دایان کیتن

**دایان کیتن** (؛ با زادنام **هال**؛  – ) بازیگر آمریکایی بود. او در جریان جنبش هالیوود نو به شهرت رسید و همکاری‌های مکرری با وودی آلن داشت و در هشت فیلم او حضور یافت. کیتن جوایز متعددی دریافت کرد. از جمله یک جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ بفتا و دو جایزهٔ گلدن گلوب و همچنین نامزد دریافت دو جایزهٔ امی و یک جایزهٔ تونی شد. او در سال ۲۰۱۷ با جایزه یک عمر دستاورد هنری بنیاد فیلم آمریکا مورد تقدیر قرار گرفت.

کیتن فعالیت هنری خود را از صحنهٔ تئاتر آغاز کرد و در اجرای اصلی موزیکال *مو* (Hair) در برادوی (۱۹۶۸) و نمایش کمدی *دوباره بنواز، سام* (Play It Again, Sam) اثر وودی آلن (۱۹۶۹) نقش‌آفرینی کرد. اجرای دوم برای او نامزدی جایزه تونی برای بهترین بازیگر نقش اول زن در یک نمایش را به همراه داشت. نخستین حضور سینمایی‌اش با نقشی کوچک در فیلم *[[عاشقان و دیگر غریبه‌ها]]* (۱۹۷۰) بود، اما با ایفای نقش کی آدامز در فیلم *[[پدرخوانده]]* (۱۹۷۲) به کارگردانی فرانسیس فورد کوپولا به شهرت رسید. نقشی که در قسمت‌های دوم (۱۹۷۴) و سوم (۱۹۹۰) نیز تکرار کرد. همکاری‌های او با وودی آلن از اقتباس سینمایی *[[دوباره بنواز، سام]]* (۱۹۷۲) آغاز شد. دو فیلم بعدی او با آلن، *[[درخواب‌فرورفته]]* (۱۹۷۳) و *[[عشق و مرگ]]* (۱۹۷۵)، جایگاه او را به‌عنوان بازیگر کمدی تثبیت کرد. چهارمین همکاری آنها، *[[آنی هال]]* (۱۹۷۷)، جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن را برایش به ارمغان آورد.

کیتن برای نقش‌هایش در فیلم‌های *[[سرخ‌ها]]* (۱۹۸۱) در نقش فعال سیاسی لوئیس بریانت، *[[اتاق ماروین]]* (۱۹۹۶) در نقش بیماری مبتلا به سرطان خون، و *[[یکی باید کوتاه بیاید]]* (۲۰۰۳) در نقش نمایشنامه‌نویس، نامزد دریافت اسکار شد. او همچنین در آثار درام مانند *[[در جستجوی آقای گودبار]]* (۱۹۷۷)، *[[صحنه‌های داخلی]]* (۱۹۷۸)، *[[فرار شبانه از خانه]]* (۱۹۸۲)، و *[[جنایت‌های دل (فیلم)|جنایت‌های دل]]* (۱۹۸۶) و در فیلم‌های کمدی چون *[[منهتن (فیلم ۱۹۷۹)|منهتن]]* (۱۹۷۹)، *[[بیبی بوم]]* (۱۹۸۷)، *[[پدر عروس (فیلم ۱۹۹۱)|پدر عروس]]* (۱۹۹۱)، *[[معمای قتل منهتن]]* (۱۹۹۳)، *[[باشگاه همسران اول]]* (۱۹۹۶)، *[[خانواده استون]]* (۲۰۰۵)، *[[در جستجوی دوری]]* (۲۰۱۶)، و *[[باشگاه کتاب (فیلم)|باشگاه کتاب]]* (۲۰۱۸) به ایفای نقش پرداخت.

در تلویزیون، کیتن نقش آملیا ارهارت را در فیلم *آملیا ارهارت: پرواز نهایی* (۱۹۹۴) ایفا کرد که برایش نامزدی جوایز امی، گلدن گلوب و انجمن بازیگران سینما را به همراه داشت. او همچنین در مجموعهٔ محدود *[[پاپ جوان]]* (۲۰۱۶) نقش یک راهبه را بازی کرد. کیتن به‌عنوان نماد مد نیز شناخته می‌شد و چهار کتاب نوشت که از جملهٔ آن‌ها خاطراتش با عنوان *دوباره آن زمان* (Then Again؛ ۲۰۱۱) است.

## اوایل زندگی و تحصیلات
دایان هال در ۵ ژانویهٔ ۱۹۴۶ در لس آنجلس، کالیفرنیا زاده شد. مادرش، دوروتی دین (با نام خانوادگی پیش از ازدواج: کیتن)، خانه‌دار و عکاس آماتور بود و پدرش، جان نیوتن ایگنیشس «جک» هال، فروشنده املاک و مهندس عمران بود. مادرِ پدرش اصالتاً اهل ایرلند بود. کیتن تحت تربیت مادرش به‌عنوان متدیست آزاد پرورش یافت. مادر او در مسابقهٔ «بانوی لس‌آنجلس» ویژهٔ خانه‌داران برنده شد؛ کیتن بعدها گفت که جلوهٔ نمایشی این رویداد نخستین انگیزهٔ او برای بازیگری و علاقه‌اش به حضور در صحنهٔ نمایش را شکل داد. او همچنین کاترین هپبورن را که به‌خاطر ایفای نقش زنان قوی و مستقل تحسین می‌کرد، یکی از الهام‌بخش‌های خود می‌دانست.

کیتن در سال ۱۹۶۳ از دبیرستان سانتا آنا در سانتا آنا، کالیفرنیا فارغ‌التحصیل شد. در دوران تحصیل، عضو گروه‌های آواز و نمایش مدرسه بود و در اجرای مدرسه‌ای نمایش *[[اتوبوسی به نام هوس (نمایش‌نامه)|اتوبوسی به نام هوس]]* نقش بلانش دوبوآ را ایفا کرد. پس از فارغ‌التحصیلی، در کالج سانتا آنا و سپس کالج اورنج کست به تحصیل در رشتهٔ بازیگری پرداخت. اما پس از یک سال ترک تحصیل کرد تا حرفهٔ سرگرمی را در منهتن دنبال کند. هنگام پیوستن به انجمن بازیگران (Actors' Equity Association)، نام خانوادگی خود را به کیتن تغییر داد که نام خانوادگی مادری‌اش بود، زیرا پیش‌تر بازیگری با نام دایان هال ثبت شده بود. او مدتی نیز در باشگاه‌های شبانه با اجرای آواز فعالیت داشت و بعدها در فیلم‌های *[[آنی هال]]* (۱۹۷۷)، *[[این نیز بگذرد (فیلم)|این نیز بگذرد]]* (۲۰۱۴) و نقش کوتاهی در *[[روزگار رادیو]]* (۱۹۸۷) به این تجربه بازگشت.

کیتن آموزش بازیگری را در «نِیبِرهود پلی‌هَوس» نیویورک آغاز کرد. او ابتدا با تکنیک مایزنر آموزش دید؛ شیوه‌ای گروه‌محور در بازیگری که در دههٔ ۱۹۳۰ توسط سنفورد مایزنر، بازیگر، مربی و کارگردان تئاتر نیویورک و عضو گروه تئاتر (۱۹۳۱–۱۹۴۰) توسعه یافت. کیتن دربارهٔ شیوهٔ بازیگری خود گفته بود: «بازی من فقط به اندازهٔ بازی کسی خوب است که با او هم‌بازی‌ام… برخلاف اینکه بخواهم به‌تنهایی مسیرم را بسازم و اجرای درخشانی خلق کنم بی‌آنکه از کسی کمک بگیرم. من همیشه به کمک همه نیاز دارم!» جک نیکلسون، بازیگر همکار او گفته است: «او با فیلمنامه مانند نمایشنامه برخورد می‌کند؛ یعنی پیش از آغاز فیلم‌برداری، کل فیلمنامه را حفظ می‌کند، کاری که من هیچ بازیگر دیگری را ندیده‌ام انجام دهد.»

## زندگی شخصی و مرگ
[بندانگشتی|کیتن در [جشنواره بین‌المللی فیلم سانتا باربارا (۲۰۱۲)]]
نخستین رابطهٔ کیتن با وودی آلن شکل گرفت. زمانی که در سال ۱۹۶۹ در اجرای برادوی نمایش *دوباره بنواز، سام* که آلن نویسندهٔ آن بود، ایفای نقش کرد. این رابطه پس از یک شام مشترک پس از تمرین شبانه به شکل عاشقانه درآمد. شوخ‌طبعی کیتن به‌ویژه برای آلن جذاب بود. آن‌ها در طول تولید نمایش مدتی با هم زندگی کردند. اما تا زمان اکران نسخهٔ سینمایی در سال ۱۹۷۲ این هم‌زیستی به شکلی غیررسمی درآمد. کیتن و آلن بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۹۳ در هشت فیلم با یکدیگر همکاری کردند و کیتن بعدها گفت که آلن همچنان یکی از نزدیک‌ترین دوستانش باقی مانده است.

او همچنین با آل پاچینو، هم‌بازی‌اش در سه‌گانهٔ *پدرخوانده*، رابطه‌ای عاشقانه داشت. این رابطهٔ ناپایدار پس از پایان فیلم‌برداری *پدرخوانده: قسمت سوم* به پایان رسید. کیتن دربارهٔ پاچینو گفته بود: «آل واقعاً سرگرم‌کننده‌ترین مرد بود… برای من، این زیباترین صورت است. فکر می‌کنم وارن [بیتی] خوش‌قیافه و خیلی زیبا بود، اما صورت آل مثل اینه که… واو. کُشنده، صورت کُشنده.»

کیتن در سال ۱۹۷۹ زمانی که در فیلم *[[سرخ‌ها]]* (۱۹۸۱) با وارن بیتی هم‌بازی شد، با وارد رابطه شد. بیتی از چهره‌های دائمی رسانه‌های زرد و نشریات عامه‌پسند بود و کیتن نیز به‌ناچار وارد این فضای رسانه‌ای شد، امری که برایش گیج‌کننده بود. نشریهٔ *[[ونتی فر]]* در سال ۱۹۸۵ او را «گوشه‌گیرترین ستاره از زمان گاربو» توصیف کرد. این رابطه اندکی پس از پایان تولید *[[سرخ‌ها]]* به پایان رسید. مشکلات مالی و برنامه‌ریزی در جریان تولید فیلم از عوامل فشار بر این رابطه دانسته شده‌اند. با این حال، کیتن و بیتی دوست یکدیگر باقی ماندند.

در دههٔ پنجاه زندگی، کیتن دو فرزند، دختری در سال ۱۹۹۶ و پسری در سال ۲۰۰۱ را به فرزندخواندگی پذیرفت. او بعدها گفت: «مادر شدن کاملاً من را تغییر داد. این شاید فروتنانه‌ترین تجربه‌ای باشد که در زندگی داشته‌ام.»

سلامتِ کیتن در ماه‌های پایانی زندگیش رو به وخامت گذاشت. هرچند وی در مورد وضعیتش سکوت کرده بود. وی در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵ در سن ۷۹ سالگی در سانتا مونیکا درگذشت.

## آثار
### فیلم سینمایی

### تلویزیونی

### تئاتر

### نماهنگ‌ها

### کتاب‌شناسی
#### به عنوان نویسنده
* *Then Again*, New York: رندوم هاوس، ۲۰۱۱, 
* *Let's Just Say It Wasn't Pretty*, New York: Random House, 2014, 
* *Brother & Sister*, New York: Random House, 2020 
* *Fashion First*, with Ralph Lauren, Rizzoli 2024 ISBN 978-0-8478-2781-7

#### به عنوان عکاس
* *Reservations*, New York: انتشارات آلفرد ای. کناف، ۱۹۸۰, 
* *Saved*, New York: آرسی‌اس، ۲۰۲۲, 

#### به عنوان ویراستار
* *Still Life* (with Marvin Heiferman), New York: Callaway, 1983, 
* *Mr. Salesman*, Santa Fe: Twin Palms Publishers, 1993, 
* *Local News* (with Marvin Heiferman), New York: D.A.P. /Distributed Art Publishers, Inc. , 1999, 
* *Clown Paintings*, New York: powerHouse Books, 2002, 
* *California Romantica*, New York: آرسی‌اس، ۲۰۰۷, 
* *House*, New York: Rizzoli, 2012, 

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 

رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد مرتبط با والت دیزنی
اهالی سانتا آنا
رده:اهالی لس آنجلس
رده:بازیگران اهل شهرستان اورنج، کالیفرنیا
رده:بازیگران تئاتر موزیکال زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران تلویزیون زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل لس آنجلس
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:برندگان جایزه بهترین بازیگر زن بفتا
رده:برندگان جایزه دیوید دی دوناتلو
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم موزیکال یا کمدی
رده:برندگان جایزه‌های ماهواره‌ای
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:تهیه‌کنندگان فیلم زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان اهل آمریکا
رده:خاطره‌نویسان روزانه اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
درگذشتگان ۲۰۲۵
رده:راویان کتاب صوتی
زادگان ۱۹۴۶
رده:صداپیشگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:عکاسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:عکاسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
عکاسان زن سده ۲۱
رده:عکاسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان فمینیست
رده:فیلم‌نامه‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان تلویزیون اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان زن تلویزیونی
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:کارگردانان موزیک ویدئو اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان موزیک ویدئو زن
رده:کمدین‌های اهل کالیفرنیا
رده:کمدین‌های زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کمدین‌های سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کمدین‌های سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نجات‌یافتگان از سرطان پوست
رده:ندانم‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان فمینیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وبلاگ‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وبلاگ‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان فمینیست