جیمز بلک (داروشناس)

**سر جیمز وایت بلک** (؛ ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ – ۲۲ مارس ۲۰۱۰) پزشک و داروشناس اسکاتلندی بود. او همراه با گرترود بی. الیون و جرج اچ. هیچینگز در سال ۱۹۸۸ به دلیل ارائهٔ راهبردهای پیشگامانه در طراحی منطقی دارو، برندهٔ جایزهٔ نوبل پزشکی شد؛ راهبردهایی که در مورد او به توسعهٔ داروهای پروپرانولول و سایمتیدین انجامید.

بلک در دانشگاه گلاسگو یک بخش فیزیولوژی دامپزشکی تأسیس کرد و در همان‌جا به بررسی اثرات آدرنالین بر قلب انسان علاقه‌مند شد. او در سال ۱۹۵۸ به شرکت ICI Pharmaceuticals پیوست و در آنجا داروی پروپرانولول را ایجاد کرد؛ یک بتا بلاکر که برای درمان بیماری‌های قلبی به کار می‌رود. بلک همچنین مسئول توسعهٔ سایمتیدین بود؛ دارویی از گروه آنتاگونیست‌های گیرندهٔ H2 که برای درمان زخم معده استفاده می‌شود.

## زندگی و کار
جیمز وایت بلک در ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ در اودینگستون، لانارکشایر اسکاتلند به دنیا آمد. او چهارمین فرزند از پنج پسر یک خانواده متعصب باپتیست بود که ریشه‌هایشان به بالکوئیدر در ارتفاعات اسکاتلند برمی‌گشت. پدرش، مهندس معدن و مدیر معدن، عشق به موسیقی داشت که نقش مرکزی در زندگی خانوادگی ایفا می‌کرد و بر بلک تأثیر گذاشت.

بلک در فایف بزرگ شد و در دبیرستان بیث (Beath High School) تحصیل کرد. او دو دوره تمرکز شدید بر موسیقی (۱۲ تا ۱۴ سالگی) و ریاضیات (۱۴ تا ۱۶ سالگی) داشت. معلم ریاضیاتش، دکتر واترستون، او را تشویق کرد تا در آزمون ورودی دانشگاه سنت اندروز شرکت کند. در ۱۵ سالگی، بورسیه مسکونی پاتریک همیلتون را برد و وارد دانشگاه شد؛ بورسیه‌ای که بدون آن، خانواده‌اش نمی‌توانست هزینه تحصیل یکی دیگر از فرزندان را تأمین کند.

بلک دوران کارشناسی را در خوابگاه سنت سالواتورز هال گذراند، ساختمانی نوین به سبک آکسبریج که دانشجویان از طبقات و کشورهای مختلف را گرد می‌آورد. این تجربه برای پسری روستایی از مناطق معدنی فایف، چشم‌انداز فکری‌اش را به شدت گسترش داد.

تحت تأثیر برادر بزرگ‌ترش ویلیام، که پیش‌تر در سنت اندروز پزشکی خوانده بود، بلک رشته پزشکی را انتخاب کرد. در فضای سرد و جدی سنت اندروز، او برای نخستین بار لذت مطالعه سخت و منظم را چشید و جایگزین خیال‌پردازی کرد. برخورد با پروفسور دارسی ونت‌ورث تامپسون، یکی از آخرین چنددانشمند بزرگ ویکتوریایی و نویسنده کتاب کلاسیک *درباره رشد و شکل*، نقش مهمی در گرایش او به دانش‌پژوهی داشت.

در ۱۹۴۴ با هیلاری واگان آشنا شد و در تابستان ۱۹۴۶، بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی، با او ازدواج کرد. در اکتبر همان سال به دپارتمان فیزیولوژی تحت نظر پروفسور آر. سی. گری پیوست. هیلاری، که در بیوشیمی تحصیل می‌کرد، استعداد درخشانی داشت و بلک او را بهترین شاگردش می‌دانست. هیلاری حمایت بی‌وقفه‌ای از خانواده کرد و تا مرگش در ۱۹۸۶، نیروی محرکه اصلی زندگی بلک بود.

تحقیقات اولیه بلک در آزمایشگاه گری بر جذب انتخابی قندها در روده متمرکز بود و ایده‌هایی شکل داد که بعدها بر تفکر او مسلط شد، از جمله نقش جریان خون محلی به عنوان محدودکننده متابولیک.

در پایان ۱۹۴۷ به دلیل ازدواج، بدهی‌های تحصیلی و چشم‌انداز ضعیف آکادمیک، به سنگاپور رفت و در کالج پزشکی کینگ ادوارد هفتم مدرس شد. آنجا آزمایش در آموزش فیزیولوژی را آموخت و پیشرفت‌هایی در رابطه جریان خون مخاطی با جذب روده‌ای به دست آورد.

در ۱۹۵۰ با دیدگاه وسیع‌تری به بریتانیا بازگشت، اما بدون شغل یا درآمد. پس از جستجو، پروفسور گری او را به ویلیام وایپرز، مدیر دامپزشکی دانشگاه گلاسکو، معرفی کرد. بلک طی هشت سال دپارتمان فیزیولوژی جدیدی ساخت و آزمایشگاه آموزشی پیشرفته‌ای بر پایه باور به تمرکز فکر از طریق عمل ایجاد کرد. در ۱۹۵۱ دخترشان استفانی به دنیا آمد و او آزمایشگاه تحقیقاتی قلبی-عروقی پیشرفته‌ای بنا کرد.

ایده‌های تحقیقاتی بلک شکل گرفت: کار با آدام اسمیت بر سروتونین و ترشح اسید معده، و با جرج اسمیت بر افزایش اکسیژن‌رسانی به قلب، او را به فرضیه آنتاگونیست گیرنده آدرنالین رساند. در ۱۹۵۸ به بخش دارویی آی‌سی‌آی (ICI) پیوست و طی شش سال هیجان‌انگیز، با حمایت دکتر گارنت دیوی و همکاری شیمیدان جان استفنسون، به فارماکولوژی تبدیل شد. همکاری با برت کراوتر، بیل دانکن و برایان پریچارد منجر به توسعه پروپرانولول، نخستین مسدودکننده بتا-گیرنده، شد.

در ۱۹۶۴ به اسمیت، کلاین اند فرنچ رفت و پروژه آنتاگونیست H2 هیستامین را رهبری کرد که به سیمتیدین منجر شد. همکاری با گراهام دورانت، رابین گانلین و مایک پارسونز کلیدی بود.

در ۱۹۷۳ به کرسی فارماکولوژی دانشگاه کالج لندن رفت، اما نتوانست اهدافش در شیمی دارویی و آموزش را کامل محقق کند. در ۱۹۷۷ به بنیاد ولکام پیوست و علی‌رغم چالش‌های مدیریتی، پیشرفت‌هایی در فارماکولوژی تحلیلی داشت. سرانجام در ۱۹۸۴ واحد تحقیقاتی مستقلی در کینگز کالج لندن تأسیس کرد که سال‌های آخرش را پربارترین دوره فکری‌اش دانست.

بلک در ۱۹۸۸ جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را برای اصول طراحی منطقی دارو دریافت کرد. او تا پایان عمر به تحقیق ادامه داد و تأثیر عمیقی بر فارماکولوژی گذاشت. بلک در ۲۲ مارس ۲۰۱۰ درگذشت.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 

رده:اعضای انجمن سلطنتی ادینبرو
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای کینگز کالج لندن
رده:اعضای نشان شایستگی
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:اهالی اودینگستون
رده:باپتیست‌های اهل اسکاتلند
رده:برندگان جایزه نوبل اهل اسکاتلند
رده:برندگان جایزه نوبل اهل بریتانیا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی
رده:برندگان جایزه ولف در پزشکی
رده:برندگان مدال پادشاهی
رده:پزشکان سده ۲۰ (میلادی) اهل اسکاتلند
رده:دارندگان عنوان شوالیه
رده:داروسازان اهل اسکاتلند
رده:دانشگاهیان دانشگاه کینگز لندن
رده:دانشگاهیان کالج دانشگاهی لندن
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل اسکاتلند
رده:دانشمندان سده ۲۱ (میلادی) اهل اسکاتلند
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه داندی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سنت اندروز
رده:درگذشتگان ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۴ (میلادی)
رده:قلب‌شناسان بریتانیا