open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سرود ملی گرینلند

**سرود ملی گرینلند** که «نونارپوت اوتُقارسوئان‌گوراویت» (به معنی "ای سرزمین باستانی ما") نام دارد توسط هنریک لوند نوشته شده و موسیقی آن ساخته یوناتان پیترسون است.
این سرود ملی از سال ۱۹۱۶ رسمیت یافته‌است.

## سرود به زبان گروئنلندی

:Nunarput, utoqqarsuanngoravit niaqqut ulissimavoqq qiinik.
:Qitornatit kissumiaannarpatit tunillugit sineriavit piinik.

:Akullequtaastut merletutut ilinni perotugut tamaani
:kalaallinik imminik taajumavugut niaqquit ataqqinartup saani.

:Atortillugillu tamaasa pisit ingerlaniarusuleqaagut,
:nutarterlugillu noqitsigisatit siumut, siumut piumaqaagut.

:Inersimalersut ingerlanerat tungaalitsiterusuleqaarput,
:oqaatsit "aviisit" qanoq kingunerat atussasoq erinigileqaarput.

:Taqilluni naami atunngiveqaaq, kalaallit siumut makigitsi.
:Inuttut inuuneq pigiuminaqaaq, saperasi isumaqaleritsi.

## برگردان فارسی
:ای سرزمین باستانی ما، با سری پوشیده از گیسوان سپید،
:تو همیشه ما فرزندانت را در آغوش خود نگاه داشته و از موهبت‌های سواحلت به ما ارزانی داشته‌ای
:ما همچون فرزندانِ میانی خانواده، در اینجا شکوفا شدیم، ای کَلالیت*
:ما خواهان آنیم تا در پیشگاه سر پرغرور و شریف تو، نام خود را برخوانیم
:با اشتیاقی آتشین، برای پروراندن و بهره‌یابی از آنچه تو به ما می‌بخشی، از نو می‌سازیم.
:همه موانع‌ات را بر سر راه نِیل به اشتیاق خود، برکنده و به پیش می‌پوییم، به پیش.
:رسیدن به مسیر جوامع بالغ، هدف غیرتمندانهٔ ماست،
:شوق حفظ تأثیر سخن و نوشتار را در دل داریم،
:فروتنی، مسیر و راه نیست، ای کلالیت، از خواب خیز و سرفراز باش!
:زندگی‌ای باکرامت و وقار هدف ماست؛ پُردلانه موضعی قوی برگزین.

## پانویس
* کَلالیت نام گرینلند به زبان بومی گرینلند است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۷ ژانویه ۲۰۰۷.

رده:آهنگسازی سرود ملی در می بمل ماژور
رده:سرودهای آمریکای شمالی
رده:سرودهای دانمارک
رده:سرودهای شمالگان
گرینلند
رده:موسیقی گرینلند
رده:نمادهای ملی گرینلند
رده:ترانه‌های ۱۹۱۲ (میلادی)
بنغازی

**بِنغازی** یا **بن‌غازی** نام دومین شهر پرجمعیت لیبی و بندری در شرق آن کشور است. شهر بنغازی بر کرانه خلیج سیدرا واقع شده‌است.

## تاریخچه
بندر امروزی بنغازی در فاصله کمی از جنوب غربی یک شهر کهن یونان به نام برنیس قرار گرفته‌است که بدست برادر شاه سیرن بنیاد شده بود. منطقه سیرن و بخش‌هایی از شمال آفریقا در روزگاران باستان صحنه کشاکش نظامی میان شاهنشاهی ایران و یونانیان بود.
نام امروزی این بندر از نام یکی از بزرگان محل به نام غازی (سیدی غازی) گرفته شده‌است که پیرامون سال ۱۴۵۰ میلادی درگذشت. پس از او نام این شهر به بنی‌غازی و سپس به بنغازی دیگرگون شد.

## بنغازی و نقش آن در پیروزی انقلاب ١٧ فوریه لیبی

در تظاهراتی که با الهام گرفتن از قیام‌های مصر و تونس در لیبی نیز آغاز شد و رو به گسترش نهاد، شهر بنغازی دومین شهر بزرگ لیبی خاستگاه اولین ناآرامی‌ها و اعتراضات برای براندازی رژیم ۴۲ ساله سرهنگ قذافی بود. وسعت تظاهرات معترضان به قدری گسترش پیدا کرد که پلیس ضد شورش در این شهر حکومت نظامی اعلام کرد. و دولت لیبی با قطع کامل و سراسری اینترنت و برق و همچنین فرودگاه بنغازی سعی در خاموش کردن معترضان داشت. در ۵ روز نخست بنا به گزارش سازمان دیده بان حقوق بشر دست کم ۱۰۴ نفر کشته شدند. در بنغازی معترضان کنترل بخش‌های مهمی را به دست گرفتند و توده‌ای از نیروهای امنیتی نیز به مردم پیوستند. مخالفین حکومت لیبی در این شهر دولت انتقالی تشکیل دادند.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* http://lexicorient.com/e.o/benghazi.htm 

رده:بنغازی
رده:۵۲۵ (پیش از میلاد)
رده:استان‌های لیبی
رده:استعمارهای دوره باستان در لیبی
رده:برقه
رده:بلدیه‌های لیبی
رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده ۶ (پیش از میلاد) در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۵۲۵ (پیش از میلاد)
رده:شهرهای بندری در لیبی
رده:شهرهای لیبی
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در لیبی
رده:محوطه‌های رومی در لیبی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:مناطق مسکونی در بنغازی
رده:ناحیه‌ها در لیبی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۶ (میلادی)
خلیج سرت

بندانگشتی|200px

**خلیج سِرت** (در عربی خلیج سِرت) نام خلیجی از دریای مدیترانه است که در شمال کشور لیبی قرار گرفته‌است. آن را «سرت بزرگ» یا «سرت بزرگتر» هم می‌نامند (در مقایسه با «سرت کوچک» در کشور تونس).

## مشخصات
درازای این خلیج از شهر بنغازی در شرق تا شهر مصراته در غرب ۸۰۰ کیلومتر است. در سال‌های ۱۹۸۱ و همچنین ۱۹۸۶ میلادی جنگی هوایی میان هواپیماهای آمریکایی و لیبیایی بر فراز این خلیج درگرفت. در آن نبردها هواپیماهای آمریکایی به دستور رونالد ریگان خانه شخصی معمر قذافی، رئیس‌جمهور لیبی را در بنغازی منهدم کردند و فرزندش را کشتند. خلیج سرت در مسیر شاهراه‌های صادرات نفت لیبی به ویژه از بندر سرت قرار دارد.
لیبی هر از گاه ادعای مالکیت کامل بر این خلیج را ابراز می‌کند، ولی برخی کشورهای دیگر بر همان استاندارد مالکیت نوار ۱۲ کیلومتری به موازات کرانه را تأکید می‌ورزند.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:خلیج سرت
رده:بلدیه‌های لیبی
رده:بنغازی
رده:خلیج‌ها
رده:لیبی
مصراته

شهر **مِصراته** مرکز استان مصراته بر کرانه غربی خلیج سیدرا در کشور لیبی قرار گرفته‌است.

فاصله شهر مصراته تا طرابلس، پایتخت لیبی ۲۰۰ کیلومتر است و مصراته همرا حومه با جمعیت ۵۵۰ هزار نفری سومین شهر لیبی بشمار می‌آید.

## تاریخچه
بنیادگذاری یکجانشینی در محل این شهر را از ۳۰۰۰ سال پیش و توسط فنیقی‌ها دانسته‌اند. رومیان به آن نام توبارتیس داده بودند و بندر آن در سده بیستم بدست ایتالیائیان ساخته شد.

## منابع

* [//ar.wikipedia.org/w/index.php?title=مصراتة&oldid=1407347 ویکیبیدیا contributors، «مصراتة،» ویکیبیدیا، الموسوعة الحرة،]
* بلندا و جایگاه


رده:استان طرابلس
رده:بلدیه‌های لیبی
رده:بندرها و لنگرگاه‌ها در اتحادیه عرب
رده:ترابری در اتحادیه عرب
رده:شهرهای بندری در لیبی
رده:محوطه‌های رومی در لیبی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۷ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در استان مصراته
رده:مناطق مسکونی در لیبی
استان سبها

**سبها** نام یکی از استان‌های کشور لیبی است

## جغرافیا

استان سبها در مرکز لیبی و در میان صحرای بزرگ آفریقا قرار گرفته است.

مرکز این استان هم شهر سَبها با ۴۰،۰۰۰ نفر جمعیت است.

شهر سبها واحهای است که در میانه بیابانی به نام بیابان فزان قرار گرفته و دارای یک دانشگاه به نام «دانشگاه سبها»ست.

## تاریخچه

معمر قذافی، رئیس‌جمهور لیبی بخشی از جوانی خود را در این شهر گذراند.

آمریکایی‌ها مدعی وجود یک کارخانه زیرزمینی تولید جنگ‌افزار شیمیایی به نام فارما ۲۰۰ (Pharma 200) در منطقه سبها هستند.

احتمال دارد که امام موسی صدر این‌جا زندانی باشد.

## منابع

ویکی‌پدیاهای انگلیسی و عربی.

سبها
رده:فزان
رده:ناحیه‌ها در لیبی
فزان

**فَزّان**  نام ناحیه‌ای بیابانی است در جنوب غربی لیبی. در شمال فزان، دره الشاطی و در غرب آن وادی اروان قرار گرفته است. ناحیه فزان از سوی جنوب غربی به کوه‌های اکاکوس و تدرارت محدود می‌شود. در این مناطق صحرایی مخازن انبوه آب زیرزمینی کشف شده که لیبی با اجرای طرح رود بزرگ دست‌ساز قصد بهره‌برداری از آن‌ها و انتقال آن آب به پایتخت را دارد.
نام لاتین این منطقه فازانیا بود.

## منابع

رده:فزان
طرح رود بزرگ دست‌ساز

بندانگشتی|300px|نمای شماتیک پروژه.
بندانگشتی|چپ|270px|طرح رود بزرگ دست‌ساز.

**طرح رود بزرگ دست‌ساز** (نام‌های دیگر: پروژه رودخانه مصنوعی بزرگ، پروژه رودخانه عظیم ساخت بشر، و غیره) شبکه‌ای از لوله‌های عظیم آب است که سفره‌های بزرگ آب زیرزمینی لیبی را به مناطق مختلف این کشور وصل می‌کند.

این پروژه شبکه‌ای از لوله‌ها و کانال‌های آب به طول ۲۸۲۰ کیلومتر است که از بیش از ۱۳۰۰ چاه آب، که بیشترشان عمقی بیش از ۵۰۰ متر دارند تشکیل شده و روزانه ۶٬۵۰۰٬۰۰۰ متر مکعب آب را به شهرهای طرابلس، بنغازی، سرت و دیگر شهرها منتقل می‌کند. معمر قذافی رهبر سابق لیبی، آن را هشتمین عجایب جهانی توصیف کرده بود.

## نگارخانه

File:Great Manmade River. Libya.jpg|


## منابع

Wikipedia contributors, "Great Manmade River," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Manmade_River&oldid=188134386

معمر قذافی این پروژه را هشتمین سازه عجایب جهان نام گذاری کرده‌است.

رده:آب و فاضلاب در لیبی
رده:اقتصاد لیبی
رده:انتقال میان‌حوضه‌ای
رده:جغرافیای لیبی
رده:لیبی
رده:معمر قذافی
رده:مهندسی عمران
عجایب هفت‌گانه

[بندانگشتی|290px|عجایب هفتگانه از چپ به راست بالا به پایین:[هرم بزرگ جیزه، باغهای معلق بابل، نیایشگاه آرتمیس، مجسمه زئوس، آرامگاه هالیکارناسوس، تندیس غول‌پیکر رودس و فانوس دریایی اسکندریه]]

**عجایب هفت‌گانه** یا **شگفتی‌های هفت‌گانه** به هفت اثر برتر معماری و مجسمه‌سازی دوران باستان گفته می‌شود. این هفت اثر ظاهراً نخستین بار توسط یک فنیقیایی یونانی‌الاصل به نام انتیپاتر صیدایی در دومین سده پیش از میلاد در یک کتاب ثبت شده است، اگر چه این کار به افراد دیگری همچون فیلو اهل بیزانتیوم، استرابون، هرودوت و دیودور سیسیلی نیز نسبت داده شده است. انتیپاتر صیدایی در شعری در سال ۱۴۰ پیش از میلاد چنین سروده است: «پیش از این به چشم خود دیده‌ام دیوار بابل پر عظمت را که گذرگاه ارابه هاست، و نیز مجسمه زئوس را بر کرانهٔ آلفوس، باغ‌های معلق و کولسوس آفتاب را، اُبهت اهرام سر به آسمان ساییده و آرامگاه بی‌کران ماسول را؛ ولی آن زمان که نظاره می‌کردم خانهٔ آرتمیس را بنا شده بر ابرها، نبوغ آن همه اعجاز در نظرم رنگ باخت و با خود اندیشیدم: پس از المپ، خورشید چیزی به این عظمت ندیده است، هرگز.» به هر حال آنچه مسلم است این است که وی در زمانی می‌زیسته که تمام این شاهکارهای هنری سالم و موجود بوده‌اند و او نمی‌خواست ویرانه‌ها را به هم عصران خود معرفی کند.

نکتهٔ دیگر دربارهٔ این آثار انتخاب عدد هفت برای تعداد آن‌هاست. دلیل این امر هم مقدس بودن این عدد است. عدد هفت چه در گذشته و چه در حال، برای انسان محترم و مقدس بوده به‌طوری‌که تقریباً در هر گونه تقسیم‌بندی به این عدد توجه شده است.

## تاریخچه فهرست
تهیه فهرست کامل عجایب هفت‌گانه در اصل حدود سده دوم پیش از میلاد کامل شده است و اولین اشاره به تهیه این مجموعه مکتوب در کتاب تاریخ هرودوت آمده است که به سده ۵ پیش از میلاد مربوط می‌شود.

چندین دهه بعد از آن، تاریخ‌نگاران یونانی دربارهٔ بزرگ‌ترین بناهای تاریخی دوران خود شروع به نوشتن کردند. از جمله کالیماکوس (Callimachus) - که در ۳۰۵ تا ۲۴۰ قبل از میلاد می‌زیست - سر کتابدار کتابخانه اسکندریه، «مجموعه‌ای از عجایب جهان» را تهیه کرد. امروزه، تنها چیزی که دربارهٔ این مجموعه می‌دانیم، همین عنوان آن است و بس، به این دلیل که این کتاب نیز در آتش‌سوزی بزرگ کتابخانه اسکندریه از بین رفت.

فهرست نهایی عجایب هفت‌گانه در قرون وسطی تکمیل شد. این فهرست شامل چشمگیرترین بناهای تاریخی جهان باستان بود که از بعضی، شواهد بسیار اندکی در دست بود و تعدادی نیز اصلاً باقی نمانده بودند. آثار کنده‌کاری هنرمند هلندی مارتن ون هیمسکرک (Marten Van Heemskerck) و کتاب تاریخ معماری یوهان فیشر ون ارلاخ (Johann Fischer von Erlach) از قدیمی‌ترین منابعی هستند که در آن به این فهرست عجایب هفت‌گانه اشاره شده است.

### فهرست اروپایی
از زمان‌های بسیار قدیم تاکنون، فهرست‌های متعدد و متفاوتی از عجایب هفتگانه به نگارش درآمده است. فهرست اروپا-محور مذکور بدین قرار است:

## نظرها دربارهٔ عجایب هفتگانه
شواهد باستان‌شناسی از بسیاری از اسرار تاریخی که قرن‌ها عجایب هفت‌گانه را احاطه کرده بودند، پرده برداشته است. عجایب هفت‌گانه برای سازندگانشان نمادهایی از مذهب، اسطوره‌شناسی، هنر، قدرت و علم بودند و برای ما، آن‌ها شواهدی از توانایی انسان هستند. بر اساس تحقیقات به‌روز از آوار به‌جای مانده در زیر اقیانوس مشخص شده فانوس اسکندریه به‌صورت مارپیچی نبوده است.

## جستارهای وابسته
* عجایب هفتگانه جدید

## منابع

* کتاب عجایب هفتگانه جهان نوشته هانس رایشهارت ترجمه بهروز بیضایی

رده:تاریخ باستان
رده:تاریخچه ساخت‌وساز
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های قدیمی
عجایب هفتگانه
رده:فناوری باستان
رده:فهرست‌های فرهنگی
رده:میراث جهانی
دهدیوان

**دهدیوان**، روستایی در بخش فامنین استان همدان در ۸۰ کیلومتری جاده همدان به ساوه.

## جمعیت
جمعیت این روستا بنا به گفته اهالی سالمند روستا  ۳۰ خانواراست.بنا به گفته اهالی باقی‌مانده در روستا و افراد مهاجرت کننده به شهر، علت اصلی کاهش جمعیت روستاها نبود آب کشاورزی دائمی و نبود کشتزار کافی برای کشاورزان می‌باشد.

## اشتغال
کار اصلی مردم این روستا کشاورزی و دامداری به شیوه سنتی می‌باشد .
کشت عمده آن گندم و جو دیمی و آبی می‌باشد .چون این روستا در حاشیه رودخانه قره چای واقع است آب کشاورزی آن از رودخانه مذکور تأمین می‌گردد.
دارای یک رشته قنات است که برای مصرف آب شرب مردم و مازاد آن برای کشاورزی استفاده می‌شود.
البته از دیر باز برای شخم زدن زمین و درو و آبیاری از ماشین آلات کشاورزی (تراکتور و کمباین موتور پمپهای دیزل ) در حد مطلوب بهره برداری می نمایند. ولی برای برداشت علوفه (یونجه) در فضای کوچک از ابزارآلات دستی و مکانیکی استفاده می نمایند.

## جغرافیا
از شمال به روستاهای آجرلو و میدان تیر نیروی هوایی پایگاه شکاری شهید نوژه 
از جنوب به روستاهای عمرآباد و چاه بهار
از شرق به روستای صادق لو
از غرب به روستای زرق مشرف می‌باشد

## دیرینگی
این روستا تاکنون در طول تاریخ چندین بار از سکنه خالی و پر شده‌است.
در این روستا یکی از تپه‌های باستانی سازمان برید در میان یونجه زارها در جنوب روستا خود نمایی می‌کند.
نخستین پل سنگی روی رودخانه قره چای در سال ۱۳۴۵هجری شمسی برای ارتباط روستاهای دهدیوان وعمرآباد بنا گردید.  

بنای یک قلعه قدیمی در جنوب شرقی روستا خود نمایی می‌کند که به تازگی به ثبت آثار ملی رسیده است و توسط خانهای زمان گذشته که مالک روستا بوده‌اند بنا گردیده است و هم‌اکنون یکی از اهالی روستا در آن ساکن می‌باشد .

## زبان
گویش اصلی مردم روستا ترکی آذری است.در گذشته به این روستا مهاجران روستاهای منطقه فراهان استان مرکزی مخصوصا روستای تلخاب آمده اند ودراین روستا ساکن شده اند وزبانشان ترکی آذری شده است.

رده؛ روستاهای استان همدان

رده:روستاهای شهرستان فامنین
رشته مروارید

بندانگشتی|200px|روجلد رشتهٔ مروارید چاپ ۱۳۸۸
**رشته مروارید** (به کردی سورانی: **رشتهٔ مرواری**) نام کتابی کردی است نوشتهٔ علاءالدین سجادی. که شامل ضرب‌المثلها، جوک و قصه‌های کوتاه است.

## منابع
* رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات افخم‌زاده، ۲۰۰ صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ ۱ سال ۱۳۷۳–۲۰۰۰ نسخه - ۲۰۰۰ ریال
* رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات محمدی، سقز ۱۳۷۴–۴ جلد
* رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات "نامعلوم " , ۸۷۲ صفحه، ۱۳۸۸- کامل در ۱ جلد

رده:کتاب‌های کردی
بمباران گوگلی

**بمباران گوگلی** (یا بمباران پیوندها)، در اصل بمباران کردن موتور جستجو توسط پیوندهایی (لینک‌هایی) است که به یک صفحهٔ خاص و با عبارتی خاص فرستاده می‌شوند؛ به ترتیبی که جستجو بر اساس آن عبارت، کاربر جستجوگر را در اولین مورد به صفحهٔ پیوند داده شده هدایت کند.
اصولاً موتورهای جستجو بر اساس پیوندهایی که به صفحات داده می‌شوند، کار می‌کنند. پایهٔ موتورهای جستجو طوری بنا شده‌است که پیوندهای موجود در وبلاگ‌ها و سایت‌ها را یافته و بر اساس تعداد آن پیوندها به آن صفحه رتبه می‌دهند. بدیهی‌ است هر چه تعداد پیوندهای داده شده به آن صفحه (البته بر اساس ترکیب روی پیوند) بیش‌تر باشد، این رتبه بهتر خواهد بود. بر اساس چنین الگوریتمی در موتورهای جستجو و با انگیزه‌های متعدد، بمب‌های اینترنتی توسط گروهی از تولیدکنندگان محتوا اعم از وبلاگ‌ها و وبگاه‌ها که در زمینه‌ای مشترک هستند، ساخته می‌شوند.

## دسته‌بندی
* **بمب‌های تفننی:** همان‌طور که از نامش پیداست این بمب‌ها برای شوخی و طنز ایجاد می‌شوند و هدف آن شوخی با فرد، شرکت یا هر چیز دیگری است.
* **بمب‌های شخصی:** بمباران گوگل با نام افراد که، در این مورد با جستجوی افراد بر اساس نام یک فرد، صفحهٔ شخصی وی رتبه اول را کسب می‌کند.
* **بمب‌های پولی:** در این مورد فرد با ارائه پول به موتورهای جستجو صفحه مورد نظر خود را در رتبه اول قرار می‌دهد. این کار با مسئلهٔ تبلیغات در موتورهای جستجو متفاوت است.
* **بمب‌های دادگستر:** در این حالت انگیزه‌های متعددی از قبیل کمک به یک فرد، اعتراض یا هر انگیزهٔ مشابهی برای ساخت یک بمب گوگلی وجود دارد.

رده:پارازیت‌اندازی فرهنگی
رده:تکنیک‌های بازاریابی
رده:روش‌های کارزار سیاسی
رده:زبان عامیانه اینترنت
رده:سانسور
رده:گوگل
رده:نوواژه‌های دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:هرزه‌نگاره
رده:بهینه‌سازی موتور جستجو کلاه مشکی
رده:جرج دابلیو. بوش
موتور جستجو (پردازش)

بندانگشتی|عکسی از پیشنهاد گوگل وقتی که کلمه 'wikip' را درون موتور جستجو وارد می‌کنیم
**موتور جستجو** یا **جویشگر**، در فرهنگ رایانه، به طور عمومی به برنامه‌ای گفته می‌شود که کلمات کلیدی را در یک سند یا بانک اطلاعاتی جستجو می‌کند. در اینترنت به برنامه‌ای گفته می‌شود که کلمات کلیدی موجود در فایل‌ها و سندهای وب جهانی، گروه‌های خبری، منوهای گوفر و آرشیوهای FTP را جستجو می‌کند. جویشگرهای زیادی وجود دارند که امروزه از معروفترین و پراستفاده‌ترین آنها می‌توان به google و یاهو! جستجو اشاره کرد.

## منابع

رده:تاریخ اینترنت
رده:بازیابی اطلاعات

رده:موتورهای جستجوگر اینترنت
رده:واژگان اینترنت
رده:سامانه‌های بازیابی اطلاعات
دشت

[بندانگشتی|غروب خورشید در دشت‌های مرکزی (للانوس)، [گوآریکو|ایالت گوآریکو، ونزوئلا]]
**دشت**  یا **مناطق پست** و **جلگه**‌ای (lowland)، مکانی است که بیابان است اما به دلیل پست و همواری که از آبرفت رودها را وجود آورده‌است، از یک سو به کوه‌ها و از سوی دیگر به مناطق پست راه دارد و به دریا یا دریاچه‌ای دائمی راه دارد.

به زمین مسطح و نسبتاً همواری می‌گویند که معمولاً بلندای کمی داشته باشد. اینگونه زمین‌ها به روش‌های گوناگون پدید می‌آیند که هر کدام بر حسب مورد نام‌گذاری می‌شوند، مانند جلگه آبرفتی و جلگه ساحلی و همچنین مسیله.

گیاه طبیعی بیشتر جلگه‌های معتدله علف است که به آن علفزار می‌گویند. معمولاً به جلگههای خشک و کم‌گیاه‌تر دشت هم می‌گویند.

از جلگه‌های اصلی ایران می‌توان به جلگه خوزستان، جلگه مازندران، جلگه کرمانشاه، جلگه مرودشت، جلگه گرگان و جلگه گیلان اشاره کرد.
جلگه‌های کوچکتر با حاصلخیزی بالا از قرار زیر است
جلگه مغان، جلگه کامفیروز، فیروزآباد، کازرون، ممسنی، باشت، دشت روم، چرام، رامهرمز، خرم‌آباد، الشتر، درود، ازنا، بروجرد، ملایر، نهاوند، همدان، ارومیه، میاندوآب، مهاباد، اردبیل و قزوین اشاره کرد.

نیز با توجه به اینکه بیش از ۵۰درصد از مساحت سرزمین ایران را مناطق کوهستانی گسترده فرا گرفته است، میتوان آب شرب مورد نیاز آحاد مردم ایران را از مناطق کوهستانی گسترده به روش قنات-کوه [بیدانجیر] بصورت پایدار و ماندگار حتی برای نسل‌های آینده تامین نمود

## جستارهای وابسته
* زمین کشاورزی
* چمنزار
* چراگاه
* مرغزار

## منابع

رده:اصطلاحات جغرافیا
رده:چمنزارها
رده:دشت‌ها
رده:زمین کشاورزی
رده:زمین‌چهرهای دامنه‌ای
رده:علفزارها
رده:مرغزارها
رده:واژگان زیست‌محیطی
سردر

[بندانگشتی|250px|چپ|[سردر دانشگاه تهران]]

به دروازه‌های بزرگ ورود به ساختمان‌ها یا محوطه‌های ویژه، **سَردَر** می‌گویند. در محل سردر نهادها و مراکز مهم معمولاً سازه‌های ویژه‌ای ساخته می‌شود تا بتوان ورودی اصلی آن‌ها را به راحتی پیدا کرد. بسیاری از مراکز آموزشی مهم در دنیا دارای سردرهای مشخص با معماری زیبا هستند که با نام خود بین افراد شناخته شده‌اند. این سازه‌ها معمولاً نقش نمادینی نیز دارند و شکل آن‌ها با موضوع فعالیت مربوطه سازمان ارتباط دارد. معمولاً برای نهادهایی مانند مسجدهای مهم، کلیساها، ساختمان‌های دولتی، وزارت‌خانه‌ها، دادگستری‌ها و همچنین مدارس دینی و مساجد و کاروان‌سراها سردرهای بزرگ ساخته می‌شوند. از مشهورترین سردر اماکن در ایران می‌توان به سردر دانشگاه تهران، سردر باغ ملی و سردر قیصریه اشاره کرد.

کارل گوستاو یونگ، روان‌شناس شناخته شده در نگره «انسان و سمبل‌هایش» می‌گوید: نمادهایی که انسان‌ها از دیدگاه نوع معماری، ساختمان نما، سردر، و تندیس‌ها می‌سازند و برپا می‌کنند، نماد از باورها و اعتقادات آن‌هاست.

سردرها به عنوان نمایه‌ای از مراکز مهم شهر، در ذهن افراد شکل بسته‌اند. اکثر اماکن مهم دنیا به شکل سردرهایشان معروف‌اند. سردرها در انواع مختلف و کاربری گوناگونی ساخنه می‌شوند. معماری آنها اغلب منحصر به فرد و مفهومی است به گونه‌ای که از سایر سازه‌ها متمایز باشند.

## نگارخانه

پرونده:Bagh-melli.jpg|سردر باغ ملی
پرونده:201312 iran esfahan 76 (12469061144).jpg|سردر قیصریه
پرونده:Qoorkhaneh.JPG|سردر قورخانه تهران
پرونده:İstanbul Üniversitesi.JPG|سر در دانشگاه استانبول
پرونده:PorcheCentralNordCathedraleChartre041130-.jpg|سر در کلیسای جامع شارتر
پرونده:Baroque portal in Brescia.jpg| سر در دوره باروک در برشا
پرونده:Porto - Sant Martí de Cedofeita - Façana principal.JPG|تاق قوسی


## جستارهای وابسته
* درگاه (معماری)
* دروازه

## منابع

* 

رده:اجزای ساختمان
رده:درها
سردرها
ساختمان‌های مذهبی

گونه‌های ساختمان‌های مذهبی در دین‌های گوناگون عبارت‌اند از:

## زرتشتی
* آتشکده
* موبدستان
* هیربدستان
* آدریان
* ورهرام ایزد(بهرام ایزد)
* آتش دادگاه

## بودایی
* پاگودا (چتربرج)

## مسیحی
* کلیسا
* کلیسای جامع
** دوئومو (نیایشگاه ایتالیایی)
* صومعه
* دیر

## یهودی
* کنیسه (کنشت)

## مهرپرستی
* مهرابه
* پرستشگاه آناهیتا

## اسلامی
* مسجد
* مسجد جامع
* حسینیه
* امامزاده
* بقعه
* مرقد
* مدرسه دینی

## دیگر کیش‌ها
* اهرام
* پرستشگاه های هندوها
* خانقاه
* ویهارا

رده:دین
مهرابه

**مهرابه** یا **مهرکده** به ساختمان مذهبی، مهرپرستان گفته می‌شود. این واژه از دو کلمه **[[مهر (ایزد)|مهر]]** و **آبه** ساخته شده‌است. **خورآبه** (خورشید آبه) نیز به همین معناست. آبه به معنی «جای گود» است که در کل واژه مهرآبه به معنای «گودی خورشید» می‌شود.
مهرآبه در معماری فضایی چهارسویی بود، که جهت اصلی نیمروزی داشت. منتظران ظهور مهر فرشته آزادیبخش و عدالت گستر بایستی منتظر زایش او از آناهیتا در غاری می‌بودند که با تابش نور مهر خورشید بر سطح آب سنگاب تحقق پیدا می‌کرد. پس در هر طلوع صبح، و اوج نیمروزی و غروب مهر در این نیایشگاه برای ظهور او به نیایش می‌پرداختند. مهرآبه یا مهرآوه یعنی گنبدخانه مهر، خورآبه همان خورآوه یا خرابه گنبدخانه خور یا خورشید است. سقف گنبد مهرابه‌ها نیلگونی بود که با لاجورد رنگین می‌شد، روزنه هورنوی آن در میان نقش خورشید یا شمسه قرار می‌گرفت و بر آن نقوش ستارگان با رنگ‌های طلایی ترسیم می‌گشت، همچون مقرنس در دل گنبدها در دوره‌های بعدی. واژهٔ عربی محراب نیز از مهراب ایرانیان الگوبرداری شده‌است.
[بندانگشتی|یک مهرابه در [کندلوس]]

## انواع مهرابه
تصور بر آن بوده که مهر در یک غار گاو را که به اعتقاد مهرپرستان منشأ به وجود آمدن آفرینش است کشته و از گوشت و خون آن گاو گیاهان وموجودات به وجود آمده‌اند پس به همین دلیل اعمال و مناسک خود را که از مهم‌ترین آن‌ها قربانی کردن گاو بود در غار انجام می‌دادند.

### مهرابه‌های غاری
در جاهایی که غار طبیعی وجود داشت از همین غارها برای نیایش استفاده می‌شد. مهرابه هادر بیشتر دوران‌ها به صورت معابد پنهانی بودند؛ و دور از شهرها و گذرها ساخته می‌شد.

### مهرابه‌های زیرزمینی
در جاهایی که غار طبیعی وجود نداشته زمین را به مانند غاری می‌کنده‌اند. مهرابه‌های زیر زمینی در عمق و انتها توسعه زیادی پیدا نکرده بود.

### مهرابه‌های روزمینی
در جاهایی که امکان کندن زمین نبوده‌است یا این که آب روان در آن جاری بوده سعی می‌کردند که مهرابه را نزدیک آب روان بسازند.

## معماری مهرابه‌ها
در ورودی مهرابه را بیشتر به سمت شرق می‌ساختند.
ساختمان مهرابه‌ها از یک ورودی سپس دهلیز درونی که به سه راهرو منتهی می‌شد تشکیل شده‌است. تالار روبرویی بزرگ بوده و تالار اصلی معبد بوده‌است. دو راهرویی که در سمت چپ و راست قرار داشتند تنگتر بوده و سقف آن هم کوتاهتر است. مهراب بالای تالار اصلی قرار می‌گرفت و عبارت است از گودی اندکی در دیوارکه نقش مهر (و گاهی مجسمه او) در حال کشتن گاو در آن دیده می‌شد دو مهربان نیز در دو سوی او دیده می‌شدند. در دو طرف تالار اصلی نیمکتهایی سنگی قرار می‌دادند.

روشنی مهرابه از روزنه‌های کوچک سقف یا پنجره‌های باریک تأمین می‌شد، به طوری که فضای مهرابه تقریباً تاریک بود؛ و این برای آن بود که حالت اصلی غار حفظ شود.
مهرابه‌ها را کوچک می‌ساختند به طوری که مهریان تنگ در کنار هم قرار گیرند. دیواره‌های مهرابه‌های اروپا از نقاشی‌های دیواری آیین مهر پر است.

## مهرابه‌های بازمانده
در اروپا بیشتر مهرابه‌هایی که مخفی نبودند به کلیسا تبدیل شدند یا در واقع روی بقایای آن‌ها کلیسا ساخته شد.
در ایران نیز بسیاری از مهرابه‌ها به کلیسا، مسجد، آتشکده، امامزاده، خانقاه، قدمگاه و… تبدیل شده‌اند.

مهم ترین مهرابه بازمانده در ایران مهرابه نرسه در سفیدشهر هست که جزء مهرابه های زیرزمینی به شمار می رود.

## منابع
ورمازرن، مارتین، آیین میترا، چشمه ۱۳۸۳

حامی، احمد، بغ مهر ۲۵۳۵

رده:مهرپرستی
رده:مهرابه
دستور

**دستور** می‌تواند به موارد زیر گفته شود:
* دستور زبان
* *دستور*، از نشریاتِ زیرمجموعهٔ *[[نامه فرهنگستان]]*

## جستارهای وابسته
*فرمان
*دستور زبان فارسی (ابهام‌زدایی)
اوت

**اوت**  یا **آگوست**  هشتمین ماه در تقویم میلادی و همچنین یکی از هفت ماه گاهشماری میلادی با ۳۱ روز است. نام آگوست از آگوستوس نخستین امپراتور روم می‌آید. آگوست به معنی کبیر و لقب او بوده است. اوت تلفظ فرانسوی واژهٔ لاتین اوتوس (به معنی فرخنده) است و از فرانسوی به فارسی راه‌یافته است.

این ماه در ابتدا به دلیل آنکه ششمین ماه از ماه‌های تقویم ابتدایی رومی در زمان فرمانروایی رومولوس در سال ۷۵۳ (پیش از میلاد) بود، در زبان لاتین با نام سکستیلیس نامگذاری شد. در آن هنگام، سال با ماه مارس آغاز می‌شد. در حدود سال ۷۰۰ (پیش از میلاد) پس از افزوده شدن ماه‌های ژانویه و فوریه به ابتدای ماه‌های سال توسط شاه نوما پمپیلیوس و همچنین ۲۹ روزه شدن آن، به هشتمین ماه سال تبدیل شد. ژولیوس سزار با افزودن ۲ روز به این ماه در زمانی که تقویم ژولین را در سال ۴۵ (پیش از میلاد) تدوین می‌کرد، شمار روزهای این ماه را به ۳۱ یعنی همان شمار روزهایی که امروزه هم برای این ماه در نظر گرفته‌شده رساند.

## رویدادهای اوت
* جشن اَمُردادگان (۹ اوت)
* روز جهانی چپ‌دست‌ها (۱۳ اوت)
* زمین‌لرزه ۱۹۹۹ ازمیت
* نبرد مَلازگرد، میان امپراتوری سلجوقی و امپراتوری روم شرقی (۲۶ اوت)
* فوت پرنس دایانا، شاهدخت ولز (۳۱ اوت)

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/اوت

## پانویس


رده:آگوستوس
رده:ماه‌ها
رده:ماه‌های میلادی
ماه‌های کردی

**ماه‌های کردی** مطابق با گاهشماری میلادی و گاه‌شماری خورشیدی یا در گاهشماری کردی و کردی سلطانی در میان کردزبانان.

## ماه‌های میلادی
ماه‌های میلادی در میان کُردزبانان (به‌ویژه سورانی) با عناوین سُریانی ـ عربیِ آنها شناخته می‌شوند و مطابق با روزشمار تقویم میلادی از قرار زیرند:

ماه‌های سال در کردی سورانی نام‌های گوناگونی دارند؛ اما شناخته‌ترینِ آن میان آنان به ترتیب زیر است:
# ریبه‌ندان (rêbendan)
# ره‌شه‌می (reşemî)
# ئادار (adar)
# ئاوریل (avrêl)
# گولان (gulan)
# پوشپه‌ر (pûşper)
# تیرمه (tîrmeh)
# گه‌لاویژ (gelawêj)
# ره‌زبه‌ر (rezber) || گه‌لارێزان (gelarêzan)
# کوچر (kewçêr)
# سرماوه‌ز (sermawez)
# به‌فرانبار (berfanbar)
* در میان کردهای شمال، که به زبان کرمانجی تکلم می‌کنند و اغلب تقویم میلادی از ان بهره می‌برند، ماه‌های کردی کرمانجی در میلادی به‌ترتیب سال میلادی:
# چله (çile)
# سبات (sibat)
# ئادار (adar)
# نیسان (nîsan)
# گولان (gulan)
# حه‌زیران (hezîran)
# تیرمه (tîrmeh)
# ته‌باخ (tebax)
# ایلون (îlon)
# جوتمه (cotmeh)
# مژدار (mijdar)
# کانون (kanûn)

## ماه‌های خورشیدی
* ماه‌های خورشیدی در سورانی:
# خاکه‌لێوه Xakelêwe
# گوڵان Gulan
# جۆزه‌ردان Cozerdan
# پوشپه‌ر Pûşper
# گه‌لاوێژ Gelawêj
# خه‌رمانان Xermanan
# ره‌زبه‌ر Rezber
# گه‌ڵارێزان Gellarêzan
# سه‌رماوه‌ز Sermawez
# به‌فرانبار Befranbar
# رێبه‌ندان Rêbendan
# ره‌شه‌مێ Reşemê
* ماه های خورشیدی در کلهری (کرمانشاهی || کرمانشاهیان)
# جیژنان (فروردین)
# گولان (اردیبهشت)
# زه‌ردان (خرداد)
# په‌رپه‌ر (تیر)
# گه‌لاویژ (مرداد)
# نوخشان (شهریور)
# به‌ران (مهر)
# خه‌زان (آبان)
# ساران (آذر)
# بفران (دی)
# به‌ندان (بهمن)
# رمشان (اسفند)

## ماه‌های خورشیدی در گویش‌های مختلف کردی
اسامی ماه‌های سال خورشیدی به چند گویش اصلی کردی:

## جستارهای وابسته
* گاهشماری کردی
* گاهشماری کردی گرمسیری سلطانی
* گاهشماری ایران
* گاهشماری هجری خورشیدی
* گاهشماری میلادی

## منابع

* ویکی‌پدیای کردی، نسخه ۱ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:گاه‌شماری ایرانی
رده:گاه‌شماری کردی
فهرست دانشگاه‌ها در ترکیه

مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور ترکیه عبارت‌اند از:
* دانشگاه آبانت عزت بایسال
* دانشگاه آک دنیز
* دانشگاه کیرکلارلی
* دانشگاه آنکارا
* دانشگاه غازی انتپ
* دانشگاه آتاترک
* دانشگاه آتیلیم
* دانشگاه باغچه شهر
* دانشگاه بالیکسیر
* دانشگاه باشکنت
* دانشکده بیکنت
* دانشگاه بیلگی استانبول
* دانشگاه بیلکنت ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه بغازیچی
* دانشگاه چاغ
* دانشگاه جلال بایار
* دانشگاه ۱۸ مارس چاناک قلعه (جناق‌قلعه)
* دانشگاه چوکوراُوا
* دانشگاه جمهوریت سیواس
* دانشگاه سلیمان دمیرل
* دانشگاه دجله
* دانشگاه دوغوش
* دانشگاه دوکوز ایلول
* دانشگاه دوملوپینار کوتاهیا
* دانشگاه اژه
* دانشگاه ارجیس
* دانشگاه فاتح
* دانشگاه فرات
* دانشگاه گالاتاسرای
* دانشگاه غازی
* دانشگاه حاجت تپه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه خلیج
* دانشگاه حران شانلی اورفا
* دانشگاه کادیرخاص
* دانشگاه اینونو مالاتیا
* دانشگاه ایشیک
* دانشگاه استانبول ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه قفقاز قارص 
* دانشگاه قارا آلماس زونگولداک
* دانشگاه فنی کارادنیز
* دانشگاه قوچ
* دانشگاه قوجاایلی
* دانشگاه فرهنگ استانبول
* دانشگاه فنی ییلدیز، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه مال تپه
* دانشگاه مرمره استانبول
* دانشگاه معمار سینان
* دانشگاه موغلا
* دانشگاه مصطفی کمال ختای
* دانشگاه نیغده
* دانشگاه فنی خاورمیانه
* دانشگاه غازی عثمان پاشا
* دانشگاه پاموک قلعه
* دانشگاه سابانجی، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه اوزیغین، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه ساکاریا (سقاریه)
* دانشگاه سلجوق (قونیه)
* دانشگاه فنی استانبول
* دانشگاه اولوداغ
* دانشگاه گالاتا
* دانشگاه یوزونجوییل
* دانشگاه یدی تپه
* دانشگاه مدیپول
* دانشگاه آلتین باش
* دانشگاه کوچ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
* دانشگاه ییلدیریم بیازیت آنکارا
* دانشگاه چانکایا، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.

## ۱۰ دانشگاه برتر ترکیه
بهترین دانشگاه‌های ترکیه در سال ۲۰۲۰ بر اساس رتبه‌بندی مؤسسه QS به ترتیب زیر می‌باشد.
# دانشگاه کوچ
# دانشگاه بیلکنت ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
# دانشگاه سابانچی
# دانشگاه فنی خاورمیانه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
# دانشگاه بغازیچی ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
# دانشگاه قاضی
# دانشگاه آنکارا
# دانشگاه حاجت تپه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳.
# دانشگاه استانبول
# دانشگاه قاضی آنتپ

## پیوند به بیرون
*
*وبسایت QS

رده:دانشگاه‌ها و کالج‌ها در ترکیه
دانشگاه‌های ترکیه
رده:فهرست‌های آموزشی ترکیه
رده:فهرست‌های دانشگاه‌ها و کالج‌ها بر پایه کشور
رده:فهرست‌های دانشگاه‌ها و کالج‌ها در آسیا
دانشگاه‌های ترکیه
استان غازی آنتپ

**استان غازی آنتپ** ،  نام یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهری است به همین نام.

این استان بزرگ‌ترین پرورش‌دهنده پسته در ترکیه می‌باشد. 

همچنین انگور و زیتون از دیگر محصولات کشاورزی آن می‌باشد.
راست|انگشتدان|270px|موقعیت استان غازی آنتپ در ترکیه

## جستارهای وابسته
دانشگاه غازی عینتاب

## منابع

* ویکی پدیا انگلیسی

## پیوند به بیرون

رده:استان غازی‌عینتاب
غازی عینتاب
رده:کردستان
قرجه‌داغ

بندانگشتی|قرجه‌داغ
**قرجه‌داغ** (به کردی: قه‌ره‌ژداخ: Qerejdax، به ترکی: Karacadağ) نام کوه آتشفشانی خاموش است به بلندای ۱۹۸۳ متر در استان دیاربکر ترکیه و در غرب شهر دیاربکر قرار گرفته است. گدازه‌هایی که در روزگاران پیشین از دهانه این کوه به همه سو افکنده شده تا مسافت زیادی در پیرامون آن وجود دارد و مردم منطقه آن را "کهڤره ره‌ش" (سنگ سیاه) می‌نامند. مردم روستاها و شهرهای منطقه از ین سنگهای سیاه در ساختن خانه‌های خود استفاده می‌کنند. 
## منابع

ترجمه از قرجه‌داغ در ویکی‌پدیای کردی

رده:آتشفشان‌های ترکیه
رده:آتشفشان‌های سپری
رده:زمین‌چهرهای استان دیاربکر
رده:زمین‌چهرهای استان شانلی‌اورفه
رده:کوه‌های ترکیه
رده:آتشفشان‌های سپری چندزادی
رده:مناطق مهم پرندگان ترکیه
استان دیاربکر

**استان دیاربکر** (; ; ) یکی از استان‌های جمهوری ترکیه است که مرکز آن هم شهر دیاربکر می‌باشد. بیشتر ساکنان این استان را کردهای کرمانج و مردم زازا تشکیل می‌دهند، همچنین اقلیتی از ترک‌ها، عرب‌ها و ارمنی‌ها نیز در این استان سکونت دارند.

مساحت استان دیاربکر ۱۵٬۳۵۵ کیلومتر مربع و جمعیت آن نیز طبق برآورد سال ۲۰۲۴ میلادی پیرامون دو میلیون نفر بوده است. شمار شهرستان‌های این استان ۱۴ و شمار روستاهای آن ۷۳۴ است.

## شهرستان‌های استان دیاربکر
نام ۱۴ شهرستان این استان به ترتیب چنین است:

thumb|300px|right|
محل قرارگیری جغرافیایی استان دیاربکر

## منابع


دیاربکر
رده:جزیره (بین‌النهرین)
رده:کردستان ترکیه
رده:کردستان
رده:ناحیه آناتولی جنوب شرقی
زبان‌های زازا-گورانی

**زبان‌های زازایی** و **گورانی** دو زبان متعلق به شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی هستند. ویژگی‌های زبانی کهن این دو زبان،s برخی از محققان را بر آن داشته است که این دو زبان را به عنوان یک زیرگروه زازا-گورانی معرفی کنند.زبان‌های زازا-گورانی پیشنهادی زبان‌های زازایی و گویش‌های گورانی هستند. زازایی به عنوان یک زبان کلان تعریف می‌شود و از دو زبان مجزا تشکیل شده است: زازایی جنوبی و زازایی شمالی که در ترکیه صحبت می‌شوند. از سوی دیگر، گویش‌های گورانی شامل شبکی، هورامی، باجلانی، کاکایی و سارلی است.

## انتقاد
با وجود برخی شباهت‌ها، تفاوت‌های زبانی قابل توجهی بین زبان‌های زازایی و گورانی وجود دارد. به دلیل این تفاوت‌ها، هیچ دیدگاه پذیرفته‌شده‌ی عمومی وجود ندارد که زبان‌های زازایی و گورانی، برخلاف سایر گروه‌های زبانی شمال غربی، با هم یک گروه زازا-گورانی را تشکیل می‌دهند. تفاوت‌های زبانی قابل توجه بین زبان‌های زازایی و گورانی برای اولین بار توسط کارل هادانک، اولین زبان‌شناسی که زبان زازایی را از نظر زبان‌شناسی مطالعه و تحلیل کرد، مورد توجه قرار گرفت. هدنک، در بخش  Zâzâ und Gûrânî (زازایی و گورانی) از اثر برجسته‌اش Mundarten der Zâzâ (گویش‌های زازایی)، تفاوت‌های زبانی قابل توجهی را بین زازا و گورانی نشان داده است. این تفاوت‌ها شامل تفاوت‌های واج‌شناختی قابل توجه, تفاوت‌ها و انحرافات در ساختارهای زمانی، سیستم‌های صرف فعل و واج‌ها و تفاوت‌ها در واژه‌نامه‌ها, تفاوت‌ها در جنسیت دستوری, صرف بسیار واضح جنسیت در زبان زازایی از جمله صرف افعال، برخلاف فقدان تقریباً کامل جنسیت دستوری در زبان گورانی, تفاوت در پیشوندها و پسوندها، فقدان پسوندهای تعیین‌کننده در زازا، برخلاف استفاده صریح گورانی از آنها، و حروف اضافه‌ی مخصوص گورانی که زازایی فاقد آنهاست هستند. ویژگی‌های زبانی که گمان می‌رود زازایی و گورانی را به هم پیوند می‌دهد، در زبان‌ها و گویش‌هایی مانند سمنانی، تاتی ایران، بلوچی، تالشی و گیلکی نیز وجود دارد.زبان‌ زازایی، شباهت‌های آشکاری با زبان‌های کاسپین (زبان‌های ایرانی منطقه خزر) نشان می‌دهد که گورانی فاقد آنهاست. بنابراین، بارها اشاره شده است که شواهد کافی برای اثبات زیرگروه زازا-گورانی، آنطور که اغلب تصور می‌شود، وجود ندارد, این شباهت‌ها به این معنی نیست که زازاییو گورانی هرگز یک واحد تاریخی را تشکیل داده‌اند و هیچ ویژگی مشترکی از زازا و گورانی یافت نشده است که نشان دهد آنها برخلاف سایر گروه‌های زبانی شمال غربی، یک گروه (زازا-گورانی) مستقل را تشکیل می‌دهند.

زازا-گورانی به عنوان زیرشاخه‌ای مستقل از زبان‌های ایرانی شمال غربی دسته‌بندی شده‌است، اما نزدیکی‌هایی میان این زبان‌ها با زبان‌های حاشیه دریای خزر که زیرشاخۀ دیگر زبان‌های ایرانی شمال غربی هستند مشاهده شده‌است. زازاها امروزه در میانه‌های آناتولی و گورانی‌ها و هورامی‌ها و بقیه در استان کرمانشاه ایران و مناطق کردنشین عراق همجوار با هم نژاد ایرانی خود ساکن اند.

کردها مایل اند که زبان زازا-گورانی را گویش و زبانی از زبان‌های کردی بشمارند. با این حال، بسیاری از زازاها و گورانی‌ها با آن مخالف هستند و بر هویت خود متمایز از کردها تأکید دارند.  تفاوت‌های زبان‌های زازا-گورانی و زبان‌های کردی از لحاظ ساختار دستور زبان بسیار زیاد است و بنابراین با هیچ استاندارد زبان شناختی نمی‌توان زازا-گورانی را به عنوان گویشی کردی طبقه‌بندی کرد.

وسط|بی‌قاب|722x722پیکسل
[وسط|بندانگشتی|552x552پیکسل|نقشه گویشوران [زبان زازایی در آناتولی]]

## منابع

## کتاب‌شناسی

* MacKenzie, DN, Kurdish dialect studies. London 1961

رده:زازا
زازاگورانی
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های بومی آسیا
رده:زبان‌های ایرانی
روشان لزگین

**روشان لزگین** (زاده: ۱۹۶۴ در لیجه، دیاربکر) یکی از شاعران و داستان‌نویسان معاصر زبان کردی و از اهالی کشور ترکیه است.

## زندگی
روشان لزگین درس خواندن را از دبیرستان رها کرده اما کتاب‌خوان حرفه‌ای‌ست. او به‌طور معمول به زبان مادری خود؛ زازاکی حرف می‌زند و می‌نویسد. برای نوشتن از زبان کردی گویش کرمانجی نیز استفاده می‌کند. وی همچنین بر کردی سورانی و ترکی مسلط است و فارسی را نیز تا اندازه‌ای می‌داند.

## آثار
کتاب «زیر درخت بید» مجموعه داستان کوتاه روشان لزگین در سال ۲۰۰۲ در سوئد از طرف کانون‌های ادبی کردی جایزه گرفته‌است.
لزگین دو شعر از کتاب «عکس‌های منتشر نشده» را به زبان کردی کرمانجی و ترکی ترجمه کرد. وی همچنین رمان سه قطره خون صادق هدایت را از فارسی به کرمانجی ترجمه کرده‌است.
روشان لزگین شعر هم می‌نویسد و کتابی به نام «در دیوارها صورت ما پنهان است» مجموعه‌ای از شعرهای اخیر اوست.

## منابع
* Wîkîpediya contributors, "Roşan Lezgîn," Wîkîpediya, Ensîklopediya azad, http://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Roşan_Lezgîn&oldid=75729 (accessed rêbendan ۲۱، ۲۰۰۸).
* Roşan Lezgîn (Bîyografî), Zazakî.NET

رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:زبان زازاکی
رده:کردهای اهل ترکیه
رده:شاعران کرد اهل ترکیه
رده:شاعران کرد
رده:شاعران کردی کرمانجی
رده:شاعران کردی زازاکی
رده:مترجمان از فارسی به کردی
گوشت‌کوب

بندانگشتی|چپ|150px|گوشت کوب ساخت شهر ری با مقطع کوبه شیب دار تا ملات خمیر نشود و گوشت کوب ضمن کوبیدن -بخاطر خلأ- به کف دیگ نچسبد
**گوشت‌کوب** یا **له‌کُن**، از وسایل آشپزی و آشپزخانه است و کاربرد آن برای له کردن مواد غذایی به ویژه گوشت است. در ایران برای کوبیدن مواد موجود در آب‌گوشت، دیزی، گوشت و نخودآب کاربرد دارد. گوشت‌کوب انواع چوبی، سفالی، سنگی، پلاستیکی و فلزی از انواع آلیاژها از جمله آلومینیوم، برنج و... دارد.

## روش استفاده
گوشت‌کوب را با حرکت متناوب تقریباً عمودی و چرخش هم‌زمان بین تقریباً ۴۵ تا ۱۸۰ درجه به دفعات به روی غذا می‌فشارند تا زمانی که کیفیت و نرمی مورد نظر بدست آید.

## شکل
جایگزین=نمونه‌ای از گوشت‌کوب در حال استفاده|بندانگشتی|نمونه‌ای از گوشت‌کوب در حال استفاده
[جایگزین=گوشت‌کوب از جنس فولاد زنگ‌نزن|بندانگشتی|240x240پیکسل|گوشت‌کوب از جنس [فولاد زنگ‌نزن]]
جایگزین=نمونه‌ای از گوشت‌کوب وارف (Wharph) در حال کار|بندانگشتی|نمونه‌ای از گوشت‌کوب وارف (Wharph) در حال کار
[جایگزین=نمونه‌ای از گوشت‌کوب دستگیره‌های خوب اُکسو|بندانگشتی|نمونه‌ای از گوشت‌کوب [اکسو (برند ظروف آشپزخانه)|دستگیره‌های خوب اُکسو]]
گوشت‌کوب پیوسته یک تنه، تک قطعه و بدون عضو جانبی یوده و از دو بخش تشکیل می‌شود:
* دسته - کله‌ ای گرد دارد و دارای قطری کمتر نسبت به کوبه برای دست گرفتن است.
* کوبه - دارای قطری بیشتر نسبت به دسته برای کوبیدن مواد است که مقطع مخروطی "مسطح" آن زاویه‌ای بین ۱۰ تا ۲۰ درجه دارد تا ملات کاملاً خمیر نشود و در ضمن گوشت کوب بخاطر خلأ به کف دیگ نچسبد.

گونۀ سنتی و چوبی آن با روش خراطی و گونه‌های پلاستیکی و فلزی از راه ریخته‌گری ساخته می‌شود.

نسبت به نوع غذا، اندازه و حجم گوشت‌کوب نیز تغییر می‌کند، گوشت‌کوبی که برای «دیزی» به کارگرفته می‌شود و گاه «دیزی‌کوب» نامیده می‌شود تا حدی کوچک‌تر از گوشت‌کوبی است که برای «گوشت و نخودآب» یا «آب‌گوشت» استفاده می‌شود.

## استفاده واژه در زبان عامیانه

در زبان عامیانه از این واژه برای مخاطب قرار دادن فرد زمخت و بی‌نزاکت استفاده می‌شود.

## منابع
* فرهنگ معین
* فرهنگ سخن

رده:ابزارهای آشپزی
گویش باجلانی

**باجلانی** شاخه‌ای از خانواده زبان کردی است که در کردستان عراق و مناطق غربی ایران دارای گویشور می‌باشد.

## منابع

رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های زازا-گورانی
استان قهرمان ماراش

**قهرمان ماراش**   (در ترکی: **Kahramanmaraş**) یا **مرعش** (به کردی Mereş) نام یکی از استان‌های ترکیه است.

جمعیت این استان ۱٬۰۰۲٬۳۸۴ نفر و مرکز آن شهر قهرمان ماراش است.
از دیگر شهرهای مهم این استان می‌توان از البستان نام برد.

نام قدیمی این استان مرعش است که پس از نبرد ترک‌ها با انگلیسی‌ها و فرانسویان در جنگ جهانی یکم در این منطقه، شورای بزرگ ملی ترکیه به این استان لقب قهرمان ماراش داده و نام رسمی این استان شد.

اقتصاد این استان بیشتر بر پایه طلاسازی و به تازگی بافندگی و ریسندگی می‌گردد. شماره پلاک خودروها در این استان ۴۶ است.

## شهرستان‌ها
* قهرمان ماراش
* افشین
* آندیرلین
* چاغلایان‌جریت
* اکین‌اوزو
* البستان
* گوک‌سون
* نورحق
* پازارجیک
* ترک‌اوغلی

بندانگشتی|300px|راست|محل استان قهرمان‌ماراش

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۴ اکتبر ۲۰۰۶.

رده:استان قهرمان ماراش
مرعش
رده:شهرک‌های سوریه عثمانی
البستان

بندانگشتی|نمایی از اَلبِستان، شهری در استان قهرمان مرعش، ترکیه - ۲۰۱۰
**اَلبِستان** نام شهری است با جمعیت ۷۱٬۵۰۰ نفر در شهرستان البستان استان قهرمان ماراش ترکیه. یکی از نیروگاههای گرمایشی مهم ترکیه به نام افشین-البستان در این منطقه قرار دارد.سه عشیره اصلی کرد ساکن این استان عبارت‌اند از: سناملی، الخاسی و آتمی. زبان کردان این ناحیه همانند تمام مناطق کردنشین ترکیه و مناطق کردنشین کشورهای اطراف در نواحی مرزی ترکیه، کردی کرمانجی و زازاکی (فقط در ترکیه) است و نام این شهر در آن زبان به صورت اُلبیستُن تلفظ می‌شود.

## جستارهای وابسته

## منابع

رده:البستان
رده:شهرستان‌های استان قهرمان مرعش
رده:شهرک‌های ترکیه
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:مناطق مسکونی در استان قهرمان مرعش
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:مناطق مسکونی ارمنی‌نشین پیشین
کرمان (ابهام‌زدایی)

شهر **[[کرمان]]** مرکز استان کرمان ایران است.

**کرمان** ممکن است اشاره به موارد زیر نیز باشد:
## ایران
* استان کرمان، یکی از استان‌های ایران
* شهرستان کرمان
* کرمان (سوادکوه)، یکی از روستاهای شهرستان سواد کوه در استان مازندران ایران
* کرمان (استان ساسانی)
## ایالات متحده آمریکا
* کرمان (کالیفرنیا)، یکی از شهرهای ایالت کالیفرنیا آمریکا
* جوزف کرمان، موسیقی‌شناس اهل ایالات متحدهٔ آمریکا

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
استان‌های ترکیه

کشور ترکیه ۸۱ استان دارد. مراکز همه استان‌ها به جز سه استان با خود استان همنام هستند. سه استان نامبرده عبارت‌اند از: ختای (مرکز: انتاکیه)، قوجا ایلی (مرکز: ایزمیت)، سقاریه (مرکز: آداپازاری) و گاهی به استان مرسین استان ایچل هم می‌گویند. هرکدام از استان‌های ترکیه به چندین بخش (معادل شهرستان در ایران) تقسیم شده است.

## [[ناحیه اژه|اژه]]
بندانگشتی|300px
* ازمیر
* افیون قره‌حصار
* آیدین
* دنیزلی
* عُشاق
* کوتاهیه
* مانیسا
* موغله

## [[ناحیه دریای سیاه|دریای سیاه]]
بندانگشتی|300px
* آرتوین
* اردو
* آماسیه
* بارتین
* بایبورت
* بولی
* ترابزون
* توقات
* چوروم
* دوزجه
* ریزه
* زونگولداغ
* سامسون
* سینوپ
* قره‌بوک
* قسطمونی
* گوموش‌خانه
* گره‌سون

## [[ناحیه آناتولی مرکزی|آناتولی مرکزی]]
بندانگشتی|300px
* اسکی‌شهر
* آکسارای
* آنکارا
* چانقری
* سیواس
* قرشهر
* قیریق‌قلعه
* قونیه
* قیصریه
* قرامان
* نوشهر
* نیگده
* یوزگات

## [[ناحیه آناتولی شرقی|آناتولی شرقی]]
بندانگشتی|300px
* اردهان
* ارزروم
* ارزنجان
* آغری
* الازیغ
* ایغدیر
* بتلیس
* بینگول
* تونج‌ایلی
* حکاری
* سعرد
* قارص
* ملطیه
* موش
* وان

## [[ناحیه مرمره|مرمره]]
بندانگشتی|300px
* ادرنه
* استانبول
* بالیکسیر
* بورسا
* بیله‌جک
* تکیرداغ
* چاناق‌قلعه
* سقاریه
* قوجاایلی
* قرقلرایلی
* یالوا

## [[ناحیه مدیترانه|مدیترانه]]
بندانگشتی|300px
* آدانا
* اسپارتا
* آنتالیا
* بوردور
* ختای
* عثمانیه
* قهرمان مرعش
* مرسین

## [[ناحیه آناتولی جنوب شرق|آناتولی جنوب شرق]]
thumb
* آدیامان
* باتمان
* دیاربکر
* شانلی‌اورفه
* شرناق
* غازی آنتپ
* کیلیس
* ماردین

## استان‌های ناموجود پیشین
بندانگشتی|400px|نقشه ۱۹۲۷ استان های ترکیه که قبل از اصلاح الفبا منتشر شده بود
* دغوبایزید که اکنون بخشی از استان آغری ست
* چاتالجا که اکنون بخشی از استان استانبول است
* الازیغ مادنی که اکنون بخشی از استان الازیغ است
* گلیبولو که اکنون بخشی از استان چاناق قلعه است
* گنچ که اکنون بخشی از استان بینگول است
* کوزان که اکنون بخشی از استان آدانا ست
* شبین قره‌حصار که اکنون بخشی از استان گیره‌سون است
* سیورک که اکنون بخشی از استان شانلی‌اورفه است
* سلوکیه که اکنون بخشی از استان مرسین است

استان‌های ترکیه
رده:تقسیمات اداری سطح اول بر پایه کشور
رده:زیربخش‌های کشور آسیا
رده:تقسیمات کشوری در اروپا
رده:فهرست‌های تقسیم‌بندی کشوری
رده:فهرست‌های زیربخش‌های ترکیه
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای ترکیه
استان باتنه

باتْنه نام یکی از استان‌های کشور الجزایر است.
## منابع

استان باتنه
رده:ناحیه‌های استان‌های الجزایر
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:شهرداری‌های استان
رده:استان باتنه
رده:استان‌های الجزایر
دولت‌محمد آزادی

[بندانگشتی|چپ|200px|[آرامگاه مختومقلی|آرامگاه دولت‌محمد آزادی و پسرش مختومقلی، ۱۳۸۸]]
**دولت محمد آزادی** (۱۱۱۲ ه. ق - ۱۱۷۴ ه. ق) یکی از شاعران ترکمن‌زبان از اهالی ترکمن‌های ایران در قرن دوازدهم هجری قمری و پدر مختومقلی فراغی شاعر ملی ترکمنان است. 

## زندگی شخصی

دولت محمد (دولت مامد) در نواحی اطراف رود اترک متولد شد و تحصیلات اولیه را از پدرش *مختومقلی دیوئه‌چی* آموخت و پس از آن برای تحصیل بیشتر به خیوه رفت.

دولت محمد در میانسالی با زنی به نام *ارازگل* ازدواج کرد، شش فرزند به نام‌های محمدصفا، عبدالله، مختومقلی، قاهرقلی (نوادگان او در جرگلان، شهرستان بجنورد زندگی می‌کنند)، قولچه و زبیده از او داشت که محمدصفا و عبدالله در جوانی به سپاه احمد شاه درانی پیوسته و در جنگ کشته شدند. پس از مرگ ارازگل با زنی قزاق ازدواج کرده و *چاقی* و *یاری* از او به دنیا آمدند که نوادگان آن‌ها هم‌اکنون در قاری قلعه ساکن هستند. 

او در ۱۱۷۴ هجری (۱۷۶۰ میلادی) درگذشت و مزار او در روستای آق تقه در غرب مراوه تپه (در جوار مقبره فرزندش) قرار دارد.

## نویسندگی
آزادی لقب ادبی دولت محمد بود. او گرایش مذهبی زیادی داشت و در آثاری به نام‌های *مناجات‌نامه* و *مختصر* (با حاشیه مختومقلی) به مسائل دینی پرداخته است. او در مهم‌ترین کتاب خود به نام *وعظ آزادی* به اهمیت گسترش دانش و کاهش اختلاف طبقاتی برای پیشرفت جامعهٔ خویش اشاره داشته‌است.

## منابع

* امین گلی، *تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن‌ها*، اول، نشر علم، ۱۳۶۶، ص ۸-۲۴۶

رده:اهالی بجنورد
رده:اهالی ترکمن ایران
رده:ترکمن‌ها
رده:درگذشتگان ۱۱۳۸
رده:زادگان ۱۰۷۸
رده:شاعران ترکمن
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:زادگان دهه ۱۶۹۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۷۶۰ (میلادی)
رده:شاعران سده ۱۸ (میلادی) اهل ایران
رده:پژوهشگران تصوف
ادبیات توده

**ادبیات توده** یا ادبیات عامیانه به آن دسته از ادبیات گفته می‌شود که بیشتر به گونه شفاهی از نسل‌های پیشین سینه به سینه به زمان ما رسیده‌است و در میان توده مردم رواج دارد.
ادبیات تودگانه در زبان پارسی به گونه‌های زیادی نمود یافته‌است از جمله:
* مثل‌ها و ضرب‌المثل‌ها
* متلک‌ها
* معماها
* لغزها
* چیستان
* دوبیتی‌ها
* فهلویات
* تقلید از زبان جانوران
* ترانه‌ها
* آوازها
* قصه‌ها
* متل-راز
* حکایات راجع به جانوران
* افسانه‌ها (برای نمونه گوهر شب‌چراغ، جابلقا و جابلسا)
* تئاتر و نمایشهای توده: (نمایش تقلید، پهلوان کچل، خیمه شب بازی، تعزیه)
* تصنیف‌های عامیانه
* کتابهای تفریحی توده (نمونه: رمز حمزه حسین کرد، امیرارسلان، چهل طوطی، اسکندر نامه، شنگول و منگول، خاله سوسکه، خسرو و دیوزاد، کلثوم ننه، بهرام و گل‌اندام، عاق والدین و جزاینها)
* رمانهای پهلوانی
* طومارهایی که در قهوه‌خانه می‌خوانند.
* نقالی و شاهنامه‌خوانی
* مرثیه در مرگ اشخاص سرشناس
* اشعاری که به مناسبت عید نوروز خوانده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون
فرهنگ کامل اصطلاحات عامیانه فارسی

رده:ادبیات بر پایه سبک
رده:ادبیات عامیانه
زهره داود

**زهره داود** نخستین دختر افغانستانی است که در سال ۱۹۷۲ به عنوان دختر زیبای سال برگزیده شد.

زهره در سال ۱۹۵۴ در مزار شریف زاده شده است. او دختر یکی از ارتشبدان (ژنرال‌های) محمد ظاهر شاه است که در رشته جراحی در آمریکا تحصیل کرده بود.

زهره که در ۱۸ سالگی دختر شایسته افغانستان شد، به زودی در میان هنرمندان و هنرپیشگان کابل نام‌آور شد و کار خود را در بخش رادیو و تلویزیون آغاز کرد. با شرکت در برنامه‌های مسابقات ذهنی و اخبار، به یکی از محبوب‌ترین چهره‌ها در میان شهروندان کابل تبدیل شد. در آن حین با خانوادگان سیاست‌مداران و طبقات بالای کابل و ستارگان هنری از جمله احمد ظاهر دوست صمیمی شد.

وی پس از گزینش به عنوان دختر شایسته (میس افغانستان) با محمد داود ازدواج کرد و برای سپری کردن ماه عسل به آمریکا مسافرت کردند.

یک سال پس از دخالت نظامی شوروی به خاک افغانستان، زهره با شوهر و فرزندش میهن را ترک کرد.

مقدار کمی با زبان انگلیسی آشنایی داشت، ولی چون در رشتهٔ ادبیات فرانسوی در دانشگاه کابل تحصیل کرده بود، قدری فرانسوی می‌دانست و ازین رو در یک نانوایی فرانسوی در ریچموند استخدام شد.

شوهرش با وجود داشتن مدرک خلبانی کار خود را در یک رستوران مک دونالدز آغاز کرد و سپس راننده تاکسی شد.

زهره و شوهرش در دوره‌های شبانهٔ زبان انگلیسی شرکت کردند، پروازهای تمرینی، دادن امتحان، تماس‌های جدید، وظایف تازه بخش دیگری از کارهای بعدی این خانواده را تشکیل می‌دهد. آنها اکنون در ویلای خود در مَلیبو واقع در کالیفرنیا زندگی می‌کنند.

زهره پروژه‌ای به نام *«زنان برای زنان افغانستان»* را در سال ۲۰۰۱ بنیاد نهاده است. هدف از تأسیس این سازمان تأمین و گسترش حقوق زنان افغان است. وی در مورد شتاب در اجرای الگوهای غربی در افغانستان هشدار می‌دهد و آن را منبع بروز تنش می‌داند.

وی برای صلح، امنیت، ثبات اقتصادی و احترام به حقوق زنان با حفظ سنت‌های پسندیده افغانی کوشش می‌کند.

## منابع

* از وبگاه آریائی
* مس افغانستان سال ۱۹۷۲
* Miss Afghanistan 1972
* Afghans in America: Isolation and Worry
* Women for Afghan Women: Shattering Myths and Claiming the Future (Paperback)
* 'A TALK WITH' Zohra Yusuf Daoud

رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:افراد زنده
رده:افغانستانی‌تبارهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افغانستانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان زیبایی دختر شایسته اهل افغانستان
رده:برندگان مسابقه‌های زیبایی اهل افغانستان
رده:پناهندگان اهل افغانستان
رده:تاجیک‌های اهل افغانستان
رده:خبرنگاران تلویزیونی اهل افغانستان
رده:خبرنگاران تلویزیونی زن
رده:روزنامه‌نگاران زن اهل افغانستان
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:زنان افغان سده ۲۱ (میلادی)
رده:زنان اهل افغانستان
رده:زنان سده ۲۰ (میلادی) اهل افغانستان
رده:فعالان حقوق زنان اهل افغانستان
رده:مجریان رادیویی اهل افغانستان
رده:مدل‌های زن اهل افغانستان
رده:نویسندگان زن افغان سده ۲۱ (میلادی)
باغ لطیف

**باغ لطیف** در نزدیکی بالاحصار شهر کابل، پایتخت افغانستان، و در آغاز شهدای صالحین قرار داشت و از سوی سرهنگ عبداللطیف خان بنا شده بود. سرهنگ عبداللطیف از تیرهٔ مومند و اصلاً ساکن شالیز غزنه بود. وی در دوران جوانی و در هنگامیکه امیرمحمدافضل خان هنوز به امارت نرسیده بود و از طرف پدرش فرمانروای کل صفحات ترکستان بود، به درجه کپتانی رسید که نامبرده در توپخانه حضور به عنوان فرمانده (قوماندان) ایفای وظیفه می‌کرد. چندی بعد به درجه (رتبه) سرهنگی (کرنیلی) رسید که تا زمان حکومت امیرعبدالرحمن خان در همین درجه باقی‌ماند.

با به قدرت رسیدن عبد الرحمن خان، عبداللطیف خان، برادر بزرگش عبدالقادرخان و پسر بزرگش عبدالسلام خان یکی پی دیگری بین سالهای ۱۳۰۶ تا ۱۳۰۸ هجری قمری محبوس گردیدند تا اینکه در زندان جان باختند و در همین باغ دفن گردیدند که اکنون گورگاه‌های ایشان مشخص نیست.

سرهنگ لطیف در شوربازار کابل سکونت داشت که محل سکونت وی بنام گذر کرنیل لطیف نامیده می‌شود. وی این باغ را در زمان سرهنگی خود ساخته بود که در آن زحمات فراوانی کشیده بود. این باغ با داشتن گلهای رنگارنگ و درختان زیبای شاه توت، توت، سیب، آلبالو، زردآلو و غیره در شهر کابل نمونه بود. در میان باغ جوی آب روان قرار داشت و در کنار این جوی مسجدی نیز بنا شده بود.
این باغ بزرگ‌ترین تفریگاه برای اهالی شهر کابل بود که مردم شهر کابل از طرف عصر بدانجا سرازیر می‌شدند. به همین دلیل، همه ساله برای مدت پنج هفته جشن (میله) نوروزی جشن دهقان درینجا برپا می‌شد. درین روزها، دهقانان به نمایش فراروده‌هایشان می‌پرداختند. نمایش گاوها، اسب‌ها، قوچ جنگی، سگ جنگی، مرغ جنگی، کاغذپران‌بازی، میله (جشن) گل ارغوان و ده‌ها سرگرمی‌های دیگر هزاران شهروند کابل و اطراف آن را به خود می‌کشانید.

دراوائل سال ۱۳۷۶ خورشیدی ازین باغ اثری بجا نمانده بود. این باغ در اثر بی‌توجهی حکومت‌های پیشین و سپس در دوران جنگ‌های ۲۳ سال اخیر به ویرانه‌ای تبدیل شد و مکانی برای کشتن چارپایان بدست قصابان بود. ولی با این‌حال مسجد آن طور نسبی آباد بود.

رده:کابل
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در افغانستان
فهرست ظرف‌های شراب‌خوری

در زبان فارسی برای ظرف‌های میگساری نام‌های گوناگون با ویژگی‌های گوناگونی وجود دارد. چندتا از آن‌ها به ترتیب کوچک به بزرگ این‌ها هستند:
* پیک: لیوانک شیشه‌ای عرق خوری
* چَتوَر: بطری به اندازه یک چهارم شیشه‌های معمولی، چتول هم می‌گویند
* پیمانه: لیوان شراب خوری، رطل هم می‌گویند
* جام: لیوان شیشه‌ای باده خوری
* پیاله: کاسه کوچک بی پایه
* تغار: آوند نسبتاً کوچک
* مینا: شیشه باده خوری
* ساغر: کاسه پایه دار
* سبو: کاسه سفالی دسته دار
* سبوچه: سبوی کوچک
* تُنگ: آوند شیشه‌ای گردن باریک، صراحی هم گفته اند.
* سَکره: تنگ سفالین بزرگ (از گویش لارستانی)
* هَسی: تشت سفالین (از گویش لارستانی)
* تَکوک: آوندهایی که به شکل جانوران درست می‌شده.
* ساتگین: آوند شیشه‌ای بزرگ و استوار باده خوری
* زیغال: جام شکم بزرگ یک نفره، قدح هم گفته اند.
* پارچ: کاسه‌ای بزرگ که دور می‌گردانند.
* قرابه: آوند شیشه‌ای شکم بزرگ
* چمانه: نیم-کدوی تراشیده و نگارینی که با آن می‌می خوردند.
* کوزه: آوند سفالین نسبتاً بزرگ
* خُم: بزرگ‌ترین آوند باده سازی و باده خوری (در اصل خُنب بوده)
* خمره: همان خم

## جستارهای وابسته
گونه‌های می

رده:نوشیدنی‌های الکلی
فهرست گونه‌های می

در اینجا فهرست شراب‌ها ارائه شده است:

* می: شراب قرمز
* باده
* نبیذ: می‌خرما
* سیکی: می‌پرمایه و گیرا
* صهبا: می‌سفید
* مُل: لیکور، می‌معمولی را هم می‌گویند
* بگماز: گونه‌ای می
* عرق سگی: عرق گرفته شده از کشمش

می، گونه‌های
رده:نوشیدنی‌ها
رده:نوشیدنی‌های الکلی
دوربین (ابهام‌زدایی)

**دوربین** واژه‌ای است که برای نامیدن چندین گونه از ابزار به کار می‌رود:

* دوربین عکاسی
* دوربین فیلمبرداری
* دوربین تلویزیون
* دوربین ویدئویی
* دوربین شکاری (نام‌های دیگر: دوربین دوچشمی، دوربین ارتشی)
* دوربین نقشه‌برداری
* دوربین مساحی
* دوربین مهندسی (تئودولیت)
* دوربین نجومی (تلسکوپ)
* دوربین عکسبرداری هوایی
* دوربین مدار بسته 
پزشکی:

* دوربینی

مکان‌ها:
*دوربین، ویرجینیای غربی