نظریه داده‌بنیاد

**نظریهٔ داده‌بنیاد**، **نظریهٔ برپایه** یا نظریهٔ برخاسته از داده‌ها یک روش تحقیقی عام، استقرایی و تفسیری است که در سال ۱۹۶۷ توسط بارنی گلیزر و انسلم استراوس به وجود آمد. این نظریه، روش تحقیقی برآمده از سنت‌های علوم اجتماعی در دانشگاه‌های کلمبیا و شیکاگو طی اوایل نیمه دوم سده بیستم است. دوران پیدایی و برآمدن این روش تحقیق، زمانه نقد اثبات‌گرایی و مابعد اثبات‌گرایی است. دورانی که عقلانیت انتقادی در برابر عقلانیت ابزاری اهمیت یافته است.

## پیش‌زمینه
نظریهٔ داده‌بنیاد این امکان را برای پژوهشگران در حوزه‌های موضوعی گوناگون فراهم می‌آورد تا به جای تکیه بر نظریه‌های موجود، خود نظریه و گزاره را تدوین کنند. این نظریه‌ها و گزاره‌ها به گونه‌ای سیستماتیک و بر پایه داده‌های واقعی پرداخته می‌شود. هر نظریه و گزاره‌ای که بر اساس این روش تدوین می‌شود بر زمینه‌ای مستند از داده‌های واقعی بنیاد نهاده شده است.

در واقع نظریه داده بنیاد روشی است برای دستیابی به شناخت پیرامون موضوع مورد مطالعه و موضوع یا موضوعاتی که پیش از این در مورد آن‌ها تحقیق جامعی نشده است و دانش ما در آن زمینه محدود است.

روایی هر نظریه داده‌بنیاد به سنجش با سنجه‌های گوناگون از جمله سنجه‌های برادفورد هیل بستگی دارد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* The Grounded Theory Institute (Glaser tradition)
* Grounded Theory Online (Supporting (Glaserian) GT researchers)
* Grounded Theory Review
* Sociology Press
* An Introduction to GT by the Action Research Unit, Southern Cross University Management School

## برای مطالعه بیشتر

* Strauss, A. (1987). Qualitative analysis for social scientists. Cambridge, England: Cambridge University Press.
* Glaser, B. (1992). Basics of grounded theory analysis. Mill Valley, CA: Sociology Press.
* Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
* Clarke, A. (2005). Situational Analysis: Grounded Theory After the Postmodern Turn. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
* Kelle, Udo (2005). "Emergence" vs. "Forcing" of Empirical Data? A Crucial Problem of "Grounded Theory" Reconsidered. Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research [On-line Journal], 6(2), Art. 27, paragraphs 49 & 50. http://www.qualitative-research.net/fqs-texte/2-05/05-2-27-e.pdf
* Mey, G. & Mruck, K. (Eds.) (2007). Grounded Theory Reader (HSR-Supplement 19). Cologne: ZHSF. 337 pages
* Thomas, G. & James, D. (2006). Re-inventing grounded theory: some questions about theory, ground and discovery. *British Educational Research Journal*, 32 (6), 767–795.
* Goulding, C. (2002). Grounded Theory: A Practical Guide for Management, Business and Market Researchers. London: Sage.
* Stebbins, Robert A. (2001) *Exploratory Research in the Social Sciences*. Thousand Oaks, CA: Sage.

### گلاسر

* Glaser BG, Strauss A. Discovery of Grounded Theory. Strategies for Qualitative Research. Sociology Press https://web.archive.org/web/20080719171023/http://www.groundedtheory.com/index1.html, 1967
* Glaser BG. Theoretical Sensitivity: Advances in the methodology of Grounded Theory. Sociology Press https://web.archive.org/web/20080719171023/http://www.groundedtheory.com/index1.html, 1978.
* Strauss A, Corbin J. Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Sage, 1990.
* Glaser BG. Basics of Grounded Theory Analysis. Emergence vs Forcing. Sociology Press https://web.archive.org/web/20080719171023/http://www.groundedtheory.com/index1.html, 1992
* Glaser BG (ed). Examples of Grounded Theory: A Reader. Sociology Press https://web.archive.org/web/20080719171023/http://www.groundedtheory.com/index1.html, 1993.
* Glaser BG (ed). More Grounded Theory Methodology: A Reader. Sociology Press

رده:اثبات‌گرایی
رده:روش تحقیق کیفی
رده:روش‌شناسی علوم اجتماعی
رده:روش‌های آموزشی تحقیق روان‌شناسی
رده:روش‌های پژوهش
رده:نظریه‌های روان‌شناسی