open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نودان

**نودان** شهری در بخش کوهمره، شهرستان کوه‌چنار در استان فارس در جنوب ایران است. این شهر مرکز بخش کوهمره است.

## جمعیت
جمعیت شهرنودان در سال ۱۳۹۵ برابر با ۲٬۸۹۲ تن بوده است.

## مناطق گردشگری
از نقاط دیدنی نودان چشمه آب غنی، چشمه مرواک و چشمه رنجان است که در مسیر جاده کازرون به شیراز واقع شده است. در دامنه کوه، چشمه‌ای جوشان دارد که آب آن بسیار گواراست. این چشمه که سرچشمه اصلی آن از نودان است به چشمه «پیر سبز» و از آنجا به رودخانه شاپور می‌پیوندد. در فصل زمستان نیز به هنگام بارندگی حجم آب آن بسیار زیاد می‌شود. همچنین دشت برم بزرگ‌ترین دشت بلوط ایران در این بخش واقع شده است.
از جمله امکانات این شهر زمین چمن مجموعه ورزشی شهدا سالن‌های ورزشی چند منظوره دانشگاه پیام نور واحد نودان واستخر سر پوشیده انقلاب می‌باشد.

## پیشینه
شهر نودان تا سال ۱۳۹۸ از توابع شهرستان کازرون بوده است که با تشکیل شهرستان کوه چنار هم‌اکنون در تابعیت این شهرستان قرار دارد.

## بزرگان
غلامحسین نوذری، وزیر نفت ایران اهل نودان بوده است. وی از سال ۷۰ تا ۷۸ نماینده دوره چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی بوده و در آبادانی این شهر بسیار تلاش کردند.

## منابع

* مختصات و ارتفاع، پیش‌شماره

رده:شهرستان کوه‌چنار
رده:شهرهای استان فارس
رده:مناطق مسکونی در شهرستان کازرون
شهرستان ارسنجان

**شهرستان ارسنجان** از شهرستان‌های استان فارس در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر ارسنجان است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۸، برابر با ۲۲٬۷۲۷ تن بوده‌است.

## جغرافیا
این شهرستان از غرب به شهرستان‌های مرودشت و پاسارگاد و از شرق به شهرستان‌های بختگان و بوانات و از شمال به شهرستان‌های پاسارگاد و بوانات و از جنوب به شهرستان خرامه محدود است.

این شهرستان بسیار زیبا ۱۶۶۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و قله دال‌نشین (دل نشین) با ارتفاعی حدود ۳۲۷۰ متر از سطح دریا بلندترین قله رشته‌کوه‌های اطراف ارسنجان و یکی از معروفترین قله‌های سلسله جبال کوه خم می‌باشد.

ارسنجان از آب‌وهوای معتدل برخوردار است و جهت باغداری و کشاورزی و دامپروری محیطی مساعد دارد.

## ویژگی‌های تاریخی
از شهر ارسنجان کتب گذشته همچون فارسنامه ناصری، آثار العجم فرصت الدوله شیرازی، بستان السیاحه زین العابدین صوفی، دائرةالمعارف علامه دهخدا از آن نام برده‌اند، اما تاریخ صحیح و دقیقی که بتوان بر آن استناد جست و سال بنای این شهر را دانست در دست نیست.

شهرستان ارسنجان دارای بالغ بر چندین آثار باستانی، میراث فرهنگی و گردشگری مانند مسجد جامع، مدرسه سعیدیه، ایوان قدمگاه مربوط به دوره هخامنشی، قلاتخوار، جمال آباد، تل مهره‌ای (کمال‌آباد)، قصر منوچهر، مربوط به دوره ساسانی، تل تیموریان و تل کاخ، سد دختر، چشمه گمبان که اینها همه مربوط به دوره تیموریان می‌باشد. به دلیل وجود آثار فرهنگی ارسنجان مدت‌ها محل اجتهاد شخصیتهای بزرگی بوده‌است.

از شاخص‌های فرهنگی ویژه این شهرستان می‌توان وجود مدارس متعدد و احداث دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان به پیشنهاد دکتر محمد حسین اسکندری و به دست حسین رضایی و با کمک مردم در بعد از پیروزی انقلاب هم‌زمان با شهرهای بزرگ و توسعه آن که هم‌اکنون با داشتن بیش از ۵۰۰۰ نفر دانشجو در ۳۰ رشته کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، یکی از دانشگاه‌های بزرگ محسوب می‌شود.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی
** دهستان خبریز
** دهستان شورآب
** دهستان علی‌آباد ملک
شهر: ارسنجان

## جمعیت
بنا بر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ارسنجان در سال ۱۳۹۵ برابر با  ۴۶۸۵۲ نفر بوده‌است.

مردم ارسنجان دارای شغل‌های متعدد مانند:
فرهنگی - کشاورزی - دامپروری - باغداری و کامیونداری می‌باشد،
باسوادی آن طبق آخرین اعلام نهضت سوادآموزی ۸۲٪است که از نرم درصد باسوادی کشور که ۵/۷۹٪ است بالاتر می‌باشد،

## محصولات
محصولات زراعی و باغی آن، گندم، جو، ذرت، یونجه، کنجد و چغندر قند، انار، بادام، گردو، زردآلو و رب انار ارسنجان شهرت فراوانی دارد.

تا کنون زمین‌لرزه‌ای در این شهرستان رخ نداده‌است زیرا در بین کوهستان واقع شده و این امر موجب عدم آمدن زلزله در این شهرستان می‌شود.

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرستان ارسنجان
ارسنجان
اشکذر

بندانگشتی|ساختمان دانشگاه اشکذر - واحد فنی
**اَشکذَر** مرکز شهرستان اشکذر در استان یزد است که در حاشیه کویر مرکزی قرار گرفته است.

این شهر، مرکز پروش اسب اصیل عرب در ایران بوده و بیش از ۵۰ مرکز پرورش اسب در این شهر دایر است و سالانه میزبان جشنواره ملی زیبایی اسب در ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۴۰۱ جمعیت این مکان ۳۸٬۲۴۶ نفر (۱۱٬۰۰۲ خانوار) بوده است.

## تاریخچه و وجه تسمیه
بنای اولیه شهر اشکذر بدست اشکین زال یا اشک بن زال که از ملوک الطوایف زمان اشکانیان بوده، بنیان نهاده شده است که اهالی شهر نیز آن را قبول دارند و در مورد «ذر» به گفته اهالی شهر اشک ابن زال همسری بنام آذر داشته است و پسوند «ذر» در واقع مخفف نام آذر بوده است. در مورد سکونت گزینی، بنای اولیه شهر اشکذر به زمان اشکانیان بازمی‌گردد که در زمان اخیر با توجه به خشت‌های یافت شده در اطراف مسجد جامع که از زیر ریگزار بیرون آمده است به گفتهٔ مسئولان میراث فرهنگی متعلق به دورانی حدود ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال قبل می‌باشد.

## آثار دیدنی
شهرستان اشکذر دارای جاذبه‌های گردشگری و تفریحی زیر است:

* قلعه تاریخی
* آسیاب آبی
* مسجد حاجی رجبعلی
* مسجد ریگ مجومرد (مجومرد)
* موزه مردم‌شناسی
* سلطان بندرآباد
* باغ وزیر
* خانه ندافزاده
* حمام توده
* حسینیه سفید
* موزه مردم‌شناسی
* آب انبار هفت بادگیری
* شهر تاریخی
* مسجد جامع اشکذر
* مجموعه باغ وزیر حجت‌آباد
* گنبد تاج در روستای ابراهیم‌آباد
* قلعه و خندقی در روستای عزآباد
* خانقاه و آرامگاه سلطان محمودشاه بندرآباد
* امامزاده سیدحسین بندرآباد
چاپار خانه و قلعه همت‌آباد

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرستان‌های استان یزد
* فهرست بخش‌های استان یزد
* فهرست شهرهای استان یزد
* شهرستان اشکذر

## منابع

رده:شهرستان اشکذر
رده:شهرهای استان یزد
رده:شهرهای شهرستان اشکذر
حمیدیا

**حمیدیا** شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان یزد در استان یزد بود.
این شهر در سال ۱۳۹۵ به شهر یزد ملحق شد . شهر سابق حمیدیا از محله‌های رحمت‌آباد ، نجف‌آباد ، قاسم‌آباد جدید (قاسم نقی)، اسدآباد، شهرک قدس ، شهرک کوثر ، شهرک لاله تشکیل شده‌است. شرکت کابلهای شهید قندی، تیپ ۱۸ الغدیر، پادگان شهید صدوقی و صدا و سیمای دولتی یزد در این بخش قرار دارند. این منطقه دارای اقلیت نسبتاً بزرگی از زرتشتیان است که از ابتدا در این منطقه به کشاورزی مشغول بوده‌اند. خیابانهای اصلی این بخش عبارتند از: بلوار شهید حاج حسن دشتی، بلوار پاسداران، بلوار شهید قندی و…

## ادغام با شهر یزد
در بهمن ماه سال ۹۵ پس از طی چندی کش و قوس‌های فراوان، شهردار وقت یزد با اعلام انحلال شهرداری و شورای شهر حمیدیا، از الحاق این شهر به یزد خبر داد. الحاق حمیدیا به یزد با اعتراضات مردمی این شهر در ۱۳ بهمن ۹۵ همراه بود.

## منابع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرستان یزد
رده:شهرهای استان یزد
رده:شهرهای شهرستان یزد
خضرآباد

**خضرآباد** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

## شهر
* خضرآباد (اشکذر) شهری در دهستان بخش خضرآباد شهرستان اشکذر استان یزد

## بخش
* بخش خضرآباد بخشی در شهرستان اشکذر استان یزد

## روستا
* خضرآباد (ارومیه) روستایی در دهستان ترکمان بخش مرکزی شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی
* خضرآباد (ترکمان) روستایی در شهرستان ارومیه در استان ستان آذربایجان غربی ایران.
* خضرآباد (سرآب) روستایی در دهستان صایین بخش مرکزی شهرستان سرآب استان آذربایجان شرقی
* خضرآباد (عباس‌آباد) روستایی در دهستان لنگارود شرقی بخش مرکزی شهرستان عباس‌آباد استان مازندران
* خضرآباد (عنبرآباد) روستایی در شهرستان عنبرآباد در استان کرمان ایران.
* خضرآباد (کاشمر) روستایی در دهستان تکاب بخش کوهسرخ شهرستان کاشمر استان خراسان رضوی
* خضرآباد (ماه‌نشان) روستایی در دهستان انگوران بخش انگوران شهرستان ماه‌نشان استان زنجان
* خضرآباد (نیشابور) روستایی در شهرستان نیشابور استان استان خراسان رضوی ایران.

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی روستاهای ایران
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
عشق‌آباد (خراسان جنوبی)

**عشق‌آباد** شهری در بخش مرکزی شهرستان عشق‌آباد در استان خراسان جنوبی است. این شهر، مرکز شهرستان عشق‌آباد است.

## پیشینه
در کمتر از دویست سال پیش فردی به نام خدابخش رمضان در این محل واقع در منطقه‌ای که به جلگه دستگردان معروف بود برای بیرون آوردن آب، چاله‌ای و سپس قناتی حفر کرد و با توجه به بالا بودن آب‌های زیرزمینی در این نقطه، آغاز به کشاورزی کرد و از آن قنات کوچک، روستایی ساخت که مرکز بخش و سپس شهر عشق‌آباد را تشکیل داد. البته در این منطقه روستای میان‌آباد با قدمت زیاد وجود داشت و به خاطر جمعیتی بیشتری که داشت در آغاز برای مرکزیت دستگردان پیشنهاد شده‌بود اما به خاطر مخالفت ریش‌سفیدان و املاک‌داران این روستا با این استدلال که مرکزیت میان‌آباد موجب شلوغی می‌شود، از این کار جلوگیری شد و عشق‌آباد عنوان مرکزیت را به‌دست‌آورد. عشق‌آباد امروزی از ترکیب عشق‌آباد و محله‌های میان‌آباد، زیرک‌آباد، حاجی‌آباد تشکیل شده است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر عشق‌آباد برابر با ۳٬۹۶۵ نفر (۱٬۲۷۷ خانوار) بوده است.

## منابع

رده:شهرستان عشق‌آباد
رده:شهرهای استان خراسان جنوبی
رده:شهرهای شهرستان عشق‌آباد
نیر (تفت)

**نیر** شهری است در بخش نیر شهرستان تفت استان یزد ایران. شهر نیر در ۹۰ کیلومتری مرکز استان واقع شده است و دارای آب و هوای کوهستانی است. نیر از جاذبه‌های گردشگری و صنایع پاک برخوردار است و اغلب مردم آن کشاورز و دامدار هستند.

از محله‌های معروف این شهر می‌توان به بغل کوه، رئیس الدین، شهرک قیام، مزرعه نو و حصین غر اشاره کرد.

این شهر دارای سه امامزاده به نام‌های امامزاده سید جلال الدین (سید بالا) و امامزاده سید محمدکاظم (سید پایین) و امامزاده سید محمد است که همگی از نوادگان موسی بن جعفر می‌باشند.

این شهر به دلیل قرارگیری در بالا دست دشت ارنان و گاریزات و طولانی بودن زمان روز به دیار نور و روشنایی معروف است.

این شهر یکی از شهرهای کهن یزد در مرز ایساتیس و پارس بوده است که مسیر پادشاهان برای عزیمت به هندوستان و چین بوده است. نیر یکی از مراکز مهم داد و ستد در جنوب یزد بوده است.

## منابع

*وبگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد 

رده:شهرستان تفت
رده:شهرهای استان یزد
رده:شهرهای شهرستان تفت
دولت‌آباد (برخوار)

**دولت آباد** شهری از توابع بخش مرکزی و مرکز شهرستان برخوار  در استان اصفهان ایران است.

این شهر با وسعت ۹۸۵ هکتار واقع در شمال شهر اصفهان و دارای آب و هوای گرم و خشک می‌باشد. فاصله این شهر از مرکز استان ۱۰ کیلومتر است و در ۵۱ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۴۹ دقیقه عرض شمالی و ارتفاع ۱۵۶۰متری قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر ۴۰،۹۴۵ نفر و ساکنین شهر به زبان فارسی سخن می‌گویند. دین ساکنان این منطقه اسلام و مذهب شیعه است. موقعیت طبیعی این شهر با داشتن ۳۳ رشته قنات در گذشته و بالغ بر ۲۷ رشته قنات کشاورزی از نظر منظر طبیعی در جایگاه قابل توجهی قرار دارد.

لازم به‌ذکر است این شهر یکی از بالاترین تراکم مراکز صنعتی از جمله کارخانه های آجر و سنگ و مصنوعات فولادی را نسبت به جمعیت در کشور دارا می‌باشد. از مشاهیر و نام‌آوران این خطه  آیت الله درگذشته ناصری، رسول کربکندی سرمربی سابق تیم فوتبال ذوب‌آهن اصفهان، مجتبی معینی کربکندی بازیکن سابق تیم ملی فوتسال، وحید هاشمیان کربکندی بازیکن سابق تیم ملی فوتبال  و  برادر شهید ایشان سرلشکر خلبان اصغر هاشمیان کربکندی اشاره کرد.

## اقتصاد
شهرک صنعتی دولت‌آباد دارای کارخانجات فرآوری سنگ می‌باشد که پیش از احداث شهرک صنعتی محمود‌آباد، قطب اصلی صنعت سنگ اصفهان بوده. امروزه نیز شرکتهای بزرگ سنگ ایران مانند گروه احرار سپاهان ، گروه کارخانجات اصفهان کوبیک و گروه معادن صلصالی در این محدوده دارای کارخانجات فعال می‌باشند.

## رسانه خبری
پایگاه خبری ندای برخوار 
**[ https://nedayeborkhar.ir// ندای برخوار]** 

## منابع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

گروه کارخانجات اصفهان کوبیک

رده:شهرستان برخوار
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان برخوار
زاینده‌رود (لنجان)

**زاینده‌رود،** نام شهری در بخش مرکزی شهرستان لنجان از توابع استان اصفهان است.

شهر زاینده‌رود مشتمل بر پنج محله به نام‌های باباشیخعلی، بیستگان، بهجت آباد، کَلّه مسیح و کَلّه مسلمان است که البته این محلات در اصل پنج روستای جدا از هم بوده و در سال ۱۳۸۰ بهم پیوسته و یک شهر را تشکیل داده‌اند.
جمعیت این شهر بالغ بر ۹۵۶۳ نفر و ساکنین آن عمدتا بومی بوده و در اصطلاح لنجانی محسوب می‌شوند  بسیاری از ساکنین این شهر در شرکت‌ ذوب آهن اصفهان مشغول به کارند و شماری از آن‌ها نیز به برنج کاری اشتغال دارند. محصول عمده کشاورزی این شهر برنج است که به "برنج لنجان" شهرت دارد .
دریاچه مصنوعی محله باباشیخعلی زیباترین جاذبه گردشگری این شهر می باشد که همه ساله گردشگران زیادی را به خود جذب می کند. این دریاچه در اثر برداشت شن و خاک زمین های کشاورزی برای ساخت کارخانه ذوب آهن اصفهان ایجاد شده است.

شالیزارهای سرسبز شهر زاینده رود  در  فصل بهار و تابستان بسیار دیدنی و زیباست همچنین امامزاده سید احمد از اماکن دیدنی شهر زاینده رود است.

تپه و چنار، محلی زیبا در میان شالیزارهای بیستگان است و  همچنین چنار بسیار کهنی در محلۀ کله مسیح وجود دارد که مردم در روز سیزدهم فروردین هر سال در اطراف آن گرد می آیند. تفریح گاه محلۀ کله مسیح و پارک جزیره از باصفاترین و زیباترین نقاط شهرستان لنجان است که در حاشیه زاینده رود قرار گرفته و محل مناسبی برای استراحت و تفریح خانواده‌هاست.

## جستارهای وابسته
* شرکت فولاد مبارکه اصفهان
* شرکت ذوب آهن اصفهان

## منابع

رده:شهرستان لنجان
رده:شهرهای شهرستان لنجان
رده:شهرهای استان اصفهان
زیباشهر (مبارکه)

**شهر زیباشهر** یکی از شهرهای شهرستان مبارکه در استان اصفهان که در سال ۱۳۸۱ از بهم پیوستن سه محله آدرگان، خولنجان و لنج تأسیس گردید.

رودخانه زاینده رود از کنار شهر زیباشهر گذر می‌کند که باعث رونق کشاورزی در این شهر شده است. گندم، جو و برنج (لنجان) جز اصلی محصولات کشاورزی شهر زیباشهر است.

برنج تولیدی در شهر زیباشهر جز خوش عطرترین و خوش طعم‌ترین برنج‌های ایران است. پارک ساحلی لنج از مکان های دیدنی است.

شغل اصلی مردم زیباشهر کار در کارخانه جات است.

تعداد قابل توجهی واحد صنعتی در اطراف شهر زیباشهر واقع گردیده است که می‌توان به شرکت فرآورده‌های نسوز ایران، قند نقش جهان، سیمان سپاهان، چینی زرین ایران، صنایع نظامی هفتم تیر و شهرک صنعتی سه راهی مبارکه اشاره کرد.

همچنین شرکت بزرگ فولاد مبارکه نیز در نزدیکی این شهر واقع شده است.

از معضلات مردم شهرستان مبارکه و شهر زیباشهر می‌توان به آلودگی هوا و خشکسالی زاینده رود اشاره کرد.

مردم زیباشهر به زبان فارسی با گویش محلی صحبت می‌کنند، گویش مردم از لحاظ واژگان مثل لهجه اصفهانی و از لحاظ ادا کردن مثل لهجه دهاقان و مبارکه است.

مردم شهر زیباشهر مسلمان و اهل تشیع هستند.

مراسم سلام نخل یکی از سنت‌های قدیمی عزاداری ماه محرم در شهر زیباشهر است که در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسمی رسیده است و همه ساله از جای جای استان برای تماشای این مراسم در روز تاسوعا و عاشورا به شهر زیباشهر می‌آیند.

## موقعیت جغرافیایی
این شهر در ۵ کیلومتری شهر مبارکه (مرکز شهرستان) و در فاصله ۵۰ کیلومتری مرکز استان بوده و راه‌های دسترسی به این شهر از طریق شهر پیربکران و پلیس راه اصفهان-شیراز می‌باشد.

## محله‌های زیباشهر
### آدرگان
کوچک‌ترین روستای ترکیب شده شهر و به عبارتی کوچک‌ترین تقسیم محله ای شهر محسوب می‌گردد که در بخش شمال شرقی شهر و در شمال کانال اصلی آب کشاورزی واقع شده است.

### خولنجان
بزرگ‌ترین محله تشکیل دهنده شهر است که در جنوب کانال آب کشاورزی که با جهت غربی – شرقی شهر را به دو بخش شمالی – جنوبی تقسیم می‌کند واقع شده است. این محله از جنوب به جاده مبارکه –اصفهان و کارخانه نسوز محدود می‌گردد و از بافت متراکم و فشرده‌ای با توجه به کیفیت اراضی کشاورزی اطراف خود برخوردار است. این بخش از شهر توسط خیابان اصلی که در غرب کارخانه نسوز از جاده مبارکه – اصفهان منشعب می‌گردد و تا شمال بافت تداوم می‌یابد به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‌گردد.

### لنج
از محله خولنجان کوچکتر و از محله آدرگان بزرگتر است بوده و بخش شمال غربی شهر را شامل می‌شود و رودخانه زاینده رود با فاصله نزدیکی از شمال غربی آن می‌گذرد. این محله توسط کانال اصلی آب کشاورزی از محله خولنجان و توسط اراضی کشاورزی از محله ادرگان جدا شده و توسعه بافت آن به صورت خطی و شرقی – غربی می‌باشد.

## آثار تاریخی و تفریحی
از آثار تاریخی زیباشهر می‌توان به:
* برج‌های کبوتر ۱۲ قلو محله لنج
* امام زادگان طلحه و اسحاق
* قلعه شریف‌آباد
* برج کبوتر خولنجان

اشاره کرد.

کوه‌های تاریخی قلعه بزی و خولنجان در نزدیکی زیباشهر واقع شده‌اند.

از مکان‌های تفریحی زیباشهر می‌توان به پارک ساحلی زاینده رود، بوستان ناصر خسرو و پارک شهرداری اشاره کرد.

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* فرمانداری مبارکه
* مختصات و ارتفاع

رده:شهرستان مبارکه
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان مبارکه
عسگران (تیران و کرون)

**عسگران** مرکز بخش کرون و شهری در بخش کرون شهرستان تیران و کرون استان اصفهان و مرکز بخش کرون می باشد.

## پیشینه تاریخی

نبرد دوم بین بختیاری ها و قاجار ها در منطقه **عسگران** و روستای الور اتفاق افتاد (نیروهای ابدال خان حدود دوازده الی شانزده هزار نفر و نیرو های خان قاجار بیست الی سی هزار نفر بودند)در این نبرد علاوه بر بختیاری بزرگان و نیرو هایی از مردم گلپایگان ،خوانسار،کمره و فراهان و فریدن (ارامنه و گرجی های فریدن) و حتی افغانی های همراه احمد خان فرزند آزادخان افغان از رقبای کریم خان در تصاحب سلطنت ایران نیز حضور داشتند [۲] .آقا محمد خان که از نبرد اول خود با بختیاری ها  فهمیده بود که نبرد باسپاه ابدال خان چهارلنگ بسیار سخت و دشوار است و حتی ممکن است که دوباره شکست بخورد  پس بنابراین  خان قاجار دست به نیرنگ زده و مبالغ بسیاری پول  و پیشنهاد های دیگری همچون مقام و منصب به بزرگان بختیاری داده و اکثر بزرگان بختیاری بجز حبیب الله خان کیانرسی و برادران ابدال خان این پیشنهاد ها را قبول کرده و اتحاد بختیاری ها از هم گسسته شد ،  در روز نبرد عده ی زیادی از  بختیاریها با یک حمله نیرو های قاجار روی از جنگ تافتند و به کوه های اطراف منطقه فرار کردند. سایرین نیز از جنگ دلسرد شده و در خود توانایی مقابله ندیده و هزیمت نمودند، اما ابدال خان بعد از آن که بسیاری از بختیاری ها  از او جدا شدند، تسلیم نشده و همراه عده ای که به او وفادار  بودند و او را ترک نکرده بودند به سپاه قاجار حمله برد و عده ای زیادی را به هلاکت رساند و شجاعت بی نظیر از خود به نمایش گذاشت و پس از نبردی نابرابر و کشته شدن همراهانش، او را در حین نبرد زخمی و دستگیر شد. پس از آنکه او را به نزد آقا محمد خان قاجار بردند آقا محمد خان به او فحاشی کرد و با طعنه به ابدال خان گفت که اینگونه می‌خواستی تاج و تخت را تصاحب کنی! حال توبه کن تا تو را ببخشم!. ابدال خان در جواب گفت: قدرت خدای راست که چون من مردی را در برابر چون تو عجوزه ای دست بسته به پای داشته‌است، حال که خداوند مرا اسیر پیرزنی فرتوت کرده‌است من هیچگونه توبه ای ندارم و به مرگ راضی ام آقا محمد خان که از این سخن ابدال خان عصبانی شد دستور داد او را به قتل برسانند.

## کشاورزی
از محصولات کشاورزی شهر عسگران می توان از  گندم، جو، سیب زمینی، پیاز، موسیر و گردو،بادام و زعفران نام برد.
همچنین این شهر دارای تعداد زیادی باغ بادام و گردو می باشد.

## آب و هوا
این شهر بخاطر واقع شدن در منطقه کوهستانی و نزدیکی به کوه های سر به فلک کشیده دالانکوه دارای زمستان های سرد و بهار و تابستان دارای اب و هوای معتدل و خنک  می باشد .

## جاذبه های طبیعی و تاریخی

### چشمه مرغاب
چشمه پر آبی که در جنوب غربی این شهر و نزدیکی دالانکوه واقع شده و در تمام فصول سال دارای آب می باشد که آبدهی آن در بهار به بالاترین حد خود می رسد و به عنوان سایت نمونه گردشگری استان اصفهان نیز انتخاب شده است. آب این چشمه از دل کوه جاری می شود.

### امامزاده بابا لنگر
در جنوب این شهر واقع شده و داری چشمه آب نیز می باشد و در تمام سال میزبان گردشگران می باشد.

## منابع
۲. ↑ تاریخ گیتی گشا زندیه

۳. ↑ اوژن، ابوالفتح. تاریخ بختیاری. صص. ج۱ص۳۲

۴. ↑ علیقلی خان سردار اسعد. تاریخ بختیاری. صص. ص۱۶۷

رده:شهرهای استان اصفهان
رده:مناطق مسکونی در شهرستان تیران و کرون
کمشچه

**کُمشِچـِه** شهری در بخش حبیب آباد از شهرستان برخوار در استان اصفهان کشور ایران است.
این شهر در بیست و پنج کیلومتری جاده اصفهان قرار دارد.

نان و نانوایی‌کردن در زندگی مردم این شهر نقش پررنگی دارد، تعداد زیادی از مردم شهر در کارگاه‌های نانوایی مشغول به کارند. برکت نان باعث شده است که نرخ بیکاری در این شهر پایین باشد.

شهرک صنعتی این شهر دارای شش فاز و یکی از بزرگ‌ترین مراکز صنعتی استان است. زبان اهالی این شهر فارسی قدیم است و استفاده از این زبان مانند بسیاری از زبانهای دیگر قدیمی در حال نزول است. 
تعزیه (شبیه خوانی) در این شهر دارای محبوبیت فراوانی است و هر ساله شاهد برگزاری تعداد زیادی از این نوع عزاداری در این شهر هستیم
. این شهر دارای معادن باریت و فلوریت است.

## جغرافیای سیاسی، انسانی، اقتصادی
این شهر تابع شهرستان برخوار و یکی از سه شهر بخش حبیب آباد می‌باشد. کمشچه در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شهر اصفهان واقع شده‌است.

جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ هجری شمسی جمعیت برابر با ۵۱۰۰ نفر بوده‌است.

در این شهر نزدیک به ۳۰۰ واحد کارگاه نانوایی وجود دارد که تعداد زیادی از مردم این شهر در این کارگاه‌ها مشغول کارند. این شهر یک شهرک صنعتی نیز دارد که حدود ۲۰ درصد مردم این شهر در آن شهرک مشغول کارند. کمشچه به لطف کارگاه‌های نانوایی، شهرک صنعتی و البته تلاش و پشتکار مردم آن معضلی به نام بیکاری ندارد.

کمشچه در سال ۱۳۸۱ خورشیدی به عنوان شهر شناخته شد.

## منابع
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

* مختصات، ارتفاع

رده:شهرستان برخوار
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان برخوار
کمه

**کُمه** شهری در بخش پادنا شهرستان سمیرم استان اصفهان ایران است.

کمه جنوبی‌ترین شهر استان اصفهان است. این شهر در کوه‌پایه‌های خاوری قله دنا قرار گرفته و منطقه‌ای سردسیر است.
چشمه بابا زرنگ، امامزاده بی بی گل خاتون مشرف بر شهر کمه، تپه وزیری معروف به (تل وزیری)/ طاقچه بت در شمال کمه/کلنجه کوه در جنوب کمه با پوشش گیاهی (گیاهان دارویی فراون) و جانوری فراوان از جاذبه های طبیعی شهر کمه میباشد. 

## مردم
اکثریت مردم این شهر از ایل لر هستند و به  و زبان  لری و عده ایی نیز به ترکی سخن می گویند.

## منابع
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* fallingrain
* https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395

رده:شهرستان سمیرم
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان سمیرم
کهریزسنگ

**کَهریزسَنگ** شهری است در بخش مرکزی شهرستان نجف‌آباد استان اصفهان ایران است که در مسیر بلوار آتشگاه اصفهان به سمت شهر نجف‌آباد قراردارد و دارای مجموعه باغ و ویلاسازی های متعدد است.

موقعیت جغرافیایی 

این شهر از شمال به اصغرآباد، از جنوب به قهدریجان، از شرق به کوشک و از غرب به شهر گلدشت ختم می‌شود؛ و به همین دلیل یکی از شهرهای مواصلاتی استان به‌شمار می‌رود.

این شهر به‌دلیل قرارگرفتن در مسیر اصلی جادهٔ اصفهان-نجف‌آباد، از رونق اقتصادی خوبی برخوردار است. در اطراف شهر، باغات کشاورزی و دامداری وجود دارد.

با توجه به شرایط آب و هوایی اصفهان، شهرکهریزسنگ همانند اصفهان آب و هوایی نیمه خشک دارد.

## منابع

رده:شهرستان نجف‌آباد
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان نجف‌آباد
کوشک (اصفهان)

**کوشک** شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان خمینی شهر در استان اصفهان ایران قرار دارد.

این شهر، در غرب شهرهای خمینی شهر و اصفهان و در شرق شهر نجف آباد واقع شده‌است.
این شهر به علت گنجایش بیش از هزار باغ به باغ شهر کوشک معروف است و در واقع نقش ریه تنفسی شهر اصفهان را در غرب این شهر ایفا می‌کند.

## سابقه تاریخی
پیشینهٔ تاریخی کوشک به سده‌های پیش از اسلام بازمی‌گردد. برج‌های داخلی و قبرستان تاریخی شهر که از زمان زرتشتیان آن باقی‌مانده گواه بر این مدعا است. از ابنیه تاریخی شهر کوشک می‌توان به ارگ باستانی و حمام تاریخی آن اشاره کرد. از دیگر اماکن تاریخی شهر محلهٔ پاچنار است که به زیربازارچه نیز شهرت دارد. همین‌طور آسیابی آبی در شمال غربی شهر قرار دارد که در سالیان اخیر بر اثر کم‌توجی و تبدیل مادی آب به کانال، آسیب دیده‌است. همچنین قسمتی از مسجد جامع این شهر که قدمت ۷۰۰ ساله دارد.

## آب و هوا
به‌لحاظ شرایط اقلیمی، کوشک آب‌وهوایی مشابه شهر اصفهان دارد؛ با این تفاوت که دمای آن معمولاً حدود ۲ تا ۳ درجه خنک‌تر است. نزدیکی به مرکز اصفهان (حدود ۱۳ کیلومتر)، وجود باغ‌های خوش‌منظره و هوای پاک، این منطقه را به یکی از مقاصد محبوب گردشگران تبدیل کرده است.

## منابع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرهای استان اصفهان
رده:مناطق مسکونی در شهرستان خمینی‌شهر
گلدشت (نجف‌آباد)

**گُلدَشت** شهری در بخش مرکزی شهرستان نجف‌آباد استان اصفهان است. نام اول این منطقه قلعه شاه بود که پس از انقلاب به شهرک امام تبدیل گردید. این شهر تا ۱۶ بهمن ۱۳۷۰، شهرک امام نام داشت که در آن تاریخ با الحاق قلعه سفید به آن ، امکان ارتقا به شهر را پیدا کرد و نام آن به گلدشت تغییر داده‌ شد.

## منطقه گلشهر
به منطقه شهر گلدشت از ابتدای بلوار ابوذر که از حدفاصل نمایندگی سایپا و مدیران خودرو آغاز می شود و تا آخر بلوار ابوذر امتداد پیدا می کند، گفته می شود.

## قلعه سفید
امروزه روستای قلعه سفید جزئی از شهر گلدشت محسوب می شود و دارای دومحله ی بالا و پائین است.

## منابع
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* جایگاه و بلندا

**[[رده:شهرستان نجف‌آباد]]**
**[[رده:شهرهای استان اصفهان]]**
**[[رده:شهرهای شهرستان نجف‌آباد]]**
****
گوگد

***گوگَد*** شهری در بخش مرکزی شهرستان گلپایگان استان اصفهان ایران است. ارگ گوگد از بناهای قدیمی و تاریخی این شهر است. . مسجد جامع و امامزاده عمران بن علی از بناهای معروف این شهر است. از افراد سرشناس گوگد میتوان به حاج علیرضا فتاحی و سید احمد میرمهدی اشاره کرد.

## وجه تسمیه
نام شهر گوگد در قدیم یا در ابتدا (قوقه) بوده و عده‌ای این کلمه را به معنای محل پهلوانان و جوانمردان معنا نموده‌اند، کلمه قوقه به مرور زمان تغیر شکل پیدا کرده و در حال حاضر آنرا گوگد تلفظ می‌کنند

## جغرافیا
گوگد در فاصله ۱۸۵ کیلومتری مرکز استان اصفهان و غرب استان و ۳۶۰ کیلومتری تهران قرار دارد (در ۲۱ دقیقه و ۵۰ درجه طول جغرافیای و ۲۸ دقیقه و ۳۳ درجه عرض جغرافیای قرار گرفته) که ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۱۳ متر می‌باشد. این شهر در پنج کیلومتری شرق گلپایگان و در مسیر راه اصلی اراک - اصفهان و گلپایگان - تهران قرار دارد.

## تاریخچه
این منطقه در زمان اشکانیان جزء نواحی (ماد) بوده‌است که بعد از حمله اسکندر مقدونی یونانیان این ناحیه را ميريا می‌خوانده‌اند. وجود قلعه تاریخی گوگد که دومین بنای خشتی و گلی ایران با قدمت ۴۰۰ ساله می‌باشد موجب جذب گردشگران شده است.

## آب و هوا و اقلیم
شهر گوگد در دشتی معتدل و خشک در شش کیلومتری شرق گلپایگان واقع شده و دارای آب و هوایی معتدل و خشک است.

## اقتصاد
مردم گوگد عموماً به کشاورزی و دامداری و باغداری مشغول هستند. 

## جمعیت
این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیتی برابر با ۶۶۸۶ نفر داشته‌است و جمعیت آن بالغ بر ۷۰۰۰ نفر که کلیه ساکنین شهر به زبان فارسی صحبت می‌کنند

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* جایگاه و بلندا
* http://isfahan.irib.ir/-/شهر-گوگد
مرکز آمار ایران

رده:شهرستان گلپایگان
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان گلپایگان
محمدآباد (جرقویه)

**محمدآباد** شهری در بخش مرکزی شهرستان جرقویه استان اصفهان ایران است.

این شهر در ۶۵ کیلومتری شهر اصفهان و در مسیر جاده شهرضا-ورزنه واقع شده‌است. فاصله ان تا شهرستان ورزنه ۶۰ کیلومتر می‌باشد. شغل دیگر مردم این شهر کشاورزی و دامداری است.

این شهر درای یک هسته قدیمی شهری می‌باشد که یک قلعه قدیمی دارد و در کنار این قلعه قدیمی کاخی به نام باغ میر می‌باشد که دارای دو بادگیر بلند است که در نوع خود در استان اصفهان بی نظیر می‌باشد این شهر درای یک قلعه بسیار قدیمی با برجهای بسیار زیبا بود که در سالهای گذشته در پی خیابان کشی کاملاً ویران شد این قلعه کل هسته قدیمی شهر را پوشش می‌داد. در حال حاضر تنها قلعه باقی‌مانده این شهر در حال بازسازی می‌باشد.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۰۳۲ نفر (۱٬۴۸۲ خانوار) بوده‌است.

## مسجد جامع محمدآباد
بانی و سازندگان بنا:
بنا به اظهارات اهالی روستا مسجد به دست محمد میرپنج احداث شده‌است و پس از مرگ وی پسرانش به ترتیب حاج سرهنگ و حاج سرتیپ ادامهٔ بنا مسجد را تا پایان کار پیگیری کردند.

سیر تحول بنا:
این مسجد در حدود ۱۱۰ سال پیش توسط معماران و استادان محمدآبادی از جمله مرحوم استاد مرتضی معتمدی ساخته شده و در مراحل بعدی سنگ ازاره‌های شبستان و حیاط توسط روستاییان نصب شده‌است بنا به گفتهٔ رئیس شورای روستا طی تغیراتی در نمای ساختمان در سال ۱۳۶۳ ه‍.ش کاشیکاری‌های معلقی و کتیبه‌های قرآنی به آن اضافه شده و احداث مناره روی ایوان جنوبی مربوط به همان سال است حسینیه مجاور مسجد در حدود ۳۰۰ سال پیش و به هنگام شکل‌گیری روستا احداث گردیده که چند سال پیش کلاً توسط کسانی که ارزش شاهکارهای معماری را نمی‌شناختند تخریب گرددید و بجای آن حسینه‌ای به همان ابعاد و بدون هیچ طراحی و مهندسی علمی احداث گرددید.

## منابع
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرستان جرقویه
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان جرقویه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان اصفهان
نصرآباد (جرقویه)

**نصرآباد جرقویه**(**گیوان**) شهری است در بخش جرقویه سفلی که در جنوب شرقی شهر اصفهان قرار دارد.این شهر در مسیر جاده شهرضا - ورزنه واقع شده و فاصله آن تا شهر ورزنه ۶۵ کیلومتر است. از مشاهیر این شهر می‌توان به اشرف نصرآبادی جرقویه‌ای اشاره کرد که در سال ۱۳۳۹ وفات یافته و در تخت فولاد مدفون گشته است.

نصراباد جرقویه در ۷۰ کیلومتری اصفهان در جنوب رشته کوه کلاه قاضی واقع شده‌است. قریب به 12هزار نفر طبق سرشماری 1395 جمعیت دارد. اهالی آن به دو دسته تاجیک یا تازیک ( که شغل بیشترشان کشاورزی است) و عشایر که به عرب شهرت دارند تقسیم می‌شوند که اکثریت جمعیت عشایر می‌باشند. شغل غالب مردم کشاورزی و دامپروری می‌باشد.سوغات این شهر کشک،قارا و دیگر لبنیات محلی می باشد. این شهر پرجمعیت ترین شهر شهرستان جرقویه و پر جمعیت ترین شهر عشایر نشین استان اصفهان می باشد.

## منابع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرستان اصفهان
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای ایران
رده:شهرهای شهرستان اصفهان
## زبان و لهجه
زبان مردم نصرآباد فارسی و بیشتر کلمات لری و لهجه آنها شبیه لهجه شهرکردی(دهکردی) می باشد و زبان و لهجه شیرینی دارند.
هرند

**هَرَند**، مرکز شهرستان هرند در استان اصفهان است که در ۲۸ کیلومتری مرکز شهرستان ورزنه واقع شده است از جنوب به شهر اژیه از شمال به شهر کوهپایه ، از شرق به روستای تاریخی قهی و از غرب به شهر ورزنه منتهی می شود.

## زبان
مردم این شهر به زبان ولاتی یا ورزنه ایی از زبان‌های ایران مرکزی از بقایای زبان پهلوی سخن می‌گویند.

## جغرافیا
ارتفاع این شهر از سطح دریا با شیب ملایمی از ۱۵۷۰متر در شمال شهر تا ۱۵۴۰ متر در جنوب شهر متغیّراست؛ و تابستانهایی گرم و خشک و زمستانهای سرد و خشک دارد. میزان بارندگی سالانه آن ۹۰ میلی‌متر و بارش برف به ندرت طی دی ماه می‌بارد. در گذشته‌ای نه چندان دور، ۱۷ رشته قنات به این شهر هویّت کشاورزی داده بود ولی به تدریج، با صنعتی شدن شهر، مردم به مشاغل صنعتی و اداری روی آوردند. این شهر دارای سه محلّهٔ تاریخی بنام‌های جول آباد، دَربه و شهیدیان (کُشته) است.

## جمعیت
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت **شهر هرند** برابر با **۱۰۳۰۰** نفر (**۴۳۲۱** خانوار) بوده است.

## مراکز آموزشی
* دانشگاه جامع علمی کاربردی هرند
* دانشگاه آزاد اسلامی واحد هرند
* دانشگاه پیام نور هرند
* حوزه علمیه امام هادی هرند
* تعداد ۱۶واحد دبستان - دبیرستان و هنرستان (دخترانه و پسرانه)

## مراکز مذهبی
* امامزاده اسحاق بن موسی بن جعفر هرند
* امامزاده شاهزاده حیدر هرند
* حسینیه قدس الحسین هرند
* حسینیه چهارده معصوم هرند
* حسینیه مرکزی هرند

## محصولات مشهور
* شوید
* شیرینی کماج
* شلغم

## گردشگری
دارای سومین آب انبار بزرگ دنیا و بادگیرهای قدیمی یخچال قدیمی، بازار و همچنین قنوات و برج‌های کبوتر خانه می‌باشد. مراسم سنتی عزاداری محرم نیز جزء جاذبه‌های این شهر طی دهه ابتدایی محرم است.

## منابع

رده:شهرستان هرند
رده:شهرهای استان اصفهان
رده:شهرهای شهرستان هرند
رده:مناطق مسکونی در شهرستان اصفهان
آستانه (شازند)

[بندانگشتی|چپ|270px|عکسی از امامزاده سهل بن علی که در سفر [ناصرالدین‌شاه قاجار به آستانه در سال ۱۳۰۹ (قمری) (۱۲۶۷ یا ۱۲۶۸ خورشیدی) توسط عکاس شاه گرفته شده‌است، به احتمال زیاد قدیمی‌ترین عکس از آستانه‌است و اکنون در «میراث فرهنگی استان مرکزی» نگهداری می‌شود.]]

**آستانه** یک شهر در بخش مرکزی شهرستان شازند در استان مرکزی ایران است.

## پیشینه
این شهر را از آن جهت که امامزاده سهل بن علی متعلق به قرن چهارم ه‍. ق و تعداد دیگری از مقبره‌های امامزاده‌ها در آن ساخته شد، در زمان صفویه، «آستانه» نامگذاری کردند

این شهر در قدیم کرج نام داشت و در دوره صفویه شاه اسماعیل صفوی دستور داد تا این آرامگاه (آستانه) را تعمیر کنند و پس از آن کرج را آستانه نامیدند.
بندانگشتی|چپ|299px|عکسی از مردم آستانه در میانه‌های سال ۱۳۴۰ خورشیدی.

## گردشگری و جاذبه تاریخی
آرامگاه سه تن از نوادگان علی بن ابی‌طالب با قدمتی بیش از هشتصد سال در این شهر قرار دارد.

از جاذبه‌های طبیعی می‌توان به چشمه و غار دوخواهران، چشمه‌های کوه قرقدر مثل چشمه طلایی چشمه شیرین چشمه مروار و همچنین جنگل‌های حفاظت شدهٔ بلوط در ۶ کیلومتری و پیست اسکی پاکل در ۱۰ کیلومتری شهر که تا اواسط اسفند ماه پذیرای میهمانان است اشاره کرد.http://astaneh.com/persian/gallery/piste_sky/ پارک حرم، اردوگاه امیرکبیر، حمام حاج ربیع، بنای تاریخی امامزادگان پیراسماعیل و طوغان ترک (نوه چنگیزخان مغول) و مناطق سرسبز اطراف شهر، از دیگر جاذبه‌های دیدنی آستانه می‌باشند.

## جغرافیای طبیعی
آستانه شهری در دامنهٔ کوهستان است. این شهر از شهرهای مرتفع ایران محسوب می‌شود و سه رشته کوه اطراف این شهر را احاطه کرده‌اند و به همین دلیل یکی از نام‌های این شهر در گذشتهٔ «سه سوک» بوده‌است.

دمای هوا در زمستان غالباً زیر صفر و در تابستان نیز معتدل است است و بیشتر بارش برف و باران تقریباً از آبان ماه شروع می‌شود تا اوایل خرداد ادامه دارد.
آستانه در زمان ابودلف عجلی با شهرهایی مانند اصفهان برابری میکرد؛ داشتن منابعی مانند جاذبه های طبیعی باعث پر رونق شدن ومشهور شدن این شهر میشد مخصوصا با داشتن رود کم آب قره چای وبهره برداری از آن هم رشد نه چندانی در این زمینه داشت
معادن طلای آستانه از قدیمی‌ترین معادن طلای ایران به‌شمار می‌روند.

## فرهنگ و مردم‌شناسی

## منابع

رده:شهرهای شهرستان شازند
رده:شهرستان شازند
رده:شهرهای استان مرکزی
توره

**توره** شهری در بخش زالیان شهرستان شازند استان مرکزی ایران است.زبان مردم توره فارسی با لهجه اراکی و یا شازندی می‌باشد. توره در ۶۰ کیلومتری اراک و ۷۰ کیلومتری ملایر و بروجرد قرار دارد.

## نامگذاری
«تور» نام قبیله‌ای از طایفه عیلامیان بوده‌است. توران به معنای سرزمین تور می‌باشد و کلمه «توره» نیز با پسوند «ه» به معنی سرزمین منتسب به تور می‌باشد.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۲٬۳۰۲ نفر (۷۲۲ خانوار) بوده‌است.

جمعیت هلال احمر استان مرکزی نیز یک پایگاه ثابت امداد جاده‌ای در توره دارد که در ۴۵ کیلومتری جاده اراک به ملایر و بروجرد قرار گرفته و در سال ۱۳۸۰ تأسیس شده‌است.https://web.archive.org/web/20070928110858/http://www.rcs.ir/fa/index.php?page_id=152

## منابع

* مختصات و ارتفاع
* خزایی‌پور، ابوالحسن، گزارشی از شهر توره، نامه شهرستان شازند: ۱۳۸۶.

رده:شهرستان شازند
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان شازند
خنداب

**خُنداب** شهری در شهرستان خنداب، استان مرکزی است. جمعیت شهر خُنداب طبق آمارگیری جامع سال ۱۳۹۰ در حدود ۷٬۷۵۳ نفر بوده است.

شغل اصلی ساکنان این منطقه کشاورزی و باغداری می‌باشد. کارخانه تأسیسات آب سنگین اراک در فاصله ۵ کیلومتری این شهر واقع شده است. یک رودخانه به نام قره چای از میان این شهر عبور می‌کند که به دلیل استفاده‌های بیش از حد برای مصارف کشاورزی، همچنین خشکسالی‌های پی در پی و کاهش سطح آب‌های زیر زمینی، به یک رودخانه فصلی تبدیل شده است.
خنداب از سه محله تشکیل شده است که اکثراً به زبان ترکی سخن می‌گویند.

مهم‌ترین محصول این منطقه انگور می‌باشد که به صورت کشمش فراوری شده است. باغات سیب و گوجه از دیگر محصولات این منطقه است. همچنین لوبیا، گندم و یونجه کشت می‌شود. در این منطقه اکثر باغداران انگور محصولات خود را به صورت تیزاب کشمش می‌کنند و به کارخانه‌های غربال گری و تولید کشمش جهت صادرات به کشورهای دیگر می‌فرستند. درگذشته نه چندان دور مردم این منطقه معمولاً به صورت خودکفا امرار معاش می‌کردند از کشت تمام محصولات غلات و گندم تا پخت نان و پرورش حیوانات خانگی برای استفاده از لبنیات و گوشت و پشم. در گذشته علاوه بر خانه نگهداری حیوانات به بافتن فرش دستی نیز انجام می‌دهند. اما با گذشت زمان، صنعتی شدن، و فقط در بعضی از مناطق کوچک این شهرستان می‌توان بافت قبلی و زندگی روستایی را مشاهده کرد.

این شهر هم‌اکنون دارای مراکز عالی و دانشگاهی معتبر نیز می‌باشد. شهرستان خنداب از ۴ دهستان و دو شهر تشکیل شده است. شهرهای خنداب و جاورسیان و دهستان‌های جاورسیان سنگ سفید. اناج خنداب دهچال و پیش از اینکه به مرکز شهر تبدیل شود جزو بخش وفس بوده است. این شهر دارای مراکزی مانند مرکز خدمات بهزیستی (+ زندگی) کد ۳۰۲۵، مرکز اندیشه طلایی در زمینه مددکاری مددجویان بهزیستی و خدمات روان‌شناسی و ژنتیک برای تمام عموم مردم است، از دیگر مراکز آن می‌توان به مرکز خدمات الکترونیکی قضایی و دفتر اسناد رسمی ۱ و ۲ و مرکز گفتار درمانی و کار درمانی اشاره کرد.

## نام
سه ریشه برای معنی خنداب می‌توان متصور بود:
* **کُندآب**: خنداب در اصل کندآب بوده است، به نحوی که جریان رودخانه در این روستا کند می‌شده است از این جهت اصل لغت کُند است که به خنداب تبدیل شده است.
* **قندآب**: به علت وجود رودخانه قره چای که در گویش محلی خنداب به معنی قندآب یا آب شیرین بوده است.
* **خندق‌آب**: براساس نقل پاره‌ای از مطلعین محلی، نام اصلی خنداب، خندق‌آب بوده باشد؛ زیرا از شواهد تاریخی چنین برمی آید که اهالی این منطقه برای محافظت خود و دام‌هایشان تونل‌هایی را ایجاد می‌کردند که هم مخفی‌گاه مناسبی برای پناه بردن به آن در هنگام خطر بوده و هم به‌عنوان تونل منتهی به رودخانه برای برداشت آب مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

## پیشینه
براساس اسناد و مدارک موجود، قدمت خنداب به بیش از ۱۲۰۰ سال قبل می‌رسد که ابوالفرج قدامه بن‌جعفر کاتب بغدادی متوفی سال ۳۲۷ ه‍.ق) ‏در کتاب خود در ذکر راه‌های منتهی به شهر کرج (ابودلف) چنین بیان می‌کند:
از همدان به کرج از راه رستاق شراء، از همدان به جود پنج فرسنگ، از جود به خنداب هفت فرسنگ، از خنداب به سیان هفت فرسنگ و از سیان به کرج پنج فرسنگ، پس از همدان تا کرج ۲۷ فرسنگ راه است.
از این سند تاریخی به قدمت سابقه تاریخی خنداب پی می‌بریم و مهم‌تر آن که خنداب در سال ۳۲۸ ه‍.ق) یعنی بیش از ۱۱ قرن قبل در محله کنونی و به همین نام بوده است.https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/05/26/1491962/خنداب-دالان-سفر-به-طبیعت-بکر-سرزمین-آفتاب-فیلم

## مسافت شهر خنداب با شهرهای پر رفت آمد

## منابع

رده:شهرستان خنداب
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان خنداب
دلیجان

بندانگشتی|چپ|250px|ظاهر متداول دلیجان‌ها. این دلیجان توسط اداره پست استفاده می‌شد.

دلیجان  یک کالسکه بزرگ با دو در و چند پنجره است که برای حمل مسافر و چمدان‌های آن‌ها استفاده می‌شود. این وسیله نقلیه، از اوایل قرن هجدهم میلادی در اروپا متداول گردید. دلیجان‌های اولیه را چهار یا شش اسب می‌کشیدند که در فواصل معینی با اسب‌های تازه‌نفس جایگزین می‌شدند. در اوایل قرن نوزدهم میلادی، دلیجان‌ها متداول‌ترین وسیلهٔ حمل مسافر بودند و از آن‌ها برای حمل محموله‌های پستی نیز استفاده می‌شد.

دلیجان‌ها یک نماد و سمبل بسیار شناخته‌شده از غرب وحشی هستند که در همه فیلم‌های وسترن حضور دارند.

تا اواخر قرن ۱۸ میلادی، دلیجان‌ها با سرعت متوسط حدود  حرکت می‌کردند که میانگین مسافت پیموده شده در طی روز می‌توانست چیزی حدود  باشد. با بهبود جاده‌ها و فراگیر شدن فنرهای فولادی، سرعت دلیجان‌ها افزایش یافت. در سال ۱۸۳۶ میلادی، یک سفر برنامه‌ریزی‌شده توسط دلیجان در طول شب و بدون چراغ از مبدأ لندن به ساعت ۱۹:۳۰ و رسیدن به بندر لیورپول در ساعت ۱۶:۵۰ روز بعد ثبت شده‌است. مسافت حدود  این سفر با توجه به ساعت حرکت و رسیدن به مقصد، نشان داد که میانگین کلی سرعت ۲ برابر شده و به حدود  رسیده‌است که شامل توقف برای تعویض اسب‌های خسته هم می‌گردید.

## تصاویر

File:Diligència2097.jpg | یک روز داغ در صحرا با دلیجان
File:Stagecoach thoroughbrace (19934479410).jpg |
File:Concord Coach (9379072167).jpg |


## منابع

رده:ابزار و اصطلاح‌شناسی سبک وسترن
رده:تاریخ ترابری جاده‌ای
رده:ترابری عمومی
رده:خودروهای با نیروی جانوران
رده:کالسکه
رده:گاری‌ها
رازقان

**رازقان** شهری است در بخش خرقان شهرستان زرندیه استان مرکزی ایران. از جنوب طی جاده‌ای به غرق‌آباد متصل می‌شود.

این شهر بر اساس کتاب «تاریخ مردم ایران - ایران قبل از اسلام» اثر عبدالحسین زرین‌کوب از سرزمین کهن مادها بوده است. طبق نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)، جمعیت رازقان برابر با ۸۲۶ نفر (۲۹۰) خانوار است.

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرستان زرندیه
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان زرندیه
غرق‌آباد

غَرق‌ آباد (Gargh abad) شهری دربخش نوبران شهرستان ساوه استان مرکزی ایران است و در ۵۰ کیلومتری جاده ساوه به همدان قرار دارد. غرق آباد در گذشته یک روستا بوده است و بعدا به یک شهرستان تبدیل شده است. این تغییر پس از انقلاب سال ۵۷ تقریباً در دهه شصت خورشیدی صورت گرفته است.

## منابع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.

رده:شهرهای شهرستان ساوه
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:مناطق مسکونی در شهرستان ساوه
فرمهین

**فَرمَهین** یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران است. این شهر در ۴۳ کیلومتری شمال اراک جا دارد و حدود ۴۰ سال پیش، از پیوند دو روستای فرمهین و شاه‌آباد پدید آمد. برخی این شهر را با فراهان اشتباه می‌گیرند باید گفت که فراهان نام دشتی بزرگ در این منطقه است با روستاها و آبادی های پرشمار که مرکز این دشت، شهرستان فرمهین است و از دیگر شهرهای  دشت فراهان امروز، تلخاب و خنجین می‌باشد.

نام فَرمَهین در گذشته تغییرات زیادی داشته چون:
پَرمَهین_پَرمَن_فرَمَن_ و حال هم فَرمَهین شده‌است.
که در کُتب تاریخی روستاهای همجوار فرمهین همانند روستای جونوش که در گذشته گونوش می‌بوده. ویا روستای دستجان که در گذشته دستگان می‌بوده. ۳

در قدیم فرمهین نام یکی از بخش‌های شهرستان اراک نیز بوده‌است و جمعیت فراهان و فرمهین بسیار بیشتر بوده چنانچه در لغت نامه دهخدا آمده‌است:

نام یکی از بخش‌های چهارگانه شهرستان اراک است. این بخش در قسمت مرکزی شهرستان اراک واقع است. از طرف شمال به دهستان رودبار، از خاور به دهستان آشتیان و از باختر به دهستان بزچلو و از جنوب به شهر اراک و قره کهریز محدود است. قسمت عمده بخش دامنه و دشت است. کویر میقان تقریباً در وسط این بخش واقع شده. دهستان فراهان بالا و پائین در قسمت شمال و فراهان سادات در باختر آن و دهستان مشک‌آباد در قسمت جنوب کویر مذکور واقعند. قراء کوهستانی و دامنه بخش خوش آب وهوا و قراء نزدیک به کویر مرطوب و آب آن‌ها به نسبت نزدیکی به کویر شور و هوای آن‌ها ناسالم است. این بخش از دو دهستان به نام فراهان و مشک آباد تشکیل شده و جمع قراء آن ۱۸۰ قریه بزرگ و کوچک و دارای ۹۱ هزار تن سکنه است. مرکز بخش قصبه فرمهین است که تقریباً در مرکز دهستان فراهان واقع شده‌است.

پرونده:بندانگشتی|Add caption here



## جغرافیا

این شهر در ۵۰ کیلومتری شمال مرکز استان یعنی شهر اراک و نیز در ۴۰ کیلومتری جنوب شهرستان (تفرش) جای گرفته‌است. این شهر مرکز شهرستان فراهان است.
شهر فرمهین از ترکیب دو پارچه روستای قدیمی و چند شهرک اقماری تشکیل شده‌است. این دو روستا شامل فرمهین و شاه‌آباد بوده‌است که به دلیل نزدیکی به همدیگر مرز بین آن‌ها را نمی‌توان شناخت. خود این بخش اکنون شامل دو بخش دیگر می‌باشد: بافت قدیم و بافت جدید.
بافت قدیم شامل ساختمان‌های کاه‌گلی است که در حال تخریب هستند و بافت جدید که در حال ساخت و ظهور ساختمان‌های جدید است. فرمهین از همه سو با باغ‌هایی از انګور و درختان سیب و سنجد و زرد آلو احاطه شده‌است که در گذشته بیشتر بوده‌است. باغ‌های سفید آب و باغ‌های فرمهین از این جمله‌اند شهرک‌های مهم تشکیل دهنده فرمهین عبارتند از:شهید بهشتی، ولایت، امام رضا، اسلام شهر، اسلام‌آباد.
فراهان از توابع استان مرکزی با دو بخش، دو شهر و۳۱ هزار نفر جمعیت (هرچند قبلاً دارای جمعیتی بیشتر بوده از شمالِ شهراراک تا مناطقی از شهرستان آشتیان و تفرش را در بر می‌گیرد.
بیش از دویست روستای کوچک و بزرگ در فراهانِ بزرگ وجود دارد که در دشت فراهان و کوه‌های اطراف پراکنده‌اند که در گذشته جمعیت زیادی داشته‌است)

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* مختصات و ارتفاع
* سال شهر شدن و مساحت شهر

## پیوند به بیرون

رده:شهرستان فراهان
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان فراهان
قورچی‌باشی (خمین)

**قورچی‌باشی** شهری است در بخش کمره شهرستان خمین استان مرکزی ایران.
این شهر تا شهر خمین ۱۸ کیلومتر فاصله دارد.

در قدیم گروهی از ساکنان قورچی‌باشی را ترکان  تشکیل می‌دادند.

## نامگذاری
* قورچی‌باشی از مقامات نظامی ایران در دوره صفویه و قبل از آن می‌باشد که پس از وزیر اعظم، بالاترین جایگاه نظامی را داشته‌است.
* قورچی‌باشی واژه‌ای ترکی است که از دو جزء «قور» به معنی سلاح و «چی» (علامت فاعلی) و «باش» به معنی سر و «ی» (حرف اضافه) ترکیب شده‌است.
* به نقل از ولادیمیر مینورسکی تلفظ صحیح «قورچی» در زبان مغولی به صورت «کورچی» می‌باشد که به معنی تیرانداز یا کماندار و از ریشه «کر» به معنی ترکش‌دار است. جزء دوم لغت که همانا «باش» می‌باشد نیز ترکی و به معنی سر و رئیس است. ترکیب این دو جزء حاوی مفهوم سر همچو قزلباش یا سرخ سر و رأس جماعت است که معنی آن می‌شود رئیس کمانداران یا سرپرست غلامان تیرانداز. به احتمال زیاد یکی از قورچی‌باشی‌یان آنجا را بنیان نهاده‌است.

## شهرسازی
این شهردرسال ۱۳۶۲ از تجمیع دوروستای قورچی باشی وسیبک تبدیل به شهر شد؛ و بسیار سریع چهره  روستایی خود را با عبور راه خمین به شازند از روستا از دست داد و به شهری کوچک تبدیل شد در سال ۱۳۸۶ ساکنان آن از شبکه گاز خانگی بهره‌مند گردیدند و ساخت میدان بزرگ امام، بلوار امام وبیش ۳خیابان جدید، آسفالت کوچه‌ها، ساخت دوپارک از اقدامات مهم این شهر است. پمپ بنزین، سالن ورزشی، کتابخانه‌ای عمومی، کانون پرورش فکری، مرکز قرآنی، ساختمان جدید شهرداری وبخشداری، خانه عالم، اینترنت پرسرعت وشبکه ایرانسل در دو سال اخیر افتتاح شده و پایگاه مقاومت، بازسازی گلزار شهدا، دوبانده شدن محور خمین قورچی باشی، طرح آبرسانی جدید، زمینی شدن شبکه مخابرات در حال اجرا می‌باشد. همچنین کانون بانوان، زمین چمن، دانشگاه آزاد، نمایندگی ادارات، مسکن مهر، شبانه‌روزی شدن درمانگاه، گورستان جدید، نوسازی مدارس راهنمایی ومتوسطه دخترانه، ایستگاه امداد جاده ای،طرح فاضلاب شهری در حال پیگیری می‌باشد.

## منابع

* مختصات و ارتفاع

رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان خمین
رده:مناطق مسکونی در شهرستان خمین
نوبران

**نوبران** شهری است در بخش نوبران شهرستان ساوه استان مرکزی ایران. بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش نوبران شهرستان ساوه در سال ۱۳۹۵ شمسی ۳۳۳۴ نفر و در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۰٬۸۱۸ نفر بوده است مردمانش به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.

نوبران شهری واقع در ۶۰ کیلومتری ساوه در مسیر همدان است با اب هوایی معتدل در بهار و تابستان و سرد خشک در زمستان و پاییز می‌باشد.
از زیبایی‌های نوبران می‌توان به باغات گردو و بادام، باغات مداواه (که در گذشته دور به ماد آباد شهرت داشته که در واقع قدمت منطقه را نشان می‌دهد که به زمان مادها برمیگردد) و اماکن تفریحی آن می‌توان به پارک شهدا، پارک ملت اشاره کرد.

محصولات و سوغات نوبران از جمله گردو، بادام، باسلوق، اگیردک (نوعی کیک). نان دستی (سنتی)، قیماق است

شهرک صنعتی نوبران به فاصله حدوداً ۳ کیلومتری از شهر نوبران واقع شده و مساحت آن معادل ۱۰۰ هکتار و سطح کاربری اراضی صنعتی آن تقریباً ۵۶ هکتار می‌باشد. این شهرک در مجاورت جاده اصلی ساوه -همدان واقع و فاصله آن با ساوه ۶۵ کیلومتر، غرق‌آباد ۱۳ کیلومتر، همدان ۱۲۵ کیلومتر، اراک ۲۲۵ کیلومتر و تهران ۱۸۵ کیلومتر می‌باشد همچنین این شهرک در فاصله ۵۵ کیلومتری از خط راه‌آهن سراسری و ایستگاه راه‌آهن شهر صنعتی کاوه، ۱۳۵ کیلومتری فرودگاه همدان و ۶۵ کیلومتری گمرک ساوه قرار گرفته است.

نوبران مرکز بخش بوده و دارای طبیعتی زیبا با بیش از ۱۰۰ روستا می‌باشد که در فصل بهار و تابستان گردش گران زیادی از شهرهای اطراف بخصوص ساوه، تهران و قم از این منطقه بازدید می‌کنند. طبیعت کوهستانی و رودخانه مزلقان چای و آثار باستانی روستاهای اطراف جلوه خاصی دارد.

## منابع
۳. افتتاح کارخانه صنایع غذایی ماسترفوده در نوبران https://masterfoodeh.com/fa/news-fa/36-omomi/98-anniversary-of-the-establishment-of-the-first-nobaran-factory

رده:شهرستان ساوه
رده:شهرهای استان مرکزی
رده:شهرهای شهرستان ساوه
آبگرم (آوج)

**آبگرم** شهری از توابع شهرستان آوج در استان قزوین است.

## مردم
مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. طبق آخرین سرشماری جمعیت این شهر حدود ۶۴۰۰ نفر بوده است.

## مکان‌های تاریخی و گردشگری
### چشمه‌های آبگرم
شهر آبگرم از دیرباز با چشمه‌های آبگرم طبیعی شناخته شده است. آب گرم این چشمه‌ها از دل کوه‌های خرقان بصورت طبیعی می‌جوشد و در برخی نقاط به سطح زمین می‌آید. در حال حاضر استخر آبگرم طبیعی این شهر پذیرای مسافران است.

### تفرجگاه علی‌بولاغی
این مکان دیدنی در حدفاصل روستاهای مصرآباد و ارتش آباد قرار دارد و یکی از مقاصد طبیعت‌گردی آبگرم به شمار می‌رود. 
### غار قلعه‌کرد
غار قلعه‌کرد در دهستان حصار از توابع آبگرم قرار دارد و از مهم‌ترین محوطه‌های پارینه‌سنگی در ایران و خاورمیانه است. ورود به داخل این غار بدون تجهیزات تخصصی صخره‌نوردی امکان‌پذیر نیست. دو فصل کاوش در این محوطه انجام شد. در پی نخستین فصل کاوش‌های باستان‌شناختی در این مکان از شهریور ماه سال ۱۳۹۶، بر اساس یافته‌هایی مانند سر پیکان‌های دوره موستری، سر پیکان‌ها و سنگ‌ابزارهای برداشت شده، پیشینه سکونت در این غار در توالی بین ۴۰ تا ۲۰۰ هزار سال برآورد شد. فصل دوم کاوش غار قلعه‌کرد در سال ۱۳۹۸ منجر به کشف دندان کودک انسان نئاندرتال با قدمت ۱۵۵ هزار سال پیش بود که این دندان اکنون در موزه قزوین برای بازدید همگانی قرار دارد. نتایج مقدماتی سن‌سنجی مطلق مواد فرهنگی غار قلعه‌کرد به دو روش تشدید چرخش الکترون (ESR) و اورانیوم-توریم حاکی از سنی فراتر از ۴۰۰ هزار سال برای نهشته‌های فرهنگی این محوطه است که این سن، غار قلعه‌کرد را مبدل به قدیمی‌ترین سکونتگاه بشر در ایران کرده‌است. این قدمت ۴۰۰ هزار ساله در کنار دست‌افزارهای سنگی به‌دست آمده از این غار، حاکی از این است که غار قلعه‌کرد، پیش از انسان نئاندرتال نیز محل سکونت گونه‌های دیگر انسانی مانند انسان هایدلبرگی یا احتمالاً نوعی از انسان راست‌قامت بوده‌است. همچنین بقایای دو نوع اسب پیش از تاریخی منقرض‌شده، گوزن، خرس قهوه‌ای و کرگدن در آثار این محوطه باستانی شناسایی شده‌است.. ارتفاع غار قلعه‌کرد از سطح دریا حدود ۲۰۶۴ متر است. پس از عبور از دهانه غار و فرود از یک چاه‌راه پانزده متری، تالاری به وسعت بیش از هزار مترمربع وجود دارد که دارای چکیده‌ها و چکنده‌های آهکی است. رطوبت بالا، نقاشی‌های دیواری و حوضچه‌های آب، از مهم‌ترین ویژگی‌های غار قلعه‌کرد است. قدمت این غار به دوره الیگو-میوسن و دوران سوم زمین‌شناسی می‌رسد که تا چهل میلیون سال پیش تخمین زده می‌شود.

### غار عباس‌آباد
غارهای عباس‌آباد در سمت راست به سمت قزوین و بعد از حدود ۴ کیلومتر در کوهی منفرد به ارتفاع حدود ۳۰۰ متر از زمین‌های اطراف قرار دارد. دهانه دو غار مشهور به غارهای عباس‌آباد، مشرف به رودخانه خَرِّه رود و در ارتفاع ۱۵۵۰ متری سطح دریا قرار دارند. دهانه‌ها حدود ۲۰۰ متر از یکدیگر فاصله دارند. مختصات این غارها عبارتند از: ۳۵/۴۱/۴۳ درجه عرض شمالی و ۴۹/۱۸/۱۰ طول شرقی.

## منابع

رده:شهرهای استان قزوین
رده:مناطق مسکونی در شهرستان آوج
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در ایران
الوند (قزوین)

**اَلوَند** شهری در شهرستان البرز در استان قزوین است.

شهر الوند دومین شهر بزرگ استان قزوین از نظر جمعیت و مرکز شهرستان البرز در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی شهر قزوین واقع شده است.

شهر صنعتی البرز به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای صنعتی ایران در محدوده مستقیم شهر الوند بوده و شهرک صنعتی لیا نیز در فاصله نزدیکی از این شهر قرار گرفته است. این شهر به‌علت وجود شرکت‌ها و کارخانجات متعدد و وجود اشتغال، شهری پرجمعیت و مهاجرپذیر در استان قزوین است. همچنین شهر سرسبز الوند، دارای خاک بسیار حاصل‌خیزی بوده و اطراف شهر پر از باغ‌ها و کشتزارهای زیبا است. شعبه‌ای از دانشگاه پیام نور و مؤسسه آموزش عالی کار در این شهر قرار دارد.

## گسل‌های فعال
وجود دو گسل اصلی در دو سمت شمال (گسل قزوین) با فاصله تقریبی ۱۷ کیلومتری و جنوب (گسل آبیک) با فاصله ۶۶ کیلومتری منطقه را آسیب‌پذیر نموده است.

## فرهیختگان مشهور
الوند زادگاه موسیقی‌دان و خواننده بزرگ ایرانی، استاد ابوالحسن اقبال آذر معروف به اقبال آذر و اقبال السلطان است.

**رضا** **باباجهانی** متولد بهمن ماه ۱۳۶۱ معلم، موسیقیدان و نوازنده چیره دست تار که در آبانماه ۱۳۹۵ به علت ابتلاء به سرطان خون درگذشت و در بهشت فاطمیه این شهر به خاک سپرده شد.
ایشان، نمونه ای از جوانان موفق و خودساخته'یِ دهه شصتیِ این شهر بود که در سال ۱۳۷۶ در مسابقات جهانی قرآن در رشته قرائت  نماینده جمهوری اسلامی ایران در کشور مالزی بود.

## مکان‌های‌تاریخی
مسجد قدیمی الوند، خانه اربابی (عمارت اربابی) و تپه‌های تاریخی از آثار قدیمی و تاریخی این شهر هستند.

## جمعیت
**الوند** مرکز شهرستان البرز است و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهر برابر با ۹۳٫۸۳۶ نفر (۲۸٫۹۳۶ خانوار) بوده است. الوند دومین شهر پرجمعیت استان قزوین است.

## منابع

* مختصات

رده:شهرستان البرز
رده:شهرهای استان قزوین
رده:مناطق مسکونی در شهرستان البرز