کیلین مورفی

**کیلیِن مورفی** (، تلفظ: ؛ ۲۵ مهٔ ۱۹۷۶) بازیگر ایرلندی است. او حرفهٔ خود را به عنوان خواننده، گیتاریست و ترانه‌نویس یک گروه موسیقی راک آغاز کرد. سپس در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ موسیقی را کنار گذاشت و به بازی در تئاتر و فیلم‌های کوتاه و مستقل روی آورد. از نخستین نقش‌های سینمایی قابل توجه او می‌توان به *[[۲۸ روز بعد]]* (۲۰۰۲)، *[[وقفه (فیلم ۲۰۰۳)|وقفه]]* (۲۰۰۳) و *[[چشم قرمز]]* (۲۰۰۵) اشاره کرد. وی برای بازی در نقش یک زن ترنس در فیلم کمدی درام *[[صبحانه در پلوتون]]* (۲۰۰۵) نامزد دریافت جایزهٔ گلدن گلوب شد.

مورفی در همکاری با کریستوفر نولان، ابتدا نقش مترسک را در سه‌گانهٔ ''بتمن'' (۲۰۰۵–۲۰۱۲) بازی کرد و در *[[تلقین (فیلم)|تلقین]]* (۲۰۱۰)، *[[دانکرک (فیلم ۲۰۱۷)|دانکرک]]* (۲۰۱۷) و *[[اوپنهایمر (فیلم)|اوپنهایمر]]* (۲۰۲۳) از دیگر فیلم‌های نولان حضور پیدا کرده است. او برای ایفای نقش اصلی در *اوپنهایمر*، برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد شد. فیلم ترسناک *[[یک مکان ساکت: بخش ۲]]* (۲۰۲۱) و بازی در نقش تامی شلبی در مجموعهٔ درام جنایی *[[پیکی بلایندرز (مجموعه تلویزیونی)|پیکی بلایندرز]]* (۲۰۱۳–۲۰۲۲) از دیگر کارهای شناخته شده او هستند.

مورفی در سال ۲۰۱۱ برنده جایزهٔ جوایز تئاتر ایرلند به عنوان بهترین بازیگر مرد و جایزهٔ دراما دسک اجرای برجسته انفرادی برای نمایش تک‌نفره *میسترمن* شد. در سال ۲۰۲۰، روزنامه *[[آیریش تایمز]]* از او به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بازیگران ایرلندی تاریخ سینما یاد کرد.

## اوایل زندگی

مورفی در ۲۵ مه ۱۹۷۶ در داگلاس، کورک به دنیا آمد. مادرش زبان فرانسه تدریس می‌کرد، در حالی که پدرش برندان برای وزارت آموزش و مهارت‌ها کار می‌کرد. پدربزرگ، خاله‌ها و عموهایش نیز معلم بودند. او در بالینتمپل، همراه برادر کوچکترش پدی و دو خواهر کوچکتر به نام‌های سایل و اورلا بزرگ شد. او در ۱۰ سالگی شروع به نوشتن و اجرای آهنگ کرد. مورفی کاتولیک بزرگ شد و در یک دبیرستان شهریه‌ای کاتولیکی شرکت کرد، جایی که از نظر تحصیلی خوب بود اما اغلب دردسر درست می‌کرد و گاهی اخراج می‌شد. او در چهارمین سال به این نتیجه رسید که شیطنت کردن ارزش این همه دردسر را ندارد. او به ورزش که بخش عمده ای از برنامه درسی مدرسه را تشکیل می‌داد، علاقه نداشت، و معتقد بود که فعالیت‌های هنری در مدرسه نادیده گرفته شده است.

مورفی اولین طعم اجرا را در دبیرستان چشید، زمانی که در یک برنامه تئاتر ارائه‌شده توسط شرکت تئاتر کورکادورکا شرکت و از این تجربه با احساس خوبی یاد کرد. ویلیام وال، رمان‌نویسی که معلم زبان انگلیسی او بود، مورفی را تشویق کرد که بازیگری را پیگیری کند، اما او در حال تبدیل شدن به یک ستاره راک بود. در اواخر نوجوانی و اوایل ۲۰ سالگی، او در چندین گروه در کنار پدی، گیتار می‌زدند و می‌خواندند و دو نفری که به بیتلز علاقه‌مند بودند و با الهام از آهنگی از فرانک زاپا گروهی به نام «The Sons of Mr. Green Genes» تشکیل دادند. لیبل اسید جاز رکورد به آنها پیشنهاد داد که برای ساخت پنج آلبوم می‌توانند قرارداد ببندند، که آنها این پیشنهاد را رد کردند، زیرا پدی هنوز در مدرسه بود و این دو در قبال مبلغ اندکی که لیبل برای حق پخش آهنگ‌های مورفی تعیین کرده‌بود، موافق نبودند. مورفی بعداً گفت که، «من بسیار خوشحالم که در گذشته ما [آن قرارداد را] امضا نکردیم زیرا شما به نوعی زندگی و کل موسیقی خود را به یک لیبل واگذار می‌کنید.»

مورفی در سال ۱۹۹۶، تحصیل در رشته حقوق را در دانشگاه کورک (UCC) آغاز کرد، اما در امتحانات سال اول خود مردود شد به این خاطر که هدف و علاقه‌ای به آن نداشت. نه فقط به این دلیل که با گروهش مشغول بودند، بلکه چند روز پس از شروع به کار در UCC متوجه شد که قانون آن چیزی که او می‌خواسته نیست. پس از دیدن تولید صحنه ای توسط کورکادورکا از *[[پرتقال کوکی]]*، توجه‌اش به حرفه بازیگری جلب شد. اولین نقش مهم او در تولید آماتور یک نمایشنامه در انجمن درام UCC بود. مورفی همچنین در اجرای موزیکال کمدی *Little Shop of Horrors، نقش اصلی را بازی کرد* که در سالن اپرای کورک نمایش داده‌شد. او بعدها اعتراف کرد که انگیزه اصلی او در آن زمان، رفتن به مهمانی‌ها و ملاقات با زنان بوده، و نه دنبال‌کردن حرفه بازیگری.

## فعالیت حرفه‌ای
فعالیت حرفه‌ای کیلین مورفی مسیری چندوجهی در تئاتر، سینما و تلویزیون اشاره است که از اواخر دهه ۱۹۹۰ در ایرلند آغاز شد و او را به یکی از تحسین‌شده‌ترین بازیگران نسل خود در سطح بین‌المللی تبدیل کرد. مورفی که در ابتدا به دنبال فعالیت در عرصه موسیقی راک بود، پس از رد کردن یک قرارداد ضبط موسیقی، به صورت جدی وارد دنیای بازیگری شد. او کار خود را با نقش‌های تأثیرگذار بر صحنه تئاتر دوبلین آغاز کرد، با نقش‌آفرینی در فیلم ترسناک و پساآخرالزمانی *[[۲۸ روز بعد]]* (۲۰۰۲) به شهرت جهانی رسید، با ایفای نقش تامی شلبی در سریال *[[پیکی بلایندرز]]* (۲۰۱۳–۲۰۲۲) جایگاه خود را به عنوان یک ستاره تلویزیونی تثبیت کرد و در نهایت با بازی در نقش جی. رابرت اوپنهایمر در فیلم *[[اوپنهایمر (فیلم)|اوپنهایمر]]* (۲۰۲۳) موفق به کسب جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد.

### آغاز در تئاتر (۱۹۹۶–۲۰۰۱)
کیلین مورفی در سال ۱۹۹۶، زمانی که دانشجوی رشته حقوق در دانشگاه کالج کورک بود، پس از دیدن اجرای تحسین‌شده نمایش *[[پرتقال کوکی (رمان)|پرتقال کوکی]]* توسط گروه تئاتر کورکادورکا (Corcadorca Theatre Company)، به بازیگری علاقه‌مند شد. او اولین نقش حرفه‌ای خود را در همان سال با این گروه و در نمایش *خوک‌های دیسکو* (Disco Pigs) به نویسندگی اندا والش ایفا کرد. مورفی در این نمایش نقش «پیگ»، یک نوجوان پرخاشگر و احساساتی اهل کورک را بازی کرد که رابطه‌ای وسواس‌گونه و مخرب با دوست دوران کودکی خود «رانت» داشت.
*خوک‌های دیسکو* به موفقیتی غیرمنتظره دست یافت و پس از اجراهای موفق در کورک، دوبلین و ادینبرو، به یک تور جهانی در اروپا، کانادا و استرالیا رفت. این تور بیش از دو سال به طول انجامید و مورفی را از ادامه تحصیل در رشته حقوق و فعالیت در گروه موسیقی خود، "The Sons of Mr. Greengenes"، بازداشت. او بعدها تئاتر را به عنوان زمین تمرین و آموزش اصلی خود توصیف کرد. موفقیت این نمایش، توجه‌ها را به سوی مورفی جلب کرد و او در نمایش‌های دیگری همچون *[[هیاهوی بسیار برای هیچ]]* (۱۹۹۸) اثر ویلیام شکسپیر، *شکل چیزها* (۲۰۰۲) اثر نیل لابوت و *[[مرغ دریایی (نمایش‌نامه)|مرغ دریایی]]* (۲۰۰۳) اثر آنتون چخوف به ایفای نقش پرداخت. او در سال ۲۰۰۱ بار دیگر نقش «پیگ» را در اقتباس سینمایی این نمایش به کارگردانی کیرستن شریدان تکرار کرد.

### ورود به سینما و شهرت جهانی (۲۰۰۱–۲۰۱۲)
#### نقش‌های اولیه و فیلم ۲۸ روز بعد

مورفی پس از چند نقش کوتاه در فیلم‌های مستقل ایرلندی و بریتانیایی، با فیلم ترسناک *[[۲۸ روز بعد]]* (۲۰۰۲) به کارگردانی دنی بویل به شهرت بین‌المللی دست یافت. او در این فیلم نقش «جیم»، یک پیک دوچرخه‌سوار را بازی می‌کند که پس از به هوش آمدن از کما در لندن، متوجه می‌شود که یک ویروس مرگبار باعث فروپاشی جامعه شده است. بازی مورفی در نقش شخصیتی که از سردرگمی و وحشت به یک بازمانده سرسخت تبدیل می‌شود، مورد تحسین گسترده منتقدان قرار گرفت و او را به مخاطبان جهانی معرفی کرد. این فیلم به یک موفقیت تجاری و هنری تبدیل شد و ژانر زامبی را در قرن بیست‌ویکم احیا کرد.
پس از این موفقیت، مورفی در فیلم‌های متنوعی ظاهر شد. او در *[[دختری با گوشواره مروارید]]* (۲۰۰۳) در کنار اسکارلت جوهانسون و کالین فرث نقش یک قصاب جوان را ایفا کرد و در فیلم جنگی پرهزینه *[[کوهستان سرد]]* (۲۰۰۳) به کارگردانی آنتونی مینگلا نیز حضور داشت. در سال ۲۰۰۵، او در تریلر روان‌شناختی *[[چشم قرمز]]* به کارگردانی وس کریون، نقش یک تروریست کاریزماتیک به نام جکسون ریپنر را بازی کرد که با تهدید مسافری در هواپیما (با بازی ریچل مک‌آدامز) قصد پیشبرد اهداف خود را دارد. این نقش توانایی او در به تصویر کشیدن شخصیت‌های شرور و پیچیده را به نمایش گذاشت.

#### صبحانه در پلوتون و تحسین منتقدان
یکی از مهم‌ترین نقش‌آفرینی‌های مورفی در این دوره، بازی در فیلم کمدی-درام *[[صبحانه در پلوتون]]* (۲۰۰۵) به کارگردانی نیل جردن بود. او در این فیلم نقش «پاتریک «کیتن» بریدن»، یک زن تراجنسیتی ایرلندی را بازی می‌کند که در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در جستجوی مادرش از ایرلند به لندن سفر می‌کند. این نقش نیازمند تحولی چشمگیر در ظاهر و رفتار بود و مورفی توانست با ظرافت، آسیب‌پذیری و خوش‌بینی تزلزل‌ناپذیر این شخصیت را به تصویر بکشد. بازی او تحسین گسترده‌ای را به همراه داشت و برای او نامزدی جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد – فیلم موزیکال یا کمدی را به ارمغان آورد.

### همکاری با کریستوفر نولان
دوره میانی فعالیت حرفه‌ای مورفی با آغاز همکاری بلندمدت او با کارگردان برجسته، کریستوفر نولان، گره خورده است. اولین همکاری آن‌ها در فیلم *[[بتمن آغاز می‌کند]]* (۲۰۰۵) شکل گرفت. مورفی در ابتدا برای نقش بروس وین / بتمن تست داد، اما نولان که تحت تأثیر چشمان نافذ و توانایی بازیگری او قرار گرفته بود، در نهایت نقش دکتر جاناتان کرین / مترسک را به او پیشنهاد داد. او این نقش را در دو دنباله دیگر این سه‌گانه، یعنی *[[شوالیه تاریکی (فیلم)|شوالیه تاریکی]]* (۲۰۰۸) و *[[شوالیه تاریکی برمی‌خیزد]]* (۲۰۱۲)، هرچند به صورت کوتاه، تکرار کرد.
مورفی و نولان همکاری خود را در فیلم علمی-تخیلی تحسین‌شده *[[تلقین (فیلم)|تلقین]]* (۲۰۱۰) ادامه دادند. او در این فیلم نقش «رابرت مایکل فیشر»، وارث یک امپراتوری تجاری و هدف اصلی گروهی را بازی می‌کند که قصد دارند ایده‌ای را در ذهن او بکارند. اگرچه نقش او فرعی بود، اما اهمیت روایی بالایی داشت و بازی مورفی در به تصویر کشیدن پیچیدگی‌های احساسی این شخصیت مورد توجه قرار گرفت. سومین همکاری مهم آن‌ها پیش از *اوپنهایمر*، در فیلم جنگی *[[دانکرک (فیلم ۲۰۱۷)|دانکرک]]* (۲۰۱۷) بود. مورفی در این فیلم نقش یک سرباز بی‌نام و دچار اختلال استرس پس از سانحه را بازی می‌کند که از میدان نبرد نجات یافته است. این نقش که دیالوگ کمی داشت، به شدت بر بازی فیزیکی و حالات چهره مورفی متکی بود تا وحشت و ترومای جنگ را منتقل کند.

### ستاره تلویزیون: پیکی بلایندرز (۲۰۱۳–۲۰۲۲)
در سال ۲۰۱۳، کیلین مورفی با پذیرفتن نقش اصلی در سریال درام تاریخی *[[پیکی بلایندرز]]*، محصول شبکه بی‌بی‌سی، وارد فاز جدیدی از فعالیت حرفه‌ای خود شد. او نقش «تامی شلبی»، رهبر کاریزماتیک، جاه‌طلب و آسیب‌دیده یک خانواده گنگستری در بیرمنگام پس از جنگ جهانی اول را ایفا کرد. این سریال که توسط استیون نایت خلق شد، به یک پدیده فرهنگی جهانی تبدیل شد و شخصیت تامی شلبی به یکی از نمادین‌ترین شخصیت‌های تلویزیونی قرن بیست‌ویکم بدل گشت.
مورفی برای آماده شدن برای این نقش، زمان زیادی را صرف تحقیق دربارهٔ تاریخ بیرمنگام، لهجه خاص "Brummie" و فرهنگ مردم روما کرد. او همچنین برای به تصویر کشیدن آسیب‌های روحی تامی شلبی که ناشی از تجربیاتش در جنگ بود، مطالعات گسترده‌ای انجام داد. بازی سرد، حساب‌شده و در عین حال emotionally resonant او در طول شش فصل سریال، مورد ستایش جهانی منتقدان و تماشاگران قرار گرفت. مورفی برای این نقش چندین جایزه از جمله جوایز فیلم و تلویزیون ایرلند را دریافت کرد و جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر تراز اول تثبیت نمود.

### اوج‌گیری و جایزه اسکار (۲۰۲۳–اکنون)
مورفی در فیلم زندگی‌نامه‌ای *[[اوپنهایمر (فیلم)|اوپنهایمر]]* نقش جی. رابرت اوپنهایمر را بازی کرد. این ششمین همکاری میان نولان و مورفی و همچنین نخستین فیلم نولان است که مورفی در آن نقش اصلی را بازی کرد. مورفی برای آماده‌سازی، مقدار زیادی از وزن خود را برای مطابقت با ظاهر تقریباً لاغر اوپنهایمر کاهش داد، و به‌طور گسترده در مورد زندگی اوپنهایمر به تحقیق پرداخت. او همچنین برای این نقش، از شکل ظاهری موسیقی‌دان انگلیسی دیوید بویی در دههٔ ۱۹۷۰ الهام گرفت. این فیلم که در سال ۲۰۲۳ اکران شد، بیش از ۹۵۵ میلیون دلار در سرتاسر جهان فروخت و نقدهای مثبتی از منتقدان به دست آورد. بازی مورفی مورد تحسین قرار گرفت و منتقد *[[امپایر (مجله)|امپایر]]* نوشت: «در هستهٔ تپنده فیلم، مورفی در نقش اوپنهایمر قرار دارد و [بازی] او در سرتاسر آن متقاعد کننده است.» مورفی برای ایفای این نقش جوایز گلدن گلوب، بفتا، انجمن بازیگران فیلم و اسکار در رشتهٔ بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد.

پس از موفقیت جهانی *اوپنهایمر*، مورفی در فیلم درام تاریخی *[[چیزهای کوچک این‌چنینی]]* (Small Things Like These) که بر اساس رمانی به همین نام ساخته شده، به ایفای نقش پرداخت و تهیه‌کنندگی آن را نیز بر عهده گرفت. این فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین ۲۰۲۴ به نمایش درآمد و بار دیگر بازی او مورد تحسین قرار گرفت.

## زندگی شخصی
در میانهٔ سال ۲۰۰۴، مورفی با دوست دختر قدیمی خود، هنرمندی به نام ایوان مک‌گینس که در سال ۱۹۹۶ در یکی از اجراهای راک گروه با او آشنا شده‌بود، ازدواج کرد. این زوج از سال ۲۰۱۵ در دوبلین با دو پسرشان (زادهٔ سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷) زندگی می‌کنند.

مورفی صاحب یک سبک شخصی یا تبلیغاتی نیست، ترجیح می‌دهد دربارهٔ زندگی خود صحبت نکند و تا سال ۲۰۱۰ در هیچ برنامه زندهٔ گفت‌وگو تلویزیونی شرکت نمی‌کرد؛ تا اینکه مهمان برنامه ایرلندی *لِیت لِیت* شد اما هم چنان کم حرف و محتاط بود. او اغلب به تنهایی در مراسم‌ها شرکت می‌کند. او اظهار داشته که به زندگی به شیوه افراد مشهور علاقه‌مند نیست و گفته: «حضور روی فرش قرمز برای من چالشی است که نمی‌خواهم به آن برسم.» او به عمد به شیوه‌ای زندگی می‌کند که توجه رسانه‌ها را جلب نکند. مورفی با چند بازیگر ایرلندی ازجمله کالین فارل، جاناتان ریس میرز و لیام نیسون دوست است.

موسیقی همچنان بخش مهمی از زندگی مورفی را تشکیل می‌دهد. در سال ۲۰۰۴، او گفت: «تنها چیز عجیب و غریب در سبک زندگی من، سیستم پخش موزیک من، خرید موسیقی و رفتن به کنسرت است». او عضو هیچ گروه راکی نیست و قصد ندارد گروه دیگری را تشکیل دهد، اما گاهی با دوستانش یا به تنهایی موسیقی می‌نوازد و آهنگ می‌نویسد. وی در این باره گفته است: «حتی اگر کارم خوب بود، تصور بازیگری و عضویت در یک گروه راک به‌طور همزمان، به این معنی است که هرگز جدی گرفته نخواهم شد.» در سال ۲۰۱۵، او در فهرست یکی از ۵۰ مرد خوش لباس *[[جی‌کیو]]* قرار گرفت.

مورفی به عنوان یک کاتولیک بزرگ شد و به اندیشه‌های ندانم‌گرایی نزدیک شده‌بود، تا اینکه بعد از تحقیق پیرامون نقش خود به عنوان یک فیزیکدان و فضانورد در فیلم *[[آفتاب (فیلم ۲۰۰۷)|آفتاب]]*، بیان کرد که آتئیست است. با این حال، در سال ۲۰۱۹ اظهار داشت که همچنان به اصول اخلاقی مذهب کاتولیک پایبند است. مورفی حدود ۱۵ سال گیاه‌خوار بود، که به گفته او به دلیل تردید در روش‌های ناسالم تجارت کشاورزی و «نگرانی ابتلا به بیماری جنون گاوی» بود تا یک تصمیم اخلاقی. او دوباره شروع به خوردن گوشت کرد تا برای بازی در پیکی بلایندرز وزنش را زیاد کند. وی همچنین از دویدن لذت می‌برد.

## فیلم‌شناسی

## جوایز و نامزدی‌ها

## منابع

## برای مطالعه بیشتر

* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* 

رده:افراد زنده
رده:بازیگران متد
رده:بازیگران مرد اهل کورک (شهر)
رده:بازیگران مرد تئاتر اهل ایرلند
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایرلند
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایرلند
رده:بازیگران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایرلند
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایرلند
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد
رده:برندگان جایزه اکتا بهترین بازیگر نقش اول مرد
رده:برندگان جایزه انجمن بازیگران فیلم برای بازیگر نقش اول مرد برجسته
رده:برندگان جایزه بفتا بهترین بازیگر نقش اول مرد
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم درام
رده:بی‌خدایان اهل ایرلند
رده:تهیه‌کنندگان تلویزیونی اهل ایرلند
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل ایرلند
رده:زادگان ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:صداپیشگان مرد اهل ایرلند
رده:کاتولیک‌های رومی سابق