پادشاهی یهودا

**پادشاهی یهودا** ( عبری: מַמְלֶכֶת יְהוּדָה مملکت یهودا ) پادشاهی جنوبی اسرائیل بعد از تجزیه پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) پس از مرگ سلیمان بود. زمان آغاز آن در حدود قرن ۹ قبل از میلاد است.  پادشاهی یهودا یک پادشاهی اسرائیلی در جنوب شام در عصر آهن بود. این پادشاهی که در مرتفعات غرب دریای مرده متمرکز بود، پایتختش اورشلیم بود. به مدت چهار قرن توسط سلسله داودی حکومت شد. یهودیان از نام یهودا گرفته شده‌اند و عمدتاً از مردمی که در این منطقه زندگی می‌کردند، نسل می‌برند. پادشاهی یهودا با پادشاهی آشوریان روابط خوبی داشت و به واسطه تجارت با آنان بسیار ثروتمند شد؛ ولیکن در سال ۶۰۹ قبل از میلاد پادشاهی آشوریان نابود شد و پادشاهی بابلیان جایگزین آن شد. بابلیان بین سالهای ۵۹۷ تا ۵۸۲ قبل از میلاد به یهودا حمله کردند و سرزمین آن‌ها را نابود کرده و اشرافیان آن را به اسارت در بابل بردند.

در قرن ۷ پیش از میلاد، جمعیت پادشاهی به شدت افزایش یافت و علی‌رغم شورش حزقیا علیه پادشاه آشوری سناخریب، تحت تابعیت نو-آشوری رونق یافت. یوشیا از خلأ سیاسی ناشی از زوال آشور و ظهور حکومت مصری ساییت بر منطقه استفاده کرد تا اصلاحات مذهبی خود را اجرا کند. تاریخ تثنیه‌گرایانه که تاریخ بنی‌اسرائیل از یوشع تا یوشیا را بازگو می‌کند و جهان‌بینی مبتنی بر اصول حقوقی موجود در کتاب تثنیه را بیان می‌کند، فرض بر این است که در همین دوره زمانی نوشته شده و بر اهمیت حفظ آن‌ها تأکید دارد.

با سقوط نهایی امپراتوری نو-آشوری در ۶۰۵ پیش از میلاد، رقابتی بین مصر ساییت و امپراتوری نو-بابلی بر کنترل شام ظهور کرد که در نهایت به زوال سریع یهودا منجر شد. اوایل قرن ۶ پیش از میلاد شاهد موجی از شورش‌های یهودی با پشتیبانی مصر علیه حکومت بابل بود که سرکوب شدند. در ۵۸۷ پیش از میلاد، نبوکدنصر دوم محاصره اورشلیم را آغاز کرد که در نهایت به تخریب شهر و پایان پادشاهی منجر شد. تعداد زیادی از یهودیان به بابل تبعید شدند و پادشاهی سقوط‌کرده به عنوان استان بابلی ضمیمه شد.

## در کتاب مقدس
کتاب مقدس  پادشاهی یهودا را به عنوان یکی از دو دولت جانشین پادشاهی متحد اسرائیل تصویر می‌کند، اصطلاحی که به سلطنت متحد تحت پادشاهان کتاب مقدس شائول، داود و سلیمان اشاره دارد و قلمرو یهودا و اسرائیل را پوشش می‌دهد. با این حال، در طول دهه ۱۹۸۰، برخی از محققان کتاب مقدس شروع کردند به این استدلال که شواهد باستان‌شناسی برای پادشاهی گسترده قبل از اواخر قرن ۸ پیش از میلاد بسیار ضعیف است و روش‌شناسی مورد استفاده برای به دست آوردن شواهد دارای نقص است. در قرن‌های ۱۰ و اوایل ۹ پیش از میلاد، قلمرو یهودا ممکن است به صورت محدود جمعیت داشته باشد و شامل برخی مکان‌های مستحکم و بسیاری از شهرک‌های روستایی غیرمستحکم بوده باشد. سنگ نبشته تل دان که در سال ۱۹۹۳ کشف شد، نشان می‌دهد که این پادشاهی به شکلی در اواسط قرن ۹ پیش از میلاد وجود داشته، اما میزان قدرت آن را نشان نمی‌دهد. با این حال، کاوش‌های اخیر در خربه قیافه، بر اساس گفته کاوشگران، از وجود پادشاهی متمرکز و شهرنشین در قرن ۱۰ پیش از میلاد حمایت می‌کند.

بر اساس کتاب مقدس پادشاهی یهودا بعد از فروپاشی پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) شکل گرفت. پادشاهی متحد از سال ۱۰۲۰ قبل از میلاد تا ۹۳۰ قبل از میلاد وجود داشت. وقتی ده قبیله حاضر نشدند پسر سلیمان، رِحُبُعام، را به پادشاهی قبول کنند و تنها دو قبیله یهودا و بنیامین به او وفادار ماندند، پادشاهی متحد به دو بخش شمالی (تحت تسلط آن ده قبیله) و جنوبی (تحت تسلط یهودا و بنیامین) تقسیم شد. دو پادشاهی به صورت همسایه یکدیگر وجود داشتند تا اینکه پادشاهی شمالی اسرائیل توسط آشوریان در سال ۷۲۲ نابود شد و تنها پادشاهی یهودا باقی ماند.

بر اساس کتاب مقدس تمامی پادشاهان اسرائیل و یهودا «خوب» نبودند زیرا موفق نشدند تنها پرستش یهوه را باقی بگذارند. حزقیا (۷۲۷ تا ۶۹۸ قبل از میلاد) پادشاهی خوب بود که که پرستش بعل و اشیره را ممنوع کرد؛ ولیکن جانشین او مناسه (۶۹۸ تا ۶۴۲ قبل از میلاد) و آمون (۶۴۲ تا ۶۴۰ قبل از میلاد) دوباره به بت‌پرستان اجازه پرستش دادند که باعث خشم یهوه شد. یوشیا به پرستش یهوه بازگشت، ولیکن این بازگشت دیگر بسیار دیر بود و یهوه تصمیم گرفته بود که اجازه دهد بابلیان قوم یهود را به اسارت در بابل ببرند.

آخرین پادشاه یهودا یهویاکیم بود که در ابتدا به بابلیان خراج می‌پرداخت. بعد از شکست بابلیان در جنگ با مصر در سال ۶۰۱ قبل از میلاد، پرداخت خراج به بابل قطع گردید. بابلیان عصبانی شده و در سال ۵۹۹ قبل از میلاد اورشلیم را محاصره کردند. یهویاکیم در حین محاصره از دنیا رفت و پسرش یکونیاه که تنها هشت یا هجده سال داشت پادشاه شد. شهر اورشلیم سه ماه بعد در ۲ آذار ۵۹۷ قبل از میلاد سقوط کرد. نبوکدنصر هم اورشلیم و هم معبد سلیمان را تخریب کرد و یهودیان را به بابل تبعید نمود. نبوکدنصر صدقیا برادر یهویاکیم را به عنوان پادشاه منصوب کرد. برخلاف توصیه حزقیال نبی، صدقیا تصمیم به شورش علیه نبوکدنصر گرفت و پرداخت خراج را متوقف کرد. نبوکدنصر بار دیگر به اورشلیم حمله کرده و اینبار تمامی شهر و معبد سلیمان را به صورت کامل نابود کرد. تا سال ۵۸۶ قبل از میلاد پادشاهی یهودا تقریباً از بین رفته بود و در وضعیت بسیار بد اقتصادی و معیشتی بود. در این زمان اورشلیم خالی از سکنه شد و بابل مرکز اصلی تجارت در آن منطقه گردید. بابلیان شهری جدید به نام مصفه (מצפה/Mizpah) ایجاد کردند که مرکز استان یهودا شد.

## بازگشایی تحت حکومت هخامنشیان
در سال ۵۳۹ قبل از میلاد کوروش هخامنشی به بابل حمله کرد و بابلیان را شکست داد. او یهودیان را آزاد کرد و اجازه بازگشت به اورشلیم و بازسازی آن را داد. ساخت معبد دوم اورشلیم به دستور کوروش آغاز شد و پس از وقفه ای نسبتاً طولانی در زمان داریوش بزرگ تکمیل گردید. استان یهودا تحت سلطه هخامنشیان بسیار ثروتمند و قدرتمند شد تا اینکه حکومت هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی سقوط کرد.

## جغرافیا
پادشاهی یهودا در کوهستان‌های یهودا واقع بود که از اورشلیم تا حبرون (خلیل) کشیده شده و به صحرای نگب (نگو) امتداد می‌یافت. خط الراس مرکزی که از کوه‌های پوشیده از جنگل و بوته‌زار که به آرامی به سمت تپه‌های شفله در غرب شیب داشت، تا مناظر خشک و بیابانی صحرای یهودا که به سمت دره اردن در شرق فرود می‌آمد، هسته پادشاهی را تشکیل می‌داد.

مرز شمالی یهودا از شرق به غرب از ساحل شمال غربی دریای مرده کشیده شده، از نزدیکی اریحا تا منطقه گزر می‌گذشت. در غرب، مرز از گزر از میان شفله تا بئرشبع در شمال نگب امتداد داشت. در شرق، مرزهای یهودا از عربه تا ساحل غربی دریای مرده پیروی می‌کرد. در دوران‌های رونق، نفوذ یهودا گسترش یافت و به سمت جنوب تا بئرشبع و فراتر از آن، شامل قادش برنیع و احتمالاً کونتیلت عجرود کشیده شد. نفوذ آن احتمالاً تا خلیج ایلات در جنوب و همچنین دشت ساحلی در غرب در قلعه مساد هاشوویاهو امتداد یافته بود.

## سوابق باستان‌شناسی
تشکیل پادشاهی یهودا موضوع بحث شدیدی میان محققان است و اختلافی بین کم‌گرایان کتاب مقدس و زیادگرایان کتاب مقدس در این موضوع خاص ظهور کرده است. به دلیل عوامل ژئوپولیتیکی مانند مسائل امنیتی، انزوا و تغییرات سیاسی، منطقه هسته‌ای پادشاهی یهودا در مرتفعات جنوب-مرکزی نسبت به مناطق غرب رود اردن اکتشاف باستان‌شناسی محدودی دیده است. کاوش‌ها و بررسی‌های کمی در آنجا انجام شده که شکاف قابل توجهی در دانش نسبت به شفله که به طور گسترده مطالعه شده در غرب ایجاد کرده، جایی که بررسی‌های منظم و کاوش‌های علمی متعددی انجام شده است.

در حالی که به طور کلی توافق وجود دارد که روایات داود و سلیمان در قرن ۱۰ پیش از میلاد چیز کمی در مورد خاستگاه یهودا می‌گویند، در حال حاضر اجماعی وجود ندارد که آیا یهودا به عنوان جدایی از پادشاهی متحد اسرائیل (همان‌طور که کتاب مقدس ادعا می‌کند) یا به صورت مستقل توسعه یافت. برخی محققان پیشنهاد کرده‌اند که اورشلیم، پایتخت پادشاهی، تا پایان قرن ۸ پیش از میلاد به عنوان مرکز اداری مهم ظهور نکرده بود. قبل از آن، شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد جمعیت آن برای حفظ پادشاهی قابل دوام بسیار کم بود. محققان دیگر استدلال می‌کنند که کشفیات اخیر و آزمون‌های کربن رادیواکتیو در شهر داود به نظر نشان می‌دهد که اورشلیم در قرن ۱۰ پیش از میلاد از قبل شهر مهمی بوده است.

دیدگاهی که فینکلشتاین، کوخ و لیپشیتز (۲۰۱۱) مطرح کردند مبنی بر اینکه شهر داود باید در کوه معبد قرار داده شود، تا حد زیادی توسط محققان جغرافیای تاریخی رد شده است.

بخش عمده‌ای از بحث حول این موضوع می‌چرخد که آیا کشفیات باستان‌شناسی که به طور مرسوم به قرن ۱۰ تاریخ‌گذاری می‌شوند، باید به جای آن به قرن ۹ تاریخ‌گذاری شوند، همان‌طور که اسرائیل فینکلشتاین پیشنهاد کرده است. کشفیات باستان‌شناسی اخیر توسط ایلات مازار در اورشلیم و یوسف گارفینکل در خربه قیافه به عنوان حمایت از وجود پادشاهی متحد تفسیر شده‌اند، اما تاریخ‌گذاری‌ها و شناسایی‌ها به طور جهانی پذیرفته نشده‌اند.

سنگ یادبود تل دان نشان می‌دهد که "سلسله داوود" تاریخی پادشاهی در جنوب سرزمین‌های سامریه در قرن ۹ پیش از میلاد حکومت می‌کرد، و گواهی‌هایی از چندین پادشاه یهودی از قرن ۸ پیش از میلاد کشف شده‌اند، اما این‌ها کمک کمی به نشان دادن میزان توسعه واقعی دولت می‌کنند. لوح نمرود K.3751، با تاریخ حدود ۷۳۳ پیش از میلاد، اولین سند شناخته شده از نام "یهودا" است (که در خط میخی آشوری به صورت یائودا یا KUR.ia-ú-da-a-a نوشته شده)، در حالی که ارجاع قبلی‌تر به فرستاده یهودی به نظر در فهرست شراب از نمرود با تاریخ دهه ۷۸۰ پیش از میلاد ظاهر می‌شود.

### اورشلیم
وضعیت اورشلیم در قرن ۱۰ پیش از میلاد موضوع اصلی بحث است. قدیمی‌ترین بخش اورشلیم و هسته شهری اولیه آن، شهر داوود است که شواهدی از فعالیت مسکونی قابل توجه اسرائیلی حدود قرن ۱۰ نشان می‌دهد. برخی ساختارهای اداری منحصر به فرد مانند ساختار سنگی پلکانی و ساختار سنگی بزرگ که در اصل یک ساختار را تشکیل می‌دادند، حاوی فرهنگ مادی مربوط به عصر آهن ۱ هستند. اسرائیل فینکلشتاین به دلیل فقدان ادعایی فعالیت اسکان در قرن ۱۰ پیش از میلاد، استدلال می‌کند که اورشلیم آن زمان دهکده کوچک روستایی در تپه‌های یهودا بود، نه پایتخت ملی، و اوسیشکین استدلال می‌کند که شهر کاملاً غیرمسکونی بود. امیحای مازار ادعا می‌کند که اگر تاریخ‌گذاری عصر آهن ۱ / عصر آهن ۲ آ ساختارهای اداری در شهر داود درست باشد، که او معتقد است چنین است، "اورشلیم شهر نسبتاً کوچکی با قلعه‌ای قدرتمند بود که می‌توانست مرکز حکومت منطقه‌ای قابل توجهی باشد." ویلیام جی. دیور استدلال می‌کند که اورشلیم شهر کوچک و مستحکمی بود که احتمالاً فقط توسط دربار سلطنتی، کاهنان و منشیان سکونت داشت. آبراهام فاوست و زو فاربر استدلال می‌کنند که اورشلیم در مقایسه با اکثر محل‌های کوهستانی در اسرائیل باستان به طور قابل توجهی بزرگ بود و حاوی تحکیمات و ساختمان‌های عمومی بود.

### سطح سواد
مجموعه‌ای از دستورات نظامی که در ویرانه‌های قلعه نظامی در نگو یافت شد و مربوط به دوره پادشاهی یهودا است، نشان‌دهنده سواد گسترده است، بر اساس کتیبه‌ها، توانایی خواندن و نوشتن در تمام سلسله مراتب فرماندهی از فرماندهان تا افسران کوچک وجود داشت. بر اساس گفته پروفسور الیعزر پیاستسکی که در تجزیه و تحلیل متون شرکت داشت، "سواد در تمام سطوح سیستم‌های اداری، نظامی و کهانتی یهودا وجود داشت. خواندن و نوشتن محدود به نخبگان کوچک نبود." این نشان‌دهنده حضور زیرساخت آموزشی قابل توجهی در یهودا در آن زمان است.

پژوهش‌های باستان‌شناسی نزدیک چشمه جیحون در شهر داود بولاهای فراوان بدون نقش (یعنی بولاهایی که فقط نمادپردازی دارند، بدون کتیبه) را نشان داده که به قرن‌های ۱۱/۱۰-۹ پیش از میلاد تاریخ‌گذاری می‌شوند و دارای "خطوط پاپیروس" در پشت خود هستند. استدلال شده که این مهرها شواهدی ارائه می‌دهند که متون پاپیروس از قرن ۱۰ (شاید ۱۱) پیش از میلاد به بعد در اورشلیم نوشته و استفاده می‌شدند.
بندانگشتی|مهرهای ل م ل ک

### مهرهای ل م ل ک
مهرهای «ل م ل ک» مُهرهای  به زبان عبری باستان هستند که بر روی دسته‌های خمره‌های بزرگ ذخیره‌سازی نقش بسته‌اند و به دوران سلطنت پادشاه حزقیا (حدود ۷۰۰ پیش از میلاد) بازمی‌گردند. این مُهرها عمدتاً در اورشلیم و پیرامون آن کشف شده‌اند. چندین خمره کامل در محل خود و زیر لایه‌ای از ویرانی ناشی از حمله سنحاریب در تَلّ لخیش به دست آمده است. هیچ‌یک از مُهرهای اصلی تاکنون پیدا نشده‌اند، اما حدود دو هزار اثر مُهر از دست‌کم ۲۱ نوع مُهر مختلف منتشر شده است.

«ل م ل ک» مخففِ حروف عبری لامد، مِم، لامد، کاف (عبری: לְמֶלֶךְ، آوانویسی: ləmeleḵ) است که می‌توان آن را چنین ترجمه کرد: **«**برای پادشاه**»** یا **«**متعلق به پادشاه».

* «[متعلق] به پادشاه» [یهودا]

* «[متعلق] به پادشاه» (نام یک شخص یا خدا)

* «[متعلق] به حکومت» [یهودا]

* «[برای فرستادن] نزد پادشاه»[بندانگشتی|[سنگ‌یادبود تل دان|سنگ یادبود تل دان]]

### زندگی روزمره
بر اساس پژوهشی در سال ۲۰۲۲، آثار وانیل در خمره‌های شراب کشف‌شده در اورشلیم یافت شد که ممکن است نشان دهد نخبگان محلی در سده‌های هفتم تا ششم پیش از میلاد از شرابی با طعم وانیل لذت می‌برده‌اند. تا همین اواخر، وانیل اصلاً به‌عنوان کالایی در دنیای قدیم شناخته‌شده نبود. باستان‌شناسان پیشنهاد کرده‌اند که این کشف می‌تواند با مسیر تجارت بین‌المللی مرتبط باشد که در آن دوره از صحرای نقب می‌گذشته و احتمالاً تحت سلطه آشوریان و سپس مصر در دوران میانه سوم قرار داشته است.

### شهرها
به گفته یوسف گارفینکل، شهرهای دژبندی‌شدهٔ پادشاهی یهودا در سدهٔ دهم پیش از میلاد در خِربت قیافه، تَلّ اِن‌نَصبَه، خِربت اَلدَوّاره (نزدیک حَلحول)، تَلّ بیت شِمش و تَلّ لخیش قرار داشتند. همچنین، محوطهٔ تَلّ رُمیده (هبرون باستان) نیز در سراسر سده‌های دهم تا ششم پیش از میلاد شهری دژبندی‌شدهٔ یهودایی بود.

محوطه‌های تَلّ موصا و تَلّ ایتون نیز در سده‌های دهم و نهم پیش از میلاد از مراکز شهری پادشاهی یهودا بودند.

تَلّ بئرشَبع، که گمان می‌رود همان شهر باستانی کتاب مقدس بئرشبع باشد، در سده‌های نهم و هشتم پیش از میلاد مهم‌ترین مرکز یهودا در صحرای نقب بود.

### دژها
در رشته‌کوه‌های یهودا و شِفِله چندین دژ و برج یهودایی کشف شده است. این استحکامات دارای حیاط مرکزی بزرگی بودند که دیوارهای سنگری (دو جداره با اتاق‌هایی در میان) آن را دربر می‌گرفت، و شکل آن‌ها معمولاً مربع یا مستطیل بود. خِربت ابو‌التوَین، که در رشته‌کوه‌های یهودا میان بات‌عین و جبعای امروزی قرار دارد، از برجسته‌ترین دژهای آن دوره به شمار می‌آید. از این دژ چشم‌انداز گسترده‌ای به سوی شفله، از جمله شهرهای یهودایی عَزقه، سوخو، جودِد، لخیش و مارِشا دیده می‌شد.بندانگشتی|شهر داوود.در صحرای نقب شمالی، تَلّ عَراد به‌عنوان یک دژ کلیدی اداری و نظامی عمل می‌کرد. این دژ مسیر میان رشته‌کوه‌های یهودا تا عَرَبه و سپس به موآب و ادوم را حفاظت می‌نمود. عَراد بارها بازسازی و گسترش یافت. چندین دژ دیگر یهودایی نیز در نقب شناسایی شده‌اند، از جمله خُروَت عوزا، تَلّ عیرا، عَرعیر، تَلّ ماسوس و تَلّ ملحه. مهم‌ترین استحکام یهودایی در صحرای یهودا در وِرد یِریحُو یافت شد که از راه ارتباطی اَریحا تا بحرالمیت محافظت می‌کرد. همچنین، چند برج دیدبانی مستقل، مرتفع و جداافتاده متعلق به آن دوره در اطراف اورشلیم کشف شده است؛ از این نوع برج‌ها نمونه‌هایی درناحیه شمال اورشلیم به نام تپهٔ فرانسوی و در جنوب گیلُه به دست آمده است.

از جایگاه دژهای یهودا آشکار است که یکی از اهداف اصلی آن‌ها تسهیل ارتباطات از طریق علائم آتش در سراسر پادشاهی بوده است؛ روشی که در کتاب ارمیا و نامه‌های لخیش به‌خوبی مستند شده است.

## تصاویر
## جستار های وابسته
* یهودیان
* پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد)
* دوره معبد دوم
* تاریخ اورشلیم
* حاکمیت قوم یهود بر سرزمین فلسطین

## توضیحات

## منابع
* 

رده:۵۸۶ (پیش از میلاد)
رده:آسیا در ۵۸۶ (پیش از میلاد)
رده:اسرائیل و یهودیه باستان
رده:انحلال‌های سده ۶ (پیش از میلاد) در آسیا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۰ (پیش از میلاد)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در سده ۹ (پیش از میلاد)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:بنیان‌گذاری‌ها سده ۱۰ (پیش از میلاد) در آسیا
رده:پادشاهان پادشاهی یهودا
رده:پادشاهی‌های پیشین آسیا
رده:پادشاهی‌های پیشین غرب آسیا
رده:تاریخ اسرائیل
رده:تاریخ سرزمین فلسطین
رده:جوامع تاریخی یهودیت
رده:شاهان تاریخ قوم اسرائیل
رده:کتاب‌های پادشاهان
رده:کشورهای پیشین در آسیا
رده:کشورهای پیشین در غرب آسیا
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:هلال حاصل‌خیز
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۰ (پیش از میلاد)
رده:انحلال‌های سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:شام باستان
رده:فرمانروایان پیشین
رده:پادشاهی یهودا
رده:پادشاهی‌های پیشین
رده:دولت‌های یهودی