بلید رانر

***بلِید رانر***  یک فیلم علمی تخیلی محصول سال ۱۹۸۲ است که توسط ریدلی اسکات کارگردانی شده و فیلمنامه آن را هم همپتن فنچر و دیوید پیپلز نوشته‌اند. این فیلم با بازی هریسون فورد، روتخر هاور، شان یانگ، و ادوارد جیمز آلموس، اقتباسی است از رمان *[[آیا آدم‌مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند؟]]* نوشته فیلیپ کی. دیک در سال ۱۹۶۸. داستان فیلم در لس آنجلس دیستوپیایی و تاریک در سال ۲۰۱۹ رخ می‌دهد، جایی که انسان‌های مصنوعی به نام رپلیکانت‌ها توسط شرکت قدرتمند تایلر کورپوریشن ساخته شده‌اند تا در مستعمرات فضایی کار کنند. وقتی گروهی از رپلیکانت‌های پیشرفته به رهبری روی بتی (هاور) از زندان فرار کرده و به زمین بازمی‌گردند، ریک دکارد (فورد) با اکراه قبول می‌کند که آنها را پیدا کرده و از بین ببرد.

در ابتدا، *بلید رانر* در سینماهای آمریکای شمالی موفق نبود و نظر منتقدان را دوگانه کرد؛ برخی پیچیدگی موضوعی و جلوه‌های بصری آن را تحسین کردند و برخی دیگر به کندی ریتم و کمبود اکشن انتقاد داشتند. موسیقی متن فیلم که توسط ونجلیس ساخته شده بود، در سال ۱۹۸۲ نامزد جایزه بفتا و گلدن گلوب بهترین موسیقی اختصاصی شد. بعدها این فیلم تبدیل به یک فیلم کالت شد و اکنون یکی از بزرگ‌ترین آثار علمی تخیلی به‌شمار می‌رود. این فیلم به خاطر ساختارش که آینده‌ای پیشرفته اما رو به زوال را به تصویر کشیده، تحسین شده و به عنوان نمونه‌ای برجسته از سینمای نئو-نوآر و اثری بنیادین در ژانر سایبرپانک شناخته می‌شود. این فیلم بر بسیاری از فیلم‌های علمی تخیلی، بازی‌های ویدیویی، انیمه‌ها و سریال‌های تلویزیونی تأثیر گذاشته است. همچنین باعث شد آثار فیلیپ کی. دیک در هالیوود شناخته شود و چندین اقتباس سینمایی دیگر از آثار او ساخته شود. در سال ۱۹۹۳، این فیلم برای حفظ در فهرست ملی ثبت فیلم توسط کتابخانه کنگره انتخاب شد.

هفت نسخه مختلف از *بلید رانر* به دلیل تغییرات جنجالی که توسط مدیران استودیو درخواست شد، وجود دارد. نسخه برش کارگردان در سال ۱۹۹۲ پس از واکنش قوی به نمایش‌های آزمایشی منتشر شد. این نسخه همراه با محبوبیت فیلم در بازار اجاره ویدیو، باعث شد این فیلم یکی از اولین‌هایی باشد که روی دی‌وی‌دی منتشر می‌شود. در سال ۲۰۰۷، برادران وارنر نسخه *برش نهایی* را به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد فیلم عرضه کرد؛ این تنها نسخه‌ای است که اسکات کنترل هنری کامل روی آن داشته است.

این فیلم اولین اثر از فرنچایز به همین نام است. دنباله‌ای به نام *[[بلید رانر ۲۰۴۹]]* در سال ۲۰۱۷ منتشر شد که همراه با سه فیلم کوتاه بود و بازه سی ساله بین دو فیلم را پوشش می‌دادند. همچنین سری انیمه‌ای *بلید رانر: نیلوفر سیاه* در سال ۲۰۲۱ عرضه شد.

## داستان فیلم
در لس آنجلس سال ۲۰۱۹، افسر سابق پلیس ریک دکارد توسط آفیسر گاف که علاقه‌مند به ساخت شکلک‌های اوریگامی است، دستگیر می‌شود و به دیدار سرپرست سابقش، برایانت، برده می‌شود. دکارد که شغلش «بلید رانر» بودن بود و وظیفه داشت رپلیکانت‌ها، یعنی انسان‌های مهندسی شده زیستی، را پیدا کرده و به صورت قطعی از بین ببرد، خبردار می‌شود که چهار رپلیکانت غیرقانونی وارد زمین شده‌اند. دکارد می‌خواهد برود، اما برایانت با تهدیدهای ضمنی او را نگه می‌دارد. آنها ویدیویی از یک بلید رانر به نام هولدِن را می‌بینند که در حال اجرای تست وُیگت-کامف است؛ آزمایشی که با سنجش واکنش‌های احساسی، انسان‌ها را از رپلیکانت‌ها تشخیص می‌دهد. در جریان تست، لئون (یکی از رپلیکانت‌ها) هولدن را پس از پرسش دوم می‌کشد. برایانت از دکارد می‌خواهد که لئون و سه رپلیکانت دیگر به نام‌های روی بتی، ژورا و پریس را «از رده خارج» کند.

برایانت دکارد را با مدیرعامل شرکت سازنده رپلیکانت‌ها، الدن تایلر، ملاقات می‌دهد تا او بتواند تست V-K را روی یک رپلیکانت نکسوس-۶ اجرا کند و از عملکرد آن مطمئن شود. تایلر ابراز می‌کند که دوست دارد اول این تست شکست بخورد و از دکارد می‌خواهد آن را روی دستیارش، رِیچِل، انجام دهد. بعد از آزمونی طولانی‌تر از حد معمول، دکارد به صورت خصوصی به تایلر می‌گوید که رِیچِل یک رپلیکانت است که فکر می‌کند انسان است. تایلر توضیح می‌دهد که او یک آزمایش است که خاطرات کاذب به او داده‌اند تا «پوشش احساسی» داشته باشد و خودش از ذات واقعی‌اش خبر ندارد.

در جستجوی اتاق هتل لئون، دکارد عکس‌ها و پوست یک حیوان را پیدا می‌کند که بعدها مشخص می‌شود پوست یک مار مصنوعی است. دکارد به آپارتمانش برمی‌گردد که رِیچِل منتظرش است. رِیچِل سعی می‌کند با نشان دادن عکس خانوادگی به او اثبات کند که انسان است، اما دکارد فاش می‌کند که خاطراتش کاشته شده و متعلق به دخترخاله تایلر است و رِیچِل در حالی که گریه می‌کند، آنجا را ترک می‌کند.

در همین حال، رپلیکانت‌های روی و لئون به آزمایشگاه ساخت چشم رپلیکانت‌ها سر می‌زنند و با جی.اف. سباستین، طراح ژنتیکی بااستعداد که به تایلر نزدیک است، آشنا می‌شوند. پریس سباستین را پیدا می‌کند و با او طوری ارتباط می‌گیرد که اعتمادش را جلب کند.

عکس‌های پیدا شده در آپارتمان لئون و پوست مار، دکارد را به یک باشگاه شبانه می‌کشاند که ژورا آنجا کار می‌کند. بعد از درگیری و تعقیب، دکارد ژورا را می‌کشد. برایانت همچنین به او دستور می‌دهد رِیچِل را نیز از رده خارج کند که حالا از شرکت تایلر ناپدید شده است. دکارد رِیچِل را در میان جمعیت می‌بیند اما توسط لئون غافلگیر شده و مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرد. لئون می‌خواهد دکارد را بکشد که رِیچِل با استفاده از اسلحه دکارد، لئون را می‌کشد و نجاتش می‌دهد. آنها به آپارتمان دکارد بازمی‌گردند و دکارد قول می‌دهد که به دنبال رِیچِل نخواهد رفت. رِیچِل ناگهانی می‌خواهد برود که دکارد او را نگه می‌دارد و مجبورش می‌کند بوسه‌ای به او بدهد، و در نهایت او راضی می‌شود. دکارد رِیچِل را در آپارتمانش می‌گذارد و به جستجوی رپلیکانت‌های باقی‌مانده می‌رود.

روی به آپارتمان سباستین می‌آید و به پریس می‌گوید که دیگر رپلیکانت‌ها مرده‌اند. سباستین می‌گوید به دلیل بیماری ژنتیکی پیری زودرس، عمرش کوتاه است، مثل رپلیکانت‌هایی که فقط چهار سال عمر می‌کنند. روی از سباستین استفاده می‌کند تا به پنت‌هاوس تایلر وارد شود. روی از خالقش درخواست عمر بیشتر می‌کند اما تایلر می‌گوید این امکان‌پذیر نیست. روی اعتراف می‌کند کارهای «مشکوکی» انجام داده اما تایلر از او تعریف می‌کند و دستاوردهایش را در عمر کوتاهش ستایش می‌کند. روی تایلر را می‌بوسد و سپس با له کردن چشم‌ها و جمجمه‌اش، او را می‌کشد. سباستین فرار می‌کند اما بعداً مرگش گزارش می‌شود.

[چپ|بندانگشتی|سکانس [تک‌گویی اشک‌های در باران|اشک‌های در باران]]

در آپارتمان سباستین، دکارد توسط پریس غافلگیر می‌شود اما او را می‌کشد. روی بازمی‌گردد و بدنش شروع به فروپاشی می‌کند چون عمرش رو به پایان است. او دکارد را در ساختمان تعقیب می‌کند و به پشت‌بام می‌رسند. دکارد می‌خواهد به پشت‌بام دیگری بپرد اما فقط از لبه آویزان می‌شود. روی به راحتی می‌پرد و وقتی دست دکارد سُر می‌خورد، او را بالا می‌کشد و نجات می‌دهد. روی پیش از مرگ، غصه می‌خورد که خاطراتش «مثل اشک‌ها در باران، در گذر زمان از بین خواهند رفت». گاف می‌رسد و به دکارد تبریک می‌گوید و به او یادآوری می‌کند که رِیچِل زنده نمی‌ماند، اما «به هر حال، چه کسی زنده می‌ماند؟». دکارد به آپارتمانش بازمی‌گردد تا رِیچِل را بردارد. وقتی آنها را به سمت آسانسور همراهی می‌کند، یک اسب تک‌شاخ اوریگامی کوچک روی زمین می‌بیند. او به حرف‌های گاف فکر می‌کند و با رِیچِل راهی می‌شود.

## بازیگران
* هریسون فورد در نقش ریک دکارد
* روتخر هاور در نقش روی بتی
* شان یانگ در نقش رِیچِل
* ادوارد جیمز آلموس در نقش گاف
* ام. امت والش در نقش برایانت
* داریل هانا در نقش پریس
* ویلیام ساندرسون در نقش جی.اف. سباستین
* بریون جیمز در نقش لئون کوالسکی
* جو تارکل در نقش الدن تایلر
* جوانا کسیدی در نقش ژورا سالومه
* جیمز هنگ در نقش هانیبال چو
* مورگان پاول در نقش دیوی هولدِن
* های پایک در نقش تافی لوئیس

## عنوان فیلم
بندانگشتی|منزل بردبری در شهر لس آنجلس، محل فیلمبرداری چند سکانس مهم فیلم
در رمان *[[آیا آدم‌مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند؟]]* اثری از اصطلاح «بلید رانر» وجود ندارد. به همین دلیل دربارهٔ عنوان این فیلم ابهاماتی به وجود آمده. ماجرای این عنوان از این قرار بود که در سال ۱۹۷۸ نویسنده آمریکایی آلن ئی نورس، رمانی جنایی به نام بلید رانر منتشر کرد. رمان دربارهٔ افرادی بود که تجهیزات پیشرفتهٔ پزشکی را به پزشکانی که عضو شبکه‌های غیرقانونی بودند، می‌فروختند. از این نظر می‌توان این اصطلاح را به «قاچاقچی تیغ جراحی» ترجمه کرد. یک سال بعد از انتشار این رمان، ویلیام اس بوروز امتیاز آن را خرید و بر اساس آن فیلمنامه‌ای نوشت و آن را به ریدلی اسکات ارائه کرد. این فیلم‌نامه به مرحله تولید نرسید ولی امتیاز استفاده از عنوان بلید رانر برای ریدلی اسکات محفوظ ماند.

هنگام ساخت فیلم، از آنجا که شخصیت گوسفند برقی در فیلمنامه وجود نداشت، اسکات مجبور شد یک عنوان جدید برای کارش انتخاب کند. به نظر ریدلی اسکات، بلید رانر می‌توانست اسم رمز خوبی برای واحد شکارچیان آدم مصنوعی‌ها باشد و به همین دلیل این عنوان را برای فیلم انتخاب کرد.

## موسیقی فیلم

موسیقی بلید رانر اثر ونجلیس آهنگساز یونانی است. قسمت‌هایی از آهنگ متن به همراه نسخه دوم ویرایش شده فیلم در سال ۱۹۹۳ اضافه گردید.
همچنین در سال ۲۰۰۷ همزمان با بیست و پنجمین سالگرد تولید فیلم مجموعه ای تحت عنوان سه‌گانه بلید رانر، حاوی سه لوح فشرده از موسیقی متن فیلم و بخش‌های ارائه نشده منتشر شد.

## استقبال
مؤسسه فیلم آمریکا این فیلم را در زمره یکصد فیلم برتر تاریخ سینما قرار داده است.

فیلم نمایش و روایت تاریکی از شهر لس آنجلس سال ۲۰۱۷ را به تصویر می‌کشد. منتقدین سینمایی در سال‌های اولیه پس از به تصویر آمدن فیلم بر روی پرده از این فیلم انتقادات بسیار نمودند، اما با گذشت زمان محبوبیت فیلم رفته رفته اوج گرفت تا جاییکه برخی این فیلم را برترین فیلم تاریخ سینما شمرده‌اند.

*[[روزنامه گاردین|گاردین]]* نیز در مقاله‌ای ادعا کرده که در یک نظرسنجی از تعدادی دانشمند، این فیلم مورد پسندترین فیلم تاریخ از نظر آنان شناخته شده است.

در زمان نمایش فیلم به خاطر همزمانی با اکران فیلم *[[ئی.تی. موجود فرازمینی]]* به این اثر کمتر توجه شد و به سختی هزینه فیلم برگشت اما گذر زمان نشان داد که ارزش‌های این فیلم تا چه حد بالااست هم‌اکنون این اثر در مدارس سینمایی تدریس می‌شود. ریدلی اسکات در تدوین‌های بعدی صدای راوی را حذف کرد و یک رؤیا به خواب دکارد اضافه کرد که مسیر فیلم را کاملاً عوض می‌کند. استقبال از فیلم اخیراً به حدی رسیده که سازندگان فیلم در صدد تولید نسخه‌ای جدید (نسخه سوم) از فیلم برآمدند که بر روی ۵ دی‌وی‌دی بوده و حاوی صحنه‌های اضافه تر است. این نسخه در فستیوال فیلم ونیز در ایتالیا به نمایش درآمد. این نسخه به نسخهٔ ۲۰۰۷ شهرت یافت.

## دنباله

در اواخر سال ۲۰۱۳ ریدلی اسکات در مصاحبه ای با مجله *[[امپایر (مجله)|امپایر]]* گفت: «بله، ما هم‌اکنون مشغول کار بر روی *بلید رانر ۲* هستیم و شروع عملیات اجرایی آن دیر یا زود انجام خواهد شد.»همچنین هریسون فورد در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۱۳ نیز در مصاحبه ای تصویری با بخش خبر سایت *[[آی‌جی‌ان]]* گفت:«من و ریدلی اسکات در این باره با هم صحبت کرده‌ایم و خوشحال خواهم شد که دوباره با او همکاری کنم تا ادامه و خاتمه داستان بلید رانر را بیان کنیم.»کیتی پری خواننده مشهور پاپ آمریکایی که شباهت بسیاری به ریچل بازیگر نقش زن بلید رانر با بازی شان یانگ دارد، در چند مصاحبه مکتوب و تصویری اعلام کرده بود که عاشق اجرای نقش ریچل است و در صورت درخواست اسکات این نقش را قبول خواهد کرد.

این فیلم نهایتاً با عنوان *بلید رانر ۲۰۴۹* به کارگردانی دنی ویلنوو و نویسندگی مایکل گرین و همپتون فانچر ساخته و در سال ۲۰۱۷ اکران شد.

## جستارهای وابسته
* تک‌گویی اشک‌های در باران

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

رده:آثار موسیقی ونگلیس
رده:فیلم‌ها به کارگردانی ریدلی اسکات
رده:فیلم‌های ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی نئو نوآر
رده:فیلم‌های اقتباس شده از آثار فیلیپ کی. دیک
رده:فیلم‌های اکشن دلهره‌آور ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن مهیج آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن مهیج هنگ کنگ
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های برادران وارنر
رده:فیلم‌های برنده جایزه بفتا
رده:فیلم‌های پادآرمان‌شهری آمریکایی
رده:فیلم‌های پست‌مدرن
رده:فیلم‌های درباره تغییر اقلیم
رده:فیلم‌های درباره دستکاری حافظه
رده:فیلم‌های درباره روان‌آزاران
رده:فیلم‌های درباره روبات اندروید
رده:فیلم‌های سایبرپانک
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی–تخیلی هنگ کنگ
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در انگلستان
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در لس آنجلس
رده:فیلم‌های کاراگاهی آمریکایی
رده:فیلم‌های مورد اقتباس در کمیک‌ها
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آینده
رده:فیلم‌های واقع‌شده در لس آنجلس
رده:فیلم‌های هنگ کنگ نئو نوآر
رده:گنجینه ملی فیلم آمریکا
رده:ماشین‌های پرنده در ادبیات داستانی