بازل

**بازل** یا **بال** (به آلمانی: Basel، به فرانسوی: Bâle) سومین شهر پرجمعیت کشور سوئیس است.

جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۶ برابر با ۱۶۵٬۵۲۹ نفر و با احتساب حومه ۷۳۱٬۰۰۰ نفر بوده‌است. گستردگی ناحیه مسکونی بازل تا مرزهای شمالی سوئیس، این شهر را از سال ۲۰۰۴ به دومین شهر بزرگ کشور تبدیل کرده‌است. بازل مرکز کانتون (ایالت) بازل است.

بازل در شمال باختری سوئیس بر کناره رود راین جای دارد. این شهر نقش عمده‌ای به عنوان یک مرکز صنعتی برای صنایع شیمیایی و داروسازی بر عهده دارد. بازل با هر دو کشور آلمان و فرانسه هم‌مرز است.

## جمعیت

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize = width:960 height:210
PlotArea = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars = justify
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:220000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:40000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:8000 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:27844 text:"27,844"
  bar:1860 from:start till:38692 text:"38,692"
  bar:1870 from:start till:44868 text:"44,868"
  bar:1880 from:start till:61737 text:"61,737"
  bar:1888 from:start till:71131 text:"71,131"
  bar:1900 from:start till:109161 text:"109,161"
  bar:1910 from:start till:132276 text:"132,276"
  bar:1920 from:start till:135976 text:"135,976"
  bar:1930 from:start till:148063 text:"148,063"
  bar:1941 from:start till:162105 text:"162,105"
  bar:1950 from:start till:183543 text:"183,543"
  bar:1960 from:start till:206746 text:"206,746"
  bar:1970 from:start till:212857 text:"212,857"
  bar:1980 from:start till:182143 text:"182,143"
  bar:1990 from:start till:178428 text:"178,428"
  bar:2000 from:start till:166558 text:"166,558"


## پیشینه
از زمان رنسانس، لوکیوس موناتیوس پلانکوس، سناتور رومی، را مؤسس این شهر می‌دانند. در دوره امپراتوری مقدس روم، بازل شهری آزاد بود که در سال ۱۵۰۱ میلادی به کنفدراسیون سوئیس پیوست. دانشگاه بازل از سال ۱۴۶۰ میلادی سابقه دارد.

## ورزش
بازل به عنوان یک شهر موفق در ورزش در سوئیس مشهور است. باشگاه فوتبال اف‌سی بازل بعنوان یک باشگاه همیشه موفق شناخته می‌شود. همچنین بازل به همراه شهرهای ژنو، زوریخ و برن میزبان جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۸ بود، تورنمنتی که سوئیس و اتریش به‌طور مشترک میزبان آن بودند.

## فرهنگ
بازل همچنین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای فرهنگی در اروپا شناخته می‌شود. شهر بازل در سال ۱۹۹۷ برای کسب عنوان پایتخت فرهنگی اروپا رقابت می‌کرد. مردم این شهر به زبان آلمانی بازل (بازل دویچ) یکی از گویش‌های موجود در کشور سوئیس سخن می‌گویند. زبان آلمانی سوئیسی در هر کانتون (ایالت) با لهجهٔ مخصوص همان کانتون تکلم می‌شود که متفاوت از کانتونهای دیگر می‌باشد. زبان آلمانی بازل جزو یکی از گویش‌های زبان آلمانی سفلی می‌باشد که متفاوت از زبان آلمانی علیاست.

## نگارخانه
[thumb|left|300px|'''کلیسای سنت پل''' یک کلیسای اصلاح‌شده در بازل سوئیس بخشی از کلیسای انجیلی-اصلاح‌شده کانتون بازل-استاد است. این کلیسا بین مه ۱۸۹۸ و نوامبر ۱۹۰۱ توسط [کارل موزر و رابرت کورجل ساخته شد و دارای سبک معماری نئورومانسک است. برج دارای منبری سنگی است که در پشت میز آن سنگی برافراشته شده است. برج همچنین دارای یک طاق مرکزی در پشت منبر است که ارگ و گروه کر در آن قرار دارند. آثار هنری به سبک هنر نو شامل نقش برجسته در نمای بیرونی کلیسا در بالای ورودی اصلی توسط مجسمه‌ساز کارل بورکهارت، معرق‌کاری روی دیوار توسط هاینریش آلتر و پنجره‌های شیشه‌ای رنگارنگ توسط مکس لایگر است.]]

File:Museum der Kulturen Basel-103331.jpg|
File:Basler Munster.jpg|
File:Mittlere Brücke.jpg|
File:Basler Kunstmuseum.jpg|
File:Haus zum Kirschgarten 2008-03-30.jpg|
File:Basel Barfüsserkirche Inneres 11-05-2008.jpg|
File:Basel SBB, Bahnhof.jpg|
File:St. Alban Tor - Basel - Switzerland 2022.jpg|
File:Antikenmuseum Basel 2008-03-30.jpg|
File:Basel - Bank für internationalen Zahlungsausgleich3.jpg|


## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Basel»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۹ ژوئن ۲۰۰۸).
* سعیدیان، عبدالحسین، دائرةالمعارف شهرهای جهان. چاپ دوم تهران: علم و زندگی، ۱۳۸۵

بازل
رده:پایانه‌های مرزی آلمان و سوئیس
رده:پایانه‌های مرزی سوئیس و فرانسه
رده:پایانه‌های_مرزی_آلمان_و_فرانسه
رده:شهرداری‌های کانتون بازل اشتاد
رده:شهرهای امپراتوری روم
رده:شهرهای بندری در سوئیس
رده:شهرهای دانشگاهی در سوئیس
رده:شهرهای سوئیس
رده:شهرهای کرانه راین
رده:مکان‌های پرجمعیت در راین
رده:نقاط سه‌گانه مرزی
رده:جوامع ترک خارج از ترکیه