ویران‌شهر

[بندانگشتی|[شهرک محصور کاولون، هنگ کنگ بریتانیا، ۱۹۸۹، تجسمی از یک ویران شهر]]

**ویران‌شهر**  یا **پاد-آرمان‌شهر** یک جامعه یا سکونت‌گاه خیالی در داستان‌های علمی–تخیلی است که در آن، ویژگی‌های منفی، برتری و چیرگی کامل دارند و زندگی در آن دلخواهِ هیچ انسانی نیست. این جوامع معمولاً زمانی از یک جامعه را نشان می‌دهند که به نابودی و هرج‌ومرج رسیده است. این جوامع در زمان‌هایی بد و شوم ترسیم می‌شوند. با این تعریف، یک «جامعهٔ پاد-آرمانی» نقطهٔ مقابل و وارونهٔ یک جامعهٔ آرمانی (آرمان‌شهر) است. آرمان‌شهرها جوامعی خیالی هستند که در آن‌ها همه‌چیز مثبت و ایدئال است. ترسیم یک جامعهٔ پادآرمان و بدزمانه توسط نویسندگان آینده‌گرا معمولاً به‌منظور هشدار به مردم در مورد ادامه یا افزایش چیرگی برخی معضلات اجتماعی صورت می‌گیرد.

## واژه‌گزینی
بندانگشتی|LARP: بازیکنی که یک محیط پسا آخرالزمانی را به تصویر می‌کشد
معادل‌های متفاوتی برای واژهٔ «dystopian» در فارسی پیشنهاد شده‌اند؛ **ویران‌شهر** (مصوب فرهنگستان زبان)، **پادآرمان‌شهر**، **تباه شهری**، **مدینهٔ فاسده** (در برابر مدینهٔ فاضله)، **مدینهٔ ضاله**، **دُش‌شهر** (گرته‌برداری از Dystopia در انگلیسی)، **[[ادبیات داستانی رستاخیزی و پسارستاخیزی|پسارستاخیز]]**

## مضمون‌ها
برخی از موضوعات ویران‌شهری محبوب در داستان‌ها عبارت‌اند از:
* جامعه‌ای که در آن هیچ آزادی‌ای دیگر وجود ندارد (حتی آزادی‌های کوچک شخصی) و حکومتی تمامیت‌خواه بر همه‌چیز انسان‌ها حکم می‌راند.
* جامعه‌ای که توسط رایانه‌ها و ربات‌ها اداره و کنترل می‌شود.
* داستان‌هایی دربارهٔ سرنگونی امپراتوری‌های جهان در آینده.
* جامعه‌ای که در آن همه‌چیز و همه‌کس همانند و یکسان است و در آن ابراز احساسات و نمایاندن جنبه‌های فرهنگی ممنوع است.
* جامعه‌ای که در آن انسان‌ها تنها نقش خوراک برای موجودات دیگر را دارند یا اینکه انسان‌ها را برای برداشت اندام و احشاء آن‌ها پرورش می‌دهند.
* جهانی که در آن در پی جنگ هسته‌ای، بیماری یا فاجعه‌ای دیگر نسل بشر تقریباً برافتاده است.

## آثار معروف ویران‌شهری
### کتاب
* ماشین از کار می‌ایستد (۱۹۰۹) نوشتهٔ ای ام فورستر
* ما (۱۹۲۴) نوشتهٔ یوگنی زامیاتین
* دنیای قشنگ نو (۱۹۳۲) نوشتهٔ آلدوس هاکسلی
* مزرعهٔ حیوانات (۱۹۴۵) نوشتهٔ جورج اورول
* ۱۹۸۴ (۱۹۴۹) نوشتهٔ جورج اورول
* ۴۵۱ درجه فارنهایت (۱۹۵۳) نوشتهٔ ری بردبری
* میرا (۱۹۶۷) نوشتهٔ کریستوفر فرانک
* سه‌پایه‌ها (۱۹۶۷) نوشتهٔ جان کریستوفر؛ در ابتدا سه‌گانه‌ای مشهور با عنوان‌های **کوه‌های سفید**، **شهر طلا و سرب** و **برکهٔ آتش** و ۲۰ سال بعد از آن کتاب چهارم یا آغاز ماجرا با عنوان **وقتی سه‌پایه‌ها به زمین آمدند**
* این هنگامه بی‌عیب (۱۹۷۰) نوشتهٔ آیرا لوین (در سال ۱۳۶۳ در ایران با ترجمه جمشید نرسی بنام **یونی‌کامپ** چاپ شده است)
* تصادف (۱۹۷۳) نوشتهٔ جیمز گراهام بالارد
* وی مثل وندتا (۱۹۸۲ – ۱۹۸۹) نوشتهٔ آلن مور و دیوید لوید
* سرگذشت ندیمه (۱۹۸۵) نوشتهٔ مارگارت اتوود
* اطلس ابر (۲۰۰۴) نوشتهٔ دیوید میچل (بخش شهادتنامه سانمی-۴۵۱)
* سه‌گانه بازی‌های گرسنگی شامل جلد اول: بازی‌های گرسنگی (۲۰۰۸)، جلد دوم: اشتعال (۲۰۰۹)، جلد سوم: زاغ مقلد یا ماکینگ‌جِی (۲۰۱۰) نوشتهٔ سوزان کالینز
* میان ستاره‌ای نوشته کریستوفر نولان ۲۰۱۴
* شهر گاتهام در مجموعه کتاب‌های کمیک دی‌سی
* سندروم ژولیت نوشته ضحی کاظمی

### فیلم
* آلفاویل (۱۹۶۵) به کارگردانی ژان لوک گدار
* فارنهایت ۴۵۱ (۱۹۶۶) به کارگردانی فرانسوا تروفو
* پرتقال کوکی (۱۹۷۱) به کارگردانی استنلی کوبریک
* بلید رانر (۱۹۸۲) به کارگردانی ریدلی اسکات
* وی مثل وندتا (۲۰۰۵) به کارگردانی جیمز مک‌تیگو
* جاده (۲۰۰۹) به کارگردانی جان هیلکات
* سر وقت (۲۰۱۱) به کارگردانی اندرو نیکول
* سریال آینهٔ سیاه (۲۰۱۱–اکنون) به کارگردانی چارلی بروکر
* اطلس ابر (۲۰۱۲) به کارگردانی تام تیکور و واچوفسکی‌ها
* میان‌ستاره‌ای (۲۰۱۴) به کارگردانی کریستوفر نولان
* مد مکس: جادهٔ خشم (۲۰۱۵) به کارگردانی جرج میلر
* خرچنگ (۲۰۱۵) به کارگردانی یورگوس لانتیموس
* سریال سرگذشت ندیمه (۲۰۱۷–اکنون) به کارگردانی بروس میلر
* فارنهایت ۴۵۱ (۲۰۱۸) به کارگردانی رامین بحرانی
* بازی‌های عطش به کارگردانی فرانسیس لارنس
* دایورجنت
* دونده مارپیچ

### موسیقی
* پادآرمانشهر از مگادث
* آنیما از تام یورک
* Dystopia از zico
* Flames از زین مالک

### بازی رایانه‌ای
* bioshock series
* The Last of us
* مدارک لطفاً از لوکاس پوپ
* horizon zero down
* سایبرپانک ۲۰۷۷
* Disco Elysium

## پانویس

## منابع
* ویکی‌پدیای هلندی.

رده:آرمان‌شهر
رده:آنالیز ریسک
رده:آینده‌پژوهی
رده:ادبیات داستانی پادآرمان‌شهری
رده:پسامدرنیسم
رده:رنج
رده:علمی-تخیلی
رده:فلسفه اجتماعی
رده:فناوری‌هراسی
رده:مطالعات فرهنگی
رده:مفاهیم ادبی
رده:موضوع‌های علمی-تخیلی
رده:نوواژه‌های دهه ۱۸۶۰ (میلادی)
رده:پادآرمان‌شهرها