open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چگالی

**چگالی یعنی نسبت جرم به حجم. چگالی**(در فارسی ایران)، یا **دِنسیته**  (که به آن **چگالی جرم حجمی** یا **جرم ویژه** نیز می‌گویند) جرم یک ماده به ازای حجم واحد آن است. یا به عبارت دیگر جرم یک متر مکعب از یک جسم را گویند و آن را با نماد **ρ** (رو) نشان می‌دهند و از رابطه 
\rho = \frac{m}{V} \,
 به دست می‌آید؛ که **ρ** چگالی، **m** جرم جسم، و **V** حجم جسم است.

در برخی موارد (به عنوان مثال، در صنعت نفت و گاز ایالات متحده)، چگالی به‌طور ضعیف به عنوان **وزن** آن در واحد **حجم** تعریف می‌شود، اگرچه این از نظر علمی نادرست است (چراکه جرم با سرعت و وزن با جاذبه تغییر می‌کند) که این کمیت به‌طور خاص وزن مخصوص نامیده می‌شود.

چگالی یک ماده با تغییر دما و فشار تغییر می‌کند. این تغییرات معمولاً برای جامدها و مایع‌ها کوچک بوده ولی برای گازها بسیار بزرگ است. افزایش فشار بر روی یک جسم باعث کاهش حجم آن شده و در نتیجه باعث افزایش چگالی می‌شود. افزایش دمای یک ماده باعث افزایش حجم (به جز در چند مورد استثنا) و در نتیجه کاهش چگالی آن می‌شود. در بسیاری از گرمایش قسمت پایین ظرف به دلیل کاهش چگالی قسمت گرم شده، باعث ایجاد جریان همرفتی از پایین به بالا می‌شود.

معکوس چگالی یک ماده معمولاً حجم مخصوص خوانده می‌شود و معمولاً در ترمودینامیک کاربرد دارد. چگالی یک خاصیت شدتی است چرا که افزایش مقدار یک ماده باعث افزایش جرم آن می‌شود؛ نه چگالی.

چگالی و وزن ویژه تفاوت دارند. چگالی، **جرمِ** حجم واحد یا جرم ویژه است، اما وزن ویژه، **وزنِ** حجم واحد است. گاهی برای ساده‌سازی مقایسه چگالی در بین سیستم‌های یکای مختلف، به جای چگالی از «چگالی نسبی» یا «وزن مخصوص» استفاده می‌شود، که برابر نسبت چگالی آن ماده به چگالی یک ماده استاندارد یا مرجع است، که معمولاً «آب» را به عنوان ماده مرجع در نظر می‌گیرند. در نتیجه اگر چگالی نسبی یک ماده کمتر از یک باشد بر روی آب شناور می‌ماند.

## فرمول اصلی چگالی
چگالی به صورت جرم تقسیم بر حجم به‌دست می‌آید.


\rho = \frac{m}{V} \,


که در آن  \rho (رو) دانسیته یا چگالی است؛ **<math>m</math>** جرم است و V حجم است.

## یکاهای رایج
یکای اس‌آی برای چگالی:
* کیلوگرم بر متر مکعب (kg/m³)
سیستم SI یکاهای متری بیرون از اس‌آی:

گرم بر لیتر (g/L) یا گرم بر دسی‌متر مکعب (g/dm³) که از یکاهای هم‌ارز با کیلوگرم بر متر مکعب (kg/m³) هستند و معمولاً در آزمایشگاه استفاده می‌شوند. به عنوان مثال چگالی آب در دمای ۴ درجه سلسیوس، ۱۰۰۰g/L است.
* کیلوگرم بر لیتر (kg/L). آب عموماً چگالی ۱ kg/L دارد، که یکای مناسبی را فراهم می‌سازد.
* کیلوگرم بر دسی‌متر مکعب (kg/dm³)
* گرم بر میلی‌لیتر (g/mL)،
* گرم بر سانتی‌متر مکعب (g/cc یا g/cm³).
این‌ها از نظر عددی برابرند با kg/L (1 kg/L = ۱ kg/dm³۱ g/cm³ = ۱ g/mL).

در یکاهای سفارشی ایالات متحده یا یکاهای امپراتوری، یکاهای چگالی این‌ها را هم شامل می‌شود:
* اونس بر اینچ مکعب (oz/cu in)
* پوند بر اینچ مکعب (lb/cu in)
* پوند بر فوت مکعب (lb/cu ft)
* پوند بر یارد مکعب (lb/cu yd)
* پوند بر گالون (برای آمریکا یا گالون امپراتوری) (lb/gal)
* پوند بر بوشل آمریکا (lb/bu)
* اسلاگ بر فوت مکعب.

## چگالی‌ها
### چگالی مواد

### چگالی دیگر مواد وجود در فضا

### آب

### هوا

### حجم مولی فاز مایع و جامد عناصر

## جستارهای وابسته
* جرم (فیزیک)
* حجم

## منابع

رده:چگالی جرم
چگالش
رده:شیمی‌فیزیک
رده:فیزیک مقدماتی
رده:کمیت‌های فیزیکی
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:مفهوم‌های هواشناسی
رده:مکانیک محیط‌های پیوسته
آن‌هوی

**آن‌هوی**  (خوانده شود: **آن‌خوی**) یکی از استان‌های چین است که در شرق چین، در آن‌سوی حوضه‌های آبریز رودهای یانگ‌تسه و هوآی‌هه قرار دارد.

محدودهٔ آن از سوی شرق با استان جیانگسو، از جنوب شرقی با ژجیانگ، در جنوب با جیانگژی، در جنوب غربی با هوبئی، در شمال غربی با هنان و در سوی شمال از راه باریکه‌ای با استان شاندونگ هم‌مرز است.

مرکز آن شهر هفئی (Hefei) است. جمعیت آن بالغ بر شصت و چهار میلیون نفر است. مساحت این استان برابر ۱۳۹٬۴۰۰ کیلومتر مربع است.

بندانگشتی|260px|جایگاه استان آن‌هوی در نقشه چین

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه دولتی آن‌هوی


آن‌هوی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۷ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۲ (میلادی) در چین
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۷ (میلادی) در چین
رده:تقسیمات کشوری چین
الگوریتم لونبرگ-مارکوارت

**الگوریتم لونبرگ-مارکوارت** روشی است برای یافتن کمینه یک تابع غیر خطی چند متغیره که به عنوان یک روش استاندارد برای حل مسئله کمینه مربعات برای توابع غیرخطی درآمده است.

الگوریتم لونبرگ-مارکوارت (LMA) بین الگوریتم گاوس-نیوتون (GNA) و روش گرادیان کاهشی درونیابی می‌کند. LMA از GNA مقاوم‌تر است، که یعنی در بسیاری مواقع، حتی اگر بسیار دورتر از کمینه نهایی شروع کرده باشد، جوابی را پیدا می‌کند. از دیگر سو، برای تابع‌های خوشرفتار و پارامترهای آغازین معقول، LMA کمی کندتر از GNA است. LMA پرطرفدارترین الگوریتم برازش خم است و کاربران کمی ممکن است به روش‌های دیگر برازش خم نیاز پیدا کنند.

## مسئله
m تابع f_1,\cdots,f_mاز n پارامتر p_1,\cdots,p_n که m \ge n داده شده‌اند. برای آسانی از نمادگذاری برداری برای هر دوی تابع‌ها و پارامترها استفاده می‌کنیم.

: \mathbf{f^T}=(f_1,\cdots,f_m) و \mathbf{p^T}=(p_1,\cdots,p_n)

مسئله کمترین مربعات شامل جستن بردار پارامترهای \mathbf{p} است که برای آن تابع هزینه

: S(\mathbf{p})=\mathbf{f^Tf}=\sum_{i=1}^m{[f_i(\mathbf{p})]}^2

کمینه می‌شود.

کاربرد اصلی در مسئله برازش خم کمترین مربعات است: مجموعه‌ای از جفت‌های تجربی داده به فرم (t_i,y_i) در دست است، می‌خواهیم \mathbf{p} پارامترهای خم مدل c(t|\mathbf{p}) را به گونه‌ای بهینه کنیم که مجموع مربعات انحراف‌ها

: f_i(\mathbf{p})=y_i-c(t_i|\mathbf{p})

کمینه گردد.

(صحبتی دربارهٔ نمادگذاری: ما از حرف x به خاطر اینکه برخی اوقات به جای p و برخی اوقات به جای t استفاده می‌شود خودداری می‌کنیم)

## راه حل
مانند سایر الگوریتم‌های کمینه‌سازی عددی، الگوریتم لونبرگ-مارکارد یک رویه تکراری است. برای شروع کمینه‌سازی، کاربر باید یک حدس آغازین برای بردار \mathbf{p} پارامترها ارائه کند. در بسیاری مواقع یک حدس ناآگاهانه استاندارد مانند \mathbf{p^T}=(1,1,\cdots,1) به خوبی کار می‌کند. در جاهای دیگر، الگوریتم تنها وقتی کار می‌کند که حدس آغازین تا حدی به جواب نهایی نزدیک باشد.

در هر گام تکرار، بردار \mathbf{p} پارامترها با یک تخمین جدید \mathbf{p+q} جایگزین می‌شود. برای دستیابی به \mathbf{q} توابع f_i(\mathbf{p+q}) با خطی‌سازیشان

: \mathbf{f(p+q)\approx f(p)+Jq}

تخمین زده می‌شوند که \mathbf{J} ژاکوبین \mathbf{f} در \mathbf{p} است.

در یک کمینه مجموع مربعات S، داریم \nabla_qS=0. با خطی‌سازی بالا، از این به معادله زیر می‌رسیم

: (\mathbf{J^TJ})\mathbf{q}=-\mathbf{J^Tf}

که \mathbf{q} را می‌توان از آن با وارون کردن \mathbf{J^TJ} بدست آورد. کلید LMA جایگزینی این معادله با «نسخه میراشده» آن است

: (\mathbf{J^TJ}+\lambda)\mathbf{q}=-\mathbf{J^Tf}

ضریب میرایی نامنفی \lambda در هر تکرار تنظیم می‌شود. اگر کاهش S تند بود مقدار کوچک‌تری به آن می‌دهیم که الگوریتم را به GNA نزدیکتر می‌کند، اما اگر یک تکرار کاهش ناکافی نشان داد \lambda را افزایش داده و یک گام را نزدیکتر به جهت نزول گرادیانی برمی‌داریم. ضریب میرایی مشابهی در ساماندهی تیخونوف دیده می‌شود که در حل مسائل خطی کژنمود سودمند است.

اگر یک طول قدم بازیابی شده یا کاهش مجموع مربعات برای آخرین مجموعه پارامترهای \mathbf{p}از مقادیر از پیش تعیین شده کمتر باشند تکرار پایان می‌یابد و آخرین بردار پارامتر \mathbf{p} به عنوان جواب در نظر گرفته می‌شود.

## منابع

## جستارهای وابسته
* برنامه‌ریزی غیرخطی

رده:الگوریتم‌های آماری
رده:الگوریتم‌های بهینه‌سازی
رده:روش‌های بهینه‌سازی
رده:کمترین مربعات
کردی مکریانی

**مُکریانی**؛ نام یکی از لهجه‌های اصلی گویش کردی میانی از زبان کردی است. لهجه مکریانی در منطقه شهرستان مهاباد، بوکان، سردشت، پیرانشهر، اشنویه ، نقده، تکاب، شاهین دژ و میاندوآب و همچنین در برخی روستاهای بیجار ، نزدیک به تکاب رواج دارد و همچنین در شهرهای رانیه ، قلعه دیزه رواندز در کردستان عراق رواج دارد. نام مکریانی یا مکری مربوط به قبیله‌ای کهن با نام مکری است. لهجه سورانی هولیری اربیل با موکریانی تقریباً شبیه هم هستند. موکریانی نسبت به سایر لهجه‌های شاخه کردی میانی مانند اردلانی، بیشترین نزدیکی را با لهجه سورانی اربیل دارد.

ایل‌های دهبکری، منگور، گورک، بامره، زرزا، سویسنی، فیض الله بیگی، مکری، بریاجی، آلان، پیران، بیگزاده، مامش، آکو، بلباس و پژدری تماماً با کردی مکریانی صحبت می‌کنند، که از این میان ایلات گورک در ارومیه و سلماس و فیض الله بیگی و پیران در وان و دیاربکر کردستان ترکیه، هنوز با گویش کرمانجی صحبت می‌کنند. ( این ایلات از شمال کردستان به منطقه مکریان مهاجرت کرده‌اند و در تشکیل لهجه مکریانی مؤثر بوده‌اند) 

لهجه مکریانی یکی از لهجه‌های کردی میانی است و مختص مکریان است که شهرهای مهاباد، بوکان، سردشت، پیرانشهر، اشنویه ، نقده ، میاندوآب ، شاهین دژ و تکاب را شامل می‌شود. لازم به ذکر است که شهرهای مراغه و بانه و سقز هم جزو منطقه مکریان محسوب می‌شوند ، ولی شهر مراغه به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند و شهرهای سقز و بانه به زبان کردی اردلانی صحبت می‌کنند ، اردلانی هم لهجه‌ای از گویش سورانی در  زبان کردی است.
## مقایسه کردی مکریانی با کردی اردلانی

## تفاوت‌های نحوی و صرفی مکریانی با گویش اردلانی

**• حفظ ساخت ارگاتیو:**  
در گویش سنندجی، ساخت ارگاتیو در زمان گذشته هنوز حفظ شده‌است، در حالی‌که در مهاباد این ساخت حذف شده و افعال به‌صورت تحلیلی صرف می‌شوند.

**• استقلال ضمایر فاعلی و مفعولی:**  
در سنندجی، ضمایر فاعلی و مفعولی اغلب به‌صورت جدا از فعل می‌آیند (مثلاً: «دی یان» = ایشان را دید).  
در مهاباد، این ضمایر در فعل ادغام شده‌اند (مثلاً: «بینن» = دیدند)، که نشانهٔ گذار به ساختار تحلیلی است.

**• نشانه‌های مفعولی:**  
در سنندجی، پسوند مفعولی «یانی» (معادل «را» در فارسی) حفظ شده‌است که از ویژگی‌های زبان‌های ایرانی میانه است.  
در مهاباد این پسوند یا حذف شده یا بسیار کم‌رنگ است.

**• نوع صرف فعل در گذشته:**  
در سنندجی، صرف فعل گذشته «پایه‌ای» یا ناقص است و نشانگر شخص و شمار معمولاً از طریق ضمیر جداگانه بیان می‌شود.  
در مهاباد، صرف فعل کامل و تحلیلی است که تحولی جدیدتر به‌شمار می‌آید.

**• ریشهٔ واژگان:**  
گویش سنندجی در بسیاری از افعال و واژگان، ریشه‌های پهلوی یا پارسی میانه را حفظ کرده‌است (مثلاً: «دی» ← ریشهٔ پهلوی «دیدن»).  
در مقابل، در مهاباد واژگان ساده‌تر یا وام‌واژه‌ها کاربرد بیشتری دارند.

## نمونهٔ مقایسه‌ای: جملهٔ «تو من را در گریه غرق کردی» در سورانی و اردلانی

در جدول زیر یک نمونهٔ مقایسه‌ای میان کردی سورانی و گویش اردلانی (سنندجی) آمده است که از نظر صرف و نحو تفاوت‌های معناداری نشان می‌دهد. این نوع مثال‌ها در توصیف‌های گویش‌شناختیِ کردی توسط زبان‌شناسانی همچون مک‌کنزی و پژوهش‌های جدیدتر دربارهٔ ارگاتیویته در کردی بررسی شده‌اند.

**توضیح:** تفاوت میان این دو گونه نشان‌دهندهٔ گرایش سورانی به الگوی مفعولی-فاعلی (nominative–accusative) و حفظ برخی ساخت‌های ارگاتیو در اردلانی است. این پدیده در زبان‌شناسی تاریخی کردی اهمیت ویژه‌ای دارد و با تحول افعال متعدی گذشته از دورهٔ فارسی میانه به کردی مرتبط دانسته می‌شود.

## منابع

رده:زبان کردی
رده:لهجه‌های زبان کردی
رده:لهجه‌های گویش میانی کردی
اردشیر ریپورتر

[بندانگشتی|260px|'''اردشیر جی'''، '''[مهدی ملک‌زاده** (نویسنده کتاب تاریخ مشروطیت) و پدرش **ملک‌المتکلمی**[[ملک‌المتکلمین|**ن**]] (از بابیان ازلی)]]

[[سر (عنوان)|سر]] **اردشیر جِی ریپورتر*' ( – ) پسر اِدولجی ریپورتر است که در یک خانوادهٔ [[زرتشتی]] [[پارسیان هند|ایرانی‌تبار در بمبئی]] به دنیا آمد. [[شاپور ریپورتر]] پسر اوست.

== ورود به ایران ==
اردشیر پس از گذراندن تحصیلات ابتدائی و متوسطه در [[بمبئی]] به [[انگلستان]] رفت و حقوق و [[علوم سیاسی]]، تاریخ شرق، و [[تاریخ باستان]] خواند. در اوائل سال ۱۸۳۹ به بمبئی برگشت. در پاییز همان سال در پی درگذشت کیخسرو جی خان صاحب، سرپرست [[زرتشتیان ایران]]، اردشیر از سوی سر دینشاه پتیت، رئیس انجمن اکابر پارسیان بمبئی به عنوان نماینده این انجمن و سرپرست جدید زرتشتیان برگزیده شد و به ایران رفت. اردشیر جی پس از ورود به ایران در خانه ارباب [[جمشید جمشیدیان]] زندگی کرد. اردشیر در ایران [[ازدواج]] کرد و حاصل آن دو پسر به نام‌های جمشید و شاپور بود. در سال ۱۲۷۸ [[مدرسه علوم سیاسی]] توسط [[نصرالله مشیرالدوله|میرزا نصرالله خان مشیرالدوله]] و پسرش میرزا حسن خان مشیرالملک ([[حسن پیرنیا]]) تأسیس شد. اردشیر جی در کنار آموزگارانی چون مشیرالدوله، [[صدیق حضرت]]، میرزا حبیب‌الله معلم و عبدالرزاق خان، آموختن [[تاریخ]] را برعهده گرفت.

== کودتای اسفند ۱۲۹۹ ==
از سال [[۱۸۹۳ (میلادی)]] شبکه اطلاعاتی گسترده حکومت [[راج بریتانیا]] در ایران به وسیله [[سر (عنوان)|سِر]] اردشیر ریپورتر اداره می‌شد و نقش اصلی در [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]] و رویدادهای پس از آن داشت. این شبکه بود که [[رضاشاه|رضاخان]] را برکشید و همه مقدمات کودتا را فراهم آورد و سپس مسیر دشوار او را برای تأسیس [[دودمان پهلوی]] هدایت و هموار کرد. البته در آن کودتا [[سرلشکر]] [[سر (عنوان)|سِر]] [[ادموند آیرونساید]] (بعدها: بارون آیرونساید یکم) فرمانده نیروهای نظامی بریتانیا مستقر در شمال ایران (نُرس پِرشیا فُرس یا نُرپِرفُرس) نیز نقش داشت؛ ولی باید توجه نمود که این نقش محدود بود. آیرونساید تنها مدت کوتاهی در [[خاور میانه]] و در ایران بود. ادموند آیرونساید از [[۴ اکتبر]] [[۱۹۲۰ (میلادی)|۱۹۲۰]] تا [[۱۷ فوریه]] [[۱۹۲۱ (میلادی)|۱۹۲۱]] یعنی کمتر از چهارماه و نیم فرمانده نیروهای نظامی بریتانیا مستقر در شمال ایران بود که مأموریت جنگ با بلشویک‌ها را به عهده داشت. ادموند آیرونساید در طول زندگی‌اش نیز ارتباطی با ایران نداشت و بنابراین نقش او در کودتا نمی‌توانست همسنگ با نقش اردشیر ریپورتر باشد.

== درگذشت ==
وی در سال  در [[تهران]] در گذشت.

== نوشته‌ها ==

**فرهنگ اصطلاحات فارسی به انگلیسی*، نوشته شاپور اردشیر جی ریپورتر، دکتر جاوید قیطانچی، چاپ پنجم، ۱۳۸۸، [[مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران]]، 

**فرهنگ اصطلاحات انگلیسی به فارسی''، نوشته شاپور اردشیر جی ریپورتر، به اهتمام جاوید قیطانچی، چاپ سوم، ۱۳۸۶، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، شابک 
* A dictionary of Persian-English idioms, 1975

## جستارهای وابسته
* کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹

## پانویس

رده:پارسیان هند
رده:دور از وطن‌های اهل هند در ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:زادگان ۱۲۴۴
رده:زادگان ۱۸۶۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۱۱
رده:درگذشتگان ۱۹۳۲ (میلادی)
رده:افراد ایرانی هندی‌تبار
رده:کودتاگران و طراحان کودتا در ایران
رده:مأموران اطلاعاتی
رده:مرگ در ایران
رده:افراد هند بریتانیا
هنری والون

**هنری پاول هیاسینته والون**  (۱۵ ژوئن ۱۸۷۹ – ۱ دسامبر ۱۹۶۲) روان‌شناس فرانسوی بود که نوعی سیستم روان‌شناسی که خودش آن را «مارکسیستی» می‌خواند را ابداع کرد.

او نوه هنری الکساندر والون، سیاست‌مدار و تاریخ‌نگار اهل فرانسه بود.

## منابع

* *Délire de persécution. Le délire chronique à base d'interprétation*, Baillière, Paris, 1909
* *La conscience et la vie subconsciente " in G. Dumas, *Nouveau traité de psychologie*, PUF, Paris (1920-1921)
* *L'enfant turbulent*, Alcan, Paris, 1925, reissued PUF, Paris 1984
* *Les origines du caractère chez l'enfant. Les préludes du sentiment de pesonnalité*, Boisvin, Paris, 1934, reissued PUF, Paris, 1973
* *La vie mentale*, Éditions sociales, Paris, 1938, reissued 1982
* *L'évolution psychologique de l'enfant*, A. Colin, Paris, 1941, reissued 1974
* *De l'acte à la pensée*, Flammarion, Paris, 1942
* *Les origines de la pensée chez l'enfant*, PUF, Paris, 1945, reissued 1963
* *Émile Jalley, Wallon lecteur de Freud et Piaget. Trois études suivies des textes de Wallon sur la psychanalyse, Éd. sociales, Paris, 1981
* *Émile Jalley, Wallon: La vie mentale, Éd. sociales, Paris, 1982
* *Émile Jalley, Freud, Wallon, Lacan. L'enfant au miroir, éd. EPEL, Paris, 1998

رده:استادان کلژ دو فرانس
رده:اعضای حزب کمونیست فرانسه
رده:درگذشتگان ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:روان‌شناسان اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۸۷۹ (میلادی)
رده:فیلسوفان اهل فرانسه
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فیلسوفان قاره‌ای
رده:مارکسیست‌های اهل فرانسه
رده:نویسندگان اهل پاریس
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:سیاستمداران حزب کمونیست فرانسه
رده:اعضای مقاومت فرانسه
رده:دانش‌آموختگان مدرسه عالی نرمال
آناتولی لوناچارسکی

**آناتولی واسیلیویچ لوناچارسکی**  (زاده ۲۳ نوامبر، ۱۸۷۵- درگذشتهٔ ۲۶ دسامبر، ۱۹۳۳) نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌دان، آرشیویست، منتقد ادبی، سخن‌پرداز و انقلابی روسی، از انقلابیون بلشویک بود و به خاطر مهارت خارق‌العاده‌اش در سخن‌رانی معروف است.

او در دولت شوروی، از سال ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۹، به عنوان اولین کمیسر خلق برای آموزش اتحاد شوروی فعالیت کرد.

از او آثار مفصلی در مورد زندگی شخصی رهبران انقلاب اکتبر، به‌خصوص لنین و تروتسکی، به جا مانده است.

## زندگی
لوناچارسکی، به سال ۱۸۷۵ در پولتاوای اوکراین به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در کالجی در کی‌یف، اکراین، ادامه داد و همین‌جا بود که به جنبش انقلابی پیوست.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اعضای تمام‌وقت آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:انقلابیون اهل روسیه
رده:اهالی پولتاوا
رده:اهالی فرمانداری پولتاوا
رده:بلشویک
رده:بلشویک‌های قدیمی
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:خاطره‌نویسان اهل روسیه
رده:درگذشتگان ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران اهل روسیه
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل روسیه
رده:زادگان ۱۸۷۵ (میلادی)
رده:سروانتس‌شناسان
رده:سفیران اتحاد شوروی در اسپانیا
رده:سیاستمداران اهل اتحاد شوروی
رده:کمونیست‌های اهل روسیه
رده:مدفونان در آرامگاه دیوار کرملین
رده:مژرایونتسی
رده:منتقدان هنری اهل اتحاد شوروی
رده:منتقدان هنری اهل روسیه
رده:نویسندگان مارکسیست اهل روسیه
اتو روهله

بندانگشتی|اتو روهله اکتویست ضد جنگ
**اتو روهله**  (زاده ۲۳ اکتبر ۱۸۷۴ - درگذشته ۲۴ ژوئن ۱۹۴۳) از کمونیست‌های چپ آلمانی بود که به همراه کارل لیبکنشت، رزا لوکزامبورگ و فرانتز مهرینگ علیه جنگ، فعالیت می‌کرد.

او از بنیانگذاران حزب کمونیست آلمان بود.

## منابع

* 

رده:اعضای رایشس‌تاگ امپراتوری آلمان
رده:انقلابیون اهل آلمان
رده:اهالی گرسشیرما
رده:درگذشتگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:روان‌شناسی آدلری
رده:زادگان ۱۸۷۴ (میلادی)
رده:سوسیالیست‌های لیبرترین
رده:سیاستمداران جمهوری وایمار
رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:صلح‌طلبان اهل آلمان
رده:ضدفاشیست اهل آلمان
رده:کنشگران مخالف جنگ جهانی اول اهل آلمان
رده:کمونیست‌های اهل آلمان
رده:کمونیست‌های چپ
رده:مارکسیست‌های اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نظریه‌پردازان مارکسیست
رده:کمونیست‌های شورایی
رده:اهالی پادشاهی زاکسن
الکساندر شلیاپنیکوف

بندانگشتی

**الکساندر گاوریلوویچ شلیاپنیکوف**  (زاده ۳۰ اوت ۱۸۸۵ (میلادی) در موروم - درگذشته ۲ سپتامبر ۱۹۳۷ در مسکو) انقلابی کمونیست روس بود و در دوره انقلاب اکتبر عضو کمیته مرکزی حزب بلشویک بود.

وی بعد از انقلاب عضو "اپوزیسیون کارگری"، فراکسیون درونی حزب کمونیست شوروی شد.

## منابع

* 
* کتاب «به زمامداران شوروی» از «الکساندر سولژنیتسین» ترجمهٔ «دکتر عنایت‌الله رضا

رده:اعضای حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه
رده:اعضای دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اهالی موروم
رده:بلشویک
رده:بلشویک‌های قدیمی
رده:قربانیان پاکسازی بزرگ اهل روسیه
رده:کمونیست‌های چپ
رده:مخالفان شوروی
بشکرو

چپ|300px

**بشکرو** نام منطقه‌ای کشاورزی در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. 
بشکرو در دشت جنوبی در بادیه کوخرد قرار دارد.

## محدوده بشکرو
از شمال رودخانه مهران، از جنوب کوه پل تیر (کوه خآب)، از مغرب بک احمد و مزاجان، و از سمت مشرق به درواه کبوتردان و آسو محدود می‌گردد.

## کشاورزی
منطقه کشاورزی گسترده‌ای است و در زمین‌های آن جو و گندم وهندوانه و خَربُزَه و خیار و همه‌گونه سبزیجات کاشته می‌شود.

در بشکرو سد بزرگی وجود دارد که آن را «سدجاوید» می‌نامند، تمام سبزی‌کاری‌های منطقه بشکرو از آب این سد آبیاری می‌شود، در تمام مدت سال این سد آب دارد و کشاورزان از آب آن استفاده می‌کنند.

## سد جاوید
این سد در پایه کوه پل تیر کوه خآب از سمت شمال و در شمال نرگ گری کنار، و در سمت مغرب پشتخه گری کنار قرار دارد. این سد در سال ۱۹۷۹ میلادی توسط حاج اسماعیل جاوید بنیادگذاری شده‌است.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخری، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۲ میلادی.
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
*الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
*محمدیان، کوخردی، محمد ، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد)   *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

بشکرو
نرگ

بندانگشتی|300px
**نرگ** یکی از اصطلاحات جغرافیایی در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران است.

## نرگ
نرگ در گویش لارستانی به ویژه در گویش کوخِردی در بخش کوخرد شهرستان بستک به معنی هر شکافی بزرگ میان رشته کوه‌های بلند است. این شکاف را «نرگ» می‌نامند.
نرگ دره‌ای است بسیار عمیق بین سلسله کوهای بلند که در آن پرتگاه‌ها و آودون‌ها و اشکفت‌ها و شیب وفرازهای گوناگونی وجود دارد، در بعضی از نرگ‌ها بیشه‌زارها و درخت‌های برکو (بنه) و بادام کوهی و انجیر نیز وجود دارد، احیاناً در این جنگلها جانوران و درندگان نیز جا می‌گیرند.
معمولاً راه‌های نرگ‌ها ناهموار است و گذر به درون نرگ‌ها به دشواری صورت می‌گیرد.

## نرگ‌های منطقه
* نمونه‌های از نام‌های جغرافیایی در کوخرد و در غرب استان هرمزگان که به نام نرگ معروفند عبارت‌اند از:

* نرگ کنخُور.
* نرگ بست گِز.
* نرگ خور موئی.
* نرگ گری خاء.
* نرگ او شیرینو.
* نرگ دیوونی.
* نرگ مرخاو.
* نرگ آودون علی.
* نرگ گری پان.
* نرگ گُل مُودُونی.
* نرگ گری کنار.
* نرگ چُک او گزک

نرگ گُل مُودُونی و نرگ گری پان بزرگ‌ترین نرگ‌های کوه جنوب کوخرد، کوه زیر هستند، نرگهایی بسیار بزرگ وهولناک، و پرتگاهای زیادی دارند.

## نگارخانه
left|300px
left|300px

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* تصاویراز: محمد محمدیان.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.

رده:عوارض جغرافیایی شهرستان بستک
کارل رادک

**کارل برنگاردوویچ رادک** (روسی: Карл Бернгардович Радек) (لهستانی: Karol Radek) (زاده ۱۸۸۵ - درگذشته ۱۹۳۹) یک رهبر مارکسیست فعال در جنبش‌های لهستان و آلمان بعد از جنگ جهانی اول و همچنین یک رهبر حزب بلشویک در زمان انقلاب روسیه بود.

## زندگی‌نامه
کارل رادک به نام کارل سوبلسوهن در لمبرگ در اتریش-مجارستان (امروزه قسمتی از اوکراین) در یک خانواده یهودی لیتوانیایی به دنیا آمد. پدر او در اداره پست کار می‌کرد و در زمان کودکی او از دنیا رفت. نام رادک نام مستعاری بود که خود او انتخاب کرد و از نام شخصیت اصلی یک داستان نوشته شده توسط استفان زرومسکی گرفته شده‌است. رادک در سال ۱۹۰۴ به عضویت جنبش سوسیال دمکرات لهستان درآمد و در انقلاب ورشو نقش داشت.

## در آلمان
بعد از دستگیری در لهستان رادک به آلمان گریخت و در شهر لایپزیگ به جنبش سوسیال دمکرات آلمان ملحق شد. در سال ۱۹۱۰ رادک توسط بقیه اعضای حزب سوسیال لهستان متهم شد که از این حزب دزدی کرده‌است. سران SDPKiL در آلمان این اتهام را یهودستیزانه دانسته و به شدت از او حمایت کردند.

## در انقلاب روسیه
بعد از جنگ جهانی اول رادک به سوئیس رفت. در سال ۱۹۱۷ رادک به همراه دیگر انقلابیون مارکسیست در یک قطار به روسیه رفت؛ ولیکن دولت روسیه به او اجازه ورود نداد. او در استکهلم ساکن شد و شروع به نوشتن کرد. بعد از انقلاب اکتبر رادک به پتروگراد رفت و مسئول پخش پروپاگاندای کمونیستی در بین آلمانی‌ها شد.

## مخالفت با استالین
در سال ۱۹۲۹ رادک به همراه چندین نفر دیگر به مخالفت با استالین پرداخت. او در نوشتن قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۳۶ نقش داشت ولیکن در اواخر دهه ۱۹۳۰ او به خیانت متهم شد و به ده سال کار اجباری محکوم شد. معروف است که رادک جوک‌های سیاسی زیادی در مورد جوزف استالین ساخته‌است.

## مرگ
گفته می‌شود که او در اردوگاه کار اجباری در یک درگیری با یک زندانی دیگر کشته شد؛ ولیکن در بررسی‌های بیشتر مشخص شد که او به دستور NKVD (پلیس مخفی شوروی) کشته شده‌است.

رده:افراد کمینترن
رده:اهالی پادشاهی گالیسیا و لودومریا
رده:اهالی لویو
رده:بلشویسم ملی
رده:بلشویک
رده:بلشویک‌های قدیمی
رده:درگذشتگان ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۵ (میلادی)
رده:زندانیان گولاگ
رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:سیاستمداران یهودی اهل اوکراین
رده:عهدنامه برست-لیتوفسک
رده:قربانیان پاکسازی بزرگ اهل اوکراین
رده:کمونیست‌های اهل آلمان
رده:کمونیست‌های اهل روسیه
رده:یهودیان اعدام‌شده توسط اتحاد شوروی
رده:یهودیان اهل اتحاد شوروی
رده:یهودیان اهل اوکراین
رده:یهودیان اهل گالیسیا (اروپای شرقی)
رده:یهودیان سوسیالیست
رده:آلمانی‌های کشته‌شده در زندان‌های اتحاد شوروی
رده:کشته‌شدگان در روسیه
رده:زندانیان آلمان
رده:درگذشتگان در زندان اهل اتحاد شوروی
رده:کمونیست‌های چپ
کارل کرش

**کارل کُرش** (زاده ۱۸۸۶- درگذشته ۱۹۶۱) نویسندهٔ و فیلسوف کمونیست آلمانی که یکی از بنیان‌گذاران نظریهٔ مارکسیسم فلسفی بود و به همین علت از کمینترن اخراج شد.

یکی از آثار مهم او مارکس و فلسفه است که در ۱۳۸۲ به فارسی ترجمه شده‌است.

## آثار
برخی از کتب و مقالات کرش به شرح زیر اند:

### کتاب‌ها
* *کارل مارکس*، ۱۹۳۸.
* *مارکس و فلسفه*، ۱۹۲۳.

### مقالات
* *تکامل مسئله شوراهای سیاسی کارگران در آلمان*، ۱۹۲۱.
* *مقدمه‌ای بر [[نقد برنامه گوتا|نقد برنامهٔ گوتا]]*، ۱۹۲۲.
* *دیالکتیک مارکسیستی*، ۱۹۲۳.
* *مارکسیسم و [[بین‌الملل اول]]*، ۱۹۲۴.
* *لنین و [[کمینترن]]*، ۱۹۲۴.
* *دربارهٔ دیالکتیک مادی‌گرا*، ۱۹۲۴.
* *کمون انقلابی*، ۱۹۲۹.
* *وضعیت حاضر مسئلهٔ «مارکسیسم و فلسفه» - یک ضد-نقد*، ۱۹۳۰.
* *[[انقلاب اسپانیا]]*، ۱۹۳۱.
* *مقدمه‌ای بر [[سرمایه (کتاب)|سرمایه]]*، ۱۹۳۲.
* *تزهایی در نقد برداشت [[فاشیستی]] از دولت*، ۱۹۳۲.
* *برخی پیش‌فرض‌های اساسی برای یک بحث ماتریالیستی در باب تئوری بحران*، ۱۹۳۳.
* *چرا من یک مارکسیست هستم*، ۱۹۳۴.
* *ایدئولوژی مارکسیستی در روسیه*، ۱۹۳۸.
* *[[لنین]] به عنوان فیلسوف*، ۱۹۳۸.
* *اقتصاد و سیاست در [[اسپانیا]]ی انقلابی*، ۱۹۳۸.
* *مارکسیسم و وظیفهٔ امروز نبرد طبقاتی [[پرولتاریا]]*، ۱۹۳۸.
* *دولت و ضد-انقلاب*، ۱۹۳۹.
* *[[ضد-انقلاب]] فاشیستی*، ۱۹۳۸.
* *نبرد کارگران در برابر [[فاشیسم]]*، ۱۹۴۱.
* *نبرد برای بریتانیا، نبرد برای دموکراسی، و اهداف جنگی طبقهٔ کارگر (پیش‌درآمدی بر یک بحث سیاسی)*، ۱۹۴۱.
* *رویکردی غیردگماتیک به [[مارکسیسم]]*، ۱۹۴۶.

## منابع

رده:اعضای رایشس‌تاگ جمهوری وایمار
رده:اهالی هاربورگ
رده:جستارنویسان اهل آلمان
رده:جستارنویسان مرد
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ژنو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ینا
رده:درگذشتگان ۱۹۶۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۶ (میلادی)
رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی)
رده:کمونیست‌های اهل آلمان
رده:مارکسیست‌های اهل آلمان
رده:مارکسیست‌های سابق
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نظریه‌پردازان مارکسیست
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:اهالی استان هانوفر
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
آگوست تالهایمر

بندانگشتی|آگوست تالهایمر در هاوانا، کوبا - دهه ۱۹۴۰
**آگوست تالهایمر**  (زاده ۱۸ مارس ۱۸۸۴ در اوبرزولم، آلمان - درگذشته ۱۹ سپتامبر ۱۹۴۸ در هاوانا، کوبا) تئوریسین برجستهٔ چپ آلمانی بود.

او در سال ۱۹۲۸ میلادی به اتهام «انحراف راست» از حزب کمونیست آلمان اخراج شد.

## منابع

* 

رده:اسپینوزاشناسان
رده:افراد آلمانی یهودی‌تبار
رده:افراد کمینترن اهل آلمان
رده:انقلابیون اهل آلمان
رده:اهالی پادشاهی وورتمبرگ
رده:اهالی شهرستان هایلبرون
رده:درگذشتگان ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران مارکسیست
رده:زادگان ۱۸۸۴ (میلادی)
رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:کمونیست‌های اهل آلمان
رده:مارکسیست‌های اهل آلمان
رده:مهاجران گریخته از نازیسم
رده:نظریه‌پردازان مارکسیست
یوگنی پاشوکانیس

بندانگشتی|یوگنی پاشوکانیس
**یِوگِنی بورینسلاوویچ پاشوکانیس** (روسی: Евгений Брониславович Пашуканис) (فوریه ۱۸۹۱ – ۴ سپتامبر ۱۹۳۷) سیاستمدار، حقوقدان و تئوریسین مارکسیست بود.

## منابع

* 

رده:اعضای حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:بلشویک‌های قدیمی
رده:حقوق‌دانان اهل روسیه
رده:درگذشتگان ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۱ (میلادی)
رده:قربانیان پاکسازی بزرگ اهل روسیه
رده:قوانین اتحاد شوروی
رده:قوانین روسیه
رده:نویسندگان حقوقی
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل شوروی
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی
رده:افراد روس لیتوانیایی‌تبار
رده:دانشمندان اهل روسیه
رده:حقوق‌دانان اهل اتحاد شوروی
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل روسیه
بک احمد

** بَک احَمدَ ** یا **بیک احمد**، نام منطقه‌ای کشاورزی در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. 
بَک احَمدَ در بادیه جنوبی کوخرد واقع شده‌است.

## محدوده بَک احَمدَ
از شمال رودخانه مهران، از جنوب کوه خآب، از مغرب مزاجان و سد بز، وازسمت مشرق به بشکرو محدود می‌گردد.

## نخلستان بَک احَمدَ
نخلستان‌هایی گسترده ودرختان خرمای مختلفی در منطقه بَک احَمدَ وجود دارد. و زمین حاصل‌خیز مناسبی دارد، مردم کوخرد در زمین آن جو و گندم کشت می‌کنند، یک باب آب‌انبار (برکه) و چند چاه آب دارد.
از نخلستانهای بَک احمد خُرما و تمام مشتقات آن به کوخرد حمل می‌شود.

## آثار
آثار منازل قبیله شیخ ابوالقاسم در آنجا باقی مانده‌است، این خانه‌ها از کاه و گل و سنگ ساخته بودند.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
*الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
*محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ دوم، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

بک احمد
شاپور ریپورتر

**شاپور اردشیر جِی ریپورتر** ( – ) دیپلمات، روزنامه‌نگار، تاجر و فرزند اردشیر ریپورتر بود. او از افراد مورد اعتماد محمدرضا پهلوی بود.

او در سال ۱۳۱۶ از دبیرستان فیروزبهرام فارغ‌التحصیل شد. در این دبیرستان فرزندان بسیاری از بزرگان سیاسی آن زمان درس می‌خواندند؛ و تحصیل در آن، زمینه آشنایی شاهپور با رجال حکومتی محمدرضا پهلوی را پدید آورد.

بنا بر ادعای بی بی سی فارسی، پس از جنگ جهانی دوم در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و رخدادهای پس از آن شاپور ریپورتر به عنوان نماینده سازمان‌های اطلاعاتی بریتانیا و شبکه بدامن در ایران زندگی می‌کرد و نقش اصلی در برخی رویدادهای مهم داشت. شاپور ریپورتر رابط محمدرضا پهلوی و بسیاری از شرکت‌های نظامی بریتانیا برای قرادادهای نظامی مانند تانک‌های چیفتن بود.

به گفته حسن طوفانیان، شاپور ریپورتر به دستور شاه به طور پیوسته ولی مخفیانه مواظب مذاکرات وی با شرکت های تسلیحاتی خارجی بوده است.

بندانگشتی|وسط|شاپور ریپورتر نفر اول از سمت راست و حسن طوفانیان (شخصی که عینک دارد) در ساختمان وزارت دفاع انگلستان سال ۱۹۶۹

شاپور ریپورتر در شهریور یا مهر ۱۳۵۷ برای آخرین بار از ایران خارج شد و به لندن رفت. او یک سال پیش از آن در نامه‌ای به دیوید اوئن وزیر امور خارجه بریتانیا احتمال سرنگونی قریب‌الوقوع شاه را منتفی دانسته بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، خانه و اسناد و مدارک در اختیار نیروهای انقلابی قرار گرفت.

## پانویس

## منابع
* سِر شاپور ریپورتر و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
* وبگاه عبدالله شهبازی
* «پنهانکاری انگلیسی» و اسرار دو کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ و ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، عبدالله شهبازی
* کانونهای استعماری، کودتای ۱۲۹۹ و صعود سلطنت پهلوی، عبدالله شهبازی

رده:افراد ایرانی هندی‌تبار
رده:افراد بریتانیایی هندی‌تبار
رده:افراد تحصیل‌کرده در مدرسه وست‌مینیستر، لندن
رده:افراد سیا
رده:افراد مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران
رده:اهالی تهران
رده:پارسیان هند
رده:تاجران اسلحه
رده:تبعیدشدگان اهل ایران
رده:تحصیل‌کردگان دبیرستان فیروزبهرام
رده:درگذشتگان ۱۳۹۲
رده:درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در هند
رده:دور از وطن‌های اهل هند در ایران
رده:زادگان ۱۲۹۹
رده:زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:شوالیه‌های فرمانده نشان امپراتوری بریتانیا
رده:کودتاگران و طراحان کودتا در ایران
رده:مرگ در بریتانیا
رده:مأموران اطلاعاتی
رده:دور از وطن‌های اهل بریتانیا در ایران
رده:افراد بریتانیایی پارسی‌تبار
رده:زرتشتیان اهل ایران
رده:زرتشتیان اهل بریتانیا
رده:دور از وطن‌های اهل بریتانیا در هند
رده:کارآفرینان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رطب

**رطب** به خرمای تازه و نورس که رنگ آن تیره نشده‌است، گفته می‌شود. به عبارت دیگر اولین رسیدگی بار نخل را رطب گویند.
خرما خود گیاهی است تک‌لپه‌ای و گرمسیر جزو تیره نخل‌ها که میوه‌اش خوراکی و دارای هسته‌ای سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشه‌ای بزرگ از شاخه آویزان می‌گردد و برگهای آن بزرگ است.

## تفاوت خرما و رطب
در درخت نخل ابتدا شکوفه‌های نخل ماده تبدیل به میوه‌ای سبز و سفت و هسته‌دار می‌شود که به آن (چاقالی) می‌گویند.

در مرحله بعد چاقالی‌ها ممکن است زرد یا قرمز شود که به آن (خرما خارک) می‌گویند، آفتاب داغ مناطق گرمسیری پس از مدتی خارک را تیره‌رنگ و آبدار می‌کند که به آن *رطب* می‌گویند.

بعضی از انواع نخل‌ها میوه‌شان وقتی رطب هستند چیده و استفاده می‌شود؛ مثل رطب مضافتی و کبکاب (زرد طلایی) و بعضی دیگر باید بعد از مرحله رطب، ۲۰ روز در گرمای خرماپزان مناطق گرمسیر بر سر نخل بماند تا نیمه خشک شود که به آن *خرما* می‌گویند، مثل خرمای نیمه خشک زاهدی و پیارم. البته بعضی از انواع خرماهای نیمه خشک را کاملاً خشک کرده و به بازار می‌فرستند. در جنوب کشور و مناطقی مانند لارستان و اشکنان، خرمای خشک را در دوشاب که همان شیرهٔ جوشیدهٔ خرمای خشک می‌باشد ریخته و گاهأ به آن زیره و کنجد نیز اضافه می‌نمایند که به نام هارمای پل پل معروف می‌باشد

## منابع

رده:خرما
رده:ارقام خرما
رده:نخل‌ها
رده:نخل
زمستان

[بندانگشتی|[زاغی (نقاشی مونه)|زاغی نقاشی زمستان نرماندی، اثر کلود مونه]]
**زِمِستان** چهارمین فصل از فصل‌های سال تقویم جلالی و نخستین فصل تقویم میلادی است. این فصل سردترین فصل سال است.
زمستان در نیم‌کرهٔ شمالی بر اساس تقویم جلالی ماه‌های دی، بهمن و اسفند است این در حالیست که در نیم‌کرهٔ جنوبی ماه‌های تیر، مرداد و شهریور زمستان است.

زمستان معمولاً سردترین فصل سال است. در این فصل، در برخی نواحی، دمای هوا به زیر صفر درجهٔ سانتیگراد و در کشوری مانند روسیه حتی تا -۵۱ سانتی‌گراد نیز می‌رسد. در زمستان برخی جانوران مانند خرس به خواب زمستانی می‌روند و در فصل بهار دوباره زندگی را از سر می‌گیرند.

## هواشناسی
[بندانگشتی|یک [نگاره پویانمایی که پوشش برف را بر روی نقشه نشان می‌دهد.]]
زمستان فصلی با روزهای کوتاه و شب‌های طولانی و سرد است. میانگین دمای زمستان معمولاً در ماه دی به پایین‌ترین مقدار خود (در نیم‌کرهٔ شمالی) می‌رسد. بوران، برف، کولاک، یخ‌بندان معابر و جاده‌ها، مه و پوشیده شدن کوه‌ها از برف از خصوصیات فصل زمستان است که اغلب هر کدام به تنهایی باعث اختلال در عبور و مرور می‌شوند. گاهی پدیدهٔ هواشناسی نادری در طول زمستان با نام یخ‌مه رخ می‌دهد که متشکل از بلورهای یخ معلق در هوا است. این پدیده تنها در دماهای بسیار پایین (زیر ۳۰- درجه سانتیگراد) رخ می‌دهد.

در نیم‌کرهٔ جنوبی، به‌خاطر بیشتر بودن اقلیم اقیانوسی در مقایسه با نیم‌کرهٔ شمالی و در عین حال کمتر بودن خشکی در عرض‌های پایین‌تر از ۴۰- درجه، زمستان خفیف‌تر و برف و یخ کمتر است. در این منطقه، بارش برف در نواحی مرتفع مانند رشته کوه‌های آند، کوه‌های نیوزیلند و مناطق جنوب پاتاگونیا در آمریکای جنوبی رخ می‌دهد. در قطب جنوب، برف در طول سال می‌بارد.
فصل زمستان از لحاظ نجومی با نقطه انقلاب زمستانی که کوتاه‌ترین روز سال است آغاز شده و با نقطهٔ اعتدال بهاری پایان می‌یابد.

### علت
علت سرد شدن زمین در زمستان، نه دوری آن از خورشید است و نه کمتر شدن فعالیت خورشید. زاویهٔ محور چرخش زمین نسبت به صفحهٔ مداری زمین دارای انحراف ۲۳٫۴۴ درجه‌ایست و همین انحراف نقش مهمی در تغییرات آب و هوایی زمین دارد. در زمستانِ نیم‌کرهٔ شمالی، خورشید بر این مناطق به صورت مورب می‌تابد و پرتوهای موازی تابشی از خورشید باید سطحی بیضی‌وار را گرم کنند. به علت کروی بودن زمین، این سطح بیضی‌وار کشیده‌تر نیز می‌شود و در نتیجه نور و گرمای کمتری به واحد سطح می‌رسد. ناظر زمینی، خورشید زمستانی را در ارتفاعی پایین‌تر از خورشید تابستانی می‌بیند. در مقایسه با این اثرات، تغییرهای آب و هوایی در زیاد شدن فاصلهٔ زمین در مدار بیضوی‌اش با خورشید ناچیز است.

## نگارخانه

پرونده:2011 Winter in Alaska.jpg|تصویر هوایی در فصل زمستان از بخش غربی و جنوبی ایالت آلاسکا
پرونده:Cyanocitta-cristata-004.jpg|جیجاق آبی در زمستان
پرونده:Ice crystal on Barberry.jpg|بلور یخ بر روی یک شاخه
پرونده:Skieur.jpg|ورزش‌های زمستانی
پرونده:Tom Roberts - Winter morning after rain, Gardiner's Creek - Google Art Project.jpg|alt=|صبحی زمستانی پس از باران، گاردینر کریک اثر تام رابرتز
پرونده:Footprints in the Snow in Minnesota.jpg|برف  در مینسوتا
پرونده:Årstaviken, wintertime 20210202 A.jpg|برف روی اسکله


## جستارهای وابسته
* انقلاب زمستانی
* خواب زمستانی
* بازی‌های المپیک زمستانی
* طوفان زمستانی
* زمستان هسته‌ای
* جنگ زمستان

## منابع

Wikipedia contributors, "Winter," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Winter&oldid=416230571  (accessed March 9, 2011).


رده:هواشناسی
تنگیرد

**تنگیرد** نام جایی است در جنوب ایران واقع در منطقه کوخرد در غرب استان هرمزگان.
تنگیرد در مشرق گریوه (گری) زامردان در کوه ناخ و در شمال دهستان کوخرد واقع است.

تنگیرد مکان هراس‌انگیز و خطرناکی است، دارای مارمولک‌های بسیار بزرگ شاخدار و سفیدرنگ است.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
*محمدیان، کوخردی، محمد ، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد)   *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
*الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.

رده:عوارض جغرافیایی شهرستان بستک
فوجیان

**فوجیان** ،  یکی از استان‌های کشور چین است.

این استان در جنوب شرقی این کشور قرار گرفته‌است و مرکز آن شهر فوژوو است.

جمعیت آن بالغ بر سی و پنج میلیون نفر است.

مساحت این استان برابر ۱۲۱٬۴۰۰ کیلومتر مربع است.

## منابع

## پیوندها
* وبگاه گردشگری فوجیان

رده:فوجیان
فوجیان
رده:تقسیمات کشوری چین
رده:جنوب چین
گشتاور نیرو

[frame|چپ|رابطه [نیرو (F)، گشتاور (τ)، و بُردارهای تکانه خطی (p)، تکانه زاویه‌ای (L)
]]
**گَشتاوَر نیرو** یا **نیروی چرخشی** یا **مُمان نیرو**  یا **تُرک** ، عاملی است که باعث دَوَران یا چرخش جسم می‌شود، همان‌گونه که نیرو باعث حرکت جسم می‌شود. به عبارت دیگر، اثر گشتاور در حرکت چرخشی، مانند اثر نیرو در حرکت انتقالی خطی است.

برای مثال، برای باز کردن در، نیرویی از راه دستگیره (عمود بر در) به آن وارد می‌کنیم تا در به دور محور چرخش (لولا)، بگردد. اگر نیرو به لولا نزدیکتر باشد یا زاویهٔ نیرو با در کمتر از ۹۰ درجه باشد، باید نیروی بیشتری نسبت به حالت قبل به در وارد کنیم تا در به مانند قبل بگردد. پس گشتاور نیرو هم با مقدار نیرو و زاویه اعمال آن و هم با فاصلهٔ آن از محور چرخش رابطهٔ مستقیم دارد.

گشتاور از رابطه \boldsymbol \tau = \mathbf{r} \times \mathbf{F} به‌دست می‌آید که در آن، r فاصله نقطهٔ واردشدن نیرو تا تکیه‌گاه، یا فاصله تا مرکز جرم جسم است.

گشتاور، کمیت بُرداری است. یکای آن در سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها، نیوتن متر است.

## تعریف
حاصل‌ضرب خارجی بردار مکان نقطهٔ اثر نیرو در بردار نیروی وارد بر یک نقطه را گشتاور گویند. جهت گشتاور با استفاده از قانون دست راست تعیین می‌شود.

\boldsymbol \tau = \mathbf{r} \times \mathbf{F}
با توجه به اینکه یکای نیرو، نیوتون و یکای فاصله، متر است، یکای گشتاور، نیوتون متر است.

اندازه بردار گشتاور از رابطه
\tau = r\, F \, \sin \theta
به‌دست می‌آید، که در آن \theta، زاویه بردار نیرو و بردار مکان است.

## جستارهای وابسته
* روتاتوم

## منابع

۱. * (physics) ویکی‌پدیای انگلیسی Moment

رده:چرخش
رده:درازا
رده:دینامیک
رده:فناوری موتور خودرو
رده:فیزیک مقدماتی
رده:کمیت‌های فیزیکی
رده:گشتاور
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:نیرو
رده:گشتاور (فیزیک)
دسر

بندانگشتی|چپ|180px|شماری دسر

**دِسِر**  که در فرهنگ‌های آشپزی کشورهای سراسر جهان (گاهی به آن **پی‌خوراک** یا **پس‌خوراک** نیز می‌گویند) که به‌طور معمول در پایان یک وعدهٔ غذایی خورده می‌شود- به‌طور معمول جزو مواد غذایی شیرین می‌باشد.
واژهٔ دسر از واژه فرانسوی کهن «desservir» به معنی جمع‌کردن روی میز گرفته شده‌است.
دسرهای مشترک غربی عبارتند از:
«کیک، کلوچه، میوه، ژله، بستنی، فالوده، پودینگ، ماست، بیسکویت، شیرینی، پای‌ها و آبنبات‌ها»
گوناگونی دسرها را می‌توان در سراسر جهان یافت. از جمله روسیه که در هنگام صبحانه از دسرهای بسیار متنوعی استفاده می‌کنند.
بندانگشتی|راست|180px|انواع دسر
در برخی کشورها برای مصرف‌کردن دسر از قاشق مخصوصی استفاده می‌کنند که اندازهٔ آن بین اندازهٔ یک قاشق چای‌خوری و یک قاشق معمولی است.
به گفتهٔ هرودوت تاریخ‌دان یونانی، ایرانیان نخستین مردمانی بودند که بعد از خوراک اصلی، خوراکی‌های شیرین می‌خوردند.

## تاریخچه
نخستین دسرها آب‌نبات‌هایی بودند که از خرمای خشک و موم کندوی زنبور عسل ساخته شده بودند.
قرون وسطی، زمانی که شکر برای اولین‌بار به صورت کلی تولید شد، مردم از طعم شیرینی‌ها لذت می‌بردند و شیرینی چیز جدیدی به حساب می‌آمد. اما چون شکر بسیار گران بود فقط افراد ثروتمند از شیرینی‌ها و دسرها بهره‌مند بودند.
بندانگشتی|چپ|180px|انواع دسر.
ریشهٔ اولین دسرهای محبوب، مانند بستنی‌های منجمد شده، به قرون وسطی برمی‌گردد به زمانی که خانوادهٔ سلطنتی درخواست یخ تازهٔ طعم‌دار شده با عسل، شربت یا میوه را کردند.

## ریشه‌شناسی
واژهٔ «دسر» افزون‌بر کشورهای فرانسوی‌زبان در کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، استرالیا، نیوزلند و ایرلند استفاده می‌شود. در حالی‌که «پودینگ» بیشتر در کشورهایی مانند انگلستان و کشورهای مشترک‌المنافع با انگلستان استفاده می‌شود. کشورهایی مانند هند واژهٔ «پودینگ» بیشتر در خانواده‌های سطح بالا یا متوسط استفاده می‌شود.

## ارزش غذایی
کسانی که می‌خواهند از وزن خود بکاهند بهتر است بعضی دسرها را وارد برنامهٔ غذایی خود کنند. بعضی دسرها مانند ماست به دلیل کالری کم و انواع پروتئین بسیار مفید هستند و مصرف آن‌ها می‌تواند باعث کاهش وزن شود.

## منابع

رده:خوراکی‌ها
رده:دسرها
رده:شکر
رده:فراورده‌های تنوری
رده:میان‌وعده‌ها
پودینگ

**پودینگ**  یکی از انواع دسرها است. پودینگ‌هایی که در قدیم تهیه می‌شد، خوراکی بود که از انواع مواد جامد تشکیل شده بود و یک مادهٔ غذایی این مواد را به هم اتصال می‌داد؛ این مادهٔ اتصال‌دهنده ممکن بود از مشتقات ژلاتین باشد یا نباشد؛ حتی گاهی از خون برای به هم چسباندن اجزای پودینگ استفاده می‌کردند. معروف‌ترین این نوع پودینگ، «پودینگ سیاه» است. این نوع پودینگ‌های قدیمی امروزه هم در برخی مناطق تهیه می‌شوند.

امروزه پودینگ بیشتر نوعی دسر است. معمولاً پودینگ‌های امروزی را از شیر و شکر و دیگر مواد دلخواه تهیه می‌کنند و اغلب از ماده‌ای که به پودینگ خاصیت ژله مانند بدهد، همچون ژلاتین، نشاسته ذرت یا تخم‌مرغ برای جامد کردن و اتصال مواد داخل پودینگ استفاده می‌کنند. از نظر ظاهری، بلان مانژ و کاستارد هم بسیار شبیه به پودینگ هستند.

در طبقه‌بندی کلی‌تر، به هر نوع دسری پودینگ گفته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* پودینگ تابستانی
* پودینگ کریسمس
* کرم کارامل

از از مدخلِ «پودینگ» در ''دانشنامهٔ رشد'' .

رده:آشپزی آلمانی
رده:آشپزی استرالیایی
رده:آشپزی بریتانیایی
رده:آشپزی کانادایی
رده:آشپزی نیوزیلندی
رده:آشپزی هلندی
رده:پودینگ‌ها
رده:دسرها
رده:دسرهای آمریکایی
رده:مقاله‌های دانشنامه رشد
رده:انواع خوراکی‌ها
مسخ (رمان کوتاه)

***مَسخ***  رمان کوتاهی از فرانتس کافکا است که در پاییز ۱۹۱۲ به زبان آلمانی نوشته شد و در اکتبر ۱۹۱۵ در لایپزیگ به‌چاپ رسید. *مسخ* از مهمترین آثار ادبیات فانتزی قرن بیستم است که در دانشکده‌ها و آموزشگاه‌های ادبیات سراسر جهان غرب تدریس می‌شود.

داستان در مورد بازاریاب جوانی به نام گرگور سامسا است که یک روز صبح از خواب بیدار می‌شود و متوجه می‌شود که به یک مخلوق نفرت‌انگیز حشره‌مانند تبدیل شده‌است. دلیل مسخ سامسا در طول داستان بازگو نمی‌شود و خود کافکا نیز هیچگاه در مورد آن توضیحی نداد. لحن روشن و دقیق و رسمی نویسنده در این کتاب تضادی حیرت‌انگیز با موضوع کابوس‌وار داستان دارد. داستان غم‌انگیز «گرگور سامسا» حاکی از بیگانگی با هنجارها است. گویی او خود می‌خواهد که بین تابعیت محض از اجتماع و مسخ شدن، مسخ شدن را برگزیند. در نتیجه می‌توان گفت که مسخ شدن گرگور نوعی فرار از واقعیت حاکم است.

ولادیمیر ناباکوف در مورد این داستان گفته‌است: «اگر کسی *مسخ* کافکا را چیزی بیش از یک خیال‌پردازی حشره‌شناسانه بداند، به او تبریک می‌گویم؛ چون به صف خوانندگان خوب و بزرگ پیوسته‌است.» مترجم فرانسه *مسخ* معتقد است که گرگور سامسا در واقع کنایه‌ای از خود شخصیت نویسنده (کافکا) است.

در این رمان نویسنده به طور هنرمندانه‌ای با رعایت فاصله زمانی آشکار شدن مسخ بر خانواده شخصیت اصلی داستان، این واقعیت را بیان می‌کند که مسخ علت بی‌فایده و طرد شدن او نیست؛ بلکه او در پی انجام ندادن وظایفی که بر او متحمل شده بود، طرد می‌شود و این طرد شدن به شکل استعاری با مسخ توجیه می‌شود. به بیان دیگر، می‌توان گفت گرگور که دیگر وظایف گذشته‌اش را انجام نمی‌دهد، برای خانواده مانند یک سوسک بی‌مصرف است. این تعبیر خانواده، هرچند در ابتدا گرگور را دلسرد نکرد اما در ادامه داستان او خود تصمیم به طرد شدن گرفت و به گونه‌ای با اعتصاب غذا به زندگی خود پایان داد.

## به فارسی

نخستین بار صادق هدایت این کتاب را از روی ترجمهٔ فرانسویش در سالِ ۱۳۲۹ به فارسی درآورد. بعدها داستان از اصلِ آلمانی هم به فارسی ترجمه شد، مثلاً به قلمِ علی‌اصغر حداد.

## جستارهای وابسته
* گرگور سامسا
* مسخ شدن

## منابع
La métamorphose- Franz Kafka- Brodard & Taupin- La Flèche (Sarthe)- Maxi- Livres- 2002- Paris

,La Métamorphose, Kafka. Edition de Claude David. folio classique

## پیوند به بیرون
* کتاب گویای مسخ به زبان انگلیسی

رده:ادبیات نوگرا
رده:داستان‌ها
رده:داستان‌های کوتاه فرانتس کافکا
رده:داستان‌های کوتاه مورد اقتباس در فیلم
رده:دگرپیکری در ادبیات داستانی
رده:رمان‌های ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:رمان‌های ۱۹۱۵ (میلادی)
رده:رمان‌های آلمانی سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌های آلمانی مورد اقتباس در فیلم‌ها
رده:رمان‌های آلمانی‌زبان ۱۹۱۵ (میلادی)
رده:رمان‌های اگزیستانسیالیستی
رده:رمان‌های فرانتس کافکا
رده:رمان‌های کوتاه
رده:رمان‌های کوتاه آلمان
رده:رمان‌های نوگرا
رده:آثار فرانتس کافکا
پوپک گلدره

**پوپَک گُلدَره** (۸ مرداد ۱۳۵۰ – ۲۷ فروردین ۱۳۸۵) بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون اهل ایران بود.

## زندگی
### ابتدای زندگی
وی با نام کامل **پوپَک مرادعلی گُلدَره** در ۸ مرداد ۱۳۵۰ در بیمارستان پاسارگاد، تهران به دنیا آمد.

### تحصیلات
او ابتدا در دبیرستان خیام و زیر نظر استاد درودی با بازیگری آشنا شد سپس با اخذ رتبه ۵۶ در کنکور دانشگاه سراسری، در رشته روان‌شناسی بالینی دانشگاه تهران پذیرفته شد و پایان‌نامه‌اش را در رشته تئاتر درمانی نوشت.

### دوره اول زندگی هنری
گلدره فعالیت هنری خود را با بازی در نمایش *پل* آغاز کرد و در سال ۱۳۷۵ در نماهنگ *رؤیای زمین* ظاهر شد.

او در سکانس‌هایی از مجموعه تلویزیونی «سرزمین سبز» به کارگردانی بیژن بیرنگ و مسعود رسام بازی کرد.

### سفر به آمریکا
گلدره در سال ۱۳۸۰ برای ادامه تحصیل به ایالات متحده آمریکا و نزد خواهرش رفت. او پس از حضوری موقت در خارج از کشور به ایران بازگشت.

### دوره دوم زندگی هنری
#### [[نرگس (مجموعه تلویزیونی)|نرگس]]
او تنها در ۳۶ قسمت مجموعه تلویزیونی «نرگس» به کارگردانی سیروس مقدم بازی کرد. کارگردان و تهیه‌کننده بخاطر اینکه پوپک ۱۰ روز مقابل دوربین بود به او ۴۸ ساعت استراحت دادند و او هم در پاسخ‌شان گفته بود: می‌روم یک سری به دریا می‌زنم و می‌آیم.

... 

از قسمت ۳۶ به بعد ستاره اسکندری جایگزین پوپک گلدره شد.

در قسمت سی و ششم، علاوه بر پخش آخرین حضور پوپک گلدره در این مجموعه، قسمتی به عنوان خداحافظی با او که شامل مصاحبه با خانواده و همکارانش است، پخش شد.

ستاره اسکندری، با حضور در سی سی یو بیمارستان مهر تهران از پوپک اجازه گرفت تا به جای وی ایفای نقش کند.

### زندگی شخصی
امیر غفارمنش همسر سابق وی بود.

### تصادف و مرگ
بندانگشتی|قبر پوپک گلدره در قطعه هنرمندان بهشت زهرا

گلدره در تاریخ دوشنبه شهریور ۱۳۸۴ در جاده نوشهر به نور -منطقه سیسنگان دچار حادثه رانندگی شد و به اغما فرورفت.

وی در حالی که مسافر یک خودروی پیکان بود، به دلیل انحراف به چپ راننده پیکان و برخورد مستقیم با یک پژو آردی، دچار ضربه مغزی شده و راهی بیمارستان ۱۷ شهریور شهرستان آمل می‌شود.

گلدره در عصر ۲۷ فروردین ۱۳۸۵ پس از ۸ ماه به‌سر بردن در اغما در بیمارستان مهر تهران در سن ۳۴ سالگی درگذشت. وی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

## آثار
### سینمایی

### تلویزیونی

### تئاتر
* «پل»
* تله تئاتر «زمستان ۶۶»

## جوایز و افتخارات
گلدره برای بازی در نمایش *زمستان ۶۶* جایزه دومی بازیگری را از آن خود کرد.

او برای بازی در فیلم موج مرده ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا نامزد جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن شد.

وی برای بازی در فیلم «آخر بازی» ساخته همایون اسعدیان نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن از نوزدهمین جشنواره فیلم فجر شد.

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 
* 

رده:اهالی تهران
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایران
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:برندگان تندیس زرین بهترین بازیگر نقش مکمل زن
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۸۵
رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان حادثه رانندگی در ایران
رده:زادگان ۱۳۵۰
رده:زادگان ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:ویکی‌سازی رباتیک
ایتالیایی

**ایتالیایی** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* منسوب به کشور ایتالیا
* زبان ایتالیایی
* گویش‌های زبان ایتالیایی
* مردم ایتالیا
* ''ایتالیایی'' (فیلم ۱۹۱۵)
* «ایتالیایی» (ترانه)

رده:نام اهلیت
مامش

بندانگشتی|از چپ محمد امین اغای پیران از راست حمزاغای مامش
**مامش** نام یکی از ایل‌های کرد ایران است. مامش از ایل‌های مکری ساکن در منطقه نقده، مهاباد، پیرانشهر و پسوه و بوکان واقع در استان آذربایجان غربی ایران است که اکنون یک‌جانشین هستند.
بندانگشتی|سران عشایر ایل پیران از راست سوم نفر محمد امین اغای پیران پنجم نفر از راست حمزاغای مامش
ایل مامش در سرزمین کوهستانی دشت لاجان میان پیرانشهر  تا مهاباد، اشنویه زندگی می‌کنند.

این ایل در سرزمینی که از شمال به «اشنویه» و از جنوب به «پیرانشهر» و از مشرق به مهاباد و آبادی‌های پیرامون سقِّز و از مغرب به «اشنویه» پیوسته‌است در یکصد و سی روستا زندگی می‌کنند. این ایل مسلمان سنی شافعی هستند.
* حدود ۱۸۸۰ مامش و منگور  پیران همکاری ایل هرکی به یاری شیخ عبیدالله نهری به قیام شیخ عبیدالله دست زدند.

## منابع

* مردوخ کردستانی، شیخ محمد، *تاریخ کرد و کردستان، * صفحهٔ ۱۱۱.

## پیوند به بیرون
* ایل مامش

رده:عشایر کرد ایران
گورک

**گورک** شامل روستاهای زیر (در بخش دلوار شهرستان تنگستان استان بوشهر):
* گورک سادات
* گورک دژگاه
* گورک کله‌بندی
* گورک خورشیدی
* گورک محمدرحیمی
* گورک سلیمانی
* گورک مزارحسینی
* گورک خیش‌اشکن
* گورک پهلوان‌کشی
* گورک جمال
* گورک سرتل

همچنین:
* ایل گورک
ایل میلان

**میلان** نام یکی از ایل‌های کرد ایران است که در شهرهای شمالی استان آذربایجان غربی و نیز در برخی از شهرهای کشور تکیه مانند وان می‌باشد. زبان مرسوم و جاری بین مردم ایل میلان کردی کرمانجی است.
بیشتر مردم این ایل در شمال استان آذربایجان غربی در شهرستان‌های ماکو، شوط، پلدشت، چایپاره، چالدران و خوی ساکن هستند. ایل میلان دارای ادبیات خاص خود است که تاریخ‌های گذشته را با یک ادبیات خاص غنایی تحت عنوان کلام بیان می‌کند. کسی که کلام را می‌گوید {دنگبژ} است و مشهورترین دنگبژ که شاگرد نیز ملقب به ﴿شاکرو﴾ باشند از افراد مورد علاقهٔ این ایل است. این ایل در تواریخ گذشته به‌دلیل قدرت بزرگی که داشته یکی از ایل‌های مهم در حکومت‌های گذشتهٔ ایران به‌شمار می‌آمده است و به همین دلیل برخی از شاه‌های ایران برخی از طایفه‌های این ایل را به قسمت‌های مختلف ایران تبعید کرده‌اند. ایل میلان به دو دسته بزرگ به نام «میلان» و «خلکانی» تقسیم می‌شود. 

میلان دارای طایفه‌های متعددی است که به دودکانلوی میلان، خذائی میلان، دلایی میلان، اوموئی میلان، گلیکانلوی میلان،قوردویی، بروکی، دودکانلو، مصرکانلو، قلیکی، شیخ کانلو، مروئی، کچلانلو تقسیم می‌شود. و البته چند طایفه دیگر در استانهای خراسان شمالی و رضوی از ایل میلان هستند. 

## منابع

## پیوند به بیرون
نوشتار ایل میلان، در گاهنامه هنر و مردم

## جستارهای وابسته
* بیگ زاده
* ایل پنیانشین
* ایل جلالی
* ایل شکاک
* هرکی

کرد
رده:اقوام در ایران
رده:ایل‌های کرد
رده:پراکنش کرد
رده:عشایر ایران
رده:عشایر کرد ایران