چربی پشم

بندانگشتی|چپ|250px|پماد لانولین
**چربی پشم** یا **لانولین** (نام تجاری: اکتیول) موم زرد رنگی می‌باشد که از غدد چربی پشم حیوانات گرفته می‌شود. بیشتر لانولین‌های مورد استفاده انسان از پشم گوسفند تهیه می‌شود. لانولین غالباً به اشتباه و برای بیش از ۱۵۰ سال در فارماکوپه‌ها چربی پنداشته می‌شد در حالی که فاقد گلیسرید و در حقیقت از موم‌ها است. این موم از طریق فشردن پشم گوسفند در میان یک غلتک تهیه می‌شود. تمام یا بیشتر لانولین در زمان تهیه نخ، نمد و پارچه از پشم جدا می‌شود.

نقش طبیعی لانولین در پشم برای حفاظت از آن و پوست جاندار در برابر نابسامانی‌های آب و هوا و محیط زیست است. همچنین به نظر می‌رسد این ماده نقشی در دستگاه پوششی بهداشتی بدن حیوان دارد. لانولین و بسیاری از مشتقات آن به عنوان ماده بهداشتی برای درمان و زیبایی پوست انسان استفاده می‌شود. 

## کاربردهای لانولین
از لانولین به عنوان یک نرم کننده ، لوازم آرایشی و دارویی مورد استفاده می‌شود. کد ملی قوانین فدرال آمریکا بیان می‌کند که لانولین در محدوده غلظت ۱۲-۵۰٪ ممکن است در پماد ضدپلاسم استفاده شود.

لانولین در حفاظت، درمان، و افزایش زیبایی پوست انسان استفاده می‌شود. خواص آب‌گریزی آن می‌تواند به محافظت از پوست در مقابل عفونت‌ها و یا تحریک پوست کمک کند.

لانولین به عنوان یک ماده فعال در بیشتر محصولات موضعی مانند پماد، روان‌کننده‌ها، لوسیون‌ها و لوازم آرایشی صورت استفاده می‌شود. لانولین نیز اغلب در داروهای درمانی پوست جهت محافظت پوست و همچنین زخم و عفونت نوک سینه و سینه درد در مادران شیرده استفاده می‌شود.

از این محصول برای کمک به درمان سوختگی‌های پوست ناشی از تابش خورشید استفاده می‌کنند.

این ماده به عنوان یک مرطوب‌کننده برای درمان و پیشگیری از خشکی و خشن بودن پوست، خارش  و تحریکات جزئی پوست (مانند  سوختگی پوست از پرتودرمانی) استفاده می‌شود.

می‌توان گفت این ماده کمک می‌کند تا سلول‌های مرده پوست سقوط کنند و به پوست کمک می‌کند تا آب بیشتری داشته باشد و پوست را نرم و نرم‌تر می‌کند.

### منشأ ویتامین دی۳

بیشتر ویتامین دی۳ که در مکمل‌های غذایی جهان استفاده می‌شود، از لانولین (چربی طبیعی پشم گوسفند) به‌دست می‌آید. لانولین، ماده‌ای مومی و چرب است که سطح پشم گوسفند را می‌پوشاند و حیوان را در برابر رطوبت و سرما محافظت می‌کند. در فرایند صنعتی شست‌وشوی پشم، لانولین از پشم جدا و سپس تصفیه می‌شود. در این چربی ترکیبی به‌نام ۷-دهیدروکلسترول وجود دارد که همان پیش‌ماده‌ای است که در پوست انسان نیز زیر تابش نور خورشید به ویتامین D تبدیل می‌شود.

برای تولید ویتامین D۳ از لانولین، نخست این ترکیب از چربی جدا و خالص‌سازی می‌شود، سپس در معرض پرتو فرابنفش (UV) قرار می‌گیرد تا واکنش فتوشیمیایی تبدیل آن به ویتامین D۳ انجام شود. در پایان، محصول حاصل تصفیه و به‌صورت پودر خالص کریستالی بسته‌بندی می‌شود.

لانولین منبعی بسیار فراوان و ارزان است، زیرا محصول جانبی صنعت عظیم پشم‌گوسفند به‌شمار می‌رود. سالانه صدها هزار تن پشم در کشورهایی مانند استرالیا، نیوزیلند، چین و بریتانیا شسته می‌شود و لانولین آن جداسازی می‌گردد. تنها بخش اندکی از این چربی (حدود دو تا سه هزار تُن در سال) برای استخراج پیش‌مادهٔ ویتامین D۳ مورد استفاده قرار می‌گیرد که پاسخ‌گوی کل نیاز جهانی است.

شرکت‌های بزرگ شیمیایی مانند BASF، DSM، Dishman Carbogen Amcis و Fermenta Biotech از تولیدکنندگان اصلی ویتامین D۳ مشتق از لانولین هستند. در کنار این روش، برخی شرکت‌ها نوعی از ویتامین D۳ را از لیکن یا جلبک تولید می‌کنند که برای محصولات وگان مناسب است، اما تولید آن محدودتر و گران‌تر از منبع لانولین است.

## منابع
خواص لانولین
رده:روان‌سازهای غیر مبتنی بر نفت خام
رده:موم‌ها