آزادماهی جویبار

**آزادماهی جویبار** (*Oncorhynchus tshawytscha*) بزرگ‌ترین و با ارزش‌ترین گونه ماهی قزل‌آلای اقیانوس آرام در آمریکای شمالی و همچنین بزرگ‌ترین گونه در تیره *[[کج‌بینی‌ها]]* است. 

نام‌های بومی دیگر این گونه شامل شینوک یا چینوک (برگرفته از نام قوم چینوک)، **شاه سالمون**، **ماهی قزل آلا کوئینات**، **سومن**، **ماهی آزاد جویبار**، **کروم** هوگ، **بلک‌موث** و **ماهی قزل آلا تایی** است. نام علمی گونه بر اساس نام رایج روسی *chavycha* (чавыча) است.

آزادماهی‌های جویبار از ماهیان رودکوچ به‌شمار می‌روند که بومی اقیانوس آرام شمالی و رودخانه‌های غرب آمریکای شمالی از کالیفرنیا تا آلاسکا، و نیز رودخانه‌های آسیایی از شمال ژاپن تا رودخانهٔ پالیوام در شمال‌شرق سیبری قطب شمال هستند. این ماهیان به مناطق دیگری از جهان نیز معرفی شده‌اند؛ از جمله به نیوزلند، دریاچه‌های بزرگ، دریاچهٔ میشیگان در آمریکای شمالی، رودخانه‌های غربی میشیگان و همچنین پاتاگونیا. صید یک آزادماهی جویبار بزرگ، از آرزوهای اصلی ماهیگیران ورزشی است. گوشت این ماهی نیز به دلیل ارزش تغذیه‌ای بالا و داشتن مقدار زیادی از امگا ۳ بسیار پرارزش است. جمعیت این گونه در برخی مناطق کاهش یافته، اما در نواحی دورافتاده‌تر همچنان جمعیتی نسبتاً پایدار دارد.

آزادماهی جویبار تاکنون برای قرار گرفتن در فهرست سرخ IUCN ارزیابی نشده است. با این حال، بنا بر گزارش اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA)، جمعیت این ماهی در امتداد سواحل کالیفرنیا به دلایلی چون صید بی‌رویه، نابودی زیستگاه‌های آب شیرین و مصب رودخانه‌ها، ساخت نیروگاه‌های آبی، شرایط نامساعد اقیانوس و شیوه‌های پرورش و تکثیر در حال کاهش است.
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/OncorhynchusTschawytscha2.jpg/220px-OncorhynchusTschawytscha2.jpg|چپ|بندانگشتی| آزادماهی جویبار نر در مرحله تخم ریزی

### محدوده طبیعی
از نظر تاریخی، پراکنش بومی شینوک در آمریکای شمالی از رودخانه ونتورا در کالیفرنیا در جنوب تا کوتزبو ساوند در آلاسکا در شمال متغیر بود. مطالعات اخیر نشان داده است که ماهی آزاد شینوک از نظر تاریخی بومی حوضه آبخیز رودخانه گوادالوپ (کالیفرنیا) است، جنوبی‌ترین منطقه شهری بزرگ که میزبان ماهی آزاد در ایالات متحده است. جمعیت آنها از مناطق بزرگی که قبلاً بسیار شکوفا بودند ناپدید شده‌اند، به ۴۰ درصد کاهش یافته است. در برخی از مناطق، محدوده زندگی آنها عمدتاً به دلیل سدها و تغییرات زیستگاهی دستخوش تخریب شده است که جنوب کالیفرنیا، برخی مناطق شرق رشته کوه ساحلی کالیفرنیا و اورگان، و مناطق وسیعی در رودخانه اسنیک و حوضه‌های آبریز بالا دست رودخانه کلمبیا از آن جمله اند. اخیراً بر اثر مطالعات میدانی مشخص شده است که در مناطق خاصی مانند دلتای رودخانه ساکرامنتو-سان خواکین کالیفرنیا، جمعیت بسیار کمی از آزادماهی جویبار (کمتر از ۱٪) باقی مانده است.

در غرب اقیانوس آرام، پراکنش این گونه با ارزش از شمال ژاپن (هوکایدو) در جنوب تا اقیانوس منجمد شمالی تا دریای سیبری شرقی و رودخانه پالیوام در شمال متغیر است. با این وجود، آنها به‌طور مداوم در مناطق وجود و حضور دارند و توزیع آنها تنها در شبه جزیره کامچاتکا به خوبی در حال افزایش است. در نقاط دیگر، اطلاعات کمی در مورد جمعیت آنها وجود است، اما آنها در حوضه رودخانه آنادیر سیبری و بخش‌هایی از شبه جزیره چوکچی حضور دارند. همچنین در بخش‌هایی از استان ماگادان شمالی در نزدیکی خلیج شلیخف و خلیج پنژینا ممکن است هنوز ذخایری از این ماهی باقی مانده باشد. البته مطالعات و داشته‌های ضعیفی در این زمینه موجود است.
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/King_salmon_by_Nick_Longrich.jpg/220px-King_salmon_by_Nick_Longrich.jpg|بندانگشتی| یک جفت شینوک صید شده در اقیانوس
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Winter-run_Chinook_salmon_2017-08-09_(25822724367).jpg/220px-Winter-run_Chinook_salmon_2017-08-09_(25822724367).jpg|بندانگشتی| تخم‌های بارور شده شینوک

### آبزی‌پروری
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Chinook_aquaculture_production_2010.png/220px-Chinook_aquaculture_production_2010.png|بندانگشتی
بزرگ‌ترین تولیدکننده و عرضه‌کننده بازار آزادماهی جویبار کشور نیوزلند است. در سال ۲۰۰۹، نیوزلند ۵۰۸۸ تن ماهی آزاد با نام King Salmon به بازار عرضه کرد که ۶۱ میلیون دلار نیوزلند درآمد صادراتی عاید آن کرد. برای سال منتهی به مارس ۲۰۱۱، این مبلغ به ۸۵ میلیون دلار نیوزیلند افزایش یافت. نیوزلند حدود نیمی از تولید جهانی آزادماهی جویبار  را در اختیار دارد که حدود نیمی از آن را صادر می‌کند. ژاپن بزرگ‌ترین بازار هدف و صادراتی نیوزلند است. ماهی ماهی تولید شده در نیوزلند به سایر کشورهای حاشیه اقیانوس آرام از جمله استرالیا نیز صادر می‌شود.

شیلی تنها کشوری غیر از نیوزلند است که در حال حاضر مقادیر قابل توجهی ماهی قزل آلا شینوک پرورشی تولید می‌کند. ایالات متحده دیگر از سال ۱۹۹۴ به بعد شینوک پرورشی قابل توجه و در مقادیر تجاری تولید نکرده است. همچنین در کانادا، فعالیت بیشتر مراکز پرورش ماهی قزل آلای شینوک تا سال ۲۰۰۹ متوقف شده است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* مرکز پاساژ ماهی، نظارت بر تخم ریزی و مهاجرت ماهی قزل آلا
* فهرست‌های ESA Chinook
* علل بالقوه روند اندازه در جمعیت ماهی قزل آلا شینوک رودخانه یوکان / تهیه شده توسط کمیته فنی مشترک رودخانه یوکان، کمیته فرعی اندازه ماهی قزل آلا، ایالات متحده و کانادا. میزبانی شده توسط برنامه انتشارات ایالت آلاسکا.
* تخم ریزی فراوانی ماهی قزل آلا شینوک در رودخانه چیکامین در سال ۲۰۰۴ / توسط گلن ام. فریمن، اسکات آ. مک فرسون و دانیل جی. رید. میزبانی شده توسط برنامه انتشارات ایالت آلاسکا
رده:جانوران شمال غربی ایالات متخده
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:قزل‌آلاها
رده:گونه‌های امن NatureServe
رده:ماهی آزاد
رده:ماهیان تجاری
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۹۲ (میلادی)
رده:نمادهای اورگن