راست‌روده

بندانگشتی|320 px|دستگاه گوارش انسان

**راست‌روده** یا **رِکتوم** یا **باریک روده**  بخش پایانی روده بزرگ در انسان است. پیش از این خم‌روده (کولون سیگموئید) و پس از این قسمت مقعد (آنوس) قرار دارد. نقطه آغاز آن در سومین مهره استخوان خاجی (ساکرال) است. طول این مجرا ۱۲ تا ۲۰ سانتی‌متر است و بخش زیرین آن گشاد می‌شود و آمپول راست‌روده‌ای نام دارد. ماهیچه‌های این بخش روده بزرگ هم مانند دیگر بخش‌های روده اند، که الیاف طولی بیرون و الیاف حلقوی درون قرار دارند.

## پیرامونی‌های راست‌روده
*سطح قدامی:* صفاق یا پریتونئوم فقط در بالا آن را می‌پوشاند. در پایین در مرد و زن متفاوت است. در مرد، پریتونئوم بالا رفته و بن‌بست رکتووزیکال را می‌سازد. در قسمت پایین آن پروستات و مجاری دفرنس Ductus defrens، بخش انتهایی میزنای و سمینال وزیکل مجاورت دارد. در زن، پریتونئوم بالا رفته و بن‌بست دوگلاس (رکتو اوترین) را می‌سازد. در قسمت قدامی و تحتانی با سطح خلفی مهبل تماس دارد.
*سطح خلفی:* اصولاً با استخوان خاجی تماس دارد.

## بیماری‌های راست‌روده
بیماری‌های کولورکتال اصولاً با هم مورد بررسی قرار می‌گیرند. بیماری‌های عمدهٔ این قسمت از دیدگاه جراحی از این قرارند: تومورهای خوش‌خیم و بدخیم کولورکتال، بیماری دیورتیکولار، آنژیودیسپلازی، IBD، کولیت سودوممبرانوس (کولیت به‌دلیل آنتی‌بیوتیک)، کولیت ایسکمیک، پیچ‌خوردگی روده (Volvulus)، عدم کارایی آنورکتوم، بیماری‌های خوش‌خیم آنورکتال. 

## اهمیت بالینی
### معاینه رکتوم
معاینه رکتوم ممکن است برای تشخیص شرایط مختلف انجام شود، از جمله:
* نهفتگی مدفوع
* سرطان پروستات و هیپرتروفی خوش‌خیم پروستات در مردان
* بی‌اختیاری مدفوع
* هموروئید داخلی

#### تکنیک‌های تصویربرداری
به غیر از معاینه رکتوم، از اشکال مختلف تصویربرداری پزشکی برای بررسی رکتوم استفاده می‌شود. این شامل:
* سی تی اسکن
* اسکن‌های ام آر آی

#### آندوسکوپی
از تکنیک‌های آندوسکوپی مانند کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی و پروکتوسکوپی برای مشاهده مستقیم رکتوم استفاده می‌شود. این روش‌ها همچنین ممکن است امکان بیوپسی را برای تشخیص بیشتر فراهم کنند.

#### اندازه‌گیری دمای مقعدی
اندازه‌گیری دمای رکتوم یکی دیگر از کاربردهای معاینه رکتوم است که در آن دماسنج برای اندازه‌گیری دمای بدن در رکتوم قرار می‌گیرد. این روش کمی تهاجمی تر از اندازه‌گیری‌های دهانی یا زیر بغل است.

### تجویز دارو از طریق رکتوم
داروها را می‌توان از طریق رکتوم با استفاده از شیاف یا تنقیه تجویز کرد. این مسیر اغلب برای داروهایی که نیاز به فعالیت سیستمیک دارند، زمانی که تجویز خوراکی امکان‌پذیر نیست، استفاده می‌شود.

### یبوست
یبوست می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که یکی از دلایل رایج آن نهفتگی مدفوع در رکتوم است. سایر علل بالقوه شامل تنگ شدن روده، بیماری‌های موضعی، مسائل مربوط به کنترل عصبی، عوارض جانبی داروها و برخی شرایط سیستمیک است.

بررسی یبوست شامل آزمایش خون، معاینات دیجیتال رکتوم و آزمایش‌های تصویربرداری بالقوه است. درمان به‌طور کلی شامل تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی، هیدراتاسیون، ورزش و فیبر غذایی است. ملین‌ها، تنقیه و تخلیه دستی ممکن است در موارد مداوم ضروری باشد.

### التهاب
التهاب مقعد و رکتوم به عنوان پروکتیت شناخته می‌شود و می‌تواند یکی از علائم بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو باشد. سرطان رکتوم، شکلی از سرطان کولورکتال، به‌طور خاص رکتوم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

### سایر بیماری‌های رکتوم
سایر بیماری‌هایی که رکتوم را تحت تأثیر قرار می‌دهند عبارتند از افتادگی رکتوم، که اغلب به عضلات ضعیف کف لگن مربوط می‌شود، و ایسکمی مزانتریک، به‌ویژه در اطراف نقطه سودک، یک منطقه حوضه آبخیز مستعد ایسکمی.

## جستارهای وابسته
* اندازه آلت مرد
* اندازه واژن زن
* آمیزش جنسی مقعدی
* دستگاه گوارشی
* دستگاه ادراری
* دستگاه تناسلی
* دستگاه ادراری-تناسلی

## منابع

* الهی، بهرام. *آناتومی تنه*. تهران: حسینی، ۱۳۶۵.
* Jarrel,Bruce;Carabasi,Anthony. *Surgery.*USA:Lippincott Williams & Wilkins, 2000


رده:آمیزش جنسی
رده:اصطلاح‌شناسی کالبدشناسی
رده:دستگاه گوارش
رده:روده‌ها
رده:کالبدشناسی دستگاه گوارش
رده:لگن