مایکوپلاسما

**مایکوپلاسما (''Mycoplasma)*** نام یک سرده‌ای (<bdi>Genus</bdi>) از [[باکتری]]‌ها است که شناخته شده‌ترین سرده در [[شبه‌باکتری‌ها]] (Mollicutes) می‌باشند و قطری بین ۰٫۱ تا ۱ میکرومتر دارند. همچنین برخلاف بسیاری از باکتری‌های دیگر بر روی [[غشای سلولی|غشای]] خود [[دیوارهٔ سلولی]] ندارند. نداشتن [[دیواره سلولی]] باعث مقاوم شدن این باکتری‌ها در برابر [[آنتی‌بیوتیک]]‌های مؤثر بر دیواره مانند [[پنی‌سیلین|پنی سیلین‌ها]] می‌شود.

== ویژگی‌ها ==
[[پرونده:M. haemofelis IP2011.jpg|بندانگشتی]]
برخی گونه‌های این باکتری‌ها [[گندروی|ساپروفیت]] و برخی [[انگل]] و همچنین چندین گونه از آن‌ها برای انسان و بسیاری از جانوران دیگر [[بیماری‌زا]] هستند. این باکتری‌ها کوچک‌ترین باکتری‌های کشف شده هستند و قادر به زندگی بدون [[اکسیژن]] بوده و به دلیل فقدان دیواره اشکال ظاهری متفاوت و قابل تغییری دارند. این باکتری‌ها فاقد [[هسته سلول|هسته]] و هر گونه [[اندامک]] غشا دار هستند و دارای یک رشتهٔ [[دی‌ان‌ای]] و [[ریبوزوم|ریبوزوم‌هایی]] از نوع 70S هستند. این باکتری‌ها اندازهٔ بسیار کوچکی دارند و طول آن‌ها معمولاً کمتر از یک [[میکرومتر (یکا)|میکرون]] است. بنابر این مشاهدهٔ آن‌ها با میکروسکوپ‌های نوری معمولی دشوار و بدون جزئیات خواهد بود.

== بیماری‌زایی ==
[[پرونده:Mycoplasma gallisepticum.jpg|بندانگشتی|مایکوپلاسما گالی سپتیکوم]]
چندین گونه از این باکتری‌ها قابلیت بیماری‌زایی در انسان‌ها و سایر موجودات دارند. در انسان گونه *مایکوپلاسما پنومونیه* باعث [[سینه پهلو]] (پنومونی atypical) می‌شود. در ابتدا مایکوپلاسما به سلولهای محافظ غشای مجرای هوایی نفوذ می‌کند. مایکوپلاسما با کشتن این سلولها شروع به ایجاد یک واکنش التهابی در سراسر ناحیه و در برخی از موارد نیز به درون جریان خون نفوذ می‌کند.

در زنان مبتلا به [[واژینوز باکتریال]] و [[بیماری التهابی لگن]] باکتری [[مایکوپلاسما ژنیتالیوم]] یافت شده است و مشخص شده که این باکتری باعث [[عفونت مهبل|عفونت‌های تناسلی]] در زنان می‌شود و قابل انتقال از طریق تماس جنسی هستند. این باکتری همچنین می‌تواند باعث افزایش ریسک [[زایمان زودرس]]، [[ناباروری]]، [[سقط جنین]] و [[عفونت گردن رحم]] شود. چندین گونه از مایوپلاسماها با ابتلای زنان به سرطان‌های اعضای تناسلی مرتبط می‌باشند.

[[آنتی‌ژن]] P1 عامل اولیه در بیماری‌زایی این باکتری است و باکتری از طریق این آنتی‌ژن به سلول‌های [[بافت پوششی]] متصل می‌شود. مایکوپلاسماها عامل ۱۷ درصد از [[راش (ضایعه پوستی)|راش‌ها (ضایعات پوستی)]] هستند. برخی از این باکتری‌ها ایجاد بیماری‌های در ناحیه تناسلی کرده و برخی قابل انتقال از طریق رابطه جنسی هستند. باکتری *M.hominis* می‌تواند ایجاد التهاب‌های تناسلی کرده و حتی موجب [[ناباروری مردان]] شود.

*مایکوپلاسما گالی سپتیکوم *و *مایکوپلاسما سینوویا* دو گونه مهم و پراهمیت در مبتلا کردن و بیماری‌زایی در پرندگان می‌باشند.

مایکوپلاسماها بیشتر از صد گونه دارند و برخی جانوران و گیاهان را آلوده می‌کنند و برخی [[بندپایان]] و [[مهره‌داران|مهره داران]] نیز میزبان و ناقل آن‌ها هستند.

== آلودگی‌های آزمایشگاهی ==
مایکوپلاسماها از عوامل اصلی و شایع آلودگی‌های آزمایشگاهی در محیط‌های [[کشت یاخته|کشت سلول]] و بافت در آزمایشگاه‌ها هستند که توسط اشخاص و لوازم یا محیط‌های کشت پخش و منتقل می‌شوند. این باکتری‌ها می‌توانند باعث القای مشکلات در [[کروموزوم]]، تغییر در [[متابولیسم]] یا [[رشد سلول]]‌ها شوند. آلودگی‌های شدید این باکتری می‌توانند به کلی سلول‌های درون یک محیط کشت را نابود کنند. روش شناسایی آن‌ها استفاده از [[کاوشگر پیوندی]]، روش [[تست الایزا]] و [[واکنش زنجیره‌ای پلیمراز|روش PCR]] و شناسایی و رنگ آمیزی در [[آگار]] است. حدود ۱۱ تا ۱۵ درصد از کشت‌های سلول در آزمایشگاه‌های [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] آلوده به این باکتری‌ها هستند. این میزان از آلودگی در کشت‌های سلول در آزمایشگاه‌های اروپا و سایر کشورها به مراتب بیشتر است.

== آلودگی‌های مایکوپلاسما در صنایع ==
مایکوپلاسماها از جمله آلودگی‌های پنهان اما بسیار خطرناک در فرآیند تولید داروهای بیولوژیک هستند. برخلاف بسیاری از باکتری‌ها، به دلیل نداشتن دیواره سلولی، *'تشخیص و حذف آن‌ها با روش‌های معمول استریل‌سازی و فیلتر کردن ممکن نیست**. حضور این میکروارگانیسم‌ها در خطوط تولید، محیط‌های کشت سلولی یا حتی در مواد خام بیولوژیک، می‌تواند عواقب جدی بر کیفیت و ایمنی محصولات دارویی به‌جا بگذارد.

در صنعت داروسازی، آزمون مایکوپلاسما نه تنها یک الزام کیفی، بلکه یک **الزام قانونی و مقرراتی** است. بر اساس دستورالعمل‌های بین‌المللی نظیر **ICH Q5A(R2)** و فارماکوپه‌های **USP ، EP 2.6.7 و JP 4.4**، هیچ محصول بیولوژیکی بدون تأیید منفی مایکوپلاسما اجازه ورود به بازار ندارد. مراجع نظارتی مانند **FDA، EMA و WHO** به‌طور ویژه بر ارائه گواهی عدم آلودگی مایکوپلاسما پیش از رهاسازی هر بچ (Batch Release) تأکید دارند. 

آلودگی مایکوپلاسما در صنایع غذایی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و جزو الزامات رگولاتوری به‌شمار می‌رود. این آلودگی‌ها می‌توانند تأثیرات منفی جدی بر کیفیت و ایمنی محصولات غذایی بگذارند، به‌ویژه در تولید محصولات حساس مانند سوسیس، کالباس، و فرآورده‌های گوشتی. در تولید **سوسیس و کالباس**، مایکوپلاسما می‌تواند باعث تغییرات در طعم، رنگ و بافت محصول شود. این میکروارگانیسم‌ها به دلیل عدم وجود دیواره سلولی و اندازه کوچکی که دارند، از روش‌های معمول ضدعفونی فرار کرده و می‌توانند به‌راحتی وارد خطوط تولید شوند. آزمایش مایکوپلاسما در این محصولات برای اطمینان از عدم آلودگی و حفظ کیفیت الزامی است .

در **محصولات لبنی** مانند شیر و ماست، آلودگی مایکوپلاسما می‌تواند باعث اختلال در فرآیند تخمیر و کاهش کیفیت نهایی محصول شود. این آلودگی‌ها همچنین می‌توانند موجب طعم‌های نامطبوع یا تغییرات در بافت شوند که برای مصرف‌کنندگان غیرقابل قبول است. در **آب‌میوه‌ها و نوشیدنی‌های غیرالکلی**، حضور مایکوپلاسما می‌تواند منجر به تغییرات در طعم و شفافیت محصولات شود. به‌ویژه در فرآیندهای بسته‌بندی و نگهداری، امکان ورود این میکروارگانیسم‌ها وجود دارد و نیاز به آزمایش‌های دقیق دارد تا از فساد زودهنگام جلوگیری شود . این آلودگی‌ها علاوه بر تأثیرات کیفی، ممکن است مشکلات بهداشتی برای مصرف‌کنندگان ایجاد کنند. بنابراین، تست‌های مایکوپلاسما در بسیاری از کشورها به عنوان بخشی از فرآیندهای کنترل کیفیت و مطابق با استانداردهای رگولاتوری مانند **FDA** و **EFSA** ضروری است.

== روش های تشخیص مایکوپلاسما ==
مایکوپلاسماها ارگانیسم های کندرشدی هستند و به سختی میتوانیم آنها را با روش های مبتنی بر کشت تشخیص دهیم. در تست های استریلیتی و تست های کشت باکتریایی به ندرت قابل شناسایی شدن هستند و به همین دلیل است که مایکوپلاسما یکی از چالش های مهم صنایع بیولوژیک است. تست های مبتنی بر PCR مانند تست های PCR معمولی و تست های Realtime PCR امروزه گلد استاندارد تشخیص مایکوپلاسما هستند . 
روش های مرسوم و استاندارد تشخیص مایکوپلاسما عبارتند از :

* **روش کشت استاندارد (Agar/Broth Media)**: رشد مایکوپلاسما در محیط‌های اختصاصی مانند PPLO
* **PCR معمولی**: تکثیر DNA با پرایمرهای خاص؛ سریع (چند ساعت) و حساس برای DNA زنده یا مرده.
* **Real-Time PCR (qPCR)**: نظارت واقعی‌زمان تکثیر با پروب‌های فلورسنت؛ دقیق‌تر و کمی برای مقادیر کم.
* **توالی‌یابی DNA (Sequencing)**: شناسایی گونه‌ها با NGS یا Sanger.
* **روش‌های ایمونولوژیک (مانند Immunochromatography)**: تشخیص پروتئین‌ها با آنتی‌بادی؛ سریع (۱۵-۳۰ دقیقه) برای نمونه‌های بالینی.
* **سنجش فعالیت آنزیمی (Enzymatic Assays)**: اندازه‌گیری آنزیم‌هایی مانند آدنوزین فسفاتاز؛ سریع و ساده.
* **روش‌های نوین (نانوتکنولوژی و میکروفلوئیدیک)**: استفاده از نانوذرات یا دستگاه‌های کوچک برای تشخیص point-of-care؛ سریع و دقیق حتی در مناطق دورافتاده.

== ارتباط با سرطان ==
چندین گونه مایکوپلاسما در سلول‌ها و بافت‌های سرطانی در چند گونه [[سرطان]] مختلف مشاهده و جداسازی شده‌اند و به نظر می‌رسد این باکتری‌ها به ایجاد سلول‌های سرطانی مرتبط هستند. این باکتری‌ها عبارت اند از:
* ''[[Mycoplasma fermentans|M. fermentans]]''
* ''[[Mycoplasma genitalium|M. genitalium]]''
* ''[[Mycoplasma hominis|M. hominis]]''
* ''[[Mycoplasma hyorhinis|M. hyorhinis]]''
* ''[[Mycoplasma penetrans|M. penetrans]]''
* ''[[Ureaplasma urealyticum|U. urealyticum]]''

== گونه‌ها ==
**گونه‌های بیماریزا در انسان :**
* ''M. amphoriforme''
* ''M. buccale''
* ''M. faucium''
* ''M. fermentans''
* ''M. genitalium''
* ''M. hominis''
* ''M. incognitus''
* ''M. lipophilum''
* ''M. orale''
* ''M. penetrans''
* ''M. pirum''
* ''M. pneumoniae''
* ''M. primatum''
* ''M. salivarium''
* ''M. spermatophilum''

**سایر گونه‌ها :*'
* *M. adleri*
* *M. agalactiae*
* *M. agassizii*
* *M. alkalesens*
* *M. alligatoris*
* *M. amphoriforme*
* *M. anatis*
* *M. anseris*
* *M. arginini*
* *M. arthritidis*
* *M. auris*
* *M. bovigenitalium*
* *M. bovirhinis*
* *M. bovis*
* *M. bovoculi*
* *M. buccale*
* *M. buteonis*
* *M. californicum*
* *M. canadense*
* *M. canis*
* *M. capricolum*
* *M. caviae*
* *M. cavipharyngis *
* *M. citelli*
* *M. cloacale*
* *M. coccoides*
* *M. collis*
* *M. columbinasale*
* *M. columbinum*
* *M. columborale*
* *M. conjunctivae*
* *M. corogypsi*
* *M. cottewii*
* *M. cricetuli*
* *M. crocodyli*
* *M. cynos*
* *M. dispar*
* *M. edwardii*
* *M. elephantis*
* *M. ellychniae*
* *M. equigenitalium*
* *M. equirhinis*
* *M. falconis*
* *M. fastidiosum*
* *M. faucium*
* *M. felifacium*
* *M. feliminutum*
* *M. feriruminatoris*
* *M. fermentans*
* *M. flocculare*
* *M. gallinaceum*
* *M. gallinarum*
* *M. gallisepticum*
* *M. gallopavonis*
* *M. gaeteae*
* *M. genitalium*
* *M. glycophilium*
* *M. gypis*
* *M. haemocanis*
* *M. haemofelis*
* *M. haemolamae*
* *M. haemomuris*
* *M. haemosuis*
* *M. hominis*
* *M. hyopneumoniae*
* *M. hypopharyngis*
* *M. hyorhinis*
* *M. hyosynoviae*
* *M. iguanae*
* *M. imitans*
* *M. incognitus*
* *M. indiense*
* *M. iners*
* *M. iowae*
* *M. lacutcae*
* *M. lagogenitalium*
* *M. leachii*
* *M. leonicptivi*
* *M. leopharyngis*
* *M. lipofaciens*
* *M. lipophilum*
* *M. lucivorax*
* *M. luminosum*
* *M. maculosum*
* *M. melaleucae*
* *M. meleagridis*
* *M. microti*
* *M. moatsii*
* *M. mobile*
* *M. molare*
* *M. muscosicanis*
* *M. muris*
* *M. mustelae*
* *M. mycoides*
* *M. neophronis*
* *M. neurolyticvum*
* *M. opalescens*
* *M. orale*
* *M. ovipneumoniae*
* *M. ovis*
* *M. oxoniensis*
* *M. penetrans*
* *M. phocae*
* *M. phocicerebrale*
* *M. phocidae*
* *M. phocirhinis*
* *M. pirum*
* *M. pneumoniae*
* *M. primatum*
* *M. pullorum*
* *M. pulmonis*
* *M. putrefaciens*
* *M. salivarium*
* *M. simbae*
* *M. spermatophilum*
* *M. spumans*
* *M. sturni*
* *M. sualvi*
* *M. subdolum*
* *M. suis*
* *M. synoviae*
* *M. testudineum*
* *M. testudinis*
* *M. verecunum*
* *M. wenyonii*
* *M. yeatsii''

## منابع

* 


رده:باکتری‌شناسی
رده:باکتری‌ها
رده:بیماری‌های آمیزشی
رده:بیماری‌های منتقل‌شونده جوندگان
رده:علت‌های عفونی سرطان
رده:مولیکوت‌ها
رده:ناباروری
رده:واژینوز باکتریال
رده:ویکی‌سازی رباتیک