مانگاس کولوراداس

بندانگشتی|مانگاس کولوراداس (سرخ‌آستین)
**مانگاس کولوراداس** یا **سرخ‌آستین** (زادهٔ پیرامون ۱۷۹۳- مرگ ۱۸ ژانویه ۱۸۶۳) از فرماندهان سرخ‌پوستان آپاچی بود. او یکی از برجسته‌ترین رهبران سرخ‌پوست در سدهٔ نوزدهم میلادی بود که با سفیدپوستان آمریکایی جنگید.

## زندگی
دشمن آغازین آپاچی‌ها مکزیکیان بودند. هنگامی که در ۱۸۴۶ آمریکا با مکزیک به جنگ پرداخت آپاچی‌ها پذیرفتند که پروانهٔ گذر سربازان آمریکایی را از سرزمین‌هایشان بدهند. با گشودن نیو مکزیکو به دست آمریکا هم مانگاس کولوراداس فرماندهٔ آپاچی با آمریکاییان پیمان آشتی بست.

درگیری میان آمریکا و آپاچی‌ها زمانی آغاز شد که جویندگان طلا به کوهستان سانتا ریتا سرازیر شدند. این به زودی سبب برخوردهایی میان معدن‌کاران و سرخ‌پوستان گشت، در آن میان برخوردی برای مانگاس کولوراداس نیز پیش آمد؛ معدن‌کاران یکبار او را گرفته به درختی بستند و سخت تازیانه زدند. برخوردهای اینچنین آپاچی‌ها را به کینه‌جویی واداشت. نقطهٔ آغاز این درگیری تازش آمریکاییان به دسته‌ای از سرخ‌پوست‌ها بود که به کشته‌شدن چهارتن و زخمی و به بند کشیدن شماری بیشتر انجامید. مانگاس اینجا زد و خوردش را با آمریکاییان آغاز نمود.

از دیگرسو کوچیز فرماندهٔ گروهی از آپاچیان و داماد مانگاس نیز از آمریکاییان زخم‌خورد. افسری آمریکایی او و خانواده‌اش را با فریب به دام کشید ولی کوچیز گریخت. برادران او به دار کشیده شدند و کوچیز هم به مانگاس پیوست. آنها همچنین با رهبران سرخ‌پوست دیگر چون جرونیمو و جاه هم پیمان همبستگی بستند تا آمریکاییان سفیدپوست را از مرزهای خود برانند. هوده آنکه برای چندین سال از شمار جمعیت سفید در آن سرزمین کاسته‌شد ولی سرانجام این سرخ‌پوستان بودند که ناکام ماندند.

در ژانویه ۱۸۶۳ سرانجام مانگاس به مذاکره با آمریکاییان گردن‌نهاد؛ ولی او را گرفتند و به بند کشیدند. شب در زندان او را شکنجه داده و کشتند و اعلام کردند هنگامی که در حال گریختن بوده کشته شده‌است. فردای آن روز سرش را از تن جدا کردند و کاسهٔ سرش را برای جمجمه‌شناسی در نیو یورک فرستادند؛ آن کاسهٔ سر یک چند به نمایش گذارده شد. این رویداد به ۲۵ سال جنگ آینده میان آپاچی‌ها و آمریکاییان انجامید.
## سرخ‌پوست رئیس جنگ آپاچی
در طول دهه‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰، دشمن اصلی آپاچی‌ها مکزیکی‌ها بودند که در سال ۱۸۲۱ استقلال خود را از اسپانیا به دست آورده بودند. تا سال ۱۸۳۵، مکزیک برای پوست سر آپاچی‌ها جایزه تعیین کرده بود. پس از آنکه خوان خوزه کامپا، رهبر آپاچی‌های ميمبرنو مس ماین، در سال ۱۸۳۷ در جریان کشتار در سانتا ریتا دل کوبره برای پول جایزه کشته شد، مانگاس به یک رهبر جنگی و رئیس تبدیل شد و با دوست و همراه دیرینه خود (و احتمالاً برادر همسرش) کوچیو نگرو (به اسپانیایی: چاقوی سیاه) متحد شد. آن‌ها مجموعه‌ای از حملات تلافی‌جویانه را علیه مکزیکی‌ها در اطراف شهر معدنی آغاز کردند و سانتا ریتا را محاصره کردند و به ستون مکزیکی‌های در حال فرار حمله کرده و تعداد زیادی را قتل‌عام کردند. مانگاس کولوراداس رهبر اصلی ميمبرنوهای مس ماین شد و به مدت حدود ۲۵ سال آن‌ها را رهبری کرد، در حالی که کوچیو نگرو رهبری ميمبرنوهای وارم اسپرینگز را بر عهده داشت.

در سال ۱۸۴۶، زمانی که ایالات متحده با مکزیک وارد جنگ شد، ملت آپاچی به سربازان ایالات متحده قول عبور امن از سرزمین‌های آپاچی را داد. پس از اشغال نیومکزیکو توسط ایالات متحده در سال ۱۸۴۶، مانگاس کولوراداس یک پیمان صلح امضا کرد و به آن‌ها به عنوان فاتحان دشمن منفور مکزیکی احترام گذاشت. صلح ناآرام بین آپاچی و ایالات متحده تا زمانی که هجوم معدنچیان طلا به کوه‌های پینوس آلتوس در نیومکزیکو منجر به درگیری آشکار شد، ادامه یافت.

در سال ۱۸۵۱، استقرار نمایندگی ایالات متحده (با جان راسل بارتلت) در کمیسیون مرزی مکزیک-آمریکا در سانتا ریتا دل کوبره و بازگشایی معادن مس سانتا ریتا دل کوبره نیز تنش‌ها را افزایش داد. مانگاس کولوراداس، مانند کوچیو نگرو، دلگادیتو، پونسه، کلتو آماریلو و مهم‌ترین رؤسای چیهنده و ندنداهی، مجبور به مقابله با مشکلات جدید شدند. در ژوئن ۱۸۵۱، مانگاس کولوراداس، دلگادیتو، پونسه و کلتو آماریلو با بارتلت در سانتا ریتا دل کوبره ملاقات کردند؛ مذاکرات تا زمانی ادامه یافت که آپاچی‌ها دیگر توسط تازه‌واردان احساس ناامیدی و خیانت نکردند.

طبق کتاب جان سی. کرمونی، *زندگی در میان آپاچی‌ها*، در سال ۱۸۶۱، در نزدیکی اردوگاه معدنی پینوس آلتوس، گروهی از معدنچیان سفیدپوست به مانگاس کولوراداس حمله کردند، او را به درختی بستند و به شدت شلاق زدند. با این حال، ادوین آر. سوینی، مورخ، در زندگینامه خود از این رئیس، این ادعا را زیر سوال می‌برد: اگر درست بود، احتمالاً جرونیمو، که زمان زیادی را در طول دهه‌های ۱۸۵۰ و ۱۸۶۰ با مانگاس کولوراداس گذراند، آن را برای زندگینامه‌نویس خود ذکر می‌کرد.

در دسامبر ۱۸۶۰، ۳۰ معدنچی حمله غافلگیرانه‌ای به یک اردوگاه بدونکوها در ساحل غربی رود ميمبرس انجام دادند. ادوین آر. سوینی، مورخ، گزارش داد که معدنچیان *"... چهار سرخپوست را کشتند، چند نفر دیگر را زخمی کردند و سیزده زن و کودک را اسیر کردند."* مدت کوتاهی پس از آن، مانگاس حملاتی را علیه شهروندان ایالات متحده و اموال آن‌ها آغاز کرد.

دختر مانگاس کولوراداس به نام دوس-ته-سه با کوچیس، رئیس اصلی تسوکاننده یا چیریکاهوا آپاچی ازدواج کرد.

در اوایل فوریه ۱۸۶۱، ستوان ارتش آمریکا، جورج نیکلاس باسکام، که در حال بررسی ربوده شدن پسر یک دامدار توسط "سرخپوستان" بود، ظاهراً بدون دستور، کوچیس بی‌گناه، خانواده و چند جنگجوی او را در گذرگاه آپاچی، جنوب شرقی آریزونا به دام انداخت. کوچیس موفق به فرار شد، اما خانواده و جنگجویانش در بازداشت ماندند. مذاکرات ناموفق بود و جنگ درگرفت. این حادثه که به "ماجرای باسکام" معروف است، با به دار آویخته شدن برادر کوچیس و پنج جنگجوی دیگر توسط باسکام پایان یافت. بعداً در همان سال، مانگاس کولوراداس و کوچیس اتحادی تشکیل دادند و توافق کردند که همه آمریکایی‌ها را از قلمرو آپاچی بیرون برانند. میانسالان دلگادیتو و نانا، ویکتوریو، جو و جرونیمو نیز در این تلاش به آن‌ها پیوستند. اگرچه این هدف هرگز محقق نشد، جمعیت سفیدپوستان در قلمرو آپاچی برای چند سال در طول جنگ داخلی، پس از خروج نیروهای فدرال به شرق، به شدت کاهش یافت.
## منابع

Wikipedia contributors، "Mangas Coloradas،" Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mangas_Coloradas&oldid=288136964 (accessed May 5, 2009).

رده:اهالی نیومکزیکو در جنگ داخلی آمریکا
رده:بومیان آمریکا در جنگ‌های سرخ‌پوستان
رده:جرم‌های ۱۸۶۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۸۶۳ (میلادی)
رده:رهبران سرخپوست
رده:زادگان ۱۷۹۳ (میلادی)
رده:فرماندهان سرخ‌پوست
رده:قبیله آپاچی
رده:قربانیان شکنجه اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کشتگان در نیومکزیکو
رده:مرگ در اثر اسلحه گرم در نیومکزیکو