open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فرهادتراش (بیستون)

**فرهاد تراش**، **فرهاد تاش**، **فراتاش**، **فَرای تاش** اثری که در جهت غربی حجاری و نقش برجسته مشهور داریوش بر سینه کوه بیستون دیواره‌ای عظیم به ارتفاع تقریبی ۴۵ متر و عرض حدود ۲۰۰ متر حجاری شده که مربوط به دوره ساسانیان است که قرار بر احداث کاخی در ان زمان بوده که با مرگ پادشاه نیمه‌کاره رها می‌شود. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## فرهاد تراش در خسرو و شیرین

در کتاب خسرو و شیرین اثر نظامی از مردی به نام فرهاد سخن به میان می‌آید که عاشق زنی به نام شیرین می‌شود، بر اساس آن افسانه خسروپرویز به فرهاد دستور می‌دهد که دور کوه بیستون را برش بزند تا به آب برسد و اگر موفق شد می‌تواند با شیرین ازدواج کند. پس از سال‌ها و حذف نیمی از کوه، آب پیدا می‌شود و در این بین خسرو به فرهاد خبر می‌دهد که شیرین فوت کرده‌است. فرهاد از جا در می‌رود و تبر را به بالا می‌اندازد و در اثر ضربه تبر در جا می‌میرد در حالی که شیرین نمرده بود.

## فرهاد تراش از دید باستان‌شناسی نوین
برخی از ایران‌شناسان همچون «هرتسفلد» فرهادتراش را از آثار داریوش اول هخامنشی می‌دانند و معتقدند که داریوش قصد داشته متن وصیتنامه‌اش را در اینجا نقر کند. اما ‌باستان‌شناس برجسته، جکسون، آن را برای ثبت پیروزی‌های بعدی داریوش مناسب‌تر دانسته است. برخی دیگر از باستان‌شناسان معتقدند که منظور از نقر این صفحه نوشتن و نمایاندن یک واقعه تاریخی مهم بوده که توسط خسرو پرویز پادشاه ساسانی ایجاد شده است.

اما اخیراً دیدگاه برخی از کارشناسان باستان‌شناسی بر اساس سنگ‌های یافته شده در پای کوه و مناطق اطراف بدین نظر انجامیده که فرهادتراش در اصل یک معدن سنگ و کارگاه حجاری جهت استخراج سنگ و تراش بلوک‌های سنگی بکار رفته در دیواره بناهای ساسانی بیستون بوده است. کاخ نیمه تمام خسروپرویز تنها در چند صد متری پایین کوه بیستون یکی از دلایل مهم این ادعا می باشد که امکان واقعی بودن این نظریه را بالاتر می‌برد.به تازگی و بر پایه گزارش‌های یونانی نظری مطرح شده است که در محوطه فرهادتراش بیستون یک نقش بزرگ همراه با یک کتیبه اکدی وجود داشته است که در آن پیکره الهه اینَنَّ، شماری نیزه‌دار و احتمالا یک پادشاه با ژست آنچه در نقش انوبنی‌نی در سر پل ذهاب دیده می‌شود، حجاری شده بودند و این نقش در روزگار اواخر ساسانی و ایجاد فرهادتراش تخریب شده است. بر پایه این نظر، الگوی نقش داریوش بزرگ در بیستون، نه نقش انوبنی‌نی در سر پل ذهاب، بلکه همین نقش در پای کوه بیستون بوده است.

## جستارهای وابسته
* فرهاد تراش (هرسین)
* فرهاد تراش (قروه)
* فرهاد کوهکن
* صفحه تراشیده نقش رستم

## منابع

رده:محوطه تاریخی بیستون
رده:بناهای تاریخی شهرستان هرسین
رده:جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه
رده:سنگ‌نوشته‌های ساسانیان
رده:سنگ‌نگاره‌های تاریخی شهرستان هرسین
رده:نمادهای بیستون
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
رده:ساسانیان
رده:هخامنشیان
پل خسرو

**پل خسرو** پلی تاریخی مربوط به دوره ساسانیان است و در بیستون، محوطه تاریخی، فرهنگی بیستون واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با نام «بقایای پل ساسانی (خسرو)» با شمارهٔ ثبت ۴۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
ساخت این پل به خسروپرویز نسبت داده شده‌است.

## ویژگی‌ها
پل خسرو بر روی رودخانۀ گاماسیاب و بر سر جادۀ باستانی بیستون، در جنوب شرقی بیستون قرار گرفته‌است. آنچه از این پل باقی‌مانده تنها پایه‌های آن است که در دورۀ پهلوی بر روی آن با استفاده از قطعات فلزی پل جدیدی به عرض ۱/۲۰ متر ساخته شده‌است که فقط عابران پیاده می‌توانند از آن عبور کنند. طول پل خسرو ۱۵۲/۸۰ و عرض آن ۴/۲۰ متر است. این پل ۸ دهنه و ۹ پایۀ شش ضلعی دارد. پایه‌ها بر روی سنگفرشی که کف رودخانه را پوشانده قرار گرفته‌اند.

مسعود گلزاری این احتمال را مطرح می‌کند که مسلمانان در جنگ نهاوند از روی این پل عبور کرده و پس از عبور از سرماج به نهاوند رفته‌باشند. جادۀ باستانی بیستون که پل خسرو بر سر راه آن قرار دارد، در گذشته از کنار تخت شیرین می‌گذشته و تا سرماج ادامه داشته‌است. بقایای این جاده همچنان در غرب رودخانۀ گاماسیاب تا نزدیکی روستای سه‌چک (جنب کارخانۀ سیمان بیستون) قابل مشاهده است.

## در سفرنامه‌ها
ابودلف که در سال ۳۴۲ هجری (۹۵۲ میلادی) از این مکان دیدن کرده، در سفرنامۀ خود به این پل اشاره کرده و از پلی عظیم با ساختمانی عجیب در پایین کوه بیستون یاد کرده که بر روی رودخانه‌ای گود نصب شده‌است. وی در آن زمان از این پل عبور کرده و به روستایی بزرگ و آباد به نام ابا ایوب رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه تاریخی بیستون
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان هرسین
رده:پل‌های تاریخی شهرستان هرسین
محوطه بانصران

**محوطه بانصران** مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کردکوی، روستای سرکلاته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کردکوی
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان کردکوی
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان کردکوی
میل علی‌آباد

**میل علی‌آباد** یا **برج علی‌آباد** مربوط به دوره سلجوقی است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، گردنه علی‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۴۸۶۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:میل‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قم
حمام میرزا رسول

**حمام میرزا رسول** مربوط به دوره صفوی است و در مهاباد، ضلع شرقی خیابان سید نظام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این اثر تاریخی به موزهٔ مردم‌شناسی با ۱۰۲۴ قلم انواع اشیای فرهنگی، تاریخی تبدیل شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مهاباد
رده:حمام‌های تاریخی مهاباد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مهاباد
برج ینگی ارخ

**برج ینگی ارخ بیجار** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بیجار، بخش کرانی و در روستای ینگی ارخ قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بیجار
رده:برج‌های تاریخی شهرستان بیجار
آرامگاه شاهزاده هادی

**بقعه شاهزاده هادی** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان کهک، روستای وشنوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان کهک
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کهک
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان کهک
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
بند عمر شاه

**بند عمر شاه** مربوط به دوره قاجار است و در فاصله ۲ کیلومتری جنوب غرب بیرجند، با جهت شرقی ـ غربی در مسیر رودخانه‌ای فصلی در داخل رشته کوه باقران واقع شده، این سازه با هدف ذخیره آب و مهار سیلابها با مصالح آجر، سنگ و ملات ساروج ساخته شده است. این بند تاریخی و گردشگاهی را از منظر ساختمانی، در گروه سدهای قوسی و نیز پایه‌ای قرار دارد؛ زیرا بدنه قوسی سد دارای دوپایه در وسط می‌باشد که دیواره سد را در مقابل فشار آب حمایت می‌نماید.

طول تاج این بند ۲۷ متر، عرض آن ۶–۴ متر و ارتفاع دیواره آن ۱۳ متر می‌باشد. در طرفین کانال تخلیه اضطراری آب دو پشت بند به عرض ۷۰/۱ متر شده که سبب استحکام بیشتر بند شده است. بند عمر شاه در سال ۱۳۶۷ از سوی اداره کشاورزی مورد بازسازی قرار گرفته به نحوی که چهره تاریخی این اثر مخدوش شده است. این بند تاریخی در دوره قاجار زمان حکمرانی امیر شوکت الملک علم (نیمه دوم قرن ۱۳ هـ) همراه دو بند تاریخی دیگر (بند دره و بند النگ) ساخته شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیرجند
رده:آثار ملی ایران
رده:بندهای تاریخی شهرستان بیرجند
رباط طبسی

**رباط طبسی** مربوط به دوره قاجار است و در تربت حیدریه، خیابان قائم، ضلع شمال شرقی مزار قطب الدین حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت حیدریه
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تربت حیدریه
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان تربت حیدریه
خانه میرفخرایی

**خانهٔ میرفخرایی** خانه‌ای مربوط به دورهٔ قاجار است و در تفرش، محلهٔ «آب دکان» تفرش واقع شده‌است. این اثر در تاریخ ، با شمارهٔ ثبت ۴۸۷۷، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تفرش
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تفرش
مسجد حسینی

**مسجد حسینی قاین** مربوط به دوره قاجار است و در قائن، مرکز بافت قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:فضای داخل مسجد حسینی قاین.jpg|فضای داخل مسجد حسینی قاین
پرونده:فضای مسجد حسینی از داخل و فضای نماز.jpg|فضای مسجد حسینی از داخل و فضای نماز


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قائنات
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان قائنات
باغ علی‌آباد

**مجموعه تاریخی باغ علی‌آباد** در روستای علی‌آباد از توابع بخش مرکزی شهرستان بجنورد قرار دارد. در این باغ که البته اکنون به زمین کشاورزی تبدیل شده‌است، کوشک علی‌آباد قرار دارد که اهالی روستا از آن با عنوانِ عمارت یاد می‌کنند. عمارت علی‌آباد از آثار باستانی دوره قاجار است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۹۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بجنورد

رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بجنورد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان بجنورد
یخچال‌های شماره ۱ سبزوار

**یخچالهای شماره ۱ سبزوار** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، کناره جنوبی اتوبان مشهد به تهران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

همینگ یورگنسن، ایران‌شناس دانمارکی و نویسندهٔ کتاب *یخچال‌های ایران*، از یخچال‌های سبزوار به عنوان مثالی از آیندهٔ تیرهٔ یخچال‌ها در ایران نام می‌برد. او می‌گوید: «یخچال‌ها به تدریج در حال نابودی هستند. نمونه بارزی از این نابودی را می‌توانید در جاده کمربندی سبزوار ببینید که در حاشیه آن سه یخچال فوق‌العاده با سه گنبد و هفت تا دیوار سایه انداز وجود دارد. دیوارها به‌طور کامل فرو ریخته‌اند و گنبدها هم در حال نابودی هستند؛ بنابراین من آینده بسیار تاریکی را برای یخچال‌های ایران تصور می‌کنم.»

## جستارهای وابسته
* یخچال‌های شمال کمربندی سبزوار ۲
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:یخچال‌های تاریخی شهرستان سبزوار
حمام قبادبزن

**حمام قبادبزن** حمامی تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در روستای قبادبزن (بخش مرکزی شهرستان کهک) واقع می‌باشد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

*تصاویر حمام قبادبزن
*تبیان

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کهک
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان کهک
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
بادگیر قمرود

**بادگیر قمرود** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای قمرود واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۴۸۶۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

پرونده:بادگیر تاریخی قمرود در سال ۲۰۰۷ میلادی ـ استان قم ـ مصطفی معراجی 06.jpg|نمایی از پایین بادگیر قمرود
پرونده:بادگیر تاریخی قمرود در سال ۲۰۰۷ میلادی ـ استان قم ـ مصطفی معراجی 05.jpg|نمایی از کنگره های بادگیر
پرونده:بادگیر تاریخی قمرود در سال ۲۰۰۷ میلادی ـ استان قم ـ مصطفی معراجی 04.jpg|نمای بسته از بادگیر
پرونده:بادگیر تاریخی قمرود در سال ۲۰۰۷ میلادی ـ استان قم ـ مصطفی معراجی 03.jpg


رده:بادگیرهای تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قم
تپه یان یرلار

**تپه یان یرلار** مربوط به اوائل دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای چوبینه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۹۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
کلیسای گئورگ مقدس (سلماس)

**کلیسای گئورگ مقدس**  مربوط به اواخر دوره صفوی (سده ۱۳ میلادی) است و در شهرستان سلماس، روستای هفتوان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کلیسا در سال ۱۶۵۲ و همچنین پس از زمین‌لرزه ۱۳۰۹ سلماس (۱۹۳۰) بازسازی شده‌است

ارتفاع گنبد تا کف تالار کلیسا ۱۳٫۵ متر است.

## نگارخانه


پرونده:Haftvan Church 002.jpg|قسمتی از سر در و برج ناقوس کلیسای هفتوان
پرونده:Haftvan church 001.jpg|


## جستارهای وابسته
* کلیسای حواری ارمنی
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سلماس
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان آذربایجان غربی
رده:کلیساهای ارمنی در ایران
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان سلماس
رده:کلیساهای کلیسای حواری ارمنی در ایران
رده:مقاله‌های خرد کلیسای آسیایی
رده:نور شیراکان
رده:صومعه‌ها و کلیساهای ارمنی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۳ (میلادی)
رده:معماری ارمنی
رده:صومعه‌ها و کلیساهای اسقف‌نشین آذربایجان
زورخانه طیب (حمام بالایی)

**زورخانه طیب حاج رضایی (حمام بالایی)** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در خرم‌آباد، خیابان باستان، روبروی کتابخانه شهید مطهری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در این مکان ورزش های کهن ایران و سنت های آن حفظ آموزش نیز میگردد.

زورخانه طیب حاج رضایی متعلق به محله کهن و با عظمت درب دلاکان از محله های بسیار ریشه دار و اصیل شهر خرم آباد لرستان است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خرم‌آباد
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:زورخانه‌ها
خانه لطفعلیان

**خانه لطفعلیان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در ملایر، خیابان شهید مصطفی خمینی، کوچه شهید علیرضا شهبازیان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بنا خانه لطفعلیان اکنون بازسازی شده و به عنوان موزهٔ ملایر مورد بازدید علاقمندان قرار می‌گیرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ملایر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان ملایر
قلعه سیمکان

**قلعه سیمکان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان بوانات، روستای سیمکان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قبرستان تاریخی، خانه نصیری و قلعه مسکونی سیمکان و درختان کهنسال چنارهای دوازده تایی دیگر آثار تاریخی سیمکان هستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوانات
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان بوانات
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های قاجاریان
حمام قدیمی چکنه

**حمام قدیمی چکنه** مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شهرستان نیشابور، مرکز بخش سرولایت، روستای چکنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان نیشابور
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان نیشابور
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نیشابور
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان نیشابور
خانه سوری (خانه میرزا زکی خان)

**خانه سوری (خانه [[میرزا زکی خان]])** مربوط به اوایل دوره قاجار است و در تویسرکان، خیابان شریعتی، خیابان دستغیب، کوچه اردیبهشت، پ۹۰ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تویسرکان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تویسرکان
سردر و هشتی‌خانه خان خانان

**سردر و هشتی خانه خان خانان** مربوط به اوایل دوره قاجار است و در سنندج، بلوار کردستان، نبش سه راهی موزه واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۸۰/۱۲/۱۹ با شمارهٔ ثبت ۴۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سردرهای تاریخی شهرستان سنندج
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
آرامگاه گل‌گنبد

**مقبره گل گنبد** مربوط به سدهٔ ۷ ه‍.ق است و در شهرستان خوشاب، بخش مشکان، روستای گل گنبد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خوشاب
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان خوشاب
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان خوشاب
تپه ایانک ۴

**تپه ایانک ۴** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای کلنجین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
کارخانه ریسباف قم

**مجموعه کارخانه ریسباف** مربوط به دوره معاصر است و در قم، حاشیه جنوبی بستر خشک قمرود و بلوار محمد امین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

به منظور تاسیس کارخانه نخ ریسی و پارچه بافی در شهر قم در تاریخ نوزدهم بهمن ۱۳۱۴ در شهر تهران ، شرکتی به نام شرکت سهامی ریس باف قم با سرمایه سیصد هزار تومان تاسیس شد و بعدا چون سرمایه کافی نبود مبلغ دویست هزار تومان نیز به سرمایه شرکت اضافه شد. مالکان کارخانه عبارت بودند از علی قیصریه، عبدالحسین نیک‌پور، احمد اخوان، محمد نصرتیان و محمد حسین یزدی. 

در بدو تاسیس قرار بوده که ده هزار دوک ماشین نخ ریسی و دویست دستگاه پارچه بافی و قسمت های رنگرزی و اطوکشی تهیه گردد و برای محل کارخانه در حدود هفت هکتار اراضی در شهر قم خریداری و محصور گردید و برای نصب ماشین ها و موتور ،‌چند سالن وسیع طبق نقشه های مهندسین کارخانجات فروشنده ماشین های ریسندگی تحت نظر متخصصین خارجی ساخته شد.

قسمت عمده ای از سالن های کارخانه ریس باف تخریب شده و فقط یکی از آنها مورد بازسازی و استفاده مجدد قرار گرفت.

از آثار باقیمانده کارخانه دو برج به ابعاد  8×‌9/30  و  8/80×‌10/70  متر هستند . این دو برج حدودا سه متر با هم فاصله دارند. مصالح بکار رفته آجر می باشد. سطح خارجی فرم مستطیل شکل برج ها دارای پنجره ها و قاب های متنوعی در اضلاع و طبقات مختلف خود هستند . هر کدام از برج ها دارای درب کوچکی در ضلع جنوبی خود هستند. گوشه خارجی جنوب شرقی برج ها با هم متفاوت بوده و دارای فرم هلالی شکل خاصی است.

برج شمالی دارای طبقات و پله های نوسازی است که به فضاهایی مانند آرشیو این مرکز تعلق دارد. برج جنوبی دارای یک طبقه سالم بوده که به عنوان انبار مورد استفاده قرار می گرفت. این بنا نمونه بارز معماری آلمانی در دوره رضاشاه است.

تمام قاب بندی های آجری اطراف برج ها حالت نمادین و تزئینی دارند. دیگر عناصر تزئینی نقوشی است که توسط آجرهای لعابدار در قسمت های جان پناه ایجاد گردیده است. برج شمالی شامل نقوشی از تداخل قوس ها و نقوش برج جنوبی از لوزی های کنار هم تشکیل شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:کارخانه‌های شهرستان قم
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان قم
تپه امامزاده تپه سی ۲

**تپه امامزاده تپه سی ۲** مربوط به هزاره اول است و در شهرستان آوج، بخش مرکزی، روستای لک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان آوج
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان آوج
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آوج
تپه آوه ۱

**تپه آوه ۱** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قزوین، بخش الموت، روستای آوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* تپه آوه ۲
* تپه تاریخی آوه
* فهرست آثار ملی ایران

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان قزوین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان قزوین
نیایشگاه مادی

**نیایشگاه مادی** در بیستون، محوطه تاریخی، فرهنگی بیستون واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۸۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* فهرست آتشکده‌های ایران

## منابع

رده:آتشکده‌های استان کرمانشاه
رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان هرسین
رده:آثار ملی ایران
رده:بناهای تاریخی شهرستان هرسین
رده:محوطه تاریخی بیستون
قلعه و برج گرماور

**قلعه و برج گرماور** مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان، روستای گرماور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

در گذشته قلعهٔ گرماور قلعه‌ای بزرگ و گسترده بوده اما اکنون از آن فقط برج دیدبانی باقی مانده است.

این قلعه از یک سمت به دره منتهی می‌شود که غیرقابل نفوذ است و از سمت دیگر نیز دارای خندقی با ابعاد ۲ در ۱۳ متر است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:برج‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سیاهکل
میل امام

**میل سومه سرا** مربوط به ۸۰۰ سال پیش از میلاد مسیح است و در شهرستان املش، بخش کجید ، روستای سومه سرا (سیم سره) واقع شده ( این روستا روستایی متروکه است که در بالای روستای امام و در زیر میل سومه سرا قرار دارد که متروکه شدن این روستا طی سالیان سبب شده است که این میل طی سال ها به میل امام معروف گردد ) این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر باستانی ساخته شده از سنگ و ساروج بوده و تنها میل باقی مانده از حوادث مختلف در منطقه است.

در دی‌ماه 1403، یک بلاگر با هدف جذب دنبال‌کننده در شبکه‌های مجازی، به گمان اینکه این مکان آتشگاه است با بنزین اقدام به آتش زدن این اثر تاریخی نموده است و سپس از این اقدام خود فیلمبرداری کرده است. این فرد باعث خسارت‌های زیادی به این اثر تاریخی شده که توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان املش
رده:میل‌های تاریخی شهرستان املش
شاه‌قلی‌تپه

**شاه قلی تپه** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان آق قلا، ۱ کیلومتری جاده آسفالته آق قلا به مزرعه نمونه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان آق‌قلا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آق‌قلا
آلتین‌تپه

[بندانگشتی|300x300پیکسل| موقعیت آلتین‌تپه در نقشه مدرن [خاورمیانه، سایر فرهنگ‌های مس‌سنگی (هاراپا و موهنجودارو)]]
**آلتین‌تپه** (ترکمنی سیریلیک: Алтын-Депе، ترکمنی لاتین: Altyndepe، در ترکمنی به معنای تپه طلایی) یک محوطه باستانی مزبوط به عصر برنز در ترکمنستان و در نزدیکی عشق‌آباد است.

## تاریخ
این محوطه برای نخستین بار در ۳۲۰۰ تا ۲۴۰۰ سال قبل از میلاد و در دوره بعدی، ۲۴۰۰ تا ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسکونی بوده‌است. آلتین تپه در اواخر دوره مس‌سنگی به یک مرکز بزرگ با مساحت ۲۵ هکتار تبدیل شد. این محوطه توسط یک دیوار خشتی و برج‌های مستطیل‌شکل احاطه شده‌بود. این سایت به دلیل بقایای یک زیگورات قابل توجه است. این مجتمع مذهبی با ارزش یک برج چهار طبقه از نوع زیگورات بین‌النهرین بود. این سازه همچنین دارای اصالت زرتشتی توصیف شده‌است. تمدن آلتین تپه با فرهنگ‌های همسایه ارتباط نزدیک داشت.

## ارتباطات
ظروف لعابی مربوط به شمال شرقی ایران (تپه‌حصار، تورنگ‌تپه)، در طول حفاری در قسمت‌های اشرافی‌نشین یافت شده‌است. نمازگاه‌تپه و آلتین‌تپه همچنین با اواخر تمدن دره سند (حدود ۲۰۰۰–۱۶۰۰ قبل از میلاد) در تماس بودند. در آلتین تپه، بسیاری از وسایل تمدن دره سند، از جمله اشیاء ساخته شده از عاج و نیز مهرهایی از نوع تمدن دره سند پیدا شده‌است که حداقل یک مورد حاوی نوشته‌های تمدن دره سند است.

## فرهنگ
ماسون (۱۹۸۸) فرهنگ این تمدن را دارای منشأ دراویدی می‌داند. همچنین، ساریانیدی این تمدن را وابسته به تمدن هندی-ایرانی می‌داند. از نظر مردم‌شناسی، مردمان این تمدن، قفقازی و از نژاد مدیترانه‌ای بوده‌اند. زبان مردمان این تمدن نیز دارای منشأ دراویدی دانسته شده‌است.

## کشاورزی و صنعت
مردمان این تمدن به کشاورزی می‌پرداختند و همچنین شکار دارای اهمیت بوده‌است. گاری‌های دو چرخ از ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در آلتین‌تپه، اولین شواهد کامل در مورد حمل و نقل چرخ در آسیای میانه است، اگرچه در منابع شواهد نسبتاً قدیمی‌تری نیز ذکر شده‌است. این گاری‌ها ابتدا توسط گاو یا گاو نر کشیده می‌شدند. با این حال یک مدل از یک گاری کشیده شده توسط یک شتر مربوط به ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد در آلتین‌تپه یافت شده‌است.

## جستارهای وابسته
* آب‌نو
* تمدن دره سند
* نمازگاه‌تپه
* تمدن آمودریا

## منابع

## پیوند به بیرون
* ورود Altin Tepe در دائرycl المعارف ایرانیکا
* "عصر برنز در اوراسیا" ، توسط والری پاولوویچ آلکسیف (۱۹۹۱)
* http://stantours.com/tm_rg_ahal_ad.html

رده:ولایت آخال
رده:مناطق عصر برنز
رده:مناطق مسکونی پیشین در ترکمنستان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ترکمنستان
آثار قلعه و محوطه مرجان

**آثار قلعه و محوطه مرجان** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جیرفت، روستای شریف‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان جیرفت
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان جیرفت
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان جیرفت
قلعه شیرکوه

**قلعه شیر کوه** مربوط به دوران ساسانیان است و در شهرستان قزوین، بخش رود بار الموت، روستای شیر کوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۵۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قزوین
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان قزوین
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های ساسانیان
گورشاه

بندانگشتی|معماری زیبا
**بنای گورشاه** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان دامغان، روستای مایان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان دامغان
رده:بناهای تاریخی شهرستان دامغان
آب‌انبار توکلی

**آب‌انبار توکلی** مربوط به دوره پهلوی است و در سمنان، خیابان راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
خانه نقی قصابی

**خانه نقی قصابی** اثری مربوط به دوره پهلوی است که در ماسوله شهرستان فومن گیلان واقع شده است. 

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان فومن
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان فومن
بازار شیخ علاءالدوله

**بازار شیخ علاء الدوله** یا **بازار مرده‌ها** مربوط به دوره زند و قبل از آن است و در سمنان، در خیابان امام واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان سمنان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
میل امامزاده عبدالله

**میل امامزاده عبدالله** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان قم، بخش سلفچگان، روستای چشمه‌علی واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۵۶۷۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:میل‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قم
خانه باجغلی

**خانه باجغلی** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهارباغ خواجو، کوی مسجدصدر، کوچه چهارسوق آجری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
آرامگاه شاهزاده حمزة بن موسی

**بقعه شاهزاده حمزه بن موسی** مربوط به دوره صفوی - دوره معاصر است و در شهرستان اسفراین، روستای دهنه شیرین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اسفراین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اسفراین
آب‌انبار آرادان

**آب‌انبار آرادان** اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در داخل شهر آرادان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در حاشیه جاده اصلی آرادان به سمنان و در مجاورت منطقه علی‌آباد آرادان، آب انبار دیگری نیز به نام آب انبار علی‌آباد آرادان وجود دارد که برخی این دو آب انبار را با هم اشتباه می‌گیرند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان آرادان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آرادان
رباط علیا (تربت حیدریه)

**رباط علیا** مربوط به دوره قاجار است و در تربت حیدریه، محله قدیمی رباط علیا، خیابان رباط علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت حیدریه
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تربت حیدریه
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان تربت حیدریه
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
خانه سرتیپ سدهی

بندانگشتی
**خانه سرتیپ سده‌ای** مربوط به دوره قاجار است و در خمینی شهر، محله لادره فروشان، بلوار توحید واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این مجموعه شامل چند خانه، دیوانخانه، حمام و حسینیه می‌باشد؛ که در محله فروشان خمینی شهر (سده) اصفهان قرار گرفته است. ساخت آن را به سرتیپ محمد حسین خان امینی سدهی که از فرماندهان قشون ظل السلطان حاکم وقت اصفهان در زمان ناصرالدین شاه قاجار بوده است. وی داماد اول ظله سلطان بوده است. نسبت می‌دهند ونمونه واضحی از معماری دوره قاجار می‌باشد سر در ورودی کتیبه‌ای موجود است که ساخت بنا را به سال ۱۳۱۵–۱۳۱۶ هجری قمری نشان می‌دهد و با استناد به کتیبه‌ای که هم‌اکنون در تالار پذیرایی (شاه‌نشین) قرار دارد. می‌توان نتیجه گرفت که ساخت این بنا به احتمال زیاد طی یک سال صورت گرفته است. براساس گفته‌های موجود ظل السلطان حاکم وقت اصفهان قصد بازدید از خمینی شهر (سده) را داشته است که سرتیپ به دلیل نداشتن محل پذیرایی مناسب از وی درخواست مهلت دو ساله جهت مهیا نمودن عمارتی در شأن او نموده که با موافقت روبرو شد و سریعا شروع به ساخت این مجموعه با اهمیت که با مهارت و استادی خاصی در مساحت ۲۳۵۰ متر مربع در جهت شمالی، جنوبی و با امکانات مورد نیاز بوده است می‌نماید. تا مکانی مناسب برای یک زندگی مرفه فراهم گردد. فرم سبک معماری، (نقش مایه‌ها) و رنگ‌های مورد استفاده در تزیین ساختمان متعلق به معماری سبک قاجاری است و تأمین روشنایی، گرمای زمستان وخنکی تابستان بیشتر از طریق عوامل طبیعی همچون نور خورشید وجریان هوا بوده است. دیوانخانه سرتیپ سدهی دارای تالار، حوضخانه، نارنجستان، اتاق‌های سه‌دری و پنج‌دری و برج مراقبت است. این بنای زیبا که از خشت خام و اجر ساخته شده دارای تزیینات بسیار چشم‌نوازی همچون گچبری، منبت کاری آیینه کاری، پارچه‌های سقفی و پنجره‌های گره‌چینی شده است. این بنای با شکوه که سقف ایوان آن بر روی ستون‌های گچبری شده با سرستون‌های برگ کنگری قرار گرفته است و دارای حجاری‌های ظریف و زیباست و شکل بیرونی آن شباهت انکارناپذیری با عمارت باغ ارم شیراز دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمینی شهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان خمینی‌شهر
آب‌انبار ناسار

**آب‌انبار ناسار** مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، ضلع شرقی تکیه ناسار در بافت قدیم از راسته بازار سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
حسینیه باب‌المسجد

**حسینیه باب المسجد** مربوط به دوره قاجار است و در نائین، محله باب المسجد، انتهای خیابان مسجد جامع همجوا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و فرش ماشینی هشت ضلعی قواره بزرگ با طراحی اختصاصی و یکپارچه حدودا 144مترمربع می باشد که درمهرماه 1398توسط تیمی از متخصصین ایرانی (گروه تخصصی فرش اسلیمی) طراحی، تولید و نصب گردید.

.

## جستارهای وابسته
* مسجد جامع نائین
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نائین
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان نائین
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان نائین
حسینیه کوی سنگ

**حسینیه کوی سنگ** مربوط به دوره قاجار است و در نائین، مرکز محله سنگ نو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این حسینیه باستانی در سال ۱۳۸۸ه.ش با فرش ماشینی یکپارچه ۸ضلعی با قطر ۱۳ مترمربع مفروش گردید طرح آن با الهام از نقوش سنتی و تزئینات داخلی گنبد توسط گروه تخصصی فرش اسلیمی طراحی، سپس تولید و نصب گردید.
[بندانگشتی|فرش 8 ضلعی و یکپارچه صحن اصلی و صفه های کوی سنگ نایین 
طراحی، تولید و نصب توسط [https://web.archive.org/web/20170805180536/http://eslimicarpet.com/project/%da%a9%d9%88%db%8c-%d8%b3%d9%86%da%af-%d9%86%d8%a7%db%8c%db%8c%d9%86 گروه تخصصی فرش اسلیمی]](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Eslimicarpet-kouyesang-naein.png)

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* گروه تخصصی فرش اسلیمی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نائین
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان نائین
مجموعه بناهای افغان‌نژاد

**مجموعه بناهای افغان نژاد** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بهشهر، بخش قره طغان، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عمارت افغان نژاد در روستای قره‌تپه بر بالای تپه‌ای به همین نام واقع است. این مجموعه شامل سه عمارت و یک حمام زیبا بود که از یادگارهای کم‌نظیر عصر قاجاریه در مازندران است.
این بنای سه طبقه دارای پنجره‌های زیبای ارسی در شرق بنا و درهای زیبا با تزیینات شیشه‌ای و تراس طبقه اول دارای طاق‌های قوسی شکل است. علاوه بر عمارت مسکونی، حمام مجموعه نیز در ضلع جنوبی قرار گرفته و دارای تزیینات آهک بری زیبایی است. این حمام دارای سربینه، راهروی ورودی بینه و سرویس‌های بهداشتی بود. در دیوارهٔ بینه و سربینه گچ بری‌های زیبا با طرح گل و گیاه به شکل طوماری مشاهده می‌شود.
این حمام متأسفانه در اثر بی‌توجهی، به محل انباشت زباله تبدیل شده است.
در گذشته ساختمان مرکزی عمارت افغان نژاد در بالاترین نقطهٔ تپه قرار داشت و همراه با سایر ساختمان‌ها در دامنهٔ تپه، روستای قره تپه را تشکیل می‌دادند. امروزه با بنا شدن یک مسجد در مجاورت عمارت و در بالای تپه، حالت نمادگونهٔ عمارت افغان نژاد کمرنگ شده است.



## گالری عکس ها
بندانگشتی|نمایی از اتاق اندرونی اول عمارت افغان‌نژاد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بهشهر
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
مسجد جامع بیجگان

**مسجد جامع بیجگان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دلیجان، روستای بیجگان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این مسجد به طول ۱۸ و عرض ۷ متر بوده که با سقفی تیرپوش، بر روی ۴ ستون چوبی قطور احداث شده‌است.

## جستارهای وابسته
* مسجد کرسی
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دلیجان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان دلیجان
خانه یزدان‌بخش رحمتی

**خانه یزدان بخش رحمتی** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این خانه در 2 طبقه بنا گردیده است و مشتمل بر دالان ورودی و انباری(چغوم) در طبقه اول و در طبقه دوم دارای تالار( بالکن چوبی) میان سومه( نشیمن میانی) عقب سومه( اتاق نشیمن انتهایی مخصوص اقامت در زمستان) و سرویس های بهداشتی و چغوم می باشد. کلیه اتاق ها و نشیمن ها با در های مزین به نقش برجسته از چوب گردوی محلی از هم منفک میگردد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان فومن
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان فومن
پل زرامین

**پل پیل‌لاغه** مربوط به دوره قاجار است و درمسیر جاده روستای زرامین شهرستان نهاوند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در 5 کیلومتری غرب نهاوند و نزدیک به روستایی به نام زرامین پل آجری معروف به پیل لاغه بر روی یکی از شاخه های رودخانه گامسیاب وجود دارد. این پل با یک دهانه و قوس مربوط به دوره قاجار بوده و به ثبت ملی رسیده است. 

در اصل نام پل ظفرالسلطان بوده و در قدیم به عنوان پل تردد عابران استفاده می شده. این پل یکبار در اواخر دهه چهل از سمت شمالی تخریب گشته که توسط حاج شاهمراد عبدل ملکیان با بیست هزارتومان هزینه مورد مرمت قرار گرفته.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* شهرستان نهاوند

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نهاوند
رده:پل‌های تاریخی شهرستان نهاوند
حمام بیدکرز

**حمام بیدکرز** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نورآباد ممسنی، بخش ماهورمیلانی، روستای بیدکرز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.که این حمام متعلق به کربلایی زواره باباخانی و پسران ایشان میباشد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نورآباد ممسنی
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان نورآباد ممسنی
مجموعه بناهای نجفی

**مجموعه بناهای نجفی** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در بابل، بافت قدیم شهر، محله نقیب کلا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان بابل
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بابل
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان بابل
تپه قلعه قره‌گل

**تپه قلعه قره گل** مربوط به اوایل اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای قره گل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان سقز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سقز
یله گنبد

**بنای یله گنبد** مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه‍.ق است و در شهرستان قزوین، شمال جاده قزوین به رشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

روستای یله گنبد که این اثر در آن قرار دارد؛ در دهستان ایلات قاقازان غربی بخش کوهین شهرستان قزوین قرار دارد. این روستا در فاصله ۴۰ کیلومتری شهر قزوین قرار دارد و به مختصات جغرافیایی ۴۹درجه و ۴۲دقیقه طول شرقی و ۳۶درجه و۲۵دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است.

## جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۹۰ این روستا شامل ۹۲ خانوار (۳۱۳ نفر) بوده‌است که عمده آنها بصورت دائمی در روستا سکونت داشته‌اند.

## تاریخ
مادام کارلاسرنا جهانگرد ایتالیایی که در دوره ناصر الدین شاه قاجار از این روستا بازدید کرده و از آن به نام گل گنبد یاد نموده اطلاعات خوبی درباره آن ارائه داده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قزوین
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:مناطق مسکونی در شهرستان قزوین
تپه کیله چالان

**تپه کیله چالان** مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای ساغران سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
حمام قدیمی بازار

**حمام قدیمی بازار** مربوط به اواخر دوره صفوی است و در نیشابور، بین خیابان‌های فردوسی جنوبی و خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان نیشابور
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان نیشابور
رده:بازارهای تاریخی شهرستان نیشابور
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان نیشابور
خانه آزموده اردلان

**خانه آزموده اردلان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سنندج، خیابان کشاورز، محله قطار چیان، کوچه خسروی، پ ۶ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سنندج
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
ایوان مصلی

**ایوان مصلی** مربوط به اواسط دوره قاجار است و در شهرستان گناباد، ابتدای خیابان شهید غفاری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گناباد
رده:ایوان‌های تاریخی شهرستان گناباد
رده:مصلی‌های تاریخی شهرستان گناباد
دریای آموندسن

انگشتی|250 پیکسل|دریای آموندسن

**دریای آموندسن**  بخشی از آب‌های اقیانوس منجمد جنوبی در اقیانوس آرام جنوبی است که در غرب جنوبگان در مقابل سواحل سرزمین ماری برد، بین جزیره ترستن در شرق و دماغه دارت در غرب در ۷۲ درجهٔ جنوبی و بین ۹۸ تا ۱۲۳ درجهٔ غربی  واقع شده‌است. این دریا در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۲۹ توسط نیلز لارسن نروژی مورد اکتشاف قرار گرفت و به افتخار روالد آموندسن، دیگر مکتشف نروژی و فاتح قطب جنوب، دریای آموندسن نامگذاری شد.

## منابع

رده:جنوبگان باختری
رده:دریاهای اقیانوس منجمد جنوبی
رده:منطقه جنوبگان
کافرگنبد

**بنای کافر گنبد** مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در ایران، شهرستان قزوین، روستای اَلولک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بندانگشتی|کافر گنبد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گنبدهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کاشان
قیز قلعه (جمکران)

**قیز قلعه (جمکران)** مربوط به دوره ساسانی است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای جمکران واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۵۰۵۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان قم
قلعه شاه‌نشین آسیابسر

**قلعه شاه‌نشین کوسان** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پیش از اسلامو دوران ساسانی است و در شهرستان بهشهر،جنوب روستای آسیابسر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بهشهر
رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
خانه اتحادیه (پایگاه انتقال خون)

**خانه اتحادیه (پایگاه انتقال خون)** مربوط به دوره معاصر است و در تهران، انقلاب، خیابان وصال، تقاطع طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۶۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* خانه و باغ اتحادیه

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
خانه آیت‌الله اشرفی اصفهانی

**خانه شهید آیت‌الله اشرفی اصفهانی** مربوط به دوره معاصر است و در کرمانشاه، کوچه اشرفی اصفهانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
کتابخانه ماسوله

**کتابخانه ماسوله** مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا بر جای یک حمام قدیمی و در پایین دست بازار ساخته شد. با وجود ایده مناسب خلق یک فضای فرهنگی با کاربری کتابخانه که امری درخور برای این شهر تاریخی است، نقدی جدی نیز بر طراحی این بنا وارد می‌باشد. از جمله درشت دانگی حجم غیر متعارف و به ویژه خرپشته بام بنا که اساساً فاقد سابقه تاریخی در بافت می‌باشد. اصلاح حجم این بنا از اقداماتی است که می‌تواند در بهسازی بافت مثمر ثمر باشد

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان فمون
رده:کتابخانه‌های تاریخی شهرستان فمون
اداره میراث فرهنگی ماسوله

**پایگاه میراث فرهنگی ماسوله** مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده‌است. این پایگاه در سال ۱۳۸۰ با تغییر کاربری یک حمام با قدمت دوره پهلوی دوم واقع در درون بافت تاریخی (بالای محله بازار) راه اندازی شد. مسئولیت این پایگاه نظارت بر فعالیت‌های ساخت و ساز و مرمت در این شهر تاریخی است. مرمت مسجد جامع، کفابازار، مسجد کشه سر، نگارسرای ماسوله و خانه‌های تاریخی از جمله اقدامات این پایگاه بوده‌است. در سال ۱۳۹۰ نیز دفتر ثبت جهانی ماسوله به عنوان دفتری تخصصی از این پایگاه در عمارت کلاه فرنگی رشت راه اندازی شده‌است که مسئولیت آن فراهم نمودن مقدمات ثبت جهانی ماسوله می‌باشد. آزاد سازی حریم، رعایت اصالت و احیای و پاسداری از مراسم و آیین‌های سنتی از موانع ثبت جهانی ماسوله قلمداد شده‌است. مسئولیت این پایگاه یا اداره تخصصی از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۸۰ بر عهده محمد تقی رزازی (مسئول انجمن آثار باستانی گیلان)؛ از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۷ بر عهده نیکروز مبرهن شفیعی (مدیر پروژه بزرگ و پایگاه پژوهشی ماسوله)؛ از سال۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ برعهده سیدپیام شاعف (سرپرست پایگاه پژوهشی ماسوله)؛ در سال ۱۳۸۹ بر عهده مهدی کرامت فر (مدیر پایگاه پژوهشی ماسوله) و محمد صابر (سرپرست پایگاه پژوهشی ماسوله)؛ از سال ۱۳۸۹ تا ابتدای سال ۱۳۹۲ بر عهده مصطفی پورعلی (مدیر پایگاه پژوهشی ماسوله) و از اردیبهشت ۱۹۹۲ تا ابتدای سال ۱۳۹۳ بر عهده مجید اخوان (سرپرست پایگاه)، از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷ مجددا بر عهده مصطفی پورعلی (مدیر پایگاه)،  در ابتدای سال ۱۳۹۸ بر عهده پیام شاعف( سرپرست پایگاه) تا میانه های سال ۱۳۹۸ و پس از آن تا سال ۱۳۹۹ بر عهده احمد نجیبی ( سرپرست پایگاه) و اکنون سرپرست پایگاه آقای محمد سنایی است.

شهر تاریخی ماسوله به تاریخ ۱۳۵۴/۵/۳۰ به عنوان اولین شهر تاریخی زنده کشور به صورت یک مجموعه کامل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از آن زمان تاکنون تحت نظارت دفتر فنی انجمن ملی آثارباستانی و سازمان میراث فرهنگی بوده‌است. اولین ضوابط حفاظتی ساخت و ساز در این بافت تاریخی به سال ۱۳۵۶ تدوین و در سال ۱۳۷۶ نیز مجموعه حرایم حفاظتی عرصه ثبتی این شهر از سوی سازمان میراث فرهنگی تهیه و ابلاغ شده‌است. اداره میراث فرهنگی ماسوله در ابتدا در محل خانه درزی واقع در طبقه بالای محل فعلی پایگاه مستقر بوده و به انجام فعالیت‌های مرمتی به ویژه پس از زلزله سال ۱۳۶۹ پرداخته است. در سال ۱۳۸۱ با راه اندازی پروژه‌های بزرگ سازمان میراث فرهنگی، فعالیت‌های پایگاه پژوهشی ماسوله دورهٔ جدیدی را آغاز نمود که با انجام پروژه‌هایی نظیر مرمت و احیای کفابازار، مرمت تعداد کثیری از خانه‌های تاریخی و همچنین راه اندازی پایگاه فعلی در محل حمام قدیمی بالای بازار ادامه یافت. از سال 1390 تاکنون اقدامات شاخصی نظیر مرمت مسجد جامع، مسجد کشه سر، تکیه حسینیه، احیای نگارسرای ماسوله، مرمت مسجد قنبرآباد، راه اندازی دفتر ثبت جهانی و کتابخانه تخصصی، بازسازی آسیاب تاریخی، راه اندازی موزه میراث فرهنگی (خانه موزه درزی)، موزه عون بن علی و انتشار کتاب ماسوله و ادامهٔ دیگر فعالیت‌های مرمتی در دستور کار بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* www.masouleh.ir
آرشیو پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی ماسوله

رده:اداره‌های تاریخی شهرستان فومن
گورستان تاریخی بر قلعه

**قبرستان تاریخی بر قلعه** مربوط به نیمه دوم هزاره دوم ق.م است و در شهرستان سقز، بین روستای سرکل و یازی بلاغی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان سقز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سقز
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سقز
تپه کانی ره شکه

**تپه کانی ره شکه** مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای چناره واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان سقز
رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان سقز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سقز
تپه تخچرآباد

**تپه تخچر آباد** مربوط به هزاره ۱تا است و در شهرستان بیرجند، روستای تخچر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۱۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این محوطه یک برجستگی به قطر حدود 45 متر و ارتفاع 4 متر است که در سال 1388 به منظور کاوش آموزشی دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه آزاد واحد بیرجند به سرپرستی محسن دانا کاوش شد.  کاوش فصل نخست نشان داد که این محوطه در اصل یک بنای خشتی است که بیرون آن را با شن احاطه کرده‌اند.

فصل دوم کاوش در تپه تخچر آباد در سال 1395 از سر گرفته شد. در فصل دوم و فصل سوم (1396) پلان بیرونی بنا شناسایی و کاوش گردید. بر این اساس مشخص شد بنای مدفون تخچرآباد بنایی دایره‌ای شکل نامنظم است که شش برج توپر دارد.

## شنیده ها و گفته ها
گفته میشود در چند ده قبل در آنجا طلا و سکه قدیمی یافت شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بیرجند
محوطه نوده پشنگ

**محوطه نوده پشنگ**که با نام محلی "پشته" با ضم "پ" نیز از آن یاد می‌شود، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان گناباد، روستای نوده پشنگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان گناباد
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان گناباد
بالاچه‌تپه

**بالاچه تپه** مربوط به هزاره ۵ و ۴ است و در شهرستان قزوین، بخش کوهین، روستای یل گنبد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۵۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان قزوین