امیرحسن چهلتن

**امیرحسن چهلتن** (زاده ) رمان‌نویس، مقاله‌نویس ایرانی و عضو کانون نویسندگان ایران است. مطبوعات آلمان او را «بالزاکِ ایران» لقب داده‌اند. از ۱۳۸۴ به این سو رمان‌های او از حق انتشار در ایران محروم بوده‌اند. اما ترجمه این رمان‌ها به زبان‌های مختلف در کشورهای دیگر منتشر شده‌اند. او یکی از سه داور بخش فارسی جایزه داستان واقعی است. رمان او *[[محفل عاشقان ادب]]* در سال ۲۰۲۰ میلادی برنده جایزه بین‌المللی ادبیات از سوی خانه فرهنگ‌های جهان در برلین شد.

از ویژگی‌های اصلی آثار چهلتن می‌توان به تلاش برای روایت داستان در بستری تاریخی خصوصاً تاریخ معاصر و نمایش تأثیر اتفاقات تاریخی بر زندگی شخصی و عاطفی شخصیت‌های داستان و برجسته بودن نقش زن در ساختار روایت اشاره کرد.

رمان‌های چهلتن تاکنون به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، ایتالیایی، نروژی، لیتوانیایی، عربی و عبری و داستان‌های کوتاه او به بسیاری از زبان‌های زنده دنیا  ترجمه و منتشر شده‌اند.

## زندگی
امیرحسن چهلتن در ۹ مهر ۱۳۳۵ در تهران زاده شد. او در زمانی که در دبیرستان و در رشته ریاضی تحصیل می‌کرد شعر می‌سرود و داستان می‌نوشت. وی در هجده سالگی برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی برق وارد دانشگاه شد و در دوران دانشجویی دو مجموعه داستان منتشر کرد. در سال ۱۳۵۵ مجموعه داستان به نام *صیغه* و در سال ۱۳۵۷ *دخیل بر پنجره فولاد* را منتشر کرد.

وی پس از دریافت مدرک کارشناسی در رشته مهندسی برق در سال ۱۳۵۸ برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی الکترونیک به انگلستان رفت. پس از بازگشت به ایران از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۳ به عنوان افسر وظیفه به جبهه رفت. حضور در جنگ ایران و عراق چهل‌تن را واداشت که داستان‌هایی با این مضمون بنویسد که *مونس، مادر اسفندیار* و *کات، منطقه ممنوعه* از آن جمله هستند.

در پاییز ۱۳۷۷ و به دنبال قتل‌های زنجیره‌ای روشنفکران و به دعوت آیکورن (پارلمان بین‌المللی نویسندگان) او به مدت دو سال به همراه همسر و فرزندش به ایتالیا رفت و در بازگشت به ایران رمان‌های *تهران، شهر بی آسمان* و *عشق و بانوی ناتمام* از او به چاپ رسیدند. سپس مجموعه داستان *ساعت پنج برای مردن دیر است*، فیلم- داستانِ *کات، منطقه ممنوعه* و رمان *سپیده دم ایرانی* از او به چاپ رسیدند.

چهلتن در پاییز ۱۳۸۰ به عنوان عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران انتخاب شد.

## ماجرای اتوبوس ارمنستان

وی در ماجرای اتوبوس ارمنستان در سال ۱۳۷۵ و در جریان قتل‌های زنجیره‌ای در فهرست چهره‌های فرهنگی اعزامی بود که قرار بود در اتوبوس توسط دولت جمهوری اسلامی به قتل برسند. چهل تن همچنین در نامه محرمانه سعید امامی، معاون وزیر اطلاعات که در ۱۵ تیر ۱۳۷۸ توسط روزنامه سلام افشا شد، یکی از چهار نویسنده‌ای اعلام شده بود که برای جمهوری اسلامی مشکلات امنیتی به وجود آورده‌اند. او همواره مورد حمله رسانه‌های طرفدار حکومت جمهوری اسلامی قرار داشته است.

## مهاجرت به آلمان
امیرحسن چهل‌تن بین سال‌های ۱۳۸۸–۱۳۹۰ با بهره‌گیری از بورس دو بنیاد فرهنگی در آلمان اقامت داشت. او از فروردین سال ۱۳۹۰ به دعوت دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به مدت نه ماه به عنوان نویسنده مهمان در لس‌آنجلس اقامت کرد.

آخرین کتابی که از چهل تن در ایران منتشر شده مجموعه داستانی ست به نام: چند واقعیت باور نکردنی.

چهلتن در سال ۲۰۱۹ به دعوت فرانک والتر اشتاین‌مایر، رئیس‌جمهور آلمان به آلمان رفت و با او دیدار داشت.

رمان او *محفل عاشقان ادب* تنها سه ماه پس از انتشار در ژوئن ۲۰۲۰ میلادی جایزه بین‌المللی خانه فرهنگ‌های جهان در برلین را از آنِ خود کرد.

مقالات او با موضوع فرهنگ، اجتماع و سیاست از ۱۹۹۹ میلادی به این سو در نشریات بین‌المللی به چاپ می‌رسد که از میان آنها روزنامه آلمانی فرانکفورتر آلگماینه سایتونگ بیشترین سهم را دارد. امکان انتشار این مقالات در مطبوعات ایران وجود ندارد.

## مقابله با سانسور
انتشار آثار او همواره با سد سانسور مواجه بوده و بیشتر با تأخیر انجام گرفته است. نخستین رمان او *روضه قاسم* که در سال ۱۳۶۲ به چاپ رسید، ناچار بود برای دریافت مجوز خروج از چاپخانه بیست سال منتظر بماند. در سال ۱۳۶۹ رمان *تالار آینه* و در سال ۱۳۷۱ مجموعه داستان *دیگر کسی صدایم نزد* از او منتشر شدند. اما با چاپ دوباره آنها مخالفت شد. رمان *مهر گیاه* و مجموعه داستان *چیزی به فردا نمانده است* نیز چند سال منتظر اجازه انتشار ماندند تا سرانجام در ۱۳۷۷ منتشر شدند.

او در دوره بیست و چهارم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران با داستان *[[سپیده‌دم ایرانی]]* نامزد این جایزه شد. اما در اعتراض به عملکرد وزارت ارشاد از نامزدی انصراف داد. وی در نامه‌ای به وزارت ارشاد نوشت:

## خلاصه آثار
در رمان *تهران، خیابان انقلاب* فتاح مرد میانسالی است که اینک در زیرزمین یک کلینیک خصوصی به بازیابی بکارت دخترانی می‌پردازد که پیش از این، آن را از دست داده‌اند. شهرزاد دختر جوانی ست که در همین کلینیک به تور او می‌خورد و فتاح به او دل می‌بندد. دختر که مرد جوانی خواستگار پر و پا قرص او است در مرکز التهاباتی قرار می‌گیرد که او را به سمت فاجعه می‌برد. هر دو مرد در مراکز قدرت پشتیابانانی دارند. اشتفان وایدنر شرق‌شناس آلمانی این رمان را یک اثر ادبی جهانی برشمرده است.

رمان *تهران، آخرالزمان* که آخرین رمان از سه‌گانه تهران است و نخستین‌بار با عنوان آمریکایی‌کُشی در تهران منتشر شد، در شش اپیزود به زندگی سه نسل از یک خانواده ایرانی می‌پردازد که بر سر آرمان‌های خود زندگی را به قمار می‌گذارند. اینگو آرندت منتقد آلمانی دربارهٔ این رمان نوشت در این رمان تهران به عنوان یکی از ابرشهرهای جهان که آینده ساکنانش در آن رقم می‌خورد به نمایش گذاشته می‌شود که در طی آن نویسنده تصویر روانی سرزمینش را نیز ارائه می‌دهد.

رمان *خوشنویس اصفهان* محاصره هشت‌ماهه اصفهان، پایتخت باشکوه صفویه توسط افاغنه را دستمایه داستانی قرار داده است. زمانه‌ای که ممنوعیت شراب، موسیقی، رقص و آزادی برای ساکنان رقم زده بود، با بروز یک قحطی گسترده، ناشی از محاصره ناچار با خوردن برگ و ریشه درختان و حیواناتی چون سگ و گربه ادامه یافت و سرانجام به تغذیه از مردار انسان‌ها و نهایتاً به سقوط فلاکت‌بار صفویه منتهی شد. وایدنر معتقد است رمان چهل تن فراتر از یک رمان تاریخی و یک آرانژمانِ تجربی دربارهٔ اخلاق و فرهنگ در موقعیت بحران است.

رمان *طوطی سمج* که مطبوعات غربی از آن به عنوان یک داکو-فیکشن یاد کرده‌اند به اتفاقات یک ساله حول و حوش انقلاب ۱۳۵۷ می‌پردازد. منتقد روزنامه زودویچه سایتونگ دربارهٔ آن گفته است: این رمان نگاهی به انقلاب از اعماق و در معرض نور قرار دادن مراحل انتقال قدرت است و مانند همه کارهای دیگر چهل تن، حاصلِ هم‌آمیزی واقعیت‌های جزئی‌نگارانه و پروازهای رازآمیز تخیل است.

رمان *محفل عاشقان ادب* روایت پسر خانواده‌ای از جلسات هفتگی کتابخوانی در خانه پدری است. در این گردهمایی‌ها دوستانی قدیمی متون کلاسیک فارسی را می‌خوانند. این جلسات تا پاییز ۱۳۷۷ و قتل‌های رنجیره‌ای ادامه می‌یابد و با مرگ پدر برای همیشه پایان می‌گیرد. نیروی عشق و زندگی در این ادبیات، برخلاف قرائت رسمی که فقط بر وجه اسکولاستیک و عبوس ان تأکید می‌کند، چنان سرشار است که مرگ و خموشی حاکم بر خارج از خانه را به سخره می‌گیرد. در *محفل عاشقان ادب* تصویر شالوده شکنانه‌ای از این ادبیات ارائه می‌شود که کهن‌تر، خردمندتر وشوخ طبعانه‌تر است از آنچه اخلاق رسمی وعرف اجتماعی می‌تواند تحمل کند. ماتیاس شنیتزلر این رمان را یکی از رمان‌های اساسی سده ۲۱ دانسته است.

## کتابشناسی
### رمان
* *روض‍ه‍. ق‍اس‍م*. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍رن‍و، ۱۳۶۲. (این رمان با عنوان «تهران، نور تاریک» به عربی نیز منتشر شده است)
* *ت‍الار آئ‍ی‍ن‍ه*. ت‍ه‍ران: ب‍ه‌ن‍گ‍ار‏‫، ۱۳۶۹.
* *م‍ه‍ر گ‍ی‍اه*. ت‍ه‍ران: روش‍ن‍گ‍ران و م‍طال‍ع‍ات زن‍ان، ۱۳۷۷. 
* *ع‍ش‍ق و ب‍ان‍وی ن‍ات‍م‍ام*. ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه، ۱۳۸۱. 
* *س‍پ‍ی‍ده‌دم ای‍ران‍ی*. ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه، ۱۳۸۴.  (این رمان در سال ۲۰۱۵ میلادی به زبان آلمانی نیز منتشر شده است)
* خوشنویس اصفهان: غیرقابل چاپ در ایران، در سال ۲۰۱۵ میلادی به زبان آلمانی و سپس لیتوانیایی منتشر شد.
* طوطی سمج: غیرقابل انتشار در ایران، در سال ۲۰۱۸ میلادی به زبان آلمانی منتشر شد.
* محفل عاشقان ادب: غیرقابل چاپ در ایران. در سال ۲۰۲۰ به زبان آلمانی منتشر شد.

#### سه‌گانه تهران
شامل سه رمان:
* *ت‍ه‍ران، ش‍ه‍ر ب‍ی‌آس‍م‍ان*. ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه، ۱۳۸۰.  (این رمان تا کنون به زبانهای آلمانی و عربی ترجمه و منتشر شده است)
* *تهران، خیابان انقلاب*. (این رمان تا کنون به زبانهای آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی، نروژی و عبری ترجمه شده است)
* تهران، آخرالزمان (رمانی دربارهٔ نفرت در پنج اپیزود) (این رمان که به زبان آلمانی منتشر شده است، در نخستین چاپ خود با عنوان «آمریکایی کشی در تهران» منتشر شد اما پس از تغییرات گسترده با نام جدید به چاپ رسید)

### مجموعه داستان
* *صیغه*. تهران: ۱۳۵۵.
* *دخیل بر پنجره فولاد*. تهران: رواق‏‫، ۱۳۵۷.
* *دی‍گ‍ر ک‍س‍ی ص‍دای‍م ن‍زد*. ت‍ه‍ران: ج‍وی‍ا، ۱۳۷۱.
* *چ‍ی‍زی ب‍ه ف‍ردا ن‍م‍ان‍ده اس‍ت*. ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه، ۱۳۸۱. 
* *س‍اع‍ت پ‍ن‍ج ب‍رای م‍ردن دی‍ر اس‍ت*. ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه‏‫، ۱۳۸۲. 
* *چند واقعیت باور نکردنی: مجموعه داستان*. تهران: نگاه‏‫، ۱۳۹۳. 

### دیگر آثار
* *م‍ا ن‍ی‍ز م‍ردم‍ی ه‍س‍ت‍ی‍م: (گ‍ف‍ت‍گ‍و ب‍ا م‍ح‍م‍ود دول‍ت‌آب‍ادی)*. ام‍ی‍رح‍س‍ن چ‍ه‍ل‌ت‍ن، ف‍ری‍دون ف‍ری‍اد. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر پ‍ارس‍ی‏‫، ۱۳۶۸.
* *ک‍ات! م‍ن‍طق‍ه م‍م‍ن‍وع‍ه*. (فیلم-داستان) ت‍ه‍ران: ن‍گ‍اه، ۱۳۸۳. 
* *م‍ح‍م‍ود دول‍ت‌آب‍ادی: ج‍ه‍ان آغ‍از م‍ی‌ش‍ود*. ت‍ه‍ران: ق‍ص‍ه، ۱۳۸۳.  (این کتاب سپس در سال ۱۳۹۶ توسط انتشارات نگاه به چاپ رسید)
* تهران کیوسک (مجموعه مقالات). غیرقابل چاپ در ایران. در سال ۲۰۱۶ میلادی به زبان آلمانی منتشر شد.

## پانویس

## منابع
* وبگاه شخصی
* نگاهی به رمان «سپیده‌دم ایرانی» نوشتهٔ امیرحسن چهل‌تن
* 
* بالزاک ایرانی (روزنامه شرق، ۲۶ خرداد ۱۳۹۹)
* داستان فریب خورده حزب توده (رادیو زمانه، ۱۷ اسفند ۱۳۸۶)
* رمانی روی دور تند (روزنامه شرق، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۹)
* اصوات گمشده تاریخ (روزنامه شرق، ۱۱ تیر ۱۳۹۱)
* تاوان نوشتن (روزنامه شرق ۲۳ آبان ۱۳۹۸)

## پیوند به بیرون

* 
* می‌خواستند ما را حذف کنند (گفتگو با روزنامه شرق، ۳۰ بهمن ۱۳۹۶)
* تحقیر رئالیسم، ادبیات ما را الکن کرده است (روزنامه شرق، ۸ آبان ۱۳۹۶)
*  (۳ دی ۱۴۰۴)

رده:اعضای کانون نویسندگان ایران
رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در آلمان
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در بریتانیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
چهل تن، امیرحسن
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل ایران
چهل تن، امیرحسن
رده:زادگان ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:نظامیان اهل ایران در جنگ ایران و عراق
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایران
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران