آسویی‌ها

**آسویی‌ها** یک قوم باستانی کوچ‌رو در آسیای میانه بودند که در ۱۳۰ سال پیش از میلاد به حکومت یونانیان باختر پایان دادند. این‌ها جزو سکاها/الانان
که مردمانی ایرانی‌تبار شرقی بودند، حساب می‌شود.

## منابع تاریخی
متونی که به آسویی‌ها اشاره کرده‌اند بسیار مختصر هستند. سه منبع اصلی از استرابو، ژوستین و تروگ هستند. هر دو منبعی که از استرابو و تروگ هستند در شمار بسیار زیادی از نسخ خطی کهن آمده‌اند و دارای تفاوت‌های متنی زیادی هستند که باعث شده‌است تفسیرها و ترجمه‌های گوناگونی از آنها بشود.

بر پایهٔ گزارش استرابو دولت یونانی باختر توسط چهار قوم کوچ‌رو که از شمال آمده بودند نابود شد که آن چهار قوم عبارت بودند از آسیویی، پاسیانویی، توچاریو و ساکارااولی. بر پایه تروگ (در پیش گفتار ۴۱ Philippicae Historiae) فتح باختر رو تنها به دو ملت سارااوکایی و آسویی‌ها نسبت می‌دهد. پس از آن به هر روی توچاری نیز ذکر شده‌است. هویت آسویی‌ها از هر دو منبع استرابو به شکل آسیویی و تروگوس آسییانی یک پایه و اساس وصفی ایرانی «-آنا» به دست می‌آید.

## فرضیه‌هایی در مورد نسبت آسویی‌ها
تاکنون فرضیه‌های بسیاری برای نسبت دادن زبان و فرهنگ و نسب و اصالت آسویی‌ها مطرح شده‌است ولی تا کنون هیچ اجماعی حاصل نشده‌است.

این موضوع عموماً پذیرفته شده‌است که آسیانی تروگ با آسویی‌ها استرابو یکسان است. بسیاری از دانشمندان بر این باورند آسویی و پاسیانی در واقع یک قبیله هستند و پاسی تنها گونه‌ای دیگر از اسم آسیی بوده‌است. برخی دیگر نیز بر این باورد که پاسیانی یک قبیله جداگانه بوده‌است. گروهی دیگر نیز باور دارند پاسیانی در واقع گاسیانی بوده‌است و این یک اشتباه نگارشی است.

### ایسدون‌ها
آسویی‌ها ممکن است همان ایسدون‌های هردوت باشند. تیشان یو پیشنهاد می‌دهد که آسیی احتمالاً قبیله مسلط از اتحاد چهار قبیله باشد که در اییلیی زندگی می‌کردند و زمانی سغد و باختر را مورد تاخت و تاز قرار دادند. ایسیدون نامی است که هردوت بر روی اتحاد این قبایل گذاشت."یو بر این باور است که ایسیدون‌ها باید به دره ایلی و چو در اواخر سده ۷ پیش از میلاد مهاجرت کرده باشند."

### یوئه‌ژی‌ها و وسون
در ابتدا گمان برده می‌شد که آسیی‌ها احتمالاً یوئه‌ژی‌ها باشند. اما پژوهش‌های بعدی این گمان را با شک و تردید روبرو ساخت.
* آسیی‌ها همان پاسیانی‌ها بودن بنابراین آنها نیز بخشی از یوئه‌ژی‌ها بودند.
-جی مارک وارت. ایرانشهر
* وسون و یوئه‌ژی در واقع دو شاخه از یک قبیله بودند. یوئه ژی ماه نشان و وسون خورشید نشان بودند.
-یوری آلکسیو
* آسویی‌ها احتمالاً بخشی از سه قبیله سکایی بودند در حالی که توچارها احتمالاً نبودند و احتمالاً باید با یوئه‌ژی‌ها در ارتباط باشند.
-آ. ک ناراین هند و یونانی (A. K. Narain The Indo-Greeks)

### آلان‌ها
برخی نیز بر این باورند که آسی‌ها با آلان‌ها که اکنون اوستی‌ها از نوادگان آنان و در غرب هستند ارتباط دارند تا با یوئه‌ژی و توچاری‌ها در شرق.

### کوشانی‌ها
برخی نیز معتقدند آسویی‌ها با کوشانی‌ها در ارتباط بودند.

### آسیاگ‌ها
آسویی‌ها همچنین می‌توانند با Asiaghs سانسکریت مرتبط باشند. بر پایه چاناکیا:آنها مردمانی بودند که زندگیشان به آسیی (شمشیر) بستگی دارد.

به بیانی دیگر جیمز تاد فکر می‌کرد واژه یونانی آسیی/آسیو معادل واژه سانسکریت آسوا یا آسواکا به معنی اسب است که با فرهنگ سکاها که با اسب آمیخته‌است در ارتباط است. باور عمومی بر این است که مردمان آسوا یا آسواکا زیر گروهی از گروه گسترده‌تر کمبوجیه بوده‌اند.قبیله‌ای سوارکار که در هر دو طرف کوه‌های هندوکش ساکن بودند.

## منابع

مهاجرت‌های هندواروپاییان

رده:افراد هندو-ایرانی
رده:تاریخ افغانستان پیش از اسلام
رده:تاریخ هند
رده:دولت یونانی بلخ
رده:عشایر اوراسیا
رده:قوم تخار
رده:مردمان باستانی ایران
رده:مردمان باستانی پاکستان
رده:مردمان هندواروپایی
رده:هند باستان