open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساختمان قدیمی گمرک (میرجاوه)

**ساختمان قدیمی گمرک** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در میرجاوه، خیابان فرخی سیستانی، بالاتر از اداره پست فعلی، روبروی ایستگاه راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قدمت این قدیمی‌ترین گمرکات به بیش از صد سال می‌رسد.

بنای گمرک، ساختمانی یک طبقه با پلان مربع شکل است که در اواخر قاجار ساخته شد. این بنا در نمای اصلی دارای یک رواق به طول ۳۰ متر و عرض ۲ متر است و ۹ دهنه با طاق ضربی دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان میرجاوه
رده:ساختمان‌های تاریخی میرجاوه
ساختمان بهداری سراوان

**ساختمان قدیمی بهداری سراوان** مربوط به اواسط دوره پهلوی است و در سراوان ، خیابان آزادی، نبش کوچه ۶ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سراوان
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان سراوان
خانه هوسپ امیرخان

**خانه هوسپ امیرخان** مربوط به اوائل دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا، خیابان تبریزیها، کوچه آقا داودی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رباط فخرداود

**کاروانسرای فخرداود** مربوط به دورهٔ تیموری (سدهٔ ۹ ه‍.ق) مرمت دوره قاجار است و در شهرستان مشهد، روستای فخرداوود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این کاروانسرای با گستردگی ۸۵۳ متر مربع از نوع کاروانسراهای کوهستانی است که ویژگی منحصر به فرد آن * محل تیراندازی* در بخش بالایی، شاه نشین‌ها و اتاق‌های ضلع جنوبی قرار دارند. نمای بیرونی کاروانسرا علاوه بر دیوار اصلی دارای برج‌های دیده‌بانی است.
بندانگشتی|250px|چپ|دستگاه پارچه‌بافی سنتی در فخر داوود

در لوحی که در قسمتی از داخل این رباط نصب شده آمده‌است: «فخر داوود، منزلی بر کناره شاهراه نیشابور به توس (جاده ابریشم) و بعد از منزل قدمگاه قرار داشته‌است. منزل فخرداوود در حدود یکصد سال پیش قلعه ای مستحکم با صد خانوار جمعیت بود و مهم‌ترین بنای فخرداوود کاروانسرای سرپوشیده ای بود که از بناهای دوره تیموری است؛ دردوره صفویه مرمت شده و در دوره قاجاریه تا سال ۱۳۰۲ هجری قمری دو بار به وسیله محمد ولی میرزا پسر فتحعلی شاه و امیرنظام الدوله تعمیر شده‌است

در ادامه این لوح برنزی چنین آمده‌است: «حرکت سریع وسائط نقلیه موتوری، تأسیسات رفاهی کناره راه‌های کاروان رو از جمله کاروانسراها را که روزگاری درشمار مهم‌ترین ابنیه عام‌المنفعه بوده‌اند، از اهمیت عاری کرد.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، رباط فخر داود به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

* تبیان
* رباط۷۰۰ساله فخرداوود درغبارکم توجهی

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشهد
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
خانه امیر خسرو افشار

**خانه امیر خسرو افشار** مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، شرق خیابان خاقانی، مقابل دانشگاه خوارزمی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنای تاریخی در حال حاضر در اختیار ستاد سمن های شورای اسلامی شهر تهران است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* امیرخسرو افشار قاسملو

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مدرسه غیاثیه

**مدرسه غیاثیه (پامنار)** بنایی مربوط به دوره سلجوقیان - دوره تیموریان است و در قم، خیابان آذر واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سردر مدرسهٔ غیاثیه چند بار مرمت و بازسازی شده و آخرین دور مرمت آن در سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۶ انجام گرفته است.

## نگارخانه

پرونده:Golestan Palace Album No. 168-3.jpg|سردر مدرسهٔ غیاثیه در ۱۲۷۵ ه‍.ق
پرونده:Antoin Sevruguin - Portal with Minarets, Qom (Iran).jpg|نمایی از مدرسهٔ غیاثیه در اواخر قرن ۱۳ ه‍.ق
پرونده:مدرسه غیاثیه قم 4.jpg
پرونده:مدرسه غیاثیه قم 2.jpg
پرونده:مدرسه غیاثیه قم.jpg|نمای شمالی از پشت ایوان و مناره‌ها؛ اکنون به عنوان میدان بار و غرفه‌های نجاری از آن استفاده می‌شود


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قم
رده:مدرسه‌های شهرستان قم
مسجد رحیم‌خان

**مسجد رحیم‌خان** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان طالقانی، خیابان مسجد رحیم خان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
یکی از بناهای جالب و نفیس اصفهان مسجد رحیم خان است. ساختمان این اثر جالب که در محله نو واقع شده‌است در سال ۱۲۹۰ هجری قمری شروع شد و در سال ۱۳۰۴ هجری قمری به پایان رسید شیوه معماری و خطوط و تزئینات مسجد رحیم خان شباهت بسیاری با مسجد سید دارد.

بطوریکه که بسیاری از کارشناسان و محققین نوشته‌اند برخی از کتیبه‌های این مسجد از کتیبه‌های مسجد سید گرده برداری شده‌است.

به هر حال علت نامگذاری این مسجد به رحیم خان این است که این بنا به وسیله محمد رحیم خان که در آن روزگار بیگلر بیگی اصفهان بود به پایان رسید.

بانی اولیه مسجد رحیم خان، میر سید حسن مجتهد اصفهانی است که چون قبل از اتمام بنا درگذشت، بقیه امور را محمد رحیم خان و پس از مرگ وی نیز برادرانش انجام دادند.

کتیبه سردر شرقی مسجد رحیم خان به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی است که در سال ۱۳۰۱ کتابت شده و در آن به نام ناصرالدین شاه و ظل السلطان و محمد رحیم خان و برادران او محمد کریم خان و محمد حسین خان اشاره شده‌است.

در ایوان جنوبی مسجد قسمت نمای خارجی کتیبه‌ای است که با خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی آیات قرآن کریم نوشته شده‌است. خطاط این کتیبه محمد باقر شیرازی و تاریخ آن ۱۳۰۴ هجری قمری است بر طرفین همین ایوان اشعاری با خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نوشته شده که در طی آن معمار مسجد به نام استاد آقا جوئی و نویسنده آن به نام حسن خان معرفی شده‌است تاریخ این کتیبه نیز ۱۳۰۴ هجری قمری است.

محراب زیبای مسجد رحیم خان با کاشی تزئین شده و کتیبه هائی نیز دارد. اطراف محراب با خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی آیات قرآن کریم نوشته شده‌است. تاریخ این کتیبه ۱۳۰۴ هجری قمری است. مسجد رحیم خان سنگاب نفیس و یکپارچه‌ای دارد که با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری بر آن نوشته شده‌است.

مسجد رحیم خان سنگاب نفیس و یکپارچه‌ای دارد که با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری بر آن نوشته شده‌است.

در ضلع شمالی مسجد شبستان بزرگ و با شکوه آن قرار دارد که کاشیکاری آن در سال ۱۳۷۸ هجری قمری انجام شده‌است زیرا شبستان مسجد و گنبد و داخل آن به علت درگذشت بانی آن کاشیکاری نشده بود.

در سردر شمالی مسجد نیز به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی رنگ آیات قرآن کریم کتابت شده‌است. مقبره میر سید حسن مدرس که بانی اولیه مسجد بوده‌است نیز در این مسجد قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* درگاه الکترونیک شهرداری اصفهان - مسجد رحیم خان

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:مسجدها
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:مسجدهای سده ۱۹ (میلادی)
رده:معماری ایرانی
رده:معماری مسجد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای کامل‌شده در دهه ۱۸۸۰ (میلادی)
رده:ساختمان‌های مذهبی کامل‌شده در ۱۸۸۷ (میلادی)
رده:مسجدهای تشیع در ایران
خانه اسدی لاری (خانه نصیرالسادات)

**منزل اسدی لاری (منزل نصیرالسادات)** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، سه راه نمازی، کوچه بی بی دختران، پ۱۰ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
مجموعه خرمشاه

**مجموعه خرمشاه** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق - دوره قاجار است و در یزد، محله خرمشاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان یزد
تپه پرسونه (پای تپه)

**تپه پرسونه (پای تپه)** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در جنوب شرقی خرم‌آباد و ۴ کیلومتری جاده خرم‌آباد به بروجرد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان خرم‌آباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
طاق طویله

**محوطه تاق طویله** (کاخ اتابکان) مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در ایذه، خیابان محمد رسول‌الله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تمام

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان ایذه
رده:استان خوزستان
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان ایذه
رده:معماری ایرانی
رده:منطقه‌های تاریخی ایران
مسجد کله

**مسجد کله** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کاشان، روستای قهرود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.تاریخ احداث بنا ۶۰ هجری به گواه کتیبه درب آن میباشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کاشان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان کاشان
قلعه دختر (تاکستان)

**قلعه دختر تاکستان** (قز قلعه) مربوط به دورهٔ ساسانی و در شهرستان تاکستان، روستای آبکلو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

[بندانگشتی|نمای داخلی قلعه دختر تاکستان با [معماری ساسانی]]

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* ضیاءآباد
* شهرستان تاکستان

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان تاکستان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان تاکستان
رده:قلعه‌های ساسانیان
کاروانسرای محمدآباد (قزوین)

**کاروانسرای شاه عباسی محمدآباد** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای محمدآباد خره واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در ۲۵ کیلومتری جنوب قزوین و در دل دشت وسیع بوئین‌زهرا که روزگاری مسیر پرتردد کاروان رو قزوین – اصفهان بود، کاروانسرای بزرگی از عهد صفوی به جای مانده که از بیرون دارای طرحی پنج ضلعی و چهار برج مدور است. سر در ورودی، که در ضلع جنوبی قرار دارد، با یک هشتی بزرگ که گنبدی برفراز آن است به حیاط، دهلیزها، اتاق‌ها و طاق‌نماهای دور تا دور می‌پیوندد. حیاط داخل کاروانسرا به صورت مستطیلی ۵/۵۰ * ۲۰/۴۲ متر گسترده و بناهای چهار جانبش از یک قرینه سازی کامل پیروی نموده‌اند. در وسط هریک از جهات چهارگانه، ایوان مرتفعی برآورده و در دو سوی ایوان‌های شمالی و جنوبی پنج طاق نما و در دو طرف ایوان‌های شرقی و غربی شش طاق نما که مجموعشان به ۳۴ طاق‌نما می‌رسد ساخته‌اند. در پشت غرفه‌های شمالی، غربی و شرقی، دالان یکپارچه ای به عرض ۸۰/۳ متر کشیده‌اند که از چهار طاق نمای واقع در چهار گوشه حیاط به آن راه می‌یابد و احتمالاً کاربری اصطبل داشته است. بنای کاروانسرا تمامی با آجر انجام شده و تنها در نمای داخل حیاط یک رج سنگ در پی آن به کار رفته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قزوین
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
خانه کلبادی

**خانه کلبادی ساری** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهر ساری، چهار راه برق، ساختمان ادارهٔ کل میراث فرهنگی (سابق) واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه و معماری

عمارت منوچهرخان کلبادی واقع در محلهٔ آب انبار نو حدود یکصد و سی سال قبل بدستور سردار جلیل از امراء ارتش وقت ساخته شد و بنام فرزند بزرگش امیر نصرت شکوه نظام به امیریه معروف شد. امیر نصرت در جوانی فوت شد و سردار بنا را به فرزند وی منوچهرخان بخشید. منوچهرخان کلبادی که بعدها از ملاکین منطقه و زمانی نیز نماینده مردم ساری در مجلس شورای ملی بود در سال ۱۳۶۲ دار فانی را وداع گفت و این بنا در سال ۱۳۷۰ در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت. سبک معماری این ساختمان از تکایای دورهٔ قاجاری برگرفته شده و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. بنای اصلی این عمارت در بخش اندرونی در دو طبقه و یک زیرزمین احداث شده و هر طبقه دارای یک شاه‌نشین و اتاق‌های دو طرفه است. شاه‌نشین طبقه دوم از زیباترین اتاق‌های این عمارت است و جای جای آن یادآمد شیوه‌های هنرهای تزئینی دوره قاجاری است. مصالح ساختمانی این بنا شامل چوب و آجر و بام آن به صورت شیروانی و سفال پوش می‌باشد.

## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ساری
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان ساری
رده:معماری ایرانی
رده:عمارت‌‌های ایران
خانه خدیوی (کرمانشاه)

**خانۀ خدیوی** با **ساختمان رادیو کردی کرمانشاه**، ساختمانی مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در کرمانشاه، ضلع جنوبی خیابان معلم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این خانه در سال ۱۳۱۶ توسط برای زندگی شخصی به نام امامعلی خدیوی بنا شده‌است.

## رادیو کردی کرمانشاه
از سال ۱۳۳۹ که رادیو کردی کرمانشاه تأسیس شد، تا سال ۱۳۵۳ که ساختمان جدید رادیو و تلویزیون کرمانشاه در میدان نفت کرمانشاه افتتاح شد، این ساختمان به عنوان ساختمان اصلی این رادیو مورد استفاده قرار گرفت.

## آسیب‌ها به بنا
در سال ۱۳۹۶ شهرداری کرمانشاه اقدام به رنگ‌آمیزی دیوارۀ‌ بیرونی خانۀ‌ خدیوی کرد که طی آن آسیب بزرگی به آجرکاری‌های تاریخی این بنا وارد شد. این اقدام با اعتراض اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه و واکنش دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی کرمانشاه همراه بود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* رادیو کردی کرمانشاه

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمانشاه
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
مجموعه مارکار یزد

**مجموعه مارکار یزد** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در یزد، ابتدای خیابان کاشانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این مجموعه توسط پشوتن‌جی دوسابایی مارکار که یک بازرگان پارسی ساکن هند بود در سال ۱۳۱۳ گشایش یافت. این مجموعه در ۶ فروردین ۱۳۸۷ با نام پردیس دانش مارکار یزد رونمایی شد. این مجموعه شامل دبستان، دبیرستان و پرورشگاه بود. همچنین یتیمان و دانش آموزانی که از راه دور برای تحصیل به شهر یزد می‌آمدند می‌توانستند در این مجموعه ساکن شوند.

## پرورشگاه مارکار
در سال ۱۳۰۱ ه‍.ش) «پَشوتَن جی دوسابایی مارکار» (بازرگان پارسی ساکن هند) یزد را که در آن زمان مرکز زرتشتی نشین ایران بود، برای انجام نیت خیر خود یعنی تأسیس پرورشگاهی جهت تعلیم و آموزش و پرورش کودکان بی سرپرست، انتخاب نمود. سال ۱۳۰۳ ه‍.ش) همراه با تعدادی از پارسیان هندوستان جهت بررسی وضعیت زرتشتیان به یزد سفر کرد. پس از بازگشت به هندوستان با سخنرانی در شهرهای مختلف هند توانست ۵۰ هزار روپیه جهت کمک به بهبود وضعیت آموزش و پرورش کودکان زرتشتی ایران جمع‌آوری کند.

## ساعت مارکار یزد (گاه نمای فردوسی)
میدان مارکار در سفری که مارکار برای افتتاح پرورشگاه به یزد داشت، چنان از استقبال و تشویق مردم، دولت و مسئولین به ذوق آمده بود که بلافاصله به پیشنهاد شهرداری مبنی بر اهدای گاه نما (ساعت) به آن سازمان پاسخ مثبت داد و سنگ بنای برجی به نام شاعر بزرگ ایرانی یعنی فردوسی طوسی به نام «گاه نمای فردوسی» در میدان تازه تأسیس پهلوی (شهید بهشتی کنونی) به زمین نهاده شد، اما بعدها به دلیل نامناسب بودن محل، آن را به میدان مارکار واقع در روبروی مجموعه مارکار منتقل نمودند.

## نگارخانه
بندانگشتی|556x556px|راست|نگاره‌ای قدیمی از مجموعه مارکار

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* پشوتن‌جی دوسابایی مارکار
* میرزا سروش لهراسب

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان یزد
رده:آموزشگاه‌های زرتشتیان
رده:ساختمان‌های مدرن با معماری هخامنشی
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان یزد
محوطه کمبوس بناری

**محوطه کمبوس بناری** مربوط به دوران‌های تاریخی پیش از اسلام است و به گفته مورخان قدمت آن به دوران هخامنش برمیگردد و در شهرستان چرام، روستای بناری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

طی مطالعاتی که در سال ۶۹ برای کشف معدن فسفات در این منطقه صورت گرفت آثار باستانی بسیاری از دل خاک بیرون آمدند که نشان از تمدن کهن آن منطقه دارد.قواله کمبوس روی منطقه بناری ثبت شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کهگیلویه
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان چرام
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان کهگیلویه
امامزاده علی اکبر گرمسار

**مجموعه امامزاده علی اکبر** مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار است و در گرمسار، جنوب خط راه‌آهن گرمسار به سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان گرمسار
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گرمسار
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان گرمسار
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان گرمسار
خانه زعیم (ابوئی فعلی)

**خانه زعیم (ابوئی فعلی)** مربوط به دوره پهلوی است و در زاهدان، خیابان شریعتی، جنب علوم پزشکی واقع شده روبروی خانه شمسی از و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان زاهدان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان زاهدان
مسجد شیخ علیخان زنگنه

**مسجد شیخ علیخان زنگنه** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ملک، محله شیخ علیخان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* شیخعلی‌خان زنگنه

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
آرامگاه شیخ محمد کاکو

**مقبره شیخ محمد کاکو** مربوط به دوره صفوی ـ دوره قاجار است و در شهرستان بردسیر، روستای متروکه لقمان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بردسیر
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بردسیر
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان بردسیر
مسجد سیاوشان

**مسجد سیاوشان** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سنگ سیاه، بازارچه حاج زینل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در جای جای ایران کهن آثار مختلفی از آئین سیاوش برجای مانده است.  در ایران باستان آئین ها جایگاه ویژه ای داشتند. گفته میشود  مراسم سیاوشان در شیراز قدیم بسیار رایج بوده است تا انجا که مسجدی را وقف مراسم سیاوشان کردند و مسجد سیاوشان به این نام در خاطره ها ماندگار شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان شیراز
س
مدرسه امیرکبیر

**احداث بنای ساختمان مدرسه راهنمایی امیرکبیر،** مربوط به اواخر دوره قاجار بوده و در شهرستان قزوین، خیابان هلال احمر، روبروی تربیت بدنی سابق واقع شده است. این اثر تاریخی در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان قزوین
بانک ملی تاکستان

**بنای بانک ملی تاکستان** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در تاکستان، خیابان امام خمینی (ره)، چهارراه بانک ملی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان تاکستان
مسجد جامع ندوشن

**مسجد جامع ندوشن** مربوط به سدهٔ ۸ هجری قمری است و در شهر ندوشن استان یزد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اشکذر
رده:بناهای تاریخی شهرستان میبد
تپه روستای وه

**تپه روستای وه** مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است و در گچساران، ابتدای جاده خیرآباد به دهدشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان گچساران
کلیسای خارک

**کلیسا ی خارک** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان بوشهر، غرب جزیره خارک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آشوریان در ایران
رده:کلیساهای کلیسای شرق آشوری
رده:کلیسای مشرق در ایران
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بوشهر
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان بوشهر
آرامگاه و مسجد شیخ برخ

**مقبره و مسجد شیخ برخ** مربوط به سدهٔ ۳ تا ۱۳ ه.ق است و در شهرستان قشم، خارج از روستای کوشه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های شهرستان قشم
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان قشم
قلعه گبری (جمکران)

**قلعه گبری (جمکران)** مربوط به دوره ساسانی است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، منطقه جمکران واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۲۱۷۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان قم
مسجد بیرون ابرقو

**مسجد بیرون ابرکوه**(ابرقو) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ابرکوه، کنار شهر واقع شده است. بنای اولیه آن از قدیمی‌ترین مساجد ایران به شمار می‌آید و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نقشه مسجد در حال حاضر از نوع مساجد دو ایوانی است. ایوان غربی به گنبد خانه‌ای راه دارد که از داخل آن مربع و از خارج نیم دایره است. ضخامت دیوارهای این قسمت در برخی جاها بیش از ۷۰/۱ است. ایوان شرقی کوچکتر است. تنها ورودی مسجد در حال حاضر در جبهه شمالی از طریق اتاقی با ایوان غربی باز می‌شود. علاوه بر این دو گذرگاه دیگر نیز وجود دارد که از اتاق‌های جانبی به گنبدخانه و صحن راه پیدا می‌کند. بقایای تنها مناره مسجد در قسمت شمال محوطه گنبددار واقع گردیده و امروزه تنهاقسمت تحتانی آن که برای رفتن به پشت بام استفاده می‌شود بر جای مانده است.
ایوان شرقی که از سه جهت به آن راه است به دو اتاق کوچک در شمال مربوط می‌شود.
مسجدبیرون ابرکوه با گنبد و طاق پوشش یافته است. طاق‌ها از نوع دومرکزه و جناغی از انواع معماری اوایل اسلام و نمونه‌هایی از قوس‌های گهواره‌ای شکل مشابه نمونه‌های ساسانی و اوایل اسلام هستند. شکل این طاق‌ها و قوس‌ها گویای ساخت آنها در قرون نخستین اسلامی است.
بنا بر منابع معتبر این مسجد قدمگاه علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* بنیاد بین الملی فرهنگی هنری امام رضا

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام شهرستان ابرکوه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان ابرکوه
مسجد جامع افین

**مسجد جامع افین** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان زیرکوه، روستای افین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عده‌ای نیز معتقدند که قدمت اصل بنا به سده سوم تا چهارم هجری قمری برمی‌گردد. 
مسجد جامع افین و رباط زردان دو بنای باستانی شاخص و مانده از میراث کهن در شهرستان زیرکوه است. 
بندانگشتی|نمایی از سقف مسجد جامع افین

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* شهرستان زیرکوه
* روستای افین
* روستای زردان
* رباط زردان

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان زیرکوه
رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان زیرکوه
آرامگاه آقا لار

**مقبره آقالار** مربوط به دوره زند است و در مراغه، خیابان کاشانی، بوستان آقالار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان مراغه
رده:آرامگاه‌های تاریخی مراغه
کاروانسرای ینگه امام

**کاروانسرای ینگه امام**، بنایی بازمانده از دوره صفوی است که پیشینهٔ اصلی آن، به دوره ایلخانی بازمی‌گردد و در استان البرز، شهرستان ساوجبلاغ، محله ینگه امام و در فاصلهٔ ۱۰۰ متری از جاده واقع شده و این اثر درتاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.روز ۱۶ آذر که تاریخ ثبت ملی این کاروانسرا در فهرست آثار ملی ایران می‌باشد، با پیشنهاد دست‌اندرکاران شهری هشتگرد، به‌عنوان **روز هشتگرد** انتخاب شده تا ارزش تاریخی و فرهنگی این کاروانسرا برای شهرستان ساوجبلاغ و ایران بر همگان مشخص شود.
## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای ینگه امام به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
## نگارخانه

پرونده:نمای بیرون کاروانسرای ینگی امام.jpg|نمایی از بیرون کاروانسرا
پرونده:کاروانسرای ینگی امام.jpg|نمایی از درون کاروانسرا
پرونده:Bagher Ayatollahzadeh Shirazi at Yengi Emam.jpeg|بندانگشتی|دکتر شیرازی در کاروانسرای ینگی امام


## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ساوجبلاغ
رده:راه ابریشم
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان ساوجبلاغ
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان ساوجبلاغ
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان البرز
امامزاده عبدالمهیمن

**امامزاده عبدالمهیمن** مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله امامزاده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون
* https://web.archive.org/web/20140125014603/http://www.ghadeer.org/tarix/ch-qamar2/qamar006.htm
* http://www.rasekhoon.net/News/Show-26393.aspx
* https://web.archive.org/web/20120611160856/http://www.al-asfoor.org/farsi/index.php?id=39

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
عمارت ملک بوشهر

عمارت ملک|بندانگشتی|250px
**عمارت ملک بوشهر** یا **قلعه بهمنی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در محله بهمنی شهرستان بوشهر، در خیابان ماهینی کوچه ملک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ویژگی‌ها
این عمارت مجموعهٔ ساختمانی تاریخی واقع در بخش مرکزی شهرستان بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است.

«عمارت ملک» این عمارت که به صورت مجموعهٔ ساختمانی متعلق به یک قرن قبل است. در هشت کیلومتری شهر بوشهر قرارگرفته‌است.
مساحت زیربنای آن ۴۰۰۰ متر مربع بوده و در دورهٔ قاجاریه توسط معماران فرانسوی با مصالح محلی احداث شده و درب و پنجره آن زیر نظر مهندسین فرانسوی ساخته شده‌است. عمارت متعلق به یکی از ثروتمندان بوشهر به نام محمدمهدی ملک التجار بوده‌است. وی برای سفر تفریحی- تجاری به کشور فرانسه رفته و در آن جا با دیدن کاخ ورسای شیفته آن می‌شود و نمونه آن را در بوشهر پیاده می‌کند. این کاخ توسط متجاوزین انگلیس اشغال شده و به صورت مقر نظامی آن‌ها درآمد. آن‌ها بعد از سال‌ها استقرار در این کاخ با ورشکست شدن ملک التجار (صاحب اصلی کاخ) لوازم نفیس آن را با قیمت کم خریداری کرده و با خود بردند. در اواخر سلطنت رضا شاه این عمارت که خوابگاه نظامیان شده بود پس از چندین بار بازسازی رو به ویرانی نهاد و متأسفانه به خاطر وسعت زیاد هنوز مرمت نشده‌است. این سالها تعدادی بی خانمان در این عمارت زندگی می‌کنند.
این عمارت در سال ۱۳۹۷ توسط اداره کل میراث فرهنگی استان بوشهر و با همکاری سایر نهادها و سازمانهای استانی افرادی که در این عمارت سکنا گزیده بودند را به خارج از بنا منتقل کردند و در سال ۹۸ این بنا برای احیا و مرمت به بخش خصوصی واگذار گردید تا این بنا بعنوان هتل و پذیرایی سنتی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

## پیشینه
قوای انگلیس به منظور تصرف بوشهر در هلیله در دوشنبه ۹ ربیع الثانی ۱۲۷۳ برابر ۱۷ آذر ۱۲۳۵ و ۸ دسامبر ۱۸۵۶ از کشتی های خود پیاده شده و با استقرار ۳۰ عراده توپ ۴، ۵، ۶ و ۹ پوندی  و ۸ فوج سرباز هندی و سندی و بلوچ و عرب و انگلیسی در حمله اول ۱۰۰ تفنگچی که در هلیله بود را شکست داده و با باران توپ آنها را وادار به عقب نشینی کردند. روز سه شنبه را آنجا اتراق نموده و روز چهارشنبه با ۶ فوج سرباز و ۱۰۰۰ سوار و ۳۰ عراده توپ به جانب **قلعه بهمنی** (عمارت ملک بوشهر) که در آن هنگام یک فرسنگی بوشهر بوده است رهسپار شده و وقت سربرزدن آفتاب به کنار قلعه رسیدند. همان روز باقرخان تنگستانی هنگام سپیده دم از بوشهر رسیده و به همراهی احمدخان تنگستانی پسرش و شیخ حسین چاکوتاهی با ۴۰۰ تفنگچی با قوای انگلیس درگیر شدند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* دکتر: رازی، عبدالله، * (ازسلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه) * چاپ ششم، چاپخانهٔ: اقبال، انتشار سال ۱۳۶۳.
* حاتم، محمد، بن غریب، * «تاریخ عرب الهولة»، * چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
* صدیق، محمد، عبدالرزاق، * «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، * چاپ دوم،: مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
رده:بناهای تاریخی شهرستان بوشهر
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:عمارت‌‌های ایران
رده:معماری ایرانی
امامزاده کمال (ضیاءآباد)

**امامزاده کمال** مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان تاکستان در شهر  ضیاءآباد منتصب به حیدریه و در کنار ابهررود واقع شده‌است.

## تاریخچه
طبق ادعای کتیبه‌ها و مردم محلی این مکان مقبره کمال فرزند موسی کاظم هفتمین امام شیعیان بوده و با توجه به معماری مستحکم آن و همین‌طور دقتی که در آجرچینی‌های آن انجام شده‌است، می‌توان نتیجه گرفت که در زمان ساخت بنا، احترام و توجه بسیاری برای آن صرف شده‌است. بر اساس کتیبه سنگی امامزاده این بنا در سال ۸۶۱ قمری احداث شده‌است. این بنا هم‌اکنون نیز مورد احترام و توجه بسیار زیاد مردم منطقه است.

## معماری بقعه
بنای بقعه شامل سه بخش است و دو بخش الحاقی آن کاملاً نو ساز و فاقد هر گونه ارزش هنری است. شکل داخلی بنا نیز شش ضلعی و دارای نازک کاری است گنبد امازاده از نوع دو پوش رگ است بنا دارای تزیینات آجرکاری در میان طاق نماهای اضلاع خارجی است و در گوشه سازی‌های داخل آن نقوش گل و بته مشاهده می‌شود بنای امازاده کمال از آثار قرن نهم ه‍.ق و طرح آن در منطقه بی نظیر است.

ساختمان این امام‌زاده، بنایی شش ضلعی با گنبد مخروطیِ رُک است که به تمامی با آجر ساخته شده‌است. طول هر ضلع این بنا ۳/۹۵ متر است. گنبد بنا در دو بخش بر روی پایه‌ای شش ضلعی استوار شده‌است. بخش پایین گنبد، استوانه‌ای است که در حدود ۱/۴۰ متر ارتفاع دارد و پیرامون آن تا لبه‌های شش‌گانه بدنه بنا، فاصله بسیار کمی دارد. بر روی آخرین رج این ساقه استوانه‌ای شکل، یک ردیف آجرچینی به صورت دندانه‌دندانه انجام شده‌است و سپس رُک بنا بر روی دوره مزبور قرار گرفته‌است. آجرچینی همه قسمت‌های بنا و به‌خصوص گنبد آن، در نهایت سادگی، و در عین حال با دقت کامل انجام گرفته‌است.

داخل حرم امام‌زاده نیز شش ضلعی است و بر روی هر جرز آن، طاق‌نمایی برپا شده‌است که به کمک طاق‌نماها و کاربندی‌های میان‌شان، پایه‌ای گِرد برای استقرار گنبد به وجود آمده‌است. در داخل حرم، نقش و نگارهایی به صورت گلدان و گل‌وبوته با رنگ‌های آبی آسمانی، سبز و صورتی دیده می‌شود. در حال حاضر، در برابر درِ ورودیِ بنا، اتاقی به عنوان کفش‌کن قرار دارد که بعدها به بنای اصلی افزوده شده‌است. بر سردرِ ورودی امام‌زاده، کتیبه‌ای سنگی وجود دارد که متن آن چنین است: «واجب‌التعظیم امام‌زاده کمال‌ابن حضرت امام موسی کاظم علیهما تحیه و الصلوه و السلم […] بسعی خضربن باباحاجی فی شهر سنه……

و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## اهمیت در میان مردم منطقه
علاوه بر مدفن امامزاده کمال این منطقه اولین آرامستان مردم شهرک حیدریه و دومین آرامستان مردم شهر ضیاءآباد پس از امامزاده ولی به‌شمار می‌رود که مدفن این آرمستان بیش از 700 نفر می‌باشد.

این مکان همچنین محل دفن سرهنگ بدایار بهبودی و اروجعلی بهبودی از فرماندهان ارتش در جنگ ایران و عراق است و همچین حمید حاج محمدی فردی که اهدای عضو انجام داده در نزدیکی این بقعه دفن شده‌ است.

لازم به ذکر است که بسیاری از هیئت‌های عزاداری طبق رسم هر ساله در روزهای تاسوعا و عاشورا و الخصوص اربعین حسینی آیین عزاداری را در این مکان برگذار می‌کنند.

## نگارخانه
بندانگشتی|غروب امامزاده کمال|حاشیه|وسط

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* ضیاءآباد
* حیدریه
* تپه حیدریه
* امامزاده ولی

## منابع

رده:امامزاده‌ها در استان قزوین
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان تاکستان
امامزاده شاه احمد قاسم

**امامزاده شاه احمد قاسم** در قم، تقاطع خیابان معلم و سمیه، واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مردم قم به زبان محلی نام آن را شامَد قاسم تلفظ می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
کاروانسرای شاه‌عباسی (آوج)

**کاروانسرای شاه عباسی آوج** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آوج، شهر آوج، جاده قزوین به همدان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قزوین
تپه باستانی پرندک یک

**تپهٔ باستانی پرندک یک** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان رباط کریم، روستای پرندک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان رباط کریم
رده:تپه‌های باستانی شهرستان رباط‌کریم
چاه‌های تلا لافت

**چاه‌های تلا لافت** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در روستای لافت جزیره قشم استان هرمزگان واقع شده است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چاه در واقع زیرمجموعه‌ای از کولغ‌ها هستند با این تفاوت که عمق بیشتری دارند
چاه‌های تلا در بندر لافت در پشت قلعه نادری واقع شده‌اند.

این چاه‌ها در درون یک گودال بزرگ قرار دارند که شیب عمومی تپه‌های سنگی پیرامون روبه گودال دارد
البته تعدادی از چاه‌ها نیز در بالای گودال و روی شیب نسبتاً آرام شرق گودال واقع شده‌اند.

گفته می‌شود تعداد این چاه‌ها در گذشته به تعداد روزهای سال کبیسه ۳۶۶ چاه بوده است که شیب۲۶۶ تا از آنها به مرور زمان پر شده و در حال حاضر در حدود ۱۰۰ چاه باقی مانده است.

عمر آن در حدود ۴۰۰ سال بوده و در سال ۹۷۶ ه‍.ش به دستور حاکم وقت لافت خواجه کریم برای جبران کمبود آب و نجات مردم از کم‌آبی توسط غلامان او حفر شده است.

چاه‌های لافت در تخته سنگ حفر شده و هنگام بارندگی چون شیب عمومی تمام تپه‌های پیرامون روبه گودال است تمام چاه‌ها پر از آب می‌شود.

برداشت آب از چاه‌ها تقریباً در تمام طول سال جریان دارد
چاه‌های داخل گودال به طور متوسط ۲ تا ۳/۵ متر و چاه‌های بالای گودال بین ۵ تا ۶ متر عمق دارند. زنان و دختران با کوزه (جهله) و سطل و دبه آب می‌برند و مردان با کندیل (کندر) چوبی که بر دوش می‌گذارند و از دو سمت آن سطل با طناب آویخته شده است.

در بیرون از این مجموعه در قسمت پشت که آبادی لافت آغاز می‌شود چند چاه دیگر نیز وجود دارد. این چاه‌ها آب لب شور دارند که برای احشام استفاده می‌شود
این مجموعه چاه‌ها در گذشته میرآب داشتند و این میراب‌ها هم از بین زنان انتخاب می‌شدند و بیشتر نیز پیرزنان لافتی بودند و هنوز اهالی آخرین میراب‌ها را در یاد دارند از جمله این میراب‌ها می‌توان از شریفه بشیر و کتی تی نام برد. میراب‌ها بر کار برداشت آب از چاه‌های تلا نظارت کامل داشتند و در سالهای کم‌آبی سعی می‌کردند آب چاه‌ها را به نسبت مساوی بین مردم لافت تقسیم کنند.

نظافت چاه‌ها در گذشته بر عهده تمام مردم لافت بود و در سالهای اخیر نیز افرادی مسئول این کار بودند از جمله این افراد محمد صابرپور بود که زحمات زیادی در این زمینه انجام می‌دادند.

در مناطق دیگر اکثراً چاه‌ها نام خود را از حداث کنندهای خود می‌گیرند ولی چاه‌های تلا نام خود را از شکل و ویژگی‌های دیگری که برای آنها قائل بودند گرفته‌اند

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* وب سایت لافت نو

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قشم
رده:چاه‌های تاریخی شهرستان قشم
آرامگاه شیخ محمد رشید الدین بیدوازی

**بقعه شیخ محمد رشید الدین بیدوازی** مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در شهرستان اسفراین، روستای بیدواز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان اسفراین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اسفراین
رباط ویرانی

**رباط ویرانی** مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان شاندیز، روستای ویرانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

رباط کاروانسرای ویرانی در راه تابستانی مواصلاتی نیشابور به توس واقع و از نوع رباط‌های سرپوشیده و فاقد حیاط مرکزی می‌باشد. این بنا دارای نه غرفه با طاق‌های جناقی است که هشت غرفه به شکل قرینه روبرو و یک غرفه در انتهای بنا قرار گرفته‌است. در موزه مردم‌شناسی رباط ویرانی از مشاغل و حرف سنتی استان خراسان رضوی و به ویژه مشهد مقدس به نمایش گذارده شده و می‌توان آن را نخستین موزه مردم‌شناسی کشور و اولین موزه تخصصی مشاغل و حرف سنتی در خراسان به‌شمار آورد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مشهد
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
مسجد و گورستان پالمیریان

بندانگشتی|مسجد پالمریان
**مسجد و گورستان پالمیریان** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان بوشهر، جزیره خارک، دربدنه کوه اطراف جزیره واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بوشهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بوشهر
قلعه شاهدژ (نهبندان)

**قلعه شاهدژ (نهبندان)** مربوط به دوره سلجوقیان اسماعیلیه است و در ۶ کیلومتری شرق نهبندان، برفرازکوه شاهدژ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## فتح قلعه شاه‌دژ

### پیشینه و اهمیت قلعه شاه دژ
قلعه شاه دژ یکی از دژهای مهم و استراتژیک در نزدیکی اصفهان بود که توسط ملکشاه سلجوقی ساخته شده بود. این قلعه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، نقش مهمی در کنترل منطقه ایفا می‌کرد. پس از مرگ ملکشاه، این قلعه به دست اسماعیلیان افتاد و به پایگاهی برای فعالیت‌های آنان تبدیل شد. اسماعیلیان از این قلعه برای گسترش نفوذ خود و انجام عملیات‌های نظامی استفاده می‌کردند که این موضوع باعث نگرانی حکومت سلجوقی شد.

### محاصره و فتح قلعه
در سال ۱۱۰۶ میلادی، محمد بن ملکشاه، سلطان سلجوقی، تصمیم به بازپس‌گیری قلعه شاه دژ گرفت. او قلعه را محاصره کرد و این محاصره به مدت طولانی ادامه یافت. در طول این مدت، برخی از اسماعیلیان که در قلعه بودند، با دریافت امان، قلعه را ترک کردند و به سایر قلعه‌های خود رفتند. با این حال، احمد بن عبدالملک بن عطاش، فرمانده قلعه، به همراه گروهی کوچک مقاومت کردند. سرانجام، محمد بن ملکشاه به قلعه یورش برد و احمد بن عبدالملک و بسیاری از اسماعیلیان را کشت. پس از فتح قلعه، محمد بن ملکشاه دستور تخریب آن را صادر کرد تا دیگر مورد استفاده اسماعیلیان قرار نگیرد.

### پیامدهای فتح قلعه
فتح قلعه شاه دژ توسط محمد بن ملکشاه، ضربه‌ای سنگین به اسماعیلیان وارد کرد. این واقعه نه تنها باعث کاهش نفوذ آنان در منطقه شد، بلکه قدرت و اقتدار سلجوقیان را نیز تقویت کرد. تخریب قلعه شاه دژ نیز به معنای پایان استفاده از این پایگاه مهم توسط اسماعیلیان بود. این رویداد به عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ مبارزات سلجوقیان با اسماعیلیان به شمار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار ملی ایران
رده:آثاردوره سلجوقیان در شهرستان نهبندان
رده:اسماعیلیه
رده:جاذبه‌های گردشگری استان اصفهان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان اصفهان
رده:قلعه‌های اسماعیلیان
رده:قلعه‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان نهبندان
رده:قلعه‌های سلجوقیان
رده:محاصره‌های قرون وسطی
رده:نبردهای سلجوقیان
مجموعه خیرآباد

**مجموعه خیرآباد** مربوط به دوره قاجار است و شهرستان یزد در خیرآباد، یکی از محلات اهرستان، بلوار جوکار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان یزد
خانه حریری

**خانه حریری** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان تربیت، کوچه نور هاشمی، پلاک ۱۳۲ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

با توجه به اینکه  تبریز خاستگاه مکتب تبریز اول و مکتب تبریز دوم بوده‌است؛ موزه‌ای تحت عنوان **موزه مکاتب هنری تبریز (موزه مکتب هنر تبریز)** توسط اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی در محل خانه حریری دایر خواهد شد.

## معماری
خانه حریری از دو بخش بیرونی و اندرونی تشکیل شده‌است:
;بخش بیرونی
* طبقه زیر‌زمین: حوض‌خانه، انباری‌ها
* طبقه همکف: اتاق طنبی معروف به اتاق نقاشی (عمارت بادگیر)، راهروهای جانبی، تالار شمالی

;بخش اندرونی
* در دو طبقه

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تبریز
رده:عمارت‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:معماری ایرانی
رده:موزه‌های تبریز
آرامگاه هادی نجم‌آبادی

**مقبره [[هادی نجم‌آبادی|شیخ هادی نجم‌آبادی]]** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی، خیابان شیخ هادی واقع شده‌است و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نگارخانه

پرونده:Sardare maghbare sheikh hadi 1.jpg|
پرونده:Sardare maghbare sheikh hadi 3.jpg|
پرونده:Sardare maghbare sheikh hadi 4.jpg|


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تهران
آرامگاه شهید ثالث

**آرامگاه شهید ثالث** یا **مسجد شهید ثالث** آرامگاه محمدتقی برغانی (شهید ثالث) است که مربوط به دوره قاجار می‌باشد. این آرامگاه در قزوین، خیابان سلامگاه واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* محمدتقی برغانی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان قزوین
خانقاه نعمت‌الهی (یزد)

**خانقاه نعمت‌اللهی (خانه مودت)** مربوط به دوره قاجار است و در یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام، نزدیک چهارراه شهدا( میدان امیر چقماق )واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:خانقاه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان یزد
یخچال الغ بیک

**یخچال اوغول بیگ ** مربوط به قاجار است و در شهرستان تکاب، روستای اوغول بیگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهرستان تکاب قراردارد. مجموعه یخچال شامل یک رشته نهر سنتی کوچک منشعب از یکی از سرشاخه‌های رودخانه ساروق است و آب آن از شرق به غرب جریان دارد. این نهر به یک حوضچه ته‌نشینی و انجماد ختم می‌شود که در شرق یخچال واقع شده‌است. ورودی یخچال در غرب آن قرار دارد و به یک فضای مسقف مربع شکل کوچک منجر به یک در چوبی محدود می‌شود. دسترسی به کف یخچال از طریق هفده پله سنگی مماس به دیواره غربی و جنوبی داخل یخچال میسر است. در بالاترین نقطه سقف یخچال یک منفذ دایره شکل به قطر حدود نیم متر قرار دارد و نورگیر، محل تهویه و وارسی داخل یخچال محسوب می‌شود. نقشه بنا مدور و سقف آن گنبدی است در ساختمان یخچال از سنگ‌های رسوبی و آجرهای چهارگوش استفاده شده‌است، این بنا به استناد مطالعات تطبیقی به دوره قاجاریه تعلق دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تکاب
رده:چال‌های تاریخی شهرستان تکاب
رده:یخچال‌های تاریخی شهرستان تکاب
کاروانسرای خرزان

**کاروانسرای خرزان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قزوین، بخش کوهین، روستای خرزان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان قزوین
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قزوین
تپه مردآباد (ماهدشت)

**تپه مردآباد ([[ماهدشت]])** مربوط به هزاره ۵ تا هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان کرج مردآباد، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان کرج
رده:تپه‌های باستانی ماهدشت
تپه سفالی معمورین

**تپه سفالی معمورین** مربوط به هزاره ۶ تا هزاره اول قبل از میلاد است و در دهستان وهن‌آباد شهرستان رباط کریم (پیش از این در ری) ، درشمال فرودگاه امام خمینی (ره) واقع شده و تمامی زمین های روستای وهن‌آباد و اطراف آن و را شامل می شود. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* وهن آباد
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ری
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ری
رده:وهن‌آباد
چهارسوق و بازار شاهی یزد

**چهار سوق و بازار شاهی یزد** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، انتهای خیابان مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بازارهای تاریخی شهرستان یزد
رده:چهارسوق‌های تاریخی شهرستان یزد
آرامگاه بی‌بی مریم

**مقبره بی بی مریم (تم سنیتی)** مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در شهرستان قشم، روستای تم سنتی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های شهرستان قشم
رده:تم‌های شهرستان قشم
محوطه تنگ ملغان

**محوطه تنگ ملغان** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گچساران، روستای تلخاب شیرین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گچساران
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان گچساران
مسجد جامع بفروئیه

**مسجد جامع بفروئیه** مربوط به سدهٔ ۹ هجری قمری است و در شهرستان میبد، روستای بفروئیه، محله پایین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان میبد
رده:مسجدهای جامع
دبیرستان امام

**دبیرستان امام** مربوط به دوره پهلوی است و در همدان، خیابان میرزاده عشقی واقع شده. این اثر که در تاریخ  با شمارهٔ ثبت۲۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده، یکی از قدیمی‌ترین مراکز آموزشی همدان با حدود ۸۵ سال قدمت می‌باشد. معمار این اثر نیکلای مارکف معمار روس تبار ایرانی است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان همدان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان همدان
رده:ساختمان‌های نیکلای مارکف
پل گاومیشان

گاومیشان یک پل باستانی مربوط به دوره ساسانیان است، که در زمان های پس از آن نیز مورد مرمت قرار گرفته است. مهمترین مرمت آن مربوط به بدر ابن حسنویه است. این پل در فاصله 20 کیلومتری  شرق شهر دره شهر دراستان ایلام و بر روی رودخانه گاماسیاو ساخته شده‌است. . خاص‌ترین ویژگی‌های این پل، عرض دهانهٔ یکی از طاق‌های آن است که در معماری باستان، عریض‌ترین قلمداد می‌شود.

## موقعیت جغرافیایی
مردم شهرستان دره‌شهر معتقدند این پل در این شهرستان قرار دارد.اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران استان ایلام به ثبت رسیده ‌استبه عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان ایلام نیز معرفی شده‌است.

## مشخصات
طول این پل که از بناهای دوره ساسانی است حدود ۱۷۵ متر و عرض گذر سطح پل نزدیک به ۸ متر و۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر دارای ۶ چشمه طاق می‌باشد. پهنای پاتاقها، یا حدفاصل چشمه از ۵/۲ تا ۲۵ متر متغیر است. عرض چشمه اصلی این پل حدود ۳۳ متر و ۷۰ سانتیمتر، دهانه پل گاومیشان با بیش از ۵۰ متر عرض بزرگترین دهانه پل کشور است. هر چند که یکی از این دهانه‌ها بعد از عقب‌نشینی سپاه ایران در جریان حمله اعراب به ایران تخریب شد. در مورد مصالح باید گفته که مصالح اصلی آن ملاط، آجر و سنگ تشکیل می‌دهند. معماری پاتاقها به سبک معماری ساسانی است اما در چشمه طاقها آثار مرمت دوره‌های صفوی و قاجار دیده می‌شود.
بندانگشتی|نمایی از پل گاومیشان در سال ۲۰۱۵
## مرمت
اختلاف بر سر تملک پل گاومیشان میان استان ایلام و لرستان در سال ۱۳۸۴ عملیات مرمت و کاوش در این محوطه را متوقف گذاشت. تخریب در این پل ساسانی بحدی بود که فقط یک مرمت اضطراری می‌توانست آن را نجات دهد.
در اواخر سال ۱۳۸۴ پنجاه میلیون تومان از محل اعتبارات ملی برای بازسازی و مرمت پل تاریخی «گاومیشان» در استان ایلام در اختیار اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری این استان قرار گرفت.
نخستین فصل مرمت پل گاومیشان در سال ۱۳۸۷ به پایان رسید.

## جستارهای وابسته
* پل کشکان
* پل شکسته (خرم‌آباد)
* پل شکسته خسروآباد

## منابع

رده:پل‌های استان لرستان
رده:پل‌های تاریخی شهرستان دره‌شهر
رده:پل‌ها در ایران