open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دارآباد

**دارآباد،** یکی از محله‌های شمال شهر تهران است. دارآباد از سوی شمال به ارتفاعات توچال، از جنوب به محله‌های آجودانیه و اقدسیه، از سوی شرق به رودخانه دارآباد و محله شهرک نفت (تهران) و از غرب به بازوی توچال و محله نیاوران می‌رسد. در زمان قاجار آغا محمد خان طایفه لطفعلی خان زند را به باقلا زار تبعید و در حبس نگه داشته بود.
دارآباد از قدیمی‌ترین مناطق شهر تهران است که بنا بر بعضی مستندات، قدمتش به ۳۵۰ سال می‌رسد. این محله در ابتدا به واسطه رونق کشاورزی و دامپروری در منطقه کهنه دارآباد حوالی باقلازار شکل گرفت. کهنه دارآباد یا همان باقلازار در شرق محله فعلی دارآباد قرار داشت و از آنجایی که اهالی آن بیشتر به کشت باقلا (باقالی) مشغول بودند، به باقلازار مشهور شد.

## پیشینه
مردم قدیم دارآباد پیشتر در جایی دیگر در جنوب ازگل و شرق سوهانک سکونت داشتند و نام آن محل کهنه دارآباد می‌باشد، ولی در پی خشکسالی آن زمین‌ها را واگذاشتند و به جای کنونی دارآباد کوچیدند.
نام دارآباد پس از ساختن کاخی در زمان مظفّرالدین‌شاه قاجار در این محله، به شاه‌آباد تغییر نام داده شد ولی بعدها دوباره نام پیشین به آن بازگردانده شد. هنوز کاریز (قنات) این محل به نام شاه‌آباد معروف است. گفته می‌شود پزشکان فرانسوی به خاطر بیماری آسم مظفرالدین‌شاه قاجار دارآباد را برای درمان بیماری به واسطهٔ آب و هوای خوب آن مناسب دانستند. در ساختمان و زمین‌های کاخ، در زمان رضاشاه در سال ۱۳۱۲ هجری خورشیدی بیمارستان مسلولین ساخته شد. از دیگر عمارت‌های قاجاری که نزدیک به کاخ شاهی ساخته شده‌است عمارت فخرالدوله می‌باشد.

بر پایه سرشماری سال ۱۳۳۵ هجری خورشیدی محله دارآباد حدود ۱۰۰ نفر جمعیّت داشت که جمعیت آن در سال ۱۳۷۱ شمسی سه هزار تن برآورد شده‌است. رشد جمعیّت در سال ۱۳۷۱ بیشتر بخاطر مهاجرت غیربومیان از خلخال و اردبیل و ملایر و جوشقان) به دارآباد بوده‌است.

## جغرافیا
در جنوب شرقی دارآباد تپه‌ای باستانی به نام سیمین قلعه قرار دارد که در آن کاوش‌های باستان‌شناختی نیز انجام گرفته‌است.
دارآباد دو قنات داشت که یکی از آن‌ها را به اقدسیه اختصاص داده‌اند و آب قنات دیگر به نام «سید آبگوشتی» که در شرق روستاست به تهران می‌رود.

کوه‌های دارآباد که دو سوی این دهکده را دربر گرفته‌اند رشته اصلی توچال است که از دامنه شرقی آن تا قوچک ادامه دارد. مَرغزارها یا مراتع شمالی آن از توچال به این شرح است:
شهربانوکشک - کمردگور - تخت شاه - الش‌گا - چپ‌دره - کل‌نو - توپز بلند - چال مگس - بند چلچلا - فراخ‌سینه - سیردورو - درازلش - میردلو - پهنه خرگوش‌نو؛ و در بخش جنوبی:
پیازچال - دره وزوا - عرق‌چینک - خوش‌چال بالا - خوش‌چال پایین.

دارآباد دو رودخانه دارد به نام‌های «دارآباد» و «کهنه دارآباد» که در جایی به نام «سیر دورود پایین» به هم می‌پیوندند و رودخانه دارآباد را تشکیل می‌دهند. میدان دارآباد تهران در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. موزه تاریخ طبیعی دارآباد که از موزه‌های خوب ایران است نیز در دارآباد واقع شده‌است.

## خطوط حمل و نقل عمومی
این محله فاقد خط مترو می‌باشد. تنها خط اتوبوسرانی که به‌صورت عبوری از این محل عبور می‌نماید:
* خط ۲۹۸ شهرک قائم به پایانه تجریش در مسیر خیابان‌های شهرک قائم، بلوار ارتش، بلوار اوشان، **دارآباد**، خیابان پور ابتهاج (دارآباد)، خیابان باهنر (نیاوران)، میدان قدس، خیابان شهرداری و میدان تجریش

## پانویس

* **جغرافیای تاریخی شمیران**، منوچهر ستوده، جلد یکم، تهران، ۱۳۷۱.

رده:کوه‌های استان تهران
رده:کوه‌های ایران
رده:محله‌های تهران
رده:محله‌های منطقه ۱ تهران
رده:موزه‌های تهران
سینه‌قلعه

**سیمین قلعه** یا «سینه‌قلعه» نام یکی از تپه‌های باستانی در جنوب شرقی دارآباد در شهر تهران است که بر آن آثار سازه‌ای قدیمی دیده می‌شود. در سال ۱۳۴۰ هجری خورشیدی اداره باستان‌شناسی ایران در این محل کاوش مختصری انجام داد که در آن وجود یک بنای کهن به اثبات رسید.

 
ضمنا ابن نام تعدادی از قلعه ها در شهرها و روستاهای ایران نیزبه صورت عمومی می‌باشد برای مثال در روستایی به نام وسفونجرد در حوالی تفرش نیز قلعه‌ای به این نام وجود داشته است که در حال حاضر فقط نامی از آن باقی مانده است و محل آن تبدیل به پارکینگ عمومی و مکانی برای گپ زدنهای عصرگاهی روستاییان شده است .

رده:بناهای تاریخی استان تهران
ناودانک

[چپ|انگشتدان|270px|نمونه‌ای از یک ناودانک در [گل‌بهار (افغانستان)|گل‌بهار افغانستان.]]

به زمین‌های شمال سرپل تجریش، **نودونک**' یا **ناودانک** می‌گویند. علت شهرت این زمین‌ها به این نام آنست که برای بردن آب قناتی که بر دست راست درهٔ گلابدره آفتابی می‌شد، ناوی ساخته بودند که بر سر چارپایه چوبی درون دره اتکا داشت. آب قنات در آن ناو به سوی دیگر دره می‌رفت. ناودونک به رودخانه گلابدره و گورستان قدیم تجریش محدود می‌شد و از تجریش از کوچه محله بالا بدانجا می‌رفتند. باغی و زمین‌های کشتزاری و چند خانواری ساکن داشت. این زمینها اکنون بخشی از شهر تهران است.

## منبع
*ستوده، منوچهر: جغرافیای تاریخی شمیران، پوشینه یکم، تهران ۱۳۷۱ خ. دیمه (صفحه) ۲۳۴

رده:تجریش
فهرست سده‌های میلادی

## دوره‌های زمانی دیگر
### گذشته
* گاه‌شمار تاریخ طبیعی
* گاهشمار انسان پیش از تاریخ
* هزاره دهم (پیش از میلاد) | هزاره نهم (پیش از میلاد) | هزاره هشتم (پیش از میلاد)
* هزاره هفتم (پیش از میلاد) | هزاره ششم (پیش از میلاد) | هزاره پنجم (پیش از میلاد)

### آینده
* هزاره چهارم (میلادی) |
* هزاره پنجم (میلادی) | هزاره ششم (میلادی) | هزاره هفتم (میلادی)
* هزاره هشتم (میلادی) | هزاره نهم (میلادی) | هزاره دهم (میلادی)
* گاهشمار آینده دور

## جستارهای وابسته
*فهرست هزاره‌های میلادی
* فهرست دهه‌های میلادی
* فهرست زمانی وقایع
* گاه‌نگاری
* گاه‌شماری
* تاریخ
* گاه‌شمار مهبانگ
* مقیاس زمانی زمین‌شناسی



رده:فهرست‌های سال
رده:گاه‌شمارهای تاریخی
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:زمان
دیرین‌شناسی

بندانگشتی|نگاره‌ای از یک دیرین‌شناس در حال کار در مرکز تحقیقاتی جان دی (به انگلیسی: John Day Fossil Beds National Monument)

**دیرین‌شناسی** یا **دیرینه‌شناسی** یا **پارین‌شناسی** شاخه‌ای از زیست‌شناسی و زمین‌شناسی است که به بررسی آثار و بقایای موجودات گذشته می‌پردازد و بر پایه پیدایش و نابودی این آثار که سنگواره نامیده می‌شوند سن نسبی لایه‌های زمین را تعیین کرده همچنین محیط زیست موجودات دیرینه را مشخص می‌کند. دانش دیرین‌شناسی به شاخه‌های گوناگونی (گیاهی و جانوری و زیرگروه‌های بزرگ‌سنگواره و ریزسنگواره) تقسیم می‌شود.

سنگواره‌ها از دوره کامبرین دارای اهمیت بیشتری می‌شوند ولی ظهور ناگهانی آثار موجودات در دوره کامبرین بیانگر ریشه‌دار بودن آن‌ها در زمان‌های پیش از این دوره است.

اما شواهد کمی در این رابطه وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان شبه باکتری‌هایی با سن ۳٫۸ میلیارد سال را نام برد.

دیرین‌شناسی رشد، توسعه، تحول و تکامل حیات را مشخص می‌سازد و به زمین‌شناس کمک می‌کند که سنگ‌ها را در گروه‌ها و طبقات خاص قرار دهد. دیرین‌شناسی نه تنها به دنبال علت انقراض معمولی یک گونه است بلکه به دنبال دلیل انقراض‌های دوره ای که در گذشته رخ داده و موجب از بین رفتن تقریباً تمامی موجودات از دنیای حیات شده است، می‌باشد.

## دیرین‌شناسان ایرانی
برای آشنایی با دیرین‌شناسان ایرانی به :رده:دیرین‌شناسان ایرانی در ویکی‌پدیا مراجعه کنید.

## منابع


رده:جانورشناسی
رده:دیرین‌شناسان ایرانی
رده:زمین‌شناسی تاریخی
رده:زمین‌شناسی
رده:زیست‌شناسی فرگشتی
رده:علوم زمین
رده:فسیل‌ها
فهرست بناهای تاریخی استان اصفهان

**فهرست** زیر شامل **بناهای تاریخی استان اصفهان** همراه با ویژگی‌های کلی آن‌ها است.

## جستارهای وابسته
* فهرست مناطق نمونه گردشگری استان اصفهان

رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در اصفهان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کاشان
رده:شهرستان اصفهان
رده:شهرستان خمینی‌شهر
رده:شهرستان فلاورجان
رده:شهرستان کاشان
رده:شهرستان گلپایگان
رده:شهرستان نجف‌آباد
ا
رده:فهرست ساختمان‌ها و سازه‌ها در ایران
پل مارنان

**پُل مارنان** (مارنون) نام پلی در شهر اصفهان بین پل فلزی و پل وحید واقع شده‌است. این پل در اصل ماربین نام داشته‌ که خود ماربین دیگرگون شده «مهربین» از فرهنگ اوستایی می‌باشد و چون قرن‌ها قبل از ظهور زرتشت معبد مهرپرستان بر فراز کوه آتشگاه از تمام روستاهای اطراف آن مشاهده می‌شده‌است. 

نام این بلوک هم مهربین بوده که با تصحیف این نام در زبان پهلوی ساسانی به «ماربین» در دوره ساسانیان و به دنبال آن در طول مدت ۱۵ قرن تاریخ اسلامی ایران پیوسته با همین نام شناخته شده‌است و قدمت ساختمان این پل که از زمان‌های بسیار دور همچنان که پل جی یا پل شهرستان واسطه اتصال شمالی‌ترین ساحل شهری زاینده‌رود به جنوبی‌ترین ساحل مقابل بوده‌است، پل مارنان نیز وجود داشته و واسطه اتصال دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه در غربی‌ترین قسمت شهر اصفهان بوده‌ است و روستای ماربین از طریق پل مارنان (پل ماربانان و پل ماربین) به روستاهای مقابل آن در ساحل جنوبی رودخانه متصل شده است. شکل امروزی پل مارنان با نمای ساختمانی آن در عصر صفویه تغییری نکرده ولی تعمیرات مکرر داشته‌است. 

چهار فرسنگ مانده به شهر اصفهان رودخانه زاینده رود به شکل مارپیچی راست خم گردیده و وارد اصفهان می شود و به همین دلیل گفته‌اند قریه مارنان را ماریانان گفته‌اند و در همین محل پل مارنان را ساخته‌اند و جلفا را به قریه مارنان متصل می‌کند. پل مزبور در حال حاضر دارای هفده دهانه است ولی در گدشته، بیشتر از این دهانه داشته‌است که اکنون بسته شده‌اند. 

مدتی هم نام این پل سرفراز نام داشت، دلیل این نامگذاری را چنین بیان می‌کنند که در زمان شاه سلیمان صفوی یکی از ثروتمندان ارامنه این پل را ساخت و به لقب سرفراز نائل گردید و مدتی هم به نام سرفراز مشهور بود. لازم به ذکر است که ثبت تاریخی این پل، در مرحله گردش اداری است. در ضمن این پل در کنار یکی از محله‌های قدیمی اصفهان که محله مارنان می‌باشد، در منطقه ۱۳ شهرداری اصفهان قرار دارد.

## عکس

پرونده:Maarnaan_Bridge_3.jpg|نمای غربی-شرقی پل از کنارهٔ شمالی زاینده‌رود
پرونده:پل مارنانن.jpg|نمای غربی پل از کنارهٔ شمالی زاینده رود
پرونده:پل مارنان اصفهان.jpg|نمای غربی پل از کنارهٔ جنوبی زاینده رود


پرونده:پل مارنان بر زاینده رود.jpg| زاینده رود و پل
پرونده:پل مارنان در شهر اصفهان.jpg| نمای اصلی و شرقی پل از کناره جنوبی


## منابع

* (برگرفته از کتاب آشنایی با شهر تاریخی اصفهان نوشته دکتر لطف‌الله هنرفر و وبگاه شهرداری اصفهان)

## پیوند به بیرون

مارنان
رده:پل‌ها در اصفهان
مارنان
رده:پل‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در اصفهان
جنگ‌افزار

بندانگشتی|271x271پیکسل|گونه‌هایی از جنگ‌افزار
**جَنگ‌اَفزار**، **سِلاح** یا **اَسلَحه** وسیله‌ای است که برای کشتار و تخریب به‌کار می‌رود. از برخی سلاح‌ها برای کاربردهای غیرنظامی مانند ورزش، تفریح و شکار نیز استفاده می‌شود. اسلحه برای افزایش تأثیر و دقت در عمل جنگاوری و شکار، اعمال قانون و دفاع شخصی استفاده می‌شود. در مواردی ممکن است به هر چیزی که باعث برتری در موقیعت‌های استراتژیک، روحی، روانی و اقتصادی و… نسبت به حریف یا دشمن می‌شود، سلاح گفته شود.

دربرخی موارد، چیزهایی مثل چوب، وسیله نقلیه و بطری می‌توانند به عنوان اسلحه کاربرد داشته باشند، اسلحه‌های ساده مثل تبر، چماق و شمشیر از این دست هستند. با پیشرفت صنایع و دستاوردهای بشری سلاح‌هایی با ساختار پیچیده‌تر پا به عرصه وجود گذاشتند. سلاح‌های گرم، تانک، موشک بالستیک قاره‌پیما، سلاح‌های بیولوژیک و سلاح‌های سایبری از جملهٔ این دستاوردها در این عرصه هستند. چیزهایی مانند ویروس یا میکروب‌های آزمایشگاهی که ماهیت کاربردی به عنوان سلاح ندارند می‌تواند با دستکاری به عنوان سلاح استفاده شوند.

## پیشینه
بهرام چوبین سردار ایرانی دورهٔ ساسانی، هنگام بازدید از محل فوران نفت خام در ناحیه بادکوب (باکو) با توجه به قدرت اشتعال‌زایی این ماده، بر آن شد تا نوعی جنگ‌افزار ساخته شود و این کار را به مهندسان ارتش ایران واگذار نمود. در مدتی کم‌تر از یک سال، پیکانی ساخته شد شبیه به موشک‌های امروزی که حامل گوی دوکی شکلی بود که به نفت خام آغشته شده بود و از روی تخته‌ای که بر پشت قاطر قرار داشت با کشیدن زه پرتاب می‌شد. این دستگاه از یک زه (رودهٔ خشک شده) و چوب گز ساخته شده بود که بر تخته سوار می‌شد و دارای ضامن بود که دارای پنج خدمتکار بوده‌است که دو نفر از آن‌ها کمانکش بودند و نفر سوم نشانه‌گیری می‌کرده است. نفر چهارم مسئول افروختن بخش آغشته به نفت خام بوده و نفر پنجم قاطر را نگه می‌داشته است.

## طبقه‌بندی جنگ‌افزارها
جنگ‌افزار متعارف
* جنگ‌افزار سرد
* جنگ‌افزار انفرادی (شمشیر، خنجر، تیر و کمان، ...)
* جنگ‌افزار جمعی (منجنیق)
* جنگ‌افزار گرم
** انفرادی (سلاح کمری، تفنگ، نارنجک‌انداز، ...)
** جمعی (توپ، تانک، هواپیمای جنگی، ...)
** رباتیک (هوش مصنوعی ، کنترل از راه دور)
** سیستم جنگ‌افزار متعارف

جنگ‌افزار نامتعارف
* جنگ‌افزار شیمیائی
* جنگ‌افزار میکروبی
* جنگ‌افزار هسته‌ای
* جنگ‌افزار سمی

## جستارهای وابسته
* فهرست جنگ‌افزارها
* سودجوی جنگ

## پانویس

## منابع
* فاولر، ویل. *اسلحه و جنگ‌افزارها در دوران جدید*. مترجم سه‍یلا زمانی. ویراستاران امیرهادی تاج‌بخش، رضا عش‍ر. ته‍ران: انتشارات دله‍ام، ۱۳۸۲.

رده:امنیت
رده:تجهیزات نظامی
رده:جنگ‌افزارها
ورزشگاه المپیک رم

**ورزشگاه المپیک رم** در شهر رم و در کشور ایتالیاست و ۷۲.۶۹۸  نفر گنجایش دارد و پس از استادیوم سن سیرو شهر میلان دومین ورزشگاه بزرگ ایتالیا میباشد. این ورزشگاه صحنه رقابت ۲ تیم آ اس رم و لاتزیو در مقابل حریفانشان است.

## مسابقات میزبانی شده
* بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۰
* فینال جام باشگاه‌های اروپا ۱۹۷۷
* فینال جام باشگاه‌های اروپا ۱۹۸۴
* مسابقات جهانی دو و میدانی ۱۹۸۷
* جام جهانی فوتبال ۱۹۹۰
* فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۶
* فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۰۹
* جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰

## منابع

Wikipedia contributors, "Stadio Olimpico," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stadio_Olimpico&oldid=196024709 (accessed March 7, 2008).

رده:باشگاه فوتبال آ.اس. رم
رده:باشگاه فوتبال لاتزیو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۷ (میلادی) در ایتالیا
رده:معماری مدرن در ایتالیا
رده:ورزشگاه‌های اتحادیه راگبی در ایتالیا
رده:ورزشگاه‌های المپیک
رده:ورزشگاه‌های بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۰
رده:ورزشگاه‌های جام جهانی فوتبال ۱۹۹۰
رده:ورزشگاه‌های جام ملت‌های اروپا ۱۹۶۸
رده:ورزشگاه‌های جام ملت‌های اروپا ۱۹۸۰
رده:ورزشگاه‌های جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰
رده:ورزشگاه‌های دو و میدانی المپیک تابستانی
رده:ورزشگاه‌های دو و میدانی در ایتالیا
رده:ورزشگاه‌های رم
رده:ورزشگاه‌های فوتبال ایتالیا
رده:ورزشگاه‌های کامل‌شده در ۱۹۳۷ (میلادی)
کرسی ریاضیات لوکاسی

**کرسی ریاضیات لوکاسین** نام یک کرسی معروف علمی در جهان است. این کرسی در سال ۱۶۶۳ به وسیلهٔ هنری لوکاس در دانشگاه کمبریج انگلستان بنا نهاده شد.

## پیشینه
## فهرست دارندگان کرسی

## منابع

ویکی انگلیسی

رده:آموزش ریاضی در بریتانیا
رده:استاد در ریاضیات
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۶۳ (میلادی) در انگلستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۶۴ (میلادی) در انگلستان
رده:دارندگان کرسی ریاضیات لوکاسی
رده:دانشگاه کمبریج
رده:ریاضیات
رده:استادان ریاضیات، دانشگاه کمبریج
چینه‌شناسی

[بندانگشتی|لایه‌های زمین‌شناسی در [کافایاته، استان سالتا، آرژانتین]]

**چینه‌شناسی** یا **چینه‌نگاری**  شاخه‌ای از دانش زمین‌شناسی است که چگونگی پیدایش، ترتیب توالی، ساختمان، سنگواره‌ها و سنگ‌شناسی، قدمت سنگ‌ها و چینه‌های پوسته زمین را بررسی می‌کند.

## تاریخچه
چینه‌شناسی را ابتدا در سال ۱۶۶۹ یک کشیش کاتولیک به نام نیلز ستی‌اینسن با آوردن چند موضوع از جمله قانون برهم‌چینی پایه گذاشت.

اولین کاربرد مقیاس وسیع چینه‌شناسی توسط ویلیام اسمیت در دهه ۱۷۹۰ و اوایل قرن ۱۹ بود. او معروف به «پدر زمین‌شناسی انگلیسی» شد.

## ارتباط چینه‌شناسی با سایر علوم
علم چینه‌شناسی تاریخ حوادث زمینی را بر ما معلوم می‌دارد؛ بنابراین، می‌توان گفت که این علم تقریباً با تمام علوم زمین کم و بیش ارتباط دارد.

## منابع


رده:سنگ‌شناسی
رده:روش‌ها و اصول باستان‌شناسی
چینه

[بندانگشتی|چینه‌هایی در [آرژانتین، استان سالتا]]
**چینه** در زمین‌شناسی لایه مشخصی از پوسته زمین مانند لایه‌ای از سنگ‌های رسوبی با کلفتی چند سانتیمتر تا چند متر است. چینه عبارت است از لایه‌ای از سنگ که سراسر آن لایه کمابیش یکسان تشکیل یافته و نسبت به لایه‌های بالایی و پائینی خود، مشخص و دیگر (متفاوت) باشد. به دانش بررسی چینه‌ها، چینه‌شناسی گفته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* چینه‌بندی
* چین (زمین‌شناسی)

رده:چینه‌شناسی
رده:روش‌ها و اصول باستان‌شناسی
رده:زمین‌شناسی
رده:واژگان زمین‌شناسی
لایه‌نگاری

**لایه‌نگاری** یک مفهوم کلیدی در باستان‌شناسی نظری و عملی مدرن است. تکنیک‌های مدرن کاوش باستان‌شناسی مبتنی بر اصول لایه‌نگاری هستند. مفهوم لایه‌نگاری از کاربرد زمین‌شناسی (چینه‌شناسی) به‌دست آمده‌است، از این ایده که رسوب‌گذاری بر اساس اصول یکنواخت صورت می‌گیرد. وقتی یافته‌های باستان‌شناسی زیر سطح زمین هستند (همان‌طور که معمولاً این‌گونه است)، شناسایی زمینه هر یافته برای قادر ساختن باستان‌شناس به نتیجه‌گیری در مورد آن محوطه و در مورد ماهیت و تاریخ اشغال آن حیاتی است. این نقش باستان‌شناس است که تلاش کند تا کشف کند چه زمینه‌هایی وجود دارد و چگونه ایجاد شده‌است. لایه‌بندی یا توالی باستان‌شناختی روی هم قرار گرفتن پویای واحدهای منفرد لایه‌نگاری یا زمینه‌ها است.

## منابع

* 

رده:روش‌ها و اصول باستان‌شناسی
رنده

[بندانگشتی|یک رنده معمولی [آشپزی]]

**رنده** یکی از وسایل آشپزی است که برای خرد کردن مواد غذایی به قطعات ریز بکار می‌رود. کاربرد آن بیشتر در رنده کردن مواد غذایی مانند پیاز، سیر و پنیر است. هدف از رنده کردن خوردنی‌ها، پخش یکسان آن‌ها در همه خوراک است.

## موسیقی
در جامائیکا و بلیز از رنده نارگیل به عنوان ساز به همراه طبل، فیفه، و دیگرسازها (و گاهی به همراه منتو) برای اجرای مراسم کومینا و جونکانو استفاده می‌شود.

## تاریخچه
رنده پنیر را یک فرانسوی در دهه ۱۵۴۰ (میلادی) به نام François Boullier اختراع کرد تا نشان دهد که می‌توان همچنان از پنیر سفت‌شده استفاده کرد.

## نگارخانه

Image:Kuechenreibe (fcm).jpg|


## منابع

رده:ابزار صنعتی
رده:ابزارهای آشپزی
رده:اختراع‌های فرانسوی
کنسرت موسیقی

**کنسرت**  به یک اجرای زنده موسقی در برابر تماشاگران گفته می‌شود.

اجرای یک کنسرت می‌تواند به وسیلۀ یک گروه، مانند یک ارکستر انجام گیرد. کنسرت‌ها از دسته رسانه‌های حضوری هستند و از نظر تأثیرگذاری در مباحث پیام رسانی و تبلیغات در رده بالایی از توجه همگانی قرار دارند.

کنسرت‌ها همانند همایش‌ها و کنگره‌ها از جمله گردهمایی‌های هدفدار شمرده می‌شوند که بخش مهمی از هدف آن‌ها ایجاد شادی در مخاطبان می‌باشد. میزان تأثیرگذاری این رسانه به دلیل آنکه روحیه مخاطبان آن در سطح بالایی قرار دارد و همگی آنها در شادی و نشاط هستند، پیام‌ها به سرعت و با دقت توسط ایشان جذب می‌گردد.

## پیشینه
در حالی که نخستین کنسرت‌ها هنوز تا واپسین دوره قرن هفدهم میلادی به‌طور رسمی پدیدار نشده بودند، گردهمایی‌های مشابهی در قرن هفدهم در چندین دانشگاه اروپایی مانند آکسفورد و کمبریج وجود داشت.

### سده ۱۸
در این سده گزارش‌های رسمی برگزاری کنسرت بیشتر به انگلستان محدود شده‌اند.

### دهه ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰

[بندانگشتی|درآمد تنها یکی از تورهای زنده [سلنا گومز در دهه ۲۰۱۰ بیش از کل درآمد صنعت موسیقی در برخی کشورها بود.]]
با افزایش پیوسته کیفیت کنسرت‌های خوانندگان زن در سراسر جهان و روزافزون شدن محبوبیت زنان در موسیقی پاپ و راک، در پایان دهه ۲۰۱۰، بیش از ۶۰ درصد کنسرت‌های موسیقی در انواع سبک‌ها متعلق به زنان بود. همچنین نظرسنجی‌ها از بالاتر بودن درصد رضایت از این کنسرت‌ها خبر دادند. بسیاری از بندهای راک و پاپ زنانه درآمد خالص قابل توجهی کسب کردند بخش اعظمی از آن، حاصل از تورهای بین‌المللی بود. بر پایه برآورد ۲۰۱۹ زنان تا چند دهه پس از ۲۰۲۰ با توجه به همسویی و پتانسیل جوامع در موسیقی زنده و کنسرت سلطه‌گری خواهند کرد و بخش اعظم درآمد موسیقی را زنان و گروه‌های موسیقی آنان کسب خواهند کرد.

## گونه‌ها و جای برگزاری
رسیتال، تئاتری، کلاسیک و راک گونه‌های امروزی کنسرت هستند.

با توجه جایگاه بالا و موضع قدرتمند زنان در موسیقی، در طول تاریخ کنسرت‌های زنان یا دخترانه نیز در برخی کشورها رایج بوده‌است که پس از اعتراض مردان برای کسب اجازه ورود، دگرگون شدند.

### جای برگزاری
مکان‌های کنسرت بسیار متنوعی وجود دارند که می‌توانند از نظر اندازه، مکان و گونه موسیقی که در آن مکان خاص میزبانی می‌شود، متفاوت باشند. سالن کنسرت جای برگزاری کنسرت است که بیشتر وقت‌ها میزبان موسیقی کلاسیک مانند سمفونی است و اغلب بخشی از یک مرکز بزرگتر هنرهای نمایشی می‌باشد. در سال ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ میلادی، بیشتر سالن‌های کنسرت پرجمعیت در اختیار خوانندگان یا بندهای زنان بوده‌اند که در گزارشی چرایی آن، اقبال عمومی بیشتر به کنسرت زنان اعلام شد.

## جستارهای وابسته
* کنسرت خانگی
* جشنواره راک
* زنان در موسیقی
* رقص
* کنگره
* همایش
* جشنواره
* گردهمایی
## منابع

## پیوند به بیرون

رده:اجرای موسیقی
*
سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور

**سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور** از سازمان‌های وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران است که از ادغام سه نهاد آموزشی در سال ۱۳۵۹ و به منظور ارائه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای تشکیل شده ‌است.
این سازمان علاوه بر ستاد مرکزی، دارای ۳۱ اداره کل در سطح کشور، یک مرکز تربیت مربی و ۱۱۶۵۳ آموزشگاه فنی و حرفه‌ای آزاد می‌باشد و به منظور دست‌یابی به تازه‌های علوم و فناوری روز و همگامی با استانداردهای بین‌المللی، همواره سعی بر گسترش روابط بین‌المللی از جمله با سازمان بین‌المللی کار (ILO) و سازمان بین‌المللی آموزش حرفه‌ای و کشورهای مختلف جهان نموده‌است.
در این راستا سازمان صرف‌نظر از تفسیر کلیت ساختار تشکیلاتی، تنها در بخش آموزش، با حمایت حوزه پژوهش فعالیت‌های خود را انجام می‌دهد.

این سازمان همچنین در توسعه برنامه‌های آموزش دوگانه (Dual Education) که تلفیقی از آموزش تئوری و عملی است، نقش فعالی داشته و تلاش دارد تا با نیازهای واقعی بازار کار هماهنگ باشد. علاوه بر این، برگزاری مسابقات ملی و بین‌المللی مهارت و مشارکت در رقابت‌های جهانی، بخشی از استراتژی این سازمان برای شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر در زمینه مهارت‌های فنی و حرفه‌ای است.

## یادگیری کلیشه‌ای
دوره‌های ارائه‌شده توسط این سازمان برخلاف سازمان‌های مشابه در دیگر کشورهای جهان، فاقد کارورزی اجباری برای کسب مهارت کارآموزان است؛ به‌طور مثال در آلمان علاوه‌بر کارآموزان فنی که باید پس از گذراندن کارآموزی (آموزش عملی) هفته‌ای ۳۸ ساعت به مدت ۸۷ هفته (نزدیک دو سال) کارورزی بگذرانند؛ فارغ‌التحصیلان کارشناسی و کارشناسی ارشد نیز باید دوره‌های مشابهی را بگذرانند که مانند کارورزی فنی شامل حداقل صد ساعت کارورزی در هر سرفصل آموزشی است که سپس توسط دانشگاه مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد.

## دپارتمان‌ها و رشته‌ها
تعدادی از دپارتمان‌های سازمان شامل موارد زیر است:

* حوزه خدمات
** خدمات تغذیه ای
** صنایع پوشاک
** فناوری اطلاعات
** لوازم خانگی
* حوزه صنعت
** الکترونیک
** برق
** تأسیسات
** جوشکاری و بازرسی جوش
** صنایع چرم و پوست و خز
** صنایع خودرو
** کنترل و ابزار دقیق
** معماری
** مکانیک
** تراشکار 
* حوزه فرهنگ و هنر
** صنایع دستی
** طلا و جواهرسازی
** فرش
** هنرهای تجسمی
** نقاشی

* حوزه کشاورزی
** امور باغی
** زنبورداری
** فضای سبز

## منابع

*

## پیوند به بیرون
*درگاه سازمان 
*سایت سازمان

رده:سازمان‌های آموزشی و پژوهشی
رده:سازمان‌های دولتی ایران
سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۵۹ در ایران
رده:وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
رده:نهادهای آموزشی در ایران
ماشین‌ابزار

[بندانگشتی|[دستگاه تراش فلز نمونه‌ای از یک ماشین‌ابزار]]
**ماشین‌ابزار** یا **ماشین‌افزار**  نامی کلی است برای اشاره به دستگاه‌های ویژه کارهای مختلف صنعتی. در رشتهٔ تحصیلی ماشین ابزار روند ساخت و تولید قطعات کوچک تا قطعات بسیار بزرگ در آن توضیح داده می‌شود بیشتر بحث ماشین ابزار در بارهٔ تولید و ساخت قطعات با براده و بدون براده است، یک متخصص ماشین ابزار می‌تواند با دانش و فن خود یک قطعه را با توجه به جنس قطعه، شکل، خاصیت و مقدار هزینه آن قطعه را بسازد.

## ساختمان ماشین ابزار
بندانگشتی
قطعه‌های اصلی ماشین ابزار عبارتند از:
* محورهای اصلی ماشین و چرخدنده‌ها
* کوپلینگ‌ها و انتقال دهنده‌های قدرت
* منبع قدرت
* جعبه دنده
* بدنه و پایه ماشین

## دستگاه‌های ماشین‌ابزار
بندانگشتی
* دستگاه تراش
* دستگاه فرز
* دستگاه سنگ‌زنی
* دریل
* سی‌ان‌سی
* دستگاه هاب
* صفحه تراش
* کپی تراش
* سری تراش
* فرز پانتوگراف
* بورینگ
* هونینگ
* لپینگ
* دستگاه اسپارک
* دستگاه وایرکات
* دستگاه خانکشی
* دستگاه کله‌زنی
* ماشین سنتر

## منابع

### برای مطالعه بیشتر
* کتاب Machine Design by PAUL H. BLACK 4
* طراحی ماشین‌های ابزار اثر اسماعیل مقدم
* کتاب Machinary Hand book
* کتاب ماشین‌افزار نوشته Lascoe - Orville ترجمهٔ ابراهیم صادقی انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران

رده:تجهیزات صنعتی
رده:تجهیزات و لوازم
رده:نجاری
رده:ماشین‌ابزارها
رده:ماشین‌کاری
رده:ماشین‌ها
بنای چشمه علی (دامغان)

**بنای تاریخی چشمه علی** مربوط به دورهٔ تیموری، صفوی و قاجاری است و در شهرستان دامغان، چشمه علی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* تاریخانه

## پانویس

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دامغان
رده:اماکن تاریخی شهرستان دامغان
اسکندر آزموده

←**اسکندر آزموده** (۱۲۹۱–۱۳۷۷) سپهبد و از نظامیان ارشد ایران در دوره پهلوی بود.

## زندگی
او در سال ۱۲۹۱ در تهران زاده شد. او نیز مانند برادر بزرگ خود امیرحسین آزموده به نظامی‌گری پرداخت و از دانشکده افسری تهران دانش‌آموخته شد، سپس برای ادامه تحصیل راهی اروپا و آمریکا شد و دوره تاکتیک نظامی را طی کرد. اسکندر آزموده در ارتش به مقامات زیادی دست یافت که عبارت‌اند از معاونت فرماندهی کل ارتش، معاونت وابسته نظامی ایران در انگلستان، فرماندهی ارتش در فارس و آذربایجان، ریاست اداره تدارکات ارتش، قائم مقام فرمانده نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی. اما آنچه در دوران نظامی‌گری وی شاخص است اقدامات او در دوران کودتای نافرجام ۲۵ مرداد و کودتای موفق ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ علیه دولت دکتر مصدق می‌باشد. سرهنگ دوم اسکندر آزموده، از جمله افسرانی بود که با مأموران MI۶ و سیا در ارتباط بود و فرماندهی بخشی از عملیات علیه حکومت دکتر مصدق را عهده‌دار بود، نامبرده فرمانده جنگ پهلوی و مسئول اشغال مرکز تلفن بازار و جنوب شهر و مرکز اکباتان بود. او در روز ۲۴ مرداد ۱۳۳۲ مأموریت خود را اجرا کرد ولی با آگاهی از شکست طرح کودتا، مجدداً مرکز تلفنی بازار را راه اندازی کرد تا خطری متوجه هنگ او نباشد. با شکست کودتا افسران زیادی دستگیر شدند که سرهنگ دوم اسکندر آزموده نیز از جمله این افسران بود.

پس از اجرای موفقیت‌آمیز کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ این افسران آزاد شدند و در روز ورود محمدرضا پهلوی به کشور، افسران عامل به کودتای ۲۸ مرداد همگی ترفیع درجه یافتند، اسکندر آزموده نیز به درجه سرهنگ تمامی ارتقا یافت و در ضمن نشان درجه یک رستاخیز را دریافت کرد، سپس به فرماندهی تیپ و پادگان عشرت آباد گمارده شد. اسکندر آزموده پس از آنکه تا درجه سپهبدی ارتقا یافت بازنشسته شد و در سال ۱۳۴۷ توسط جمشید آموزگار وزیر دارایی دولت هویدا، که خویشاوند نزدیک او بود به معاونت وزارت دارایی و سرپرستی کل گمرک تعیین شد. سپهبد آزموده تا سال ۱۳۵۳ در این پست ابقا بود تا اینکه در این سال بار دیگر خویشاوندش جمشید آموزگار وزیر کشور، او را به استانداری آذربایجان شرقی تعیین کرد.

با آغاز انقلاب اسلامی، در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ تظاهرات عظیمی در مخالفت با رژیم پهلوی در تبریز برگزار شد که این تظاهرات با کشتار مردم پایان یافت[ref?]. مسئول مستقیم رویداد تبریز از سوی ستاد بزرگ‌ارتشتاران سپهبد اسکندر آزموده، استاندار وقت شناخته شد. به همین علت برای خاموش کردن شعله‌های نارضایتی و آرام کردن مردم تبریز ۳۰ بهمن ۱۳۵۶ آزموده به تهران احضار و از سمت خود برکنار شد. او پس از مدتی راهی انگلستان شد و در سال ۱۳۷۷ در همان کشور درگذشت.

## جستارهای وابسته
* فهرست فرماندهان ارتش ایران

## منابع
برگرفته از مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران

رده:استانداران آذربایجان شرقی
رده:اهالی تهران
رده:دادستان‌های پیش از انقلاب در ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشکده افسری
رده:درگذشتگان ۱۳۷۷
رده:درگذشتگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:رئیسان کل گمرک
رده:زادگان ۱۲۹۱
رده:زادگان ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:سپهبدهای ارتش شاهنشاهی ایران
آزموده، اسکندر
نادر باتمانقلیچ

**نادر باتمانقلیچ** (زاده فروردین ۱۲۸۲ – درگذشته ۴ اردیبهشت ۱۳۷۷) فرمانده نظامی و سیاست‌مدار ایرانی بود.

## زندگی
باتمانقلیچ در دانشکده افسری به تحصیلات نظامی پرداخت. سپس برای ادامهٔ تحصیل عازم سوئیس شد. باتمانقلیچ در سال ۱۳۳۲ به درجه سرلشگری رسید.

در کودتای ۲۸ مرداد به مخالفان دولت محمد مصدق پیوست و به همراه فضل‌الله زاهدی نقشی فعال در شکل‌گیری کودتا داشت؛ بنابراین پس از انجام کودتا، هنگامی که زاهدی حکم نخست‌وزیری خود را از نعمت‌الله نصیری دریافت کرد، باتمانقلیچ نیز از سوی زاهدی، به ریاست ستاد ارتش گمارده شد.

وی به‌همراه فرماندار نظامی وقت تهران تیمور بختیار در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۳۴ تخریب حظیرةالقدس را آغاز کردند. او با درجه سپهبدی بازنشسته شد و آخرین سمتش استانداری خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی بود.

در پی پیوستن ایران به پیمان بغداد، در تاریخ ۷ آذر ۱۳۳۴ خورشیدی سفرای ایران در کشورهای عضو این پیمان تغییر کرد و باتمانقلیچ به سمت سفیرکبیر ایران در پاکستان منصوب شد.

نادر باتمانقلیچ پس از کودتای ۲۸ مرداد به سمت ریاست ستاد ارتش رسید؛ وی در جریان محاکماتش پس از انقلاب ۱۳۵۷ به نقش سید ابوالقاسم کاشانی در کودتا اشاره کرد.

## پس از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۸، نادر باتمانقلیچ دستگیر شد. وی در بیست و نهم آذر ۱۳۵۹ به حکم شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی تهران با اتهاماتی از قبیل وابستگی به رژیم پهلوی و تلاش در جهت استحکام آن و به ویژه ایفای نقش در کودتاهای بیست و پنجم و بیست و هشتم مرداد ۱۳۳۲ و اتهامات دیگر ابتدا به اعدام محکوم شد؛ ولی نهایتاً با یک درجه تخفیف به حبس ابد محکوم گردید. باتمانقلیچ در روز هجدهم اردیبهشت سال ۱۳۶۱ به فرمان سید روح‌الله خمینی عفو شد.

باتمانقلیچ در روز ۴ اردیبهشت ۱۳۷۷ در رستون، ویرجینیا بر اثر نارسایی کلیه درگذشت.

## منابع

## پیوند به بیرون
* مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، فاطمه معزی

رده:استانداران ایران
رده:استانداران خراسان
رده:افراد در ایران پهلوی
رده:بنیانگذاران هتل
رده:تبعیدشدگان مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشکده افسری
رده:درگذشتگان ۱۳۷۷
رده:درگذشتگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت نارسایی کلیه
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:دیپلمات‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:رئیسان سازمان تربیت بدنی
رده:زادگان ۱۲۸۲
رده:زادگان ۱۹۰۴ (میلادی)
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل ایران
رده:سپهبدهای ارتش شاهنشاهی ایران
رده:سفیران ایران در پاکستان
رده:سفیران ایران در عراق
رده:سفیران پهلوی در پاکستان
رده:سفیران پهلوی در عراق
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:متولیان آستان قدس رضوی
رده:وزیران کشور (ایران)
رده:کارآفرینان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:دریافت‌کننده مدال دلیری نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا
سده ۱۳ (پیش از میلاد)

(سده چهاردهم پ.م. - **سده سیزدهم پیش از میلاد مسیح** - سده دوازدهم پ.م. - سده‌های دیگر)

قرن سیزدهم پیش از میلاد، دوره‌ای از ۱۳۰۰ تا ۱۲۰۱ پیش از میلاد بود.

----

## رخدادها
* ۱۲۹۵ (پیش از میلاد)؛ در مصر باستان دودمان هیجدهم به پایان رسید و دودمان نوزدهم بر سر کار آمد.
* ۱۲۸۲ (پیش از میلاد)؛ پاندیون دوم پادشاه افسانه‌ای آتن پس از بیست‌وپنج سال پادشاهی درگذشت.
* ۱۲۷۸ (پیش از میلاد)؛ در ۱۵ دسامبر این سال ستی یکم درگذشت.
* ۱۲۷۹ (پیش از میلاد)؛ در ۳۱ مه رامسس دوم فرعون مصر باستان شد.
* دهه ۱۲۹۰ (پیش از میلاد)؛ تروا ویران شد. افسانه جنگ تروا رخدادی تاریخی می‌نماید.
* ۱۲۷۴ (پیش از میلاد)؛ جنگ کادش و شکست تقریبی رامسس دوم از هیتی‌ها
* ۱۲۶۹ (پیش از میلاد)؛ نوشتن کهنترین پیمان آشتی شناخته‌شده تاریخ میان رامسس دوم فرعون مصر باستان و هت‌توشیلی پادشاه هیتی‌ها
* ۱۲۵۱ (پیش از میلاد)؛ خورشیدگرفتگی ۷ سپتامبر و زایش افسانه‌ای هرکول در تبس (یونان)
* ۱۲۵۰ (پیش از میلاد)؛ وو دینگ امپراتور دودمان شانگ
* دهه ۱۲۳۰ (پیش از میلاد)؛ اژه پادشاه افسانه‌ای آتن -که دریای اژه به نام اوست-نامه‌ای ناراست دریافت داشت که در آن خبر از کشتن پسرش به دست مینوتور می‌داد. او با شنیدن این خبر دست به خودکشی زد.
* ۱۲۲۱ (پیش از میلاد)؛ فرعون مرنپتاه تازش لیبی را شکست داد.
* ۱۲۱۳ (پیش از میلاد)؛ تزئوس پادشاه اسطوره‌ای آتن کنارگذاشته‌شد و منستئوس نوه ارختئوس جایش را گرفت.
* ۱۲۱۲ (پیش از میلاد)؛ مرگ رامسس دوم
* ۱۲۰۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز جاگیر شدن کیمری‌ها در استپ‌های جنوبی روسیه، (برپایه حدس و گمان)
* ۱۲۰۰ (پیش از میلاد)؛ مردمان باستانی پوئبلو در آمریکای شمالی
* ۱۲۰۰ (پیش از میلاد)؛ نابودی نیروی هیتی‌ها در آناتولی با ویرانی پایتختشان خاتوشا
* جاگیری قبیله‌های هند و اروپایی در کرانه دریای بالتیک
* بهره‌گیری از آهن در هندوستان

## چهره‌های برجسته
* ۱۲۲۵ (پیش از میلاد)؛ زایش افسانه‌ای هلن
* ۱۲۲۴ (پیش از میلاد)؛ مرگ رامسس دوم
* مرنپتاه فرعون دودمان نوزدهم مصر.
* آمنمسس فرعون دودمان نوزدهم مصر.
* موسی (بر فرض تاریخی بودن) سفر خروج بنی‌اسرائیل را رهبری کرد.
* پان‌گینگ در چین

## نوآوری‌ها، یافته‌ها، آشنایی‌ها

## منابع

* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، http://en.wikipedia.org/wiki/13th_century_BC، 13th century BC،(نسخه ۲۶ دسامبر ۲۰۰۶)

رده:سده ۱۳ (پیش از میلاد)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (پیش از میلاد)
گروهبان

**گروهبان** درجه‌ای درجه‌داری و سمتی در نیروهای مسلح ایران و بسیاری از کشورهای جهان است که پایین‌تر از درجهٔ استوار و بالاتر از درجهٔ سرجوخه جا می‌گیرد.

در ارتش به کسی گروهبان گفته می‌شود که فرمانده یک گروه باشد. گروه، نام از یگان‌های ارتشی است که معمولاً از ۸ تا ۱۲ نفر تشکیل شده‌است. هر گروه خود معمولاً از دو جوخه تشکیل می‌شود.

درجه گروهبان در نیروی زمینی برابر با درجه مهناوی در نیروی دریایی است.

در دوره پهلوی اول، این درجه را «وکیل‌باشی» می‌نامیدند.

درجهٔ گروهبانی سه مرحله دارد:
# گروهبان یکم
# گروهبان دوم
# گروهبان سوم

پرونده:Goruhban 1-k.png|گروهبان یکم
پرونده:Goruhban 2-c.png|گروهبان دوم
پرونده:Goruhban 3-k.png|گروهبان سوم


## جستارهای وابسته
درجه‌های نظامی ایران

## منابع
"واژه‌های نو فرهنگستان ایران تا پایان سال ۱۳۱۸، تهران، نشر ابن سینا ۱۳۱۹.

رده:درجه‌های ارتش ایران
رده:درجه‌های نظامی
رده:درجه‌های نظامی اتحادیه کشورهای همسود
رده:درجه‌های نظامی ارتش بریتانیا
رده:درجه‌های نظامی تفنگداران دریایی ایالات متحده
رده:درجه‌های نظامی استرالیا
رده:درجه‌های نظامی ایرلند
رده:درجه‌های نظامی بریتانیا
رده:درجه‌های نظامی سنگاپور
رده:درجه‌های نظامی کانادا
رده:درجه‌های نظامی نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا
رده:درجه‌های نظامی نیروی هوایی سلطنتی
رده:رتبه‌بندی پلیس در بریتانیا
رده:عنوان‌ها در ایران
رده:واژگان نظامی
نیاکهکشان

[بندانگشتی|نمایی از برخورد پیش‌کهکشان‌ها در جهان جوان (یک‌میلیارد سال پس از [انفجار بزرگ)‌.منبع تصویر از داده‌ها و یافته‌های ناسا.]]
در دانش کیهان‌شناسی به ابر یا گازی که در حال تبدیل به یک کهکشان است **نیاکهکشان** گفته می‌شود. باور اخترشناسان بر اینست که در این دوره از فرگشت (تکامل) کهکشانی، این آهنگ شکلگیری ستارگان است که تعیین می‌کند که آیا کهکشان مارپیچی یا بیضوی می‌شود. تشکیل آهسته‌تر ستاره‌ها معمولاً یک کهکشان مارپیچی می‌آفریند.

## منابع
Wikipedia contributors, "Protogalaxy," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Protogalaxy&oldid=200275608

رده:کهکشان‌ها
رده:کیهان‌شناسی
رده:کیهان‌شناسی فیزیکی
واژه

بندانگشتی|مترادف واژه سپاس در زبان‌های دیگر
**واژِه** به مجموعه حروف یا واک‌هایی که با کنار هم قرار گرفتن‌شان یک واحد یا یکای تحلیل‌پذیر را پدیدار می‌سازند گفته می‌شود. در دستور زبان فارسی، بیشتر واژه را در نُه گونه دسته‌بندی می‌کنند: نام، گزارواژه**(زیب، صفت)**، شماره، کنایه، کارواژه**(فعل)**، ویژگی**<sup>(قید)</sup>**، حرف‌اضافه، پیوند‌واژه، آوا.

«واژه» کوچک‌ترین دستهٔ معنادار از واک‌ها است که اگر بتواند به تنهایی نیز به‌کار می‌رود. به صورت کلی مجموعه‌ای از واژگان یک جمله را تشکیل می‌دهند. گرچه برخی واژگان حتی به تنهایی متشکل جمله هستند. در این گونه جمله‌سازی، اغلب واژه همراه با حداقل یک یا دو تکواژ (حرف) است.

مثلا: کُتَش! یا کت او! در مثال اول از ضمیر پیوسته و در مثال دوم همان شبه‌جمله با ضمیر غیرپیوسته به‌کار رفت. در جمله دو تکواژ به این مثال می‌توان اشاره کرد: کارخانه‌اش یا کارخانه او. برای نمونه، «-انه» در واژه‌هایی مانند مردانه، زنانه، مهربانانه، دارای معنی ویژهٔ خود است، ولی از آن جا که نمی‌توان آن را به تنهایی به‌کار برد، واژه نامیده نمی‌شود. بسیاری از واژه‌ها به بخش‌های کوچک‌تری بخش‌پذیرند که به آن‌ها تکواژ گفته می‌شود. تکواژ کوچک‌ترین بخش واژه است که در بسیاری از نمونه‌ها یک واژهٔ خودسالار شمرده شده و در برخی دیگر نیز واژه به‌شمار نمی‌آید.

## تفاوت واژه با کلمه
واژه، ریشهٔ پارسی و کلمه ریشهٔ عربی دارد.

## فرم‌های آزاد
بندانگشتی
بیشتر زبان‌شناسان بر این باورند که بهترین روش برای واگران واژگان بر پایهٔ کالبد یا کالب‌هایی است که واژه‌ها از دیدگاه نحوی یا دستوری بهره می‌برند. پذیرفته‌ترین واگران گفته شده بر این پایه دربردارنده است از:

«واژه، فرم آزادِ کمینه در یک زبان است.»

فرم آزاد به بن‌پاره‌ای از زبان گفته می‌شود که بتواند به گونه تنها باشیدن داشته باشد و به جایگاه و ایستار یکسر پایدار و استوار و دگرناپذیری به پاره‌های زبانی زیستگاه پیرامون خود نیاز نداشته باشد. پیرو واگران بالا، «شکارچی» یک واژه است، چرا که، می‌تواند به‌تنهایی پدیدار شود و پدیداریِ آن در جاهای گوناگونی در درازنای جمله رخ دهد.

مانندها:
# شکارچیان به پیگرد آهو پرداختند.
# آهو به میانجی شکارچیان پیگرد شد (یا: تعقیب شد).

در جایگاه مقایسه یا سنجش یکاهای «چی» و «ان» (در شکارچیان) واژگان به‌شمار نمی‌آیند، زیرا نمی‌توانند که به دیسهٔ منزوی باشیدن پیدا کنند، ونکه، باید صددرصد جایگاهشان در برابر بخشهای زبانی کناری پایدار و استوار و دگرناپذیر برجای بماند.

## گونه‌های واژه
واژه روی هم رفته به هفت دستهٔ **[[نام]]**، **[[پویه]]**، **[[حرف (زبان‌شناسی)|حرف]]**، **[[ویژگی]]**، **[[ضمیر|ضمیر یا فرانام]]**، گواژه و **[[آوا]]** بخشبندی می‌شود. مانند **آهو** یک نام و **سبز** یک ویژگی است.

## صرف
مقالهٔ اصلی: صرف

واژه‌های مورد مصرف انسان در زبان‌های طبیعی را می‌توان به دو دسته قسمت کرد:
* واژه‌های ساده
* واژه‌های پیچیده

واژگان ساده آن‌هایی هستند، که نمی‌توانیم به یکاهای معنادار کوچک‌تر خردشان کنیم، درحالی‌که تکه‌های واژگان پیچیده را می‌توان
واکاوی کرد.

## پانویس

## جستارهای وابسته
* زبان‌شناسی
* صرف و نحو
* زبان
* جمله

## منابع

* O'Grady, W. , Dobrovolsky, M. , and aronoff, M. , *Contemporary Linguistics, An Introduction*, 2nd ed. , St. Martin' Press, Inc. , 1993. 

## پیوند به بیرون
* واژه‌های فارسی در زبان انگلیسی 
* [//fa.wiktionary.org/ ویکی‌واژه]

رده:بن‌شناسی واژه
رده:عناصر نحوی
رده:کاربردشناسی
رده:واحدهای تکواژی
رده:واژه‌ها
رزمایش

[چپ|260px|بندانگشتی|[هواپیمابر "USS Kitty Hawk" در رزمایش Valiant Shield، ژوئن ۲۰۰۶، اقیانوس آرام، بزرگ‌ترین رزمایش آمریکا از زمان جنگ ویتنام]]
[بندانگشتی|261x261پیکسل|یک گروه از [نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران|نیروی دریایی ایرانی در رزمایش]]
**رَزمایش** یا **مانور نظامی** به یک تمرین نظامی در مقیاس بزرگ گفته می‌شود که در آن مانورهای گوناگون رزمی اجرا و شبیه‌سازی می‌شوند. رزمایش در اصل شبیه‌سازی یک شرایط جنگی است و هدف از آن، آزمودن و همچنین آموختن شگردهای جنگی است. شیوه‌های مؤثر هماهنگی و ساماندهی نیروهای رزمنده نیز از دیگر موارد آزمایش در یک رزمایش است. در یک رزمایش معمولاً دو سوی نبرد شبیه‌سازی‌شده با نام «آبی» و «قرمز» نامگذاری می‌شوند تا از نامیدن گروه یا کشور به‌خصوصی به‌عنوان دشمن اجتناب شود.

## واژه‌شناسی
واژهٔ رزمایش از هم‌آمیزی دو واژهٔ رزم + آزمایش پدید آمده‌است. این واژه از مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

## برنامه‌ها
در یک رزمایش شهری، اجرای برنامه‌های زیر می‌تواند جزو یک رزمایش باشد:
اجرای نمایش حرکات منظم، شعارنویسی و شکل‌سازی (کارازل)، عملیات رزمی، حرکات راهور، عملیات نمایشی، سلاح‌کشی، اجرای سرود رژه و بازدید و سن، پرواز هواگردها، فرود چتربازان و عملیات راپل، اجرای حرکات موزون نمایشی و انجام حرکات مختلف ورزش‌های رزمی و دفاع شخصی.

## منابع

## جستارهای وابسته
* نظامی‌گری
* ارتش
* یگان‌های ارتش

رده:ارتش
رده:رزمایش‌های نظامی
پرنده‌نگری

بندانگشتی|چپ|250px|یک پرنده‌نگر در حال دیدن پرندگان با لنزتلسکوپ در تالاب میانکاله مازندران
**پرنده‌نگری** گونه‌ای سرگرمی است که مربوط به دیدن و بررسی پرندگان در طبیعت می‌شود. پرنده‌نگری بخشی از فعالیت بوم‌گردی (اکوتوریسم) به‌شمار می‌آید. در ایران روز ۲۵ آبان برای این روز اختصاص یافته است.

فعال‌ترین فصل‌های سال برای پرنده‌نگری در منطقه گرمسیری به هنگام کوچ بهاره و کوچ پائیزه پرندگان است. در این فصول می‌توان بیشترین گونه‌های پرنده را دید زیرا آن گونه پرنده‌هایی که در منطقه ویژه‌ای آشیانه نمی‌سازند، در این فصل‌ها از شمال به جنوب کوچ می‌کنند و در میان دسته پرندگان مهاجر دیده می‌شوند.

تعداد پرنده‌نگرهای دنیا پیاپی رو به افزایش است، تا حدی که در کشورهای انگلیس و آلمان برابر طرفداران فوتبال، پرنده‌نگر وجود دارد. در ایران نیز روز به روز بر شمار دوستداران پرندگان و پرنده‌نگری افزوده می‌شود.

پرنده‌نگری جزو هیچ‌یک از شاخه‌های علوم محسوب نمی‌شود و یک پرنده‌نگر در زمره محققان به‌شمار نمی‌رود. بلکه پرنده‌نگری یکی از زیر شاخه‌های اکوتوریسم یا طبیعت‌گردی است. پرنده‌شناس‌ها بسیار جزیی‌تر از پرنده‌نگرها به پرندگان نگاه می‌کنند و تنها هدف‌های مطالعاتی و پژوهشی را دنبال می‌کنند. در حالی که پرند نگری لذت بردن، تجربه کسب کردن و آموختن از دنیای پر رمز و راز پرندگان است و پرنده‌نگرها برای کسب لذت بیشتر، از جزیی‌نگری پرهیز می‌کنند.
* اصول پرنده‌نگری در جنگل:

بر روی زمین به دنبال پرنده‌ها باشید.

شاخه‌های کوتاه یا بوته‌های کوتاه می‌توانند محل زندگی بعضی از پرنده‌های کوچک باشند.

سایه‌بان درختان می‌توانند محل مناسبی برای پیدا کردن پرنده‌هایی باشند که در حال استراحت هستند.
* اصول پرنده‌نگری در نقاط مرطوب:

سر شاخهٔ درختان را به خوبی نگاه کنید.

کنار رودخانه‌ها می‌توانید پرنده‌هایی که برای خوردن آب می‌آیند را پیدا کنید.
* اصول پرنده‌نگری در ساحل:

کنار آب می‌توانید به سادگی پرنده‌هایی که برای قدم زدن آمده‌اند را پیدا کنید.

ممکن است پرنده‌هایی را پیدا کنید که بر روی صخره‌های کنار ساحل مشغول پرآرایی باشند.

از بهترین سامان‌های پرنده‌نگری در ایران می‌توان از مرداب انزلی، جزیره قشم، دریاچه ارومیه و شبه جزیره میان‌کاله را نام برد.

## جستارهای وابسته
* فیبی اسنتسینگر

## پانویس

## منابع
Wikipedia contributors, "Birdwatching," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Birdwatching&oldid=182778827 (accessed January ۸، ۲۰۰۸).

## پیوند به بیرون
*  وبگاه پرنده‌نگری در ایران
*  وبگاه باشگاه پرنده‌نگری در ایران
*  دانشنامه پرندگان ایران
* وبگاه انجمن حفاظت پرندگان و پرنده نگری آوای بوم


پرندگان
رده:سرگرمی‌های دیدنی
رده:فعالیت‌های اوقات فراغت
رده:گردشگری
بهرام (نام کوچک)

**بَهرام** نامی ایرانی است. افراد شاخص با این نام از این قرارند:
* بهرام پسر گودرز، از پهلوانان شاهنامه
* بهرام یکم، شاهنشاه ساسانی
* بهرام دوم، شاهنشاه ساسانی
* بهرام سوم، شاهنشاه ساسانی
* اردشیر دوم ساسانی که به نام اردشیر بهرام بر تخت نشست
* بهرام چهارم، شاهنشاه ساسانی
* بهرام گور، شاهنشاه ساسانی
* بهرام چوبین، شاهنشاه ساسانی
* بهرام هفتم، شاهنشاه ساسانی
* بهرام (پسر سیاوش)، از بزرگان ساسانی
* بهرام (پسر آذرگندبد)، از بزرگان ساسانی
* بهرام شاپور، پادشاه ارمنی
* بهرام باوندی، شاهزاده باوندی
* بهرام ورجاوند، یکی از افراد موعود در دین زرتشت
* منصور حکمت، نامی که منصور حکمت، مبارز و تئوریسین معروف کمونیست، در اوایل انقلاب ایران از آن استفاده می‌کرد.
* بهرام صادقی، نویسنده معاصر ایرانی
* بهرام بیضایی، کارگردان سینما و تئاتر و نمایش‌نامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس و پژوهشگر ایرانی
* بهرام رادان، بازیگر ایرانی سینما.
* بهرام سیاره، شاعر ایرانی، متخلص به پریش، معرف به پریش شهرضایی.
* بهرام نورایی، خواننده ایرانی

## جستارهای وابسته
* بهرام (ابهام‌زدایی)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رایانش مشبک

بندانگشتی|چپ|سازمان‌های مجازی می‌توانند به مجموعه‌های گوناگون و همپوشان منابع دسترسی داشته باشند

**شبکه‌های گرید محاسباتی**
شبکه‌های محاسباتی گرید مجموعه‌ای از چندین سیستم با قدرت محاسباتی متفاوت می‌باشند که در نتیجه اتصال آن‌ها به یکدیگر، یک ابر رایانهٔ مجازی شکل می‌گیرید که با استفاده از آن می‌توان بسیاری از محاسبات پیچیدهٔ ریاضی، نجوم، زیست و… را در زمان بسیار کمی انجام داد. شعار شبکه‌های گرید محاسباتی، نادیده گرفتن نگرانی‌های ناشی از محدودیت سخت‌افزاری سیستم‌های کامپیوتری می‌باشد. در شبکه‌های گرید محاسباتی، منابع (منظور منابع فیزیکی) بین چندین کاربر موجود در شبکه مشترک هستند. هر کاربر، به صورت هم‌زمان با دیگر کاربران در ارتباط بوده و درخواست‌هایش را به آن‌ها ارائه می‌کند. از این رو پروسه‌ها از طرف چندین کاربر ارائه می‌شوند. این پروسه‌ها از هم مستقل بوده و هر درخواست با درخواست دیگر متفاوت است.
معمولاً بخش مدیریت منابع (Resource management) با محاسبات متفاوت، سرعت و اندازه‌های مختلف کارها را دریافت می‌کند، سپس این پروسه‌های ورودی را به گره‌های محاسباتی (Nodes Computational) موجود در شبکه اختصاص می‌دهد.

دانشجویان دانشگاه‌ها و محققین در این حوزه به دلیل هزینه زیاد برپایی یک شبکهٔ محاسباتی برای انجام آزمایش‌های خود ناچار به استفاده از نرم‌افزارهای شبیه‌سازی می‌شوند. از مهم‌ترین نرم‌افزارهای شبیه‌سازی گرید می‌توان به Grid sim اشاره کرد. در Grid sim با خصوصیات و معماری ابزارهای شبیه‌سازی Grid سرو کار داریم. Grid sim یک toolkit یا جعبه ابزار برای مدلسازی منابع و شبیه‌سازی اتصالات شبکه با پیکر بندی‌های مختلف است. اجزاء این شبیه‌ساز یک API java و بخشی از پروژه grid bus هست. Grid sim toolkit قادر است گروه‌ها و دسته‌های مختلفی از منابع ناهمگن، کاربران، برنامه‌های کاربردی، و زمانبندها را شبیه‌سازی کند.

****

گریدها شبه به هم نیستند و اندازه و شکل متفاوتی دارند. در ادامه سه تقسیم‌بندی یا کلاس Gridهای فعلی را که رایانه‌های فردی را تبدیل به یک مزرعهٔ ابر رایانه با هزاران پردازنده کرده فهرست شده‌است:

- گرید خوشه‌ای(cluster) که ساده‌ترین نوع این سیستم هستند از مجموعه‌ای از رایانه‌ها که با هم کار می‌کنند تشکیل شده‌اند ویک نقطه دسترسی به سیستم برای کاربران یک پروژه یا بخش سازمانی خاص ایجاد می‌کنند.

- گرید پردیزه (campus) به پروژه‌ها و بخش‌های سازمانی متعدد اجازه می‌دهد که منابع رایانه‌ای خود را با هم به اشتراک بگذارند. سازمان‌ها می‌توانند از این نوع سیستم‌ها برای مدیریت بسیاری از کارها، از فرایندهای تجاری سازمان تا داده کاوی استفاده کنند.

- گرید جهانی(global) مجموعه‌ای از چندین گرید پردیزه می‌باشد که پا بر فراز مرزهای سازمانی گذاشته و یک سیستم مجازی بسیار بزرگ را ایجاد کرده‌است. کاربران می‌توانند به منابع رایانه‌ای بیش از آنچه که در سازمان دارند دسترسی داشته باشند.
* مزایا:
* معایب:
* کاربردها:
* معماری‌ها:
* مدل‌های پیاده‌سازی:

## منابع

* http://www.iran-newspaper.com/1387/870515/html/internet.htm
* (انگلیسی) http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/sg246778.html?Open
* (انگلیسی) https://web.archive.org/web/20120204080942/http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/redp3613.html
* (انگلیسی) https://web.archive.org/web/20060228084255/http://www.gridbus.org/~raj/papers/CSICommunicationsJuly2005.pdf
* https://web.archive.org/web/20121112213435/http://www.iritn.com/?action=show&type=news&id=5458
* http://forum.takdownload.ir/showthread.php?t=20944

رده:رایانش مشبک
رده:شبکه‌های رایانه‌ای
رده:رایانش توزیع‌شده
رده:ویکی‌سازی رباتیک
ریگان (رود)

**ریگان** نام رودخانه‌ای در استان کهگیلویه و بویراحمد در ایران است. این رود از قله دنا سرچشمه می‌گیرد.

## منابع

رده:حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان
رده:رودهای استان کهگیلویه و بویراحمد
کوه گل

کوه گول نام قسمتی از طبیعت دنا واقع در نزدیکی شهر سیسخت در استان کهگیلویه و بویراحمد کنار روستای دهشیخ سیتی  است که دارای چشمه‌های آب معدنی، دریاچه‌های فصلی و دامنه‌های پوشیده از گُل است و همچنین نام رودخانه‌ای که از چشمه‌های فوق سرچشمه می‌گیرد. کوه گول در زبان محلی مردم سی سخت به معنای کوهی است که دارای چندین دریاچه و تالاب کوچک است ولی متأسفانه امروزه در پی بی‌توجهی به زبان و گویش مردم محلی منطقه که در ابتدا همین مردم اسم کُه گول را انتخاب کرده بودند و هنوز هم توسط مردم محلی استفاده می‌شود، به اشتباه اسم کوه گل استفاده می‌شود که این اسم صحیح نیست. دریاچه‌های فصلی این منطقه در اواخر زمستان و تا اوایل بهار بر اثر بارش باران و ذوب شدن برف‌هایی که بر ارتفاعات دنا جای خوش کرده‌اند پر از آب می‌شوند و تا اواخر تابستان تقریباً خشک می‌شوند. دریاچه کوه گل که در همین ناحیه واقع شده، یکی از زیباترین جاذبه‌های طبیعی این منطقه به‌شمار می‌رود. این دریاچه با مساحتی حدود نیم هکتار و عمقی برابر ۱۵ متر، باعث پدید آمدن طبیعت و اکوسیستم جذابی در اطراف خود شده‌است. دربارهٔ تنگ کوه گل هم باید گفت که از نظر پوشش گیاهی و جانوری غنی‌ترین منطقه دنای شرقی محسوب می‌شود. در طول تابستان می‌توان پرندگان مهاجری همچون مرغابی، اردک کله سبز، درنا، لک لک، حواصیل، چنگر، خروس کولی و پرندگانی بومی دیگر را در این منطقه مشاهده کرد. طبیعت این منطقه شامل گیاهانی مانند گل شقایق، آویشن، قارچ کوهی، چویل، بابونه، نعناع کوهی، ریواس، جاشیر و پونه کوهی می‌شود. از دیگر جاذبه‌های کوه گل می‌توان به دشت لاله‌های واژگون، آبشار تنگه نمک، چشمه سردو و منطقه حفاظت شده دنا اشاره کرد که همه این‌ها به همراه خود دریاچه و برف‌هایی که بر روی قله‌ها نشسته‌اند یکی از زیباترین نقاط ایران را پدیدآورده‌اند.

## منابع
رده:کوه‌های استان کهگیلویه و بویراحمد
گردنه بیژن

**گردنهٔ بیژن** نام گردنه‌ای در کوه دنا است که در میان سی‌سخت از استان کهگیلویه و بویراحمد و منطقهٔ پادنا در شهرستان سمیرم از استان اصفهان جای دارد. نام این گردنه از نام یکی از سرداران ایرانی به نام بیژن گرفته شده‌است که همراه با سربازانش هنگام گذر از این گردنه که میان دو قلهٔ نزدیک به هم و بلند دنا جای دارد برفگیر شد و همان‌جا در زیر خروارها برف ناپدید شدند.

از میانهٔ این گردنه یک جادهٔ آسفالت می‌گذرد که سی‌سخت (استان کهگیلویه و بویراحمد) را به پادنا (استان اصفهان) پیوند می‌دهد. این جاده در نیمی از فصل پاییز و همهٔ فصل زمستان به علت برفگیر بودن گردنه بسته می‌شود.

## منابع
رده:کوه‌های استان کهگیلویه و بویراحمد‏
رده:گردنه‌های ایران
موسیان

**موسیان** شهری در مرکز بخش موسیان شهرستان دهلران استان ایلام ایران است. این شهر در منطقه باستانی موسیان در کنار مرز عراق جای دارد و فاصله آن از شهر دهلران کمتر از ۲۲ کیلومتر است. آثار باستانی بسیاری از دوران تمدن‌های ایلام، ماد، هخامنشی و ساسانی در این منطقه وجود دارد که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته‌اند. رودخانه‌ای به نام دویرج از کنار این شهر می‌گذرد و آب‌وهوای آن در زمستانها معتدل و در تابستانها بسیار گرم است. نام این شهر در گذشته موسی ایان بوده که با گذشت زمان تبدیل به موسیان شده‌است. بخشدار موسیان در حال حاضر آقای ایرج جام خانه است.

## اقتصاد
منطقه موسیان درای منابع عظیم نفت و گاز است. بسیاری از این حوزه‌های نفتی با کشور عراق مشترک هستند. هم‌اکنون عملیات استخراج نفت در شماری از این حوزه‌ها از جمله حوزه‌های نفتی بیات، دال پری، دانان و چشمه شیرین انجام می‌گیرد.

منطقه موسیان همچنین منطقه‌ای حاصلخیز از حیث کشاورزی است. آب و هوای گرم منطقه و وجود منابع آب سطحی و زیر زمینی، امکان کاشت بسیاری از فراورده‌ها را فراهم آورده‌است. از مهم‌ترین فرآورده‌های این منطقه می‌توان گندم، جو، ذرت، کنجد، صیفی‌جات، دانه‌های روغنی، سیب‌زمینی، پیاز، انواع سبزیجات، خرما و مرکبات را نام برد.

## مردم
مردم موسیان عموما لر هستند و به زبان گویش بالاگریوه‌ای زبان لری سخن می‌گویند همچنین اقلیتی از مردم عرب در روستاهای هم مرز عراق زندگی می کنند.
عمده مردم شهر موسیان از طایفه کاووسی و دیناروند و طوایفی که جمعیت انها در موسیان محدود هست همچون ، گلالزیری و مال‌ملایی هستند.

## تاریخچه
 و در سال‌های ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ مسئولان وقت در محل فعلی شهر ساختمان‌سازی کردند و با این کار هسته شهرنشینی تشکیل شد. شهرداری موسیان در تاریخ ۱۳۴۵ خورشیدی تأسیس گردید. این منطقه در سال ۱۳۵۹ و در جریان جنگ ایران و عراق به اشغال شد که در نتیجه شهر موسیان و روستاهای اطراف آن ویران شدند. که با تصرف دوباره از سوی عراق تمامی بازسازی به‌طور ۱۰۰ درصد تخریب شد. پس از پایان جنگ منطقه بازسازی شده و از نو رونق گرفته‌است.

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌ای ایران، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
* مساحت و بارش سالانه

رده:شهرهای شهرستان دهلران
رده:شهرهای استان ایلام
رده:شهرستان دهلران