نوا، مرکب‌خوانی

***نوا، مُرکَب‌خوانی*** یا به اختصار، ***نوا*** آلبوم موسیقی ایرانی با آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان، صدای محمدرضا شجریان و اجرای گروه عارف است که در سال ۱۳۶۵ منتشر شد.

این آلبوم در دستگاه نوا آغاز شده و سپس در گوشه‌هایی از شور، بیات ترک و سه‌گاه ادامه می‌یابد و به این دلیل، *[[مرکب‌خوانی]]* نامیده شده‌است. اشعار این آلبوم از سروده‌های سعدی، مولانا و بابا طاهر می‌باشند.

## نوازندگان
* پرویز مشکاتیان: سنتور
* محمد فیروزی: بربط
* محمد موسوی: نی (همنواز آواز)
* جمشید عندلیبی: نی
* اردشیر کامکار: کمانچه و قیچک
* ارژنگ کامکار: تنبک
* بیژن کامکار: دف
* منصور سینکی: تار و بم تار

## قطعات
* قطعه «طلوع» (در دستگاه نوا)
* ساز و آواز (غزل سعدی) با همراهی نی محمد موسوی
* قطعه «نهفت» از ساخته‌های استاد ابوالحسن صبا و استاد سعید هرمزی با تنظیم استاد پرویز مشکاتیان در دستگاه نوا
* ساز و آواز (دو غزل از سعدی و دوبیتی‌های باباطاهر) با همراهی نی توسط محمد موسوی
* تصنیف جان جهان، از غزلیات مولوی

## ترانه و آواز

### بگذار تا مقابل روی تو بگذریم
آواز نوای مرکب، شعر از سعدی:

*(در آمد نوا)*
بگذار تا مقابل روی تو بگذریم
بگذار
بگذار تا مقابل روی تو بگذریم
::::::::دزدیده در شمایل خوب تو بنگریم
::::::::دزدیده در شمایل خوب تو بنگریم
*(جمله‌ی اول گَردانیه)*
شوق است در جدایی و جور است در نظر
شوق است در جدایی و جور است در نظر
::::::::هم جور به که طاقت شوقت نیاوریم
*(تحریر نغمه)*
*(جمله‌ی دوم گَردانیه)*
گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
::::::::از خاک بیشتر نه که از خاک کمتریم
*(گَوشت)*
ما را سری است با تو که گر خلق روزگار
::::::::دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم
*(فرود به نوا)*
*(تحریر بیات راجه، اشاره به عراق و بیات راجه)*
ما را سری است با تو که گر خلق روزگار
::::::::دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم
*(اوج)*
گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
::::::::از خاک بیشتر نه که از خاک کمتریم
*(اوج)*
روی ار به روی ما نکنی حکم از آن توست
::::::::باز آ
*(قرچه)*
::::::::باز آ که روی در قدمانت بگستریم
::::::::باز آ که روی در قدمانت بگستریم
*(جمله‌ی اول رضوی)*
ما با توایم و با تو نه‌ایم، اینت بوالعجب
::::::::در حلقه‌ایم با تو و چون حلقه بر دریم
*(جمله‌‌یی دوم رضوی)*
نه بوی مهر می‌شنویم از تو ای عجب
::::::::نه روی آنکه مهر دگر کس بپروریم
*(جمله‌ی اول سلمک)*
از دشمنان برند شکایت به دوستان
::::::::چون دوست دشمن است شکایت کجا بریم؟
*(جمله‌یی دوم سلمک)*
ما خود نمی‌رویم دوان از قفای کس
::::::::آن می‌برد که ما به کمند وی اندریم
*(فرود به نوا)*
*(فرود نوا)*
سعدی تو کیستی
سعدی تو کیستی که در این حلقه‌ی کمند
::::::::چندان فتاده‌اند که ما صید لاغریم
(فرود از نوا به شور)

### ما گدایان خیل سلطانیم
آواز نوای مرکب، شعر از سعدی و بابا طاهر.
*(نهفت)*
ما گدایان خیل سلطانیم
::::::::شهربند هوای جانانیم
*(نهفت)*
بنده را نام خویشتن نبُوَد
::::::::هر چه ما را لقب دهند آنیم
*(نهفت)*
گر برانند و گر ببخشایند
::::::::ره به جای دگر نمی‌دانیم
*(نهفت)*
چون دلارام می‌زند شمشیر
::::::::سر ببازیم و رخ نگردانیم
*(نهفت)*
دوستان در هوای صحبت یار
::::::::زر فشانند و ما سر افشانیم
*(عشاق)*
هر گلی نو که در جهان آید
::::::::ما به عشقش هزاردستانیم
*(عشاق)*
هر گلی نو که در جهان آید
::::::::ما به عشقش هزاردستانیم
تنگ‌چشمان نظر به میوه کنند
*(رُهاب)*
::::::::ما تماشاکنان بُستانیم
*(بسته‌نگار)*
*(گردانیه)*
تو به سیمای شخص می‌نگری
::::::::ما در آثار صُنع حیرانیم
::::::::ما در آثار صُنع حیرانیم
*(درآمد [[ابوعطا]])*
هر چه گفتیم جز حکایت دوست
::::::::در همه عمر از آن پشیمانیم
*(درآمد ابوعطا)*
سعدیا! بی‌وجود صحبت یار
::::::::همه عالم به هیچ نستانیم

### غم زمانه خورم یا فراق یار کشم
*(درآمد بیات ترک)*
غم زمانه خورم یا فراق یار کشم
::::::::به طاقتی که ندارم کدام بار کشم
*(قطار)*
غم زمانه خورم یا فراق یار کشم
::::::::به طاقتی که ندارم کدام بار کشم
*(قطار)*
نه دست صبر که در آستین عقل برم
::::::::نه پای عقل که در دامن قرار کشم
*(قطار)*
نه قوتی که توانم کناره جستن از او
::::::::نه قدرتی که به شوخیش در کنار کشم
*(جامه‌دران)*
چو می‌توان به صبوری کشید جور عدو
::::::::چرا صبور نباشم
::::::::چرا صبور نباشم که جور یار کشم
*(فرود به نوا)*
*(رُهاب)*
شراب‌خوردهٔ ساقی ز جام صافی وصل
::::::::ضرورت است که دردسر خمار کشم ضرورت است که درد سر خمار کشد
*(رُهاب)*
گلی چو روی تو گر در چمن به دست آید
::::::::کمینه دیدهٔ سعدیش پیش خار کشم کمینِ دیده سعدیش پیش خار کشد
*(فرود به [[سه‌گاه]])*
*(درآمد سه‌گاه)*
الهی آتش عشقم به جان زن
::::::::شرر ز آن شعله‌ام بر استخوان زن
*(درآمد سه‌گاه)*
چو شمعم برفروز از آتش عشق
بر آن آتش دلم پروانه‌سان زن
*(مویه)*
هزاران غم به دل اندوته دیرم
::::::::به سینه آتشی افروته دیرم
*(فرود به نوا)*
به یک آه سحرگاه از دل تنگ
::::::::هزاران مدعی را سوته دیرم

### جان جهان
تصنیف نوا، شعر از مولوی (سدهٔ ۷)، آهنگ از پرویز مشکاتیان.

## منابع

وب‌گاه شرکت فرهنگی هنری دل‌آواز
* پایگاه مجازی تخصصی لطیفهٔ نهانی، برگرفته از کتاب هزار گلخانه آواز، نوشتهٔ حمید جواهریان.

رده:آلبوم‌های پرویز مشکاتیان
رده:آلبوم‌های محمدرضا شجریان
رده:آواز بیات ترک
رده:آلبوم‌های ۱۳۶۵