقط معدودی از آن‌ها توانستند موقعیت خود را به‌عنوان یک اثر هنری حفظ کنند، و از آن میان تنها استثنای درخور توجه، کار بریجیت رایلی بود.
در سالهای اخیر با گسترش و رشد گرافیک کامپیوتری انواع جدیدی از این آثار پدید آمد که نمونهٔ شاخص آنها، تصاویری بود که در سالهای دههٔ ۷۰ خورشیدی به نام تصاویر سه بعدی در جراید به چاپ می‌رسید.

## جستارهای وابسته
* سبک‌های نگارگری
* جنبش‌های هنری
* هنر

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه ویکتور وازارلی
* خطای دید: درس هنر دیدگانی با رایانه
* داستان «انواع مختلف تاریکی»
* Rafael Soto"
* Diez"
* Messen-Jaschin Op art"
* Messen-Jaschin Op art"
* Le Parc"

رده:هنر دیدمانی
رده:جنبش‌های هنری
رده:سبک‌های هنری
رده:هنر انتزاعی
توضیح‌المسائل

**رساله توضیح‌المسائل** به سبکی از کتاب‌های احکام شیعه گفته می‌شود که توسط مراجع تقلید شیعه برای توضیح مسائل فقهی برای عموم نوشته می‌شود. احکام با طبقه‌بندی موضوعی در آن آورده شده و گاهی حاوی استفتائات (یعنی سؤال و جواب) است.

پیش‌تر مسائل فقهی در قالب رساله‌های عملیه ارائه می‌شد که به دلیل استفاده از واژه‌های تخصصی، فهم آن برای عموم بسیار دشوار بود. نخستین بار علامه کرباسچیان شکل کنونی این رساله‌ها را تدوین و در زمان سید حسین بروجردی و با تأیید وی چاپ کرد...

اولین رساله عملیه شاخص به زبان فارسی اثری به نام رساله نخبه متعلق به محمدابراهیم کلباسی است.

## جستارهای وابسته
* آیت الله بروجردی
* مراجع تقلید شیعه
* علامه کرباسچیان

## منابع

## پیوند به بیرون
*  رساله مصور - (طرحی نو در دیداری سازی توضیح المسائل‌های عملی)

رده:تشیع
رده:فقه
رده:کتاب‌های توضیح‌المسائل
۴۲۱ (میلادی)

سال ۴۲۱ سالی رایج بود که از روز شنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی آگریکولا و یوستاتیوس شناخته می‌شد. نام ۴۲۱ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم
* ۸ فوریه - کنستانتیوس سوم امپراتور شریک در امپراتوری روم غربی می‌شود.
* ۲۵ مارس - ونیز در ساعت دوازده ظهر (طبق افسانه) با افتتاح اولین کلیسا، سن جاکومو، در جزیره ریالتو (ایتالیا) تأسیس شد.
* ۷ ژوئن - ازدواج امپراتور تئودوسیوس دوم با آئلیا یودوسیا.
* ۲ سپتامبر - کنستانتیوس سوم ناگهان بر اثر بیماری درگذشت؛ همسرش گالا پلاچیدیا برای دومین بار بیوه شد. او به همراه فرزندانش گراتا هونوریا و والنتینیانوس به دربار قسطنطنیه رفت.
* لشکرکشی کاستینوس علیه فرانک‌ها: ارتشی رومی به فرماندهی کاستینوس در شمال گال علیه فرانک‌ها می‌جنگد.

#### اروپا

* روگیلا، رئیس هون‌ها، به اسقف‌نشین‌های داچیا و تراکیه (بالکان) حمله می‌کند. تئودوسیوس دوم به اوستروگوت‌های پانونی اجازه می‌دهد تا در تراکیه مستقر شوند و از مرز دانوب دفاع کنند.

* فرانک‌ها سرزمین‌های جدیدی را در پادشاهی خود فتح می‌کنند و پایتخت قدیمی روم، آگوستا تروروروم (تری‌یر امروزی) را غارت می‌کنند.

#### ایران

* جنگ روم و ساسانیان: تئودوسیوس دوم جنگی را علیه ساسانیان آغاز می‌کند و نیرویی اعزامی به فرماندهی آردابوریوس می‌فرستد و به بین‌النهرین حمله می‌کند.

* پاییز - آردابوریوس ارزنه (ارمنستان) را ویران می‌کند و ایرانیان را مجبور به عقب‌نشینی به نصیبین (سوریه) می‌کند. شاه بهرام پنجم با اعراب لخمی حیره متحد می‌شود.

## زادروزها
 
## مرگ‌ها
* ۲ سپتامبر - کنستانتیوس سوم، امپراتور روم غربی

* جین گونگدی، آخرین امپراتور سلسله جین (متولد ۳۸۶)
* لی شون، حاکم ایالت چینی لیانگ غربی
* مریم مصری، قدیس حامی (تاریخ تقریبی)
* راوینا اول، خاخام (معلم) و تلمودیست یهودی

## فرمانروایان
 

رده:۴۲۱ (میلادی)