عبدالحسین آذرنگ

**عبدالحسین آذرنگ** (زادهٔ ۱۵ آذر ۱۳۲۵) نویسنده، پژوهش‌گر، مترجم، ویراستار، مدرس و دانشنامه‌نگار کُرد اهل ایران است. آذرنگ در شورای علمی *[[دانشنامه ایران|دانشنامهٔ ایران]]* عضویت دارد و عضو مشاور چند دانشنامهٔ دیگر نیز هست.

## زندگی و فعالیت
عبدالحسین آذرنگ در روز ۱۵ آذرماه ۱۳۲۵ در محلهٔ چهارراه اجاق در شهر کرمانشاه در خانواده‌ای کُرد به دنیا آمد. خانوادهٔ او خانواده‌ای با پیشینهٔ نیمه زمین‌دار و نیمه دیوانی و از خاندان زنگنه بود که به مدت چند قرن حکومت شهر کرمانشاه و منطقهٔ جنوب کردستان ایران را در دست داشتند. پدرش غلامحسین آذرنگ کارمند دادگاه استیناف بود و چندین کتاب در زمینهٔ علم حقوق و همچنین داستان‌هایی در مطبوعات محلی کرمانشاه منتشر کرده‌بود. او نگارش اثری دربارهٔ تاریخ کرمانشاه را نیز آغاز کرده‌بود که ناتمام مانده و به چاپ نرسیده‌است.

عبدالحسین آذرنگ دورهٔ ابتدایی را در دبستان کورش و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان کزازی در کرمانشاه به پایان برد. در دانشکده‌های ادبیات و علوم انسانی دانشگاه‌های شیراز و اصفهان، و در دانشکدهٔ علوم تربیتی دانشگاه تهران در رشته‌های اقتصاد، تاریخ، دانش‌شناسی و علم اطلاعات تحصیل کرد و دوره‌هایی را در زمینهٔ نویسندگی و نشر در خارج از کشور گذراند. از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۵ در مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین، و از ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۰ در مؤسسهٔ تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی به کار اشتغال داشت و مدتی هم مدیر انتخابی مرکز مدارک علمی در همان مؤسسه بود. از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ به ترجمه و ویرایش کتاب اشتغال ورزید و از ۱۳۶۳ به جمع دانشنامه‌نگاران پیوست. او از آن سال تا این زمان (۱۴۰۰) به دانشنامه‌نگاری ادامه داده‌است. هم‌اکنون مدیر بخش مفاهیم جدید و تاریخ معاصر در *[[دانشنامۀ ایران]]* است، و وظایف مدیریت بخش علمی، تحقیق، تألیف، ترجمه و ویرایش مقاله‌های دانشنامه‌ای و نیز تربیت پژوهش‌گر برای نگارش مقاله‌های دانشنامه‌ای را بر عهده دارد.

آذرنگ در کنار اشتغالات و مسئولیت‌هایش، از ۱۳۷۰ تا کنون به صورت پاره‌وقت تدریس هم کرده‌است. مباحث تاریخ تمدن، چاپ و نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری را به تناوب در دانشگاه آزاد، دانشگاه تهران، دانشگاه علوم پزشکی، مرکز نشر دانشگاهی، اتحادیهٔ ناشران و نیز در چند مرکز پژوهشی و دانشنامه‌ای درس داده‌است.

آذرنگ صاحب یک دختر (ماندانا آذرنگ) و دو نوهٔ دختری است. کوهنورد و شناگر است، بیش از ۵۰ سال تا این زمان (۱۴۰۰) حدود نیم قرن سابقهٔ کوهنوردی دارد و به قله‌های بسیاری صعود کرده‌است.

## دیدگاه
از آذرنگ بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و چند صد مقاله منتشر شده‌است؛ جدا از مقاله‌های بسیاری که برای دانشنامه‌های مختلف نوشته و از این دسته ۶۰ مقاله در کتاب شصت چهره از میان قاجاریان و معاصران (تهران، کتاب بهار، ۱۳۹۹) انتشار یافته‌است. از میان کتاب‌های او ۱۶ کتاب دربارهٔ مباحث نظری و مسائل نشر کتاب و ویرایش است. او نشر را موثرترین شاخهٔ تولید فرهنگی می‌داند و برای آن نقش فرهنگ‌آفرین و تمدن‌ساز قائل است. ویرایش را، برخلاف برداشت‌های رایج، شاخه‌ای از ادبیات ندانسته، آن را در قلمرو علم ارتباطات جای داده و بر نقش آن از دیدگاه ارتباطی و انتقال پیام تأکید ورزیده‌است. به لحاظ کثرت و وسعت دامنهٔ نوشته‌هایش در زمینهٔ نشر و ویرایش به او «نظریه‌پرداز حوزهٔ نشر و ویرایش» لقب داده‌اند.
آذرنگ همچنین در گردآوری و تدوین چندین کتاب همکاری و بر انتشار شماری از آثار هم نظارت داشته‌است. تأکید اصلی یادداشت‌های روزانهٔ در دست تدوین او بر مسائل و رویدادهای فرهنگی است.

## جوایز و افتخارات
تا کنون چند جایزهٔ علمی، فرهنگی و چندین لوح تقدیر و سپاس به آذرنگ اعطا شده‌است، از جمله:
* به عنوان «منتقد، مترجم و کتاب‌شناس» (۱۳۷۸)
* جایزهٔ خادمان نشر(۱۳۸۲)
* جایزۀ ترویج علم ایران (۱۳۹۴)
* جایزۀ بهترین کتاب سال(۱۳۹۶)
* جایزهٔ فستیوال گلاویژ (سلیمانیه، ۱۳۹۶)
* جایزۀ پژوهش فرهنگی سال(۱۳۹۷)

## آثار
از آذرنگ تا کنون بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و صدها مقاله در نشریه‌های مختلف منتشر شده‌است، از جملهٔ آثار تألیفی او:

### تألیف
* *[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=29272 فرهنگ اصطلاحات دکومانتاسیون]*
* *آشنایی با چاپ و نشر*
* *[http://library.um.ac.ir/index.php?option=com_lib&view=docinfo&type=1&DocID=14133&lang=fa شبکه برای انتقال دانش فنی و حرفه‌ای]*
* *[http://library.sharif.ir/parvan/resource/280460/شمه-zwnj-ای-از-اطلاعات-و-ارتباطات شمه‌ای از اطلاعات و ارتباطات]*
* *[http://library.sharif.ir/parvan/resource/280446/شمه-zwnj-ای-از-انتشار-کتاب-در-ایران شمه‌ای از کتاب، کتابخانه و نشر کتاب]*
* *[http://library.sharif.ir/parvan/resource/280446/شمه-zwnj-ای-از-انتشار-کتاب-در-ایران شمه‌ای از انتشار کتاب در ایران]*
* *[https://www.adinehbook.com/gp/product/6002411380 تاریخ تمدن]*
* *[http://farhangemrooz.com/news/34480/تاریخ-ترجمه-در-ایران-نوشته-عبدالحسین-آذرنگ-منتشر-شد تاریخ ترجمه در ایران]*
* *[http://samta.samt.ac.ir/content/9145/مبانی-نشر-کتاب مبانی نشر کتاب]*
* *[https://www.imna.ir/news/265498/کتاب-تاریخ-و-تحول-نشر-نوشته-عبدالحسین-آذرنگ تاریخ و تحول نشر: از آغاز چاپ کتاب در ایران تا آستانۀ انقلاب]*
* *[https://www.ketabchin.com/نشرمطلوب/book/61091636 نشر مطلوب: کندوکاوی در راه دست یافتن به آن]*
* *[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=2280254 نشر کتاب در کشاکش با مانع‌ها و چالش‌ها]*
* *[http://www.honaronline.ir/بخش-فرهنگ-ادبیات-8/143296-انتشار-نشر-کتاب-تمدن نشر کتاب، و تمدن]*
* *[https://qoqnoos.ir/Fa/چند-نوشتار-و-گفتار-در-نشر-و-ویرایش چند نوشتار و گفتار در نشر کتاب و ویرایش]*
* *[https://qoqnoos.ir/Fa/گام-های-اصلی-در-نشر-کتاب-ویراست-دوم- گام‌های اصلی در نشر کتاب]*
* *[https://www.goodreads.com/book/show/10824737 بازاندیشی در مباحثی از نشر و ویرایش]*
* *[http://daneshnamehicsa.ir/Default.aspx?PageName=News&Action=Subjects_Details&ID=568 نشر و انقلابی در راه]*
* *[https://qoqnoos.ir/Fa/در-قلمرو-نشر-ویرایش-و-دانشنامهنگاری در قلمرو نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری]*
* *[http://samta.samt.ac.ir/content/9480/آشنایی-با-ویراستاری-و-نشر آشنایی با ویراستاری و نشر]*
* *[https://qoqnoos.ir/Fa/تاریخ-شفاهی-نشر-ایران تاریخ شفاهی نشر ایران]* (اثر مشترک)
* *[http://ensani.ir/fa/article/184976/از-این-سو-و-آن-سو-دستچینی-از-نوشته-ها-عبدالحسین-آذرنگ- از این سو و آن سو]*
* *[https://www.adinehbook.com/gp/product/9642533671 باب آشنایی با ریچارد رُرتی]*
* *[https://www.isna.ir/news/91091205745/کتاب-آذرنگ-درباره-ی-سقوط-و-فروپاشی-تمدن-ها-در-راه-است سقوط‌ها، فروپاشی‌ها]*
* *[http://www.agahbookshop.com/استادان-و-نااستادانم_24798 استادان و نااستادانم]*
* *شصت چهره از میان قاجاریان و معاصران*

### ترجمه
* *[http://centlib.iums.ac.ir:8800/site/catalogue/132525 تکنولوژی و بحران محیط زیست] *
* *[http://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18448068 چند بحث و نظر دربارۀ تکنولوژی]*
* *[http://www.ihcs.ac.ir/UploadedFiles/2/30/44170.pdf راهنمای نمایه‌سازی مدارک و گسترش اصطلاحنامۀ فرهنگی]*
* *راهنمای سازماندهی و ادارهٔ مراکز اسناد و اطلاعات*
* *[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/889502 اصطلاحنامۀ علم اطلاع‌رسانی]*(ترجمۀ مشترک)
* *[http://library.sharif.ir/parvan/resource/280593/اصطلاحنامه-فرهنگ--ارتباطات--اطلاعات-ازاصطلاحنامه-یونسکو اصطلاحنامۀ فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات]*(ترجمۀ مشترک)
* *[http://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18445567 انتقال تکنولوژی: راهبری برای خوداتکایی علمی و فنی کشورهای خاورمیانه]*
* *[https://vista.ir/article/466000 تاریخ تمدن: از کهن‌ترین روزگار تا سدۀ ما]*
* *تاریخ تمدن و فرهنگ جهان*
* *[http://wikinoor.ir/تاریخچه_جغرافیا_در_تمدن_اسلامی تاریخچۀ جغرافیا در تمدن اسلامی]*(ترجمۀ مشترک)
* *تاریخ علم*
* *[http://www.agahbookshop.com/تاريخ-علم-(انقلاب-در-علوم)_17180 تاریخ علم: انقلاب در علوم]*
* *[https://sokhanpub.net/فروشگاه/تاریخی،سیاسی/تاریخ-فلسفه-علم/ تاریخ و فلسفۀ علم]*
* *[https://nashreney.com/content/تاریخ-پیدایش-علم-جدید/ تاریخ پیدایش علم جدید]*
* *[https://sokhanpub.net/فروشگاه/تاریخی،سیاسی/تاریخ-علم-فن-آوری/ تاریخ علم و فناوری (ترجمۀ مشترک)]*
* *[https://qoqnoos.ir/Fa/تاریخ‌-فلسفة‌-غرب تاریخ فلسفۀ غرب]*
* *[http://anthropology.ir/node/5583.html برگزیده‌ای از مقاله‌های استیس]*
* *[https://nashreney.com/content/فلسفه-و-امید-اجتماعی/ فلسفه و امید اجتماعی]*(ترجمۀ مشترک)
* ''تاریخ فلسفهٔ کاپلستون''(ج۹، ترجمهٔ مشترک)
* *پدیدهٔ جهانی شدن*
* *کشور شدن کشور*
* *[https://sokhanpub.net/فروشگاه/تاریخی،سیاسی/ما-کجاآباد/ ماکجاآباد]*
* *[https://www.adinehbook.com/gp/product/9645304346 تاریخ‌نگاری در سدۀ بیستم]*
* *[https://atharebartar.com/category/books/برآمدن-عباسیان-ایدئولوژی-مذهبی-و-اقتد/ برآمدن عباسیان: ایدئولوژی مذهبی و اقتدار سیاسی]*(ترجمۀ مشترک)
* *[https://www.30book.com/Book/44702/زندگی-و-زمانه-محمد-علی-فروغی-احمد-واردی-نامک زندگی و زمانۀ محمدعلی فروغی]*

## منابع

* بیوگرافی عبدالحسین آذرنگ در پایگاه دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
* کتابشناسی عبدالحسین آذرنگ در پرتال جامع علوم انسانی
* صفحه اختصاصی عبدالحسین آذرنگ در شبکه اجتماعی فیسبوک

## کتاب‌شناسی
* آذرنگ، عبدالحسین. ۱۳۹۰. *استادان و نااستادانم*، تهران: مؤسسهٔ فرهنگی-هنری جهان کتاب، چاپ اول.

رده:افراد زنده
رده:اهالی کرمانشاه
رده:ایل زنگنه
رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
رده:پژوهشگران فرهنگ اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۲۵
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:کارکنان مایکروسافت
آذرنگ
رده:کردهای اهل ایران
رده:مترجمان اهل ایران
رده:نویسندگان اهل کرمانشاه
رده:نویسندگان دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:نویسندگان دانشنامه جهان اسلام
رده:نویسندگان کرد اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران