محمد بقایی

**محمّد بقایی** (زادهٔ ۲۰ اسفندِ ۱۳۲۳) معروف به ماکان نویسنده، مترجم، استاد ادبیات فارسی و از اقبال‌شناسان برجسته ایرانی است. او دانش‌آموختهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران و دارای دیپلم عالی زبان انگلیسی از دانشگاه نوادرفلوریدا است. فعالیت فرهنگی این پژوهشگر از اواسط دهه چهل با نگارش مقالاتی در مطبوعات تهران آغاز می شود و سپس از سال ۵۳ در رادیو تلویزیون ملی ایران به عنوان نویسنده و مجری برنامه‌های فرهنگی از جمله "فرهنگ و جامعه" و "زمان و زاویه" ادامه می یابد. در سالهای پس از ۵۷ به کار تالیف و ترجمه رو می‌آورد. بقایی ۳۵جلد کتاب در چند هزار صفحه راجع به اقبال لاهوری، شاعر پاکستانی، نوشته ‌است و به همین سبب در سال ۲۰۰۵ عالی‌ترین نشان فرهنگی پاکستان را از پرویز مشرف، رئیس‌جمهور وقت پاکستان دریافت کرد. آثار او مشتمل بر ۸۱ کتاب (تألیف و ترجمه) است که از این میان می‌توان به ترجمه ده رمان از هرمان هسه نویسنده نامدار آلمانی و مجموعه ده جلدی چهره‌های مشهور فلسفه غرب اشاره کرد.

اقبال آکادمی پاکستان، بقایی را تنها دانشور ایرانی‌ای می‌داند که بیش از همه دربارهٔ «افکار اقبال» تحقیق و تألیف کرده است.

بقایی با تألیفات گسترده در زمینه ادبیات فارسی، اندیشه‌های فلسفی، و ترجمه‌های ادبی به خصوص معرفی اندیشه‌های اقبال لاهوری و همچنین ترویج ادبیات جهان در جامعه ایرانی نقشی کلیدی ایفا کرده است.

ترجمه‌ها و تألیفات دقیق او در زمینه‌های یاد شده سبب شد تا به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های فرهنگی ایران معاصر تبدیل شود.

آثار او مرجعی معتبر برای دانش جویان و پژوهشگران در زمینه ادبیات و فلسفه به شمار می‌رود.

## آثار
**
* ''بازسازی اندیشهٔ دینی در اسلام'': ترجمهٔ فارسی سخنرانی‌های اقبال 
* شرح ''چه باید کرد'' اقبال
* شرح ''گلشن راز جدید'' اقبال
* ''خدا در تصور اقبال''
* ''زمان و مکان از دیدگاه اقبال''
* ''سونش دینار''( گزین گویه های اقبال)
* ''اقبال و شش فیلسوف غربی''
* ''معنای زندگی از نگاه مولوی و اقبال'' 
* ''درشبستان ابد'' (شرح ''[[جاویدنامه]]'' اقبال)
* ''لعل روان'' (شرح [[زبور عجم]] اقبال)
* ''شرار زندگی'' (شرح مثنوی‌های ''اسرار خودی'' و ''رموز بی‌خودی'' اقبال)
* خیال وصال (شرح ''ارمغان حجاز'' اقبال)

**
*'
* روزالده، هرمان هسه
* سفر به شرق، هرمان هسه
* تیزهوش، هرمان هسه
* اخبار عجیب و حکایات غریب، هرمان هسه
* دمیان ، هرمان هسه
* مبانی تربیت فرد و جامعه ، اقبال
* سیدارتا، هرمان هسه
* بازی مهره شیشه‌یی، هرمان هسه
* سفینه زندگی ، هرمان هسه
* نارسیس و گلدموند، هرمان هسه
* دود دل بر سر قلم 
* چهره‌ها و ناگفته‌ها
* مولوی، چنان که هست
* اقبال، چنان که هست
* نقدوبررسی دمیان
* *نگرش‌های ایرانی''
* از فردوسی تا شاملو

* تصویرهای آشنا(داستان)
* شرح مثنوی بندگی نامه اقبال
* نقدوبررسی رمان سفربه شرق
* مولوی، نیچه و اقبال
* مابعدالطبیعه از دیدگاه اقبال
* خیال وصال ( شرح ارمغان حجازاقبال)
* خدا در آمریکا
* فرهنگ تحلیلی مذاهب آمریکا
* آشنایی بافلسفه غرب
* نقدوبررسی شش داستان هسه
* نقدو بررسی رمان سیدارتا
* گرگ بیابان(هسه)
* نقدوبررسی رمان گرگ بیابان ( هسه)
* نقدوبررسی ایلیاد
* آکویناس قدیس
* شرح فلسفه وآثارتوماس آکویناس
* شرح فلسفه و آثار برگزیده نیچه
* شرح فلسفه دکارت
* میل ، بنتام و مکتب فایده گرایی
* نقدتواریخ هرودوت
* توماس هابز و جان لاک
* شرح فلسفه و آثار برگزیده آگوستین قدیس
* روسو و آثارو افکارش
* خدایان و آدمیان ( نقدمبانی فرهنگ و تمدن غرب)
* اقبال با چهارده روایت
* پیاله یی از میکده لاهور( گزیده اشعاراقبال)
* میکده لاهور ( شرح کلیات فارسی اقبال)
* قلندرشهرعشق(۱۳ گفتمان درباره اقبال)
* اقبال و اندیشه های دینی غرب معاصر
* فرهنگ تکمیلی انگلیسی
* شرح و بررسی تطبیقی دیوان سنایی
* اقبال و شش فیلسوف غربی
* اقبال و ده چهره دیگر
* عرب‌زدگی، درجستجوی هویت ملی
* ستایش عشق (شرح و بررسی تطبیقی عاشقانه‌های سنایی)
* حافظ، چنان که هست
* سیرحکمت در ایران

* فلسفه دین از دیدگاه اقبال
* کی یرکگارد و اقبال
* نقدروان شناسی و روان درمانی غرب

* اقبال، فردوسی برون مرز
* شاملو و عالم معنا
* سقراط، حکیمی که از پرسیدن باکی نداشت
* از گلابدره تا هنگ کنگ
* اقبال، گلی که در جهنم رویید
* بالندگی شخصیت کودک
* افلاتون و ارسطو ازمنظری دیگر
* فرهنگ سه زبانه ماکان
* خیام، چنان که هست
* سعدی، چنان که هست

## پانویس

## منابع

* صفحه رسمی آرته، دانشنامه فرهنگ و هنر معاصر، https://artebox.ir/Artist/Intro/2115/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86/
* 
* 
* 
* 

رده:منتقدان ادبی اهل ایران
رده:اقبال‌شناسان
رده:زادگان ۱۳۲۳