عبدالکریم تمنا

**عبدالکریم تمنا هروی** (۱۳۱۹ –۲۰ مرداد ۱۴۰۲) از شاعران معاصر افغانستان بود.

## زندگی
عبدالکریم تمنا در سال ۱۳۱۹ در روستای سروستان واقع در جنوب شرق شهر هرات افغانستان متولد شد. او در سال‌های اول کودکی پدر و مادرش را از دست داد. در سال‌های نوجوانی به کارهایی مانند میرزایی (حسابداری) پرداخت.

عبدالکریم تمنا به مدارس سبک امروزی نرفته و در مسجد دروس ابتدایی را سپری کرده و علم آموزی را با تلاش شخصی ادامه داد. او خواندن دیوان حافظ را در سال‌های کودکی خود را نزد بانویی بنام قریش (مادر ابوبکر و غلام‌حیدر یقین) فرا گرفت.

شوق به آموختن ازهمان دوران کودکی در ایشان آشکار شد. بسیاری از مواقع، تکه‌های ذغال و دیوارهای کاهگلی روستای سروستان نقش قلم و کاغذ را برای او ایفا می‌کردند.

## فعالیت‌ها در افغانستان
از سال ۱۳۴۰ سروده‌ها و نوشته‌های تمنا در روزنامهٔ اتفاق اسلام به چاپ می‌رسید. در سال ۱۳۵۴ به‌عنوان مدیر کتابخانهٔ عامهٔ هرات برگزیده شد و ورود به این گنجینه ذوق سرشار ادبی و روحیهٔ پژوهشی تمنا را حال‌وهوایی تازه بخشید. سال ۱۳۴۷، با جریدهٔ ملی ترجمان آغاز همکاری نمود و به‌عنوان یکی از نویسندگان فعال آن به جامعهٔ ادبی معرفی گردید. سال ۱۳۵۵، عضویت لویه‌جرگه (مجلس مشورتی بزرگان و مجلس مؤسسان افغانستان برای تصویب قوانین اساسی و گاه تعیین رئیس دولت) و صدای مردم خود بود. در سال ۱۳۵۶، به‌سمت فرماندار زنده‌جان یا پوشنگ کهن رسید، ولی پس از مدت کوتاهی به‌خواست خود از این منصب انصراف داد، تا اینکه در ۱۳۵۷ دوباره به‌عنوان مدیر کتابخانهٔ عامهٔ هرات تعیین شد..

## فعالیت‌ها در ایران
تمنا، در سال ۱۳۵۸، به‌دلیل هجوم ارتش شوروی و جنگ‌های داخلی افغانستان رهسپار ایران شد.
ایشان در دوران آوارگی و غربت در ایران، با بزرگمردانی چون دکتر پرویز ناتل خانلری، ابراهیم باستانی پاریزی، حبیب یغمایی، مظاهر صفا، محمدرضا شفیعی کدکنی، ایرج افشار، فریدونی جنیدی، چنگیز پهلوان، علی دهباشی و .. مراوده داشتند.

نوشته‌ها و سروده‌های استاد عبدالکریم تمنا در مجلات و روزنامه‌های ایران چون مجلهٔ فرهنگی و هنری «بخارا» با مدیریت علی دهباشی و روزنامهٔ اطلاعات به‌طور پیوسته منتشر می‌شد. همکاری و حضور همیشگی شان در بنیاد فرهنگی نیشابور به سرپرستی استاد فریدون جنیدی و آشنایی با دکتر چنگیز پهلوان باعث شد تا در سال ۱۳۷۱ کتاب «نمونه‌های شعر امروز افغانستان» از سوی این بنیاد و با کوشش چنگیز پهلوان نشر شود که استاد عبدالکریم تمنا در گردآوری مطالب این کتاب نقش بسزایی داشتند.

ویرایش و مقابلهٔ کلیات دیوان غلام‌محمد طرزی همراه با دکتر ننگیالی طرزی یکی دیگر از فعالیتهای ادبی شان است. این کتاب در سال ۱۳۸۱ در تهران به نشر رسید. استاد عبدالکریم تمنا با فروتنی فراوان هیچ‌گاه تمایلی به انتشار سروده‌ها و آثار پژوهشی خود نداشته است. در سال ۱۳۹۵ به اصرار دوستان و فرزندان مجموعهٔ سروده‌های شان به نام «پیوند عمر» و سپس در سال ۱۳۹۹ به همت مؤسسه پژوهشی بایسنغر «ارج‌نامهٔ» ایشان چاپ شد. در این کتاب مقالات ادبی استاد تمنا و همچنین نوشته‌هایی از دوستان در مورد ایشان گنجانده شده است.
او که دوران پیرانه‌سری را با نوشتن و سرودن به‌سر می‌بُرد، پس از سپری‌کردن ۸۴ بهار از عمر، ۲۰ مردادماه درگذشت. پیکر استاد بنا به وصیت خود در جوار مرقد پیرعارفان، حضرت خواجه عبدالله انصاری، در شهر هرات باستان به خاک سپرده شد.

## نمونه اشعار
این ابیاتی از آخرین شعرش است که قبل از هجرت وی به ایران در روزنامهٔ اتفاق اسلام در هرات به نشر رسید:

درد دوری از دیار را در اکثر اشعار تمنا هروی به وضوح می‌توان مشاهده کرد:

و باری یاد زادگاهش هریوا چنین سرود:

و این هم تضمینی که بر غزل ناصرخسرو بلخی سروده بود:

و این هم ابیاتی از استاد تمنا در کتاب‌های درسی سال چهارم علوم انسانی علوم قدیم ایران نیز به نشر رسید:

## منابع

* استاد عبدالکریم تمنا، ادیب و شاعر هرات در گذشت- سایت صدای ایرانیان
* کتاب نمونه شعر معاصر افغانستان اثر چنگیز پهلوان، بنیاد نیشابور

رده:اهالی ولایت هرات
رده:اهالی هرات
رده:تاجیک‌های اهل افغانستان
رده:درگذشتگان ۱۴۰۲
رده:درگذشتگان ۲۰۲۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۱۹
تمنا، عبدالکریم
رده:شاعران تاجیک
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل افغانستان
رده:شاعران سده ۲۱ (میلادی) اهل افغانستان
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل افغانستان
رده:شاعران مرد اهل افغانستان
رده:مردمان تاجیک
رده:نویسندگان اهل افغانستان
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل افغانستان
رده:نویسندگان مرد اهل افغانستان