سرگذشت ریدیک

***سرگذشت ریدیک***  یک فیلم اکشن و علمی تخیلی آمریکایی محصول سال ۲۰۰۴ به نویسندگی و کارگردانی دیوید تویی، و دومین قسمت در مجموعه فیلم‌های *سرگذشت ریدیک* است. *سرگذشت ریدیک* ماجراجویی ریچارد بی. ریدیک را بعد از رخ‌دادهای قسمت اول فیلم با نام *[[پیچ بلک]]* در سال ۲۰۰۰ دنبال می‌کند. در این فیلم وین دیزل در نقش ریدیک، و بازیگرانی همچون تندی نیوتون، کارل اربن، کلم فیور، کیث دیوید، الکسا داوالس و جودی دنچ ایفای نقش می‌کنند. ادامه‌ای برای این فیلم با عنوان *[[ریدیک (فیلم)|ریدیک]]* در سال ۲۰۱۳ به روی پرده رفت.

## داستان
تیمی از جایزه‌بگیرها به رهبری تومز به سیاره منجمد یو.وی. می‌رسند تا ریدیک، فراری بدنام و تحت تعقیب را شکار کنند. ریدیک بدون زحمت خدمه تومز را می‌کشد و او را مجبور می‌کند تا منبع اطلاعات خود را فاش کند: مکه جدید در سیاره هلیون پرایم.

ریدیک با تصرف کشتی تومز به سمت هلیون پرایم می‌رود. او با امام روبرو می‌شود، کسی که پنج سال قبل نجاتش داده بود و یکی از معدود افرادی است که از مخفیگاه او خبر دارد. امام سعی کرده بود با ریدیک تماس بگیرد زیرا معتقد است هلیون پرایم هدف «نکرومانگرها» (Necromongers، مرگ‌افروزان) قرار گرفته است؛ متعصبان مذهبی که در سراسر ستاره‌ها دست به تهاجم می‌زنند تا تمام حیات بشری را به صفوف خود جذب کنند و بقیه را بکشند. آئرون، یک عنصر هوایی (Air Elemental)، معتقد است ریدیک یک «فورین» (Furyan) است؛ عضوی از نژاد جنگجویانی که مدت‌هاست تصور می‌شود منقرض شده‌اند.

آن شب، ناوهای عظیم نکرومانگرها کشتی‌های بی‌شماری را به سمت هلیون پرایم روانه می‌کنند و در عرض چند ساعت کنترل سیاره را به دست می‌گیرند. در طول نبرد، امام کشته می‌شود، آئرون اسیر می‌گردد و ریدیک مخفیانه وارد یک کشتی نکرومانگر می‌شود.

در حالی که «تطهیرکننده»، کشیش اعظم نکرومانگرها، مردم را به تغییر دین اجبار می‌کند، ریدیک خود را نشان می‌دهد و جنگجویی را که امام را کشته بود، به قتل می‌رساند. لرد مارشال، رهبر نکرومانگرها، که کنجکاو شده است، دستور می‌دهد ریدیک توسط تله‌پات‌های «شبه‌مرده» (Quasi-Dead) اسکن شود. آن‌ها تشخیص می‌دهند که او یک بازمانده فورین است. لرد مارشالِ شوکه شده دستور مرگ ریدیک را صادر می‌کند، اما او فرار می‌کند و بلافاصله توسط تومز دستگیر می‌شود. خدمه جدید تومز، ریدیک را به کرماتوریا، یک قمر زندان زیرزمینی سوزان می‌برند.

لرد مارشال، فرمانده واکو را برای شکار ریدیک می‌فرستد. همسر واکو با آئرون صحبت می‌کند و او فاش می‌کند که لرد مارشال پس از اینکه به او گفته شد کودکی از سیاره فوریا او را خواهد کشت، آن سیاره را ویران کرده است. دیم واکو و همسرش متوجه می‌شوند که لرد مارشال به این دلیل خواهان مرگ ریدیک است که او ممکن است همان کودک پیشگویی مذکور باشد.

در کرماتوریا، ریدیک به سرعت جایگاه خود را در میان ساکنان زندان تثبیت می‌کند. او جک، دختری را که ۵ سال پیش نجات داده بود و اکنون نام خود را به کایرا تغییر داده، پیدا می‌کند. کایرا از ریدیک به خاطر رها کردنش کینه دارد. در همین حال، تنش بین تومز و زندانبان بالا می‌گیرد؛ زندانبانی که می‌داند این جایزه بزرگ، نکرومونگرها را به کرماتوریا کشانده است. درگیری مسلحانه‌ای رخ می‌دهد که منجر به کشته شدن اکثر جایزه‌بگیرها به جز تومز می‌شود.

ریدیک با غلبه بر تومز و حبس کردن او در سلول، از زندان فرار می‌کند و چندین زندانی را از سطح آتشفشانی کرماتوریا به سمت آشیانه هدایت می‌کند تا کشتی تومز را بدزدند. هنگامی که زندانیان به بیرون از آشیانه می‌رسند، متوجه می‌شوند که کشتی‌های نکرومونگر نیز فرود آمده‌اند. نبردی سه‌جانبه بین نکرومونگرها، زندانیان و نگهبانان آشیانه درمی‌گیرد. در نهایت، تمام نگهبانان و زندانیان کشته می‌شوند، ریدیک توسط واکو از پا درمی‌آید و کایرا اسیر می‌شود. با نزدیک شدن به طلوع مرگبار خورشید، واکو ریدیک را رها می‌کند تا بمیرد و آنجا را ترک می‌کند. او بعداً گزارش می‌دهد که ریدیک مرده است و توسط لرد مارشال ارتقا می‌یابد.

«تطهیرکننده» که عقب مانده بود، ریدیک را به جای امنی می‌کشاند. او فاش می‌کند که خودش نیز یک فورین است و با مبارزه علیه شستشوی مغزی‌اش، ریدیک را تشویق می‌کند تا لرد مارشال را بکشد، سپس با قدم گذاشتن در زیر نور سوزان خورشید خودکشی می‌کند.

ریدیک با کشتی تومز به هلیون پرایم بازمی‌گردد و به کشتی پرچم‌دار نکرومونگرها نفوذ می‌کند. دیم واکو او را می‌بیند اما شوهرش را تشویق می‌کند که اجازه دهد ریدیک ابتدا با لرد مارشال بجنگد، سپس برنده را بکشد و جایگاه رهبری را تصاحب کند. ریدیک با استفاده از فرهنگ نکرومونگرها، علناً لرد مارشال را به چالش می‌کشد؛ لرد مارشال با فاش کردن اینکه کایرا تغییر دین داده است، او را تحقیر می‌کند. ریدیک با لرد مارشال می‌جنگد، کسی که با قدرت‌های ماوراء طبیعی خود برتری را حفظ می‌کند. وقتی جان ریدیک در خطر است، کایرا با نیزه‌ای به لرد مارشال ضربه می‌زند و خودش به ستونی از تیغه‌ها برخورد می‌کند. واکو تلاش می‌کند به لرد مارشالِ مجروح ضربه بزند، اما او جاخالی می‌دهد. با این حال، ریدیک راه او را سد کرده و او را می‌کشد. پس از اینکه کایرا در آغوش ریدیک می‌میرد، نکرومونگرها، از جمله واکو، در برابر ریدیک به عنوان رهبر جدید خود زانو می‌زنند.

## بازیگران
* وین دیزل در نقش ریچارد بی. ریدیک: جنایتکار بدنام و آخرین بازمانده نژاد فورین. ریدیک پنج سال گذشته را در انزوا سپری کرده تا از جایزه‌بگیرها و مزدوران دوری کند.
* کالم فیور در نقش لرد مارشال: رهبر آیین نکرومونگر. او دارای توانایی‌های غیرطبیعی است که پس از بازدید از «آندروِرس» (Underverse)، اراضی مقدس نکرومونگرها، به او اعطا شده است. او موضوع پیشگویی‌ای است که مرگ او را به دست یک جنگجوی فورین پیش‌بینی می‌کند.
* کیث دیوید در نقش ابو «امام» الولید: یکی از بازماندگانی که ریدیک در فیلم قیرگون نجات داد. امام اکنون ازدواج کرده و یک دختر دارد.
* الکسا داوالوس در نقش جک / کایرا: دیگر بازمانده‌ای که توسط ریدیک در فیلم «قیرگون» نجات یافت. او برای یافتن ریدیک راهی می‌شود و پیش از اینکه به جرم قتل به زندان بیفتد، به بردگی فروخته می‌شود. او نام خود را به کایرا تغییر می‌دهد تا نشان دهد دیگر دختری بی‌گناه نیست.
* کارل اربن در نقش فرمانده واکو: یک فرمانده وفادار نکرومونگر که مامور شکار و کشتن ریدیک است. واکو سربازی لایق است که به لرد مارشال وفاداری شدیدی دارد.
* تندی نیوتون در نقش دیم واکو: همسر فرمانده واکو. او در وفاداری شوهرش به لرد مارشال شریک نیست و نقشه‌ای برای جایگزینی شوهرش به جای او طراحی می‌کند.
* جودی دنچ در نقش آئرون: یک عنصر هوایی (Air Elemental) که توسط لرد مارشال زندانی شده است؛ لرد مارشال برای مقابله با ریدیک از او مشورت می‌گیرد.
* نیک چینلاند در نقش تومز: یک مزدور و جایزه‌بگیر که ریدیک را تعقیب می‌کند.
* لینوس روچ در نقش تطهیرکننده: یک کشیش نکرومونگر که او نیز یک بازمانده فورین است.
* یوریک ون واگنینگن در نقش گاو (The Guv): رهبری در میان زندانیان کرماتوریا که همراه با ریدیک فرار می‌کند.
* کیم هاثورن در نقش لاجون: همسر امام.
* کریستینا کاکس در نقش ایو لوگان: مزدوری که به خدمه جدید تومز می‌پیوندد.
* الکسیس لولین در نقش زیزا: دختر امام.
* پیتر ویلیامز در نقش محکوم شماره ۲: زندانی‌ای که با ریدیک فرار می‌کند.

## تولید
یونیورسال پیکچرز پس از موفقیت فیلم سریع و خشمگین، اکشن دیگری با بازی وین دیزل، تصمیم به ساخت دنباله‌ای برای «قیرگون» گرفت. به دیزل ۱۱ میلیون دلار برای بازگشت در این دنباله پیشنهاد شد که یک میلیون دلار بیشتر از مبلغ پیشنهادی برای فیلم تریپل ایکس بود. یونیورسال ابتدا دیوید هیتر را برای نوشتن فیلمنامه استخدام کرد که بعداً توسط آکیوا گولدزمن بازنگری شد. با این حال، یونیورسال آن را نپذیرفت و پیش‌نویس جدیدی از کارگردان و نویسنده فیلم اول، دیوید تووهی را برگزید.

به گفته دیزل، عناصر فانتزی گسترده‌تر فیلم توسط او معرفی شده است؛ مفهوم «المنتال‌ها» (عناصر) از بازی سیاه‌چال‌ها و اژدهایان گرفته شده که دیزل از طرفداران آن است. جودی دنچ در حال اجرا در تئاتر هیمارکت بود که دیزل به او پیشنهاد بازی در «سرگذشت ریدیک» را داد. دنچ گفت: «وین دسته‌گلی برای من فرستاد که آنقدر بزرگ بود که از پله‌های اتاق گریم من بالا نمی‌رفت. آن‌ها نمی‌توانستند آن را وارد راهرو کنند. سپس او پرسید که آیا در فیلم او بازی می‌کنم یا نه. و البته من گفتم بله. چرا که نه؟» فیلم‌برداری در ونکوور کانادا انجام شد.

## انتشار
سه نسخه از این فیلم وجود دارد: نسخه اکران سینمایی که دارای درجه PG-13 بود؛ نسخه کارگردان که بدون درجه‌بندی است (هر دو در قالب دی‌وی‌دی موجود هستند)؛ و نسخه سوم که ترکیبی از این دو برای پخش تلویزیونی است و برخی از صحنه‌های اضافه شده نسخه کارگردان را شامل می‌شود اما نه همه آن‌ها را.

دی‌وی‌دی «نسخه کارگردان بدون درجه‌بندی» (شامل صحنه‌هایی که برای دریافت درجه PG-13 حذف شده بودند) در ۱۶ نوامبر ۲۰۰۴ منتشر شد و تنها در روز اول ۱.۵ میلیون نسخه فروخت.

## بازخورد
### گیشه
بودجه تولید «سرگذشت ریدیک» بین ۱۰۵ میلیون تا ۱۲۰ میلیون دلار گزارش شده است. این فیلم ۵۷ میلیون دلار در آمریکای شمالی فروخت و مجموع فروش جهانی آن بین ۱۰۷ میلیون تا ۱۱۵ میلیون دلار برآورد می‌شود.

### پاسخ انتقادی
در راتن تومیتوز، این فیلم بر اساس نقدهای ۱۶۶ منتقد، امتیاز ۲۸٪ و میانگین نمره ۴٫۶۰/۱۰ را کسب کرده است. اجماع انتقادی این سایت بیان می‌کند: «ریدیک به عنوان یک فیلم اکشن، هیجاناتی را ارائه می‌دهد، اما به عنوان دنباله‌ای برای قیرگون، یک ناامیدی است». متاکریتیک بر اساس نقدهای ۳۴ منتقد، امتیاز ۳۸ از ۱۰۰ را به این فیلم داده است که نشان‌دهنده «نقدهای عموماً نامطلوب» است. تماشاگران نظرسنجی شده توسط سینماسکور به فیلم میانگین نمره «B» در مقیاس A+ تا F دادند.

مجله «اسلنت مگزین» به فیلم ۱٫۵ ستاره از ۴ داد و اظهار داشت: «سرگذشت ریدیک با پرهیز از مینیمالیسم کلاستروفوبیکِ سلف خود، قیرگون، یک عیاشی گزاف از قطعات علمی-تخیلی دست‌دوم است». اوون گلیبرمن از «انترتینمنت ویکلی» به فیلم نمره «C» داد و آن را «عمدتاً یک وقایع‌نگاری سنگین و ملال‌آور» نامید. کلودیا پویگ از «یواس‌ای تودی» به فیلم ۱٫۵ از ۴ داد و از ضرب‌آهنگ آن انتقاد کرد. میک لاسال از «سان‌فرانسیسکو کرونیکل» به فیلم ۱ از ۴ داد و اظهار داشت که این فیلم «یک اثر پوچ است که گاهی به دلیل فضای تقدس‌آمیزِ بیش از حد جدی، خنده‌دار می‌شود». آن هورنادی از «واشینگتن پست» نقد منفی به فیلم داشت و بیان کرد که «سرگذشت ریدیک نه تنها به آثار کلاسیک وحشت یا علمی-تخیلی، بلکه به تقریباً تمام ژانرهای سینمایی موجود، از وسترن گرفته تا فیلم نوآر و حماسه‌های شمشیر و صندل ناخنک می‌زند». دسون تامسون از «واشینگتن پست» نیز نقد منفی داد و گفت که «داستان آشفته و پیچیده حول فیگورهای باحال و تک‌جمله‌های نیش‌دارِ ستاره فیلم می‌چرخد».

جیمز براردینلی از «ریل‌ویوز» به فیلم ۲٫۵ از ۴ داد و اظهار داشت که «اگرچه سرگذشت ریدیک سهم خود را از لحظات سرگرم‌کننده دارد، اما به عنوان یک تجربه سینمایی واحد و منسجم عمل نمی‌کند». تای بر از «بوستون گلوب» به فیلم ۲ از ۴ داد و آن را «ترکیبی درهم‌جوش از ارباب حلقه‌ها، سربازان سفینه و فیلم‌های اخیر جنگ ستارگان» نامید. راجر ایبرت از «شیکاگو سان-تایمز» ۲ از ۴ داد و آن را «تمرینی در جلوه‌های کامپیوتری» خواند. پل کلینتون از «سی‌ان‌ان» نقد منفی داد و آن را «یک فیلم علمی-تخیلی بزرگ و چیپ که دقیقاً برای مخاطبان جوان مذکرِ مشتاق انفجار ساخته شده» توصیف کرد. بی‌بی‌سی به فیلم ۲ ستاره از ۵ داد و «حضور با ابهت وین دیزل بر پرده» را ستود، اما از «دیالوگ‌های خنده‌دار» آن انتقاد کرد. مجله «تایم اوت» نیز نقد منفی داد و اظهار داشت: «پاس دادن باتوم دنباله در فینال فیلم بسیار تمیز است، اما واقعاً زیاده‌خواهی است که فکر کنیم فیلم‌سازان می‌توانند ما را مشتاق به دیدن ادامه‌اش بگذارند؛ در واقع، خیلی خیلی کمتر از این هم برای ما زیاد بود». نل مینو از «کامن سنس مدیا» به فیلم ۲ از ۵ داد و آن را یک «فیلم انفجاری بسیار خشن و بی‌مغز» نامید. «آستین کرونیکل» به فیلم ۳ از ۵ داد و آن را «اثری حجیم اما لذت‌بخش» خواند.

### جوایز
وین دیزل برای بازی در این فیلم، نامزد جایزه تمشک طلایی بدترین بازیگر مرد در جوایز تمشک طلایی ۲۰۰۴ شد، اما این جایزه را به جورج دبلیو. بوش برای فیلم فارنهایت ۹/۱۱ واگذار کرد.

## آثار جانبی
این فیلم منجر به خلق کتاب‌ها، خط تولید اکشن فیگور، انیمیشن و بازی‌های ویدئویی شد.

### بازی ویدئویی
بازی ایکس‌باکس با عنوان سرگذشت ریدیک: فرار از بوچر بی هم‌زمان با فیلم منتشر شد و با استقبال خوبی روبرو شد. در ۷ آوریل ۲۰۰۹، نسخه بازسازی شده این بازی در کنار دنباله آن، سرگذشت ریدیک: حمله به دارک آتنا منتشر شد.

### فیلم کوتاه
فیلم کوتاه انیمیشنی سرگذشت ریدیک: خشم تاریک به کارگردانی پیتر چانگ (کارگردان «ایون فلاکس») منتشر شد.

## دنباله
دنباله‌ای با عنوان ریدیک در سال ۲۰۱۳ منتشر شد.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* 
* 
* سرگذشت ریدیک در راتن تومیتوس


رده:آثار موسیقی گریم رول
رده:فیلم‌نامه‌های دیوید تویی
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های استودیو پاین‌وود
رده:فیلم‌های اکشن دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های دنباله آمریکایی
رده:فیلم‌های دنباله
رده:فیلم‌های دیوید تویی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ماجراجویی آمریکایی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در ونکوور
رده:فیلم‌های ماجراجویی فضایی
رده:فیلم‌های ماجرایی فضایی آمریکایی
رده:فیلم‌های مهیج ترسناک دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آینده
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سده ۲۶ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سیاره‌های خیالی
رده:فیلم‌های یونیورسال پیکچرز