آبان

**آبان** (تقویم افغانستان: **عقرب**) هشتمین ماه سال در گاه‌شماری هجری خورشیدی است که ۳۰ روز دارد و از روز ۲۱۷م سال آغاز شده و در روز ۲۴۶م سال پایان می‌یابد و دومین ماه فصل پاییز است.

برج فلکی آبان‌ماه برج عقرب (کژدم) است که هشتمین برج فلکی از دائرةالبروج است. نماد ماه آبان، کژدم نامیده می‌شود.

در گاه‌شماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه هشتم گاه‌شماری اوستایی نو که در اوستایی *اَپَم* نام دارد، برگرفته شده‌است. در گاه‌شماری زرتشتی دهمین روز هرماه نیز آبان نام دارد و در آبان‌روز از آبان‌ماه، جشن آبانگان برگزار می‌شود. برخی ایزد این ماه را تیشتر و برخی این ماه را متعلق به ایزدبانو آناهیتا می‌دانند.

## معنا
آبان به معنی ایزد نگاهبان آب، فرشته موکل بر آب، آب‌بان می‌باشد.

## رویدادها
* ۷ آبان - فتح بابل به وسیله کوروش هخامنشی (۵۳۹ ق. م)
* ۹ آبان ۱۳۰۴ - انقراض حکومت قاجاریه
* ۹ آبان ۱۳۰۴ - عزل احمدشاه از سلطنت
* ۱۳ آبان ۱۳۵۸ - ورود دانشجویان خط امام به سفارت آمریکا
* ۱۴ آبان ۱۳۶۶ - گشایش نخستین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
* ۱۵ آبان ۱۳۱۴ - بنیانگذاری بیمه ایران
* ۱۵ آبان ۱۳۵۸ -انحلال دولت موقت
* ۱۷ آبان - کشف اشعهٔ ایکس توسط ویلهلم کُنراد رونتگِن
* ۲۱ آبان ۱۱۰۸ - نبرد مورچه خورت بین سپاهیان نادر شاه و سپاه متحد اشرف افغان و عثمانی
* ۲۶ آبان ۱۳۶۰- عملیات سوسنگرد و آزادسازی سوسنگرد
* ۳۰ آبان ۱۳۱۲- اکران فیلم دختر لر اولین فیلم ناطق ایرانی
* آبان خونین
* خیزش ۱۴۰۱ ایران

## در اشعار

منوچهری

هر سال آبان ماه که 

از راه می آید

به یاد عشق می افتم

محمدحسین داودی

## مناسبت‌ها
* روز آمار و برنامه‌ریزی
* روز ملی بزرگداشت ابوالفضل بیهقی
* روز ملی روز نثر فارسی
* روز نوجوان
* آبان روز، جشن آبانگان
* روز بزرگداشت کوروش
* روز جهانی نویسنده
* روز دانش‌آموز
* روز فرهنگ عمومی
* جشن میانه پاییز
* روز ملی کیفیت
* روز کتاب و کتابخوانی
* روز خودکفایی گندم
* روز جهانی مرد
* روز جهانی کودک
* روز حکمت و فلسفه
* روز بزرگداشت ابونصر فارابی

## زادروزها
**[[۱ آبان#زادروزها|۱]]**
* ۱۰۶۷ - نادرشاه افشار، پایه‌گذار دودمان افشار
* ۱۳۳۰ - محمدرضا آل ابراهیم، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، اهل استهبان
* ۱۳۳۷ - علی کردان، سیاست‌مدار
* ۱۳۴۸ - سیاوش مفیدی، بازیگر

**[[۲ آبان#زادروزها|۲]]**
* ۱۳۰۷ - سید محمد بهشتی، سیاست‌مدار و روحانی (د. ۱۳۶۰)
* ۱۳۶۳ - سید علی طباطبایی، بازیگر سینما و تلویزیون (د. ۱۳۹۴)

**[[۳ آبان#زادروزها|۳]]**
* ۱۳۲۹-محمود استاد محمد، کارگردان، بازیگر و نمایشنامه نویس تئاتر
* ۱۳۸۱ - مهدی قربانی، بازیگر سینما و تئاتر 

**[[۴ آبان#زادروزها|۴]]**
* ۱۲۹۸ - محمدرضا پهلوی، پادشاه دودمان پهلوی (د. ۱۳۵۹)
* ۱۲۹۸ - اشرف پهلوی، خواهر محمدرضا پهلوی
* ۱۳۲۳-سعید راد، بازیگر
* ۱۳۲۶ - ناصر فرهنگ‌فر، نوازندهٔ تنبک (د. ۱۳۷۶)
* ۱۳۴۴ - اسماعیل براری، تهیه‌کننده و کارگردان
* ۱۳۶۲ - محمد منصوری، بازیکن فوتبال

**[[۵ آبان#زادروزها|۵]]**
* ۱۳۱۹ - شهناز پهلوی، نخستین فرزند محمدرضا شاه و فوزیه
* ۱۳۵۹ - کاوه خداشناس، بازیگر

**[[۶ آبان#زادروزها|۶]]**
* ۱۲۹۶ - شمس پهلوی (د. ۱۳۷۴)
* ۱۳۱۹ - چنگیز جلیلوند، دوبلور
* ۱۳۳۵ - محمود احمدی‌نژاد
* ۱۳۶۱ - سینا سرلک، خواننده و نوازنده

**[[۷ آبان#زادروزها|۷]]**
* ۱۳۴۰ - فاطمه معتمدآریا، بازیگر ایرانی.
* ۱۳۵۸ - مجتبی شیری، بازیکن فوتبال اهل ایران.
* ۱۳۶۳ - احسان خواجه امیری، خوانندهٔ ایرانی

**[[۸ آبان#زادروزها|۸]]**
* ۱۳۵۱ - امیرحسین صدیق، بازیگر ایرانی
* ۱۳۷۶ - علی‌اصغر مجرد، بازیکن تیم ملی والیبال ایران
**[[۹ آبان#زادروزها|۹]]**
* ۱۲۹۶-مهری مهرنیا، بازیگر
* ۱۳۳۹ - رضا پهلوی

**[[۱۰ آبان#زادروزها|۱۰]]**
* ۱۳۰۳ - مرتضی احمدی، بازیگر، گوینده و خوانندهٔ ایرانی
* ۱۳۶۰ - آرمان آرین، نویسنده و پژوهشگر و مستندساز ایرانی
* ۱۳۶۱ - محرم نویدکیا، بازیکن فوتبال اهل ایران
* ۱۳۶۷ - سحر محمدی، خواننده آواز سنتی ایرانی

**[[۱۱ آبان#زادروزها|۱۱]]**
* ۱۳۱۹ - شهبال شب‌پره، خواننده
**[[۱۲ آبان#زادروزها|۱۲]]**
* ۱۳۴۴ -فلورا سام، بازیگر، نویسنده و کارگردان سینما
* ۱۳۵۷- یکتا ناصر، بازیگر

**[[۱۳ آبان#زادروزها|۱۳]]**
* ۱۳۵۵- هادی کاظمی، بازیگر

**[[۱۴ آبان#زادروزها|۱۴]]**
* ۱۳۵۹- شیلا خداداد، بازیگر
* ۱۳۶۱ - امیرحسین آرمان، بازیگر

**[[۱۵ آبان#زادروزها|۱۵]]**
* ۱۲۹۸-علی تجویدی، موسیقی دان
* ۱۳۶۱- احسان علیخانی، مجری و تهیه‌کننده

**[[۱۶ آبان#زادروزها|۱۶]]**
* ۱۳۱۰-عبدالعلی دستغیب، نویسنده و مترجم
* ۱۳۵۱-ویشکا آسایش، بازیگر ایرانی
**[[۱۷ آبان#زادروزها|۱۷]]**
* ۱۳۲۱-سعید امیرسلیمانی، بازیگر
* ۱۳۵۱-شهرام شکیبا، شاعر، مجری و بازیگر
* ۱۳۵۷- علی کریمی، فوتبالیست
**[[۱۸ آبان#زادروزها|۱۸]]**
* ۱۳۰۰-آلنوش طریان، فیزیکدان

**[[۱۹ آبان#زادروزها|۱۹]]**
* ۱۳۱۱ - نیکو خردمند، گوینده و بازیگر
* ۱۳۵۰-نیکی کریمی، بازیگر
* ۱۳۵۶-شبنم قلی خانی، بازیگر
* ۱۳۶۹-امیر کاظمی، بازیگر

**[[۲۰ آبان#زادروزها|۲۰]]**
* ۱۳۲۸ - غلامحسین لطفی، بازیگر، نویسنده و کارگردان
* ۱۳۴۶-دنیا فنی زاده، عروسک گردان کلاه قرمزی
* ۱۳۷۴-علی علیپور، بازیکن فوتبال

**[[۲۱ آبان#زادروزها|۲۱]]**
* ۱۲۷۶- نیما یوشیج، شاعر

**[[۲۲ آبان#زادروزها|۲۲]]**
* ۱۳۳۲- گلاب آدینه، بازیگر 
**[[۲۳ آبان#زادروزها|۲۳]]**
* ۱۳۴۷- آتنه فقیه نصیری، بازیگر ایرانی
* ۱۳۵۳- نعیمه نظام دوست، بازیگر
* ۱۳۶۰- مهدی یراحی، خواننده و آهنگساز ایرانی
* ۱۳۶۳- حسین مهری، بازیگر

**[[۲۴ آبان#زادروزها|۲۴]]**
* ۱۳۵۰- شیوا خسرومهر، بازیگر
* ۱۳۶۵- امیرعباس گلاب، خواننده، آهنگساز، نوازنده

**[[۲۵ آبان#زادروزها|۲۵]]**
* ۱۳۲۵- مهستی، خواننده
* ۱۳۳۶- بیژن مرتضوی، آهنگساز

**[[۲۶ آبان#زادروزها|۲۶]]**
* ۱۳۲۱ - همایون کاتوزیان، تاریخدان ،نویسنده و ایرانشناش
* ۱۳۲۹- محمد شمس لنگرودی، شاعر، پژوهشگر و بازیگر
* ۱۳۳۱- یدالله صمدی، کارگردان، فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده
* ۱۳۵۲- حامد بهداد، بازیگر
* ۱۳۷۷ - میثم صالحی، بازیکن والیبال

**[[۲۷ آبان#زادروزها|۲۷]]**
* ۱۳۱۵- طاهره صفارزاده، شاعر و مترجم قرآن
* ۱۳۲۰- فرامرز قریبیان، بازیگر
* ۱۳۴۵- جواد خیابانی، گزارشگر فوتبال

**[[۲۸ آبان#زادروزها|۲۸]]**
* ۱۱۸۳ - محمد اشرفی، مرجع تقلید و فقیه شیعه (د. ۱۲۷۶)
* ۱۳۲۸- ستار، خواننده پاپ
* ۱۳۴۱- اردشیر کامکار، نوازنده
* ۱۳۵۰- ادموند اختر، بازیکن فوتبال
* ۱۳۶۸ - مهدی رجبیان، آهنگساز و نوازنده سه‌تار

**[[۲۹ آبان#زادروزها|۲۹]]**
* ۱۳۱۷ - اردشیر کاظمی، بازیگر
* ۱۳۱۹ - محمدعلی سپانلو، شاعر و منتقد ادبی
* ۱۳۵۶ - مریم حیدرزاده، شاعر، نویسنده و ترانه‌سرا
* ۱۳۶۲ - محمد مهدی دل خواسته، فیلمساز و عکاس

**[[۳۰ آبان#زادروزها|۳۰]]**
* ۱۳۰۶ - بیژن جلالی، شاعر
* ۱۳۵۸ - صبا راد، گوینده و مجری
* ۱۳۷۰ - نوشاد عالمیان، بازیکن تنیس روی میز

## درگذشت‌ها
**[[۱ آبان#درگذشت‌ها|۱]]**
* **[[۱۲۱۳ (خورشیدی)|۱۲۱۳]]** – فتحعلی شاه قاجار
* **[[۱۲۹۹ (خورشیدی)|۱۲۹۹]]** – فرصت‌الدوله شیرازی، ادیب، شاعر و موسیقیدان
* **[[۱۳۲۹ (خورشیدی)|۱۳۲۹]]** – محمدحسین لقمان‌ادهم، پزشک
* **[[۱۳۵۶ (خورشیدی)|۱۳۵۶]]** – سید مصطفی خمینی، پسر سید روح‌الله خمینی
* **[[۱۳۸۸ (خورشیدی)|۱۳۸۸]]** - رزا منتظمی، استاد آشپزی (ز. ۱۳۰۱)

**[[۲ آبان#درگذشت‌ها|۲]]**

**[[۳ آبان#درگذشت‌ها|۳]]**

**[[۴ آبان#درگذشت‌ها|۴]]**

**[[۵ آبان#درگذشت‌ها|۵]]**

**[[۶ آبان#درگذشت‌ها|۶]]**

**[[۷ آبان#درگذشت‌ها|۷]]**

**[[۸ آبان#درگذشت‌ها|۸]]**

**[[۹ آبان#درگذشت‌ها|۹]]**

**[[۱۰ آبان#درگذشت‌ها|۱۰]]**
* **[[۱۳۵۸ (خورشیدی)|۱۳۵۸]]** ‐ سید محمدعلی قاضی طباطبایی، روحانی
* **[[۱۳۷۰ (خورشیدی)|۱۳۷۰]]** - هوشنگ بهشتی، بازیگر

**[[۱۱ آبان#درگذشت‌ها|۱۱]]**

**[[۱۲ آبان#درگذشت‌ها|۱۲]]**

**[[۱۳ آبان#درگذشت‌ها|۱۳]]**

**[[۱۴ آبان#درگذشت‌ها|۱۴]]**
* **[[۱۳۸۰ (خورشیدی)|۱۳۸۰]]** - غلامرضا ازهاری، نظامی و نخست‌وزیر ایران

**[[۱۵ آبان#درگذشت‌ها|۱۵]]**

**[[۱۶ آبان#درگذشت‌ها|۱۶]]**

**[[۱۷ آبان#درگذشت‌ها|۱۷]]**

**[[۱۸ آبان#درگذشت‌ها|۱۸]]**

**[[۱۹ آبان#درگذشت‌ها|۱۹]]**

**[[۲۰ آبان#درگذشت‌ها|۲۰]]**

**[[۲۱ آبان#درگذشت‌ها|۲۱]]**

**[[۲۲ آبان#درگذشت‌ها|۲۲]]**

**[[۲۳ آبان#درگذشت‌ها|۲۳]]**
* ۱۳۹۳ - مرتضی پاشایی، نوازنده، آهنگساز، تنظیم کننده و خواننده (ز. ۱۳۶۳)

**[[۲۴ آبان#درگذشت‌ها|۲۴]]**
* ۱۳۹۹ - جواد اژه‌ای، رئیس هیئت امنای سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

**[[۲۵ آبان#درگذشت‌ها|۲۵]]**

**[[۲۶ آبان#درگذشت‌ها|۲۶]]**
* **[[۱۳۴۷ (خورشیدی)|۱۳۴۷]]** - ابراهیم پورداوود، ایران‌شناس و اوستاشناس
* **[[۱۳۸۸ (خورشیدی)|۱۳۸۸]]** - نیکو خردمند، گوینده و بازیگر (ز. ۱۳۱۱)

**[[۲۷ آبان#درگذشت‌ها|۲۷]] - [[مهدی زین‌الدین|مهدی زین الدین]] ، نظامی ایرانی ( ز . [[۱۳۳۸ (خورشیدی)|۱۳۳۸]])**

**[[۲۸ آبان#درگذشت‌ها|۲۸]]**

**[[۲۹ آبان#درگذشت‌ها|۲۹]]**

**[[۳۰ آبان#درگذشت‌ها|۳۰]]**

## پیوند به بیرون

## منابع

* مناسبتهای آبانماه ساعت و تقویم رسمی ایران
* لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ آبان.

*
رده:ماه‌های گاه‌شماری ایرانی