اکسی‌بوتینین

**اکسی‌بوتینین** 

نامهای تجارتی: Ditropan - Exybutin

رده درمانی: آنتی اسپاسمودیک مجاری ادراری

رده فارماکولوژیک: نسل سوم آمین سنتتیک

اشکال دارویی: قرص ۵ میلی‌گرمی

## استریو شیمی
Oxybutynin شامل یک Stereocenter و شامل دو انانتیمر اس - و (S) فرم ۱ مخلوطی از (R):

## مکانیسم اثر
مکانیسم اثر آنتی اسپاسمودیک **اکسی‌بوتینین** از طریق افزایش ظرفیت مثانه و کاهش فرکانس انقباضات عضله دترسور اعمال می‌شود. این دارو، دارای اثرات آنتی موسکارینیک بر روی عضلهٔ صاف می‌باشد.
* نکته از کتاب کاتزونگ: **بلوکرهای کولینورسپتورها** یا آنتاگونیستهای گیرنده‌های کولینرژیک یا داروهای آنتی کولینرژیک، بر پایهٔ طیف عملکردشان (مسدود کردن گیرنده‌های نیکوتینی یا موسکارینی) به دو زیرگروه آنتاگونیست‌های موسکارینی و آنتاگونیست‌های نیکوتینی تقسیم می‌شوند که **اکسی‌بوتینین** جزو گروه آنتاگونیست‌های موسکارینی است.

## موارد مصرف
تنها مورد مصرف این دارو، به عنوان آنتی اسپاسمودیک در مثانه نوروژنیک می‌باشد.
* نکته از کتاب کاتزونگ: گلیکوپیرولات، مت اسکوپولامین و **اکسی بوتینین**، آنتاگونیست‌های موسکارینی هستند که در درمان فوریت ادرار (Urgency) در سیستیت خفیف و به منظور کاهش اسپاسمهای مثانه به دنبال جراحیهای اورولوژیک استفاده می‌شوند. البته گلیکوپیرلوت و مت‌اسکوپولامین اثرات کمتری بر روی CNS دارند.

## شیوه مصرف
* در **بالغین**: ۵ میلی‌گرم از راه خوراکی، ۲ تا ۳ بار در روز تجویز می‌شود. حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی‌گرم چهار بار در روز است.
* در **کودکان بزرگتر از ۵ سال**: ۵ میلی‌گرم از راه خوراکی دو بار در روز تجویز می‌شود. حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی‌گرم، سه بار در روز است.

## موارد منع مصرف
* انسداد ناقص یا کامل دستگاه گوارش
* گلوکوم
* سرطان پروستات
* میاستنی گراو
* ایلئوس آدینامیک
* مگاکولون
* کولیت اولسراتیو (کولیت اولسروز)
* بیماران مسن و ناتوان مبتلا به آتونی روده
* اوروپاتی انسدادی

**توجه**: از **اکسی‌بوتینین** در افراد مسن، مبتلایان به نوروپاتی اتونوم، بیماری کلیه و کبد و در ریفلاکس ازوفاژیتیس، باید با احتیاط استفاده کرد.

## تداخلات دارویی
* اثرات آنتی کولینرژیک این دارو، به دنبال مصرف سایر داروهای آنتی‌کولینرژیک، نظیر داروهای ضد افسردگی، فنوتیازینها و هالوپریدول تشدید می‌گردد.
* اثرات تضعیف‌کنندگی این دارو بر روی دستگاه عصبی مرکزی به دنبال مصرف سایر داروهای تضعیف‌کننده سیستم اعصاب مرکزی نظیر: آنتی هیستامینها، نارکوتیکها و داروهای آرامبخش و خواب‌آور تشدید می‌گردد.

## عوارض جانبی
* در **دستگاه اعصاب مرکزی**: سرگیجه، بی خوابی، خواب آلودگی، برافروختگی
* در **دستگاه قلب و عروق**: تپش قلب، تاکی کاردی
* در **دستگاه تناسلی ادراری**: ایمپوتانس (ناتوانی جنسی)، احتباس ادراری، اشکال در ادرار کردن
* در **پوست**: کهیر، راش، واکنش‌های شدید آلرژیک در بیماران حساس به آنتی کولینرژیکها.
* در **دستگاه گوارش**: تهوع، استفراغ، یبوست
* در **سایر دستگاه‌ها**: کاهش تعریق، تب، مهار ترشح شیر
# توجه مهم: در صورت ایجاد واکنش افزایش حساسیت یا علایم دیسترس تنفسی یا اشکالات عروقی یا بروز تحریک در سیستم اعصاب مرکزی، باید مصرف **اکسی بوتینین** را فوراً قطع نمود.

## جستارهای وابسته
* آنتی کولینرژیک

## منابع

* راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، دکتر رامین خدّام، چاپ هفتم، ۱۳۸۸، صفحات:۷۰۱و ۷۰۲
* داروهای ژنریک ایران و دسته‌بندی داروها، دکتر مصطفی صابر، چاپ هفتم، صفحه :۳۰۵
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oxybutynin&action=edit] (تکمیل اطلاعات جدول)
* فارماکولوژی کاتزونگ، فصل هفتم، بلوکرهای کولینورسپتورها و بازیاب‌های کولین‌استراز

رده:آلکین‌ها
رده:آمین‌ها
رده:آنتاگونیست‌های گیرنده M1
رده:آنتاگونیست‌های گیرنده M2
رده:آنتاگونیست‌های گیرنده M3
رده:آنتاگونیست‌های گیرنده M4
رده:آنتاگونیست‌های گیرنده M5
رده:آنتاگونیست‌های موسکارینی
رده:الکل‌های نوع سوم
رده:ترکیبات دی اتیل آمینو
رده:ترکیب‌های سیکلوهگزیل
رده:داروهای آنتی کولینرژیک
رده:کربوکسیلات استرها
رده:مشتق‌های آلکین
رده:نشان‌های تجاری اب‌وی
رده:نشان‌های تجاری جانسون اند جانسون
رده:داروهای بدون نسخه در ایالات متحده آمریکا