نقشه‌های کهن

**نقشه‌های کهن** یا نقشه‌های نخستین تصوراتی است از دوره عصر آهن تا پایان دوره قرون وسطی (سده‌های میانه) و عصر اکتشاف، نوآوری و ظهور جغرافیای مدرن را در بر می‌گیرد. نقشه‌ها در این دوره تصور انسان‌های اولیه را از جهان نشان می‌دهد که تفکر آن‌ها بسیار بسیط بوده است. نقشه بابلیون قدیمی‌ترین نقشه است که تصور مردم را از جهان نشان می‌دهد، بعدها در نقشه‌های جهان، دنیا به هفت دریا و هفت اقلیم کاچ (تقسیم) شده است؛ که دریای پارس و سرزمین پارس یکی از هفت اقلیم است.

[بندانگشتی|320px|[نقشه جهان بطلمیوس در یک بازسازی قرن پانزدهم (قرن دوم).]]

چپ|بندانگشتی|150px

## نقشه‌های نخستین قبل از میلاد
بر اساس اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان تا دوره اکتشافات جدید هیچگاه جغرافی دانان شرقی یا غربی زمین را به شکل گرد کروی تصور نکرده‌اند. گرد گردو (کره‌ای) با گرد سینی دایره ای متفاوت است. جغرافی دانان تا قرن هفده همگی زمین را به‌شکل سینی گرد تصور کرده‌اند. نقشه کهن بابلی در اصل مرکز هفت اقلیم را با دایره مشخص کرده دور تا دور هفت اقلیم را بحر المحیط یا اقیانوس سراسری دربرگرفته است شماره ۹–۷ دریای پائین یا همان خلیج فارس است. مثلث‌های بیرون از دایره دریای اقیانوس در واقع قله‌های کوه قاف است. یکی از آن قله‌ها کوه دماوند و دیگری قله زاگرس است.
قدیمی‌ترین لوحه‌های و نقشه‌ها ی ترسیمی کشف شده به مصری‌ها و بابلی‌ها منصوب شده‌اند. نقشه‌ای از بابلیون حک شده بر گل پخته پیدا شده که در موزه بریتیش لندن به شماره ۱۵۳/۹۲۶۸۷ نگهداری می‌شود و متعلق به ۵۰۰ سال قبل از میلاد است. اما نسخه شبیه به آن گویا به دوره سارگون پادشاه اکد ۲۳۰۰ق. م مربوط است که در آن خلیج فارس بدون اسم ترسیم شده است.

یونانی‌ها و رومی‌ها و فنیقی‌ها این حرفه را توسعه داده‌اند و به ویژه بطلیموس ۱۶۸ م و استرابون ۶۴ ق. م در این حرفه کوشا بوده‌اند. در دوره عباسیان که دانشمندان و مدیران ایرانی بر امور خلافت تسلط داشتند و وجوب جهت‌یابی قبله برای مسلمانان به ویژه کشورهای دور دست ضرورت اهمیت کارتوگرافی را ایجاب می‌کرد. بدستور مأمون ۸۳۳–۸۱۴ م ترجمه آثار یونانی شروع شد و نقشه‌ای از جهان تهیه گردید. خوارزمی ۸۲۱، استخری ۹۲۵، ابن حوقل ۹۷۷ ق و ادریسی حمودی ۱۱۶۵ ق (۸۲ نقشه در کتاب نزهه المشتاق) نقشه‌هایی از دیار عرب، بلاد فارس، بحر فارس و روم و شام ترسیم کردند که پایه و اساس نقشه‌های قرون بعدی توسط اروپائیان گردید. در تمام این نقشه‌ها خلیج فارس نام خود را تحت عنوان بحر فارس حفظ کرده است. هم‌اکنون صدها نقشه دستی با ارزش در موزه‌های جهان نگهداری می‌شود که نام خلیج فارس و بحر فارس را به همراه دارند که تعدادی از آن‌ها نیز درموزه‌های کشورهای عربی است. به یقین می‌توان گفت هیچ نام جغرافیایی در جهان به اندازه نام خلیج فارس در کتب جغرافی و کارتوگرافی قدمت، اصالت ندارد و از نظر حضور در نقشه‌های کلاسیک و مدرن رکورددار نام‌های جغرافیایی بوده است.
نقشه‌های منسوب به افراد ذیل اگر چه نسخه اولیه آن‌ها وجود ندارد اما در دوره‌های مختلف تاریخی و توسط افراد متعدد باز سازی شده است و می‌توان فهمید که در آن روزگار جهان را چگونه تصور می‌کرده‌اند در همه این نقشه‌های کهن هفت اقلیم و هفت دریا و خلیج فارس وجود دارد.
* زنفن (۴۳۰–۳۵۴ ق. م)، (به انگلیسی Xenophon) تاریخ‌نگار یونانی

بندانگشتی|چپ|220px|alt=Baluch and alexandar's empire|خلیج فارس و نئارخوس the took
* نئارخوس (۳۶۰–۳۰۰ ق. م)، (به انگلیسی Nearchus) دریاسالار مقدونی که در سال ۳۲۶ قبل از میلاد به دستور اسکندر دریای فارس را پیمود و تا دهانه رود سند پیش رفت در سفرنامه خود چنین آورده است: «پس از دویست استاد راه به ریگ و از آن جا به دیلم و دهنهٔ رودخانهٔ اندیان آمدیم، رودخانهٔ اندیان سرحد خوزستان و فارس و پس از سند بزرگ‌ترین رودخانه است. هیچ‌یک از سواحلی که پیمودم مانند دریای فارس، آباد و معمور نبود.
* اراتوستن (۲۷۶–۱۹۴ ق. م)، (به انگلیسی Eratosthenes)، ریاضیدان و جغرافیدان یونانی که زمانی ریاست دانشگاه اسکندریه را نیز داشت، و نظریه‌های مهمی دربارهٔ شکل و جایگاه زمین ارائه داد،
* هیپارکوس (۱۹۰–۱۲۰ ق. م)، (به انگلیسی Hipparchus)، دانشمند و جغرافیانگار یونانی
* استرابو (۶۳یا۶۴ ق. م- ۲۴ میلادی)، تاریخ‌نگار و جغرافی نگار یونانی در کتاب از «ایندی تا ایبری» یا از هند تا اسپانیا، نقشه‌ای از جهان ترسیم کرده است.
* فلاویوس آرینوس (۸۶–۱۶۰ میلادی)، (به انگلیسی Lucius Flavius Arrianus)، تاریخ‌نگار یونانی در کتاب آنابازیس یا تاریخ سفرهای جنگی اسکندر، نقشه‌ای از جهان ترسیم کرده است.
* ازبیوس (۲۶۳–۳۳۹ میلادی)، (به انگلیسی Eusebius of Caesarea)، تاریخ‌نگار رومی که بنام پدر عیسویت شناخته می‌شود، با توجه به کوروش نامه زنفن، نقشه‌ای از جهان ترسیم کرده است.
* ۱- نقشهٔ جهان بطلمیوس
* ۲- نقشهٔ اراتوس مربوط به ۲۵۰ سال قبل از میلاد مسیح
* ۳- نقشهٔ دی سنارک مربوط به ۲۸۵ سال قبل از میلاد مسیح
* ۴- نقشهٔ استرابو (Strabo) مربوط به ۲۰ سال بعد از میلاد مسیح
* ۵- در نقشهٔ دیگری مربوط قرن نهم میلادی و دوران خلفای عباسی در کتاب «تاریخ عرب» به قلم فیلیپ حیتی) به چاپ رسیده است،
* ۶- در نقشهٔ جهان ابو ریحان بیرونی مربوط به ۱۰۳۰ میلادی.
* ۷- در نقشهٔ جهان ادرِیسی که مربوط به ۱۱۶۰ میلادی.
* ۸- در نقشهٔ جهان سالتر (Psalter) مربوط به قرن سیزدهم میلادی که در تحت نفوذ کلیسا تهیه شده است،
* ۹- در نقشه‌ای به نام نقشهٔ ایران قدیم که توسط دوونتی جغرافیدان فرانسوی در سال ۱۸۸۱ میلادی تهیه شده
* ۱۰- در نقشه‌ای مربوط به ۱۸۹۵م. برگرفته از نقشهٔ جهان بطلمیوس

### ۵۰۰ ق م. نقشه بابلیون
قدیمی‌ترین نقشه به‌جای مانده ۵۰۰ سال قبل از میلاد از تمدن میان رودان نقشه جهان موسوم به بابلیون است.
راست|بندانگشتی|150px
بنا بر اسنادی که تا کنون کشف شده، قدیمی‌ترین نگاره‌ها و نقشه‌ها ی ترسیمی کشف شده به سرزمین مصر و بین‌النهرین منصوب شده‌اند. نقشه‌ای از سرزمین بابلیون (عراق) حک شده بر گل پخته پیدا شده است که در موزه بریتانیا به شماره ۱۵۳/۹۲۶۸۷ نگهداری می‌شود و متعلق به۵۰۰ سال قبل از میلاد و به دوره بابلی جدید (از سلطه پارسها بر بابل) است اما گفته شده این نسخه از نسخه‌ای مشابه که گویا متعلق به دوره سارگون پادشاه اکد (۲۳۰۰ق. م) بوده است نسخه‌برداری شده است که در آن خلیج فارس بدون اسم ترسیم شده است.

## دوره‌ها و مراحل مختلف توسعه و دقیق شدن نقشه‌ها
* یونانی‌ها و رومیان و فنیقی‌ها حرفه نقشه‌کشی را توسعه داده‌اند و به ویژه بطلیموس (۱۶۸ ق. م) و استرابون(۶۴ ق. م) در این حرفه کوشا بوده‌اند.
در دورهٔ عباسیان که دانشمندان و مدیران ایرانی بر امور خلافت تسلط داشتند، نیازبه جهت‌یابی قبله برای مسلمانان، به ویژه کشورهای دور دست، ضرورت کارتوگرافی را ایجاب می‌کرد و به دستور مأمون (۸۳۳–۸۱۴ م) ترجمه آثار یونانی شروع شد و نقشه‌ای از جهان تهیه شد.
خوارزمی(۸۲۱ ق)، اسطخری (استخری)(۹۲۵ ق)، ابن حوقل(۹۷۷ ق)، ادریسی حمودی (۱۱۶۵ ق) (با ترسیم هشتادو دو نقشه در کتاب نزهه المشتاق) نقشه‌هایی از دیار عرب، بلاد فارس بحر فارس و روم و شام ترسیم کردند که پایه و اساس نقشه‌های قرون بعدی توسط اروپائیان گردید. گفتنی است که در تمام این نقشه‌ها خلیج فارس نام خود را تحت عنوان بحر فارس یا خلیج فارس حفظ کرده است. به نقل از کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان دکتر عجم ۹۸–۱۲۲ - ص ۱۰۶–۱۰۷
.

### نقشه‌های کهن، ایران و خلیج فارس
اقلیم ایران و خلیج فارس در همه نقشه‌های کهن بکار رفته است. در کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، به جزئیات کامل این اطلس‌ها اشاره شده است. در نقشه بابلیون دریای شور وجود دارد اما به‌درستی نمی‌توان آن را منطبق با خلیج فارس دانست بنا بر این این گونه نقشه را نقشه‌های غیر انطباقی یا افسانه ای باید دانست. ولی از کهن‌ترین نقشه هاس جغرافیایی به‌طور نمونه می‌توان به نقشه جهان از اناکسیماندر (۶۱۰–۵۴۶ ق. م)، (Anaximander)، جغرافیدان یونانی که در کتاب Kleinere schriften، اثر (Joachim Lelewel (1836 بازسازی شده است، نقشه جهان هکاتئوس (۵۵۰–۴۷۶ ق. م)، (Hecataeus)، از سرشناس‌ترین جغرافیدانان یونانی، و به نقشه جهان بطلمیوس (۱۶۸–۹۰ م)، (Claudius Ptolemy) منجم و جغرافیدان مشهور اسکندریه و نخستین کسی که اطلسی شامل ۳۶ نقشه از نقاط مختلف جهان تهیه کرده است اشاره نمود که می‌توان نام‌های آن را بر جغرافیا مطابقت داد.

[جایگزین=|بندانگشتی|150x150پیکسل|بازسازی نقشه [آناکسیماندروس|آناکسیماندر]]

### آناکسیماندر (c. 610 - 546)
آناکسیماندر (حدود ۵۴۶ پ.م. درگذشته است) یکی ازاولین نقشه‌های جهان را که به شکل دایره ای بود ایجاد کرده است که سرزمین‌های شناخته شده جهان را که در حوالی دریای اژه در مرکز قرار دارند نشان می‌دهد وهمه این‌ها همه توسط اقیانوس احاطه شده است.[جایگزین=|بندانگشتی|150x150پیکسل|بازسازی نقشه [هکاتئوس]]

### نقشه جهان هکاتئوس ملتوس
۳۳۰ یا ۳۷۴ قطعه بسیار کوتاه از کتاب دوجلدی «تشریح زمین» (Periegesis or Periodos ges) در نوشته‌های نویسندگان پس از او باقی‌مانده است. کتابی که یک جلد آن *آسیا* و جلد دیگرش *اروپا* نام داشت و بیشتر به دادن اطلاعات جغرافیایی در مورد شهرها، رودخانه‌ها و کوهستان‌ها و توضیح در مورد اقوام و ملت‌ها و مرزهای آنان و همچنین حیات وحش و آداب و سنن و به ویژه افسانه‌هایی در مورد بنیان‌گذاران شهرها می‌پرداخت.

۳۰۴ قطعه از نوشته‌های هکاتئوس در این کتاب در واژه‌نامه جغرافیاییِ استفان بیزانسی به نام *اِتنیکا (Ethnica)* آمده است.

نقشه هکاتئوس بر اساس و با اصلاح نقشه آناکسیماندر تهیه شده است. او خشکی‌های دنیا را در یک صفحه مدور مشخص کرده که دور تا دور آن را اقیانوس فرا گرفته است. وی خشکی‌های زمین را به سه قسمت **اروپا**، **آسیا**، و **لیبیا** تقسیم کرده بود.

### نقشه جهان إراتوستنس
نقشه جهان إراتوستنس (276 – 194 BCE)
[بندانگشتی|150px|1883 reconstruction of [اراتوستن' map]]
اراتوستن (276-194 BCE) نقشه جهان را توسعه داد و فتوحات اسکندر و جانشینانش را ترسیم کرد. آسیا او تصور از جهان را کمی توسعه داد.

### نقشه جهان کاری از پوسیدونیوس(c. 150 – 130 BCE)
[بندانگشتی|150px|A 1628 reconstruction of [پوسیدونیوس ideas about the positions of continents (many details couldn't have been known by Posidonius)]]

### نقشه جهان استرابو
نقشه جهان استرابو (c.64. 24)

## نقشه‌های بعد از میلاد

پرونده:PtolemyWorldMap.jpg|نقشه جهان بطلمیوس (c. 150)

;نقشه جهان کار پیوتینجریانا قرن ۴ م

## قرون میانه
* نقشه‌های استخری در کتاب مسالک و ممالک و در کتاب اقالیم
مسالک و ممالک به معنای «راه‌ها و ایالت‌ها» است. این کتاب نیز در زمینه جغرافیا است و شبیه کتاب الاقالیم است. این کتاب دویست سال بعد از نوشته شدنش توسط استخری، ترجمه گردیدو دارای چندین نسخه خطی است.

«مسالک و ممالک» از نفیس‌ترین نُسخ خطی اثر استخری در زمینه تاریخی و جغرافیایی است که در قرن چهارم هجری قمری (۱۰ میلادی) نوشته شده است. از مهم‌ترین نقشه‌های این کتاب می‌توان به موقعیت و نام خلیج فارس با عنوان «بحر صوره فارس» اشاره کرد.
این نسخهٔ خطی به همراه نقشه‌های آن دوم دی ماه ۱۳۸۷ در فهرست کمیته ملی حافظه جهانی یونسکو و به شمارهٔ ۱۰۰۵ به ثبت رسیده و اکنون در موزه دوران اسلامی، موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.
* نقشه ادریسی یکی از مهم‌ترین نقشه‌های جهان اسلام است
نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق، نوشته ابی عبدالله شریف ادریسی مراکشی، یکی از علماء و فلاسفهٔ و جغرافی‌دان قرن ششم هجری قمری. مورخان، تاریخ نوشتن این کتاب را به سال ۶۰۰ هجری قمری گزارش کرده‌اند. کتابی است برجسته و تنها کتاب جغرافیایی است که در سده ششم تألیف شده است. این کتاب در دوران حکومت پادشاه راجر دوم پادشاه سیسیل نوشته شده است؛ و نقشه جهان آن شهرت دارد.


پرونده:WorldMapCosmasIndicopleustes.jpg|World map by Cosmas Indicopleustes
پرونده:Diagrammatic T-O world map - 12th c.jpg|From a 12th-century copy of *Etymologiae*
پرونده:Ibn Howqal World map.jpg|نقشه جهان ابن حوقل
پرونده:Anglo-Saxon World Map Corrected.png|نقشه جهان انگلو ساکسون (c. 1040)
پرونده:Beatus map.jpg|نقشه جهان بیتوس (c. 1040)
پرونده:Kashgari map.jpg|نقشه جهان بی توس موندی (۱۰۵۰)
پرونده:TabulaRogeriana upside-down.jpg|نقشه جهان محمد کاشغری(۱۰۷۲)
پرونده:Ebstorfer-stich2.jpg|نقشه جهان ادریسی روجریانا (۱۱۵۴)
پرونده:Hereford Mappa Mundi 1300.jpg|نقشه جهان هرفورد موندی(۱۳۰۰)
پرونده:World map pietro vesconte.jpg|نقشه جهان پیترو ویسکونت
پرونده:Catalan-Atlas - 1.png|نقشه جهان کاتلاند (۱۳۷۵)
پرونده:Da-ming-hun-yi-tu.jpg|دامینگ هویی تو (۱۳۸۹)
پرونده:KangnidoMap.jpg|نقشه جهان کانگنیدو (۱۴۰۲)
پرونده:DeVirgaDetail.jpg|نقشه جهان دی ورگا (۱۴۱۱–۱۴۱۵)
پرونده:Biancomap.jpg|Bianco world map (1436)
پرونده:Genoese map.jpg|جنویس (۱۴۵۷)
پرونده:FraMauroDetailedMapInverted.jpg|نقشه جهان فرامارو (۱۴۵۹): نقشه جهان فرامارو (۱۴۵۹) در سال‌های ۱۴۵۷ تا ۱۴۵۹ ترسیم شده است بر روی چوب و در دو متر نگار شده است.
پرونده:Martellus world map.jpg| نقشه جهان مارتلوس ۱۴۹۰
پرونده:Behaims Erdapfel.jpg|Behaims Erdapfel globe (1492)


## نقشه جهان از ۱۵۰۰ به بعد

پرونده:1500 map by Juan de la Cosa-North up.jpg|نقشه جهان کار جوان دیلاکوسا
پرونده:Cantino Planisphere.jpg|نقشه جهان کانتینو (۱۵۰۲)
پرونده:Caverio Map circa 1506.jpg|نقشه جهان کاوریو(c.1505)
پرونده:Ruysch map.jpg|نقشه جهان روچ
پرونده:Waldseemuller map 2.jpg|Waldseemüller and Ringmannنقشه جهان (۱۵۰۷)
پرونده:Piri reis world map 01.jpg|نقشه جهان پیری ریز (۱۵۱۳)
پرونده:PietroCoppo.jpg|نقشه جهان پترو کوپو(۱۵۲۰)
پرونده:Propaganda_Map.jpg|نقشه جهان دیوگو ریبرو(۱۵۲۷)
پرونده:Mercator 1569.png|نقشه جهان مرکارتور(۱۵۶۹)
پرونده:OrteliusWorldMap1570.jpg|نقشه جهان آبراهام اورتلیوس(۱۵۷۰)
پرونده:Nova totius Terrarum Orbis geographica ac hydrographica tabula (Hendrik Hondius) balanced.jpg|نقشه جهان هندیوس (۱۶۳۰)


## نقشه‌های دوره استعمار
چپ|بندانگشتی|200px|مستعمرات امپراتوری بریتانیا در سال ۱۸۹۷ میلادی با رنگ قرمز در نقشه یا زیر نامشان مشخص شده‌اند.
[بندانگشتی| PersianSea[نقشه ایران در دوره افشاریه ۱۷۴۷توسط امانوئل بوئن جغرافی‌دان-]]
بندانگشتی|Map of the Indian Ocean and the China Sea was engraved in 1728 by Ibrahim Müteferrika

## نگارخانه


پرونده:Iran e Bozorg2.jpg|نقشه آسیا از کریستوف ویگل به سال ۱۷۱۹ میلادی (نام خلیج فارس مشهود است.)
پرونده:Istakhri map 2.jpg|به عبارت «بحر فارس» در پایین تصویر توجه شود. اثر استخری، متوفی ۳۳۰ ه. ش (سدهٔ ۹ م.)
پرونده:Sixth Map of Asia - 1478.tif|به لاتین: خلیج فارس. برگرفته از اثر بطلمیوس. ۱۴۷۸ میلادی.
پرونده:PtolemyWorldMap.jpg|لاتین: خلیج فارس. سدهٔ ۱۵ میلادی. برگرفته از نقشهٔ جهان اثر بطلمیوس (۸۳–۱۶۸ م.)
پرونده:Name of persian gulf in Waldseemuller map.JPG|لاتین: خلیج فارس. Waldseemüller map. ۱۵۰۷ م.
پرونده:Map of 1531 denoting Sinus Persicus, Nova et Integra Universi Orbis Descriptio.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۳۱-۱۵۳۲ م.
پرونده:PG 1540 Basel.jpg|ایتالیایی: خلیج فارس. ۱۵۴۰ م.
پرونده:PG NSW Image jpeg.jpg|فرانسوی: خلیج فارس. ۱۵۴۰ م.
پرونده:PG 1548.jpg|ایتالیایی: خلیج فارس. ۱۵۴۸ م.
پرونده:Arabia by Jodocus Hondius 1598, reprinted 1616.tif|خلیج فارس. ۱۵۶۳ م.
پرونده:Persian Empire Abraham Ortelius.jpg|خلیج فارس. ۱۶۲۴-۱۵۷۰ م.
پرونده:Arabia Felice Nuova Tavola 1574.jpg|ایتالیایی: خلیج فارس. ۱۵۷۴ م.
پرونده:Sixth Map of Asia Which Includes Arabia Felix, Carmania, and the Persian Gulf.tif|لاتین: خلیج فارس. نقشهٔ آسیا. ۱۵۷۸ م.
پرونده:Ortelius 1580.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۸۰ م.
پرونده:PG ufl.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۸۴ م.
پرونده:PG UFL2.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۸۸ م.
پرونده:Mercator 1595.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۹۵ م.
پرونده:Matthaus 1598.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۵۹۸ م.
پرونده:Hondius 1610.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۶۱۰ م.
پرونده:1657 Visscher Map of the Holy Land or the "Earthly Paradise" - Geographicus - Gelengentheyt-visscher-1657.jpg|نام خلیج فارس در گوشهٔ نقشهٔ سرزمین‌های مقدس. ۱۶۵۷ م.
پرونده:Pieter van der Aa - The Coast of Arabia the Red Sea, and Persian Sea of Bassora Past the Straits of Hormuz.tif|آلمانی: خلیج فارس یا خلیج بصره. ۱۷۰۷ م.
پرونده:Arabia Agreable to Modern History.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۷۱۷-۱۷۳۵ م.
پرونده:Map of Ancient Arabia - 1720.tif|لاتین: خلیج فارس. منتشرشده در ۱۷۲۰ م.
پرونده:PG 1740.jpg|فرانسوی: خلیج فارس یا خلیج بصره. ۱۷۴۰ م.
پرونده:Safavid Persian Empire.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۷۴۴-۱۷۵۲ م.
پرونده:Bellin - Karte von der Küste von Arabien c.1745 (crop).png|آلمانی: خلیج فارس. ۱۷۴۵ م.
پرونده:Persian(IRAN) Empire 1747.jpg|نقشهٔ امپراتوری ایران، ۱۱۲۶ خورشیدی، چاپ شده در لندن. ۱۷۴۷ م. نام خلیج فارس «Persian Gulf» و نام دریای عمان «Persian Sea» نوشته شده است.
پرونده:1758 early Zand Persian Empire.jpg|نام خلیج فارس در نقشه‌ای متعلق به ۱۷۵۸ م. که وسعت امپراتوری زندیه را نشان می‌دهد.
پرونده:Robert de Vaugondy. Map of the Early Ages of the World. 1762.jpg|نقشهٔ تمدن‌های کهن رسم‌شده در ۱۷۶۲ م. به همراه نام *خلیج فارس*
پرونده:Modern Asia (1796).tif|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۷۹۶ م.
پرونده:PG Jansson.jpg|انگلیسی: خلیج فارس یا دریای قطیف. سدهٔ ۱۷ م.
پرونده:Persia1808.JPG|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۸۰۸ م.
پرونده:Map of Persia and Adjacent Countries, for Sir John Malcolm's History of Persia.tif|خلیج فارس. ۱۸۱۵ م.
پرونده:1818 Pinkerton Map of Arabia and the Persian Gulf - Geographicus - Arabia2-pinkerton-1818.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۸۱۸ م.
پرونده:PG 1820.jpg|انگلیسی: خلیج فارس. ۱۸۲۰ م.
پرونده:Soulier, E.; Andriveau-Goujon, J. Anciens Empires Jusqua Alexandre. 1838.jpg|فرانسوی: خلیج فارس. ۱۸۳۸ م.
پرونده:Mappa di Eratostene.jpg|خلیج فارس. ۱۸۸۳ م. برگرفته از اثر اراتوستن (۱۹۴ پیش از میلاد).
پرونده:Map of Africa from Encyclopaedia Britannica 1890.jpg|نام خلیج فارس در نقشهٔ آفریقا از دانشنامهٔ بریتانیکا. ۱۸۹۰ م.
پرونده:Asia 1892 amer ency brit.jpg|نقشهٔ آسیا و نام *خلیج فارس*. ۱۸۹۲ م.
پرونده:Heinrich Kiepert. Imperia Persarum et Macedonum. 1903.jpg|لاتین: خلیج فارس. ۱۹۰۳ م.
|نام *خلیج فارس* در نقشهٔ تفکیک ایران در قرارداد سن پترزبورگ. ۱۹۱۲ م.
پرونده:Map-alexander-empire.png|انگلیسی: خلیج فارس. منتشرشده در ۱۹۱۳ م.
پرونده:Ancient Khorasan highlighted.jpg|نام *خلیج فارس* در نقشهٔ خراسان کهن. ۱۹۲۶ م.

پرونده:Lagekarte_Dschibal.jpg|۱۸۸۶: دریای جرجان و طبرستان
image:Osmanli_Ortadogu.jpg|عربی:خلیج فارس و بحر قزبین
پرونده:Map of the Achaemenid Empire fa.jpg|نقشهٔ چاپ شده در ۱۹۲۳  **کاسپین** و خلیج فارس
پرونده:Jomann_Imperium_Periscum.jpg| به انگلیسی (۱۷۰۰تا۱۷۲۰میلادی):هیرکانیا *(به فارسی: ورکانه)* و کاسپین و خلیج فارس
image:caspian sea in 1689 world map-red-arrow.jpg|زبان لاتین (۱۶۸۹): دریای آمارد
پرونده:Map of persia.jpg|بندانگشتی| PersianSeaنقشه ایران در دوره افشاریه ۱۷۴۷توسط امانوئل بوئن ]]
پرونده:Persia1808.JPG|انگلیسی در (۱۸۰۸): کاسپین
پرونده:Iran e Bozorg2.jpg|انگلیسی (۱۷۱۹):هیرکانیا *(به فارسی: ورکانه)*
پرونده:Ortelius 1580.jpg|انگلیسی (۱۵۸۰):دریای آمارد و کاسپین
پرونده:PG_NSW_Image_jpeg.jpg|فرانسوی mare cafpiu: دریای کاسپین


## جستارهای وابسته
* نقشه پیری رئیس
* تحریف نام خلیج فارس
* نقشه ایران در اواخر دوره صفویه
* نقشه ایران در دوره افشاریه
* نقشه جهان (خرارد فان اسخاخن)
* نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه
* روز ملی خلیج فارس
* گروه نامهای جغرافیایی در سازمان ملل
* نقشه جزیره هرمز، ۱۷۵۰ میلادی
* اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان
* مقیم خلیج فارس (سرای بریتانیا در خلیج فارس)
* سفرنامه نویسان انگلیسی و ایران
* ساحل دزدان
* انجمن نشنال جئوگرافی
* گروه نامهای جغرافیایی در سازمان ملل
* کمیته تخصصی نام‌نگاری و یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران

## پانویس

## پیوند به بیرون
* خلیج فارس در نقشه‌ها http://www.irane7000saale.com/pdf-Iran-7000/Bonyad-IranShenasi/Persian-Gulf-Hamayesh/ASNAD-NAGHSHE-TARIKHI/main-Maps-Docs-Irane7000saale.pdf 

* Index of Maps of the Early Medieval Period 400-1300 A.D 
* Mapping History - a learning resource from the British Library
* Geography And Map Reading Room at the Library of Congress

رده:تاریخ جغرافیا
رده:جغرافیای خاورمیانه
رده:خلیج فارس
رده:نقشه‌نگاری
رده:نقشه‌ها
رده:نقشه‌های قدیمی
رده:نقشه‌های کهن جهان