دستان (آلبوم)

**دستان**، نام آلبوم موسیقی سنتی ایرانی است با صدای محمدرضا شجریان،آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان و اجرای گروه عارف در دستگاه چهارگاه که در سال ۱۳۶۷ منتشر شده‌ است. ترانه‌های این آلبوم از میان شعرهای سعدی و حافظ انتخاب شده‌ است.

## شرح
### هنرمندان
*محمدرضا شجریان: خواننده
* پرویز مشکاتیان: سنتور
* داریوش پیرنیاکان: تار
* منصور سینکی: تار
* فرخ مظهری: تار
* اردشیر کامکار: کمانچه
* سعید فرج‌پوری: کمانچه
* جمشید عندلیبی: نی
* محمد فیروزی: بربط
* بیژن کامکار: رباب
* ارژنگ کامکار: تنبک
* امیر فهیمی: قیچک
### فهرست
* قطعهٔ «چکاد» ساخته پرویز مشکاتیان
* آواز و سنتور (درآمد چهارگاه، مویه، زابل، حصار) (شعر سعدی)
* ادامه آواز با تار (حصار، فرود، پهلوی، جامه دران، فرود)
* ادامه آواز و تار (مخالف، فرود، منصوری، فرود)
* قطعهٔ «دخترک ژولیده» ساخته استاد علینقی وزیری
* آواز و نی (بزرگ و مثنوی مخالف) (شعر سعدی)
* ادامه آواز با کمانچه (بزرگ، مثنوی سه گاه،اورجوزه)
* تصنیف «صبح است ساقیا» ساخته پرویز مشکاتیان (شعر حافظ)

## ترانه‌ها

### ترانهٔ یکم: از در درآمدی و من از خود بدر شدم
*آواز چهارگاه، شعر از سعدی*
*(جملهٔ اول درآمد)*
از در درآمدی و من از خود بدر شدم
:::::::::گویی کز این جهان به جهان دگر شدم
*(جمله دوم درآمد)*
گوشم به راه تا که خبر می‌دهد ز دوست
:::::::::صاحب خبر بیامد و من بی‌خبر شدم
*(مویه)*
گفتم ببینمش مگرم درد اشتیاق
:::::::::ساکن شود بدیدم و مشتاق تر شدم
*(زابل)*
چون شبنم اوفتاده بُدَم پیش آفتاب
:::::::::مهرم به جان رسید و به عیوق برشدم
*(حصار)*
دستم نداد قوّت رفتن به پیش یار
:::::::::چندی به پای رفتم و چندی به سر شدم
*(پس حصار + اشاره به مویه + فرود)*
تا رفتنش ببینم و گفتنش بشنوم
:::::::::از پای تا به سر همه سمع و بصر شدم
*(مخالف)*
من چشم از او چگونه توانم نگاه داشت
:::::::::کاول نظر به دیدن او دیده‌ور شدم
*(مخالف)*
او را خود التفات نبودش به صید من
:::::::::من خویشتن اسیر کمند نظر شدم
*(منصوری + فرود)*
گویند روی سرخ تو سعدی چه زرد کرد
:::::::::اکسیر عشق در مِسَم آمیخت زر شدم

### ترانهٔ دوم: دوش دور از رویت ای جان
*[[دستگاه چهارگاه|آواز چهارگاه]]، شعر از سعدی*
*(مثنوی مخالف)*
دوش دور از رویت ای جان جانم از غم تاب داشت
:::::::::ابر چشمم؛ بر رخ از، سودای تو؛ سیلاب داشت
*(مثنوی مخالف)*
نه از تفکر، عقل مسکین؛ پایگاه، صبر دید
:::::::::نه از پریشانی، دل شوریده؛ چشم خواب داشت
*(مثنوی مخالف)*
نقش نامت؛ کرده دل؛ محراب تسبیح وجود
:::::::::تا سحر تسبیح‌گویان؛ روی، در محراب داشت
*(مخالف چهارگاه + فرود)*
دیده‌ام، می‌جست؛ گفتندم، نبینی روی دوست
:::::::::عاقبت معلوم کردم؛ کاندرو، سیماب داشت
*(مویه)*
روزگار از عشق خوبان؛ شهد، فائق می‌نمود
:::::::::باز دانستم؛ که شهد آلوده؛ زهر ناب داشت
*(منصوری)*
سعدی این ره، مشکل افتاده‌است؛ در دریای عشق
:::::::::کاول آخر در صبوری اندکی پایاب داشت 
*(جمله اول درآمد چهارگاه)*
دوش، دور از رویت ای جان؛ جانم از غم، تاب داشت
:::::::::ابر چشمم، بر رخ از سودای تو؛ سیلاب داشت 
*(جمله دوم درآمد چهارگاه)*
نه از تفکر؛ عقل مسکین؛ پایگاه، صبر دید
:::::::::نه از پریشانی، دل شوریده چشم خواب داشت

### ترانهٔ سوم: می‌برزند ز مشرق شمع فلک زبانه
*[[دستگاه چهارگاه|آواز چهارگاه]]، شعر از سعدی*
*(اورجوزه)  یا رجز*
می‌برزند ز مشرق شمع فلک زبانه
:::::::::ای ساقی صبوحی در ده می‌شبانه
*(اورجوزه)*
عقلم بدزد، لختی چند اختیار دانش
:::::::::هوشم ببر، زمانی تا کی غم زمانه
*(اورجوزه)*
گر سنگ فت‍نه بارد؛ فرق منش سپر کن
:::::::::ور تیر طع‍نه آید جان منش نشانه
*(اورجوزه)*
صوفی و کن‍ج خلوت سعدی و طَرف صحرا
:::::::::صاحب هنر نگی‍رد بر بی‌هنر بهانه

## قطعهٔ چکاد
قطعه چکاد یکی از شاهکارهای پرویز مشکاتیان است. وی در مورد چگونگی ساخت این اثر در سرآغاز کتاب نُت آن می‌نویسد:

## جستارهای وابسته
* محمدرضا شجریان
* پرویز مشکاتیان
* گروه عارف

## پیوند به بیرون
  چکاد ، به روایت پرویز مشکاتیان 

## منابع
* وب‌گاه شرکت فرهنگی هنری دل‌آواز
* کتاب نوت (پارتیتور) چکاد، پرویز مشکاتیان

رده:آلبوم‌های محمدرضا شجریان
رده:ترانه‌های سنتی ایرانی در دستگاه چهارگاه
رده:آلبوم‌های ۱۳۶۷