هوهانس تومانیان

**هُوْهانِس تادئوسی تومانیان** ، (زاده  – درگذشته ۲۳ فوریه ۱۹۲۳) شاعر، داستان‌نویس فعال ادبی و اجتماعی برجستهٔ ارمنی بود.

تومانیان شعر، رباعی، تصنیف، رمان، افسانه و مقالات انتقادی و روزنامه نگاری نوشت. آثار او بیشتر به شکل واقع گرایانه نوشته شده بود که اغلب حول زندگی روزمره زمان خود می چرخد. تومانیان در روستای تاریخی دسق در استان لوری متولد شد و در جوانی به تفلیس که مرکز فرهنگ ارمنی تحت امپراتوری روسیه در طول قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود نقل مکان کرد. 

کتاب یادنامه تومانیان اثر هوهانس تومانیان با ترجمه هوشنگ ابتهاج و نادر نادرپور از نشر چشمه به چاپ رسیده است.

خانم **امیک آلکساندری**  نیز اشعار وی را به فارسی ترجمه کرده اند. از جمله یک نمونه زیبا از اشعار وی به نام **بهترین خانه** : 

آنجا که نسیم می چرخد رها ‏

آنجا که آب مدام می کند غوغا

آنجا با مادر خود، پرمهر و مهربان ‏

پسری زندگی می کرد بسی نا آرام
‏

در یک کلبه تیره ‏/ در یک کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

روزی آمد آن پسر نا آرام

نزد مادر خود خوب و مهربان:‏

‏« مادرم! باید دور شوم از اینجا، ‏

ملالت بارترین جا همین جاست

‏

این کلبه تیره ‏/ این کلبه کهنه / کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

بگذار بروم به دیگر سرزمین ها ‏

ببینم در سفر خانه های زیبا ‏

بیایم و برگیرم تو را ‏

فرار کنیم به دوردست ها

از این کلبه تیره / این کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه ‏ / زیر درختان».‏

پسر رفت و بسیار بگشت همه جاها ‏

بدید خانه های بزرگ، با شکوه و زیبا 
‏
اما چیزی کم بود همواره وهمه جا ‏

با آه دل بازگشت دوباره به همان جا ‏

‏

به آن کلبه تیره / آن کلبه کهنه / کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

‏«یافتی؟ فرزندم!» ـ بپرسید مادر ‏

با شادی و شعف رو به پسر. ‏

‏«گشتم مادرم همه سرزمین ها را‏

نیافتم خانه ای بهتر از اینجا ‏قشنگ ترین و بهترین خانه همین جاست ‏

این کلبه تیره/ این کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه / زیر درختان»..

## کنش‌های سیاسی و اجتماعی
## آثار ادبی
### قطعات رمانتیک و اشعار
* موش و گربه (۱۸۸۶)
* مارو (۱۸۸۷)
* آختامار (۱۸۹۱)
* داوید ساسونی (۱۹۰۲)
* تصرف قلعه تمپک (۱۹۰۲)
* A Drop of Honey (1909)
* The End of Evil (1908)
* The Shah and the Peddler (1917)

### رمان‌ها
* آنوش (۱۸۹۰)
* گیکور
* داوید ساسونی

### Fairy tales
* نازار شجاع
* The Kid Goat
* The Unlucky Panos

تومانیان نخستین بار، درسال۱۸۹۰ م. / ۱۲۶۹ ش. با انتشار **داستان آرِو یِو لوسین** (خورشید و ماه) در ماهنامه کودکان آغبیور شناخته شد. پس از آن داستان‌های بسیاری برای کودکان نگاشت که از میان آنها می‌توان به آثار زیر اشاره کرد:

## در فرهنگ عامه
### اپراها
; اپرا
* آنوش
* آلماست (به معنی *الماس*)

### فیلم‌ها
* گیکور
* آختامار

### پویانمایی‌ها
### تمبرهای پستی، اسکناس‌ها و سکه‌ها

File:The Soviet Union 1969 CPA 3787 stamp (Hovhannes Tumanyan).jpg|Soviet post stamp, 1969
File:Tumanyan coin.jpg|Tumanyan memorial coin, 1994
File:5,000 Armenian dram - 1999 (obverse).png|Obverse side of the 5,000 درام (واحد پول), ۱۹۹۸
File:Tumanyan russian stamp.jpg|Russian post stamp, 2011
File:Tumnanyan armenian stamp.jpg|Armenian post stamp, 2011


## یادداشت

## جستارهای وابسته
* فهرست نویسندگان ارمنی
* تئاتر عروسکی هوهانس تومانیان ایروان
* دانشگاه دولتی وانادزور

## پانویس

## منابع
1- https://www.iranketab.ir/book/150658-toumanian

2- https://paymanonline.ir/%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/

## پیوند به بیرون

* 


رده:ارمنی‌های گرجستان
رده:افراد گرجستانی ارمنی‌تبار
رده:اهالی تفلیس
رده:درگذشتگان ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ارمنستان
رده:زادگان ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:شاعران اهل ارمنستان
رده:شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:شاعران مرد اهل ارمنستان
رده:فهرست افراد برروی تمبرها
رده:خاکسپاری‌ها در پانتئون ارمنیان تفلیس
رده:مسیحیان اهل ارمنستان
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل ارمنستان
رده:نویسندگان اهل ارمنستان
رده:نویسندگان مرد اهل ارمنستان
رده:نویسندگان اهل امپراتوری روسیه