حبیب برجیان

**حبیب برجیان** ایران‌شناس و متخصص در تاریخ زبان‌های ایرانی است. او استاد دانشگاه راتگرز، دانشگاه ایالتی نیوجرسی در ایالات متحدهٔ آمریکا است.

او از اعضای هیئت ویراستاری *[[دانشنامه ایرانیکا|دانشنامهٔ ایرانیکا]]* است و در زمان حیات احسان یارشاطر دستیار وی بود. برجیان تحصیلات آکادمیک خود را در رشته‌های مهندسی و علوم انسانی گذراند و در هر دو زمینه تدریس کرد و آثاری را منتشر کرد. او همزمان با تکمیل تحصیلات فوق‌دکترایش در مکانیک جامدات، درس‌های کارشناسی را در زمینهٔ مطالعات خاور نزدیک و آسیای میانه در دانشگاه کلمبیا گذراند. او مطالعات زبان‌های ایرانی را در دانشگاه کلمبیا، دانشگاه تهران و دانشگاه دولتی ایروان گذراند که در نهایت موفق به کسب مدرک دکتری شد.
در حال حاضر برجیان پژوهشگر مدعو در راتگرز دانشگاه ایالتی نیوجرسی است. او عضو هیئت تحریریه مجله *[[پژوهشنامه ایران باستان|پژوهشنامهٔ ایران باستان]]* است.

## پژوهش
مطالعات برجیان چند زمینهٔ ایرانشناسی را در بر می‌گیرد. از آن جمله است تاریخ آسیای مرکزی به‌ویژه تاجیکستان، و تاریخ اقوام ایرانی زبان در استپ‌های اوراسیا، ازجمله سکاها، سرمت‌ها، آلان‌ها، و آسی‌ها. در زمینهٔ جغرافیای تاریخی نواحی مختلف فلات ایران تا کنون چندین مقاله از او منتشر شده است.

زمینهٔ پژوهش‌های اخیر برجیان گردآوری زبان‌های ایرانی و مطالعهٔ آنها در بستر تحول تاریخی زبان است. تا کنون چند کتاب و ده‌ها مقاله به زبان‌های فارسی و انگلیسی در نشریات و دانشنامه‌ها، ازجمله *دانشنامهٔ ایرانیکا*، از او منتشر شده است. دامنهٔ این مطالعات، زبان‌های مادی، خزری، تاتی، کُردی، بلوچی، سمنانی، لری، بشکردی، لارستانی، گروه زبان‌های فارس، گروه زبان‌های پامیر، و نیز گویش‌های زبان فارسی را در بر می‌گیرد. چند مقاله او از انگلیسی به زبان‌های روسی، فارسی، ارمنی، و چکی ترجمه شده است.

برجیان پژوهشگر مرکز ایرانشناسی دانشگاه کلمبیا، عضو هیئت‌مدیرهٔ پروژهٔ زبان‌های در معرض خطر در نیویورک، و مدیر بخش خاور نزدیک در پروژه زبان‌های در معرض خطر (طرح مشترک گوگل و دانشگاه هاوایی) بوده است. تحقیقات فعلی او متمرکز بر مستندسازی زبان‌های «در خطر نابودی» است.

## کتابشناسی (گزیده)
* *کتابت زبان‌های ایرانی*، تهران: سروش، ۱۳۷۹.
* *متون طبری*، تهران: میراث مکتوب، ۱۳۸۸.
* *گنجینهٔ گویش‌های استان اصفهان*، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۴.
* فصل‌های «آریاییان عصر مفرغ»، «ایرانیان استپ‌های شمالی»، «سکاها»، «سرمت‌ها»، و «آلان‌ها» در جلدهای یکم و دوم از بخش «ایران باستان» کتاب *[[تاریخ جامع ایران]]*.
* «ترکیب قومیِ قفقاز»، حبیب برجیان، فصلنامهٔ *ایران‌شناخت*، پاییز ۱۳۷۷، شمارهٔ ۱۰، صص ۲۰۶–۲۴۱.
* «زمین‌لرزه در پندار و اندیشهٔ ایرانی»، *نامهٔ فرهنگستان*، سال ۸، شمارهٔ ۴، صص ۶–۲۵.
* برجیان، حبیب، «لرزه‌خیزی و زلزله در آسیای مرکزی»، *نامهٔ فرهنگستان علوم*، شمارهٔ ۶ و ۷، ۱۳۷۶، صص ۱۷۹–۲۰۰.

* *Is there Continuity between Persian and Caspian? Linguistic Relationships in South-Central Alborz*, American Oriental Society, New Haven, 2013
* *The Raji Dialect of Jowshaqan*, Munich: LINCOM Europa, 2013.
* *Meyma’i. A Central Iranian Plateau Dialect*, Munich: LINCOM Europa," 2012.
* "Kerman Languages" in *Encyclopædia Iranica*, Vol. 16, Fasc. 3, 2017 pp. 301-315.
* "Median Dialects of Kashan" *Encyclopædia Iranica*, Vol. 16, Fasc. 1, pp. 38-48.
* “Kermanshah. Languages and Dialects”, *Encyclopædia Iranica* vol. 16, fasc. 3, 2017, pp. 324-329.
* "Isfahan. Geography of the Median Dialects of Isfahan Province", *Encyclopædia Iranica*, Vol. 14, Fasc. 1, 2007, pp. 84-93.
* "Jarquya" in *Encyclopædia Iranica*, Vol. XIV, Fasc. 6, pp. 582-588.
* “Yushij: A Dialect of Central Alborz,” *Persica* 24, 2013, pp. 127-153.
* “Judeo-Iranian Languages,” in Lily Kahn and Aaron D. Rubin, eds. , *A Handbook of Jewish Languages*, Leiden and Boston: Brill, 2015, pp. 234-295.
* “The Caspian Language of Šahmirzād”, *Journal of the American Oriental Society* 139/2, 2019.
* “The Balochi Dialect of the Korosh,” *Acta Orientalia* 67/4, 2014.
* “Perso-Tabaric Dialects in the Language Transition Zone Bordering Mazandaran,” *Studia Iranica* 42/2, 2013, pp. 195-225.
* “The Tabaroid Dialects of South-Central Alborz,” *Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungarica* 66/4, 2013, pp. 427-441.
* “The Dialects of he Upper Karaj Valley in the Caspian-Persian Transition Zone,” *Journal of the Royal Asiatic Society* 22/2, 2012.
* “Plights of Persian in the Modernization Era,” in Joshua A. Fishman and Ofelia García, eds. , *Handbook of Language and Ethnic Identity*, Oxford University Press, Oxford, 2011-
* “Median Succumbs to Persian after Three Millennia of Coexistence: Language Shift in the Central Iranian Plateau,” *Journal of Persianate Societies* 2/1, 2009.
* “The Extinct Language of Gurgan,” *Journal of the American Oriental Society* 128/4, 2008.
* “The Dialect of Khur,” in *Mélanges d’ethnographie et de dialectologie irano-aryennes à la mémoire de Charles-Martin Kieffer*, Paris, 2018.
* "Talish: people and language: The state of research". *Iran and the Caucasus* 9/1, 2005, pp. 43-72.
* “The Language of the Kharg Island,” *Journal of the Royal Asiatic Society*, 29.4 (2019), pp. 659-682.
* “Two Mazandarani Texts from the Nineteenth Century,” *Studia Iranica* 37/1, 2008, pp. 7-50.
* “Mazandaran: Language and People: The State of Research,” *Iran and the Caucasus* 8/2, 2004, pp. 289-328.
* “Judeo-Kashani: A Central Iranian Plateau Dialect,” *Journal of the American Oriental Society* 132/1, 2012, pp. 1-22.
* “The Dialect of Kuhpâya,” *Studia Iranica* 40/1, 2011, pp. 7-68.
* “The Caspian Dialect of Māhā,” Studia Iranica 47/2, 2018, pp. 7-26.
* “Tabarica II: Some Mazandarani Verbs,” *Iran and the Caucasus* 12/1, 2008, pp. 73-82.
* “Juhuri: from the Caucasus to New York City” (with Daniel Kaufman), in Maryam Borjian and Charles Häberl, eds. , Special Issue: Middle Eastern Languages in Diasporic USA communities, in *International Journal of Sociology of Language*, issue 237, Jan. 2016, pp. 51-74.
* “The Komisenian Dialect of Aftar,” *Archiv Orientální* 76/3, 2008, pp. 379-416.
* “The Last Galesh Herdsman: Ethno-Linguistic Materials from South Caspian Rainforests. ” (with Maryam Borjian) *Iranian Studies* 41/3, 2008, pp. 365-402.
* Essays on Three Iranian Language Groups: Taleqani, Biabanaki, Komisenian, New Haven: American Oriental Society, 2021.
* “Gurughli: The Tajik Versions of the Epic of Köroğlu,” Journal of Iranian Studies, 2025:1-29. doi:10.1017/irn.2024.48.
* “Khordadgan in Jarquya, Journal of Iranian Studies, 2025.
* “Persian words in the Hexaglot Rasuli dictionary,” Pazhuheshha-ye Iranshenasi 23, ed. M. Afshin-Vafai and P. Firoozbakhsh, Tehran: Afshar Endowments, 2024, pp. 153-192.
* “Judeo-Persian Texts from Bukhara,” in The Handbook of Persian Dialects and Dialectology, Berlin: Springer, 2024.
* “Distinctive Features of the Tajik dialect of Kulāb,” Nartamongæ 19, 2024, pp. 193-212.
* “The Khonji Dialect of Lārestān”, Journal of Iranian Linguistics 1/1, 2024, pp. 90-117.
* "Kermāšāni: The Kurdish Dialect of Kermanshah," WORD 70/3, 2024, pp. 199-240.
* (coauthor: Maryam Borjian) “At the Crossroads: The Caspian Languages through a Sociolinguistic Lens,” Iranian and Minority Languages at Home and in Diaspora, ed. Anousha Sedighi, Berlin/Boston: De Gruyter Mouton, 2023, pp. 9-36.
* (coauthors: Ross Perlin, Daniel Kaufman, Habib Borjian, Husnia Khujamyrova), “Wakhi in New York: Multilingualism and language contact in a Pamiri diaspora community,” Iranian and Minority Languages at Home and in Diaspora, ed. Anousha Sedighi, Berlin/Boston: De Gruyter Mouton, 2023, pp. 273-303.
* “Dehnamaki: a newly found Komisenian Variety,” Pažuhešhā-ye zabāni-adabi-e Qafqāz o Kāspian / Literary and Linguistic Studies of the Caucasus and Caspian 3/2, ser. no. 8, 2022, pp. 61-96.
* “The Caspian Language of Tonekābon”, Studia Iranica 51/1, 2022, pp. 7-49.
* (coauthor: A. Qorbanian) “Linguistic contact between Persian and Median in the Mārbin district of Isfahan” (in Persian), in Ali-Akbar Ahmadi Darani and Golpar Nasri, Nāma-ye Sorushyār (Memorial Volume), Qom: Adabiyat, 2022, pp. 815-862.
* “Zabān-e matruk-e Gorgān: dastur, rada, tabār (The Extinct Language of Gurgan: Grammar, Typology, Diachrony),” Pažuhešhā-ye zabāni-adabi-e Qafqāz o Kāspian / Штудии по кавказско-каспийской словесности / Literary and Linguistic Studies of the Caucasus and Caspian 2/2, 2021, pp. 61-96.
* “Thavvolāt-e tārixi-e zabān-e tabari (Historical development of the Tabari language), Штудии по кавказско-каспийской словесности/ Literary and Linguistic Studies of the Caucasus and Caspian 2/1, 2021, pp. 13-35.

## منابع

رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:افراد زنده
رده:اهالی اصفهان
رده:ایران‌شناسان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی ایروان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:زبان‌شناسان اهل ایران
رده:زبان‌شناسان تاریخی
رده:زبان‌شناسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان
رده:لغت‌شناسان
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:ایران‌شناسان