مسعود مهرابی

**مسعود مهرابی** ( – ) روزنامه‌نگار، نویسنده، منتقد، مورخ و کاریکاتوریست ایرانی بود.  او دانش‌آموخته رشتهٔ سینما و تلویزیون از دانشکده هنرهای دراماتیک  (۱۳۵۵ تا ۱۳۶۱) و رشتهٔ مدیریت تولید فیلم در سازمان مدیریت صنعتی بود.

مهرابی کار خود را به عنوان روزنامه‌نگار از سال ۱۳۵۰ (خورشیدی) کرد و تا سال ۱۳۶۴ (خورشیدی) با بیش از بیست نشریه همکاری داشت. مسعود مهرابی تا هنگام درگذشت مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه فیلم (از سال ۱۳۶۲) و سالنامه فیلم (از سال ۱۳۷۱) بود. هم اکنون پویا مهرابی صاحب امتیاز و مدیر مسئول ماهنامه سینمایی فیلم است. انتشار فصلنامه انگلیسی زبان Film International از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۱ از دیگر کارهای مطبوعاتی وی بود. ماهنامه سینمایی فیلم، شناخته‌شده به **مجله فیلم** از پایدارترین نشریات ایران با موضوع سینما است و با چاپ شماره ۵۸۷ در بهمن ماه ۱۴۰۰ چهل ساله شد. این نشریه در سال ۱۳۶۱ با نام «سینما در ویدئو» آغاز به کار کرد و از سال ۱۳۶۲ به نام کنونی تغییر نام داد. مهرابی همچنین از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۸ به عنوان طراح و کاریکاتوریست در گروه دانش و اقتصاد شبکه یک سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران کار کرد.وی از دوستان ناجی علی هنرمند و کاریکاتوریست فلسطینی و صاحب اثر معروف حنظله کودک ده ساله فلسطینی بود که هر دو هنرمند بر روی سبک‌های یکدیگر به‌خصوص در سایه روشن تاثیر گذاردند. این دوستی تا زمان ترور و شهادت ناجی علی در لندن و به دست نیروهای ... ادامه داشت. در تهران خیابانی به نام مسعود مهرابی نامگذاری شده است.

## درگذشت
بندانگشتی|جایگزین=|آرامگاه مسعود مهرابی در قطعه هنرمندان
**مسعود مهرابی** در بامداد روز ۱۰ شهریور ۱۳۹۹ به‌دلیل سکته قلبی درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا در کنار خسرو سینایی و محمد علی کشاورز به خاک سپرده شد.

## کتاب‌ها
مهرابی علاوه بر کتاب‌هایی در زمینهٔ طراحی و کاریکاتور، کتاب‌های سینمایی نیز نوشته است.

### کتاب‌های سینمایی
**فرهنگ فیلم‌های کودکان و نوجوانان* (۱۳۶۸)
**فرهنگ فیلم کوتاه داستانی* (۱۳۶۹)
**پوستر فیلم* (۱۳۷۱)
**فرهنگ فیلم‌های مستند سینمای ایران، از آغاز تا ۱۳۷۱*
**کتاب‌شناسی سینمای ایران، از آغاز تا سال ۱۳۷۹*
**پشت دیوار رؤیا: سیاحت‌نامهٔ جشنواره‌های جهانی فیلم* (۱۳۸۹)
*کتاب صدسال اعلان و پوستر فیلم در ایران، (۱۳۹۰)
*صد و پنج سال اعلان و پوستر فیلم در ایران، (۱۳۹۳)
*تاریخ سینمای ایران (چاپ چهاردهم - ۱۴۰۴)

### کتاب‌های طرح و کاریکاتور
**نردبان‌های بی‌بام* (۱۳۵۵)
**کاریکاتورهای سیاه* (۱۳۵۸)
**دندان* (۱۳۶۱)
**کاریکاتورهای سینمایی* (+گردآوری) ( ۱۳۶۴)
* *میان سایه‌روشن* (۱۳۷۱)
* *از نفس افتادگان* (۱۴۰۳)

## نمایشگاه‌ها
از آثار **مهرابی** به عنوان طراح و کاریکاتوریست، پیش و پس از انقلاب، بیش از ده نمایشگاه انفرادی و گروهی برگزار شده و چند جایزهٔ جهانی در این زمینه نیز دریافت کرده‌است. او اولین ایرانی بود که نمایشگاه کاریکاتور در خارج از ایران برگزار کرد. همچنین **مسعود مهرابی** اولین ایرانی بود که جایزه بین المللی کاریکاتور دریافت کرد.

### نمایشگاه‌های انفرادی
* نگارخانه نقش (تهران، ۱۳۵۵)
* نگارخانه خانه آفتاب (تهران، ۱۳۵۵)
* نگارخانه شیخ (تهران، ۱۳۵۶)
* نگارخانه تخت‌جمشید (تهران، ۱۳۵۶)
* نگارخانه وصال (شیراز، ۱۳۵۷)
* نگارخانه مانی (تبریز، ۱۳۵۷)
* نمایشگاه آزاد (پاریس، ۱۳۵۸)
* نگارخانه خانه آفتاب (۱۳۵۸)
* موزه هنرهای معاصر (۱۳۵۸)
* نگارخانه خانه آفتاب (تهران، ۱۳۶۰)
* موزه مردم‌شناسی (قزوین، ۱۳۶۰)
* موزه هنرهای معاصر (تهران، ۱۳۶۱)
* نگارخانه گلستان (تهران، ۱۳۷۰)
* نگارخانه کلاسیک (اصفهان، ۱۳۷۲)

### نمایشگاه‌های گروهی
* موزه هنرهای معاصر تهران، ۱۳۶۲
* برگزارکننده نخستین نمایشگاه گروهی جامعه کاریکاتوریست‌های ایران در نگارخانه انجمن ایران-آمریکا، تهران، ۱۳۵۷
* انجمن فرهنگی گوته، تهران، ۱۳۵۷
* نگارخانه تخت جمشید تهران، ۱۳۵۶
* نگارخانه نقش، تهران، ۱۳۵۶
* نگارخانه عبید، دانشگاه تهران، ۱۳۵۵
* نمایشگاه مشترک با کاریکاتوریست‌های کانادایی در خانه فرهنگ ایران، مونترال، ۱۳۵۵

### شرکت در نمایشگاه‌های جهانی کاریکاتور
* ژاپن، ایران، ۱۳۷۴
* ترکیه، ژاپن، ایتالیا ۱۳۷۳
* ترکیه، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، ایران ۱۳۷۲
* ژاپن، ترکیه ۱۳۷۱
* ژاپن، ترکیه، بلژیک ۱۳۷۰
* ژاپن، ترکیه، ایتالیا، فرانسه ۱۳۶۹
* ژاپن، هلند، بلژیک، ایتالیا۱۳۶۸
* ترکیه، بلژیک، ژاپن ۱۳۶۸
* ژاپن، کانادا، لهستان، بلژیک، ترکیه ۱۳۶۶
* ترکیه، لهستان، بلژیک ۱۳۶۵
* ژاپن، ترکیه، بلژیک، کانادا ۱۳۶۴
* ژاپن، ترکیه، بلژیک ۱۳۶۳
* ژاپن، بلژیک، لهستان، هلند ۱۳۶۲
* ژاپن، کانادا ۱۳۶۱
* یونان، یوگسلاوی ۱۳۵۹
* کانادا، یونان ۱۳۶۶
* کانادا، یوگسلاوی، ایتالیا ۱۳۵۶
* برلین، لهستان، کانادا، یوگسلاوی ۱۳۵۵

## جوایز
*بزرگداشت در پنجمین جشن نوشتار سینمایی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران، آذر  ۱۳۹۶
*تقدیر و دریافت قلم زرین در چهارمین دوره جایزه کتاب سال سینمای ایران از خانه سینمای ایران (۱۳۹۳)
* لوح افتخار جشن خانه سینمای ایران، ۱۳۸۶
* دریافت دیپلم افتخار از نمایشگاه‌های جهانی کاریکاتور، ۱۳۷۸–۱۳۵۴
* مدال نقره و جایزه نقدی ۲۰۰٬۰۰۰ هزار ین ژاپن از نمایشگاه جهانی کاریکاتور روزنامه یومیوری شیمبون، ژاپن ۱۳۶۰

بندانگشتی|جایگزین=|مدال نقره بین المللی مسعود مهرابی

* مدال برنز از نمایشگاه جهانی کاریکاتور روزنامه یومیوری شیمبون، ژاپن ۱۳۵۹

## اولین جایزه بین المللی تاریخ ایران در زمینه کاریکاتور

مسعود مهرابی اولین جایزه بین الملی تاریخ ایران در زمینه کاریکاتور را دریافت کرده است.
* مدال برنز از نمایشگاه جهانی کاریکاتور روزنامه یومیوری شیمبون، ژاپن ۱۳۵۹

[بندانگشتی|جایگزین=|اولین مدال بین المللی [کاریکاتور در تاریخ ایران]]

## کارهای دیگر
### عضو هیئت داوران
* عضو هیئت داوران نخستین و چهارمین دوسالانهٔ بین‌المللی کاریکاتور تهران ۱۳۷۲، ۱۳۷۸

### ناشر و طراح کتاب
* وظایف دستیار کارگردان، ترجمه و تألیف محمد حقیقت، ۱۳۷۳
* باد هر کجا بخواهد می‌وزد؛ اندیشه‌ها و فیلم‌های روبر برسون، نوشته بابک احمدی، ۱۳۷۰
* شناخت سینما، لوییس جانتی، ترجمه ایرج کریمی، ۱۳۶۹
* به رهبری مرتضی حنانه، نوشته تورج زاهدی، ۱۳۷۰
* تارکوفسکی، نوشته بابک احمدی، ۱۳۶۹
* درک فیلم، الن کیسبی یر، ترجمه بهمن طاهری، ۱۳۶۸
* فیلم به عنوان فیلم، و.ف. پرکینز، ترجمه توسط عبدالله تربیت، ۱۳۶۸
* ادبیات و سینما، کار گروهی، ۱۳۶۸
* دوران کمدی، کار گروهی، ۱۳۶۷
* سرگئی پاراجانف، کار گروهی، ۱۳۶۷
* یاسوجیرو ازو، کار گروهی، ۱۳۶۷
* فرانسوا تروفو، زن‍دگ‍ی و آث‍ار، ت‍رج‍م‍ه و ت‍ال‍ی‍ف ح‍م‍ی‍د ه‍دی‌ن‍ی‍ا، ۱۳۶۶
* بازیگری برای فیلم، کار گروهی، ۱۳۶۶
* ویژگی‌ها و اهداف نقد فیلم، کار گروهی، ۱۳۶۵

### نویسنده، کاریکاتوریست و گرافیست در نشریه‌ها
* *هفته‌نامه سروش*، ۶۴–۱۳۶۰
* *ماهنامه صنعت حمل و نقل*، ۶۲–۱۳۶۱
* *ماهنامه فکاهیون*، ۶۳–۱۳۶۰
* *هفته‌نامه طب و دارو*، ۱۳۶۰
* *ماهنامه/ هفته‌نامه جهانگرد*، ۱۳۵۹
* *[[هفته‌نامه فردوسی|هفته‌نامه فردوسی]]*، ۵۹–۱۳۵۸
* *[[زن روز|هفته‌نامه زن روز]]*، ۶۰–۱۳۵۸
* *ماهنامه پیروزی*، ۱۳۵۹
* *[[آیندگان (روزنامه)|روزنامه آیندگان]]*، ۵۸–۱۳۵۷
* *هفته‌نامه تهران اکونومیست*، ۱۳۵۸
* *[[دنیای ورزش|هفته‌نامه دنیای ورزش]]* ۵۷–۱۳۵۶
* *هفته‌نامه جوانان*، ۱۳۵۶
* *ماهنامه تلاش*، ۱۳۵۶
* *روزنامه رستاخیز*، ۵۷–۱۳۵۴
* *روزنامه مردم ایران*، ۱۳۵۳
* *هفته‌نامه کاریکاتور*، ۵۵–۱۳۵۲
* *روزنامه پرچم خاورمیانه*، ۱۳۵۱
* *هفته‌نامه توفیق* (غیر حرفه‌ای)، ۱۳۵۰
* *[[گل آقا]]*، تا زمان تعطیلی

## ماهنامه فیلم
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بحث بر سر بودن یا نبودن سینما بود. در اساس سینمایی وجود نداشت و حتی ویدیو قاچاق محسوب، و نگهداری ویدیو جرم محسوب می‌شد. سینماگران به خودی و غیر خودی تقسیم شده بودند. در ابتدای دهه شصت نشریه‌ای متولد شد با نام ماهنامه سینمایی فیلم که تاثیر آن در حیات و تداوم سینما در ایران انکار ناپذیر است. صاحب امتیاز و مدیر مسئول این نشریه مسعود مهرابی و همکارانش در دورانی که نه سینمایی وجود داشت و نه فیلمی با چاپ و انتشار این مجله خوراک فرهنگی مردم را فراهم می کرد. از نسل این نشریه بسیاری از سینماگران مطرح امروز متولد شدند و سینمای ایران مجدد متولد شد. این نشریه در سال ۱۳۶۱ با نام «سینما در ویدئو» آغاز به کار کرد و از سال ۱۳۶۲ به نام کنونی تغییر نام داد. مسعود مهرابی به‌دلیل شرایط دهه شصت و همچنین جنگ، تا ۸۹ شماره اول ماهنامه فیلم مجوز نداشت و هر ماه مجوز تک شماره می‌گرفت. شرح این خاطره و سختی‌های آن دوران در شماره ۵۰۰ و ۵۸۲ ماهنامه فیلم به صورت مفصل شرح داده شده است. از شهریور ماه ۱۳۹۹ پویا مهرابی صاحب امتیاز و مدیرمسئول ماهنامه سینمایی فیلم است. در سال ۱۳۹۲ بایگانی کامل نرم‌افزاری سی سال ماهنامهٔ سینمایی فیلم در شش دی‌وی‌دی وارد بازار شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* وبگاه رسمی (بایگانی شده در ۱۴ آبان ۱۳۹۵)
* وبگاه نشریه ''فیلم''
* وبگاه نشریه ''فیلم'' (بایگانی شده در ۵ اردیبهشت ۱۳۸۷)

رده:روزنامه‌نگاران سینمایی اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران سینما اهل ایران
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۳۳
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:درگذشتگان ۱۳۹۹
رده:درگذشتگان ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:کاریکاتوریست‌های اهل ایران
رده:کارتونیست‌های اهل ایران
رده:روزنامه‌نگاران اهل ایران
رده:نویسندگان اهل ایران
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:بنیانگذاران مجله اهل ایران