جماران (ناوچه)

**ناوچه جماران** نخستین نمونه از کشتی‌های جنگی کلاس موج ساخت ایران بود که به موشک‌های ضدکشتی و سطح‌به‌هوا، اژدرانداز، توپ پدافندی، ابزار ناوبری الکترونیکی نوین و امکانات جنگ الکترونیک مجهز بود.

این کشتی با طول ۹۴ متر، ظرفیت ۱۴۲۰ تُن (ناو محافظ سبک، فریگیت) و سرعت ۳۰ گره دریایی (۵۶ کیلومتر بر ساعت)، توانایی حمل ۱۴۰ ملوان و حمل بالگرد و سوخت‌گیری آن‌ها را نیز داشت. به‌گفته رسانه‌های ایرانی، این کشتی در ایران با به‌کارگیری قطعات داخلی و خارجی و همکاری ۱۲۰ دانشگاه ایرانی طراحی و ساخته شده بود. موتور این کشتی ساخت فرانسه بود، اما به دلیل تحویل داده‌نشدن کامل گیربکس، شفت و پروانه طبق قرارداد، این قطعات از جمله شفت ۱۲ متری آن با وجود دشواری توسط متخصصین «ایرانی» ساخته شده بود.

مقابله با دزدان دریایی و حفاظت از کشتی‌های باری و تجاری کشورهای مختلف از جمله ماموریت‌های این ناوشکن بود.

## تاریخچه
به گزارش فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران، پروژه ساخت ناوشکن جماران در نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب سیاست خودکفایی نظامی و توسعه توان داخلی در تولید تجهیزات دریایی شکل گرفت. در این روند، ابتدا تولید قطعات مورد نیاز در قالب نهادهایی مانند جهاد خودکفایی آغاز شد و سپس با توسعه دانش فنی، طراحی و ساخت سامانه‌های نظامی و تجهیزات پیچیده‌تر در دستور کار قرار گرفت. در ادامه این روند، برنامه ساخت شناورهای بزرگ‌تر نیز مطرح شد و در نهایت با صدور دستور ساخت ناوشکن از سوی رهبر جمهوری اسلامی، پروژه طراحی و تولید ناوشکن جماران آغاز شد. این پروژه به‌عنوان نخستین تجربه ایران در ساخت چنین شناوری با چالش‌های فنی و محدودیت‌های مختلف همراه بود، اما به‌تدریج با مشارکت متخصصان نیروی دریایی، صنایع دفاعی و برخی مراکز علمی داخلی پیش رفت.

ساخت این ناوشکن نتیجه روندی مرحله‌ای از تولید قطعات تا طراحی سامانه‌ها و در نهایت ساخت کامل یک شناور جنگی معرفی شده است که با هدف کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی و توسعه توان صنعتی و دفاعی داخلی دنبال شد.

## طبقه‌بندی
رسانه‌های دولتی و مقامات ایرانی از جماران و دیگر شناورهای کلاس موج تحت عنوان ناوشکن و گاهی رزم‌ناو یاد می‌کنند، اما در منابع نظامی این کشتی با عنوان «ناو جماران» نامیده می‌شد چراکه بر اساس سیستم طبقه‌بندی تمامی ارتش‌های دیگر دنیا چنین شناورهایی فریگیت (ناومحافظ سبک) محسوب می‌شوند. هرچند قاعدهٔ دقیقی در این زمینه وجود ندارد اما به‌طور معمول یک ناوچه کوروِت زیر ۲ هزار تن و ناومحافظ وزنی در حدود ۵ هزار تن و یک ناوشکن وزنی بیش از ۷۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ تن دارد. (برای مثال جدیدترین ناوشکن‌های آمریکایی با عنوان دی‌دی‌جی-۱۰۰۰ حدود ۱۴ هزار تن را جابجا می‌کنند) در حالی‌که ناوهای کلاس موج با بارگیری ۱٬۴۲۰ تن در پایین‌ترین سطح تناژ ناومحافظ‌ها شاید **کوروت** قرار می‌گیرند. و ناخدا امیر رستگاری از فرماندهان نیروی دریایی ایران با وجود توصیف این کشتی با عنوان ناو به این نکته اشاره کرده که جماران بایستی به عنوان یک ناومحافظ طبقه‌بندی شود.

## ماموریت‌ها
یکی از ماموریت‌های این ناوشکن مقابله با دزدان دریایی و نجات کشتی‌ها از چنگال دزدان دریایی در آب‌های آزاد از جمله دریای سرخ است.

در پاییز ۱۳۹۰ اولین مأموریت ناوشکن جماران در آبهای آزاد و بین‌المللی در جریان نجات یک نفتکش از چنگال دزدان دریایی در حوالی تنگه باب المندب انجام شد.

## حادثه‌ها

### حادثه ناوچه کنارک

در ۲۱ اردیبهشت ۹۹ به دلیل برخورد موشک ناوچه جماران نیروی دریایی ارتش به ناوچه کنارک در حال مانور دریایی رخ داد. حادثه روز یکشنبه در نزدیکی بندر جاسک، ۷۹۰ مایل جنوب شرقی تهران، در خلیج عمان رخ داده که ۱۹ نفر را کشت و ۱۵ نفر نیز زخمی شدند. در رسانه‌های ایران علت شلیک موشک به ناوچه کنارک، اشتباه محاسباتی در حین تمرین دریایی اعلام شده است.

### غرق شدن در ۲۰۲۶
ناو جماران در روز ۱ مارس ۲۰۲۶ و در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، در حالی که در بندر چابهار پهلو گرفته بود، هدف حمله موشکی نیروهای ارتش آمریکا قرار گرفت. سنتکام بعدا اعلام کرد که پس از اصابت موشک‌ها،‌ ناو در حال غرق شدن قرار گرفت.

## نگارخانه

پرونده:مجسمه ناوشکن جماران در منجیل(2).JPG|بندانگشتی|مجسمه ناوشکن جماران در منجیل
File:Zolfaghar_99_-_Press_Conference_(73).jpg
پرونده:Jamaran class destroyer.png
File:Velayat_94_-_Last_day_(15).jpg
File:Velayat_94_-_Last_day_(70).jpg


## جستارهای وابسته
* سامانه موشکی باور ۳۷۳
* حادثه ناوچه کنارک

## منابع

رده:کشتی‌های ۲۰۰۷ (میلادی)
رده:ناوچه‌های کلاس موج
رده:کشتی‌های ساخت ایران
رده:کشتی‌های ساخت کارخانجات نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
رده:ناوچه‌های نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران
رده:کشتی‌های غرق‌شده در خلیج فارس
رده:کشتی‌های غرق‌شده آسیا
رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران