محمدرضا همزه‌ای

**فریبرز همزه‌ای** یا **م. رضا همزه‌ای** (زادهٔ هرسین -)، جامعه‌شناس، پژوهشگر اجتماعی، نویسنده، مستندساز و استاد دانشگاه رازی کرمانشاه است. وی همچنین از نویسندگان دانشنامه ایرانیکا است.

## زندگی
فریبرز همزه‌ای در هرسین در استان کرمانشاه به دنیا آمد. تا سال ۱۳۵۰ خورشیدی- تحصیلات ابتدایی و متوسطه در شهرهای کرمانشاه و تهران به پایان رساند. در دوران متوسطه مدتی به عنوان حسابدار مشغول به کار شد. در سال ۱۳۵۰ برای خدمت وظیفه به نیروهای ویژهٔ هوابرد- تهران پیوست و در سال ۱۳۵۳ در شرکت خودروسازی جنرال موتورز ایران در تهران به عنوان حسابدار مشغول به کار شد. سپس به هندوستان رفت و در سال ۱۳۵۷ از دانشگاه پونا (Savitribai Phule Pune University) لیسانس اقتصاد دریافت کرد. وی پس از آن مدتی در فرانسه زندگی کرد، اما دوباره به هندوستان بازگشت و در سال ۱۳۵۹ فوق لیسانس خود را در رشته جامعه‌شناسی از دانشگاه پونا دریافت کرد. همزه‌ای از آن تاریخ به آلمان رفت و تا سال ۱۳۶۵ در آنجا مشغول به پژوهش و مطالعه شد. وی اولین مدرک دکترای خود را از دانشگاه پونا با رساله‌ای دربارهٔ جامعه‌شناسی ادیان «جنبش‌های اجتماعی هزاره‌گرا» دریافت کرد. در سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۸۹ میلادی- پژوهش میان‌رشته‌ای در دانشکدهٔ جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی دانشگاه آوگسبورگ آلمان با رسالهٔ دکترای درباره‌ی؛ بررسی جامعه‌شناختی و تاریخی کردان یارسان انجام داد و دومین مدرک دکترا را از این دانشگاه دریافت نمود. سپس برای ادامه تحصیل به آلمان بازگشت و با ارائه رساله‌ای دربارهٔ کشورهای در حال رشد کره جنوبی، ایران و آرژانتین مدرک فوق دکترای خود را در رشته توسعه بین‌الملل از دانشگاه کاسل آلمان دریافت کرد. همزه‌ای همچنین در سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۸ میلادی پژوهشی میان رشته‌ای و مقایسه‌ای دربارهٔ فعالیت‌های اقتصادی در پیوند با هویت گروهی (نمونه‌ها از تاریخ و ساختار هویتی کولیان مشرق زمین) در رابطه با «پیوندهای موجود میان اقتصاد و هویت گروهی» انجام داد و از دانشگاه اسنابروک آلمان درجه پروفسوری خود را دریافت کرد.

فریبرز همزه‌ای به زبان‌های فارسی، کردی (آشنایی به سه گویش جداگانه) عربی، انگلیسی، آلمانی و هندوستانی و اردو آشنایی دارد و آثار خود را به زبان‌های فارسی، انگلیسی، آلمانی، ترکی و کُردی نوشته است.

**تحصیل همزه‌ای** **در زبان‌های خارجی**
* ۱۳۵۳هجری خورشیدی دریافت دیپلم زبان انگلیسی از کانون تعلیماتی انجمن ایران و آمریکا، تهران
* از ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۸ میلادی- تحصیل زبان هندیوستانی (هندی/اردو) در پونا
* از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۳ میلادی- تحصیل زبان آلمانی در انجمن فرهنگی آلمان در پونا و در دانشگاه آوگسبورگ
* ۱۹۸۳ میلادی- دریافت دیپلم زبان آلمانی از دانشگاه آوگسبورگ

## فعالیت هنری
فریبرز همزه‌ای رمانی به نام «ورچم» به زبان فارسی نوشته است. از وی همچنین دفتر شعری به نام «از کوچه‌های خاکی سرتپه تا خاک» به چاپ رسیده است. وی در نگارش رمان به پست مدرنیسم توجه دارد. وی همچنین در زمینه فیلمسازی نیز دست به تجربیاتی زده است. فیلم وی دربارهٔ محله بوداییان هند در سال ۲۰۰۹ در دانشگاه آوگسبورگ آلمان به نمایش درآمد.

## آثار
### تألیف
* خ‍اس‍ت‍گ‍اه خ‍ی‍زش: *س‍رآغ‍ازی ب‍ر ج‍ام‍ع‍ه ش‍ن‍اس‍ی ت‍وس‍ع‍ه و ج‍ن‍ب‍ش‌ه‍ای اج‍ت‍م‍اع‍ی در ای‍ران*، وی‍راس‍ت‍ار ع‍ب‍دال‍ح‍م‍ی‍د پ‍ای‍زن، ک‍رم‍ان‍ش‍اه: نشر تاق‌ب‍س‍ت‍ان و انتشارات دان‍ش‍گ‍اه رازی، ۱۳۸۴، شابک 8-81-5905-964.
* سرآغازی بر پژوهش‌های دانش بومی و فرهنگ شفاهی غرب ایران، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۸۵، شابک: 3-7-9992-964.
* *جامعه‌شناسی هویت گروهی و قومی در ایران، نمونه: گویشوران لکی*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۸۵، شابک: 4-01-9992-964.
* * بررسی جامعه‌شناسی فرهنگ خوراک در ایران: در دورنمای گفتمان توسعهٔ پایدار*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۸۸، شابک: 0-99-9992-964-978.
* * بررسی فرهنگ خوراک و هنر آشپزی مردم ایران؛ جلد اول؛ فرهنگ خوراک کُرد*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۸۹، شابک 4-08-5458-600-978.
* * بررسی فرهنگ خوراک و هنر آشپزی مردم ایران؛ جلد دوم؛ هنر آشپزی کُرد*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۸۹، شابک 4-08-5458-600-978.
* *از توسعه‌نیافتگی تا توسعهٔ پایدار*،  جلد اول و  جلد دوم کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۹۰، شابک 6-17-5458-600-978.
* *پژوهشی میان‌رشته‌ای در تاریخ و فرهنگ هرسین از دیدگاه توسعهٔ پایدار*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۹۱، شابک 5-56-5458-600-978.
* *هنر باستانی بافندگی در فرش کردی*، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۹۱، شابک 0-64-5458-600-978.
* جایگاه دانش بومی در توسعه پایدار نمونه باغداری و جنگل‌کاری در هورامان، کرمانشاه: دانشگاه رازی، چاپ اول: ۱۳۹۶، شابک 8-001-393-600-978.
* گذاری بر فرهنگ و ادبیات شفاهی کردان جاف، کرمانشاه: دانشگاه رازی، چاپ اول: ۱۳۹۶، شابک 4-95-5458-600-978.
* رزمنامه: اسطوره‌های کهن زاگرس، واکاوی جاستگاه فرهنگی و زبانی، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۳۹۳، شابک 6-75-5458-600-978.
* رزمنامه: اسطوره‌های کهن زاگرس، به نظم گورانی-لکی، جلد اول، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۳۹۳، شابک 3-76-5458-600-978.
* رزمنامه: اسطوره‌های کهن زاگرس، به نظم گورانی-لکی، جلد دوم، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۳۹۳، شابک 0-77-5458-600-978.
* رزمنامه: اسطوره‌های کهن زاگرس، برگردان از نظم کردی به نثر فارسی، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۳۹۳، شابک 2-73-5458-600-978.
* خِرَد مردمی در زبان کُردی، مه‌سله‌تی کوردی کرماشانی (همراه با بررسی و واکاوی فرهنگی)، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۴۰۲، شابک 4-070-0393-600-978.
* کتاب سرمایه­‌داری، گسستِ اندیشه و جانِ جهان، سخنی در جامعه­ شناسیِ فرهنگیِ استعمار و کابوسِ توسعه در خاورزمین، نشر دانشگاه رازی کرمانشاه، ۱۴۰۲، شابک 5-073-0393-600-978.

### به زبان انگلیسی
* *یارسان: بررسی جامعه شناختی، تاریخی و دینی-تاریخی یک جامعه کردی*( از مجموعهٔ مطالعات اسلامی)، برلین: انتشارات ک. شوارتس، ۱۹۹۰. 
* سرزمین انقلاب‌ها، پژوهشی در تاریخ و گونه‌شناسی جنبش اجتماعی در ایران، انتشارات ادیشن ری، گوتینگتن، 1991، شابک؛ 3-927636-24-X

### به زبان آلمانی
* زندگی کولی‌ها در شرق: بررسی مقایسه میان‌رشته‌ای بر روی تاریخ، هویت و فعالیت‌های اقتصادی کولی‌های شرق، شرکت انتشاراتی پیتر لانگ، فرانکفورت، برلین، برن، بروکسل، نیویورک، آکسفورد، وین، ۲۰۰۲، 

### '''به زبان ترکی'''

* یارسان (اهل حق): بررسی جامعه‌شناختی تاریخی و دین‌شناسی یک گروه از جامعه مردم کُرد، انتشارات اوستا، استانبول، 2008، شابک 10:9944382588

### ترجمه
* راب‍ی‍ن‍و، ی‍اس‍ن‍ت ل‍وی‍ی، *گزارشی از بازرگانی و اجتماع شهر و ایالت کرمانشاه در سدهٔ نوزدهم میلادی*، برگردان از انگلیسی، توضیح و مستندسازی تصویری ف‍ری‍ب‍رز همزه‌ای، کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۹۱، شابک 8-55-5458-600-978

### ادبیات
* ***ورچ‍م***، ت‍ه‍ران: ۱۳۷۳ (ت‍ه‍ران: ب‍ه‍م‍ن).
* **از ک‍وچ‍ه‌ه‍ای خ‍اک‍ی «س‍رت‍پ‍ه» ت‍ا خ‍اک**، ت‍ه‍ران: ۱۳۷۰ (ب‍ی‌ج‍ا: ب‍ه‍م‍ن)، شابک 
* **از با میهن تن آغازین**؛ نخستین سروده‌ها و عکاسی، کرمانشاه، ۱۴۰۱، شابک 9-4-97791-622-978.
* **از با میهن بر دوش**: شعر داستانک و عکاسی، کرمانشاه، ۱۴۰۱، شابک 6-5-97791-622-978.
* **از با میهن روان، هند بزرگوار**؛ سروده‌ها و عکاسی، کرمانشاه، ۱۴۰۱، شابک 3-6-97791-622-978.
* **از با میهن دل**؛ سروده‌هایی به زبان‌های: فارسی، کردی، آلمانی و انگلیسی، نقاشی از لیزا ورمان، کرمانشاه، ۱۴۰۱، شابک 0-7-97791-622-978.
* **از با میهن تن پسین**؛ شعر و عکس از فریبرز همزه‌ای و نقاشی از: پترا هاگر، ایزابل هنش و پرویز قدوسی، کرمانشاه، ۱۴۰۱، شابک 7-8-97791-622-978.

## دربارهٔ ف‍ری‍ب‍رز همزه‌ای
* رحیمی زنگنه، ابراهیم، *زندگی‌نامه پروفسور ف‍ری‍ب‍رز همزه‌ای*، به اهتمام ادارهٔ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه، کرمانشاه‏‫: انتشارات گلچین ادب‬‏‫، ۱۳۹۴.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* مقاله اهل حق (یارسان) از ف‍ری‍ب‍رز همزه‌ای در دانشنامه ایرانیکا (به زبان انگلیسی).
* مقاله ''ادیان کردی و اصالت سنت شفاهی آن‌ها'' از ف‍ری‍ب‍رز همزه‌ای در کتاب ''از دائنا تا دین: دین، فرهنگ و زبان در جهان ایرانی''، انتشارات هاراسوویتس، ۲۰۰۹.(به زبان آلمانی)
* سایت ژیان‌گه زاگروس، سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی ایران باختری.

رده:استادان دانشگاه رازی
رده:اهالی هرسین
رده:ایران‌شناسان اهل ایران
رده:جامعه‌شناسان اهل ایران
رده:جامعه‌شناسان اهل هرسین
رده:زادگان ۱۳۲۸
رده:زادگان ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:کردشناسان
رده:کردهای اهل ایران
آریان‌پور، امیرحسین
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:نویسندگان مرد اهل ایران