open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تاریخ فناوری

**تاریخ فناوری**، استفاده از ابزار توسط انسان‌های اولیه بخشی از روند کشف و تکامل است. انسان‌های اولیه از یک گونه از هومینیدهای خوراکی تکامل یافتند که پیش‌تر دو قطبی بوده‌اند با جرم مغزی تقریباً یک‌سوم انسان‌های مدرن؛ استفاده از ابزار برای بسیاری از تاریخ اولیه انسان نسبتاً تغییر نکرده‌است. تقریباً ۵۰٬۰۰۰ سال پیش، استفاده از ابزارها و مجموعه‌ای از رفتارهای پیچیده، به نظر بسیاری از باستان‌شناسان مرتبط با ظهور زبان کاملاً مدرن بود.
ابزار آلات سنگی محورهای دستی از دورهٔ Acheulian، نقطهٔ کلوویس، ساخته شده از طریق فشار پوسته شدن
هومینید‌ها میلیون‌ها سال پیش از استفاده از ابزار سنگ اولیه استفاده کردند. نخستین ابزار سنگی اندکی بیشتر از یک سنگ شکسته بود، اما تقریباً ۷۵٬۰۰۰ سال پیش، تنفس فشار دادن راهی برای انجام کارهای بسیار ظریف بود.

کنترل آتش توسط انسان‌های اولیه

کشف و بهره‌برداری از آتش، یک منبع انرژی ساده با بسیاری از کاربردهای عمیق، نقطهٔ عطفی در پیشرفت فناورانهٔ بشر بود. تاریخ دقیق کشف آن معلوم نیست. شواهدی از استخوان‌های سوختگی حیوانات در گهوارهٔ بشر، نشان می‌دهد که اهلی شدن آتش‌سوزی پیش از ۱ م، اجماع علمی نشان می‌دهد که هومو ارکتوس، آتش بین ۵۰۰ تا ۴۰۰ کیلو را کنترل کرده‌است. آتش‌سوزی با چوب و زغال چوب باعث شد که انسان‌های اولیه غذای خود را برای افزایش قابلیت هضم آن، افزایش ارزش مواد مغذی و افزایش تعداد غذاهایی که می‌توانند خورده شوند، آماده کردند.

لباس و سرپناه انسان‌های اولیه

سایر پیشرفت‌های فناورانه که در دوران پالئولیت ساخته شد، لباس و پناهگاه بودند؛ پذیرش هر دو فناوری دقیقاً مشخص نیست، اما آن‌ها یک کلید پیشرفت بشریت بودند. همان‌طور که دوران پالئولیتی پیشرفت می‌کرد، مسکن پیچیده‌تر و پیچیده‌تر شد. در اوایل سال ۳۸۰ ق، انسان‌ها خانه‌های موقت را ساختند. لباس، که از خز و پنهان حیوانات شکار شده اقتباس شده بود، به بشریت کمک کرد تا مناطق سردتر را گسترش دهد؛ انسان‌ها از ۲۰۰ پ.م به قاره‌های دیگر مانند اوراسیا مهاجرت کردند.

## نگارخانه

Image:Filippo Brunelleschi, cutaway of the Dome of Florence Cathedral (Santa Maria del Fiore).JPG|
Image:Design for a Flying Machine.jpg|

## جستارهای وابسته

## منابع
گردآوری شده توسط مخاطبان ویکی پدیا

رده:تاریخ فناوری
رده:تاریخ صنعت
رده:فناوری
رده:فهرست‌های فناوری
رده:فهرست‌های مربوط به تاریخ
رده:گاه‌شمار فناوری
رده:مطالعات مهندسی
رده:تاریخ علم بر پایه رشته
کارت شبکه

بندانگشتی|چپ|200px|کارت شبکه
**کارت رابط شبکه**  سخت‌افزار رایانه به صورت کارتی در شیارهای توسعه مادربورد کامپیوتر قرار می‌گیرد و کامپیوتر را به شبکه متصل می‌کند.

کارت شبکه واسطی است بین کامپیوتر و شبکه. کارت شبکه چه برای شبکه کابلی یا بی‌سیم، چه شبکه اینترنت یا wi-fi، و چه کامپیوتر رومیزی یا لپ تاپ یا سرور بخشی حیاتی و ضروری است.
کامپیوترها جهت اتصال به هم و استفاده از برنامه‌های هم و اشتراک برنامه‌ها از نظر سخت‌افزاری احتیاج به **کارت شبکه** یا **LAN Card** دارند. که به‌طور معمول در بازار دو نوع کارت معمول می‌باشد. یک نوع آن‌ها کارتهاِی ۱۰ در ۱۰ بوده و نوع دیگر کارتهای ۱۰ در ۱۰۰ می‌باشند. جهت کنترل اتصال درست کارت شبکه به کامپیوتر می‌توانید روی آیکون My Computer کلیک راست نموده و سپس روی Properties کلیک کنید باکسی با عنوان system properties باز می‌شود به زبانهٔ Hardware رفته و در قسمت Device manager بر روی دکمه Device manager کلیک نمایید. باکس دیگری با عنوان Device manager گشوده می‌شود. در بین ابزارهای نصب شده باید در قسمت Network adapters، نام و مشخصات کارت شبکه شما وجود داشته باشد. اگر در این بخش علامت سؤال یا تعجب به شکل زرد رنگ وجود داشته باشد نشان می‌دهد که راه انداز (Driver) کارت شبکه شما ناقص بوده و درست نصب نشده‌است و بایستی طبق روشهای Hardware settings آن را برداشته(Remove) و با Refresh، یا از قسمت Add new hardware در بخش کنترل‌پنل (Control panel) درایور یا راه انداز مناسب و صحیح آن را نصب نمایید.
برای نصب کارت شبکه احتیاج به برنامه مخصوص نصب آن کارت هم داریم. (device driver)

## انواع کارت شبکه
کارت شبکه به صورت کلی به دو دسته Wired و Wireless تقسیم می‌شود.

### Wired
در دسته wired یا سیمی این کارت روی مادربرد سیستم کامپیوتری یا سرور به‌طور پیشفرض نصب می‌شود یا در آینده قابل نصب است. این نوع کارت شبکه به وسیله کابل اترنت و پورت RJ-45 یا در موارد تخصصی‌تر با کابل و درگاه فیبر نوری به شبکه متصل می‌شوند.

### Wireless
در دسته Wireless یا بی‌سیم، کارت همانند کارت شبکه با سیم یا به پورت USB متصل می‌شود که معمولاً دارای یک آنتن هستند. اما اخیراً کارت شبکه‌های بی‌سیم که از طریق پورت USB متصل می‌شوند، بدون آنتن بوده و ابعاد بسیار کوچکی دارند که معمولاً در بازار آن را با نام دانگل (Dongle) می‌شناسند. در دو حالت انواع اتصال بی‌سیم را برای کاربر فراهم می‌آورد.

## تولیدکنندگان اصلی کارت شبکه
* Intel
* Realtek
* Broadcom (includes former Avago, Emulex)
* Marvell Technology Group
* Cavium (formerly QLogic)
* Mellanox
* Chelsio

## منابع

رده:اترنت
رده:سخت‌افزار شبکه
مرکب‌الفرس

**مرکب‌الفَرَس** یا **منکب‌الفرس** (α Pegasi) نام ستاره آلفا اسب بزرگ (به همراه ستاره هاآر ۲۹۴۸) در صورت فلکی اسب بزرگ است.

این ستاره را در پارسی میانه کَهت‌مَیان می نامیدند.
مرکب‌الفرس به معنی زین اسب و منکب‌الفرس به معنی شانه اسب است. واژه مرکب از راه لاتین به زبان‌های دیگر اروپایی راه یافته و *Markab* در انگلیسی نام سه ستاره گوناگون است.

مرکب‌الفرس ستاره‌ای نسبتاً معمولی است که به تکامل ستاره‌ای خود در رشته اصلی نزدیک می‌شود. ستارهٔ مرکب‌الفرس تا چندی دیگر به مرحله سوزش هلیومی وارد می‌شود که طی آن به احتمال زیاد تبدیل به یک غول سرخ خواهد شد. این ستاره هم‌چون خورشید احتمالآ دورهٔ دگرگونی خود را به آرامی و به شکل یک کوتوله سفید خاتمه خواهد داد.

## منابع
* بهار، مهرداد، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: نشر آگه، ۱۳۷۸.
* جدول: ویکی‌پدیای هلندی

رده:اجرام اچ‌آر
رده:اجرام اچ‌آی‌پی
رده:اجرام بایر
رده:اجرام فلمستید
رده:اجرام کاتالوگ هنری دراپر
رده:ستارگان دارای نام خاص
رده:ستارگان غول کلاس B
رده:ستاره‌های موجود در فهرست نظرسنجی بن
رده:صورت فلکی اسب بزرگ
رده:متغیرهای مشکوک
غیرت بستکی

**محمد علی غیرت **(۱۳۰۱ – ۴ تیر ۱۳۷۲) با نام کامل محمد علی بن محمد حسن بن مصطفی خان بستکی، متخلص به ***غیرت بستکی***، از شعراء معروف منطقه شهرستان بستک هرمزگان در جنوب ایران بود. 

## زندگی
غیرت بستکی در سال ۱۳۰۱ خورشیدی در خانواده‌ای از اهل علم و قلم در قصبهٔ بستک پا به عرصه وجود نهاد. تعالیم خود نزد پدر و در مکتبخانه‌های محلی آن روزگار آغاز نموده و به فراگرفتن قرآن و حدیث و ادبیات فارسی و عربی پرداخت. «غیرت» اولین شعرش را در چهارده سالگی تحت عنوان «حُب آل عبا» سروده‌است.
غیرت بستکی از سرسوز و درد و عشق شعر گفته‌است. قالب شعرش مثنوی، غزل، قصیده، قطعه و دوبیتی بود و به زبان فارسی و گویش بستکی سروده‌است.

## سفر به بحرین
شاعر در سال ۱۳۲۴ خورشیدی سفری به کشور بحرین داشته‌است که مدت پنج سال درآنجا ماندگار می‌شود. سپس در سال ۱۳۲۹ خورشیدی دوباره به زادگاهش بستک باز می‌گردد. او سالهای آخر عمر را در بستک به عبادت وسرودن شعر گذراند.
## تبارنامه
محمد علی بن محمد حسن  بن مصطفی خان بن احمد خان بن محمد رفیع خان بن هادی خان بن شیخ محمد خان بزرگ بن عبدالقادر بستکی، شیخ حسن بستکی، شیخ محمد کبیر، شیخ ناصر الدین، شیخ محمد، شیخ جابر، شیخ اسماعیل رابع، شیخ عبدالغنی، شیخ اسماعیل ثالث، شیخ عبدالرحیم عفیف الدین، شیخ عبدالسلام خنجی، شیخ عباس، شیخ اسماعیل ثانی، حمزه، احمد، محمد، هارون، مهدی، مرشد، محمود، احمد، علی، مبارک، عبدالسلام، سعید، عبدالغنی، طلحه، احمد، اسماعیل، سلیمان، محمد علی، عبدالله (حَبر الأُمَة) ابن عباس بن عبدالمطلب القرشی بن هاشم بن عبد مناف.

## وفات
محمد علی غیرت بستکی، شاعر معروف در روز جمعه چهارم تیرماه ۱۳۷۲ خورشیدی برابر با چهارم محرم الحرام ۱۴۱۴ قمری در بستک درگذشت و در همان‌جا دفن گردید.

## نمونهٔ اشعار

## منابع

* ویکی‌پدیای عربی'''
* حبیبی، احمد، *(دیوان غیرت بستکی) *، ناشر: مؤسسهٔ فرهنگی همسایه:چاپ اول، سال انتشار زمستان ۱۳۷۶ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * جلد دوم چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.

رده:اهالی بستک
رده:درگذشتگان ۱۳۷۲
رده:زادگان ۱۳۰۱

رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
لات (خمام)

**لات** یکی از روستاهای بخش مرکزی شهرستان خمام در استان گیلان می‌باشد.

لات واژه‌ای گیلکی به معنای زمین هموار و بی‌گیاه یا بقولی (کناره) رود است. این واژه در برخی نام‌های جغرافیایی گیلان دیده می‌شود مانند شبخوس‌لات.

## جمعیت
این روستا در دهستان کته‌سرخمام قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۳۰ نفر (۲۴۴خانوار) بوده‌است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان رشت
لات (ابهام‌زدایی)

**[[لات]]** کسی‌ست که از بیشتر بودن قدرت خود سوءاستفاده می‌کند، و با پرخاشگری سعی در ارعاب طرف دیگر دارد.

**لات** همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* لات (فومن)
* لات (قزوین)
* لات (خمام)
* لات (بت) از بت‌های اعراب پیش از اسلام
دایسوکه انوموتو

**انوموتو دای سوکه** (Dice-K)  متولد سال ۱۹۷۱ میلادی در شهرستان چیبا در استان چیبای ژاپن است و هم اینک ۴۹ سال سن دارد و رئیس یک شرکت تجاری می‌باشد. وی در سال ۱۹۹۸ شرکت تجاری پروجی را به ثبت رساند و در سال ۲۰۰۰ شرکت سهامی پروجی گروپ را تأسیس نمود و در سال ۲۰۰۲ با عنوان مدیر به شرکت سهامی لایو دور(Live Door) که یک شرکت آی تی با سرمایه‌ای بالغ بر ۸ میلیارد دلار است وارد شد.

وی قرار بود در سال ۲۰۰۶ به همراه انوشه انصاری و یک مسافر دیگر به فضا سفر کند که از پس معاینات پزشکی برنیامد و از این سفر بازماند.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی استان چیبا
رده:زادگان ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:کارآفرینان اهل ژاپن
رده:مدیران ارشد اهل ژاپن
رده:بنیانگذاران شرکت اهل ژاپن
رده:گردشگران فضایی
رده:اهالی ماتسودو، چیبا
باغ دلگشا

**باغ دلگشا** باغی مربوط به دوره ساسانیان، صفویه و قاجار است که در شیراز جای گرفته است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیشینه
باغ دلگشا یکی از باغ‌های تاریخی شیراز بوده و در ناحیه آرامگاه سعدی قرار دارد. پیشینه آبادانی و دیرینگی این باغ به دوران پیش از اسلام و زمان فرمانروایی ساسانیان می‌رسد.

باغ دلگشا در دوره تیمور گورکانی در اوج آبادانی بوده تا جایی که گفته شده تیمور پس از دیدن آن، در سمرقند باغی را به همین نام بنا کرد. این باغ در دوره صفویه نیز بسیار نامور بوده، به گونه‌ای که در نوشته‌ها و نقاشی‌های به جا مانده از جهانگردان اروپایی در آن دوران از نام باغ هم فراوان یاد شده است.

در فاصله دوره نادرشاه تا دودمان زندیه این باغ آسیب‌های فراوانی به خود دید و در زمان کریمخان زند باز آباد شد. در این باغ عمارت‌هایی مربوط به دوره قاجاریه دیده می‌شود.

## معماری
عمارت باغ به شیوه معماری کاخ‌های ساسانی بیشاپور ساخته شده است که از یک تالار با چهار شاه‌نشین شکل گرفته است. این عمارت دارای سه طبقه و یک ایوان با دو ستون است. ساخت این عمارت در دوره زندیه انجام گرفته است. این عمارت دارای آینه‌کاری‌هایی به همراه نقاشی‌های رنگ روغن با سقف‌هایی از چوب و گچبری‌هایی آراسته به نقش گل و بته است. این عمارت دو در ورودی در دو سوی ساختمان و ایوانی در طبقه میانی و رو به استخر روبروی ساختمان دارد، ایوان و بارگاهی که نشانگر روزگار شکوه باغ است.

در پیرامون ایوان نیز بر روی گچ، شعرهایی از شوریده به خط نستعلیق نگاشته شده است، نخستین کلاه فرنگی در ایران نیز در این باغ به ثبت رسیده است. روبروی ساختمان نیز حوض سنگی بزرگی جای گرفته است.

مساحت این باغ ۵/۷ هکتار می‌باشد و سراسر آن را درختان نارنج و اندکی پرتقال فرا گرفته است. این درختان از میانه‌های فروردین تا میانه‌های اردیبهشت به بار می‌نشینند و شکوفه‌های سفید و زیبای آن‌ها بوی خوش‌دل‌انگیزی را در هوا می‌پراکند.

آبی که از چشمه قنات آرامگاه سعدی جاری است از این باغ می‌گذرد. این باغ هم‌اکنون در مالکیت شهرداری شیراز می‌باشد.

## جایگاه جغرافیایی
باغ دلگشا در بخش شمال شرقی شهر شیراز در ضلع جنوبی تنگ آب خان و در دامنه کوهستان قرار دارد. این باغ در کنار قنات سعدی و در منطقه دژی به نام کهن دژ جای گرفته است و فاصله آن تا آرامگاه سعدی چند گامی بیشتر نیست.

## نگارخانه


پرونده:Delgosha4.jpg
پرونده:Delgosha.jpg
پرونده:Delgosha Garden 09.JPG
پرونده:Delgosha Garden 05.JPG
پرونده:Delgosha1.jpg
پرونده:Delgosha Garden 29.JPG
پرونده:Delgosha Garden 27.JPG
پرونده:Delgosha Garden 17.JPG

## جستارهای وابسته
* باغ ارم
* باغ گلشن (عفیف‌آباد)
* نارنجستان قوام
* باغ جهان‌نما

## منابع

## پیوند به بیرون

* باغ دلگشا و اطلاعات بازدید از آن در وبگاه رسمی سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز

رده:باغ‌ها در ایران
دلگشا، باغ
رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
رده:جاذبه‌های گردشگری شیراز
دلگشا، باغ
رده:معماری دوره صفویان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های ثبت‌شده در فهرست میراث ملی ایران
استان پسکوف

چپ|انگشتدان|260px|استان پسکوف در نقشهٔ روسیه.
**استان پسکوف** (به زبان روسی: Пско́вская о́бласть، تلفظ: پْسْکووْسکایا اُبلاست) یکی از واحدهای فدرالی روسیه است.

مرکز این استان شهر پسکوف است و با کشورهای استونی، لاتویا و بلاروس هم‌مرز می‌باشد.

جمعیت استان پسکوف ۷۴۶۶۵۲ نفر (آمار ۲۰۰۴) و مساحت آن ۵۵۳۰۰ کیلومتر مربع است.

استان پسکوف غربی‌ترین بخش سرزمین اصلی روسیه است. 

غربی‌ترین بخش خاک روسیه هرچند استان کالینینگراد است که به صورت یک برون‌بوم (exclave) جدا از خاک اصلی روسیه قرار گرفته‌است.

دو شهر اصلی استان پسکوف شهر پسکوف (با جمعیت ۲۰۲۰۰۰ نفر) و ولیکیه لوکی (با جمعیت ۱۰۴۰۰۰ نفر) می‌باشند.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pskov_Oblast&oldid=76436990 Pskov Oblast]"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶).

استان پسکوف
پسکوف
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:سرزمین‌های مورد اختلاف
زبان آبخازی

**زبان آبخازی** زبان ساکنان بومی جمهوری آبخاز(جزو کشور گرجستان) است. این زبان جزو زبان‌های قفقازی و گروه قفقازی شمالی می‌باشد.

بیشتر آبخازها در جمهوری آبخاز زندگی می‌کنند که ۵۰.۷ درصد کل جمعیت جمهوری آبخاز را تشکیل می‌دهند. تعدادی از آبخازها در کشورهای خاورمیانه و عمدتاً ترکیه زندگی می‌کنند.

## ساختار
زبان آبخازی به دو لهجه تقسیم می‌شود: *آبژو* و *بزیب* که عمدتاً به جهت خصوصیات آوایی از یکدیگر قابل تمیزند. نخستین مطالعهٔ جامع و علمی دربارهٔ زبان آبخازی توسط محقق و قفقازشناس نامی پ.ک.اوسلار انجام شده‌است. علاوه بر آن، او مؤلف اولین دستور زبان آبخازی است که حتی امروز قابل استفاده است.

این زبان تعداد زیادی حروف بی‌صدا دارد که جمعاً ۶۵ حرف بی‌صدا با گذاشتن نشانه‌های اضافی بر روی حروف یا ترکیب چند حرف، در نوشتن به کار برده می‌شود.

## تاریخچه
در سال ۱۸۶۲م اوسلار خطی برای زبان آبخازی ابداع کرد که بر مبنای الفبای سیریلیک بود و شیوهٔ نگارش آن بر پایه گویش بزیب استوار شده بود. کتاب درسی مجزا و ترجمه‌ای از کتب مذهبی نیز طی دورهٔ گسترش زبان آبخازی، یعنی اواخر سده ۱۹م و اوایل سده ۲۰م منتشر شد. زبان نوشتاری آبخازی، پیش از انقلاب اکتبر، کمتر توسعه یافته بود و فقط توسط معدودی از افراد باسواد، به کار برده می‌شد.

پس از برقراری حکومت شوروی در آبخازیا، کوشش‌های زیادی در بهبود بیشتر زبان ادبی، خط ملی و نیز معرفی و به کارگیری آن در فضاهای مختلف زندگی فرهنگی و اقتصادی مردم به عمل آمد. در سال ۱۹۲۸م در کنفرانس آبخاز-آدیگه تصمیم گرفته شد که خط لاتینی به کار برده شود. در نتیجه، خط لاتین برای مدت ۱۰ سال به کار برده می‌شد. از سال ۱۹۳۸م تا ۱۹۵۴م، آبخازها برای نوشتن از خط گرجی استفاده می‌کردند و سپس مجدداً الفبای سیریلیک جایگزین آن شد. در دورهٔ حکومت شوروی، زبان ملی آبخاز توسعه بسیار یافته و به حد کمال رسید.

هم اکنون این زبان در رادیو و تلویزیون، مدارس، تعلیمات متوسطه در مؤسسه تعلیم و تربیت دانشگاه سوخومی، تئاتر، انتشارات متعدد سیاسی-اجتماعی و داستان‌نویسی به کار برده می‌شود. توسعه زبان آبخازی مرهون فعالیت‌ها و آثار نویسندگانی چون گولیا، چانبا، گوگونیا، پاکاس خیری، شین کوبا، خاشبا، تاربا و دیگران است.

## منابع

* 


آبخازی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های بومی آسیا
رده:زبان‌های پیوندی
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های روسیه
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
رده:زبان‌های قفقاز
رده:زبان‌های گرجستان
بزقوش

**بُزقوش** یا **بُزغوش** رشته‌کوهی با امتداد شرقی-غربی در جنوب شهرستان سراب و شمال شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی ایران است.
این رشته‌کوه در میان دو رود آجی چای و شهر چای قرار گرفته و در میان شهرستان های ترکمانچای و سراب قرار گرفته‌است.

## نام
نام بزقوش از دو واژه ترکی بز به معنی خاکستری و قوش به معنی پرنده تشکیل شده و واژه در کل به معنی پرنده خاکستری بوده و در فارسی معادل آن طرلان است.

## ساختار زمین شناسی
بزقوش شامل کوههایی با شیب ملایم و از سنگهای حاصل از غبارهای آتشفشانی مربوط به کوههای آتشفشانی سبلان و سهند است. حاوی معادن کشف نشده‌ای از مس است و وجود دانه‌های پیریت در این سنگها اهالی را به یاد طلا می اندازد.
از نظر زمین‌شناسی این کوه‌ها خاستگاه کوهه‌ای دارند.

## قلل
بلند ترین قله بزگوش،اق داغ با ارتفاع ۳۳۰۴متر از سطح دریا میباشد که هرساله افزایش میابد.قیسیر (۳۱۰۰ متر)قله دیگر  این رشته‌کوه می‌باشد.میزان بارش در قله های آن ۵۰۰تا۷۰۰میلیمتر میباشد

## جستارهای وابسته
* منطقه حفاظت‌شده بزقوش
## منابع
حسن‌زاده، محمد، جغرافیای تاریخی آذربایجان، فصل نام‌های جغرافیایی آذربایجان.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۸۳خ.

رده:آتشفشان‌های ایران
رده:آتشفشان‌های چینه‌ای
رده:آتشفشان‌های چینه‌ای ایران
رده:رشته‌کوه‌های ایران
رده:زمین‌چهرهای استان آذربایجان شرقی
رده:کوه‌های استان آذربایجان شرقی
رده:کوه‌های شهرستان سراب
رده:کوه‌های ایران
شیرخشت (سرده)

**شیرخِشت** یا  جنسی از گیاهان چوبدار از خانواده گل سرخ است. گیاه شیرخشت بومی بومگاه دیرین‌شمالگانی (مناطق معتدل آسیا، اروپا و آفریقای شمالی) است و تمرکز انواع آن در کوه‌های جنوب غربی چین و هیمالیا قرار دارد. شیرخشت گیاهی است پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر. پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. شفت آن مدور و گویچه‌ای شکل است.

از این گیاه برای ازبین بردن زردی در نوزادان استفاده می‌شود. عصاره تام *Cotoneaster discolor Pojark* برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد
بندانگشتی|نمایی از برگ‌های گیاه شیرخشت از بالا
شیرخشت به عنوان یک ملین خوب، تب‌بر و ماده خنک‌کننده در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. ابن‌سینا در کتاب قانون در مورد شیرخشت چنین گفته‌است: «شیرخشت یا شیرخشک، شبنمی است که در هرات بر درخت بید و گون کتیرا می‌نشیند. دارای مزاج معتدل است. دارای اثر مسهلی و دیگر خواص مشابه ترنجبین، ولی از آن قوی‌تر است و خاصیت زداینده دارد.»

## منابع
Wikipedia contributors, "Cotoneaster," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cotoneaster&oldid=189314398 (accessed March 6, 2008).

رده:درختان میوه
رده:شیرخشت
رده:گیاگان آفریقا
رده:گیاهان خوراکی برای پرندگان
رده:گیاهان در آسیا
رده:گیاهان در اروپا
رضاقلی‌میرزا ظلی

**رضا قُلی میرزا ظِلّی** (۱۲۸۵ – ۲۳ بهمن ۱۳۲۴ ه‍.ش) خواننده موسیقی سنتی ایرانی بود. او آواز ایرانی را از اقبال‌آذر و عارف قزوینی آموخت. برخی از آثار وی در سال‌های ۱۳۱۱ و ۱۳۱۲ توسط ساسان سپنتا به شیوهٔ آنالوگ بر صفحه‌های ریل مغناطیسی ضبط شده است.

## زندگی
رضا قُلی میرزا ظِلّی قاجار در سال ۱۲۸۵ خورشیدی در تهران متولد شد. پدرش احمدمیرزا ظِلّی قاجار از نوادگان علی میرزا ظل‌السلطان پسر فتحعلی شاه قاجار بود که هنگام کودکی وی درگذشت. رضا قلی زیر نظر برادر بزرگترش علی‌قلی میرزا پرورش یافت. هنگام تحصیل در دوره دوم متوسطه در اداره تلفن (مخابرات) استخدام شد و سپس به آموزگاری مشغول شد.

مدتی هم در مدرسه زرتشتیان تدریس کرد و سرانجام در بانک ملی ایران استخدام شد. او از جوانی صدای خوبی داشت و بر حسب اتفاق در رشت با عارف قزوینی آشنا شد. این آشنایی سبب شد تا ضمن بهره‌مندی از صدای عارف با دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنا شود. ظلی مدتی هم نزد ابوالحسن اقبال آذر تعلیم آواز دید. شهرت ظلی در حوالی دههٔ ۱۳۱۰ شمسی بود و به خاطر صدای خوش با چند تن از نوازندگان مشهور آن زمان آشنایی و همکاری هنری کرد. 

## آثار
رضا قلی میرزا ظلی صفحهٔ گرامافونی با ارسلان درگاهی ،احمد عبادی (سه‌تار)، ابوالحسن صبا (ویولن) و مشیر همایون شهردار (پیانو) ضبط کرده است.

از جمله آوازهای او آواز اصفهان است که محمدرضا لطفی در بروشور آلبوم بازسازی‌اش از این آواز دربارهٔ آن نوشته: «این آواز در دورهٔ خودش یکی از آوازهای مورد توجه عام و خاص بود و تا به امروز، بیشتر خوانندگان مانند بنان و شجریان متأثر از آن بوده و هستند.»

به عقیده بسیاری از صاحب‌نظران رضا قلی میرزا ظلی یکی از خوانندگانی است که در آوازهایش بهترین تحریرها را ارائه داده است.

او با وجود عمر کوتاهی که داشت آثارش در حد خوانندگان درجه اولی چون طاهرزاده، قمرالملوک، اقبال آذر و ادیب خوانساری است.

## بیماری و درگذشت
ظلی در حدود سال ۱۳۱۶ به بیماری سل ریوی مبتلا شد و پزشکان او را از خوانندگی منع کردند و بنا به تجویز آنان مدتی به شیراز و همدان رفت. ظلی توصیه پزشکان را گاه نشنیده می‌گرفت و ناگزیر می‌خواند. در این مدت کنسرتی نیز همراه با تار علی‌اکبر شهنازی در تهران برگزار کرد. در دوره جنگ جهانی دوم بر اثر پیش‌روی بیماری سل جسم او بیش از پیش ضعیف شد و در زمستان ۱۳۲۴ بر اثر سرماخوردگی شدید در بیمارستان بانک ملی در تهران بستری شد و سرانجام در ۲۳ بهمن ۱۳۲۴ در ۳۹ سالگی درگذشت. پیکر او در امامزاده عبدالله ری به خاک سپرده شد.

## منابع

* آواز اصیل ایرانی - رضاقلی‌میرزا ظلی 
* ظلی رضاقلی میرزا - TakMezrab 

## پیوند به بیرون
* Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی،احمد عبادی- شور - YouTube
* Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی، پیانو مشیر همایون- چهارگاه - YouTube
* Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی، پیانو مشیر همایون- همایون - YouTube

رده:اهالی تهران
رده:خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۲۴
رده:زادگان ۱۲۸۵
رده:شاهزادگان قاجار
رده:خاک‌سپاری‌ها در امامزاده عبدالله شهرری
هنگامه اخوان

**هنگامه اخوان** (زادهٔ ۳۱ خرداد ۱۳۳۴) خوانندهٔ موسیقی اصیل ایرانی است.

## زندگی
هنگامه اخوان در روستای کلاشم پایین صومعه‌سرا که در آن زمان از توابع شهرستان فومن بود زاده شد. وی کوچک‌ترین فرزند خانواده است، گفته می‌شود که پدر، مادر و برادر او از صدای گرم و زیبا بهره‌مندند اما در میان این افراد تنها او به آوازخوانی روی آورد و به عنوان یک هنرمند رسمی به جامعه معرفی شد. هنگامه آواز را از ۱۰ سالگی با آموختن آواز دشتی (از متعلقات دستگاه شور که خود دارای گوشه‌های متنوع است) نزد پدرش آغاز کرد. نخستین‌بار پدر با او در مورد قمرالملوک وزیری صحبت کرد، وی شخصیت قمر را نه به عنوان یک خواننده بلکه به عنوان انسانی خیر و نیکوکار می‌ستود.

هنگامه اخوان پس از اتمام تحصیلات ابتدایی برای دیدن خواهرش به تهران رفت. در هنگام اقامت در تهران خواهر و برادرش او را تشویق به ماندن در تهران و تکمیل تحصیلات موسیقی نمودند. وی در آزمون رادیو برای خوانندگی شرکت کرد. در کاستی که از صدای خود ضبط و ارائه کرده بود یکی از آثار علی تجویدی و تعدادی از ملودی‌هایی که پدرش به او آموخته بود اجرا شده بود. هیئت داوران متشکل از پنج نفر بود: علی تجویدی، مرتضی حنانه، حبیب‌الله بدیعی، جواد معروفی و فلاح که همه از موسیقی‌دانان مطرح زمان بودند. سه نفر از داوران او را پذیرفته ولی دو نفر از او خواستند در آزمون دیگری شرکت کند. در آزمون دوم هنگامه اخوان به دلیل ندانستن ردیف پذیرفته نشد. او در کلاس‌های ردیف رادیو ثبت نام کرد و پس از تکمیل آموخته‌های خود در آزمون پذیرفته شد.

## کار در رادیو
با تشویق علی تجویدی هنگامه اخوان به مدت ۱۰ سال نزد ادیب خوانساری از استادان مکتب آوازی اصفهان رفت و به آموختن ردیف و تکنیک‌های آوازی پرداخت. ابراهیم سرخوش (نوازندهٔ تار) اغلب کلاس را به منظور کمک و همنوازی با هنرآموزان همراهی می‌کرد. هنگامه اخوان به مدت ۱۰ سال نزد خوانساری به آموختن پرداخت. کلاس‌ها ابتدا در رادیو و سپس در منزل خوانساری تشکیل می‌شد.

از سال ۱۳۵۴ هنگامه اخوان آغاز به خواندن در رادیو کرد و کار خود را با بازخوانی آثار قمرالملوک وزیری آغاز نمود. همچنین با گروه‌های عارف به سرپرستی پرویز مشکاتیان، شیدا به سرپرستی محمدرضا لطفی و … به عنوان خواننده همکاری داشت. وی کنسرت‌های زیادی در ایران و اروپا برگزار کرده است. او در سال ۱۳۶۳ از سوی آرشیو صدا و سیما دعوت به همکاری شد و هم‌اکنون در وزارت ارشاد به عنوان کارشناس موسیقی مشغول به کار است و به تدریس آواز نیز می‌پردازد. نصرالله ناصح‌پور در مورد وی گفته است:

او در چهارمین مجمع عمومی کانون خوانندگان خانهٔ موسیقی به عنوان رئیس این کانون انتخاب شد.

## منابع

* بیوگرافی هنگامه اخوان

رده:اعضای گروه عارف
رده:افراد زنده
رده:خوانندگان اهل گیلان
رده:خوانندگان زن اهل ایران
رده:خوانندگان زن گل‌ها (برنامه رادیویی)
رده:خوانندگان فارسی‌زبان
رده:خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۳۴
سفینه فرماندهی و خدمات آپولو

بندانگشتی|چپ|270px|سفینه فرماندهی/خدمات آپولو

فضاپیمای آپولو ۱۱ که بر سطح کره ماه فرود آمد برای مرحله فرود از دو سفینه یا گردونه (Module) استفاده نمود یکی سفینه فرود و دیگری **سفینه فرماندهی/خدمات** (CSM). این دو سفینه را با هم فضاپیمای آپولو می‌نامند.

سفینه فرماندهی/خدمات فضاپیمایی بود که توسط نورث امریکن اوییشن برای اجرای برنامه‌های آپولوی ناسا ساخته شده بود.
پس از پایان برنامه آپولو از این گردونه برای ترابری‌های برنامه آزمایشگاه فضایی (اسکای‌لب) و پروژه آزمایشی آپولو-سایوز استفاده شد که در آن پروژه سفینه فرماندهی/خدمات با یک فضاپیمای سایوز شوروی در مدار قرار تماس گذاشته و به آن پیوست.

ماژول فرماندهی و خدمات (CSM) توسط شرکت نورث امریکن اوییشن برای ناسا از آبان ۱۳۴۰ توسعه یافت و ساخته شد. در ابتدا برای مأموریت صعود مستقیم طراحی شده بود که در آن فضاپیما با استفاده از یک مرحله فرود، مستقیم بر سطح ماه فرود می‌آمد و سه فضانورد را بدون استفاده از ماژول قمری جداگانه به زمین بازمی‌گرداند. این نسخه اولیه قابلیت اتصال به فضاپیماهای دیگر را نداشت. تغییر نیازهای مأموریت منجر به ساخت دو نسخه شد:

بلوک یک برای مأموریت‌های بدون سرنشین و یک پرواز آزمایشی سرنشین‌دار در مدار زمین (آپولو ۱) و بلوک دو برای استفاده همراه با ماژول قمری که مجهز به سامانه اتصال و بهبودهای ایمنی بود.

در بهمن ۱۳۴۵، مأموریت آپولو ۱ در پی آتش‌سوزی در کابین در جریان آزمایش پیش‌راه‌اندازی لغو شد. این حادثه باعث مرگ سه فضانورد شد و منجر به اصلاحات گسترده در طراحی و ایمنی گردید. نسخه بلوک دو با این اصلاحات در تمام پروازهای سرنشین‌دار آپولو به‌کار رفت.

## منابع

* مایر دگانی، *نجوم به زبان ساده،* جلد ۱ و ۲، ترجمه محمدرضا خواجه‌پور، تهران: گیتاشناسی، چاپ ششم، ۱۳۷۴خ.

رده:پروژه آزمایشی آپولو–سایوز
رده:فضاپیماهای پرتاب‌شده با موشک‌های سترن
رده:فضاپیماهای سرنشین‌دار
رده:فضاپیماهای مدار ماه
رده:مأموریت‌های فضایی در ماه
رده:مأموریت‌های آپولو
ورزشگاه فلتینس آرنا

بندانگشتی|چپ|270px|ورزشگاه فلتینس آرنا
**[[ورزشگاه]] فلتینس [[آرنا]]** (Veltins-Arena) (نام پیشین: ورزشگاه اوف شالکه)، ورزشگاهی چندمنظوره درجه یک در شهر گلزن‌کیرشن آلمان است که یکی از مدرن‌ترین ورزشگاه‌ های جهان شناخته می‌شود. استادیوم فوتبال این ورزشگاه بیشتر از حیث کیفیت سکو های تماشاگران و چمن تازه و مرغوب و نیز امکانات الزامی و آپشن‌ها و خدمات بسیار عالی چندین بار در صدر استادیوم‌ های اروپا قرار گرفته است!

این ورزشگاه که ورزشگاه اختصاصی تیم شالکه ۰۴ است، بیش از ۶۰ هزار نفر ظرفیت دارد. این ورزشگاه میزبان فینال جام قهرمانان باشگاه‌های اروپا در فصل ۲۰۰۴–۲۰۰۵ بود و در جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان نیز ۵ بازی را میزبانی کرد. حقوق  نامگذاری استادیوم در ۱ ژوئیه ۲۰۰۵ به کارخانه آبجوسازی آلمانی فلتینس فروخته شد.

## سامانه لوله‌کشی و مخازن آبجو
ورزشگاه فلتینس آرنا نه تنها به کارخانه آبجوسازی متصل است بلکه مجهز به یک سامانه ۵ کیلومتری انتقال آبجو است و قادر است ۵۲۰۰۰ لیتر آبجو را به طور همزمان در چهار مخزن ذخیره‌سازی (دو مخزن ۱۶۰۰۰، یکی ۱۲۰۰۰ و یکی ۸۰۰۰ لیتری) نگهداری کند. کارخانه آبجوسازی Veltins Brewery مدتهاست با شالکه رابطه داشته است و اولین قرارداد آنها در سال ۱۹۹۷ امضا شد. از سال ۲۰۰۵ این کارخانه آبجوسازی همچنین صاحب حقوق نامگذاری Veltins Arena است. این قرارداد در سال ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۱۹ و سپس یک بار دیگر تا سال ۲۰۲۳ تمدید شد.

## تاریخ
در دههٔ ۹۰ تقاضاهای بسیاری برای تغییر ورزشگاه تیم شالکه ۰۴ از ورزشگاه قدیمی «پارک اشتادیون» وجود داشت و از همین رو طرح‌هایی برای تأسیس ورزشگاهی جدید مد نظر قرار گرفت. پس از عملکرد عالی این تیم در جام یوفا ۱۹۹۷ و با توجه به نزدیکی سال ۲۰۰۴ (سالگرد صد سالگی شالکه) طرح‌های عملی ریخته شد و نهایتاً در ۱۹۹۸ قراردادی با شرکت ساختمانی «اچ بی ام» برای ساختن این ورزشگاه ریخته شد.

این ورزشگاه ابتدا در سال ۲۰۰۱ و با نام «آرنا اوف شالکه» و به عنوان ورزشگاه اختصاصی تیم شالکه ۰۴ آغاز به کار کرد. در تابستان ۲۰۰۵ شرکت آبجوسازی ولتینز با حمایت مالی، نام آن را به "ولتینز آرنا تغییر داد.

### جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان
این ورزشگاه از میزبانان بازی‌های جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان بود که مجموعاً ۵ بازی، ۴ بازی گروهی و یکی در یک چهارم نهایی، را میزبانی کرد.

از گروه اول بازی اکوادور و لهستان این‌جا برگزار شد که با پیروزی ۲ بر صفر اکوادور خاتمه یافت. از گروه سوم، آرژانتین ۶ بر صفر صربستان و مونته‌نگرو را مغلوب کرد. از گروه چهارم، مکزیک ۲ بر ۱ مغلوب پرتغال شد. از گروه پنجم، جمهوری چک همین‌جا پیروزی سه بر صفر خود مقابل آمریکا را کسب کرد.

در مرحلهٔ یک چهارم نهایی، انگلستان و پرتغال در این‌جا دیدار کردند که بازی پس از نتیجهٔ ۰–۰ مساوی در وقت عادی در ضربات پنالتی به نفع پرتغال تمام شد.

## منابع

* بعضی اطلاعات استخراج شده از: World Cup 2006, Souvenir Special by All Sports

رده:باشگاه فوتبال شالکه ۰۴
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در آلمان
رده:جعبه‌های ناوبری مسابقات یوفا
رده:ورزشگاه‌های جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶
رده:ورزشگاه‌های جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۴
رده:ورزشگاه‌های دارای سقف متحرک
رده:ورزشگاه‌های فوتبال آلمان
رده:ورزشگاه‌های فوتبال آمریکایی در آلمان
رده:ورزشگاه‌های کامل‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:ورزشگاه‌های نوردراین-وستفالن
صومعه (ترکمانچای)

**صومعه**، شهری در دهستان بروانان شرقی بخش صومعه شهرستان ترکمانچای در استان آذربایجان شرقی ایران است.مرکز بخش صومعه است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۲٬۴۳۲** نفر (**۷۹۱** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان ترکمانچای
دهستان بروانان غربی

**دهستان بروانان غربی**، یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان ترکمانچای در استان آذربایجان شرقی ایران است. مرکز این دهستان، روستای غریب‌دوست است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **دهستان بروانان غربی** برابر با **۴٬۱۳۲** نفر بوده است.

## منابع

رده:دهستان‌های شهرستان ترکمانچای
رده:شهرستان ترکمانچای
خاتون‌آباد

**خاتون‌آباد** می‌تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

* خاتون‌آباد (دلفان)
* خاتون آباد، یکی از شهرهای بخش مرکزی شهرستان شهربابک در استان کرمان ایران واقع شده‌است.
* خاتون‌آباد (جیرفت)
* خاتون‌آباد (عنبرآباد)
* خاتون‌آباد (سرآب)، از روستاهای استان آذربایجان شرقی
* خاتون‌آباد (بستان‌آباد)، از روستاهای استان آذربایجان شرقی است.
* خاتون‌آباد (ترکمانچای)
* خاتون‌آباد (شاهین‌دژ)
* خاتون‌آباد (اصفهان)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
شهرچای (ارومیه)

بندانگشتی|رود شهرچای
**شهرچای** رودی با امتداد شمال شرقی-جنوب غربی است که پس از گذر از وسط شهر ارومیه که هم‌اکنون به صورت دوطرفه فضای سبز می‌باشد و سیراب نمودن کشتزارها و باغات شهرستان در نهایت وارد دریاچه ارومیه می‌شود.
نام‌های دیگر برده‌رود، شهرچای، برده، بکشلوچای و ارومیه‌رود و سنگ‌سرخ است.

این رود از کوه کان کبوتر به ارتفاع ۳۲۷۱ متر از کوه‌های استان آذربایجان غربی سرچشمه می‌گیرد و رشته‌ای از کوه‌های مرزی ترکیه نیز به آن افزوده شده، پس از کندن دره‌ای برای خود در بلندی‌های یادشده وارد بَرده سور شده و از آن گذشته، پس از دریافت رگه‌هایی چند در طول مسیر خود و آبیاری زمین‌های مسیر خود به روستای بند نزدیکی شهر ارومیه می‌رسد. در اینجا بخشی از آن برای تأمین آب آشامیدنی شهرستان ارومیه منشعب شده مابقی پس از آبیاری باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی از نزدیک شهر ارومیه می‌گذرد و به همین مناسب شهرچای (شهررود) نامیده شده‌است و سپس در جنوب محلی به نام دماغهٔ حصار وارد دریاچه ارومیه می‌گردد.

مساحت حوضه آبریز رودخانه شهرچای در محل بند ۳۹۶ کیلومتر مربع و میانگین سالیانهٔ آب این رودخانه در محل بند پس از انشعاب آب آشامیدنی به ۱۶۸ میلیون متر مکعب می‌رسد.
از آب رودخانهٔ برده‌رود در طول مسیر خود در حدود ۹۱۱ روستا و آبادی استفاده می‌کنند. مسیر رودخانهٔ شهرچای در محل معروف بند یکی از گردشگاه‌های مردم ارومیه است.

## منابع

* خاماچی، بهروز: جغرافیای دریاچه اورمیه (۲). در: مجله «رشد آموزش جغرافیا». بهار ۱۳۶۸ - شماره ۱۷. (از صفحه ۵۹ تا ۶۴).

رده:حوضه آبریز دریاچه ارومیه
رده:رودهای استان آذربایجان غربی
رده:رودهای ایران
رده:زمین‌چهرهای استان آذربایجان شرقی
رده:زمین‌چهرهای استان آذربایجان غربی
رده:مراغه
مسخ

در افسانه‌ها به تغییر شکل و دگردیسی افراد و اجسام از شکل اولیه به شکلی زشت‌تر **مَسخ** گفته می‌شود. در برخی داستان‌ها آن را یکی از انواع تناسخ به‌شمار آورده‌اند.

## باورهای اسلامی دربارهٔ مسخ
به تصریح قرآن در امت‌های پیشین مسخ صورت پذیرفته‌است و گروهی از گناهکاران به صورت میمون و خوک درآمده اند. در این باره رجوع کنید به بقره۶۵، مائده۶۰، اعراف۱۶۶.

علی مشکینی در کتاب «نصایح و سخنان چهارده معصوم» به نقل از علی امام اول شیعیان آورده‌است که محمد پیامبر اسلام سیزده حیوان شامل فیل، خرس، خوک، میمون، مارماهی، سوسمار، خرگوش، شب‌پره، عقرب، عنکبوت، کرم سیاه آبی، سهیل و زهره (دو حیوان دریایی) مسخ شده می‌دانست. محمد برای مسخ هر کدام دلیل جداگانه‌ای آورده؛ از جمله فیل را مردی دانسته که اهل لواط بوده، خرس را مردی که مردان دیگر را به سبب مفعولیت به خود جذب می‌کرده و سوسمار را بادیه‌نشینی که در مسیر مکه راهزنی می‌کرده و اموال حاجی‌ها را به غارت می‌برده‌است.

مسخ به‌معنای تغییر صورتِ چیزی به ظاهری بد و نامناسب است. مسخ، با تناسخ متفاوت است. تناسخ به معنای آن است که روح پس از جدایی از بدن، به بدنی دیگر تعلق پیدا کند، ولی در مسخ، روح از بدن جدا نمی‌شود؛ بلکه تنها شکل و صورت بدن تغییر می‌کند و به حیوان تبدیل می‌شود.

## جستارهای وابسته
* تناسخ ارواح
* رسخ
* فسخ
* نسخ در قرآن

## منابع

* لغتنامه دهخدا، سرواژه مسخ.
* اندیشه اسلامی جلد ۱ تألیف جعفر سبحانی و محمد محمدرضایی.

رده:آسیب‌ها
رده:خرافات
ساعد (ابهام‌زدایی)

* ساعد یکی از اندام بدن است.
* ساعد یکی از نام‌های خانوادگی در خاورمیانه است. 
* محمد ساعد مراغه‌ای (ساعدالوزاره)، سیاست‌مرد و چند دوره نخست وزیر ایران بود.
سرعت گریز

[چپ|بندانگشتی|پرتاب [شاتل فضایی آتلانتیس در مأموریت اس‌تی‌اس-۷۱.]]

**سرعت گریز** در فیزیک و ستاره‌شناسی به حداقل سرعتی گفته می‌شود که یک جسم باید داشته باشد تا بتواند از چنگ نیروی گرانشی جسم دیگر بگریزد.

سرعت گریز حدی است که بنا بر آن، اگر جرمی با سرعت اولیۀ بیش از سرعت گریز جرمی که می‌خواهد از آن بیرون برود به سوی بیرون حرکت کند موفق به فرار از آن خواهد شد، اما اگر سرعت آن جرم کم‌تر از سرعت گریز آن جرم دیگر باشد موفق به این کار نخواهد شد. مثلاً سرعت گریز از سیارهٔ زمین ۱۱٫۲ کیلو
متر بر ثانیه است یعنی اگر جرمی باسرعتی بیش از حدود ۱۱٫۲ کیلومتر بر ثانیه مستقیماً به سوی بیرون حرکت کند موفق به فرار از آن خواهد شد اما اگر سرعت آن جرم از این حد کم‌تر باشد ابتدا به سوی بالا رفته و سپس دوباره به پایین بازمی‌گردد.

یک موشک، که به‌طور مداوم با استفاده از سوخت خود در حال شتاب است، نیازی به رسیدن به سرعت فرار بالستیک ندارد و با هر سرعتی که دارد می‌تواند به راه خود ادامه دهد زیرا با بیرون راندن جرم و واکنش آن انرژی جنبشی اضافی تأمین می‌شود. با داشتن حالت مناسب پیشراننده و سوخت کافی برای فرار با نیروی شتاب‌دهندۀ موشک می‌تواند با هر سرعت فرار را بدست آورد.

برای جسمی بزرگ و از نظر کروی بودن متقارن؛ مانند یک ستاره یا سیاره، سرعت گریز برای آن جسم در یک فاصلهٔ معین با این فرمول ۳ محاسبه می‌شود:

:v_e = \sqrt{\frac{2GM}{r}},

که G ثابت گرانش؛ (), و *M* جرم سیاره مورد نظر، و *r* فاصلۀ میان مرکز ثقل جسم است.

## منابع
 
* دگانی، مایر، *نجوم به زبان ساده،* جلد ۱ و ۲، ترجمه محمدرضا خواجه‌پور، تهران: گیتاشناسی، چاپ ششم، ۱۳۷۴خ، ص۳۲۳

رده:مدارها (سیاره)
رده:مکانیک سماوی
رده:مکانیک مداری
رخ‌گردی

بندانگشتی|300px|چپ|این پویانمایی که نشان‌دهنده چشم‌انداز کره ماه در طی یک ماه است بطوریکه هر روز در یک لحظه مشخص عکسی از سطح آن گرفته شود. پدیده رخگردی آنرا نیز به وضوح می‌نمایاند.
**رُخ‌گردی** (به انگلیسی: libration). حرکات نوسانی اجرام فضایی نسبت به هم است. در مورد کره ماه رخ‌گردی باعث پدیدار شدن ۹ درصد از گوشه‌های نیمه ناآشکار ماه به صورت متناوب در زمان‌بندی گردش ماهانه ماه برای مشاهده‌کنندگان زمینی می‌شود.

این پدیده از چشم زمینیان در مشاهده ماه آشکار است. سمت پیدای ماه یعنی سمتی از کرهٔ ماه که رو به زمین است در نمایاندن سطح خود به زمین نوساناتی دارد که در نتیجه رخ‌گردی، رصدکننده علاوه بر «چهره» ماه «گونه‌هایش» را هم می‌تواند مشاهده کند. رخ‌گردی باعث می‌شود که بیننده از زمین بتواند مجموعاً ۵۹ درصد از سطح ماه را ببیند.

سه گونه رخ‌گردی وجود دارد: ماهانه طولی و عرضی و روزانه.

بر اثر رخ‌گردی عرضی رأس «پیشانی» و زیر «چانه» ماه متناوباً آشکار می‌شود. رخ‌گردی‌های روزانه به مکان بیننده بر روی زمین بستگی دارد.

رخگردی ماهانه طولی حدوداً در هنگام رسیدن ماه به فاصله متوسط کره زمین -تقریباً مابین نقاط اوج و حضیض- دو بار در یکماه سی‌روزه حداکثر ۷ونیم درجه از استوای ماه (۲۲۵ کیلومتر) را متناوباً باز می‌نمایاند. در رخگردی ماهانه عرضی بعلت تغییرات انحراف میل عرضی ماه نسبت به زمین در نقاط میل شمالی و جنوبی ماه هرماه سی‌روزه دو بار حداکثر تا ۶ونیم درجه از نواحی قطبین آن متناوباً پدیدار می‌شود؛ و در رخگردی روزانه بر اساس جابجایی روزانه ناظر زمینی نسبت به ماه اختلاف منظر طولی حدود ۱ درجه برای یک ناظر ثابت ایجاد می‌کند.

## منابع

* دگانی، مایر، *نجوم به زبان ساده*، جلد ۱و۲، ترجمه محمدرضا خواجه‌پور، تهران: گیتاشناسی، چاپ ششم، ۱۳۷۴خ، ص ۲۳۳.

## پیوند به بیرون
* رشته‌عکس‌هایی مربوط به رخ‌گرد

رده:دینامیک منظومه شمسی
رده:مدار ماه
تولدی دیگر (ابهام‌زدایی)

***[[تولدی دیگر]]*** نام مجموعه‌شعری فروغ فرخزاد است

**تولدی دیگر** همچنین در معانی زیر استفاده شده‌است:
* تولدی دیگر (شعر)، نام یکی از شعرهای فروغ فرخزاد در مجموعه *تولدی دیگر*
* تولدی دیگر (مجموعه تلویزیونی)، نام یک سریال ایرانی
* تولدی دیگر (کتاب شجاع‌الدین شفا) نام کتابی است از شجاع‌الدین شفا
تولدی دیگر (مجموعه تلویزیونی)

***تولدی دیگر*** مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی داریوش فرهنگ و تهیه‌کنندگی مسعود رسام و بیژن بیرنگ است. این مجموعه محصول سال ۱۳۷۸ و ۱۳۷۷ شبکه پنج صدا و سیمای جمهوری اسلامی است.

## خلاصهٔ داستان
این مجموعه داستان زن و شوهری مرفه را روایت می‌کند که در آستانه کشمکش طلاق با وجود سه فرزند هستند. ماجرای داستان از آنجا آغاز می‌شود که این زن و شوهر موقع رفتن به یک میهمانی در لواسان در حین مشاجره دچار حادثه شده و ماشین آنها به دره سقوط می‌کند و آتش می‌گیرد. شوهر در آخرین لحظات از اتومبیل بیرون می‌پرد و به کمک نیروهای امداد نجات پیدا می‌کند، اما در این تصادف اثری از زن وجود ندارد. زن که چهره‌اش سوخته، توسط یک دکتر جراح پلاستیک پیدا می‌شود و پس از تغییر چهره به صورت پرستاری ناشناس به منزل سابق خود بر می‌گردد و این بار به نوعی دیگر برخورد می‌کند. به طوری که فرزندان، همسر و مادر شوهر خود را به شدت مجذوب می‌کند تا جایی که آن‌ها به شخصیت اصلی او پی برده و همسرش مجدداً از او تقاضای ازدواج می‌کند.

## بازیگران
* جمیله شیخی (تاج الملوک، خانم بزرگ)
* عبدالرضا اکبری (حمید نامی)
* لعیا زنگنه (مهربان بهرامی/ فروغ بدیعی)
* فریبا متخصص (فروغ بدیعی)
* محمود عزیزی (دکتر حسین بهرامی)
* فرهاد جم (مهدی بدیعی، برادر فروغ)
* زهره حمیدی (احترام، همسر دکتر بهرامی)
* مریم سعادت (خانم آسایش، پرستار بچه‌ها)
* پوراندخت مهیمن (خانم نصیر، مدیر پرورشگاه)
* فاطمه طاهری (شوکت، خدمتکار خانم بزرگ)
* عباس محبی (جعفر، خدمتکار خانم بزرگ)
* ساناز سماواتی (مهتاب، همسر مهدی)
* مهران ضیغمی (سهیل نامی، پسر فروغ و حمید)
* گلشید اقبالی (سارا نامی، دختر فروغ و حمید)
* امین زمانی فرد (سامان نامی، پسر فروغ و حمید)
* منصور والامقام (مهندس کریمی، کارمند شرکت حمید)
* مسعود موسوی (مهندس کاظمی، کارمند شرکت حمید)
* نعمت‌الله گرجی (نعمت، آبدارچی شرکت حمید)
* الهام جعفرنژاد (پریسا)
* آتوسا قریشی (خانم نوین، منشی شرکت حمید)
* اسماعیل خدابخش (سرگرد آگاهی)
* مهدیس عزیزپور (لاله)
* یاسمن خدایار (سوگل، دختر مهدی)
* ناصر گیتی جاه (پرستار بچه)
* بهرام محمدی پور (صاحب ملک پرورشگاه)
* حشمت آرمیده (آرایشگر)
* فرزانه قنواتی
* نسیم جوانمرد
* شمس‌الله دولتشاهی
* خسرو خان محمدی
* رحمان سیفی

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی آغازشده در دهه ۱۳۷۰
رده:مجموعه‌های تلویزیونی شبکه پنج ایران
زنجیرزنی

**زنجیرزنی** یا **خود-تازیانه زدن** نوعی عمل تأدیبی و عبادی است که باید خود را با زنجیر یا ابزار دیگری که موجب ایجاد درد می‌شود، شلاق بزند. ادیان اصلی که خود شلاق زنی می‌کنند شامل مسیحیت و یهودیت است. این آیین همچنین در میان اعضای چندین فرقه مدیترانه ای، مانند مصری و رومی، انجام شده‌است

مراسم عزاداری به ویژه در ماه محرم که در آن عزاداران به صورت گروهی در دسته‌های عموماً منظم و بعضاً نامنظم با زنجیر به کتف و پشت خود می‌کوبند.250px|بندانگشتی|چپ|زنجیرزنی در کرمانشاه
زنجبر زنى بيشتر در شهر اردبيل - ايران از دوران صفويان رواج داشته و در كشور خاستگاه اصلى اين آيين در اردبيل است 
زنجير زنى منظم در معيت بزرگان محله هاى ششگانه اردبيل همراه با آيين و مداحى هاى قديمى و سنتى به صورت دلنشين و زيبا و منظم صورت ميگيرد .
زنجير زنى و طشت گذارى اردبيل در جهان شهرت دارد 

زنجیرزنی یکی از مراسم شیعیان به هنگام عزاداری دوران محرم یا در دهه آخر ماه صفر است. در این مراسم مردان با زنجیر بر پشت خود می‌کوبند. 

زنجیر زنی در حالت‌های مختلف انجام می‌گیرد مثلاً تک ضرب-سه ضرب-چهار ضرب-پنج ضرب وبیشتر-که با خواندن اشعار و مدیحه سرایی همراه است همچنین با طبل و سنج ریتم خواصی به آن داده می‌شود؛ در یکی از روستاهای شهرستان جرقویه اصفهان به نام آذرخواران زنجیرزنی زیبایی به عمل می‌آورند که به سه صورت به ترتیب شش ضرب و پنج ضرب و تک ضرب همراه مداحی انجام می‌شود. معمولاً زنجیر زنان پیشکسوت در جلو و به ترتیب جوانان و نوجوانان و کودکان در پشت سَر آن‌ها زنجیر می‌زنند250px|بندانگشتی|چپ|زنجیرزنی در دوران قاجار

## جستارهای وابسته
* سینه‌زنی
* قمه‌زنی

## منابع

* فرهنگ معین

رده:مراسم ماه محرم
رده:تنبیه‌های جسمی
رده:مناسک دین
شلاق‌زنی

[بندانگشتی|چپ|300px|''تازیانه‌خوردن برده‌ها''، نام اثری [لیتوگرافی است که مابین سال‌های ۱۸۲۷ تا ۱۸۳۵ میلادی، توسط یوهان موریتز روگنداس (en)، نقاش آلمانی خلق شد.اثر، چند بردهٔ سیاه‌پوست را در حال تازیانه‌خوردن نشان می‌دهد. از آن‌جایی که مالکان سفیدپوست در شان خود نمی‌دیدند که برده‌های خاطی را خودشان تنبیه کنند، وظیفه کتک‌زدن و شلاق‌زنی برعهدهٔ دیگر بردگان سپرده می‌شد تا با قساوتی مثال‌زدنی انجام وظیفه کنند.این اثر در مرکز فرهنگ ایتاو در سائو پائولو نگه‌داری می‌شود.]]
[بندانگشتی|300px|''اجرای مجازات شلاق بردگان برزیلی'' اثر [ژان-باتیست دبره.]]
**شلاق‌زنی** یا **زدن تازیانه** به عمل اصابت دادن یک تازیانه یا شلاق به بدن انسان یا یک جانور به منظور وارد آوردن درد و شکنجه دادن گفته می‌شود. شلاق‌زنی نوعی تنبیه است که به‌طور معمول به خواست حاکمان اجرا می‌شود. در ادیان و خصوصاً دین اسلام نیز مواردی وجود دارد که شلاق زدن به عنوان جزای فرد خاطی و گناهکار اجرا می‌شود که به آن حد زدن گویند. به‌طور معمول، شلاق زدن پس از تکرر جرم انجام می‌شود و مجازاتی بازدارنده است.

## در ادیان
بندانگشتی|شلاق زدن برای عاشورا
در ادبیات یهودی، مالکوت نوعی تنبیه بدنی از نوع شلاق‌زنی است که در تورات به آن اشاره شده است. این مجازات برای یهودیانی اعمال می‌شد که یکی از فرمان‌های نهی‌شده (میتزوه‌های "لو تَعَسِه") را به‌صورت عمدی نقض می‌کردند. قوانین مربوط به مالکوت در رساله‌ی مَسِخت مَکّوت از تلمود ذکر شده‌اند. شلاق‌زنی در اسلام، نوعی مجازات برای اجرای برخی اقسامِ حد و تعزیر است.

## استفاده به عنوان مجازات در دوران معاصر
شلاق‌زنی به عنوان مجازات در اکثر کشورهای غربی ملغی شده است اما در بعضی از مناطق جهان، خصوصاً کشورهایی با قانون اسلامی و همچنین مناطقی که سابقاً تحت تسلط امپراتوری بریتانیا بوده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضربه زدن با ترکه تحت نظارت پزشکی به عنوان مجازات برای برخی انواع جرائم در کشورهایی چون سنگاپور، مالزی، اندونزی، تانزانیا، زیمبابوه و… استفاده می‌شود.

در شریعت اسلامی شلاق‌زنی یک نوع مجازات (حد) برای تخلف از قوانین دینی محسوب می‌شود و در مواردی چون مجازات زنا، شرب خمر، افترا کاربرد دارد. همچنین به‌طور گسترده از شلاق‌زنی به عنوان مجازات تحت اختیار قاضی (تعزیر) استفاده می‌شود. این مجازات معمولاً در ملأ عام صورت می‌گیرد، با این حال برخی از علمای اسلامی این را برخلاف آموزه‌های اسلامی می‌دانند.

## استفاده به عنوان سنت
در روزگار معاصر، شلاق‌زدن از نوع مالکوت، تنها در آیین‌های نمادین «یوم کیپور» در سنت یهودیت انجام می‌شود.

## جستارهای وابسته
* درددوستی
* پوست‌کنی

## منابع

* Wikipedia contributors, "Flagellation," Wikipedia, The Free Encyclopedia http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Flagellation&oldid=206556894

## پیوند به بیرون
* هاشمی شاهرودی رئیس قوه قضائیه ایران:«شلاق از عادلانه‌ترین مجازات‌ها است»  روزنامه اعتماد

رده:آیین‌های دینی
رده:پارافیلی
رده:تنبیه‌های بدنی
رده:تنبیه‌های جسمی
رده:در کونی زدن
رده:روش‌های دردآور
رده:شکنجه
رده:مناسک دین
منطقه حفاظت‌شده ارس سیستان

**منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ اُرس سیستان** یک منطقهٔ حفاظت‌شده با مساحت ۱۴۴۰۰۸ هکتار است که در استان خراسان رضوی در ایران قرار دارد. این منطقهٔ حفاظت‌شده طبق مصوبهٔ شمارهٔ ۶۵۹ در تاریخ ۱۳۷۸/۱۰/۱۵ در فهرست مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران قرار گرفت.

این منطقه در رشته‌کوه هزارمسجد در راستای رشته‌کوه البرز قرار دارد. ارتفاع بلندترین کوه این منطقه به‌نام هزارمسجد ۳۱۰۰ متر است. وسعت این منطقه ۹۲ هزار هکتار بوده است ولی به علت قطع بی‌رویه از درختان این جنگل، اکنون به چهار هزار هکتار رسیده است. نزدیک‌ترین روستا به این جنگل، روستای لایین از توابع شهر کلات می‌باشد. منطقه حفاظت شده ارس سیستان، پوشیده از درختان جنگلی ارس است. وسعت آن ۱۱۲۷۱۴ هکتار بوده و گونه‌های جانوری آن شامل پلنگ ایرانی، کل و بز وحشی، قوچ و میش اوریال، گراز، گرگ و پرندگانی چون کبک دری، کبک معمولی، تیهو، انواع سهره و انواع پرندگان شکاری می‌باشند. حفاظت از آن به عهده اداره حفاظت محیط زیست شهرستان کلات نادری می‌باشد. ارس سیستان از سال ۱۳۷۶ منطقه شکار ممنوع اعلام گردید و در سال ۱۳۷۸ به منطقه حفاظت‌شده ارتقاء یافت.

## جستارهای وابسته
* فهرست مناطق حفاظت‌شدهٔ ایران

## منابع

ارس سیستان
لگام (آلت مردانه)

**[[فرنولوم|فرِنولوم]]**، **فرنوم** یا **لِگام** چین کوچکی از پوست است که **زاویهٔ تحتانی سوراخ بیرونی [[میزراه]]** را به **ورقهٔ داخلی [[پیش‌پوست]]** متصل می‌کند. این ساختار بخشی از دستگاه تناسلی مردانه به‌شمار می‌آید و نقش مهمی در حرکت و کشسانی پیش‌پوست دارد.

## ساختار
فرنولوم در سطح زیرین آلت تناسلی قرار دارد و از پوست نازک، بافت همبند و شبکهٔ کوچکی از رگ‌های خونی و پایانه‌های عصبی تشکیل شده است. این بخش معمولاً از بافتی پرعصب تشکیل شده و به همین دلیل بسیار حساس است.  

بندانگشتی|وسط|300px|محل فرنولوم در زیر آلت تناسلی

## کارکرد
* نگه‌داشتن پیش‌پوست در موقعیت طبیعی و کمک به بازگشت آن پس از عقب‌کشیده‌شدن.
* کمک به تحریک حسی در هنگام فعالیت جنسی به دلیل تراکم بالای پایانه‌های عصبی.
* محافظت نسبی از دهانهٔ میزراه.

## خون‌رسانی و عصب‌دهی
* **خون‌رسانی:** شاخه‌هایی از سرخرگ پودندال و شبکهٔ خونی پیش‌پوست.
* **تخلیهٔ وریدی:** از طریق وریدهای سطحی و عمقی آلت.
* **عصب‌دهی:** عمدتاً توسط عصب پودندال و شاخه‌های سطحی آن.

## اختلال‌ها
* **کوتاهی فرنولوم (Frenulum breve):** حالتی که فرنولوم بیش از حد کوتاه است و باعث درد یا کشیدگی در هنگام نعوظ یا مقاربت می‌شود.  
* **پارگی فرنولوم:** در اثر آسیب یا مقاربت ممکن است پاره شود و خونریزی کند؛ درمان معمولاً محافظه‌کارانه یا جراحی مختصر است.  
* **برداشتن یا ترمیم:** در برخی از روش‌های ختنه یا جراحی‌های اصلاحی ممکن است فرنولوم کوتاه شود یا برداشته شود.

## جدول ویژگی‌های کلیدی

## اهمیت بالینی
* کوتاهی یا پارگی فرنولوم می‌تواند باعث درد یا خونریزی شود.
* در موارد شدید از روش‌های جراحی مانند فرنولوپلاستی استفاده می‌شود.
* بررسی وضعیت فرنولوم بخشی از معاینهٔ دستگاه تناسلی مردانه است.

## منابع

* 
* وب‌گاه آفتاب
* تصویر تکمیلی

رده:آلت تناسلی نر
رده:دستگاه تولیدمثل
رده:دستگاه تولیدمثل مردانه در انسان
رده:دستگاه تولیدمثل نر در پستانداران
رده:مباحث ختنه
رده:کالبدشناسی آلت مردانه
ختنه‌گاه

جایگزین=|بندانگشتی|آلت ختنه‌شده

**خَتنه‌گاه** یا **زخم ختنه** به قسمتی از (آلت مردیِ) ختنه‌شده گفته می‌شود که اثر التیام‌یافتگیِ زخم جراحی ختنه بر روی آن مانده‌است.
اثر ختنه غالباً به رنگی روشن‌تر از بقیهٔ قسمت های آلت برجای می‌ماند.

## نگارخانه

پرونده:Adult circumcision before and after (2).jpg|آلت مردی، پیش و پس از ختنه، در حالت برانگیخته
پرونده:Foreskin of Circumcised Penis.jpeg|اثر زخم ختنه تا پایان عمر باقی می‌ماند.
پرونده:Circumcised human penis.jpg|آلت تناسلی ختنه شده از نمای تحتانی


## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:آلت تناسلی نر
رده:ختنه
رده:دستگاه تولیدمثل
رده:دستگاه تولیدمثل مردانه در انسان
رده:دستگاه تولیدمثل نر در پستانداران
وسخود

انگشتدان|چپ|230px|واسخود ۲
**وُسخود** (به روسی: Восход به معنای *پگاه*) نام فضاپیمای ساخت شوروی بود. این فضاپیما که در چارچوب برنامه سفر به فضای انسان ساخته شده بود.

فضاپیمای وسخود در حقیقت نمونه پیشرفته تر کپسول فضایی وستوک بود که قابلیت حمل چند سرنشین را داشت

از این فضاپیما تنها در دو مأموریت سرنشین دار استفاده شد ولی هر دو مأموریت در نوع خود شایان توجه بود.

اولین مأموریت این کپسول دوازدهم اکتبر ۱۹۶۴ انجام شد که طی آن سه فضانورد در مدار زمین قرار گرفتند. این اولین مأموریت سرنشیتن دار اتحادجماهیرشوروی و جهان بود که چند فضانورد در آن شرکت می‌کردند.

دومین مأموریت وسخود در ۱۸ مارس ۱۹۶۵، باعث انجام اولین راهپیمایی فضایی شد. کمبود فضای داخل کپسول باعث شده بود فضانوردان در مأموریت نخست این فضاپیما لباس فضایی به تن نکنند، اما در مأموریت وسخود-۲ هردو فضانورد لباس فضایی پوشیده بودند.

پس از به دست آوردن این دو موفقیت، اتحاد جماهیر شوروی توجهات خود را به برنامه سایوز معطوف کرد.

ماموریت‌های واسخود شامل موارد زیر بود

### ماموریت‌های بی سرنشین
* **کاسموس ۴۷** –تست سخت‌افزارهای فضاپیمای واسخود بود
* **کاسموس ۵۷** – مأموریت بی سرنشین ناموفق بود
* **کاسموس ۱۱۰** –یک مأموریت بی سرنشین بود در سال ۱۹۶۶ بود که دو قلاده سگ به نام‌های «آوگلوک» و «وترک» را به مدت ۲۲ روز به فضا برد

### مأموریت با سرنشین

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۶

رده:برنامه واسخود
رده:فضاپیماهای ساخت روسیه
رده:فضاپیماهای سرنشین‌دار
فضاپیمای وستوک

**وُستوک**  به معنای *شرق*، نام خانواده‌ای از فضاپیماهای مدارگَرد است که در چارچوب برنامه سفر انسان به فضا در شوروی طراحی و ساخته شدند. طراحان این فضاپیما سرگئی کارالیوف و کریم کریموف بودند.

یوری گاگارین، نخستین فضانورد جهان، و والنتینا ترشکووا نخستین زن فضانورد جهان بوسیلهٔ فضاپیماهای وستوک و به ترتیب طی ماموریتهای وستوک-۱ و وستوک-۶ به مدار زمین سفر کردند.
## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۶

## پیوند به بیرون

رده:برنامه فضاپیمای سرنشین‌دار روسیه
رده:پروژه وستوک
رده:فضاپیماهای ساخت روسیه
رده:فضاپیماهای سرنشین‌دار
اپیدیدیم

**اَپی‌خایه**، **بَرخاگ** یا **اِپی‌دیدیم**  قسمتی از دستگاه تناسلی مردان است.

اپیدیدیم بخشی از مجرای مَنَوی است که در پشت بیضه قرار دارد (جزو بیضه محسوب نمی‌شود) و به‌وسیله مجاری باریکی به آن مرتبط است. اپیدیدیم مجاری وابران را به رگ وابران هر بیضه پیوند می‌دهد.

اپیدیدیم لوله‌ای باریک درون بیضه‌ها است که محل بلوغ و ذخیره اسپرم می‌باشد. این لوله در کنار هر بیضه قرار دارد. منظور از بلوغ اسپرم‌ها، توانایی لقاح آن‌ها است. حدود ۱۸ساعت طول می‌کشد تا یک اسپرم بالغ شود. اسپرم‌ها پس از تولید در لوله‌های اسپرم ساز از این لوله‌های پرپیچ و خم عبور می‌کنند و به لوله پر پیچ و خم دیگری می‌رسند که اپیدیدیم نام دارد تا قبل از ورود به اپیدیدیم اسپرم‌ها نابالغ بوده و قادر به حرکت نیستند (البته دارای تاژک هستند) ولی پس از مدتی در اپیدیدیم بالغ شده و توانایی حرکت پیدا می‌کنند.

واژه بربخ عربی، اپیدیدیم یونانی و برخاگ فارسی است. خاگ یا خایه در فارسی به معنی بیضه و اپی‌خایه به معنی «روی بیضه» است.

## نگارخانه

 Image:Illu repdt male.jpg|
 Image:Illu testis 1b.jpg|
 Image:Mesorchium.svg|
 Image:Epididymis high mag.jpg|


## منابع

* Wikipedia contributors, "Epididymis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Epididymis&oldid=217340496

* وب‌گاه آفتاب

رده:باروری انسان
رده:دستگاه تولیدمثل
رده:دستگاه تولیدمثل نر در پستانداران
رده:کیسه بیضه
رده:اندام جنسی
غشای مهبلی

بندانگشتی|چپ|270px|بیضه راست در حالیکه نیام‌شامۀ آن بریده و باز شده‌است.
**نیام‌شامه** یا **پوشش مهبلی** یا **پوشش واژینالیس** (Tunica vaginalis) پردۀ پوشاننده سطح درونی کیسهٔ بیضه در نزدیکی بیضه‌ها است. این پرده دنبالۀ لایهٔ پوشانندهٔ دیوارهٔ شکم است که از کانال مغبنی گذشته و به کیسهٔ بیضه کشیده می‌شود.

پوشش بیضه‌ها از بیرون به درون شامل نیام‌شامه هم می‌شود که از صفاق سرچشمه می‌گیرد. در بیضه‌ها یک رشته لوله‌های درهم‌پیچیده که لولیچه‌های منی‌ساز نام دارد و در میان آنها یاخته‌های بینابینی یا لیدیگ (Leydig cells) قرار دارد تشکیل شده‌ است. لولیچه‌های منی‌ساز، اسپرم‌زایی را انجام می‌دهد و به یک رشته مجرا به نام مجاری آوران ختم می‌شود که در واقع اسپرماتوزوئیدی که تشکیل شد را جمع‌آوری می‌کند و وارد اپیدیدیم می‌کند. 

اپیدیدیم در ناحیهٔ خلفی جانبی بیضه قرار دارد و به رنگ زرد است و از سه بخش تشکیل شده است:
:۱ - سر: که از قسمت سر اپیدیدیم با مجرای آوران تماس دارد.
:۲ - تنه
:۳ - دم

## نگارخانه

 Image:Mesorchium.svg|


## منابع
* inguinalregion at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University)
* 

رده:دستگاه تولیدمثل نر در پستانداران
رده:کیسه بیضه