open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آزمایش پوند–ربکا

**آزمایش پوند-ربکا**  یک آزمایش شناخته شده برای آزمودن نظریه نسبیت عام آلبرت اینشتین است. این آزمون توسط رابرت پوند و دانشجوی وی گلن ربکا در سال ۱۹۵۹ انجام شد و آخرین آزمون کلاسیک نسبیت عام بود. این آزمایش یک آزمایش انتقال به سرخ گرانشی است که انتقال به سرخ نوری که در میدان گرانشی حرکت می‌کند را اندازه می‌گیرد.

## منابع

رده:آزمون‌های نسبیت عام
رده:تاریخ فیزیک
رده:آزمایش‌های فیزیک
رده:کبالت
رده:آهن
جمیله (ابهام‌زدایی)

**جمیله** ممکن است اشاره به یکی از موارد زیر باشد:

## افراد
* جمیله، رقصنده و بازیگر ایرانی
* جمیله شیخی، بازیگر ایرانی
* جمیله کدیور، نماینده مردم تهران در مجلس ششم
* جمیله بوپاشا، عضو جبهه آزادیبخش الجزایر
* جمیله علم‌الهدی

## سایر
* جمیله (دشتستان)، روستایی از توابع بخش ارم در شهرستان دشتستان استان بوشهر
* جمیله (کتاب)، یک کتاب ادبی

رده:نام‌های زنان ایران
دیمین لیلارد

**دیمین لمونت اولیه لیلارد**  ستاره بسکتبال آمریکایی است. او هم‌اکنون برای تیم میلواکی باکس بازی می‌کند. 

دیمین به مدت چهار سال در تیم دانشگاهی وبر استیت بازی می‌کرد و در سال ۲۰۱۲ برای ورود به اتحادیه ملی بسکتبال وارد ان‌بی‌ای درفت شد. تیم پورتلند در انتخاب ششم از دور اول، لیلارد را به عنوان انتخاب خود برگزید.

## فصل ۱۳-۲۰۱۲
در پایان فصل ۱۳-۲۰۱۲ لیلارد با ثبت میانگین ۱۹ امتیاز، ۶.۵ پاس منجر به امتیاز، ۳.۱ ریباند در هر بازی موفق شد جایزه "بهترین بازیکن تازه‌وارد لیگ" را از آن خود کند.

دیمین در اولین بازی خود در این فصل موفق به کسب ۲۳ امتیاز و ۱۱ پاس منجر به گل شد.وی پس از اسکار رابرتسون و آیزیا تامس سومین بازیکن تازه‌واردی است که در اولین بازی فصل خود حداقل ۲۰ امتیاز و ۱۰ پاس منجر به امتیاز را کسب کرده‌اند.

وی در این فصل با به ثمر رساندن ۱۸۵ پرتاب سه‌امتیازی رکورد "بیشترین پرتاب سه‌امتیازی منجر به امتیاز در یک فصل توسط یک بازیکن تازه‌وارد" را از آن خود کرد.

## منابع

* 
* اطلاعات دیمین لیلارد در سایت Basketball-Reference 

رده:بازیکنان بازی آل-استار ان‌بی‌ای
رده:افراد زنده
رده:بازیکنان بسکتبال آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:بازیکنان بسکتبال اهل کالیفرنیا
رده:بازیکنان بسکتبال مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیکنان پورتلند تریل بلیزرز
رده:بازیکنان پوینت گارد
رده:خوانندگان رپ اهل اوکلند، کالیفرنیا
رده:خوانندگان رپ سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان مرد رپ آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:مسیحیان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ورزشکاران اهل اوکلند، کالیفرنیا
رده:بازیکنان بسکتبال در المپیک تابستانی ۲۰۲۰
رده:برندگان مدال‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۰
رده:برندگان مدال طلای المپیک اهل ایالات متحده آمریکا در بسکتبال
رده:بازیکنان تیم ملی بسکتبال مردان آمریکا
رده:بازیکنان میلواکی باکس
کابل کراس‌اور اترنت

**کابل کراس‌اور اترنت**  نوعی کابل است که معمولاً برای اتصال مستقیم درگاه‌های اترنت به یکدگیر استفاده می‌شود. بر خلاف کابل‌های استاندارد اترنت، در کابل‌های کراس‌اور جای پین‌های ۱ و ۳ و نیز ۶ و ۲ که مربوط به ارسال و دریافت هستند معکوس می‌شود تا امکان تبادل مستقیم اطلاعات به وجود آید. این کابل در جایی که لازم باشد تنها دو وسیله به هم ارتباط داشته باشند (مانند دو رهیاب به هم یا یک رهیاب به یک میزبان) یک انتخاب رایج است. در دو سر کابل دو جک RJ-45 معمولی وجود دارد و کابل به صورت ضربدری پین‌های ۱ را به ۳ و ۲ را به ۶ وصل می‌کند.

## جستارهای وابسته
* کارت شبکه
* سوئیچ شبکه
* رابط تی‌آراس
* ترمینال شبکه

## منابع

* 
* 

رده:کابل‌های اترنت
رده:کابل‌های سیگنال
ابن زهر

ابومروان عبدالملک بن ابی العلا، معروف به **ابن زهر**  (۱۰۹۴-۱۱۶۲ م) متولد سبیا، پزشک مسلمان اندلسی و هم‌دوره ابن رشد و موسی بن میمون و ابن طفیل بود. او طبیب و وزیر عبدالمومن موحدی بود. روش ابن زهر عقل گرایانه و تمرکز بیشتر بر تجربه بود . معروف ترین اثر او **التیسیر فی المداواء و التدبیر** (راه آسان مداوا و پیشگیری) بود. وی مخترع **عمل شکاف نای** و کاشف **سنگ لوله گوارش** و **عمل جراحی زیبایی یا پلاستیک** و **آزمایش پزشکی بر روی حیوانات**  

***کتاب الاغذیه*** وی **اولین دستورالعمل غذایی** را شامل میشود. در ***کتاب التیسیر*** انواع سرطان لوله گوارش را توضیح میدهد همچنین اولین بار در این کتاب **بیماری گال** را توضیح میدهد

## زندگی
وی در خانواده بنوزهر بدنیا آمد که از طایفه عرب ایاد بودند. خانواده او شش نسل از طبیبان و وزیران را به جامعه تحویل داده بود. ابتدا از علوم دینی شروع کرد سپس در محضر پدرش ابوالعلا زهر طب جالینوس و بقراط را آموخت.

## اختراعات

### تراکئوتومی
بندانگشتی|عمل تراکیوتومی یا لوله گذاری شکاف نای که اولین بار توسط ابن زهر اختراع شد
ابن زهر اولین کسی بود که عمل شکاف نای یا تراکئوتومی را بر روی یک بز انجام داد برخی او را اولین انگل‌شناس و نخستین توصیف‌کننده جرب دانسته‌اند.

### عمل جراحی زیبایی
وی اولین کسی است که در *کتاب الاقتصاد* **عمل جراحی زیبایی یا پلاستیک** را توصیه می کند.

### آزمایش پزشکی بر روی حیوانات
ابن زهر اولین دانشمندی است که **آزمایش پزشکی بر روی حیوانات** را بجای انسان شروع می کند.

### کشف سرطان لوله گوارش
در ***کتاب التیسیر*** انواع سرطان لوله گوارش را توضیح میدهد 

### کشف سنگ لوله گوارش

## آثار

* التیسیر فی المداواء و التدبیر
* کتاب الاقتصاد
* کتاب الاغذیه
* کتاب التیسیر
* فی الزینه (در باب سعادت).
* التریاق السابینى (درباره پادزهر).
* فی علت الکلا (در مورد بیماری های کلیه).
* فی علت البراس و البحاق (در جذام و پیسی).
* التذکره

## جستارهای وابسته

* اختراع های دوران طلایی اسلام
* دارالحکمه

## منابع

رده:انگل‌شناسان
رده:پزشکان سده ۱۲ (میلادی)
رده:پزشکان سده‌های میانه اسلامی
رده:پزشکان عرب قرون وسطی
رده:داروسازها
رده:درگذشتگان ۱۱۶۲ (میلادی)
رده:رژیم‌شناسی‌ها
رده:روحانیان سنی
رده:زادگان ۱۰۹۴ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۱۱ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۱۲ (میلادی)
بی‌بی‌سی لایف استایل

230px|بندانگشتی|چپ|لوگو
**بی‌بی‌سی لایف استایل** یک شبکه جهانی تلویزیونی است. این کانال در شش موضوع غذا و تغذیه، خانه و خانه‌داری، طراحی و دکور، سلامت و پزشکی، سبک و مد و بهبود و ارتقاء زندگی به ارائه برنامه مشغول می‌باشد. این شبکه نخستین بار در جولای ۲۰۰۷ و از طریق میو تی‌وی و در سنگاپور شروع به کار کرد. این شبکه همچنین در دسامبر ۲۰۰۷ در کانال تلویزیونی نَو تی‌وی در هنگ کنگ و تسیفرووی پولست در لهستان شروع به پخش برنامه کرد. دی‌اس‌تی‌وی آفریقای جنوبی  و اواس‌ان در جهان عرب نیز در سپتامبر ۲۰۰۸ شروع به پخش برنامه‌های بی‌بی‌سی لایف استایل کردند.

## برنامه‌ها

* *[[انتیکز رودشو]]*
* *[[آسان بپزید]]*
* *[[اشپزخانه ساحلی]]*
* *[[:w:en:Come_Dine_with_Me#Series_23:_Primetime|بفرمایید شام (مسابقه تلویزیونی)]]*
* *[[چالش غذای روزمر]]*
* *[[غذاهای فرانسوی در خانه]]*
* *[[گوکز فشن فیکس]]*
* *[[هلمز در خانه‌ها]]*
* *[[خانه‌ها در زیر ضربه چکش]]*
* *[[آشپزی ساده هندی]]*
* *[[آشپزی نوین اسکاندیناوی]]*
* *[[روز کامل]]*
* *[[تاریخچه نان و نانوایی در آمریکا]]
* *آشپز خوب''

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه بی‌بی‌سی لایف استایل

## منابع
* Wikipedia contributors, 'BBC Lifestyle', Wikipedia, The Free Encyclopedia, 19 May 2013, 21:28 UTC,  [accessed 21 May 2013]

رده:شبکه‌های تلویزیونی جهانی بی‌بی‌سی
لایف استایل
۶۰ وال‌استریت

**۶۰ وال‌استریت**  یک آسمان‌خراش ۵۵ طبقه‌ای است که ۲۲۷ متر (۷۴۵ پا) ارتفاع دارد و در منهتن جنوبی در نیویورک در ایالات متحده آمریکا قرار دارد. این ساختمان به عنوان دفتر مرکزی آمریکایی دویچه بانک فعالیت می‌کند.

## جستارهای وابسته
* فهرست بلندترین ساختمان‌ها در نیویورک

## پیوند به بیرون
وبگاه رسمی

## منابع

* 

رده:آسمان‌خراش‌ها در منهتن
رده:آسمان‌خراش‌های اداری در منهتن
رده:برج‌های نیویورک
رده:دویچه بانک
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در منهتن
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:ساختمان‌های اداری کامل‌شده در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:وال استریت
محمد بن بکران

**محمد بن بکران **مشهور به پیر بکران یکی از عرفا و مدرسین مشهور قرن هفتم هجری است.  وی در شهری که به نام او پیربکران نامیده می‌شود، در جنوب اصفهان در زمان سلطنت محمد خدابنده الجایتو بنا شده‌است. بقعه پیربکران، محل تدریس و اشاعه مرام صوفی گری و عرفان توسط پیر بکران بوده‌است و مریدانش به پاس مقام علمی و مذهبی وی پس از وفاتش آرامگاه پیر را بنا نهادند و در واقع شهر پیر بکران شهرت خود را مدیون اوست. در حال حاضر مزار او و گچ بر هنرمند بنا محمد شاه نقاش در کنار هم در داخل این بقعه کنار چله خانه بنا قرار دارد. این بقعه در نوع خود از بناهای بی نظیر تاریخی استان اصفهان و کشور مربوط به دوره ایلخانی است که کارشناسان، ارزش هنری و نوع معماری به کار رفته در گچ بری‌ها و کاشی کاری‌های محراب و چگونگی تلفیق چند نوع خط و نقش را بی نظیر می‌دانند. بنای اصلی بقعه طبق کتیبه‌های آن، بین سالهای ۷۰۳ (سال وفات پیربکران) تا ۷۱۲ ساخته شده‌است، اما در این محل پیش از آن نیز شبستانی گنبددار وجود داشته که احتمالاً مزار یکی از شخصیتهای برجسته محلی بوده‌است. همچنین کاشی جلاداری به تاریخ ۶۹۸ در آن یافت شده‌است. 200px|بندانگشتی|چپ|محراب گچ بری بقعه پیر بکران

## معماری بنای آرامگاه
این بنای تک ایوانی، از نظر سبک معماری شبیه به معماری دوره ساسانی و یادآور طاق کسری است، ولی طاق ایوان به جای این‌که مانند طاقهای دوره ساسانی هلالی باشد، نوک دار است.
مصالح اصلی بنا سنگ، آجر، گچ و کاشی‌های لعابدار منحصر به فردی است که در شکل‌های گوناگون و رنگهای معروف ایرانی یعنی نیلی و آبی پارسی منحصراً برای این بنا ساخته شده‌است. کل اثر متشکل است از دالان ورودی، یک ایوان بزرگ طاق دار، فضای آرامگاهی و چله خانه. ایوان از چهار جانب محصور و فقط بالای ضلع جنوبی آن که محراب نفیسی در آن واقع شده، باز است. معلوم است که در ابتدا مکان آرامگاه نیز جزئی از محوطه ایوان بوده‌است و بعدها انتهای ایوان را با دیوار مشبکی محصور و بخشی از این ایوان وسیع را به مقبره تبدیل کرده‌اند. سقف این صحن بلند است و در اطراف آن ایوانچه‌ها و غلام گردش هایی وجود دارد. ضلع شرقی و غربی ایوان به قرینه دارای دو جرز و یک طاق‌نمای کوچک است. محراب این مجموعه از بهترین محراب‌های منقوش گچی در دوره اسلامی است و کل مجموعه از لحاظ تزئینات کم‌نظیر است. خطوط و کتیبه‌ها اغلب با خط کوفی و ثلث گچبری شده‌اند و مضمون آن‌ها بیشتر، آیات و صلوات بر ائمه علیهم‌السلام و توصیف محمدبن بکران است. نام گچبر هنرمند این بقعه، محمدشاه نقاش، بر روی یکی از کتیبه‌های آن آمده‌است.
متأسفانه در حال حاضر فعالیت یک شرکت معدنی در نزدیکی این بنا و متعاقب آن استفاده از مواد منفجره به جهت استخراج آهک، باعث ایجاد شکستگی‌ها و ترکهای زیادی بر روی دیواره‌ها و فروریختن گچبری‌ها و کاشیکاری‌های بنا شده‌است و این فاجعه رو به افزایش است.

## نگارخانه


پرونده:Is 566.jpg|سنگ مزار پیر بکران و محمد شاه نقاش
پرونده:Is 587.jpg|بخشی از کاربندی و تزیینات آرامگاه پیر بکران
پرونده:Is 600.jpg|غلامگردش فوقانی منتهی به محرابچه ای کوچک
پرونده:Is 638.jpg|نمونه ای از خطوط و نقوش در هم تافته که زمانی رنگین بوده‌اند


## جستارهای وابسته
* آرامگاه پیربکران

## منابع

رده:حکیمان خسروانی
رده:صوفیان اهل ایران
رده:عارفان اهل ایران
شارل پلا

بندانگشتی|نگاره‌ای از شارل پلا، عربی‌دان فرانسوی - ۱۹۴۴
**شارل پلا**  (متولد ۲۸ سپتامبر ۱۹۱۴، درگذشت ۲۸ اکتبر ۱۹۹۲) عربی‌دان فرانسوی است. او ویراستار دانشنامه اسلام (ویرایش دوم) و عضو فرهنگستان کتیبه‌شناسی و زبان‌های باستانی فرانسه بود.

## زندگانی
**شارل پلا** در سوق اهراس الجزایر به دنیا آمد. او پروفسور زبان عربی در کالج Louis le Grand بین سالهای ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۱ و École des langues orientales در سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۶ و در سوربن بین سالهای ۱۹۵۶ تا ۱۹۷۸ بود. او در ۱۹۸۴ به عضویت فرهنگستان کتیبه‌شناسی و زبان‌های باستانی فرانسه در آمد. او کتاب‌های بسیاری از جاحظ به فرانسوی ترجمه کرد.

## آثار

* (ed.) *Description de l'Occident musulman au IVe-Xe siècle* by محمد مقدسی
* (tr. from Italian) *La Littérature arabe des origines à l'époque de la dynastie umayyade: leçons professées en arabe* by Carlo-Alfonso Nallino. Paris: Maisonneuve, 1950.
* (tr. from زبان عربی) *Le livre des avares* by al-Jāḥiẓ. Paris: Maisonneuve, 1951.
* *L'arabe vivant. Mots arabes groupes d'après le sens et vocabulaire fondamental de l'arabe moderne*, Paris, 1952.
* *Langue et littérature arabes*, Paris: Colin, 1952.
* *Le milieu baṣrien et la formation de Ǧāḫiẓ*, Paris: Adrien-Maisonneuve, 1953,
* (tr. from زبان عربی) *Le livre de la couronne: Kitāb at-tāǧ (fī ạḫlāq al-mulūk)* by al-Jāḥiẓ. Paris: Société d'édition "Les belles lettres", 1954.
* (ed.) *Le Kitāb at-tarbīʿ wa-t-tadwīr de Ğāḥiẓ* by al-Jāḥiẓ. Damascus: Institut franc̜ais de Damas, 1955.
* *Textes berbères dans le parler des Ait Seghrouchen de la Moulouya*, Paris: Larose, 1955.
* *Livre des mulets* by al-Jāḥiẓ. Cairo: Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī, 1955.
* *Introduction a l'arabe moderne*, Paris: Librairie d'Amérique et d'Orient, Adrien-Maisonneuve, 1961.
* (ed.) *Le calendrier de Cordoue* by Abu-'l-Ḥasan ʿArīb Ibn-Saʿd al-Kātib al-Qurṭubī. New edition of the first impression, 1873. Leiden: Brill, 1961.
* (ed. with کلود کائن) *Études arabes et islamiques: actes du XXIXe Congrès international des orientalistes *, Paris: L'Asiathèque, 1975 .
* *Études sur l'histoire socio-culturelle de l'Islam, VIIe-XVe s.*, London: Variorum reprints, 1976.
* (tr.) *Conseilleur du calife* by ابن مقفع. Paris: G.-P. Maisonneuve et Larose, 1976.
* *Textes arabes relatifs à la dactylonomie*, Paris: Maisonneuve & Larose, 1977.
* (ed.) *Cinq calendries égyptiens*, Cairo: Inst. français d'archéologie orientale, 1986.
* [Anon.], 'Liwât', in *The Encyclopaedia of Islam*. Republished annotated by Arno Schmitt, in A. Schmitt & Jehoaeda Sofer, eds., *Sexuality; Eroticism Among Males in Muslim Societies*, 1995.

## منابع

* 

رده:اسلام‌شناسان اهل فرانسه
رده:اعضای فرهنگستان کتیبه‌شناسی و زبان‌های باستانی فرانسه
رده:اهالی سوق اهراس، الجزایر
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی)
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:خاورشناسان اهل فرانسه
رده:درگذشتگان ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:عرب‌شناسان اهل فرانسه
رده:نویسندگان دانشنامه اسلام
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:تاریخ‌نگاران اسلام
رده:تاریخ‌نگاران خاورمیانه
تانسور تابدار

در هندسه دیفرانسیل، مفهوم **تابدار** بودن ، تاباندن یا پیچاندن یک چارچوب متحرک حول یک منحنی را مشخص می کند. مثلاً پیچش یک منحنی که در فرمولهای فرنه-سره به کار می رود، مقدار عددی پیچش یک منحنی اطراف بردار تانژانتش در حین تکامل منحنی مشخص می کند(یا همچنین پیچش چارچوب فرنه-سره را حول بردار مماس).

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:التصاق (ریاضیات)
رده:انحنا
رده:هندسه دیفرانسیل
رده:تنسورها
ان‌بی‌ای استور

***ان‌بی‌ای استور*** یا **فروشگاه ان‌بی‌ای**  فروشگاه‌های زنجیره‌ای رسمی لیگ حرفه‌ای بسکتبال آمریکاست که وسایل و تجهیزات بسکتبال را به فروش می‌رساند.

اولین شعبه این فروشگاه در ۱۹۹۸ تأسیس شد که با گسترش علاقه به بسکتبال در دیگر کشورها و ورود بازیکنان بین‌المللی به لیگ حرفه‌ای بسکتبال آمریکا شعبه‌های دیگری از این فروشگاه در دیگر نقاط جهان تأسیس شد. در سال ۲۰۰۷ این فروشگاه شعبه‌ای در دنیای مجازی زندگی دیگر تأسیس کرد.

هر ساله بسیاری از افراد مشهور و اسطوره‌های بسکتبال از شعبه نیویورک این فروشگاه بازدید می‌کنند و این شعبه به مکانی برای برگزاری برخی مراسم خیریه نیز تبدیل شده است.

## منابع

* سایت رسمی شعبه نیویورک
* سایت رسمی فروشگاه

رده:ان‌بی‌ای
رده:خرده‌فروشان کالاهای ورزشی فیلیپین
رده:خرده‌فروشی در نیویورک
رده:شرکت‌های آمریکایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های خرده‌فروشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
جداسازی و ذخیره‌سازی کربن

**جداسازی و ذخیره‌سازی کربن** فرایند جداکردن گاز دی‌اکسید کربن (CO2) از منابع اصلی رهاسازی این گاز در اتمسفر مانند نیروگاه‌های سوخت فسیلی، حمل و نقل آن به یک سایت ذخیره‌سازی، و در نهایت ذخیرهٔ آن در یک مخزن طبیعی زیر زمینی است. این فناوری می‌تواند تا نود درصد دی‌اکسید کربنی را که بر اثر استفاده از سوخت‌های فسیلی در نیروگاه‌های برق و روندهای صنعتی تولید می‌شود جذب کرده و مانع از ورود آن به هواکره شود.

میزان گاز دی‌اکسید کربن در اتمسفر مهم‌ترین دغدغه در مسئلهٔ تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمین است. هدف این فرایند جلوگیری از انتشار عمدهٔ CO۲ حاصل از سوخت‌های فسیلی به اتمسفر، کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن کرهٔ زمین به واسطهٔ سوخت‌های فسیلی می‌باشد. اگرچه تزریق CO2 به مخازن زیرزمینی در چند دههٔ اخیر برای مقاصد مختلف، از جمله افزایش بازیافت نفت، مورد استفاده قرار گرفته‌است، ذخیره‌سازی طولانی مدت CO2 در انباشتگاه کربن یک پدیده نسبتاً جدید و همچنان در حال بررسی است.

به تازگی یکی از کارخانه‌های مهم و آلاینده کانادا که با سوزاندن زغال سنگ، برق تولید می‌کند به نخستین تأسیسات جذب و ذخیره‌سازی کربن جهان متصل شده‌است. این پروژه که با بودجه ۱٫۲ میلیارد دلاری راه‌اندازی شده سالانه مانع از انتشار یک میلیون تن دی‌اکسید کربن به اتمسفر زمین شود. این رقم معادل کاهش گازهای گلخانه‌ای است که ۲۰۰ هزار خودرو در سال تولید و روانهٔ اتمسفر می‌کنند.
ابتکار عملی که در این کارخانه صورت گرفته حدود ۹۰ درصد از دی‌اکسید کربن تولید شده در آن را جذب و از طریق سیستم‌های مخصوص پمپاژ به مخازنی در اعماق زمین منتقل می‌کند. گازی که وارد این مخازن می‌شود تا هزاران سال در آنجا باقی می‌ماند و هیچگاه راهی برای فرار به اتمسفر زمین پیدا نمی‌کند. ۱۰ درصد باقی‌مانده نیز برای استخراج نفت از اعماق زمین توسط خط لوله انتقالی به طول ۶۶ کیلومتر به چاه نفتی منتقل می‌شود.

## منابع

* 


رده:اجبار اقلیمی
رده:فناوری‌های گاز
رده:کاربردهای کربن دی‌اکسید
رده:کاهش گازها
رده:کربن دی‌اکسید
رده:مهندسی شیمی
آزمایش هیفل–کیتینگ

[بندانگشتی|یکی از واحدهای ساعت اتمی پرتو سزیمی که در دهه ۱۹۶۰ در «ساعت‌های پرنده» استفاده می‌شد و زمان همگام‌سازی را در سراسر جهان آزمایش کرد و بعدها در آزمایش هیفل-کیتینگ برای اثبات نظریه نسبیت به‌کار رفت. در حال حاضر، این دستگاه در مقر Agilent (به طور رسمی هیولت پاکارد) [ملبورن نگهداری می‌شود. - ۲۰۱۳]]
**آزمایش هیفل-کیتینگ**  یکی از آزمونهای نظریه نسبیت بود. در اکتبر ۱۹۷۱، یک فیزیک‌دان به نام جوزف هیفل و یک اخترشناس به نام ریچارد کیتینگ چهار ساعت اتمی سزیمی سوار بر خطوط هوایی تجاری کردند. آن‌ها دو بار دور دنیا پرواز کردند، یک بار به سمت شرق و یک بار به سمت غرب، و ساعت‌ها را با ساعت‌های دیگری که در رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده قرار داشتند، مقایسه نمودند. وقتی این ساعت‌ها کنار یکدیگر قرار گرفتند، سه مجموعه از ساعت‌ها با هم اختلاف داشتند و این اختلاف با پیش‌بینی‌های نسبیت عام و نسبیت خاص هم‌خوانی داشت.

## اتساع زمان حرکتی
بر اساس نسبیت خاص، نرخ یک ساعت طبق نظر ناظری که نسبت به ساعت در حالت سکون است، بیشترین میزان را دارد. در چارچوب مرجعی که در آن ساعت در حالت سکون نیست، ساعت کندتر کار می‌کند، همان‌طور که توسط فاکتور لورنتس بیان می‌شود. این اثر که اتساع زمان نامیده می‌شود، در بسیاری از آزمایش‌های نسبیت خاص، مانند آزمایش Ives-Stilwell و موارد دیگر تأیید شده‌است. با در نظر گرفتن آزمایش Hafele-Keating در یک چارچوب مرجع در حالت سکون با توجه به مرکز زمین (زیرا این یک قاب اینرسی است). یک ساعت روی هواپیما که به سمت شرق حرکت می‌کند، در جهت چرخش زمین، دارای سرعت بیشتری (که منجر به اتلاف زمان نسبی می‌شود) نسبت به ساعتی که روی زمین باقی می‌ماند، داشت، در حالی که یک ساعت روی هواپیما که به سمت غرب حرکت می‌کرد، در مقابل زمین. چرخش، سرعت کمتری نسبت به یک روی زمین داشت.

## اتساع زمان گرانشی
نسبیت عام یک اثر اضافی را پیش‌بینی می‌کند که در آن افزایش پتانسیل گرانشی به دلیل ارتفاع، سرعت ساعت‌ها را افزایش می‌دهد؛ یعنی ساعت‌هایی که در ارتفاعات بالاتر قرار دارند سریع‌تر از ساعت‌های روی سطح زمین تیک می‌زنند. این اثر در بسیاری از آزمایش‌های نسبیت عام، مانند آزمایش پوند-ربکا و کاوشگر گرانشی A تأیید شده‌است. در آزمایش هیفل–کیتینگ، یک افزایش جزئی در پتانسیل گرانشی به دلیل ارتفاع وجود داشت که تمایل داشت ساعت‌ها را به عقب برگرداند. از آنجایی که هواپیما تقریباً در یک ارتفاع در هر دو جهت پرواز می‌کرد، این تأثیر تقریباً برای دو هواپیما یکسان بود، اما با این وجود باعث تفاوت در مقایسه با ساعت‌های روی زمین شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
سفر در زمان و پارادوکس های آن

رده:آزمایش‌های فیزیک
رده:آزمون‌های نسبیت خاص
رده:آزمون‌های نسبیت عام
رده:آلبرت اینشتین
رده:علم در ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:نسبیت خاص
لاگرانژین (نظریه میدان)

بندانگشتی|جوزف لوئیس لاگرانژ
**لاگرانژیَن** *L*  یک سامانه دینامیک، تابعی است که دینامیک سیستم را توصیف می‌کند. نام آن برگرفته از نام ریاضی‌دان ایتالیایی فرانسوی، ژوزف لویی لاگرانژ است. لاگرانژین در فرمول‌بندی دوباره‌ای از مکانیک کلاسیک از سوی لاگرانژ در ۱۷۸۸ معرفی شد که به‌نام مکانیک لاگرانژی شناخته می‌شود.

در نسبیت، لاگرانژین دیگر یک کمیت نرده‌ای نیست, بلکه یک چاربردار است؛ در واقع تفاضل چاربردار جنبشی و چاربردار پتانسیل.


 L = T - V  \!


T=انرژی جنبشی.

V=انرژی پتانسیل.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/wiki/Lagrangian ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:حساب تغییرات
رده:روش‌های کمی و ریاضی (اقتصاد)
رده:سامانه‌های دینامیکی
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:مکانیک لاگرانژی
رده:نظریه میدان کلاسیک
رده:نظریه میدان کوانتومی
تقریب دبلیوکی‌بی

در فیزیک ریاضی، **تقریب دبلیوکی‌بی**  یا **روش دبلیو‌کی‌بی**، راهی است برای یافتن پاسخ‌های تقریبی برای معادلات دیفرانسیل پاره‌ای خطی که ضرایب فضایی متغیر دارند. به طور عمومی این روش در محاسبه نیمه کلاسیک در مکانیک کوانتومی که در آن تابع موج به صورت تابع نمایی در می‌آید، کاربرد دارد. نام آن کوتاه شده **ونتزل-كرامرز-بریلویین**  است.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:آنالیز تقریبی
رده:تقریب‌های ریاضی
رده:ریاضی فیزیک
رده:فیزیک نظری
باشگاه فوتبال بوریرام یونایتد

**باشگاه فوتبال بوریرام یونایتد**  یک باشگاه فوتبال در شهر بوریرام، تایلند می‌باشد که در لیگ برتر فوتبال تایلند بازی می‌کند. این باشگاه در سال ۱۹۷۰ تأسیس شده‌است.

## لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۳
این تیم در لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۳ در ابتدا در مرحله پلی آف حضور داشت که با برد تیم استرالیایی به مسابقات راه پیدا کرد و وارد مرحله گروهی شد. همچنین این تیم توانست در گروهی نیز پس از اف سی سئول با کسب ۷ امتیاز به مرحله یک‌هشتم نهایی راه پیدا کند. در آن مرحله نیز توانست تیم بنیادکار را با نتیجه مجموع دو بازی ۲–۱ شکست دهد و به جمع هشت تیم بپیوندد، این تیم در مرحله یک چهارم نهایی با استقلال ایران روبه رو شد که در بازی رفت در ورزشگاه آزادی با نتیجه ۱ بر ۰ مغلوب شد و در بازی برگشت در خانه خود ۲ بر ۱ نتیجه را واگذار کرد و در کل سه بر یک مغلوب استقلال ایران شد .

## افتخارات
### رقابت‌های داخلی
* **[[لیگ برتر فوتبال تایلند]]**
** قهرمان (۱۰ بار)(رکورد): ۲۰۰۸، ۲۰۱۱، ۲۰۱۳، ۲۰۱۴-۲۰۱۵-۲۰۱۷-۲۰۱۸، ۲۰۲۱-۲۰۲۲، ۲۰۲۲-۲۰۲۳، ۲۰۲۴-۲۰۲۵
* **[[جام حذفی تایلند]]**
** قهرمان (۶ بار)(رکورد): ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۳–۲۰۱۵، ۲۰۲۵_۲۰۲۴
* **[[لیگ قهرمانی تایلند]]**
** قهرمان (۳ بار): ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۳
* **[[جام سلنطنتی کُر]]**
** قهرمان (۳ بار)(رکورد): ۲۰۱۳، ۲۰۱۴، ۲۰۱۵

### رقابت‌های بین‌المللی
* **[[لیگ قهرمانان آسیا]]** ۵ حضور
** **[[لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹|۲۰۰۹]]**: مقدماتی شرق - دور نیمه‌نهایی
** **[[لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۲|۲۰۱۲]]**: مرحله گروهی
** **[[لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۳|۲۰۱۳]]**: یک‌چهارم نهایی
** **[[لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۴|۲۰۱۴]]**: مرحله گروهی
** ۲۰۲۲: یک چهارم نهایی
* **[[ای‌اف‌سی کاپ]]**
** **[[لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹|۲۰۰۹]]**: مرحله گروهی 

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی باشگاه بوریرام یونایتد


رده:استان بوریرام
رده:باشگاه‌های فوتبال بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:باشگاه‌های فوتبال تایلند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۰ (میلادی) در تایلند

بویرام
تامی هاس

**تامی هاس**  (زاده ۳ آوریل ۱۹۷۸ - هامبورگ) تنیس‌باز اهل کشور آلمان است.

هاس در مسابقات بین‌المللی مهمی شرکت کرده است که می‌توان به صعود وی به مرحله نیمه نهایی مسابقات تنیس آزاد استرالیا و مسابقات تنیس ویمبلدون و همچنین کسب مدال نقره تنیس بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰ اشاره کرد، بهترین رتبه وی در رتبه‌بندی جهانی تنیس ۲ (۱۳ مه ۲۰۰۲) بوده است.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* 
* Haas Recent Match Results
* Haas World Ranking History
* Profile, Results and Statistics

رده:آلمانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:افراد زنده
رده:افرادی که شهروندی ایالات متحده آمریکا را کسب کرده‌اند
رده:اهالی تنیس اهل فلوریدا
رده:اهالی ساراسوتا (فلوریدا)
رده:برندگان مدال نقره المپیک اهل آلمان
رده:برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۶
رده:برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰
رده:تنیس‌بازان اهل هامبورگ
رده:تنیس‌بازان بازی‌های المپیک آلمان
رده:تنیس‌بازان در المپیک تابستانی ۲۰۰۰
رده:تنیس‌بازان در المپیک تابستانی ۲۰۰۴
رده:تنیس‌بازان مرد اهل آلمان
رده:رقبای هاپمن کاپ
رده:زادگان ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:مدال‌آوران المپیک در تنیس
رده:ورزشکاران اهل ساراسوتا، فلوریدا
رده:ورزشکاران اهل هامبورگ
بازآرایی ولف

**بازآرایی ولف**  گونه ای از واکنش بازآرایی است که در آن یک آلفا-دی آزو-کتون به یک کتون تبدیل می‌شود. این واکنش نخستین بار توسط شیمیدان آلمانی لودویگ ولف در سال ۱۹۰۲ میلادی معرفی شد.

این واکنش در حضور کاتالیست‌هایی حاوی فلزات واسطه مانند اکسید نقره یا نور و حرارت انجام می‌پذیرد.

## منابع

رده:نام واکنش‌ها
رده:واکنش‌های بازآرایی
مانجارو لینوکس

**مانجارو**  یک سیستم عامل آزاد و متن‌باز و بر مبنای آرچ لینوکس است. مانجارو به دلیل سرعت و امنیت و ویژگی‌های خاص، یک جایگزین مناسب برای توزیع‌های دیگر به‌شمار می‌آید. .مانجارو لینوکس از مدیر بسته **پک من**  برای مدیریت بسته استفاده می‌کند. مانجارو در اتریش، فرانسه و آلمان توسعه می‌یابد.

## مزیت‌های مانجارو
مانجارو هم از نصب کنندهٔ CLI و هم از نصب کننده گرافیکی پشتیبانی می‌کند، همچنین از مدیر بستهٔ pacman برای نصب کنندهٔ بسته به صورت CLI و از pamac gui برای نصب کننده بسته به صورت گرافیکی استفاده می‌کند. مانجارو یک توزیع غلتان است و به این معنی است که برای به‌روزرسانی نیازی به نصب مجدد آن نیست. مانجارو شامل تنظیمات رابط کاربری گرافیکی است که در آن گزینه‌هایی مانند زبان، گرداننده‌ها و نسخهٔ هسته را می‌توان به سادگی پیکربندی کرد. بسیاری پکیج‌های مورد نیاز خود را می‌توانید هنگام نصب سیستم عامل طبق نیاز خود داشته باشید.

## ارتباط با آرچ لینوکس
تفاوت اصلی توزیع مانجارو در مقایسه با آرچ لینوکس در مخازن (Repositories) آن است.

## منابع

رده:توزیع‌های لینوکس ایکس۸۶–۶۴
رده:توزیع‌های لینوکس
رده:توزیع‌های مبتنی بر پک‌من
رده:کی‌دی‌ئی
رده:لوح فشرده زنده
رده:نرم‌افزارهای ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:یواس‌بی زنده
رده:نرم‌افزارهایی که از پروانه جی‌پی‌ال استفاده می‌کنند
برنامه ملی سامانه‌های یکپارچه فرودگاهی

**برنامهٔ ملی سامانه‌های یکپارچهٔ فرودگاهی**  فهرست زیرساخت‌های هوانوردی ایالات متحدهٔ آمریکا است. این برنامه به وسیلهٔ ادارهٔ هوانوردی فدرال ایالات متحده ایجاد شده و اداره می‌شود. هدف‌های این برنامه عبارتند از:
* شناسایی همهٔ فرودگاه‌هایی که از نظر زیرساختی در شبکهٔ هوانوردی ملی این کشور دارای اهمیت قابل توجهی هستند.
* توصیف وضعیت کنونی پیشرفت، تکنولوژی و تعمیرات در هر کدام از این فرودگاه‌ها.
* تخمین بودجهٔ مورد نیاز برای رساندن فرودگاه‌ها به استانداردهای طراحی، تکنولوژی و گنجایش.

* فرودگاه‌هایی که در این برنامه قرار دارند واجد شرایط دریافت فدرال گرنت از سوی برنامه بهسازی فرودگاه‌ها می‌باشند.

## منبع

رده:فرودگاه‌های ایالات متحده آمریکا
رده:اداره هوانوردی فدرال
منوچهر گنجی

**منوچهر گنجی** (زادهٔ ۱۳۰۹) دانشیار رشتهٔ حقوق و وزیر آموزش و پرورش در دوره پهلوی بود. پس از انقلاب، گنجی با برپایی سازمان درفش کاویانی به مبارزه با جمهوری اسلامی روی آورد.

## زندگی
منوچهر گنجی در سال ۱۳۰۹ در ابراهیم‌آباد قزوین به دنیا آمد و در کودکی به همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد. پس از تحصیلات متوسطه، وارد دانشکده حقوق تهران شد. در رشته حقوق قضایی، لیسانس گرفت و برای ادامه تحصیلات عازم فرانسه شد و دکترای حقوق خود را گرفت.

## بازگشت به ایران
منوچهر گنجی به ایران برگشت و با سمت دانشیاری در دانشکده حقوق به تدریس پرداخت. او علاوه بر تدریس در جمعیت ایرانی طرفدار سازمان ملل متحد به ریاست احمد متین‌دفتری مشغول به‌کار شد؛ و عهده‌دار دبیرخانه آن شد. وی در سال ۱۳۴۸ به ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی منصوب گردید. در دورهٔ وی کتابخانهٔ دانشکدهٔ حقوق دچار تغییرات بی‌رویه شد و بی هیچ زمینه‌سازی برای حفظ کتاب‌ها، ترتیب کتابخانه را به هم زدند. در این اقدام جز کتابخانه مصدق، کتابخانه علی‌اکبر داور، رضازاده شفق، صاحب نسق قمی و محمدعلی فروغی و مجید موقر نیز وجود داشت. در این عمل در ظاهر کتاب‌های کم‌فایده را از قفسه‌ها بیرون ریختند و به انبار زیر زمینی مرطوب منتقل کردند و در گونی‌ها به شکل نامطلوبی نگهداری کردند که موجب پراکندگی کتاب‌های اهدایی افراد مذکور و هم چنین نابودی تعدادی از آن‌ها شد.

گنجی گزارشگر ویژه کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد مسئول تهیه مطالعه جامعی بر وضعیت حقوق اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی در کشورهای عضو سازمان ملل بود.

منوچهر گنجی در سال ۱۳۵۵ در آخرین ترمیم کابینه امیرعباس هویدا به وزارت آموزش و پرورش ایران تعیین گردید. وی همچنین سرپرست وزارت فرهنگ و آموزش عالی هم بود که در این سمت تغییرات گسترده‌ای در سطح رؤسای دانشگاه‌ها به وجود آورد. منوچهر گنجی در سال ۱۳۵۷ دوران بحران در کابینه جعفر شریف‌امامی باز به وزارت آموزش و پرورش رسید.

## پس از انقلاب
وی پس از سقوط کابینهٔ شریف امامی از ایران خارج شد و سازمان درفش کاویانی را بنیاد نهاد. گنجی در دهه ۱۹۸۰، رادیویی حامی دموکراسی، ضد جمهوری اسلامی و فارسی‌زبان را از پاریس اداره می‌کرد که بودجه آن را توسط سیا و در دولت‌های ریگان و بوش تأمین می‌کردند. گنجی از مداخله مستقیم نظامی آمریکا برای تغییر رژیم در ایران دفاع می‌کند.

در سپتامبر ۱۹۸۶ سازمان درفش کاویانی در عملیاتی سری فرستنده ای را به درخواست سیا به ایران منتقل کرد و پیام رضا پهلوی از طریق تلویزیون سراسری ایران پخش شد.

## تالیفات
انقلاب و دانشگاه: تاریخ شفاهی، زندگی و آثار منوچهر گنجی- خاطرات منوچهر گنجی در گفتگو یا حسین دهباشی -سازمان اسناد و کتابخانه ملی -شابک ۱۰ رقمی: ۹۶۴۴۴۶۴۸۴۲

سازمان ملل متحد؛ سه جلد-ناشر: شرکت سهامی کتابهای جیبی - ۱۳۵۲

Defying the Iranian Revolution: From a Minister to the Shah to a Leader of Resistance-Praeger-2003

آتش نهفته- شرکت کتاب

## پانویس

## پیوند به بیرون
شاهد تاریخ: منوچهر گنجی بخش اول

شاهد تاریخ: منوچهر گنجی بخش  دوم

## منابع
* 

رده:استادان دانشگاه تهران
رده:اعضای حزب رستاخیز
رده:افراد زنده
رده:پادشاهی‌خواهان اهل ایران
رده:تبعیدشدگان اهل ایران
رده:تبعیدشدگان مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کمبریج
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه مطالعات عالی توسعه‌ای و بین‌المللی
رده:زادگان ۱۳۰۹
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:وزیران آموزش و پرورش پهلوی
رده:وزیران دولت امیرعباس هویدا
رده:وزیران دولت ایران
رده:وزیران دولت جعفر شریف‌امامی
رده:وزیران دولت جمشید آموزگار
رده:وزیران علوم و آموزش عالی
رده:وکیلان اهل ایران
رده:افراد در ایران پهلوی
زدن به تخته

بندانگشتی|تصویرسازی: ضربه زدن به چوب
**بزنم به تخته** یا **بزن به تخته** نوعی از خرافه‌های فولکلور اروپایی دورگر شر یا بلاگردان است که در آن، فرد پس از آنکه یک موضوع مورد علاقه‌اش به وقوع پیوست یا سخن مثبتی در رابطه به خود بر زبان آورد یا در رابطه با مرگ شخص دیگری چیزی ، برای دوری از بدیمنی با دست به یک تکه چوب می‌زند یا آن را لمس می‌کند.

## مبدأ فرهنگی
* در برخی کشورها همچون اسپانیا، مرسوم است که پس از حادث شدن امری که ممکن است سبب بروز بدبیاری گردد، همچون عدد ۱۳ یا برخورد با یک گربه سیاه در خیابان، قطعه چوبی را لمس کرده یا بر روی آن می‌زنند.
* در ایتالیا، «tocca ferro» (بزن به آهن) زمانی اتفاق می‌افتد که یک تدفین‌گر یا هر چیز دیگری مربوط به مرگ مشاهده شود.
* در فرهنگ انگلیسی باستان، زمانی که افراد می‌خواستند در رابطه با یک راز یا یک مطلب محرمانه با یکدیگر صحبت کنند، به جنگل می‌رفتند و برای آنکه شیاطین صدای آن‌ها را نشنوند، با دست به درختان می‌زدند. افسانه‌ای دیگر در این رابطه این می‌باشد که این کار عملی بوده برای احضار روح تا کاری را که فرد احضارکننده می‌خواهد برایش انجام دهد. نسخه دیگر آن نیز از این قرار است که عده‌ای از راهبانی که صلیب چوبی به گردن می‌انداخته‌اند، بدان ضربه می‌زدند تا شر را از خود دور کنند.
* در رومانی این خرافه وجود دارد که با لمس کردن یا ضربه زدن به چوب می‌توان از بروز اتفاقات بد جلوگیری کرد. یک دلیل دیگر نیز می‌تواند این باشد که راهبان صومعه با سیمانترون بازی می‌کردند یا بدان ضربه می‌زدند.
* در بلغارستان لمس کردن تخته فقط برای محافظت در برابر اخبار بد و ناگوار است و نه الزاماً افزایش شانس یا چیز دیگر. مردم زمانی این کار را می‌کنند که خبر بدی بشنوند یا اتفاق بدی برای کسی بیفتد. مرسوم این است که ابتدا بگویید «خدا رحم کنه» و بعد به نزدیک‌ترین چوب در دسترس (البته به غیر از میز چوبی) ضربه بزنید و آنگاه با همان دستی که ضربه زدید گوشتان را به پایین بکشید. اگر چوبی در دسترس نبود، مجاز هستید به سرتان ضربه بزنید. ضربه زدن به سر از این ضرب‌المثل نشئت گرفته که می‌گوید: «سر احمق، چوبی است.»
* در صربستان زمانی که به نکته مثبتی در رابطه با شخصی اشاره می‌شود، این کار را می‌کنند تا بلکه آن خصیصه مثبت و خوب از بین نرود. معمولاً در هنگام ضربه زدن به چوب می‌گویند: да куцнем у дрво یعنی «می‌زنم به تخته».

## منابع

* 

رده:خرافات
رده:درختان در فرهنگ
رده:چوب
استورا انسو

250px|بندانگشتی|چپ|<small>ساختمان مرکزی استورا انسو، در هلسینکی</small>
250px|بندانگشتی|چپ|<small>کارخانه بازیافت کاغذ در منطقه صنعتی شانزبرگ، ایلنبرگ</small>
**استورا انسو**  شرکت کاغذسازی، خدمات بسته‌بندی و محصولات چوبی فنلاندی است، که در سال ۱۹۹۸ در پی ادغام شرکت سوئدی *استورا آبه* و شرکت فنلاندی *انسو-گوتزیت* تشکیل شد. شرکت استورا انسو از سال ۲۰۰۵ به‌عنوان پنجمین تولیدکننده کاغذ در جهان شناخته می‌شود.

پیشینه تأسیس شرکت انسو به سال ۱۳۴۷ میلادی بازمی‌گردد. این شرکت فنلاندی در زمینه جنگل‌داری و تولید محصولات چوبی فعالیت می‌کرد و یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های ثبت شده جهان به‌شمار می‌آید. همتای سوئدی آن؛ استورا آبه نیز در سال ۱۸۶۲ راه‌اندازی شده‌است.

هم‌اکنون شمار کارکنان شرکت استورا انسو بیش از ۲۹ هزار نفر می‌باشد. دفتر مرکزی آن در شهر هلسینکی، فنلاند قرار دارد. بزرگترین سهامدار شرکت استورا انسو، دولت فنلاند و دومین سهامدار عمده آن خانواده والنبرگ می‌باشند.

## جستارهای وابستها
* خانواده والنبرگ

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی شرکت استورا انسو

رده:برندهای فنلاند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۲۸۸ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۲۸۸ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۸ (میلادی) در فنلاند
رده:شرکت‌های بسته‌بندی
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۳ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های چندملیتی فنلاند
رده:شرکت‌های خمیرکاغذ و کاغذ
رده:شرکت‌های خمیرکاغذ و کاغذ فنلاند
رده:شرکت‌های شکل‌گرفته بر پایه ادغام
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های کشاورزی فنلاند
رده:شرکت‌های مرتبط با خانواده والنبری
رده:شرکت‌های معامله‌شده فرابورس در ایالات متحده آمریکا
رده:شرکت‌های هلسینکی
رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا با محتوای در برابر دستمزد
اتحادیه اسلامی ترکمن‌های عراق

**اتحادیه اسلامی ترکمن‌های عراق**  یک جنبش سیاسی اسلام‌خواه با ایدئولوژی شیعه‌گرا است که در سال ۱۹۹۱ میلادی در عراق به نمایندگی از مردم ترکمن عراق که پس از انتخابات سال ۲۰۰۵ میلادی به یکی از شاخه‌های ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری مالکی نخست وزیر عراق و رهبر حزب الدعوه پیوست. معاون اتحاد اسلامی ترکمن‌های عراق، جاسم محمدجعفر در سال ۲۰۰۵ وزیر مسکن دولت انتقالی و وزیر ورزش دولت نوری مالکی از سال ۲۰۰۶ است.

## پانویس

## منابع
* 
* https://web.archive.org/web/20160303202747/http://www.turkmenofiraq.org/category/turkmen-of-iraq/
* https://web.archive.org/web/20130522035824/http://www.rferl.org/default.aspx

رده:حزب‌های سیاسی اسلامی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:احزاب سیاسی ترکمن‌ها در عراق
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در عراق
رده:حزب‌ها در عراق
رده:حزب‌های شیعه
رده:حزب‌های سیاسی اسلام در عراق
یوپی‌ام

260px|بندانگشتی|چپ|دفتر مرکزی یوپی‌ام در شهر هلسینکی، فنلاند
**یوپی‌ام**  شرکت فنلاندی تولیدکننده محصولات چوبی، کاغذ و خمیرکاغذ است، که در سال ۱۹۹۶ با ادغام شرکت‌های راپولا، یونایتد پی‌پر میلز و کایمن کورپوریشن تأسیس شد.

شرکت یوپی‌ام دارای ۳ گروه عملیاتی است که در حوزه‌های انرژی و خمیرکاغذ، کاغذ و مهندسی مواد متمرکز می‌باشد. در سال ۲۰۱۲ شمار کارکنان این شرکت در حدود ۲۴ هزار نفر بود و نیروگاه‌ها و کارخانجات تولیدی آن در ۱۷ کشور جهان مستقر می‌باشند. بخشی از سهام شرکت یوپی‌ام در بازار بورس نزدک اوام‌اکس هلسینکی معامله می‌شود. شرکت یوپی‌ام هم‌اکنون چهارمین تولید کننده بزرگ کاغذ در جهان است.

210px|بندانگشتی|چپ|<small>رول‌های کاغذ یوپی‌ام در حال انتقال از بندر راوما، فنلاند</small>

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی شرکت یوپی‌ام

رده:برندهای فنلاند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۶ (میلادی) در فنلاند
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های چندملیتی فنلاند
رده:شرکت‌های خمیرکاغذ و کاغذ فنلاند
رده:شرکت‌های زیست‌انرژی
رده:شرکت‌های شکل‌گرفته بر پایه ادغام
رده:شرکت‌های فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های کشاورزی فنلاند
رده:شرکت‌های معامله‌شده فرابورس در ایالات متحده آمریکا
رده:شرکت‌های هلسینکی
عباس البیاتی

**عباس البیاتی** از شیعیان ترکمن عراق؛ سیاست‌مدار، از اعضای حرب سیاسی ائتلاف دولت قانون و عضو کمیته امنیت و دفاع پارلمان نمایندگان عراق رهبر اتحادیه اسلامی ترکمن‌های عراق و از اعضای "کمیته تنظیم و پیگیری" در سال ۲۰۰۲ می‌باشد.
همچنین عباس البیاتی عضو کمیته پیش‌نویس قانون اساسی عراق و کمیته اصلاحات قانون اساسی این کشور می‌باشد.

## پانویس

## منابع
Campaign WebSite for 2010 Elections

رده:افراد زنده
رده:اهالی ترکمن عراق
رده:سیاست‌مداران اهل عراق
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:عراقی‌های سده ۲۱ (میلادی)
رده:نمایندگان مجلس عراق
جاسم محمدجعفر

**جاسم محمدجعفر**  (زاده ۱۹۵۸ دوز خورماتو در استان صلاح‌الدین) از شیعیان ترکمن عراق، معاون اتحادیه اسلامی ترکمن‌های عراق از شاخه‌های ائتلاف دولت قانون و وزیر ورزش و جوانان دولت نوری المالکی است. وی ۲۰ مه ۲۰۰۶ توسط مجمع ملی عراق جهت پست وزارت تایید شد، جاسم محمدجعفر پیش‌تر به عنوان وزیر مسکن در دولت انتقالی عراق خدمت کرده است.

## منابع

* Beehner, Lionel (May 12, 2005), IRAQ: Cabinet Ministers, Council on Foreign Relations, accessed June 4, 2006.
* http://middleeastreference.org.uk/iraqministers.html 
* Ministers, *دولت انتقالی عراق*, ۹-مه-2005

رده:افراد زنده
رده:اهالی استان صلاح‌الدین
رده:اهالی ترکمن عراق
رده:زادگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:زندانیان محکوم به مرگ اهل عراق
رده:زندانیان محکوم شده به اعدام اهل عراق
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:عراقی‌های سده ۲۱ (میلادی)
رده:وزیران دولت عراق
جنبش دموکراتیک ترکمن

**جنبش دموکراتیک ترکمن**  یک جنبش سیاسی در عراق به رهبری نورالدین نجم‌الدین که نمایندگی مردم ترکمن عراق و از شاخه‌های حزب کردستان عراق می‌باشند. تشکیل دهندگان این حزب از اعضای سابق جبهه ترکمن‌های عراق در سال ۲۰۰۴ میلادی به‌وجود آمد. این حزب از مخالفان دخالت ترکیه در امور داخلی ترکمن‌های عراق می‌باشد.
جنبش دموکراتیک ترکمن به دلیل حمایت از انتقال منطقه نفت‌خیز کرکوک به دولت کردستان عراق از پشتیبانی و حمایت کُردها برخوردار بوده و در پارلمان میهنی کردستان سه کرسی اختصاصی دارد.

## پانویس

## منابع
* 

رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:احزاب سیاسی ترکمن‌ها در عراق
رده:حزب‌ها در عراق
راوتاروکی

**راوتاروکی**  شرکت فلزات فنلاندی است، که در زمینه صنایع ساختمانی، ارائه خدمات مهندسی و تولید فلزات فعالیت می‌کند. دفتر مرکزی این شرکت در شهر هلسینکی قرار دارد.

شرکت راوتاروکی طیف وسیعی از محصولات را برای استفاده در صنایع مختلف عرضه می‌نماید، که از این‌ جمله می‌توان به؛ کابین و شاسی برای وسایل نقلیه و ماشین‌آلات سنگین، نورد ورق‌های فولادی، ورق‌های مورد استفاده در سقف و بام ساختمان‌ها و ساختار پل‌ها اشاره کرد.

شمار کارکنان این شرکت بیش از ۱۱ هزار نفر است، که در کشورهای حوزه بالتیک، اروپای شمالی، چین، روسیه، اوکراین، اروپای شرقی و مرکزی فعالیت می‌کنند. بخشی از سهام شرکت راوتاروکی در بازار بورس هلسینکی معامله می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی

رده:برندهای فنلاند
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی فنلاند
رده:شرکت‌های فلزات فنلاند
رده:شرکت‌های فنلاند
رده:شرکت‌های فولاد فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های هلسینکی
رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا با محتوای در برابر دستمزد
اوریون کورپوریشن

[260px|بندانگشتی|چپ|ساختمان مرکزی اوریون کورپوریشن در شهر [اسپو]]
**اوریون کورپوریشن**  شرکت داروسازی فنلاندی است، که در سال ۱۹۱۷ تأسیس شد و ساختمان اصلی و کارخانجات آن در شهر اسپو، فنلاند مستقر می‌باشند. 

شرکت اوریون در زمینه توسعه، تولید و بازاریابی انواع داروها و مواد دارویی فعالیت می‌کند. بخشی از سهام این شرکت در بازار بورس اوام‌اکس هلسینکی دادوستد می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی

رده:برندهای فنلاند
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:شرکت‌های داروسازی
رده:شرکت‌های داروسازی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:شرکت‌های دارویی فنلاند
رده:شرکت‌های فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های اسپو
کارگوتک

**کارگوتک**  شرکت صنایع سنگین فنلاندی است، که در زمینه تولید ماشین‌آلات صنعتی، لیفتراک، جرثقیل و بالابرهای مورد نیاز کشتی‌ها، بندرها و پایانه‌ها، همچنین ساخت تجهیزات مکانیکی کارخانجات صنعتی فعالیت می‌کند.

شرکت کارگوتک در ماه ژوئن سال ۲۰۰۵ در پی تفکیک شرکت کونه، به ۲ بخش؛ کونه و کارگوتک، تشکیل شد. در پایان سال ۲۰۱۲ شمار کارکنان شرکت کارگوتک بیش از ۱۰ هزار نفر اعلام شد، که در ۱۲۰ کشور جهان مشغول به‌کار می‌باشند.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی شرکت کارگوتک

رده:برندهای فنلاند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۵ (میلادی) در فنلاند
رده:تولیدکنندگان جرثقیل
رده:تولیدکنندگان کامیون فنلاند
رده:تولیدکنندگان لیفتراک
رده:تولیدکنندگان وسایل نقلیه موتوری فنلاند
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی فنلاند
رده:شرکت‌های فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های هلسینکی
رده:کامیون‌سازها
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
ترانسپوندر

[بندانگشتی|چپ|120px|A ترانسپوندر عوارض بزرگراه آنتاریو ۴۰۷|بزرگراه ۴۰۷
در صنعت مخابرات، به دو نوع دستگاه مختلف **ترانسپوندر**  یا **ترابری کننده** گفته می‌شود. در ناوبری هوایی یا سامانه بازشناسی با امواج رادیویی، ترانسپوندر دستگاهی است که در پاسخ به سیگنالهای تشخیص هویت دریافت شده، سیگنالهای مشخص کننده هویت را منتشر می‌کنند. در یک ماهواره مخابراتی، ترانسپوندر سیگنالها را در یک محدوده بسامدهای ارتباط بالا (Uplink) جمع‌آوری می‌کند و آنها را در یک محدوده بسامدی ارتباط پایین (Downlink) دوباره انتشار می‌دهد و دریافت کننده‌ها در روی زمین این سیگنالها را دریافت می‌کنند.

واژه انگلیسی transponder یک تک‌واژ چندوجهی برای ترکیب transmitter-responder (فرستنده-پاسخ دهنده) است.

## منابع

* 

رده:بی‌سیم
رده:تکواژ چندوجهی
رده:رادار
رده:سامانه بازشناسی با امواج رادیویی
رده:مدارهای مخابراتی
رده:واژه‌شناسی ورزش‌های موتوری
اوتوکومپو

260px|بندانگشتی|چپ|کارخانه تولید فولاد ضدزنگ در تورنیون، فنلاند

**اوتوکومپو**  شرکت فولاد فنلاندی است، که ستاد مرکزی آن در شهر اسپو، فنلاند مستقر می‌باشد.

تمرکز اصلی شرکت اوتوکومپو در تولید فولاد ضدزنگ است. این شرکت دارای بیش از ۱۸٬۰۰۰ کارمند بوده، که در ۳۰ کشور جهان فعالیت می‌نمایند.

شرکت اوتوکومپو گروهی از شرکت‌های بین‌المللی است که دارای ۱۰۶۰۰ کارمند در بیش از ۳۰ کشور جهان است. اوتوکومپو بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد ضدزنگ در اروپا و دومین تولیدکننده بزرگ در قاره آمریکا است. اوتوکومپو همچنین سابقه طولانی به عنوان یک شرکت معدنی دارد و هنوز هم سنگ معدن کروم را در کمینما برای استفاده به عنوان فروکروم در فولاد ضدزنگ استخراج می‌کند. بزرگ‌ترین سهامدار اوتوکومپو دولت فنلاند با ۲۶٫۶٪ مالکیت است که شامل سهام تحت کنترل سولیدیوم، مؤسسه بیمه اجتماعی فنلاند، صندوق بازنشستگی دولتی فنلاند و آژانس بازنشستگی شهرداری می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی

رده:اقتصاد شفیلد
اوتوکومپو
رده:برندهای فنلاند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۲ (میلادی) در فنلاند
رده:شرکت‌های اسپو
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های فولاد فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های معدن‌کاری فنلاند
رده:شرکت‌های منبع تجدیدناپذیر بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۲ (میلادی)
تپ‌اختر پرتوایکس

بندانگشتی|تپ‌اختر در آندرومدا - نزدیکترین کهکشان بزرگ به کهکشان راه شیری . این تپ‌اختر احتمالی در انرژی‌های بالا، درخشان‌تر از کل جمعیت سیاه‌چاله‌های کهکشان آندرومدا است.
**تپ‌اختر پرتوایکس** یا **تپ‌اختر نیروگرفته از برافزایش** رده ای از اجسام نجومی هستند که منبع پرتوایکس بوده و تغییرات متناوبی در شدت پرتوایکس آنها مشاهده می شود. طول دوره های تناوب پرتوایکس ممکن از کسری از ثانیه تا چند دقیقه باشد.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:انواع ستارگان
رده:تپ‌اختر پرتوایکس‌ها
رده:تپ‌اخترها
رده:دوتایی پرتو ایکس
الیزا

**الیزا**  شرکت مخابراتی فنلاندی است، که در سال ۱۸۸۲ تأسیس شد، ولی تا ماه ژوئیه سال ۲۰۰۰ با نام *اچ‌پی‌وای* شناخته می‌شد.

در سال ۲۰۰۷ شمار کارکنان شرکت الیزا در حدود ۳ هزار نفر اعلام شد. در بخش خدمات تلفن همراه، شرکت الیزا یک قرارداد بلندمدت همکاری با شرکت وودافون منعقد کرده‌است. دفتر مرکزی این شرکت در شهر هلسینکی، فنلاند قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازار بورس هلسینکی معامله می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی شرکت الیزا

رده:اپراتورهای تلفن همراه استونی
رده:اپراتورهای تلفن همراه فنلاند
رده:برندهای فنلاند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۲ (میلادی) در فنلاند
رده:سرویس‌دهندگان خدمات اینترنتی فنلاند
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های فنلاند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های مخابراتی فنلاند
رده:شرکت‌های هلسینکی
رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا با محتوای در برابر دستمزد
رده:وودافون
اوتوتک

**اوتوتک**  که مختصر شده *اوتوکومپو تکنولوژی* است، شرکت خدمات مهندسی فنلاندی می‌باشد، که در زمینه ارائه خدمات و فناوری استخراج و پردازش فلزات و مواد معدنی فعالیت می‌کند.

شرکت اتوتک در ابتدای دهه ۱۹۴۰ میلادی، به‌عنوان یک شرکت تابعه از گروه فنلاندی اوتوکومپو تأسیس شد. در سال ۲۰۰۵ پس از آنکه مدیران شرکت اوتوکومپو، اقدام به جداسازی بخش‌های مختلف به‌منظور تمرکز بر تولید فولاد ضد زنگ نمودند، شرکت اتوتک مستقل شد.

در حال حاضر دفتر مرکزی این شرکت در شهر اسپو، فنلاند قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازار بورس هلسینکی دادوستد می‌شود.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی

رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۶ (میلادی) در فنلاند
رده:شرکت‌های اسپو
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هلسینکی
رده:شرکت‌های مهندسی فنلاند
رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا با محتوای در برابر دستمزد
رده:انحلال‌های ۲۰۲۰ (میلادی) در فنلاند
رده:شرکت‌های تولیدی منحل‌شده در ۲۰۲۰ (میلادی)
مسئله تخت‌بودن

[بندانگشتی|275px|هندسه محلی جهان با توجه به اینکه چگالی نسبی Ω کوچکتر،بزرگتر یا برابر با یک باشد، تعیین می گردد.  از بالا به پایین: یک جهان [کروی با چگالی بیشتر از چگالی بحرانی (Ω>1, k>0)؛  جهان هایپربولیک با چگالی کمتر از چگالی بحرانی  (Ω<1, k<0)؛ و یک جهان تخت با چگالی دقیقاً برابر با چگالی بحرانی (Ω=1, k=0). جهان ما برخلاف این نمودار ها، سه بعدی است.]]

**مسئله تخت بودن** (که همچنین با نام **مسئله پیری** شناخته می‌شود) یکی از مسائل کیهان شناسی مربوط به تنظیم دقیق مدل مهبانگ از جهان است. این مسائل برآمده از این واقعیت هستند که برخی از شرایط اولیه جهان بر روی *مقادیر ویژه ای* تنظیم دقیق شده‌اند به طوری که انحرافی از این مقادیر در جهان اولیه می توانست تأثیرات شگرفی بر ماهیت جهان در دوره کنونی داشته باشند. در مورد مسئله تخت بودن پارامتری که تنظیم دقیق شده‌است، چگالی ماده و انرژی در جهان است (دقیق‌تر، چگالی کل: ماده + انرژی + تابش + انرژی تاریک). مقدار این پارامتر، خمش فضازمان را تعیین می‌کند و برای یک جهان تخت، مقدار آن باید برابر با یک مقدار بحرانی مشخص باشد. بنا بر مشاهدات، چگالی کنونی جهان بسیار نزدیک به مقدار بحرانی است. از آنجا که چگالی کل با گذر زمان کیهانی به سرعت از مقدار بحرانی فاصله می‌گیرد (در مدل مهبانگِ ساده بدون فرض تورم کیهانی)، می‌توان نتیجه گرفت که چگالی جهان نخستین به مقدار بحرانی حتی نزدیکتر نیز بوده‌است. این مسئله به پرسشی کیهان شناسانه می انجامد که چرا چگالی نخستین با این دقت بر روی مقدار بحرانی تنظیم شده‌است.

این مسئله نخستین بار توسط رابرت اچ دیک در سال ۱۹۶۹ مطرح شد. عمومی‌ترین پاسخ پذیرفته شده برای این مسئله در میان کیهان شناسان، تورم کیهانی است. ایده این است که جهان در نخستین کسرهای ثانیه پس از مهبانگ وارد یک دوره کوتاه انبساط بسیاربسیار سریع به نام تورم کیهانی شد که همین منجر به تخت شدن جهان گشته است. این مسئله به همراه مسئله تک قطبی مغناطیسی (این‌که چرا جهان امروز از این تک‌قطبی‌ها پر نشده است) و مسئله افق (چرا جهان در مقیاس بزرگ همگن است)، سه انگیزه اصلی برای نظریه تورم کیهانی هستند.

## منابع

رده:تورم کیهانی
رده:کیهان‌شناسی فیزیکی
رده:مسئله‌های حل‌نشده در فیزیک
مسئله افق

**مسئله افق** **(افق کیهان‌شناسی)**مسئله‌ای در مدل استاندارد کیهان‌شناسی مهبانگ است که در ۱۹۵۶ نخستین بار توسط ولفگانگ ریدلر شناسایی شد. این مسئله اشاره می‌کند که نواحی مختلف جهان به دلیل فاصلهٔ بسیار زیاد بین آن‌ها، هرگز با هم در تماس نبوده‌اند، با این وجود، دما و ویژگی‌های فیزیکی آن‌ها یکسان است. این شباهت در ویژگی‌های فیزیکی نباید امکان‌پذیر می‌بود، زیرا انتقال اطلاعات (منظور انرژی و گرما و غیره) حداکثر می‌تواند با سرعت نور انجام شود. البته درست پس از زمان پلانک جهان خیلی کوچک بود (چیزی در حد یک پروتون) و به نظر می‌رسد همه چیز می‌توانسته باهم در ارتباط باشد اما باید توجه داشت چیزی که مهم است افق کیهان‌شناسی است: یعنی چه فاصله‌ای را نور (یا سیگنال) می‌توانسته در آن زمان کوتاه سفر کند. نظریه تورمی به عنوان یک پاسخ ممکن برای این مسئله شناخته می‌شود و در واقع یکی از انگیزه‌های شکل‌گیری این نظریه، مسئله افق است. به غیر از **مسئله افق** (این‌که چرا جهان در مقیاس بزرگ همگن است)، مسئله تک قطبی مغناطیسی (این‌که چرا جهان امروز از این تک‌قطبی‌ها پر نشده است) و مسئله تخت‌بودن (این‌که چرا چگالی کل جهان از ابتدا دقیقاً برابر با چگالی بحرانی بوده است)، انگیزه‌های دیگر برای مطرح‌شدن نظریهٔ تورم کیهانی هستند.

**مسئله افق** در واقع در مدل مهبانگ سادهٔ بدون تورم مطرح است، و به چگونگی ارتباط بین مناطق مختلف کیهان مربوط می‌شود. نکته اساسی این است که جهان تنها یک سن محدود دارد، و بنابرین نور تنها می‌توانسته است یک فاصلهٔ محدود را تا هر زمان معینی بپیماید. مسافتی را که نور توانسته است در مدت سن جهان بپیماید، ناحیه‌ای را پدیدآورده است که به عنوان جهان قابل‌مشاهده شناخته می‌شود. این همان ناحیه‌ای است که ما در عمل می‌بینیم، و همواره محدود است، خواه جهان در کل محدود باشد و خواه نامحدود.

یکی از ویژگی‌های اساسی تابش ریزموج زمینه کیهانی، همسان‌گردی یا ایزوتروپی بسیار بالای آن است. به این معنا که تابش دریافتی از تمام جهات آسمان با دقتی چشمگیر تقریباً دمایی یکسان، حدود ۲٫۷۲۵ کلوین، دارد. یکسانی دما نشانگر وجود تعادل گرمایی در جهان است، و چنین تعادلی تنها زمانی به‌طور طبیعی قابل انتظار است که نواحی مختلف کیهان در گذشته امکان تبادل انرژی و برهم‌کنش داشته باشند. مشکل اینجاست که فوتون‌های زمینهٔ کیهانی، از زمان واجفتیدگی (حدود ۳۸۰ هزار سال پس از مهبانگ) آزاد شده و تا امروز به ما رسیده‌اند. این فوتون‌ها، که از دو جهت مخالف آسمان مشاهده می‌شوند، هرگز فرصت نداشتند پیش از واجفتیدگی با یکدیگر در تماس باشند، زیرا در آن بازهٔ زمانی فاصله‌شان بیش از چیزی بود که نور بتواند در زمانی که گذشته بود طی کند؛ بنابراین، نمی‌توان توضیح داد که این دو ناحیهٔ کاملاً دور از هم چگونه به تعادل گرمایی رسیده و دمایی تقریباً یکسان دارند. این ناهماهنگی همان چیزی است که به **مسئله افق** مشهور شده است.

در حقیقت، مسئله از این هم بدتر است، چرا که ریزموج‌ها از زمان جدایی ماده و تابش (واجفتیدگی) یعنی حدود ۳۸۰٬۰۰۰ سال پس از مهبانگ که دمای جهان حدود ۳۰۰۰ کلوین بود و فوتون‌ها توانستند آزادانه در فضا حرکت کنند، تقریباً بدون مانع در حرکت بوده‌اند و پیش از واجفتیدگی و به دلیل پراکندگی تامسون، نور مسافت بسیار اندکی را پیموده و جهان قابل مشاهده بسیار کوچک‌تر بود؛ بنابراین در زمان‌های اولیه مناطق مختلف باید امکان تبادل اطلاعات کمتری می‌داشتند: «افق علّی» (محدوده تبادل اطلاعات) می‌بایستی خیلی کوچکتر باشد. در حالی که مشاهدات نشان می‌دهند مناطق مختلف حتی پیش از واجفتیدگی باهم برهم‌کنش داشته و به تعادل گرمایی رسیده‌اند.

## منابع

* 
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:تورم کیهانی
رده:کیهان‌شناسی فیزیکی
انرژی هاوکینگ

**انرژی هاوکینگ** یا **جرم هاوکینگ**، یکی از تعریف های ممکن برای جرم در نسبیت عام است. جرم ناحیه ای از فضا که در یک ۲-کره محصور است برابر با میزان خمش پرتوهای نور خروجی و ورودی که عمود بر این ۲-کره هستند تعریف می شود.

## تعریف
فرض کنید (\mathcal{M}^3, g_{ab}) یک زیرخمینه سه بعدی در فضای نسبیتی باشد و \Sigma \subset \mathcal{M}^3 یک ۲-رویه بسته باشد. جرم هاوکینگ m_H(\Sigma) برای \Sigma به این صورت تعریف می‌شود :

:m_H(\Sigma) := \sqrt{\frac{\text{Area}\,\Sigma}{16\pi}}\left( 1 - \frac{1}{16\pi}\int_\Sigma H^2 da \right), 

که در آن H میانگین خمش  \Sigma است.

## منابع

رده:نسبیت عام