open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جهانگیر

**جهانگیر** می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
## افراد
* جهانگیرشاه چهارمین پادشاه سلسله گورکانیان
* ملک جهانگیر چهارم
* جهانگیر خواجه
* جهانگیرخان صور اسرافیل
## روستاها
* جهانگیر (زابل) روستایی در شهرستان زابل
* جهانگیر (سرخس) روستایی در شهرستان سرخس
* جهانگیر (مسجدسلیمان) روستایی در شهرستان مسجدسلیمان
* جهانگیر (کوهدشت) روستایی در شهرستان کوهدشت

## جستارهای وابسته
* جهانگیری

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام کوچک
رده:نام‌های کوچک
رده:نام‌های ایرانی مردان
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
سیه‌نا گیلری

**سیه‌نا تیگی گیلری**  (زادهٔ ۱۶ مارس ۱۹۷۵) هنرپیشه و مدل پیشین انگلیسی است.

## اوایل زندگی
[بندانگشتی|گیلری در نقش [جیل ولنتاین در فیلم *[[رزیدنت ایول: آخرالزمان]]* که شخصیت، نام و لباس او مستقیماً از شخصیت بازی *[[رزیدنت ایول ۳: نمسیس|رزیدنت ایول ۳]]* الهام گرفته شده‌است.]]

گیلری در ۱۶ مارس ۱۹۷۵ در شهر کترینگ در نورث‌همپتون‌شر، انگلستان زاده شد. او دختر ایساک گیلری نوازنده گیتار فولک آمریکایی و همسر اولش تینا تامسون مدل انگلیسی است که در سال ۱۹۷۳ با هم ازدواج کردند. ایساک گیلری یهودی‌تبار بود و در پایگاه دریایی گوانتانامو در کوبا زاده شد پدرش دریانوردی آمریکایی بود و همسرش یعنی مادر بزرگ سیه‌نا ترک بود.

سیه‌نا برادری ناتنی به نام جیس دارد که پدرش سرپرستی او را به عهده گرفته بود و هر دو از یک مادر هستند. والدین سیه‌نا در سال ۱۹۹۰ وقتی که او ۱۴ داشت از یکدیگر جدا شدند. در سال ۱۹۹۳ پدر سیه‌نا با زنی با نام ویکی مک میلان ازدواج کرد. حاصل این ازدواج یک برادر و یک خواهر ناتنی به نام‌های ژاکوب و الی برای سیه‌نا بود.

سیه‌نا از دو سالگی سوارکاری می‌کرد. در چهارده سالگی اسبی هدیه گرفت و نامش را به تأثیر از فیلم *دربان شب*، *پورتی* یا *نایت پورتر* (The Night Porter) گذاشت.
در سال ۱۹۹۵ مادر سیه‌نا چند سال پس از جدا شدن از پدرش کمپانی طراحی و ساخت لباس خودش با نام کریر  را تأسیس کرد. در دسامبر سال ۲۰۰۰ پدر سیه‌نا به علت بیماری سرطان در سن پنجاه و سه سالگی درگذشت.

## زندگی شخصی
گیلری و نیک مورن (هنرپیشه) در ژوئیه ۱۹۹۷ ازدواج کرده و در سال ۲۰۰۰ طلاق گرفتند. در سال ۲۰۰۰ گیلری شروع به قرار گذاشتن با هنرپیشه انگلیسی انزو چیلنتی کرد که در ۲۰۰۲ با یکدیگر ازدواج کردند.

## حضور در رسانه‌ها
در سال ۲۰۰۲ مجلهٔ *[[ماکسیم (مجله)|ماکسیم]]* در فهرستی از ۱۰۰ زن سکسی سیه‌نا را در رتبه هشتاد و نهم قرار داد. و همچنین در نظر سنجی ۲۰۰۷ سایت «askmen.com» پنجاه و نهمین زن تاپ سال انتخاب شد.

## فیلم‌شناسی

## منابع

* اطلاعات سیه‌نا تیگی گیلری
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:افراد انگلیسی آمریکایی‌تبار
رده:افراد انگلیسی یهودی‌تبار
رده:افراد بریتانیایی ترک‌تبار
گیلری، سینا تیگی
رده:اهالی انگلستان در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی انگلستان در سده ۲۱ (میلادی)
رده:اهالی فولام
رده:اهالی کترینگ
رده:بازیگران اهل نورت‌همپتون‌شر
رده:بازیگران اهل نورفک
گیلری، سینا تیگی
رده:بازیگران زن اهل لندن
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل انگلستان
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:بازیگران زن فیلم اهل انگلستان
گیلری، سینا تیگی
رده:زنان سده ۲۰ (میلادی) اهل انگلستان
رده:زنان سده ۲۱ (میلادی) اهل انگلستان
رده:سفاردی‌ها
رده:سوارکاران زن اهل انگلستان
رده:مانکن‌های زن اهل انگلستان
رده:مهاجران انگلیسی در ایالات متحده آمریکا
رده:هنرپیشه‌های زن اهل بریتانیا در ایالات متحده آمریکا
رده:یهودیان مزراحی
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل انگلستان
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل انگلستان
رده:مانکن‌های اهل لندن
دانشگاه ایالتی کنتاکی

**دانشگاه ایالتی کنتاکی**  دانشگاهی در شهر فرانکفورت، کنتاکی در آمریکا است. این دانشگاه با حدود ۲۷۰۰ دانشجو و ۱۵۵ عضو هیئت علمی تمام وقت، کوچک‌ترین دانشگاه ایالتی کنتاکی است.

بندانگشتی|چپ|250px|نمایی از شهر از بالای تپه

## جستارهای وابسته
* آیوی لیگ
* لیگ آیوی عمومی
* انجمن دانشگاه‌های آمریکایی

## پانویس

## منابع
* http://en.wikipedia.org/wiki/Kentucky_State_University

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی


رده:آموزش و پرورش در شهرستان فرانکلین، کنتاکی
رده:انجمن دانشگاه‌های عمومی و لند-گرنت
رده:انجمن کالج‌ها و دانشگاه‌های ایالتی آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۶ (میلادی) در کنتاکی
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌ها در کنتاکی
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌های تاریخی سیاه‌پوستان در ایالات متحده
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌های لاند-گرنت
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌های معتبر ارزیابی‌شده توسط انجمن دانشگاه‌ها و کالج‌های جنوبی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در فرانکفورت (کنتاکی)
رده:فهرست مدیران دانشگاه‌ها و کالج‌ها
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۶ (میلادی)
فرانکفورت (کنتاکی)

**فرانکفورت**  مرکز ایالت کنتاکی آمریکاست.

## مراکز دانشگاهی
* دانشگاه ایالتی کنتاکی

## نگارخانه

Image:Capitol Building Kentucky.jpg|
File:KY Governors Mansion.png|اقامت‌گاه رسمی فرماندار کنتاکی
Image:Floral Clock Frankfort KY.png|
Image:Downtown_Frankfort_KY_at_night.JPG|
Image:Frankfort_Cemetery.JPG|
Image:Paul_Sawyer_Frankfort_Cemetery.JPG|
File:Buffalo trace distillery.jpg|


## منابع

Wikipedia contributors, "Frankfort, Kentucky," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Frankfort,_Kentucky&oldid=195422352


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۸۶ (میلادی) در ویرجینیا
رده:شهرهای کنتاکی
رده:شهرهای دانشگاهی ایالات متحده آمریکا
رده:شهرهای شهرستان فرانکلین ( کنتاکی)
رده:مرکز شهرستان در کنتاکی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۸۶ (میلادی)
ایلین از آستلات

[بندانگشتی|300px|''اِلن'' اثر [سوفی اندرسون.]]

**ایلِین از آستلات** ، یکی از شخصیت‌هایی است که در مجموعه افسانه‌های شاه آرتور ظاهر می‌شود. او اِلنِ سپید نیز خوانده می‌شود و دختر برناردِ آستلات است. افسانهٔ او زمینهٔ الهام بسیاری از تابلوهای نقاشی و اشعار چون بانوی شالوت از آلفرد تنی‌سون بوده‌است.

## داستان
شخصیت اِلن برای اولین بار در قرن سیزدهم در مجموعهٔ *مرگ [[شاه‌آرتور]]* و با نام دوشیزهٔ اِسکَلات  ظاهر می‌شود. او در این داستان به خاطر عشق یک‌طرفه‌اش به لانسلوت  می‌میرد رودخانه جنازهٔ او را که در قایقی قرار دارد به شهر *کاملوت*  می‌برد. این شخصیت همچنین در یک نسخهٔ ایتالیایی با نام بانوی اِسکالوتا  (قرن سیزدهم) ظاهر می‌شود که به احتمال زیاد بانوی شالوت از آن الهام گرفته شده‌است.

در نسخهٔ قرن پانزدهم ِ *مرگ شاه آرتور* اِلنِ آستلات دختر برناردِ آستلات که یکی از وفاداران شاه آرتور است می‌باشد. پدر او مسابقه‌ای با حضور پادشاه و تمامی شوالیه‌های دربار ترتیب می‌دهد. لانسلوت با وجود این که در ابتدا در لیست شرکت‌کنندگان نبود، قبل از مسابقه با برنارد و پسرانش دیدار می‌کند و تصمیم به شرکت کردن می‌گیرد. 
اِلن پس از دیدارش با شوالیه لانسلوت (که اصالتش به خاندان آستلات بازمی‌گشت) عاشق او شده و از او درخواست می‌کند که به هنگام مسابقه نشان او را بر پرچمش بیاویزد. لانسلوت که عاشق همسر شاه آرتور بود توضیح می‌دهد که همسر پادشاه در مسابقه حاضر خواهد بود و به شرطی می‌پذیرد که کس دیگری او را نشناسد و لباس و سلاحی نو درخواست می‌کند و سلاح خود را به اِلن می‌سپارد. او در حین مسابقه زخمی شده و توسط اِلن مداوا می‌گردد. پس از بهبودی تصمیم می‌گیرد که مبلغی را برای جبران زحمات اِلن به او بپردازد، اما اِلن که این حرکت را توهین به خود تلقی می‌کند نمی‌پذیرد و سلاح او را به او باز می‌گرداند. لانسلوت درحالی که این بار از احساسات اِلن نسبت به خود آگاه است با بی‌اعتنایی او را ترک می‌کند. اِلن پس از ده روز از اندوه می‌میرد و به درخواستش جنازه‌اش را با نامه‌ای در دست در قایقی می‌گذارند و در رودخانه رها می‌کنند. آب قایق را به کاملوت می‌برد و درباریان شاه آرتور آن را می‌یابند و نامه‌اش را (که خطاب به لانسلوت بود) می‌خوانند. پادشاه از لانسلوت توضیح می‌خواهد و او ماجرا را توضیح می‌دهد و هزینهٔ مراسم تدفین اِلن را به وصیت او می‌پردازد.

## نگارخانه

Image:Elaine-2.jpg|
Image:Sophie Anderson Elaineor (The Lily Maid of Astolat) 1870.jpg|
Image:Elaine-Speed.jpg|
Image:HowardPylesElaine.gif|


## پانویس

## منابع
* 

رده:شخصیت‌های افسانه‌های شاه آرتور
رده:شخصیت‌های زن در ادبیات
شاخه گلی برای عروس

***شاخه گلی برای عروس*** فیلمی کمدی به کارگردانی قدرت‌الله صلح‌میرزایی محصول سال ۱۳۸۳ است.

## بازیگران
* سید جواد رضویان
* مجید صالحی
* حدیث فولادوند
* مهران رجبی
* رابعه اسکویی
* مهدی امینی‌خواه
* زهره حمیدی
* شراره درشتی

## خلاصه فیلم
سلطان‌علی (جواد رضویان) دل در گرو دختری به نام آزیتا (حدیث فولادوند) دارد و هدفش ازدواج با اوست. سلطان‌علی در توافقی با ناصر(مجید صالحی) دایی او، قول داده بود که اگر این ازدواج سر بگیرد، در عوض زمین‌هایش را در روستا به ناصر می‌فروشد. از طرفی آزیتا که دختر ثروتمندی است، مردی به نام سعید(مهدی امینی‌خواه) را دوست دارد و می‌خواهد با او ازدواج کند ولی پس از اینکه متوجه می‌شود که او زن دیگری هم دارد، با سلطان‌علی ازدواج می‌کند.

## منابع

* http://www.sourehcinema.com/News/NewsViewer.aspx?NewsId=138412200203

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی قدرت‌الله صلح میرزایی
رده:فیلم‌های ۱۳۸۳
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:مبدل‌پوشی در فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های درام ایرانی
مرتضی حسن‌پور فرد خراشاد

**''مرتضی حسن پور** ''(۱۳۲۱، خراشاد-۱۲ تیر ۱۴۰۴) اولین پرستار مرد ایرانی و از پژوهشگران این رشته بود.

## زندگینامه
وی در سال ۱۳۲۱ در روستای خراشاد از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند به دنیا آمد. وی پس از اتمام تحصیلات مقدماتی برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و پس از دوره متوسطه در دبیرستان مستوفی وارد آموزشگاه عالی پرستاری جرجانی مشهد شد.
 
پس از تکمیل دوره لیسانس از دانشگاه مشهد در سال ۱۳۴۷ و اخذ لیسانس مدیریت پرستاری از دانشگاه شیراز در سال ۱۳۵۳ جهت تکمیل تحصیلات عازم آمریکا شد. او با اخذ مدرک کارشناسی ارشد پرستاری از دانشگاه ایالتی کالیفرنیا و مدرک دانشوری در تعلیم و تربیت گروه پزشکی از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و با ناتمام گذاشتن دوره دکتری در تعلیم و تربیت گروه پزشکی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در سال ۱۳۵۸ به ایران بازگشت و به عنوان عضو هیئت علمی، در دانشگاه علوم پزشکی مشهد به تدریس پرداخت.
## حرفه
حسن پور به عنوان اولین پرستار مرد، با تحصیلات آکادمیک در ایران، از سال ۱۳۴۸ در سپاه بهداشت بندرعباس مشغول به خدمت بود و سپس در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، به تدریس پرداخت. 

وی علاوه بر ریاست دانشکده پرستاری و آموزشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دوره‌های کارشناسی پرستاری را در دانشگاه‌های شهرهای بیرجند، سبزوار، گناباد و رشته‌های کاردانی رادیوتراپی، رادیولوژی و تکنیسین اتاق عمل و کارشناسی علوم آزمایشگاهی را در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، راه اندازی نمود.

حسن پور علاوه بر اینکه دارای تالیفاتی در زمینه پرستاری می‌باشد، از سال ۱۳۸۰، کلاسهایی را در جهت سلامت فردی و اجتماعی، برای دانش آموزان مناطق محروم شهری و روستایی برگزار می‌کند. وی پس از بازنشستگی در سال ۱۳۸۴، هم‌اکنون به پژوهش در حوزه سلامتی ادامه می‌دهد.
## بزرگداشت
از وی به عنوان مربی نمونه توسط دکتر محمد فرهادی وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تقدیر به عمل آمد. 

همچنین در سال ۱۳۸۲ از وی به عنوان پیشکسوت جامعه پرستاری توسط دکتر مسعود پزشکیان وزیر وقت و در همان سال به عنوان استاد پرستاری توسط سید محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت، تجلیل به عمل آمد.

در سال ۱۳۸۶ نیز دکتر کامران باقری لنکرانی وزیر بهداشت و درمان و آموزش پزشکی وقت از وی به عنوان پیشکسوت تقدیر کرد.

سازمان نظام پرستاری ایران، در سال ۱۳۸۶ از وی به عنوان اولین پرستار مرد ایران، تقدیر به عمل آورد.

## منابع

رده:استادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد
حسن پور
حسن پور
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیای جنوبی
حسن پور
رده:درگذشتگان ۱۴۰۴
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی شیراز
مهمت شول

**مهمت شول** (زادهٔ ۱۶ اکتبر ۱۹۷۰ درکارلسروهه) بازیکن فوتبال آلمانی است.
پدر مهمت شول از ترک‌های آلمان است ارگین یوکسل و مادرش آلمانی؛ و مهمت در آلمان و در شهر کارلسروهه یعنی شهری که ستاره‌های دیگری همچون الیور کان و الیور بیرهوف به دنیا آمده‌اند متولد شد. هنگامی که مهمت ۵ سال داشت پدر و مادر او از هم جدا شدند و مادرش با فردی به نام هرمان شول ازدواج کرد و بدین ترتیب فامیلی او تغییر کرد و شول شد.

## دوران باشگاهی
مهمت شول ۸ قهرمانی بوندسلیگا را تجربه کرده است. و بعد از فرانک ریبری، دیوید الابا، و توماس مولر با ۹ قهرمانی بوندسلیگا در جایگاه بعدی قرار دارد.

## دوران ملی
مهمت هیچگاه در جام جهانی بازی نکرد. وی در دو جام ملتهای ۱۹۹۶ و ۲۰۰۰ بازی کرد. آخرین دیدار ملی شول در سال ۲۰۰۲ و در دیداری تدارکاتی با اسرائیل بود که با برتری ۱–۷ آلمانها به پایان رسید.

- مهمت شول ۸ گل ملی به ثمر رسانده که ۶ تای آن در دیدارهای دوستانه، یکی در مقدماتی جام ملتها و یک گل هم در جام ملتهای اروپا بوده که این گل در یورو ۲۰۰۰ و مقابل رومانی بود که شول در دقیقه ۲۸ گل مساوی را زد و آن بازی با نتیجه ۱–۱ به پایان رسید.

## افتخارات
### باشگاهی
* بایرن مونیخ (بایرن مونیخ)
* جام حذفی فوتبال آلمان: (۵) قهرمان ۱۹۹۸٬۲۰۰۰٬۲۰۰۳٬۲۰۰۵٬۲۰۰۶
* بوندسلیگا: (۸) قهرمان ۱۹۹۴٬۱۹۹۷٬۱۹۹۹٬۲۰۰۰٬۲۰۰۱٬۲۰۰۳٬۲۰۰۵٬۲۰۰۶
* لیگ قهرمانان اروپا: (۱) قهرمان ۲۰۰۱
* جام باشگاه‌های جهان: (۱) قهرمان ۲۰۰۱
* جام یوفا: (۱) قهرمان ۱۹۹۶

### ملی
* تیم ملی فوتبال آلمان
** جام ملتهای اروپا :(۱) قهرمان ۱۹۹۶

## منابع

* روزنامه قدس

رده:افراد آلمانی ترک‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی کارلسروهه
رده:بازیکنان باشگاه بایرن مونیخ
رده:بازیکنان باشگاه کارلسروهه
رده:بازیکنان برنده جام ملت‌های اروپا
رده:بازیکنان برنده جام یوفا
رده:بازیکنان برنده لیگ قهرمانان اروپا
رده:بازیکنان بوندس‌لیگای ۱
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال آلمان
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال آلمان
رده:بازیکنان جام کنفدراسیون‌ها ۱۹۹۹
رده:بازیکنان جام ملت‌های اروپا ۱۹۹۶
رده:بازیکنان جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۰
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آلمان
رده:بازیکنان فوتبال اهل بادن-وورتمبرگ
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:مربیان باشگاه فوتبال بایرن مونیخ ۲
رده:مربیان بوندس لیگا ۳
رده:مربیان فوتبال اهل آلمان
رده:ورزشکاران اهل کارلسروهه
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آلمان غربی
رده:ورزشکاران ترک‌تبار
کارآیی (مدیریت)

**کارایی**  مفهومی است که هزینهٔ منابع صرف شده در فرایند کسب هدف را ارزیابی می‌کند. بدین صورت که مقایسهٔ خروجی‌ها به‌دست آمده با ورودی‌هایِ مصرف شده میزان کارایی را مشخص می‌کند. برای سنجش کارایی، هزینهٔ تأمین منابع انسانی، هزینهٔ استفاده از تجهیزات، نگهداری تسهیلات و نرخ بازگشت سرمایه و نظایر آن مورد ملاحظه قرار می‌گیرد.

در این تعبیر از کارایی، کاراترین سرپرست کسی است که واحدش بتواند با کمترین هزینه مواد و دستمزد روزانه کار کند.

## جُستارهای وابسته
* اثربخشی
* بهره‌وری

## منابع
* رضائیان، علی. *مبانی سازمان و مدیریت*: انتشارات سمت، ۱۳۸۶. شابک ۹۶۴۴۵۹۴۳۰۴

رده:بهره‌وری
رده:واژگان اقتصادی
رده:مدیریت
شارلوت آمالی

**شارلوت آمالی**  پایتخت و بزرگ‌ترین شهرستان جزایر ویرجین ایالات متحده (متعلق به ایالات متحده آمریکا) است.

جمعیت شهر شارلوت آمالی در سال ۲۰۰۰ میلادی ۱۹٬۰۰۰ نفر بوده‌است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

چپ|بندانگشتی|200px

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۶۶ (میلادی) در آمریکای شمالی
رده:پایتخت‌های آمریکای شمالی
رده:پایتخت‌های منطقه کارائیب
رده:سنت توماس، جزایر ویرجین ایالات متحده آمریکا
رده:شهرهای بندری در کارائیب
رده:مراکز تقسیمات کشوری آمریکا
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۶۶ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در جزایر ویرجین ایالات متحده آمریکا
پارک ملی جزایر ویرجین

**پارک ملی جزایر ویرجین**  پارکی طبیعی در جزایر ویرجین ایالات متحده در ایالات متحده آمریکا است.

این پارک ۵۹ کیلومتر مربع وسعت دارد.

## نگارخانه

File:St John Trunk Bay 3.jpg|
File:St John Trunk Bay 5.jpg|
File:St John Trunk Bay 7.jpg|


## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی

پارک ملی جزایر ویرجین
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۶ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:پارک‌ها در جزایر ویرجین ایالات متحده
رده:ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره ایالات متحده آمریکا
رده:رده V اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت
رده:کلنی‌های پرندگان دریایی
رده:سنت توماس، جزایر ویرجین ایالات متحده آمریکا
رده:سنت جان، جزایر ویرجین ایالات متحده
رده:مناطق حفاظت‌شده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:رده II اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت
هاگاتنیا

**هاگاتنیا** (چامورویی: Hagåtña، سابقاً انگلیسی: Agana/اَگانیا، اسپانیایی: Agaña/اَگانیا) مرکز قلمروی گوآم، از قلمروهای تحت ادارهٔ ایالات متحدهٔ آمریکا است.

جزیرهٔ گوام در اقیانوس آرام قرار گرفته و شهر هاگاتنیا در ساحل غربی این جزیره قرار دارد. جمعیت هاگاتنیا در سال ۲۰۱۰ برابر با ۱٬۰۵۰ نفر بو که در مساحتی معادل ۲٫۴۶ کیلومتر مربع سکونت داشتند.

بخش هاگاتنیا دومین بخش کوچک در گوام، هم از لحاظ تعداد ساکنان و هم از نظر مساحت است؛ زیرا تنها اوماتاک ساکنان کمتری دارد و تنها سیناجانا منطقه کوچکتری را پوشش می‌دهد.

## جمعیت
جمعیت هاگتنیا در محدودهٔ شهری، در سال ۲۰۱۰ میلادی ۱٬۰۵۰ نفر بوده‌است.

## نگارخانه

Main_street_of_Agana_or_Hagåtña,_Guam_(1899-1900).jpg|خیابان شهر در سال ۱۸۹۹-۱۹۰۰
Street_scene_in_Agana_(1899-1900).jpg|خیابان شهر در سال ۱۸۹۹-۱۹۰۰
Guam_pre-war.jpg|قبل از جنگ جهانی دوم


## منابع

رده:پایتخت‌های اقیانوسیه
رده:روستاهای گوآم
رده:مراکز تقسیمات کشوری آمریکا
رده:هاگاتنا
ریشون لتسیون

**ریشون لتسیون**  نام یکی از شهرهای کشور اسرائیل است که در استان مرکزی اسرائیل و در کنار دریای مدیترانه و در جنوب تل‌آویو قرار دارد. این شهر با جمعیتی بالغ بر ۲۲۳هزار نفر، چهارمین شهر بزرگ در کشور اسرائیل است.

بندانگشتی|راست|250px|نمایی هوایی از یکی از مناطق شهری ریشون لتسیون.

ریشون لتسیون، ابتدا در سال ۱۸۸۲ میلادی به عنوان «شهرکی یهودی‌نشین» ساخته شد که از لحاظ تاریخی دومین شهرک تاریخی پس از پتح تیکوا در اسرائیل نوین محسوب می‌شود. شراب‌سازی کرمل که بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین شرکت شراب‌سازی در اسرائیل است، از سال ۱۸۸۲ میلادی تاکنون دراین شهر قرار گرفته است.

آرامگاه گوردون در شهر ریشون لتسیون قرار دارد. این آرامگاه مدفن افرادی چون امنون نتصر، پژوهش‌گر برجسته ایرانی است.

## تاریخچه
بارون ادموند جیمز دو روتشیلد برای سرعت‌بخشیدن به مهاجرت یهودیان به سرزمین‌های فلسطینی، با هزینهٔ خود شهر ریشون لتسیون را تأسیس کرد.

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی شهرداری ریشون لتسیون

## پانویس

## منابع
* 


رده:استان مرکز (اسرائیل)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۲ (میلادی) در امپراتوری عثمانی
رده:روستاهای یهودی در امپراتوری عثمانی
رده:سوریه عثمانی در ۱۸۸۲ (میلادی)
رده:شهرهای استان مرکز (اسرائیل)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۲ (میلادی)
تعهد تابعیت

300px|بندانگشتی|یک مراسم صبحگاهی تعهد تابعیت در یک کلاس دبستانی در آمریکا در سال ۱۸۹۹

**تعهد تابعیت**  نام یک قسم است که برای اثبات وفاداری به پرچم آمریکا و لذا قوانین و رسوم ایالات متحده آمریکا در مدارس و اماکن عمومی خوانده می‌شود.

هر دو مجلس کنگره ایالات متحده آمریکا جلسات خود را با قرائت این بیعت هر روزه آغاز می‌کنند.

امروزه نحوه قرائت این تعهد به صورت جمع، توسط همگان، دست راست به سینه، و روی به پرچم آمریکا است.

## منشأ
تعهد تابعیت در اوت ۱۸۹۲ توسط فرنسیس بلامی (۱۸۵۵–۱۹۳۱) که کشیش باپتیست، سوسیالیست مسیحی،  و پسرعموی ادوارد بلامی (۱۸۵۰–۱۸۹۸) نویسندهٔ سوسیالیست بود نوشته شد. *تعهد تابعیت* اصلی در شمارهٔ ۸ سپتامبر مجلهٔ کودکان *مصاحب کودکان* زیرمجموعهٔ نکوداشت روز کلمب در مدارس دولتی و چهارصدمین سالگرد ورود کریستف کلمب به قارهٔ آمریکا منتشر شده بود. یکی از بازاریاب‌های مجله این رخداد را به منظور القای ملی‌گرایی در دانش آموزان و فروختن پرچم به مدارس دولتی ترویج کرد.

## سلام
[بندانگشتی|راست|دانش‌آموزان در حال تعهد تابعیت به پرچم با [درود بلامی در حدود ۱۹۴۱]]
سوگند تعهد با یک سلام نظامی همراه بود. نوع اولیه‌ای از این سلام که در سال ۱۸۹۲ اختیار شد به درود بلامی مشهور بود.

## متن این بیعت
متن:

ترجمه:

## منابع

## پیوند به بیرون

* تاریخچه تعهد تابعیت

رده:تعهد تابعیت
رده:آثار ۱۸۹۲ (میلادی)
رده:اسناد ۱۸۹۲ (میلادی)
رده:پرچم‌های ایالات متحده آمریکا
رده:ضدکمونیسم در ایالات متحده آمریکا
رده:فرهنگ در ایالات متحده آمریکا
رده:ملی‌گرایی
رده:ملی‌گرایی آمریکایی
دان هنلی

**دانالد هیو هنلی**  متولد ۱۹۴۷ تگزاس، یکی از اعضا و خوانندهٔ گروه ایگلز است.

هنلی علاوه بر فعالیت در گروه ایگلز، به‌طور مستقل به خوانندگی و ساخت آهنگهای پاپ و راک اشتغال داشته‌است.

مشهورترین آهنگهای وی او فقط می‌خواهد برقصد و پایان مظلومیت می‌باشند.

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی

دان هنلی
رده:آهنگ‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای گروه ایگلز
رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد دارای صدای تنور اهل ایالات متحده آمریکا
هنلی، دان
رده:اهالی شهرستان آپشور، تگزاس
رده:اهالی شهرستان کس، تگزاس
رده:اهالی لیندن، تگزاس
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:برندگان جایزه مرکز کندی
رده:برندگان مدال ملی علوم انسانی
رده:ترانه‌پردازان اهل تگزاس
رده:چندنوازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:حفاظت‌گراهای اهل ایالات متحده آمریکا
هنلی، دان
رده:خوانندگان اهل تگزاس
رده:خوانندگان راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان کانتری اهل ایالات متحده آمریکا
هنلی، دان
رده:خواننده-ترانه‌پردازان کانتری اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خواننده-ترانه‌پردازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ایالتی استیون اف. آستین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه شمال تگزاس
رده:دموکرات‌های اهل تگزاس
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر ترانه‌پردازان
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر راک اند رول
رده:زادگان ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:گیتارنوازان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی دنتون، تگزاس
رده:موسیقی‌دانان اهل تگزاس
رده:نوازندگان درامز راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان درامز سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان درامز مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار اهل تگزاس
رده:نوازندگان گیتار راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان گفن رکوردز
رده:طبله‌نوازان
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ترانه‌پردازان راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان اسایلم رکوردز
سارا سرودی

**سارا (سرور) سرودی** صاحب نظر برجسته زبان و ادبیات فارسی در دانشکده مطالعات هندوایرانی دانشگاه عبری اورشلیم بود. او در ایران متولد شد و مؤلف بسیاری از مقالات در زمینهٔ ادبیات فارسی مدرن است.

وی از دانش‌آموختگان دانشگاه عبری اورشلیم بود. پس از کسب درجه دکترا (PhD) به تدریس در دانشگاه عبری اورشلیم پرداخت و همزمان دربارهٔ فرهنگ معاصر یهودیان ایرانی تحقیقات ارزنده‌ای به عمل آورد.

فعالیت «مراکز ایران‌شناسی» در دانشگاه‌های اسرائیل، ابتدا در دانشگاه عبری اورشلیم زیر نظر امنون نتصر و سرور سرودی آغاز شد.

## مرگ
وی در سال ۲۰۰۲ میلادی بر اثر یک بیماری کوتاه، درگذشت و در شهر اورشلیم به خاک سپرده شد.

## یادمان
مجموعه کتاب‌های شخصی وی به کتاب‌خانه وی در دانشگاه حیفا اهدا گردید. در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۷ *کتابخانه فارسی دانشگاه حیفا* با نام «کتاب‌خانه دکتر سارا سرودی» در آن دانشگاه رسماً افتتاح شد.

## پانویس

## منابع

* 
* http://www.ybz.org.il/_Uploads/dbsAttachedFiles/Article_91.14.pdf

رده:استادان دانشگاه عبری اورشلیم
رده:افراد اسرائیلی ایرانی‌تبار
رده:ایران‌شناسان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه عبری اورشلیم
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در اسرائیل
رده:زبان‌شناسان اهل اسرائیل
رده:زبان‌شناسان اهل ایران
رده:فرهنگ‌نویسان اهل ایران
رده:نویسندگان اهل اسرائیل
رده:نویسندگان زن اهل ایران
رده:یهودیان اهل ایران
آماد نظامی

**آماد نظامی** یا **تدارکات نظامی** یا **لجستیک نظامی** هنر و دانش طرح‌ریزی و انجام فعالیت‌ها و ابقاء نیروهای نظامی است. به معنای جامع لجستیک نظامی شامل موارد زیر می‌شود:
* طراحی، ایجاد، تعلیم، ذخیره‌سازی، توزیع، ابقاء، تخلیه و حالت دهی ادوات جنگی.
* حرکت دهی، تخلیه، و درمان پرسنل.
* ساختار دهی، ابقاء، فعالیت دهی و حالت دهی تجهیزات و وسایل.
* تعلیم و مجهز کردن خدمه سامانه نظامی.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

لجستیک نظامی
رده:نظامی‌گری
زبان‌شناسی تاریخی

**زبان‌شناسی تاریخی**  یا **زبان‌شناسی در زمانی** ، به دانش مطالعهٔ تغییرات زبان‌ها در گذر زمان گفته می‌شود. زبان‌شناسی تاریخی، نه‌ تنها برای پی‌بردن به دینامیک و چگونگی عملکرد پدیدهٔ بروز تغییرات در زبان‌ها، اهمیت دارد، در مقیاسی بالاتر و کلی‌نگرانه‌تر، در جهت فهم طبیعت زبان‌های انسانی، مفید و حیاتی است؛ چراکه زبان‌ها به‌هیچ‌وجه، ثابت و استاتیک، نیستند بلکه به‌طور مداوم و پیوسته در حال نشوونما، جریان و شارش می‌باشند.

بررسی خانواده‌های زبانی در حوزه زبان‌شناسی تاریخی، قرار دارد.

زیررده‌های زبانشناسی تاریخی:

* زبان‌شناسی تطبیقی
* ریشه‌شناسی
* گویش‌شناسی
* واج‌شناسی
* علم صرف یا ریخت شناسی

## تغییرات آوایی
هرچند با گذشت زمان، تمامی مؤلفه‌های دستوریِ زبان می‌تواند دچار تغییرات گردد، برخی از انواع دگرگونی‌ها پی‌آمدها و اثرات آشکارتری را بروز می‌دهند.

## تغییرات واژگانی و معنایی
یکی دیگر از انواع تغییرات دگرگونی‌هایی است که می‌تواند در دایره لغات و واژگان (lexicon) یک زبان وارد گردد. روند بروز تغییرات واژگانی در زبان‌ها به صور مختلف و در جهات گوناگون ممکن است اتفاق بیفتد. اغلب اوقات این پدیده می‌تواند انعکاس تعاملات، تحولات، و داد و ستدهای نوین فرهنگی ما بین ملل گوناگون باشد.

## جستارهای وابسته
* زبان‌شناسی تطبیقی
* رابطه ژنتیکی (زبان‌شناسی)
* نسب مشترک
* زنجیره گویشی

## پانوشته‌ها

## منابع

* Crystal, D. (1996), *The Cambridge Encyclopedia of Language*, 2nd edition, UK, Cambridge University Press. 
* Clark, V. P. , Eschholz, P. A. , and Rosa, A. F. (eds.) (1981), *Language, Introductory Readings*, 3rd ed. , St. Martin's Press, Inc. , 
* O'Grady, W. , Dobrovolsky, M. , and Aronoff, M. (1993), *Contemprary Linguistics, An Introduction*, 2nd edition, St. Martin Press, Inc. 

رده:زبان‌شناسی تاریخی
آنا جانسون (ابهام‌زدایی)

* آنا یونسون، خواننده و ترانه‌سرای سوئدی
* آنا جانسون پل ویلر ریاضی‌دان آمریکایی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام افراد
آنا جانسون پل ویلر

**آنا جانسون پل ویلر**  (۵ می ۱۸۸۳ - ۲۶ مارس ۱۹۶۶) ریاضیدان آمریکایی است. شهرت وی بیشتر مرهون فعالیت‌هایش در زمینهٔ آنالیز تابعی است.

## منابع

رده:افراد آمریکایی سوئدی‌تبار
رده:اهالی اکران (اوهایو)
رده:اهالی هاواردن، آیووا
رده:دانشمندان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:دانشمندان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آیووا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه داکوتای جنوبی
رده:درگذشتگان ۱۹۶۶ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ریاضی‌دانان زن
رده:ریاضی‌دانان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ریاضی‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۸۸۳ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان کالج رادکلیف
رده:ریاضی‌دانان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل آیووا
لاکونا کویل

**لاکونا کویل** یک گروه موسیقی سبک گوتیک متال ایتالیایی است.

## دیسکوگرافی
### آلبوم‌های استودیویی
* In a Reverie - 1999
* Unleashed Memories - 2001
* Comalies - 2002
* Karmacode - 2006
* Shallow Life - 2009
* Dark Adrenaline - 2012
* 2014- Broken Crown Halo
* 2016 - *Delirium*
* 2019 - *Black Anima*
* 2025 - *Sleepless Empire*

## منابع

* 


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۴ (میلادی) در ایتالیا
رده:پنج‌نفره‌های موسیقی
رده:شش‌نفره‌های موسیقی
رده:گروه‌های گوتیک راک اهل ایتالیا
رده:گروه‌های گوتیک متال ایتالیا
رده:گروه‌های موسیقی آلترنتیو متال
رده:گروه‌های موسیقی ایتالیایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی گوتیک متال
رده:گروه‌های موسیقی میلان
رده:گروه‌های موسیقی هوی متال اهل ایتالیا
رده:هنرمندان سنچری مدیا
پاپا روچ

**پاپا روچ**  از گروه‌های مطرح سبک موسیقی نو متال در آمریکا بود که بعدها سبک این گروه به آلترنتیو راک و هارد راک تغییر کرد. این گروه در شهر واکاویل در غرب ساکرامنتو در کالیفرنیا پدید آمده است. گروه پاپا روچ اولین بار با آهنگ آخرین وهله شهرت یافت و آلبوم دور شدن با مرگ این گروه نیز در مطرح کردن این گروه بی تاثیر نبوده است.گروه در اواخر سال ٢٠١٢ آلبوم "کانکشن" را عرضه کرد که بیانگر سبک جدید و تلفیقی گروه بود و با واکنش های مثبت و منفی بسیاری رو به رو شد.

## آلبوم‌ها

## پیوند به بیرون
* وبسایت رسمی گروه

رده:اهالی واکاویل (کالیفرنیا)
رده:برندگان جایزه کرنگ!
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۳ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:گروه‌های آلترناتیو راک کالیفرنیا
رده:گروه‌های آلترنتیو راک آمریکایی
رده:گروه‌های آلترنتیو متال آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی رپ متال
رده:گروه‌های موسیقی منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:گروه‌های موسیقی نو متال
رده:گروه‌های نیومتال آمریکایی
رده:گروه‌های هارد راک آمریکایی
رده:گروه‌های هارد راک کالیفرنیا
رده:گروه‌های هوی متال کالیفرنیا
رده:گروه‌های نیو متال کالیفرنیا
موسیقی متقاطع

بندانگشتی|نوازنده در حال اجرای موسیقی متقاطع
**موسیقی متقاطع** نوعی از موسیقی است که حاصل ترکیب دو یا چند سبک موسیقی است. در کشورهایی که آمار موفقیت موسیقی‌های سبک‌های مختلف را در جداول ثبت می‌کنند، موسیقی متقاطع به قطعه‌ای گفته می‌شود که در بیش از یک جدول فهرست شود.

اصطلاح «راک متقاطع» که در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی بسیار به کار می‌رفت اشاره به سبکی از موسیقی راک دارد که توسط گروه‌هایی نظیر متالیکا نواخته می‌شد و پُرتکاپوتر از راک معمولی بود.

## منابع


رده:موسیقی متقاطع
رده:ژانرهای موسیقی
ریج اگنست د ماشین

300px|بندانگشتی|کنسرت ریج اگنست دا ماشین در سال ۲۰۰۷

**رِیج اِگنست دِ مِشین**  از گروه‌های مشهور سبک موسیقی رپ متال، آلترناتیو متال، رپ راک و فانک راک آمریکا است. مبدأ این گروه در شهر لس آنجلس در کالیفرنیا است.

اعضای بنیان‌گذار ریج اگنست د ماشین زک د لا روچا (خواننده)، تیم کامرفورد (نوازندۀ بیس)، تام مورلو (گیتاریست) و برد ویلک (درامر) بودند. اولین آلبوم استودیویی آن‌ها که هم‌نام خود گروه بود در سال ۱۹۹۲ روانهٔ بازار شد و در آمریکا تا ردهٔ ۴۵اُم جدول پرفروش‌ترین آلبوم‌ها صعود کرد. آلبوم دوم آن‌ها به‌نام *[[امپراتوری شر (آلبوم)|امپراتوری شر]]* که ۳ سال بعد منتشر شد با تک‌آهنگ‌هایی همچون «رژهٔ نره گاوها» تبدیل به یک موفقیت بزرگ برای گروه شد و جایگاه نخست بیلبورد ۲۰۰ را به خود اختصاص داد. ترانهٔ «Tire Me» از آن آلبوم جایزهٔ گرمی «بهترین اجرای متال» را از آن خود کرد. *[[نبرد لس آنجلس]]* سومین آلبوم ریج اگنست د ماشین بود که در سال ۱۹۹۹ منتشر شد و همچون *امپراتوری شر* صدرنشین جدول پرفروش‌ترین آلبوم‌ها در ایالات متحده شد. ترانهٔ «رادیو چریکی» از آن آلبوم دومین جایزهٔ گرمی را نصیب اعضای گروه کرد.

در سال ۲۰۰۰ گروه یک کاور آلبوم به نام *[[مرتدها (آلبوم)|مرتدها]]* منتشر کردند و در پایان همان‌سال د لا روچا برای پرداختن به موسیقی شخصی‌اش از گروه کناره گرفت. در سال ۲۰۰۱ اعضای باقی‌ماندهٔ ریج اگنست د ماشین به همراه کریس کرنل گروه آدیو اسلیو را تشکیل دادند. در سال ۲۰۰۷ آدیو اسلیو رسماً منحل شد و د لا روچا به همراه هم‌گروهی‌های قدیمی‌اش فعالیت‌شان در ریج اگنست د ماشین را از سر گرفتند.

## ترانه‌شناسی
نوشتار اصلی: *[[ترانه‌شناسی ریج اگنست د ماشین]]*
### آلبوم‌های استودیویی

## پانویس

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی

رده:برندگان جایزه کرنگ!
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:برندگان جوایز ان‌ام‌ای
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در کالیفرنیا
ریج اگنست د ماشین
رده:سوسیالیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ضدفاشیست‌ها
رده:ضدفاشیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:گروه‌های آلترناتیو راک کالیفرنیا
رده:گروه‌های آلترنتیو متال آمریکایی
رده:گروه‌های فانک متال آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی چهارنفره
رده:گروه‌های موسیقی دوباره ایجادشده در ۲۰۰۷ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی رپ متال
رده:گروه‌های موسیقی فانک متال
رده:گروه‌های موسیقی لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:گروه‌های هارد راک کالیفرنیا
رده:گروه‌های هوی متال کالیفرنیا
رده:موسیقی سیاسی
رده:هنرمندان اپیک رکوردز
رده:گروه‌های نیو متال کالیفرنیا
رده:گروه‌های رپ راک آمریکایی
ساوندگاردن

200px|بندانگشتی|کریس کورنل، خواننده گروه در یک فستیوال در کانادا
بندانگشتی|Soundgarden 2010
**ساندگاردن**  از گروه‌های مشهور سبک موسیقی راک آمریکا است. این گروه در دهه نود با دو آهنگ «Black Hole Sun» و «Spoonman» شهرت یافت.

مبدأ این گروه در شهر سیاتل در واشینگتن است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* اطلاعات بیشتر


رده:انحلال‌های ۲۰۱۹ (میلادی) در واشینگتن (ایالت)
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۴ (میلادی) در واشینگتن (ایالت)
رده:گروه‌های آلترناتیو راک واشینگتن (ایالت)
رده:گروه‌های آلترنتیو راک آمریکایی
رده:گروه‌های آلترنتیو متال آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی چهارنفره
رده:گروه‌های موسیقی دوباره ایجادشده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی راک اهل واشینگتن (ایالت)
رده:گروه‌های موسیقی سیاتل
رده:گروه‌های موسیقی گرانج
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۱۸ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:گروه‌های هارد راک آمریکایی
رده:گروه‌های هارد راک واشینگتن (ایالت)
رده:گروه‌های هوی متال واشینگتن (ایالت)
رده:هنرمندان ای-اند-ام رکوردز
رده:هنرمندان ساب پاپ
رده:هنرمندان ورتیگو رکوردز
رده:گروه‌های گرانج آمریکایی
رده:فرهنگ سیاتل
موشک ضدبالستیک

بندانگشتی|چپ|200px|پرتاب موشک نایک زئوس
**موشک پادپَرتابشی** 
یا **موشک ضدبالستیک** موشکی است که به سوی موشک بالستیک و برای انهدام آن در آسمان پرتاب می‌شود. موشک بالستیک موشک دوربردی است که با استفاده از قوانین بالستیکی به سوی هدف حرکت می‌کند. موشک‌های ضدبالستیک یکی از انواع دفاع موشکی هستند که برای دفاع در مقابل اینگونه موشک‌ها به ویژه انواع بسیار دوربرد معروف به موشک بالستیک قاره‌پیما یا (ICBM) به کار گرفته می‌شوند.

## جستارهای وابسته
* موشک بالیستیک
*اس-۴۰۰
*سامانه ضدموشکی تاد
*ریم-۱۶۱ استاندارد ۳
* سامانه حفاظت فعال
* ال‌جی‌ام-۳۰ مینتمن

## منابع

* Wikipedia contributors. Anti-ballistic missile. Wikipedia, The Free Encyclopedia. May 12, 2008, 17:36 UTC. Available at: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anti-ballistic_missile&oldid=211911659. Accessed May 12, 2008.

رده:اختراع‌های روسی
رده:انواع موشک
رده:دفاع موشکی
رده:موشک‌های زمین‌به‌هوا
رده:موشک‌های ضدبالستیک
رئوس

**رئوس**  شهری در بخش خودمختار کاتالونیای اسپانیا است. این شهر مرکز ناحیه بایش کمپ در استان تاراگنا است.

## تاریخ
آنتونیو گائودی معمار معروف در این شهر به دنیا امده‌است.

## منابع

* 

رده:رئوس
رده:بایش کمپ
رده:شهرداری‌ها در بایش کمپ
رده:شهرهای اسپانیا
رده:مناطق مسکونی در استان تاراگونا
رده:منطقه‌ها مسکونی در بایش کمپ
مایکل نیوتن

**مایکل نیوتن **(به انگلیسی Michael Newton) روانشناس و محقق آمریکایی است. او در رشته‌های بهداشت فکر و روان در موسسه‌های آموزش عالی آمریکا تدریس کرده‌است. مایکل نیوتن معالجه از طریق خواب درمانی (هیپنوتراپی) را نیز دنبال می‌نماید. وی گفتار افرادی را که به خواب مصنوعی (هیپنوز) فرورفته‌اند را ثبت نموده و از طریق بررسی مطالب آنها به اطلاعاتی مربوط به کمال روحی انسان و جایگاهی که روح در فاصله بین زندگی‌های متوالی خود در آنجا توقف می‌نماید، بدست آورده‌است.
مایکل نیوتن با بیشتر از سی سال تجربه در تحقیقات روانشناسی (بالینی) و عمل در این زمینه از جمله معدود محققانی است که از طریق علمی توانسته‌است به بررسی تجربیات روح نایل شود. 

مایکل نیوتن حاصل پژوهش‌های خود در طول سی سال درمان و بررسی موارد خاص(case study) را با شرکت در سمینارها، کنفرانس‌ها و تدریس در دانشگاه‌های آمریکا، در اختیار سایرین قرار داده‌است.

او در بسیاری از میزگردها و بحث‌های تلویزیونی و رادیویی شرکت نموده‌است.

## آثار
* سفر روح (Journey of Souls) تاریخ انتشار ۱۹۹۴ میلادی. در سال ۱۳۸۱ توسط محمود دانایی به فارسی ترجمه شده‌است.
* سرنوشت روح (Destiny of Souls)تاریخ انتشار ۲۰۰۰ میلادی. در سال ۱۳۸۵ توسط محمود دانایی به فارسی ترجمه شده‌است.
* زندگی میان زندگی‌ها (Life Between Lives) تاریخ انتشار ۲۰۰۴ میلادی
* Memories of the Afterlife: Life Between Lives Stories of Personal Transformation تاریخ انتشار ۲۰۰۹ میلادی

## جوایز
* در سال ۱۹۹۸ از طرف مؤسسه ملی ترانسپرسنال هیپنوتراپیست (NATH) به در یافت جایزه بی نظیرترین همکاری و کمک (Most Unique Contributions) نایل شد.
* در سال ۲۰۰۱ جایزه سالانه «ناشران مستقل کتاب» برای کتابش سرنوشت روح را دریافت نمود.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی لس آنجلس
رده:روان‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان اهل ایالات متحده آمریکا بر پایه موضوع
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
زمین‌لرزه ۲۰۰۸ سیچوان

**زمین‌لرزه سی‌چوان** در ۱۲ مه ۲۰۰۸ و در ساعت ۱۴و۲۸ دقیقه به وقت محلی، در استان سی‌چوان چین روی داد. مؤسسه زمین‌شناسی آمریکا شدت این زلزله را ۷٬۸ ریشتر تشخیص داده‌است. مرکز زمین‌لرزه در ۹۲ کیلومتری شمال غرب چنگدو مرکز استان سی‌چوان، و در عمق ده کیلومتری زیر زمین بوده‌است.

## منطقه زمین‌لرزه
در منطقه وقوع زمین‌لرزه حدود ۱۲ میلیون نفر زندگی می‌کنند و در ۲۶۰ کیلومتری آن نیز استانی با ۳۰ میلیون نفر جمعیت قرار دارد.

## خسارت جانی
بر اساس آخرین گزارش‌های رسمی، آمار کشته‌شدگان این زمین‌لرزه اکنون به ۸۷۵۸۷ نفر و آمار مفقودان به ۱۸٬۶۲۷ نفر رسیده‌است و ۳۷۴۰۰۰ نفر نیز زخمی شده‌اند.

## خسارت مالی
حدود ۸۰٪ ساختمان‌ها در منطقه زلزله‌زده آسیب دیده‌است. یک مدرسه نیز به‌طور کامل از بین رفته‌است.
حدود ۴٫۷ میلیون خانه درمنطقه آسیب دیده است.

## امدادرسانی
«ون جیبائو» نخست وزیر چین از محل زمین لرزه بازدید کرد. وضعیت نامناسب جوی باعث تاخیر در عملیات امدادرسانی در دو روز ابتدایی عملیات شد.همچنین حدود ۲۰۵٬۰۰۰ نفر نیز منطقه زلزله را ترک کرده‌اند و حدود ۵ میلیون بی‌خانمان در ۲٬۸۸۵ پناهگاه، پناه داده شده‌اند. مقامات رسمی گفته‌اند که کمک‌های غذایی و مالی برای آسیب دیدگان به مدت ۳ ماه ادامه می‌یابد.
همچنین هواپیماهای حامل مواد امدادی از کشورهای مختلف از جمله آمریکا، روسیه و سنگاپور به چین اعزام شده‌اند.

## کمک مالی
* چین: وزارت داخلی چین مبلغ ۱۲۵ میلیون دلار آمریکا رابرای کمک به آسیب دیدگان این حادثه اختصاص داد. «یائو مینگ» ورزشکار مشهور چین نیز مبلغ ۲۱۴٬۰۰۰ دلار آمریکا را به صلیب سرخ چین اهدا نمود.
* هنگ کنگ: دولت هنگ کنگ مبلغ ۳۸ میلیون دلار آمریکا و باشگاه سوارکاری هنگ کنگ مبلغ ۴ میلیون دلار آمریکا را برای کمک به آسیب دیده گان این حادثه اهدا کردند.
* اسرائیل: در مجموع اسرائیل ۹۰ تن انواع دارو و وسائل درمان پزشکی، دستگاه‌های تطهیر و تصفیه آب، ژنراتورهای تولید برق، چادر، کیسه خواب و انواع لباس برای زلزله‌زدگان فرستاد. این کمک‌ها علاوه بر کمک نقدی است که اسرائیل از طریق سفارتخانه خود در پکن در اختیار صلیب سرخ چین قرار داد که هدف از آن کمک‌رسانی فوری به زلزله‌زدگان بود.
## جنجال
شارون استون بازیگر آمریکایی در طی اظهاراتی با انتقاد از عملکرد دولت چین در سرکوب قیام تبت
این زلزله را حاصل اقدامات خشونت‌آمیز دولت چین دانست.در نهایت شارون استون به خاطر این سخنان خود عذر خواهی کرد.ولی دولت چین فیلم‌هایی راکه او در آن نقش آفرینی می‌کند را ممنوع کرد.همچنین شرکت کریستن دیور اعلام کرد که دیگر از تصاویر شارون استون در تبلیغات خود استفاده نخواهد کرد.

## حوادث مشابه در چین
* بدترین زلزله در تاریخ چین در سال ۱۵۵۶ میلادی ، ۸۳۰،۰۰۰ کشته (زمین لرزه ۱۵۵۶ شاآنشی)
* مارس ۲۰۰۸، زلزله ۷٫۲ ریشتری، خسارت محدود
* فوریه ۲۰۰۳، زلزله ۶٫۸ ریشتری، حداقل ۹۴ کشته و ۲۰۰ زخمی
* ژانویه ۱۹۹۸، زلزله ۶٫۲ ریشتری، ۴۷ کشته و ۲۰۰۰ زخمی

## پانویس

## منابع
* وبگاه رادیو فردا
* وبگاه بی بی سی
* وبگاه بلومبرگ

## پیوند به بیرون

* یادبود زمین لرزه 2008 سی‌چوان در چین
* [ https://web.archive.org/web/20120929014310/http://www.axinkhabar.com/sad/remembering-the-2008-sichuan-earthquake یادبود زمین لرزه 2008 سی‌چوان در چین]

رده:بلایای طبیعی
رده:بلایای طبیعی ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:تاریخ سیچوآن
رده:چین در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:دریاچه‌های سد لغزشی
رده:مه ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:زمین‌لرزه سیچوان (۲۰۰۸)
رده:زمین‌لرزه‌های ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:زمین‌لرزه‌های چین
رده:زمین‌لغزش‌ها در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:زمین‌لغزش‌ها در چین
رده:فاجعه‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در چین
سپستان

**سپستان**  نام یک گونه از سرده سپستان و تیره گاوزبانیان است.
 
چپ|بندانگشتی|اندازه میوه رسیده دو گونه سپستان در جنوب ایران
[چپ|بندانگشتی|یک درخت سپستان در [آب‌پخش]]
[چپ|بندانگشتی|تصویر میوه نرسیده درخت سپستان در [آب‌پخش]]
درخت سپستان در نواحی جنوبی ایران پراکندگی دارد. این گیاه نسبت به خاک‌های مختلف حساسیت خاصی نشان نمی‌دهد (خاک‌های با بافت سبک را بیشتر می‌پسندد)، در رطوبت بالا عملکرد بهتری دارد و در ایران ارتفاع آن از ۳ تا ۸ متر است.

سپستان گیاهی است درختی که اندام‌های هوایی آن پوشیده از کرک و پرزهای خشن می‌باشد. برگ‌های آن متناوب و بدون گوشوارک بوده بی‌کرک، بیضوی منتهی به دمبرگ بلند، گل‌ها دوجنسی پنج‌پر متشکل از ۲ برچه پیوسته با گلی قیفی مجتمع به صورت گرزن فاصله‌دار است.
میوه آن شفت است و میانبر چسبنده دارد. میوه شفت آن به بزرگی یک گیلاس است.

میوه این گیاه به اندازه آلوی کوچکی است و در درون آن شیره‌ای لزج و شیرین است که کاربرد دارویی دارد و علیه سرفه سودمند است.
در پزشکی سنتی از سپستان به عنوان ملین، خلط‌آور و نرم‌کننده (به ویژه در برطرف کردن گرفتگی صدا) استفاده می‌کرده‌اند.
همچنین شیره آن به عنوان چسب برای ساخت بادبادک به کار می‌رود.

سپستان همچنین باعث کاهش فشار خون شده و از لیزاب آن در صنایع قرص‌سازی استفاده می‌شود.

گونه‌های لیتوسپرموم آن، فعالیت هورمونی داشته و همچنین دارای (لیتوسپرمین) می‌باشند که برای رنگ کردن مواد غذایی از آن‌ها استفاده می‌کنند.

از این گیاه ترشی بسیار خوش طعمی به‌دست می‌آید.

## منابع
6.  ^ مقالات طبی و درمانی7.^ تحقیقات آلمان

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:درختان در ایران
رده:درختان در هند
رده:درختان غرب آسیا
رده:سرده سپستان
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاگان پاکستان
رده:گیاگان شبه‌قاره هند
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان دارویی
رمیلک

**رمیلک** (به فارسی: **رَبَنیک**) (نام علمی: Ziziphus nummularia)، درختچه‌ای است جنگلی بومی جنوب ایران، هند و پاکستان که از تیرهٔ Rhamnaceae می‌باشد و کاربرد دارویی و بیابان‌زدایی دارد.

در ایران، این گیاه به صورت وحشی در مناطق کوهپایه‌ای و گرمسیر جنوب رشته کوه زاگرس می‌روید و از خانواده درخت کنار می‌باشد.
[جایگزین=درختچه ربنیک، بهبهان|بندانگشتی|درختچه ربنیک، [بهبهان]]
جایگزین=ربنیک نارس و خشکیده، بهبهان|بندانگشتی|ربنیک نارس و خشکیده، بهبهان
نام محلی ربنیک در گویش لری رملیگ یا رملیک است.
[جایگزین=برگ ربنیک، بهبهان|بندانگشتی|برگ ربنیک، [بهبهان]]
میوه ربنیک خوراکی بوده و در طیف رنگی زرد تا قرمز آجری و زرشکی قابل رؤیت است. شکل ظاهری آن شبیه میوه درخت سدر (کنار) ولی با اندازه کوچکتر می‌باشد. مزه این میوه ترش است، و جهت درمان یبوست کاربرد دارد. میوه رسیده آن را جوشانده و از عصاره به دست آمده از آن در تهیه یک نوع غذای محلی به نام قلیه ربنیک استفاده می‌شود.

## نگارخانه

پرونده:ربنیک نیم‌خورده و خشکیده، بهبهان.jpg|ربنیک نیم‌خورده و خشکیده، بهبهان
پرونده:درختچه ربنیک.jpg|درختچه ربنیک، بهبهان
پرونده:برگ ربنیک، بهبهان.jpg|برگ درختچه ربنیک، بهبهان
پرونده:ربنیک نارس و خشکیده، بهبهان.jpg|ربنیک نارس و خشکیده، بهبهان
پرونده:قلیه ربنیک.jpg|خوراک (پیش غذای) قلیه ربنیک
پرونده:روباه و بلبل گوش‌سفید، بهبهان.jpg|بلبل گوش‌سفید روی درختچه ربنیک و روباهی در کمین، بهبهان
پرونده:برگ ربنیک در بهبهان.jpg|شاخ و برگ درختچه ربنیک، بهبهان


## منابع

اداره کل منابع طبیعی استان خوزستان

رده:عنابیان
رده:کنار
رده:گیاگان فلسطین
رده:گیاگان نپال
رده:گیاهان به‌کاررفته در آیورودا
رده:گیاگان ایران
رده:گیاگان پاکستان
رده:گیاگان هند
رده:گیاگان قطر
تالین (ارمنستان)

**تالین** (به ارمنی: Թալին) یک شهر در ارمنستان است که در استان آراگاتسوتن واقع شده‌است.  در  کیلومتری شمال آشتاراک، مرکز استان آراگاتسوتن واقع شده است.

## خصوصیات
**تالین** ۷ کیلومترمربع مساحت و ۵٬۳۱۰ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع  متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.

## خواهرخوانده
شهر Bourg-lès-Valence خواهرخواندهٔ تالین هست.

## ریشه‌شناسی
## تاریخچه
## جغرافیا و آب و هوا
## جمعیت‌شناسی
## فرهنگ
### مجسمه‌ها
### رسانه‌ها
## ترابری
## اقتصاد
## آموزش و پرورش
## ورزش
## مشاهیر بومی
## دورنمای شهر
## جاذبه‌های تاریخی

## جستارهای وابسته
## پیوند به بیرون
## نگارخانه

File:Katoghike galleryfull.jpeg|کلیسای گاتوغیکی، مهمترین بنای یادبود تاریخی-معماری تالین
File:Talin Cathedral - Armenia.JPG|نمایی از کلیسای جامع
File:Talin-raffi kojian-DCP 4341.JPG|The historic chapel
Talin locator map.png|محل تالین در ارمنستان


## جاذبه‌های تاریخی

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرداری‌های ارمنستان

## پانویس

## منابع
* 	
* 	
* 
* 
* 
* 
* آرمنیاپدیا

## پیوند به بیرون

* ==baz0017 Talin Cathedral at Armenica.org

رده:شهرها و شهرک‌های ارمنستان
رده:فرمانداری ایروان
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۲ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در استان آراگاتسوتن
رده:مناطق مسکونی ایزدی‌نشین در ارمنستان
کلیر

**کَلیر** (*Capparis decidua*) نام درختی است بومی منطقه هرمزگان و سواحل بلوچستان در جنوب ایران، بیابان تار هند و دیگر نقاط خشک جنوب آسیا.

میوه‌های رسیده آن پوست و گوشت صورتی مایل به قرمز دارد و میوه‌های نارس آن سبزرنگ با گوشت صورتی‌رنگ است.

میوه‌های نارس کلیر دارای ۳۵٫۷۳ درصد ماده خشک، ۱۸٫۷۶ درصد پروتئین، ۵٫۹۷ درصد چربی، ۵۷٫۳۶ درصد کربوهیدرات، ۱۲٫۵ درصد فیبر خام، ۴۸ میلی‌گرم فسفر و ۵۸۰ میلی‌گرم سدیم هستند که مقدار پروتئین، چربی، کربوهیدرات، فیبر خام و فسفر آنها به ترتیب دارای رتبه‌های دوم، پنجم، دوم، اول و دوم در میان تمام میوه‌ها است.

کلیر از زیرردهٔ رزمانندها (*Rosidae*)، راستهٔ کلم (*Brassicales*)، (راسته طبقه‌بندی‌نشده یوروسیدهای ۲ (Eurosids* II*))، تیرهٔ کبریان (*Capparaceae*)، سردهٔ کبرها (*Capparis*) است.

## نگارخانه

Image:Capparis decidua tree with fruits.JPG|
Image:Capparis decidua tree1.JPG|
Image:Capparis decidua tree.JPG|
Image:Capparis decidua unripe fruits.JPG|
Image:Capparis decidua green unripe fruits.JPG|
Image:Capparis decidua ripe fruits.JPG|
Image:Capparis decidua ripe fruit.JPG|


## منابع

رده:درختان آفریقا
رده:درختان خاورمیانه
رده:درختان زینتی
رده:درختان مقاوم در برابر خشکسالی
رده:کبرها
رده:گیاگان شمال آفریقا
رده:گیاگان آفریقای غربی
رده:گیاگان اتیوپی
رده:گیاگان اردن
رده:گیاگان اریتره
رده:گیاگان اسرائیل
رده:گیاگان الجزایر
رده:گیاگان ایران
رده:گیاگان بیابان تار
رده:گیاگان پاکستان
رده:گیاگان جیبوتی
رده:گیاگان چاد
رده:گیاگان سنگال
رده:گیاگان سودان
رده:گیاگان عمان
رده:گیاگان غرب آسیا
رده:گیاگان مالی
رده:گیاگان مصر
رده:گیاگان موریتانی
رده:گیاگان نیجر
رده:گیاگان نیجریه
رده:گیاگان هند
رده:گیاگان یمن
رده:گیاهان باغی آسیا
رده:گیاهان باغی آفریقا
رده:میوه‌های بیابانی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:گیاگان شبه‌قاره هند
رده:آرایه‌های نام‌گذاری‌شده توسط پیتر فوشکول
شاخ

[بندانگشتی|170px|شاخ‌های پیچ‌پیچ یک [بز]]
[چپ|170px|بندانگشتی|شاخ [آفتاب‌پرست جکسون]]
چپ|170px|بندانگشتی|ساز

**شاخ** برجستگی تیزی است که بر روی سر بعضی از پستانداران رشد کرده و از قسمت داخلی استخوانی با پوششی از کراتین و دیگر انواع پروتئین تشکیل شده است. ناخن‌های دست و پا از جنس شاخ هستند. پر و منقار پرندگان و پولک بدن خزندگان نیز از ماده‌ای شاخی ساخته می‌شوند.

## کاربرد شاخ برای جانوران
جانوران شاخدار استفاده‌های گوناگونی از شاخ می‌کنند از جمله دفاع از خود در مقابل جانوران شکارچی و رقابت با دیگر اعضای گونه خود در هنگام جفت یابی.

## کاربرد شاخ برای انسان
از بعضی انواع شاخ انواعی از ساز بادی مانند شوفار ساخته می‌شود.

## منابع

* 

رده:جانورشناسی
رده:جفت‌گیری
رده:جنگ‌افزارها
رده:فراورده‌های جانوری
رده:کالبدشناسی جانوران
رده:گزینش جنسی
او

**او** ضمیر منفصلِ سوم‌شخص مفرد در زبان فارسی است و در نقش‌های فاعلی و مفعولی به‌کار می‌رود.

در فارسی نو، دو صورتِ «او» و «وی» به‌عنوان ضمیر شخصی سوم‌شخص مفرد به‌کار می‌روند و از نظر معنایی برابرند، هرچند در کاربرد سبکی تفاوت‌هایی دارند.
به‌طور معمول، «او» در نثر و گفتار روزمره رایج‌تر است و «وی» بیشتر در متون رسمی یا ادبی دیده می‌شود.

برخلاف زبان‌هایی چون انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، و عربی، در فارسی ضمیر سوم‌شخص برای جنسیت تمایز ندارد و یک واژه برای اشاره به مرد و زن به‌طور مشترک به‌کار می‌رود.

از نظر دستوری، برخی ویراستاران و دستور‌نویسان میان کاربرد این دو تفاوت می‌گذارند: «او» را مناسبِ نقش فاعلی و «وی» را در نقش‌های غیرفاعلی (مانند مفعول یا مضاف‌الیه) می‌دانند، هرچند در زبان امروزی این تمایز معمولاً رعایت نمی‌شود.  

## وجه تسمیه و ریشه‌شناسی
واژهٔ **او** از فارسی میانه *aw* و فارسی باستان *ahu* گرفته شده و در زبان اوستایی به صورت *ahu-* («او، آن شخص») دیده می‌شود.
در زبان طبری (مازندرانی) نیز گونه‌ای کهن از آن به شکل **وِ** (ve / wə) وجود دارد که از همان ریشهٔ ایرانی برگرفته است.

از دیدگاه زبان‌شناسی تاریخی، «او» از شاخهٔ زبان‌های هندواروپایی سرچشمه گرفته و با ضمایر مشابه در دیگر زبان‌های این خانواده خویشاوند است؛ از جمله با انگلیسی **he** و زبان سانسکریت **asau** یا **saḥ** که همگی از ریشهٔ بازسازی‌شدهٔ هندواروپایی *so / sew / yo* به معنی «او، آن شخص» آمده‌اند.

در زبان عربی نیز ضمیر سوم‌شخص مفرد **هُوَ** (هو) با همین مفهوم به‌کار می‌رود. برخی زبان‌شناسان شباهت میان «او» فارسی و «هو» عربی را نشانه‌ای از نظام‌های کهن‌تر ضمایر در خانواده‌های زبان‌های سامی و زبان‌های هندواروپایی دانسته‌اند، هرچند از نظر ریشه‌شناختی پیوند مستقیمی میان آن‌ها وجود ندارد.

به این ترتیب، واژهٔ «او» یکی از کهن‌ترین بازمانده‌های ضمایر سوم‌شخص در زبان‌های هندواروپایی به‌شمار می‌رود و در فارسی، عربی و دیگر زبان‌ها همچنان معنای بنیادین «او / شخص دیگر» را حفظ کرده است.

## جستارهای وابسته
* ضمیر
* ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان

## منابع

رده:ضمیرهای شخصی
رده:گذرایی و ظرفیت
تو

در زبان فارسی ، **تو** ضمیر شخصی منفصل برای دوم شخص مفرد (مخاطب) است، که ضمیر متصل مرادف آن «ت» است. این ضمیر معمولاً زمانی به کار می‌رود که بین طرفین گفتگو، یک رابطه صمیمانه یا نزدیک وجود داشته باشد. برای احترام بیشتر، از ضمیر شما استفاده می‌شود.

## کاربردهای ضمیر تو
*تو* برای اشاره در حالت‌های فاعلی، مفعولی، اضافی، و ندا به کار می‌رود:
* تو در حالت فاعلی: تو رفتی.
* تو در حالت مفعولی (غالباً به‌جای تو را، و ترا):
* تو در حالت اضافی: کتاب تو.

## ضمیر «تو» در زبان های ایرانی
* پارسی باستان: تووتم (tuvtam)؛
* اوستا: توم (tûm)، توام (tvâm)، تو (tù)، توه (tava)، توم (tum)، توم (tvem)؛
* ایرانی باستانی: توه (tava)؛
* پازند: تو (tô)؛
* هندی باستان: توم (tvâm)، توه (tava)؛
* ارمنی: دو (du)؛
* کردی: تو (tu)؛
* پشتو: ته (ta)؛
* استی: دو (du) و دی (di)؛
* نیزاستی: دئه (dae)؛
* گیلکی: تو (tû)
* طبری (مازندرانی)：ته (te) , تو (tu)

## منابع

* دهخدا، علی‌اکبر. *لغت‌نامهٔ دهخدا - جلد پنجم (تنک جنگل-حداد)*، چاپ اول از دوره جدید (۱۴ جلدی). تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۹. 
* محمد، معین. *فرهنگ فارسی (متوسط) - جلد اول (آ-خ)*، چاپ هفتم. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴.

## جستارهای وابسته
* ضمیر
* ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان

رده:آداب
رده:ضمیرهای شخصی
رده:نوشتارهای صوتی
شما

در فارسی، **شما** ضمیر دوم شخص جمع است که برای خطاب‌کردن به کار می‌رود. گاهی برای نمایش ادب و احترام، در نقش ضمیر دوم شخص مفرد هم به کار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* ضمیر
* ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان
* ضمیر های متصل فارسی: ـَم، ـَت، ـَش، ـِمان، ـِتان، ـِشان

## منابع

رده:ضمیرهای شخصی
ما

در زبان فارسی، **ما** ضمیر شخصی منفصل برای اول شخص جمع (متکلم مع‌الغیر) است. البته گاهی نیز در نقش مفرد و به جای ضمیر من - به قصد افادهٔ تعظیم و تفخیم - به کار می‌رود.

واژهٔ «ما» به هر دو صورت جمع و مفرد در متون فارسی آمده‌است.

*ما* ترکیبی از ضمایر استعاری من و تو ست و در حالت جمع می‌تواند نشانه‌ای از اجماع دو جمع باشد که در بخش‌هایی با هم ترکیب و هم‌معنی شده‌اند، به‌طوری‌که در حالت مای ترکیب شده، دیگر نشانه‌ای از من و تو در مای جدید دیده نمی‌شود.

امروزه به شکل «ماها»، و در قدیم به شکل «مایان» جمع بسته می‌شد.

## کاربردهای ضمیر ما
*ما* برای اشاره در حالت‌های فاعلی، مفعولی، و اضافی به کار می‌رود:
* ما در حالت فاعلی: ما نگوییم بد و میل بناحق نکنیم / جامه کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم (حافظ)
* ما در حالت مفعولی: ما را گفت: ای سروران را تو سند، به‌شمار ما را زان عدد… (دیوان کبیر)
* ما در حالت اضافی: کتاب ما، قلم ما

## ضمیر «ما» در گویش‌های ایرانی
* پهلوی: اما (amâh)؛
* پارسی باستان: اماخم (amâxam)؛
* اوستا: اهماکم (ahmâkəm)؛
* اوراق تورفان: اماه (amâh)؛
* پازند: ایما (êmâ)؛
* هندی باستان: اسمکه (asmaká)؛
* اسِّتی: مَخ (max)؛
* یهودیان ایرانی: ایما (êmâ)؛
* کردی: مه (me, ma, mé)؛
* شهمیرزادی و گیلکی: امه (ama)؛
* دزفولی: اومون (omûm)؛
* خوانساری: هاما (hâmâ)؛
* اچمی (لهجهٔ گراشی): اَماه (amāh).

## منابع

* دهخدا، علی‌اکبر. *لغت‌نامهٔ دهخدا - جلد دوازدهم (گندشک-مضعف)*، چاپ اول از دوره جدید (۱۴ جلدی). تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۹. 
* محمد، معین. *فرهنگ فارسی (متوسط) - جلد سوم (ک-معلومه)*، چاپ هفتم. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴.

## جستارهای وابسته
* ضمیر
* ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان

رده:ضمیرهای شخصی
ایشان

در فارسی، **ایشان**، **آن‌ها** یا **آنان** ضمیر سوم شخص جمع است. ایشان معمولاً به نشانه احترام، برای سوّم شخص مفرد به کار می‌رود. برای سوم شخص جمع -آن‌ها- و در موارد ادبی -آنان- کاربردی تر است هر چند -ایشان- فخیم و رسمی تر است. آن‌ها در حقیقت، ضمیر جمع برای اشیا است. امروزه تقریبا فقط برای مفرد استفاده میشود

## جستارهای وابسته
* ضمیر
* ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان

## منابع

رده:ضمیرهای شخصی
رده:جنسیت فراگیر