محوطه‌های باستانی استان البرز

محقق: ابوالفضل رجبعلی

**محوطه‌های باستانی [[شهرستان ساوجبلاغ]]** از جمله مناطق باستانی ایران می‌باشد که بر اساس پژوهش‌های باستانشناختی در محوطه‌های بیشمار از جمله تپه‌ها، گورستان‌های باستانی و قلعه‌های متروکه و ... سابقه باستانی این شهرستان را در سطحی قابل توجه بالا برده‌است.در مناطق مختلف این شهرستان می‌توان آثار و شواهد بی شماری را از دوره‌های مختلف باستانی و قبل تاریخ تا دوران اسلامی نام برد.

## فهرست مناطق باستانی

### گورستانها
طبق آثارهای مکشوفه از سطح شهرستان در دوران گذشته اجساد را در کف غارها و کف منازل و حتی آب‌انبار‌ها دفن می‌کردند.گورهای باستانی شهرستان ساوجبلاغ به سه دسته زیر دسته بندی می‌شوند:
* ۱- گورهای ساده شامل تدفین اجساد به پهلوی چپ یا راست
* ۲-گور خمره ها(اقوام اشکانی)
* ۳-گورهای سنگی
تدفین بیش از یک نفر در اکثر محوطه‌های عصر آهن وجود داشته‌است مانند گورستان مرجان و لمبران طالقان.از جمله مهمترین گورستانهای باستانی شهرستان ساوجبلاغ عبارتند از:
* گورستان باستانی خوروین
* گورستان باستانی فشند
* گورستان باستانی چمبورک
* گورستان باستانی سیفدارک
* گورستان باستانی خور
* گورستان باستانی امامزاده جعفر هشتگرد
* گورستان باستانی گته ده طالقان
* گورستان باستانی گبری روستای نویز طالقان
* قبرستان خسبان (روستای خسبان طالقان)
* قبرستان هورسی بند( شهرک طالقان)
* قرستان رونا سر (روستای زیدشت طالقان)
* قبرستان واگین سو(شهرک طالقان)
* قبرستان آرچیلان (روستای آرتون طالقان)

### تپه‌های باستانی

* تپه باستانی ینگی امام
* تپه باستانی قاسم آباد بزرگ
* تپه باستانی موشه لان اسماعیل آباد
* تپه باستانی قلعه دشت آقربلاق
* تپه باستانی حاجی آباد
* تپه باستانی آغچه حصار
* تپه باستانی لشکر آباد
* تپه باستانی سرخاب
* تپه باستانی گنج تپه خوروین
* تپه باستانی سلطان آباد
* تپه باستانی قوهه
* تپه باستانی رامجین
* تپه باستانی خاقانی خیر آباد
* تپه باستانی حاجی بیان شلمزار
* تپه باستانی منجوق تپه سیراب
* تپه باستانی چال تپه هشتگرد
* تپه باستانی نمکلان
* تپه باستانی آران
* تپه باستانی شاه تپه چهار باغ
* تپه باستانی ملک آباد
* تپه باستانی دوبرادر هیو
* تپه باستانی باغ سرهنگ رامجین
* تپه باستانی واسوار
* تپه باستانی دره دو چنار سپیدارک
* تپه باستانی روستای ناریان طالقان
* محوطه باستانی پوله چال روستای جوستان طالقان
* محوطه باستانی گندی آب روستای دهدر طالقان
* تپه باستانی مرجان تپه طالقان
* کتیبه گردنه عسلک روستای گراب طالقان
* محوطه باستانی لمبران طالقان
* تپه دره میراش (روستای میراش طالقان)
* تپه قلادوش (روستای جزن طالقان)
* تپه زرده‌گهره و پنجعلی‌تپه( روستای ورکش طالقان)
*تپه کولج (روستای کولج طالقان)
* تپه سالوخاک (روستای نویزک طالقان)
* تپه شلانک بن (روستای گلینک طالقان) 
* تپه خوزه‌کول (روستای باریکان)
* تپه سنقر کلایه (روستای باریکان)
* آردکان تپه (روستای اردکان طالقان)
* تپه تکیه سر (شهرک طالقان)
* تپه هرنج (روستای هرنج طالقان)
* تپه آشکار چر (روستای ورکش طالقان) 
* تپه کوشککی دیم (روستای بزج طالقان)
* تپه خرابه‌های تلو (شهرک طالقان)
 
### قلاع باستانی
* قلعه تاریخی سیرود
* قلعه گبران هیو
* ارزنگ قلعه میناوند
* ارژنگ قلعه باریکان
* قلعه دختر(دختر قلعه) گته ده طالقان
* قلعه کیان خاتون دهدر طالقان
* قلعه پراچان طالقان
* قلعه کهار گته ده طالقان
* قلعه منصور هرنج طالقان
* قلعه کیقباد هرنج طالقان
* قلعه سیران طالقان
* کافر قلعه طالقان
* قلعه فالی طالقان
* قلعه سگران (روستای سگران طالقان)

### غارهای باستانی
* غار بادامستان(روستای وشته)
* غار ویا(روستای ورکش)
* غار پنجعلی(روستای باریکان و میناوند)
* غار بزج (روستای بزج طالقان)
* غار کله سر (روستای سوهان طالقان)
* غار مرغ بند (روستای ناریان طالقان)
* غار خاتون قیامت (روستای فشند)

### گور دخمه ها
* دخمه باستانی خلی زر (روستای ورکش طالقان)
* دخمه باستانی بادامستان (روستای وشته طالقان)

## منابع
* ذکرالله زنجانی، شناسنامه تاریخی ساوجبلاغ وامامزادگان.به سفارش فرمانداری ساوجبلاغ.۱۳۸۵شمسی 
* قلاع اسماعیلیه در رشته کوه‌های البرز، دکتر منوچهر ستوده، انتشارات طهوری، سال ۱۳۶۲
* سفال و سفال گری در ایران.سیف الله کامبخش .نشر ققنوس ۱۳۸۳
* ابوالقاسم حاتمی، آثار تاریخی ساوجبلاغ و نظرآباد، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)
* حسین عسگری، دشتی به وسعت تاریخ، تهران: نشر شهید سعید محبی، ۱۳۸۶ 
* پیتر ویلی، قلاع حشاشین، ترجمه علی محمد سالکی، انتشارات علمی ۱۳۶۷
* سایت اطلاع رسانی طالقان

## جستارهای وابسته
* فهرست امامزاده‌های ساوجبلاغ

رده:بناهای تاریخی استان البرز