حزب حیات آزاد کردستان

**حزب حیات آزاد کردستان** (به کُردی: Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê: پارتی ژیانی ئازادی کوردستان) که با نام کوتاه شدهٔ **پژاک**  شناخته می‌شود، یک حزب سیاسی چپ‌گرای آپوئیست است که در کردستان ایران فعالیت می‌کند. مرکز این حزب در اقلیم کردستان عراق قرار دارد.

ایدئولوژی پژاک و پ‌ک‌ک آپوگرایی (Apoism) است.

این حزب تحت‌تأثیر حزب کارگران کردستان (پ.ک. ک) در نظر گرفته می‌شود. در سال ۲۰۰۹، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده پژاک را گروه زیرمجموعه پ.ک. ک در نظر گرفت. این در حالی است که هر دو حزب زیرمجموعهٔ جوامع کنفدرال کردستان (KCK: ) هستند.

شاخهٔ نظامی پژاک با نام یگان‌های شرق کردستان (ی.ر. ک) و شاخهٔ نظامی زنان آن با نام نیروهای مدافع زن (ه.پ. ژ) دارای ۳۰۰۰ عضو از کشورهای ایران، ترکیه، عراق، سوریه است. فعالیت مسلحانهٔ این حزب بیشتر در مرز بین ایران، عراق و ترکیه و منطقه قلعه‌رش در شهرستان سردشت، از توابع استان آذربایجان غربی و منطقه اورامانات، کرمانشاه، اسلام‌آباد غرب و قصرشیرین از توابع استان کرمانشاه و **ایوان‌غرب** از توابع ایلام و مریوان و منطقه چهل چشمه از توابع استان کردستان و بخش شرقی کوهستان قندیل در کردستان عراق است. تا سال ۲۰۱۴، پژاک اعلام کرده است که ۵۳۹ نیروی نظامی ایرانی را کشته است که برخی از آنان سربازان مرزی ایران بوده‌اند.

حکومت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه و ایالات متحده آمریکا حزب حیات آزاد کردستان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده‌اند. و در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۰۹، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه داری ایالات متحده آمریکا (OFAC) پژاک را به عنوان یک سازمان تروریستی تحت فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ معرفی کرد. این اقدام به دلیل ارتباطات نزدیک پژاک با حزب کارگران کردستان (PKK) صورت گرفت و منجر به مسدود شدن دارایی‌های احتمالی این گروه در آمریکا و ممنوعیت هرگونه معامله با آن شد.

## سیاست‌ها
رهبران فعلی پژاک، «امیر کریمی» و «پیمان ویان» هستند. طبق گفته‌های واشینگتن پست، نیمی از اعضای پژاک زن هستند. «گلستان دوگان» به عنوان یک زن از رهبران این گروه است که تحصیلات روان‌شناسی خود را در دانشگاه تهران به پایان برده است. این گروه به‌طور فعال چریک‌های زن را استخدام می‌کند. پژاک از اعضای جوامع کنفدرالسیم کردستان (kck) می‌باشد، تعدادی از گروه و اعضای کردی که زیر سایه (kck) هستند که از طرف کمیته اجرایی انتخاب شده رهبری می‌شود.

پژاک نیز تعدای هسته در داخل خود دارد. یکی از مهم‌ترین شاخه آنها، (HPJ) است، که تلاش می‌کند ارزش زن را درون حزب و در جامعه افزایش دهد.

همانند اهداف پ‌ک‌ک (PKK) در ترکیه، رهبران پژاک می‌گویند که هدف بلند مدت پژاک، تشکیل دادن اقلیم خودمختار کردستان در ایران است. فرق آنها با (PKK) این است که آنها با ترکیه می‌جنگند ولی پژاک با ایران، هر چند ترکیه مواضع پژاک را نیز هدف قرار می‌دهد. پژاک تمرکز زیادی بر روی براندازی نظام دینی در ایران و پی‌ریزی یک حکومت فدرال که در آن هر یک از اقوام ایران، سرزمین خودمختار خود را داشته باشند.

## رهبری
; حاجی‌احمدی(۲۰۰۴–۲۰۱۴)
پژاک در سال ۲۰۰۴ اولین کنگره خود را برگزار نمود. رئیس این حزب (در سال ۲۰۰۴) عبدالرحمان حاجی‌احمدی نام دارد. منابع شمال عراق گزارش می‌کنند که حاجی‌احمدی، تنها اسماً رئیس پژاک بوده و هیچ کاری بدون اجازهٔ پ‌ک‌ک انجام نمی‌دهد.

حاجی‌احمدی، رهبر پیشین پژاک در اسفند ۱۳۸۸ در منزل خود در آلمان توسط مأموران ضدتروریسم پلیس آلمان و با درخواست دولت بلژیک دستگیر و پس از دو روز آزاد شد.

; رهبری مشترک
**۱- [[عبدالرحمن حاجی‌احمدی|حاجی احمدی]] و [[اویندار ریناس]] (۲۰۱۴–۲۰۱۶)**: در کنگرهٔ چهارم حزب حیات آزاد کردستان که در ماه مارس ۲۰۱۴ برگزار شد، سیستم رهبری حزب تغییر کرد و بنا شد که حزب مشترکاً توسط یک رهبر مرد و یک رهبر زن اداره شود. در این کنگره عبدالرحمن حاجی احمدی به همراه اویندار ریناس به عنوان ریاست مشترک حزب انتخاب شدند

**۲**- **[[سیامند معینی]] و [[زیلان وژین]] (۲۰۱۶–۲۰۲۴)**: در کنگره پنجم رهبری حزب تغییر کرده و سیامند معینی و زیلان وژین جایگزین حاجی احمدی و اویندار ریناس می‌شوند. در دوران ریاست این دو نفر سیاست‌های حزب حیات آزاد کردستان تا حدودی دچار تغیر می‌شود و همچنین به‌طور کامل از حزب کارگران کردستان مستقل می‌شود.

**۳- [[امیر کریمی(پژاک)|امیر کریمی]] و [[پیمان ویان]] (۲۰۲۴-اکنون):**

## کنگره‌ها و کنفرانس‌ها
### کنگره‌های حزبی در کردستان
بر اساس اساسنامهٔ حزب حیات آزاد کردستان مصوب کنگرهٔ چهارم، کنگرهٔ حزب می‌بایست هر ۳ سال یک بار برگزار شود، اما در صورت لزوم امکان برگزاری آن ۶ ماه زودتر یا دیرتر از زمان مقرر نیز پیش‌بینی شده است. حزب حیات آزاد کردستان تاکنون ۶ کنگره برگزار کرده است.
* کنگرهٔ اول (کنگرهٔ مؤسس)، ۶ تا ۱۴ فروردین ۱۳۸۳
* کنگرهٔ دوم، ۱۸ تا ۲۸ آبان ۱۳۸۵
* کنگرهٔ سوم، ۶ تا ۱۳ اسفند ۱۳۸۶
* کنگرهٔ چهارم، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۳
* کنگرهٔ پنجم، ۲۴ مهر ۱۳۹۵، با شعار «*با تکوین حزبی و پیشاهنگی خلق به‌سوی انقلاب دمکراتیک شرق کردستان و ایران*»
* کنگرهٔ ششم، ۲۰ و ۲۱ اسفند ۱۳۹۸، با شعار «*با تکوین ملت دمکراتیک به سوی اتحاد دمکراتیک خلق‌های ایران*»

### کنگره‌های حزبی در اروپا
* اولین کنگرهٔ اروپایی حزب حیات آزاد کردستان، ۱۳ تا ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ در سوئد، با شعار «*با سازماندهی خود، ملت دمکراتیک را بنیان می‌نهیم، رهبر آپو را آزاد نموده و کردستان را نجات می‌دهیم*»
* دومین کنگرهٔ اروپایی حزب حیات آزاد کردستان، ۳ و ۴ تیر ۱۴۰۲ در سوئد، با شعار «*با فلسفهٔ زن، زندگی، آزادی تشکیلات را توسعه می‌دهیم و در کردستان و ایران انقلاب خلق‌ها را به‌پیروزی می‌رسانیم*»

### کنفرانس‌ها
* کنفرانس اول، ۲۳ فروردین ۱۳۸۹

## شیوه نبرد و درگیری‌ها
به گفته مقامات، حزب حیات آزاد کردستان در حملات مختلف به نیروهای امنیتی در خاک جمهوری اسلامی ایران دست داشته است. یکی از این حملات در شهرستان مریوان صورت گرفته است پژاک می‌گوید که بیست نفر پاسدار کشته شده است.

### ادعای همکاری با آمریکا
فرماندهان حزب‌های ایرانی کرد ادعا کرده‌اند که پژاک مذاکرات مستقیم و غیر مستقیمی با مسئولان آمریکایی داشته است. دولت ایران نیز ادعا می‌کند که این گروه تحت حمایت آمریکا است. این در حالی است که آمریکا این حزب را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده و تحریم کرده است.

## مخالفت با براندازی جمهوری اسلامی
پژاک، چند روز پس از سالگرد اعتراضات ۱۴۰۱ در ایران، در سایت فرات نیوز اعلام کرد که به دنبال براندازی جمهوری اسلامی نیست. در این بیانیه آمده بود:
«پژاک براندازی رژیم موجود و تأسیس یک رژیم تازه را راه حل مسائل و بحران‌های داخلی ایران نمی‌بیند. براندازی، پروژهٔ آمریکا، غرب و دول مخالف با رژیم ایران است. به همین جهت پژاک فرمول ایران کنفدرال دمکراتیک و خودگردانی دمکراتیک کُردستان را به عنوان هدف نهایی خود در ایران و کُردستان تعریف می‌نماید؛ البته بدون دستکاری مرزهای موجود سرزمین و حفظ تمامیت ارضی ایران! تمامیت ارضی ایران همچنان حفظ خواهد شد، لذا ساختارهای سیاسی بومی زیر سقف ایران کنفدرال جهت ابراز موجودیت تمام هویت‌های ملیتی و مذهبی، شکل خواهند گرفت. این رهیافت کاملاً به معنی حذف دولت نیست، دولت همچنان می‌تواند وجود داشته باشد؛ اما مشروط بر به رسمیت شناختن ارادهٔ اجتماعی.» اما بعد از یک روز، زیر فشار منتقدان، این بیانیه را از وب سایت فرات نیوز حذف کرد، هر چند که رهبری این جریان در اطلاعیه ای، به صورت تلویحی، بیانیهٔ قبلی حزب را به صورت کامل رد نکرد.

## اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران

حزب حیات آزاد کردستان بیانیه‌ای عمومی صادر کرد و در آن از اعتصابات و اعتراض‌های بازاریان و شهروندان حمایت کرد. در این بیانیه، این سازمان بحران‌های اجتماعی و اقتصادی جاری ایران را ناشی از «سیاست‌های سرکوبگرانه، سوءمدیریت اقتصادی و محروم‌سازی سیاسی بلندمدت دولت» دانست. پژاک «فساد سیستماتیک، تمرکز قدرت اقتصادی در نهادهای امنیتی و مداخله‌های نظامی در منطقه» را از علل اصلی افول اقتصادی دانست و تأکید کرد که «همبستگی اجتماعی برای غلبه بر آنچه که بحران‌های ساختاری در نظام سیاسی ایران توصیف کرد، ضروری است».

## سربازگیری کودکان
بر اساس گزارش دیدبان حقوق بشر کردستان ایران در سال ۱۴۰۳، گروه پژاک به‌طور سیستماتیک اقدام به سربازگیری کودکان در مناطق کردنشین ایران کرده است. این گزارش به نقل از شاهدان عینی و خانواده‌های قربانیان، از فریب و تهدید کودکان برای پیوستن به این گروه خبر می‌دهد. بسیاری از این کودکان پس از پیوستن به پژاک، از تحصیل محروم شده و در شرایط سخت آموزشی و نظامی قرار گرفته‌اند. این اقدامات نقض آشکار حقوق کودکان و مغایر با کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد است.

## جستارهای وابسته
* A person wearing PJAK uniform in Kurdistan. Photo taken by Kurdpin, freely licensed under CC BY-SA 4.0.

## منابع

## Categories
* حزب کارگران کردستان
* عبدالله اوجلان
* عبدالرحمان حاجی‌احمدی
* عاکف زاگرس

## منابع

## پیوند به بیرون
* ژیار گل: در جستجوی پژاک؛ سفری به دامنه کوه‌های زاگرس (بی‌بی‌سی فارسی)


رده:احزاب دموکراسی مستقیم
رده:ایران در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۴ (میلادی) در ایران
رده:جدایی‌خواهی در ایران
رده:حزب کارگران کردستان
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیالیست در ایران
رده:حزب‌های سیاسی ضدسرمایه‌داری
رده:حزب‌های کمونیست ایران
رده:حزب‌های ممنوع در ایران
رده:درگیری ایران و پژاک
رده:سازمان‌های کرد ایران
رده:سازمان‌های کرد
رده:سازمان‌های مردم‌نهاد
رده:سازمان‌هایی که ایالات متحده آمریکا تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که ایران تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که ترکیه تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که ژاپن تروریستی می‌داند
رده:سوسیالیسم در ایران
رده:سیاست در ایران
رده:سیاست کردستان
رده:فدرالیسم در ایران
رده:کردستان
رده:گروه‌های مسلح ایران