مسجد شاه بروجرد

250px|بندانگشتی|نقاشی اوایل قاجار

بندانگشتی|250px|گچبری و کاشیکاری‌های ایوان شمالی مسجد شاه بروجرد
مسجد شاه اسماعیل بروجرد که به‌اختصار **مسجد شاه** نامیده می‌شود و نام رسمی آن بعد از انقلاب اسلامی به **مسجد امام خمینی** تغییر کرد، یکی از بناهای تاریخی دیدنی شهر بروجرد است که در مرکز شهر و در کنار راسته بازار بروجرد بنا نهاده شده‌است. این مسجد در زمان شاه اسماعیل صفوی بر روی ویرانه‌های یک مسجد بسیار قدیمی ساخته شد و یکی از بزرگ‌ترین مسجدهای تاریخی کشور می‌باشد. دو نمونه نسبتاً مشابه در همان زمان در شهرهای قزوین و اصفهان ساخته شدند که هر سه این مسجدها تا قبل از انقلاب اسلامی تحت نام **مسجد شاه** شناخته می‌شدند. معماری **مسجد شاه بروجرد** برگرفته از معماری مسجد جامع اصفهان است. مسجد شاه بروجرد به لحاظ فرم معماری از نوع مساجد چهار ایوانی است و پلان آن همانند مسجد امام تهران و مسجد النبی قزوین است اما از آنها بزرگتر و قدیمی‌تر است. مسجد شاه بروجرد با بیش از ۷۰۰۰ متر مربع وسعت، بزرگترین مسجد تاریخی غرب ایران است

بندانگشتی|250px|کتیبه ایوان غربی مسجد شاه بروجرد

## تاریخچه
بروجرد بر اساس کتاب‌های تاریخی دارای دو مسجد جامع عتیق و حدیث بوده‌است. یکی از آن‌ها (جامع عتیق) مسجد جامع فعلی است که تاریخی طولانی دارد و پیش از اسلام آتشکده بوده‌است. مسجد جامع حدیث نیز به احتمال زیاد در محل مسجد سلطانی قرار داشته‌است. در دوره صفوی بنای مسجد جامع حدیث تخریب و مسجد جدیدی بر روی آن پایه‌گذاری شد که نهایتاً این مسجد در زمان شاه عباس به پایان رسید و به همین دلیل نام سلطانی بر آن نهاده شد و در دوره حکومت پهلوی به مسجد شاه نامگذاری گردید و بعد از انقلاب اسلامی نیز به مسجد امام خمینی ره نامگذاری شد. بنابر کتیبه ایوان غربی، دو ایوان غربی و شرقی مسجد در سال ۱۲۰۹ قمری تکمیل شده‌اند.

## مشخصات مسجد
مسجد شاه بروجرد متشکل از بخش‌های متعددی است که مهم‌ترین آنها عبارتند از: گنبدخانه، شبستان جنوب غربی، شبستان جنوب شرقی، شبستان شمال غربی، شبستان شمال شرقی، شبستان زمستانی در زیر شبستان جنوب غربی، حجره‌های فوقانی محل اسکان و تحصیل طلاب علوم دینی، برف‌انداز، قاضی شرف و شبستان جدید غربی که با عنوان مصللای بروجرد ساخته شده‌است و دارای دو طبقه است
مسجد شاه دارای چهار طاق و ایوان بزرگ در چهارگوشه است. صحن بزرگ مسجد دارای ابعاد ۶۱ در ۴۷ متر است و حوض بزرگی در وسط آن صحن قرار دارد. مسجد دارای سه درب است که درب غربی به خیابان صفا، درب شمالی به خیابان جعفری و درب شرقی به بازار دواتگرها باز می‌شود. در اطراف صحن، حجره‌هایی برای طلاب علوم دینی ساخته شده‌است که تعداد آن‌ها به ۶۱ حجره می‌رسد. مسجد شاه از مدرسه‌های و حوزه‌های معتبر دینی است و به‌ویژه در زمان سکونت آیت‌الله بروجردی در این شهر از رونق بسیاری برخوردار بوده‌است.

## کتیبه‌ها

مسجد شاه بروجرد دارای کتبیه‌های متعدد گچی، سنگی و چوبی است. در ایوان غربی این مسجد کتیبه‌ای قرار دارد که بیان می‌دارد فتحعلی شاه این مسجد را وقف و دوباره بازسازی کرده‌است. درب شمالی مسجد از جنس چوب است و تاریخ ۱۲۹۱ هجری روی آن حک شده است.

## تخریب
مسجد شاه در زمین‌لرزۀ فروردین ۱۳۸۵ خسارت زیادی دید و بخش‌های زیادی از ایوانهای جنوبی و شمالی آن فرو ریخت.

## نگارخانه

پرونده:SoltaniMosque7.jpg|
پرونده:Darbe-ghadimi.JPG
پرونده:Masjed-soltani.JPG
پرونده:SoltaniMosque.jpg
پرونده:Sultani mosque 11.jpg
پرونده:Sultani Mosque of Borujerd 2014-9.jpg
پرونده:Sultani Mosque of Borujerd 2014-1.jpg
پرونده:Sultani Mosque of Borujerd 2014-7.jpg
پرونده:Sultani Mosque of Borujerd 2014-5.jpg
پرونده:سنگ نگاره مسجد سلطانی بروجرد توسط علی جمال پور.png|سنگ نگاره بازسازی شده قسمت از مسجد سلطانی توسط علی جمال پور
پرونده:Golestan_Palace_Album_No._114-34.jpg|عکس از گالری کاخ گلستان وایل قاجار
پرونده:Golestan_Palace_Album_No._114-35.jpg|عکس از گالری کاخ گلستان وایل قاجار



## جستارهای وابسته
* مسجد سلطانی تهران
* مسجد سلطانی قزوین
* مسجد جامع بروجرد
* خانه سلطانی
* تاریخ بروجرد
* سه‌گانه تاریخی فرهنگی بروجرد
* بافت تاریخی بروجرد

## منابع

## پیوند به بیرون
* گزارش تصویری/ ترک‌ها امان مسجد تاریخی امام (ره) بروجرد را بریدند! خبرگزاری مهر۱۳۹۱/۰۳/۳۰، تاریخ بازبینی ۱۳۹۱/۰۹/۱۳

رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان لرستان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در بروجرد
رده:مسجدهای ایران
سلطانی بروجرد
رده:مسجدهای سده ۱۰ (میلادی)
رده:معماری ایرانی
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:بروجرد