تونی موریسون

**کلوئی آنتونی ووفورد موریسون** معروف به **تونی موریسون**  (زادهٔ ۱۸ فوریه ۱۹۳۱ – درگذشتهٔ ۵ اوت ۲۰۱۹) نویسنده، فمینیست، استاد دانشگاه و برندهٔ جایزه ادبی نوبل اهل آمریکا بود. او طی شش دهه فعالیت ادبی، ۱۱ رمان، ۵ کتاب کودک، دو نمایشنامه و یک اپرا نوشت. اولین رمان او به نام *[[آبی‌ترین چشم]]* در سال ۱۹۷۰ منتشر شد. رمان *سرود سلیمان* (۱۹۷۷) نام او را در ادبیات ملی آمریکا مطرح و جایزه ملی حلقه منتقدان کتاب را نصیب او کرد. موریسون در سال ۱۹۸۸ به خاطر رمان دلبند (که در فارسی به نام *محبوب* هم منتشر شده) برندهٔ جایزه پولیتزر شد و در سال ۱۹۹۳ نیز جایزه ادبی نوبل به او تعلق گرفت.

موریسون در لورین، اوهایو به دنیا آمد و رشد. او در سال ۱۹۵۳ در رشتهٔ زبان انگلیسی از دانشگاه هاروارد فارغ‌التحصیل شد و مدرک لیسانس خود را دریافت کرد. در سال ۱۹۵۵ مدرک فوق‌لیسانسش را در رشتهٔ ادبیات آمریکا از دانشگاه کرنل دریافت نمود. در سال ۱۹۵۷ به دانشگاه هاروارد بازگشت، ازدواج کرد، دو فرزند به دنیا آورد و در سال ۱۹۶۴ از همسرش جدا شد.

موریسون اولین زن سیاهپوستی بود که توانست در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ در انتشارات راندوم هاوس به عنوان ویراستار استخدام شود. شهرت او به عنوان یک نویسنده عمدتاً در دههٔ ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ به دست آمد. در سال ۱۹۹۸ از روی رمان *دلبند* او، فیلمی به همین نام ساخته شد. آثار موریسون بیش از هر چیز به خاطر پرداختن به پیامدهای خشن و ناگوار نژادپرستی در آمریکا و تجربهٔ سیاه‌پوستان آمریکا مورد ستایش قرار گرفته است.

موقوفه ملی علوم انسانی در سال ۱۹۶۶ تونی موریسون را به عنوان چهرهٔ منتخب «درس‌گفتار جفرسون» برگزید که بالاترین درجهٔ افتخاری دولت فدرال آمریکا برای دستاوردهای علوم انسانی است. موریسون در همان سال از سوی بنیاد ملی کتاب آمریکا، برندهٔ «مدال خدمت ممتاز» اعلام شد. رئیس‌جمهور باراک اوباما در ۲۹ مه ۲۰۱۲ نشان افتخار آزادی رئیس‌جمهوری را به موریسون اعطا کرد.

## ابتدای زندگی
بندانگشتی|تونی موریسون در "ادای احترام به چینوا آچهبه - 50 سالگرد "اشیاء سقوط می کنند" صحبت می کند. تالار شهر، شهر نیویورک، 26 فوریه 2008.
با نام اصلی **کلوئی آنتونی ووفورد**  در سال ۱۹۳۱ در لورین، اوهایو به دنیا آمد. موریسون با سختی‌های بسیاری که پدرش در تأمین هزینه مالی کشید توانست به کالج برود. در سال ۱۹۵۳ از دانشگاه هاروارد مدرک کارشناسی و در سال ۱۹۵۵ مدرک کارشناسی ارشدش را از دانشگاه کورنل دریافت کرد. هفت سال در دانشگاه هاوارد و سپس در دانشگاه پرینستون تدریس کرد وی در سال ۱۹۵۸ با معمار جامائیکایی «هارولد موریسون» ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد. اما در سال ۱۹۶۴ پس از شش سال زندگی مشترک از همسرش طلاق گرفت. وی به نیویورک نقل مکان کرد و به عنوان ویراستار مشغول کار شد.

موریسون از چندین دانشگاه معتبر جهان از جمله هاروارد، آکسفورد، ژنو، و روتگرز دکترای افتخاری دریافت کرده‌است.

## حرفه
آثار او تلفیقی از نقد اجتماعی را دربردارد و به خاطر فضای حماسی، دیالوگ‌های زنده و تصویر کردن شخصیت‌های سیاهپوست آمریکایی مشهور است. او نخستین زنِ سیاهپوستی بود که کرسی‌ای به نامِ خود در دانشگاه پرینستون داشت، اولین زن سیاهپوست آمریکایی و اولین زن سیاه‌پوست در میان تمام ملیت‌هاست که جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرده‌است.

نخستین رمان وی، «آبی‌ترین چشم» در سال ۱۹۷۰ منتشر شد.

رمان «محبوب» که تلاش غمبار مادری به نام مارگارت را برای نجات دخترش از زیر یوغ برده‌داری، روایت می‌کند، در سال ۱۹۸۸ میلادی برنده جایزه پولیتزر شد.

در سال ۱۹۹۸ رمان «دلبند» منتشر شد که داستان یک زن برده سیاه‌پوست است. این رمان دستمایه فیلمی شد که اپرا وینفری نقش اصلی آن را بازی کرد. در سال ۱۹۷۷ جایزه حلقه منتقدان کتاب ملی آمریکا را برای «آواز سلیمان» گرفت و بنیاد قلم آمریکا در سال ۲۰۱۶ از موریسون برای یک عمر دستاورد ادبی تقدیر کرد. آکادمی نوبل سال ۱۹۹۳ میلادی وی را به دلیل احاطه بر زبان و قدرت تصویرگری ادبی ستود و شایسته دریافت جایزه سالانه ادبیات اعلام کرد.

## درگذشت
تونی موریسون پس از مدت کوتاهی حضور در مرکز پزشکی مونتوفیور در برانکس، نیویورک سیتی سرانجام روز دوشنبه ۵ اوت ۲۰۱۹ در سن ۸۸ سالگی درگذشت.

## آثار
اغلب آثار خود را به بیان تجربه زندگی زنان سیاه‌پوست اختصاص داد و جان‌مایه اکثر آثار او مذمت برده‌داری و بیان دشواری زندگی فقرا و میزان تبعیض علیه زنان است.

### رمان‌ها
از او ۱۱ رمان برجای مانده‌است:
* ۲۰۱۲ - *[[خانه (کتاب)|خانه]]*
* ۲۰۰۸ - *[[یک بخشش]]* 
* ۲۰۰۳ - *[[عشق (کتاب)|عشق]]*
* ۱۹۹۹ - *[[بهشت (کتاب)|بهشت]]*
* ۱۹۹۲ - *[[جاز (کتاب)|جاز]]*
* ۱۹۸۷ - *[[دلبند|محبوب]]*
* ۱۹۸۱ - *[[بچه قیر (کتاب)|بچه قیر]]*
* ۱۹۷۷ - *[[سرود سلیمان (کتاب)|سرود سلیمان]]*
* ۱۹۷۳ - *[[سولا (کتاب)|سولا]]*
* ۱۹۷۰ - *[[آبی‌ترین چشم]]*

### ادبیات کودکان
* ۲۰۰۷ - اختیار دست کی است؟ آینه یا شیشه؟
* ۲۰۰۴ - اختیار دست کی است؟ توله سگ یا مار؟
* ۲۰۰۳ - اختیار دست کی است؟ مورچه یا آخوندک؟
* ۲۰۰۳ - اختیار دست کی است؟ شیر یا موش؟
* ۲۰۰۲ - کتاب آدم‌های بدجنس
* ۲۰۰۲ - جعبه بزرگ

### نمایشنامه
* ۱۹۸۶ - امت خیالباف

### غیرداستانی
* ۲۰۰۴ - به یاد بسپار
* ۱۹۹۷ - تولد یک ملیت
* ۱۹۹۲ - بازی در تاریکی
* ۱۹۷۴ - کتاب سیاه
* ۲۰۰۶ _ منشاء دیگران با مقدمه‌ای از نویسنده آمریکایی مدافع حقوق سیاه‌پوستان تا_ناهی_ کوتس

## جوایز
* ۱۹۷۵: جایزه کتاب اوهیوانا برای *[[سولا (رمان)|سولا]]*
* ۱۹۷۷: جایزه ملی حلقه منتقدان کتاب برای *آواز سلیمان*
* ۱۹۷۷: جایزه آکادمی آمریکا و موسسه هنر و ادبیات
* ۱۹۸۷–۸۸: جایزه کتاب رابرت اف. کندی
* ۱۹۸۸: جایزه هلمریچ
* ۱۹۸۸: جایزه کتاب آمریکا برای *دلبند*
* ۱۹۸۸: جایزه کتاب آنیسفیلد-وولف دربارهٔ روابط نژادی برای *[[دلبند]]*
* ۱۹۸۸: جایزه پولیتزر برای داستان برای *[[دلبند]]*
* ۱۹۸۸: جایزه کتاب فردریک جی ملچر برای *دلبند*.
* ۱۹۸۸: Ohioana Career Medal برای مشارکت‌ها برای آموزش، ادبیات، و علوم انسانی
* ۱۹۸۹: Honorary Doctor of Letters در دانشگاه هاروارد
* ۱۹۹۳: جایزه نوبل ادبیات
* ۱۹۹۳: Commander of the Arts and Letters, Paris
* ۱۹۹۴: Condorcet Medal, پاریس
* ۱۹۹۴: جایزه رگیوم جولی برای ادبیات
* ۱۹۹۶: سخنرانی جفرسون
* ۱۹۹۶: جایزه کتاب ملی
* ۲۰۰۰: مدال ملی علوم انسانی
* ۲۰۰۲: صد برترین آفریقایی‌تبارهای آمریکایی، فهرست شده توسط Molefi Kete Asante
* ۲۰۰۵: Honorary Doctorate of Letters از دانشگاه آکسفورد
* ۲۰۰۸: راه‌یافته به تالار مشاهیر نیوجرسی
* ۲۰۰۹: جایزه نورمن میلر، دستاورد یک عمر
* ۲۰۱۰: Officier de la لژیون دونور
* ۲۰۱۱: جایزه دستاورد خلاقانه کتابخانه کنگره برای داستان
* ۲۰۱۱: Honorary Doctor of Letters at دانشگاه راتگرز Graduation Commencement
* ۲۰۱۱: Honorary Doctorate of Letters from the دانشگاه ژنو
* ۲۰۱۲: نشان افتخار آزادی رئیس‌جمهوری
* ۲۰۱۳: مدال نیکلا-چنسلر اعطاشده توسط دانشگاه وندربیلت
* ۲۰۱۴: جایزه ملی حلقه منتقدان کتاب اعطاشده توسط حلقه منتقدان کتاب ملی
* ۲۰۱۶: جایزه پن/سائول بیلو برای دستاورد در داستان آمریکایی
* ۲۰۱۶: The Charles Eliot Norton Professorship in Poetry (The Norton Lectures), دانشگاه هاروارد 
* ۲۰۱۶: مدال ادوارد مکداول، اهداشده توسط The MacDowell Colony
* ۲۰۱۸: مدال تامس جفرسون، اهداشده توسط مجمع فیلسوفان آمریکا

## پانویس

## منابع
* 
* 
* http://www.bbc.com/persian/arts-49264473

## پیوند به بیرون

* 

## یادداشت ها


رده:اپرانامه‌نویسان ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه پرینستون
رده:استادان دانشگاه زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان کالج بارد
رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:اهالی سیراکیوز (نیویورک)
رده:اهالی لورین (اوهایو)
رده:اهالی نیویورک
رده:اهالی هوستون
رده:برندگان جایزه ادبی پولیتزر
رده:برندگان جایزه پولیتزر برای داستان
رده:برندگان جایزه کتاب آمریکا
رده:برندگان جایزه نوبل ادبیات
رده:برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان مدال ملی علوم انسانی
رده:جستارنویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کرنل
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاوارد
رده:درگذشتگان ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:دریافت‌کنندگان جایزه نوبل زن
رده:دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
رده:رمان‌نویسان آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:رمان‌نویسان اهل ایالت اوهایو
رده:رمان‌نویسان اهل نیویورک (ایالت)
رده:رمان‌نویسان زن
رده:رمان‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:فمینیست‌های آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:فمینیست‌های پسامدرن
رده:فمینیست‌های کاتولیک رومی
رده:کارکنان نیویورکر
رده:لیبرتونویسان زن
رده:درگذشتگان به علت بیماری عفونی در نیویورک (ایالت)
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان اهل اوهایو
رده:نویسندگان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان اهل نیویورک
رده:نویسندگان اهل هیوستون
رده:نویسندگان پست‌مدرن
رده:نویسندگان زن آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن ادبیات کودک و نوجوان
رده:نویسندگان زن ادبیات کودک و نوجوان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سبک رئالیسم جادویی
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان فمینیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کاتولیک‌های آفریقایی-آمریکایی
رده:مدیران آکادمیک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ویراستاران کتاب اهل ایالات متحده آمریکا