مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب

**مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب** نخستین مؤسسه خصوصی نقشه‌نگاری در ایران و خاورمیانه است که در سال ۱۳۱۵ خورشیدی (۱۹۳۶ میلادی) توسط ابوالقاسم سحاب و با همکاری فرزندش عباس سحاب بنیان‌گذاری شد.

این مؤسسه با هدف تولید و نشر نقشه‌ها، اطلس‌ها، کره‌های جغرافیایی و منابع آموزشی جغرافیا برای مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی تأسیس شد. تاکنون بیش از ۱۷۰۰ اثر جغرافیایی از جمله نقشه‌های سیاسی، طبیعی، تاریخی، گردشگری و آموزشی به زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی، فرانسوی، آلمانی و ژاپنی منتشر کرده است.

## تاریخچه
ابوالقاسم سحاب، بنیان‌گذار مؤسسه، از پیشگامان آموزش جغرافیا در ایران بود. فرزندش عباس سحاب که به «پدر نقشه‌نگاری نوین ایران» شهرت دارد، فعالیت‌های مؤسسه را گسترش داد. وی با بهره‌گیری از دانش روز و همکاری با متخصصان داخلی و خارجی، زمینه‌ساز تحول در آموزش جغرافیا در ایران شد.

[بندانگشتی|250px|نقشه منطقهٔ خزعلیه در شهر [اهواز، گردآوری‌شده توسط مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب]]
[بندانگشتی|250px|نقشه شهر [اصفهان در سال ۱۹۶۶ میلادی، تهیه‌شده توسط مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب]]
[بندانگشتی|250px|نقشه شهر [تبریز در سال ۱۹۶۳ میلادی، تهیه‌شده توسط مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب]]

## کتابخانه
بندانگشتی|250px|کتابخانه سحاب
**کتابخانه سحاب** توسط ابوالقاسم سحاب بنیان‌گذاری شد و در ادامه توسط فرزندش عباس سحاب توسعه یافت. این کتابخانه یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های تخصصی جغرافیا در ایران به‌شمار می‌رود و دارای حدود ۳۲٬۰۰۰ جلد کتاب و نشریه در حوزه‌های جغرافیا، نقشه‌نگاری، تاریخ و ایران‌شناسی است. همچنین بیش از ۲۰٬۰۰۰ نقشهٔ مختلف تاریخی، طبیعی، سیاسی و موضوعی در این مجموعه نگهداری می‌شود.

## فعالیت‌های علمی و فرهنگی
مؤسسه سحاب علاوه بر تولید کره جغرافیایی، نقشه و اطلس، در زمینه آموزش جغرافیا نیز نقش مؤثری ایفا کرده است. نقشه‌های این مؤسسه در مدارس و دانشگاه‌ها به‌عنوان منابع درسی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همچنین، این مؤسسه در تهیه نقشه‌های راه‌های ایران، نقشه‌های شهری، نقشه‌های گردشگری و نقشه‌های تاریخی نقش مهمی داشته است.

## مبارزه با تحریف نام خلیج فارس
[بندانگشتی|250px|نقشه تقسیمات کشوری [ایران در سال ۱۹۷۲ میلادی، تهیه‌شده توسط مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب]]
یکی از اقدامات برجسته مؤسسه، فعالیت‌های علمی و مستند در دفاع از نام تاریخی خلیج فارس بوده است. محمدرضا سحاب، مدیر کنونی مؤسسه، در ادامه راه پدر، دو جلد اطلس با عنوان «خلیج فارس در نقشه‌های کهن» (۲۰۰۴) و «خلیج فارس: اطلس نقشه‌های تاریخی و کهن» (۲۰۰۵) به زبان‌های فارسی و انگلیسی منتشر کرد. این آثار با همکاری دانشگاهیان و پژوهشگران تهیه شده و در همایش‌های داخلی و بین‌المللی ارائه گردیده‌اند.

## جایگاه در نقشه‌نگاری ایران
مؤسسه سحاب به‌عنوان مرجع اصلی نقشه‌نگاری در ایران شناخته می‌شود و آثار آن در تدوین کتب درسی، برنامه‌ریزی شهری، گردشگری و مطالعات تاریخی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. این مؤسسه همچنین در تهیه نقشه‌های بحران، امداد و نجات و نقشه‌های راهبردی نقش فعالی داشته است.

## منابع

* زندگینامه فرهنگی استاد عباس سحاب، تهران: انجمن مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۰.
* مجله «تاریخ»، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ویژه‌نامه خلیج فارس.
* مجله «فرهنگ»، ویژه‌نامه خلیج فارس.
* محمدجواد احمدی‌نیا، مشاهیر نشر کتاب ایران / ۱۰: عباس سحاب، تهران: خانه کتاب، ۱۳۹۴. شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۲۲۲-۲۸۰-۰
* «ابوالقاسم سحاب طلبه علم بود/ پدرم برای چاپ اطلس خلیج فارس فرش زیر پایش را فروخت»، خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، ۲۱ دی ۱۳۹۷. پیوند
* «خلیج فارس پاره تن ما است؛ محمدرضا سحاب»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲. پیوند
* «او نام خلیج فارس را به نقشه‌های کهن مستند کرد»، خبرگزاری جوان، ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲. پیوند
* «دربارهٔ مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب»، وب‌سایت رسمی سحاب‌مپ. پیوند
* نسخه‌های بایگانی‌شده از وب‌سایت مؤسسه سحاب:
  * [نسخه ۲۰۱۵]پیوند
  * [نسخه فارسی ۲۰۱۳]پیوند
  * [زندگینامه مؤسس ۲۰۱۲]پیوند
* «گزارش خبرگزاری کتاب ایران دربارهٔ فعالیت‌های مؤسسه سحاب»، ایبنا. پیوند
* «خبر مرتبط از خبرفارس دربارهٔ مؤسسه سحاب». پیوند

رده:آموزش و پرورش در ایران
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۵ (میلادی)
رده:سازمان‌های نقشه‌نگاری
رده:شرکت‌های انتشاراتی کتاب ایران
رده:علم و فناوری در ایران
رده:مؤسسات جغرافیایی
رده:مراکز پژوهشی