فرش شرقی

**قالی شرقی** یا **فرش شرقی** نامی عمومی برای فرش‌های بافته شده در مناطق مختلف در «مشرق زمین» است. د

فرش شرقی می‌تواند به صورت پرزدار یا تخت بافته شود. فرش شرقی از موادی چون ابریشم، پشم و پنبه بافته می‌شود و اندازه اش از اندازه یک بالش تا اندازه اتاق‌های بسیار بزرگ متغیر است. از قرون وسطی به بعد فرش شرقی بخش مهمی از فرهنگ مشرق زمین و نیز اروپا و آمریکای شمالی شده‌است.

از لحاظ جغرافیایی فرش‌های شرقی در منطقه‌ای با عنوان «کمربند فرش» بافته می‌شودند که از مراکش در شمال آفریقا و خاورمیانه تا آسیای مرکزی و شمال هند ادامه دارد. این محدوده شامل کشورهایی مانند چین، تبت، ترکیه، ایران، در شمال، مغرب در سمت باختر، قفقاز در شمال و هند و پاکستان در جنوب می‌شود. مردم از فرهنگ‌های مختلف، کشورها و گروه‌های نژادی و مذهبی متنوع درگیر در تولید فرش شرقی هستند. با توجه به این که برخی از این کشورها جزو کشورهای اسلامی هستند ممکن است اصطلاح «فرش اسلامی» هم در این زمینه به کار رود.

در سال ۲۰۱۰ «مهارت‌های سنتی فرش بافی» در استان '''فارس''', و شهر کاشان و «هنر سنتی فرش بافی آذربایجان» در جمهوری آذربایجان به عنوان میراث فرهنگی ناملموس جهانی یونسکو ثبت شدند.

## منشأ فرشهای گره دار
آغاز قالی بافی ناشناخته باقی مانده چرا که در طول تاریخ فرش‌ها دوام نیاورده و تخریب شده‌اند. بافته‌های بسیار قدیمی از جنس نمد هستند و با تکنیک خاص انباشت پود در قالب نمد ساخته شده‌اند.

فرش‌های تخت (بدون پرز) از تار و پود بسیار متراکم ساخته می‌شوند.

### شواهد تاریخی از منابع کهن
احتمالاً قدیمی‌ترین متون اشاره‌کننده به فرش در قالب خط میخی در لوح‌های گلی از آرشیو سلطنتی شهر ماری هستند که از هزاره دوم قبل از میلاد باقی مانده‌اند. در زبان اکدی برای فرش کلمه *mardatu *و برای بافندگان فرش *kāşiru* به کار رفته که از شغل‌های دیگر مانند گونی سازان (*sabsu* یا *sabsinnu*) متمایز می‌شوند.

مستندانی مبنی بر استفاده یونانیان از فرش در منابع قدیمی وجود دارد.

حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد زنوفون نویسنده یونانی در کتاب خود با نام "nabasis" به فرش اشاره کرده‌است.

### پازیریک: قدیمی‌ترین فرش باقیمانده
قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین فرشی که به صورت گره دار و با دست در قالب فرش بافته شده و هنوز بقایای آن باقی‌مانده فرش پازیریک است که در دهه ۱۹۴۰ توسط باستان‌شناس سرگئی رودنکو و تیم همراه کشف شد و مربوط به قرن ۵ قبل از میلاد است. این فرش بخشی از هدایای درون یک قبر بود که توسط یخ منجمد محافظت شده بود. قبر از بقایای دوران سکاها بود و در '''دره پازیریک''' در کوه‌های آلتایی در سیبری کشف شد. ریشه فرش پازیریک مورد بحث است و بسیاری از کشورها آن را به خود نسبت می‌دهند

### قطعاتی از ترکستان، سوریه، عراق و افغانستان
[بندانگشتی|فرش قطعه Loulanبا استان سین کیانگ چین مورخ ۳–۴ قرن. [موزه بریتانیالندن]]
اورل اشتاین کاشفی بود که گلیم‌هایی مربوط به حداقل سده چهارم یا پنجم میلادی در Turfan در ختن در شرق ترکستان چین، منطقه‌ای که هنوز به تولید فرش مشهور است کشف کرد.

قطعاتی از فرش در شمال شرقی افغانستان در ناحیه ولایت سمنگان به دست آمده که آزمایش کربن-۱۴ قدمت آن‌ها را به قرن دوم تا اوایل ساسانی می‌رساند. وجود بخش‌هایی از حیوانات مانند گوزن و موجودات بالدار، این فرش‌ها را به فرشک پازیریک شبیه می‌کند. این قطعات در حال حاضر در مجموعه آل صباح در دارالازهر کویت نگهداری می‌شوند.
File:Pazyryk carpet.jpg|این فرش پازیریک. در حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد. موزه هرمیتاژ
File:Konya Ethnographical Museum - Carpet 1.png|فرش قطعه از Eşrefoğlu مسجدبا Beysehirترکیه. Seljuq دوره قرن 13th.
File:Seljuk Carpet Fragment 13th Century..png|Seljuq فرش، 320 x ۲۴۰ سانتی متر از علاءالدین مسجد قونیه قرن 13th
File:Unknown, Turkey, 11th-13th Century - Carpet with Animal Design - Google Art Project.jpg|حیوانات، فرش‌های ترکیه مورخ 11–13th قرن، موزه هنر اسلامی دوحه


## تولید
[بندانگشتی|150x150پیکسل|[قشقایی|زنان قشقایی در حال پشم شویی در سراب بهرام در استان فارس.]]
[بندانگشتی|225x225پیکسل|زن ارمنستانی در حال دوک ریسی در [نوراتوس|Noraduz ارمنستان]]
فرش شرقی با دست و با تارهایی از مواد طبیعی بافته می‌شوند. به همین دلیل این نوع فرش کاملا طبیعی و دستبافت می باشد.

### مواد
مواد مورد استفاده در فرش بافی شرقی و ترکیب آن‌ها متفاوت است. عمدتاً پشم گوسفند و بز و گاه شتر منبع اصلی نخ و مواد فرش است. ممکن است موی اسب هم به کار رود. پنبه و ابریشم دو ماده اصلی دیگر برای تولید فرش هستند.

### ریسندگی
چپ|بندانگشتی|62x62پیکسل|S-پیچ و تاب و Z-پیچ و تاب نخ
الیاف پشم و پنبه و ابریشم یا با دست یا ابزار مکانیکی مانند چرخ نخ ریسی به شکل‌های مختلف تابیده می‌شوند.

### رنگرزی
چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|به‌طور طبیعی رنگ پشم در ترکیه تولید فرش
فرایند رنگرزی شامل غوطه ور کردن نخ در رنگ مناسب است که در ادامه باید نخ‌های رنگ شده خشک شوند.

#### رنگهای گیاهی
رنگهای سنتی که استفاده می‌شود برای فرش‌های شرقی، از گیاهان و حشرات طبیعی به دست می‌آیند. 
File:Rubia_tinctorum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-123.jpg|Madder (Rubia tinctorum) گیاه
File:Indigo-Historische Farbstoffsammlung.jpg|نیلی تاریخی رنگ مجموعه‌ای از درسدن دانشگاه تکنولوژیآلمان
File:Ghermezdaneh.JPG|Kermez (Coccus cacti) شپش
File:Abrash.JPG|بخش (مرکزی ترنج) از جنوب فرش احتمالاً قشقایی در اواخر قرن ۱۹ نشان نامنظم آبی رنگ (ابرش)


### ابزار
انواع ابزارها برای ساخت فرش دستباف مورد نیاز است. یک دستگاه ریسندگی افقی یا عمودی چارچوب مورد نیاز برای برپا کردن پود فرش است (دار قالی) و ابزارهای متعدد دیگر مانند قیچی و شانه در فرشبافی کاربرد دارند.

#### دار افقی
عشایر معمولاً با استفاده از یک دار افقی فرش بافی می‌کنند که در حالت ساده یک چارچوب ساده است.

#### دار عمودی
دارهای عمومدی از نظر فنی پیچیده‌تر هستند و در روستاها و شهرها به کار می‌روند.

سه نوع کلی دار عمودی بافندگی وجود دارد: دار ثابت روستایی، دار تبریز یا Bunyan و دار غلتکی.
File:Izmir010.jpg|افقی nomad برچسبها
File:Khotan-fabrica-alfombras-d09.jpg|عمودی کارخانه بافندگی
File:Yun darağı.jpg|شانه شخص برتر از اقران


### تار پود و پرز
تار و پود اساس فرش بافی هستند. پرز هم در فرش‌های برجسته (قالی) کاربرد دارند.

فرش‌های بافت ایران مرکزی در شهرهایی مانند کاشان، اصفهان، قم و نائین، دارای بافت متارکم و در نتیجه وزن زیاد هستند.

### گره
گره فرش با دست بافته می‌شود. فرش آناتولی از گره ترکی استفاده می‌کند.

بیشترین فرش‌های ایران از گره فارسی استفاده می‌کنند. این که گره‌ها به چپ یا به راست بافته شده‌اند با لمس دست روی گره مشخص می‌شود.

گره جفتی نو دیگری از گره است که به صورت متقارن یا غیر متقارن بافته می‌شود.

#### تعداد گره
[بندانگشتی|150x150پیکسل|پشت یک [قالی قم|فرش قم فرش با گره پر چگالی.]]
تعداد و تراکم گره‌های فرش با تعداد گره در هر اینچ مربع (*kpsi*) یا در هر دسیمتر مربع سنجیده می‌شود.

### تکمیل
با پایان بافت فرش، لازم است پودها قیچی شوند و از دار قالی پائین آورده شود. در این حال فرش قابل استفاده است.
File:Knopen 001.jpg|ترکی (متقارن) گره
File:Knopen 002.jpg|فارسی (نامتقارن) گره باز به سمت راست.
File:Knopen 005.jpg|انواع "Jufti" گره بافته شده در اطراف چهار تار
File:Knopen 006.jpg|مورب یا افست پیچیدگی
File:Knopen 004.jpg|بافندگی با یک پیچ و تاب افسرده
File:Knopen amt.gif|بافندگی نامتقارن گره باز به سمت راست.
File:Carpet fringes.jpg|Kilim پایان و حاشیه


## طراحی
فرش‌های شرقی طرح‌های بسیار متنوعی دارند اما عناصر طراحی شرقی در آن‌ها قابل شناسایی است. هر گره فرش می‌تواند معادل یک «پیکسل» از یک تصویر باشد. بافندگان و طراحان ماهر، طرحه‌های پیچیده تری برای گره‌ها استفاده می‌کنند.

### طرح مستقیم و خمیده
فرش شرقی دارای طراحی مربعی خطی **rectilinear** (یا "هندسی") یا **خمیده** curvilinear (یا "گل") هستند. در کارگاه فرش معمولاً از طرحی که یک طراح ماهر فرش تهیه کرده برای بافت فرش استفاده می‌شود.

### طرح زمینه و حاشیه
طراحی فرش نیز می‌تواند با توصیف این که چگونه اشکال و عناصر در سطح فرش مرتب و سازمان یافته‌اند تشریح شود. در طراحی اسلامی نمادهای انسان و حیوانات محاز نیست. زمینه فرش‌های اسلامی از طرح تکرار بینهایت (infinite repeat) بهره می‌گیرند.

در فرش ایرانی ترنج الگوی اصلی و تکرار شونده در زمینه است.
بندانگشتی|تصویر شماتیک از گوشه مفصل در فرش شرقی

### عناصر جزئی در طراحی فرش شرقی
زمینه فرش یا بخشی از آن می‌تواند با عناصر طراحی خردتر پر شود. از میان عناصر کوچک طراحی فرش که تکرار شونده و پرکننده زمینه فرش هستند *[[بته‌جقه|بته جقه]]* در حاشیه فرش زیاد استفاده می‌شود. نقش بته جقه در فرش‌های اطراف کرمان، سرابند همدان و فارس زیاد به کار می‌روند. گاهی عناصر طراحی دیگر شامل نقوش باستانی مانند درخت زندگی یا گل و عناصر هندسی مانند مثلاً ستاره نیز کاربرد دارند.

عناصر طراحی مفرد نیز می‌توانند ترکیب و عناصر گروهی بزرگتر و پیچیده‌تر تشکیل دهند:
* **هراتی**
* **مینا خانی**
* **شاه عباسی**
* **بید مجنون**
* هرشنگ **Harshang** یا خرچنگ
* **گل حنایی**
* **گول** در فرش ترکمن.
نقوش مشترک در فرش شرقی:
File:Boteh.png|"بت موتیف
File:Carpet Tree of Life.JPG|تصویری فرش با درخت زندگی پرندگان و گیاهان، گل و گلدان، نقوش
File:Karaja 1103L4.jpg|Karaja فرش با پیشنهاد Majnūnیا "گریه بید" طراحی
File:Varamin Carpet.jpg|یک فرش از ورامین با مینا خانی موتیف
File:Cloud band Hamburg MKG Safavid animal carpet detail.JPG|"ابر گروه" زینت منشاء چینی در یک فرش ایران
File:Van yakad.jpg|Pictorial carpet: قرآن آیات بافته شده و به فرش ایران
File:Туркменский ковёр.JPG|"بخاراً با ترکمنستان گل طراحی

[بندانگشتی|مینیاتور فارسی توسط میر سید علی در حدود ۱۵۴۰. [موزه بریتانیالندن]]

### نمادگرایی و منشأ الگوهای فرش
می بیتی (۱۹۰۸–۱۹۹۷) یک محقق برجسته در زمینه فرش در سال ۱۹۷۶ چنین نوشت:

فرش‌های شرقی از مناطق مختلف اغلب نقوش مشترکی دارند. تلاش شده‌است تا منشأ این نقوش پیدا شود. ماهیت این نقوش در اثر خلاقیت، سعی و خطا و اشتباهات انسانی به مرور ممکن است تغییر کرده باشد. 
File:Elibelinde1.svg|
File:Elibelinde2.svg|
File:Elibelinde3.svg|
File:Elibelinde4.svg|
*انواع موتیف Elibelinde *
[بندانگشتی|سه نمونه موتیف گلیم برای [تعویذ]]
بندانگشتی|جانمازی شیروان با دست و علائم مسجد.

File:Poland Carpet with coats of arms.jpg|لهستانی فرش اواسط قرن ۱۸
File:Woven carpet Germany 1540.JPG|جزئیات یک فرش دستباف قطعه، ca. 1540 پشم متقارن گره 850-1500 kpsdm
File:Woven carpet Germany 1540 detail.JPG|نزدیک جزئیات از یک فرش دستباف، آلمان، ca. 1540
File:Tapis de Savonnerie Louis XIV apres Charles Le Brun pour la Grande Galerie du Louvre.jpg|فرانسه Savonnerie فرش (پس از Charles Le Brun) برای گراند گالری از موزه لوور
File:Savonnerie carpet detail.jpg|Savonnerie فرش جزئیات
|عتیقه فارسی Ziegler & Co. فرش سلطان آباد


### جعل
فرش شرقی برای کلکسیون داران جذاب است و با قیمت بالا فروخته می‌شود. این نیز انگیزه‌ای برای تقلب در تولید فرش می‌شود. تکنیک‌هایی مانند جایگزین کردن گره‌ها یا دوباره بافی قطعات فرش می‌توانند برای تغییر یک فرش مورد استفاده قرار گیرند به طوری که فرش بزرگتر یا باارزش تر از چیزی که هست به نظر برسد.

## فرش‌های مناطق
بندانگشتی|فرش ابریشم هرکه. بیش از 1200 گره در هر اینچ مربع.
فرش را می‌توان طبقه‌بندی شده توسط منطقه خود را از مبدأ که هر کدام نشان دهنده رشته‌های مختلف از سنت: فرش ایرانی، فرش پاکستانی، فرش‌های عربی، فرش‌های آناتولی (ترکی)، فرش‌های کردی، فرش‌های قفقازی، فرش آسیای مرکزی، فرش‌های ترکستانی یا ترکمنهای ترکستان، فرش چینی، فرش تبتی و فرش هندی.

### فرش ایرانی (فارسی)
فرش ایرانی (Persian carpet) یا قالی ایرانی (Persian rug) عنصر اصلی در فرهنگ ایرانی و هنر ایرانی است و پیشینه آن به ایران باستان برمی گردد. طبقه‌بندی فرش ایرانی بر اساس قومیت‌ها و محل بافت، عشایر، و روش‌های دیگر صورت می‌گیرد. امروزه فرش‌های عشایری، روستایی، شهری، نمایشگاهی (تابلو) و تولیدات کارخانه‌ای در ایران از هم متمایز هستند. گروه‌های قومی (به عنوان مثال کردها، با قبایل کوچرو مانند قشقایی و بختیاری، افشاری، آذری و ترکمن) فرش‌های خود را دارند. فرش‌های شهرهای مختلف مانند هریس، همدان، سنه (سنندج)، بیجار، اراک (سلطان آباد), مشهد، اصفهان، کاشان، قم و نائین و بسیاری شهرهای دیگر با نام شهر شناخته می‌شوند. جنس مواد و نوع بافت هم می‌تواند به طبقه‌بندی فرش‌های ایرانی بینجامد.

## مجموعه‌های مهم
* '''موزه مولوی''' در قونیه نمایش قدیمی‌ترین فرش موجود در آناتولی در بیشهیر استان قونیه
* ترکی و هنرهای اسلامی موزه در استانبول
* Vakıflar Halı, موزه، استانبول
* موزه فرش ایران درتهران
* موزه هنر اسلامیدوحه
* '''آل صباح''' مجموعه در Dar al-Athar al-Islamyya با کویت.
* آذربایجان موزه فرشباکو
* '''موزه متروپولیتن نیویورک''', (J. McMullan و J. F. بالارد مجموعه)
* نساجی موزهواشنگتن دی سی دوباره باز در سال 2015
* سنت لوئیس موزه هنرهای J. F. بالارد مجموعه
* هنرهای زیبا موزه‌های سان فرانسیسکو
* موزه هنرهای کاربردی (MAK), وین، نمایشگاه فرش دوباره باز در سال 2014
* موزه پرگامونبرلین
* موزه هنرهای کاربردیبوداپست
* Brukenthal موزه ملی، Sibiu, رومانی. عثمانی در آناتولی ("Transylvanian") فرش
* موزه ویکتوریا و آلبرتلندن (اردبیل فرش)
* '''موزه لوور''', پاریس
* Musée des Arts Décoratifs, پاریس
* Musée des Tissus et des Arts Décoratifs, Lyon,
* Museo Poldi Pezzoliمیلان (شکار فرش)
* Miho Museumژاپن ("Sanguszko" حیوانات فرش)

## نگارخانه
### فرش آناتولی

File:Unknown, Turkey, 11th-13th Century - Carpet with Animal Design - Google Art Project.jpg|Animal carpet, Turkey, dated to the 11th–13th century, Museum of Islamic Art, Doha
File:Marby carpet.jpg|Animal carpet, around 1500, found in Marby Church, Jämtland, Sweden. Wool, 160&nbsp;cm x 112&nbsp;cm, Swedish History Museum, Stockholm
File:Phoenix and dragon carpet Anatolia first half or middle 15th century.jpg|Phoenix and Dragon carpet, 164 x 91&nbsp;cm, Anatolia, circa 1500, Pergamon Museum, Berlin, Inv. No. I.4
File:Armenian Animal carpet.jpg|Anatolian Animal carpet, 1500 or earlier, wool, symmetric knots. Pergamon Museum, Berlin, Inv. No. KGM 1885, 984
File:Small_pattern_Holbein_carpet_Anatolia_16th_century.jpg|Type I small-pattern Holbein carpet, West Anatolia, 16th century.
File:Western Anatolian knotted woll carpet with 'Lotto' patern, 16th century, Saint Louis Art Museum.jpg|Western Anatolian ‘Lotto carpet’, 16th century, Saint Louis Art Museum.
File:Transylvanian carpet Met 22.100.91.jpg|Transylvanian "double-niche" carpet, Metropolitan Museum of Art, New York
File:Turkey Prayer rug.jpg|18th-century Turkish prayer rug, Southwestern Turkey (Milas region); National Museum, Warsaw


### فرش ایرانی

پرونده:Mashad 9'10" X 12'9".jpg|قالی مشهد
پرونده:Ghashghai rug.jpg|فرش قشقائی
پرونده:Antique Serapi carpet, Heriz region, Northwest Persia, 9ft 11in x 12ft 10in, circa 1875,.jpg|فرش عتیقه سرابی Serapi  از منطقه هریز - آذربایجان، 9&nbsp;ft 11in x 12&nbsp;ft 10in حدود سال ۱۸۷۵
پرونده:Unknown, Iran, mid-16th Century - The Rothschild Small Silk Medallion Carpet - Google Art Project.jpg|روچیلد کوچک ابریشم ترنج فرش اواسط قرن ۱۶ در موزه هنر اسلامی دوحه
پرونده:The Emperor's Carpet (detail), second half of 16th century, Iran. Silk (warp and weft), wool (pile); asymmetrically knotted pile, 759.5 x339 cm.The Metropolitan Museum of Art,.jpg|فرش امپراتور  (جزئیات) نیمه دوم قرن 16th ایران. با تار و پود ابریشم و پشم ; گره فارسی به ریزی  339   در 759.5سانتی متر است. موزه هنری متروپل نیونیورک (The Metropolitan Museum of Art, New York)
پرونده:17-9 3-1964-Saltingtaeppe Photo-Pernille-Klemp-f.jpg|به اصطلاح شور فرش و پشم و ابریشم و فلز موضوع است. در حدود ۱۶۰۰.
پرونده:Ardabil Carpet.jpg|اردبیل فرش ایران مورخ ۹۴۶ هجری قمری است. V&A Museum هیچ. ۲۷۲-۱۸۹۳. © موزه ویکتوریا و آلبرت لندن
پرونده:The Clark 'Sickle-Leaf', vine scroll and palmette carpet, probably Kirman, 17th century.jpg|کلارک 'داس-برگ' واین حرکت و palmette فرش احتمالاً کرمان سه قرن ۱۷


### فرش قفقازی

File:Gövhər (Gohar) carpet, Karabakh group of Azerbaijani carpets, XVII century.jpg|Gövhər (گهر) فرش قره باغ از آذربایجان، فرش قرن ۱۷
File:Karaja 1103L4.jpg|Karaja فرش
File:Shirvan 01.jpg|شیروان فرش نماز
File:Dragon carpet from Azerbaijan, 17-18th century, 212 x 184 cm, T84-1909.jpg|آذربایجان اژدها فرش با صلیب‌های شکسته، ۱۷-قرن ۱۸ قره باغ کوهستانی بین 212 x ۱۸۴ سانتی متر T84-1909
File:Armenian rug Dragon carpet-2.jpg|ارمنستان "عقاب" یا "sunburst" فرش
File:Azeri carpet (Sirvan group).jpg|سنتی شمع فرش شیروان


### فرش ترکمن

File:Five Tree Yomut Asmalyk, Turkmenistan, 18-19th century, 75 x 124 cm.jpg|"پنج درخت" Yomud شتر پوشش (Asmalyk), ترکمنستان، ۱۸-قرن ۱۹ و 75 x ۱۲۴ سانتی متر
File:Yomut asmalyk.jpg|Yomud asmalyk
File:Yomud rug.jpg|Yomud چادر پوشش درب (ensi)
File:Туркменский ковёр.JPG|"بخاراً اصلی فرش (Halı) اندازه با ترکمنستان طراحی
File:BOKHARA 4X6 FIT.JPG|"بخاراً اصلی فرش (Halı) اندازه با ترکمنستان طراحی
File:DFRRug.jpg|یک فرش ترکمن در یک خانواده تنظیم


### فرش هند

File:WLA vanda Fremlin Carpet.jpg|مغول فرش با inwoven Fremlin خانواده تاج موزه ویکتوریا و آلبرت
File:Carpet with Vases - Google Art Project.jpg|مغول فرش با گلدان
File:Millefleur 'Star-Lattice' carpet, 17th-early 18th century Mughal India, Christie's.jpg|Millefleur 'Star-شبکه' فرش‌های ۱۷ و اوایل قرن ۱۸ مغول هند
File:Unknown, India - Fragment of a Saf Carpet - Google Art Project.jpg|ناشناخته هند - قطعه از یک Saf فرش
File:Unknown, India, 17th Century - The Kevorkian Hydrabad Carpet - Google Art Project.jpg|ناشناخته و هند قرن 17 - Kevorkian حیدرآباد فرش


### فرش‌های چینی

File:Hamburg MKG Imperial Chinese carpet 01.JPG|امپریال فرش چینی به تصویر می‌کشد "هشت اسب شاه Mu". چین قرن 19, Museum für Kunst und Gewerbe
File:Hamburg MKG Imperial Chinese carpet 02.jpg|جزئیات (مرز) از یک امپراتوری چینی، فرش قرن 19 Museum für Kunst und Gewerbe


## جستارهای وابسته
* قالی ایرانی
* **[[دره پازیریک]]**
* فرش ارمنستان
* فرش آذربایجان

## منابع

رده:فرهنگ اسلامی
رده:قالی ایرانی
رده:قالی
رده:قالی‌های شرقی
رده:هنر اسلامی بر پایه کشور
رده:هنر اسلامی