open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پل بیستون

**پل بیستون** که با نام‌های **پل کهنه**، **پل شاه عباسی**، **پل صفوی**، **پل نادرآباد** و **پل دینورآب** نیز شناخته می‌شود، پل و سازه‌ای است مربوط به دوره صفوی که در بخش شرقی شهر بیستون جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است

.

## پیشینه
260px|بندانگشتی|چپ
شواهد و مدارک به جا مانده نشان می‌دهد که پایه‌های پل بیستون در اواخر دوره ساسانی ساخته شده ولی همانند بسیاری از دیگر سازه‌های ساسانی بیستون که ناتمام مانده‌است. در سده چهارم هجری فرمانروایان محلی حسنویه آن را تکمیل کردند که از آن تنها طاق‌های دهانه دوم و سوم و پشتبندهای مدور آن به جا مانده‌است. در دوره ایلخانی، دهانه پنجم پل به همراه پشتبندهای مثلثی بازسازی گردید. افزون بر این برای تأمین آجرهای دهانه پل، کوره‌های آجرپزی در شمال غربی آن ایجاد کرده‌اند. نمای پل در دوره صفوی و طاق چهارم در دوره پهلوی بازسازی گردید.

## موقعیت جغرافیایی
پل بیستون در حاشیه شرقی بیستون، بر روی رودخانه دینورآب و در سر راه قدیم کرمانشاه به صحنه قرار دارد.

## معماری
پل بیستون 144 متر درازا و 60/7 متر پهنا دارد و با سویه خاوری-باختری (شرقی – غربی) ساخته شده‌است. این پل دارای پنج دهانه است که طاق همه دهانه‌ها به جز دهانه چهارم از طاق‌های جناغی هستند و طاق دهانه چهارم از نوع طاق‌های هلوچین یا بیضی نزدیک به دایره است. پایه‌های پل به جز پایه‌های کناری، دارای پلان شش ضلعی است که هر کدام از سه بخش تشکیل شده‌است. بخش میانی به شکل مکعب مستطیلی است که در دو طرف این مکعب، هم پادسو با جریان آب و هم همسو با جریان آب، آبشکن های مثلثی قرار دارد. در نمای شمالی و جنوبی پل بر روی هر کدام از آبشکن‌ها، پشتبندهای مثلثی و گردی از آجر ساخته‌اند که نقشی اساسی برای جلوگیری از رانش قوس دهانه‌های پل دارد. پایه‌های پل از سنگ و ملاط گچ ساخته شده‌است. روکار پایه‌ها را با سنگ‌های مکعب مستطیل شکل تراشیده شده و قسمت داخلی پایه‌ها را با قلوه سنگ، لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته‌اند. دهانه‌های پل از آجر با ملاط گچ و گذرگاه پل بیستون از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملاط گچ ساخته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* بیستون 
* بیستون (کوه)
* سنگ‌نبشته بیستون
* کاخ بیستون

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:محوطه تاریخی بیستون
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان هرسین
رده:پل‌های تاریخی شهرستان هرسین
تپه بالا مشهد زلف‌آباد

[]**تپه بالا مشهد ذلف آباد** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فراهان، روستای مشهد ذلف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تپه بالا روستای مشهد ذلف آّباد، اخیراً چندین بار مورد دستبرد افراد ناشناس قرار گرفته است.

## منابع

[دهیاری روستای مشهد ذلف آباد،آقای آرش رفیعی مشهدی فراهانی]

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان فراهان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تفرش
مدرسه و خانه حسینیان

**مدرسه و خانه حسینیان** مربوط به سدهٔ ۷ و اوایل سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، نزدیکی باروی شهرو دروازه مالمیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:مدرسه تاریخی شهرستان یزد
مسجد شاه‌ولی

**مسجد شاه ولی (مسجد امام)** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در تفت، محله بازار واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## توضیحات
مسجد شاه ولی معروف به مسجد جامع تفت ، در میدان مرکزی و خیابان ساحلی شهر تفت واقع شده است. بنای این مسجد، از خشت و آجر و مزین به کاشی های قدیمی و زیباست که گرمخانه‌ ای در ضلع غربی با طاق و تویزه آجری کاربندی شده و یک شبستان زمستانی و تابستانی با ایوان‌ هم دارد.
بر سر در ورودی مسجد شاه ولی درب آهنی بزرگی نصب شده که با کاشی های رنگین در دور تا دور آن مزین گردیده است. پنجره های مشبک کاشی کاری شده ای در دو طرف این سردر وجود دارد که یک درب کوچک چوبی خراطی شده با نقوش هندسی و مشبک به همراه کتیبه ای قرآنی، در آن قرار داده شده است.

مسجد شاه ولی یک محراب ساده دارد که با کتیبه سنگی کاملا سفید مربوط به سال ۸۷۳ هجری پوشیده شده و بر روی آن آیات قرآنی حک گردیده است. چند نقش و نگار تزئینی در وسط محراب، سه کتیبه سنگی و پنجره مشبک کاشی کاری شده هم در بالای آن دیده می شود، منبری چوبی نیز در کنار این محراب با نقش ستاره داوود جلوه گری می کند.

سرتاسر مسجد شاه ولی تفت تا ارتفاع یک متری دارای کاشی کاری با اشکال فیروزه ای رنگ شش ضلعی و در قاب کاشی معرق، طراحی گردیده اند. 
اهمیت این بنا، در شیوه برپا کردن گنبد آجری و دو پوسته پیوسته آن با کاربندی های زیبا می باشد که زمینه ۴ گوشه آن، بدون هیچ چین و شکنجی گرد شده است. 

این مسجد کمی پیش از زمان جهانشاه قره قویونلو ساخته شده‌است.
همانند مسجد کبود تبریز در بین دو شیوهٔ آذری و اصفهانی ساخته شده.
گنبد آن دو پوسته پیوسته‌است و روی کاربندی نهاده شده و زمینهٔ چهار گوشهٔ آن بی هیچ چین و شکنجی چنبره و گرد شده‌است.
درگاه‌ها و روزن‌های آن بسیار خوش‌اندام و زیباست.
برخی آرایه‌های آن فروریخته و گج اندود شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان یزد
آرامگاه آقا شاه بالو زاهد

**بقعه آقا شاه بالو زاهد آملی** مربوط به سدهٔ ۹ (۸۴۰ ه.ق) است و در شهرستان نور، در جاده امل به چمستان در روستای اهودشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آقا شاه بالو زاهد آملی از عرفای اواخر قرن ۷ و اوایل قرن ۸ هجری قمری و استاد شیخ خلیفه مازندرانی چهره اصلی عرفانی و مقاومت نهضت سربداران خراسان در عهد حکومت مغولان بوده است. بنای آجری با گنبدی مخروطی و تزئینات کاشی‌کاری بر روی مرقد آقا شیخ بالو زاهد ساخته شده که از آثار مهم تاریخی مازندران به شمار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان نور
معبد یا مسجد غار

**معبد یا مسجد غار** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، روستای بادامیار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان آذرشهر
رده:غارهای تاریخی شهرستان آذرشهر
رده:نیایشگاه‌های باستانی ایران
گورستان پیر احمد کندی

**قبرستان پیر احمد کندی** در روستای پیر احمد کندی و در کوه آغداش همین روستا واقع شده است. این قبرستان مربوط به دوره ساسانیان است و در ۸ کیلومتری شهر آواجیق،۳۰ کیلومتری چالدران و ۴۵ کیلومتری شهر ماکو واقع شده است . این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان ماکو
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان ماکو
چهارطاقی ساسانی آغمیون

**چهارطاقی ساسانی آغمیون** مربوط به دوره ساسانیان است که در شهرستان سرآب، بخش مرکزی، روستای آغمیون جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این چهارطاقی که در ۱۲ کیلومتری شمال خاوری شهر سرآب قرار دارد، دارای گنبدی از قلوه سنگ با ملاط آهک به بلندای یک متر و نیم است. بنای آن که دارای ورودی بلندی است از سنگ قلوه و تراشیده ساخته شده؛ بلندی اصل بنا به جز گنبد آن ۴ متر و مساحت درونی آن ۱۶ متر مربع است.

ساختمان چهارطاقی همانندی کامل به معماری دوره ساسانیان دارد. در درون این چهارطاقی گوری دیده می‌شود که در روی آن تاریخ ۷۰۸ هجری قمری نگاشته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* چهارطاقی نیاسر
* فهرست چهارطاقی‌های ایران

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان سرآب
رده:چهارطاقی‌های تاریخی شهرستان سرآب
مسجد جامع مهرآباد

**مسجد مِهرآباد** یکی از مسجدهای تاریخی شهر بناب است که در مرکز این شهر و در میدانی به همین نام قرار گرفته‌است. بنای این مسجد براساس کتیبهٔ موجود در ضلع شمالی آن به سال ۹۵۱ هجری و دوران حکومت شاه تهماسب یکم رسیده و بانی آن بی‌بی‌جان خانم منصوربیگ بوده‌است. مسجد مهرآباد دارای شبستان، صحن و مناره‌های کاشی‌کاری‌شده‌است.

این مسجد یکی از چندین مسجد ساخته شده به دست صفویان در بناب است و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. سر ستون‌های این اثر معماری، یکی از جلوه‌های هنر ایرانی در دوره صفوی است. حمام تاریخی مهر آباد نیز روبروی همین مسجد واقع شده‌است.

## شبستان
شبستان اصلی مسجد مهرآباد در بخش جنوبی صحن قرار گرفته و به شکل مستطیل است. مکانی به شکل بالکن نیز برای تجمع بانوان در ضلع شمالی آن ایجاد شده‌است. ۳۰ ستون چوبی با پایه‌های سنگی و سرستون‌های مقرنس‌کاریشده که مشابه مسجد گزاوشت است، سقف این شبستان را که با طرح‌های ترنج و گیاه و به رنگ‌های آبی، سبز، زرد، قرمز و نارنجی نقاشی شده، نگه داشته‌است.

مهراب مسجد مهرآباد در ضلع جنوبی شبستان واقع شده و دو پنجره که بعدها مرمت شده‌اند، در دو طرف آن قرار گرفته‌اند. در پایین بالکن زنان نیز پنج پنجره در ضلع شرقی و پنج پنجره نیز در ضلع غربی قرار گرفته‌است.

## کتیبه

وجه تمایز مسجد مهرآباد با سایر مسجدهای منطقه، کتیبهٔ مرمرین آن به خط ثلث است. در این کتیبه عبارت زیر درج گردیده است:

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بناب
رده:آثار ملی ایران
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای استان آذربایجان شرقی
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بناب
رده:مسجدهای جامع
رده:مسجدهای تشیع در ایران
امامزاده محسن

**بنای امامزاده محسن** یا **امامزاده کوه** مربوط به احتمالاً سدهٔ ۱۰ است و در شهرستان همدان، بخش مرکزی، روستای وفرجین در ۱۶ کیلومتری شهر همدان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان همدان
تپه کشاویر

**تپه کشاویر** مربوط به سدهٔ ۴ ه.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش کشاورز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شاهین‌دژ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شاهین‌دژ
تپه پیرموسی

**تپه پیر موسی** مربوط به پیش از تاریخ و دوره اشکانیان است و در شهرستان تبریز، بخش مرکزی شهرستان تبریز، روستای سهلان  واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان تبریز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تبریز
مسجد جامع تسوج

**مسجد جامع تسوج** مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در داخل تسوج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بندانگشتی|راست

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کتاب تسوج در گذر زمان تألیف عباس نبیی

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان شبستر
گورستان و آرامگاه پیرلر (پیر حیران)

**گورستان و مقبره پیرلر (پیر حیران)** مربوط به سدهٔ ۱۰ و ۱۱ ه.ق است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، دهستان شیر امین، ۱۷ کیلومتری جنوب آذرشهر، جاده تبریز، مراغه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان آذرشهر
کلیسای هریپسیمه مقدس (موجومبار)

**کلیسای موجومبار** یا **کلیسای هریپسیمه مقدس**  مربوط به سدهٔ هفدهم میلادی است و در روستای موجومبار حدود ۳۰ کیلومتری جاده تبریزـ مرند (در شهرستان شبستر، بخش صوفیان)، واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخ
بندانگشتی|راست
تا نیمه سده نوزدهم میلادی سیصد خانوار در روستای موجومبار سکونت داشتند در سال ۱۹۴۷ میلادی تعدادی از ساکنان روستا به ارمنستان شوروی مهاجرت کردند و بقیه نیز به تبریز و شهرهای دیگر رفتند و بدین ترتیب روستای مذکور از سکنه خالی شد.

کلیسای هریپسیمه از گذشته‌های دور تاکنون به سنت هریپسیمهٔ مقدس، سورپ هریپسیمه، موژومبار و موجومبار نامور بوده‌است.
نام این کلیسا شاید از نام «هریپسیمه»، دختر آشوت یکم، پادشاه ارمنستان گرفته شده‌است که در ۸۷۵ میلادی به درخواست «زاکاریا زاگستی»، جاثلیق ارمنی‌ها، امیران ارمنی او را به پادشاهی ارمنستان برگزیدند.

دربارهٔ تاریخ ساختمان کلیسا نظریه‌های گوناگونی ابراز شده‌است و پژوهشگران تاریخ ساختمان آن را سدهٔ نهم تا سیزدهم میلادی دانسته‌اند. «نصرت‌الله مشکوتی»، نویسندهٔ کتاب (فهرست بناهای تاریخی و مکان‌های باستانی ایران)، تاریخ بنای ساختمان اصلی کلیسا را سدهٔ نهم میلادی دانسته‌است اما پژوهشگران دیگر تاریخ ساختمان آن را دوران ایلخانان؛ یعنی، سدهٔ سیزدهم ـ چهاردهم میلادی می‌دانند.

## معماری کلیسا
مؤلف کتاب تاریخچه ارامنه در آذربایجان (نوره آیرمان) می‌نویسد:

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 
* کتاب ارمنیان ایران، نویسنده:آندرانیک هویان، صفحه‌های (۱۱۱ تا ۱۵۷) انتشارات:مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدنها با همکاری انتشارات هرمس، تاریخ:۱۳۸۰، شابک:۲-۰۰۷-۳۶۳-۹۶۴
* کلیساهای تاریخی ایران،درگاه کویر، معماری و بناها

رده:کلیساهای ارمنی در ایران
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان شبستر
رده:مسیحیت در ایران
رده:کلیساهای کلیسای حواری ارمنی در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان آذربایجان شرقی
رده:معماری ارمنی
رده:صومعه‌ها و کلیساهای اسقف‌نشین آذربایجان
رده:کلیساهای سده ۹ (میلادی)
رده:ایران در سده ۹ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های ثبت‌شده در فهرست میراث ملی ایران
کلیسای هوهانس مقدس (سهرل)

**کلیسای هوهانس مقدس** () یا **کلیسای سهرل** یک کلیسا متعلق به کلیسای حواری ارمنی می‌باشد که در روستای سهرل، ۱۳ کیلومتری جاده آسفالته تبریز مرند و در ۳۵ کیلومتری تبریز واقع شهرستان شبستر، بخش صوفیان می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان در سال ۱۸۴۰ میلادی؛ به پایان رسید. این بنا به سبک معماری ارمنی طراحی شده‌است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قدمت این بنا به سال ۱۸۴۰ میلادی می‌رسد که بر روی ویرانه‌های کلیسایی از سده‌های پنجم و ششم میلادی به وسیلهٔ یکی از ثروتمندان ارمنی به نام هاگوبوف و به دست معماران روسی ساخته شده‌است. این کلیسا پلانی به طول ۱۸ متر دارد. عرض آن تا جلوی صحن محراب ۷/۵متر و بعد از آن ۵/۴ متر است.

بندانگشتی|راست|300px
پوشش سقف کلیسا شامل سه گنبد متفاوت است: گنبد کوچک عرقچین بر روی محراب، گنبد بزرگ مخروطی با ساقه مرتفع بر روی تالار مرکزی و گنبد فضای ورودی که برج ناقوس کلیسا به گنبدی مخروطی ختم می‌گردد. مصالح عمده به کار رفته در بنا آجر است. تزیینات بنا شامل کاربندی‌های فضای زیر گنبدها و قاب‌بندی‌های دیوارهای نمای خارجی است.

بنا توسط معماران روس و فرانسوی و استادکاران آذربایجانی ساخته شده‌است و قدمت آن را به سال ۱۸۴۰ میلادی رقم زده‌اند. بنابه شکل مستطیل به ابعاد ۳۰/۶ * ۴۵/۱۸ متر است که با آجر ساخته شده و از سه قسمت ورودی، تالار مرکزی و محراب تشکیل یافته‌است. ضلع غربی بنا را، ایوان آجری آن تشکیل می‌دهد که به‌وسیلهٔ دو راه پله به برج ناقوس کلیسا که آن هم به‌صورت برجی بلند با پلان ستاره ای شکل و گنبد رک خیاری جلب توجه می‌کند، ارتباط می‌یابد. تالار مرکزی کلیسا، دارای پلان مستطیل شکل با پوشش گنبدی است. طاق مرکزی آن نیز به‌وسیلهٔ کاربندی‌های آجری به پلانی ۱۰ ضلعی تبدیل می‌شود که پایه گریو گنبد تالار بر روی آن قرار می‌گیرد. پوشش خارجی بنا به صورت گریو استوانه ای و گنبدی مخروطی خودنمایی می‌کند. طرح آجرکاری گنبد نیز از مهم‌ترین کارهای دوران قاجاریه محسوب می‌شود. محراب کلیسا در منتهی الیه ضلع شرقی بنا، با گنبد رک بر روی گریوی هشت ضلعی قرار گرفته‌است. بر روی دیوار خارجی کلیسا طاق نماهایی با طاق هلالی شکل تعبیه کرده‌اند که از یکنواختی و سادگی بنا می‌کاهد.

این کلیسا در اثر زمین‌لرزه ۱۹۳۶ به شدت آسیب‌دیده و بعد از آن واقعه درها و پنجره‌های بنا به تاراج رفته‌است ولی آنچه از آن دوران به یادگار مانده خود در شمار یکی از نفایس معماری آذربایجانی به‌شمار می‌آید.

## خاکسپاری‌ها
* سامسون‌خان

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان آذربایجان شرقی
رده:کلیساهای تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان شبستر
رده:کلیساهای کامل‌شده در ۱۸۴۰ (میلادی)
رده:کلیساهای کلیسای حواری ارمنی در ایران
رده:کلیساهای کلیسای کاتولیک ارمنی
رده:کلیسای کاتولیک در ایران
سنگ‌نوشته رازلیق

**سنگ‌نوشته رازلیق** مربوط به سدهٔ ۸ ق.م است و در شهرستان سرآب، بخش مرکزی، روستای رازلیق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* قلعه رازلیق
* رازلیق

## منابع

رده:کتیبه‌های تاریخی شهرستان سرآب
رده:جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان شرقی
کتیبه سقندل

**کتیبه سقندل** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان ورزقان، بخش مرکزی، روستای سغندل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ترجمه:
. عرابه جنگی خالدی به راه افتاد.

۲. آن به کادیااونی پادشاه پولوآدی حمله کرد.

۳. پولو آدی ناحیه‌ای کوهستانی است. بیاری خالدی توانا.

۴. در عرابه جنگی نیرومند خالدی این لشکرکشی {توسط}

۵. سردوری پسر ارگیشتی صورت گرفت.

۶. سردوری گوید: من بیست و یک قلعه را گرفتم.

۷. من در یک روز چهل و پنج شهر را تصرف کردم. لیپ لی اونی.

۸. شهر پادشاه و شهر مستحکم را در جنگ گرفتم.

۹. سردوری پادشاه مقتدر، شاه بزرگ.

۱۰. شاه کشورها، شاه مملکت بیا ای نی و فرمانروای شهر توشپاست.

این کتیبه به شماره ۷۹۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:کتیبه‌های تاریخی شهرستان ورزقان
رده:زبان‌های هورواورارتویی
مسجد جامع سرآب

**مسجد جامع سرآب** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در سرآب، خیابان امام خمینی، داخل بافت قدیمی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این مسجد دارای شبستانی با ۶۰ ستون و محراب کاشیکاری برجسته با نقوش اسلیمی و طلایی است و متعلق به قرن نهم هجری قمری است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:مسجدهای ایران
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سرآب
رده:مسجدهای جامع
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای استان آذربایجان شرقی
رده:آثار ملی ایران
گورستان قدمگاه

**گورستان قدمگاه** مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، روستای بادامیار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این گورستان ۱۵ کیلومتری جنوب آذرشهر جای گرفته است. به خاک سپرده‌شدگان آن، بیشتر شیوخ دوره صفوی هستند. باشندگان محلی آن را **دیک قبرستان** می‌نامند. بر روی یکی از سنگ گورهای این گورستان تاریخ ۸۰۹ و ۹۰۱ هجری قمری خوانده می‌شود.

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قدمگاه‌های تاریخی شهرستان آذرشهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان آذرشهر
برج قشلاق قارلوجا

**برج قشلاق قارلوجا** مربوط به سدهٔ هفتم هجری است و در شهرستان کلیبر، کنار رود خانه ارس، روستای قارلوجا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:برج‌های تاریخی شهرستان کلیبر
چال تپه شاهین‌دژ

**چال تپه شاهین دژ** مربوط به نیمه دوم هزاره اول قم است و در شاهین‌دژ، داخل مقر سپاه پاسداران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان شاهین‌دژ
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شاهین‌دژ
رده:چال‌های تاریخی شهرستان شاهین‌دژ
تپه امامچای و گورستان اطراف آن

**تپه امامچای و گورستان اطراف آن** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد و دوره اشکانیان است و در شهرستان سرآب، روستای امام چای واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان سرآب
رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان سرآب
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سرآب
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سرآب
تپه مرند (تپه یالدور)

**تپه مرند (تپه یالدور)** مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مرند، کنار یالدور چای واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان مرند
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مرند
تپه گرگر

**تپه گرگر (کول تپه گرگر)**مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهر هادیشهر امروزی (در اصل در شهر تاریخی گرگر) واقع شده‌است. این اثر، که در واقع مرکز تمدن کور-ارس در زمان‌های قدیم است، در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## مقدمه
کول تپه در زبان ترکی به معنی تپهٔ خاکستر است و به مکانی گفته می‌شود که از انباشت خاکستر آتشکده‌ها به وجود آمده‌است.

محوطهٔ کول تپهٔ گرگر با ارتفاع ۹۶۷ متر از سطح دریا تپه ای است به وسعت تقریبی ۶ هکتار و به ارتفاع ۱۹ متر از سطح زمین‌های اطراف که در میان باغ‌ها و مزارع کشاورزی هادیشهر واقع شده‌است.

این محوطه جزو محوطه‌های شاخص شمال‌غرب ایران است که به‌طور متوالی دارای آثار و لایه‌های فرهنگی از دورهٔ مس و سنگ جدید و مفرغ قدیم است که بررسی وضعیت فرهنگی دورهٔ مس و سنگ جدید منطقه و به دنبال آن چگونگی مرحلهٔ انتقالی یا گذار و شکل‌گیری مراحل II, I و III تمدن کورا–آراکس را امکان‌پذیر ساخت. با کاوش‌های انجام‌شده در کول تپه، وضعیت منطقه در عصر مفرغ میانی، جدید و نیز عصر آهن III، اورارتویی و هخامنشی مشخص شد.

شباهت‌های فرامنطقه‌ای بین آثار مس و سنگ جدید کول تپه و مناطق همجوار مانند شرق آناتولی و شمال بین‌النهرین وجود دارد.

## آثار یافت شده
در طی فصل دوم کاوش، آثار بسیار ارزشمندی، اعم از ۱۵ مرحله معماری از دورة مفرغ قدیم همراه طیف وسیعی از سفالهای این دوره و سایر اشیاء ویژه چون پیکرک‌های حیوانی شاخص، اشیاء مفرغی و… از کاوش ترانشه‌های I و IV به دست آمد.

### مهر استامپی

در فصل اول کاوش و در لایه‌های مفرغ قدیم محوطه یک مهر استامپی از نوع گل پخته به دست آمد. این مهر استامپی دارای نقش کندهٔ هندسی و از نظر شکل کاملاً شبیه به سردوک است. جنس آن از گل پخته‌است و در تمپر آن از شن نرم به عنوان ماده چسباننده استفاده شده‌است. اشکال هندسی به صورت کاملاً قرینه بر آن حک شده که تنها در یک بخش آن این قرینه رعایت نشده‌است. قطر این مهر ۲.۴ و ارتفاع آن ۱.۵ سانتی‌متر است. در پشت این مهر (دقیقاً در مرکز آن) خط صافی کنده شده که کارایی آن نامعلوم است.

### مهر استوانه ای

شاخص‌ترین اثر یافت شده از فصل دوم کاوش، عبارت‌بود از مهر استوانهای که برای نخستین بار از فرهنگ کورا- ارس در این منطقه یافت شد.

این مهر در نوع خود به عنوان اولین و قدیمی‌ترین مهر استوانه‌ای است که از فرهنگ کورا–ارس به دست آمده‌است. مهمترین ویژگی این مهر استوانه‌ای نقش کنده‌ای است که در سطح این مهر ایجاد شده‌است. در قسمت مرکزی این مهر مهم‌ترین طرح ایجاد شده یعنی مارپیچ‌های مدور به عنوان نماد فرهنگ کورا–ارس خودنمایی می‌کند که در نوع خود جالب توجه است چرا که این طرح دقیقاً بر لبه یک ظرف این نیز دوره قابل مشاهده است. موتیف شاخص آن به شکل شاخ‌های مارپیچ است که در محوطه‌های زیادی از این فرهنگ دیده شده‌است که فرم این تزیین به شکل شاخ قوچ یا چشم‌های جغد یا انسانی را به نمایش می‌گذارد. این طرح شاخص‌ترین طرح فرهنگ کورا–ارس است. نمونه‌های مختلفی از این طرح از سفال‌های محوطه‌های قفقاز، آناتولی و شمال‌غرب ایران گزارش شده‌است که می‌توان به نمونه کیکتی گرجستان، کول تپه نخجوان، کاراز ترکیه، کول تپه گرگر، یانیق تپه و گوی تپه اشاره کرد که شباهت بسیار نزدیکی به هم دارند.

## جستارهای وابسته
* تمدن کورا–ارس
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 
* 

رده:آثار دوران پس از اسلام در ایران بر پایه شهرستان
رده:بناهای تاریخی شهرستان جلفا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان جلفا
مدرسه آقا باباخان

**مدرسه آقا باباخان (مدرسه وکیل)** مربوط به دوره زند است و در شیراز، جنوب دیوار جنوبی چهل ستون، مسجد وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. «حاج محمدحسین‌خان صدراعظم اصفهانی» این مدرسه را احداث و «آقاباباخان بارفروش مازندرانی» معروف به آقابابا خان بواناتی حاکم بوانات که املاک زیادی از بوانات را وقف آن کرد مراحل احداث آن را در سال ۱۲۴۰ هجری به اتمام رسانده‌است. مدرسهٔ آقاباباخان در جنب مسجد جامع شیراز و بازار وکیل و در محلهٔ درب شاهزاده واقع شده‌است.
حوزه علمیه آقاباباخان یکی از قدیمی‌ترین مدارس علمیه شیراز و استان فارس است.
از سال ۱۳۷۷ هجری شمسی تا کنون تولیت مدرسه علمیه آقاباباخان شیراز را علی اکبر کلانتری برعهده دارد و در حال تربیت و علم آموزی تعدادی از طلاب علوم دینی در آن می‌باشد.

## نگارخانه

File:aqababakhan1.jpg
File:aqababakhan2.jpg
File:aqababakhan3.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* آیت الله مکارم شیرازی
* علی اکبر کلانتری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان شیراز
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان شیراز
تپه برمی

**تپه برمی** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ۳ کیلومتری جنوب رامهرمز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان رامهرمز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان رامهرمز
آرامگاه بی‌بی دختران

**بی بی خدیجه**، **ام عبدالله** از فرزندان زین العابدین امام چهارم شیعیان است. در شیراز، شمال مسجد مشیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این آرامگاه به **بی‌بی‌دختران** یا در گویش محلی **بی‌بی‌دخترون** معروف است. این بنا در زمان ایلخانی ساخته شده‌است و دستور ساخت آرامگاه را زنی از سلاطین آن زمان دستور داده‌است و چون به دلیل زلزله تخریب شده، محمدقلی خان ایلخانی عمارت را تجدید و تعمیر کرد و عمارت کنونی مربوط به دوره زندیه است و در ابتدا اطراف بقعه قبرستان بوده. این آرامگاه در کوچه‌ای منشعب از خیابان شهید دستغیب در پشت مسجد بیت‌العباس در نزدیکی مسجد ایلخانی قرار گرفته‌است.

## هنر تجسمی (معماری)
این آرامگاه دارای گنبدی بلند است بنا به صورت دو تاج با یک زیر زمین ساخته شده‌است. حیاط آن نیز دارای حوضی چهار گوشه در جلو آرامگاه و دو باغچه در گوشه آن است.

مقبره‌ام عبدالله در زیرزمین حیاط قرار گرفته‌است و همچنین در بیرون از بقعه، در گوشه شمالی قبر عبدالله مبارک قرار دارد.

### درباره ساختمان
ازاره درون بقعه تا بلندای یک و نیم متری از سنگ گندمک ساخته شده‌است، پوشش روی آرامگاه چوبی است که درازا و پهنای آن  ۴ متر و ۱٫۵ متر و بلندای آن ۲ متر است. در دور و بر آرامگاه نیز، سنگ آرامگاههایی وجود دارد که نقش هایی  بر روی آنان کشیده شده و اکنون در ازارهها در پله‌ها کارگذاشته شده‌است.

این بقعه تاکنون چندین بار از سوی اداره اوقاف بازسازی شده‌است.

## نام‌گذاری
مردم در قدیم باور داشتند دخترها برای یافتن شوهر از بی‌بی‌دختران حاجت می‌گیرند و بین دخترهای جوان در گذشته رسم بود پارچه یا نخی را به عنوان داشتن حاجت به حرم بی‌بی‌دختران می‌بستند و در زمان گرفتن حاجت نذر خود را ادا می‌کردند. برخی بر این باورند که معبد زرتشتی در این مکان بوده و به مرور زمان از آناهیتا به بی بی دختران دگرگون شده است مانند بی بی شهربانو تهران.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان شیراز
رده:آرامگاه‌ها در ایران
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:آثار ملی ایران
ب
تپه فیروزآباد

**قلعه تاریخی فیروزآباد** مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در ۱۲ کیلومتری جاده شهرستان اسلام‌آباد غرب به کرند غرب در روستای فیروز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان اسلام‌آباد غرب
رده:تپه‌های باستانی شهرستان اسلام‌آباد غرب
پل قدیمی ماهیدشت

**پل قدیمی ماهیدشت** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* کاروانسرای عباسی ماهیدشت
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان کرمانشاه
رده:پل‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
پل شهرچای

**بیست و سه پل** میانه که با نام‌های **شهر(چای) کورپوسی** (در زبان محلی به معنیِ **پل شهر(چای)** است) و **پل راه‌آهن** معروف است یک اثر تاریخی مربوط به دوره صفوی در ضلع جنوبی شهر میانه نرسیده به ایستگاه راه‌آهن می‌باشد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این پل تاریخی نه تنها از نظر نوع معماری و ظاهری مشابه سی وسه پل می‌باشد بلکه قدمت ساخت آن نیز به همان اندازه است. طول این پل ۲۶۰متر است که به عنوان طولانی‌ترین پل تاریخی استان آذربایجان شرقی شناخته می‌شود. از آجر برای ساخت این پل استفاده شده‌است ولی پایه‌های این پل سنگی می‌باشد. به نظر می‌رسد معمار این پل فردی به نام شمس‌الدین محمد جوینی بوده‌است. از جهانگردانی که از این پل تاریخی دیدن کرده‌اند می‌توان به موریس دو کوتزبوئه اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان میانه
رده:پل‌های تاریخی شهرستان میانه

کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان میانه اثر محمد صادق نائبی
مسجد استاد و شاگرد

**مسجد استاد شاگرد (سلیمانیه، علائیه)** مربوط به دوره‌های چوپانی، صفوی و قاجار است و در تبریز، تقاطع خیابان‌های فردوسی و محققی (امین) واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۸۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیشینه
بنای اولیهٔ مسجد استاد شاگرد به دورهٔ چوپانیان برمی‌گردد و این بنا تنها اثر به‌جای مانده از این دوره در تبریز است. مسجد استاد شاگرد در سال ۱۳۴۱ میلادی (۷۴۲ قمری) به دستور شیخ حسن چوپانی ساخته شد و به افتخار پادشاه‌خوانده‌اش –سلیمان از نوادگان چنگیزخان که از جانب شیخ حسن به مقام ایلخانی رسیده بود– مسجد سلیمانیه خوانده شد. از آنجا که عبدالله صیرفی به همراه شاگردش محمد بنددوز مسئول کتابت کتیبهٔ این مسجد بودند، بعدها مردم تبریز به دلیل عدم علاقه به حکومت چوپانی، این مسجد را استاد و شاگرد خواندند.

مسجد استادشاگرد در محلهٔ میارمیار (مهادمهین) و مجاورت خیابان‌های فردوسی و امین در مرکز شهر تبریز قرار گرفته است. بنای اولیهٔ آن مربوط به دورهٔ چوپانیان است؛ ولی بر اثر زمین‌لرزه‌های مختلف، چندبار با خاک یکسان شده و کتیبهٔ منسوب به عبدالله صیرفی هم از بین رفته است. مسجد استادشاگرد در دورهٔ قاجار ۳ بار تعمیر اساسی شد؛ بار اول توسط عباس میرزا، بار دوم توسط میرزامحمد قراجه‌داغی آوانسری در سال ۱۲۹۵ قمری و بار سوم توسط محمدآقا اردبیلی در سال ۱۳۳۸ قمری و بنای فعلی، بیشتر مربوط به همین دوره است و شرح مرمت سال ۱۳۳۸ قمری روی سنگ مرمرین روی دیوار شمالی مسجد نصب شده است.

مسجد استادشاگرد به شکل مستطیل، به ابعاد ۲۰ در ۳۵ متر است و از دو بخش شبستان و فضای گنبددار تشکیل شده است. شرح بنای این مسجد در کتاب جامع‌التواریخ آمده است:

## نگارخانه

پرونده:مسجد استاد و شاگرد-سردر.jpg|سردر مسجد استاد و شاگرد
پرونده:مسجد استاد و شاگرد-معرفی.jpg|معرفی مسجد استاد و شاگرد


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تبریز
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان تبریز
رده:آثار دوره چوپانیان در شهرستان تبریز
رده:مسجدهای سده ۱۴ (میلادی)
رده:معماری ایرانی
رده:مسجدهای تبریز
مسجد ازیران

**مسجد ازیران** مربوط به دوره ایلخانان  است که در شهرستان اصفهان، روستای ازیران در سی کیلومتری شرق اصفهان جای گرفته‌است. و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این مسجد از جمله مسجدهای چهار ایوانی است که دارای گنبد آجری، محراب گچبری شده و یک سنگ‌نوشته به خط کوفی و نقوش هنرمندانه است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
دامبو

***دامبو***  فیلم انیمیشن آمریکایی در ژانر فانتزی است که در سال ۱۹۴۱ به تهیه‌کنندگی والت دیزنی و کارگردانی بن شارپستین ساخته شد. نخستین نمایش فیلم توسط آر.ک. ئو پیکچرز در ۲۳ اکتبر ۱۹۴۱ و در نیویورک بود. *دامبو* به عنوان چهارمین پویانمایی در مجموعه کارهای کلاسیک دیزنی محسوب می‌شود. داستان فیلم، درباره بچه فیلی در سیرک است که به خاطر گوش‌های بزرگش مورد تمسخر قرار می‌گیرد. او به کمک بهترین دوستش، می‌فهمد که می‌تواند با گوش‌هایش پرواز کند. *دامبو* جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم را دریافت کرد.

علی‌رغم جنگ جهانی دوم، *دامبو* در گیشه بسیار موفق کرد و موفق‌ترین فیلم دیزنی در دهه ۱۹۴۰ شد. فیلم با نقدهای مثبت منتقدان نیز همراه بود و داستان، شخصیت‌پردازی و موسیقی تمجید شد. در سال ۲۰۱۷، این فیلم در فهرست ملی ثبت فیلم توسط کتابخانه کنگره از نظر زیبایی و فرهنگی انتخاب شد.

در ۲۹ مارس ۲۰۱۹، لایواکشن *[[دامبو (فیلم ۲۰۱۹)|دامبو]]* که اقتباسی از این پویانمایی است، اکران شد.

## منابع

*ویکی‌پدیای انگلیسی
## پیوند به بیرون

* 
* 
* 


رده:آثار موسیقی فرانک چرچیل
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین موسیقی اورجینال
رده:پویانمایی رقص
رده:جنجال‌های کاریکاتوری
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی ویلفرد جکسون
رده:فیلم‌های آر.ک. ئو پیکچرز
رده:فیلم‌های اقتباس شده از کتاب‌های کودکان
رده:فیلم‌های برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم
رده:فیلم‌های برنده جایزه نخل طلا
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی والت دیزنی
رده:فیلم‌های پویانمایی آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های پویانمایی آمریکایی کودکان
رده:فیلم‌های پویانمایی آمریکایی
رده:فیلم‌های پویانمایی استودیوی والت دیزنی
رده:فیلم‌های پویانمایی درباره جانوران
رده:فیلم‌های پویانمایی درباره دوستی
رده:فیلم‌های پویانمایی درباره فیل‌ها
رده:فیلم‌های پویانمایی ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های تخیلی آمریکایی با مضمون کودکان
رده:فیلم‌های فانتزی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های در ارتباط با راه‌آهن
رده:فیلم‌های درباره جانوران
رده:فیلم‌های درباره فیل‌ها
رده:فیلم‌های درباره قلدری و زورگویی
رده:فیلم‌های زوج هنری
رده:فیلم‌های سیرک
رده:فیلم‌های شبیه‌سازی شده انسان
رده:فیلم‌های مورد اقتباس در بازی‌های ویدئویی
رده:فیلم‌های مورد اقتباس در کمیک‌ها
رده:فیلم‌های موزیکال آمریکایی
رده:فیلم‌های موزیکال دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در فلوریدا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های والت دیزنی پیکچرز
رده:فیلم‌های ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:فیل‌های داستانی
رده:گنجینه ملی فیلم آمریکا
رده:فیلم‌های پویانمایی خیال‌پردازی آمریکایی کودکان
رده:فیلم‌های پویانمایی اقتباس شده از کتاب کودکان
رده:مناقشه‌های فیلم
رده:آثار موسیقی اولیور والاس
رده:فیلم‌های خیال‌پردازی موزیکال آمریکایی
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:جنجال‌های مربوط به آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار در فیلم
کاروانسرای امین‌آباد

**کاروانسرای امین آباد** تنها کاروانسرای هشت ضلعی استان اصفهان مربوط به دوره صفوی است و در جنوب استان اصفهان، و در۴۱ کیلومتری بزرگراه شهرضا به شیراز و در شهرستان شهرضا واقع شده که بعد از مرمت و بازسازی به مکانی تفریحی گردشگری (هتل، رستوران، کافی شاپ، قهوه‌خانه سنتی و … تبدیل شد. و این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۸۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای امین‌آباد به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## نگارخانه

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شهرضا
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شهرضا
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
مسجد جامع پوده

**مسجد جامع پوده** مربوط به اواخر دوره افشار - دوره زند است و در شهرستان دهاقان، روستای پوده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منبر و حوض سنگی آن متعلق به دوران صفویه‌است. درون حجره‌های آن، بر روی دیوارها، آثاری از نقاشی‌های دوران صفویه باقی مانده‌است. منبر مسجد از سنگ سیاه است و پنج پله دارد. در حاشیه منبر نام چهارده معصوم خوشنویسی و کنده‌کاری شده‌است. در سمت دیگر آن آیةالکرسی را نقر نموده‌اند. بر گوشه‌ای از این منبر این بیت آمده‌است:
«بنا نهاد همین مسجد و همین منبر علی‌ست ابن علی و بوداق ابن قلندر»
در سمت دیگر هم، بیتی آمده‌است که با حساب ابجد، سال ۱۰۶۲ ه‍.ق یعنی سال سلطنت شاه صفی بن شاه عباس کبیر را نشان می‌دهد. نام حجار منبر نیز در زاویه‌ای از منبر دیده می‌شود. در زمان صفویه این منبر مکان جلوس شاهانی که به این منطقه می‌آمدند، بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
اهالی محلهٔ بازار

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان دهاقان
رده:آثار دوره زندیان در شهرستان دهاقان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان دهاقان
تپه چغامل و چغا کوچک

**تپه چغامل و چغا کوچک** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، شهرچغابل رومشکان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
بناهای روستای تاج‌آباد (عباس‌آباد)

**بناهای روستای تاج آباد (عباس‌آباد)** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اصفهان، در بین راه مورچه خورت به نطنز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
مجموعه بناهای ساروتقی

**مجموعه بناهای ساروتقی** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، بازار بزرگ، خیابان مشیر یخچال، کوچه گلبهار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این مجموعه شامل بازار و کاروانسرای است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
مسجد جامع فهرج

**مسجد جامع فهرج** یا **مسجد امام حسن** مسجدی متعلّق به صدر اسلام است که در فهرج قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۰۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است.

## پیشینه
ساخت مسجد جامع فهرج به نیمۀ اول قرن اول هجری برمی گردد، اما ساختمان اصلی بنا از آثار دوره ساسانیان بوده که با ورود اسلام و در اصل زمان خلافت عمر به مسجد تبدیل شده است.https://dadhotel.com/%d8%b1%d8%a7%d9%87%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c-%da%af%d8%b1%d8%af%d8%b4%da%af%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%b2%d8%af/%d9%81%d9%87%d8%b1%d8%ac-%db%8c%d8%b2%d8%af-%d8%b1%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d8%b0%d8%a8%d9%87-%da%af%d8%b1%d8%af%d8%b4%da%af%d8%b1%db%8c/  این مسجد، تنها مسجدی در جهان اسلام با قدمت زیاد است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون تغییری نکرده‌است. مسجد از نوع شبستانی و فاقد ایوان است. اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهراً مسجد جامع فهرج قدیمی‌ترین مسجد ایران است.البته مسجد جامع سراوان (دزک) در استان سیستان وبلوچستان نیز درهمین دوره ساخته شده است
هرچند برخی مسجد تاریخانه دامغان را قدیمی‌ترین مسجد ایران می‌دانند. در حال حاضر مسجد تاریخانه صرفاً کاربرد بازدید و گردشگری دارد اما در مسجد جامع فهرج کماکان نماز خوانده می‌شود.

## معماری
هشت ستون بزرگ، شبستان کوچک و شکل بنا، یادآور ساختمان‌های دوره ساسانی است. مناره گلی نه چندان بلند مسجد در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده‌است، که در عین حال راه دسترسی به پشت بام هم هست. این مسجد، همچون بسیاری دیگر از مساجد جامع دارای درهای ورودی متعدد است.

در داخل مسجد هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع مرسوم در ساخت مسجدهای دوره‌های بعدی نیست.

## نگارخانه


پرونده:Shabestan-Fahraj.jpg|شبستان مسجد جامع فهرج
پرونده:مسجدجامع فهرج یزد.JPG|شبستان مسجد جامع فهرج
پرونده:مسجد جامع فهرج یزد2.JPG|حیاط مسجد جامع فهرج
پرونده:201312 iran yazd 12 (12467697793).jpg|شبستان مسجد جامع فهرج
201312 iran yazd 09 (12467474885).jpg
201312 iran yazd 10 (12467475995).jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* مسجد جامع سراوان (دزک)
* مسجد تاریخانه
* مجموعه شهدای فهرج

## منابع

## پیوند به بیرون
* مسجد جامع فهرج (قدیمی‌ترین مسجد ایران)
* دربارهٔ مسجد جامع فهرج یزد
* مسجدی با قدمت ۱۴۰۰ سال 

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان یزد
رده:مسجدهای ایران
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان یزد
رده:مسجدهای سده ۸ (میلادی)
رده:مسجدهای جامع
رده:آثار ملی ایران
رده:مسجدهای سده ۷ (میلادی)
رده:مسجدهای استان یزد
رده:مسجدهای تشیع در ایران
رده:زیاریان
حسینیه مشیر

**حسینیه مشیر** مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در شیراز، خیابان قاآنی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

File:Moshir3.jpg
File:Moshir4.jpg
File:Moshir5.jpg
File:Moshir6.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:حسینیه‌های تاریخ شهرستان شیراز
بقعه امامزاده عبدالله و خلیل‌الله

**بقعهٔ امامزاده عبدالله و خلیل‌الله** بنایی مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است که در داخل دماوند واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان دماوند
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان دماوند
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان دماوند
بقعه امامزاده عبدالله و عبیدالله

**بقعه امامزاده عبداله و عبیداله** مربوط به اواخر دوره سلجوقیان و دوره ایلخانی است و در دماوند، محله درویش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

راست|بندانگشتی|نمای نزدیک از گنبد دارای روکش محافظ

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان دماوند
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان دماوند
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان دماوند
آرامگاه سرقبر آقا

**آرامگاه سر قبر آقا** یا **بقعه سرقبر آقا** بنایی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، ضلع جنوبی چهارراه مولوی انتهای خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) در میان باغی تقریباً بزرگ و قدیمی واقع شده‌است.

*سر قبر آقا* عنوان بقعه و گنبدی است که بر قبر میرزا ابوالقاسم تهرانی، معروف به میرزا ابوالقاسم امام جمعه که برای سالیان مدید در دوران قاجاریه، امام جمعه تهران بود، بنا شده بود. گرچه پیش از دفن وی نیز در این محل قبرستان کوچکی وجود داشت، اما به مرور زمان و به واسطه اعتقاد عوام به مقام و مرتبت این شخصیت، قبرستان بزرگی در مجاورت این آرامگاه شکل گرفت که به همین نام و با عنوان قبرستان سر قبر آقا معروف شد. سعید نفیسی و پدرش نیز در این آرامگاه دفن شده‌اند.

## تاریخچه

حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه در سال۱۲۷۱ یا ۱۲۷۲ هجری قمری و در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار درگذشت و در محلی که هم‌اکنون بقعه سر قبر آقا نامیده می‌شود، به خاک سپرده شد. به امر شاه بر مزار وی، گنبد زیبا و باشکوهی ساخته شد. بعدها فرزند وی، یعنی میرزا زین العابدین تهرانی که او نیز مدتی بعد از مرگ پدرش، امام جمعگی تهران را برعهده گرفت و تا مدت‌ها امام جمعه این شهر بود نیز، در درون همین بقعه مدفون گردید. قریب ۱۸۵۰ هکتار زمین مزروعی در حسین‌آباد و فتح‌آباد ساوه توسط وی وقف نگهداری بقعه شد. این املاک امروز زیر نظر سازمان اوقاف برای نگهداری سر قبر آقا بهره‌برداری می‌شود. مکان مزبور رفته رفته گسترش یافت و بواسطه دفن انبوهی از عوام و برخی مشاهیر دیگر در آن، با عنوان قبرستان سر قبر آقا، تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین گورستانهای شهر تهران گردید.

محل مزبور یکی از محله‌های کثیف و ناامن شهر تهران محسوب می‌شد و در اطراف آن کاروانسراهایی قرار داشت که شترداران و قاطرچیان و همین‌طور بازرگانان خرده‌پای غربتی که برای فروش و ارائه اجناس خود، از راه‌های دور به میدان امین السلطان می‌آمدند، اقامت داشتند.

در دوران سلطنت رضاشاه پهلوی، به منظور توسعه و گسترش شهر تهران، این قبرستان قدیمی تخریب شد و به جای آن باغ باصفایی به نام باغ فردوس پدید آمد.

جعفر شهری دربارهٔ قبرستان سر قبر آقا و ماهیت اغلب افراد به خاک سپرده شده در این محل، نوشته‌است:

## معماری
این بقعه همانند اکثر بناهای قاجاری دارای چهار ایوان است. در این اثر از آینه‌کاری، گچبری، گچکاری و رنگ‌آمیزی زمینه و طرح‌ها سنگ حجاری استفاده شده و به دلیل نوع تزئینات و کاشیکاری‌های نفیس شده از جمله بناهای فاخر دوره قاجاریه می‌باشد.

بنا به شکل مستطیل و بر روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح و در جهت شرقی - شرقی احداث شده‌است.

در نمای بیرونی بقعه ۴ ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند. این بنا دارای محوطه‌ای مستطیل شکل است و روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح محوطه اطراف خود قرار گرفته‌است.

بنای اصلی در جهت شرقی - غربی احداث شده و گنبد بزرگ آن بر فراز بخش میانی، روی جرزها و پایه‌های بنا استوار گردیده؛ در نمای بیرونی بقعه چهار ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند.

تولیت بقعه از سال ۱۳۷۷ بر عهده محسن ظهیر امامی نوه سید زین العابدین امام جمعه می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* میرزا ابوالقاسم تهرانی
* میرزا زین‌العابدین تهرانی
* میدان امین‌السلطان
* گود زنبورک‌خانه

## منابع

* مجله تاریخ معاصر ایران، شماره ۳، پائیز ۱۳۷۶ خورشیدی، مقاله اسناد تصویری طهران قدیم
* جعفر شهری، طهران قدیم
* 

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:تهران قدیم
رده:جاذبه‌های گردشگری تهران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تهران
رده:منطقه ۱۲ تهران
پل خان

**پل خان** مربوط به دوره صفوی است و در مرودشت، توسط امام قلی خان روی رودخانه کر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این پل در اوایل قرن ۱۱ توسط امام قلی خان والی فارس ساخته شده‌است. امام قلی خان فرزند الله‌وردی خان گرجی این پل را در راه شیراز به تهران ساخت.

در سال ۱۳۱۸ دولت وقت در صدد ساخت پلی در کنار این پل برآمد، اما موفق به انجام آن نشد. زیرا محل محکمی برای پایه‌های آن نیافت و این نشان از علم بالای معماران آن زمان است.

طول پل ۱۰۱ متر و عرض آن ۵ متر استولی در وسط برآمدگی پل آن تا ۵/۷۰ متر می‌رسد و ارتفاع آن تا محلی که آب می‌ریزد ۱۳ متر و دارای ۵ دهنه است. پایه‌های سنگ از ملاتی قدیمی بنام نانک و طاق‌ها با آجر ساخنمان شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مرودشت
رده:پل‌های تاریخی مرودشت
رده:پل‌های استان فارس
مجموعه بناهای سردار

**مجموعه بناهای سردار** مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان تبریز، محله مغلاوک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان قزوین
مسجد جامع میمه

**مسجد جامع میمه** مربوط به دوره صفویه است و در شهرستان میمه و وزوان، بخش مرکزی، شهر میمه خیابان فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## قدمت تاریخی
بنای اصلی این مسجد به دوران **سلجوقیان** بازمی‌گردد که قدمت بنای فعلی آن مربوط به دوره **زندیه** و طبق نظر برخی کارشناسان به دوره **صفویه** است. محراب این مسجد نیز به دلیل ارزش تاریخی بسیار بالا به موزه ملی ایران منتقل شده‌است.
## مسجد جامع میمه در سفرنامه‌ها
* ابن بطوطه: «مسافرت ما در زمین پهناوری آغاز شد که از مضافات اصفهان بشمار می‌رود. در این طریق نخست به میمه رسیدیم، روستایی نیک و دارای باغ‌های انگور و قنوات متعدد و مسجدی زیبا یافتیم که نهر آبی از وسط آن جاری بود.»
* ملا محسن فیض کاشانی: «در طی سفری گذرم به مسجدی افتاد در قریه ای بنام میمه که بنظر می‌رسد با توجه به کتیبه بالای محراب، این مسجد زیبا یادگار آل‌بویه باشد. هنوز منبر شکسته و نیمه سوخته آن در گوشه‌ای دیده می‌شود. سنگ قبرهای اطراف مسجد تاریخی در حدود ۲۰۰ سال پیش را دارند.»

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان برخوار و میمه
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای ایران
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان برخوار و میمه
رده:معماری ایرانی
رده:مسجدهای جامع
رده:مسجدهای صفویان
قزلار قلعه سی

**قیزلار قلعه سی** مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است و در شهرستان زنجان، روستای گلا بر سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان زنجان
رده:قلعه‌ها در ایران
گاورتپه

**گاور تپه** مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در زنجان، حاشیه رودخانه قزل اوزن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان زنجان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زنجان
چشمه عمارت

**چشمه عمارت** مربوط به دورهٔ صفوی است و در بهشهر، بلوارشهیدهاشمی نژاد، خیابان پاسداران، جنب آب وفاضلاب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نام
دلیل نامگذاری آن، جوشیدن چشمه‌ای از دل زمین، در طبقه همکف این کاخ کهن است.

## معماری
[|بندانگشتی|چپ|چشمه عمارت پیش از بازسازی در دوران [رضاشاه]]
بندانگشتی|چپ|نمای جنوب غربی چشمه عمارت

معماری این بنا به صورت دو طبقه بوده و هم‌اکنون طبقه همکف و جزری از طبقه نخست آن باقی مانده‌است. از ویژگی‌های معماری این بنا سیستم آب‌رسانی آن است. در میانه کاخ همکف مظهر چشمه وجود دارد. با استفاده از تنپوشه‌های سفالی آب به حوضچه‌های طبقه نخست هدایت شده و پس از سرریز به صورت آبشار به چشمه طبقه همکف و حوض‌های اطراف بنا سرازیر می‌شده‌است.
این بنا در روزگار آبادانی مزین به نقاشی‌های رنگارنگ. کاشی‌های متنوع بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* ایران صفوی
* شاه عباس بزرگ
* باغ عباس‌آباد
* کاخ صفی‌آباد
* چهل‌ستون (بهشهر)

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بهشهر
رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:باغ‌های ایرانی
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران