بارداری خارج رحمی

**بارداری خارج رحمی**، **بارداری بیرون از رحم** یا **حاملگی خارج از رحم**  عارضه‌ای در بارداری است که در آن جنین به جای رحم در محلی دیگر لانه‌گزینی می‌کند. نشانه‌های کلاسیک آن شامل درد شکمی و خونریزی واژینال است، هرچند کمتر از نیمی از زنان مبتلا هر دو علامت را دارند. درد می‌تواند تیز، مبهم یا شبیه گرفتگی باشد و در صورت خونریزی داخل شکم به شانه نیز انتشار یابد. خونریزی شدید ممکن است باعث افزایش ضربان قلب، غش یا شوک شود. به‌جز موارد بسیار نادر، جنین در این شرایط قادر به ادامه حیات نیست.

گاهی تخمک بارورشده به سوی رحم نمی‌رود و در بین راه، مثلاً درون لوله فالوپ (لوله رحم) لانه‌گزینی نموده و رشد را آغاز می‌کند یا حتی اصلاً وارد لولهٔ فالوپ نمی‌شود و در لگن یا داخل حفره صفاقی رشد را آغاز می‌کند، که به این حالت‌ها **بارداری نابجا** می‌گویند.

به‌طور کلی، بارداری خارج‌رحمی کمتر از ۲ درصد کل بارداری‌ها را در جهان درگیر می‌کند. عوامل خطر شامل بیماری التهابی لگن (اغلب ناشی از عفونت کلامیدیا)، استعمال دخانیات، آندومتریوز، جراحی‌های قبلی لوله‌های رحمی، سابقه ناباروری و استفاده از روش‌های کمک‌باروری هستند. زنانی که یک بار بارداری خارج‌رحمی داشته‌اند، در معرض خطر بالاتری برای تکرار آن قرار دارند. حدود ۹۰ درصد موارد در لوله‌های فالوپ رخ می‌دهد، اما لانه‌گزینی می‌تواند در دهانه رحم، تخمدان، محل بخیه سزارین یا داخل شکم نیز اتفاق بیفتد. تشخیص معمولاً با آزمایش خون برای هورمون اچ‌سی‌جی و سونوگرافی انجام می‌شود و گاهی نیاز به تکرار آزمایش است. شرایطی مانند سقط خودبه‌خودی، پیچ‌خوردگی تخمدان و آپاندیسیت حاد نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

پیشگیری با کاهش عوامل خطر، مانند غربالگری و درمان عفونت کلامیدیا امکان‌پذیر است. برخی بارداری‌های خارج‌رحمی بدون درمان سقط می‌شوند، اما درمان استاندارد شامل خارج کردن جنین از لوله یا برداشتن کامل لوله رحمی است. در برخی موارد، داروی متوترکسات به اندازه جراحی مؤثر است، به‌ویژه زمانی که سطح اچ‌سی‌جی پایین و اندازه بارداری کوچک باشد. در صورت پارگی لوله، وجود ضربان قلب جنین یا بی‌ثباتی علائم حیاتی مادر، جراحی (مانند لاپاروسکوپی) توصیه می‌شود. این جراحی می‌تواند با لاپاروسکوپی یا با برش بزرگ‌تر (لاپاراتومی) انجام شود. درمان مناسب میزان بیماری‌زایی و مرگ‌ومیر مادر را کاهش می‌دهد.

نرخ بارداری خارج‌رحمی در کشورهای توسعه‌یافته حدود ۱۱ تا ۲۰ مورد در هر هزار تولد زنده است، اما در میان استفاده‌کنندگان از روش‌های کمک‌باروری می‌تواند تا ۴ درصد باشد. این عارضه شایع‌ترین علت مرگ زنان در سه‌ماهه نخست بارداری است و حدود ۶ تا ۱۳ درصد کل موارد مرگ را تشکیل می‌دهد. در کشورهای توسعه‌یافته نتایج درمان بهبود یافته، اما در کشورهای درحال‌توسعه همچنان ضعیف باقی مانده است. خطر مرگ در کشورهای توسعه‌یافته بین ۰٫۱ تا ۰٫۳ درصد و در کشورهای درحال‌توسعه بین ۱ تا ۳ درصد است. نخستین توصیف شناخته‌شده از بارداری خارج‌رحمی توسط پزشک اندلسی، ابوالقاسم زهراوی، در قرن یازدهم ارائه شد. واژه «اکتوپیک» به معنای «خارج از جایگاه» است.

## عوامل افزایش خطر ابتلا
* استفاده از دستگاه جلوگیری از بارداری که داخل رحم قرار می‌گیرد (آی.یو. دی).
* سابقه عفونت‌های شکمی یا لگنی
* وجود چسبندگی‌ها (رشته‌های بافت جوشگاهی) در اثر اعمال جراحی
* سابقه بارداری در لوله‌های رحمی
* سابقه جراحی بر روی لوله‌های رحمی یا رحم
* سابقه آندومتریت (التهاب آندومتریوم، بافت پوشاننده سطح داخلی رحم) در بیمار باشد.
* وجود ناهنجاری در رحم

## علائم بروز بارداری خارج رحمی
# لکه بینی
# تأخیر در عادت ماهانه
# مثبت بودن آزمایش خون بارداری یا βhCG (در ۹۹٪ موارد)
# درد تقریباً زیاد در زیرشکم
# حساسیت در لمس شکم
# دیده نشدن کیسه بارداری درون حفره رحم (سر جای اصلی) در تصاویر سونوگرافی البته با کمک گرفتن از سونوگرافی ترانس واژینال

## درمان
### درمان دارویی
درمان زودهنگام بارداری‌های خارج از رحم به کمک متوترکسات یکی از روش‌های مناسب و کارا می‌باشد که به عنوان جایگزینی مناسب برای مداخله جراحی در دهه ۱۹۸۰ میلادی پدید آمد. متوترکسات که یک مهارکننده تولید اسید فولیک است با اتصال به آنزیم دی هیدروفولات ردوکتاز از تبدیل دی هیدروفولات به تتراهیدروفولات که شکل فعال فولات است، جلوگیری به عمل می‌آورد. فولات برای ساخت پورین‌ها و پیریمیدین‌ها که در ساختار DNA و RNA حضور دارند ضروری است. با توقف تولید پورین‌ها و پیریمیدین تولید RNA ,DNA و پروتئین هم در سلول متوقف می‌شود. به این ترتیب اگر متوترکسات در اوایل بارداری تجویز شود رشد جنین متوقف می‌شود که این حالت سبب سقط جنین خواهد شد.

### مداخلات جراحی
زمانی که خون‌ریزی رخ داده باشد، توده جنینی بزرگ‌تر از ۳٫۵ سانتی‌متر باشد یا میزان β-hCG بیش از ۶۰۰۰mIU/ml باشد می‌توان از مداخلات جراحی کمک گرفت. جراحان برای دسترسی به لگن از لاپاروسکوپی یا لاپاروتومی کمک می‌گیرند. سپس لوله فالوپ آسیب‌دیده با توجه به میزان جراحت تحت سالپینگوستومی یا سالپینژکتومی قرار می‌گیرد. برخلاف سالپینژکتومی که لوله رحمی از بدن فرد خارج می‌گردد، در سالپینگوستومی تنها محتویات لوله‌های رحمی تخلیه می‌گردد. برآورد می‌شود که %۱۱–۰٫۵ بارداری‌های خارج رحمی تحت مداخلات جراحی قرار می‌گیرد. نخستین جراحی موفق برای بارداری خارج‌رحمی توسط رابرت لاسن در سال ۱۸۸۳ انجام شد.

## نگارخانه

File:Poirtêye foû matrice pate.JPG|
File:Poirtêye foû matrice saetch1.JPG|
File:Poirtêye foû matrice saetch2.JPG|
File:Poirtêye foû matrice saetch3.JPG|
File:Poirtêye foû matrice saetch&coine.JPG|
File:Poirtêye foû matrice saetch ådfoû pwels.JPG|


## منابع

رده:بارداری انسان
رده:بارداری منجر به سقط جنین
رده:درد حاد
رده:فوریت‌های پزشکی
رده:موضوعات بهداشتی در زمان بارداری