open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماهایا پطروسیان

**ماهایا پطروسیان** ( زادهٔ ۳ ژانویه ۱۹۷۰ در تهران) هنرپیشه سینما، تئاتر و تلویزیون ارمنی‌تبار اهل ایران است. وی از سال ۱۹۹۰ میلادی (۱۳۶۹) تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.

## زندگی
وی در ۳ ژانویهٔ ۱۹۷۰ (۱۳ دی ۱۳۴۸) در تهران به دنیا آمد. او از دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشتهٔ تئاتر فارغ‌التحصیل شد. با بازی در فیلم *[[عشق و مرگ (فیلم ۱۳۶۹)|عشق و مرگ]]* به کارگردانی محمدرضا اعلامی پا به عرصهٔ سینما گذاشت و با بازیگری در فیلم‌های *[[پرده آخر|پردهٔ آخر]]*، *[[دیگه چه خبر!؟|دیگه چه خبر]]*، *[[نابخشوده (فیلم ۱۳۷۵)|نابخشوده]]*، و *[[کمکم کن (فیلم)|کمکم کن]]* در سینمای ایران مشهور شد. وی برای فیلم‌های پردهٔ آخر و هفت پرده برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن در سالهای ۱۳۶۹
و ۱۳۷۹ شد.

## فیلم‌شناسی

### سینمایی

### مجموعه تلویزیونی و نمایش خانگی
* شیخ مفید
* گل من گلی

### فیلم کوتاه
* با چراغ‌های خاموش
* ۳ کیلومتر جلوتر
* سیاه و سفید
* یه روز قشنگ برفی

### نمایش
* دختر گل فروش
* معرکه در معرکه
* عشق‌آباد

## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست بازیگران ارمنی

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

## پیوند به بیرون

* وبگاه ماهایا پطروسیان 
* 

رده:افراد ایرانی ارمنی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایران
رده:بازیگران زن اهل ایران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:برندگان سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن
رده:دانش‌آموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
رده:زادگان ۱۳۴۸
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن ارمنی‌تبار اهل ایران
ماکرومدیا

**ماکرومدیا**  یک شرکت آمریکایی تولیدکننده نرم‌افزارهای گرافیکی و توسعه وب است. دفتر مرکزی این شرکت سان‌فرانسیسکو بود. از محصولات تولید شده توسط این شرکت می‌توان به فلش و دریم‌ویور اشاره کرد. در ۳ دسامبر ۲۰۰۵ رقیب این شرکت، ادوبی، کنترل محصولات ماکرومدیا را بدست گرفت. در تاریخ ۹/۷/۱۳۹۹ به دلیل تحریم های امریکا این شرکت از ارائه مستقیم خدمات به ایران منع شده.

## خرید
شرکت ماکرومدیا در ۳ دسامبر ۲۰۰۵ با هزینه ۳٫۴ میلیارد دلار توسط ادوبی خریداری شد.

## منابع

* 

رده:ادوبی
رده:انحلال‌های ۲۰۰۵ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۲ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های خدمات نرم‌افزاری در خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:شرکت‌های رایانه‌ای
رده:شرکت‌های فناوری اطلاعات
رده:شرکت‌های فناوری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار نیویورک
رده:شرکت‌های سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا
رده:شرکت‌های کالیفرنیا
رده:شرکت‌های منحل‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های منحل‌شده منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری منحل‌شده ایالات متحده آمریکا
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری منحل‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های پیشین فهرست‌شده در نزدک
درجات هفتگانه مهرپرستی

**درجات هفتگانه مهرپرستی** در آئین مهرپرستی/میترائیسم پیروان این دین برای پیوستن به گروه باید زیر نظر بالاترین مقام روحانی «مغ» هفت مرحلهٔ سلوک را طی کنند. پذیرش با شرایط سختی روبه رو بود. تشرف یافتگان به کیش مهر ناگزیر به گذراندن هفت مرتبه بودند که از پائین‌ترین مرتبه آغاز می‌شود و به بالاترین مرتبه پایان می‌یافت.

## درجات هفتگانه
### کلاغ
اولین مرحله از مراتب مهرپرستی است. پیام‌آور از جهان بالا می‌باشد. در هنگام مراسم نقاب کلاغ بر چهره می‌زده یا تقلید کلاغ می‌کرده‌است. علامت مخصوص او چوبی است که دو مار به دور آن حلقه زده‌اند و عنصر هوا عنصر مخصوص کلاغ است.

### نامزد یا پوشیده
با انجام یک سری کارهای دشوار کلاغ می‌توانست به مقام نامزدی برسد. یکی از کارهای سختی که باید انجام می‌شد تا شخص به درجه نامزدی برسد، خاموش ماندن بود. علامت مخصوص او مشعل و چراغ می‌باشد. عنصر آب عنصر مخصوص نامزد است.

### جنگی
از این مرحله عضویت در جمع مهرپرستان رسمی می‌شود. گویا اکثر مهر پرستان تا این درجه بالا می‌آمدند. در انتهای مراسم به شخصی که می‌خواست جنگی شود، تاجی که در انتهای شمشیری آویخته شده بود پیشکش می‌کردند. او این تاج را نمی‌پذیرفت و می‌گفت که مهر تاج سر من است. گویا داغ مهر را در همین مرحله بر چهره مهرپرست می‌زدند. علامت مخصوص او توبره و نیزه و کلاهخود است. عنصر خاک عنصر مخصوص جنگی بوده.

### شیر
بالا رفتن از پله شیر بسیار دشوار بوده. شیر باید نیرومندتر از هم‌ردیفانش می‌بود. در این مرحله قدرت شخص را آزمایش می‌کردند. بر دست و زبان شخص عسل می‌ریختند که به معنی پاکیزگی دست و زبان بوده و لقب نگهبان میوه می‌گرفت. علامت مخصوص او بیلچه است که برای به هم زدن آتش به کار می‌رفته و عنصر آتش عنصر مخصوص شیر بوده. بر روی قبر شیرمردان یک شیر سنگی گذاشته می‌شد.

### پارسایی
شیر مردی که به سنین بالا می‌رسید به درجه پارسایی دست میافت. درجه‌های قبلی زمینی و مادی بودند اما درجه پارسایی بیشتر درجه‌ای روحانی است و معنی آن وارستگی می‌باشد؛ معنی واژه پارسا نیز همین معنی است.
علامت مخصوص او داس و نماد پارسایی ماه بوده.

### مهر پویا
علامت مخصوص مهر پویا تازیانه، هاله و مشعل و نماد او خورشید است. خورشید در تمدن ایرانی از پایه‌های اساسی ادیان است. خورشیدپرستی و ماه پرستی در نگاره‌های مصری هم دیده می‌شود. برابری روز و شب، بزرگترین شب و بزرگترین روز از جشن‌های بزرگ تمدن ایرانی است. تمدن ایرانی حوزه تمدن میترایی است و بخش بزرگی از اروپا و شمال آفریقا و هندوستان و آسیای میانه را در برمی گیرد. در یک دوره صلیب چرخان را به عنوان نماد خورشید و در دوره دیگر صلیب و گل دوازده برگ را نماد آن قرار می‌دادند. این نمادها در تمدن ایرانی بسیار دیده شده‌است صلیب پارسی یکی از این نمونه‌ها نماد ایزد **(Mithra** (Miθra است.

### پدر یا پیر
پیر در دین کهن ایران باستان و لفظ پدر در شاخه‌های اروپایی مهرپرستی، اشاره به مقام خدای زمان یا زروان دارد که در اسطوره‌های باستانی آیین‌های بومی پیش از زرتشت، پدرِ اولین عالم، دو نهادِ کیهانی ابتدایی نور و تاریکی و منتهای دانش و حکمت در مرتبه‌های این آیین باستانی می‌باشد.

## منابع

* :en:Mithraic mysteries
* :en:Mithra
* ورمازرن، مارتین، آیین میترا، چشمه ۱۳۸۳

حامی، احمد، بغ مهر ۲۵۳۵

رده:مهرپرستی
کمیته زرگنده

با ابطال قرارداد ۱۹۱۹ کمیته‌ای تحت عنوان **کمیته آهن** یا کمیته زرگنده در تهران شکل گرفت. ریاست این کمیته بر عهده سید ضیاءالدین طباطبایی و محل تشکیل جلسات نیز در زرگنده منزل وی بود.

اعضای اصلی کمیته آهن عبارت بودند از:«سید ضیاءالدین طباطبایی، میرزا محمودخان مدیرالملک (محمود جم)، دکتر منوچهرخان طبیب ژاندارمری (شوهرخواهر کلنل کاظم سیاح)، میرزا موسی خان رئیس خالصجات، سرهنگ مسعود کیهان. جمعی هم از تهران می‌آیند و می‌روند مانند ملک الشعراء بهار خراسانی، میرزا کریم خان رشتی، دکتر مؤدب الدوله، سید محمد تدین، ایپکیان ارمنی ... وستهال [ وستداهل] سوئدی». روایتی موجود است حاکی از اینکه این کمیته دارای سه عضو خارجی یعنی ژنرال سر ادموند آیرونساید، کلنل هنری اسما یس و سر والتر اسمارت نیز بوده است.

یحیی دولت آبادی، کمیته زرگنده را قوه ایرانی سیاسی برای اجرای کودتا می‌داند و محمودخان مدیرالملک، سرهنگ مسعود کیهان، منوچهرخان طبیب و میرزا کریم خان رشتی را از اعضای آن معرفی می‌کند و معتقد است: «... کمیته زرگنده مرکز سیاست انگلیس است در تهران، در قسمتی که باید به دست ایرانیان انجام بگیرد.» 

شبکه اردشیر جی از سال ۱۹۱۳ به وسیله میرزا کریم خان رشتی با رضاخان (همان رضا شاه) مرتبط شده بود و به نوعی تعلیمات سیاسی وی را برعهده داشت. با قرار گرفتن رضاخان در رأس نیروی نظامی، اهرم اجرایی کودتای ۱۲۹۹ شکل می‌گیرد. اما این جریان بدون حمایت عناصر داخلی و نیروهای سیاسی میسر نمی‌شد.

کودتای ۱۲۹۹ را می‌توان نقطه عطفی در روابط سیاسی ایران قاجاری و امپراتوری بریتانیا دانست چرا که با انقلاب اکتبر ۱۹۱۷، سلسله قاجار از حمایت روسیه محروم شد و هنگام آن رسیده بود که رقیب دیرینه او، انگلیس بدون نیاز به تقسیم منابع با رقیب به تدریج حضور گسترده خود را در ایران بیش از پیش تثبیت نماید.

## منابع

* نگاهی به زندگی ماژور مسعود کیهان
آستوریاس (ابهام‌زدایی)

**آستوریاس** می‌تواند در معانی زیر بکار رود :
* آستوریاس نام یکی از بخش‌های خودمختار اسپانیا است.
* میگل آنخل آستوریاس، نویسنده و دیپلمات گواتمالایی است.
* افسانهٔ آستوریاس Asturias Leyenda نام قطعهٔ موسیقی اثر آیزاک آلبنیس است. 

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی کشتی
نیل گیمن

**نیل ریچارد مک‌کینون گِی‌مِن**  (زاده ۱۰ نوامبر ۱۹۶۰-) نویسنده داستان کوتاه، فیلم‌نامه‌نویس، رمان‌نویس، خالق کتاب کامیک، رمان گرافیکی، تئاتر صوتی و فیلم انگلیسی یهودی سبک‌های علمی-تخیلی و خیال‌پردازی است. او در حال حاضر با موسیقی‌دان آمریکایی آماندا پالمر ازدواج کرده‌است و ساکن آمریکاست. 

وی موفق به کسب جوایز متعددی شامل جایزهٔ جایزه‌های هوگو، نبولا و برام استوکر، و همچنین نشان نیوبری شده‌است.

از آثار قابل توجه او می‌توان به مجموعه کتاب‌های کامیک *[[سندمن (ورتیگو)|سَندمن]]*، و رمان‌های *[[گرد ستاره]]*، *[[خدایان آمریکایی]]*، *[[کورالاین]]* و *[[کتاب گورستان]]* اشاره کرد. او سردبیر مجلهٔ ابدی‌های مارول کمیک برای دورهٔ اول هم هست. از بین آثار وی داستان کوتاه هیولا، کتاب گورستان و کورالاین به فارسی ترجمه شده‌اند.

## آثار
* *[[سندمن (ورتیگو)|سَندمن]]*
* *[[خدایان آمریکایی]]*
* *[[کورالاین]]*
* *[[کتاب گورستان]]*
* *[[گرد ستاره]]*
* *[[فال نیک]]*
* *[[ناکجا (رمان)|ناکجا]]*
* *[[ناندور فودور و خدنگ سخنگو]]*

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

نیل گیمن
رده:آثار نیل گیمن
رده:استادان کالج بارد
رده:افراد زنده
رده:انگلیسی‌های لهستانی-یهودی‌تبار
رده:اهالی پورتچستر
رده:اهالی شهرستان دون، ویسکانسین
رده:برندگان جایز شرتی
رده:برندگان جایزه آیزنر برای بهترین نویسندگی
رده:برندگان جایزه نبیولا
رده:راویان کتاب صوتی
رده:رمان‌نویسان اهل انگلستان
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل انگلستان
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:روزنامه‌نگاران اهل انگلستان
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل انگلستان
رده:زادگان ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:زنبوردارهای اهل بریتانیا
رده:سندمن
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل انگلستان
رده:فیلم‌نامه‌نویسان مرد اهل انگلستان
رده:مهاجران انگلیسی در ایالات متحده آمریکا
رده:ندانم‌گرایان اهل انگلستان
رده:ندانم‌گرایان یهودی
رده:نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان اهل انگلستان
رده:نویسندگان برنده جایزه هوگو
رده:نویسندگان پست‌مدرن
رده:نویسندگان خیال‌پردازی اهل انگلستان
گیمن، نیل
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل انگلستان
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل انگلستان
رده:نویسندگان رمان گرافیکی اهل انگلستان
رده:نویسندگان علمی-تخیلی انگلیسی
گیمن، نیل
رده:نویسندگان مارول کامیکس
رده:نویسندگان وحشت اهل انگلستان
رده:نویسندگان یهودی اهل انگلستان
گیمن، نیل
رده:وبلاگ‌نویسان اهل انگلستان
رده:یهودیان اهل انگلستان
رده:نویسندگان داستان‌های ارواح
رده:برندگان جایزه اینکپات
رده:نویسندگان سبک رئالیسم جادویی
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل انگلستان
رده:ساینتولوژیست‌های پیشین
رده:مناقشه‌های وقاحت در ادبیات
رده:نویسندگان ادبیات گوتیک
متالورژی مکانیکی

**متالورژی مکانیکی** بخشی از متالورژی فیزیکی است که اساساً به رفتار فلزات تحت نیرو یا بار می‌پردازد. نیرو ممکن است ناشی از بکار بردن فلز به عنوان عضو یا بخشی از سازه یا ماشین ناشی شود که در اینصورت لازم است محدودهٔ نیرویی که فلز می‌تواند بدون شکست تحمل کند را بدانیم.

از طرفی موضوع مورد بررسی ممکن است تبدیل شمش فلز به شکل کاربردی تری (مانند ورق) باشد. در اینصورت نیز بایستی شرایط دمایی و نرخ باری که حداقل نیروی لازم برای انجام کار را فراهم می‌کند را بدانیم.

متالورژی مکانیکی مبحثی نیست که بتوان آن را به طور دقیق از مباحث دیگر جدا کرد. این مبحث مخلوطی از علوم و رویکردهای مختلف به مسئلهٔ «درک پاسخ فلزات به نیرو» است.

در رویکرد مقاومت مواد (مقاومت مصالح) و تئوری‌های الاستیسیته و پلاستیسیته، فلزات همگن در نظر گرفته می‌شوند تا بتوان رفتار آنها را با روابط ساده‌ای بیان کرد. این رویکرد پایهٔ طراحی سازه‌ها و اجزای ماشین است.

در برابر هنگامی که ساختار مواد به‌طور غیرقابل صرف‌نظری ناهمگن شود، تئوری‌های مقاومت مواد اعتبار خود را از دست می‌دهند. مثال‌هایی از این موارد، رفتار دما بالای فلزات (که در آن ساختار متالورژیکی فلزات به‌طور مداوم با زمان تغییر می‌کند) یا در تبدیل چقرمه به ترد (که در فولادهای کربن بالا رخ می‌دهد) است.

## هدف
تعیین ارتباط بین رفتار مکانیکی و ساختار (که با استفاده از میکروسکوپ و پراش اشعه ایکس شناسایی می‌شود) وظیفهٔ اصلی متالورژی مکانیکی است. هنگامی که رفتار مکانیکی مواد با توجه به ساختار آن قابل پیش‌بینی باشد، به‌طور کلی می‌توان خواص مکانیکی را بهبود بخشید یا حداقل آن را کنترل کرد.

## منابع

* Dieter, G.E. , *Mechanical Metallurgy*, McGraw-Hill, 1986.

## جستارهای وابسته
* متالورژی فیزیکی
* رفتار مکانیکی مواد
* متالورژی
* سرامیک مکانیکی

رده:مکانیک محیط‌های پیوسته
چگالش بوز–اینشتین

بندانگشتی|261x261px|ویدئویی از چگال بوز–اینشتین در مقابل دما و نمودار انرژی

**چگالش بوز–اینشتین** یا **چگاله بوز–اینشتین**  پنجمین و جدیدترین حالت ماده است. این حالت، حالتی از ماده است که در آن، یک گازِ رقیقِ بوزون  را تا دمای بسیار پایین و در ۲۷۳٫۱۴− درجه سانتی‌گراد (بسیار نزدیک به صفر مطلق)، سرد می‌کنند. در اثر دمای بسیار پایین در این گذار فاز ، بخش بسیار بزرگی از بوزون‌ها، کمترین حالت کوانتومی را اِشغال می‌کنند و در آن نقطه پدیدهٔ کوانتومیِ ماکروسکوپی آشکار می‌شود. بوزون‌های سرد در هم فرومی‌روند و ابَر ذره‌هایی که رفتاری بیشتر شبیه یک ریزموج  دارد تا ذره‌های معمولی شکل می‌گیرد. مادهٔ چگال‌شدهٔ بوز–اینشتین شکننده و سرعت عبور نور در آن بسیار کم است.

## تاریخچه
این حالت ماده، در سال ۱۹۹۵ توسط دو دانشمند به نام‌های اریک آلین کرنل  و کارل ادوین وایمن  ساخته شد اما پیش از آن، دو دانشمند دیگر یعنی ساتیندرا بوز  و آلبرت اینشتین وجود این حالت را در سال ۱۹۲۰ پیش‌بینی کرده بودند ولی به دلیل نداشتن وسایل و امکانات لازم آن را نساختند. دانشمندان برای اولین بار در مقاله‌ای که در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۰ منتشر شده‌است، بیان کردند که برای جلوگیری از تأثیر جاذبه بر این ماده و انجام آزمایش‌هایی دقیق تر این ماده را در مدار زمین و تحت شرایط ریزگرانش ساخته‌اند.

## دمای بحرانی
اتم‌های پلاسماها فوق‌العاده داغ و فوق‌العاده برانگیخته‌اند اما حالت متراکمِ بی‌ای‌سی  درست برعکس آن است و آن‌ها کاملاً تحریک نشده و فوق‌العاده سرد هستند. متراکم شدن یا چگالش وقتی رخ می‌دهد که چند مولکول گاز، به خاطر کاهش انرژی، با یکدیگر جمع شده و تبدیل به مایع شوند. اتم‌های گازها، واقعاً برانگیخته و پر انرژی هستند اما در صفر درجه کلوین، تقریباً تمام مولکول‌ها از حرکت می‌ایستند و وقتی انرژیشان کم می‌شود حرکتشان کند شده، دور هم جمع و توان تبدیل به قطره را دارا می‌شوند.

دانشمندان راهی پیدا کرده‌اند که بتوانند ماده را تا دمای نزدیک به صفر مطلق سرد کنند. وقتی که دما تا این حد کم می‌شود، می‌توان با چند عنصر خاص، حالت متراکمِ ماده را ساخت. کرنل و وای‌من این کار را با عنصر روبیدیم  انجام دادند. حالا ماده که سرد است، اتم‌ها شروع به جمع و یکپارچه شدن می‌کنند و تمام این اتفاق در دمایی حدود چند بیلیونیم درجه رخ می‌دهد. نتیجهٔ این یکپارچه شدن اتم‌ها، حالت چگالش بوز–اینشتین است. اتم‌هایی که در یک محل جمع شده‌اند، تشکیل یک ابَراتم را می‌دهند و دیگر هزاران اتم مجزا وجود ندارد. در سال ۲۰۰۱ ولفگانگ کترله ، جایزه نوبل فیزیک را به خاطر نشان دادن تجربی این پدیده از آن خود کرد. انتقال به بی‌ای‌سی زیر دمای بحرانی رخ می‌دهد. برای یک گاز سه بعدیِ یکنواخت که از ذرات غیر متعامل و بدون هیچ درجه داخلیِ آشکارِ آزاد تشکیل شده‌است، این‌گونه است:

T_c=\left(\frac{n}{\zeta(3/2)}\right)^{2/3}\frac{2\pi \hbar^2}{ m k_B} \approx 3.3125 \ \frac{\hbar^2 n^{2/3}}{m k_B}

تداخلِ ارزشِ متغیرها و اصلاحات را می‌توان با نظریه میدان متوسط  محاسبه کرد.

## جستارهای وابسته

* پدیده‌های کوانتومی ماکروسکوپیک
* ابررسانایی
* عنصر فرااورانیم
* فیزیک ذرات
* ذرات زیراتمی
* گذار فاز

## منابع و پانویس

رده:آلبرت اینشتین
رده:چگالش بوز-اینشتین
رده:فازهای ماده
رده:فیزیک ماده چگال
رده:ماده نامتعارف
بزرگ‌ترین شمارندهٔ مشترک

بندانگشتی|بزرگترین شمارندهٔ مشترک دو عدد ۶۰ و ۴۸ از محاسبهٔ اشتراک مجموعه شمارنده‌های هر یک از این دو عدد با هم، و ضرب آن‌ها به دست می‌آید.یعنی بزرگترین شمارندهٔ مشترک این دو عدد عبارت است از: ۲×۲×۳ یا همان ۱۲.
**بزرگترین شمارندهٔ مشترک** یا **بزرگترین مقسوم‌علیه مشترک**   در ریاضیات بزرگترین عضو مجموعهٔ شمارنده‌های دو عدد بزرگترین شمارندهٔ مشترک این دو عدد نامیده می‌شود.

## مثال
فرض کنید a و b دو عدد صحیح دلخواه‌اند. اگر D(a) و D(b) به ترتیب مجموعهٔ شمارنده‌های مثبت a و b باشند، آن‌گاه بزرگترین شمارندهٔ مشترک که با نماد (a , b) نمایش داده می‌شود و به شکل زیر تعریف می‌شود.
بزرگترین عضو مجموعهٔ شمارنده‌ٔ مشترک و مثبت a و (a,b) = b .
* اگر (a,b)=1، آن‌گاه a و b را نسبت به هم اول یا متباین می‌خوانیم.
* (a,b)=(-a,b)=(a,-b)=(-a,-b)
* (0,a)=|a|
* چون D(0)={1,2,3,...}، پس مجموعهٔ شمارنده‌های صفر و صفر مجموعهٔ اعداد طبیعی است که بزرگترین عضو ندارد، پس (0,0) تعریف نشده‌است. **تذکر:** برخی از مؤلفین تعریف می‌کنند (0,0)=0.
* به ازای هر عدد صحیح k داریم: (a,b)=(a,ka+b).
* قضیه بزو (Bezout): فرض کنید a و b دو عدد صحیحی هستند که حداقل یکی از آن‌ها مخالف صفر است. اگر (a,b)=d، در این صورت، اعداد صحیح r و s وجود دارند به‌طوری‌که

d = ra + sb

## روش‌های محاسبه ب.م.م
### به کمک مجموعهٔ شمارنده‌ها
در این روش با نوشتن مجموعهٔ شمارنده‌های دو عدد مورد نظر و اشتراک این دو مجموعه، بزرگترین شمارندهٔ مشترک را پیدا می‌کنیم.

### روش تجزیه به عوامل اول
در این روش، ابتدا دو عدد مزبور را به عوامل اول تجزیه کرده، سپس سازه‌های مشترک با توان کمتر را در هم ضرب می‌کنیم، ب.م.م به‌دست می‌آید.

### الگوریتم اقلیدس (موسوم به روش نردبانی یا تقسیمات متوالی)
در این روش، ابتدا عدد بزرگتر را بر دیگری تقسیم می‌کنیم و سپس عدد کوچکتر را بر باقی ماندهٔ تقسیم مزبور تقسیم می‌کنیم و این عمل را تا جایی که باقی‌مانده صفر شود ادامه می‌دهیم، آخرین باقی‌مانده غیرصفر، بزرگترین شمارندهٔ مشترک دو عدد مزبور است.

## جستارهای وابسته
* تست ب. م. م
*کوچک‌ترین مضرب مشترک

## منابع
* آشنایی با نظریهٔ اعداد، نوشتهٔ ویلیام و. آدامز، لری جوئل گولدشتین، ترجمهٔ آدینه محمد نارنجانی، مرکز نشر دانشگاهی
* آموزش ریاضیات گسسته دورهٔ پیش‌دانشگاهی نظام جدید، نوشتهٔ سیدحسن سیدموسوی، انتشارات مبتکران
رده:توابع ضربی
کاوشگر فضایی اولیس

بندانگشتی|چپ|270px|فضاپیمای اولیس

اولیس کاوشگری بود که از صفحه فرضی فضا که حاوی کلیه مدارهای سیارات است گذشت این کار نیازمند مساعدت میدان جاذبه مشتری بود کاوشگر اولیس در پروازش در سال ۱۹۹۴ از قطب جنوبی خورشید و در سال ۱۹۹۵ از بالای قطب شمالی آن گذشت و مطالعه باد خورشیدی و میدان مغناطیسی خورشید بر فراز قطبهایش را امکان پذیر ساخت.

## منابع

رده:پرواز فضایی در ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:پرواز فضایی
رده:سازمان فضایی اروپا
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده با شاتل فضایی
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده در ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:کاوشگرهای آژانس فضایی اروپا
رده:کاوشگرهای فضایی از کار افتاده
رده:کاوشگرهای فضایی ناسا
رده:کاوشگرهای ناسا
رده:مأموریت‌های فضایی در مشتری
رده:ماهواره‌های از کار افتاده در مدار خورشید مرکزی
رده:مأموریت‌های فضایی به خورشید
رده:رصدخانه‌های فضایی خورشیدی
رده:مأموریت‌های فضایی به دنباله‌دارها
تابع (ابهام‌زدایی)

**تابـِع** می‌تواند اشاره داشته باشد به:
* تابع (ریاضیات)، که یک ورودی به آن می‌دهیم و با انجام عملیاتی بر روی آن یک خروجی دریافت می‌کنیم.
* تابع (فلسفه)
* تابعین
* شیء تابع، یکی از اشیاء برنامه‌نویسی شئ‌گرا.
* برنامه‌نویسی تابعی، الگوی برنامه‌نویسی که از متغیرهای محلی استفاده نمی‌کند.
* رویه، رویه‌ای که یک تابع را اجرا می‌کند.
* شهروند یک کشور، دارای تابعیت یک کشور.
مسجد حسن دوم

**مسجد حسن دوم** یا مسجد حسن ثانی، مسجدی است در شهر کازابلانکا یا دارالبیضاء درمراکش یا مغرب اسلامی. این مسجد که به لحاظ وسعت پس از مسجد الحرام و مسجد النبی قرار دارد، در ساحل شهر کازابلانکا و بخشی از آن بر روی آب قرار دارد و با کمک‌های مردمی ساخته شده‌است. کارساخت مسجد حسن دوم در سال ۱۹۸۷ آغاز و در سال ۱۹۹۳ به پایان رسید تا به مناسبت شصتمین سال تولد حسن دوم پادشاه مراکش افتتاح شد.

## مقیاس ساختمان
این مسجد بلندترین ساختمان مسجد در جهان محسوب می‌شود که ارتفاع مناره‌های آن به ۲۱۰ متر می‌رسد و با داشتن ۲۰ هزار متر مربع وسعت بزرگ‌ترین مسجد جهان پس از مسجد الحرام و مسجد النبی به‌شمار می‌رود. شبستان اصلی مسجد گنجایش ۲۵ هزار نفر را داشته و هشتاد هزار نفر می‌توانند در صحن خارجی آن نماز بخوانند. همچنین در ساخت این مسجد از ۵۶۰ هزار سنگ استفاده شده‌است.

مناره اذان آن به سبک أندلسی است و ارتفاع ۲۱۰ متر و مرتفع‌ترین بنای اسلامی است، این مسجد نماد مغرب نیز به حساب می‌آید.

## ساخت
کار ساخت این مسجد از ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۶ آغاز شد و قرار بود ساخت آن برای شصتمین زادروز حسن ثانی پادشاه مغرب در سال ۱۹۸۹ به پایان برسد. اما این مسجد ۳۰ اوت ۱۹۹۳ افتتاح شد.

میشل پینسیو، معمار فرانسوی طراحی و معماری این مسجد را برعهده داشت است. گرانیت، گچ، مرمر، چوب و مواد دیگری از سراسر مغرب برای ساخت این مسجد به کار رفته‌است، اما برخی از ستون‌های گرانیتی و چلچراغ‌های شیشه‌ای از ایتالیا وارد شده‌است. شش هزار هنرمند سنتی مغرب پنج سال برای تبدیل این مواد خام به موزائیک‌های بسیار زیبا، سنگ‌های فوق‌العاده و سطح و کف مرمرین، گچکاری‌های هنرمندانه و سقف‌های چوبی نقاشی شده زمان صرف کرده‌اند. در ساخت این مسجد ۲۵۰۰ معمار و ۱۰۰۰۰ کارگر حرفه‌ای در طول ۶ سال به صورت شبانه‌روزی کار کرده‌اند.

و در کنار دریای آتلانتیک قرار دارد و با نورهای لیزری جهت مکه را از مناره‌های خود نشان می‌دهد که نور آن را می‌توان از فاصله چند مایلی در دریا مشاهده کرد. موزه، حمام بخار، کتابخانه، مدرسه آموزش قرآن کریم، سالن همایش و مراکز دیگر بخش‌های متفاوت این مسجد را تشکیل داده‌اند.

### هزینه ساخت
هزینه پروژه ساخت مسجد حدود ۸۰۰ میلیون دلار برآورد شده بود و میزان قابل توجهی از این مبلغ توسط مردم تأمین گردید. یکی از فایده‌های جانبی کمک‌های مردمی برای ساخت مسجد، کاهش موقتی ذخایر پولی مراکش و پایین آمدن تورم بود. تقریباً تمام مواد و مصالح مصرفی مسجد حسن الثانی از خود مراکش تأمین و تنها ستون‌های گرانیتی سفید و لوسترهای شیشه‌ای از ونیز وارد شدند.

## جستارهایی وابسته
* برج‌های دوقلوی کازابلانکا

## منابع

Wikipedia contributors, "Hassan II Mosque," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hassan_II_Mosque&oldid=192509878 (accessed February 20, 2008).

رده:اسلام در کازابلانکا
رده:جاذبه‌های گردشگری در کازابلانکا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کازابلانکا
رده:ساختمان‌های مذهبی کامل‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:مسجدها در کازابلانکا
رده:مسجدهای کامل‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
حسن دوم
رده:معماری عربی
فهرست مساجد جهان اسلام

این **فهرست ناقصی از برخی [[مسجد|مساجد]] مهم در [[جهان اسلام]]** است.
[left|thumb|150px| [مسجد الحرام و مرکز آن کعبه، مکه.]]
[left|thumb|150px| [قبةالصخره، بیت‌المقدس.]]
[left|thumb|150px| [مسجد النبی، مدینه.]]
[left|thumb|150px| [مسجدالاقصی، بیت‌المقدس.]]
[left|thumb|150px| [مسجد ابوحنیفه، اعظمیه، بغداد.]]
[left|thumb|150px| [مسجد اموی دمشق، دمشق.]]
[left|thumb|150px| [مسجد رفاعی، قاهره.]]
[left|thumb|150px| [مسجد شاه، اصفهان.]]

[left|thumb|150px| [ایا صوفیا، استانبول.]]
[left|thumb|150px| [مسجد سلطان احمد، استانبول.]]
[left|thumb|150px| [مسجد جامع هرات، هرات.]]
[left|thumb|150px| [مسجد کبود مزار شریف|مسجد کبود، مزار شریف.]]
[left|thumb|150px| [مسجد قرطبه، قرطبه.]]
[left|thumb|150px| [مسجد پاریس.]]

## فهرست
### عربستان سعودی
* مسجد الحرام
* مسجد النبی
* مسجد قبا

### عراق
* مسجد ابوحنیفه
* مسجد کوفه
* مسجد سهله
* مسجد کاظمین
* مسجد جامع سامرا

### سوریه
* مسجد نقطه
* مسجد اموی دمشق
* مسجد الاقصاب

### مصر

* مسجد جامع ناصر محمد بن قلاوون
* مسجد سلطان حسن
* مسجد عمرو بن عاص

### فلسطین
* مسجدالاقصی
* مسجد عمر
* قبةالصخره

### مغرب
* مسجد حسن دوم
* مسجد ابراهیم الابراهیم

### ایران
* مسجد جمکران
* مسجد جامع اصفهان
* مسجد سید اصفهان
* مسجد حکیم اصفهان
* مسجد جامع یزد
* مسجد جامع مکی زاهدان
* مسجد جامع بروجرد 
* مسجد جامع قبله
* مسجد سلطانی بروجرد 
* مسجد چوبفروشی
* مسجد عیدگاه
* مسجد کبود
* مسجد گذری
* مسجد جامع تبریز
* مسجد جامع اسیر
* مسجد جامع نیشابور
* مسجد جامع گوهرشاد
* مسجد شاه اصفهان
* مسجد جامع شهرکرد
* مسجد جامع شوشتر
* مسجد چوبی
* مسجد المهدی مهدیشهر

### ترکیه
* مسجد سلیمانیه
* مسجد مراد پاشا
* ایاصوفیه
* مسجد ایوب سلطان
* مسجد بایزید
* مسجد رستم پاشا
* مسجد سلطان احمد
* مسجد شاهزاده (استانبول)
* مسجد فاتح
* مسجد ینی والده
* مسجد جامع آدانا
* مسجد یاغ
* مسجد عیسی بیگ
* مسجد یشیل
* مسجد امیر سلطان

### افغانستان
* مسجد کبود مزارشریف
* مسجد جامع هرات
* مسجد نه‌گنبد
* آرامگاه و مسجد حاجی صاحب پایمنار
* مسجد گوهرشاد هرات

### مالزی
* مسجد نگارا

### آلبانی
* مسجد ادهم بیگ

### ارمنستان
* مسجد کبود (ایروان)

### امارات متحده عربی
* مسجد جمیرا
* مسجد شیخ زاید

### لبنان
* مسجد فخرالدین
* مسجد محمدالامین

## جستارهای وابسته

* فهرست مساجد شناخته‌شده

رده:فهرست‌های مربوط به ادیان
رده:مسجدها
شازده احتجاب

***شازده احتجاب*** رمانی از هوشنگ گلشیری است که نخستین بار به سال ۱۳۴۸ چاپ شد. گلشیری این اثر را خوش‌اقبال‌ترین کتاب خود نامیده است.

## داستان
*شازده احتجاب* روایت فروپاشی نظام شاهی و پیشامدرن در سنت فرهنگی ایران است. شخصیت اول رمان، که «شازده احتجاب» نامیده می‌شود، در اوهام و گذشته، به روایت قسمتی از استبداد و بیداد خود و خانواده‌اش می‌پردازد.

گلشیری در این رمان از شیوهٔ جریان سیال ذهن بهره می‌گیرد.

### بخشی از متن شازده احتجاب
«باور کنید، این جد کبیر فقط از بابت کین پس مبارکش ناراحت بوده: یک روز خونریزی دارد، یک روز باید عمل بکنند، یک روز حکیم ابونواس سواری را قدغن کرده است و یک روز باید مسهل خورَد یا در اندرونی، پنهان از چشم عملهٔ خلوت، شراب نوشد تا بلکه بواسیر راحتش بگذارد. همه‌اش همین است.»

### نوع روایت
«قصهٔ شازده احتجاب از درون روایت می‌شود؛ هوشنگ گلشیری در کنار استفاده از دانای کلی که دارد، هر بار با دخول به ذهن یکی از ساکنین خانه، روایت را پیش می‌برد. عمارت پوسیده و عقیم و ازدست‌رفتهٔ شازده هم درست به خودِ او می‌ماند.»

## فیلم
فیلمی با همین نام و به کارگردانی بهمن فرمان‌آرا با اقتباس از این رمان ساخته شده است.

## ترجمه‌ها
شازده احتجاب مورد تحسین آلن رب گریه بوده و به زبان فرانسوی و همچنین به زبان انگلیسی، توسط جیمز بوکن ترجمه شده است.

## شباهت با [[زوال خاندان آشر]]
«شازده احتجاب و زوال خاندان آشر هر دو علیه باورهای سنتی منسوخ زمانهٔ خودشان عصیان می‌کنند و این امر نه‌تنها در مضمون و محتوی آثار، بلکه در فُرم آن‌ها نیز خود را به نمایش می‌گذارد. هر دو اثر از عناصری کهن بهره می‌جویند تا بدعت‌گذار صناعات داستان‌نویسی ملی و درنتیجه خالق جریانات اصیل مستقل و ملی باشند.»

## منابع
* 
* *شازده احتجاب*- هوشنگ گلشیری- انتشارات نیلوفر- چاپ چهاردهم- ۱۳۸۴- تهران.
* شازده احتجاب در وبگاه ایران‌آکتور

## پانویس

رده:رمان‌های هوشنگ گلشیری
رده:کتاب‌های ۱۳۴۸
رده:کتاب‌های نشر کتاب زمان
مجمع اندیشه اسلامی

**مجمع اندیشهٔ اسلامی** یا **مجمع الفکر الاسلامی** یک مؤسسهٔ فرهنگی پژوهشی انتشاراتی است که در ۲۲ بهمن ماه ۱۳۶۶ خورشیدی در قم توسط آیت‌الله محسن اراکی تأسیس شده‌است.

## اهداف مجمع

این مجمع با هدف بررسی و تحقیق دانش دینی و دفاع از اندیشهٔ اسلامی است. 

## گام نخست

احیای کلیهٔ آثار فقیه شیعه شیخ مرتضی انصاری در مجموعهٔ ۲۹ جلدی. 

این طرح در راستای همکاری علمی با کنگرهٔ شیخ انصاری پایه‌گذاری شد و توسط جمعی از محققان حوزهٔ علمیهٔ با تحقیق و بررسی دقیق تمام آثار شیخ در سال ۱۳۷۹ خورشیدی به اتمام رسید. 

## گام دوم
تهیه واجرای سه طرح دانشنامه‌ای تحت عناوین: 
# الموسوعة الفقهیة المیسرة (دانشنامهٔ آسان فقهی).
# موسوعة التاریخ الإسلامی (دانشنامهٔ تاریخ اسلامی). 
# موسوعة مؤلفی الإمامیة (دانشنامهٔ مؤلفان شیعی).

از این دانشنامه‌ها تاکنون هفت جلد از «الموسوعة الفقهیة» چهار جلد از «موسوعة التاریخ الاسلامی» و نه جلد از «موسوعة مؤلفی الامامیة» چاپ و منتشر شده‌است.

## گام سوم

تحقیق و انتشار تالیفاتی از علمای گذشته و معاصر شیعه همچون فاضل تونی، علامه ابن میثم بحرانی، علامه وحید بهبهانی، آقا ضیاء عراقی، آیت‌الله سید کاظم حائری، آیت‌الله سید محمدباقر حکیم و.... 

## گام چهارم

انتشار مجلهٔ تخصصی «الفکر الاسلامی» (اندیشهٔ اسلامی).

## منبع

وب‌گاه حوزه  (کدبندی صفحه به عربی ویندوز)

رده:سازمان‌های فرهنگی
شاطرلنگه

**شاطرلَنگه** نام یکی از دماغه‌های دریای خزر است.

دماغه شاطر لنگه در شاخه کم‌عمقی از آب دریا در شبه‌جزیره آشوراده در استان گلستان ایران واقع شده است.

## منابع
* بر پایه داده‌هایی در لغتنامه دهخدا با ارجاع به «مازندران و استرآباد» نوشته رابینو، ترجمه وحید مازندرانی، صفحات ۸۹ و ۲۱۴.

رده:استان گلستان
رده:دریای خزر
رده:دماغه‌های ایران
طایفه

بندانگشتی|اسامی یک طایفه
**طایفه**  به گروهی از افراد گفته می‌شود که با هم خویشاوندی یا هم‌خونی داشته باشند. و نیاکان آنان یکی باشد. حتی اگر جزئیات نسب ناشناخته باشد. اعضای طایفه ممکن است حول یک نسب مشترک یا اجدادی از یک نژاد سازماندهی شوند. در جوامع بومی، طایفه‌ها تمایل به درون‌همسری دارند، به این معنی که اعضای آن‌ها فقط می‌توانند با هم طایفه‌ای خود ازدواج کنند. اعضا ممکن است با یک نشان یا نماد هویت خود را نشان دهند تا نمایانگر این موضوع باشد که آن‌ها طایفه‌ای مستقل و جداگانه هستند. پیوندهای مبتنی بر خویشاوندی نیز ممکن است دارای جد نمادین باشند، به این ترتیب که طایفه دارای یک جد مشترک «مشروط» هستند که نمادی از وحدت قبیله است. هنگامی که این «جد» غیرانسانی باشد، از آن به عنوان توتِم یاد می‌شود، که اغلب حیوان است. در جامعه عشایری ایران عبارت از یک واحد اجتماعی ـ سیاسی متشکل از چند تیره عشایر است و در سلسله مراتب رده‌های ایلی، مهم‌ترین و مشخص‌ترین رده به‌شمار می‌رود. در سلسله مراتب سازمان اجتماعی عشایر ایران، اکثر طوایف بین ایل و تیره قرار می‌گیرند اما طوایفی نیز وجود دارند که به هیچ ایلی وابسته نبوده و طایفه مستقل نامیده می‌شوند.

## طوایف به عنوان واحدهای سیاسی
در فرهنگها و موقعیتهای مختلف، یک طایفه معمولاً معنای متفاوتی نسبت به سایر گروه‌های وابسته به خویشاوندان، مانند قبایل و گروه‌ها دارد. اغلب، عامل متمایز کننده این است که یک طایفه بخش کوچکتر و جدایی ناپذیر از یک جامعه بزرگتر مانند قبیله، یا یک دولت است. در برخی جوامع، طایفه‌ها ممکن است دارای یک رهبر رسمی مانند رئیس، مادرسالار یا پدرسالار باشند. یا چنین نقش رهبری توسط بزرگان انجام می‌شود. در برخی دیگر، ممکن است مجبور به دستیابی به موقعیت‌های رهبری باشید. به عنوان مثال می‌توان به طایفه‌های ایرلندی، اسکاتلندی، چینی، کره ای و ژاپنی اشاره کرد که به عنوان گروه خویشاوندی در ملل مربوطه وجود دارند. اما توجه داشته باشید که قبایل و گروه‌ها نیز می‌توانند اجزای جوامع بزرگتر باشند.

## ریشه‌شناسی
ریشه از واژه عربی طایفة می‌باشد. مذکر این کلمه طایف است.

## پانویس

## منابع
* 

رده:جامعه‌شناسی
رده:طایفه‌ها
رده:عشایر
رده:نسبت‌های خانوادگی
میرزا غلام احمد

بندانگشتی|بندانگشتی|چپ|میرزا غلام احمد
**میرزا غلام احمد** بنیان‌گذار و «مسیح موعود» نزد جماعت احمدیه است. جماعت احمدیه نام فرقه‌ای اسلامی است.

## زندگی
میرزا غلام احمد در سال ۱۸۳۵ در شهر قدیان، هندوستان به دنیا آمد و به فراگیری قرآن و تعلیمات مذهبی پرداخت. در آن سال‌ها وی با پیام آوران مسیحی که اغلب از انگلستان به هندوستان برای مسیحی کردن مردم می‌آمدند به مجادله و بحث می‌پرداخت و از باورهای اسلامی، محمد پیامبر اسلام و قرآن دفاع می‌کرد. بعدها اقدام به انتشار کتابهایی به نام براهین احمدیه کرد که ابتدا شامل تمام بحث‌ها، ادعاها و اعتقاداتش بود.

## ادعاها
در سن ۴۰ سالگی و بعد از مرگ پدر، میرزا غلام احمد ابتدا ادعا کرد که از طرف خداوند مستقیماً مأمور شده است تا اصلاحاتی در دین اسلام به وجود آورد. بعدها ادعا کرد که برگزیده خدا و ناجی بشریت است و در آخر مدعی شد که وی همان مهدی موعود و عیسی مسیح است.

## درگذشت
میرزا غلام احمد در ۲۶ مه سال ۱۹۰۸ بر اثر کهولت سن و ضعف مزاج در منزل پزشک خود سید محمدحسین، در شهر لاهور درگذشت و در قادیان به خاک سپرده شد.

طرفدارانش بعد از مرگ وی حرکت احمدیه لاهور و جماعت مسلمین احمدیه را شکل دادند.

## جستارهای وابسته
* اسلام
* احمدیه
* مسیحیت
* مهدویت

## منابع

* وبگاه رسمی جماعت مسلمین احمدیه
* وبگاه رسمی حرکت احمدیه لاهور
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mirza_Ghulam_Ahmad&oldid=70378220 Mirza Ghulam Ahmad]»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۱۸ اوت ۲۰۰۶).
* قادیانیزم چیست؟ اداره دعوت و ارشاد 


رده:احمدیان اهل هند
رده:افراد هندی ایرانی‌تبار
رده:بنیان‌گذاران دین‌های نوظهور
رده:بنیان‌گذاران مذهب
رده:پیامبران
رده:حامیان خشونت‌پرهیزی
رده:درگذشتگان ۱۹۰۸ (میلادی)
رده:درگیری‌های مرتبط با اسلام
رده:رهبران فرقه‌های اسلامی
رده:رهبران مذهبی اسلامی اهل هند
رده:رهبران مذهبی اهل هند
رده:زادگان ۱۸۳۵ (میلادی)
رده:فرشته‌بینان
رده:مدعیان مهدویت
نشان‌های افتخار در ایران

این مقاله فهرستی از نشان های افتخار در ایران است.

نشان‌های پادشاهی و دولتی دوره قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی دارای درجه‌بندی‌هایی ویژه است.

## نشان‌های سلطنتی قاجاری
بندانگشتی|140 px|نشان شیر و خورشید
این نشان‌ها را در روزگار قاجار می‌توان در کل به دو دسته بخش کرد: ۱-نشان‌های شمشیربندان ۲-نشان‌های سرشناسان.

نشان‌های شمشیربندان دارای هشت مرتبه به ترتیب زیر بودند: ۱- نشان نویان اعظم ۲-نشان امیرتومانی ۳-نشان سرتیپی ۴-نشان سرهنگی ۵-نشان یاوری ۶-نشان سلطانی ۷-نشان نایبی ۸-نشان وکیل نشان‌های نامبرده به شکل حمایلی با نوارهای رنگین بود که در پایین آن مدالی با نگارهٔ شیر و خورشید آویران می‌شد. درجه اهمیت نشان از روی رنگشان بازشناخته می‌شد. 
* نشان تمثال امیرالمؤمنین
* نشان اقدس (نشان درجه یک شیر و خورشید تا سال ۱۳۱۱ قمری)
* نشان قدس (نشان درجه دو شیر و خورشید تا سال ۱۳۱۱ قمری)
* نشان مقدس (نشان درجه سه شیر و خورشید تا سال ۱۳۱۱ قمری)
* نشان تمثال همایون
* نشان تاج
* نشان شیر و خورشید ایران (در ۵ رتبه از سال ۱۳۱۱ قمری)
* نشان آفتاب (برای بانوان)
* نشان ذوالفقار (نشان نظامی)
*نشان جلادت (نشان نظامی در ۳ رتبه)
* نشان سپه
* نشان علمی
## نشان‌های شاهنشاهی پهلوی
[350px|بندانگشتی|برخی نشان‌های پهلوی و قاجار، محل نمایش [موزه مقدم]]
* نشان پهلوی
* نشان ذوالفقار
* نشان آریامهر
* نشان تاج
* نشان هفت‌پیکر
* نشان همایون
* نشان سوم اسفند
* نشان شیر و خورشید سرخ ایران
* نشان سپه
* نشان پاس
* نشان ابن‌سینا
* نشان لیاقت
* نشان افتخار
* نشان خدمت نظامی
* نشان درخش
* نشان دانش
* نشان هنر
* نشان جاوید
* نشان ابن‌سینا
* نشان تیراندازی
* نشان عالی تیر
* نشان سنین خدمت
* نشان سه ستاره خدمت
* نشان آذرآبادگان
* نشان سربلندی
* نشان خدمات ورزشی
* نشان شجاعت
* نشان ۲۸ مرداد
* نشان کوشش

## نشان‌های جمهوری اسلامی

**نشانهای دولتی جمهوری اسلامی ایران** نشانهای دولتی (کشوری) هستند که طبق مقررات آیین‌نامه اعطای نشانهای دولتی به افراد شایسته، اعم از اتباع ایران یا اتباع خارجی، اعطا می‌شود. نشان «انقلاب اسلامی» به عنوان عالیترین نشان جمهوری اسلامی ایران مخصوص رئیس‌جمهور وقت است. سایر نشانها را رئیس‌جمهور به پیشنهاد وزرای ذی‌ربط و تصویب هیئت وزیران، اعطا می‌نماید.

این نشان‌ها به ترتیب تقدم عبارتند از:

;الف - نشانهای عالی که به ترتیب ارجحیت به شرح زیر می‌باشند

# انقلاب اسلامی
# استقلال
# آزادی
#جمهوری اسلامی

;ب - نشانهای تخصصی که عبارتند از

# دانش
# پژوهش
# لیاقت و مدیریت
# عدالت

;ج - نشانهای عمومی، که عبارتند از

# سازندگی
# خدمت
# کار و تولید
# شجاعت
# ایثار
# تعلیم و تربیت
# فرهنگ و هنر
# مهر
# ادب پارسی

### لوح‌های تقدیر
# سپاس و یادمان

## جستارهای وابسته
* نشان‌ها و جایزه‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

## منابع

* 
* Imperial Persian Orders

رده:نشان‌های افتخار ایران
رده:نشان‌ها و جایزه‌های غیرنظامی ایران
رده:نشان‌ها و جایزه‌های نظامی ایران
نشان اقدس

**نشان اقدس** یکی از نشان‌های سلطنتی ایران در دوره قاجار بود.

ناصرالدین‌شاه قاجار در سال ۱۲۸۷ هجری/۱۸۷۰ میلادی این نشان را بنا نهاد. این نشان سه درجه و دو گونه داشت، یک گونه به نام سردار برای ایرانیان و گونه‌ای دیگر به نام نشان برای خارجیان.
نشان اقدس پس از پایان دودمان قاجار از اعتبار ساقط شد.

سه رده نشان عبارت بودند از:
* اقدس (درجه یک)
* قدس (درجه دو)
* مقدس (درجه سه)

[راست|بندانگشتی|200 px|[مظفرالدین‌شاه|مظفرالدین شاه قاجار پادشاه ایران در کنار ادوارد هفتم پادشاه بریتانیا، هر دو پادشاه ایران و بریتانیا نشان اقدس قاجاری را با طرح شیر و خورشید و تاج کیانی به سینه زده اند]]

## افسران دارای این نشان
* رضاخان میرپنج، سردار اقدس
* شیخ خزعل‌خان، سردار اقدس

## پادشاهان خارجی دارای این نشان
* ادوارد هفتم، پادشاه بریتانیای کبیر

## منابع

* The Qajar Dynasty - Orders & Decorations

رده:نشان‌ها و جایزه‌های غیرنظامی ایران‏
اقدس
توان

**توان** به یکی از موارد زیر اشاره دارد:
توان . [ ت ُ / ت َ ] (اِ) قوت . طاقت . (صحاح الفرس ). قوت و قدرت و توانائی باشد.
## فیزیک
* توان (فیزیک)، مقدار کار انجام شده یا انرژی انتقال یافته در واحد زمان
* توان الکتریکی، روند تبدیل هر نوع انرژی به انرژی الکتریکی

## ریاضی
* توان (ریاضی)، برای مثال ۳۲ یعنی «سه به توان دو»
* توان آماری، احتمال این که فرضیه صفر رد شود

## سینما
* توان (فیلم)
* توان (فیلم ۲۰۱۳)

## مکان
* توان (الموت)
* توان (قزوین)
* توان (پیرانشهر)

## جستارهای وابسته
* قدرت (ابهام‌زدایی)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
فهرست اصطلاحات موسیقی

## نت‌واره‌ها
* آچیاکاتورا
* موردنت (گَزِش)
* آپوجیاتورا (آرایه)
* گروپتو
* تریل
* آرپجاتو

## نشانه‌ها
* دولاخط تکرار
* دولاخط پایان
* دا کاپو
* دال سینو
* فینه (پایان)
* فرماتو
* نقطه
* استکاتو
* استکاتیسیمو (میخک)
* مزو استکاتو
* تنوتو
* لگاتو
* پرتاتو
* ترمولو (ریز)
* اکسنت (آکسان)
* مارکاتو
* خط اتصال
* خط اتحاد
* پرتامنتو
* گلیساندو
* کرشندو
* دکرشندو

## واژه‌های سرعت اجرا
* آداژیو (آداجو)
* آلگرو
* آندانته
* آندانتینو
* اچلراندو
* استارژندو
* استرینگندو
* اکسلراتو
* انیماتو
* ا تمپو
* پرستو
* رالنتاندو
* ریتارداندو
* ریتنوتو
* گراوه
* لارگتو
* لارگو
* لنتو
* مدراتو
* ویوو

## واژه‌های لحن اجرا
* فورته
* فورتیسیمو
*فورتیسی سیمو
* فورتیسیماتو
* متسوفورته
* پوکوفورته
* فورته پیانو
*متسوپیانو
* پیانو
* پیانیسیمو
*پیانیسی سیمو
* پیانیسیماتو
* پوکوپیانو
* کالاندو
* دیمینوئندو
* مورندو
*اسفورزاندو
* رینفورزاندو
* ستو-ووچه
* تارداندو
* آگوگیک
* نوانس

## گونه‌های موسیقی
* آکوستیک
* اوورتور
* روندو
* سوئیت
* سونات
* سمفونی
* کانن
* والس
* کنسرتو
* فوگ
* توکاتا
* انوانسیون
* پرلود
*اسکرتسو

## اصطلاحات آهنگسازی
* هارمونی
* کنترپوان
* آکورد
* تئوری موسیقی
* آرپژ
* سازبندی
* پاساژ
* تمپو
* ریتم
* فُرم
* ملودی
* نت
* پنج‌خط حامل
* کلید
* سرکلید
* میزان
* میزان نما
* تریوله
* سنکپ
* دیرند

## دیگر اصطلاحات
* اُکتاو (هنگام)
* گام
* دانگ (تتراکورد)
* ارکستر
* روباتو
* ساز
* محدودهٔ صوتی

## اصطلاحات موسیقی ایرانی
* ضد ضرب
* ضرب
* مایه
* مقام
* ردیف
* دستگاه
* گوشه
* تکیه
* آواز
* تحریر
* کرن
* سری
* ربع پرده
* سوال و جواب
* واخوان
* دراب
* شلال
* خراش
* کنده کاری (کندن)

## فرم‌های موسیقی ایرانی
* پیش‌درآمد
* چهارمضراب
* رنگ
* تصنیف
* آواز ضربی
* ساز و آواز
* کار عمل

## منابع

* کتاب فرهنگ بزرگ موسیقی، رولان دوکانده، شرکت تهران فاریاب
* 
* 

رده:زبان ایتالیایی
رده:فهرست‌های موسیقی
رده:واژگان موسیقی
رده:واژه‌نامه‌های ویکی‌پدیا
نورمن شوارتسکف (پدر)

چپ|200px|بندانگشتی|نورمن شوارتسکف
**هربرت نورمن شوارتسکف**  (زادهٔ ۲۸ اوت ۱۸۹۵ – درگذشتهٔ ۲۵ نوامبر ۱۹۵۸) سرلشکر (ژنرال دوستارهٔ) آمریکایی از افسران عالیرتبهٔ سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و از چهره‌های پشت پردهٔ کودتای ۲۸ مرداد بود.

## نظامی
ژنرال شوارتسکف، فارغ‌التحصیل مدرسهٔ نظامی وست پوینت، و رئیس پلیس ایالت نیوجرسی بود که در جریان بازجویی ماجرای ربودن کودک لیندبرگ، به اشتهار رسیده بود.

## حضور در ایران
با شروع جنگ جهانی دوم مجدداً به ارتش پیوست و به ایران اعزام شد. فرمانده متفقین، او را مأمور تبدیل ژاندارمری ایران که بر اثر اشغال ایران توسط متفقین نامنظم شده بود، به یک واحد ورزیده کرد که وی با شور و شوق این مأموریت را پذیرفت. در طول ۶ سال، در شرایط بحرانی مانند بلوای نان یا اعتراضات دیگر او و ژاندارمری کل کشور برای سرکوبی حضور می‌یافتند.

وی ابتدا رئیس هیئت مستشاران آمریکایی (بعدها به اداره مستشاری ارتش ایران تبدیل شد) ژاندارمری ایران در سال‌های ۴۰ میلادی بود که بعدها به‌طور مخفیانه برای سازماندهی کودتای ۲۸ مرداد به ایران بازگشت. وی کسی است که در دیدار با شاه او را مجاب به نوشتن فرمان نصب فضل‌الله زاهدی کرد.

شوارتزکوف بعدها پلیس مخفی ایران (بعدتر تبدیل به ساواک شد) ایجاد کرد.

پسر وی ژنرال نورمن شوارتسکف جونیور در مقام فرمانده عملیات طوفان صحرا در سال ۹۱–۱۹۹۰ به منطقه بازگشت و تأثیری ماندگار بر تاریخ منطقه باقی گذارد.

## منابع

* همه مردان شاه - استفن کینزر

## پیوند به بیرون
* نظری به تاریخ جنبش ملی شدن نفت ایران
* شبکه‌های اطلاعاتی بریتانیا و آمریکا در ایران (۱۳۲۰- ۱۳۳۲) و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲

رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد پادکمونیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی نیوآرک
رده:پرسنل ارتش آمریکا در جنگ جهانی دوم
رده:پرسنل ارتش ایالات متحده در جنگ جهانی اول
رده:دانش‌آموختگان آکادمی نظامی ایالات متحده
رده:دانش‌آموختگان وست‌پوینت
رده:درگذشتگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان خدمات برجسته (ارتش آمریکا)
رده:دریافت‌کنندگان نشان خدمات برجسته (ایالات متحده آمریکا)
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در ایران
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:ژنرال‌های ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:کودتای ۲۸ مرداد
رده:نظامیان اهل نیوجرسی
رده:نظامیان ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی اول
رده:نظامیان ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
کرمیت روزولت

**کرمیت "کیم" روزولت جونیور.** ، افسر اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا بود که در طول جنگ جهانی دوم و پس از آن، در دفتر خدمات راهبردی خدمت کرد. وی نوه تئودور روزولت، بیست و ششمین رئیس‌جمهور آمریکا و رئیس شعبه جنوب غرب آسیا «آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا» بود که بعدها «نقش اصلی را در تلاش‌های سیا برای سرنگونی محمد مصدق که منتهی به کودتای ۲۸ مرداد گردید را ایفا کرد.» از شهریور ۱۳۳۰ در سازمان‌های دولتی آمریکا «نگرانی از مصدق پدید آمده بود و رشد می‌کرد و آنان از همان زمان وارد تماس‌هایی با مخالفان مصدق شده بودند.» کرمیت روزولت فرمانده عملیات کودتای ۲۸ مرداد اعتراف می‌کند که درست در همین زمان شرکت سابق نفت ایران و انگلیس از او خواسته است که نقشه سرنگونی مصدق را مشترکاً بررسی کنند.

روزولت می‌نویسد: 
«کیم» در جوانی به مدرسهٔ گروتن رفت و در سال ۱۹۳۷، از دانشگاه هاروارد، دانش‌آموخته[فارغ‌التحصیل] شد. او پس از دانش‌آموختگی از هاروارد، به تدریس در مؤسسه فناوری کالیفرنیا پرداخت. وی از مؤسسان انجمن دوستان آمریکایی خاورمیانه در ۱۹۴۸ بود که در سفارت ایران در آمریکا، مهمانی‌هایی ترتیب می‌دادند و با دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا آشنا می‌شدند.

## منابع

* همه مردان شاه - استفن کینزر

## پیوند به بیرون
* نظری به تاریخ جنبش ملی شدن نفت ایران
* شبکه‌های اطلاعاتی بریتانیا و آمریکا در ایران (۱۳۲۰- ۱۳۳۲) و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲

رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی فرانسوی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ولزی‌تبار
رده:افراد آمریکایی هلندی‌تبار
رده:افراد پادکمونیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد سیا
رده:اهالی بوئنوس آیرس
رده:جمهوری‌خواهان اهل مریلند
رده:خانواده بولوچ
رده:خانواده روزولت
رده:خانواده شویلر
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:درگذشتگان ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:شرکت نفت ایران و انگلیس
رده:صهیونیسم‌ستیزی
رده:کودتاگران و طراحان کودتا در ایران
رده:کودتای ۲۸ مرداد
رده:مخالفان صهیونیسم اهل ایالات متحده آمریکا
آش (ابهام‌زدایی)

**آش** دارای معانی و کاربردهای زیر است. 

* **[[آش]]** یکی از غذاهای ایرانی است.
* آش نام روستای کوچکی است از توابع بخش مرکزی شهرستان خمیر در شهرستان خمیر در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران. 
* آش روستایی است در خراسان.
* قصر آش جایی است در اندلس اسپانیا.
* وادی آش (قادس) یک محل و یک رود است در گرانادای اسپانیا.
* آش یا آهار مایعی است که در دباغی به پوست می‌زنند.
* آش لعابی است که به ظروف سفالی یا فلزی می‌زنند.

## منبع
* لغتنامه دهخدا.
علوم پایه پزشکی

[thumb|300px|دانشجویان و استادان دانشکده علوم پایۀ پزشکی [مرکز علوم درمانی دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو.]]

**علوم پایۀ پزشکی** نام گروهی از رشته‌های علوم پایه است که هدف و کاربرد آن‌ها مستقیما در خدمت علم پزشکی می‌باشد. به عبارتی دیگر، وجه مشترک علوم زیستی، فیزیک، شیمی با علوم پزشکی اند. عمدتا این رشته‌ها اشکال کاربردی علوم زیستی هستند. برخلاف این رشته‌ها، علوم پایه به گروهی از علوم شامل علوم زیستی، شیمی، فیزیک، زمین‌شناسی و ریاضیات گفته می‌شود که بی توجه به کاربرد تحقیقات و صرفا به منظور درک یک حقیقت و لذت از پژوهش انجام می‌شوند. تحقیقات بنیادین علوم پایه معمولاً صرفا به تولید دانش می‌انجامند اگر چه ممکن است که تحقیقات آنان بعدا جنبه کاربردی بیابد، لیکن بر خلاف تحقیقات علوم کاربردی در ابتدا با هدف حل یک مشکل انجام نمی‌شوند. برای مثال پروتئین‌های دخیل در چرخه سلولی ابتدا توسط یک زیست‌شناس بنام پل ماکسیم نرس در مخمر کشف شد. اما امروزه در علوم پایۀ پزشکی یا پزشکی همین پروتئین‌ها هدف مطالعات درمان سرطان انسانی هستند یا کشف ساختار DNA توسط یک زیست‌شناس بنام جیمز واتسون و همکار فیزیکدانش بنام فرانسیس کریک انجام شد.

لیست برخی از رشته‌ها که در ایران تحت عنوان علوم پایۀ پزشکی تدریس می‌شود.
* کالبدشناسی
** بافت‌شناسی
** آناتومی ماکرو
** جنین‌شناسی
* زیست‌شیمی
* تغذیه
* میکروب‌شناسی 
** باکتری‌شناسی
** بافت‌شناسی
** گیاه‌شناسی
* انگل‌شناسی
* فیزیولوژی
* فیزیک پزشکی
** پرتوشناسی تشخیصی
** پزشکی هسته‌ای
** رادیوبیولوژی (پرتوزیست‌شناسی)
** محافظت از پرتو
* ژنتیک پزشکی
* آسیب‌شناسیزیست شناسی یاخته‌ای
* قارچ‌شناسی
* جانورشناسی
* اغلب موسسات علوم پایۀ پزشکی، مدرک دکترا از نوع PhD ارائه می‌دهند. با اینحال بسیاری از همان موسسات نیز دوره‌های رزیدنتی  و دوره‌های تخصصی برای پزشکان نیز دارند.
## منابع
سایت دکتر پرسش 

رده:علوم پایه پزشکی
مصفوت

** مصفوت ** دهستان آبادی از توابع امارت عجمان در امارات متحده عربی می‌باشد. ** مصفوت ** در ۱۱۰ کیلومتری جنوب شرقی امارت  ** [[عجمان]]** واقع شده‌است. همچنین روستای «مزیرع» و روستای «الصبغة» از توابع مصفوت می‌باشند. ساکنان مصفوت از دوقبیله عربی معروف بنام «بدوات» و «بنی کعب» می‌باشند.
## جمعیت
جمعیت روستا در حدود ۱۷۸ نفر (۲۹ خانوار) که اهل سنت و مالکی مذهب هستند، یعنی از پیروان امام مالک بن انس هستند. منطقه مصفوت منطقه‌ای زراعتی است ومردمش به کشاورزی اشتغال دارند، خاک خوب و حاصلخیز و وجود آب شیرین چند چشمه گوارا نیز رونق خاصی به منطقه داده‌است. 
کوههای سر به فلک کشیده از چهار گوشه مصفوت را احاطه نموده‌است، و دره‌های بزرگ و پهناور بر زیبائی منطقه افزوده‌است. 

## کوهها ودره‌های مصفوت

## کوه‌ها
* جبل دفتا.
* جبل لیشن.
* جبل الأبیض

** دره‌ها:**
* وادی غلفا.
* وادی الصوامر.
* وادی مصفوت.
* وادی الخنفریة.
* وادی الضفدع. 
وجود جاذبه طبیعی توجه مردم به منطقه جزب نموده‌است و سالیانه تعدادی زیادی از گردشگران از این مناطق دیدن می‌نمایند.
## منابع

* دکتر:عبدالله، مرسی، محمد * الامارات العربیة وجیرانها * دارالقلم: کویت، چاب اول، انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی. (به عربی).
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف ایت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

## نگارخانه

| باغ موز
| نخلستان مصفوت



رده:درون‌بوم‌ها و برون‌بوم‌ها
رده:روستاهای امارات متحده عربی
رده:عجمان
رده:مناطق مسکونی در عجمان
منامه (امارات متحده عربی)

بندانگشتی|اداره پست «منامه»
** منامه ** روستای کوچکی از توابع امارت عجمان در امارات متحده عربی می‌باشد. 
** منامه ** در ۶۰ کیلومتری سمت مشرق ** [[عجمان]] ** واقع می‌باشد. راه منامه از خاک امارت شارقه (شارجه) و فجیره می‌گذرد. در منطقه ** منامه ** یک سهل شنی گسترده‌ای وجود دارد و خاکش حاصلخیز و آبش شیرین است و باغهای مرکبات ونخل خرما وجو دارد. مسیلهای آبی و درههای پهناور وشنی منامه و رودخانه‌های فصلی در هنگام بارش باران دریاچه‌های زیبائی در اطراف منطقه به وجود می‌آورند. 

## منابع

* دکتر:عبدالله، مرسی، محمد * الامارات العربیة وجیرانها * دارالقلم: کویت، چاب اول، انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی. (به عربی).
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف ایت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

رده:امارات متحده عربی
رده:جغرافیای امارات متحده عربی
رده:درون‌بوم‌ها و برون‌بوم‌ها
رده:روستاهای امارات متحده عربی
رده:عجمان
رده:مناطق مسکونی در عجمان
ماتریس ژاکوبی

در حساب برداری، **ماتریس ژاکوبی**  از یک تابع برداری-مقدار از چندین متغیر برابر ماتریسی از همه  مشتق‌های جزئی درجه اول آن است. وقتیکه ماتریس مربعی باشد، یعنی، وقتیکه تابع همان تعداد متغیر را به عنوان ورودی بپذیرد که تعداد مولفه‌های برداری خروجی‌اش است، به دترمینان آن **دترمینان ژاکوبی** گفته می‌شود. در متون هم به خود ماتریس و هم به دترمینان به سادگی **ژاکوبی** هم گفته می‌شود.

**ماتریس ژاکوبی**، نامیده شده به اسم ریاضیدان آلمانی: کارل گوستاو ژاکوب ژاکوبی، ماتریسی است که در آن تمام مشتق‌های جزئی مرتبه اول یک تابع چند متغیره f\colon {\mathbb{R}^n}  \to {\mathbb{R}^m} 
موجود می‌باشد. این ماتریس تعمیم یافته‌ای از مشتق یک بعدی است.

## تعریف
اگر f\colon {\mathbb{R}^n}  \to {\mathbb{R}^m}  یک تابع
مشتق‌پذیر چند متغیره باشد که مقادیر آن
[y_{1}(x_{1}\cdots x_{n}),\cdots, y_{m}(x_{1}\cdots x_{n})]  باشند، آنگاه مشتق آن در هر نقطه (x_{1}\cdots x_{n}) ، یک نگاشت خطی از فضای
{\mathbb{R}^n} به {\mathbb{R}^m} می‌باشد، به طوری که ماتریس این نگاشت خطی به صورت زیر نوشته می‌شود.


J_F(x_1,\ldots,x_n) := \frac{\partial(y_1,\ldots,y_m)}{\partial(x_1,\ldots,x_n)}:=  \begin{bmatrix} \frac{\partial y_1}{\partial x_1} & \cdots & \frac{\partial y_1}{\partial x_n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ \frac{\partial y_m}{\partial x_1} & \cdots & \frac{\partial y_m}{\partial x_n}  \end{bmatrix} 


## چند مثال
**مثال ۱**: تابع F : \mathbb{R}^2 \rightarrow \mathbb{R}^2 را با این تعریف در نظر بگیرید:

:F(x,y)=\begin{bmatrix} x^2 y \\
                              5x + \sin(y)
\end{bmatrix}. 
که در آن
:F_1(x,y)=x^2 y
و
:F_2(x,y)=5x + \sin(y)
ماتریس ژاکوبی *F* چنین است:
:J_F(x,y)=\begin{bmatrix} \dfrac{\partial F_1}{\partial x} & \dfrac{\partial F_1}{\partial y}\\
                                \dfrac{\partial F_2}{\partial x}   & \dfrac{\partial F_2}{\partial y}
\end{bmatrix}=\begin{bmatrix} 2xy & x^2\\
                                5   & \cos(y)
\end{bmatrix} 
و دترمینان ژاکوبی:
:\det(J_F(x,y))=2xy \cos(y) - 5x^2.

**مثال ۲**: ماتریس ژاکوبی تابع *F* : **R**3 → **R**4 شامل:
: y_1 = x_1 \, 
: y_2 = 5x_3 \, 
: y_3 = 4x_2^2 - 2x_3 \, 
: y_4 = x_3 \sin(x_1) \, 

چنین است:
:J_F(x_1,x_2,x_3) =\begin{bmatrix}
\dfrac{\partial y_1}{\partial x_1} & \dfrac{\partial y_1}{\partial x_2} & \dfrac{\partial y_1}{\partial x_3} \\[3pt]
\dfrac{\partial y_2}{\partial x_1} & \dfrac{\partial y_2}{\partial x_2} & \dfrac{\partial y_2}{\partial x_3} \\[3pt]
\dfrac{\partial y_3}{\partial x_1} & \dfrac{\partial y_3}{\partial x_2} & \dfrac{\partial y_3}{\partial x_3} \\[3pt]
\dfrac{\partial y_4}{\partial x_1} & \dfrac{\partial y_4}{\partial x_2} & \dfrac{\partial y_4}{\partial x_3} \\
\end{bmatrix}=\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 5 \\ 0 & 8x_2 & -2 \\ x_3\cos(x_1) & 0 & \sin(x_1) \end{bmatrix}. 

این مثال همچنین نشان می‌دهد که ماتریس ژاکوبی لزوماً نباید مربعی باشد.

## کاربردها
از مهم‌ترین استفاده‌های این ماتریس، دترمینان آن است (مسلماً در صورتی که ماتریس، مربعی باشد) که در محاسبه انتگرال‌های چند بعدی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. به این روش، روش تغییر متغیر در محاسبه انتگرال‌ها گفته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* ماتریس هسین

## منابع

منابع بیشتر:فصل های۱۴_۱۶ ریاضیات توماس

رده:تعمیم‌های مشتق
رده:حساب دیفرانسیل
رده:حسابان چندمتغیره
رده:دترمینان
رده:ماتریس‌ها
رده:عملگرهای دیفرانسیلی
ماتریس (ابهام‌زدایی)

ماتریس در موارد زیر بکار می‌رود:
## علوم و ریاضیات
* ماتریس (ریاضی) در ریاضی به یک جدول چهارگوشه از آرایه‌ها گفته می‌شود.
* ماتریس (زیست‌شناسی) در زیست‌شناسی، ماتریس به فضای بین دو غشای سلولی گفته می‌شود.
* ماتریس (زمین‌شناسی) در زمین‌شناسی به ماده زمینه‌ای شامل دانه‌های ریز که دانه‌های درشت را در سنگ‌های رسوبی، در بر می‌گیرند گفته می‌شود.
## هنر و سرگرمی
* ماتریکس نام یک فیلم سینمایی است.
## تکنولوژی
* ماتریکس (پروتکل) یک استاندارد باز برای برقراری ارتباط غیر متمرکز است.

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام افراد
فرهنگ جهانگیری

**فرهنگ جهانگیری** واژه‌نامه‌ای فارسی است. جمال‌الدین حسین بن فخرالدین حسن اینجوی شیرازی، ملقب به عضدالدوله، در سال ۱۰۰۵ ق. فرهنگی به نام اکبر شاه شروع و در سال ۱۰۱۷ آن را به اتمام رسانید. سپس به تجدید نظر آن پرداخت؛ و در سال ۱۰۳۲ نسخه مجددی از آن را به پادشاه هند، جهانگیر، فرزند اکبر عرضه داشت. این مجموعه لغت به فرهنگ جهانگیری شهرت دارد. این کتاب که صرفاً محتوی لغاتی است که عادتاً آنها را فارسی می‌شناسیم، برای هر لغت شواهد شعری آورده است، از بهترین و دقیق‌ترین فرهنگ‌های زبان فارسی است.

## منابع
* 

رده:دانشنامه‌های فارسی
جهانگیری
رده:کتاب‌های زبان فارسی سده ۱۷ (میلادی)
رده:کتاب‌های هندی سده ۱۷ (میلادی)
رده:گورکانیان هند