open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جعفرخان زند

**محمدجعفرخان زند** (درگذشته ۲۵ ربیع الثانی ۱۲۰۳ قمری)، پسر صادق‌خان زند، پدر لطفعلی‌خان زند و هفتمین پادشاه زندیه بود. او همچنین برادر مادری علیمراد خان زند بود و به همین دلیل بر خلاف پدر و دیگر برادرانش توسط او کشته نشد.

جعفر خان بعد از مرگ علیمرادخان زند در ربیع‌الثانی ۱۱۹۹ به تخت نشست. او چندی فرمانروایی بخش‌های کوچکی از ایران مرکزی و جنوبی را در دست داشت و سرانجام در جنگ قدرت میان دودمان طایفه زند در شیراز و در حالی که بر بستر بیماری بود کشته شد. او را ترسو خوانده‌اند.

پس از آنکه جعفرخان توانست در بصره بر اوضاع مسلط شود انگلیسی‌ها تجارتخانه خودشان را به آن جا منتقل کردند. جعفر خان فرمانی برای امنیت و اطمینان انگلیسی‌ها به منظور تجارت در ایران در تاریخ ۸ ربیع‌الثانی ۱۲۰۲ قمری مطابق با ۱۸ ژانویه ۱۷۸۸ میلادی صادر کرد.

## سفارت جعفرخان
جعفرخان هنگامی که عنوان وزیر اعظم کریم‌خان‌زند را داشت با هیئتی از اصفهان به بهار عازم شد. طبق اسناد پایتخت زندیه در زمان علی‌مرادخان از شیراز به اصفهان انتقال یافته در زمان وزارت میرزا جعفرخان نیز پایتخت دودمان زند شهر اصفهان بود. مسافتی که میرزا جعفرخان از اصفهان تا بهار طی کرده بود ۱۲ روز بود و مدتی هم در آنجا توقف داشته تا رضا بهاری را که آوازه او سر زبان‌ها افتاده بود با خویش به اصفهان ببرد. چون رضا علاوه بر تحصیل علوم فلسفه و شاعری، در سن ۱۵ سالگی مفسّر قرآن شده بود به همین سبب شهرتش تا دربار کریم‌خان رسیده بود.

## مرگ
پس از ناکامی جعفرخان در تصرف اصفهان و در غیاب لطفعلی‌خان که برای سرکوب طوایف لار در آن نواحی به‌سر می‌برد، جمعی از زندانیان جعفرخان از جمله حاجی علیقلی‌خان، صید مرادخان و برادرانش به همراه پسران علی مرادخان با استفاده از فرصت و بیماری جعفرخان، در ۲۵ ربیع‌الثانی ۱۲۰۳ ه‍.ق توطئه‌ای درچیده، به سرای او در ارگ یورش آوردند. گرچه جعفرخان به‌مقابله با شورشیان پرداخت، اما سرانجام توسط آنان کشته شد. قاتلان سرش را از فراز ارگ شیراز به زیر انداختند. پیکر جعفرخان در حرم شاهچراغ بخاک سپرده شد.

## تبارنامه

## پانویس

## منابع
* محمد هاشم آصف (رستم‌الحکما)، *[[رستم‌التواریخ]]*، به اهتمام عزیزالله علیزاده، تهران: انتشارات فردوس، چاپ دوم، ۱۳۸۲
* دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «جعفر خان زند»
* پناهی سمنانی، احمد، کریم خان زند، چاپ دوم ۱۳۷۵
* ابوالحسن مستوفی، *گلشن‌مراد*، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش

## پیوند به بیرون

رده:اهالی ایران در سده ۱۸ (میلادی)
رده:اهالی ملایر
رده:پادشاهان ایرانی کشته‌شده
رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم شاهچراغ
رده:درگذشتگان ۱۷۸۹ (میلادی)
رده:زادگان سده ۱۸ (میلادی)
رده:زندیان
رده:شاهان ایران
رده:شاهان زند
رده:شاهان مقتول سده ۱۸ (میلادی)
پوروشسب

**پوروشَسْپ** به معنای «پاسدار پیروز» یا «قهرمان سپاه» است
پوروش = پیروز
و 
اسپا = بپا ؛ مراقب ؛ پاسدار و پاسبان.
او پدر زرتشت است. او پسر پتیریترسپ بزرگ خاندان اسپیتمان بوده‌ است.

بنا به سنت، پوروشاسپا در زمان پادشاهی کاوی آرواتاسپا زندگی می کرد و یک شمن جن گیر بود. خانه او بر روی رودخانه درجه قرار داشت. پوروشاسپا با دختری به نام دوغدو ازدواج کرد. پس از یک سری اتفاقات معجزه آسا در مورد لقاح آنها، آنها خانواده زرتشت پیامبر آینده شدند.

## منابع

## جستارهای وابسته
* زرتشت
* اسپیتمان
* دوغدو
* زایش زرتشت

رده:بستگان زرتشت
تیر

**تیر** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد.

* تیر (ماه) نام چهارمین ماه سال اعتدالی ایرانی
* تیشتر یا تیشتریه نام یکی از ایزدان ایرانی
* تیر (سیاره) نام یکی از سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی
* تیر (جنگ‌افزار) نام گروهی از پرتابه‌ها در جنگ‌افزارها
* تیر (مهمات) واحد شمارش فشنگ و برخی دیگر از مهمات
* تیر (سازه) از اجزای ساختمان
* تیر (اسطوره) از خدایان اساطیر نورس
* تیر (برق) ستونی که سیم‌های انتقال برق روی آن سوار می‌شود
* تیر (دریانوردی)
* تیر (اسطوره ارمنی)
* تیر (کانزاس)
* تیر (شخصیت کمیک)
* تیر (سازه)
حوله

[بندانگشتی|عکس نزدیک از یک حولهٔ حمام از جنس [تری‌کلوث (آب‌چین) که در آن الیاف آبگیر و الگوهای تزئینی دیده می‌شوند.]]
بندانگشتی|یک حولهٔ ساحلی.

**حولّه** ، **بَشگیر** یا **آب‌چین** تکه‌ای از الیاف جذب‌کننده مایعات، از جنس پشم، پارچه یا کاغذ است که برای خشک کردن یا پاک کردن به کار می‌رود.
حوله‌ها معمولاً دارای پُرز هستند تا خاصیت آبگیری آن‌ها بیش‌تر شود.

انواع مختلفی از حوله‌های پارچه‌ای مورد استفاده خانگی قرار می‌گیرند، از جمله حوله‌های دستی، حوله حمام و حوله‌های آشپزخانه. در آب و هوای گرم، مردم ممکن است از حوله‌های ساحلی استفاده کنند. حوله‌های کاغذی در دستشویی فضاهای تجاری یا اداری برای کاربران فراهم می‌شوند تا دست‌هایشان را خشک کنند. حوله کاغذی همچنین در استفاده خانگی برای پاک کردن، تمیز کردن و خشک کردن در کارهای مختلف استفاده می‌شود.
حوله ها کاربرد زیادی در بین خانواده ها دارند برای مثال اگر فردی از حمام
بیرون بیاید اولین کاری که انجام می دهد این است که خود را با حوله خشک می کند



## انواع حوله
* حوله حمام
* حوله قدی یا حوله پالتویی: حوله بسیار بزرگ حمام
* حوله شنا
* حوله لباسی: حوله گشاد و آستین‌داری که قبل یا بعد از استحمام به تن می‌کنند. (گونه‌ای ربدشامبر)
* حوله کاغذی
* حوله پارچه‌ای (کهنه)

هم‌چنین نوع بافت حوله می‌تواند دابی‌باف یا ژاکارد باشد.

## بررسی ریشۀ واژۀ حوله
درباره ریشه واژه حوله سه دیدگاه در دست است:
# واژۀ حوله واژه‌ای پارسی_ترکی است؛ ساخته شده از دو بخش خواب (یا خو) به همراه پسوند ترکی لی که روی هم رفته معنای خوابدار را می‌دهد که اشاره به پرزهای روی حوله‌است. ولی چون در زبان ترکی استانبولی واک «خ» نداریم به جای خاولی به آن حاولی یا حاولو می‌گفتند. در بازگشت این واژه به پارسی به ریخت حوله یا هوله درآمد.
# واژۀ حوله از ریشه حَوَلَ عربی است که در زبان عربی معنای نیرو می‌دهد ولی در پارسی به معنای پیرامون و گرداگرد درآمده‌است. پس واژۀ حوله با این دید به معنای ابزار در برگرفتن یا چیزی که انسان به دور خود می‌پیچد معنا می‌شود.
# در زبان آلمانی نیز واژه‌ای به شکل " Hole " داریم که به معنای گرفتن است و احتمال دارد اشاره به آب گیری از هر چیزی باشد و از راهی وارد زبان پارسی شده باشد.

## جستارهای وابسته
* لیف
* اسفنج

## منابع
Wikipedia contributors، «Towel،» Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Towel&oldid=260265737

رده:پارچه‌های کتانی
رده:حمام‌کردن
رده:محصولات بهداشت فردی
هخامنش

**هَخامَنِش** (به پارسی باستان: ) (درگذشته ۶۵۰ پیش از میلاد) نام کسی است که دودمان هخامنشی خود را به نام او می‌خواندند. واژه *هخامنش* معنای دارنده اندیشه راست را می‌رساند. وی نیای بزرگ هخامنشیان و سرپرست طایفه پاسارگادیان بوده است.

## نام‌شناسی
برگرفته از فارسی باستان Haxāmaniš (𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁) مشتق شده است، همان‌طور که همراه با زبان ایلامی 𒄩𒀝𒋡𒉽𒉡𒆜 (Ha-ak-ka-nu-iš یا hâkamannuiš) و اکدی 𒀀𒄩𒈠𒉌𒅖𒀪 (a-ḫa-ma-ni-iš-ʾ) در کتیبه سه زبانه بیستون عصر داریوش یکم ذکر شده است. نام خاص پارسی باستان به‌طور سنتی از haxā- «دوست» و manah «قدرت فکر کردن» گرفته شده است که به معنای «داشتن ذهن دوست» است. «مشخصه روح پیرو است». این نام در فارسی جدید هخامنش (Haxâmaneš) نوشته شده است.

## از نظر تاریخی
در سنگ‌نوشته بیستون (حدود ۴۹۰ پیش از میلاد)، داریوش یکم هخامنش را به عنوان پدر چیش‌پیش، جد کوروش دوم (کوروش بزرگ) و داریوش اول به تصویر می‌کشد. اواسط قرن ۵ پیش از میلاد «تاریخ» (۷٫۱۱) هرودوت اساساً داستان مشابهی دارد، اما دو خط موازی از تبار «چیش‌پیش پسر هخامنش» را در هم می‌آمیزد. ورای چنین ذکر مختصری از نام، هیچ چیز از شخصیت پشت آن معلوم نیست، نه از منابع بومی و نه از منابع تاریخ‌نگاری. ممکن است هخامنش فقط یک نیای اسطوره‌ای باشد؛ نه تاریخی. بسیاری از محققان بر این باورند که او فرمانروای پارسوماش، یک ایالت تابع شاهنشاهی ماد بوده است و در ۶۸۱ پ. م از آنجا لشکرهایی را علیه امپراتوری آشوری نو و پادشاه سناخریب رهبری می‌کند.

### سنگ‌نوشته بیستون

ممکن است ادعای سنگ‌نوشته بیستون در تبار از هخامنش، اختراع داریوش یکم باشد تا تصرف تاج و تخت توسط داریوش را توجیه کند. کوروش دوم در شجره‌نامه مفصلی که در استوانه کوروش آمده اصلاً از هخامنش نامی نمی‌برد. در حالی که در کتیبه‌ای در پاسارگاد منسوب به کوروش دوم، نام طایفه هخامنشیان از هخامنش آمده است، این کتیبه ممکن است به دستور داریوش اول پس از مرگ کوروش نوشته شده باشد. به این ترتیب، هخامنش می‌تواند مخلوق واپسگرایانه داریوش بزرگ باشد. ساخته شده به منظور مشروعیت بخشیدن به رابطه خاندانی با کوروش کبیر باشد. مطمئناً داریوش از داشتن اجداد مشترک کوروش و خودش سود زیادی داشت (اما، چیش‌پیش قبلاً یکی بود)، و ممکن است نیاز به پیوند قوی‌تری نسبت به ازدواج بعدی او با دختر کوروش آتوسا داشته باشد.

### نویسندگان یونانی
نویسندگان یونانی دوران باستان چندین افسانه را در مورد این شخصیت حفظ کرده‌اند: نویسنده شبه افلاطونی دیالوگ «آلکیبیادس یکم»، که در اواخر قرن چهارم پیش از میلاد نوشته شده است، هخامنش را به عنوان قهرمان-بنیان‌گذار پرسه‌ای‌هابه تصویر می‌کشد. به همان صورتی که یونانیان از تبار هراکلس هستند، و اینکه هخامنش و هرکول هر دو پسران پرسئوس، پسر زئوس بودند. نسخه دیگری از داستان، هخامنش را پسر آیگیوس می‌سازد که یکی دیگر از بنیان‌گذاران-قهرمان افسانه‌ای است. نویسنده قرن سوم میلادی، آلیان (*De nat. anim.* 12.21) می‌گوید هخامنش توسط یک عقاب پرورش یافته است.

## خانواده

## جستارهای وابسته
* فهرست شاهنشاهان هخامنشی

## منابع
### پانویس

### کتابشناسی
* رضایی، عبدالعظیم، *تاریخ ده هزار ساله ایران*، تهران: اقبال، چاپ ۱۶، ۱۳۸۴، جلد اول.

## پیوند به بیرون

رده:افرادی که وجودشان بحث‌برانگیز است
رده:اهالی ایران در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:حاکمان سده هفتم (پیش از میلاد) در آسیا
رده:دودمان هخامنشی
رده:زادگان سده ۸ (پیش از میلاد)
رده:شاهان هخامنشی
رده:کوروش بزرگ
رده:مردم شاهنشاهی هخامنشی
کلید درج

**کلید دَرج** یا **اینسرت** (به انگلیسی: Insert Key) یکی از کلیدهای صفحه‌کلید رایانه است که با فشار دادن آن می‌توان نویسه‌هایی را بین نویسه‌های موجود وارد کرد.

کلید درج در صفحه‌کلیدهای انگلیسی‌زبان با واژه «Ins» یا «Insert» مشخص می‌شود. یکی از کلیدهای صفحه‌کلید رایانه 
بندانگشتی|کلید درج میان کلیدها
در صفحه کلیدها وضعیت ویرایشی محیط پردازش متن را در یکی از دو حالت درج یا بازنویسی قرار می‌دهد، گرچه ممکن است کارهای دیگری نیز در برنامه‌های کاربردی مختلف انجام دهد.

## منابع

رده:دکمه‌های رایانه
رده:صفحه‌کلید فارسی
عروس و تعصب

***عروس و تعصب*** فیلمی سینمایی محصول سال ۲۰۰۴ هندوستان است. این فیلم به کارگردانی گاریندر چادا و با هنرپیشگی آیشواریا رای ساخته شده‌است.

نام این فیلم کنایه‌ای به نام رمان معروف انگلیسی، غرور و تعصب اثر جین آستن است. این فیلم در واقع اقتباسی از کتاب *[[غرور و تعصب]]* اما با تغییر نام‌ها و مکان‌ها و بردن داستان به هند، انگلستان و آمریکا است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Bride and Prejudice," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bride_and_Prejudice&oldid=191710192 (accessed February ۱۹، ۲۰۰۸).

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 

رده:فیلم با آهنگ‌سازی آنو ملک
رده:فیلم‌نامه‌های گاریندر چادا
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به زبان پنجابی
رده:فیلم‌ها به زبان هندی
رده:فیلم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس شده از غرور و تعصب
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های بریتانیایی
رده:فیلم‌های پتی
رده:فیلم‌های درباره عروسی
رده:فیلم‌های رمانتیک آسیایی-آمریکایی
رده:فیلم‌های رمانتیک چندملیتی
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی بریتانیا
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی آسیایی-آمریکایی
رده:فیلم‌های گاریندر چادا
رده:فیلم‌های موزیکال بریتانیایی
رده:فیلم‌های موزیکال عاشقانه
رده:فیلم‌های موزیکال-رومانتیک آمریکایی
رده:فیلم‌های میرامکس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در امریتسار
رده:فیلم‌های واقع‌شده در هند
رده:فیلم‌های هندی بریتانیا
رده:فیلم‌های هندی به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های هندی-آمریکایی
رده:فیلم‌های هندی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های بریتانیایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های پنجابی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
الفی (فیلم ۲۰۰۴)

***اَلْفی***  یک فیلم کمدی درام به سال ۲۰۰۴، محصول مشترک آمریکا و انگلیس، به کارگردانی چارلز شایر. موضوع آن کمدی و رمانتیک است.

جود لا، سی نا میلر، سوزان ساراندون، ژولین دیویس، و عمر اپس از بازیگران این فیلم هستند.
## خلاصه
فیلم درمورد یک جوان خوش چهره بریتانیایی بنام «الفی» است که راننده لیموزین می باشد و در زندگی اش با زن های بسیاری رابطه دارد، که بیشتر آن ها از مشتریانش هستند. او یک زندگی رویایی را تجربه می کند،‌ تا اینکه...

## جوایز
برنده گلدن گلوب بهترین ترانه موسیقی متن ۲۰۰۵

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:فیلم‌ها به آهنگسازی جان پاول
رده:سکس تفننی در فیلم
رده:زنای محصنه در فیلم‌ها
رده:فیلم با ۲ تاریخ اکران
رده:فیلم‌نامه‌های چارلز شایر
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی اقتباس‌شده از نمایشنامه
رده:فیلم‌های آمریکایی بازخلق‌شده از فیلم‌های بریتانیایی
رده:فیلم‌های استودیو پاین‌وود
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از نمایشنامه
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های بازخلق‌شده
رده:فیلم‌های بریتانیایی اقتباس‌شده از نمایشنامه
رده:فیلم‌های بریتانیایی
رده:فیلم‌های پارامونت پیکچرز
رده:فیلم‌های چارلز شایر
رده:فیلم‌های درام ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره سقط جنین
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی آمریکایی
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی بریتانیا
رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های سکسی-کمدی آمریکایی
رده:فیلم‌های سکسی-کمدی بریتانیا
رده:فیلم‌های سکسی-کمدی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های فیلمبرداری شده در نیویورک‌سیتی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در مرزیساید
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در اسکس
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در انگلستان
رده:فیلم‌های کمدی ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی بریتانیایی
رده:فیلم‌های کمدی-درام آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی-درام بریتانیا
رده:فیلم‌های کمدی-درام دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی-درام رومانتیک آمریکایی
رده:فیلم‌های کمدی-درام عاشقانه ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های بریتانیایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
صومعه

[thumb|چپ|350px|[صومعه ساینت اتین متعلق به سده ۱۱ میلادی در پواتو-شرانت واقع در فرانسه]]

[چپ|بندانگشتی|[صومعهٔ سنت آنتونی، قدیمی‌ترین صومعه مسیحی در جهان است.]]
**صومِعِه** یک ساختمان مذهبی است که راهب‌ها و راهبه‌ها تحت سرپرستی یک رئیس مرد یا زن در آن زندگی می‌کنند. در قرون وسطی صومعه‌های بسیاری در سراسر اروپا ساخته شدند. بعضی از صومعه‌ها کلیساهای زیبایی داشتند که زیر نظر آن‌ها اداره می‌شدند.
یک صومعه اغلب دارای یک محوطه باز با تالار بزرگ، ایوان سرپوشیده برای قدم زدن، مطالعه و تفکر راهبان و یک خوابگاه برای استراحت آن‌ها بود. درون صومعه آشپزخانه، اصطبل، انبار و اتاق میهمان نیز وجود داشت و درون دیوارهای آن باغچه‌های صیفی جات ایجاد شده بودند.
راهبها غذای خود را در سالن بزرگ غذاخوری صرف می‌کردند. گاهی راهب‌ها و راهبه‌ها غذای خود را در سکوت کامل صرف می‌کردند و در حین غذا خوردن به آیاتی از کتاب مقدس گوش می‌دادند.
آن‌ها هر نوع کاری از جمله نظافت، آشپزی، نجاری، کشاورزی و پرورش زنبور عسل انجام می‌دادند. بعضی از صومعه‌ها به خاطر محصولاتشان مانند دارو و پنیر معروف بودند. راهب‌ها از معدود افراد باسواد آن روزگار بودند و دستخط و کتاب‌های مصور آن‌ها بسیار گران‌قیمت بود.
در طی سال‌های ۱۵۲۴ تا ۱۵۴۰، به دستور هنری هشتم تمام صومعه‌های انگلستان تعطیل شدند و مالکیت زمین‌هایشان نیز از بین رفت.

## نکات جالب
* هوای صومعه‌ها بسیار سرد بود. احتمالاً در زمستان گرم نگهداشتن اتاق‌ها برای راهب‌ها کار بسیار دشواری بوده‌است. بجز داخل درمانگاه که بیماران مراجعه می‌کردند، در آشپزخانه و اتاق نشیمن و جاهای دیگر اجازه روشن کردن آتش داده نمی‌شد و راهب‌ها هر بار فقط چند دقیقه اجازه داشتند در اتاق گرم به سر ببرند.

## کتاب‌های قرون وسطی
راهب‌ها و راهبه‌ها از معدود کسان باسواد قرون وسطی بودند می‌توان گفت تقریباً تمامی کتاب‌های قرون وسطی به دست آن‌ها نوشته شده‌است؛ آن‌ها تمامی کتاب‌های قرون وسطی را با دست نوشته و برای آن‌ها تصویر می‌کشیدند.
تقریباً تمامی صومعه‌ها دارای کتاب‌خانه‌ای بودند که راهبان تحصیل کرده به رونویسی کتاب‌ها و تألیف کتب پزشکی، تاریخی، و فلسفه می‌پرداختند.

## جستارهای وابسته
* خانقاه
* ویهارا (عبادتگاه بودائیان)

## منابع

رده:صومعه‌ها
رده:ساختمان‌های مذهبی
رده:مؤسسه‌های کنترل‌گر
ویهارا

**ویهارا** در زبان‌های سانسکریت و پالی به معنی ساختمان مذهبی بودائیان است. معنای اصلی این واژه "پناهگاه" یا "اقامتگاه" بوده همانند پناهگاه‌هایی که در موسم بارانی توسط راهبان و مرتاضان دوره‌گرد استفاده می‌شده.

در زمان ساسانیان که بوداگرایی در ایران شرقی هم گسترش پیدا کرده بود در جایی در افغانستان امروزی صومعهٔ مهمی وجود داشت به نام نوا-ویهارا. به خاندان‌های مسئول هر ویهارا در سانسکریت اصطلاحاً پرموک (parmukh) گفته می‌شد. نام صومعه نوا-ویهارا در تلفظ فارسی به صورت نوبهار درآمد و خاندان ایرانی مسئول آن با نام برمکیان شناخته شدند.

## نگارخانه

Image:Kanheri-vihara.jpg|
Image:Kanheri-cave-90.jpg|
Image:Kanheri-beds.jpg|


## منابع

رده:بوداگرایی
رده:ساختمان‌های مذهبی
رده:صومعه‌ها
رده:صومعه‌های بودایی
رده:غارهای هند
رده:واژگان بودایی
رده:تاریخ معماری
رده:واژه‌ها و عبارت‌های زبان سانسکریت
نیروهای مدافع خلق

150px|left

**نیروهای مدافع خلق** (به کردی: **Hêzên Parastina Gel ** **هێزێن پاراستنا گه‌ل**) که به طور مخفف آن را هاپ‌گ (**HPG**) می‌نامند، نام یک گروه چریکی کرد در کردستان ترکیه است. هاپ‌گ طی کنگره هفتم حزب کارگران کردستان در سال ۲۰۰۰ تشکیل شد. هاپ‌گ در تابستان ۲۰۰۴ آتش‌بس یکجانبه‌ای را که در برابر ارتش ترکیه اعلام نموده بود پایان داد.

## جستارهای وابسته
* یگان‌های زنان آزاد (یژا-ستار)

## منابع

* [//en.wikipedia.org/wiki/Cemil_Bayık ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:حزب کارگران کردستان
رده:شاخه‌های حزب کارگران کردستان
رده:شاخه‌های نظامی حزب‌ها
رده:سازمان‌های کرد
رده:سازمان‌های شناخته‌شده به عنوان تروریست
رده:گروه‌های ضدداعش در عراق
تلویزیون روژ

کانال تلویزیونی **روژ** (**Roj TV**) در سال ۲۰۰۴ تأسیس شد. به زبان‌های کردی، ترکی، زبان زازاکی، عربی، آسوری و فارسی برنامه‌های خود را پخش می‌نماید. البته این تلویزیون در اصل یک تلویزیون کردی زبان است.

واژه کردی «روژ» (Roj) در اینجا به معنی «روز» است

برنامه‌های روژ تی‌وی به جز در کردستان، در تمامی خاورمیانه، اروپا و آفریقای شمالی قابل دریافت است. مرکز تلویزیون روژ در شهر کوپنهاگ دانمارک است. این تلویزیون شرکتی خبررسانی است که در راستای منافع فرهنگی کردها تأسیس شده‌است.

این تلویزیون از سیاست‌های هیچ دولتی یا جریانی پشتیبانی نمی‌کند. برنامه‌های آن بر اساس معیارهای دانمارک و اروپا ساخته می‌شود. ساخت برنامه‌های آن در بلژیک است.

این کانال تلویزیونی در ۲۱ فوریه ۲۰۰۳ برنامه‌های آزمایشی خود و در ۱ مارس ۲۰۰۳ برنامه‌های عادی خود را آغاز نمود. از ماه مه ۲۰۰۴ برنامه‌های آن از طریق اینترنت به صورت زنده قابل دریافت است.

برنامه‌های روژتی‌وی متنوع است و موضوعات مختلفی از جمله اخبار، برنامه‌های مستند، فیلم، برنامه‌های فرهنگی، ترانه، برنامه‌های مربوط به کودکان و غیره را شامل می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست کانال‌های تلویزیونی کردزبان
* فهرست شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان

## منابع

رده:انحلال‌های ۲۰۱۲ (میلادی) در دانمارک
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی در دانمارک
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی عربی
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی کردی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۲ (میلادی) در دانمارک
رده:شبکه‌ها و ایستگاه‌های تلویزیونی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:شبکه‌ها و ایستگاه‌های تلویزیونی منحل‌شده در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:شبکه‌های تلویزیونی آسوری
رده:شبکه‌های تلویزیونی ترکی
رده:شرکت‌های رسانه‌ای ترکیه
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار استانبول
رئیس (عنوان)

بندانگشتی|فضل الرحمن فاضل با رهبر فلسطین، یاسر عرفات
از عهد سلجوقیان در جنوب ایران سمتی به‌نام «رئیس» برقرار شد. رئیس نماینده رسمی مردم منطقه یا عشیره یا صنف و محله خود در نزد حکومت محلی محسوب می‌شد و دارای اختیاراتی وسیع‌تر از «کلانتر» عهد صفوی بود. امروزه، لقب «رئیس» در نواحی عشایری جنوب ایران یادگاری از این ساخت سیاسی عهد سلجوقی است.  در دوران صفوی، منصب رئیس عهد سلجوقی متروک شد و به جای آن منصب جدیدی به نام کلانتر وضع گردید. 

بر سر نگارش رئیس «ریی» بحث می‌باشد .

## منابع
آن لمبتون، *سیری در تاریخ ایران بعد از اسلام*، صص ۱۶۵ - ۱۶۴. 
عبدالله شهبازی، *مقدمه‌ای بر شناخت ایلات و عشایر*، صص ۵۳، ۶۲-۶۳.

رده:ریشه واژه‌ها
رده:عنوان‌های عربی
رده:سران کشور
رده:عبارت‌های دعایی در اسلام
رده:درجه‌های نظامی
رده:عنوان‌های نجیب‌زادگان
رده:عنوان‌های عثمانی
رده:جایگاه‌های قدرت
رده:عنوان‌های سلطنتی
رده:عنوان‌ها در افغانستان
رده:عنوان‌ها در هند
رده:عنوان‌ها در ایران
رده:عنوان‌ها در پاکستان
رده:عنوان‌های رهبری ملی و قومی
رده:عنوان‌های ترکیه
یوهان پتر گوستاف لوژون دیریکله

**یوهان پیتر گوستاو لُوژُن دیریکله**  (زادهٔ ۱۳ فوریه ۱۸۰۵ - درگذشتهٔ ۵ مه ۱۸۵۹). ریاضیدان آلمانی و معرفی کنندهٔ اصل کشوی دیریکله یا اصل لانه کبوتری.

وی بخاطر تحقیقات مهم‌اش در سری‌های فوریه و نظریهٔ اعداد معروف است.



پرونده:Fourier Series.svg|سری‌های فوریه



## جستارهای وابسته
* سری دیریکله
* تابع دیریکله
* ضرب دیریکله
* دیریکله (دهانه):دهانه‌ای در ماه به افتخار وی
* انتگرال دیریکله
* نظریه دیریکله در اعداد اول

## منابع

* 

رده:استادان دانشگاه گوتینگن
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه برسلاو
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه هومبولت برلین
رده:اهالی آلمان در سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی استان راین
رده:بلژیک‌ی‌تبارهای اهل آلمان
رده:خانواده مندلسون
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه بن
رده:درگذشتگان ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان پور لو مریت (نشان غیرنظامی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان ماکسیمیلیان بایرن برای علم و هنر
رده:ریاضی‌دانان اهل آلمان
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان
رده:زادگان ۱۸۰۵ (میلادی)
رده:نظریه‌پردازان اعداد
رده:کاتولیک‌های رومی اهل آلمان
رده:اهالی پادشاهی هانوفر
سرباز

**سرباز** به‌تعریف جهانی، کسی است که عضو یک ارتش باشد. یک سرباز می‌تواند یک سرباز اجباری، داوطلب، درجه‌دار یا یک افسر باشد.

در کشورهای جهان به جز چند مورد، سربازی اجباری حذف شده است اما ممکن است مردان و زنان برای کار و شغل، به‌عنوان سرباز جذب شوند. در ایالات متحده، مردان ۱۸ تا ۲۵ سال، امکان نام‌نویسی در سیستم خدمات انتخابی را دارا هستند که مسئولیت نظارت بر پیش‌نویس را دولت برعهده دارد. با این حال، از سال ۱۹۷۳ هیچ پیش‌نویسی رخ نداده است و ارتش ایالات متحده توانسته است شمار کارکنان خود را از راه نام‌نویسی داوطلبانه حفظ کند. سلامتی، اقتصاد و بسیاری از جنبه‌های زندگی و فعالیت سربازان در طول دهه‌های گذشته دچار دگرگونی شده و تکنولوژی به بسیاری از آن تغییرات یاری رسانده است.

## بر پایه کشور
### ایران
سرباز در ایران، پایین‌ترین درجه در میان درجه‌های نظامی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی است.

در ایران درجه سرباز سه مرحله دارد:
* سرباز یکم
* سرباز دوم
* سرباز

پرونده:Sarbaz 1-k.png|سرباز یکم
پرونده:Sarbaz 2-c.png|سرباز دوم
پرونده:Sarbaz -k.png|سرباز صفر


سرباز در ''فرهنگ فارسی'' محمد معین این‌گونه معنی شده است:
# آن که آماده باشد که سر و جان خویش را در راه هدف خود فدا کند؛
# سپاهی، لشکری؛
# آنچه سرش گشاده بُوَد؛ سربسته.

به‌عبارتی، سرباز در معنای کسی است که از جانش در پی آرمانی گذشته و از باختن سرش ابایی نداشته باشد؛ ولی معنای کاربردیِ این واژه برای کسی به‌کار برده می‌شود که پیشهٔ نظامی‌گری داشته باشد و در ارتش خدمت کند، که بدین معنا سپاهی و لشکری هم می‌گویند.


پرونده:Sarbaz -k.png|نشان سرباز در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران (آجا)
پرونده:1- سرباز--IRIAF.png |نشان سرباز در نیروی هوایی ارتش
پرونده:1-IRIN-SR.svg|نشان ناوی (معادل سرباز در نیروی دریایی ارتش)
پرونده:01- Sarbaz-IRGC.png |نشان سرباز و سرباز در نیروی زمینی و نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
File:0-Sarbaz 0 - Naja.png |نشان سرباز در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)


## جستارهای وابسته
* درجه‌های نظامی
* تفنگدار دریایی
* مزدور

## پانویس

## منابع
* دادگستری جمهوری اسلامی ایران، *مجموعه قوانین سال ۱۳۵۸*، تصویب‌نامه‌ها، ص۲۷۹.
* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۶.
* *فرهنگ همراه پیشرو* آریانپور، انگلیسی-فارسی.

رده:پیشه‌های نظامی
رده:زندگی نظامی
سربازان
رده:عنوان‌ها در ایران
رده:مشاغل رزمی
رده:واژگان نظامی
هری نلسون پیلزبری

**هری نلسون پیلزبری**  شطرنج‌باز برجسته آمریکایی بود.

در سن 22 سالگی، او در مسابقات شطرنج هیستینگز 1895 ، یکی از قوی ترین تورنمنت های آن زمان، قهرمان شد و شهرتی جهانی بدست آورد اما بیماری و مرگ زودهنگام او را از رقابت برای قهرمانی شطرنج جهان باز داشت

او از ۱۸۹۵ تا ۱۹۰۵ شطرنج‌باز بسیار نیرومندی شمرده می‌شد که به خصوص در پنج سال اول آن مدعی قهرمانی جهان بشمار می‌آمد. اما او هیچگاه شانس رویارویی بر سر قهرمانی جهان با لاسکر را بدست نیاورد.

## منابع

* https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Harry_Nelson_Pillsbury&oldid=566384214

رده:اهالی سامرویل (ماساچوست)
رده:درگذشتگان ۱۹۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سیفلیس
رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
رده:شطرنج‌بازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شطرنج‌بازان سده ۱۹ (میلادی)
آناتولی کارپف

**آناتولی اوگنیویچ کارپف** ، (تولد ۲۳ مه ۱۹۵۱) قهرمان سابق شطرنج جهان از شوروی و روسیه بود.

او از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۵ قهرمان شطرنج جهان و از سال ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۹ قهرمان شطرنج جهان از نظر فیده بود. او در بازی پوزیسیونی از بزرگ‌ترین شطرنج‌بازان تاریخ شمرده می‌شود و در طول عمر خود برنده ۱۶۰ تورنمنت شطرنج شد.

بندانگشتی|right

کارپف عنوان قهرمان شطرنج جهان را در سال ۱۹۷۵ به دست آورد، و برنده رقابت‌های انتخابی قهرمانی شطرنج جهان شد؛ اما بابی فیشر حاضر به شرکت در مسابقه و دفاع از عنوان خود نشد. کارپف تا سال ۱۹۸۵ این عنوان را در اختیار داشت تا این‌که در این سال در مبارزه رویارو از گری کاسپارف شکست خورد. او از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۰ سه بار پیاپی قهرمان رقابت‌های انتخابی شد و برای بازپس‌گیری عنوان قهرمانی خود مقابل گری کاسپاروف ایستاد اما در هر سه بار در رقابتی بسیار نزدیک موفق به این کار نشد. کارپف و کاسپاروف از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۰ در مجموع ۵ بار برای قهرمانی جهان با یکدیگر رقابت کردند که در جریان آن ۱۴۴ بازی برگزار شد که ۱۰۴ بازی مساوی، ۲۱ بازی به سود کاسپاروف و ۱۹ بازی به سود کارپف تمام شد.

در سال ۱۹۹۳ پس از این‌که کاسپاروف در اعتراض به مقررات جدید فدراسیون بین‌المللی شطرنج حاضر نشد مسابقه دفاع از عنوان قهرمانی شطرنج خود مقابل نایجل شورت را زیر نظر این فدراسیون انجام دهد. کارپف و یان تیمان برای برگزاری این دیدار انتخاب شدند و کارپف دوباره به مقام قهرمانی رسمی شطرنج جهان رسید در حالی‌که قهرمان سنتی شطرنج جهان گری کاسپارف محسوب می‌شد که با پیروزی بر نایجل شورت قهرمان مسابقات انتخابی از عنوان خود دفاع کرده بود. کارپف این عنوان را تا سال ۱۹۹۹ در اختیار داشت اما او هم در این سال در اعتراض به قوانین فیده حاضر به دفاع از عنوان خود نشد.

## منابع

* 

رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
کارپف
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
کارپف
رده:اهالی زلاتوست
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان درجه ۳ لیاقت میهن‌پرستی
رده:دریافت‌کنندگان نشان دوستی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:دریافت‌کنندگان نشان مریت (اوکراین)
رده:زادگان ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
کارپف
رده:قهرمانان مسابقات شطرنج قهرمانی جوانان جهان
رده:مجموعه‌داران کتاب و نسخه خطی
رده:نویسندگان شطرنج اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان شطرنج اهل روسیه
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:اعضای افتخاری فرهنگستان هنر روسیه
رده:قهرمانان ورزشی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان درجه ۲ لیاقت میهن‌پرستی
رده:مجموعه‌داران کتاب و نسخه خطی اهل روسیه
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل روسیه
رده:روزنامه‌نگاران اهل اتحاد شوروی
رده:سفیران یونیسف
بوریس اسپاسکی

(زاده ۳۰ ژانویه ۱۹۳۷ – درگذشته ۲۷ فوریه ۲۰۲۵) قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۶۹ تا سال ۱۹۷۲ سه سال در سن ۳۲ سالگی بود.

او در سال ۱۹۶۹ تیگران پتروسیان را با ۶ برد و ۴ باخت و ۱۳ تساوی شکست داد. در سال ۱۹۷۲ در مسابقات قهرمانی شطرنج جهان ۱۹۷۲، عنوان قهرمانی را به بابی فیشر واگذار کرد. او به عنوان یک بازیکن کامل شناخته می‌شد.

وی بعد از شکست بزرگش در مسابقه بر سر عنوان قهرمانی به بابی فیشر در ریکیاویک بسال ۱۹۷۲، مشهورترین بازنده شطرنج شد.

بوریس اسپاسکی در ۲۷ فوریه ۲۰۲۵، در سن ۸۸ سالگی درگذشت.

## زندگی‌نامه
اسپاسکی، از اهالی لنینگراد بود در سنین کودکی اش از او به عنوان یک اعجوبه نام برده می‌شد و قبل از آنکه در فینال قهرمانی ملی حضور یافته باشد وی را برای یک تورنمنت بین‌المللی انتخاب نمودند. این مسابقات در بخارست بسال ۱۹۵۳ بود و اسپاسکی با شکست دادن اسمیسلف بازیکن برجسته‌ای در جهان ورود افسانه‌ای اش را به جهان اعلام داشت.

اواسط دهه ۱۹۵۰ بسیاری بر این عقیده بودند که اسپاسکی بزودی قهرمان جهان می‌شود. اما ضعف عصبی‌اش باعث شکست وی در بازی‌های حساس قهرمانی شوروی (سال‌های ۱۹۵۸ و ۱۹۶۱) در طی یک مسابقه در چند سال بعد، بوریس احساسش را در ضمن بازی حساسش با میخائیل تال در ۱۹۵۸ – جایی که عنوان قهرمانی شوروی مطرح بود - تشریح کرد: 

بندانگشتی|بوریس اسپاسکی در سال ۱۹۸۹

بحران زندگی شخصی که حوالی سال ۱۹۶۰ گریبانگیر اسپاسکی شد – با مربی قدیمش بهم زد، بخاطر رفتار ناشایستش در بازی‌های المپیک شطرنج دانش‌آموزان برای یکسال از سفر خارجی محروم شد و از اولین همسرش با گفتن این جمله که: «ما مثل دو فیل با رنگهای متضاد هستیم» طلاق گرفت- با گرفتن یک مربی جدید (بانداروسکی آرام و منطقی) به آرامش گرایید: اسپاسکی بالاخره همه موانع را با موفقیت پشت سرگذاشت و در سال ۱۹۶۶ بر سر عنوان قهرمانی جهان رودرروی پتروسیان قرار گرفت اما بگونه‌ای غیرمنتظره از او شکست خورد. او هنوز به اندازه کافی تکامل نیافته بود که قهرمان جهان شود. اما در سال ۱۹۶۹ در فینال بازی‌ها پتروسیان را قاطعانه شکست داد و شگردی که در این بازی به کار برد بنام تکنیک حمله اسپاسکی نام گرفت- کنترل مرکز، سپس روانه ساختن مهره‌ها در روی خطوط باز.

اسپاسکی عنوان جهانی را باری سنگین یافت و تنها خاطره بیاد ماندنی که از خود بجا گذاشت غلبه اش بر بابی فیشر در مسابقات المپیک شطرنج ۱۹۷۰ بود. هنگامی که در سال ۱۹۷۲ فیشر بالاخره برای جدال بر سر عنوان جهانی تعیین شد و تهدید به باز پس گرفتن عنوان جهانی کرد، اسپاسکی اغلب بواسطه یک احساس قوی تسلیم گرایانه، افسرده و غمگین بود. سرانجام عنوان قهرمانی را تسلیم کرد و بدنبال آن جایگاه رفیعش در جامعه شوروی از دست داد، نیز توسط کارپف و کورچنوی از دو سری مسابقه انتخابی برای عنوان جهانی حذف شد و بالاخره با زن فرانسوی اش –زن سوم- در نزدیکی پاریس خانه‌نشین گردید.

اسپاسکی در سال‌های ۱۹۶۱و ۱۹۷۳ به قهرمانی شوروی دست یافت. اگرچه او در سال‌های ۱۹۵۶ به همراه مارک تایمانف و یوری آورباخ و ۱۹۶۳ به همراه لئونید اشتاین و رتمیر خولموف به قهرمانی شوروی دست یافت اما در هر دو، در مسابقه تکمیلی برای مشخص کردن قهرمان شکست خورد.
از مسابقه بین ایشان و بابی فیشر فیلمی سینمایی به کارگردانی ادوارد زوریک تهیه شده است

## منابع

* 

اسپاسکی
رده:پادشاهی‌خواهان اهل روسیه
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
رده:شطرنج‌بازان اهل فرانسه
اسپاسکی
رده:قهرمانان مسابقات شطرنج قهرمانی جوانان جهان
رده:ملی‌گرایان اهل روسیه
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:ورزشکاران اهل سن پترزبورگ
بنت لارسن

بندانگشتی|چپ|220px|بنت لارسن

**بنت لارسن** (زاده ۴ مارس ۱۹۳۵ – درگذشته ۹ سپتامبر ۲۰۱۰) استاد بزرگ بنام شطرنج اهل دانمارک بود که در دهه ۵۰ تا دهه ۸۰ میلادی جزو مقتدرترین شطرنج بازان جهان شمرده می‌شد.

او بخاطر لافزنی و استفاده از گشایشهای غریب بسیار محبوب است.

لارسن
رده:درگذشتگان ۲۰۱۰ (میلادی)
لارسن
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
لارسن
لارسن
لارسن
رده:نویسندگان مرد اهل دانمارک
میخائیل تال

**میخائیل تال** (; ، زادهٔ ۹ نوامبر ۱۹۳۶–درگذشته ۲۸ ژوئن ۱۹۹۲) استادبزرگ و قهرمان شطرنج جهان اهل شوروی بود. تال با سبک تهاجمی و آمادگی خود برای دادن قربانی شناخته می‌شد و نویسنده و روزنامه‌نگار شطرنج توانایی نیز بود.

## زندگی
تال روز ۹ نوامبر ۱۹۳۶ در شهر ریگای کشور لتونی -که چهار سال بعد ضمیمه شوروی شد- به دنیا آمد. در سال ۱۹۵۳ قهرمان لتونی و در سال ۱۹۵۷ قهرمان شوروی شد و جوان‌ترین شخصی شد که به قهرمانی شوروی می‌رسد.

در تورنمنت ۱۹۵۹ میلادی در زاگرب، هر چهار بازی‌اش را از بابی فیشر بُرد. دیگر کسی نتوانست چنین کاری بکند.

او در سال ۱۹۶۰ به دیدار فینال قهرمان شطرنج جهان راه یافت و میخائیل بتوینیک را با ۶ برد و ۲ شکست و ۱۳ تساوی شکست داد و با ۲۳ سال سن جوان‌ترین قهرمان شطرنج جهان تا آن زمان شد (رکوردی که بعداً توسط گری کاسپارف شکسته شد). تال که وضعیت جسمی مناسبی نداشت و بیمار بود سال بعد در رویارویی انتقامی از بتوینیک با ۱۰ باخت، ۵ برد و ۵ تساوی شکست خورد و دیگر نتوانست به دیدار قهرمانی شطرنج جهان راه پیدا کند.

تال ۶ بار قهرمان شطرنج شوروی (در سال‌های ۱۹۵۷، ۱۹۵۸، ۱۹۶۷، ۱۹۷۲، ۱۹۷۴ و ۱۹۷۸) شده‌است و به همراه بتوینیک رکورد بیش‌ترین تعداد قهرمانی در این مسابقات را دارد. او همچنین ۸ بار به همراه تیم ملی شوروی در المپیاد شطرنج شرکت کرده و ۸ مدال طلای تیمی و ۵ طلا و ۲ نقره انفرادی از این مسابقات کسب کرده‌است.

بازی‌های او از زیبایی بسیاری برخوردار بود و سرشار از ترکیب بود. تال در سال ۲۸ ژوئن ۱۹۹۲ در شهر مسکو روسیه بر اثر نارسایی کلیه درگذشت.

## جوایز
* 

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 
* بازی‌های میخائیل تال در وب‌گاه Chess Games
* زندگی‌نامه میخائیل تال در وب‌گاه Chess Base

رده:استادبزرگان شطرنج
رده:اهالی ریگا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لاتویا
رده:درگذشتگان ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت نارسایی کلیه
رده:دریافت‌کنندگان پیوند اندام
رده:زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
رده:شطرنج‌بازان اهل لتونی
رده:شطرنج‌بازان یهودی
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:نویسندگان اهل لتونی
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج اهل لتونی
رده:ورزشکاران اهل ریگا
رده:یهودیان اهل روسیه
رده:یهودیان اهل لتونی
رده:یهودیان اهل اتحاد شوروی
ویکتور کورچنوی

**ویکتور لفوفیچ کورچنوی**  (زاده ۱۹۳۱ در لنینگراد، شوروی-درگذشتهٔ ۶ ژوئن ۲۰۱۶) شطرنج‌باز اهل شوروی بودکه به مرد همیشه نایب قهرمان شناخته شده بود.

او در سال ۱۹۷۸ و ۱۹۸۲ میلادی بر سر مقام قهرمانی شطرنج با آناتولی کارپف مسابقه داد که در هر دو شکست خورد. او در سال ۱۹۷۴ هم با آناتولی کارپف بر سر تعیین حریف فیشر (قهرمان آن زمان شطرنج جهان) با او رویارویی انجام داد که باز هم شکست خورد.

کورچنوی در رویارویی‌های سال ۱۹۷۴ و ۱۹۷۸ مشکلات فراوانی برای کارپف آفرید و حتی می‌توانست او را شکست دهد. وی در سال‌های ۱۹۷۰، ۱۹۶۴، ۱۹۶۲، ۱۹۶۰ به قهرمانی شوروی دست یافت.

او از دهه ۵۰ تا سال ۱۹۷۵ برای تیم شطرنج شوروی بازی می‌کرد از آن سال به سویس پناهنده شد. او تا اواخر عمر فعال بود و پس از نیم قرن از شطرنج‌بازان توانا شمرده می‌شد.

رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
کورچنوی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۲۰۱۶ (میلادی)
کورچنوی
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شهروندان سوئیس از طریق تغییر تابعیت
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
کورچنوی
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
کورچنوی
رده:قهرمان شطرنج پیشکسوتان جهان
رده:نویسندگان اهل سوئیس
رده:نویسندگان شطرنج اهل روسیه
کورچنوی
رده:ورزشکاران اهل سن پترزبورگ
رده:یهودیان اهل روسیه
رده:شطرنج‌بازان اهل لهستان
داوید برونشتاین

**داوید یونویچ برونشتاین**  (زاده ۱۹ فوریه ۱۹۲۴ در اوکراین - درگذشته ۵ دسامبر ۲۰۰۶ در مینسک، بلاروس) استاد بزرگ شطرنج اهل اوکراین و سپس شوروی بود.

برونشتاین در سال ۱۹۴۸ به همراه الکساندر کوتوف و در سال ۱۹۴۹ به همراه واسیلی اسمیسلوف به قهرمانی شوروی دست یافت. او در سال ۱۹۵۱ با فتح اولین مسابقه نامزدی قهرمانی شطرنج جهان به دیدار میخائیل بوتوینیک قهرمان جهان رفت و به نتیجه ۵ برد و ۵ شکست و ۱۴ تساوی دست یافت. اما از آن‌جا که طبق قوانین در صورت تساوی قهرمان جهان عنوان خود را حفظ می‌کرد قهرمانی در اختیار بتوینیک باقی ماند.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 

رده:استادبزرگان شطرنج
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پلی‌تکنیک دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۴ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اوکراین
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان یهودی
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان شطرنج اهل اوکراین
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:یهودیان اهل اوکراین
رده:قهرمانان ورزشی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:نویسندگان شطرنج اهل روسیه
رده:نویسندگان مرد اهل روسیه
رده:یهودیان اهل اتحاد شوروی
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
پاول کرس

**پاول کرس** (Paul Keres) (زاده ۱۹۱۶ ـ درگذشته ۱۹۷۵) استاد بزرگ بنام شطرنج استونی و از مهم‌ترین تئوریسین‌های این رشته ورزشی بود که بعد از جنگ جهانی دوم برای شوروی بازی می‌کرد.

او با آن‌که نزدیک به چهل سال از دهه ۳۰ تا ۷۰ از قوی‌ترین شطرنج‌بازان جهان بود هیچ‌گاه نتوانست در فینال مسابقات قهرمانی جهان بازی کند.

او ملقب به سلطان بی تاج و تخت شطرنج است زیرا ۴ بار متوالی (در سال‌های ۱۹۶۲، ۱۹۵۹، ۱۹۵۶، ۱۹۵۳) در مسابقات نامزدی قهرمانی شطرنج جهان به مقام دوم رسید. کرس در سال‌های ۱۹۵۰٬۱۹۴۷ و ۱۹۵۱ به قهرمانی شوروی دست یافت.

## منابع

* 

کرس
رده:اهالی ناروا
رده:خاک‌سپاری‌ها در متساکالمیستو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تارتو
کرس
رده:درگذشتگان به علت سکته قلبی
کرس
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل استونی
رده:مسئله‌پردازان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل استونی
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی)
رده:قهرمانان ورزشی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:نویسندگان شطرنج اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل شوروی
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
میخائیل بتوینیک

**میخائیل مُیسِویچ بُتوینیک**   (۱۹۱۱–۱۹۹۵) یکی از برجسته‌ترین شطرنج‌بازان، مربیان شطرنج و نویسندگان شطرنج است. بتوینیک یهودی‌الاصل و مهندس برق بود و اولین قهرمان شطرنج جهان از اتحاد جماهیر شوروی بود. او نخستین قهرمان شطرنج جهان اهل شوروی پس از وقوع انقلاب در این کشور بود. از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۷ و از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰ و از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ بود.

فیده پس از مرگ الکساندر آلخین یک دوره مسابقات قهرمانی بین بزرگ‌ترین شطرنج‌بازان آن زمان جهان (بتوینیک، کرس، اسمیسلوف، رشفسکی و اویوه) ترتیب داد که در پایان، میخائیل بتوینیک قهرمان شد.

او در سال ۱۹۵۱ برای دفاع از عنوان خود به دیدار دیوید برونشتین رفت و با نمایشی ضعیف به نتیجه ۵ برد و ۵ شکست و ۱۴ تساوی دست یافت و طبق قوانین عنوان در اختیار قهرمان باقی ماند. همین نتیجه در سال ۱۹۵۴ دوباره تکرار شد و این بار حریف باتوینیک واسیلی اسمیسلوف بود که نتوانست عنوان قهرمانی را از دست بتوینیک درآورد اما بتوینیک در سال ۱۹۵۷ مقام قهرمانی را با نتیجه ۳ برد و ۶ شکست و ۱۳ تساوی به واسیلی اسمیسلوف واگذار کرد اما در رویارویی انتقامی در سال بعد با نتیجه ۷ برد و ۵ شکست و ۱۱ تساوی او را شکست داد. همین اتفاق در سال ۱۹۶۰ و ۱۹۶۱ برای میخائیل تال اتفاق افتاد. بتوینیک در ۱۹۶۰ با نتیجه ۲ برد و ۶ شکست و ۱۳ تساوی عنوان خود را به میخائیل تال واگذار کرد اما سال بعد در رویارویی انتقامی با نتیجه ۱۰ برد و ۵ شکست و ۶ تساوی عنوان خود را پس گرفت. در سال ۱۹۶۳ تیگران پتروسیان او را با نتیجه ۵ برد و ۲ شکست و ۱۵ تساوی شکست داد و فیده دیگر به او فرصت بازی انتقامی که برای پس‌گرفتن عنوان قهرمانی برگزار می‌شود را نداد. او در اعتراض به این امر دیگر در هیچ بازی قهرمانی شرکت نکرد.
باتوینیک با ۶ قهرمانی شوروی در سال‌های ۱۹۴۵، ۱۹۴۴، ۱۹۳۹، ۱۹۳۳، ۱۹۳۱و ۱۹۵۲ به همراه میخائیل تال از این حیث رکورددار است.

بتوینیک پایه‌گذار آنالیز مدرن در شطرنج است و از اولین افرادی است که به نقش تمرینات ورزشی در شطرنج پی برد. او هم‌چنین بنیان‌گذار مدرسه شطرنج بتوینیک در شوروی بود که قهرمانان بسیاری از جمله آناتولی کارپف و گری کاسپارف را تربیت کرده‌است.

## منابع

* 

رده:استادبزرگان شطرنج
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اهالی سن پترزبورگ
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:بی‌خدایان یهودی
رده:پژوهشگران هوش مصنوعی
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی
رده:درگذشتگان ۱۹۹۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در روسیه
رده:درگذشتگان به علت سرطان لوزالمعده
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۱۱ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
بوتوینیک، میخائیل
رده:ضدسرمایه‌داران اهل روسیه
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:قهرمانان ورزشی اتحاد شوروی
رده:کمونیست‌های اهل روسیه
رده:مخالفان سرمایه‌داری اهل روسیه
رده:مربیان شطرنج
رده:مهندسان اهل اتحاد شوروی
رده:مهندسان برق اهل روسیه
رده:مهندسان سده ۲۰ (میلادی) اهل روسیه
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:نویسندگان اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان شطرنج اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان شطرنج اهل روسیه
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد اهل روسیه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:ورزشکاران اهل سن پترزبورگ
بوتوینیک، میخائیل
رده:دریافت‌کنندگان نشان برجسته افتخار
رده:دریافت‌کنندگان نشان انقلاب اکتبر
رده:دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
الکساندر آلخین

بندانگشتی|چپ|200px

**آلِکساندر آلِکساندرُویچ آلِخین**  (زاده ۱۸۹۲ - درگذشته ۱۹۴۶) قهرمان نامدار شطرنج جهان از سال ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۵ و از سال ۱۹۳۷ تا زمان مرگش در ۱۹۴۶ بود.

او در سال ۱۹۲۷ در بوئنوس آیرس در یک مسابقۀ جنجالی، خوزه رائول کاپابلانکا را با ۶ برد، ۳ باخت و ۲۵ تساوی شکست داد. در سال ۱۹۳۵ در کمال شگفتی از ماکس اویوه شکست خورد. این شکست، با مصرف بیش از حد نوشیدنی الکلی قبل از بازی، بی‌ارتباط نبود. او دو سال بعد و در یک مسابقهٔ انتقامی، او را شکست داد و مقام قهرمانی را تا زمان مرگش حفظ کرد.

آلخین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شطرنج‌بازان تهاجمی در طول تاریخ شطرنج شناخته می‌شود. او توانایی بسیاری در کاربرد ترکیب داشت و معمولاً بازی‌هایی بسیار پیچیده داشت.

علی شریعتی در مورد عادت شدن محدودیت‌ها، در کتاب هُبوط در کویر نوشته‌است:
آلخین، قهرمان بزرگ شطرنج جهان، در سالن بسیار بزرگی به‌طور هم‌زمان با چهل نفر مسابقه می‌داد.
حاضران با شگفتی مشاهده کردند که وقتی او در سالن قدم می‌زند و از کنار میزهای مسابقه می‌گذرد، هرگز در یک جهت، بیش از شش قدم برنمی‌دارد و قبل از آن که گام هفتم را بردارد، بر می‌گردد یا به جهتی دیگر در راست یا چپ می‌پیچد!
پس از تحقیق متوجه شدند آلخین سابقاً سال‌ها در جریان جنگ جهانی اول زندانی بوده و سلول زندان او اتاقی بوده‌است شش قدم در شش قدم!

## درگذشت

آلخین در ۱۹۴۶ به طرز مشکوکی درگذشت و مقبرۀ وی در گورستان مون‌پارناس پاریس است.

## جستارهای وابسته
* آتشبار آلخین

## پانویس

## پیوند به بیرون

* ۱۹۰۳ بازی آلخین در وبگاهchessgames.com
* فایل صوتی گفتگو با آلخین در وبگاه بابی فیشر
* مقاله‌ای از هانس کوچ در مورد آلخین در وبگاه کافه شطرنج (پی‌دی‌اف)
* مرگ آلخین در وبگاهchessgames.com

رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
رده:استادبزرگان شطرنج
رده:افراد پادکمونیست اهل روسیه
رده:اهالی مسکو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سوربن
درگذشتگان ۱۹۴۶
زادگان ۱۸۹۲
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل روسیه
رده:شطرنج‌بازان اهل فرانسه
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:مدفونان در گورستان مونپارناس
رده:مسیحیان ارتدکس روسیه
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج اهل روسیه
رده:نویسندگان شطرنج اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل فرانسه
رده:ورزشکاران اهل مسکو
رده:شهروندان فرانسه از طریق تغییر تابعیت
خوزه رائول کاپابلانکا

**خوزه رائول کاپابلانکا** (José Raúl Capablanca) شطرنج‌باز و دیپلمات اهل کوبا بود. او قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۲۱ تا سال ۱۹۲۷ بود.

[بندانگشتی|راست|بازی لاسکر و [کاپابلانکا در مسکو، ۱۹۲۵]]
استعداد ذاتی او در بازی شطرنج و توانایی او در حل مسائل و موفقیت در پوزیسیون‌های پیچیده او را یکی از مهم‌ترین شطرنج‌بازان تاریخ کرده‌است.

او نخستین شخصی بود که خطر تبدیل شطرنج به یک بازی متکی بر حافظه و خالی شدن از حرکات خلاقانه و مساوی‌های پیاپی در بازی‌های مهم شطرنج را پیش‌بینی کرد و پیرو آن صفحه جدیدی را برای شطرنج طراحی کرد که ده ستون و هشتاد خانه داشت و از دو مهره جدید که یکی توانایی حرکت هم به شکل رخ و هم به شکل اسب (سمت شاه)، و دیگری هم به شکل فیل و هم به شکل اسب (سمت وزیر) را برخوردار بود.

او در سال ۱۹۲۱ امانوئل لاسکر را با ۴ برد و ۱۰ تساوی و بدون باخت شکست داد و عنوان قهرمانی جهان را به دست آورد. ۱۶ سال پیش امانوئل لاسکر در مجله شطرنج لاسکرها از استعداد حیرت‌انگیز این نوجوان ۱۶ ساله کوبایی در شطرنج خبر داده بود. در سال ۱۹۲۷ در بوئنوس آیرس پس از ۳ برد و ۶ باخت و ۲۵ تساوی از الکساندر آلخین بزرگ، شکست خورد و عنوان قهرمانی را واگذار کرد.

از او به عنوان بالاترین استعداد طبیعی شطرنج نام برده می‌شود. او درک پوزیسیونی بسیار بالایی داشت و به راحتی مشکل‌ترین حرکات را پیدا می‌کرد.

## پانویس

رده:اسپانیایی‌تبارهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادبزرگان شطرنج
رده:اهالی هاوانا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:درگذشتگان به علت بیماری در نیویورک (ایالت)
رده:درگذشتگان به علت سکته
رده:درگذشتگان ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:دیپلمات‌های اهل کوبا
رده:زادگان ۱۸۸۸ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل کوبا
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:مخترعان انواع شطرنج
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج
رده:ورزشکاران اهل هاوانا
رده:درگذشتگان به علت خون‌ریزی درون‌جمجمه‌ای
رده:دانش‌آموختگان دانشکده مهندسی و علوم کاربردی کلمبیا
ویلهلم اشتاینیتس

**ویلهلم اشتاینیتس**  (زاده ۱۷ مه ۱۸۳۶ در پراگ، بوهم، امپراتوری اتریش ـ درگذشته ۱۲ اوت ۱۹۰۰ در نیویورک سیتی، آمریکا) شطرنجباز اتریشی آمریکایی و نخستین قهرمان رسمی شطرنج جهان از سال ۱۸۸۶ تا سال ۱۸۹۴ بود.

بعضی او را از سال ۱۸۶۸ قهرمان غیررسمی شطرنج جهان می‌شناسند. او در سال ۱۸۶۸ آدولف آندرسن را با ۸ برد و ۶ تساوی شکست داد و ادعای قهرمانی شطرنج جهان را کرد.

در سال ۱۸۸۶ در اولین مسابقه رسمی قهرمانی جهان او سوکرتورت را با ۱۰ برد و ۵ تساوی و ۵ باخت شکست داد. ۸ سال بعد عنوان قهرمانی را به امانوئل لاسکر واگذار کرد. اشتاینیتس پایه‌گذار شطرنج پوزیسیونی و علمی شناخته می‌شود و کارهای فراوانی در پیشبرد تئوری شطرنج انجام داده است.

رده:اتریش-مجارستانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:استادبزرگان شطرنج
رده:افراد اتریشی یهودی‌تبار
رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
اشتینیتز
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی وین
رده:درگذشتگان ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سکته قلبی
رده:زادگان ۱۸۳۶ (میلادی)
رده:شطرنج‌بازان اهل اتریش
رده:شطرنج‌بازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شطرنج‌بازان اهل بریتانیا
رده:شطرنج‌بازان اهل جمهوری چک
رده:شطرنج‌بازان سده ۱۹ (میلادی)
رده:شطرنج‌بازان یهودی
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:ورزشکاران اهل پراگ
رده:ورزشکاران یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:یهودیان اشکنازی
رده:یهودیان اهل اتریش
رده:یهودیان اهل جمهوری چک
رده:یهودیان اهل اتریش-مجارستان
رده:نویسندگان سده ۱۹ (میلادی) اهل اتریش
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۱۹ (میلادی)
رده:نویسندگان شطرنج اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان شطرنج اهل بریتانیا
تیگران پطروسیان

**تیگران وارطانی پطروسیان** (؛ ۱۹۲۹–۱۹۸۴) استادبزرگ شطرنج ارمنی‌تبار اهل اتحاد شوروی و نهمین قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۹ میلادی بود.

او قهرمانی جهان را در سال ۱۹۶۳ میلادی با پیروزی بر میخائیل باتوینیک (۵ برد، ۲ باخت و ۱۵ تساوی) به دست آورد. در ۱۹۶۶ میلادی با پیروزی بر بوریس اسپاسکی از عنوان خود دفاع کرد و در ۱۹۶۹ با شکست از اسپاسکی (۶ باخت، ۴ برد و ۱۳ تساوی) عنوان را به او واگذار کرد. پطروسیان در سال‌های ۱۹۶۹، ۱۹۶۱، ۱۹۵۹ و ۱۹۷۵ میلادی به قهرمانی شوروی دست یافت.

مهارت پطروسیان در بازی پوزیسیونی، دفاع غیرقابل نفوذ و بازی متقابل بود و برخی او را شکست‌ناپذیرترین شطرنج‌باز تاریخ می‌دانند و به او لقب "تیگران آهنین" (Iron Tigran) دادند.

تیگران پطروسیان ۱۳ اوت ۱۹۸۴ میلادی در سن ۵۵ سالگی به دلیل ابتلا به سرطان معده درگذشت و در آرامستان ارامنه مسکو (آرامستان واگانکوفسکوی) به خاک سپرده شد.

## جوایز
*  نشان دوستی خلق
*  نشان برجسته افتخار
*  مدال شجاعت کار
* 

## نگارخانه


پرونده:314 Armenian Stamps-T Petrosian.jpg|تمبر یادبود
پرونده:Tal Petrojan Oberhausen 1961 high-quality.jpg|سال ۱۹۶۱ میلادی به همراه میخائیل تال
پرونده:Могила шахматиста Тиграна Петросяна.JPG|
پرونده:Tigran Petrosian 1962.jpg|



## جستارهای وابسته
* ارمنی‌های گرجستان

## منابع

* 

*  
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:ارمنی‌های گرجستان
رده:استادبزرگان شطرنج
رده:افراد گرجستانی ارمنی‌تبار
رده:اهالی تفلیس
رده:خاک‌سپاری‌ها در آرامستان ارامنه مسکو
رده:خاک‌سپاری‌ها در آرامستان واگانکوفسکوی
رده:درگذشتگان ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در اتحاد شوروی
رده:درگذشتگان به علت سرطان معده
رده:زادگان ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:شرکت‌کنندگان المپیاد شطرنج
رده:شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی
رده:شطرنج‌بازان اهل ارمنستان
رده:شطرنج‌بازان اهل گرجستان
رده:فهرست افراد برروی تمبرها
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:قهرمانان ورزشی اتحاد شوروی
رده:نویسندگان اهل ارمنستان
رده:نویسندگان اهل گرجستان
رده:نویسندگان شطرنج
رده:نویسندگان شطرنج اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد اهل ارمنستان
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نظریه‌پردازان شطرنج
رده:ورزشکاران اهل تفلیس
رده:شهروندان افتخاری گیومری
پل مورفی

**پاول چارلز مورفی**   (۲۲ ژوئن ۱۸۳۷ - ۱۰ ژوئیه ۱۸۸۴) شطرنجباز آمریکایی در اواسط قرن نوزدهم میلادی بود. او پس از شکست دادن قهرمانان بنام در کشور خود در سال ۱۸۵۸ به اروپا آمد و در طی دو سال اکثر استادان بنام شطرنج اروپا از جمله آندرسن و هارویتس را شکست داد. او پس از آن به آمریکا بازگشت و شطرنج را کنار گذاشت. او تأثیر بسزایی در رشد شطرنج داشت و بازی‌های باز امروزه از سبک بازی او الهام گرفته‌اند.

## زندگی
پاول مورفی در ۲۲ ژوئن سال ۱۸۳۷ در خانواده‌ای متمول و ثروتمند در شهر نیواورلئان ایالات متحده آمریکا متولد گردید.

بندانگشتی|راست|190px

پدرش «آلونز مایکل مورفی» قانون‌گذار ایالت، وکیل و دادستان عالی‌رتبهٔ دیوان عالی و مادرش دختر یکی از استعدادهای درخشان موسیقی از یک خانوادهٔ سرشناس فرانسوی بود.

از این رو پاول جوان در فضایی مملو از نزاکت نجیب‌زادگان، ادب اصیل‌زادگان، فرهنگ، موسیقی و البته شطرنج رشد و ترقی نمود.

البته مورفی شطرنج را از کسی نیاموخت. وی با تکیه بر نبوغ سرشار خود تنها با نظاره بازی پدر و عمویش به رمز و راز این بازی زیبا پی برد و از همان موقع بود که شیفتهٔ آن گردید.

بندانگشتی|راست|190px

پس از سال ۱۸۵۰ مورفی برای مدت زیادی شطرنج بازی نکرد و تحصیلات را ارجح دانست. در سال ۱۸۵۴ از دانشگاه «اسپرینگ هیل» فارغ‌التحصیل شد. سال بعد را به آموختن ریاضیات و فلسفه اختصاص داد. در این سال مدرک A.M. که بالاترین نشان علمی بود را دریافت نمود. سپس توسط دانشگاه لوئیزیانا برای تحصیل در رشته حقوق پذیرفته شد و در ۷ آوریل ۱۸۵۷ مدرک L.L.B. این دانشگاه را دریافت نمود بطوری‌که که گفته می‌شد وی تمامی کتب دانشگاه را به همراه کُدها و مواد قوانین به خاطر سپرده‌است.

نظیر چنین خوش‌شانسی‌هائی در زندگی بعضی از بازیکنان بزرگ دیگر از قبیل امانوئل لاسکر و بابی فیشر نیز پیش آمده‌است.

«پائلسن» (Paulsen) بعدها حقانیت خود را بعنوان یک بازیکن عالی و یک استراتژیست به اثبات رساند. یک قرن بعد، بسیاری از ایده‌های او در مورد گشایش‌ها توسط استادان بزرگ مورد استفاده قرار گرفت.

بندانگشتی|190px

اینکه مورفی توانست این استاد دفاع را شکست دهد شاید نشانه و دلیل بهتری از توانائی او نسبت به پیروزی فوق‌العاده تحسین‌برانگیزش بر آدولف آندرسن باشد.

در غروب ۱۰ ژوئیه ۱۸۸۴ جسد مورفی در وان حمام عمارت بزرگ و پهناورش یافته شد. کالبد شکافی علت مرگ را شوک حاصل از آب سرد در برابر راه‌پیمایی سخت و طاقت‌فرسای وی در ظهر آن روز تشخیص داد.

## منابع

* 

رده:استادبزرگان شطرنج
رده:افراد آمریکایی اسپانیایی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی پرتغالی‌تبار
رده:افراد آمریکایی فرانسوی‌تبار
رده:اهالی نیواورلئان
رده:پیروان کلیسای کاتولیک رم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاک‌سپاری‌ها در لوئیزیانا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تولین
رده:درگذشتگان ۱۸۸۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۳۷ (میلادی)
رده:شطرنج‌بازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شطرنج‌بازان سده ۱۹ (میلادی)
رده:قهرمانان شطرنج جهان
رده:ورزشکاران اهل نیواورلئان
رده:وکیلان اهل نیواورلئان
رده:وکیلان سده ۱۹ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نانایمو

**نانایمو**  دومین شهر پرجمعیت جزیره ونکوور در استان بریتیش کلمبیای کانادا است.

جمعیت شهر نانایمو در سرشماری سال ۲۰۱۱ کانادا ۸۳۸۱۰ نفر بوده‌است.

## منابع


رده:انجمن‌های معدنچیان در بریتیش کلمبیا
رده:شهرهای بریتیش کلمبیا
رده:مناطق مسکونی بندری کانادا
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۵۳ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در ساحل بریتیش کلمبیا