وون‌سان

**وون‌سان** به کره‌ای: 원산시) یک شهر و مرکز استان استان گانگوون می‌باشد که در کره شمالی واقع شده‌است.

شهر وون‌سان، بندر اقتصادی-نظامیِ استراتژیکی می‌باشد که در ساحل شرقی شبه جزیره کره، بر روی دریای شرقی کره (ژاپن)، و در فاصله‌ای ۲۱۰ کیلومتری در شرق پایتخت، پیونگ‌یانگ، و فاصله‌ای ۱۲۰ کیلومتری در شمال مرز بین دو کره قرار دارد. شهر وون‌سان، با جمعیتی حدود ۳۶۰ هزار نفر (سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی)، پنجمین شهر بزرگ کره شمالی می‌باشد. موقعیت استراتژیک این شهر، دلیل هدف قرار گرفته شدن، حصر، و تخریب تقریبا کامل آن توسط قوای سازمان ملل متحد تحت رهبری ایالات متحده آمریکا در طول جنگ کره بود.

در سال ۲۰۱۳ میلادی، اعلام شده که یکی از اهداف و پروژه‌های رهبر کره شمالی، کیم جونگ‌اون، اینست که با سرمایه‌گذاری و توسعه، شهر وون‌سال مبدل به یک شهر توریستی، با امکانات ساحلی تابستانی شود. در پی این هدف، فرودگاه و ایستگا‌ه‌های راه‌آهن این شهر، و مناطق گسترده‌ای از سواحل آن، توسعه یافته، و در سال ۲۰۲۵ میلادی، در منطقه‌ٔ شبه جزیرهٔ گالما، تفرجگاه توریستیِ جدید و وسیعی افتتاح شد.

## خصوصیات
**وون‌سان** ۳۱۴٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۳۶۳٬۱۲۷ نفر جمعیت دارد.

## خواهرخوانده
شهر ولادی‌وستوک خواهرخواندهٔ وون‌سان هست.

## تاریخ شهر

thumb|left|عکسی از بمباران تاسیسات انبار در شهر وون‌سان، توسط آمریکا
thumb|left|عکس هوایی از وون‌سان، تخریب گسترده و حفره‌های متعدد پس از «بمباران فرشیِ» آمریکا

در پی تحمیل قرارداد نابرابر و شبه‌استعماری موسوم به پیمان جزیرهٔ گانگهوا در سال ۱۸۷۶ میلادی توسط امپراتوری ژاپن، سه منطقهٔ بندری در پادشاهی چوسان برای کشتی‌های ژاپنی آزاد اعلام شد. این‌ها شامل بوسان، اینچون، و وون‌سان بود. شهر امروزیِ وون‌سان، در سال ۱۸۸۰ میلادی، به دلیل گسترش تجارت و آمدوشد کشتی‌های ژاپنی تاسیس شد و گسترش یافت.

دوران حاکمیت استعماری ژاپن بر کره (بین سال‌های ۱۹۱۰ و ۱۹۴۵ میلادی)، نقطه عطفی در توسعهٔ این شهر بود. موقعیت وون‌سان، آن را به یکی از اصلی‌ترین دروازهٔ دریایی ارتباطی بین ژاپن و اراضی تحت استعمار خویش تبدیل کرد. تحت استعمار ژاپن، این شهر با خطوط ریلی به سئول و پیونگ‌یانگ متصل شد، تاسیسات بندری و صنعتی متنوعی ساخته شد، و این شهر در نقش یک مرکز مهم توزیع و ترانزیت در امپراتوری گستردهٔ ژاپن حاضر شد.

پس از استقلال کره از ژاپن در سال ۱۹۴۵ میلادی، این کشور در طول مدار ۳۸ درجهٔ شمالی به دو نیمه تقسیم شد. در آن زمان، شهر وون‌سان در تابعیت استان هامگیونگ شمالی قرار داشت، و در تابعیت جمهوری دموکراتیک خلق کره قرار گرفت.

در سپتامبر ۱۹۴۶ میلادی، در تابعیت اداره مدنی شوروی، دولت کمیته خلق کره شمالی دست به اولین دور از اصلاحات تقسیماتی در کره شمالی زد. از آنجایی که استان گانگوون خود به دو نیم تقسیم شده بود، و در نیمهٔ شمالیِ آن، شهری که مرکزیت و اهمیتِ مورد نیاز برای استقرار مرکز اداری استان را داشته باشد وجود نداشت، شهر وون‌سان (و شهرستان‌های اطراف) از استان هامگیونگ شمالی جدا شده، و به عنوان مرکز اداری استان (شمالی) گانگوون، به آن ضمیمه شد.

در طول جنگ کره، به دلیل موقعیت استراتژیک آن، شهر وون‌سان هم به طور تقریبا کامل توسط قوای ارتش کره جنوبی و سازمان ملل متحد تحت رهبری ایالات متحده آمریکا تخریب شد، و هم توسط قوای سازمان ملل متحد تحت طولانی‌ترین حصر دریایی در تاریخ قرار داشت. موقعیت این بندر در شرق کره، آن‌ را تبدیل به معدود مناطقی می‌کرد که می‌توانست در صورت نیاز، کشتی‌های شوروی را میزبانی کند.

شهر وون‌سان، بین اکتبر و دسامبر ۱۹۵۰ میلادی، توسط قوای ارتش کره جنوبی اشغال شد، و در طول این اشغال، قوای کرهٔ جنوبی سیاست تعقیب و اعدام صحرائیِ افراد و خانواده‌های مظنون به داشتن تعلق به حزب کارگران کره و ادارجات دولتی جمهوری دموکراتیک خلق کره زدند. در پی ورود ارتش داوطلب خلق چین به جنگ و عقب‌نشینی قوای جنوبی و آمریکایی، به جهت جلوگیریِ کرهٔ شمالی و چین از بهره‌برداری نظامی از زیرساخت‌ها، شهر وون‌سان را تقریبا بطور کامل تخریب کردند.

از فوریهٔ سال ۱۹۵۱ میلادی، به مدت دو سال نیم (تا ژوئیهٔ ۱۹۵۳)، وون‌سان در حصر کامل دریایی قرار داشت، و مانند سایر شهرها و شهرک‌های شمال و مرکز کره، تحت بمبارانِ فرشی دائم توسط قوای هوایی آمریکایی قرار داشت.

## تقسیمات اداری
شهر وون‌سان به ۴۵ ناحیه و ۱۴ روستای تابعه تقسیم شده است.

## تاریخ تقسیماتی

استان قدیمی هامگیونگ جنوبی به شکل مدرن آن در ماه اوت ۱۸۹۶ میلادی تاسیس شد. «شهرستان دوگوون» [] در تابعیت این استان قرار گرفت. 
### حاکمیت استعماری ژاپن بر کره

پس از برقراری حاکمیت استعماری ژاپن بر کره در سال ۱۹۱۰ میلادی، این استان، بدون تغییر خاصی، ادامه یافت. علاوه بر نام رسمی کره‌ای آن، «دوگوون»، نام ژاپنی آن نیز (تلفظ ژاپنی همان نویسه‌های چینی بازتاب‌دهندهٔ نام این استان)، **شهرستان توکوگِن** (به ژاپنی: 徳源郡، *برگردان به لاتین*: Tokugen-gun) به رسمیت رسید. 

در سال ۱۹۱۲ میلادی، «ولایت [بوُ/فوُ] وون‌سان/گِنزان» [، ] از «شهرستان دوگوون/توکوگِن» منفک و تاسیس شد، شامل ۶ قصبه: «بونه/فونای» [، ]، «جوکجون/سِکیدِن» [، ]، «چونبوک/سِنپوکُو» [، ]، «ریونگ‌سونگ/ریُوجو» [، ]، «شمالی (بوک/هوکُو)» [، ]، «هیون/کِن» [، ].

در سال ۱۹۱۴ میلادی، بیشتر «ولایت [بوُ/فوُ] وون‌سان/گِنزان» مجددا جذب «شهرستان دوگوون/توکوگِن» شد. تمامی قصبه‌ها جذب آن شهرستان شدند. به عبارتی، سیاست تقسیماتی ژاپن در آن دوران، کوچک‌تر کردن محدودهٔ اداری شهری به خود شهر (تحت عنوان «ولایت (بوُ/فوُ)»)، و جداسازی مناطق حومه‌ای و روستایی به عنوان «شهرستان (گوُن)».

باقی‌ماندهٔ این ولایت، مشتمل از منطقهٔ شهری، ۱ ناحیه از «قصبهٔ جوکجون/سِکیدِن»: وائو/گاگیو [، ]؛ و ۱۳ ناحیه از «قصبهٔ هیون/کِن»: جانگچون/چوسون [، ]، ریونگ/ریو [، ]، سانجه/سانتئی [، ]، سانگ/جو [، ]، سوگو/سِکی‌گیو [، ]، شینهونگ/شینکو سفلی [، ]، شینهونگ/شینکو علیا [، ]، گوانگسوک/کوسِکی [، ]، گوان‌گیو/کان‌کیو [، ]، گیوها/کیوکا [، ]، میونگسوک/میوسِکی [، ]، نامچون/نانسون [، ]، نامسان/نانزان [، ].

در سال ۱۹۳۹ میلادی، اراضیِ بیشتری از «ولایت [بوُ/فوُ] وون‌سان/گِنزان» جدا شده و به «شهرستان دوگوون/توکوگِن» پیوستند، شامل سه ناحیه که با تقلیل به روستا، به «قصبهٔ جوکجون/سِکیدِن» ضمیمه شده، و دو ناحیه که با تقلیل به روستا، به «قصبهٔ هیون/کِن» ضمیمه شد.

در اکتبر سال ۱۹۴۳ میلادی، با انحلال شهرستان تاریخی «دوگوون/توکوگِن» [، ] و تقسیم اراضی آن بین دو شهرستان «مونچون/بونسِن» [، ] و «وون‌سان/گِنزان»، ۲ قصبهٔ این شهرستان ضمیمهٔ وون‌سان شدند، شامل: «جوکجون/سِکیدِن» [، ]، «هیون/کِن» [، ].

در ژوئیهٔ سال ۱۹۷۲ میلادی، شهرستان مونچون منحل شد، و اراضی تابعهٔ آن بین شهر وون‌سان و شهرستان چونّه تقسیم شد. در طول این پروسه، ۱۲ روستا و ۷ منطقهٔ کارگری ضمیمهٔ شهر وون‌سان شدند. 

این ۱۲ روستا شامل: 
# بوبانگ []
# جوکسان []
# داپچون []
# ریونگتان []
# ریونگ‌جونگ []
# سامدونگ []
# سامیل []
# شینان []
# شین‌سوٰنگ []
# گیوسونگ []
# نامچانگ []
# یونگسام []

و ۷ منطقهٔ کارگری شامل:

# اوکپیونگ []
# سونگمون [] (پیش از این، در تابعیت مونچون، بخشی از شهرکِ «مونچون» [] بوده، که منحل و تقسیم شد.)
# گاپیونگ [] (پیش از این، در تابعیت مونچون، روستا [] بوده، که ارتقاء یافت)
# گائون []
# گوئام [] (پیش از این، در تابعیت مونچون، روستا [] بوده، که ارتقاء یافت)
# مون‌پیونگ []
# مونچون [] (پیش از این، در تابعیت مونچون، بخشی از شهرکِ «مونچون» [] بوده، که منحل و تقسیم شد.)

در ماه مه ۱۹۷۴ میلادی، دو عدد روستای دیگرِ سابقا در تابعیتِ مونچون، از شهرستان چونّه جدا شده و ضمیمهٔ شهر وون‌سان شدند، شامل «دوکهونگ» [] و «سوکجون» [].

در همان تاریخ، ۷ منطقهٔ کارگری فوق‌الذکر، به «ناحیه» در تابعیت وون‌سان ارتقاء یافتند؛ اوکپیونگ []، سونگمون []، گاپیونگ []، گائون []، گوئام []، مون‌پیونگ []، مونچون [].

در ژوئن سال ۱۹۷۶ میلادی، مجدداً شهرستان مونچون در تابعیت استان گانگوون تأسیس شد.

در طول این پروسه، از شهر وون‌سان ۷ ناحیهٔ فوق‌الذکر و ۱۱ روستا (از ۱۴ روستا)، به علاوهٔ تعدادی روستا از شهرستان چونّه ادغام شده و شهرستان مونچون را تشکیل دادند.

۲ ناحیهٔ «سونگمون» و «مونچون» ادغام شده و «شهرک مونچون»، مرکز این شهرستان جدیدالتاسیس، را تشکیل دادند.

۵ ناحیهٔ دیگر، یعنی «اوکپیونگ»، «گاپیونگ»، «گائون»، «گوئام»، و «مون‌پیونگ»، به سطح «منطقهٔ کارگری» برگشته و به مونچون پیوستند.

۱۱ روستا، شامل «بوبانگ»، «داپچون»، «دوکهونگ»، «ریونگتان»، «ریونگ‌جونگ»، «سامدونگ»، «سامیل»، «سوکجون»، «شینان»، «گیوسونگ»، و «نامچانگ» از شهر وون‌سان ضمیمهٔ این شهرستان جدیدالتاسیس شدند. 

از روستاهای سابقاً متعلق به مونچون، سه روستای «جوکسان»، «شین‌سوٰنگ»، و «یونگسام» در تابعیت شهر وون‌سان باقی ماندند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای کره شمالی

## منابع

## پیوند به بیرون
* تحولات اداری مربتط با روستاهای شهر وون‌سان در سال ۱۹۵۲ میلادی، پس از انحلال «قصبه‌ها»
* نقشه تقسیمات اداری شهرهای وون‌سان، مونچون و شهرستانهای چونّه و بوپدونگ و گوسان، به همراه مرز قصبه‌های تاریخی منحل شده در ۱۹۵۲ میلادی
* نقشه تقسیمات اداری شهرستان آنبیون و شهر وون‌سان، به همراه مرز قصبه‌های تاریخی منحل شده در ۱۹۵۲ میلادی

رده:ونسان

رده:شهرهای استان کانگوون (کره شمالی)
رده:شهرهای بندری در کره شمالی