ماکس هورکهایمر

**ماکس هورکهایمر**  (۱۴ فوریه ۱۸۹۵-۷ ژوئیهٔ ۱۹۷۳) فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی و از نظریه‌پردازان مکتب فرانکفورت بود.

## زندگی
[بندانگشتی|چپ|270px| ماکس هورکهایمر و [تئودور آدورنو]]
ماکس هورکهایمر در ۱۸۹۵ در خانوده‌ای یهودی در اشتوتگارت در آلمان به دنیا آمد. او تنها فرزند بابتا و موسی هورکهایمر بود. در ۱۹۱۷ برای مدت کوتاهی به ارتش پیوست و دو سال بعد تحصیل روان‌شناسی و فلسفه را در مونیخ آغاز کرد. سپس به فرانکفورت رفت و زیر نظر هانس کورنلیوس تحصیلات خود را ادامه داد. در ۱۹۲۲ دکترای فلسفه گرفت و به مدت سه سال دستیار کورنلیوس بود و همان زمان دوستی پایدارش با آدورنو آغاز شد. در سال ١٩٢٥ دکتری خود را با رسالهٔ ممتازی دربارهٔ سومین نقدکانت (نقد قوه حکم) گرفت.
در سال ١٩٢٨ بعد از سال‌ها دلدادگی با رز مایدن ریکهر که زمانی منشی پدرش بود و هشت سال از او بزرگتر بود، ازدواج کرد.در همان سال تدریس فلسفهٔ سیاسی را در دانشگاه فرانکفورت آغاز کرد.

اواخر دههٔ بیست، هورکهایمر به ریاست انجمن پژوهش‌های اجتماعی فرانکفورت رسید.
در ۱۹۳۳ پس از به قدرت رسیدن هیتلر ماکس هورکهایمر به همراه برخی دیگر از اعضای انجمن مجبور به مهاجرت شد: پاریس، ژنو و در پایان نیویورک. علت این مهاجرت اجباری:
۱. همگام با رایش سوم، تعطیل شدن انجمن و تحت تعقیب قرار گرفتن اعضا به دلیل دیدگاه‌های کمونیستی
٢. شروع هلوکاست؛ برخورد و آزار یهودیان (از آنجا که هورکهایمر و برخی چهره‌های انجمن یهودی‌تبار بودند).
در اواخر سال ١٩٣٣ او به نیویورک رفت، و توانست مرکز اصلی انجمن را به عنوان انجمنی وابسته به دانشگاه کلمبیا برپا کند. با ورود تدریجی پولوک، آدورنو، مارکوزه، نویمان و دیگر اعضا، فعالیت جدی انجمن در آمریکا آغاز و در مواردی، امکان همکاری با پژوهشگران آمریکایی نیز ایجاد شد. این کار بیشتر گرد پژوهش جمعی «اقتدار و خانواده» ادامه یافت و هورکهایمر مقدمهٔ مهمی بر انتشار نخستین مجلد مقاله‌ها و نوشته‌های اعضا در این مورد نوشت.
در سال ١٩٣٦ مقالهٔ «خودخواهی و جنبش آزادی» را نوشت که یکی از مهمترین رساله‌هایش به شمار می‌آید. پس از جنگ، در ۱۹۴۹ به فرانکفورت بازگشت و انجمن پژوهش‌های اجتماعی فرانکفورت را از نو برپا کرد. هورکهایمر یکی از چهره‌های شاخص مکتب فرانکفورت و به ویژه نظریه انتقادی است. نظرات او تأثیرات عمیقی بر جنبش دانشجوییِ دهه ۱۹۶۰ در آلمان داشت.

از شاگردان برجستهٔ او می‌توان به فیلسوف ایرانی معاصر، منوچهر جمالی اشاره کرد.

## کتاب‌شناسی
* *[[خسوف خرد (کتاب)|خسوف خرد]]*، ترجمه محمود اکسیری‌فرد، تهران: انتشارات گام نو، ۱۳۸۹
* *[[نظریهٔ انتقادی و نظریهٔ سنتی (کتاب)|نظریهٔ انتقادی و نظریهٔ سنتی]]* (مجموعهٔ مقاله)
* *[[نقد خرد ابزاری (کتاب)|نقد خرد ابزاری]]*
* *[[دیالکتیک روشنگری (کتاب)|دیالکتیک روشنگری]]* به همراه تئودور آدورنو
* سپیده دمان فلسفهٔ تاریخ بورژوایی، ترجمه محمد جعفر پوینده تهران: نشر نی

۱۳۷۶

## پانویس

خاطرات ظلمت ، دربارهٔ سه اندیش‌گر مکتب فرانکفورت

رده:آلمانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:آمریکایی‌های آلمانی-یهودی‌تبار
رده:استادان دانشگاه اهل آلمان
رده:استادان دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه شیکاگو
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:استادان دانشگاه گوته فرانکفورت
رده:افراد آلمانی یهودی‌تبار
رده:اهالی اشتوتگارت
رده:اهالی پادشاهی وورتمبرگ
رده:پژوهشگران ارتباطات
رده:جامعه‌شناسان اهل آلمان
رده:جامعه‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جامعه‌شناسان مرد
رده:جامعه‌شناسان یهودی
رده:دانشمندان اهل فرانکفورت
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فرایبورگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه گوته فرانکفورت
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
رده:درگذشتگان ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)
رده:شناخت‌شناسان
رده:ضدفاشیست‌های اهل آلمان
رده:ضدفاشیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ضدفاشیست‌های یهودی‌تبار
رده:فلسفه اجتماعی
هورکهایمر
رده:فیلسوفان آموزش و پرورش
رده:فیلسوفان اجتماعی
رده:فیلسوفان اهل آلمان
رده:فیلسوفان تاریخ
رده:فیلسوفان ذهن
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلسوفان علوم اجتماعی
رده:فیلسوفان فرهنگ
رده:فیلسوفان قاره‌ای
رده:فیلسوفان یهودی
رده:مارکسیست‌های اهل آلمان
رده:مارکسیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:متافیزیک‌پژوهان
رده:مکتب فرانکفورت
رده:منتقدان اجتماعی
رده:منتقدان ادبی اهل آلمان
رده:منتقدان ادبی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:منتقدان فرهنگی
رده:مهاجران یهودی گریخته از آلمان نازی به ایالات متحده
رده:نویسندگان آمریکایی یهودی‌تبار
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نظریه‌پردازان مارکسیست
رده:هستی‌شناسان
رده:یهودیان سوسیالیست
رده:نظریه‌پردازان انتقادی
رده:کمیته یهودیان ایالات متحده آمریکا
رده:فیلسوفان اقتصاد
رده:فیلسوفان سیاسی اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مهاجرین از آلمان نازی به ایالات متحده
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل آلمان
رده:نویسندگان غیرداستانی یهودی اهل ایالات متحده آمریکا