open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مراکش (شهر)

**شهر مراکش**  یکی از شهرهای کشور مراکش و مرکز استان مراکش تانسیفت الحوز است. 

مراکش چهارمین شهر بزرگ پادشاهی مراکش است. مراکش در سال ۱۰۷۰ میلادی توسط یوسف بن تاشفین (که اولین پادشاه سلسله مرابطون بود) تاسیس شد. مراکش پایتخت یک امپراتوری بزرگ بود که مرزهایش از اندلس (اورپا جنوبی) تا سودان (آفریقای جنوب صحرا) امتداد داشت.

ریشه شناسی کلمه "مراکش" مورد بحث قرار گرفته است. به طور کلی، اعتقاد بر این است که معنای کلمه "مراکش" از جمله بربری "امُرْ نْ اکُشْ" ب معنای "سرزمین خدا" آمده است. 

مراکش به خاطر مکانهای دیدنی توریستی و مذهبی‌اش، مانند مسجد الکتبیه، قصر البدیع، میدان جامع الفنا، و باغهای المناره شهرت دارد. 

بندانگشتی|چپ

بدلیل قرمز بودن تمامی ساختمانها و بناها در این شهر، شهر مراکش با نام شهر سرخ (حمرا) نیز شناخته می‌شود.

مرکز شهر با نام Medina of Marrakesh
تحت شماره N۳۱ ۳۸ W۰۸ ۰۰ تاریخ ثبت: ۱۹۸۵ جزو مناطق تحت حمایت یونسکو به ثبت رسیده است.

## شهرهای خواهر خوانده
*  گرانادا, اسپانیا
*  مارسی, فرانسه
*  تیمبوکتو, مالی
*  اسکاتسدیل, آریزونا, ایالات متحده

## نگارخانه

Image:Marrakech, Saadian Tombs.JPG|
Image:Koutoubia Mosque,Marrakech,Morocco.jpg|
Image:Marrakech square night.jpg|
Image:MoroccoMarrakech townfromhill.jpg|
Image:MoroccoMarrakech cityHall.jpg|
Image:Djemaa el Fna, evening.JPG|
Image:Marrakesh, devensive wall.jpg|
Image:Jardins de la Ménara.jpg|
Image:Madrassa Ben Yusef-Marrakech.jpg|


رده:مراکش (شهر)
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در مراکش
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۶۲ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۷۱ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۰۷۱ (میلادی) در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۱ (میلادی) در آفریقا
رده:شهرهای مراکش
رده:مناطق کلان‌شهری مراکش
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۱ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در مراکش تانسیفت الحوز
رده:میراث جهانی در مراکش
خشت (کازرون)

**خِشت** یکی از شهرهای شهرستان کازرون مرکز بخش خشت و دومین شهر بزرگ این شهرستان است. شهر خشت در دشت خشت استان فارس قرار دارد. این شهر در همسایگی با استان بوشهر بوده و بر سر راه کازرون-برازجان قرار گرفته است.

شهر خشت در ۱۸۰ کیلومتری شیراز مرکز استان پارس و ۱۱۵ کیلومتر بندر بوشهر مرکز استان بوشهر قرار‌ دارد.
مهم‌ترین محصولات صادراتی آن خرما و رطب است و از آن به عنوان شهر حصیربافی نیز یاد می‌شود. سالانه ۵۰ هزار تن رطب خرما در این منطقه به بهره برداری می رسد

## آب و هوا
دشت خشت دارای دو شهر با نام های شهر خشت و شهر کنارتخته است. این دو شهر دارای آب و هوای گرم و خشک و تا اندازه‌ای  در تابستان دارای شرجی و در زمستان دارای هوای پلیمه است. دمای آن در برخی روزهای تابستان تا ۵۰ درجه سانتی گراد نیز می‌رسد.

بخش خشت و کنارتخته با کوه‌های پیرامون خود به جز در فصل زمستان، پوشش گیاهی نسبتاً کمی دارد.

کوهستان «ملینار» (مُله ی نار) خشت به دلیل بلندی از سطح دریا دارای آب و هوای خنک‌تری نسبت به دشت خشت می‌باشد و یکی از جاهای گردشگری به ویژه در موسم بهار است.

نخلستان‌های خشت دومین نخلستان بزرگ کشور پس از نخلستان های آبپخش در استان بوشهر می‌باشد.

## جاهای دیدنی برای گردشگری
کوه «تنگ جیز» که متعلق به مردم روستاها، دهستان‌ها و شهر کنارتخته و شهر خشت است همراه با دژ فراز کوه (قلعه) و حوض و پله‌های سنگی، همچنین کوه تنگ هامون،کوه درختی، بلندی های «مله ی نار»،سیمرو از جاهای دیدنی دشت خشت کارزون است.

## امکانات ورزشی
ورزشگاه شهید قاسم سلیمانی شهر خشت، سالن ورزشی خشت،سالن ورزشی بسیج،باشگاه بدنسازی پوریای ولی و استخر سرپوشیده زمین فوتبال جاده شهر کنارتخته،باشگاه‌های بدنسازی آکادمی حسینی و باشگاه آذرخش از ورزشگاه های این شهر به شمار می آیند.

## بیمارستان و بهداشت شهر
بیمارستان امام سجاد (ع) خشت و کنارتخته، درمانگاه خیابان رازی خشت، مرکز بهداشت، داروخانه دلفانی.

## گویش شهروندان خشت
اهالی خشت و کمارج  لری با لهجه لیراوی صحبت می‌کنند. 

مردم شهر خشت از قوم لر هستند.

## معماری و شهرسازی
با دانش و یادگارهای ساسانی «تنگ جیز» چنین می نماید که ساختمان های سنگ و گچی و با مصالح آهک نیز در خشت ساخته می شده است. پس از ساسانیان بیشتر ساختمان های دولتی برج و باروهای نگهبانی با سنگ و گچ و آهک بوده است اما شهروندان کمتر توانسته اند دارای آن گونه ساختمان ها باشند.بنابراین به دلیل آب و هوای گرم و خشک  دشت خشت، از دیر باز خانه هایی از جمله کومه، کپر و پاشُلی می ساختند که «اوژن فلاندن» آن ها را در سفرنامه خود ساختمان های سبک ویژه نامیده است. به دلیل نیاز سرانجام خانه های خشتی و گِلی توانسته در سراسر دشت خشت دنبال و ساخته شوند چرا که مصالح آن  خاک بوده و سقف آن نیز کنده و شاخه درخت. پس از انقلاب بهمن ساختمان های آجری و خشت سیمانی برای کم کردن زیان جانی و مالی زمین لرزه ساخته می شود. هم اکنون شهر خشت با دانش جوانان و مهندسان خود دارای ساختمان های زیباتری شده است .

## جاده آمد و شد
خشت در ۵ کیلومتری جاده شیراز - بوشهر در جایی که دو استان فارس و بوشهر به همدیگر پیوند خورده اند قرار دارد. راه ورود به شهر خشت از شهر کنارتخته می گذرد.
همچنین  راه دیگری نیز استان کهگلویه و بویراحمد را به شهر خشت پیوند می دهد.
محور خشت_وحدتیه (در دست ساخت) که یکی از محور های مهم خواهد بود و موجب نزدیک شدن ۳۰ کیلومتری مسیر استان فارس به بندر گناوه در استان بوشهر خواهد بود و همچنین سبب پیشرفت اقتصادی در شهرهای خشت و کنارتخته خواهد بود.

## جستارهای وابسته

* فارس نامه ناصری

## منابع

رده:شهرستان کازرون
رده:شهرهای استان فارس
رده:شهرهای شهرستان کازرون
۳۰۲ (میلادی)

سال ۳۰۲ سالی رایج بود که از پنجشنبه تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی کنستانتیوس و والریوس یا به طور کمتر رایج، سال ۱۰۵۵ Ab urbe condita شناخته می‌شد. نام ۳۰۲ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم Anno Domini به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان
امپراتوری روم

* امپراتور دیوکلتیان مانویان را به اتهام ستون پنجم ایرانیان بودن، مورد آزار و اذیت قرار داد.
* سزار گالریوس دومین پیروزی خود را بر کارپی به دست آورد.
* حمله‌ی آلمانی‌های لینگون به گل، سزار کنستانتیوس اول را تقریباً بین دشمن و دیوارهای شهر به دام می‌اندازد. خود کنستانتیوس با جرثقیل به بالای دیوار منتقل می‌شود. با این حال، در همان روز، کنستانتیوس از دیوارها بیرون می‌آید و دشمن را در نبردی بزرگ شکست می‌دهد.

#### پارس
* هرمز دوم ساسانی جانشین نرسی شد.

### بر اساس موضوع

#### هنر و علم

* یامبلیکوس اهل خالکیس رساله‌ای در مورد جادو و علوم غریبه می‌نویسد.

#### دین

* گریگور روشنگر توسط لئونتیوس اهل قیصریه به عنوان پاتریارک ارمنستان منصوب می‌شود.

## زادگان

* سان شنگ (یا آنگوئو)، مورخ چینی (متوفی 373)

## درگذشتگان
* سائو هوان، امپراتور چینی ایالت سائو وی (متولد ۲۴۶)
* نرسه، پادشاه ساسانی
* سیما جیونگ (یا جینگجی)، شاهزاده و نایب السلطنه چینی

## منابع


[بندانگشتی|[گریگور روشنگر]]
۳۰۴ (میلادی)

سال ۳۰۴ یک سال کبیسه بود که از روز شنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. این سال در امپراتوری روم به عنوان سال کنسولی دیوکلتیان و ماکسیمیان شناخته می‌شد. نام ۳۰۴ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم Anno Domini به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان
امپراتوری روم

* سزار گالریوس، که شاید با همراهی امپراتور دیوکلتیان همراه بود، چهارمین و آخرین پیروزی خود را بر کارپی به دست آورد. بسیاری از کارپی‌ها و باستارنه‌های بازمانده در امپراتوری روم اسکان داده شدند، جایی که از هم جدا شدند. پس از این زمان، باستارنه‌ها دیگر وجود نداشتند و کارپی‌ها تنها یک بار دیگر در دهه ۳۱۰ میلادی وجود داشتند.
* دیوکلتیان، هنگام بازرسی مرز دانوب، به شدت بیمار می‌شود.
* سزار کنستانتیوس اول، یک نیروی مهاجم آلمانی را در جزیره‌ای در راین محاصره و آنها را مجبور به تسلیم کرد.

#### آسیا

* شانزده پادشاهی: شیونگنو دولت هان-ژائو را تحت رهبری لیو یوان تأسیس می‌کند، که اغلب به عنوان آغاز شورش پنج بربر تلقی می‌شود.
* چنگ-هان استقلال خود را از سلسله جین به دست آورد.
* بیریو پادشاه پادشاهی کره‌ای باکجه می‌شود.

### بر اساس موضوع

#### دین

* ۲۵ اکتبر - پاپ مارسلینوس پس از ۸ سال سلطنت در رم درگذشت. تخت پاپ تا سال ۳۰۸ خالی خواهد ماند.

## زادروزها
 
## مرگ‌ها

* ۲۱ ژانویه – سنت آگنس رومی (تولد حدود ۲۹۱)
* ۱۹/۲۰ مارس – سیما آی، شاهزاده چینی سلسله جین (اعدام) (تولد ۲۷۷)
* ۱۲ مه (یا ۳۰۳؟) – سنت پانکراس رومی (تولد حدود ۲۸۹)
* حدود اکتبر؟ – بونسو از باکجه، پادشاه باکجه (کره)
* حدود ۱۰ اوت – سنت فیلومنا
* ۲۵ اکتبر – پاپ مارسلینوس
* ۲۵ دسامبر – سنت آناستازیا از سیرمیوم 
* تاریخ نامشخص
** سنت افرا 
** قدیس آگاپه، کیونیا و ایرنه 
** سنت آلبان (احتمالاً 309)
** سنت فلوریان
** سنت گورگونیوس نیکومدیا
** سنت جولیانا نیکومدیا
** سنت لوسی سیراکوز
** سنت مارگارت باکره
** سنت تئودورا و دیدیموس
** سنت وینسنت ساراگوسا

## فرمانروایان
 

## منابع
رده:۳۰۴ (میلادی)
سناباد

**سَناباد** دهکده‌ای بود که کاخ حمید بن قحطبه طایی در اوایل قرن سوم هجری قمری در آن قرار داشته‌است. هارون الرشید که برای سرکشی و آرام ساختن شورشیان به خراسان آمده بود در آنجا بیمار شده و او را در سرسرای این کاخ دفن کردند. بعدها با دفن علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان این منطقه اهمیت بیشتری یافت و در پیوند با روستاهای اطراف مجموعاً شهر کنونی مشهد را شکل داد.

## منابع

رده:شهرهای تاریخی
رده:مناطق مسکونی در ایران
بوچ کسیدی و ساندنس کید

***بوچ کسیدی و ساندنس کید***  فیلمی به کارگردانی جورج روی هیل و نویسندگی ویلیام گولدمن در گونهٔ وسترن، محصول سال ۱۹۶۹ ایالات متحده آمریکا است. این فیلم برندهٔ چهار جایزهٔ اسکار بهترین فیلمبرداری، بهترین موسیقی فیلم، بهترین ترانه (برت بکراک و هل دیوید) و بهترین فیلم‌نامهٔ غیراقتباسی شده‌است.

## داستان
داستان فیلم در مورد دو دزد و راهزن به نامهای «بوچ» و «ساندنس» است که به قطارها دستبرد می‌زنند؛ اما یکی از سرقت‌هایشان طبق برنامه پیش نمی‌رود و گروهی از مردان قانون تا دندان مسلح، شروع به تعقیب آن دو می‌کنند. وقتی آن دو می‌فهمند که این گروه تصمیم ندارند دست از تعقیب بردارند، تصمیم می‌گیرند به بولیوی بروند.

## بازیگران
* پل نیومن در نقش بوچ کسیدی
* رابرت ردفورد در نقش ساندنس کید
* کاترین راس در نقش اتا پلیس
* استروتر مارتین در نقش پرسی گریس
* هنری جونز در نقش دوچرخه‌فروش
* جف کوری در نقش کلانتر بلدزو
* جورج فورث در نقش وودکوک
* کلوریس لیچمن در نقش اگنس
* تد کسیدی در نقش هاروی لوگان
* کنت مارس در نقش کلانتر
* دونالی رودس در نقش ماکون

## جوایز
این فیلم برندهٔ چهار جایزهٔ اسکار بهترین فیلمبرداری، بهترین موسیقی فیلم، بهترین ترانه (برت بکراک و هل دیوید) و بهترین فیلم‌نامهٔ غیراقتباسی شده‌است. همچنین نامزد دریافت جایزهٔ اسکار بهترین کارگردانی، بهترین فیلم، و بهترین صدابردار (ویلیام ادموندسون و دیوید داکندورف) شده بود.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 

* Ten Things You Didn't Know About ''Butch Cassidy and the Sundance Kid''  from the AMC "Future of Classic" blog
* ''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' at Virtual History

رده:برندگان جایزه اسکار بهترین ترانه اوریژینال
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین موسیقی اورجینال
رده:برندگان جایزه بفتای بهترین فیلم
رده:زوج‌ها
رده:سرقت بانک در ادبیات داستانی
رده:فیلم‌نامه‌های ویلیام گلدمن
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های برنده جایزه اسکار بهترین ترانه
رده:فیلم‌های برنده جایزه اسکار بهترین فیلمبرداری
رده:فیلم‌های برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم
رده:فیلم‌های برنده جایزه بفتا
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی جان فورمن
رده:فیلم‌ها به کارگردانی جرج روی هیل
رده:فیلم‌های دارای جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اوریژینال
رده:فیلم‌های درباره سرقت بانک
رده:فیلم‌های زوج هنری آمریکایی
رده:فیلم‌های زوج هنری دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های زوج هنری
رده:فیلم‌های فاکس قرن بیستم
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در مکزیک
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در کلرادو
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در نیومکزیکو
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در یوتا
رده:فیلم‌های کمدی-درام آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی-درام دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در بولیوی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در دهه ۱۸۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در دهه ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در وایومینگ
رده:فیلم‌های وسترن آمریکایی
رده:فیلم‌های وسترن دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:گنجینه ملی فیلم آمریکا
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های وسترن ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در کلرادو
رده:فیلم‌های واقع‌شده در مکزیک
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیومکزیکو
رده:فیلم‌های واقع‌شده در یوتا
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در بولیوی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در وایومینگ
رده:آثار دوشخصیتی
رده:فیلم‌های وسترن انگلیسی‌زبان
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۱۸۹۹ (میلادی)
ملا زلفعلی بختیاری

**ملازلفعلی کرانی بختیاری** از شاعران بختياری از استان چهارمحال و بختیاری ایران بوده که به گویش بختیاری شعر می‌سروده است. از وی که مجرم تخلص می‌کرده، دیوان اشعاری به چاپ رسیده است.

## زندگی
ملازلفعلی بن لطفعلی بن فتحعلی بن غریب بن شهرون، یکی از شاعران بختیاری بود. وی در قریه کران شهرستان فارسان و در خانواده‌ای روستایی متولد شد. ملازلفعلی شهرانی کرانی بختیاری «کرانی الاصل» بود و قراردادها و اسنادی که مُهر و امضای وی در پای آنها نقش بسته است، این ادعا را ثابت می‌کند.
تاریخ تولد وی به درستی معلوم نیست. قراردادهایی از سال‌های ۱۲۹۴٬۱۲۹۹٬۱۳۰۳٬۱۳۰۶٬۱۳۰۰و۱۳۱۲ قمری موجود است که به مهر و امضای ملازلفعلی نیز مزین می‌باشند. با توجه به این اسناد و شواهد موجود دیگر، تاریخ تولد وی بین سال‌های ۱۲۶۰ تا ۱۲۷۰ قمری یعنی اواخر سده دوازدهم هجری قمری تخمین زده می‌شود.
وی از همان کودکی به فراگیری علوم و متون فارسی و عربی علاقه بسیاری داشت. به همین سبب در مکتب خانه، خواندن و نوشتن را فرا گرفت و با زبان فارسی و صرف و نحو عربی آشنایی کامل پیدا کرد.
استفاده این شاعر از لغات و اصطلاحات عربی در برخی از ابیات خود، بیانگر این مدعاست. ملازلفعلی طبعی لطیف و ذوقی سرشار و عشق و علاقه‌ای وافر به سردون داشت. از آنجا که «مجرم» خود بختیاری زاده بود، بر زبان و واژگان بختیاری تسلط کافی داشت و همین امر او را به سرودن اشعاری ناب و زیبا به گویش شیوای بختیاری تشویق و ترغیب نمود. ملازلفعلی به سبب سفرهایی که به نواحی ایلات و عشایر بختیاری داشت، وسعت واژگان و قلمرو زبان شعری خود را افزایش داد و بر اصالت هر چه بیشتر اشعار محلی‌اش افزود.
این شاعر در بین مردم کران به فردی منصف و عادل مشهور بود که در هنگام انعقاد قراردادها، مدارک، اسناد محلی و صلح نامه‌ها، مهر و امضای وی اعتباری خاص داشت. ملازلفعلی در برخی از اشعار خود از زادگاهش قریه «کران» نام می‌برد. از این شاعر به جز حدیث کساء و ابیاتی پراکنده که ورد زبان مردم است، اشعار دیگری از وی در دست نمانده است. در اکثر ابیات حدیث کساء وقوف و آشنایی وی بر آیات و احادیث به خوبی نمایان است. ملا زلفعلی خود را در پیشگاه خدا «مجرم» می‌داند و تخلص این شاعر نیز محتمل بر همین نام است.
زلفعلی در سنه ۱۳۴۰ قمری درگذشت، وی دارای یک فرزند دختر بود.

## آثار
دیوان شعر او به به چاپ رسیده و در دسترس است. آثار مدوّن ملا حدیث کساء، قصیده توحیدیه و معراجنامه بوده است که در سال ۱۳۴۵ شمسی در اهواز به وسیله صافی و با توجه معرف زاده دزفولی به چاپ رسید که به علت بی‌توجهی غلط‌های املاّئی و عروض و قافیه‌ای در آنها به چشم می‌خورد. این شاعر بنابر اقوال، آثار دیگری نیز داشته است که چیزی از آنها در دست نیست.
اشعار وی مملو از اصیل‌ترین الفاظ و واژه‌های بختیاری است که بعضی از آنها امروز مطلقاً مهجور و فراموش شده‌اند.

### نمونه شعر:

## منابع
* دیوان ملا زلفعلی بختیاری، مقدمه و تحقیق محسن فارسانی، انتشارات مشعل اصفهان، ۱۳۷۶.
* یا ستار العیوب، ملازلفعلی بختیاری شاعر بومی سرود، تحقیق محسن فارسانی، مجله شعر، سال جهارم، ۱۳۷۵، شماره ۲۰، ص. ۶۴،

رده:اهالی فارسان
رده:شاعران لر
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:اهالی استان چهارمحال و بختیاری
کیلیکس

بندانگشتی|تصویری از محیط کیلیکس
**کیلیکس** نسخه تحت گنو لینوکس دلفی و سی‌پلاس‌پلاس‌بیلدرِ (C++ Builder) شرکت نرم‌افزاری بورلند است. در حال حاضر به علت مشکلات کیلیکس نشانه‌ای از انتشار نسخه ۴ آن دیده نمی‌شود. اما شما میتوانید از برنامه lazarus برای برنامه‌نویسی دلفی در محیط لینوکس استفاده کنید.

## منابع


رده:ابزارهای برنامه‌نویسی
رده:کامپایلرهای پاسکال
رده:محیط‌های توسعه مجتمع گنو/لینوکس
رده:نرم‌افزارهای بورلند
رده:نرم‌افزارهای تجاری اختصاصی برای لینوکس
رده:سازندگان رابط کاربر
اودمورت

**اودمورت‌ها** یکی از اقوام فین‌واوگری در شمال روسیه هستند.

اودمورت‌ها در روسی با نامهای چود اوتیاتسکایا (чудь отяцкая)، اوتیک و وتیاک شناخته می‌شوند و تاتارها به ایشان آر می‌گویند.

نام زبان اودمورت‌ها نیز اودمورت است و سرزمین ایشان اودمورتیه نام دارد. گروه‌های کوچکی از اودمورت‌ها در بخش‌های کیروف و سرزمین پرم روسیه و در باشقیرستان، تاتارستان و ماری اِل زندگی می‌کنند.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.


رده:اقوام در روسیه
رده:اهالی اودمورتیا
رده:بومیان روسیه اروپایی
رده:بومیان روسیه
رده:تاریخ اودمورتیا
رده:تاریخ اورال
جمهوری‌های روسیه

کشور روسیه به ۸۳ واحد فدرال (+ ۶ واحد فدرال مورد مناقشه) تقسیم‌بندی شده‌است که ۲۱ واحد (+ ۳ واحد مورد مناقشه کریمه، دونتسک و لوهانسک) به صورت **جمهوری** می‌باشد.

فهرست این جمهوری‌ها بدین شرح است:
left
#  آدیغیه
#  آلتای
#  باشقیرستان
#  بوریاتیا
#  داغستان
#  اینگوش
#  قابارده و بالقاریه
#  قالمیقستان
#  قره‌چای و چرکس
#  کارلیا
#  کومی
#  ماری ال
#  موردوویا
#  یاقوتستان
#  اوستیای شمالی-آلانیا
#  تاتارستان
#  تووا
#  اودمورتیا
#  خاکاسیا
#  چچن
#  چوواشستان

همچنین الحاق ۳ جمهوری توسط روسیه از خاک اوکراین به خاک خود نیز اعلام شده که از لحاظ بین‌المللی به رسمیت شناخته نمی‌شود:
# 
# 
#  جمهوری خلق لوهانسک
## فهرست

## منابع

* 


رده:جمهوری خودمختار
رده:فهرست‌های تقسیم‌بندی کشوری
رده:مناطق خودمختار
رده:واحدهای فدرال روسیه
خاکاسیا

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری خاکاسیا در نقشهٔ روسیه.
چپ|بندانگشتی|180px
**خاکاسیا**  یکی از جمهوری‌های روسیه واقع در بخش جنوبی سیبری مرکزی است.
پایتخت آن شهر آباکان است.

## منابع

* - Wikipedia contributors, "Khakassia," Wikipedia, The Free Encyclopedia
* Beyaz Arif Akbas, ''Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007.
http://www.pdx.edu/turkish_studies_center/books 


رده:آسیای مرکزی
رده:اقوام ترک‌تبار
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سال ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:سیبری
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:کشورهای ترک‌تبار
جمهوری کارلیا

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری کارلیا در نقشهٔ روسیه.

**جمهوری کارلیا** (به کارلیایی: Karjalan tašavalta) یکی از جمهوری‌های روسیه است که در سال ۲۰۱۰ میلادی ۶۴۳٬۵۴۸ نفر جمعیت داشته‌است. پایتخت این جمهوری، شهر پتروزاودسک است.

## شهرها
بندانگشتی|right
* Olonets
* بلومورسک
* پودوژ
* پیتکیارانتا
* سگژا
* سوئویاروی
* سورتاوالا
* کِم
* کوستوموکشا
* کوندوپوگا
* Lakhdenpokhya
* مدوژیه‌گورسک

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Republic_of_Karelia&oldid=247646255 Wikipedia contributors، "Republic of Karelia،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، (accessed October 28، 2008).]

جمهوری کارلیا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سال ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در روسیه
رده:تاریخ کارلیا
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:سرزمین‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:کارلیا
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:جمهوری‌ها
جمهوری آلتای

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری آلتایی در نقشهٔ روسیه.
چپ|thumb

**آلتای**  یکی از جمهوری‌های روسیه است.
پایتخت آن گورنو-آلتاییسک و جمعیت آن در سال ۲۰۲۱ میلادی ۲۱۰۹۲۴ نفر بوده‌است.

طبق سرشماری سال ۲۰۲۱ روس‌ها ۵۳٫۷ درصد و مردم بومی ۳۷٫۰ درصد جمعیت جمهوری را تشکیل می‌دهند، دیگر گروه‌ها شامل مردم قزاق (۶٫۴٪) به همراه گروه‌های کوچکتر هستند که هر کدام کمتر از ۰٫۵٪ از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند.
## منابع


رده:آسیای مرکزی
رده:اقوام ترک‌تبار آسیا
رده:اقوام ترک‌تبار
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۲ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۲ (میلادی) در روسیه
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:سیبری
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:جمهوری‌ها
اودمورتیا

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری اودمورتیا در نقشهٔ روسیه.
بندانگشتی|180px|left
**اودمورتیا**  یکی از جمهوری‌های روسیه است. پایتخت آن ایژوسک و جمعیت آن ۱٬۵۲۱٬۴۲۰ نفر است (سال ۲۰۱۰).

بیش از ۱۰۰ قوم گوناگون در اودمورتیا ساکنند از جمله ۶۰٫۱% روس، ۲۹٫۳% اودمورت و ۷٫۰% تاتار.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۴ اکتبر ۲۰۰۶.

رده:اودمورتیا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۴ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۰ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۰ (میلادی) در روسیه
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
اینگوش

**اینگوش**  یکی از جمهوری‌های خودمختار روسیه، به پایتختیِ ماگاس و جمعیت آن ۴۱۲٬۵۲۹ نفر است (سال ۲۰۱۰).

مردم اینگوش از تبار قفقازی هستند و با چچنها و گرجی‌ها هم‌تبار به‌شمار می‌آیند.

## اطلاعات کلی
راست|انگشتدان|260px|جمهوری اینگوش در نقشهٔ روسیه.

بندانگشتی|180px|right
* موقعیت:
* پایتخت: ماگاس
* مساحت: ۴٬۰۰۰ ک.م. مربع
* جمعیت: ۴۶۷٬۲۹۴ نفر
* تراکم جمعیت: ۱۱۶٫۸
* نوع حکومت: جمهوری خودمختار
* زبان رسمی: روسی، زبان اینگوشی
* وبگاه : www.ingushetia.ru
* بلندترین نقطه: گورا شان ۴٬۴۵۱ متر
* مذهب: اسلام (شافعی)
* رئیس‌جمهور: یونس یوکوروف

## منابع

* 
* http://en.wikipedia.org/wiki/Ingushetia


رده:اسلام در روسیه
رده:اعضای سازمان ملت‌ها و اقلیت‌های غیررسمی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:قفقاز شمالی
رده:مردمان ناخ
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
بوریاتیا

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری بوریاتیا در نقشهٔ روسیه.
چپ|بندانگشتی|250px

**بوریاتیا**   یکی از جمهوری‌های روسیه است. این جمهوری در ناحیه سیبری مرکزی و ساحل شرقی دریاچه بایکال قرار دارد و پایتخت آن اولان‌اوده و جمعیت آن ۹۷۸،۵۸۸ نفر است (سرشماری سال ۲۰۲۱).

## منابع


رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۳ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:ناحیه فدرالی خاور دور
رده:مردم بوریات
چوواشستان

**چوواشستان** (، ) یکی از جمهوری‌های خودمختار روسیه است که رسماً در سال ۱۹۲۰ تأسیس شد و پایتخت آن شهر چاباق‌سر است. اغلب جمعیت آن از نژاد ترک‌تباران چوواش هستند که به زبان چوواشی سخن می‌کنند.

بر اساس سرشماری سال 2021، قوم چوواش 63.7 درصد از جمعیت جمهوری را تشکیل می دهد. گروه‌های دیگر عبارتند از روس‌ها (30.7%)، تاتارها (2.7%)، موردوین‌ها (0.7%) و گروه‌های کوچک‌تری که هر کدام کمتر از 0.5 درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند.

بندانگشتی|250px|left

## منابع

* 

رده:اعضای سازمان ملت‌ها و اقلیت‌های غیررسمی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۵ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:چواشستان
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:کشورهای ترک‌تبار
کاباردینو-بالکاریا

**جمهوری کاباردینو-بالکاریا** یا **قابارده و بالقاریه** (به چرکسی قاباردی: Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ، قەبەردیەی-بالقەر رەسپوبلیكە)(به ترکی بالقاری:Къабарты-Малкъар Республика، قابارتىٕ-مالقار رەسپوبلیكا) یکی از جمهوری‌های روسیه است.

## جغرافیا
راست|انگشتدان|260px|جمهوری کاباردینو-بالکاریا در نقشهٔ روسیه.
پایتخت آن شهر نعلچیک و جمعیت آن ۸۵۹٬۹۳۹ نفر است (سال ۲۰۱۰).

### رودها
* رود تِرِک Terek River
* رود مالکا Malka River
* رود باکسان Baksan River
* رود اوروخ Urukh River
* رود چگم Chegem River
* رود چرک Cherek River
* رود آرگودان Argudan River
* رود کورکوژین Kurkuzhin River
* رود لِسکِن Lesken River

### کوه‌ها
بلندترین نقطه: کوه البروس ۵٬۶۴۲ متر
* کوه دیخ-تاو ۵٬۲۰۴ متر
* کوشخاتائو ۵٬۱۵۱ متر
* کوه شخارا ۵٬۰۶۸ متر
* قلۀ پوشکین ۵٬۰۳۳ متر
* کوه میژرگی ۵٬۰۲۵ متر

## مردم
بندانگشتی|راست|260px

در کاباردینو-بالکاریا دو قوم اصلی زندگی می‌کنند، یکی قوم قاباردی یا قبارطه (چرکس‌های شرقی) (که به زبانی از خانواده زبان‌های قفقازی شمال غربی صحبت می‌کنند) و قوم دیگر بالقارها یا بلغارها (گویشوَران یک زبان ترک‌تبار).

### گروه‌های نژادی
* قاباردی‌ها
* بالقارها
* روس‌ها
* اوستیایی‌ها
* اوکراینی‌ها
* سایر

## منابع

رده:کاباردینو-بالکاریا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۶ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:ناحیه‌های فدرالی قفقاز شمالی
رده:قفقاز شمالی
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:چرکس
قالمیقستان

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری قالموقستان در نقشهٔ روسیه.
بندانگشتی|250px|left

**قالمیقستان** یا **كالميكيا** (Хальмг Таңһч) یکی از جمهوری‌های روسیه است.
پایتخت آن شهر الیستا و جمعیت آن ۲۸۹٬۴۸۱ نفر است. (سال ۲۰۱۰). دین ۳۷٫۶ درصد از مردم این ناحیه بودایی است.

این جمهوری در زبان اویغوری قالماقیستان نامیده می‌شود. قالمیقستان تنها منطقه در اروپاست که بوداگرایی مذهب اکثریت مردم آن است. قالمیق‌ها که اکثریت مردم این جمهوری را تشکیل می‌دهند از تبار مغول‌های اویرات هستند که در سال ۱۶۰۷ از تو جونغارستان به این مکان مهاجرت کردند و خانات قالمیق را بنا نهادند. خانات قالمیق بعدها با پیشروی امپراتوری روسیه به سمت قفقاز ضمیمه این امپراتوری شد. الیستا پایتخت مرکز این جمهوری اخیراً به خاطر برگزاری مسابقات بین‌المللی شطرنج در آن معروفیت یافته‌است. منطقه امروزی قالمیقستان در دوران باستان بخشی از زادبوم اصلی اقوام هندواروپایی را تشکیل می‌داد. صدها تپه باستانی در این منطقه از دوران هندواروپایی‌ها گواه بر این امر است.

## مذهب
در منطقه قالمیقستان نخست کیش پاگان، سپس شمن‌باوری و بعد از آن با حضور خزرها یهودیت رواج داشت. الان‌ها اسلام را به این منطقه آوردند و به ورود اردوی مغول تنگری‌باوری رواج یافت. نوقایی‌ها که بعداً به منطقه آمدند مسلمان بودند و پس از آن‌ها اویرات‌ها/قالمیق‌ها که به دین بودا باور دارند در این منطقه مسکن گزیدند.

با ضمیمه شدن قالمیقستان به امپراتوری روسیه مهاجران اسلاو دین مسیحیت را نیز با خود به منطقه آوردند. پس از انقلاب روسیه کمونیسم بر این ناحیه چیرگی یافت. شمن‌باوری همواره به‌طور خفته در باورهای مردم این منطقه حضور داشته که این حضور تا امروز نیز ادامه داشته‌است.

## جستارهای وابسته

* کیرسان ایلیومژینوف

## منابع

رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۷ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۸ (میلادی) در روسیه
رده:بودیسم تبتی
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:قالمیقستان
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:قفقاز شمالی
جمهوری کومی

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری کومی در نقشهٔ روسیه.
بندانگشتی|250px

**جمهوری کومی**  یکی از جمهوری‌های روسیه است.پایتخت آن شهر سیکتیوکار و جمعیت آن ۹۰۱٬۱۸۹ نفر است (سال ۲۰۱۰).

طبق سرشماری سال ۲۰۱۰، روس‌ها ۶۵٫۱ درصد از جمعیت جمهوری را تشکیل می‌دهند، در حالی که کومیها ۲۳٫۷ درصد را تشکیل می‌دهند. دیگر گروه‌ها عبارتند از اوکراینی‌ها (۴٫۲٪)، تاتارها (۱٫۳٪)، بلاروسی‌ها (۱٪)، آلمانی‌ نژادها (۰٫۶٪)، چوواش‌ها (۰٫۶٪)، آذری‌ها (۰٫۶٪)، و گروه‌های کوچک‌تری که هر کدام از آنها کمتر از ۰٫۵٪ از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند.

## منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Komi_Republic

رده:جمهوری کومی
رده:اعضای سازمان ملت‌ها و اقلیت‌های غیررسمی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
ماری ال

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری ماری ال در نقشهٔ روسیه.

بندانگشتی|250px|left

**ماری اِل**   یکی از جمهوری‌های روسیه است که در ناحیه فدرالی ولگا واقع شده و جمعیت آن مطابق با نتایج سرشماری ۲۰۱۰ برابر ۶۹۶٬۴۵۹ نفر است.

مرکز این جمهوری شهر یوشکار اولا می‌باشد.

## منابع
* 

رده:ماری ال
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
موردوویا

**موردوویا**  یکی از جمهوری‌های روسیه است.

پایتخت آن شهر سارانسک و جمعیت آن ۸۳۴٬۷۵۵ نفر است (سال ۲۰۱۰)

## جغرافیا

رودها:
* آلاتیر
* ایسا
* موکشا
* ساتیس
* سیویس
* سورا
* واد

## مردم

گروه‌های نژادی :
* موردوویایی = ۳۱٫۹ %
* روسی = ۶۰٫۸ %
* تاتار = ۵٫۲ %
* اوکرائینی = ۰٫۵ %
* دیگران = ۱٫۵ %

## اقتصاد
ماشین‌های ساختمان سازی، صنایع چوب، شیمیایی و صنایع غذایی

## نگارخانه


Image:Mordovia03.png|


## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Mordovia

چپ|انگشتدان|260px|جمهوری آدیغیه در نقشهٔ روسیه.

رده:موردوویا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:جمهوری‌های روسیه
رده:منطقه‌های اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۴ (میلادی) در روسیه
کرای

**کرای** یا **کرای** (  ؛    ، plural:  , *کرایا* ) یکی از انواع واحدهای فدرال روسیه است و نوعی تقسیمات کشوری جغرافیایی در امپراتوری روسیه و جمهوری فدراتیو روسیه شوروی بود.

از نظر ریشه‌شناسی، این واژه با فعل "  " مرتبط است " ( *kroit * )، "بریدن".  از لحاظ تاریخی، کرای‌ها سرزمین‌های گسترده‌ای بودند که در امتداد حاشیه ایالت روسیه قرار داشتند، زیرا کلمه *کرای* همچنین به معنای *مرز* یا *لبه* است، یعنی *محل برش* . در فارسی این اصطلاح اغلب به عنوان "سرزمین" ترجمه می‌شود.   استفاده اداری این اصطلاح بیشتر سنتی است، زیرا برخی از ابلاستها نیز با این توصیف مطابقت دارند و هیچ تفاوتی در وضعیت قانونی قانون اساسی روسیه میان کرایس و استان وجود ندارد.

## همچنین ببینید

* کرایس امپراتوری روسیه
* کریس روسیه
* فرمانداری عمومی (امپراتوری روسیه) ، یک اصطلاح عمومی برای کرایس، استان‌ها و شهرداری‌های شهری خاص در امپراتوری روسیه
* استان

; اصطلاحات خارجی (در رابطه با روسی "Krai") با نام مشابه

* Kraj ، اصطلاحی معادل است که در جمهوری چک و اسلواکی استفاده می‌شود
* کراینا
* مارچ (مارک، در آلمانی) در مقایسه با دانمارک (به معنای واقعی کلمه *سرزمین مرزی [[دانمارکی‌ها|دانمارکی‌ها]]* ).
* نام اوکراین

## منابع

رده:انواع تقسیمات کشوری
رده:زیربخش‌های روسیه
رده:منطقه‌های اسلواکی
رده:منطقه‌های جمهوری چک
رده:واژه‌ها و عبارت‌های اسلواکیایی
تابع غیرجبری

**تابع ترافرازنده** یا **تابع غیرجبری** یا **تابع متعالی** (Transcendental function) تابعی است که در معادله‌ای چندجمله‌ای که ضریب‌های آن نیز چندجمله‌ای باشد، صدق نکند.

از نمونه‌های معروف تابع ترافرازنده تابع توابع نمایی، لگاریتمی و تابع‌های مثلثاتی است.

تابعی را که ترافرازنده نباشد تابع جبری می‌خوانند. به عبارت دیگر تابع ترافرازنده تابعی است که نمی‌توان آن را به صورت دنباله‌ای محدود، از عملیات ریاضیاتی از قبیل جمع، ضرب و استخراج ریشه‌ای بیان نمود.

## تعریف
به طورکلی، تابع تحلیلی (f(z با متغیر حقیقی یا مختلط z را ترافرازنده می گویند هرگاه مستقل جبری از z باشد. 

## منابع

Wikipedia contributors, "Transcendental function," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Transcendental_function&oldid=196290948

رده:انواع توابع
رده:تابع تحلیلی
رده:توابع ریاضی
رده:توابع خاص
رده:توابع مرومورف
رده:توابع و نگاشت‌ها
سرزمین‌های روسیه

**سرزمین‌** یا **کرای** ، یکی از انواع واحدهای فدرال کشور روسیه است. کشور روسیه به ۸۳ واحد فدرال (+ ۶ واحد فدرال مورد مناقشه) تقسیم‌بندی شده‌است که ۹ واحد با عنوان **سرزمین‌** شناخته می‌شود. معیار انتخاب یک منطقه با عنوان **سرزمین‌** در تقسیمات کشوری روسیه، حاشیه‌ای بودن آن واحد فدرال است.

اسامی این ۹ کرای (**سرزمین‌**) به شرح زیر است:

left|380px|هفت کرای روسیه
# آلتایی
# کامچاتکا
# خاباروفسک
# کراسنودار
# کراسنویارسک
# پرم
# پریمورسکی
# استاوروپول
# زابایکالسکی

## منابع

* 


رده:زیربخش‌های روسیه
رده:فهرست‌های تقسیم‌بندی کشوری
پرم

بندانگشتی|چپ|270px|محل شهر پرم در روسیه.

**شهر پـِرم**(Пермь) مرکز سرزمین پرم در فدراسیون روسیه است.

## نگارخانه

File:Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii - City of Perm. General view (1910).jpg|
File:Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii - General view of the city of Perm from Gorodskie Gorki (1910).jpg|
File:Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii - Razguliai, outskirts of the city of Perm (1910).jpg|
File:Perm. Mary Magdalene Church.png|
File:Prokudin-Gorsky - Perm. Summertime location of the exchange.jpg|
File:Prokudin-Gorskii - Staro-Sibirskaia Gate in the city of Perm.jpg|
File:Prokudin-Gorskii-25.jpg|
File:Prokudin-Gorsky - Perm. Headquarters of the Ural Railway Administration.jpg|


## منابع

Wikipedia contributors، "Perm،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Perm&oldid=189487290 (accessed February ۲۲، ۲۰۰۸).


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۲۳ (میلادی) در امپراتوری روسیه
رده:پرمین
رده:تاریخ اورال
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۲۳ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در سرزمین پرم
رده:مناطق مسکونی در کرانه رود کاما
سرزمین پرم

چپ|انگشتدان|260px|سرزمین پرم در نقشهٔ روسیه.

**سرزمین پـِرم**   یکی از سرزمین‌های فدراسیون روسیه است.
مرکز آن شهر پرم است.

## آب و هوا

آب‌وهوای پرم بری است و زمستان‌های طولانی و برفی دارد. میانگین دما در ژانویه از منفی ۱۸ در شمال شرق سرزمین پرم تا منفی ۱۵ در شمال غرب تغییر می‌کند. پایین‌ترین دمای این سرزمین در شمال آن ثبت می‌شود که منفی ۵۳ درجه‌است.

## دانستنی‌ها
روستای مالبکا واقع در منطقه پرم در میان مردم محل به «محل نشست اشیای ناشناس پروازی» مشهور شده‌است و مسئولان منطقه نیز در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۱ مجسمه‌ای به عنوان یادبود پرواز «فرازمینی‌ها» در این منطقه برپا کردند و در مسیر حرکت به سمت روستا نیز تابلوهایی نصب شده که نشان دهنده «امکان عبور بشقاب پرنده» است.

## منابع
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Perm_Krai&oldid=194983382 Wikipedia contributors، "Perm Krai،" Wikipedia، The Free Encyclopedia،]

رده:سرزمین پرم
رده:آژانس‌های انتظامی متخصص
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۵ (میلادی) در روسیه
رده:سرزمین‌های روسیه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
سرزمین آلتای

چپ|انگشتدان|260px|سرزمین آلتایی در نقشهٔ روسیه.

**سرزمین آلتایی**  یکی از سرزمین‌های روسیه است. مرکز آن شهر بارنائول است.
این شهر زادگاه میخایل کلاشینکف سازنده سلاح کلاشینکف است.

## منابع

رده:آسیای مرکزی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:سرزمین آلتایی
رده:سرزمین‌های روسیه
رده:کشورها و سرزمین‌های روسی‌زبان
چشمه دیمه

**چشمه دیمه،** سرچشمه اصلی زاینده رود است که در روستای دیمه از توابع شهرستان کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد.

## دشت لاله‌های واژگون
در نزدیکی این چشمه، دشت لاله‌های واژگون کوهرنگ واقع است.

## کیفیتِ آب
بر اساس بررسی‌های به عمل آمده آب این چشمه از لحاظ املاح و مواد معدنی، بسیار غنی بوده و از گواراترین آب‌های جهان است و خواص درمانی از قبیل جلوگیری از پوسیدگی دندان به خاطر وجود کلسیم و درمان سنگ کلیه دارد.

این چشمه ۸۴اُمین اثر طبیعی ملی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۵ آبان ۱۳۸۸ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.

## روستای دیمه
روستای دیمه در نزدیکی شهر چلگرد قرار دارد. این مکان زیبا به علت وجود فضاهای سبز و بدیع در اطراف آن و همچنین راه دسترسی آسفالته، سرویس بهداشتی به همراه سکوی نشیمن و آلاچیق اطراف خود و نیز مناظر بسیار زیبای آن، به عنوان یکی از تجمع گاه‌های همیشگی عشایر بختیاری و گردشگران استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* دیمه (کوهرنگ)
* تونل کوهرنگ

## منابع

* مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران ۱۳۵۶

رده:استان چهارمحال و بختیاری
رده:شهرستان کوهرنگ
رده:جاذبه‌های گردشگری استان چهارمحال و بختیاری
رده:میراث طبیعی ایران
رده:چشمه‌های استان چهارمحال و بختیاری
دشت هویج

**دشت هویج تهران** یا **گُرچال** نام دشتی واقع در البرز مرکزی ، بخش لواسانات شهرستان شمیران در استان تهران است. [thumb|220px|دشت هویج، دید از ضلع [جنوب به شمال]]
: این دشت در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا و در بالای روستای افجه در نزدیکی لواسان قرار گرفته و گفته می‌شود در گذشته در آن هویج کشت می‌شده‌است، هر چند که امروزه اثری از هویج در آن یافت نمی‌شود. هم اکنون نیز دهقانان افجه به کشت محصولات مختلف کشاورزی در آن مبادرت می‌ورزند و وجود باغ‌های گیلاس نیز در آن مشهود است.

: در ضلع شمالی دشت، گردنه افجه بشم قرار دارد که راهی مالرو در آن موجود است؛ این راه، افجه و دشت هویج را به دشت لار لواسانات و دیگر ارتفاعات البرز مرکزی مرتبط می‌سازد. روایت است که ناصرالدین شاه و دیگر شاهان قاجار از این گردنه برای رفت و آمد با کالسکه به دشت لار و سایر ییلاق‌های آن نواحی استفاده می‌کرده‌اند. به این مسیر مالرو که در برخی جاها حالت سنگفرش دارد راه شاه عباسی نیز میگویند.

: از قله‌های مجاور دشت می‌توان از قلهٔ ریزان (۳٬۶۵۰ متر)، پرسون (۳٬۱۰۰ متر)، آتشکوه (۳٬۸۵۰ متر) و مهرچال (۳۹۲۰ متر) نام‌برد.
thumb|220px|نمایی از کوه‌های اطراف دشت هویج

## وجه تسمیه
: وجه تسمیه این دشت با گُرچال از ترکیب دو نام **گُر** + **چال** گرفته شده‌است. 
: **گُر** یا **آگِر** در گویش ایرانیان باستان به معنای آتش (هنوز هم واژه گُر گرفتن به معنی شعله‌ور شدن آتش در زبان پارسی به کار می‌رود) و **چال** نیز به معنای جایگاه بوده‌است که این دشت را در گذشته گرچال به معنای جایگاه آتش یا آتشدان می‌نامیده‌اند. گمان بر این است که علت این نامگذاری گرمتر بودن این دشت نسبت به قله‌های پیرامون دشت است.

  

## جستارهای وابسته
* نام‌های جغرافیایی ایران با پسوند چال

## منابع

* کتاب تاریخ کوهنوردی و غارنوردی ایران
* فصلنامه کوه
* دایرةالمعارف کوه‌های ایران
* مقاله **سرزمین آتش ایزدی** نوشته جعفر سپهری
* باشگاه کوهنوردی و اسکی دماوند
* روزنامه شرق 27 اسفند 1383

رده:دشت‌های استان تهران
جورقان

**جورَقان** شهری از توابع شهرستان همدان است و در ۳کیلومتری شهر همدان در کنار جاده همدان-تهران واقع شده است.

## زبان
مردم این شهر به زبان فارسی و ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.

## وجه تسمیه
مردم محلی وجه تسمیه جورقان را از گوران یعنی قوم گوران از تبار گاوبارگان یا از گوروان بر گرفته از (گورآهوان) می‌دانند و چون قبل از تشکیل گوروان کل منطقه تالاب بزرگ وپر آبی بوده است که از نشانه‌های می‌توان قرق نزدیک شهر وشاه قرق که در پشت زندان الوند کنونی قرار دارد اشاره کرد و دارای سه منطقه قشلاقی سر سبز و بکر به نام‌های گمار قشلاقی، سولیجه و قزلجه بوده است شاهان و درباریان برای شکار گور به ایجا می‌آمدند و تعداد زیادی گور شکار می‌کردند به همین این منطقه به گوروان (به معنی محلی که دارای تعداد زیادی آهو در آن روان هستند) یا گورآهوان (به معنی محل شکار آهو شهرت داشته است) از دیگر وجه تسمیه‌هایی که مردم به آن اشاره می‌کنند نام آوروان است (یعنی منطقه‌ای که آب در آن همواره روان بوده است) که این نام توسط طایفه‌هایی که از به منطقه ای کوچ و ساکن شدن آن‌ها کنار رودخانه پرآب قره چای گرفته شده است به مرور زمان به گوروان تغییرشکل یافته است و برخی دیگر بر این باورند که نام گوروان بر گرفته از کلمه گاوداران است و در زمان حکومت کریم خان زند تعدادی از درباریان به همراه قاسم خان به منطقه جوروان آمده و آن‌ها با تعداد زیادی گاو به این منطقه مهاجرت کرده‌اند به دلیل در چرا بودن گاوهای زیاد در آن به گاوروان شهرت داشته است و به مرور زمان به نام گوروان تغییر یافته است و آخرین نام‌های آن جوروان که از کلمه جوروان (به معنی منطقه‌ای که محصول جو آن مانند زر زرد می‌باشد) ونام جورقان فعلی است که مردم منطقه ریشه آن را بر گرفته از کشیدن جور خون نفراتی از اربابان که درگیری با مردم روستا با سر نپذیرفتن حق اربابی و ظلم می‌دانند.

## وضعیت کنونی
شهر جورقان از اتصال طایفه‌ای که به این منطقه کوچ کرده‌اند تشکیل شده است و منطقه دیگری ا که در جنب قنات کریز و فرودگاه قرار دارد محل نگهداری افرادی بوده که به بیماری جذام مبتلا بوده‌اند. به گفته محلی‌ها که در کنار رودخانه قرار داشته بر اثر سیل ویران شده و امتداد سد خاکی کنونی محل قرار داشته است و مردم پس ویرانی روستا درزمین‌های بالاتر از رود قره چای و منطقه شهری فعلی ساکن شده‌اند و مردم نیز پس از تخریب روستایشان در منطقه جورقان کنونی ساکن شده‌اند. جورقان دارای سه قنات به نام‌های خلفه کریز، کله بر (یعنی قناتی که شدت آب آن به قدری بوده که کله یک گاو را با خود می‌برده) و قنات پری جان و۸ آسیاب که ۵ عدد از آن‌ها توسط قنات‌ها کار می‌کرده‌اند و چرخ آسیاب ۳تای دیگر نیز به وسیلهٔ آب قره چای می‌چرخیده و آثار اندکی نیز از آن‌ها باقی مانده است. از آثار تاریخی شهر جورقان می‌توان به پل تاریخی اوچ گز و ۳ کوره تولید آجردستی قدیمی با سوخت گیاهی کارمی‌کرده‌اند و ۹ دودکش اجری قدیمی به ارتفاع ۶۰متر اشاره کرد.

اشتغال مردم این شهر تولید آجر فشاری بوده که بیش از ۸۰ کوره آجرپزی به شکل هوفمن (معروف به کورهٔ هوفمن) فعالیت دارند.

## منابع

رده:شهرهای استان همدان
رده:شهرهای شهرستان همدان
رده:ویکی‌سازی رباتیک
وافل

[بندانگشتی|250px|چپ|وافل به سبک [بروکسل]]

**وافِل**  نام نانی ترد و شیرین است که به بیسکوئیت بی‌شباهت نیست و از ترکیب آرد و شکر و روغن و تخم مرغ و گاهی ماست به دو صورت سنتی و صنعتی تولید می‌شود. وافل یکی از شیرینی‌های خوشمزه و محبوب در سرتاسر جهان است. این شیرینی معمولا با قالب‌های پنجره‌ای پخته شده و در بیشتر موارد آن را با عسل، شکلات، خامه، بستنی یا میوه سرو می‌کنند. این شیرینی محبوب در اندازه، شکل، طعم و طرز تهیه در کشور‌های مختلف دارای تفاوت‌هایی ست. تاریخچه پخت وافل به هزاران سال قبل باز می‌گردد. از همان دوران روم و یونان باستان مردم از دو صفحه‌ی فلزی که درون آن خمیر را قرار می‌دادند برای پخت وافل استفاده می‌کردند تا به امروز که انواع دستگاه‌های متفاوت برای این کار وجود دارد.

## انواع
* کرپ (پنکیک نازک)
* پنکیک
* نان شیرمال
* تُست فرانسوی (نان شیرمال سرخ‌کرده)
* تائیاکی
* وافل شیره‌دار (stroopwafel)
* پیتزله
* لاتکه
## جستارهای وابسته
* پنکیک
* نان پنجره‌ای
## منابع

رده:آشپزی آمریکایی
رده:آشپزی بلژیکی
رده:آشپزی هلندی
رده:اختراع‌های بلژیکی
رده:تنقلات
رده:خوردنی‌ها
رده:غذاهای حاضری
رده:غذاهای صبحانه
رده:وافل‌ها
رده:واژه‌ها و عبارت‌های هلندی
رده:آشپزی فرانسوی
رده:نان‌های مخمر
فهرست داستان‌نویسان ایرانی

این فهرست نام‌های داستان‌نویسان (و رمان‌نویسان) ایرانی را در برمی‌گیرد و به دوران معاصر (دویست سال اخیر) می‌پردازد. برای داستان‌سرایان قدیمی‌تر ایرانی، به داستان‌سرایان ایرانی رجوع کنید. به هر نویسنده در بخش مربوط به زمان آغاز کارش اشاره شده‌است.

## قرن سیزدهم خورشیدی
* زین‌العابدین مراغه‌ای
* محمدعلی جمالزاده
* حسن بدیع

## قرن چهاردهم خورشیدی
* ابراهیم گلستان
* ابوتراب خسروی
* احمد غلامی
* احمد محمود
* اسلام کاظمیه
* اسماعیل فصیح
* امیرحسن چهلتن
* امین فقیری
* بزرگ علوی
* بهرام صادقی
* بهمن معتمدیان
* بیژن نجدی
* تقی مدرسی
* جعفر مدرس صادقی
* جلال آل احمد
* جمال میرصادقی
* جواد مجابی
* حسین آتش‌پرور
* حسین سناپور
* رسول پرویزی
* رضا براهنی
* زویا پیرزاد
* ژیلا تقی‌زاده
* سیامک گلشیری
* سید مهدی شجاعی
* سید مرتضی مصطفوی
* سیمین دانشور
* شمیم بهار
* شهرنوش پارسی‌پور
* شهریار مندنی‌پور
* مهدی مرعشی
* شهلا پروین روح
* صادق چوبک
* عباس زال زاده
* صادق هدایت
* علی خدایی
* علی اشرف درویشیان
* علی حسنی فرد
* علی محمد افغانی
* علی مؤذنی
* عمران صلاحی
* عزیز معتضدی
* غزاله علیزاده
* غلامحسین ساعدی
* فتح‌الله بی‌نیاز
* رضا خوش‌بین خوش‌نظر
* فرخنده آقایی
* فرخنده حاجی زاده
* فرزانه کرم پور
*فریبا منتظرظهور
* فرشته ساری
* کمال بهروزکیا
* کیومرث مسعودی
* محمد ایوبی
* محمد بهارلو
* محمد شریفی نعمت‌آباد
* محمد محمدعلی
* محمدرحیم اخوت
* محمدرضا پورجعفری
* محمدرضا صفدری
* محمود دولت‌آبادی
* محمدرضا تقوی فرد
* منصور کوشان
* کامشاد کوشان
* منصور یاقوتی
* منصوره شریف‌زاده
* منیرو روانی‌پور
* ملیکا گلی
* مهشید امیرشاهی
* میهن بهرامی
* نادر ابراهیمی
* ناهید طباطبایی
* محمد گلی 
* ناصر تقوایی
* هوشنگ گلشیری
* اسماعیل وفا یغمایی
* محمّد فخرذاکری
* حامد بهمنی 
* اعظم فرخزاد

## نویسندگان کودک و نوجوان
* نادر ابراهیمی
* احمدرضا احمدی
* احمد اکبرپور
* صمد بهرنگی
* شکوه قاسم‌نیا
* مصطفی رحماندوست
* محمود کیانوش
* محمدهادی محمدی
*محمدامین طاهرپور
* هوشنگ مرادی کرمانی
* سیامک گلشیری
* محمدرضا تقوی فرد
* یحیی علوی فرد
* عباس یمینی‌شریف
* آتوسا صالحی
* کمال بهروزکیا
* مژگان کلهر
* محمد گلی
* محمد میر کیانی
* بهمن پگاه راد
* سوسن طاقدیس
* ملیکا گلی

## نویسندگان مهاجر یا تبعیدی
این فهرست شامل نویسندگانی است که به دلایل مختلف در خارج از ایران زندگی می‌کنند. برخی از آنان به میل خود و گروهی به دلایل سیاسی از کشور خارج شده‌اند. به این دسته دوم **نویسندگان تبعیدی** نیز گفته می‌شود. ضمن این که در سال‌های اخیر تلاش‌ها و نوشته‌های برخی از نویسندگان خارج از کشور باعث شد تا دسته‌بندی تازه‌ای در واژگان تاریخ ادبیات ایران اضافه شود که **ادبیات مهاجرت** نام دارد.
* فرج سرکوهی
* منصور کوشان
* کامشاد کوشان
* اسماعیل خوئی
* رضا براهنی
* بهرام مرادی
* رضا قاسمی
* ساسان قهرمان
* سودابه اشرفی
* شهرام رحیمیان
* شهرنوش پارسی‌پور
* رضا خوش‌بین خوش‌نظر
* عباس معروفی
* عدنان غریفی
* فریدون تنکابنی
* مهرنوش مزارعی
* مهشید امیرشاهی
* نسیم خاکسار
* مهدی مرعشی
* اسماعیل وفا یغمایی
* منظر حسینی

## وابسته
* فهرست نویسندگان داستان کوتاه ایرانی و فارسی

## منابع
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران
رده:فهرست‌های نویسندگان
زیبد

**زیبَد** روستایی در دهستان زیبد واقع در بخش کاخک در شهرستان گناباد استان خراسان جنوبی است.

## ریشه‌شناسی نام
*زیبَد* به چم زیبا و زیبنده است و یک منطقه کوهستانی، ییلاقی و حاصلخیزاست. گونه‌های گیاهی بی‌شماری را در آن جا یافت می‌شود. این دهستان در روایت‌های شاهنامه فردوسی محل چند رویداد تاریخی است. بر اساس شاهنامه، این روستا محل جنگ معروفی به نام؛ جنگ دوازده‌رخ یا ۱۲ پهلوان میان ایران و توران بوده و کشته شدن یزدگرد سوم را نیز در این محل دانسته‌اند.

## کشاورزی و جاذبه‌ها
درآمد اصلی مردم از کشاورزی و به ویژه زعفران، گندم، گاورس، ارزن، خربزه، پنبه، انگور، کشمش و خشکبار است و در قدیم کشت کوکنار تریاک و خشخاش درآمد عمده مردم بوده است.

مزرعه کشت زعفران|بندانگشتی|چپ|250px

### گیاهان دارویی
بندانگشتی|ریواس دشت زیبد
کوه‌های زیبد و دشت زیبداز مناطق منحصر به فرد گیاهان دارویی است. خار انگبین یا خرنگوی است. ریواچ یا ریواس، شاتره، تلخک، زیره، بیخ، شاهدانه، نعنا، پونه، کمای، تاقوک، تاگ، پسته کوهی، انجیر کوهی و … از گیاهانی است که به صورت خودرو و طبیعی در این دهستان می‌رویند. همچنین گل‌های یاس، لاله، شقایق و انواع گل‌های دیگر از جمله زیبایی‌های این منطقه نیمه کویری در کوهپایه زیبد است.

## مردم‌شناسی
در زیبد شب چله یا یلدا معمولاً با چراغونی همراه بوده است. شب‌نشینی یا چراغان عموماً فقط در زمستان‌ها و پای کرسی انجام می‌شده که به آن چراغوو (چراغان) یا شب چراغ می‌گفته‌اند. چند خانواده برای شب‌نشینی و قصه و داستان و گفتگو با هم قرار می‌گذاشته و به خانه فرد مشخصی می‌رفته‌اند. چراغانی نوبتی و گردشی بوده است.
بندانگشتی|کرسی زغالی
بندانگشتی|کف زنی یا بیخ زنی در شب چله در زیبد

## منابع

رده:استان خراسان رضوی
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خراسان رضوی
رده:داستان‌های شاهنامه
رده:دهستان‌های استان خراسان رضوی
رده:روستاهای شهرستان گناباد
رده:شهرستان گناباد
رده:مکان‌های جغرافیایی در شاهنامه
رده:درختان نامدار در ایران
شهرستان جوانرود

**شهرستان جَوانرود** ( به کُردی جوانرۆ ) از شهرستان‌های استان کرمانشاه در غرب ایران است. مرکز این شهرستان شهر جوانرود است. این شهر از شرق و جنوب شرق با شهرستان روانسر، از شمال با شهرستان پاوه، از شمال غربی با استان حلبچه در کشور عراق و از جنوب و غرب با شهرستان ثلاث باباجانی همسایه است. براساس آمار سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهرستان ۷۵٬۱۶۹ نفر بوده‌است.

آب‌وهوای شهرستان جوانرود معتدل کوهستانی است و از مناطق خوش‌آب‌و‌هوای استان کرمانشاه به‌شمار می‌رود. شهر جوانرود مرکز شهرستان شهری کوهستانی است که در درون یک دره واقع شده‌است، به طوری که کوه شاهو به صورت دیواره‌ای در حدود ۴ کیلومتری شمال آن قرار گرفته‌است. از مناطق تفریحی این شهرستان می‌توان زیباپارک هلانیه، پارک ورودی شهر جوانرود، منطقۀ تفریحی شهر شروینه، سفیدبرگ، باغ‌های سرود و صفی‌آباد و چه‌مه‌نه‌زار را نام برد.

مردم جوانرود به زبان کُردی گویش سورانی و لهجه جافی صحبت می‌کنند.

مذهب مردم جوانرود سنی شافعی است.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی
** دهستان پلنگانه
** دهستان بازان
شهرها: جوانرود

* بخش کلاشی
** دهستان شروینه
** دهستان کلاشی
شهرها: شروینه

## مردم

## صنایع و معادن
معادن استان کرمانشاه در قالب پنج پهنۀ معدنی دسته‌بندی شده‌اند. بر این اساس در پهنۀ جوانرود-روانسر معادن سیلیس شناسایی شده‌است.

## منابع

رده:شهرستان جوانرود
جوانرود
هسته اتم

[چپ|300px|بندانگشتی|یک نگاره از اتم [هلیوم. در تصویر، پروتون‌ها قرمز و نوترون‌ها آبی‌اند.]]
**هستهٔ اتم** ناحیه‌ای با جرم بالا است که پروتون‌ها و نوترون‌ها در آن قرار گرفته‌اند. اندازهٔ هسته از اندازهٔ خود اتم بسیار کوچک‌تر است و تقریباً تمام جرم اتم که از ذرات پروتون و نوترون سبب می‌شود، در این ناحیه قرار دارد.

## تاریخچه
هسته اولین بار توسط ارنست رادرفورد و در سال ۱۹۱۱ کشف شد. او یک ورق طلا را مورد بمباران پرتو آلفا قرار داد. طبق نظر تامسون باید تمام پرتو یا بازمی‌گشت یا عبور می‌کرد اما بعضی از پرتوها عبور کرده و بعضی از پرتوها به شدت بازگشتند و برخی دیگر با زوایای مختلف از مسیر منحرف شدند؛ پس او اینگونه نتیجه گرفت که جرم بسیار چگال و با بار مثبت (زیرا پرتو آلفا ۲ بار مثبت دارد) و متمرکز در محلی از اتم قرار دارد که بررسی‌های دقیقتر این محل را مرکز اتم مشخص نمود. نام این محل هسته گذاشته شد.

## ویژگی‌ها
بندانگشتی|مقایسه نیروی هسته ای و نیروی کولن

### اندازه و شکل هسته
اندازهٔ هسته‌ها ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ برابر کوچک‌تر از اندازهٔ اتم‌ها هستند. در عین حال بیش از ۹۹٪ جرم اتم را هسته‌ها تشکیل می‌دهند. هسته از هستک‌های (نوکلئون‌های) نوترون و پروتون تشکیل شده که گشتاور مغناطیسی دارند و ساکن نیستند. آزمایش‌ها نشان می‌دهد که هسته به شکل تقریبی کروی یا بیضوی از مرتبهٔ فرمی (فمتو متر) است که عملاً چگالی آن برای تمام هسته‌ها ثابت است. اندازهٔ هسته بسته به تعداد هسته‌ها از رابطهٔ زیر به‌دست می‌آید:

:R = r_0 A^{1/3} \,

که

r_0 \approx 1.1-1.4 \cdot 10^{-15}\mbox{ m}

چگالی بار الکتریکی هسته از مرکز به شعاع تا نزدیکی شعاع R_n تقریباً ثابت است و سپس با شیب تند زیر صفر می‌شود:

\rho(r) = \frac{\rho_0}{1+\exp \left( \frac{r-R_n}{0.228 a} \right) } 

که تقریبی برای هسته‌های کروی — هسته‌هایی که لایه ظرفیتشان پر است — است و برای دیگر هسته‌ها اختلاف بیشتر است.

## پایداری هسته
هسته‌ها به دلایلی مانند دافعهٔ پروتون‌ها نمی‌توانند به راحتی هر ترکیبی از نوترون و پروتون را داشته باشند و در نسبت‌هایی پرتوزا یا ناپایدارند. همچنین همه هستک‌ها به تنهایی و خارج از اتم پایدار نیستد. به این معنی که نوترون آزاد با رابطهٔ زیر با نیمه عمر حدود ۱۲ دقیقه واپاشی می‌کند:

n^0 \to p^+ + e^- + \bar{\nu}_e

با این حال، وقتی در هسته قرار دارد یا در نزدیکی هسته است، با توجه به این که هستک‌ها هم از ذرات دیگری با بار مثبت، منفی و خنثی تشکیل شده‌اند، با رابطه‌های زیر با یکدیگر تبادل دارند:

\begin{cases}
n^0 \rightleftarrows p^+ + \pi^- \\
p^+ \rightleftarrows n^0 + \pi^+
\end{cases}

## منابع

رده:اتم
رده:الکترون
رده:پرتوشیمی
رده:پروتون
رده:ذرات زیراتمی
رده:شیمی هسته‌ای
رده:فیزیک هسته‌ای
شهرستان کرمانشاه

**شهرستان کرمانشاه** از شهرستان‌های استان کرمانشاه در ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کرمانشاه است که مرکز استان کرمانشاه نیز به شمار می‌آید. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۵، برابر با ۱٬۰۸۳٬۸۳۳ نفر بوده‌است.

## موقعیت شهرستان کرمانشاه
شهرستان کرمانشاه از شمال با استان کردستان و شهرستان روانسر؛ از غرب با شهرستان دالاهو و شهرستان اسلام‌آباد غرب از جنوب با استان ایلام از شرق با شهرستان صحنه و شهرستان هرسین و از شمال شرق هم با شهرستان سنقر و کلیایی همجوار است.

## تقسیمات کشوری
### بخش‌ها

### شهرها

## سیاست
### ساختار سیاسی ادارهٔ شهرستان
بالاترین مقام اداری در هر شهرستان، فرماندار است که از طرف وزیر کشور تعیین شده و باید از طرف استاندار تأیید شود. در حال حاضر محمد مبین مسئولیت سرپرستی فرمانداری شهرستان کرمانشاه را بر عهده دارد.

همچنین شورای شهرستان کرمانشاه از ۱۰ عضو تشکیل شده‌است. بنا بر انتخاباتی که در ۱۵ آبان ۱۴۰۰ در میان اعضای این شورا برگزار شده‌است، جهانشاه امیری به عنوان ریاست این شورا و همچنین مهرداد سنجابی به عنوان نایب رئیس، یوسف عبدلی و رضا ملکی دو منشی شورا، سالار احمدزاده سخنگوی هیئت رئیسه شورا، اسد همافر نمایندهٔ شورا در هیئت حل اختلاف، رضا ملکی نمایندهٔ شورا در رسیدگی به شکایات شوراهای اسلامی و کامران ملکی نیز نمایندهٔ این شورا در شورای اسلامی استان کرمانشاه انتخاب شده‌اند.

## پدیده‌های طبیعی

## اقتصاد
در حوزهٔ شهرستان کرمانشاه دو شهرک صنعتی وجود دارد که بیش از ۲۵۶ واحد صنعت و تولیدی در آن احداث شده‌است.

مهم‌ترین کارخانه‌های شهرستان کرمانشاه عبارتند از: کارخانۀ قند، پالایشگاه کرمانشاه، پالایشگاه نفت آناهیتا (در دست ساخت)، مجتمع پتروشیمی کرمانشاه، کارخانه سیمان غرب، کارخانه سیمان سامان، کارخانهٔ اسید سیتریک کرمانشاه (تنها کارخانهٔ اسید سیتریک خاورمیانه).

شهرک‌های صنعتی استان کرمانشاه:
* شهرک صنعتی زاگرس
* شهرک صنعتی بیستون
* شهر صنعتی کرمانشاه
* شهرک صنعتی فرامان

## فرهنگ
### فهرست کتابخانه‌های عمومی

* استاد بهزاد
* استقلال روستای قزانچی
* الزهراء شهر هلشی
* الغدیر شهر ماهیدشت
* امام علی
* امیر کبیر
* کتابخانه عمومی امیرکبیر کرمانشاه
* اندیشه
* آل آقا
* آیت‌الله نجومی
* آیت‌الله خامنه‌ای
* پیروزی روستای چقانرگس
* حجر بن عدی
* خاتم‌الانبیا
* شهید آوینی
* شهید بهشتی
* شهید مطهری
* شهید مفتح روستای بوژان هلشی
* علامه طباطبایی
* علی بن ابیطالب - شهر کوزران
* غدیر حوزه علمیه امام خمینی
* شهید عسکری - نوکان
* شهید مرادی - ماهیدشت روستای چقاگینو

## منابع


کرمانشاه