کاپا (فرهنگ مردم)

frame|چپ|نقاشی ''کاپا''
**کاپّا** (کانجی 河童 هیراگانا かっぱ، کاتاکانا カッパ) به معنی جن آب، جانور افسانه‌ای است. این جانور در فولکلور ژاپنی نوعی جن آب و خزندهٔ کامی است که به یوکای شباهت دارد. در دیانت شینتو کاپا خدائی از خدایان آب **[[سویی‌جین]]** 水神 به‌شمار می‌آید.

## شکل
[بندانگشتی|چپ|نقاشی ''کاپا'' از کتاب [گازو هیاکی یاکو]]
بیشتر نقاشی‌ها و نمایش‌ها *کاپا* را به صورت جانوری در حجم کودک و دارای اندام شبیه آدمیزاد به تصویر می‌کشند، ولی اندامش به شکل میمون یا قورباغه نزدیک‌تر است. بعضی نقاشی‌ها صورت آن را شبیه به میمون، و بعضی آن را نوک‌دار شبیه لاک‌پشت، یا شبیه به مرغابی به تصویر می‌کشند. معمولاً *کاپا* در نقاشی‌ها دارای کاسه‌ای کلفت (مانند کاسهٔ لاک‌پشت) و پوستی پولک‌دار می‌آید. رنگ پوست آن از سبز تا زرد تا آبی تغییر می‌یابد.

*کاپا* ساکن تالاب‌ها و رودخانه‌های ژاپن است و دارای ویژگی‌های گوناگونی است که برای سکونت در آب کمکش می‌دهند، همانند دست و پای پرده‌دار. گاهی گفته می‌شود که *کاپا* مثل ماهی حس بوئیدن دارد، و البته می‌تواند مثل آن در آب شنا کند.

برجسته‌ترین ویژگی *کاپا* تورفتگی پر از آب در سر اوست. این حفره را مویی کوتاه (مانند آرایش موی پسر بچه‌ها) احاطه می‌کند. راز نیروی عظیم *کاپا* در این آب موجود در حفرهٔ سر نهفته است، و هنگامی که کسی با *کاپا مواجه* می‌شود می‌تواند از این عیب استفاده کند. *کاپا* دارای حس لیاقت و سلیقهٔ عمیقی است، و بدین‌سان اگر کسی به او درود بگوید، وی ناچار به خم شدن (شیوهٔ درود ژاپنی‌ها) می‌شود و آب موجود در حفره‌اش می‌ریزد، حتی در حالی که بداند که در نتیجه آن نیروی عظیمش را از دست خواهد داد. پس از ریختن آب، *کاپا* به صورتی ضعیف می‌شود که حتی ممکن است بمیرد. هرچند در داستان‌های دیگر آمده است که آب موجود در حفره برای این است که کاپا بتواند در خشکی حرکت کند، و هنگامی که آبش خشک می‌شود دیگر توانائی جنبش را از دست می‌دهد.

## رفتار و سلوک
*کاپا* آشوبگر بدجنسی است. شوخی‌هایش از شوخی‌های ساده گرفته (مانند اخراج باد شکم و بدن خانم‌ها را دیدن) تا رفتارهای جدّی و بسیار بد را شامل می‌شود (مانند دزدی محصولات، بچه دزدی کردن، یا تجاوز جنسی به زنان). در حقیقت، کودکان از محبوب‌ترین غذاهای *کاپاهای* پرخور هستند، و با خوردن آدم‌های بالغ هم مشکلی ندارند. آن‌ها روده‌ها، خون و جگر طعمه‌شان را با مکیدن از راه سوراخ مقعد می‌خورند.

تا امروز در بعضی از روستاها و شهرهای ژاپن تابلوهائی هشدار دهنده از خطر *کاپا* پیدا می‌شود. گفته می‌شود که *کاپا* از آتش می‌ترسد، و برای همین است که بعضی روستاها سالانه جشنی برپا می‌کنند که در آن از آتش‌بازی استفاده می‌کنند تا دیوها را برانند.

[بندانگشتی|چپ|[شوگی: شطرنج ژاپنی]]
اما *کاپاها* تماماً با انسان دشمن نیستند. آنها دربارهٔ تمدن بشری کنجکاو هستند و به آسانی با زبان ژاپنی سخن می‌گویند و آن را می‌فهمند. *کاپاها* گاهی اگر با کسی روبرو شوند، از وی طلب می‌کنند که سومو یا شطرنج ژاپنی با ایشان بازی کند. *کاپا* حتی ممکن است که با انسان دوست شود (البته در مقابل هدیه و به ویژه خیار! محبوب‌ترین خوراک پس از کودکان!). بعضی اوقات قبل از شنا در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، والدین نام خود و فرزندانشان را بر خیار می‌نویسند و آن را در آب می‌اندازند تا *کاپا*ها آرام شوند و آنان در آب ایمن باشند.

پس از دوست شدن با *کاپا*، وی در کارهای زیادی آدمیزاد را کمک می‌دهد، مانند آبیاری زمین. علاوه بر آن، *کاپاها* در پزشکی بسیار دانا هستند و حتی گفته می‌شود که آن‌ها شکسته‌بندی استخوان را به آدمیزاد یاد دادند. به علت این کردارهای نیک، بعضی معابد برای عبادت بخصوص *کاپاهای* مفید پیدا می‌شود. اضافه بر آن، *کاپا* را می‌توان برای کمک گول‌زد. به علت حس لیاقت و سلیقهٔ عمیقی که *کاپا* دارد، اگر کسی توانست از وی قول بگیرد که کمکش دهد، *کاپا* سوگند و قولش را نخواهد شکست و ناچار به وعده‌اش عمل خواهد کرد.

## در ادبیات
# ریونوسوکه آکوتاکاوا داستانی به نام *[[کاپا (داستان)|کاپا]]* نوشته است که دربارهٔ این جانور و به صورت فلسفی است.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Kappa (folklore)," *Wikipedia, The Free Encyclopedia*, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kappa_(folklore)&oldid=130982777 (accessed May 30, 2007).

رده:آفریده‌های افسانه‌ای ژاپنی
رده:ارواح آب
رده:اسطوره‌شناسی ژاپن
رده:افسانه‌های ژاپنی
رده:گابلین
رده:لاک‌پشت‌های داستانی
رده:هیولاها
رده:یوکای