میرداماد

**میر برهان‌الدّین محمّدباقر استرآبادی** (۱۶۳۱–۱۵۶۱ م، ۱۰۴۰–۹۶۹ ق) نامور به **«میرداماد»** و **«معلّمِ ثالث»**، متخلّص به **اشراق**؛ فیلسوف، متکلم و فقیه برجستهٔ دورهٔ صفویه و از ارکانِ مکتب فلسفی اصفهان است. میرداماد فرزندِ *میر شمس الدین محمد استرآبادی* مشهور به داماد و از سادات حسینی گرگان است. محمد استرآبادی با دختر علی بن عبد العالی معروف به محقق کرکی ازدواج نمود و به همین خاطر او را داماد نامیدند. میرداماد این لقب را از پدر خود به ارث برده است. وی از دوستان نزدیک شیخ بهائی بود. دربارهٔ سال تولد او، اطلاعات کافی در دست نیست؛ ولی کتاب «نخبة المقال فی اسماء الرجال» تولد او را سال ۹۶۹ ذکر کرده است.

## تحصیل
در کودکی به توس هجرت کرد و علوم دینی را نزد سید علی فرزند ابی‌الحسن موسوی عاملی و دیگر استادان آن دیار آموخت.
همچنین علوم فلسفه و ریاضیات را در دوران حضورش در توس آموخت. میر محمدباقر سپس راه قزوین پیش گرفت. در سال ۹۸۸ دوباره به خراسان آمد و تا سال ۹۹۳ در آنجا ماندگار شد و سپس به کاشان مهاجرت کرد.

## استادان
* عبدالعالی بن علی بن عبدالعالی کرکی
* شیخ عزالدین حسین بن عبدالصمد عاملی (پدر شیخ بهایی)
* سید نورالدین علی بن الحسین موسوی عاملی
* علی بن ابی الحسن عاملی
* تاج‌الدین حسین صاعد بن شمس‌الدین توسی
* میر فخرالدین محمد حسینی سماک استرآبادی

## شاگردان

* آقا حسین خوانساری
* صدرالدین محمد شیرازی معروف به ملاصدرا
* حکیم ملا عبدالرزاق لاهیجی
* ملا محسن فیض کاشانی
* حکیم قطب‌الدین لاهیجی
* احمد بن زین‌العابدین علوی
* ملاخلیل قزوینی
* علی نقی کمره‌ای
* نظام‌الدین امیر احمد بن زین‌العابدین عاملی
* محمدتقی بن ابی‌الحسن حسینی استرآبادی
* عبدالغفار بن محمد بن یحیی گیلانی
* امیر فضل‌الله استرآبادی
* دوست علی بن محمد
* عادل بن مراد اردستانی
* شمس‌الدین محمد گیلانی
* میرزا شاهرخ بیگار
* محمدحسین حلبی
* عبدالمطلب بن یحیی طالقانی
* ابوالفتح گیلانی
* میر منصور گیلانی
* عبدالله سمنانی
* محمدحسن زلالی خوانساری
* محمد گنابادی
* حسین بن محمد بن محمود حسینی آملی
* نظام‌الدین احمد گیلانی

## آثار

## شعر و ادب
میرداماد مانند بسیاری از حکما و عرفا، که ذوق شعر و شاعری داشته‌اند، به سرودن شعر عربی و فارسی می‌پرداخته و به «**اشراق**» تخلص می‌نموده است. مجموعه اشعار او بعدها به نام «**دیوان میرداماد**» گردآوری شده است.

میرداماد در قصیده ای مقام علمی خود را برتر از افلاطون و ارسطو دانسته و می‌گوید:

ز شفای من ارسطو شده بهره‌مند دانش / ز رُموز من فَلاطون زده گام در معانی

## گرایش‌های عرفانی
میرداماد افزون بر تکیه کردن به برهان و استدلال، گرایش‌های عرفانی نیز داشت؛ به طوری که روح اشراق بر افکارش غلبه داشته و سیر روحی‌اش در راه عرفان بود.

## درگذشت
میرداماد در سال ۱۰۴۰ در بین راه مسیر کربلا و نجف درگذشت. پیکر او در حرم امام علی دفن شد.

## پانویس

## منابع
* جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. *[[گلشن ابرار]]*. ج ۴، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۴.
* شرح حال میر داماد و میرفندرسکی، اکبر هادی حسین‌آبادی، انتشارات میثم تمار اصفهان، ۱۳۶۳.
* کتاب القبسات، به اهتمام دکتر مهدی محقق، انتشارات دانشگاه تهران، مرداد ۱۳۶۷.
* فهرست آثار مرکز پژوهشی میراث مکتوب

## جستارهای وابسته
* محقق کرکی
* ملاصدرا
* فیض کاشانی
* معلم اول
* معلم ثانی

## پیوند به بیرون

رده:اسلام‌شناسان صفوی
رده:افراد سلسله صفوی
رده:اهالی ایران در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی گرگان
رده:سادات حسینی
رده:دانشمندان و فقیهان دوره صفویان
رده:درگذشتگان ۱۰۴۰ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۶۳۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان دهه ۱۶۳۰ (میلادی)
رده:عالمان شیعه
رده:فیلسوفان اهل ایران
رده:فیلسوفان فارسی‌زبان
رده:فیلسوفان مسلمان
رده:مخترعان اهل ایران
رده:مراجع تقلید در دوره صفوی