فرانه‌ها

[جایگزین=پروانه لیمو در بهبهان|بندانگشتی|پروانه لیمو در [بهبهان]]
**فرانه‌ها**  نام یک سرده از خانواده پروانه‌های دم‌چلچله‌ای و همچنین تنها نماینده از تبار **Papilionini** است. کلمه *papilio* لاتین به معنای پروانه است.

این شامل دم‌چلچله‌ای جهان قدیم (*Papilio machaon*) است که در نیمکره شمالی گسترده بوده و گونه نماد این جنس است و همچنین تعدادی دیگر از گونه‌های معروف آمریکای شمالی مانند دم‌چلچله‌ای ببر غربی (*Papilio rutulus*). گونه‌های آشنا در سایر نقاط جهان عبارتند از مورمون‌ها (دم‌چلچله‌ای مورمون معمولی، دم‌چلچله‌ای مورمون آبی، دم‌چلچله‌ای مورمون بزرگ و *Papilio deiphobus*) در آسیا، باغ میوه و دم‌چلجله‌ای اولیس در استرالیا (به ترتیب طاووس آبی کوهی و دم‌چلچله‌ای باغ میوه) و دم‌چلجله‌ای مرکبات در آفریقا (پروانه کریسمس).

طبقه‌بندی‌های قدیمی‌تر دم‌چلچله‌ها تمایل به استفاده از بسیاری از جنس‌های نسبتاً کوچک داشتند. طبقه‌بندی‌های اخیر محافظه‌کارانه‌تر بوده‌اند و در نتیجه تعدادی از جنس‌های سابق اکنون در *Papilio* جذب شده‌اند، مانند *Achillides*،  *Eleppone*،  *Druryia*،  *Heraclides* (دم‌چلچله‌ای غول‌پیکر)،  *Menelaides*،  *Princeps*،  *Pterourus* (دم‌چلچله‌ای ببر)،  *Sinoprinceps*. این جنس که توسط سیستم‌های مدرن شناخته شده است حدود ۲۰۰ عضو دارد. جنس *Chilasa* توسط برخی از کارگران به عنوان یک زیرجنس از *Papilio* در نظر گرفته می‌شود، همانطور که دم‌چلچله‌های دم‌کیسه‌ای (*Agehana*) نیز وجود دارد، اگرچه آرایه دوم معمولاً زیرجنس *Chilasa* در نظر گرفته می‌شود.

بسیاری از لاروها در مرحله رشد شبیه مدفوع پرندگان هستند. بزرگسالان برای پرندگان خوراکی هستند و برخی از گونه‌ها تقلید هستند.

## گونه‌ها
**زیرسرده**: *Papilio* 
:**گروه گونه‌ها**: *machaon*
بندانگشتی|چپ|''Papilio machaon gorganus''
::* دم‌چلچله‌ای اوزارک *Papilio joanae*
::* دم‌چلچله‌ای ایندرا *Papilio indra*
::* دم‌چلچله‌ای بادیان *Papilio zelicaon*
::* دم‌چلچله‌ای جنوبی *Papilio alexanor*
::* دم‌چلچله‌ای جهان قدیم *Papilio machaon*
::* دم‌چلچله‌ای دم‌کوتاه *Papilio brevicauda*
::* دم‌چلچله‌ای سیاه *Papilio polyxenes*
::* دم‌چلچله‌ای صحرا *Papilio saharae*
::* دم‌چلچله‌ای کرسی *Papilio hospiton*
**زیرسرده**: *Princeps* 
:**گروه گونه‌ها**: *antimachus*
::* بال‌پرستویی آفریقایی غول‌پیکر *Papilio antimachus*
:**گروه گونه‌ها**: *zalmoxis*
::* دم‌چلچله‌ای آبی غول‌پیکر *Papilio zalmoxis*
:**گروه گونه‌ها**: *nireus*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای نوارسبز پهن (*Papilio chrapkowskoides*)، کنیا]]
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای نوارسبز باریک (*Papilio nireus*)، اوگاندا]]
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز باریک *Papilio nireus*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز پهن *Papilio chrapkowskoides*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز دزموند *Papilio desmondi*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز دم‌دار *Papilio charopus*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز کراپکوفسکی *Papilio chrapkowskii*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز متوسط *Papilio sosia*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز ون سامرن *Papilio interjectana*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسبز هورنیمنز *Papilio hornimani*
::* *Papilio aristophontes*
::* *Papilio thuraui*
::* *Papilio ufipa*
::* *Papilio wilsoni*
:**گروه گونه‌ها**: *cynorta*
::* دم‌چلچله‌ای تقلیدی *Papilio cynorta*
::* دم‌چلچله‌ای تقلیدی کوهستانی *Papilio plagiatus*
::* *Papilio arnoldiana*
:**گروه گونه‌ها**: *dardanus*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای آفریقایی (*Papilio dardanus*)، اتیوپی]]
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای سبز سیبی (*Papilio phorcas*)، کنیا]]
::* دم‌چلچله‌ای آفریقایی *Papilio dardanus*
::* دم‌چلچله‌ای سبز سیبی *Papilio phorcas*
::* دم‌چلچله‌ای کنستانتین *Papilio constantinus*
::* شاه دم‌چلچله‌ای *Papilio rex*
::* *Papilio delalandei*
:**گروه گونه‌ها**: *zenobia*
::* دم‌چلچله‌ای ولتا *Papilio nobicea*
::* دم‌چلچله‌ای زنوبیا *Papilio zenobia*
::* دم‌چلچله‌ای نوارباریک *Papilio gallienus*
::* دم‌چلچله‌ای نوارسفید معمولی *Papilio cyproeofila*
::* *Papilio fernandus*
::* *Papilio filaprae*
::* *Papilio mechowi*
::* *Papilio mechowianus*
:**گروه گونه‌ها**: *demodocus*
[بندانگشتی|چپ|[پروانه کریسمس (*Papilio demodocus*)، آفریقای جنوبی]]
[بندانگشتی|چپ|[پروانه لیمو (*Papilio demoleus*)، هند]]
::* پروانه کریسمس *Papilio demodocus*
::* پروانه لیمو *Papilio demoleus*
::* دم‌چلچله‌ای امپراتور ماداگاسکاری *Papilio morondavana*
::* *Papilio erithonioides*
::* *Papilio grosesmithi*
:**گروه گونه‌ها**: *echerioides*
::* دم‌چلچله‌ای کلیمانجارو *Papilio sjoestedti*
::* دم‌چلچله‌ای نواری سفید *Papilio echerioides*
::* طاووس جکسون *Papilio jacksoni*
::* *Papilio fuelleborni*
:**گروه گونه‌ها**: *oribazus*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای نوار آبی (*Papilio oribazus*)، ماداگاسکار]]
::* دم‌چلچله‌ای نجیب *noble swallowtail*
::* دم‌چلچله‌ای نوار آبی *Papilio oribazus*
::* *Papilio epiphorbas*
:**گروه گونه‌ها**: *hesperus*
::* دم‌چلچله‌ای جنگلی *Papilio euphranor*
::* دم‌چلچله‌ای زردوسیاه *Papilio hesperus*
::* *Papilio horribilis*
::* *Papilio pelodurus*
:**گروه گونه‌ها**: *menestheus*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای امپراتور غربی (*Papilio menestheus*)، غنا]]
::* دم‌چلچله‌ای امپراتور *Papilio ophidicephalus*
::* دم‌چلچله‌ای امپراتور غربی *Papilio menestheus*
::* دم‌چلچله‌ای امپراتور مرکزی *Papilio lormieri*
:**گروه گونه‌ها**: *طبقه‌بندی نامشخص*
بندانگشتی|چپ|(''Papilio mangoura'')، ماداگاسکار
::* دم‌چلچله‌ای کوچک رئونیون *Papilio phorbanta*
::* دم‌چلچله‌ای مکینون *Papilio mackinnoni*
::* دم‌چلچله‌ای نوارخامه‌ای *Papilio leucotaenia*
::* دم‌چلچله‌ای ولتا *Papilio nobicea*
::* *Papilio andronicus*
::* *Papilio chitondensis*
::* *Papilio luzviae*
::* *Papilio mangoura*
::* *Papilio manlius*
::* *Papilio microps*
:**گروه گونه‌ها**: *noblei*
::* *Papilio antonio*
::* *Papilio noblei*
:**گروه گونه‌ها**: *demolion*
::* دم‌چلچله‌ای نواری *Papilio demolion*
::* دم‌چلچله‌ای نواری مالابار *Papilio liomedon*
::* *Papilio euchenor*
::* *Papilio gigon*
:**گروه گونه‌ها**: *anactus*
::* دم‌چلچله‌ای ظریف *Papilio anactus*
::* دم‌چلچله‌ای ناتیوا *Papilio natewa*
:**گروه گونه‌ها**: *aegeus*
::* دم‌چلچله‌ای باغ میوه *Papilio aegeus*
::* دم‌چلچله‌ای وودفورد *Papilio woodfordi*
::* *Papilio bridgei*
::* *Papilio erskinei*
::* *Papilio gambrisius*
::* *Papilio inopinatus*
::* *Papilio ptolychus*
::* *Papilio tydeus*
::* *Papilio weymeri*
:**گروه گونه‌ها**: *godeffroyi*
::* دم‌چلچله‌ای گودفری *Papilio godeffroyi*
::* دم‌چلچله‌ای نورفلک *Papilio amynthor*
::* *Papilio schmeltzi*
:**گروه گونه‌ها**: *polytes*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای مورمون معمولی (*Papilio polytes*)، هند]]
::* دم‌چلچله‌ای آمبراکس *Papilio ambrax*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون معمولی *Papilio polytes*
::* *Papilio phestus*
:**گروه گونه‌ها**: *castor*
::* دم‌چلچله‌ای غراب معمولی *Papilio castor*
::* دم‌چلچله‌ای غراب مالابار *Papilio dravidarum*
::* دم‌چلچله‌ای غراب برمه‌ای *Papilio mahadeva*
:**گروه گونه‌ها**: *fuscus*
::* دم‌پرستویی جردن *Papilio jordani*
::* دم‌چلچله‌ای هلن آبی *Papilio prexaspes*
::* دم‌چلچله‌ای کانوپوس *Papilio fuscus*
::* *Papilio albinus*
::* *Papilio diophantus*
::* *Papilio hipponous*
::* *Papilio pitmani*
::* *Papilio sakontala*
:**گروه گونه‌ها**: *helenus*
::* دم‌چلچله‌ای هلن بزرگ *Papilio iswara*
::* دم‌چلچله‌ای هلن قرمز *Papilio helenus*
::* *Papilio iswaroides*
::* *Papilio nephelus*
::* *Papilio nubilus*
::* *Papilio sataspes*
:**گروه گونه‌ها**: *memnon*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای مورمون آبی (*Papilio polymnestor*)، هند]]
::* دم‌چلچله‌ای آسکالافوس *Papilio ascalaphus*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون آبی *Papilio polymnestor*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون آندامان *Papilio mayo*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون بزرگ *Papilio memnon*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون زرد بزرگ *Papilio lowi*
::* دم‌چلچله‌ای مورمون قرمز *Papilio rumanzovia*
::* *Papilio acheron *
::* *Papilio deiphobus*
::* *Papilio forbesi*
::* *Papilio lampsacus*
::* *Papilio oenomaus*
:**گروه گونه‌ها**: *protenor*
::* پروانه کلاغی *Papilio macilentus*
::* دم‌چلچله‌ای پولکی *Papilio protenor*
::* دم‌چلچله‌ای سینه‌قرمز *Papilio alcmenor*
::* دم‌چلچله‌ای فورموسان *Papilio thaiwanus*
:**گروه گونه‌ها**: *bootes*
::* دم‌چلچله‌ای سینه‌قرمز دم‌دار *Papilio bootes*
::* *Papilio elwesi*
::* *Papilio maraho*
**زیرسرده**: *Chilasa* 
:**گروه گونه‌ها**: *agestor*
::* دم‌چلچله‌ای مقلد آبی راه‌راه *Papilio slateri*
::* دم‌چلچله‌ای مقلد کوچک *Papilio epycides*
::* دم‌چلچله‌ای مقلد گندم‌گون *Papilio agestor*
:**گروه گونه‌ها**: *clytia*
::* دم‌چلچله‌ای مقلد آبی بزرگ *Papilio paradoxa*
::* دم‌چلچله‌ای مقلد معمولی *Papilio clytia*
:**گروه گونه‌ها**: *veiovis*
::* *Papilio veiovis*
:**گروه گونه‌ها**: *laglaizei*
::* *Papilio laglaizei*
::* *Papilio moerneri*
::* *Papilio toboroi*
:**گروه گونه‌ها**: *unnamed*
::* طاووس کارولینا *Papilio carolinensis*
::* *Papilio osmana*
**زیرسرده**: *[[دم‌چلچله‌ای طاووسی]]* 
:**گروه گونه‌ها**: *paris*
::* زرین‌تاج پولکی *Papilio elephenor*
::* طاووس آبی *Papilio arcturus*
::* طاووس پاریس *Papilio paris*
::* طاووس تایوانی *Papilio hoppo*
::* طاووس چینی جنوبی *Papilio dialis*
::* طاووس چینی *Papilio bianor*
::* طاووس دودسی *Papilio doddsi*
::* طاووس کارنا *Papilio karna*
::* طاووس کریشنا *Papilio krishna*
::* طاووس لانگیمکولا *Papilio longimacula*
::* طاووس لوزون *Papilio chikae*
::* طاووس ماکی *Papilio maackii*
::* طاووس معمولی *Papilio polyctor*

[بندانگشتی|چپ|[طاووس نواری مالابار (پروانه)|طاووس نواری مالابار (*Papilio buddha*)]]
[بندانگشتی|چپ|[طاووس نواری معمولی (پروانه)|طاووس نواری معمولی (*Papilio crino*)، هند]]
:**گروه گونه‌ها**: *palinurus*
::* طاووس زمردین *Papilio palinurus*
::* طاووس سبز *Papilio blumei*
::* طاووس نواری مالابار *Papilio buddha*
::* طاووس نواری معمولی *Papilio crino*
:**گروه گونه‌ها**: *unnamed*
::* طاووس پرانتوس *Papilio peranthus*
::* طاووس پریکلس *Papilio pericles*
::* طاووس سومبا *Papilio neumoegeni*
::* طاووس فیروزه‌ای دریا *Papilio lorquinianus*
:**گروه گونه‌ها**: *unnamed*
::* طاووس آبی کوهی *Papilio ulysses*
::* طاووس سیفانیوس *Papilio syfanius*
::* طاووس کالدونیای جدید *Papilio montrouzieri*
**زیرسرده**: *Heraclides* 
:**گروه گونه‌ها**: *anchisiades*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای خاکستر خاردار (*Papilio pelaus*)، جامائیکا]]
::* دم‌چلچله‌ای اروستراتوس *Papilio erostratus*
::* دم‌چلچله‌ای خاکستر خاردار *Papilio pelaus*
::* دم‌چلچله‌ای خال صورتی *Papilio rogeri*
::* دم‌چلچله‌ای خالدار یاقوتی *Papilio anchisiades*
::* دم‌چلچله‌ای سیاه کوبایی *Papilio oxynius*
::* *Papilio chiansiades*
::* *Papilio epenetus*
::* *Papilio hyppason*
::* *Papilio isidorus*
:**گروه گونه‌ها**: *thoas*
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای باهامایی (*Papilio andraemon*)، جامائیکا]]
::* دم‌چلچله‌ای اورنیتیون *Papilio ornythion*
::* دم‌چلچله‌ای باهامایی *Papilio andraemon*
::* دم‌چلچله‌ای ترسیتس *Papilio thersites*
::* دم‌چلچله‌ای سیاه پوی *Papilio caiguanabus*
::* دم‌چلچله‌ای شاوس *Papilio aristodemus*
::* دم‌چلچله‌ای غول‌پیکر دروغین *Papilio homothoas*
::* دم‌چلچله‌ای غول‌پیکر *Papilio cresphontes*
::* دم‌چلچله‌ای کمیاب هائیتی *Papilio aristor*
::* دم‌چلچله‌ای نوارپهن *Papilio astyalus*
::* شاه دم‌چلچله‌ای *Papilio thoas*
::* ملکه دم‌چلچله‌ای *Papilio androgeus*
::* *Papilio machaonides*
::* *Papilio melonius*
::* *Papilio paeon*
::* *Papilio rumiko*
:**گروه گونه‌ها**: *torquatus*
::* طاووس طوقی *Papilio torquatus*
::* *Papilio garleppi*
::* *Papilio hectorides*
::* *Papilio himeros*
::* *Papilio lamarchei*
:**گروه گونه‌ها**: *torquatus*
::* طاووس اوکیناوا *Papilio okinawensis*
**زیرسرده**: *Pterourus* 
:**گروه گونه‌ها**: *troilus*
بندانگشتی|چپ|(''Papilio troilus'')
::* *Papilio palamedes*
::* *Papilio troilus*
:**گروه گونه‌ها**: *glaucus*
[بندانگشتی|چپ|[طاووس کانادایی (*Papilio canadensis*)، کانادا]]
[بندانگشتی|چپ|[دم‌چلچله‌ای دو دم (*Papilio multicaudata*)، مکزیک]]
::* دم‌چلچله‌ای اسپرانزا *Papilio esperanza*
::* دم‌چلچله‌ای ببر آپالاچی *Papilio appalachiensis*
::* دم‌چلچله‌ای ببر سه دم *Papilio pilumnus*
::* دم‌چلچله‌ای ببر شرقی *Papilio glaucus*
::* دم‌چلچله‌ای ببر غربی *Papilio rutulus*
::* دم‌چلچله‌ای ببر مکزیکی *Papilio alexiares*
::* دم‌چلچله‌ای دو دم *Papilio multicaudata*
::* دم‌چلچله‌ای کم‌رنگ *Papilio eurymedon*
::* طاووس کانادایی *Papilio canadensis*
:**گروه گونه‌ها**: *zagreus*
::* *Papilio bachus*
::* *Papilio neyi*
::* *Papilio zagreus*
:**گروه گونه‌ها**: *scamander*
::* *Papilio birchallii*
::* *Papilio hellanichus*
::* *Papilio scamander*
::* *Papilio xanthopleura*
:**گروه گونه‌ها**: *homerus*
::* دم‌چلچله‌ای جامائیکایی *Papilio homerus*
::* *Papilio cacicus*
::* *Papilio euterpinus*
::* *Papilio garamas*
::* *Papilio judicael*
::* *Papilio menatius*
::* *Papilio warscewiczii*
**زیرسرده**: *Sinoprinceps* 
::* *Papilio benguetanus*
:**گروه گونه‌ها**: *xuthus*
::* دم‌چلچله‌ای زرد چینی *Papilio xuthus*

## پانویس
* Canadian Biodiversity Information Facility —P
* Genus Papilio at Lepidoptera.pro
* GART checklist

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پروانه‌های پاپیلیو
رده:پروانه‌های دم‌چلچله‌ای
رده:تبارهای حشرات تک‌نماد
رده:سرده‌های پروانه
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه