open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۱۸۸ (میلادی)

**۱۸۸ (میلادی)** صد و هشتاد و هشتمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* پوبلیوس هلویوس پرتیناکس طرفدار کنسول آفریقا از 188 تا 189 شد.

#### ژاپن

* ملکه هیمیکو (یا شینگی وائو) سلطنت خود را در ژاپن آغاز کرد (تا سال ۲۴۸).

## زادگان

* ۴ آوریل - کاراکالا (یا آنتونینوس)، امپراتور روم (درگذشته ۲۱۷)
* لو جی (یا گونگجی)، مقام و سیاستمدار چینی (درگذشته ۲۱۹)
* سان شائو، ژنرال چینی ایالت وو شرقی (درگذشته ۲۴۱)

## درگذشتگان

* ۱۷ مارس - جولیان، پاپ و پاتریارک اسکندریه
* فا ژن (یا گائوچینگ)، محقق چینی (متولد ۱۰۰ میلادی)
* لوسیوس آنتیستیوس بوروس، سیاستمدار رومی (اعدام شده)
* ما شیانگ، رهبر شورشیان چینی (تاریخ تقریبی)
* پوبلیوس آتیلیوس آئبوتیانوس، فرماندار رومی (اعدام شده)
* شوسون تونگ، مقام رسمی چینی و متخصص آیین‌ها
* چیانگ‌کی، حاکم چینی شیونگنو جنوبی

## منابع

رده:۱۸۸ (میلادی)
۱۹۱ (میلادی)

**۱۹۱ (میلادی)** صد و نود و یکمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### پارت

* بلاش چهارم، پادشاه پارت، پس از ۴۴ سال سلطنت درگذشت و پسرش بلاش پنجم جانشین او شد.

#### چین

* ائتلافی از جنگ‌سالاران چینی از شرق گذرگاه هانگو، لشکرکشی تنبیهی را علیه جنگ‌سالار دونگ ژو، که در سال ۱۸۹ کنترل دولت مرکزی را به دست گرفته بود و امپراتور شیان، چهره نمادین امپراتوری، را گروگان گرفته بود، آغاز می‌کند. دونگ ژو پس از متحمل شدن چند شکست در برابر نیروهای ائتلاف، پایتخت امپراتوری را به زور از لوئویانگ به چانگ‌آن منتقل می‌کند. دونگ ژو قبل از عزیمت، به نیروهای خود دستور می‌دهد تا مقبره‌های امپراتوران هان را غارت کنند و سپس لوئویانگ را با آتش نابود کنند تا چیزی برای ائتلاف باقی نماند.
* نبرد جیه‌چیائو: یوان شائو به سختی گونگسون زان را در شمال چین شکست می‌دهد.

### بر اساس موضوع

#### هنر

* حدود ۱۹۱–۱۹۲ - مجسمه کومودوس به شکل هرکول، از تپه اسکوئیلین، روم، ساخته شد (اکنون در کاخ کنسرواتوار رم نگهداری می‌شود).

#### دین

* سراپیون پاتریارک انطاکیه می‌شود.

## زادگان

* شین شیان‌یینگ، اشراف‌زاده و مشاور چینی (متوفی ۲۶۹).

## درگذشتگان

* بروتیا کریسپینا، ملکه روم (اعدام شده) (متولد ۱۶۴)
* هان فو، فرماندار و جنگ‌سالار چینی
* هوا ژیونگ، ژنرال چینی (اعدام شده)
* چیائو مائو، مقام رسمی و جنگ‌سالار چینی
* سون جیان، ژنرال و جنگ‌سالار چینی (متولد ۱۵۵)
* بلاش چهارم، پادشاه امپراتوری اشکانی
* ژانگ ون، مقام رسمی و ژنرال چینی

## منابع

رده:۱۹۱ (میلادی)
۱۹۲ (میلادی)

**۱۹۲ (میلادی)** صد و نود و دومین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* ۳۱ دسامبر - امپراتور کومودوس با ظاهر شدن در لباس گلادیاتورها برای کنسولی شدن جدیدش در اول ژانویه، سنا را نگران کرد. معشوقه‌اش مارسیا نامش را در فهرست اعدامیان امپراتوری می‌بیند و نارسیس، کشتی‌گیر قهرمان، را برای ترور کومودوس استخدام می‌کند؛ سلسله آنتونین‌ها به پایان می‌رسد.
* جنگ داخلی دوباره روم باستان را فرا گرفت (۱۹۲-۱۹۳).

#### چین

* ۲۲ مه - لو بو، جنگ‌سالار دونگ ژوئو را که از سال ۱۸۹ حکومت مرکزی سلسله هان را در دست داشت، ترور کرد.

#### ویتنام

* پادشاهی چامپا کنترل جنوب و مرکز ویتنام را آغاز کرد (تاریخ تقریبی).

### بر اساس موضوع

#### هنر و علوم

* آتش‌سوزی کتابخانه جالینوس را ویران کرد.

#### مذهب

* مسیحیان سریانی یک جامعه مسیحی اولیه را در کرالا، هند تأسیس کردند.

## زادگان
* سائو ژی (یا شاه چن)، شاهزاده و شاعر چینی (متوفی ۲۳۲)
* گوردیان دوم - امپراتور روم (م. ۲۳۸)

## درگذشتگان
* ۲۲ مه - دونگ ژو، ژنرال و جنگ‌سالار چینی (درگذشته ۱۳۴)
* ۳۱ دسامبر - کومودوس، امپراتور روم (ت. ۱۶۱)

* فاوستینا، اشراف‌زاده رومی
* بائو شین، سردار و جنگ‌سالار چینی (متولد ۱۵۲)
* سای یونگ، مقام رسمی و خوشنویس چینی (متولد ۱۳۲)
* لیو دای، مقام رسمی، سردار و سیاستمدار چینی
* لو ژی، محقق و سردار چینی (متولد ۱۵۹)
* وانگ یون، مقام رسمی و سیاستمدار چینی (متولد ۱۳۷)
* یوان یی، مقام رسمی و جنگ‌سالار چینی
* ژانگ ژی، محقق و خوشنویس چینی

## منابع

رده:۱۹۲ (میلادی)
۱۹۳ (میلادی)

[بندانگشتی|این سال، [سال پنج امپراتور بود که در آن پنج مدعی برای عنوان امپراتور روم وجود داشتند. این پنج نفر عبارت بودند از پرتیناکس، دیدیوس جولیانوس، پسنیوس نیگر، کلودیوس آلبینوس و سپتیموس سوروس (تصویر). این سال آغاز دوره‌ای از جنگ داخلی بود که در آن حاکمان متعدد برای کسب مقام سزار با یکدیگر رقابت می‌کردند.]]

**۱۹۳ (میلادی)** صد و نود و سومین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* ۱ ژانویه - سال پنج امپراتور: سنای روم، پوبلیوس هلویوس پرتیناکس را برخلاف میلش، به عنوان جانشین کومودوس فقید به عنوان امپراتور انتخاب می‌کند. پرتیناکس مجبور می‌شود امور مالی را که در زمان کومودوس مختل شده بود، سازماندهی مجدد کند، نظم و انضباط را در ارتش روم برقرار کند و برنامه‌های غذایی ایجاد شده توسط تراژان را به حالت تعلیق درآورد، که این امر خشم گارد پرتورین را برانگیخت.
* ۲۸ مارس - پرتیناکس توسط اعضای گارد پرتورین ترور شد و آنها به کاخ امپراتوری حمله کردند.  مارکوس دیدیوس جولیانوس، که بالاترین پیشنهاد را داده بود، ۳۰۰ میلیون سسترس برای تاج و تخت پیشنهاد داد. فرمانداران رومی، کلودیوس آلبینوس (بریتانیا) و پسنیوس نیگر (سوریه)، با حمایت نیروهای خود، ادعای تاج و تخت امپراتوری را کردند.
* 14 آوریل - لوسیوس سپتیمیوس سوروس توسط سربازانش در کارنانتوم، در پانونیا سوپریور (بالکان) امپراتور اعلام شد. او با ارتش خود به سمت رم حرکت می کند.
* ۱ ژوئن - سپتیموس سوروس وارد پایتخت شد و جولیانوس را به قتل رساند. او گارد پرتورین را با نیرویی ۱۵۰۰۰ نفری از لژیون‌های دانوبی جایگزین کرد و کنترل امپراتوری روم را به دست گرفت و سلسله سوروس را آغاز کرد.
* نبرد سیزیکوس و نبرد نیقیه (آسیای صغیر): سپتیموس سوروس ارتش تحت فرماندهی پسنیوس را شکست می‌دهد.
* در بریتانیا، کلودیوس آلبینوس با سپتیموس سوروس متحد می‌شود و عنوان سزار را می‌پذیرد. قبایل بریتانیایی از بی‌نظمی در امپراتوری سوءاستفاده می‌کنند و به دیوار هادریان آسیب می‌رسانند. لژیونرها تعمیرات گسترده‌ای در کارهای دفاعی انجام می‌دهند.
* کارگاه‌های جعل اسکناس در سراسر امپراتوری روم شروع به ظهور کردند.

شورای رم، شورای پیش از کلیسای جهانی

#### چین

* آخرین (چهارمین) سال از دوران چوپینگ از سلسله هان چین.
* حمله سائو سائو به استان شو: سائو سائو به استان شو متعلق به تائو چیان حمله می‌کند و او را مسئول مرگ سائو سونگ می‌داند.

### بر اساس موضوع

#### تجارت

* میزان نقره موجود در دینار رومی در زمان امپراتور سپتیموس سوروس به ۵۰ درصد کاهش یافت، در حالی که این میزان در زمان مارکوس اورلیوس ۶۸ درصد بود.

## زادگان

* لوئو تونگ، مقام چینی ایالت ووی شرقی (متوفی ۲۲۸)

* ژانگ ون، مقام چینی ایالت ووی شرقی (متوفی ۲۳۰)

## درگذشتگان
* ۲۸ مارس - پرتیناکس، امپراتور روم
* ۱ ژوئن - دیدیوس ژولیانوس، امپراتور روم

* آدریانوس (یا هادریان)، سوفسطایی یونانی، فیلسوف و نویسنده
* سائو سونگ (یا جوگائو)، مقام چینی و پدر سائو سائو
* لیو یو (یا بوآن)، نجیب‌زاده، مقام و جنگ‌سالار چینی
* تیبریوس کلودیوس پمپیانوس، سردار و سیاستمدار رومی

#### منابع

رده:۱۹۳ (میلادی)
۱۹۴ (میلادی)

**۱۹۴ (میلادی)** صد و نود و چهارمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* دسیموس کلودیوس سپتیمیوس آلبینوس سزار کنسول روم می شود.
* نبرد ایسوس: سپتیموس سوروس با ارتش خود (۱۲ لژیون) به سمت کیلیکیه لشکرکشی می‌کند و پسنیوس نیگر، فرماندار رومی سوریه، را شکست می‌دهد.پسنیوس به انطاکیه عقب‌نشینی می‌کند و توسط سربازان سوروس اعدام می‌شود.
* سپتیموس سوروس بیزانس را محاصره کرد (۱۹۴–۱۹۶)؛ دیوارهای شهر آسیب گسترده‌ای دیدند.

#### آسیا

* نبرد استان یان: جنگ سالاران سائو سائو و لو بو برای کنترل استان یان می‌جنگند؛ این نبرد بیش از ۱۰۰ روز طول می‌کشد.
* اولین سال از دوران شینگ‌پینگ، در دوران سلسله هان در چین.

### بر اساس موضوع

#### هنر و علم

* جالینوس کتابچه راهنمای خود در مورد آسیب شناسی، هنر درمان (تاریخ تقریبی) را می نویسد.

#### دین

* ایرنئوس آموزه های عرفانی را بدعت آمیز اعلام می کند (تاریخ تقریبی).

## زادگان

* سان هوان (یا جیمینگ)، ژنرال چینی (متوفی ۲۳۴)

* ژو جو، مقام رسمی و ژنرال چینی (متوفی ۲۵۰)

## درگذشتگان
* لیو یان، جنگ‌سالار و فرماندار چینی
* ما میدی، مقام و سیاستمدار چینی
* پسنیوس نیگر، غاصب امپراتوری روم (ت. ۱۴۰)
* تائو چیان، فرمانده نظامی و فرماندار چینی (متولد ۱۳۲)

## منابع

رده:۱۹۴ (میلادی)
۱۹۵ (میلادی)

**۱۹۵ (میلادی)** صد و نود و پنجمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* امپراتور سپتیموس سوروس، سنای روم را واداشت تا امپراتور قبلی، کومودوس، را به مقام خدایی برساند، تا بدین ترتیب نظر مساعد خانواده مارکوس اورلیوس را به خود جلب کند.
* شاه بلاش پنجم و دیگر شاهزادگان شرقی از ادعاهای پسنیوس نیگر حمایت می‌کنند. استان رومی بین‌النهرین با حمایت اشکانیان شورش می‌کند. سوروس برای نبرد با اشکانیان به بین‌النهرین لشکرکشی می‌کند.
* استان رومی سوریه تجزیه شد و نقش انطاکیه کاهش یافت. رومی‌ها شهرهای سوری ادسا و نصیبین را ضمیمه خود کردند. سوروس مقر و مستعمرات خود را در آنجا دوباره برقرار کرد.
* لوسیوس سپتیموس باسیانوس (یا کاراکالا)، ۷ ساله، برای تحکیم روابط با خانواده مارکوس اورلیوس، نام خود را به مارکوس اورلیوس آنتونینوس تغییر می‌دهد و عنوان سزار به او داده می‌شود.
* کلودیوس آلبینوس، که در بریتانیا به عنوان امپراتور اعلام شده بود، با لژیون‌های خود وارد گال شد و همزمان سربازان جدیدی را استخدام کرد. به گفته کاسیوس دیو، او به زودی فرمانده ارتشی ۱۵۰،۰۰۰ نفره شد. سوروس، که هنوز در بین‌النهرین بود، با عجله به روم بازگشت.
* ارزش دیناریوس توسط سوروس کاهش یافت. این سکه اکنون تنها ۵۰٪ فلز گرانبها دارد.

#### چین

* در چین، فدراسیون شیونگنو از دیوار بزرگ عبور کرد و خود را در استان شانشی مستقر کرد.
* آخرین (دومین) سال از دوران شینگ‌پینگ در دوران سلسله هان.

## زادگان

* سائو بیائو (یا ژوهو)، شاهزاده امپراتوری چین (متوفی ۲۵۱)
* گونگ لو (یا دِشو)، مقام و سیاستمدار چینی (متوفی ۲۲۵)
* هه یان (یا پینگشو)، مقام و فیلسوف چینی (متوفی ۲۴۹)
* وانگ سو، مقام و محقق کنفوسیوسی چینی (متوفی ۲۵۶)

## درگذشتگان

* فان چو، ژنرال و سیاستمدار چینی
* هوانگفو سونگ (یا ییژن)، ژنرال چینی
* لیو یائو، جنگ‌سالار و فرماندار چینی (متولد ۱۵۷)
* لو کانگ (یا جینینگ)، سیاستمدار چینی (متولد ۱۲۶)
* شو شائو (یا زیجیانگ)، مقام رسمی چینی (متولد ۱۵۰)
* زه رونگ، جنگ‌سالار و رهبر بودایی چینی
* ژانگ میائو، جنگ‌سالار و مقام رسمی چینی
* ژو جون، ژنرال و مقام رسمی چینی

## منابع
رده:۱۹۵ (میلادی)
۱۹۶ (میلادی)

**۱۹۶ (میلادی)** صد و نود و ششمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* امپراتور سپتیموس سوروس تلاش می کند تا کلودیوس آلبینوس را ترور کند اما شکست می خورد و باعث می شود آلبینوس به طور نظامی تلافی کند.
* امپراتور سپتیموس سوروس بیزانس را تصرف و غارت کرد؛ شهر بازسازی شد و رونق سابق خود را بازیافت.
* برای اطمینان از حمایت لژیون رومی در آلمان در پیشروی خود به سمت روم، کلودیوس آلبینوس هنگام عبور از گال توسط ارتش خود آگوستوس اعلام می‌شود.
* دیوار هادریان در بریتانیا تا حدی تخریب شده است.

#### چین

* اولین سال از دوران جیان‌آن، در زمان سلطنت امپراتور شیان از سلسله هان.
* امپراتور شیان به لوئویانگِ جنگ‌زده بازمی‌گردد و از جنگ‌سالار سائو سائو درخواست حمایت می‌کند. به او توصیه می‌شود پایتخت را به شوچانگ منتقل کند؛ امپراتور به مهره‌ای در دست جنگ‌سالاران چینی تبدیل می‌شود.

#### کره

* نه هه پادشاه شیلا می‌شود.

## زادگان

* سائو چونگ، پسر سائو سائو (د. 208)

## درگذشتگان

* بولهیو، حاکم کره‌ای شیلا
* سائو بائو، ژنرال و فرماندار چینی
* چیژی شیژو هو، حاکم دست‌نشانده چینی (متولد ۱۵۰)
* ژو شین، مقام و سیاستمدار چینی

## منابع
رده:۱۹۶ (میلادی)
۱۹۷ (میلادی)

**۱۹۷ (میلادی)** صد و نود و هفتمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* ۱۹ فوریه – نبرد لوگدونوم: امپراتور سپتیموس سوروس، امپراتور خودخوانده کلودیوس آلبینوس را در لوگدونوم (لیون امروزی) شکست داد. آلبینوس خودکشی کرد؛ لژیونرها شهر را غارت کردند.
* سپتیموس سوروس به روم بازمی‌گردد و حدود ۳۰ نفر از هواداران آلبینوس در سنا را اعدام می‌کند. پس از پیروزی، او خود را فرزندخوانده‌ی مارکوس اورلیوس اعلام می‌کند.
* سپتیموس سوروس واحدهای دریایی جدیدی تشکیل داد و تمام کشتی‌های سه‌گانه ایتالیا را با نیروهای مسلح سنگین برای جنگ در شرق تجهیز کرد. سربازان او سوار بر یک کانال مصنوعی بین دجله و فرات شدند.
* لژیون اول، دوم و سوم پارتیکا توسط سپتیموس سوروس برای لشکرکشی اشکانی او جمع‌آوری شدند.
* ارتش روم برای دفع تهاجم اشکانیان به بین‌النهرین به شرق لشکرکشی کرد؛ آنها کاخ سلطنتی در تیسفون را غارت کردند و تعداد زیادی از ساکنان آن را به بردگی گرفتند.
* سپتیموس سوروس استان بین‌النهرین را تحت فرماندهی یک فرماندار سواره نظام که فرماندهی دو لژیون را بر عهده داشت، بازسازی کرد.
* سپتیموس سوروس، که در آغاز سلطنت خود سنا را از دخالت در امور امپراتوری روم معاف کرده بود، اکنون با اعلام دیکتاتوری نظامی، سنا را از کنترل امپراتوری روم محروم می‌کند.

#### آسیا

* نبرد وانچنگ: ژانگ شیو حمله‌ای غافلگیرانه به سائو سائو انجام می‌دهد.
* یوان شو خود را امپراتور سلسله کوتاه‌مدت ژونگ اعلام می‌کند.
* سانسانگ حاکم پادشاهی کره‌ای گوگوریو می‌شود.

### بر اساس موضوع

#### هنر و علم

* اثر اصلی جالینوس در مورد داروها، فارماکولوژی، منتشر شد.

#### دین

* یک شورای مسیحی در ادسا برگزار شد.

## زادگان

* تسائو ، ملکه چینی سلسله هان (متوفی ۲۶۰)

* دنگ آی، ژنرال چینی دولت سائو وی (متوفی ۲۶۴)

## درگذشتگان
* ۱۹ فوریه - کلودیوس آلبینوس، سردار رومی و غاصب سلطنت
* سائو آنگ - پسر بزرگ سائو سائو
* دیان وی - جنگاور و محافظ سائو سائو

* گایوس جولیوس اروسیوس کلاروس ویبیانوس، سیاستمدار رومی
* گگوکچون گوگوریو، حاکم کره ای گوگوریو
* گو سی، ژنرال و نایب السلطنه چینی
* لی جوئه، ژنرال چینی که زیر نظر دونگ ژوئو خدمت می کند
* لیو چونگ، نجیب زاده چینی و شاهزاده چن
* تیتوس فلاویوس کلودیوس سولپیسیانوس، سیاستمدار رومی
* یانگ فنگ، ژنرال چینی که زیر نظر لی جوئه خدمت می کند

## منابع

رده:۱۹۷ (میلادی)
۱۹۸ (میلادی)

**۱۹۸ (میلادی)** صد و نود و هشتمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* 28 ژانویه
** پوبلیوس سپتیمیوس گتا، پسر سپتیمیوس سوروس، عنوان سزار را دریافت می کند.
** به کاراکالا، پسر سپتیموس سوروس، لقب آگوستوس داده می‌شود.

#### چین

* زمستان - نبرد شیاپی: ارتش‌های متحد به رهبری سائو سائو و لیو بی، لو بو را شکست می‌دهند؛ پس از آن سائو سائو او را اعدام می‌کند.

### بر اساس موضوع

#### دین

* مارکوس یکم جانشین المپیوس به عنوان پاتریارک قسطنطنیه شد (تا سال ۲۱۱).

## زادگان

* لو کای، مقام رسمی و ژنرال چینی (متوفی ۲۶۹)

* کوان کونگ، ژنرال و مشاور چینی (متوفی ۲۴۹)

## درگذشتگان

* لی جوئه، جنگ‌سالار و نایب‌السلطنه چینی
* لیو یائو، فرماندار و جنگ‌سالار چینی (متولد ۱۵۷)
* می هنگ، موسیقیدان و نویسنده چینی (متولد ۱۷۳)
* ژانگ یانگ، مقام رسمی و جنگ‌سالار چینی

## منابع
رده:۱۹۸ (میلادی)
۱۹۹ (میلادی)

**۱۹۹ (میلادی)** صد و نود و نهمین سال تقویم میلادی است.
## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* بین‌النهرین به دو استان رومی تقسیم شده است که توسط فرات از هم جدا شده‌اند: بین‌النهرین و اسروئن.
* امپراتور سپتیموس سوروس، دولت‌شهر هترا در بین‌النهرین مرکزی را محاصره کرد، اما با وجود نفوذ به دیوارها، نتوانست شهر را تصرف کند.
* دو لژیون جدید به نام های اول پارتیک و سوم پارتیک به عنوان پادگان دائمی تشکیل می شوند.

#### چین

* نبرد ییجینگ: جنگ سالار چینی یوان شائو گونگسون زان را شکست می دهد.

#### کره

* گودونگ جانشین سورونگ از گومگوان گایا، به عنوان پادشاه پادشاهی کره‌ای گایا (تاریخ سنتی) شد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* پاپ زفیرینوس به عنوان پانزدهمین پاپ، جانشین پاپ ویکتور یکم شد.

## زادگان

* والرین، امپراتور روم (متوفی ۲۶۴)

## درگذشتگان

* 7 فوریه
** گائو شون، ژنرال و مشاور چینی
** لو بو، ژنرال و جنگ سالار چینی
** چن گونگ

* چن جی، مقام رسمی، محقق و سیاستمدار چینی
* گونگسون زان، ژنرال و جنگ سالار چینی
* کین ییلو (یا چین یی)، ژنرال چینی
* سورونگ از گومگوان گایا، حاکم کره
* تیان کای، مقام رسمی و ژنرال چینی
* یوان شو، ژنرال و جنگ سالار چینی

## منابع

رده:۱۹۹ (میلادی)
سپرماهی

**سِپَرماهیان** (Scophthalmidae) یکی از خانواده‌های ماهیان هستند.
سپرماهی (Turbot) از این خانواده‌است.

سپرماهیان از جمله ذخایر عظیم و بدون استفاده آبهای جنوبی ایران (خلیج فارس و دریای عمان) می‌باشند که بر طبق گزارشهای موجود بالغ بر ۲۰۰۰ تن از آن‌ها به عنوان صید ضمنی هر ساله برداشت می‌گردند.

## منابع

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:تیره‌های ماهیان
سپرماهیان
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های نزدیک تهدید
رده:کفشک‌ماهی‌سانان
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:ماهیان اروپا
رده:ماهیان تجاری
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
رده:ماهیان دریای مدیترانه
رده:ماهیان دریایی خوراکی
رده:ماهی‌های خوراکی
پوماهی

**پوماهیان** یا **سپرماهیان دم‌گزنده** (Dasyatidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

این سپر ماهیان دارای ۱ تا ۷ خار بر روی دم شلاق مانند خود هستند که حاوی سلول‌های ترشح‌کننده زهر در اپی تلیوم پوشاننده خوداست. زهر اعضای این گروه از ماهیان دارای اثرات عصبی-عضلانی است و در صورتی که در منطقه شکمی یا سینه‌ای قربانی وارد شود، باعث ایجاد عوارض شدید قلبی و حتی مرگ ناشی از ایست قلبی می‌شود. البته برخورد و جراحت ناشی از این ماهی‌ها در سایر بخش‌های بدن، باعث ایجاد دردهای محلی شدید، تورم و احتمالاً عفونت ثانویه خواهد شد.

درجلوی سر این خانواده از الحاق باله سینه‌ای خرطومی به شکل مثلث ایجاد شده.
بینی و پنج شکاف آبششی در زیر سر قرار دارد.
اعضای این خانواده فاقد باله‌های پشتی و مخرجی هستند.
اعضای این خانواده دارای سنگدان هستند.
تولید مثل در این خانواده از نوع زنده‌زای بدون جفت یا زنده تخم‌گذار است.

## سرده‌ها
* *[[Dasyatis]]* کنستانتین ساموئل رافینسکوئه،  1810
* *[[لقمه‌ماهی‌های شلاقی]]* یوهانس پتر مولر و فریدریش گوستاو یاکوب هنله،  1837
* *[[Makararaja]]* T. R. Roberts, 2007
* *[[سفره‌ماهی نقاب‌دار]]* Castenau, 1873
* *[[Pastinachus]]* ادوارد روپل،  1829
* *[[Pteroplatytrygon]]* Fowler, 1910
* *[[لقمه‌هاهی‌های دم‌نواری]]* یوهانس پتر مولر و فریدریش گوستاو یاکوب هنله،  1837
* *[[Urogymnus]]* یوهانس پتر مولر و فریدریش گوستاو یاکوب هنله،  1837


Image:Sea Life Konstanz Rochen.jpg|*[[لقمه‌ماهی معمولی]]*
Image:Himantura jenkinsii Maldives.JPG|*[[لقمه‌ماهی جنکینز]]*
Image:Dasyatis kuhlii bali.jpg|*[[لقمه‌ماهی خال‌آبی]]*
Image:Pastinachus sephen taba.jpg|* Pastinachus sephen *
Image:Dasyatis violacea.jpg|*[[Pteroplatytrygon violacea]]*
Image:Black-blotched Stingray.jpg|*[[Taeniura meyeni]]*
Image:Urogymnus asperrimus Voavah.jpg|*[[Urogymnus asperrimus]]*
Image:Heliobatis radians, Lincoln County, Wyoming - Natural History Museum of Utah - DSC07176.JPG|Fossile de *[[Heliobatis radians]]*


## منابع
ماهی‌شناسی سیستماتیک.

## پانویس


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط دیوید استار جردن
رده:جانداران پدیدآمده در هاتریوین
رده:تیره‌های سفره‌ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:لقمه‌ماهی‌سانان
صندوق‌ماهیان

**صَندوق‌ماهیان** (Ostraciidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.
زیستگاه صندوق‌ماهیان اقیانوس‌های اطلس، هند و آرام است. آن‌ها در رنگ‌های گوناگون وجود دارند و ویژگی اصلی آن‌ها نقش‌های شش‌ضلعی و کندومانند بر روی پوست و اسکلتشان است.

فلس‌های صفحه‌ای و شش‌ضلعی آن‌ها بر روی یک لاک سه‌گوش سفت و صندوق‌مانند قرار دارد.
به خاطر این لاک سنگین، حرکت صندوق‌ماهیان آهسته و به شکل پارو زدن است. صندوق‌ماهیان گونهٔ Lactophrys از پوست خود زهرهایی به آب پیرامونشان می‌تراوانند.

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی.

## پانویس

صندوق‌ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان دریایی
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کنستانتین ساموئل رافینسکوئه
فریباماهیان

**فریباماهیان** (Balistidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.
این خانواده را در فارسی **خرماهیان، ماشه‌ماهیان، خانوادهٔ خار و خانوادهٔ گرگوم** هم می‌نامند.

**مشخصات مورفولوژِی**

فرم و رنگ بدن: بدن چهار گوش و در مقطع فشرده رنگ بدن در بالا قهوه‌ای متمایل به زرد و در پایین سفید است. در روی سر دارای ۴ نوار آبی که ۳ نوار آن ضخیم و نوار آخری نازک است که این نوارها تا نزدیک شکم و باله سینه‌ای امتداد یافته‌اند. یک نوار قهوه‌ای از پوزه تا امتداد باله سینه‌ای کشیده شده‌است و مخرج آن دارای یک خال سیاه و اطراف آن به رنگ نارنجی است.

باله‌ها: باله پشتی از دو قسمت تشکیل شده، قسمت اول آن دارای ۳ خار که اولین خار آن بلندتر است و دومین قسمت باله پشتی آن دارای ۲۷–۲۵ شعاع نرم است. باله مخرجی دارای یک خار بلند و ۲۲–۲۳ شعاع نرم و باله سینه‌ای دارای ۱۴ الی ۱۵ شعاع نرم است و فاقد باله شکمی و باله دمی آن گرد و بریده‌است.

فلس: بدن به وسیلهٔ فلسهای استخوانی سخت و کیلی شکل پوشیده شده‌است.

دندان :دهان کوچک و انتهایی و پوزه نوک دار و پیش فکیها به کاسه سر متصل شده‌است. هر فک دارای یک ردیف دندان که متشکل از هشت دندان نوک تیز جدا از هم و فک فوقانی دارای یک ردیف داخلی با شش دندان بیشتر است.

طول: طول کل آن در حدود 30 cm است.

سایر مشخصات: بر روی ساقه دمی دارای ۳ ردیف خار به رنگ سیاه است که ردیف وسطی از بالایی و پایینی بلندتر است. دهانه‌های آبششی محدود و به شکاف جانبی و جلوی باله سینه‌ای است.

**مشخصات بیولوژی**

مکان زندگی: در آب‌های ساحلی اطراف یا داخل جزایر مرجانی یا در میان جلباکهای دریایی زندگی می‌کنند. رفتار زندگی انفرادی داشته و تحرک کندی دارند.

تغذیه: از نظر تغذیه گوشتخوار است و از بی مهره گان، زئوپلانکتونها و سخت پوستان تغذیه می‌کنند.

پراکنش: دریای سرخ، خلیج فارس و دریای عمان و در دریاهای گرمسیری تا معتدله تقریباً سراسر دنیا انتشار دارند.

تولید مثل: جزء گروه ماهیان تخم‌گذار است.

ارزش اقتصادی: گوشت بعضی از آن‌ها خوراکی ولی غالباً سمی است بیشتر جزء ماهیان تزیینی آب شور محسوب می‌شوند.

روش صید: ترال کف.

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی.


رده:جانداران موجود پدیدآمده در ائوسن
رده:جانداران موجود پدیدآمده در میوسن
رده:جانداران پدیدآمده در میوسن
رده:چهاردندان‌سانان
رده:تیره‌های ماهیان
پشت‌نقطه‌ایان

**پشت‌نقطه‌ایان**، **رنگواره‌ایان** یا **نئون‌ماهیان** (Pseudochromidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند. تقریباً صد گونه از این ماهیان وجود دارد. این ماهی‌ها در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری اقیانوس هند و اقیانوس آرام جایی که آب‌سنگ مرجانی یافت می‌شود زندگی می‌کنند. آنها ماهی‌هایی با پوست روشن هستند که نر و ماده را به صورت خیلی بارز از هم مشخص می‌کند. این ماهی‌ها کوچک و بیشتر با طولی کمتر از ۱۰ سانتیمتر و برخی نیز با کمتر از ۲ سانتیمتر هستند.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:تیره‌های ماهیان
رده:اوالنتاریا
رده:پشت‌نقطه‌ایان
طوطی‌ماهیان

**طوطی‌ماهیان،** خانواده‌ای از ماهیان هستند.که در ایران بیشتر مواقع در آکواریوم ها دیده میشوند

اغلب ساکن مناطق گرمسیری به ویژه اقیانوس‌های اطلس و آرام و هند می‌باشند. ۱۰ جنس و ۱۰۰ گونه دارد. گیاهخوار بوده و اغلب از جلبک‌های لابلای مرجان‌ها تغذیه می‌کند. تغییر جنسیت در اغلب آن‌ها دیده می‌شود. در ابتدا هر دو جنس وجود دارد و در مرحلهٔ پسین نرهای مبدل با رنگ‌های درخشان ظاهر می‌شوند.

## تغذیه
[بندانگشتی|[طوطی کوهی سبز]]
اکثر گونه های طوطی ها گیاهخواران هستند و به طور عمده از جلبک های سنگ‌رست تغذیه می کنند.طیف گسترده ای از موجودات کوچک دیگر گاهی اوقات خورده می شوند  اما به علت تغذیه از مرجان ها منقاری طوطی مانند دارند، از جمله بی مهرگان (گونه های بی پروا و بنز ، و همچنین زئوپلانکتون) ، باکتری ها و دفع آفات.تعداد کمی از گونه های بزرگ مانند طوطی کوهی سبز به طور گسترده از مرجان های زنده تغذیه می کنند.

از این خانواده سه گونه زیر در آب‌های جنوبی ایران زندگی می‌کنند:
* طوطی‌ماهی ایرانی (Scarus persicus)
* طوطی‌ماهی یشمی (Scarus fuscopurpureus)
* طوطی‌ماهی زردپولک (Scarus ghobban)

## نگارخانه

پرونده:Scarus psittacus femelle.jpg|
پرونده:Scarus psittacus mâle.jpg|
پرونده:طوطی ماهی.jpg


## منابع

* اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.

طوطی‌ماهیان
رده:آشپزی هاوایی
رده:تیره‌های ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان دریایی
رده:زمردماهی‌واران
رده:ماهیان هاوایی
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کنستانتین ساموئل رافینسکوئه
رده:زمردماهیان
رده:زیرتیره‌های پرتوبالگان
صیادماهیان

**صیادماهیان** (Cirrhitidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

## نگارخانه

Image:Paracirrhites forsteri.jpg|
Image:Dwarf HawkFish.jpg|
Image:Long-nose_Hawkfish.jpg|
Image:Coral_Hawkfish.jpg|
Image:Black-sided Hawkfish.jpg|
Image:Arc-Eye Hawkfish.jpg|
Image:Cirrhitichthys aprinus.JPG|


## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:صیادماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:ماهیان هاوایی
رده:تیره‌های ماهیان پرتوبال
اژدرماهیان

**اژدرماهیان ** (Torpedinidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.
لبهٔ سوراخ‌های روزن دمه آن‌ها دارای شاخک‌ها یا برجستگی‌های کوتاه است.

این ماهیان در سراسر خلیج فارس و دریای عمان زندگی می‌کنند.

## منابع

* اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط شارل لوسین بناپارت
رده:اژدرماهی‌سانان
رده:تیره‌های سفره‌ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:ماهیان زنده‌زا
اودره توتو

**اودره ژوستین توتو** یا **تُتو** [odʁɛ ʒystin totu]  (زادهٔ ۹ اوت ۱۹۷۶) هنرپیشه و مدل فرانسوی است. او اولین بازی خود را در تلویزیون در سن هجده سالگی انجام داد. اولین فیلم بلند او *[[موسسه زیبایی ونوس]]* (۱۹۹۹) است که برای آن مورد تحسین منتقدان قرار گرفت و جایزه سزار برای آتیه‌دارترین بازیگر زن را دریافت کرد.

توتو برای نقش اصلیش در فیلم ''آملی'' در سال ۲۰۰۱ به شهرت بین‌المللی دست یافت که با تحسین منتقدان روبرو شد و موفقیت بزرگی در گیشه بود. او از آن زمان در طیفی از ژانرها ظاهر شد، از جمله فیلم هیجان‌انگیز «*[[چیزهای زیبای کثیف]]*» (۲۰۰۲) و «''رمز داوینچی''» (۲۰۰۶) و رمانتیک-کمدی «*بی اررش*» (۲۰۰۶).

او برای نقش های متعددش مانند بازی در *[[یکشنبه طولانی نامزدی]]* و برای بازی در نقش طراح مد فرانسوی کوکو شانل در فیلم ''کوکو قبل از شنل'' (۲۰۰۹)، مورد تحسین منتقدان قرار گرفت.

او سه بار نامزد دریافت جایزه سزار شده است و دوبار نامزد جایزه بفتا برای بهترین بازیگر نقش اول زن.

در ماه ژوئن سال ۲۰۰۴ او به یکی از معدود بازیگران فرانسوی تاریخ تبدیل شد که برای پیوستن به آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک دعوت شد.

او برای برندهایی مانند شنل مدل شده است. او حامی فعال چندین مؤسسه خیریه است.

## آغاز زندگی
اودره توتو در بومونت زاده شد و در مونتلوچون بزرگ شد.
[بندانگشتی|490x490پیکسل|اودره توتو در [جشنواره فیلم کن ۱۹۹۹]]

## پیشه
اودره توتو در سال ۱۹۸۸ در یک مسابقه تلویزیونی استعدادیابی که از سوی «کانال‌پلوس» برگزار شد و "Jeunes Premiers" (پیش‌نمایی جوان) نام داشت شرکت کرد و به عنوان بهترین بازیگر شناخته‌شد.

پس از آن این بازیگر مورد توجه تونی مارشال قرار گرفت و نقشی در فیلم ''مؤسسه زیبایی ونوس'' گرفت.

اودره توتو همچنین در سالهای ۲۰۰۱ برای فیلم *[[سرنوشت شگفت‌انگیز املی پولن|املی]]* و در سال ۲۰۰۹ برای فیلم ''کوکو قبل از شانل'' نامزد جایزه بفتا برای بهترین بازیگر زن نقش اصلی شد.

اودره توتو در سال ۲۰۰۰ «جایزه سوزان بیانکتی» را از آن خود کرد و بااستعدادترین هنرپیشهٔ جوان فرانسه شناخته‌شد.

## جوایز و افتخارات
* کاندیدای ایفای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم *[[سرنوشت شگفت‌انگیز املی پولن]]* در سال ۲۰۰۱

## فیلم‌شناسی

## پانویس

## منابع

* دادگان فیلم‌ها
* 
* http://en.wikipedia.org/wiki/Audrey_Tautou

رده:افراد زنده
رده:اهالی پوی-دو-دم
رده:اهالی مونلوسون
رده:بازیگران زن اهل فرانسه
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل فرانسه
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بازیگران زن فیلم اهل فرانسه
رده:برندگان جایزه سزار
رده:برندگان جایزه لومیر بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:دانش‌آموختگان کور فلوران
رده:زادگان ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:مانکن‌های زن اهل فرانسه
زیربشقابی

[بندانگشتی|200px|سه زیربشقابی (به تزتیب از بالا به پایین): از جنس [چوب پنبه و پشم.]]

**زیربشقابی** به عنوان جزئی از ابزار پذیرایی در رستوران‌ها یا خانه‌ها به طور گسترده استفاده می‌شود و نباید آن را با زیرغذایی که برای محافظت در برابر حرارتِ ظرف‌های پذیرایی، در زیرِ آنها قرار داده می‌شود، اشتباه گرفت. زیربشقابی به تعداد بشقاب‌های هر میز، در برابرِ صندلی‌ها و زیر هر بشقاب قرار می‌گیرد.

زیربشقابی، صفحه‌ای از جنس پلاستیک، پارچه یا دیگر مواد ممکن است که اغلب برای محافظت میز از لکهٔ آب، غذا و صدمات ناشی از حرارت به کار می‌رود؛ امّا به جز آن، کاربردِ زینتی هم دارد. نوع تجملاتی و زینتی آن از ابریشم بافته می‌شود. در شیوهٔ پذیرایی آسیای شرقی زیربشقابی گاهی از جنس نی بامبو است.

در رستوران‌ها، علاوه بر کاربردهای بالا، از زیربشقابی به عنوان محلی برای درج فهرست غذا یا تبلیغات استفاده می‌کنند.

## منابع

* 

رده:پارچه‌های کتانی
رده:پذیرایی غذا
رده:وسایل رستوران
حسین امیرفضلی

**حسین امیرفضلی** (زادۀ ۱۲۹۹ – درگذشتۀ ۲۴ اسفند ۱۳۷۰) کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده و بازیگر ایرانی بود.

## زندگی هنری
حسین امیرفضلی مشهور به «هوشنگ امیرفضلی»، فعالیت هنری خود را با بازیگری در نمایش «*قربانی در مقدم ابوالهول*» (به کارگردانی صادق بهرامی) در سال ۱۳۲۲ آغاز و پس از آشنایی با اسماعیل کوشان در «میترا فیلم»، برای نخستین بار در سال ۱۳۲۷، در فیلم *[[طوفان زندگی]]* به کارگردانی «علی دریابیگی» بازی کرد. او همزمان در رادیو نیز، از پرکارترین هنرمندان بود. او سال ۱۳۲۹ با مشارکت احمد افسانه دفتر سینمایی «صحرا فیلم» را تأسیس کرد و در سال ۱۳۳۷ دفتر دیگری را نیز به نام «کسری فیلم» برپا نمود. امیرفضلی علاوه بر بازیگری در سینما، نویسندگی و کارگردانیِ سه فیلم را نیز به عهده داشته‌است که عبارتند از: *[[دزدان معدن]]* (۱۳۳۵)، *[[هالو (فیلم ۱۳۳۸)|هالو]]* (۱۳۳۸) و *[[عشق و حماقت]]* (۱۳۴۰). حسین امیرفضلی در ۲۴ اسفند ۱۳۷۰ درگذشت.

## کارنامهٔ هنری
* *[[صبح جمعه با شما]]*
### سینما
#### نویسنده و کارگردان
* *[[عشق و حماقت]]* (۱۳۴۰)
* *[[هالو (فیلم ۱۳۳۸)|هالو]]* (۱۳۳۸)
* *[[دزدان معدن]]* (۱۳۳۵)

#### تهیه‌کننده
* *[[عشق و حماقت]]* (۱۳۴۰)
* *[[هالو (فیلم ۱۳۳۸)|هالو]]* (۱۳۳۸)

#### بازیگر

# *[[پرواز پنجم ژوئن]]* (۱۳۶۸)
# *[[رانده‌شده (فیلم ۱۳۶۸)|رانده‌شده]]* (۱۳۶۸)
# *[[گراند سینما]]* (۱۳۶۷)
# *[[صمد به شهر می‌رود]]* (۱۳۵۸)
# *[[صمد دربه‌در می‌شود]]* (۱۳۵۷)
# *[[زنبورک (فیلم)|زنبورک]]* (۱۳۵۴)
# *[[صمد خوشبخت می‌شود]]* (۱۳۵۴)
# *[[صمد آرتیست می‌شود]]* (۱۳۵۳)
# *[[تنگسیر (فیلم)|تنگسیر]]* (۱۳۵۲)
# *[[صمد به مدرسه می‌رود]]* (۱۳۵۲)
# *[[اعجوبه‌ها]]* (۱۳۵۱)
# *[[خاطرخواه]]* (۱۳۵۱)
# *[[خیلی هم ممنون]]* (۱۳۵۱)
# *[[شهر آفتاب (فیلم)|شهر آفتاب]]* (۱۳۵۱)
# *[[صمد و سامی، لیلا و لیلی]]* (۱۳۵۱)
# *[[صمد و فولادزره دیو]]* (۱۳۵۱)
# *[[فتنه چکمه‌پوش]]* (۱۳۵۱)
# *[[صمد و قالیچه حضرت سلیمان]]* (۱۳۵۰)
# *[[تهران می‌رقصد]]* (۱۳۴۸)
# *[[دنیای پرامید (فیلم ۱۳۴۸)|دنیای پرامید]]* (۱۳۴۸)
# *[[زیبای خطرناک]]* (۱۳۴۶)
# *[[امیرارسلان نامدار (فیلم ۱۳۴۵)|امیرارسلان نامدار]]* (۱۳۴۵)
# *[[جاهل محل]]* (۱۳۴۳)
# *[[اشک‌ها و خنده‌ها]]* (۱۳۴۲)
# *[[دختر ساری]]* (۱۳۴۲)
# *[[دوستت دارم]]* (۱۳۴۲)
# *[[چادرنشین‌ها]]* (۱۳۴۱)
# *[[عشق و حماقت]]* (۱۳۴۰)
# *[[شیرفروش (فیلم)|شیرفروش]]* (۱۳۳۹)
# *[[کی به کیه؟]]* (۱۳۳۹)
# *[[قاصد بهشت]]* (۱۳۳۸)
# *[[هالو (فیلم ۱۳۳۸)|هالو]]* (۱۳۳۸)
# *[[برهنه خوشحال]]* (۱۳۳۶)
# *[[یعقوب لیث صفاری (فیلم)|یعقوب لیث صفاری]]* (۱۳۳۶)
# *[[اتهام (فیلم ۱۳۳۵)|اتهام]]* (۱۳۳۵)
# *[[دزدان معدن]]* (۱۳۳۵)
# *[[امیر ارسلان نامدار (فیلم ۱۳۳۴)|امیر ارسلان نامدار]]* (۱۳۳۴)
# *[[غروب عشق]]* (۱۳۳۴)
# *[[آغا محمدخان قاجار (فیلم ۱۳۳۳)|آغا محمدخان قاجار]]* (۱۳۳۳)
# *[[شاهین طوس]]* (۱۳۳۳)
# *[[بلهوس (فیلم ۱۳۳۳)|بلهوس]]* (۱۳۳۳)
# *[[بی‌پناه (فیلم ۱۳۳۲)|بی‌پناه]]* (۱۳۳۲)
# *[[طوفان زندگی]]* (۱۳۲۷)

### تلویزیون

## پانویس

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 
* فرهنگ سریال‌های تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸

امیرفضلی، حسین
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
امیرفضلی، حسین
رده:خاک‌سپاری‌ها در امامزاده عبدالله شهرری
امیرفضلی، حسین
رده:زادگان ۱۲۹۹
رده:کارگردانان فیلم اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
توقیعات کسری

**توقیعات کسری‌** کتابی است ترجمهٔ جلال‌الدین محمد طباطبایی اصفهانی قهپائی زواره‌ای ملقب به میرزا جلاله.
این کتاب برگردان فارسی کتاب عربی دستورنامه کسری است. دستورنامه کسری خود ترجمه‌ای بوده‌است از زبان پارسی میانه به عربی.

این کتاب دربرگیرندهٔ ۱۷۲۳ پرسش و پاسخ در مورد کشورداری و لشکرداری و عادات و رسوم مردم است.

جلال‌الدین محمد طباطبایی در سال ۱۰۴۴ ق. به هند سفر کرد و وارد دربار شاهزاده مرادبخش (مرگ: ۱۰۷۲/۱۶۶۲) شد.
میرزا جلاله بعداً در دربار شاه‌جهان (۱۰۳۷ تا ۶۸ ق.) به سمت تاریخ‌نگار مشغول به کار شد.
میرزا جلاله در دربار مرادبخش کتاب دستورنامه کسری را از عربی به فارسی درآورد. 
یکی از دست‌نوشته‌ای این کتاب مربوط به ۱۱۳۹ قمری است.

توقیع به معنی امضا کردن نامه و فرمان، و نشان کردن برنامه و منشور است و نیز پاسخهایی است که بزرگان و دولتمردان، زیر پرسش‌ها و درخواستهای کتبی که از ایشان می‌شود می‌نویسند توقیع‌نویسی از دیرباز بین حکام و فرمانروایان رواج داشته‌است.

## منابع
بر پایهٔ داده‌های مرکز میکروفیلم نور، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.

رده:کتاب‌های ترجمه‌شده به فارسی
تاتا موتورز

**تاتا موتورز**  بزرگترین شرکت خودروسازی هند است. این شرکت متعلق به گروه صنعتی تاتا است. تاتا موتورز در سال ۱۹۴۵ توسط جهانگیر راتانجی دادابهوی تاتا از پارسیان هند بنیان نهاده شد.

مشهورترین محصول این شرکت تاتا نانو می‌باشد که به دلیل قیمت بسیار پایین و اقتصادی بودنش در جهان مشهور است. این خودرو تنها ده هزار روپیه معادل ۱۰۰ دلار آمریکا قیمت دارد.

تاتا موتورز در سال ۲۰۰۸ میلادی جگوار کارز و لندرور را از فورد خریداری کرد و پس از آن هم با جنرال موتورز آمریکا برای خرید هامر وارد مذاکره شده که البته در نهایت هامر به شرکت چینی تنژانگ فروخته شد.

## نگارخانه

پرونده:Red & Yellow TATA trucks.jpg|کامیون های قرمز و زرد تاتا
پرونده:Tata Prima.jpg|خودرو کانسپت تاتا پریما
پرونده:Nano Tata.jpg|تاتا نانو (اروپا)
پرونده:Best cbd wad.jpg|تاتا استارباس کف پایین ۱۶۱۰
پرونده:Flickr - plushev - Geneva2010 362.jpg|تاتا آریا


## منابع

رده:تاتا موتورز
رده:اتوبوس‌سازها
رده:تاتا
رده:تولیدکنندگان خودروهای نظامی
رده:خودروسازهای هندی
رده:شاخص اس‌اندپی بی‌اس‌ای
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های خودروسازی هند
رده:شرکت‌های در ارتباط با خودروها
رده:شرکت‌های دفاعی هند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار بمبئی
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار ملی هند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار نیویورک
رده:شرکت‌های بمبئی
رده:شرکت‌های ماهاراشترا
رده:صنعت خودروسازی هند
رده:کامیون‌سازها
رده:مارک‌های خودرو
رده:شرکت‌های پیشین فهرست شده در بورس نیویورک
مانموهان سینگ

**مانموهان سینگ**  (پنجابی: **ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ**) (زاده ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۲ – درگذشته ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴) ۱۳مین نخست‌وزیر هند بود.

او در ۲۲ مه ۲۰۰۴، به عنوان نخستین نخست‌وزیر سیک هند انتخاب شد؛ و تا تاریخ ۲۱ مه ۲۰۱۴ این سمت را بر عهده داشت.

مانموهان سینگ در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴، در سن ۹۲ سالگی درگذشت. دولت هند هفت روز عزای عمومی در سراسر این کشور در پی درگذشت «مانموهان سینگ» اعلام کرد.

## زندگی
* تولد ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۲ در غرب پنجاب دارای همسر و سه دختر
* لیسانس از دانشگاه پنجاب- کارشناسی ارشد از کمبریج دکترا از آکسفورد
* ۱۹۵۷–۷۶ استاد دانشگاه‌های پنجاب، دهلی نو، جواهر لعل نهرو
* ۱۹۷۲–۷۶ مشاور در وزارت اقتصاد
* ۱۹۷۶–۸۰ رئیس بانک مرکزی
* ۱۹۷۶–۸۰ معاون وزیر اقتصاد
* ۱۹۸۰–۸۲ عضو کمیسیون برنامه دولت
* ۱۹۸۲–۸۵ نماینده هند در صندوق بین‌المللی پول
* ۱۹۸۵–۸۷ قایم مقام کمیسیون برنامه دولت
* ۱۹۸۷–۹۰ رییس کمیسیون جنوب در ژنو
* ۱۹۹۰–۹۱ مشاور اقتصادی نخست‌وزیر
* ۱۹۹۱–۹۲ رئیس کمیسیون مدارک دانشگاه‌های هند
* ۱۹۹۱–۹۶ وزیر اقتصاد
* ۱۹۹۶–۹۷ رئیس کمیته بازرگانی پارلمان
* ۱۹۹۸–۲۰۰۴ رهبر حزب مخالف در مجلس اعلای هند و عضو کمیته دارایی
* ۲۰۰۰–۰۴ عضو کمیسیون اجرایی گروه پارلمانی هند
* ۲۰۰۴–۱۴ نخست‌وزیر هند در دولت ائتلافی یوپی

[بندانگشتی|200px|چپ|مانموهان سینگ و [جرج بوش پسر|جرج بوش]]

## سفرها و دیدارها
* سفرهای مانموهان سینگ:
# دیدار از مکزیکو برای شرکت در اجلاس گروه بیست و سفر به برزیل برای کنفرانس سازمان ملل برای توسعه ۱۶–۲۳ ژوئن ۲۰۱۲
# دیدار از میانمار، ۲۷–۲۹ می ۲۰۱۲
# سفر به کره جنوبی کنفرانس امنیت اتمی، ۲۳–۲۷ مارس ۲۰۱۲
# مسکو برای شرکت در اجلاس سران دو کشور دسامبر ۱۵–۱۷ ۲۰۱۲
# سفر به بالی اندونزی اجلاس هند و آسیان و ایس ،۱۷–۲۰ نوامبر ۲۰۱۱ PM's visit to Bali for the India-ASEAN and EAS Summits and to Singapore
# بنگلادش، ۶–۷ سپتامبر
# مالدیو، ۹–۱۲ نوامبر ۲۰۱۱
# اجلاسگروه بیست در کن، ۲–۵ نوامبر ۲۰۱۱ PM's visit to Cannes for G-20 Summit
# آفریقای جنوبی، ۱۷–۲۰ اکتبر ۲۰۱۱
# نیویورک – مجمع عمومی سازمان ملل متحد سازمان ملل، سپتامبر ۲۱–۲۷ – ۲۰۱۱
# تانزانیا - اتیوپی، ۲۳–۲۸ می ۲۰۱۱
# افغانستان، ۱۲–۱۳ می ۲۰۱۱
# قزاقستان – چین، ۱۲–۱۶ آوریل
# بلژیک و آلمان، ۹–۱۲ دسامبر ۲۰۱۱

## جستارهای وابسته
[بندانگشتی|250px|Prime Minister [دمیتری مدودف، هو جینتائو، دیلما روسف و جاکوب زوما at the 3rd 2011 بریکس Summit در سانیا، چین.]]
* اقتصاد هند
* سازمان همکاری شانگهای
* ادب پارسی در هند
* سرایندگان ایرانی در شبه‌قاره هند
* پارسیان هند
* فهرست شهرهای هند
* روابط ایران و هندوستان
* زبان فارسی در کشمیر
* زبان دری
* زبان اردو
* فهرست واژگان عربی با ریشه فارسی
* زبان فارسی در شبه‌قاره هندوستان
* فرهنگ‌های واژگان زبان فارسی

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* سفرها https://web.archive.org/web/20130314092738/http://pmindia.gov.in/all-visits.php?show=INT


رده:استادان دانشگاه دهلی
رده:اقتصاددانان اهل هند
رده:اقتصاددانان سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:اهالی امریتسار
رده:اهالی چندی‌گر
رده:اهالی ناحیه چکوال
رده:پنجابی‌ها
رده:دانش‌آموختگان کالج سنت جان، کمبریج
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:سیک‌های اهل هند
رده:کارمندان خدمات حقوقی اهل هند
رده:نخست‌وزیران هند
رده:وزیران امور خارجه هند
رده:وزیران دارایی هند
مجدوده (روستا)

** مجدوده ** به عربی (** المَجدوَدة **)، روستایی است در دهستان وزیره از توابع استان مَهره در کشور یمن در شبه جزیره عربستان.
## جمعیت
جمعیت آن ( ۷۰) نفر (۸ خانوار) می‌باشد.
## منابع
* المقحفی، ابراهیم، احمد ، *(مُعجَم المُدُن وَالقَبائِل الیَمَنِیَة) *، منشورات دار الحکمة، صنعاء، چاپ پنجم، وانتشار سال ۱۹۸۵ میلادی به (عربی).

## جستارهای وابسته

رده:روستاها در استان مهره
احمد شاملو مشهدی

**میرزا احمد شاملو** فرزند محمد حسین شاملو از خوشنویسان سده سیزدهم و اوایل دوره قاجار است. از او آثاری با امضاء«احمد بن محمد حسین شاملو مشهدی» وجود دارد. با اینکه در خوشنویسی خط نسخ شهرت یافته، خط نستعلیق را خوش و شکسته نستعلیق را عالی می‌نوشته است. او خوشنویس محمد علی میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار و استاد خط او بود.

میرزا احمد ظاهراً عمری دراز داشته و سال‌های زیادی خوشنویسی کرده است. هرچند تاریخ وفاتش را ۱۲۳۵ه‍.ق گفته‌اند اما آثاری از وی با تاریخ ۱۲۴۵ ه‍.ق دیده شده و ایرج میرزا سال درگذشتش را در یک ماده تاریخ به صورت «قدمات بعده‌الخط» آورده که می‌شود ۱۲۶۴ ه‍.ق 


## پانویس

## منابع
* فضایلی، حبیب‌الله. *اطلس خط*. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.



رده:اهالی مشهد
رده:خوشنویسان اهل خراسان
رده:خوشنویسان اهل مشهد
کبیر (صوفی)

**کبیر** (هندی:कबीर، پنجابی:ਕਬੀਰ) یا **کبیر داس**، شاعر و قدیس هندی بود که سروده‌ها و نوشته‌هایش در جنبش بهکتی تأثیرگذار بود.

## زندگی
کبیر در خانواده‌ای بافنده و مسلمان پرورش یافت چون و برخی بر این باورند که مادرش (نیما) و پدرش (نیرو) او را در یک سفر در بین راه می‌یابد و او را بعنوان فرزند خود می‌پذیرد. او شاگرد یک قدیس هندو به نام راماناندا بود. او در شهر بنارس پرورش یافت و در همان جا هم دیده از دنیا فروبست.

با این که کبیر بافنده بود، از او در زمره شاعران نامی جهان یاد می‌شود؛ در هند نیز او از بزرگترین شاعران دانسته می‌شود.

## آثار و باورها
کتاب گورو گرانت صاحب بیش از پانصد شعر از اشعار کبیر را در خود جای داده‌است؛ پیروان آئین سیک که به‌طور خاص به گورو گرانت صاحب حرمت می‌نهند، کبیر را هم پایه گوروها می‌شمارند.

مهم‌ترین اثر کبیر، کتاب بیجک (به معنی جوانه) است که دربردارنده دیدگاه‌های عرفانی اوست. کبیر، به دنبال انسانی کامل و جهانی بود و از تعصب ادیان و مذاهب و گروهها و نژادها بیزاری می‌جست. رابیندرانات تاگور شاعر هندی یکصد شعر از اشعار کبیر را در کتابی با عنوان ترانه‌های کبیر به انگلیسی ترجمه کرده‌است. این کتاب توسط لیلا فرجامی به فارسی برگردانده شده‌است.

در اشعارش سروده‌است:

ای بنده، در کجا مرا جستجو میکنی؟

من کنار تو هستم.

من در معبد و مسجد نیستم. من در کابالاه و کایلاش
نیستم:

اگر تو جوینده حقیقی باشی،

مرا می‌بینی

مرا در لحظه‌ای از زمان دیدار خواهی کرد…
کبیر میگوید :ای زاهد، خدا نفسِ تمام نفس هاست

## منابع
کتاب «پرنده‌ای که در من آواز می‌خواند» برگزیده‌ای از اشعار کبیر، شاعر هندی، به گردآوری رابیندرانات تاگور و برگردان لیلا فرجامی. نشر ۱۳۸۸. ناشر آهنگ دیگر

* 
* 
اشعار کبیر

رده:آیین سیک
رده:اهالی بنارس
رده:بنیان‌گذاران مذهب
رده:جنبش بهکتی
رده:درگذشتگان ۱۵۱۸ (میلادی)
رده:رهبران مذهبی هندو اهل هند
رده:زادگان ۱۴۴۰ (میلادی)
رده:شاعران اهل اوتار پرادش
رده:شاعران اهل هند
رده:شاعران سالک
رده:شاعران سده ۱۶ (میلادی) اهل هند
رده:شاعران صوفی
رده:شاعران مرد اهل هند
رده:شاعران سده ۱۵ (میلادی) اهل هند
رده:فیلسوفان اهل هند
رده:فیلسوفان سده ۱۵ (میلادی) اهل هند
رده:فیلسوفان سده ۱۶ (میلادی) اهل هند
رده:قدیسان هندو
رده:محققان اهل بنارس
رده:نویسندگان اهل بنارس
رده:ویشنوپرستی
رده:هندی‌ها در سده ۱۵ (میلادی)
رده:کثرت‌گرایی مذهبی
قاسم‌آقای تبریزی

**حاجی میرزا قاسم‌آقای تبریزی** خوشنویس سدهٔ سیزدهم هجری است که از آذربایجان به عثمانی و مصر رفت. او به تمام خطوط متداول تسلط داشت. قاسم‌آقای تبریزی ابتدا در آذربایجان به کسب علوم و آموختن خط پرداخت. پس از کسب مهارت در خوشنویسی به شهرهای عثمانی و مصر رفت. سال‌ها در مصر زندگی کرد و از راه خوشنویسی گذران معیشت می‌کرد. در سال ۱۲۹۲ هجری در اسکندریه بدرود حیات گفت.

## پانویس

## منابع
* فضایلی، حبیب‌الله. *اطلس خط*. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.

رده:خوشنویسان اهل تبریز
محمدتقی بن محمدعلی

**حاج محمد تقی** (درگذشت ۱۲۶۹ه‍.ق) فرزند **محمد علی** از پیروان شیوه احمد نیریزی و از خوشنویسان سده سیزدهم و از استادان خط نسخ است.

حاج محمد تقی در زمان صدارت میرزا تقی خان امیرکبیر از مشهد به تهران آمد و مدتی در دربار ناصرالدین شاه به کتابت پرداخت. سپس به زیارت عتبات و مکه رفت و بازگشت. سرانجام در مشهد به سال ۱۲۶۹ ه‍.ق درگذشت.


## پانویس

## منابع
* فضایلی، حبیب‌الله. *اطلس خط*. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.



رده:خوشنویسان اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۲۳۱
جغد انباری

**جغد انباری** یا **جغد سفید**  بیشترین گستردگی را میان جغدها دارا می‌باشد و میزان گستردگی آن در میان سایر پرندگان نیز مثال‌زدنی است. این خانواده در کنار جغدان راستین (Strigidae) یکی از دو خانوادهٔ اصلی جغدها را تشکیل می‌دهد.

جغد انباری به جز از قطب و بیابانها تقریباً در همه‌جا یافت می‌شود که از آن جمله می‌توان به کمربند آلپاید، بخش‌های اعظم اندونزی و جزایر اقیانوس آرام اشاره کرد. نام‌های دیگری نیز بر حسب ظاهر، محل سکونت و پرواز ساکت و ترسناک این پرنده بر آن نهاده شده است. نام علمی این پرنده که توسط جووانی آنتونیو اسکپولی در سال ۱۷۶۹ انتخاب شد، به معنی جغد سفید است.

جغد انباری در ایران پرنده‌ای بسیار کمیاب است. در ۳۰ مهر ۱۴۰۰ برای نخستین بار یک جغد انباری در منطقهٔ بوکان در استان آذربایجان غربی مشاهده شد. این پرنده که دچار آسیب‌دیدگی از ناحیهٔ بال شده و توانایی پرواز نداشت در روستای مُلالَر در بخش سیمینهٔ شهرستان بوکان توسط یکی از اهالی روستا مشاهده و به ادارهٔ محیط زیست این شهرستان تحویل داده‌شد.وهمچنین در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ یک جغد انبار زخمی در تأسیسات آب و فاضلاب روستای بهلکه شیخ موسی از توابع شهرستان آق‌قلا توسط مهندس کنترل کیفی آب پیدا شد و تحویل اداره محیط زیست شهرستان آق‌قلا داده شد و برای انجام معالجه به گرگان فرستاده شد.

## توصیف
بندانگشتی|راست|جغد انباری ماده
بندانگشتی|راست|جغد انباری بالغ درحال پرواز
بندانگشتی|راست|جوجه‌ها پیش از ریزش کرک
**
[بندانگشتی|راست|زیرگونه [استرالیایی]]
جغد انباری، جغدی است درازپا، با بال‌های گسترده، رنگ روشن و دم تقریباً مربعی. بسته به زیرگونه، طول آن ۲۵ تا ۴۵ سانتی‌متر و پهنای بال آن ۷۵ تا ۱۰۰ سانتی‌متر است. به هنگام پرواز می‌توان آن‌ها را از روی حرکات موجی و پاهای پوشیده از پر آویزان، از جغدهای عادی متمایز دانست.

## منابع

ترجمه‌ای از [جغد انبار از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:آرایه‌های نام‌گذاری‌شده توسط گیووانی آنتونیو
رده:بازداری
رده:پرندگان آسیا
رده:پرندگان آفریقا
رده:پرندگان آفریقای سیاه
رده:پرندگان آمریکای جنوبی
رده:پرندگان آمریکای شمالی
رده:پرندگان اروپا
رده:پرندگان استرالیا
رده:پرندگان استرالیای جنوبی
رده:پرندگان استرالیای غربی
رده:پرندگان اوکراین
رده:پرندگان ایران
رده:پرندگان با ژنوم تعیین‌شده
رده:پرندگان پاکستان
رده:پرندگان ترکیه
رده:پرندگان توصیف‌شده در ۱۷۶۹ (میلادی)
رده:پرندگان جمهوری آذربایجان
رده:پرندگان شکاری آفریقا
رده:پرندگان شمال آفریقا
رده:پرندگان صحرای غربی
رده:پرندگان کامرون
رده:پرندگان کانادا
رده:پرندگان نپال
رده:جغدها
رده:جغدهای انباری
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
راشگوماهیان

**راشگوماهیان** (Polynemidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

از این خانواده سه گونه در آب‌های جنوبی ایران وجود دارد:
* راشگو معمولی
* راشگو مخطط
* راشگو شش‌خط

## منابع

اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کنستانتین ساموئل رافینسکوئه
رده:ماهیان هاوایی
فرشته‌ماهیان

**فرشته‌ماهیان** (Pomacanthidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

از این خانواده یک جنس به نام هاماد در آب‌های جنوبی ایران زندگی می‌کند.

## سرده‌ها

تاکنون ۸۸ گونه در ۷ سرده از این ماهی شناسایی شده‌است:
* *[[فرشته‌ماهیان دودی|فرشته ماهی دودی]]* ( ۸ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی شعله|فرشته ماهی شعله]]* (۳۰+ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی حلقه‌آبی]]* (۱۳ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی نواری]]* (۱۰ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی نواری]]* (۸ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی‌های اصلی]]* (۱۳ گونه)
* *[[فرشته‌ماهی کوتوله]]* (تک‌گونه)

## منابع

اسدی، هدایت و دیگران، *اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان*، تهران: سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، ۱۳۷۵.

فرشته‌ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان دریایی
رده:سوف‌ماهی‌واران
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط دیوید استار جردن
تیبرماهیان

**تیبرماهیان** (Priacanthidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

از این خانواده یک جنس به نام ماهی حوض دریا (Priacanthus tayenus) در آب‌های جنوبی ایران زندگی می‌کند.
تیبرماهیان، چشم‌های بزرگی دارند و یک خانواده از ۱۸ گونه از ماهی‌های دریایی است.. "Catalufa" یک نام مشترک دیگر برای برخی از اعضای خانواده تیبر ماهیان است.ریشه‌شناسی نام علمی به مقیاس‌های بسیار خشن و نازک خانواده اشاره دارد.نام معمول "چشم بزرگ" برای این ماهی نیز در نظر گرفته شده‌است و این چشمها مناسب برای شیوه زندگی گوشتخوارانه و شبانه ماهی است.
تیبر ماهیان معمولاً به رنگ قرمز روشن هستند، اما برخی از آنها به رنگ نقره ای، قهوه ای تیره یا سیاه هستند. اکثر گونه‌ها حداکثر طولشان حدود ۳۰ سانتیمتر (۱۲ اینچ) است،البته بعضی از گونه‌ها شناخته شده‌است که حدود ۵۰ سانتی‌متر(۲۰اینچ) طول دارند.

اکثر اعضای این خانواده بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری اقیانوس هند و اقیانوس آرام هستند،اما چهار گونه(Cookeolus japonicus Heteropriacanthus cruentatus, Priacanthus arenatus, و Pristigenys alta)در اقیانوس اطلس یافت می‌شود.. آنها تمایل دارند که در نزدیکی آب سنگها یا صخره‌ها زندگی کنند، اگرچه بعضی از آنها در آبهای آزاد زندگی می‌کنند. بسیاری از گونه‌ها در آب‌های نسبتاً عمیق، زیر عمق قابل دسترسی توسط غواصی اسکوبا یافت می‌شوند. برخی از گونه‌ها برای غذا شکار می‌شوند.

اولین سنگوارههای شناخته شده تیبر ماهییان به دوره ائوسن میانی دوره ترشیاری پایین‌تر یا تقریباً ۴۰ تا ۵۰ میلیون سال پیش می‌رسد.

## منابع

اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.

ویکی‌پدیای انگلیسی

تیبرماهیان
رده:تیره‌های ماهیان
رده:تیره‌های ماهیان پرتوبال
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط آلبرت گونتر
کفشک‌ماهیان تیزدندان

**کفشک‌ماهیان تیزدندان** (Psettodidae) خانواده‌ای از ماهیان هستند.

این خانواده یک سرده و سه گونه دارد.
گونه‌ها:
* Psettodes belcheri Bennett , ۱۸۳۱
* Psettodes bennettii Steindachner   , ۱۸۷۰
* (کفشک تیزدندان)* Psettodes erumei Bloch & Schneider, ۱۸۰۱

از این خانواده یک گونه به نام کفشک تیزدندان (Psettodes erumei) در آب‌های جنوبی ایران زندگی می‌کند.

## منبع

اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.

کفشک‌ماهیان تیزدندان
کاتد

[بندانگشتی|کاتُد [مس|مسی در پیل گالوانیک]]
**کاتُد**  الکترودی منفی که جریان الکتریکی از طریق آن از دستگاه الکتریکی قطبیده خارج می‌شود. بعبارتی جز پذیرنده الکترون را گویند.

به صورت عامیانه در یک باتری الکترود منفی را آند و الکترود مثبت را کاتد می‌نامند؛ اما در واقع کاتد الکترودی است که در یک مجموعه دو الکترودی (داخل محلول الکترولیت)، الکترون می‌گیرد یا جریان الکتریکی (جریان الکتریکی به صورت قراردادی مخالف جهت حرکت الکترون می‌باشد) از آن خارج می‌شود. در نتیجه در یک باتری که در حال دشارژ شدن است (در حال مصرف شدن) قطب مثبت کاتد و در یک باتری که در حال شارژ شدن است قطب منفی کاتد نامیده می‌شود.

## واکنش‌های کاتدی
در طبیعت دو گونه واکنش کاتدی رخ می‌دهد:

:آزاد شدن هیدروژن که خود دوگونه دارد:

::در محیط اسید‌ی (واکنش کاهش پروتون):

::2 H+ + 2 e → 

::و در محیط خنثی یا بازی مانند آب دریا (واکنش کاهش آب):

:: + 2 e → 2 OH− + 

کاهش اکسیژن محلول:

این واکنش در همه محیطها (اسیدی، خنثی، بازی) بدین گونه است:

:: + 4 H+ + 4 e → 2 

:: + 2  + 4 e → 4 OH−

واکنش دوم در طبیعت رایج‌تر است.

قطبیت کاتد به نسبت آند می‌تواند مثبت یا منفی باشد. این بستگی دارد به اینکه چگونه به وسیله متصل می‌شود. اگر چه بار مثبت کاتیون همیشه به طرف کاتد حرکت می‌کند (از جهت نامشان) و بار منفی آنیون بر خلاف آن حرکت می‌کند. قطبیت کاتد به نوع وسیله بستگی دارد. در وسیله‌هایی که انرژی مصرف می‌کنند، کاتد منفی است و در وسائلی که تولید انرژی می‌کنند کاتد مثبت است. در یک سلول گالوانی کاتد قطب مثبت است چون جریان الکتریکی تولید می‌شود. این خروج جریان متقابلاً به وسیلهٔ یون‌های مثبت انجام می‌شود. حرکت از الکترولیت به کاتد مثبت (انرژی شیمیایی مسئول انجام این حرکت است) به وسیلهٔ حرکت الکترون‌های درونی ادامه می‌یابد. این بار منفی درون ساختمان مثبت مدار حرکت می‌کند. برای مثال در سلول گالوانی دانیل مس قطب مثبت و کاتد است و در یک سلول الکترولیتی کاتد قطب منفی می‌باشد. و در یک دیود کاتد قطب منفی است که جریان را به سمت خارج از وسیله هدایت می‌کند. در لوله خلاء (شامل لوله پرتو کاتدی) این قطب منفی است که الکترون‌ها را وارد می‌کند.

## جهت حرکت الکترون‌ها
جهت حرکت الکترون‌ها تقریباً همیشه از آند به کاتد است. صرف نظر از نوع سلول و شیوه عملیاتی آن.

## در شیمی
بندانگشتی|کاتُد
در شیمی کاتد الکترود یک سلول شیمیایی است که در آن کاهش اتفاق می‌افتد. یک روش حفظی مفید برای یادآوری اکسایش و کاهش این است: استفاده از نمادهای ox و Rec (اکسایش در آند و کاهش در کاتد). روش حفظی دیگر این است که در نوشتن کاتد c وجود دارد مانند reduction بنابراین کاهش در کاتد اتفاق می‌افتد. کاتد می‌تواند منفی باشد مانند زمانی که سلول الکترولیتی است (که انرژی الکتریکی برای تجزیه ترکیبات شیمیایی استفاده می‌شود) یا مثبت باشد مانند زمانی که سلول گالوانی است (که کاهش شیمیایی برای تولید جریان الکتریکی) استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کاتدتابناکی
* آنُد
* پرتو کاتدی
* لامپ پرتوی کاتدی
* فوتوکاتد
* حفاظت کاتدی
* کاتد سرد

## منابع

Mars G. Fontana, *Corrosion Engineering*, McGraw-Hill, 1987.

رده:الکترود
رده:الکتروشیمی
رده:خوردگی
غلامعلی اصفهانی

**آقا غلامعلی اصفهانی** فرزند آقا محمد رحیم اصفهانی از بزرگترین خوشنویسان و نسخ‌نویسان است.

او در حدود ۱۲۰۵ ه‍.ق مقارن با سلطنت آقامحمدخان قاجار در محله مسجد جامع اصفهان به دنیا آمد و به سال ۱۲۶۹ ه‍.ق درگذشت.

غلامعلی اصفهانی از دوستان نزدیک زین العابدین اصفهانی مشهور به اشرف‌الکتاب بود. گویا این دو از جوانی با یکدیگر رقابت و معاشرت داشته و نزد آقا محمود خوشنویس تعلیم خط می‌گرفتند.

آقا غلامعلی علاوه بر حسن خط از آواز خوش نیز بهره‌مند بود و در طول عمر به روایتی سیزده و به روایتی هجده قرآن نوشت. با وجود شهرت به سرعت در نگارش آثار چندانی از او باقی نمانده. فرزندان و خانواده او نیز هنرمند بودند.



## پانویس

## منابع
* فضایلی، حبیب‌الله. *اطلس خط*. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.



رده:اهالی اصفهان 
رده:خوشنویسان اهل اصفهان
سوکلا

**سوکَلّاماهیان** (Rachycentridae) خانواده‌ای از ماهیان هستند. تنها ماهی عضو این خانواده ماهی **سوکلا** است.

سوکلا در آب‌های جنوبی ایران در سراسر دریای عمان و بخش خاوری خلیج فارس تا بندر لنگه پراکنش دارد.

## منابع

اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:تیره‌های ماهیان
رده:زیاگان ایران
رده:زیواگان ایران
سوکلاماهیان
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیش‌ماهی‌سانان
رده:ماهیان اقیانوس هند
رده:ماهیان پاکستان
رده:ماهیان تجاری
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۶۶ (میلادی)
رده:ماهیان خلیج مکزیک
رده:ماهیان دریایی خوراکی
رده:ماهیان سراسرحاره‌ای
رده:ماهی‌های آب‌های شور فلوریدا
رده:ماهی‌های اقیانوس آرام
رده:ماهی‌های اقیانوس اطلس
رده:ماهی‌های خوراکی