open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چاه آرتزین

چپ|بندانگشتی|300px|چاه آرتزین

چاه **آرتزین**  گونه‌ای چاه (ساخته انسان) است که یک جریان آب دائمی را تأمین می‌کند. در چاه آرتزین، آب با فشار مربوط به موازنه آب‌های ساکن (فشار هیدروستاتیک) مجبور به بالا آمدن از دهانه چاه می‌شود بدون اینکه نیاز به وارد آوردن نیرویی دیگر باشد. این  فشار به علت مخرج چاه است که در عمقی زیر سطح منبع آب قرار دارد (سطح پیزومتریک).

عمق چاه‌های آرتزین متفاوت است. گروهی از این چاه‌ها تنها چند متر عمق دارند اما ژرفای پاره‌ای از آن‌ها به صدها متر می‌رسد. چاه‌های آرتزین به ویژه برای آبیاری مناطق نیمه خشک مانند دشت‌های بزرگ ایالات متحده آمریکا و قسمت‌هایی از استرالیا با ارزش هستند.

هرگاه ارتفاع آب در داخل چاه بالاتر از سطح لایه آبدار اطراف آن باشد یا تحت فشار از چاه بیرون بریزد چاه آرتزین گویند.در چاه آرتزین، آب به صورت یک چشمه ی گرم از مخازن زیرزمینی به بالا فوران می کند. نام آن از اسم محلی به نام آرتوا در شمال فرانسه اقتباس شده، زیرا اولین چاه اروپایی از این نوع پیش از ۸۰۰ سال پیش در آنجا حفر شده بوده است. چاههای آرتزین در شرایط معینی بوجود می آیند. مثلا” باید حتما” یک طبقه ی شن یا سنگ خلل و فرج دار بین دو طبقه سنگ سخت که مانع عبور آب شود وجود داشته باشد.

در بعضی جاها این طبقه ی خلل و فرج دار نزدیک سطح زمین است، بطوری که آبهای حاصله از باران و برف در آن فرو خواهد رفت و در آنجا میان دو قسمت سخت که بدان اشاره شد جمع می شوند. این دو طبقه در بالا و پایین آبها قرار گرفته است و با فشار زیاد آبهای زندانی را در خود نگه می دارند تا موقعی که به توسط انسان خلاص گردد. وقتی یک منفذ فقط به پهنای چند سانتیمتر بطور مستقیم از لایه ی محکم سنگی کنده شد و به طبقه ی شنی رسید، آب آزاد می شود و با فشار زیاد به طرف سطح بالا می آید.

چینی ها و مصریان قدیم چاههای آرتزین حفر کرده بودند. بعضی از چاههای قدیمی تر اروپایی احتیاج به شش یا هشت سال حفاری داشته است، اما ماشین ها و دستگاههای جدید حفاری انجام این کار را بسیار سریع و آسان ساخته است.

در نزدیکی اجمونت در داکوتای جنوبی، دو چاه به عمق تقریبا” ۳۰۰۰ پا کنده شده که روزانه ۱۱ میلیون گالن آب از آنها بدست می آید. این آب که از این چنین عمقی بالا می آید در سطح زمین دارای حرارتی معادل ۱۰۰ درجه فارنهایت می باشد. آب چاه دیگری در این ناحیه حتی از این هم حرارت بیشتری دارد! چندین شهر بزرگ در آمریکا و نیز در بسیاری از نواحی لندن، قسمتی یا همه ی آب مورد احتیاج خود را از چاههای آرتزین بدست می آورند. بزرگترین ناحیه ی چاههای آرتزین در استرالیا واقع شده است.نمونه های از این نوع چاه در شهر رشت ومحله سیاه اسطلخ وجود دارد که افراد محلی میگویند حفر این چاه ها سنی 150ساله دارد و به دست مهندسان آلمانی ساخته شده است.
حامد جهانتاب

## ریشه‌شناسی
نام آرتزین برگرفته از کلمه آرتوآ  است که نام استانی قدیمی در فرانسه است. قدیمی‌ترین چاه‌های آرتزین حفر شده در این ناحیه مشاهده شده‌اند.
## نگارخانه

پرونده:Artesian well Virttaa.JPG|در فنلاند
پرونده:Grube Messel fg15.jpg|در آلمان
پرونده:Flowing artesian well.jpg|در ایتالیا
پرونده:Blâme puits de Bontemps (4).JPG|در فرانسه

## جستارهای وابسته
* قانون پاسکال
* هیدرولوژی
* قنات
## منابع

رده:آب‌شناسی
رده:چاه‌های آب
رده:آبخوان‌ها
رده:منابع آب
جزایر فارو

**جزایر فارو** یا **جزایر فاروئه** (به فاروئی: Føroyar، به دانمارکی: Færøerne، به معنی: «جزایر گوسفند») نام جزایر هجده‌گانه‌ای است که به عنوان یکی از منطقه‌های خودگردان دانمارک شناخته می‌شود.

## تاریخچه
این مجمع‌الجزایر در سال ۱۸۱۴ از نظر سیاسی از نروژ جدا شد و از سال ۱۹۴۸ به‌صورت استانی خودمختار از پادشاهی دانمارک درآمد. آن‌ها در طی این چند سال مسئولیت بیشتر مسائلشان را در دست گرفته‌اند؛ به‌جز دفاع (اگرچه دارای نگهبان ساحلی محلی هستند)، امور خارجی و دستگاه قضائی که بر عهدهٔ دانمارک می‌باشد. فارو روابط نزدیک و سنتی‌ای با ایسلند، شتلند، اورکنی، جزایر هبرید بیرونی و گرینلند دارد. این مجمع الجزایر در انجمن اروپای شمالی به‌عنوان بخشی از نمایندگان دانمارک حضور پیدا می‌کند. شایان ذکر است که فارو عضو اتحادیه اروپا نمی‌باشد.

## جغرافیا
این مجمع‌الجزایر در شمال اروپا و منطقهٔ اسکاندیناوی، بین دریای نروژ و اقیانوس اطلس شمالی، تقریباً در فاصله‌ای برابر از ایسلند، نروژ و بریتانیا واقع شده است و پایتخت آن توشهاون می‌باشد. از مجموع ۱۸ جزیره‌ای که جزایر فارو را تشکیل داده‌اند، ۱۷ جزیره مسکونی‌اند و بزرگ‌ترین آن‌ها به نام استریموی ۳۸۵ کیلومتر مربع مساحت دارد. اقلیم آن معتدل، بارانی و اغلب ابری است.

## اقتصاد
تنها ۶ درصد اراضی این جزایر قابل کشت هستند و فراورده‌های کشاورزی آن به سبزیجات محدود می‌شود و غلات در آن به عمل نمی‌آید. صنایع دستی و ماهی‌گیری شغل‌های اصلی مردم می‌باشند و صدور ماهی عمده‌ترین منبع درآمد آن محسوب می‌شود. پرورش گوسفند و دامداری نیز از جمله مشاغل ساکنان آن است.

## ورزش
تیم ملی فوتبال جزایر فارو عضو یوفا می‌باشد..

## گوگل استریت ویو
در دوم نوامبر سال ۲۰۱۷ و بر طبق گزارش گاردین، جزایر فارو تبدیل به آخرین بخش دورافتادهٔ دنیا گردید که تصاویر آن بر روی سامانه گوگل استریت ویو قابل نمایش گردید. در ماه ژوئیه یک خانم جوان تعداد ۵ دوربین با زاویه ۳۶۰ درجه را بر روی ۵ گوسفند نصب کرد و تصاویر حاصل‌شده را با درج مختصات در استریت ویو بارگذاری کرد و در ادامهٔ از گوگل برای تکمیل این پروژه درخواست مساعدت و همکاری نمود. هنگامی که پروژه به دلیل موارد قابل توجهش به سرخط خبرها رسید، شرکت گوگل با تهیه تجهیزات دوربین کامل‌تری به درخواست مردمان جزیره پاسخ مثبت داد و سرانجام در تاریخ ۱ نوامبر، گوگل اعلام نمود که استریت ویو اکنون به‌طور رسمی جزایر فارو را هم تحت پوشش دارد.

## نگارخانه

File:Tinganes, Tórshavn 2004.1.jpg
File:Kunoy, Faroe Islands (2).JPG
File:Faroe Islands, Eysturoy, road from Skipanes to Syðrugøta.jpg
File:LocationFaroeIslands.png
File:Map of the Faroe Islands en.svg
File:Suðuroy.Vágur.8.jpg
File:Whaling in the Faroe Islands in August 2012.JPG
File:Faroese folk dance club from vagar.jpg
File:Faroe Islands, Eysturoy, Skipanes and Undir Gøtueiði.jpg
File:Dreierprofil.jpg
File:Faroese sheep Sumba 1.jpg


## منابع

## پیوند به بیرون
* http://www.bbc.com/persian/world-48110462


رده:آتشفشان‌خیزی پالئوژن
رده:آتشفشان‌های خاموش
رده:آتشفشان‌های دانمارک
رده:اروپای شمالی
رده:امپراتوری نروژ
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:قلمرو پادشاهی دانمارک
رده:قلمروها و کشورهای ژرمنی‌زبان
رده:کشورهای اروپای شمالی
رده:کشورهای جزیره‌ای
رده:مستعمره‌های پیشین دانمارک
رده:مستعمره‌های پیشین نروژ
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:سرزمین‌های شمالی
بنیادهای جامعه باز

**بنیادهای جامعه باز** (; **OSF**) که پیش‌تر با نام **مؤسسهٔ جامعهٔ باز** شناخته می‌شد و گاه با عنوان **بنیاد سوروس** نیز از آن یاد می‌شود، شبکه‌ای از بنیادهای حامی مالی است که توسط جرج سوروس در آوریل ۱۹۹۳ بنیان‌گذاری شد. سوروس ریاست هیئت مدیرهٔ این بنیاد را برعهده دارد.

بنیادهای جامعه باز از جریان‌ها و گروه‌های جامعه مدنی در سراسر جهان حمایت می‌کنند و تمرکز فعالیت‌های آن‌ها بر موضوعاتی چون عدالت اجتماعی، آموزش، سلامت عمومی و رسانه‌های مستقل است. نام این مجموعه از کتاب جامعه باز و دشمنان آن نوشتهٔ کارل پوپر (۱۹۴۵) گرفته شده است.

بندانگشتی|300px|نام‌وارهٔ بنیاد جامعه باز و بنیاد سوروس

این مجموعه شامل بنیادهای کشوری و منطقه‌ای متعددی از جمله ابتکار جامعهٔ باز برای غرب آفریقا و ابتکار جامعهٔ باز برای جنوب آفریقا است و در ده‌ها کشور فعالیت دارد. مقر اصلی بنیادهای جامعهٔ باز در پلاک ۲۲۴ خیابان پنجاه‌وهفتم غربی در نیویورک قرار دارد.

در سال ۲۰۱۸، این بنیاد در واکنش به تصویب قوانینی در مجارستان که فعالیت‌های آن را محدود می‌کرد، اعلام کرد دفتر خود در بوداپست را تعطیل کرده و فعالیت‌های بین‌المللی‌اش را به برلین منتقل می‌کند.

در اکتبر ۲۰۱۷، جرج سوروس مبلغی معادل ۱۸ میلیارد دلار از دارایی شخصی خود را به این بنیاد منتقل کرد که در پی آن، بنیادهای جامعه باز از نظر حجم دارایی به یکی از بزرگ‌ترین بنیادهای خیریه در ایالات متحده آمریکا تبدیل شد. به گفتهٔ سخنگوی سوروس، او قصد دارد بخش عمدهٔ باقی‌ماندهٔ ثروت خود را نیز به این بنیاد اختصاص دهد.

## منابع

رده:بنیادهای خیریه
رده:جرج سوروس
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)

## انتقادات
# مخالفان این بنیاد مدعی‌اند که *بنیاد سوروس* با فعال کردن مراکز مطالعاتی در کشورهای مختلف و سپس با ارزیابی مخالفان دولت مرکزی و حمایت از مطبوعات مخالف دولت، زمینه را برای انقلابی آرام یا نرم (انقلاب‌های مخملی) و به شکست کشاندن قدرت‌ها یا حکومت‌ها را فراهم کرده است. عمده‌ترین فعالیت‌های این بنیاد، در حوزهٔ کشورهای آسیای میانه و قفقاز مانند: ایران و گرجستان است.
# برخی از صاحب‌نظران انتشار کتاب‌هایی را از قبیل «مرزها و برادران، ایران و چالش هویت آذربایجانی»، نمونه‌ای از اقدامات آشکار بنیاد سوروس در تئوریزه کردن جنگ قومیتی در ایران خوانده‌اند.

## فعالیت در کشورها
بنیاد سوروس در بیش از ۳۰ کشور جهان از جمله: جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان، ازبکستان، اوکراین، تاجیکستان، روسیه، گرجستان، قرقیزستان، قزاقستان و مولداوی دارای نمایندگی‌های فعال است.

رئیس بنیاد سوروس دربارهٔ نقش بنیاد در تحولات گرجستان اعلام کرده است: «آن طور که به وی نسبت براندازی داده‌اند، نیست و در مورد وی اغراق شده.»

برخی گفته‌ها حاکی از آن است که جنبش سبز در ایران نیز به فعالیت‌های سوروس در خاورمیانه مرتبط بوده است. ولی این مورد هیچ‌گاه اثبات نشد و به نظر می‌رسد ساخته دولتمردان و پروپاگاندا جمهوری اسلامی است.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی بنیاد سوروس
* اندرس هاوزر

## منابع

* Soros Downplays Role in Georgia Revolution
* 
* 
* Wikipedia contributors, "Soros Foundation," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Soros_Foundation&oldid=144536797 (accessed July 21, 2007).

رده:تحولات سیاسی
رده:جرج سوروس
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:سازمان‌های سیاست جهانی
رده:سازمان‌های مجارستان
رده:سازمان‌های مدنی
رده:سازمان‌های ناسودبر اروپا
رده:فرهنگ در مجارستان
رده:فناوری ناسودبر
رده:کمک‌هزینه
رده:بنیادهای پژوهشی سیاسی و اقتصادی در ایالات متحده
بوش

**بوش** می‌تواند در یکی از معانی زیر بکار رود :
* جورج هربرت واکر بوش چهل و یکمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا
* جورج دبلیو بوش رئیس جمهور سابق ایالات متحده آمریکا (۰۹-۲۰۰۱) این کشور بود.
* باربارا بوش همسر چهل و یکمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، جورج هربرت واکر بوش است
* جنا بوش دختر جورج دبلیو بوش، چهل و سومین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا
* باربارا پیرس بوش دختر جورج دبلیو بوش، چهل و سومین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا
* لورا ولش بوش همسر جورج دبلیو بوش و بانوی اول ایالات متحده
* هیرونیموس بوش نقاشی هلندی سده ۱۵-۱۶ میلادی است.
* کیت بوش خواننده، ترانه‌سرا، موسیقی انگلیسی است.
* لا بوش گروه یورودنس/دنس پاپ آلمانی بود
* سوفیا بوش هنرپیشه آمریکایی است.
* ونیوار بوش مهندس و سیاست‌مدار آمریکایی زاده ماساچوست
* مائه بوش هنرپیشه استرالیا.
* ارنست بوش فیلد مارشال آلمانی در دوره آلمان نازی بود.
* آلن بوش آهنگساز و نوازندهٔ پیانوی انگلیسی بود.
* بوش دو رون سیزدهمین شهرستان فرانسه است .
* کارل بوش
* هیرونیموس بوش
* روبرت بوش (شرکت)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
گام مینور

**گام کوچک** یا **گام مینور** (به انگلیسی: Minor Scale) نوعی گام دیاتونیک است که درجه سوم آن نسبت به نت پایهٔ گام دارای فاصله سوم کوچک می‌باشد.

## گونه‌های گام مینور
در موسیقی غربی سه گونه گام کوچک رایج است که عبارت‌اند از گام کوچک نظری (تئوریک)، هماهنگ (هارمونیک) و نغمگی (ملودیک).

### گام مینور تئوریک(طبیعی)
گام کوچک تئوریک در تونالیته لا|چپ
هرگاه نیم پرده‌های گامی بین درجات دوم وسوم و پنجم و ششم واقع شوند آن گام را کوچک نظری یا مینور تئوریک  گویند. فاصله‌های درجات این گام نسبت به تونیک این گونه هستند: دوم بزرگ، سوم کوچک، چهارم و پنجم درست، ششم و هفتم کوچک و هشتم درست.

گام دو ماژور به این شکل است: C D E F G A B C بنابراین گام مینور نسبی آن به این ترتیب می‌شود: A B C D E F G A (لا درجه ششم گام دو بزرگ است)

### گام مینور هارمونیک
چپ|300px|گام کوچک هماهنگ در تونالیته لا|چپ
هرگاه درجه هفتم گام مینور تئوریک را برای ایجاد محسوس نیم‌پردهٔ کروماتیک بالا ببریم، به گام کوچک هماهنگ یا مینور هارمونیک  تبدیل می‌شود. در این گام فاصله بین درجات ششم و هفتم یک و نیم پرده است. در نتیجه شامل سه نیم پرده در میان درجات دوم و سوم، پنجم و ششم و هفتم و هشتم خواهد بود و فاصله‌های درجات آن نسبت به تونیک به ترتیب عبارت‌اند از: دوم بزرگ، سوم کوچک، چهارم و پنجم درست، ششم کوچک، هفتم بزرگ و هشتم درست.

برای نمونه در تونالیته لا ، گام مینور هارمونیک به این شکل خواهد بود: A B C D E F G# A

### گام مینور ملودیک
چپ|380px|گام کوچک نغمگی در تونالیته لا|چپ
هرگاه درجه ششم و هفتم گام کوچک تئوریک را در حالت بالا رونده نیم پرده کروماتیک بالا ببریم و در حالت پایین رونده مجدداً آن‌ها را پایین بیاوریم، گام کوچک نغمگی یا مینور ملودیک  به وجود می‌آید که فاصله درجات آن در حالت بالارونده نسبت به تونیک از این قرار است: دوم بزرگ، سوم کوچک، چهارم و پنجم درست، ششم و هفتم بزرگ و هشتم درست. روشن است که حالت پایین رونده آن مانند گام کوچک نظری خواهد بود.

## منابع

** ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:گام‌های مینور
رده:مقام‌ها
رده:هفت‌درجه‌ای‌ها
حفصیان

**حَفصیان** ، دودمانی سنی مذهب و از تبار بربر بودند که در سال‌های ۱۲۲۹ تا ۱۵۷۴ بر بخش هایی از شمال آفریقا (بخش هایی از تونس، الجزایر و لیبی امروزی) حکومت می کردند.

با فروپاشی دولت موحدون در مغرب و اندلس، قلمرو وسیع آن‌ها بین چهار دولت بنی‌مرین، بنی‌عبدالواد، **بنی‌حفص** و بنی‌الاحمر تقسیم شد. مهم‌ترین این دولت‌ها توسط فرزندان عبدالواحد حفصی شکل گرفت که خود از اصحاب عشره، یاران خاص ابن تومرت بود و فرزندان او نیز از عناصر اصلی دولت صد ساله موحدون بودند. دولت حفصی که در افریقیه برپا شد و خود را جانشین خلافت موحدون می‌دانست، در سال ۶۲۷ قمری توسط ابو زکریا عبدالواحد استقلال یافت. بعد از او پسرش ابوعبدالله محمد که بزرگ‌ترین امیر دولت حفصی بود، از امیر مکه لقب خلافتی *المستنصر بالله* گرفت و همهٔ دولت‌های مغرب و اندلس و دولت ممالیک مصر و شام با او بیعت کردند که چهار دهه حکومت او از شکوفاترین دوره‌های آن منطقه از تمدن اسلامی بود.

دولت حفصی روابط خوبی با دولت‌های مسیحی و مسلمانان برقرار کرد. ۲۵ تن از خاندان حفصی به‌طور موروثی تا سال ۹۸۱ قمری به مدت ۳۷۸ سال حکومت کردند. این دولت بر اثر حملات متعدد پرتغالی‌ها و هم‌پیمانان آن‌ها و نیز دولت عثمانی و رقابت این دول بر سر سواحل مدیترانهٔ غربی، سرانجام، تونس تحت تصرف کامل دولت عثمانی درآمد و در پایان در سال ۹۸۱ قمری سقوط کرد. در نگاهی کلی، پیدایش حفصیان در آفریقای شمالی، گویای دولت قدرتمند و بزرگی است که حدود چهار قرن آن منطقه را تحت سلطهٔ خود داشت. دوران این دولت یادآور روزهای آبادانی و رفاه اقتصادی و پیشرفت فرهنگی در تاریخ کشور تونس است. از جمله مهم‌ترین حوادث سیاسی که در آغاز حکومت حفصیان روی داد، حمله صلیبیون با حمایت و هزینه کلیسای رم به تونس و اشغال ۶ ماههٔ بندر کارتاژ یا قرطاجنه بود. لوئی نهم شاه فرانسه (۱۲۸۰ م) __ که در هاله‌ای از تقدس و معنویت به مثابه مجاهدی صلیبی و به عنوان پیشوای سیاسی صلیبیون شناخته شده بود __ کار هماهنگی و تدارک حمله به تونس را سامان‌دهی کرد.

## ریشه‌ها
حفصیان از قبایل بربر مصموده (ساکن رشته‌کوه‌های اطلس در شمال غرب آفریقا) بودند و نام خود را از نیایشان ابو حفص عمر گرفته بودند. فرزند ابوحفص، یکی از کارگزاران دودمان موحدون در تونس بود.

## فرمانروایی
نوه ابوحفص، ابو زکریا یحیی (۱۲۴۹-۱۲۲۸ میلادی)، از فرمانروایان مراکشی دودمان موحدون سرپیچی کرد و دودمان حفصیان را در ۱۲۲۸ بنیان گذاشت. فرزند وی مستنصر، یکی از فرماندهان جنگ صلیبی هفتم در سال ۱۲۷۰ بود و لقب خلیفه گرفت. پس از مرگش، فرزندان او برای به دست آوردن فرمانروایی با یکدیگر جنگیدند.

در پایان سده سیزدهم، قلمرو حفصیان دو نیم شد، یکی به پایتختی بجایه و دیگری به پایتختی قسنطینه. در میانه سده چهاردهم، مرینیان برای گشودن تونس با حفصیان به نبرد پرداختند، اما شکست خوردند. قلمرو حفصیان، یکپارچگی خود را بازیافت و تونس مرکز بازرگانی مهمی گشت.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای عربی.

رده:حفصیان
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۲۲۹ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۵۷۴ (میلادی)
رده:تاریخ اسلام
رده:تاریخ الجزایر
رده:تاریخ تونس
رده:تاریخ لیبی
رده:دودمان‌های مسلمان
رده:کشورهای پیشین در آفریقا
رده:موحدون
رده:الجزایر قرون وسطی
رده:تونس در سده ۱۴ (میلادی)
دیمیتری دونسکی

سنت **دیمیتری ایوانویچ دنسکُی**(روسی: Дмитрий Донской)(دوازدهم اکتبر ۱۳۵۰ مسکو - ۹ می۱۳۸۹ مسکو) به عنوان شاهزاده بزرگ مسکو از ۱۳۵۹ و دوک بزرگ ولادمیر از ۱۳۶۳ تا پایان زندگی اش حکمرانی می‌کرد. او نخستین شاهزاده مسکو بود که آشکارا رؤسای تاتار در روسیه را به مبارزه طلبید. نام دنسکی او(به معنای «از دُن») به پیروزی بزرگ او بر تاتارها در جنگ کولیکو(۱۳۸۰) اشاره می‌کند.

## پادشاهی آغازین

دیمیتری در سن ۹ سالگی بر تخت دوک نشین مسکو نشست. در هنگام طفولیتش حکومت حقیقتاً توسط السکیس مطروپی روس اداره می‌شد. در ۱۳۶۰ بالاترین رتبه در میان شاهزادهای روسی که دوک بزرگ ولادمیر بود به وسیله یک خان مغول به دیمیتری کنستانتیویچ از «نیژنی نُوگُرُد» واگذار شده بود. در سال ۱۳۶۳ هنگامی که آن شاهزاده عزل شد، سرانجام ایوانویچ در ولادمیر تاج گذاری کرد. او سه سال بعد با دیمیتری کنستانتیویچ صلح کرد و با دخترش إودُخیا ازدواج کرد. در ۱۳۷۶ ارتش متحد آنان ولگای بلغارستان را ویران کرد. مهم‌ترین اتفاق در دوران آغازین پادشاهی او ساختن اولین سنگ بنای کرملین بود که در سال ۱۳۶۷ کامل شد. دژ نو این امکان را به شهر داد تا در دو محاصره الگیرداسهای لتونی در سال‌های ۱۳۶۸ و ۱۳۷۰ ایستادگی کند.
دیمیتری تصمیم گرفت تا نبرد خود را با «توِر» در مکان دلخواه خود انجام دهد. دیگر شاهزادهای شمالی روسیه ریاست او را تصدیق کردند و سربازان خود را در جنگ مشرف به وقوع ضد مغولان شرکت دادند.

## مبارزه با مغولان

حکومت ۳۰ ساله دیمیتری منجر به پایان یافتن سلطه مغولان و اردوی زرین بر شاهزاده‌نشین مسکو شد. مغول ها به دلیل جنگ‌های داخلی و رقابت‌های قومی تضعیف شده بودند. دیمیتری از این موقعیت به سود خود استفاده کرد و رهبر مغول را آشکارا به مبارزه طلبید.

اگرچه او امتیاز مقام خان را برای جمع‌آوری مالیات از تمام روسیه نگه داشته بود اما به دلیل رهبری اولین سپاه پیروز روسی بر مغولان شهرت دارد. «مامای» افسر مغول و مدعی تخت در ۱۳۷۸ ارتشی را برای تنبیه او به خاطر تلاشش برای گسترش قدرت فرستاد که به وسیله دیمیتری دفع شد. دو سال بعد «مامای» خود رهبری نیروی بزرگی را ضد مسکو به عهده گرفت که دیمیتری این سپاه را در جنگ کولیکُوُ شکست داد.

«مامای» شکست خورده خیلی زود به وسیله رقیب سیاسی خود توقتمش عزل شد،توقتمش بار دیگر مدعی سلطه اردوی زرین بر سرزمین‌های روسیه شد و او برای پایداری دیمیتری در مقابل «مامای» به مسکو تاخ و تاز کرد. دیمیتری وفاداری خود را توقتمش و سپاه مغول متعهد شد و دوباره به عنوان پیشین خود مأمور جمع‌کننده مالیات مغول و دوک بزرگ ولادمیر رسید.

دیمیتری تاهنگام مرگش در سال ۱۳۸۹ اولین دوک بزرگی بود که تمام عناوینش را به غیر از خان به پسرش واسیلی واگذار کرد.

## منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Dmitry_Donskoy

رده:امپراتوری روسیه
رده:اهالی روسیه در سده ۱۴ (میلادی)
رده:پادشاهان ارتدکس
رده:تاریخ روسیه
رده:خاندان روریک
رده:درگذشتگان ۱۳۸۹ (میلادی)
رده:رهبران اهل روسیه
رده:زادگان ۱۳۵۰ (میلادی)
رده:شاهزادگان سده ۱۴ (میلادی) روسیه
رده:فرمانروایان کودک در قرون وسطی
رده:شاهزادگان بزرگ مسکو
رده:قدیسان اشرافی ارتدکس شرقی
رده:قدیسان اهل روسیه
رده:قدیسان کلیسای ارتدکس شرقی
رده:قدیسان مسیحی در سده ۱۴ (میلادی)
رده:شاهزادگان بزرگ مسکو سده ۱۴ (میلادی)
سنگسر (ابهام‌زدایی)

**[[سنگسر]]** از شهرهای استان سمنان است.

**سنگسر** همچنین ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
* سنگسرماهیان گونه‌ای ماهی
روان‌شناسی خواب

**روان‌شناسی خواب**، تلفیقی از دو دانش روان‌شناسی و دانش خواب است که به بررسی عوامل رفتاری ، روانشناختی و فیزیولوژیکی مربوط به خواب طبیعی می‌پردازد و همچنین روشهای روانشناختی مبتنی بر شواهد را برای پیشگیری و درمان اختلالات خواب، آزمایش و اعمال می کند. در این شاخه از روان‌شناسی اختلالات خواب، از جمله خوابگردی، فلج خواب، هراس شبانه، پرخوابی و کم‌خوابی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در یکی از شاخه های این رشته، محتوا و معنای احتمالی رویاها تجزیه می‌شود. زیگموند فروید بنیانگذار رشتهٔ تفسیر رویا و خواب بود اما امروزه دانش روانشناسی خواب با دانش تجربی و پزشکی خواب تلفیق شده است و فراتر از تئوری های مربوط به تفسیر رویا است.

## منبع
* مختصر روان‌پزشکی، لینفورد ریس، ترجمه احمد محیط و غلامرضا میرسپاسی، ویراسته دکتر عظیم وهابزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول، ۱۳۶۴

رده:خواب
رده:روان‌شناسی
فلج خواب

**فلج خواب** حالتی است (طی بیدار شدن یا به خواب رفتن) که در آن فرد هوش‌یار است اما قادر به حرکت یا صحبت نیست. در طول حادثه، فرد می‌تواند توهم (شنیدن، احساس کردن یا دیدن چیزهایی که وجود ندارند) شود که اغلب منجر به وحشت می‌شود. این حادثه معمولاً بیش از دو یا سه دقیقه طول نمی‌کشد. این حادثه می‌تواند عود کند یا به صورت یک حمله تکی رخ دهد.

فلج خواب در غیر این صورت می‌تواند در افراد سالم یا مبتلایان به حمله خواب رخ دهد یا ممکن است در خانواده‌ها بر اثر تغییرات ژنتیکی به خصوص ایجاد شود. این وضعیت می‌تواند به‌وسیلهٔ محرومیت از خواب، فشار روانی یا چرخه‌های خواب غیرعادی تحریک شود. اعتقاد بر این است که مکانیسم اساسی باعث اختلال در خواب REM می‌شود. رؤیای شفاف بر احتمال فلج خواب تأثیر نمی‌گذارد، اما برخی از رویاپردازان شفاف از این وضعیت برای دیدن رؤیای شفاف استفاده می‌کنند. تشخیص آن بر اساس توصیف فرد است. سایر شرایطی که می‌توانند به‌طور مشابه بروز کنند عبارتند از: نارکولپسی، تشنج آتونیک و فلج دوره‌ای هیپوکالمی.

گزینه‌های درمانی برای فلج خواب خیلی کم مورد مطالعه قرار گرفته است. توصیه می‌شود به مردم اطمینان داده شود که این بیماری شایع است و به‌طور کلی خطرناک نیست. دیگر اقداماتی که ممکن است امتحان شوند عبارتند از: بهداشت خواب، رفتاردرمانی شناختی و داروهای ضدافسردگی.

بین ۸ تا ۵۰ درصد افراد در طول زندگی خود فلج خواب را تجربه می‌کنند. حدود ۵ درصد از مردم حمله‌های منظم دارند. مردان و زنان به یک اندازه تحت تأثیر این وضعیت قرار می‌گیرند. فلج خواب در طول تاریخ شرح داده شده‌است. اعتقاد بر این است که این وضعیت در خلق داستان‌هایی با موضوع ربوده‌شدن توسط موجودات بیگانه و سایر رخدادهای فراهنجار نقش داشته است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* اطلاعات خواب و پیوندها از دانشگاه استنفورد
* فلج خواب و تجربیات هیپناگوژیک و هیپنوپامپیک مرتبط از دانشگاه واترلو

رده:آرتی‌تی
رده:اختلال‌های خواب
رده:خواب‌پریشی‌ها
رده:روان‌شناسی عصبی
رده:فیزیولوژی خواب
نارکولپسی

**نارکولِپسی**  یا **حملهٔ خواب** یا **خواب‌تازش** یکی از اختلالات خواب است و عبارت است از میل ناگهانی و مقاومت‌ناپذیر به خواب. مبتلایان به نارکولِپسی، به دلیل تخریب خود ایمن نورون‌های مولد ارکسین orexin که نوروپپتید اصلی مغز در برانگیختگی و هوشیاری و گرسنگی و برخی عملکردهای دیگر است دچار آتونی ناگهانی عضلات بدن یعنی شل شدن غیر قابل مقاومت عضلات شده و همزمان به خواب می روند" این حمله خواب ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول کشیده و در صورت عدم درمان منجر به تصادفات شدید رانندگی یا سقوط و افتادن بیماران شود که معمولا نتایج خطرناکی به دنبال دارد. بسیاری از این بیماران به فلج خواب یا بختک sleep paralysis و کاتاپلکسی نیز مبتلا هستند.

## علائم بالینی
نارکولِپسی با پنج علامت خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز، تن‌انداختگی (کاتاپلکسی)، فلج خواب (بختک)، توهم پیشاخواب (هیپناگوژیک) و توهم پیشابیداری (هیپنوپامپیک) مشخص می‌شود. خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز علامت اصلی و اولیه در نارکولِپسی است. دمای بدن مبتلایان به حملهٔ خواب، پس از بیدار شدن افزایش می‌یابد و گاهی خُلق آن‌ها نیز تغییر خواهد کرد. معمولاً مبتلایان به نارکولِپسی دچار افسردگی هستند. نارکولِپسی از طریق محرک‌های دستگاه عصبی مرکزی درمان می‌شود. تشخیص موارد نیازمند درمان دارویی بر عهدهٔ پزشک است.

## شیوع
شیوع این بیماری ۲۵ تا ۵۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است؛ مردان و زنان به‌طور یکسان درگیر این بیماری می‌شوند و اوج بروز سنی آن دههٔ دوم و سوم زندگی است؛ با این حال ممکن است قبل از پنج‌سالگی و بعد از ۴۰ سالگی هم دیده شود. درمان بیماران عموما با داروهای شبه امفتامینی محرک سیستم عصبی مرکزی مثل ادرال یا دکستروامفتامین و ویاس یا لیز دگزامفتامین و یا داروهای غیر آمفتامینی محرک اعصاب مرکزی همچون modafinil مدافینیل می باشد

## پانویس

## منابع
* 

رده:حمله خواب
رده:آمفتامین
رده:اختلال‌های خواب
رده:بیماری‌های با علت ناشناخته
رده:خواب
رده:روان‌شناسی
رده:بیماری‌های نادر
هراس شبانه

**هراس شبانه** از اختلالات خواب است که در دانش روان‌شناسی خواب مورد بررسی و مطالعه قرار می‌گیرد. شخص مبتلا به هراس شبانه، با ترس شدید از خواب برمی‌خیزد در حالی که هنوز خواب است. این حالت نوعی از خواب تجزیه ای است. هراس شبانه بیش‌تر در بین کودکان و به ویژه پسران بین دو تا شش سال رایج است. در بین بزرگسالان، زنان بیش‌تر مبتلا به هراس شبانه هستند. هراس شبانه معمولاً به عنوان علامتی شدیدتر از کابوس تلقی می‌گردد.
در این اختلال کودک با گریه و بی‌قراری از خواب ناگهان برمی‌خیزد و در حالی که به‌شدت عرق کرده ناآرام است و جملاتی نامفهوم می‌گوید گاهی شروع به حرکت می‌کند و در حالی که ظاهراً چشمانش باز است اما کماکان در خواب است

### آنچه باعث هراس شبانه می­شود
هراس شبانه ناشی  از برانگیختی مفرط سیستم عصبی مرکزی در طول خواب است. خواب مراحل مختلفی دارد. خواب یا رؤیا دیدن در مرحله حرکت سریع چشم (REM) اتفاق می­افتد. هراس شبانه طی فاز عمیق مرحله حرکت غیر سریع چشم (non-REM) اتفاق می­افتد. از نظر فنی هراس شبانه یک رؤیا نیست اما بیشتر شبیه واکنش ترس ناگهانی است که طی تغییر فازهای خواب (انتقال از یک فاز به فاز دیگر) اتفاق می­افتد.

شب هراسی معمولاً حدود 2 تا 3 ساعت بعد از به خواب رفتن بچه اتفاق می­افتد یعنی زمانی که عمیق‌ترین مرحله خواب غیر رم به مرحله سبک­تر خواب رم تغییر می­کند. معمولاً این انتقال به‌آرامی صورت می­گیرد اما گاهی بچه می­ترسد یا آشفته می­شود و آن واکنش ترس یک هراس شبانه است.

### نشانه‌­ها و علائم هراس شبانه
کودک در طول شب هراسی ممکن است:

* به‌طور ناگهانی از خواب بپرد
* با آشفتگی فریاد بزند یا جیغ بکشد
* تند تند نفس بکشد و تپش قلب داشته باشد
* عرق بکند
* دست و پا بزند
* با ترس و ناراحتی عمل کند

بعد از چند دقیقه یا گاهی بیشتر، کودک به‌سادگی آرام شده و به خواب برمی­گردد. بچه برخلاف کابوس، که اغلب آن را به خاطر می­آورد، هیچ‌گونه خاطره­ای از هراس شبانه شب قبل به خاطر نمی­آورد زیرا هنگام وقوع آن در خواب عمیقی­ بوده است و هیچ­گونه تصویر ذهنی از آن ندارد.
این بیماری سامنیفوبیا نام دارد

## منابع
https://niniomaman.com/what-is-night-terrors/

* Wikipedia contributors, "Night terror," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Night_terror&oldid=372595648 (accessed July ۱۵، ۲۰۱۰).

رده:اختلال‌های خواب
رده:تشخیص روان‌پزشکی
رده:خواب
رده:خواب‌پریشی‌ها
رده:هراس‌ها
رؤیا (ابهام‌زدایی)

* رویا اسمی ایرانی برای دختران است. از این اسم برای نامگذاری دخترها در ایران، افغانستان، ترکیه، و هند استفاده می‌شود. ریشه این اسم عربی است و در سوره یوسف قرآن ذکر شده است.
* رؤیا (روانشناسی): رویا تجربه تصاویر، صداها، احساسات و عواطفی که در عالم واقع وجود ندارند.
* رؤیا (تابلو) از پیکاسو
* رویا (رود): رویا نام رودی است که از فرانسه و ایتالیا می‌گذرد.
* رؤیا (کتاب): رویا نام رمانی از امیل زولا نویسنده فرانسوی است.
* رؤیا (رمان): رویا نام رمانی از ژان برولر نویسنده فرانسوی.
## افراد
* رویا (خواننده): رویا نام نغمه سرای مشهور آذربایجانی است.
* رویا نونهالی، بازیگر
* رویا تیموریان، بازیگر
* رویا حاجی حسینلو، مجری شبکه خبر
* رویا افشار
*رویا (رضوان زادهوش) خواننده  

## موسیقی
* «رؤیا» (ترانه سوزی و بک‌هیون)، ۲۰۱۶
کابوس

[بندانگشتی|280px| کابوس, [هنری فوسلی، ۱۷۱۸]]

**کابوس** یا **کابوس شبانه**، یکی از اختلالات خواب است که در دانش خواب‌شناسی یا روان‌شناسی خواب مورد بررسی و مطالعه قرار می‌گیرد. کابوس یک رویای وحشتناک و ناخوشایند است که دستگاه عصبی شخص را تحریک می‌کند و در نتیجه شخص به‌طور ناخودآگاه به آن پاسخ عصبی می‌دهد. کابوس ریشه در رویدادهای روز گذشته یا جریانات زندگی شخص دارد و در بعضی موارد می‌تواند به فلج خواب بینجامد.

## علل کابوس
از جمله عواملی که ممکن است باعث به‌وجود آمدن کابوس شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* تحت استرس قرار داشتن یا مضطرب بودن (معمولاً از یک رویداد تأثیرگذار در زندگی ناشی می‌شود).
* دچار شدن به اختلالات خواب (مانند حمله خواب).
* تب داشتن.
* عوارض جانبی داروها.
* خوردن بیش از حد پیش از خواب (که افزایش سوخت و ساز و فعالیت مغز را باعث می‌شود).

## منابع

*کابوس شبانه در کودکان
*علل کابوس شبانه، تابناک، برداشت شده در ۸ مرداد ۱۳۸۸.

* Wikipedia contributors, "Nightmare," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nightmare&oldid=192415252 (accessed February 19, 2008).

رده:ترس
رده:تشخیص روان‌پزشکی
رده:خواب
رده:خواب‌دیدن
رده:روان‌شناسی
رده:اختلال‌های خواب
کراک

**کراک** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره کند:

* کراک هروئین مادهٔ مخدر رایج در ایران و افغانستان از خانوادهٔ مرفین
* کراک کوکائین مادهٔ محرک رایج در غرب و فشرده شده‌ی کوکائین
* کراک (سازه) الگوی سازه‌ای در معماری کهن انگلستان و اسکاتلند
حامد بیسارانی

**ملا حامد بیسارانی** معروف به **کاتب‌الاسرار** از شاعران قرن سیزدهم ایران است. وی در سال ۱۲۳۰ هـ.ق (۱۱۸۸ خورشیدی) در نزدیکی سنندج در قریهٔ بیساران به دنیا آمد و در زادگاه خود، بیساران، که از روستاهای هورامان ژاورود استان کردستان بود، به تحصیل پرداخت. پس از آن‌که مقدمات را تمام کرد به شهر سنندج سفر کرد. در ۲۰سالگی (چنان‌که خود گفته‌است) با عارفی متقی به نام حاج محمدصدیق سنندجی که از مریدان مولانا خالد شهرزوری (ذی‌الجناحین نقشبندی) بوده‌است آشنا شده‌است و طریقهٔ نقشبندی را از او اخذ کرد و به سیر و سلوک پرداخت. پس از وفات حاج محمدصدیق (در سال ۱۲۵۱ هـ.ق) سنندج را ترک گفته و به عراق رفت و تحصیلات خود را در آنجا از سر گرفت. در همین اوقات با شیخ عثمان سراج‌الدین تویلی آشنا شد. چندی بعد باز راهِ سنندج را در پیش گرفت و دوباره به تحصیل پرداخت. اما علاقه‌اش به عرفان، وی را به‌سوی *دارالارشاد تویلی* در عراق کشاند و قصیده‌ای را به‌عنوان ره‌آورد حضور شیخ انشا کرد.

ملا حامد این بار دیگر به تمامی دست از همهٔ کارها کشید و در کنج خانقاه به سیر و سلوک پرداخت و زیر نظر و مراقبت معنوی شیخ، از *وارستگی* قدم به دایرهٔ *آراستگی* گذارد. آنگاه شیخ سراج‌الدین او را پس از اعطای اجازه و خلعت خلافت، ندیم و منشی مخصوص خود قرار داده و دستور داد وی را به نام «کاتب‌الاسرار» بخوانند. 

ملا حامد آثار و تألیفاتی هم داشته‌است، ازجمله شرحی بر *[[مثنوی معنوی]]* از مولانا جلال‌الدین مولوی نوشته‌است. آغاز این کتاب اشعاری است بر وزن *مثنوی* که دو بیت آخر آن تاریخ تألیف است. پس از آن، مقدمه را به نثر چنین دنبال کرده‌است:

.

یکی دیگر از آثار ملا حامد بیسارانی کتاب *ریاض‌المشتاقین* است که مشتمل بر یک مقدمه، سه روضه و یک خاتمه می‌باشد. مقدمه در بیان تشرف نویسنده است به حضور مرشد و کسب طریقت. روضهٔ اول در بیان شرح حال  خالد ذی‌الجناحین است. روضهٔ دوم در بیان شرح حال شیخ سراج‌الدین. روضهٔ سوم در ذکر دلایل اثبات طریقه و صحت آن و رد اعتراض مخالفین و معاندین است. خاتمه در بیان قسمتی از مناقب امام ربانی مجدد الف ثانی است. آغاز این کتاب چنین است:  

.

از دیگر تألیفات ملا حامد، شرحی است فارسی بر منظومهٔ *[[گلشن راز]]* شبستری، شرحی بر منظومهٔ ابن رسلان به فارسی و منظومه‌ای به کردی در عقاید است. 
ملا حامد بیسارانی از عالمان نام آور عصر خویش نیز بسیار تاثیر پذیرفته که از جمله ی آنها می توان به شیخ عثمان سراج الدین ته ویلی ، مولانا احمد نودشی ، مولوی کرد و ... را نام برد.

## منابع

* کتاب *تاریخ مشاهیر کرد*، نوشتة بابا مردوخ روحانی (شیوا)، جلد اول.

رده:شاعران کردی هورامی
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:عارفان اهل ایران
رده:کردهای اهل ایران
رده:نقشبندیه
رده:زادگان ۱۱۸۸
رده:درگذشتگان ۱۲۷۳
رده:زادگان ۱۸۱۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۸۹۴ (میلادی)
جنبش به سوی اورشلیم

**جنبش به سوی اورشلیم** نگاهی از سوی کلیسای چین است برای مسیحی ساختن تمام کشورهای هندو، بودایی و مسلمان.این جنبش در سالهای دهه بیست میلادی شروع شد، هر چند موانع کمونیستها آنها را مجبور به اختفا برای سالها کرد. اکنون با فرستادن ۱۰۰۰۰۰ مأمور به کشورهای جاده ابریشم که مسیری باستانی است که چین را به مدیترانه متصل می‌کند، قصد تبلیغ مسیحیت در ۵۱ کشور را دارد.

## منابع

* جنبش به سوی اورشلیم

* Hattaway, Paul. *Back to Jerusalem: Three Chinese House Church Leaders Share Their Vision to Complete the Great Commission.* Gabriel Publishing, 2003.
* Tim Stafford. *A Captivating Vision.* Christianity Today, April 2004. Transcript.

## پیوند به بیرون
* جنبش به سوی اورشلیم

رده:چین
رده:سازمان‌های مذهبی بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:مسیحیت
رده:مسیحیت انجیلی
رده:مسیحیت در چین
هزاره (ابهام‌زدایی)

**[[هزاره]]** یک یکا یا واحد زمانی است که برابر با هزار سال است.

هزاره همچنین می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
* مردمان هزاره، یکی از اقوام در افغانستان، ایران، پاکستان، ترکمنستان و تاجیکستان
* ایماق هزاره

## مکان‌ها
### افغانستان
* هزارستان منطقه‌ای بزرگ در مرکز افغانستان که اکثراً مردمان هزاره در آن زندگی می‌کنند

### پاکستان
* بخش هزاره
* هزاره، سوات
* شهرک هزاره

## اشخاص
* ملا فیض‌محمد کاتب هزاره
* موسی خان هزاره
* عبدالخالق هزاره
* عبدالخالق هزاره (سیاستمدار)
* آنه هزاره، فعال اجتماعی

## سایر
* فرهنگ معاصر هزاره، یک واژه‌نامه انگلیسی به فارسی
* هزاره (نقاشی)، نام یک سه‌لتی نقاشی اثر هیرونیموس بوش

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
قتل دعا خلیل اسود

**دعا خلیل اسود** (متولد ۱۹۸۹/۱۹۹۰ – کشته شده ۷ آوریل ۲۰۰۷)، دختر ۱۷ ساله‌ای از فرقه یزیدی و از قبیله‌ای کرد در شمال عراق بود که در یک قتل ناموسی کشته شد. تا پیش از انتشار ویدیوی این قتل ناموسی که توسط دوربین فیلمبرداری خانگی ضبط شده‌است، اطلاعاتی در این مورد در دسترس نبود.

## ماجرای قتل
دعا دختر نوجوان کرد که از خانواده‌ای از یزیدی‌های کردستان عراق بود، به‌علت اینکه مایل نبود با پسرعموی خود ازدواج کند، به‌اتفاق پسر مورد علاقه‌اش که مسلمان بوده، از روستای خود فرار می‌کنند. این دختر و پسر از ترس کشته شدن بدست افراد خانواده دعا به منزل معاون فرماندار بنام گوران پناه می‌برند. مدتی پس از پناهنده شدن آنها به خانه معاون فرماندار توسط همسایه‌ها محل اختفای آنان به خانواده دعا دختر نوجوان کرد اطلاع داده می‌شود. در پی اطلاع یابی از محل اختفا، خانواده دعا در مقابل خانه معاون فرماندار اجتماع می‌کنند و از او می‌خواهند که دختر نوجوان را به آنان تحویل دهند. معاون فرماندار که به سنن ارتجاعی این قبیله آشنا بوده، به آنان می‌گوید که تنها در صورتیکه خانواده دعا متعهد شوند که وی را بقتل نمی‌رسانند، او را تحویل خانواده‌اش خواهد داد. خانواده دعا التزام می‌دهند و دعا به آنها تحویل داده می‌شود اما ساعاتی بعد خانواده، اقوام و همسایگان او در میدان ده در منطقه بشیقه او را سنگسار و لگدکوب کرده و بقتل می‌رسانند.

پس از مرگ دعا، جسدش به ماشین بسته شد و در خیابان‌ها کشیده شد.

پس از آن، فیلمی از صحنه‌های سنگسار دعا در اینترنت پخش شد که افکار عمومی را به‌شدت متأثر کرد و مقامات قضایی عراق، عاملان این سنگسار را تحت تعقیب قرار دادند و سرانجام با تأیید دادگاه عالی جنایات موصل، حکم اعدام چهار تن از قاتلان دعا اجرا شد.

دو تن از اعدامی‌ها برادران دعا بودند که عشق او به جوان مسلمان را مایه ننگ خانواده خود می‌دانستند.

## پانوشت‌ها
۱. دادگاه عالی کیفری عراق

۲. سازمان

## پیوند به بیرون
* کارکرد سنگسار در جامعه دینی، نوشته‌ای از عبدی کلانتری در رادیو زمانه

رده:اعدام‌شدگان با سنگسار
رده:اعدام‌های تصویربرداری‌شده
رده:جرایم ۲۰۰۷ (میلادی) در عراق
رده:حقوق زنان در عراق
رده:درگذشتگان ۲۰۰۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:زنان اعدام‌شده اهل عراق
رده:قربانیان نقض حقوق بشر
رده:کردهای اهل عراق
رده:کشته‌شدگان در قتل‌های ناموسی
رده:نوکیشان مسلمان
رده:ایزدیان در عراق
رده:خشونت علیه زنان در عراق
رده:اعدام‌های تصویربرداری‌شده در عراق
دعا
سعید موحدی

**سعید موحدی** (زاده ۱۳۴۶ - درگذشت ۱۶ خرداد ۱۳۸۶) نویسنده، مردم‌شناس، پژوهشگر در فرهنگ عامه و ناشر ایرانی بود.

## زندگی
موحدی فارغ‌التحصیل مرکز آموزش سازمان میراث فرهنگی بود. وی پس از دریافت مدرک فوق دیپلم از این مرکز در سال ۱۳۷۳ خورشیدی، کار خود به عنوان پژوهشگر فرهنگ عامه را آغاز کرد. او برای جمع‌آوری قصه‌های عامیانه راهی استان مرکزی شد و کار را به صورت میدانی (گفتگو با اهالی روستاهای استان) آغاز کرد.

## بررسی اثر
کتاب *شوقات* مجموعه‌ای است از داستان‌های عامیانه استان مرکزی.

## کارهای ناتمام
موحدی مشغول گردآوری تمثیلات *[[انجیل]]* و نیز قصه‌ای درباره جنگ بود که درگذشت. علاوه بر آن وی یک رمان پلیسی نیمه‌تمام در دست نگارش و تعدادی داستان کوتاه داشت که به سرانجامی نرسید. 
## زندگی شخصی
موحدی متأهل و صاحب یک فرزند بود. وی به علت سکته قلبی درگذشت و هنگام مرگ ۴۰ سال داشت. او را در گورستان باغ بهشت قم به خاک سپردند.

## کتاب‌شناسی
* *شوقات* 
* *فرهنگ عامه در محلات* 
* *تمثیلات انجیل* 

## پانویس

رده:اهالی تهران
رده:پژوهشگران فرهنگ اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۸۶
رده:زادگان ۱۳۴۶
رده:دفن‌شدگان در باغ بهشت قم
رده:ناشران اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
کراک هروئین

**کراک هروئین** یا **هروئین فشرده** نوعی ماده مخدر به صورت تکه‌های بلور با منشاء هروئین می‌باشد که در جنوب غربی آسیا متداول است. این مخدر در واقع حاصل ترکیب هروئین با ناخالصی‌های مختلفی است که از جمله عوارض جانبی آن می‌توان به عفونت‌های گسترده در اثر فعالیت باکتری‌ها در بافت‌های مختلف اندام‌های فرد زنده اشاره نمود. این عامل موجب می‌شود تا اندام برخی از مصرف‌کنندگان پوسیده شده و کرم خوردگی در آن به وجود بیاید.

کراک هروئین به مدت چند سال به یکی از محبوب‌ترین ماده‌های مخدر ایران تبدیل شد و جای تریاک را گرفت و در افغانستان نیز رقیبی برای هروئین به‌شمار می‌رود. شیوهٔ مصرف کراک هروئین به دلیل امکان استفاده از سنجاق و سوزن نسبت به هروئین آسان‌تر، اما اعتیاد آن بسیار شدیدتر است.

## جستارهای وابسته
* سایکواکتیو
* مواد مخدر
* سرکوب کننده‌ها
* هروئین
* دزومورفین

## منابع

رده:آگونیست‌های گیرنده‌های افیونی μ
رده:افیون‌های نیمه‌ترکیبی
رده:داروهای تفریحی
رده:فنول‌ها
هنگلو

**هنگلو** شهری در شرق کشور هلند است.

## نگارخانه

File:Hengelo, toren van het stadhuis foto2 2013-04-22 14.37.jpg|
File:Hengelo, de Sint Lambertusbasiliek RM21523 foto3 2013-04-22 14.43.jpg|


## پانویس

رده:هنگلو
رده:شهرداری‌های افریسل
رده:شهرهای هلند
رده:مناطق مسکونی در افریسل
نیکو بلیک

**نیکو بلیک** () شخصیتی داستانی و قهرمان بازی در بازی ویدئویی *[[جی‌تی‌ای ۴]]*، ششمین قسمت اصلی در مجموعهٔ *[[جی‌تی‌ای]]* از راک‌استار گیمز است. او همچنین در محتوای اپیزودیک بازی *[[جی‌تی‌ای ۴: گمشده و نفرین‌شده]]* و *[[جی‌تی‌ای ۴: حکایت گی تونی]]*، که هر دو در سال ۲۰۰۹ منتشر شد، به صورت شخصیتی غیرقابل بازی ظاهر می‌شود. مایکل هالیک ضبط صدا و حرکت شخصیت را ارائه داد.

نیکو یک کهنه‌سرباز جنگ از اروپای شرقی است؛ جایی که او شاهد برخی از بدترین قساوت‌هایی است که بشر قادر به انجام آن است و باعث می‌شود او دیدگاهی کاملاً بدبینانه نسبت به زندگی داشته باشد. وی پس از درگیر شدن در یک سندیکای جنایات یوگسلاوی و کشف فروش واحد خود به نیروهای دشمن، تصمیم می‌گیرد با الهام از داستان‌های تجمل و ثروت پسر عموی خود رومن که زندگی می‌کرد، برای پیگیری رؤیای آمریکایی به لیبرتی سیتی  برود. برای چندین سال در آنجا به محض ورود، او متوجه می‌شود که این داستان‌ها اغراق های بزرگی بودند و تلاش برای بهبود وضعیت مالی او و رومن، به سرعت منجر به درگیری با جنایتکاران محلی شد. با پیشرفت داستان بازی، نیکو برای این منظور برای شخصیت‌های برجسته جنایی کار می‌کند و همچنین به امید یافتن خائنی که در طول جنگ به واحد خود خیانت کرده است، در حالی که آرام آرام یاد می‌گیرد گذشته خود را ترک و تلافی کند که تلاش برای ترک زندگی جنایی با خطرات عمده ای همراه است.

این شخصیت با استقبال خوبی روبرو شد و بسیاری از منتقدان بلوغ و ابهام اخلاقی او را عناصری می‌دانند که به پیشرفت داستان بازی کمک می‌کند. مایکل هالیک‌ برای صداپیشگی در نقش خود بهترین بازیگر مرد را در جوایز جوایز بازی‌های ویدئویی اسپایک ۲۰۰۸ از آن خود کرد.

## منابع

* 

رده:افراد تخیلی اروپا
رده:جی‌تی‌ای ۴
رده:رانندگان تاکسی تخیلی
رده:سوءمصرف‌کنندگان خیالی الکل
رده:شخصیت‌های آدمکش در بازی‌های ویدئویی
رده:شخصیت‌های بازی‌های ویدئویی در فیلم
رده:شخصیت‌های بازی‌های ویدئویی معرفی‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:شخصیت‌های تخیلی مبتلا به اختلال اضطراب پس از سانحه
رده:شخصیت‌های جنایتکار در بازی‌های ویدئویی
رده:شخصیت‌های جی‌تی‌ای
رده:شخصیت‌های داستانی اهل نیویورک (ایالت)
رده:شخصیت‌های سرباز در بازی‌های ویدئویی
رده:شخصیت‌های مرد در بازی‌های ویدئویی
رده:شخصیت‌های مزدور در بازی‌های ویدئویی
رده:شخصیت‌های نظامی در بازی‌های ویدئویی
رده:شگون‌آورهای بازی ویدئویی
رده:قاتلان جمعی خیالی
رده:قهرمانان بازی ویدئویی
رده:گانگسترهای تخیلی
رده:مهاجران تخیلی به ایالات متحده آمریکا
رده:یاغیان خیالی
صمغ عربی

220px|بندانگشتی|چپ|صمغ عربی
**صمغ عربی**  که از درختی به نام صمغ سنگالی بدست می‌آید، رنگ آن به رنگ اغلب صمغ‌های معمولی زرد مایل به قرمز بوده، و محلول در آب می‌باشد و عمدتاً شامل هیدرات‌های کربن است. صمغ عربی یا صمغ آکاسیا صمغی طبیعی است که از دو گونه آکاسیا به نام‌های سنگالیا سنگال (Acasia senegal) و واچلیا سیال (Acasia seyal) استخراج می‌شود. از صمغ عربی در صنایع غذایی به عنوان «پایدارکننده» و در صنعت چاپ به عنوان روان‌کننده در انواع خاصی از جوهر برای چاپ و ساختن آبرنگ و گواش استفاده می‌شود.

از این صمغ در گذشته استفاده‌های زیادی می‌شده از جمله به عنوان تغییر میزان گرانروی جوهر مرکب.
صمغ عربی ترکیب پیچیده‌ای از ساکاریدها و گلیکوپروتئین‌ها است که مهم‌ترین خواص صمغ از این ترکیب‌ها می‌باشد. این صمغ خوراکی است.
* صمغ عربی یکی از ترکیبات مهم شربت نوشابه است.
* در آبنبات و البته در آدامس استفاده می‌شود.
* در نقاشی از آن به عنوان یک مادهٔ چسبنده در آبرنگ استفاده می‌شود.
* در صنعت چاپ و داروسازی و لوازم آرایشی نیز از آن استفاده می‌شود.
* یکی از ترکیبات مهم واکس نیز صمغ عربی است.
* مادهٔ چسبندهٔ تمبرهای پستی نیز از این صمغ است.
* در سیگارسازی نیز به عنوان چسبندهٔ کاغذ سیگار استفاده می‌شود.

۸۰ درصد صمغ عربی در سودان تولید می‌شود.

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Gum_arabic

رده:افزودنی‌های عدد ئی
رده:اکسیپینت‌ها
رده:ترکیبات غذایی و مواد مورد نیاز در آشپزی
رده:شیمی آلی
رده:صمغ‌ها
رده:فراورده‌های گیاهی
رده:کشاورزی در چاد
رده:کشاورزی در سنگال
رده:کشاورزی در سودان
رده:کشاورزی در موریتانی
رده:کشاورزی در نیجر
رده:کشاورزی در نیجریه
رده:محصولات کشاورزی
رده:محصولات کشاورزی آفریقا
رده:چسب‌ها
بروس جکسون

**بروس جکسون**  یکی از اعضای هیأت مدیره مؤسسه آمریکایی *[[پروژه‌ای برای قرن جدید آمریکایی]]* (Project for the New American Century) و معاون سابق شرکت لاکهید مارتین است.

جکسون بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ و پیش از حمله آمریکا به عراق ریاست مرکز غیر دولتی موسوم به «کمیته آزادسازی عراق» را عهده‌دار بود که از بزرگ‌ترین حامیان تغییر حکومت در عراق و سرنگون کردن صدام حسین محسوب می‌شد.

وی همچنین مؤسس و رئیس پروژه *[[دمکراسی‌های در حال گذار]]* است که در زمینه انقلاب‌های مخملی در کشورهای بلوک شرق سابق فعالیت می‌کند.

بروس جکسون در ضمن ریاست مرکزی تحت عنوان «کمیته آمریکایی ناتو» را عهده‌دار است که در زمینه گسترش ناتو و همکاری‌های آمریکا و اروپا فعال است. وی تا سال ۱۹۹۰ میلادی در دفتر وزارت دفاع آمریکا مشغول به کار بود.

## منابع

* 
* Wikipedia contributors, «Bruce Jackson,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruce_Jackson&oldid=106353326 (accessed July ۲۱، ۲۰۰۷).

رده:افراد زنده
رده:افراد لاکهید مارتین
رده:زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:فعالان حقوق بشر اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نومحافظه‌کاران ایالات متحده آمریکا
پروژه‌ای برای قرن آمریکایی جدید

**طرح برای یک سده آمریکایی جدید**  با کوته‌نوشت PNAC، مانیفست نومحافظه‌کاران آمریکایی است که راهبرد حکومت فدرال ایالات متحده آمریکا را برای سده جدید در زمینه‌های دیپلماسی و امنیت ملی تدوین می‌کند.

این طرح در اوایل سال ۱۹۹۷ توسط ویلیام کریستول و رابرت کاگان آغاز به کار کرد. در  ماه سپتامبر ۲۰۰۲ میلادی، رئوس اصلی گزارش PNAC، شالوده گزارش انتخاباتی جرج دابلیو بوش به عنوان «استراتژی امنیت ملی ایالات متحده آمریکا» را تشکیل داد.

در ۳ ژوئن ۱۹۹۷، ۲۰ تن از اندیشمندان و سیاست‌مداران آمریکایی بیانه‌ای را منتشر کردند که در آن از سیاست خارجی و امنیتی ایالات متحده آمریکا در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون به شدت انتقاد شده بود . این افراد خواستار افزایش بودجه نظامی صرف نظر کردن از دیپلماسی چند جانبه و سرنگونی صدام حسین در عراق شدند .

## اعضاء
در سال ۲۰۰۰ اعضای PNAC، شامل افراد زیر بودند:
* دیک چینی و همسرش لین چینی
* لوئیس لیبی، مشاور نومحافظه کار دیک چینی
* دونالد رامسفلد
* پل ولفوویتس
* الیت ایبرامز، سرپرست بخش خاورمیانه شورای امنیت ملی آمریکا
* جان بولتون
* ریچارد پرل
* ویلیام کریستول
* بروس جکسون، معاون پیشین شرکت لاکهید مارتین
* جیمز وولسی، رئیس سابق آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)
* نورمن پادهورتز

## پانویس

## منابع
* https://web.archive.org/web/20130609154959/http://www.newamericancentury.org
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:انحلال‌های ۲۰۰۶ (میلادی) در واشینگتن، دی.سی.
رده:اندیشکده‌های راهبرد و سیاست خارجی در ایالات متحده آمریکا
رده:اندیشکده‌های سیاسی و اقتصادی در ایالات متحده آمریکا
رده:جنگ عراق
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:سازمان‌های سیاسی محافظه‌کار در ایالات متحده آمریکا
رده:سازمان‌های منحل‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:سازمان‌های ناسودبر در واشینگتن دی‌سی
رده:مراکز تدوین استراتژی آمریکا
رده:نومحافظه‌کاران آمریکا
بیل کریستول

**(با نام واقعی ویلیام) بیل کریستول** ، سردبیر ویکلی استاندارد، یکی از بنیانگذاران پروژه‌ای برای قرن جدید آمریکایی (PNAC)، یکی از اعضای مجمع تحقیقاتی مؤسسه امریکن اینترپرایز (AEI)

## زندگی
کریستول در ۲۳ دسامبر ۱۹۵۲ (میلادی) در شهر نیویورک در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. از او به عنوان یکی از بنیانگذاران جنبش نومحافظه کاری هم نام می‌برند. دوره دبیرستان خود را در مدرسه *کالجیت منهتن* گذراند سپس دکترای علوم سیاسی را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد.

سپس در دانشگاه پنسیلوانیا و «مدرسه عالی حکومت» هاروارد به تدریس فلسفه سیاسی و سیاست آمریکا مشغول شد.

## در سیاست
کریستول نیز مانند فرانک جفنی و ایلیوت آبرامز ابتدا کار سیاسی را با سناتور هنری جکسون دموکرات آغاز کرد، ولی در سال ۱۹۷۶ (میلادی) مشی سیاسی خود را عوض کرد و جمهوری‌خواه شد.

از سال ۱۹۸۵ (میلادی) کار در دولت را در *وزارت آموزش و پرورش* در دوره وزارت ویلیام بنت از دولت رونالد ریگان آغاز کرد. در دوران جورج بوش پدر مسئول دفتر دان کویل معاون اول رئیس‌جمهور بود.

سپس به ریاست *پروژه آینده جمهوریخواهان* برگزیده شد. بعد از آنکه در سال ۱۹۹۴ (میلادی) جمهوریخواهان کرسی‌های مجلس نمایندگان و مجلس سنا را گرفتند، کریستول به کمک جان پادهورتز و با سرمایه‌گذاری روپرت مورداک (Rupert Murdoch) نشریه ویکلی استاندارد را بنا گذاشت.

کریستول از سال ۱۹۹۱ مرتباً خواستار تغییر رژیم صدام در عراق بوده و با همکاری لورنس کاپلن کتاب «جنگ علیه عراق: ستمگری صدام و وظیفه آمریکا» را تألیف کرده‌است.

سال ۱۹۹۷ (میلادی) کریستول به همراه رابرت کاگان جنبشی را به نام پروژه‌ای برای قرن جدید آمریکایی (PNAC) بنیان گذاشت. از آثار این جنبش تأثیرگذاری بر دولت جورج بوش پدر برای اقدام نظامی در عراق بود.

کریستول در سال ۲۰۰۵ متن سخنرانی جورج بوش در مراسم تحلیف ریاست جمهوری در ایالات متحده بود را تهیه کرده بود.

وی عضو هیئت مشاوران بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، که پس از ۱۱ سپتامبر به یکی از کانون‌های تولید اندیشه تبدیل شده، نیز می‌باشد.

## پانویس

رده:استادان دانشگاه پنسیلوانیا
رده:استادان مدرسه حکومت جان اف. کندی
رده:افراد در دی امریکن اسپکتیتر
رده:افراد در سی‌ان‌ان
رده:افراد زنده
رده:افراد ویکلی استناندارد
رده:اهالی آمریکا از تبار روس و یهودی
رده:اهالی مک‌لین (ویرجینیا)
رده:بنیانگذاران مجلات آمریکایی
رده:جمهوری‌خواهان اهل ویرجینیا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:دموکرات‌های اهل ویرجینیا
رده:زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:ستون‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سخنرانی‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:صهیونیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان کالج هاروارد
رده:کارشناسان سیاسی خبره اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارکنان دولت ریگان
رده:محافظه‌کاران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:محافظه‌کاری در ایالات متحده آمریکا
رده:نومحافظه‌کاران آمریکا
رده:نومحافظه‌کاران ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان آمریکایی یهودی‌تبار
رده:نویسندگان اهل نیویورک
رده:نویسندگان سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ویراستاران مجله اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شورای اخلاقی کارنگی در امور بین‌الملل
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سیاستمداران مستقل ویرجینیا
رده:نویسندگان غیرداستانی یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
حاجی‌آباد (بروجرد)

**حاجی‌آباد** یکی از روستاهای شهرستان بروجرد در استان لرستان است. این روستا در دهستان همت‌آباد در بخش مرکزی این شهرستان قرار دارد. حاجی‌آباد بر کوهپایه‌های کوه میش پرور در جنوب غربی شهر بروجرد قرار گرفته و با جاده آسفالته به راه بروجرد - چغلوندی - خرم‌آباد می‌پیوندد. فاصله آن تا شهر بروجرد پنج کیلومتر است. این روستا در مجاورت روستای زرشکه قرار دارد و آب و هوای آن معتدل و کوهستانی است. به دلیل نزدیکی جغرافیای و پیوندهای فرهنگی و فامیلی، این روستا بیشتر با نام **حاجی‌آباد زرشکه** شناخته می‌شود.

## مردم شناسی
ساکنان بومی حاجی‌آباد شامل نظامی، نظام‌الاسلامی، صفر بیرانوند، موسیوند، عزیزی و دیگر طوایف می‌باشند. در ۵۰ سال اخیر، طوایفی از ایل بیرانوند نیز در روستا ساکن شده‌اند که زبان آنها لری است. کار اهالی حاجی‌آباد، دامپروری و کشاورزی است. دکتر رضا آزادپور،پژوهشگر ودکتر مصطفی کوشکی از افراد سرشناس حاجی‌آباد می‌باشند.

## اقتصاد و محصولات
روستای حاجی‌آباد دارای باغ‌های سیب درجه یک و شلیل انجیری است. محصولات کشاورزی روستا بیشتر شامل گندم و حبوبات می‌باشد.

## جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت حاجی‌آباد در سال ۱۳۹۸، برابر با ۱۲۰۰ نفر بوده‌است.

%۸۶ اهالی حاجی‌آباد باسواد هستند. این روستا ۳۷۹ خانوار جمعیت دارد.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بروجرد
رده:شهرستان بروجرد
زرشگه

**زرشگه** (یا زرشکه) روستایی در شهرستان بروجرد با فاصله پنج کیلومتری از مرکز شهر در استان لرستان است. این روستا در دهستان همت‌آباد در بخش مرکزی قرار دارد. زرشگه روستایی کوهپایه‌ای در مجاورت کوه گرین و دارای بیشترین سهم از نظر وسعت سرزمینی از کوه‌های گرین است. این روستا با راه آسفالته به جاده بروجرد - بیران‌شهر - خرم‌آباد می‌پیوندد و فاصله آن تا شهر بروجرد ۵ کیلومتر است.از محصولات کشاورزی این روستا گندم، جو، صیفی‌جات و زعفران است. روستای زرشکه از غرب به رشته کوه و دارای یکی از بیشترین حوزه آبریز این روستا ها در این منطقه میباشد.

## مردم‌شناسی
بزرگ ترین طایفه‌ها عزیزی، شمس‌الدین و کوشکی هستند که زبان و گویش آنها لری بوده است. 

بنا بر سرشماری مرکز آمار ایران جمعیت زرشگه در سال ۱۳۹۵، برابر با ۲۵۱۶ نفر بوده‌است؛ که از این تعداد ۱۲۷۹ نفر مرد و بقیه زن بوده‌اند. زرشگه ۴۴۱ خانوار دارد.

## همسایه ها
*شمال: حاجی اباد،قلعه کریم‌خان
*جنوب: چنارستان
*شرق: کرت‌اباد، قلعه تازه
*غرب: شهرستان خرم‌اباد، پاچنار نظامی

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بروجرد
رده:شهرستان بروجرد
کیسه هوا

[بندانگشتی|250px|عملکرد کیسه هوای راننده و شاگرد [پژو ۳۰۶ پس از تصادف]]
**کیسهٔ هوا** یا **ایربگ** یک وسیلهٔ ایمنی مدرن در خودروها است که در زمان تصادف خودرو پرباد شده و به شکل بالش میان سرنشین و بدنه خودرو در نقش حفاظی نرم قرار می‌گیرد. برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که اگر کمربند ایمنی بسته شود کیسهٔ هوا تا ۸ درصد امکان مرگ سرنشین را می‌کاهد. کیسه‌های هوا هرساله درحال ارتقا کارایی می‌باشد. امروزه کیسه‌های هوا بعد از برخورد خودرو با موانع سخت در کسری از ثانیه باد شده و میان سر و بدن سرنشینان با اجزاء درون خودرو حائل می‌شود. در این میان کمربند ایمنی با ایجاد شتاب منفی روی بدن مسافرین، باعث کاهش یافتن ضربه وارده می‌شود.

## تاریخچه
گواهی ثبت اختراع کیسه هوا در ۱۹۱۹ و با هدف «محافظت از هواپیما و دیگر قطعات آن» توسط دو دندان‌پزشک با نام‌های هارولد روند و آرتور پروت از برمینگام انگلستان، در آمریکا ثبت شده و در سال ۱۹۲۰ تأیید شد.

در دهه ۱۹۸۰ نخستین کیسه هوا برای خودروها ساخته شد. پس از سال ۱۹۹۸، تمام خودروهای تولیدشده ملزم به داشتن کیسه‌های هوا در سمت راننده و مسافر گردیدند. آمارها نشان می‌دهد، استفاده از کیسه هوا در خودروها باعث کاهش ۳۰ درصدی خطر مرگ در تصادف‌های رو در رو می‌گردد.

## ساختار
هر کیسه هوا از ۳ قسمت اصلی تشکیل شده‌است:
* خود کیسه هوا که از پارچه نایلونی و سبک ساخته شده و در بین فرمان، داشبورد، در صندلی‌ها و درها جاسازی شده‌است.
* حسگر (سنسور) وسیله‌ای است که به کیسه فرمان می‌دهد تا پر از گاز مخصوص شده و باد شود. باد شدن زمانی صورت می‌گیرد که نیرویی معادل با نیروی برخورد خودرو با سرعت ۱۶ تا ۲۴ کیلومتر بر ساعت، به دیوار آجری باشد. در اثر برخورد، یک جزء در این سامانه تغییر مکان داده، باعث بسته شدن یک مدار الکتریکی شده و به سنسور فرمان می‌دهد که تصادف اتفاق افتاده‌است. سنسور، اطلاعات لازم را از شتاب سنج دریافت می‌کند.
* سامانه بادکننده، با ترکیب سدیم آزید و نیترات پتاسیم جامد، اشتعال صورت می‌گیرد و در کسری از ثانیه گاز نیتروژن تولید می‌شود. جریان گاز نیتروژن گرم، کیسه را باد می‌کند. کیسه نیز با سرعتی در حدود ۳۲۲ کیلومتر بر ساعت از محل خود خارج می‌شود. چون گاز تولید شده سمی می‌باشد، طی یک واکنش شیمیایی به چند گاز بی‌اثر تبدیل می‌گردد که حجم گازهای تولید شده بسیار کمتر می‌باشد.
* در برخی خودروها نیز رایانه‌ای برای عملکرد بهتری ایربگ وجود دارد.

## جستارهای وابسته
* اختراع‌ها در ایالات متحده (۱۹۴۶–۱۹۹۱)

## منابع

* Wikipedia contributors, "Air bag," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Air_bag&oldid=145903346

## پیوند به بیرون

اطلاعاتی دربارهٔ کیسهٔ هوا و فیلم صحنه‌آهستهٔ بازشدن کیسهٔ هوا

رده:اختراع‌های آمریکایی
رده:اختراع‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:ایمنی حمل و نقل
رده:فناوری ایمنی خودرو
رده:قطعات خودرو
رده:کیف‌ها
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:مهندسی هوافضا