ابوالقاسم اسماعیل‌پور

**ابوالقاسم اسماعیل‌پور مطلق** نویسنده و اسطوره‌شناس، استاد دانشگاه شهید بهشتی در رشتهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی است. او همچنین از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶، استاد دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای و از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ استاد دانشگاه دولتی مسکو بوده‌است. اکنون در گروه زبانشناسی و زبان های باستانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی فعال است و در زمینه ایرانشناسی و اسطوره‌های ایرانی پژوهش می‌کند.

## زندگی
ابوالقاسم اسماعیل‌پور مطلق در ۱۶ شهریور ماه سال ۱۳۳۳ در شهر بابل به دنیا آمد و دیپلم متوسطه‌اش را در همین شهر گرفت. در سال ۱۳۵۱ به تهران کوچ کرد و در ۱۳۵۶ از دانشگاه تهران در رشتهٔ زبان و ادبیات انگلیسی لیسانس گرفت و در سال ۱۳۷۰ موفق به اخذ درجهٔ دکترای فرهنگ و زبان‌های باستانی از دانشگاه تهران شد. استادان شاخص او مهرداد بهار، احمد تفضلی، ژاله آموزگار، بدرالزمان قریب، محسن ابوالقاسمی، و در دوره لیسانس بهرام مقدادی، محمدعلی اسلامی ندوشن، عبدالحسین زرین کوب و محمدرضا شفیعی کدکنی، پرفسور کلاتز و ژولیت میثمی بودند.

## فعالیت‌های حرفه‌ای
* رئیس مرکز آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان (آزفا)، دانشگاه شهید بهشتی ۱۳۹۶–۱۳۹۸.
* معاون پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی تهران از ۱۳۹۴تا ۱۳۹۶.
* مدیر گروه زبانشناسی دانشگاه شهید بهشتی تهران از ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۲.
* استاد مدعو در دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای (۲۰۰۴–۲۰۰۶)
* رئیس مرکز ایران‌شناسی انستیتو مطالعات خاورمیانه شانگهای (۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶)
* رئیس پژوهشکدهٔ زبانشناسی، کتیبه‌ها و متون پژوهشگاه میراث فرهنگی (۱۳۸۶–۱۳۸۸)
* عضو انجمن انسانشناسان ایران
* عضو هیئت تحریریه مجله انسان‌شناسی ایران دانشگاه تهران
* عضو هیئت تحریریه مجله نقد زبانهای خارجی دانشگاه شهید بهشتی
* عضو هیئت تحریریه مجله ادیان و عرفان دانشگاه تهران
* عضو انجمن ایران‌شناسی اروپا (SIE)
* عضو انجمن بین‌المللی مطالعات مانوی (IAMS);
استاد مدعو در دانشگاه دولتی مسکو بخش ایرانشناسی از ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵.

سردبیر مجله بین‌المللی مطالعات میراث ایرانی، (Iranian Heritage Studies) از ۱۳۹۸.

## آثار
* اسطوره آفرینش در کیش مانی، ویراست سوم، چاپ ششم، (چاپ اول نشر چشمه)، ۱۳۹۶.
* اسطوره، بیان نمادین، انتشارات سروش، چاپ هفتم، تهران: ۱۳۹۹.
* ادبیات مانوی (با همکاری مهرداد بهار)، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۹۴.(برنده نشان دهخدا به عنوان برترین اثر پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های ایران در سال ۱۳۹۵).
* سرودهای روشنایی (جستاری در شعر ایران باستان و میانه و سرودهای مانوی)، چاپ دوم، نشر هیرمند، ۱۳۹۶.
* چشمه‌های بیدار: (جستارهای ایرانشناسی)، تهران: نشر هیرمند، چاپ دوم ۱۳۹۹.
* ترانه‌های مازندرانی، نشر رسانش تهران ۱۳۹۶.
* اسطوره، ادبیات و هنر، تهران: نشر چشمه، چاپ دوم ۱۳۹۹.
* Manichaean Gnosis and Creation Myth, Pennsylvania university, 2005
* A Handbook of Persian Literature, Ostoore Publisher, 2009
* هر دانه شن (مجموعه اشعار)، اسطوره، تهران: ۱۳۸۷.
* تا کنار درخت گیلاس (مجموعه اشعار)، اسطوره، تهران: ۱۳۸۸، چاپ دوم ۱۳۹۶.
* پشت رودخانه روز (مجموعه اشعار)، تهران: اسطوره، ۱۳۹۶.
* بر بال پروانه‌ها (برگزیده اشعار)، تهران: نشر علم.

## ترجمه‌ها
* هنر مانوی، هانس یواخیم کلیم کایت، نشر اسطوره، ۱۳۸۴، چ سوم، هیرمند ۱۳۹۶.
* زبور مانوی، س.ر.س. آلبری، تهران: انتشارات اسطوره۱۳۸۷،
* ادبیات گنوسی، گروه مؤلفان، چاپ دوم، نشر هیرمند، ۱۳۹۵. (برنده جایزه کتاب سال)
* اسطوره و آیین، گروه مؤلفان، نشر اسطوره ۱۳۸۸
* دانشنامه اساطیر جهان، گروه مؤلفان زیر نظر رکس وارنر، تهران: هیرمند، چاپ پنجم۱۳۸۶. (برنده کتاب سال)
* مجموعه ۸ جلدی اشعار جهان، نشر اسطوره ۱۳۸۴–۱۳۸۵
* اساطیر جهان، گروه مؤلفان زیر نظر ویلیام داتی، تهران: نشر چشمه، ۱۳۹۲.
* ضمیر پنهان، یونگ، چ ۱۶، نشر قطره، ۱۳۹۶.
* رؤیاها، یونگ، چ ۱۲، نشر قطره، ۱۳۹۵.
* جهان اسطوره‌ها، مؤلفان: رابرت گریوز و دیگران، تهران : انتشارات جامی، ۱۳۹۵.
* اسطوره به روایت تصویر، تهران: پیکره، ۱۳۹۵.
* اسطوره‌ها و افسانه‌های سرخپوستان آمریکا، تهران: چشمه، ۱۳۷۸، چ ۵، ۱۳۹۶..
* انسان و اسطوره، پی یر گریوز و دیگران، تهران: هیرمند، ۱۳۹۶.
* اسطوره‌ها و افسانه‌های شرق، تهران، نشر چشمه ۱۳۹۹.
* تاریخ مقدس، تهران، جامی، ۱۳۹۹.

## برگزیدهٔ مقالات
* «میتره در باستانشناسی ایران»، مجله باستان‌شناسی و تاریخ، س ۲، ش ۷۲، بهار/تابستان ۱۳۶۷.
* «زبور مانوی: گفتاری در شعر ایران باستان»، زنده رود: فصل نامه فرهنگ، ادب و تاریخ، ش ۲و۳و زمستان۱۳۷۱-بهار ۱۳۷۲.
* "میتره در اوستاً، مجله باستان‌شناسی و تاریخ، س ۹، ش ۱، آبان ۱۳۷۴.
* «ویژگی‌های کلی شعر ایرانی در دوره میانه»، ایران شناخت: نامه انجمن ایران شناسان کشورهای مشترک‌المنافع و قفقاز، ش ۷، زمستان ۱۳۷۶.
* «مهرنامگ، سرودنامه‌ای مانوی» یاد بهار: یادنامه دکتر مهرداد بهار، تهران: انتشارات آگاه، زمستان ۱۳۷۶.
* «بررسی تطبیقی ترانه‌های امیر پازواری و اشعار هجایی پهلوی اشکانی و فارسی میانه»، ایران شناخت، ش ۹، تابستان ۱۳۷۷. تجدید چاپ با عنوان «ترانه‌های طبری امیر پازواری و اشعار هجایی ایرانی» در پژوهش نامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، ش ۳۲، زمستان ۱۳۸۰.
* «بازسازی ارژنگ مانی»، مجله باستان‌شناسی و تاریخ، ش۱و۲، پاییز و زمستان ۱۳۷۶، بهار و تابستان ۱۳۷۷.
* «بررسی تطبیقی دیباچه مثنوی معنوی و اشعار گنوسی»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، س۳۵، ش۱و۲، ش.م. ۱۳۶–۱۳۷، ۱۳۸۱.
* «بررسی شعر پارتی و فارسی میانه»، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران، س۱، ش۲، پاییز ۱۳۸۰.
* «بررسی اوزان اشعار ودایی- سنسکریت و اشعار ایرانی»، تک درخت: جشن نامه محمدعلی اسلامی ندوشن، تهران: انتشارات آثار / یزدان، بهار ۱۳۸۰.
* «بازتاب فرهنگی کیش مانوی»، پژوهش نامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، ش ۳۳، بهار ۱۳۸۱.
* «تیرماه سیزه (جشن تیرگان) و اسطوره تیشتر»، نامه انسان‌شناسی: فصل نامه انجمن انسان‌شناسی ایران، س۱، ش۱، بهار و تابستان ۱۳۸۱
* «کیش گنوسی و عرفان مانوی»، نامه مفید: مجله علمی پژوهشی دانشگاه مفید، س ۸، ش ۲، ش.پ. ۳۰، تابستان ۱۳۸۱.
* «سروده‌های گاهانی»، اباختر: فصل نامه علمی پژوهشی، س۱، ش۱و۲، پاییز و زمستان ۱۳۸۱.
* «درونمایه‌های اساطیری نوروز»، مجله مطالعات ایرانی، مرکز تحقیقات فرهنگ و زبان‌های ایرانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، س ۲، ش ۴، پاییز ۱۳۸۲.
* «مانی و مانویت در روایات کهن پارسی تا سده پنجم هجری»، پژوهشنامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ش۳۸، تابستان ۱۳۸۲.
* «افسانه سفر مانی به چین بر پایه فارسنامه ابن بلخی و شرفنامه نظامی»، نامه ایران باستان: مجله بین‌المللی مطالعات ایرانی، س ۳، ش ۲، پاییز و زمستان ۱۳۸۲(تاریخ انتشار دی ۱۳۸۳)
* «جستاری در شعر ایرانی میانه غربی»، مجله علوم انسانی دانشگاه الزهرا، س۱۳و ۱۴، ش۴۸و۴۹، زمستان ۱۳۸۲ و بهار ۱۳۸۳
* "تخت جمشید: از معبد تا تختگاه"، نامه انسان‌شناسی، س۲، ش ۶، ۱۳۸۳، انتشار ۱۳۸۵ "بررسی شخصیت آشیل-اسفندیار و هکتور رستم در شاهنامه و ایلیاد"، شاهنامه پژوهی، دفتر دوم، مشهد، ۱۳۸۶ "جشن سده" دانشنامه ادب فارسی ج۲، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران ۱۳۸۷۶ "اشارات مانوی در جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی"، جشن نامه دکتر بدرالزمان قریب، تهران: طهوری، ۱۳۸۷. "اسطورهٔ کیخسرو در شاهنامه"، اسطوره‌متن هویت ساز (حضور شاهنامه در ادب و فرهنگ ایرانی)، به کوشش بهمن نامور مطلق، تهران: علمی فرهنگی، ۱۳۸۷
** **مقالات در ژورنال‌های بین‌المللی و مجموعه مقالات خارجی**: “Rumi’s Prologue to the Mathnawi and Gnostic Hymns: A Comparative Analysis” *Islamic Culture: An English Quarterly*, Hyderabad Deccan, (India),Vol. LXXVII, No. 3, July 2003. “An Iranian Cultural Approach to Manichaean Gnosticism”, *Journal of Dharma:* * An International Quarterly of World Religions*, published by Dharma Research Association, Center for Study of World Religions, Bangalore (India), Vol. 30, No. 2, April-June 2005. “New Light on Iranian Approach of Manichaeism based on Classical Persian Texts from 10th to 11th A.D. ”, *Proceedings of 5th European Conference of Iranian Studies, University of Bologna, Ravenna* (Italy) 2007 “The Role of the Beloved of Lights in the Process of Manichaean Cosmogony”, *Journal Central Asian Studies*, اکتبر ۲۰۰۶ “Gods and Goddesses in Kitab al-Radd-I al’l-Zandiq al-La’in Ibn-I Muqaffa", *Journal of Central Asian Studies*, 2007.
** **مقالات در همایش‌ها و کنفرانس‌ها**: *سمینار بین‌المللی نقش تاریخی فرهنگ ایرانی در جاده ابریشم*، سازمان یونسکو با همکاری مؤسسه مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، اصفهان: ۱۳–۱۷ شهریور ۱۳۷۴. عنوان مقاله: “بازسازی ارژنگ مانی"، منتشر شده در *مجله باستان‌شناسی و تاریخ*، س ۱۲، ش ۱و۲، پاییز و زمستان ۱۳۷۶، بهار و تابستان ۱۳۷۷. *نخستین همایش ملی ایران‌شناسی*، تهران: بنیاد ایران‌شناسی، ۲۷–۳۰ خرداد ۱۳۸۱. عنوان مقاله: "بررسی وزن یشت ها"، منتشر شده در *مجموعه مقالات نخستین همایش ملی ایران‌شناسی*، ج۱ (زیان و زبان‌شناسی)، بنیاد ایران‌شناسی، تهران ۱۳۸۳، چکیده فارسی و انگلیسی مقاله در *خلاصه مقالات نخستین* * همایش ملی ایران‌شناسی*، تهران، خرداد ۱۳۸۱ *همایش بین‌المللی تورفان: صدمین سالگرد کشف متون و آثار هنری مانوی تورفان*، برلین: فرهنگستان علوم انسانی، مرکز پژوهش‌های تورفانی، و موزه هنر هندی، ۸–۱۳ سپتامبر ۲۰۰۲. عنوان مقاله: “The Function of Roshnan Xwarist in Manichaean Cosmogony” ، منتشر شده در *Journal of Central Asia , October 2006. * *همایش بررسی پیشینه فرهنگی ایران*، مرکز تحقیقات فرهنگ و زبان ایران، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۶–۱۸ مهر ۱۳۸۱. عنوان مقاله: " اشعار پارسی به شیوه آثار منظوم ایرانی میانه"، منتشر شده در *مجله مطالعات ایرانی*، دانشگاه شهید باهنر کرمان، س۱، ش۲، پاییز ۱۳۸۱. نخستین همایش نیماشناسی، دانشگاه مازندران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران و اداره کل دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بابلسر، ۱۰–۱۲ دی ۱۳۸۱. عنوان مقاله: " اسطوره در شعر نیما" ، منتشر شده در *مجموعه* * مقالات همایش نیمایوشیج*، ج۱، ۱۳۸۱. *پنجمین کنفرانس اروپایی مطالعات ایرانی*، ۶–۱۱ اکتبر ۲۰۰۳، دانشگاه بولونیا، راونا (ایتالیا)، عنوان مقاله: *New Light on Iranian Approach of Manichaeism based on Classical Persian Texts from 10th to 11th A.D. * منتشر شده در *مجموعه مقالات کنفرانس*، ایتالیا، ۲۰۰۵. *دومین همایش دوسالانه پیرامون مطالعات ایرانی*، انجمن مطالعات جوامع فارسی‌زبان، ۲–۵ آوریل ۲۰۰۴، ایروان (ارمنستان)، عنوان مقاله: “Gods and Goddesses in a Classical ArabicText” *چهارمین سمینار بررسی زبان و ادبیات فارسی*، دانشگاه پکن، دانشکده زبان‌های شرقی، ۷–۸ مارس ۲۰۰۵. عنوان مقاله: *A Research on Manichaean Middle Persian and Parthian* *کنگره بین‌المللی شعر*، دانشگاه ما آن شان (چین)، ۶–۹ نوامبر ۲۰۰۵. عنوان مقاله: *Unification of Nationality and Modernity: Its Reflection in Poetry * منتشر شده متن انگلیسی در e. journal *Poetry * , in www.kritya. ، متن فارسی در *کتاب ماه ادبیات و فلسفه*، س ۹، ش ۱، آبان ۱۳۸۴. همایش هفته فرهنگی ایران در مسکو-قفقاز، فروردین ۱۳۸6 (2007)، عنوان مقاله "بررسی مشکلات و موانع ایرانشناسی در روسیه" ششمین کنفرانس ایران‌شناسی اروپا، وین (اطریش)، سپتامبر ۲۰۰۷. عنوان مقاله: “Manichaean Remarks in Javame al-Hekayat…” هفتمین کنفرانس ایران‌شناسی اروپا، کراکف، لهستان، سپتامبر ۲۰۱۱، عنوان مقاله: Manichaean Cosmogony according to a Classical Text: Milal val-Nihal of Shahristani همایش بین‌المللی هزارمین سال سرایش شاهنامه فردوسی، "اسطورهٔ آسمان پیمایی کیکاووس" (مجموعه مقالات همایش بخش اول)، تهران، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی، آذرماه ۱۳۹۰. همایش هزارهٔ شاهنامه، فرهنگستان زبان و ادب فارسی ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۰، "اسطورهٔ رستم و ایندرا" (مجموعه مقالات همایش)، تهران، ۱۳۹۲.
* **پیشینهٔ آموزشی**: تدریس دروس زبان اوستا، متون مانوی، زبانشناسی تاریخی، تاریخ زبان فارسی، اساطیر ایران، در دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه مازندران، دانشگاه تهران، دانشگاه علامه، دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای، دانشگاه دولتی مسکو.
* **جوایز علمی**: لوح تقدیر مؤسسه آموزشی پژوهشی پارسه، لوح تقدیر استاد نمونه دانشگاه شهید بهشتی، لوح تقدیر دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای، جایزه کتاب فصل برای کتاب *سرودهای روشنایی*۱۳۷۶، جایزه کتاب سال ۱۳۸۷ برای کتاب *دانشنامه اساطیر جهان* و دو جایزه کتاب فصل و کتاب سال ۱۳۸۹ برای کتاب *ادبیات گنوسی*، نشان دهخدا برای کتاب ادبیات مانوی ۱۳۹۵.

## پانویس


## پیوند به بیرون

* مانی، بنیان‌گذار گفتگوی تمدن‌ها / گفتگو با دکتر ابوالقاسم اسماعیل‌پور

رده:استادان دانشگاه شهید بهشتی
اسماعیل‌پور، ابوالقاسم
رده:افسانه‌نگاران
رده:اهالی بابل (مازندران)
رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
اسماعیل‌پور، ابوالقاسم
اسماعیل‌پور، ابوالقاسم
رده:شاعران مرد اهل ایران
اسماعیل‌پور، ابوالقاسم
رده:مترجمان کارل گوستاو یونگ
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:اسطوره‌شناسان
رده:نویسندگان اهل بابل (مازندران)