اشکال‌زدا

بندانگشتی|اشکال‌یاب
**اِشکال‌زدا** یا **اشکال‌یاب**  یا **دیباگر** ابزاری کمکی جهت اجرای دستورهای زبان اسمبلی و برای ایجاد، آزمایش، اجرا، تغییر و اشکال یابی برنامه، به زبان اسمبلی است.یکی از مزایای نوشتن برنامه در محیط نرم‌افزار دیباگ این است که برنامه به‌طور مستقیم قابل اجرا بوده و نیازی به ترجمه ندارد.

## تاریخچه دیباگرها
اشکال‌زدایی یکی از مراحل اساسی در فرآیند توسعه نرم‌افزار است که از اوایل ظهور رایانه‌ها اهمیت پیدا کرد. اولین ابزارهای اشکال‌زدا بسیار ساده بودند و عمدتاً برای برنامه‌نویسی زبان اسمبلی طراحی شده بودند. با پیشرفت فناوری، دیباگرها نیز توسعه یافته و به ابزارهای پیچیده‌تر و چندمنظوره تبدیل شدند.

## خصوصیات
# به‌طور مستقیم به زبان اسمبلی برنامه نوشت و آن را اجرا کرد.
# برنامه آماده به زبان اسمبلی را می‌توان به محیط دیباگ انتقال داده و آن را آزمایش و اجرا نمود.
# برنامه اسمبلی را می‌توان دستور به دستور اجرا کرد، محتوای ثبات‌ها و خانه حافظه را مشاهده و تغییرات لازم را انجام داد.
# محتویات خانه حافظه هر سگمنت را می‌توان دید.

یکی از محاسن برنامه دیباگ این است که تمام دستورها را به زبان اسمبلی و معادل آنها، به زبان ماشین (در کد هگزا دسیمال)نشان می‌دهد.

## ویژگی‌ها و عملکردهای اصلی دیباگرها

### '''اجرای خط به خط (Step-by-Step Execution):'''
این قابلیت به توسعه‌دهنده امکان می‌دهد که برنامه را به‌صورت گام‌به‌گام اجرا کند تا مکان دقیق خطا مشخص شود.

### '''بررسی متغیرها و حافظه'''
توسعه‌دهنده می‌تواند مقادیر متغیرها و خانه‌های حافظه را در هر لحظه مشاهده کرده و تغییرات لازم را اعمال کند.

#### '''تنظیم نقاط توقف (Breakpoints)'''
نقاط توقف، نقاطی در کد هستند که برنامه در هنگام رسیدن به آن‌ها متوقف می‌شود تا بتوان وضعیت را بررسی کرد.

#### '''مشاهده دستورات اسمبلی'''
دیباگرها اغلب امکان مشاهده دستورات اسمبلی و معادل آن‌ها به زبان ماشین (کد هگزادسیمال) را فراهم می‌کنند.

#### '''شبیه‌سازی رفتار پردازنده'''
دیباگرها می‌توانند رفتار پردازنده و تعامل آن با حافظه را شبیه‌سازی کنند.

## انواع دیباگرها

### '''دیباگر سطح پایین'''
این دیباگرها برای اشکال‌زدایی برنامه‌هایی که مستقیماً با سخت‌افزار تعامل دارند (مانند برنامه‌های اسمبلی) طراحی شده‌اند.

### '''دیباگر سطح بالا'''
برای برنامه‌های نوشته‌شده به زبان‌های سطح بالا (مانند C++، Java یا Python) استفاده می‌شوند و با رابط کاربری گرافیکی کاربرپسند ارائه می‌شوند.

### '''دیباگرهای تعاملی'''
به توسعه‌دهنده امکان می‌دهند تا در حین اجرای برنامه، با آن تعامل داشته باشد و وضعیت‌ها را تغییر دهد.

### '''دیباگرهای از راه دور'''
این ابزارها به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهند تا کدی را که روی یک دستگاه دیگر اجرا می‌شود اشکال‌زدایی کنند.

## مزایا و معایب استفاده از دیباگرها

### مزایا

* کاهش زمان موردنیاز برای شناسایی و رفع خطا.
* امکان مشاهده جزئیات اجرای برنامه.
* تست برنامه در شرایط واقعی و محیط‌های شبیه‌سازی‌شده.

### معایب

* ممکن است برای توسعه‌دهندگان مبتدی پیچیده باشد.
* دیباگرهای پیشرفته نیازمند منابع سخت‌افزاری بیشتری هستند.

## ابزارهای رایج دیباگر
برخی از محبوب‌ترین ابزارهای دیباگر عبارتند از:

### '''GDB (GNU Debugger)'''
ابزار خط فرمانی قدرتمند برای اشکال‌زدایی برنامه‌های نوشته‌شده به زبان‌های C و C++.

### '''Visual Studio Debugger'''
دیباگر گرافیکی و پیشرفته‌ای که در IDE ویژوال استودیو تعبیه شده است.

### '''LLDB'''
دیباگری که توسط پروژه LLVM توسعه داده شده و به زبان‌های مختلف خدمت می‌کند.

### '''Chrome DevTools'''
ابزار اشکال‌زدایی مخصوص مرورگر گوگل کروم برای تحلیل و رفع خطاهای وب‌سایت‌ها.

### '''Xcode Debugger'''
دیباگر ارائه‌شده در IDE Xcode مخصوص توسعه اپلیکیشن‌های iOS و macOS.

## کاربردهای دیباگر

### '''توسعه نرم‌افزار'''
دیباگرها به توسعه‌دهندگان کمک می‌کنند تا رفتار کد خود را تحلیل کنند و مشکلات منطقی و فنی را شناسایی و رفع کنند.

### '''تحلیل کد مخرب'''
در امنیت سایبری، دیباگرها برای بررسی و تحلیل بدافزارها استفاده می‌شوند.

### '''آموزش برنامه‌نویسی'''
استفاده از دیباگرها یکی از بهترین روش‌ها برای آموزش مفاهیم عمیق برنامه‌نویسی است.

## اصطلاحات مرتبط با دیباگر

### '''Bug'''
به معنای خطا یا اشکال در نرم‌افزار.

### '''Breakpoint'''
نقطه‌ای در کد که برنامه در هنگام رسیدن به آن متوقف می‌شود.

### '''Step Over / Step Into'''
فرمان‌هایی برای کنترل نحوه حرکت در خطوط کد در هنگام اشکال‌زدایی.

### '''Core Dump'''
خروجی‌ای که اطلاعات حافظه برنامه را هنگام وقوع خطا ثبت می‌کند.

## جستارهای وابسته
* فازینگ
* اشکال نرم‌افزاری
* ابزار تست نرم‌افزار
* هنر گلیچ
* رفع اشکال
* اشکال‌زدایی
* خطای منطقی
* اشکال سخت‌افزاری
* اشکال نرم‌افزاری
* جداسازی عمل‌وند
* اتلاف توان سی‌پی‌یو
* مقیاس‌بندی ولتاژ پویا
* دروازه‌بندی ساعت
*  رمزگذاری اتوبوس
* باتری قابل شارژ

## منابع

## پانویس

* 
* 

رده:اشکال‌یاب (برنامه‌نویسی)
رده:اشکال‌زدایی
رده:انواع نرم‌افزارهای کاربردپذیری