مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران

**مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران** یا **مجموعه فعالان**، **مجموعه** که همچنین با نام خبرگزاری آن، **هرانا** شناخته میشود، یک سازمان غیردولتی و غیرسیاسی است که به ترویج و دفاع از حقوق بشر در ایران اختصاص دارد.

این سازمان توسط کیوان رفیعی تأسیس شد و از یک شبکه کوچک داوطلبان به یک نهاد غیرانتفاعی چندبخشی با دفتر مرکزی در واشینگتن، دی.سی. گسترش یافت؛ و اکنون یکی از بزرگ‌ترین شبکه داوطلبان درون کشور را در میان گروه‌های حقوق بشری ایرانی داراست.

## تاریخچه

مجموعه فعالان فعالیت های خود را در دی ۱۳۸۴ آغاز کرد، زمانی که فعال حقوق بشر، کیوان رفیعی، رسماً تأسیس *مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران* را اعلام کرد. اندکی بعد، سید جمال حسینی به او پیوست و این گروه جدید، بدون برخورداری از منابع مالی یا زیرساخت‌های بیرونی، تمرکز خود را بر دفاع از حقوق زندانیان سیاسی و زندانیان عقیدتی گذاشت.

در دو سال نخست، مجموعه فعالان اقدام به سازماندهی دیدارهای با خانواده های قربانیان نقض حقوق بشر، اجرای کمپین‌های آگاهی‌بخشی خیابانی و انتشار نخستین جزوه آموزشی خود کرد، و به‌عنوان سازمانی جوان، برابری طلب و متعهد به عدم تبعیض شناخته شد.

بین سال‌های ۱۳۸۷ تا اوایل ۱۳۸۸، بهبود نسبی در فضای مدنی کشور این امکان را فراهم کرد تا مجموعه فعالان کمیته‌هایی را در سراسر کشور ایجاد کند، نخستین خبرگزاری حقوق بشری به زبان فارسی، **هرانا**، را راه‌اندازی کند، و بیش از سی مسئول عمومی و بیست و پنج کمیته تخصصی را معرفی نماید. فعالیت‌های این دوره شامل گردهمایی‌های سراسری «حق تحصیل» برای دانشجویان بهایی، مجله ماهانه *خط صلح* و یک کارزار جهانی برای توقف اعدام معلم کرد، فرزاد کمانگر، بود.

در سال ۱۳۸۸، مجموعه فعالان همچنین *مرکز مطالعات و کتابخانه مجموعه فعالان* را راه‌اندازی کرد که به‌عنوان زیرمجموعه هرانا فعالیت دارد و کتابخانه دیجیتال سازمان محسوب می‌شود.

انتخابات بحث‌برانگیز ریاست‌جمهوری انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ ایران باعث سرکوبی شدید شد و در تاریخ ۱۱ اسفند ۱۳۸۸، نیروهای امنیتی در یورش‌هایی هماهنگ دست‌کم چهل‌وهشت نفر از اعضای مجموعه فعالان را بازداشت کردند، دارایی‌های دیجیتال را ضبط کردند و «اعترافاتی» تلویزیونی از اعضای سازمان پخش شد. مجموع احکام زندان صادر شده بیش از صد سال بود.

در پی این یورش‌ها در سال ۱۳۸۹، اعضای باقی‌مانده‌ای که ناچار به ترک ایران شده بودند، مجموعه فعالان را به‌عنوان یک نهاد عام المنفعه 501(c)(3) سازمان|501(c)(3) در ایالات متحده ثبت و سازمان‌دهی کردند.
سازمان بازسازی‌شده در این دوره تمرکز خود را بر فناوری، پژوهش مبتنی بر داده و حمایت‌گری بین‌المللی قرار داد. این سازمان به ائتلاف‌های برجسته جهانی پیوست، از جمله ائتلاف جهانی علیه اعدام، Civicus، سازمان جهانی علیه شکنجه، و ائتلاف برای دیوان کیفری بین‌المللی.

این سازمان مدارک و گزارش‌هایی را در برابر پارلمان اروپا، کنگره ایالات متحده، پارلمان بریتانیا، کمیته حقوق بشر سازمان ملل، و مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرده است.

در سال ۱۳۸۹، این سازمان *کمیته رکن چهارم* را راه‌اندازی کرد؛ ابتکاری برای تسهیل تبادل آزاد اطلاعات و توسعه اینترنتی امن و بدون هزینه از طریق ارائه خدمات فنی مانند وی‌پی‌ان و پروکسی برای کاربران ایرانی. در ادامه همان سال، *مرکز آمار و اسناد* را نیز راه‌اندازی کرد؛ پایگاه داده‌ای برای بایگانی گزارش‌های روزانه وقایع به منظور تحلیل‌های کیفی و کمی.

در سال ۱۳۹۳، گزارشگر ویژه سازمان ملل، جاوید رحمان، مجموعه فعالان را یکی از سه سازمان برجسته حقوق بشری ایرانی معرفی کرد.

در سال ۱۳۹۸، مجموعه فعالان *مرکز حقوق کار، کاردانان* را تأسیس کرد، و همچنین *ابتکار دادگستر* را راه‌اندازی کرد؛ پایگاه داده‌ای برای پروفایل‌سازی هزاران نفر از مظنونان به نقض حقوق بشر. در ادامه، در سال ۱۴۰۲، *پروژه مستندسازی پاسداران (پی.دی.پی)* را معرفی کرد؛ ابتکاری برای تحلیل نقش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در موارد نقض حقوق بشر.

مجموعه فعالان از مدل مدیریتی جمعی تحت نظارت هیئت مدیره منتخب پیروی می‌کند. راهبردهای کلان توسط هیئتی مشورتی شامل حقوق‌دانان بین‌المللی، رهبران جامعه مدنی و زندانیان سیاسی سابق ارائه می‌شود. اعضای این هیئت شامل برایان کِرین، سیما سمر، فرهاد ثابتان،  شانار یورداتاپان] و به‌صورت پس از مرگ طاهر آلچی و مایکل کروماریتی هستند.

## اصول و اهداف

هدف مجموعه فعالان، ترویج و دفاع از حقوق بشر شناخته‌شده بین‌المللی در ایران از طریق افشای نقض‌ها و حمایت از قربانیان بر اساس منشور سازمان و بیانیه‌های عمومی است، این مأموریت از طریق چهار راهبرد مکمل دنبال می‌شود:

***مستندسازی** – گردآوری پرونده‌ها درباره بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، تبعیض و سایر موارد نقض؛ گزارش‌های مجموعه فعالان به‌طور منظم توسط سازمان‌های بین‌المللی، کارشناسان سازمان ملل و رسانه‌های جهانی مورد استناد قرار می‌گیرند.
***حمایت حقوقی** – ارائه خدمات حقوقی رایگان، نظارت بر روند دادگاه‌ها و یاری به خانواده‌های بازداشت‌شدگان سیاسی و سایر قربانیان.
***حمایت‌گری حقوقی و پاسخ‌گویی** – ایجاد مسیرهای راهبردی برای پاسخ‌گویی از طریق تعامل با سیاست‌گذاران، کارشناسان حقوقی و سازوکارهای بین‌المللی. این شامل ارائه گزارش‌های توجیهی به تصمیم‌گیران، ارسال مدارک به نهادهای ذی‌ربط و ایجاد کارزارهای هدفمند برای پیشبرد عدالت، بازدارندگی از نقض‌های آتی و ترویج اصلاحات ساختاری است.
***همکاری‌ها** – همکاری با سازمان‌های جامعه مدنی داخلی و بین‌المللی، قانون‌گذاران و خبرنگاران برای تقویت یافته‌ها و افزایش تأثیرگذاری.

## انتشارات

**خط صلح* (مجله ماهانه): نخستین نشریه تخصصی حقوق بشر که در داخل ایران پایه گذاری شده و به‌صورت چاپی و دیجیتال در دسترس است (۱۳۸۸ تا کنون).
**خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا)* (وب‌سایت آنلاین): سرویس خبری ۲۴ ساعته به زبان‌های فارسی و انگلیسی درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران.
**مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران: تاریخچه، موانع، دستاوردها*: کتابی جامع درباره تاریخچه سازمان.

## همچنین ببینید

*حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران

## منابع

## پیوند به بیرون

* وب سایت انگلیسی (English)
* وب سایت فارسی (Farsi)

رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۶ (میلادی) در ویرجینیا
رده:سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر
رده:فعالان حقوق بشر اهل ایران
رده:فهرست‌های مربوط به ایران
رده:خیزش ۱۴۰۱ ایران
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:اعتراضات ۱۴۰۴ ایران