اعدام در ملأ عام

**اعدام در ملاء عام** یا **اعدام علنی** نوعی از مجازات مرگ است که در آن «اعضای عموم مردم می‌توانند داوطلبانه حضور یابند». این تعریف شامل مواردی نمی‌شود که تنها تعداد اندکی شاهد برای تضمین پاسخگویی مجریان حکم دعوت می‌شوند. هدف اصلی این اعدام‌ها در طول تاریخ بازداشتن افراد از سرپیچی از قوانین یا مقامات بوده است. حضور در چنین مراسمی در گذشته تشویق می‌شد و گاه حتی اجباری بود.

امروزه بیشتر کشورها یا به‌طور کامل مجازات اعدام را لغو کرده‌اند یا عملاً آن را کنار گذاشته‌اند. هرچند بسیاری از کشورها اکنون اعدام علنی را ناپسند می‌دانند، این روش در برهه‌هایی از تاریخ تقریباً در همه جا اجرا شده است. در گذشته، اعدام‌های علنی به دلیل نقش بازدارنده‌شان بر اعدام‌های پشت درهای بسته ترجیح داده می‌شدند، گرچه کارایی واقعی این روش مورد تردید بوده است. این مراسم همچنین به محکومان فرصت می‌داد تا سخن پایانی خود را بیان کنند، به دولت امکان می‌داد قدرت خود را در برابر شهروندان نشان دهد و برای مردم به منزله یک نمایش عمومی تلقی می‌شد. افزون بر این، اعدام علنی ابزاری برای نمایش برتری دولت بر مخالفان سیاسی نیز به شمار می‌رفت.

## قانون اعدام در ملاء عام

### اروپا
در قرن هفدهم، استفاده از شکنجه پیش از مرگ کاهش یافت و به‌جای آن بدن محکومان پس از مرگ برای نمایش عمومی مثله می‌شد. تا اوایل قرن هجدهم، شمار اعدام‌ها در اروپای غربی نسبت به قرن پیش از آن حدود ۸۵ درصد کاهش یافت، زیرا نظام قضایی به سمت رویکردی عقلانی‌تر و مبتنی بر حقوق بشر حرکت کرد که بر یافتن بهترین روش‌های بازدارندگی متمرکز بود. با این حال، در قرن هجدهم و نوزدهم، به‌ویژه در دوره‌های ناآرامی اجتماعی، موج‌های تازه‌ای از اعدام‌ها پدید آمد.

اندیشمندانی چون جرمی بنتام و چزاره بکاریا در قرن هجدهم به نقد اعدام‌های علنی پرداختند. البته همه متفکران روشنگری مخالف این شیوه نبودند؛ برای نمونه، کالبدشناسان از اعدام‌ها برای به‌دست آوردن اعضای سالم بدن جهت مطالعه و آزمایش بهره می‌بردند. از سوی دیگر، شکنجه پس از مرگ که بخشی از اعدام علنی محسوب می‌شد، از نظر برخی افراد بی‌احترامی به جسد تلقی می‌گردید و باور داشتند می‌تواند مانع ورود فرد به بهشت شود.

در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، اروپا شاهد فاصله گرفتن از نمایش‌های عمومی اعدام و حرکت به سمت اعدام‌های خصوصی و محرومیت از آزادی (مانند زندان، آزادی مشروط و خدمات اجتماعی) بود. این روند با گرایشی عمومی برای پنهان کردن مرگ از چشم عموم همسو بود.

#### فرانسه
[بندانگشتی|صحنه اعدام [یوجین ویدمن با گیوتین در ملا عام]]
در فرانسه، اعدام‌های علنی تا سال ۱۹۳۹ ادامه داشت. پس از آنکه فیلمی مخفی از اعدام یوجین ویدمن با گیوتین منتشر شد و واکنش‌های منفی برانگیخت، دولت تصمیم گرفت اعدام‌ها را خصوصی کند. گزارش‌های تکان‌دهنده‌ای از رفتار تماشاگران، از جمله جمع‌آوری خون وایدمن با تکه‌های پارچه به‌عنوان یادگاری، باعث شد رئیس‌جمهور آلبر لبرون اعدام علنی را ممنوع کند و آن را موجب «برانگیختن غرایز پست انسانی» دانست.

#### آلمان
در آلمان نازی، اعدام علنی با روش‌هایی چون حلق‌آویز کردن، تیرباران و گردن‌زنی انجام می‌شد.

#### بریتانیا
در بریتانیا، آخرین اعدام علنی در تایبرن هیل در سال ۱۸۰۱ انجام شد و پس از آن همه اعدام‌ها در یورک، درون قلعه یورک (اما همچنان علنی) صورت گرفت تا «ورود به شهر با صحنه کشاندن مجرمان در خیابان‌ها ناخوشایند نباشد». در لندن، محکومان به مرگ در زندان نیوگیت نگهداری می‌شدند و حکم در خیابان به اجرا درمی‌آمد. جمعیت انبوه و گاه بی‌نظم در این مراسم حضور می‌یافتند. آخرین اعدام علنی در بریتانیای کبیر در سال ۱۸۶۸ انجام شد و پس از آن مجازات مرگ در حریم خصوصی زندان‌ها اجرا گردید. در اسکاتلند، آخرین اعدام علنی حلق‌آویز شدن رابرت اسمیت در دمفریز در همان سال بود. در ایرلند نیز آخرین اعدام علنی در سال ۱۸۶۶ با حلق‌آویز شدن جان لوگ در داون‌پاتریک ثبت شد.

### قاره آفریقا

#### '''لیبریا'''

در دهه‌ ۱۹۷۰، ویلیام تالبوت رئیس‌جمهور وقت لیبریا، از اعدام‌های علنی به‌عنوان ابزاری برای بازدارندگی از جرم استفاده می‌کرد. بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۹، شانزده فرد محکوم به قتل در ملأ عام به دار آویخته شدند. اعدام علنی «هارپر سِوِن» در سال ۱۹۷۹ به دلیل ارتباط با مجموعه‌ای از قتل‌های آیینی و جادوگری توجه ویژه‌ای را برانگیخت.

### قاره آسیا
بر اساس گزارش عفو بین‌الملل، در سال ۲۰۱۲ «اعدام‌های علنی در ایران، کره شمالی، عربستان سعودی و سومالی انجام شده بود». هرچند این سازمان کشورهایی چون سوریه، افغانستان و یمن را در فهرست خود قرار نداده، اما گزارش‌هایی وجود دارد که دولت‌ها و بازیگران غیردولتی همچون داعش در این کشورها اقدام به اعدام علنی کرده‌اند.

#### ایران
[چپ|بندانگشتی|250px|اعدام [اسماعیل رنگرز، پارس‌آباد، ۱۳۹۶]] اعدام علنی در ایران یک مجازات قانونی است.

#### کویت
در کویت نیز گاهی اعدام‌ها به‌صورت علنی انجام شده است. زندانیان به پای چوبه دار برده می‌شوند و پس از تأیید حکم توسط مقام ارشد پلیس، مجازات اجرا می‌شود.

#### عربستان سعودی
اعدام‌های علنی در عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۲ به‌طور گسترده رایج بود؛ اما از آن زمان، اعدام‌ها در خفا انجام می‌شوند. میدان «دیره» در ریاض که پیش‌تر یکی از شناخته‌شده‌ترین مکان‌های اعدام علنی بود، از سال ۲۰۱۹ دیگر برای این منظور استفاده نشد.

#### کره شمالی
[چپ|بندانگشتی|250px|اعدام در ملاء عامِ یک زن بوسیله طالبان در [ورزشگاه غازی در کابل, افغانستان (۱۶ نوامبر ۱۹۹۹)]] اعدام علنی در کره شمالی، یک مجازات قانونی است.

## پانویس

رده:مجازات اعدام
رده:اعدام‌های در ملأ عام