ریموند دامادیان

**ریموند واهان دامادیان** (؛ ؛ ۱۶ مارس ۱۹۳۶ – ۳ اوت ۲۰۲۲) پزشک، پژوهشگر پزشکی و مخترع آمریکایی بود که به‌عنوان مخترع نخستین دستگاه تصویربرداری رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) شناخته می‌شود.

پژوهش‌های دامادیان دربارهٔ سدیم و پتاسیم در سلول‌های زنده او را به نخستین آزمایش‌هایش در زمینهٔ تشدید مغناطیسی هسته‌ای (NMR) هدایت کرد و در سال ۱۹۶۹ برای نخستین بار پیشنهاد استفاده از اسکنر تمام‌بدن مبتنی بر MR را مطرح کرد. دامادیان کشف کرد که تومورها و بافت‌های طبیعی را می‌توان در بدن زنده (in vivo) به‌وسیلهٔ رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) از یکدیگر متمایز کرد، زیرا زمان‌های آرامش (Relaxation Times) آن‌ها طولانی‌تر است؛ چه زمان آرامش T1 (استراحت اسپین–شبکه) و چه T2 (استراحت اسپین–اسپین). دامادیان در سال ۱۹۷۷ نخستین اسکن کامل بدن یک انسان را برای تشخیص سرطان انجام داد. او دستگاه و روشی را اختراع کرد که امکان استفادهٔ ایمن و دقیق از NMR برای اسکن بدن انسان را فراهم می‌کرد؛ روشی که امروزه با نام تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) شناخته می‌شود.

دامادیان جوایز متعددی دریافت کرد. در سال ۲۰۰۱، برنامهٔ Lemelson–MIT جایزهٔ دستاورد یک‌عمر خود به مبلغ ۱۰۰٬۰۰۰ دلار را به دامادیان اعطا کرد و از او به‌عنوان «مردی که دستگاه MRI را اختراع کرد» یاد نمود. او سپس با ویلسون گریتبچ، از توسعه‌دهندگان اولیهٔ ضربان‌ساز قلب کاشتنی، برای توسعهٔ یک ضربان‌ساز سازگار با MRI همکاری کرد. مؤسسهٔ فرانکلین در فیلادلفیا نیز با اعطای جایزهٔ باور در رهبری کسب‌وکار از فعالیت‌های دامادیان در زمینهٔ MRI تقدیر کرد. همچنین در سال ۲۰۰۳ از سوی سازمان «شوالیه‌های وارتان» به‌عنوان «مرد سال» انتخاب شد. او در سال ۱۹۸۸ مدال ملی فناوری را دریافت کرد و در سال ۱۹۸۹ به تالار مشاهیر مخترعان ملی ایالات متحده راه یافت.

## زندگی
ریموند واهان دامادیان در شهر نیویورک، در خانواده‌ای ارمنی به دنیا آمد. پدرش واهان، که از منطقه‌ای که اکنون بخشی از ترکیه است مهاجرت کرده بود، عکس-حکاک بود و مادرش اودت (با نام خانوادگی پیشین یازِجیان) حسابدار بود. او در سال ۱۹۵۶ مدرک کارشناسی ریاضیات خود را از دانشگاه ویسکانسین-مدیسن دریافت کرد و در سال ۱۹۶۰ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) را از کالج پزشکی آلبرت اینشتین در شهر نیویورک گرفت. دامادیان به مدت ۸ سال ویولن را در مدرسه جولیارد آموخت و در مسابقات تنیس جام دیویس جوانان شرکت کرد.

## محرومیت از جایزه نوبل
بندانگشتی|تصویری از آرشیو اداره ثبت اختراعات آمریکا متعلق به ریموند دامادیان.

دامادیان به همراه لری مینکوف و مایکل گلداسمیت در سال ۱۹۷۶ تصویری از یک تومور در قفسه سینه موش به دست آوردند. آنها همچنین اولین اسکن MRI بدن یک انسان را در ۳ ژوئیه ۱۹۷۷ انجام دادند، مطالعاتی که در سال ۱۹۷۷ منتشر کردند.

با اینکه دانشگاه‌ام آی تی در سال ۲۰۰۱ با اعطای جایزه‌ای ۱۰۰٬۰۰۰ دلاری، وی را «مخترع ام آر آی» معرفی نمود، کمیته داوری جایزه نوبل در سوئد از شناختن دامادیان بعنوان یکی از مخترعین ام آر آی برای کسب جایزه نوبل سال ۲۰۰۳ (جهت اختراع ام آر آی) ممانعت ورزید، که منجر به جنجال شد.

## درگذشت
وی در ۳ اوت ۲۰۲۲ در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* فهرست ارمنی‌های ایالات متحده آمریکا
* فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

## پانویس

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 2003 Nobel Prize for MRI Denied to Raymond Vahan Damadian

رده:افراد آمریکایی ارمنی‌تبار
رده:اهالی نیویورک (ایالت)
رده:پزشکان اهل نیویورک
رده:دانشمندان اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان پزشکی کالج آلبرت اینشتین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ویسکانسین-مدیسن
رده:درگذشتگان ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال ملی فناوری
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر مخترعین ملی
رده:زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مخترعان اهل ارمنستان
رده:مخترعان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مخترعان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مناقشه‌های اکتشاف و اختراع