تیمچه امین‌الدوله

**تیمچهٔ امین‌الدوله** یا **کاروانسرای امین‌الدوله** یکی از شاخص‌ترین بخش‌های بازار کاشان و از آثار برجستهٔ معماری دوره قاجار در ایران است. این تیمچه در میانهٔ بازار تاریخی کاشان و در امتداد راستهٔ اصلی آن واقع شده و از شاهکارهای معماری سنتی ایران در قرن سیزدهم هجری قمری به‌شمار می‌رود.

این بنا در سال ۱۲۸۵ ه‍.ق (مطابق با سال‌های پایانی حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار) به دستور **[[فرخ‌خان غفاری|میرزا محمد فرخ خان غفاری کاشی (امین‌الدوله)]]**، از رجال بانفوذ و وزیر اوقاف و صنایع ناصرالدین‌شاه، ساخته شد. وی از خاندان غفاری کاشان بود و برای رونق تجارت در زادگاه خود اقدام به ساخت این مجموعه کرد. معمار آن **استاد [[علی مریم کاشانی]]** بود که از برجسته‌ترین معماران عصر قاجار به شمار می‌رفت و آثاری چون خانه بروجردی‌ها و خانه طباطبایی‌ها نیز از ساخته‌های اوست.

## بانی
بانی این بنا، **[[فرخ‌خان غفاری|میرزا محمد فرخ خان غفاری کاشی]]** (درگذشت ۱۲۴۶ ه‍.ش)، ملقب به امین‌الدوله، از رجال مهم ناصرالدین‌شاه قاجار بود. او از خاندان ریشه‌دار غفاری کاشان بود و مناصب مهمی چون وزیر اوقاف و صنایع و همچنین سفارت ایران در دربار ناپلئون سوم (منجر به عقد معاهده پاریس) را بر عهده داشت.

فرخ خان امین‌الدوله برای رونق تجارت و سامان‌دهی فعالیت‌های بازرگانی در زادگاه خود، کاشان، دستور ساخت این مجموعه را در سال ۱۲۸۵ ه‍.ق صادر کرد و بودجهٔ آن را تأمین نمود. این بنا بازتابی از نفوذ و علاقهٔ این سیاستمدار به شهر کاشان و ترویج تجارت و هنر در آن بود.

توجه به تمایز تاریخی: فرخ خان امین‌الدوله (بانی تیمچه و سفیر ایران) با **[[میرزا علی خان امین‌الدوله]]** (صدراعظم مظفرالدین شاه) که از خاندان دولو قاجار بود و تنها مدتی پیشکار آذربایجان شد، دو شخصیت کاملاً مجزا هستند که هر دو لقب امین‌الدوله را دریافت کردند. بانی تیمچه، فرخ خان غفاری بود. 

## معماری
تیمچهٔ امین‌الدوله دارای طرحی سه‌طبقه است و به‌عنوان یکی از زیباترین فضاهای سرپوشیدهٔ بازارهای ایران شناخته می‌شود. گنبد بلند و باشکوه آن، که بر روی طاق و طاق آهنگ استوار شده، با نورگیرهایی در مرکز روشنایی طبیعی فضا را تأمین می‌کند.  
تزئینات داخلی شامل آجرکاری، مقرنس و کاربندی‌های ظریف است که جلوه‌ای باشکوه به بنا بخشیده‌اند. از نظر تناسب هندسی، نورپردازی و استحکام سازه، این تیمچه را از شاهکارهای معماری ایرانی-اسلامی دوره قاجار دانسته‌اند.

## کارکرد
تیمچهٔ امین‌الدوله از آغاز تا امروز مرکز اصلی خرید و فروش قالی کاشان و سایر منسوجات سنتی بوده است. این مکان از دیرباز محل دادوستد تجار بزرگ کاشان و محل تجمع بازرگانان شهر بوده و هنوز نیز بخشی از رونق اقتصادی بازار را تشکیل می‌دهد.

## در فرهنگ عامه
تیتراژ معروف مجموعهٔ تلویزیونی ***[[زیر آسمان شهر]]*** به کارگردانی مهران غفوریان (محصول شبکهٔ سوم سیما در سال ۱۳۸۰) در بهار همان سال در فضای تیمچهٔ امین‌الدوله فیلم‌برداری شد.

## ثبت ملی
این بنا در تاریخ  با شمارهٔ ثبت **۱۰۱۶** در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* بازار کاشان
* خانه بروجردی‌ها
* خانه طباطبایی‌ها
* فهرست آثار ملی ایران
* معماری قاجاری
میرزا محمد فرخ خان غفاری کاشی (امین‌الدوله)
* قالی کاشان

## نگارخانه



پرونده:Teemcheh.jpg|نمایی از تیمچه امین‌الدوله
پرونده:Ceiling of Aminoddole Carvansarai, Kashan, Iran.jpg|سقف تیمچه امین‌الدوله
پرونده:سقف تیمچه امین‌الدوله.jpg|تزئینات داخلی گنبد
پرونده:تیمچه امین‌الدوله 2.jpg|تیمچه امین‌الدوله
پرونده:Kashan Bazaar roof panorama.jpg|نمایی از بام بازار کاشان، محل قرارگیری تیمچه امین‌الدوله
پرونده:تیمچه ورودی.jpg|ورودی تیمچه


## منابع


رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کاشان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کاشان
رده:تیمچه‌های تاریخی شهرستان کاشان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کاشان
رده:کاروانسراها در ایران