open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
زبان هلندی

**زبان هُلَندی** ،  یک زبان طبیعی از شاخه ژرمنی خانواده زبان‌های هندواروپایی با سامانه نوشتاری لاتین است. همچنین زبان ملی هلند ، دارای گرامر هلندی و یکی از سه زبان رسمی بلژیک است. البته زبان هلندی بلژیک را فلَندری می‌نامند.

## پیشینه

تاریخ زبان هلندی (نیدرلندی)، در اصل از زبان گروه راین ـ وزر و به‌ویژه زبان مردم فرانک (که در طول سده‌های چهارم و پنجم پیش از میلاد، به بیشتر نواحی این سرزمین وارد شدند) اشتقاق شده‌است.

گسترش زبان نیدرلندی امروزی، با تاریخ سیاسی و اقتصادی منطقه گره خورده‌است. در میانه سده شانزدهم، کلام براباند (Brabant) و شهرهای عمده آنت‌ورپ (Antwerp) و بروکسل می‌رفت که این زبان، برای تمام منطقه نیدرلندی زبان، معیار گردد. سپس شورش در برابر اسپانیا روی داده و در طی آن، ایالت شمالی هلند از ایالت‌های جنوبی نیدرلندی جدا گردید.

این انشقاق سیاسی میان ایالات‌های متحد هلند در شمال و هلند اسپانیا در جنوب، دارای پیامدهای زبانشناختی درازآهنگ بود. تسلط فرهنگی فرانسه در جنوب در طی دوران فرمانروایی فرانسوی‌ها در فاصله سال‌های ۱۸۱۴–۱۷۹۵ افزایش یافت اما در طول سالیانی که هلند و بلژیک مستقلاً متحد گردیدند (۳۰–۱۸۱۵) این غلبه فرهنگی کاهش یافته و دوباره ـ پس از تأسیس پادشاهی بلژیک در سال ۱۸۳۰ ـ رو به تزاید نمود. اما بعدها به قانون ۱۹۳۸ دربارهٔ این زبان انجامید که به موجب آن، زبان نیدرلندی، تنها زبان اداری در بلژیک شمالی شد و بعدها زبان نیدرلندی معیار ـ که در هلند برقرار شده بود ـ برای بلژیک شمالی نیز پذیرفته شد.

## حوزه گسترش
[بندانگشتی|درصد [زبان‌های مورد استفاده بر روی اینترنت]]
با وجودی که زبان هلندی و هلندیِ بلژیک یکی هستند و دارای زبان معیار یکسانی هستند در زبان انگلیسی به زبان هلندی مردم هلند عبارت *Dutch* (هلندی) گفته می‌شود و عبارت *Flemish* برای فلاندری (هلندی بلژیک) بکار می‌رود. مورد استثناء، استان فریسلاند هلند است که در آن زبان فریزی رواج دارد. افزون بر اینها، در شمال بلژیک و بخش کوچکی از فرانسه که در غرب بلژیک قرار دارد نیز به این زبان تکلم می‌شود. زبان هلندی همچنین به‌عنوان زبان اداری در سورینام و آنتیل‌های هلند که مستعمرات سابق هلند می‌باشند استفاده می‌شود.
زبانی اشتقاقی از این زبان که آفریکانس نام دارد یکی از زبان‌های ملی جمهوری آفریقای جنوبی می‌باشد (زبان دوم، انگلیسی است).

## مشخصات
هلندی به‌عنوان یک زبان نوشتاری، کاملاً یکنواخت است. این زبان نوشتاری، در هلند و بلژیک تفاوت دارد اما این اختلاف، حتی کم‌تر از اختلاف میان انگلیسی نوشتاری در آمریکا و بریتانیا است. اما به عنوان زبانی گفتاری، زبانی بسیار گونه‌گون است.

در یک سو، هلندی معیار قرار دارد که *Algemeen Beschaafd Nederlands* (هلندی همگانی فرهیخته) خوانده می‌شود. این زبان، برای مقاصد رسمی و عمومی و زبان آموزش در مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها است. هلندی معیار، در همه جا کمابیش یکنواخت است، اگرچه متکلمان آن، به سبب تکیه در سخن گفتن، منطقه که از آن آمده‌اند را نشان می‌دهند. از دیگر سو، گویش‌های محلی قرار دارد که میان خانواده و دوستان و نیز افراد یک روستا به کار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* دستور زبان هلندی
* فهرست سرزمین‌هایی که هلندی یک زبان رسمی در آنجا است
* الفبای هلندی
* زبان اشاره هلندی
* ویکی‌پدیای هلندی
* زبان فلامان

## منابع

* وستا، مجله زبان و فرهنگ هلندی

زبان هلندی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های بلژیک
رده:زبان‌های جزایر ای‌بی‌سی
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های سن مارتن
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
رده:زبان‌های فرانکی سفلا
رده:زبان‌های معیار
رده:زبان‌های هلند
رده:زبان‌های ژرمنی
کوسکو (شهر)

**کوسکو** یا **کوزکو** (؛  یا ، ) شهری در جنوب‌شرقی پرو، در نزدیکی درهٔ مقدس از رشته‌کوه‌های کوه‌های آند و رود هواتانای است. این شهر پایتخت استان و منطقهٔ همنام خود است.

این شهر تا زمان فتح پرو توسط اسپانیا در سدهٔ شانزدهم، پایتخت امپراتوری اینکا بود. در سال ۱۹۸۳، کوسکو به‌عنوان یک میراث جهانی توسط یونسکو با عنوان "شهر کوسکو" ثبت شد. این شهر به یکی از مقاصد مهم گردشگری تبدیل شده است و سالانه بیش از ۲ میلیون بازدیدکننده را میزبانی می‌کند و گذرگاهی به ویرانه‌های متعدد اینکایی همچون ماچو پیچو، و بسیاری دیگر فراهم می‌آورد. قانون اساسی پرو (۱۹۹۳) این شهر را به‌عنوان پایتخت تاریخی پرو تعیین کرده است.

کوسکو هفتمین شهر پرجمعیت پرو است؛ در سال ۲۰۱۷ جمعیتی معادل ۴۲۸٬۴۵۰ نفر داشت. همچنین این شهر بزرگ‌ترین شهر در رشته‌کوه‌های آند پرو است و این منطقه هفتمین منطقهٔ کلان‌شهری پرجمعیت پرو به‌شمار می‌رود. ارتفاع آن حدود  است. بزرگ‌ترین ناحیهٔ شهر، ناحیهٔ کوسکو است که در سال ۲۰۱۷ جمعیتی معادل ۱۱۴٬۶۳۰ نفر داشت و حدود یک‌چهارم جمعیت کل شهر را تشکیل می‌داد.

## تاریخچه
از نظر اینکاها، پایتخت امپراتوری کوسکو «ناف جهان» بود، یعنی جایی که زمین، آسمان و رودها با یکدیگر تلاقی می‌کردند. کوسکو که محاط به کوه‌های مقدس و پوشیده از برف بود، ناحیه‌ای بس عظیم‌تر از یک شهر بود و تجسم اسطوره، تاریخ و هویت کیهانی اینکا و آینهٔ آسمان به شمار می‌رفت. این شهر که به دست پاچاکوتی‌ها در وسعتی پهناور بنا شده، به شکل یوزپلنگی عظیم‌الجثه نماد سلطنت اینکا بود. این شهر به دو نیمهٔ کوسکوی علیا و سفلی تقسیم شده و جایگاه پرستشگاه‌ها، بارگاه‌ها و کاخ مقابر امپراتوران گذشته بود که اجساد مومیایی آن‌ها جزوه اصلی کیش سلطنتی به شمار می‌رفت.

## نگارخانه

پرونده:Cathédrale de Cusco Décembre 2007e.jpg|
پرونده:Iglesia-La-Compania---Cuzco.jpg|
پرونده:CuscoPiedra12angulo.jpg|
پرونده:Cusco-catedral-c01.jpg|
پرونده:Centro del cuzco.jpg|
پرونده:Cuzco Décembre 2007 - Panorama 1.jpg|
پرونده:CristoBlanco.jpg|
پرونده:Pachacuti statue, Cuzco.jpg|
پرونده:Panorama of Cusco from Coricancha.jpg|


## منابع

Wikipedia contributors, "Cusco," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cusco&oldid=208206474

رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در پرو
رده:انحلال‌های سده ۱۶ (میلادی) در تمدن اینکا
رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده دهم (میلادی) در پرو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۳۳ (میلادی) در امپراتوری اسپانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۱ (میلادی) در پرو
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۳ (میلادی) در تمدن اینکا
رده:پایتخت کشورهای پیشین
رده:شهرهای پرو
رده:کوسکو
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۳۳ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۰ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در منطقه کوزکو
رده:میراث جهانی در پرو
سرحد چهاردانگه

[بندانگشتی|270px|چپ|مسیر [دشت نمدان واقع در سرحد چهاردانگه]]
**سرحد چهاردانگه** یا **چهارناحیه** منطقه‌ای سردسیری در شمال استان فارس (سرحد) در حوزه شهرستان‌های اقلید، آباده و مرودشت است که شامل حدود ۸۰ روستا و سه شهر سده، حسن‌آباد و دژکرد می‌شود. بیشتر ساکنان این منطقه به زبان‌های فارسی، ترکی و لری سخن می‌گویند.

این منطقه از آن جهت چهاردانگه نامیده می‌شود که شامل چهار دشت اوجان، خسروشیرین، خنجشت و کوشک زر می‌باشد. به گفته *[[فارسنامه ناصری]]* روستای آسپاس مرکز بلوک سرحد چهاردانگه است.

## جغرافیا
آب و هوای این منطقه سرد کوهستانی بوده و متوسط بارندگی سالانه در این منطقه حدود ۴۰۰ میلیمتر در سال می‌باشد. سرچشمه رود کر به عنوان بزرگ‌ترین رود استان فارس و تأمین‌کننده آب سدهای ملاصدرا، درودزن و سیوند و همچنین دریاچه بختگان در این منطقه می‌باشد. در *فارسنامه* اشاره شده:

## مردم
سرحد چهاردانگه از دیرباز محل ییلاق و سکونت فصلی و دائمی اقوام مختلف بوده است. ترکیب جمعیتی این منطقه حاصل قرن‌ها کوچ، هم‌جواری و تعامل فرهنگی است. فارسی‌زبانان ساکنان اولیه سرحد بوده‌اند و در سده اخیر با یکجانشین شدن عشایر، گروه‌هایی از قشقایی‌ها، لرها (به ویژه بویراحمدی‌ها) و باصری‌ها در این مناطق ساکن شده‌اند. کردشولی‌ها دیگر گروه ساکن در این مناطق هستند. در دوره صفویه، گروهی ۴۰ هزار نفره ازچرکس‌ها و گرجی ها در پیرامون آسپاس ساکن شدند که امروزه زبان خود را از دست داده و در جمعیت بومی حل شده‌اند و یا به مناطق شرقی (اقلید و ابرکوه) مهاجرت کردند.

## قلمرو عشایر
به طور تاریخی ییلاق ایل‌های قشقایی، باصری و کردشولی در سرحد چهاردانگه قرار داشت. در بلوک احمدآباد از گردنه شاهمور تا رضاآباد متعلق به ایل باصری و از رضاآباد به بعد از سرزمین‌های قشقایی به شمار می‌رود. منطقه خنجشت نیز ییلاق کردشولی‌ها به شمار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* سرحد شش‌دانگه

## منابع

* عکس‌های منطقه

رده:استان فارس
رده:جغرافیای استان فارس
رده:ییلاق‌های استان فارس
نخشید

**آگلونما** یا **نخشید**  یک سرده از تیره گل‌شیپوریان (Araceae) است.

زیستگاه آن جنوب شرقی آسیا (اندونزی و مالزی) است.
گیاهی همیشه‌سبز و پایا با برگ‌های زینتی است. برگ‌های آن (مستطیلی نیزه‌ای) است. اندازه برگ‌ها بر حسب گونه به درازای ۲۵ سانتیمتر و پهنای ۱۲ سانتیمتر است. بلندای گیاه برحسب گونه تقریباً بین ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر در سطح فوقانی خود تغییر می‌کند. نقاط یا لکه‌های سبز تیره دارد. این گیاه گل‌هایی سفید دارد که در تابستان آشکار می‌شود. میوه‌های آن قرمز رنگ است.

## روش کاشت و نگهداری
این گیاه به خاک غنی و تورب با زهکشی خوب نیاز دارد. درجه حرارت زمستان باید ۱۳-۱۵ درجه سانتیگراد باشد. گیاه به رطوبت جو نیازمند است؛ بنابراین در تابستان گیاه را با آب افشانه کنید. از آبیاری فراوان به ویژه در زمستان خودداری کنید. از گذاشتن گیاه در برابر نور مستقیم آفتاب پرهیز کنید. با اینکه گیاه نسبتاً در جاهای تاریک پایدار است از گذاشتن همیشگی آن در چنین جاهایی خودداری کنید. گیاه در برابر دود و گاز برخاسته از شوفاژ حساس است و به سرعت برگ‌های پائینی خود را از دست می‌دهد. گلدان گیاه را باید هر سال در بهار تعویض کرد. برای پاک‌کردن برگ‌ها هر ماه آن را با آب ولرم و اسفنج شستشو دهید. از مصرف مواد شیمیایی که برگ‌ها را براق می‌کند خودداری کنید. در فصل رویش هر پانزده روز یک‌بار از کودهای مایع رقیق به گیاه بدهید.

## روش‌های افزایش
۱- با بذر: دانه‌های میوه‌های قرمز خشک ناشکوفایی که پس از گل‌دادن بر روی گیاه می‌رویند و بدون هیچ زیبایی هستند را در گرمای ۲۷ درجه سانتیگراد در بهار بکارید (هرچند اگر هدف تهیه بذر نباشد گل‌ها را بی‌درنگ از گیاه جدا کنید زیرا گیاه به‌شدت کم‌توان می‌شود).

۲- با قلمه: در بهار می‌توان قلمه‌هایی از ساقه گیاه گرفته و در مخلوطی از ماسه، پیت در دمای ۱۸-۲۱ درجه سانتیگراد کاشت.

۳- با تقسیم ریشه: در بهار می‌توان به تقسیم ریشه مبادرت ورزید (این روش آسان‌تر است).

## سودمندی
آگلونما یکی از بهترین و نیرومندترین گیاهان پاک کننده هوا است و برای پاک‌سازی آلودگی‌های درون خانه از جمله سم‌هایی مانند بنزن و فرمالدئید می‌باشد.

## مشکلات و درمان‌ها
اگر برگ، پیچ خورده یا کناره آن قهوه‌ای است: هوا خیلی سرد یا سرد بی‌رطوبت است.

اگر برگ، پژمرده یا نوک آن قهوه‌ای است: هوا خیلی خشک و کم رطوبت است.

## آفت‌ها
شته‌ها، کنه‌ها، شپشک‌های آردآلود، تریپس و شپشک‌های سپردار این گیاه را مورد حمله قرار می‌دهند.

## گونه‌ها
* *Aglaonema brevispathum*
* *Aglaonema chermsiriwattanae*
* *Aglaonema cochinchense*
* *Aglaonema commutatum*
* *Aglaonema cordifolium*
* *Aglaonema costatum*
* *Aglaonema densinervium*
* *Aglaonema flemingianum*
* *Aglaonema hookerianum*
* *Aglaonema marantifolium*
* *Aglaonema modestum*
* *Aglaonema nebulosum*
* *Aglaonema nitidum*
* *Aglaonema ovatum*
* *Aglaonema philippinense*
* *Aglaonema pictum*
* *Aglaonema pumilum*
* *Aglaonema roebelinii*
* *Aglaonema rotundum*
* *Aglaonema simplex*
* *Aglaonema tricolor*
* *Aglaonema vittatum*

## منابع

مجله ماهانه باغبان شماره ۳۴ خرداد ۱۳۶۲.

رده:سرده‌های گل‌شیپوریان
رده:گل‌شیپوریان
رده:گیاهان آپارتمانی
[[رده:گیاهان باغی آسیا]
نخل‌پیچ

**کاج پیچی** یا **پیچ‌کاجی** یا **کادی** یا کدر، نام یک جنس (سرده) از گیاهان است. کاج پیچی سرده‌ای از پیچکاجی‌سانان است با حدود۶۰۰ گونهٔ شناخته‌شدهٔ درختچه‌ای کوتاه به ارتفاع کمتر از یک متر یا درختی متوسط تا ارتفاع ۲۰ متر با تاج‌پوشی گسترده و رشدی متوسط؛ تنهٔ تنومند آن‌ها دارای انشعابات بسیاری است که اثرات متعدد برگ گرداگرد آن باقی مانده است.

گونه‌های این گیاه را به خاطر برگ‌های زیبایشان که شبیه برگ‌های آناناس است پرورش می‌دهند مهم‌ترین گونه زینتی آن که در منازل پرورش می‌دهند عبارت‌اند است:

۱-p.veitchii-این گونه بومی پلی‌نزی است ارتفاع و گسترش آن در حدود ۶۰ سانتیمتر است. برگ‌های شمشیری، پهن، ناوی شکل در کنار و روی برگ‌های مرکزی دارای دانه‌های ظریف خار مانند می‌باشد. طول آن به شصت سانتیمتر می‌رسد. رنگ آن سبز تیره با لبه سفید خالص یا نقره‌ای رنگ است.
از خصوصیات این گیاه به وجود آوردن ریشه هوایی است که به صورت مستقیم از گیاه خارج شده و در محیط زیستگاه به طول یک متر می‌رسد. این وضعیت البته در اتاق به ندرت مشاهده می‌گردد.

## مراقبت‌های لازم
۱-نور
گیاهان این جنس به نور فراوان احتیاج دارند و نور متوسط را نیز تحمل می‌کنند نور مستقیم خورشید برای آنان مضر است.
۲-حرارت
این جنس مخصوص گلخانه‌های گرم است، حرارت مناسب برای آن ۲۲–۲۰ درجه‌است؛ ولی باید آن را از منبع حرارتی مانند بخاری، رادیاتور شوفاژ و همچنین جریان هوا دور نگه داشت و حرارت کمتر از پانزده درجه گیاه احتمالاً از بین خواهد رفت.
۳-آبیاری-گیاه به آب زیادی احتیاج دارد، بنابراین خاک گلدان باید همیشه مرطوب باشد، ضمناً گلدان باید دارای زه کشی خوب باشد تا آب آن در خاک باقی نماند زیرا آب زیاد موجب پوسیدگی ریشه می‌گردد.
۴- رطوبت
گیاه به رطوبت متوسط هوا احتیاج دارد. پاشیدن آب بر روی برگ‌ها مخصوصاً در تابستان بسیار ضروری است. چنانچه درجه حرارت کم ولی رطوبت هوا زیاد باشد نوک برگ‌ها قهوه‌ای و خشک می‌شود و در هوای خشک مورد حمله تریپس و عنکبوت‌های قرمز و سایر حشرات مضر قرار می‌گیرند که به‌وسیله سموم حشره کش می‌توان آن‌ها را از بین برد
۵-نوع خاک
خاک برگ‌ها مخصوصاً خاک حاصله از چمن یا مخلوطی از ماسه، خاک برگ و پیت مناسبترین خاک برای گیاهان است ph یعنی اسیدیته خاک باید قلیایی و در حدود ۸–۷ باشد
۶-کود:
این گیاه احتیاج زیادی به کود ازته دارد و می‌توان از کودی از که شامل ۱۰۰گرم نیترات پتاسیم، ۱۰۰گرم فسفات کلسیم، و۲۰۰گرم سولفات آمونیم است استفاده کرد و آن را به به مقدار ۳۰ گرم در لیتر هر دو هفته یکبار از فروردین تا آبان ماه به گیاه داد.
کشت و ازدیاد گیاه
ازدیاد گیاه به این صورت است که پاجوش‌های ایجاد شده از گیاه را با قسمتی از ریشه گیاه در فصل بهار و تمام طول تابستان جدا کرده و محل برش را برای جلوگیری از پوسیدگی با زغال چوب می‌پوشانیم و سپس به کاشت آن اقدام می‌نماییم.

## نگارخانه

Image:ScrewPine02_Asit.JPG|
Image:ScrewPine03_Asit.JPG|
File:Pandanus trees, Hawaii.jpg|
File:Pandanus trees 3, Hawaii, 1959.jpg|
File:Pandanus_utilis_at_Itiquira_Falls.jpg|
File:Pandanus_utilis_leaves_detail.jpg|


## منابع

برگرفته از کتاب پرورش گیاهان زینتی در خانه و آپارتمان نوشته راب هرویک ترجمه منصور علوی و مقاله آقای محمد صانعی شریعت پناه در مجله باغبان بهمن ۱۳۶۱.

## پیوند به بیرون

* نام‌های کادی و کدر از فرهنگ دانشگاهی آریانپور.

رده:پیچ‌کاجیان
رده:درختچه‌ها
رده:سرده‌های پیچ‌کاجی‌سانان
رده:کادی
رده:گیاهان آپارتمانی
رده:گیاهان دارویی
رده:آشپزی مالدیوی
رده:آشپزی نائورویی
بمب لوله‌ای

چپ|بندانگشتی|300px
**بمب لوله‌ای**  نوعی بمب دستی بسیار ساده و در عین حال قدرتمند است که به نوعی شناسنامه برای آنارشیستهای جهان تبدیل شده‌است. این بمب در حقیقت یک سلاح ضد نفر با قدرت پرتاب ترکش با سرعت بالا است و بسته به اندازه آن و نوع مواد منفجره بکار رفته در آن، قدرتی بین یک نارنجک دستی تا یک گلوله توپ جنگی دارد.

## طرح
حاشیه|وسط|بی‌قاب|208x208پیکسل|ظاهر بمب های لوله ای متفاوت
بمب مامولاّ بخش کوتاهی از لوله فولادی آب حاوی مواد منفجره است و در دو انتها با سرپوش های فولادی  یا برنجی بسته میشود. فیوز از سوراخ های سرپوش وارد میشود. فیوز میتواند برقی باشد، مانند سیم هایی که به تایمر و باتری وصل میشوند یا میتواند یک فیوز معمولی مانند فیتیله باشد

به طور کلی مواد منفجره قوی مانند TNT استفاده نمیشود زیرا تهیه  چاشنی های مورد نیاز انها برای کاربران غیردولتی دشوار است

فشار گاز این مواد منفجره به قدری قوی است که نیازی به مهار شدن توسط لوله بمب ندارند

در عوض هرنوع مخلوط یا ماده انفجاری که سازنده بتواند تهیه کند یا بسازد، استفاده میشود برخی مخلوط های منفجره مانند باروت ، سرکبریت یا مخلوط های کلرات ، که در اثر اصطکاک و الکتریسته ساکن و جرقه های ایجاد شده در هنگام بسته بندی مواد بسیار مستعد اشتعال هستند که باعث صدمات یا مرگ های زیادی میشوند. در میان سازندگان گاهی اوقات اجسام تیز مانند میخ و تکه فلز تیز و یا شیشه شکسته اضافه میشود تا صدمات احتمالی جراحت و مرگ بیشتر شود

## منابع

* 

رده:بمب‌ها
رده:بمب‌های دست‌ساز
رده:سلاح‌های شورشیان
معدود

در دستور زبان، **مَعدود** یا **شمرده** واژه‌ای است که عدد بر شماره آن دلالت می‌کند. به عبارت دیگر، آن چیزی که مورد شمارش قرار گرفته معدود است. برای نمونه در: «پنج کتاب» و «چهار صندلی»، پنج و چهار عدد و کتاب و صندلی معدود هستند.

در فارسی جای معدود معمولاً بعد از عدد است مانند سه کودک، چهار خانه، پنج خیابان.
در قدیم گاه به ویژه در اشعار عدد پس از معدود هم آمده مانند:

بسی رنج بردم درین سال سی - عجم زنده کردم بدین پارسی

البته معمولاً در بیشتر مواردی که معدود جلوتر از عدد آورده شده، به معدود یک یاء نکره افزوده شده‌است. نمونه از نظامی:

بگرفت عصا چو ناتوانان - برداشت تنی دو از جوانان

امکان دارد که میان شمار و شمرده با آمدن واژه‌هایی فاصله بیفتد. نمونه از سعدی:

پسر چون ز **ده** برگذشتش **سنین** - ز نامحرمان گو فراتر نشین

در فارسی معدود اعداد اصلی در حال عادی برخلاف زبان‌های اروپایی با عدد همخوانی ندارد مانند «هفت مداد»، «چهار دانشجو» و نه «هفت مدادها» و «چهار دانشجوها».

## منابع
نشاط، سیدمحمود، *شمار و مقدار در زبان فارسی ۱،* انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۵۹خ، صص۱۴۹–۱۶۰.

رده:دستور زبان
بقراط (ابهام‌زدایی)

**[[بقراط]]** پزشک یونانی بود که سوگندنامه‌اش معروف است.

**بقراط** همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* بقراط خیوسی ریاضی‌دان و ستاره‌شناس یونان باستان
ایمکس

**ایمکس**  نام دسته‌ای از ویرایشگرهای متن با قابلیت‌های گسترش‌پذیری بالاست. ایمکس نزد برنامه‌نویسان رایانه خصوصاً لینوکس و به‌طور کلی شبه یونیکس کاران از محبوبیت بالایی برخوردار است. در واقع ویرایشگر وی‌آی (vi) و ایمکس دو رقیب اصلی در عرصهٔ ویرایش متن در دنیای شبه یونیکس محسوب می‌شوند و جنگ ویرایشگرها را به وجود آوردند.

نام ایمکس از عبارت انگلیسی **E**ditor **MA**cro**S** (به معنی ماکروهای ویرایشگر) برای ویرایشگر تیکو برگرفته شده‌است. این ماکروها نخستین بار توسط ریچارد استالمن و گای استیل در ۱۹۷۶ نوشته شدند. نسخه‌های گوناگونی از ایمکس در طول سالیان به وجود آمده‌اند اما امروز از دو گونهٔ اصلی آن استفاده می‌شود: گنو ایمکس که پرطرفدارترین و ایکس‌ایمکس که در واقع شاخه‌ای جداشده از گنو ایمکس است. ایکس‌ایمکس ۱۹۹۱ میلادی رشد مستقل خود را آغاز کرد. با این حال تا به امروز تا حد بسیار زیادی با گنو ایمکس همخوانی دارد. پروژهٔ گنو ایمکس توسط ریچارد استالمن در سپتامبر ۱۹۸۴ آغاز به کار کرد و نخستین انتشار عمومی آن در تاریخ ۲۰ مارس ۱۹۸۵ (۲۹ اسفند ۱۳۶۳) صورت گرفت. تا سال ۲۰۰۸ وظیفهٔ نگهداری از کد گنو ایمکس به عهدهٔ استالمن بود و پس از آن به Stefan Monnier و Chong Yidong داده شد. زبانی که برای گسترش امکانات ایمکس از آن استفاده می‌شود گویشی خاصی از زبان برنامه‌نویسی لیسْپ به نام ایمکس لیسپ است.

ایمکس یکی از قوی‌ترین ویرایشگرهای متن در حال حاضر است. باید توجه داشت که ایمکس برای ویرایش *متن* است و نه* واژه‌پردازی*. از این رو هدف اصلی آن کنترل اندازه یا نوع قلم و امثال آن نیست، بلکه دستکاری در کلمات و بندها (شامل جابجایی و پس‌وپیش کردن و پاک‌کردن و…) و رنگ‌آمیزی متن برای آسان‌سازی ویرایش برنامه‌های رایانه‌ای و امثال آن است. از طریق ایمکس می‌توان برنامه‌های رایانه‌ای را نوشته، اجرا و حتی غلط‌گیری (debug) کرد. اصولاً می‌توان ایمکس را برای کار با هر زبان برنامه‌نویسی دلخواهی بهینه‌سازی و تنظیم کرد؛ و تمام این گسترش‌ها از طریق زبان ایمکس لیسپ است.

## پیوندهای وابسته
* گنو ایمکس
* جنگ ویرایشگرها
* دایرد

## منابع

* Wikipedia contributors, "Emacs," *Wikipedia, The Free Encyclopedia*, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emacs&oldid=57358013 (accessed June 14, 2006). /
* *GNU Emacs Manual* http://www.gnu.org/software/emacs/manual/emacs.html

## پیوند به بیرون


رده:برنامه‌نویسی
رده:علوم رایانه در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:محیط‌های توسعه مجتمع آزاد
رده:محیط‌های توسعه مجتمع گنو/لینوکس
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای آزاد نوشته‌شده با سی
رده:نرم‌افزارهای آزاد نوشته‌شده با لیسپ
رده:نرم‌افزارهای پروژه گنو
رده:ویرایشگرهای متن آزاد
رده:ویرایشگرهای متن اواس ده
رده:ویرایشگرهای متن لینوکس
رده:ویرایشگرهای متن ویندوز
رده:ویرایشگرهای متن یونیکس
رده:ویرایشگرهای متن
مراغ

**مراغ**، روستایی در دهستان چارک بخش شیبکوه شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۷۸۱** نفر (**۲۰۴** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بندر لنگه
برنامه‌ریزی تولید

بندانگشتی|جایگاه برنامه‌ریزی تولید در چرخه تولید
**برنامه‌ریزی تولید**  فرایند برنامه‌ریزی برای تولید یا ساخت محصولات یک شرکت یا یک صنعت است.

برنامه‌ریزی تولید یکی از درس‌های رشتهٔ دانشگاهی مهندسی صنایع است.
این درس معمولاً به صورت ۳ واحدی ارائه می‌شود و هدف آن مدل‌سازی و ارایهٔ برنامهٔ تولیدی برای یک کارخانه بر اساس محدودیت‌های تقاضا، ظرفیت تولید، انبار، بودجه و … است.

در این درس به چگونگی برنامه‌ریزی تولید بر روی دستگاه‌های تولید به صورت موازی و سری و مباحث Jobshop ,Flowshop نیز پرداخته می‌شود و در هر یک از موارد فوق تا حدی روش‌های حل دقیق و هیوریستیک نیز مطرح می‌شوند.

### '''روش‌های نوین برنامه‌ریزی تولید و چالش‌های پیش‌رو'''
با پیشرفت فناوری و تغییرات سریع در تقاضای بازار، برنامه‌ریزی تولید به یکی از جنبه‌های اساسی و پیچیده در مدیریت تولید تبدیل شده است. روش‌های نوین برنامه‌ریزی تولید با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته و رویکردهای خلاقانه، راه‌حل‌های جدیدی برای بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها ارائه می‌دهند. با این حال، این روش‌ها همچنان با چالش‌هایی روبرو هستند که نیازمند بررسی و مدیریت دقیق هستند.

#### روش‌های نوین برنامه‌ریزی تولید

# **تولید به موقع (Just-in-Time):**  در این روش، تولید به جای انباشت موجودی، بر اساس تقاضای واقعی انجام می‌شود. این رویکرد باعث کاهش هزینه‌های انبارداری، جلوگیری از هدررفت منابع، و بهبود بهره‌وری می‌شود.
# **برنامه‌ریزی مبتنی بر تقاضا:**  با استفاده از داده‌های تحلیلی و الگوریتم‌های پیشرفته، تولیدکنندگان می‌توانند نیازهای بازار را پیش‌بینی کرده و تولید را بهینه‌سازی کنند. این روش خطر تولید بیش از حد یا کمتر از نیاز را کاهش می‌دهد.
# **برنامه‌ریزی چابک (Agile Planning):**  این روش به انعطاف‌پذیری بالا در پاسخ به تغییرات بازار و نیازهای مشتری تمرکز دارد. در تولید چابک، تغییرات سریع در تقاضا و شرایط بازار با حداقل زمان پاسخ‌دهی مدیریت می‌شود.
# **استفاده از فناوری‌های پیشرفته:**  فناوری‌هایی مانند اینترنت اشیاء (IoT)، داده‌های کلان (Big Data) و هوش مصنوعی، امکان نظارت و بهینه‌سازی فرآیندهای تولید را به صورت دقیق فراهم می‌کنند.
# **سیستم‌های پیشرفته MRP:**  استفاده از سیستم‌های پیشرفته مدیریت منابع تولید، مانند **DOGIC MRP**، با استفاده از تکنیک های هیبریدی به شرکت‌ها کمک می‌کند تا فرآیندهای برنامه‌ریزی، مدیریت موجودی و زنجیره تأمین را بهبود بخشند.

#### چالش‌های پیش‌رو در برنامه‌ریزی تولید

# **تغییرات سریع در تقاضا:**  یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، تغییرات غیرمنتظره در نیازهای بازار است که ممکن است برنامه‌ریزی‌های دقیق را تحت تأثیر قرار دهد.
# **محدودیت منابع:**  کمبود مواد اولیه، نیروی کار ماهر و ظرفیت تولید می‌تواند مانعی در اجرای برنامه‌های تولیدی باشد.
# **پیچیدگی زنجیره تأمین:**  افزایش تعداد تأمین‌کنندگان و پیچیدگی در زنجیره تأمین، مدیریت تولید را دشوارتر می‌کند.
# **هزینه‌های بالا:**  پیاده‌سازی فناوری‌های نوین و سیستم‌های پیشرفته نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل توجهی است که ممکن است برای برخی شرکت‌ها چالش‌برانگیز باشد.
# **مدیریت تغییرات سازمانی:**  تغییر فرآیندها و پذیرش فناوری‌های جدید اغلب با مقاومت کارکنان و نیاز به آموزش‌های گسترده همراه است.

## منابع

* 

رده:برنامه‌ریزی تولید
رده:اقتصاد کلان
رده:برنامه‌ریزی
وی‌آی

**وی‌آی** نام برنامه‌ای رایانه‌ای و ویرایشگر نوشتار است که در سال ۱۹۷۶ توسط بیل جوی برای نسخه‌های اولیه بی‌اس‌دی نوشته شد. vi جزئی از استاندارد پازیکس است.

## جستارهای وابسته
* ویم
* فهرست ویرایشگرهای متن

## منابع

رده:وی‌آی
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهایی که از پروانه بی‌اس‌دی استفاده می‌کنند
رده:ویرایشگرهای متن
رده:ویرایشگرهای متن یونیکس
پاول شوارتس

**پاول شوارتس**  (زاده ۱۹ نوامبر ۱۸۶۷ - درگذشته ۲۸ دسامبر ۱۹۳۹) ایران‌شناسی آلمانی است که در مورد جغرافیا و تاریخ ایران پژوهش کرده است. او استاد دانشگاه لایپزیگ بود. از میان کتابهای او، جغرافیای تاریخی فارس با ترجمه کیکاوس جهانداری در سال ۱۳۷۲ به فارسی چاپ شده است.

## کتابشناسی

* Paul Schwarz, *Die Zuckerpressen von Ahwaz*, Straßburg 1915 (Småskrift)
* P. Schwarz, *Iran im Mittelalter nach den arabischen Geographen*, vol. II, Leipzig, 1910.

## منابع

* 

رده:استادان دانشگاه لایپزیگ
رده:ایران‌شناسان اهل آلمان
رده:خاورشناسان اهل آلمان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لایپزیگ
رده:درگذشتگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۶۷ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل آلمان
گئورگ لیگتی

**گئورگ لیگِتی** (؛ زادهٔ ۲۸ مه ۱۹۲۳ – درگذشتهٔ ۱۲ ژوئن ۲۰۰۶) آهنگساز یهودی مجارتبار بود که در رومانی به دنیا آمد و بعدها تبعهٔ اتریش شد. بسیاری او را در زمرهٔ بزرگ‌ترین آهنگسازان موسیقی سازی قرن بیستم برمی‌شمارند. بسیاری از آثار او در محافل علاقه‌مند به موسیقی کلاسیک شناخته شده هستند، اما شهرت او در نزد عامهٔ مردم بیشتر بخاطر بخش‌هایی از مشهورترین آثار او چون *اتمسفرها*، *رکوئیم* و *نور ابدی* که به وضوح و با تأکید در فیلم *[[۲۰۰۱: اودیسه فضایی (فیلم)|۲۰۰۱: اودیسه فضایی]]* اثر استنلی کوبریک استفاده شده‌است. این کارگردان آمریکایی از بخش‌هایی از دیگر آثار لیگتی در فیلم‌های دیگرش چون *[[درخشش (فیلم ۱۹۸۰)|درخشش]]* و *[[چشمان کاملا بسته]]* نیز استفاده کرده‌است.

## یادداشت

#  به لاتین: *Lux Aeterna*

## منابع

* وبگاه رسمی 
* Mattison, Ben. ''Composer György Ligeti Dies at 83''. PlaybillArts.com, 12 June 2006.

## پیوند به بیرون
* صفحهٔ آهنگساز در وبگاه موسیقی کلاسیک سونی 
* Plaistow, Stephen. ''Obituary for György Ligeti'', The Guardian, Wednesday June 14, 2006, Retrieved June 14, 2006.
* Ross, Alex. ''Ligeti Split'', The New Yorker, 28 May 2001.

رده:آهنگسازان ارگ بادی
رده:آهنگسازان اهل اتریش
رده:آهنگسازان اهل رومانی
رده:آهنگسازان اهل مجارستان
رده:آهنگسازان پیانو
رده:آهنگسازان کلاسیک اهل اتریش
رده:آهنگسازان کلاسیک اهل مجارستان
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد اهل اتریش
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد اهل مجارستان
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد
رده:آهنگسازان کلاسیک یهودی
رده:آهنگسازان موسیقی کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
رده:آهنگسازان ویولن
رده:آهنگسازان ویولنسل
رده:اعضای افتخاری آکادمی سلطنتی موسیقی
رده:اعضای افتخاری انجمن رویال فیلارمونیک
رده:اعضای فرهنگستان اروپایی دانش و هنر
رده:اعطای تابعیت اتریش
رده:افراد اتریشی رومانیایی-یهودی‌تبار
رده:افراد اتریشی مجاری-یهودی‌تبار
رده:افراد اتریشی یهودی‌تبار
رده:افراد رومانیایی یهودی‌تبار
رده:اهالی ترناوه
رده:اهالی شهرستان مورش
رده:برندگان جایزه گراومایر
رده:برندگان جایزه ولف در هنر
رده:تبعیدشدگان اهل مجارستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان مرکزی وین
رده:دانش‌آموختگان آکادمی موسیقی فرانتس لیست
لیگتی، گئورگی
رده:دریافت‌کنندگان پور لو مریت (نشان غیرنظامی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه امپراتوری
رده:دریافت‌کنندگان جایزه موسیقی لئونی سونینگ
رده:دریافت‌کنندگان نشان علم و هنر اتریشی
لیگتی، گئورگی
رده:فرماندهان نشان ادبیات و هنر
رده:مجارهای مهاجرت‌کرده به اتریش
رده:مدال‌های طلای انجمن رویال فیلارمونیک
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک یهودی
رده:هنرمندان دویچه گرامافون
رده:یهودیان اهل اتریش
رده:یهودیان اهل مجارستان
رده:برندگان جایزه کشوت
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل مجارستان
گل‌سرخیان

**تیرهٔ گل‌سرخ**، **گُل‌سُرخیان**، **رزاسه** (Rosaceae) یکی از تیره‌های گیاهی از راستهٔ گل‌سرخ‌سانان است. علاوه بر گل سرخ (رز)، آلو، ازگیل، زردآلو، سیب، هلو در این تیره قرار دارند.

## تقسیم‌بندی قدیم
این تیره به چهار زیرتیره تقسیم می‌شد.
* رزوئیده
* پیچ‌وشان
* پرونوئیده/بادامی‌واران
* مالوئیده

## تقسیم‌بندی جدید
از سال ۲۰۱۱ مطابق قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان سه زیرتیرهٔ آمیگدالوئیده، اسپیره‌اوئیده (پیچ‌وشان) و مالوئیده با هم ادغام شدند و تشکیل یک زیرتیرهٔ واحد با نام آمیگدالوئیده دادند.

## جستارهای وابسته
* فهرست تیره‌های متداول گیاهان گلدار

## منابع

* 

رده:گل‌سرخیان
رده:جانداران موجود پدیدآمده در کرتاسه
رده:تیره‌های گل‌سرخ‌داران
رده:تیره‌های گیاهی
پرچم دزدان دریایی

بندانگشتی|پرچم دزدان دریایی
دزدان دریایی اروپایی و آمریکایی در قدیم از پرچمی استفاده می‌کردند که **پرچم دزدان دریایی** یا پرچم کشتی دزدان نام دارد. این پرچم را امروزه بیشتر به صورت یک جمجمه بر بالای استخوان‌های ضربدری بر روی یک زمینه سیاه ترسیم می‌کنند ولی در قدیم پرچم دزدان دریایی انواع و گونه‌های متفاوت زیادی داشت. جک چلواری و توماس تو در پرچم‌های خود به‌جای استخوان، شمشیر ترسیم می‌کردند.

## جستارهای وابسته
* امان ندادن

## نگارخانه

File:Edward Low Flag.svg|
File:Pirate Flag of Blackbeard (Edward Teach).svg|
File:John Quelch Flag.svg|
File:Captain Dulaien Flag.svg|
File:Bartholomew Roberts Flag.svg|
File:Bartholomew Roberts Flag1.svg|
File:Pirate Flag of Rack Rackham.svg|
File:Flag of Edward England.svg|
File:Pirate Flag of Stede Bonnet.svg|
File:Flag of Christopher Condent.svg|
File:Flag of Henry Every red.svg|
File:Pirate Flag of Henry Every.svg|
File:Flag of Christopher Moody.svg|
File:Pirate Flag of Thomas Tew.svg|
File:Richard Worley Flag.svg|
File:Pirate Flag of Emanuel Wynne.svg|


## منابع

Kapers en piraten - Ronald Prud'homme van Reine, Januareeks, HD Uitgevers, Hilversum, blz. 29, .

رده:پرچم‌های دریایی
رده:تصویرنگاشت‌ها
رده:جمجمه در هنر
رده:دزدی دریایی
رده:ممنتو موری
رده:نمادهای صلیب
رده:نمادهای نظامی
رده:تاریخ دریانوردی نظامی
رده:انواع پرچم
روغن‌ماهی کوچک

بندانگشتی|چپ|200px|روغن‌ماهی کوچک

**روغن‌ماهی کوچک** (نام علمی: Melanogrammus aeglefinus) یک ماهی دریایی است که در دو سوی اقیانوس اطلس شمالی پراکنده است.

نام آلمانی آن "Schellfisch"می باشد.
روغن‌ماهی کوچک به عنوان غذای دریایی محبوبیت زیادی دارد و صید تجاری می‌شود. بویژه دود داده آن مصرف زیادی دارد.

[بندانگشتی|چپ|200px|روغن‌ماهی کوچک، بر روی یک تمبر جزیره [فارو]]

روغن‌ماهی کوچک بر خلاف ماهی روغن خوب بخود نمک نمی‌گیرد و ازاینرو آن را از راه خشک کردن و دود دادن نگهداری می‌کنند.
روغن‌ماهی کوچک منبع ارزشمندی برای پروتئین است و دارای مقدار زیادی ویتامین ب ۱۲، پیریدوکسین و سلنیوم است.
گوشت آن در کل لُخم و کم‌چربی است.

نام کاپیتان هادوک در ماجراهای تن‌تن از نام انگلیسی این ماهی یعنی «هادوک» گرفته‌شده‌است.

## جستارهای وابسته
فهرست ماهی‌ها
## منابع

* Alan Davidson, *North Atlantic Seafood*, 1979, .

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:روغن‌ماهیان
رده:زیاگان نروژ
رده:زیواگان بریتانیا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:ماهیان اقیانوس منجمد شمالی
رده:ماهیان تجاری
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
رده:ماهیان دریای شمال
رده:ماهیان دریایی خوراکی
رده:ماهیان نروژ
رده:ماهی‌های بریتانیا
رده:ماهی‌های خوراکی
کالیکو جک

بندانگشتی|چپ|پرچم جک چلواری
**کالیکو جک** (*Calico Jack*) با نام اصلی **ناخدا جان راکام**  (زادهٔ ۲۶ دسامبر ۱۶۸۲ – درگذشتهٔ ۱۷ نوامبر ۱۷۲۰) یک ناخدای معروف دزدان دریایی انگلیسی در سدهٔ ۱۸ میلادی بود.

لقب چِلواری را به خاطر این به او داده‌اند چون همیشه لباس‌هایی از جنس چلوار می‌پوشید.

دو نفر از مشهورترین زنان دزد دریایی یعنی آن بانی و ماری رید جزو خدمهٔ جک چلواری بودند.

## جستارهای وابسته
* پرچم دزدان دریایی
* گنجهای راکهام (کتاب)
* راز اسب شاخدار (کتاب)

## منابع

* برپایه داده‌هایی از the pirates realm

رده:اعدام‌شدگان با طناب دار
رده:اعدام‌شدگان توسط بریتانیا در سده ۱۸ (میلادی)
رده:افراد اعدام شده به دلیل دزدی دریایی
رده:اهالی اعدام‌شده انگلستان
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۸ (میلادی)
رده:دزدان دریایی اهل انگلستان
رده:دزدان دریایی سده ۱۸ (میلادی)
رده:دزدی دریایی
رده:فولکلور انگلیسی
رده:تدفین‌ها در دریا
پنجه دزدیده

**پنجهٔ دزدیده** یا **اندرگاه** یا **خَمسهٔ مُستَرَقه**، **پنج روز بهیزگی** (به پارسی میانه: *پنجوه بهیزک* یا *پنجوه پهیچک*؛ به عربی:*الخمسةالمسترقة*)  در سالشماری کهن مصر و سپس ایران وجود داشته‌است.

## در [[گاهشماری مصری]]
مصری‌ها از تقویمی خورشیدی-نجومی استفاده می‌کردند که در آن یکسال شامل ۱۲ ماه ۳۰ روزه بود. آن‌ها متوجه شده بودند که به‌تدریج تغییر فصل در روزهای غیرمشابه سال انجام می‌شد و گویی زمان تغییر فصل در تقویم در حال حرکت می‌باشد. در حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد تصمیم گرفتند که در پایان هر سال ۵ روز به سال اضافه کنند تا مشکل تغییر فصل را حل کنند. این ۵ روز برای آن‌ها جز روزهای جشن و تعطیلات محسوب می‌شد و در این روزها کار نمی‌کردند. در حقیقت از ابتدای تاریخ مصر یعنی سلسلهٔ اول فراعنه سال شمسی و ۳۶۵ روزه بوده‌است که ۳۶۰ روز ایام ثابت سال و پنج روز خمسه مسترقه (Epahomene) داشتند که مؤلفین اسلامی آن را ابوغمنا می‌نامیدند. روزهای خمسه مسترقه ایامی نحس محسوب می‌شد و هر روز نامی داشت منسوب به یکی از خدایان و این پنج روز عید ارواح و مردگان به‌شمار می‌آمد که شباهت تامی با همان پنجه دزدیده در گاه‌شماری اوستایی نو دارد.

## در [[گاهشماری ایرانی]]

*پنجهٔ دزدیده* (*اندرگاه* یا *پنج روز گاهانی* یا *روزهای گات‌ها* یا *بهیزک* یا *خمسهٔ مسترقه* (در پهلوی *وهیجک*) (به پارسی میانه: *پنجوه بهیزک* یا *پنجوه پهیچک*) به پنج روز آخر سال در گاه‌شماری اوستایی نو گفته می‌شود. در این گاه‌شماری سال از ۱۲ ماه ۳۰ روزه (جمعا ۳۶۰ روز) تشکیل شده‌است. این پنج روز را به آخر ماه دوازدهم (اسفند) می‌افزایند. هر یک از این پنج روز به نام یکی از سرودهای گاهانی نامیده شده‌است. در تقویم کنونی زرتشتی اگر سال کبیسه باشد این پنج روز به شش روز افزایش می‌یابد. در این صورت آن سال را **اندرگاهی**=(کبیسه) می‌نامند. ایرانیان در این روزها به جشن و آتش‌افروزی می‌پرداختند زیرا پس از آن سال نو آغاز می‌گشت. در دوران امپراتوری ساسانی، پنج روز اندرگاه به «نوروز کوچک» معروف بود و جزء روزهای جشن، تعطیلات و مراسم مذهبی محسوب می‌شد.

ادیب الممالک فراهانی، در فرهنگ فارسی خود نام این پنج روز را می‌نویسد.

پنج دزدیده » که در آخر ماه آبان

موبد پارسی اندرین هر سال فزود

نامشان را چو ز استاد بپرسیدم گفت

آفرین، فرخ، فیروز، دگر راست، درود

## جستارهای وابسته
* گاهشماری طبری

## منابع

* *[[ابراهیم پورداوود]]*؛ آناهیتا
* *پورداود، ابراهیم. آناهیتا، پنجاه گفتار پورداود، تهران: انتشارات امیرکبیر،
* دوستخواه جلیل. «پیوست»، *اوستا: کهن‌ترین سرودهای ایرانیان*. گزارش و پژوهش: جلیل دوستخواه. ۹۲۶
* مکنزی، دیوید. *فرهنگ کوچک زبان پهلوی''. ترجمه مهشید میرفخرایی. ۱۸۸.

رده:گاه‌شماری در ایران باستان
رده:گاه‌شماری‌ها
دانشگاه علامه طباطبائی

**دانشگاه علّامه طباطبائی** یکی از معتبرترین دانشگاه‌های دولتی ایران و بزرگ‌ترین دانشگاه تخصصی در زمینهٔ اقتصاد، علوم انسانی، علوم اجتماعی، روانشناسی، حقوق، ارتباطات و مدیریت در خاورمیانه است. به طوری که بسیاری از چهره‌های شاخص علمی، سیاسی و بنیانگذاران دانش‌های مختلف انسانی و اجتماعی کشور، دانش آموخته این دانشگاه هستند.

## تاریخچه

هستهٔ اولیه این دانشگاه با نام «مدرسهٔ عالی بازرگانی» در سال ۱۳۳۶ تأسیس شد. پس از وقوع انقلاب فرهنگی و ادغام دانشکده‌‌ها و مدارس عالی پیش از انقلاب اسلامی و پس از آن به تدریج، دانشگاه علامه طباطبائی در سال ۱۳۶۳، در تهران تشکیل شد. همانطور که دانشگاه شریف برترین دانشگاه تخصصی کشور در رشته‌های فنی و مهندسی میباشد و دانشگاه تهران به عنوان اولین دانشگاه جامع کشور شناخته می‌شود، دانشگاه علامه طباطبائی نیز اکنون طبق آمار، نظرسنجی‌ها و رتبه‌های کسب شده، برترین دانشگاه تخصصی علوم انسانی در کشور و خاورمیانه میباشد.

## رتبه
دانشگاه علامه طباطبائی برترین دانشگاه علوم انسانی ایران است و بر پایهٔ نتایج منتشر شده در سال ۱۳۹۵ توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در لیست ده دانشگاه برتر کشور و «سطح یک» دانشگاه‌های تخصصی قرار دارد. این دانشگاه بنا بر گزارش «نظام رتبه‌بندی جهانی RUR» در سال ۲۰۱۸ در میان ۱۱ دانشگاه برتر ایران جای گرفت. به دلیل همکاری علمی با بسیاری از دانشگاه‌های معتبر دنیا موفق به اخذ مقام برگزیده، توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری شد.

## دانشکده‌ها
بندانگشتی|نگاره‌ای از ساختمان سلف دانشگاه و محیط اطراف آن
دانشگاه علامه طباطبائی دارای ده دانشکده و یک مؤسسه آموزش عالی است که از میان آنها دانشکده‌های «اقتصاد»،       «علوم اجتماعی»، «ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی» و «مؤسسه آموزش عالی بیمه اکو» در مرکز و شمال تهران قرار دارند و سایر دانشکده‌ها در پردیس مرکزی دانشگاه واقع در محله دهکدهٔ المپیک تهران مستقر هستند.

دانشکده‌های دانشگاه علامه طباطبائی عبارتند از:
* دانشکدهٔ اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی
* دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی 
* دانشکدهٔ ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی
* دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی
* دانشکدهٔ تربیت بدنی و علوم ورزشی
* دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی
* دانشکدهٔ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی 
* دانشکدهٔ علوم ارتباطات
* دانشکدهٔ آمار، ریاضی و رایانه
* دانشکدهٔ مدیریت و حسابداری
* مؤسسه آموزش عالی بیمه اکو
* مرکز آموزش‌های تخصصی و مهارت افزایی

## ساختمان دانشگاه

Allameh Tabataba'i University (11).jpg|نمایی از حیاط ورودیه پردیس مرکزی دانشگاه علامه طباطبائی


## افراد
### رؤسا

رؤسای دانشگاه علامه طباطبائی به ترتیب تاریخی عبارند از:
* علی شیخ الاسلامی
* محسن خلیجی اسکویی
* نجفقلی حبیبی
* صدرالدین شریعتی
* حسین سلیمی
* عبدالله معتمدی
* شجاع احمدوند

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی دانشگاه
* پایگاه خبری دانشگاه علامه طباطبائی (عطنا)

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۶۳ در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۶ (میلادی) در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۴ (میلادی) در ایران
رده:دانشگاه علامه طباطبایی
رده:دانشگاه‌ها در منطقه ۲۲ تهران
علامه طباطبایی
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۴ (میلادی)
سالی میان ایرانیان

**سالی میان ایرانیان** (A Year Amongst the Persians) کتابی است نوشته ادوارد براون که شرح سفر ۱۲ ماهه‌اش به ایران در ۱۸۸۷-۱۸۸۸ میلادی را در بر دارد. 

## پیوند به بیرون
* متن کتاب به انگیسی 
* درباره کتاب

رده:سفرنامه‌های ایران
رده:کتاب‌های ۱۸۹۳ (میلادی)
جنیفر انیستون

**جنیفر جوآنا انیستون**  (زاده  در شرمن اوکس، لس آنجلس، کالیفرنیا) هنرپیشه آمریکایی و برنده جایزه امی است. او در یونان، کالیفرنیا و نیویورک بزرگ شده و بزرگ‌ترین موفقیت خود را در سریال تلویزیونی ''دوستان'' به دست آورده‌است.

در نظرسنجی هفته‌نامه *[[پیپل]]* (People)، جنیفر آنیستون به عنوان زیباترین زن جهان در سال ۲۰۱۶ انتخاب شد. وی در اقدامی جالب و خیرخواهانه عکس نیمه برهنه سیاه و سفید خود را که در سریال  تلویزیونی *[[فرندز]]* گرفته بود برای کمک به مبارزه با بیماری کرونا به حراج گذاشت.

## زندگی شخصی
جنیفر انیستون از پدری یونانی و مادری آمریکایی متولد شد. او بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ همسر برد پیت بود. سپس از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ با جاستین ثرو رابطه دوستی برقرار کرد. این دو در سال ۲۰۱۵ با یکدیگر ازدواج کرده و در سال ۲۰۱۷ جدا شدند.
بندانگشتی|آنیستون، سال ۲۰۱۱|435x435پیکسل
شایعاتی از ارتباط او با باراک اوباما منتشر شده اند، برخی حضور تنهای اوباما بدون همسرش میشل اوباما در مراسم تحلیف دونالد ترامپ را با همین شایعه مرتبط می‌دانند.

## فیلم‌شناسی

## پانویس

## منابع
* 
* 

## پیوند به بیرون

رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایتالیایی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی یونانی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:افراد مبتلا به خوانش‌پریشی
رده:اهالی بل ایر، لس آنجلس
رده:اهالی شرمن اوکس، لس آنجلس
رده:اهالی منهتن
رده:اهالی هالیوود، کالیفرنیا
رده:بازیگران تلویزیون زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل پنسیلوانیا
رده:بازیگران زن اهل شرمن اوکس، لس آنجلس
رده:بازیگران زن اهل نیویورک
رده:بازیگران زن اهل لس آنجلس
رده:بازیگران زن اهل هالیوود، لس آنجلس
رده:بازیگران زن ایتالیایی‌تبار
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن یونانی‌تبار
رده:برندگان جایزه امی
رده:برندگان جایزه امی ساعات پربیننده
رده:برندگان جایزه امی ساعات پربیننده برای بهترین بازیگر نقش اول زن در مجموعه تلویزیونی کمدی
رده:برندگان جایزه بهترین بازیگر زن در سریال‌های درام انجمن بازیگران فیلم
رده:برندگان جایزه بهترین گروه بازیگری در سریال کمدی انجمن بازیگران فیلم
رده:برندگان جایزه رسانه‌ای گلد
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن سریال موزیکال یا کمدی
رده:برندگان جایزه لوگی
رده:بشردوستان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بشردوستان اهل نیویورک (ایالت)
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:تهیه‌کنندگان فیلم زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خانواده ترو
رده:دانش‌آموختگان مدارس والدورف
رده:زادگان ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:صداپیشگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان اهل نیویورک (ایالت)
رده:فعالان سلامت اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارآفرینان اهل کالیفرنیا
رده:کارآفرینان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کاراته‌کاران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کاراته‌کاران زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان اهل نیویورک
رده:کارگردانان زن فیلم
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم انگلیسی‌زبان
رده:کارگردانان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:کارآفرینان اهل لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:کارآفرینان اهل نیویورک
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل نیویورک (ایالت)
میمون

**میمون** یا **بوزینه** و به فارسی افغانستان **شادی**، نامی عمومی برای اشاره به گونه‌ها یا گروه‌هایی از پستانداران راستهٔ نخستی‌سانان است. میمون‌مانندهای نخستی در آمریکای جنوبی در گذار نود میلیون سال به ردهٔ پَخ‌بینیان (مارموست‌ها، میمون‌های عنکبوتی) تکامل و فرگشت یافته‌اند. میمون‌های جهان قدیم مسیر متفاوت و پرثمرتری را پیموده‌اند که نخستین گام آن پیدایش ردهٔ راست‌بینیان از جمله ماکاک‌ها و بابون‌ها بود.

بسیاری از میمون‌ها درخت‌پیما هستند و برخی از آن‌ها مانند انتر دم‌کوتاه (بابون‌ها) در بیشتر زمان‌ها روی زمین هستند. میمون‌های راست‌بینی از باهوش‌ترین جانوران هستند. بیشتر میمون‌ها روزگرد هستند ولی برخی گونه‌ها نیز شب‌گرد بوده و شب‌ها به فعالیت می‌پردازند. لمورها، چشم‌گردها و شب دوست‌ها گرچه جزو نخستی‌ها هستند اما میمون نبوده و تفاوت‌های زیادی با آن‌ها دارند.

## ویژگی‌ها
میمون‌ها از نظر اندازه و وزن تفاوت‌های زیادی دارند. مارموست کوتوله طولی در حدود ۱۲ سانتی‌متر و وزنی معادل ۱۰۰ گرم دارد. در حالی که مندریل‌ها حدود یک متر طول و ۳۶ کیلوگرم وزن دارد. نوع تغذیه در گونه‌های مختلف تفاوت داشته اما معمولاً شامل میوه‌ها، دانه‌ها، برگ درختان و سایر مواد گیاهی و همچنین تخم و گوشت سایر جانداران و حشرات است. بیشتر میمون‌های جهان جدید دم‌های بلندی دارند اما میمون‌های جهان قدیم دم‌های کوتاهی داشته یا بدون دم هستند.

میمون‌های جهان قدیم دید رنگی دارند و در مقابل میمون‌های جهان جدید توان تفکیک سه یا دو رنگ را داشته و میمون‌های شب تنها یک رنگ را تشخیص می‌دهند. برخلاف لمورها، تمامی میمون‌ها بدون سبیلک بوده و دارای یک نوک پستان هستند. چشم‌ها در جلوی چهره قرار دارد اما حالت چهره در گروه‌های مختلف میمون‌ها کاملاً متفاوت است.

## طبقه‌بندی
[بندانگشتی|جفت‌گیری [بونوبو|بونوبوها]]
تمامی میمون‌ها در کنار لمورها عضو راستۀ بزرگ نخستی‌سانان هستند و به همراه شبگردان هندی و کپی‌ها زیرراستهٔ خشک‌بینیان را تشکیل می‌دهند. فروردۀ میمونان دربر گیرندۀ دو گروه پخ‌بینیان یا میمون‌های بر جدید و راست‌بینیان می‌باشد.

**میمون‌های جهان جدید**

این گروه از میمون‌ها شامل ۵ خانواده هستند.
# میمون‌های پنجه‌ای: دارای ۴۲ گونه بوده و شامل تامارین‌ها و مارموست‌ها هستند.
# میمون‌های شنل‌پوش: دارای ۱۴ گونه بوده و شامل شنل‌پوشیان و خزمیمون‌ها هستند.
# میمون‌های شب: دارای ۱۱ گونه هستند.
# لخت‌صورتان: دارای ۴۱ گونه بوده و شامل میمون تی‌تی‌، ساکی‌ها و یوآکاری‌ها هستند.
# عنکبوتی‌میمونان: دارای ۲۴ گونه بوده و شامل میمون‌های جیغ‌کش، میمون‌های عنکبوتی و میمون‌های پشمالو هستند.

## میمون در فضانوردی
نخستین میمونی که به فضا پرتاب شد، در سال ۱۹۴۹ توسط ایالات متحده آمریکا و بر روی موشک V-2 به ارتفاع ۱۳۴ کیلومتر از سطح زمین رسید. این میمون در مسیر بازگشت، به دلیل باز نشدن چتر نجات کشته شد.

تا کنون پنج دولت ایالات متحده آمریکا، اتحاد شوروی، فرانسه، آرژانتین و ایران میمون به فضا پرتاب کرده‌اند.

## پیوند به بیرون

## منابع
مک ایودی، کالین. *اطلس تاریخی آفریقا*. ترجمه فریدون فاطمی. تهران، ۱۳۶۵. ص ۱۳.

رده:جانداران موجود پدیدآمده در ائوسن
رده:جانداران پدیدآمده در ائوسن
رده:گروه‌های پیراتباری
رده:میمون‌ها
جندق

**جَندَق** شهری در بخش مرکزی شهرستان خور و بیابانک استان اصفهان ایران است که در حاشیهٔ جنوبی دشت کویر ایران قرار دارد. این شهر در شمال‌شرقی استان اصفهان واقع شده‌است.

## موقعیت
جندق از توابع شهرستان خور و بیابانک در ۳۵۰ کیلومتری شمال شرقی اصفهان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی آن عرض ۳۳:۵۶:۲۳ شمالی و طول ۵۴:۲۱:۲۹ شرقی ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد ۹۷۷ متر می‌باشد. جندق از شمال به کویر بزرگ، از غرب به کویر ریگ جن و سلسله کوه‌های جندق، از جنوب به بیابان‌های اطراف خور و از شرق به حاشیه جنوبی دشت کویر محدود می‌شود.

شهر جندق در زمان‌های گذشته در مسیر شاهراه ارتباطی کاروان گذر جندق به بیدستان قرار داشته و کاروان‌هایی که از سمت جنوب ایران قصد عزیمت به ری و شمال کشور را داشته‌اند، قبل از عبور از دشت کویر در جندق اتراق می‌کردند.

سون هدین کویر نورد سوئدی در کتاب کویرهای ایران به نام جندق اشاره کرده و ۲ روز را قبل از عزیمت به طرود در جندق سپری کرده‌است.

در حال حاضر جندق محور ارتباطی اصفهان-نایین-جندق-دامغان-مشهد است و مسافرانی که از اصفهان و شهرهای جنوبی ایران قصد عزیمت به مشهد را دارند از این محور استفاده می‌کنند.

روستای مصر که در ۴۰ کیلومتری شمال شرق شهر جندق قرار گرفته به دلیل طبیعت کویری یکی از مکان‌های گردشگری نزدیک این شهر است.

## پیشینه
این شهر قدمتی بیش از هزار سال دارد و قلعهٔ خشتی باستانی در شمال آن مربوط به دورهٔ ساسانی است.

## سرشناسان
* یغمای جندقی
* حبیب یغمایی
* اسماعیل یغمایی
* سپیده جندقی 
* مهدی یغمایی
## نگارخانه


پرونده:بام قلعه جندق.jpg| نمای بام‌های قلعه جندق

پرونده:نمای داخلی قلعه جندق.jpg |دالان قلعه جندق
پرونده:قلعه جندق.jpg|قلعه جندق


## منابع

* جرعه‌ای از جادوی جندق + عکس

رده:شهرستان خور و بیابانک
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان خور و بیابانک
آردا

**آردا** جهان آفریدهٔ جان رونالد روئل تالکین در داستان‌های ارباب حلقه‌ها، سیلماریلیون و... است. آردا در زبان کوئنیایی به کل جهان (زمین) گفته می‌شود. آردا در طول موسیقی آینور به وجود آمد، به منظور مکانی برای زندگی فرزندان ایلوواتار (الف‌ها و آدم‌ها).

در سیلماریلیون فصل آینولینداله آمده:

*[[ایلوواتار]] منزلگاهی برای آنان در اعماق زمان و در میان ستارگان بی‌شمار برگزید. [[آینور]] آنگاه پس از دیدن این منزلگاه در مکاشفه و برآمدن فرزندان ایلوواتار در درون آن، بسیاری از تواناترین‌ها، جمله اندیشه و آرزوی خود را معطوف آنجا کردند. *

آردا قبل از ورود آینور به آن، شکل و شمایل بخصوصی نداشت و عناصر به صورت خروشان و خشمگین درهم بودند. آنان در پی شکل دادن به جهان و کنترل آن برآمدند و جغرافیای آردا را به وجود آوردند.
بعد از شکل دادن جهان آن دسته از آینور که بسیار توانا بودند در آن مسکن گزیدند و والار نامیده شدند.

## دوران فانوس‌ها
والار به عنوان منبع نور دو فانوس ساختند و در دو سمت از آردا قرار دادند. اولی فانوسی با نور آبی به نام ایلوئین که در شمال قرار دادند و دیگری در جنوب آردا که نوری طلایی داشت و نامش اورمال بود.

این فانوس‌ها بر پایه‌های عظیمی ساختهٔ آئوله قرار گرفتند، پایهٔ شمالی هلکار و جنوبی رینگیل نام داشت. بعد از انجام این کارها والار جزیرهٔ آلمارن در دریاچهٔ بزرگ را به عنوان منزلگه خود برگزیدند جایی که در بخش‌های میانی زمین واقع بود و نور دو چراغ با هم در می‌آمیخت. در زمان آسودگی والار بود که ملکور نخستین فعالیت‌های خود را آغاز کرد و با سپاه خود به سرزمین میانه پا گذاشت؛ اما والار از آمدن او آگاه نبودند.

ملکور حفر دژی بزرگ را در ژرفای زمین آغاز کرد، زیر کوه‌های تیره، آنجا که پرتوهای ایلوئین سرد و کم سو بود. این دژ اوتومنو نام گرفت و پلیدی ملکور و فساد او از آنجا به بیرون جاری شد و بهار آردا را تباه ساخت. آنگاه والار پی بردند که ملکور به راستی بر سر کار خویش برآمده و در جستجوی او برآمدند ولی ملکور به اتکای استحکام اوتومنو و قدرت خادمانش قبل از اینکه والار مهیا شوند پا پیش نهاد و ضربت نخست را وارد کرد. او بر ستون‌های گران ایلوئین و اورمال تاخت آن‌ها را نابود کرد و فانوس‌ها را شکست. از سقوط ستون‌ها دریاها خروشان شدند و زمین‌ها ترک برداشتند و از سرریز شدن فانوش‌ها شعله‌های ویرانگر بر روی زمین سرازیر شد. تقارن زمین و طرح‌های اولیه والار در آن جنگ از بین رفت و هیچ‌گاه ترمیم نشد. این دوره از زمان‌های آردا به سال‌های فانوس‌ها معروف است.

## دوران اول
بعد از دوران فانوس‌ها فرم آردا تغییر کرد، والار آن را مسطح و همچون یک بشقاب شکل داده بودند که توسط دریایی عظیم به نام اکایا احاطه شده بود. در غربی‌ترین قسمت آن سرزمین آمان قرار داشت و در شرق آمان دریای بزرگ بله‌گایر قرار داشت (بین سرزمین میانه و آمان) و در شرق آن دریا سرزمین میانه (اندور) واقع بود.
در جنوب، سرزمین‌های هیتر و در شرقی‌ترین قسمت سرزمین‌های خورشید قرار دارند. بعد از دریای شرقی در جنوب شرق سرزمین‌های تیره واقع اند و هیچ‌کس در این سرزمین‌ها از الف یا دورف زندگی نمی‌کند مگر احتمال وجود تعدای انسان‌های وحشی.

## دوران دوم

بعد از جنگ خشم والار آردا را شکستند و دوباره‌سازی کردند، عمده تغییر آردا در دوران دوم به زیر آب رفتن قسمت بزرگی از بلریاند بود، و جهان نیز به شکل کروی در آمد.

تغییر بزرگ دوم از زیر آب درآمدن نومه‌نور بود و همچنین در پایان دوران دوم آمان از مدار جهان جدا شد.

## جستارهای وابسته
* سرزمین میانه

## منابع

* 

رده:جهان‌های تخیلی
رده:دنیاهای خیالی
رده:زمین در ادبیات داستانی
رده:قلمروهای سرزمین میانی
رده:مکان‌های سرزمین میانه
براهین ناسازگاری صفات الهی

**براهین ناسازگاری صفات الهی**  گروهی از براهین اثبات عدم وجود خدا هستند که وجود موجودی با صفات و ویژگی‌های خدا را رد می‌کنند.

براهین ناسازگاری صفات الهی نیز خدا را با تعاریف رایجی که از او وجود دارد، یک موجود متناقض می‌نامند و بر این اساس خدا را ممتنع الوجود می‌خوانند.

## استدلال به بی زمانی و غایتمندی
جان سوا می‌نویسد:

۱. اگر جهان علت رخداد چیزهاست، علت آن علت چیست؟ /هیچ‌چیز. این منطقا پذیرفتنی است.

۲. علت آن علت کی روی داده است؟ تنها پاسخ منطقا پذیرفتنی «هیچ‌وقت» خواهد بود. زیرا اگر علت جهان در یک زمان خاص روی داده باشد، آن جهان بی‌زمان نخواهد بود.

= نقدی بر برهان =
پاسخ این مسئله در علت قرار دادن خدا برای آن علت نهفته‌است؛ زیرا در آن صورت ما باید همان پرسش را دربارهٔ خدا بپرسیم. پس ما باید درک کنیم که تنها توضیح منطقی اینست که علت و اثر «نمودهای حواس» هستند که انسانها به عنوان موجودات محدود در زمان و مکان تجربه می‌کنند، اما از نظر یک مرجع بی‌زمان هیچ‌چیز واقعاً اتفاق نمی‌افتد، پس آن جهان خالی از علت و در نتیجه اثر است.

در واقع یکی از تعاریف خدا در فلسفه اسلامی و فلسفه شرقی و معنویت گرا واجب الوجود است که واجب الوجود یعنی وجودی که وجود آن برای همیشه لازم است و وجود از آن نشات می‌گیرد. در واقع وجودی آن را ایجاد نکرده و سخن جان سوا در این زمینه بیشتر تأییدی بر برهان‌های علیتی است؛ زیرا خدا را به عنوان واجب الوجود معرفی کرده و برای آن علتی در نظر نگرفته‌است. ما می‌دانیم امری مانند علم مستقل از زمان است پس استقلال از زمان در برخی از موارد وجود دارد. اکنون می‌توان گفت که برای برخی از علت‌ها و رویدادها زمان وجود ندارد و چون خدا علت ندارد روی دادن علت آن هم نیازی به زمان ندارد. علت نداشتن خدا در تعریف خود خدا هم آمده‌است و این مورد که کسی واجب الوجود را به وجود نیاورده بدیهی اولی است.

= جستارهای وابسته =
* اسب تک شاخ صورتی نامرئی
*برهان وجوب و امکان
*برهان صدیقین
*واجب الوجود
= پانویس =

= پیوند به بیرون =
* براهین ناسازگاری صفات الهی
* 1
* ۲

* A description of 10 more incompatibilities
* A response to William Craig—Technical paper on omniscience and time.
* Omniscience and Omnipotence

رده:برهان‌های اثبات نبودن خدا