open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
محوطه قلعه کوه آسیاباد

**محوطه قلعه کوه آسیاباد** مربوط به سدهٔ ۱۲ و ۱۳ ه.ق است و در شهرستان مشهد، بخش احمدآباد، روستای ابرش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان مشهد
کلنگ سلمانیه

**کلنگ سلمانیه** مربوط به سدهٔ ۵ تا سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در شهرستان کهنوج، بخش رودبار، جنوب شهرک سلمانیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان کهنوج
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان کهنوج
قلعه حوض غلام کش

**قلعه حوض غلام کش** مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان بیرجند، برفراز یکی از قلل رشته کوه باقران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان بیرجند
رده:قلعه‌ها در ایران
محوطه کهنه‌جید

**محوطه کهنه جید** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش عنبران، روستای جید واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان نمین
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان نمین
خانه دکتر علی شریعتی

**خانه دکتر [[علی شریعتی]]** مربوط به دوره معاصر است و در تهران، خیابان فاطمی غربی، خیابان جمالزاده، کوچه نادر، پلاک ۱۰ واقع شده‌است. این اثر که مدتی خانه علی شریعتی بوده‌است، در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

## تاریخچه
جایی که مجسمه علی شریعتی را گذاشته اند، بسیاری از جلسات او با دیگر انقلابیون تشکیل می شد؛ مجسمه ای که از موزه عبرت به اینجا آورده شده است. جلسات عمومی سخنرانی های کاندیداهای دور اول ریاست جمهوری ایران هم در این خانه برگزار می شد که یکی از معروف ترین آن‌ها، جلسه سخنرانی احمد خمینی، حسن لاهوتی اشکوری و احمد مجتهدی تهرانی است که مجموعه این سخنرانی ها بعدها در جزوه ای به نام راه سوم منتشر شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:یادبودها و یادواره‌های علی شریعتی
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
تپه وله گاور کانی سانان

**تپه وله گاور کانی سانان** مربوط به هزاره ۱- دوره اشکانیان است و در شهرستان مریوان، بخش مرکزی، روستای کانی سانان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان مریوان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مریوان
تپه برازق ۱

**تپه برازق ۱** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ششتمد، روستای برازق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان ششتمد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان ششتمد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ششتمد
کنه هر

**کنه هر**، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان دالاهو استان کرمانشاه ایران.

## جمعیت
این روستا در دهستان بیونیج قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۵۹خانوار) ۲۵۵نفر بوده‌است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان دالاهو
گورستان کیسل آبی رشه ده

**قبرستان کیسل آبی رشه ده** در شهرستان مریوان، ۱۵۰ متری جنوب جاده خاکی رشه ده به عصرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۶۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان مریوان
تپه آرایری باشو

**تپه آرایری باشو** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی شهرستان آوج، روستای لک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان آوج
غار پناهگاه‌های تیکاب

**غار پناهگاه‌های تیکاب** از نخستین سکونتگاه‌های انسان نخستین در حدود ۱۸ هزار سال قبل از میلاد است که در دامنهٔ کوه شمالی شهر کازرون و در مجموعهٔ پارک کوهستانی تنگ تیکاب قرار گرفته است.
این مجموعه غارها در سال ۱۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان به ثبت ملی رسید.

## تاریخ
غار پناهگاه‌های تیکاب کازرون از نخستین سکونتگاه‌های انسان نخستین در ایران به‌شمار می‌رود. تاکنون کشفیات زیادی از جمله ابزارهای سنگی و استخوان‌های حیوانات در این غارها به دست آمده که بیانگر استفاده انسان‌های اولیه از این غارها به‌عنوان پناهگاه و محل زندگی بوده‌است. 
تحقیقات باستان‌شناسان در این منطقه به کشف آثاری از دوره‌های مختلف پیش از تاریخ و تاریخ ایران منجر شده است. این غارها به‌طور عمده در دوره‌های پیش از تاریخ و به‌ویژه دوران پارینه‌سنگی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی در جنوب ایران شناخته می‌شوند. این آثار نشان‌دهنده تکامل ابزارسازی و شکارگری انسان‌های اولیه در منطقهٔ کازرون است.

## نگارخانه

Tikab Cave of Kazerun 3.jpg
Tikab Cave of Kazerun 4.jpg
Tikab Cave of Kazerun 1.jpg
Tikab Cave of Kazerun 5.jpg
Mount Tange Tikab of Kazerun 6.jpg
Tangetikabkazerun2.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی کازرون
رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان کازرون
رده:آثار دوران پیشاتاریخ در ایران
رده:آثار طبیعی ملی ایران
رده:بناهای تاریخی شهرستان کازرون
رده:پناهگاه صخره‌ای‌های تاریخی شهرستان کازرون
رده:جاذبه‌های گردشگری کازرون
رده:غارهای استان فارس
رده:غارهای تاریخی شهرستان کازرون
رده:غارهای دارای دیوارنویسی در ایران
رده:کاوشگاه‌های باستان‌شناسی ایران
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان کازرون
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان کازرون
رده:محوطه‌های پارینه‌سنگی
رده:میراث طبیعی ایران
نقوش صخره‌ای کفترلو

**نقوش صخره‌ای کفترلو** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شهریار، بخش ملارد، روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

صخره‌کندهای کفترلی در ۳۵ درجه و ۳۷ دقیقه شمالی، ۵۰ درجه و ۴۰ دقیقه شرقی، با ارتفاع ۱۳۰۳ متر از سطح دریا و حدود ۳۰ متر از سطح عمومی دشت، در دامنه جنوبِ جنوب شرقی کوهی به همین نام در شمال قلعه و روستای متروکه احمدآباد و در فاصله حدود ده کیلومتری شرق اخترآباد شهریار قرار دارند. چشم‌انداز عمومی منطقه، دشت حاصلخیزی با حدود سی رشته قنات و بازمانده‌های روستاها و قلعه‌های فراوانی است که تقریباً تمامی ساکنان آن از منطقه کوچ کرده‌اند. این دشت در گذشته ناحیه‌ای آبادان و سرسبز بوده که خشک‌رودهای فراوان در پیرامون کوه کفترلو بازمانده‌ای از چشم‌انداز خرم روزگاران باستان است. سرسبزی منطقه بخصوص وامدار آب‌های زیرزمینی فراوان که گاه تنها در عمق دو متری زمین هستند، می‌باشد. در فصل بهار، دشت اخترآباد بخاطر رویش گونه‌های فراوانی از گل‌ها و گیاهان خودرو و از جمله گل شقایق، به دشت شقایق‌ها معروف شده است.

کوه کفترلی از نوعی «تله سنگ» و سنگ‌های آذرین درونی که شباهت زیادی به سنگ سماق دارد، بوجود آمده و هوازدگی‌های هزاران ساله موجب تشکیل لایه صیقلی قهوه‌ای رنگی بر سطح سنگ‌ها شده است. بجز بخش باریک و بلندی از کوه که حدود پنج متر پهنا و یکصد متر درازا دارد و سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌ها بر آن نگاشته شده است، بقیه بخش‌های سنگی این کوه آتشفشانی در دل خاک فرو رفته‌اند. پاره‌های کوچکی از سنگ کوه به فراوانی تمامی دشت پیرامون را تا شعاع صدها متر پوشانده‌اند. در پیرامون نگارکندها اثری از دوره‌های استقراری یا پاره‌های سفال دیده نمی‌شود.

https://media.mehrnews.com/d/2016/03/11/3/2024687.jpg
صخره حامل سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌های کفترلی، به دلیل اینکه برخلاف کتیبه کن چرمی در جایی قابل دسترس نگاشته شده، به مرور زمان و نیز بر اثر تخریب‌های انسانی، آسیب دیده و بخش‌های فراوانی از آن نابود شده است. از مجموع نشان‌‌های این کتیبه، حدود پانزده نشان توسط این نگارنده شناسایی و شمرده شده‌اند. اما جستجوهای بیشتری برای یافتن حروف دیگر در شرایط متفاوتی از زاویه تابش خورشید، ادامه دارد.

در پیرامون سنگ‌نبشته کفترلی، چند کتیبه چند صد ساله به خط فارسی و نیز چند یادگارنوشته وجود دارد. این آثار اهمیتی فراوان در تعیین دیرینگی و قدمت کتیبه دارند. از آنجا که سطح تراشیده شده سنگ، رنگ روشن‌تری نسبت به زمینه خود دارد و به مرور رو به اکسیده‌شدن و تیرگی می‌گراید؛ با مقایسه مقدار و میزان تغییر رنگ بخش‌های تراشیده‌شده در دوره‌های گوناگون، می‌توان یک ارزیابی تقریبی از قدمت هر بخش را بدست آورد.

از سوی دیگر، نوع خط، شکل و سبک نشان‌‌ها نیز می‌توانند راهنمایی مناسب برای تعیین قدمت باشند. از آنجا که تمامی لوحه‌های پیشین خط هندسی که از شوش به دست آمده‌اند، به سال‌های سده ۲۳ پیش از میلاد (۴۳۰۰ تا ۴۲۰۰ سال پیش) منسوب هستند؛ می‌توان قدمت سنگ‌نبشته کفترلی را نیز در همین حدود دانست.

نگارکندهای نویافته کفترلی در شهریار به عنوان یکی از کهن‌ترین نمونه‌های خط در تاریخ بشری از نگرگاه بررسی مقابله‌ای تاریخ اختراع و تکامل خط در جهان اهمیتی فراوان دارند. نگارنده بر خود فرض می‌‌داند تا با کوشش و پیگیری افزون‌تر به بررسی نگارکندهای کفترلی و کن چرمی و تأثیر احتمالی آنها بر خط‌های سپسین ایرانی و غیرایرانی بپردازد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سنگ‌نگاره‌های تاریخی شهرستان شهریار
رده:بناهای تاریخی شهرستان شهریار
محوطه هفت دغنان

**محوطه هفت دغنان** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش ضیابر، در نزدیکی روستای بهمبر، در ۵۵ کیلومتری شهرستان رشت و ۲۵ کیلومتری صومعه سرا، در غرب استان گیلان با مساحتی نزدیک به ۶۰ هکتار قرار دارد و بقایای شهری تاریخی را شامل می‌شود که قدمت آن به ۱۲۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. در زمان فتحعلی شاه قاجار این منطقه به نام گسکر معروف بود که امروزه آن را هفت دغنان می خوانند. بسیاری از آثار تاریخی هفت دغنان صومعه سرا در زیر ریشه گیاهان مدفون شده اند. 

از بقایای این شهر قدیمی که زمانی شهری آباد و پر رونق محسوب می‌شد، می‌توان به خانه، حمام، پل خشتی، بازار و مهم‌تر از همه، گور سید خروسه اشاره کرد. همچنین این شهر زمانی محل حکومت امرای گسکر بوده است و در محدوده آن قطعات سفال‌های ساده و لعابدار منقوش از دوره صفویه دیده می‌شود. علاوه بر این‌ها، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محوطه‌های به جای مانده از دوران اسلامی، بخش‌هایی از بازار صفوی به همراه دکان‌های آهنگری و سکه‌‌‌های آن دوران در هفت دغنان کشف شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان صومعه‌سرا
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان صومعه‌سرا
تپه سرگاه ۳ (کوشکک)

**تپه سرگاه ۳ (کوشکک)** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهر، بخش گله‌دار، روستای سرگاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان مهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مهر
رده:کوشک‌های تاریخی شهرستان مهر
قلعه جلیل‌آباد

**قلعه جلیل‌آباد** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ورامین، روستای جلیل‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۸۲/۰۶/۱۱ با شمارهٔ ثبت ۹۸۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
جلیل‌آباد دارای یک دفتر پیشخوان دولت است

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ورامین
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان ورامین
قلعه چیمارود

**قلعه چیمارود** مربوط به دوره اسماعیلیه است و در شهرستان رودبار، بخش عمارلو، روستای انبوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی بخش عمارلو
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان رودبار
رده:قلعه‌های اسماعیلیان
رده:قلعه‌ها در ایران
خانه عزیرالله‌خان صوفی

**خانه عزیرا… خان صوفی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در املش، خیابان آیت ا صدوقی شماره ۶۴۶۸۵، ۴۴۹۵۱ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان املش
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان املش
باغ مینو

**محوطه و باغ مینو** مربوط به دوره پهلوی است و در شیراز، ضلع غربی خیابان خیام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان شیراز
رده:باغ‌های تاریخ شهرستان شیراز
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان شیراز
سد قوسی ایزد خواست

**سد قوسی ایزد خواست** مربوط به دوره ساسانیان است و در ۷ کیلومتری جنوب ایزدخواست در تنگه‌ای موسوم به «گلوگاه» که کم عرض‌ترین برش رودخانه ایزدخواست است واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این سد قدیمی به نام سد سربند نیز معروف است. این سد از نوع کمانی است که بخش میانی آن شکسته شده و از این رو امروزه تنها دو قسمت از آن در کرانه راست و چپ رودخانه باقی مانده‌است.

طول این سد ۴۲ متر، ارتفاع متوسط آن ۱۵ متر و از جنس سنگ آهکی به صورت سنگ لاشه تراشیده به صورت چهار گوش و مستطیل شکل و ملات گچ و ساروج در هسته است. نمای سد از سنگ تراشیده با ساروج پوشش یافته‌است. (ساروج مخلوطی است از آهک و خاکستر یا ریگ که در آب به مرور جذب انیدریدکربنیک کرده و آهکش به صورت سنگ آهک که محکم و پایدار است در می‌آید و از آن در جهت ساختن بنا استفاده می‌کنند).
از ویژگی‌های عمده این سد، حالت قوسی شکل آن است که نشان دهنده دانش بالای مهندسان معمار سد و شناخت آن‌ها از مقاومت زیاد سازه‌های قوسی است. قسمت میانی سد که دریچه، پلکان مارپیچ و محل سرریز در آن قرار داشته، به کلی از میان رفته و قسمت بالای دیوارهای باقی‌مانده نیز فرو ریخته‌است. شیوه ساختمان دیواره سد و پوشش مورد بحث آن، به گونه‌ای چشمگیر شبیه کارهای دوره ساسانی است. این سد ظاهراً برای مهار و ذخیره سیلاب‌های رودخانه‌های فصلی برپا شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سدهای تاریخی شهرستان آباده
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان آباده
قنات آب کل‌کل کنده‌زار

**قنات آب کل کل کنده زار** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان دنا، روستای کل کل کنده زار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان دنا
رده:قنات‌های تاریخی شهرستان دنا
تپه قلعه دکین

**تپه قلعه دکین** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان شهریار، بخش ملارد، روستای دکین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان شهریار
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شهریار
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان شهریار
دهستان حومه (دیلم)

دهستان لیراوی (حومه) نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان دیلم، استان بوشهر در ایران که در بین بندر دیلم و بندر گناوه قرار گرفته است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۴۷۰ نفر (۴۹۹ خانوار) بوده‌است.[۱]

بلوک(منطقه) لیراوی حومه شامل روستاهای عامری، کنارکوه، بیدو، بنه‌خاطر و تنوب‌سید می باشد.

بوده‌است.

## مردم
مردم این دهستان لیراوی هستند به زبان لری با گویش لیراوی سخن می گویند.

## منابع

رده:دهستان‌های شهرستان دیلم
رده:شهرستان دیلم
رده:مناطق مسکونی در شهرستان دیلم
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۵ (میلادی) در ایران
دوبرجی بابانجم

**دوبرجی بابانجم** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، منطقه بابانجم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان فیروزآباد
رده:برج‌های تاریخی شهرستان فیروزآباد
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان فیروزآباد
عمارت کلاه‌فرنگی آباده

**کلاه فرنگی فیروزی** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آباده، بخش مرکزی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بندانگشتی|راست|نمای درونی بنا

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان آباده
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان آباده
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آباده
رده:معماری ایرانی
رده:عمارت‌‌های ایران
کاروان‌سرای ملک (رشت)

**کاروانسرای ملک رشت** مربوط به دوره قاجار است و در رشت، خیابان شریعتی، کوچه بازار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رشت
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان رشت
رده:کاروان‌سراهای تاریخی رشت
رده:بازار رشت
عمارت کلاه‌فرنگی سورمق

**کلاه فرنگی سورمق** با دیرینگی دوره قاجاریه در شهر سورمق در شهرستان آباده در استان فارس قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این عمارت در ۲۴ کیلومتری جنوب شهر آباده قرار دارد.

کلاه فرنگی سورمق، عمارتی است با نقشه دایره‌ای شکل و وسعتی در حدود ۲۰ متر مربع دارای چهار درب ورودی و پنجره‌های بلند. در محوطه پیرامون عمارت کلاه فرنگی، آلاچیق‌هایی قرار داده شده‌است که محلی برای پذیرائی و تفریح شهروندان و مسافران است. این عمارت یک طبقه بوده و روی سکویی به ارتفاع ۸۰ سانتی‌متر قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی آباده
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان آباده
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آباده
پل آبرسان بادامک

**پل آبرسان بادامک** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهریار، روستای بادامک واقع شده. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده.

پل دارای یک چشمه طاق و به شکل گهواره ای می باشد و از آجر ساخته شده ، ارتفاع طاق حدود چهار متر می باشد ودر داخل طاق چهار تیر  چوبی قرار داده شده است .

مصالح عمده آن خاک و شن و قطعات سنگ با ملاط گل آهک در پایه و در دیواره از آجرهایی  به ابعاد (۲۰×۲۰×۴) استفاده شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهریار
رده:پل‌های تاریخی شهرستان شهریار
حمام مریان

**حمام مریان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طوالش، بخش مرکزی، روستای آق‌اولر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان طوالش
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان طوالش
محوطه شیلانیک‌پشته اسکابن

**محوطه شیلانیک پشته اسکابن** مربوط به عصر آهن ۳ - دوره اشکانیان است و در شهرستان رودبار، بخش عمارلو، روستای اسکابن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی بخش عمارلو
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان رودبار
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان رودبار
تپه شغالی

**تپه شغالی** مربوط به هزاره ۴ تا هزاره اول قبل از میلاد است و در پیشوا، شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان پیشوا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان پیشوا
تپه زرقان ۱

**تپه زرقان ۱** مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان همدان، بخش فامنین، روستای زرقان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان همدان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان همدان
سه منزل مسکونی خانم نعمتی

**سه منزل مسکونی خانم نعمتی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در املش، کوچه رهبری، ۶۷۱۵۶، ۴۴۹۵۱ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان املش
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان املش
رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان املش
باغ و عمارت خیابان صبا

**باغ و عمارت خیابان صبا** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان انقلاب اسلامی، خیابان صباجنوبی، نبش کوچه سرمد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
حسینیه و منزل میرجوادی

**حسینیه و منزل میر جوادی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در رودسر، میدان اصلی، ابتدای خیابان، روبروی کوچه رئیسیان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رودسر
رده:حسینیه‌های تاریخی رودسر
تکیه مسجد جامع‌آباده

**تکیه مسجد جامع آباده** مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در آباده، خیابان آیت الله کاشانی، انتهای بازار کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان آباده
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آباده
رده:تکیه‌های ایران
رده:تکیه‌های تاریخی شهرستان آباده
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان آباده
باغ فلاحت (ایستگاه کشاورزی)

**باغ فلاحت (ایستگاه کشاورزی)** مربوط به اوایل دوره پهلوی می‌باشد و در خرم‌آباد، انتهای میدان ژاندارمری واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

کتاب یاد ایام پژوهش و نگارش دکتر فتح الله شفیع زاده

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان خرم‌آباد
رده:باغ‌های تاریخی خرم‌آباد
ساختمان بانک کارگشایی همدان

**بانک کارگشایی** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و ساختمان شعبه آن در همدان، در خیابان شریعتی روبروی، آرامگاه استرومردخای واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی همدان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان همدان
آرامگاه سید فتح‌الله

**مقبره سید فتح‌الله** مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در ورامین، شمال خیابان ۱۵ خرداد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## بنای مقبره
بندانگشتی|راست|کتیبهٔ مقبرهٔ سید فتح‌الله
بنای نوساز این مقبره که قدمت اولیه آن به دوره صفویه بازمی‌گردد و زیر بنایی به مساحت ۴۰۰ مترمربع دارد. ایوان بقعه چند طاقنما دارد که با نقوش اسلیمی کاشیکاری شده و کتیبه‌ای حاوی اشعار معروف محتشم کاشانی به خط نستعلیق سفید بر کاشی لاجوردی بر بالای آن نوشته شده‌است. ضریح فلزی بقعه در سال ۱۳۷۵ شمسی ساخته و نصب شده‌است. در ورودی اصلی بنا در سمت جنوب قسمت داخلی بنا با گچ سفید شده و در چهار طرف خیز کند و عرقچین آن در بقعه قرار دارد و پنج دایره کوچک اشکال گل و بوته گچکاری شده که احتمال می‌رود متعلق به دوره قاجاریه باشد. از آنجا که در اطراف این بقعه ساختمان جدیدی ساخته شده بنای اولیه بقعه محصور در بنای جدیدی است که از آن برای مراسم عزاداری محرم استفاده می‌شود و در نتیجه بخش قدیمی بنا چندان قابل رویت نیست.

در جبههٔ شمالی مقبره کتیبه‌ای به رنگ اخرایی وجود دارد که نشان می‌دهد مقبره محل دفن پدر سید فتح‌الله، سید عطاالله، است و در انتهای آن تاریخ رجب ۹۰۰ قمری ثبت شده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ورامین
تپه گورستان قیه لار

**تپه قبرستان قیه لار** مربوط به هزاره اول است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای شهید آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
تپه چشمه باغ

**تپه چشمه باغ** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بروجرد، بخش اشترینان، روستای بید کلمه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بروجرد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بروجرد
رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان بروجرد
تپه قلعه کهنه کره

**تپه قلعه کهنه کره** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوره اشکانیان است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای قلعه کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان جوانرود
رده:تپه‌های باستانی شهرستان جوانرود
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان جوانرود
محوطه باغ محمودزاده

**محوطه باغ محمودزاده** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بناب، بخش مرکزی، روستای کوته مهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بناب
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بناب
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان بناب
دهستان حومه (کنگان)

**دهستان حومه**، یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان کنگان در استان بوشهر ایران است. مرکز این دهستان، شهر بنک است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **دهستان حومه** برابر با **۱٬۶۰۶** نفر بوده‌است.

## منابع

رده:دهستان‌های شهرستان کنگان
رده:شهرستان کنگان
رده:مناطق مسکونی در شهرستان کنگان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در ایران
تپه ویست

**تپه ویست** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان خوانسار، بخش مرکزی، روستای ویست واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان خوانسار
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان خوانسار
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خوانسار
مسجد گنبد آزادان

**مسجد گنبد آزادان** مربوط به دوره ایلخانی است و در اصفهان، بلوار آتشگاه، خیابان قدس، کوی نوبهار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان اصفهان
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان اصفهان
ساختمان بانک شاهی اصفهان

**ساختمان بانک شاهی اصفهان** به عنوان شعبه مرکزی استان اصفهان بود. این ساختمان که مربوط به دوره پهلوی اول بود واقع در، خیابان سپه، نرسیده به میدان نقش جهان بنا شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## معماری بنا
ساختمان بانک شاهی اصفهان که هم‌اکنون بانک تجارت نامیده می‌شود، به تقلید از ساختمان بانک شاهی ایران در تهران طراحی شده و معمار آن فردی به نام *بشارتی* بود. ساختمان بانک شاهی اصفهان، از آجر استفاده شده و سنتوری یونانی و دودکش‌های روی شیروانی نشانه‌هایی از تأثیر معماری غربی را در معماری ایران نشان می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* بانک شاهی
* ساختمان بانک شاهی کرمانشاه
* بانک شاهی تبریز
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون
* وب گاه رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* وب گاه رسمی بانک تجارت

رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اصفهان
رده:بانک‌ها در اصفهان
دبستان توحید

**دبستان توحید** مربوط به دوره پهلوی اول است و در رامهرمز، خیابان طالقانی، روبروی اداره بهداشت و درمان شماره۱ واقع شده و این اثر در تاریخ  ، با شمارهٔ ثبت ۹۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان رامهرمز
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان رامهرمز
خانه بچاری

**خانه بچاری** مربوط به دوره قاجاریه و حاکمیت شیخ خزعل در خوزستان است و در آبادان، خیابان دبستان، روبروی سینما نفت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## موقعیت بنا
«اثر ملی خانهٔ بچاری واقع در آبادان، ابتدای خیابان دبستان، روبه‌روی سینما نفت در تاریخ سوم شهریور ۸۲ و تحت شماره ۹۹۶۸ پس از گذراندن تمام مراحل قانونی و برابر قانون آثار ملی مصوب ۱۳۰۹ و آیین اجرایی آن مصوب ۱۳۱۱ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در زمانی که اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، مالک بنا از ثبت شدن ملک خود در فهرست آثار ملی ایران اطلاع کامل داشته و عدم اعتراض به ثبت توسط ایشان از زمان ثبت (سوم تیر ۸۲) تا زمان درج خبر (چهار اسفند ۸۸) این موضوع را ثابت می‌کند. در ضمن تخریب بناهای تاریخی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند، برابر ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب و متخلف به مراجع قضایی معرفی خواهد شد.

این بنا در ۲ طبقه و با طراحی خاص، چوب‌بری‌های زیبا و حالت ایوانی ساخته شده و در ابتدای خیابان دبستان، روبه‌روی سینما نفت در شهرستان آبادان قرار دارد.
این بنا متأسفانه تخریب شد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان آبادان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان آبادان
رده:خانه‌های کامل‌شده در سده ۱۸ (میلادی)
رده:عمارت‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:معماری ایرانی
پل قوزیوند

**پل قوزیوند** مربوط به دوره ساسانیان - دوره پهلوی است و در بیستون، شمال شرقی شهر، جاده آسفالته صحنه به کرمانشاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه تاریخی بیستون
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان هرسین
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان هرسین
رده:پل‌های تاریخی شهرستان هرسین
آرامگاه خواجه خضر

**بقعه خواجه خضر** مربوط به دوره سلجوقیان است و در رامهرمز، میدان آزادی، خیابان شهید منتظری، پشت شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان رامهرمز
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان رامهرمز
قلعه قلاع شادان

**قلعه قلاع شادان** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان خوسف، بین روستاهای شادان و قلاع واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. 

مصالح استفاده شده در ساخت بنا به‌ترتیب فراوانی شامل سنگ وآجر است و از ملات ساروج و ملات آهک استفاده شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان خوسف
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خوسف
سرای میراسماعیل

**سرای میراسماعیل** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، میدان نقش جهان، بازاردر تالار یانیم‌آور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان اصفهان
آرامگاه سید حسین

**بقعه سید حسین** مربوط به دوره صفوی است و در شوشتر، ابتدای بلوار، شمال شرق امامزاده عبدالله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شوشتر
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان شوشتر
پل چوم

**پل چوم** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای چوم واقع شده است. پل چوم که نمایی همانند پل تاریخی شهرستان دارد، بر بنیانی کهن‌تر از دوره صفوی ساخته شده؛ اما ساختار امروزی آن یادگار دوره صفوی است. پل چوم پس از ویرانی گسترده در سال ۱۳۴۸خورشیدی، توسط استاد حسین معماریان و به هزینه اداره باستان ‌شناسی مورد مرمت اساسی قرار گرفت و سرانجام در تاریخ  ۱۳۸۲/۶/۲۳ به شماره ۱۰۲۱۱ در فهرست   آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:پل‌های استان اصفهان
رده:پل‌های تاریخی شهرستان اصفهان
تپه قلعه تل

**تپه قلعه تل** مربوط به دوره عیلامیان تا دوره قاجار است و در شهرستان باغ ملک، بخش مرکزی، روستای قلعه تل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۹۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان باغ‌ملک
رده:تپه‌های باستانی شهرستان باغ‌ملک
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان باغ‌ملک
مسجد شیشه‌گری

**مسجد شیشه گری** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان علامه مجلسی، کوچه شیشه گری، پلاک ۴۰ و ۳۴ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
خانه تمیزی فر

**خانه نیلفروش زاده** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه میرعلاء الدین، پ۳۰ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این خانه در سال ۸۷ توسط شرکت عمران و مسکن سازان استان اصفهان مرمت گردید و در حال حاضر به عنوان هتل سنتی عتیق در حال فعالیت می‌باشد.

## موقعیت بنا در بستر شهر اصفهان
از لحاظ تقسیمات محله‌ای شهر اصفهان در قدیم به ۶ محله به نامهای باغ کاران، لنبان، کلان، چنبلان، جویباره و دردشت محدود می‌شده است. خانه نیلفروش زاده طبق این تقسیمات در «دردشت» واقع شده است.

## مشخصات بنا
خانه نیلفروش زاده بنائی است شامل بیرنی و اندرونی، ورودی خانه دارای یک هشتی با کاربندی ساده و راهرویی طویل با پیچشهای قائه می‌باشد. راهروی ورود به دو بخش تقسیم شده که یک راه آن به بخش اندرونی و راه دیگر آن به بخش بیرونی خانه اتصال پیدا می‌کند. مجموعه فضاهای حیاط بیرونی در سه جبهه شمال، شرق و غرب حیاط مربع شکل خانه جای گرفته‌اند. در جبهه شمال حیاط بیرونی تالاری جا گرفته که بین بخش اندرونی و بیرونی واقع شده و تالار به تزئینات زیبای مقرنس و نقاشی‌های شیر و شکر و گچبری مزین است و طاقچه‌ها و طاقجه‌ها توسط ارسی سه لنگه به تالار مشرف می‌شوند.

## نگارخانه
300px|قاب|وسط|خانه نیلفروش زاده، بخش اندرونی خانه

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پیوند به بیرون
تصاویر خانه

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
خانه عباسقلی خان میرپنج

بندانگشتی|خانه ضیائی تفرش
**خانه میرزا عباسقلی خان میرپنج ضیائی(نایب الحکومه)** مربوط به دوره قاجار است و در تفرش، محله زاغرم واقع شده،این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه ضیائی یکی از آثار گردشگری  تفرش بوده و  متعلق به میرزا عباسقلی خان ضیائی از صاحب منصبان نظامی دوره قاجار است .
از ميان بسيار اندك منازل تاريخي باقيمانده در شهر تفرش مي توان به بناي فوق اشاره نمود كه در محله زاغزم تفرش واقع مي باشد منزل فوق از ساخته هاي دوره قاجاريه به محسوب مي شود اشعاری كه در سقف شاه نشين و نيز سقف طبقه اول نگاشته شده تاريخ ساخت بنا را 1286 ه.ق عنوان نموده است ميرزا عباسقلي خان مير پنج كه خانه مذكور به نام او و خاندان ضیائی معروف مي باشد جهت اصلي بنا از جهت شمال آن مي باشد اين ورودي داراي دروازه دو لنگه و چوبي است كه از طريق آن مي توان به دالاني وارده شده درميان اين دالان يك فضاي تقسيم كنند همانند هشتي وجود دارد كه از آن راهي به طرف شرق و حياط خلوت و رشته راه پله اي براي دسترسي به بام قرار دارد .حياط بنا مستطيل شكل و در ميان آن حوضي سنگي تعبيه شده است ضلع غرب حياط فاقد سازه بوده ولي در سه سمت ديگر واحدهاي خدماتي و اتاقهاي نشيمن و پذيرايي قرار دارند در جنوب حياط يك اتاق مركزي و بزرگ وجود دارد كه در سمتهاي چپ و راست آن يك ايوانچه و اتاقي تك دري بنا شده است. ايوان نامبرده رابط بين اتاق تك دري حياط و اتاق مركزي مي باشد اتاق پذيرايي نور مورد نياز خود را از طريق يك ارسي بزرگ كه در سمت شمال آن قرار دارد تامين مي نمايد.

شاه نشين منزل ميرپنج بدون شك نمونه بديع وبارز اين بناست. اين قسمت در مركز ضلع شرقي واقع شده كه بر روي قسمتي از شبستان زيرزمين بنا شده است. در چپ و راست شاه نشين يك دالان و در مجاورت هر دالان نيز اتاقي سه دري با الحاقات جانبي بنا شده اند. از دالان سمت راس مي توان به اتاق سه دري شاه نشين و ديگر متعلقات وارد شد. سقف شاه نشين مرتفع ترين سقف اين مجموعه بوده كه با استفاده از تيرهاي چوبي بسيار قوي و همچنين تخته هاي صيقل خورده آنرا پوشانده اند از ديگر ويژگيهاي اين شاه نشين وجود ارسي بزرگ و بلندي همراه با شيشه هاي رنگي است كه نور اين بخش را تامين مي نمايد.

تزئينات ساختمان را مي توان در قالب گچبريهاي گوناگون وگچ كاريهاي فراوان در سر در دالانها در شاه نشين و نيز در اتاق پذيرايي واقع در سمت جنوب جويا شد موضوع اين گچبريها شامل نقوش هندسي و يا گل و گياه مي باشد در پاهر اي ازنقاط نظير لچكي دالانها آجريهايي به شيوه خفته و راسته كار شده است.https://web.archive.org/web/20190424102217/http://www.tafresh.net/

بانی و مالک اثر میرپنج،وراث و خاندان صاحب‌منصب تفرش و کمیجان، ضیائی می باشد. متاسفانه پس از واگذاری این خانه تاریخی به اداره میراث فرهنگی در سال ها پش،تاکنون به خوبی نگهداری نشده و مورد بی مهری قرارگرفته است.آتش سوزی هم که مدت ها پیش در آن به وقوع پیوست باعث تخریب بیشتر این بنای تاریخی گردید.امروزه خانه ضیائی تفرش مانند بسیاری از منازل تاریخی ایران نیازمند اقدام فوری جهت احیاء،مرمت و نگهداری می باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تفرش
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تفرش
خانه خورشید لقا خانم سنندج

**خانهٔ خورشید لقا خانم سنندج** مربوط به دورهٔ قاجار است و در سنندج، خیابان شهدا، کوچهٔ مشیر، داخل محلهٔ سرتپوله واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سنندج
آرامگاه ملا فتح‌الله

**بقعه ملا فتح‌الله** مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان ملافتح الله، خیابان شهید آبام، جنب قبرستان ملا فتح ا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کاشان
رده:آرامگاه‌های تاریخ شهرستان کاشان
قلعه قیس‌آباد

**قلعه قیس آباد** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان خوسف، روستای قیس آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* آقا سید محمد قاسم قیس آبادی از شاگردان آیت الله وحید بهبهانی  و سادات دارای  کرامت قهستان مدفون در  ماژان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خوسف
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خوسف
تپه شرق جا جان

**تپه شرق جا جان** مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای جان جان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان جوانرود
رده:آثار عصر مس در شهرستان جوانرود
رده:تپه‌های باستانی شهرستان جوانرود
تپه قلی درویش

بندانگشتی|تپه قلی درویش
**تپه قلی‌درویش** یا **تپه قل‌درویش** مربوط به اواخر عصر برنز است و در شهرستان قم، جمکران، بلوار انتظار و جنب امامزاده جعفر قریب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
اندک مطالعات باستان شناسی انجام شده در دشت قم موید آن است که از گذشته تا به امروز قم به دلیل برخورداری از موقعیت خاص جغرافیایی و قرارگیری در مسیر مهمترین شاهراه های ارتباطی فلات ایران و شرق باستان، نقش اساسی در توسعه و تعاملات فرهنگی، اقتصادی و بازرگانی کشور ایفا نموده است.

قلی درویش را به جهت تبیین و توصیف روند تحولات فرهنگی و توالی دوره های استقراری عصر برنز قدیم، میانه، جدید، دوره گذار و آهن شاید بتوان یکی از مهم ترین محوطه های استقراری در حاشیه کویر مرکزی ایران دانست. 

در تپه قلی‌درویش لایه‌های هزاره پنجم و سوم پیش از میلاد شناسایی شده‌است، اما اثری از زندگی هزاره چهارم در آن وجود ندارد. در استقرار در تپه قلی‌درویش یک وقفه تاریخی طولانی وجود دارد که باستان‌شناسان از دلیل آن بی‌خبرند.
قلی‌درویش در هزاره چهارم پیش از میلاد حدود ۱۰۰۰ سال خالی از سکونت بود. حدس زده می‌شود اقوام ساکن در آن به جای دیگری مهاجرت کرده باشند. کشف استقرارگاهی از هزاره چهارم پیش از میلاد در بافت تاریخی قم این احتمال را قوی کرده‌است که ساکنان قلی‌درویش در این دوره تاریخی به شهر فعلی قم آمده‌اند و دوباره پس از ۱۰۰۰ سال به قلی‌درویش بازگشته‌اند.
معماری مسکونی جوامع ساکن در قلی‌درویش، فضای نیایشگاهی، کوره‌های ذوب فلز و صنایع دستی کوچک و سفالی از جمله آثار به‌دست آمده از این منطقه است. در تپه قلی‌درویش ساختار شهری دوره عصر آهن نیز کشف شده‌است.
مجموعه مدارک به‌دست آمده از قلی‌درویش از جمله ساختارهای معماری، مهرهای استوانه‌ای، پلمپ‌های در خمره، توکن‌ها و قطعه سفال مهرزده، شواهد بسیار ارزشمندی از پیچیدگی‌های فرهنگی را ارائه داده‌است. از این مکان بعنوان آغاز شهرنشینی ایرانیان یاد می‌شود.

## پیشینهٔ کاوش‌
این تپه در سال 1981 میلادی توسط ولفرام کلایس، باستان‌شناس آلمانی و عضو تیم حفاری سیلک کاشان که برای بررسی منطقه باستانی قمرود به قم سفر کرده بود، کشف می‌شود. وی نتایج مطالعات خود را در سال 1982 در یک مقاله علمی به نام "خورآباد و جمکران دو محوطه استقراری پیش از تاریخی در حاشیه فلات مرکزی" در مجله آمی به زبان آلمانی منتشر میکند. این محوطه در ادامه توسط دکتر سیامک سرلک رئیس سابق پژوهشکده باستان شاسی ایران طی 14 فصل حفاری شد. طی این کاوش‌ها مشخص شد که این منطقه قدمتی بیش از ۷۰۰۰ ساله دارد و یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان است. در قبرهای بیش از ۷۰۰۰ ساله این مکان، اشیایی مثل کوزه‌های سفالین کشف شد که همگی در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند. در سال ۲۰۱۵ قرار بر حذف این بنا از آثار ملی و تخریب آن بود که با تلاش رسانه‌ها و باستان‌شناسان خوشبختانه این امر ملغی شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان قم
رده:جاذبه‌های گردشگری استان قم
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
محوطه زرکک

**محوطه زرکک** مربوط به سدهٔ ۶ تا ۱۲ ه.ق است و در شهرستان فریمان، بخش مرکزی، روستای زرکک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان فریمان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان فریمان
قلعه بصیران

**قلعه بصیران** مربوط به اواخر دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان خوسف، روستای بصیران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## معماری قلعه
قلعه بصیران از لحاظ معماری و عناصر و اجزای تشکیل دهنده شباهت زیادی با سایر قلعه‌های دفاعی دوران قاجار در منطقه جنوب خراسان دارد. ساخت بنای این قلعه مربوط به اواخر دوره صفویه و اوایل دوره قاجاریه بوده و انطباق با اقلیم جغرافیای بیابانی، از مهم‌ترین ویِژگی‌های منحصر به فرد این قلعه است. برج‌ها، حصار، ورودی، راهروها، تالارها، اطاق‌ها و حیاط که بخشی از اجزای تخریب شده قلعه هستند؛ بخش‌های اصلی قلعه را تشکیل می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان خوسف
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خوسف
تیمچه قزوینی‌ها

**تیمچه قزوینیها** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اصفهان، میدان نقش جهان، بازار بزرگ، بازار تالار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:تیمچه‌های شهرستان اصفهان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
چهارسوق بزرگ بازار شهرضا

**چهار سوق بزرگ بازار شهرضا** مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرضا، بازار، چهارسوق بزرگ واقع شده است. لازم است ذکر شود بازار بزرگ تاریخی شهرضا، که چهار سوق با گنبد آجریش بر فراز آن، در مرکز بازار قرار گرفته است از جمله بازارهای قدیمی کشور و متعلق به دوره سلجوقیان است که دارای کاروانسراها و اماکن قدیمی است به شکل زیبایی در دل بافت قدیمی شهر طی قرون گذشته گسترش یافته است.
وجود بازار بزرگ و قدیمی در مرکز شهر و در بخش‌های بازارآقا سیدعلی، نخود بریزها، کفاش‌ها، حاج ربیع و بازار مسگرها با معماری بومی و اصیل نشان از توانمندی هنرمندان بزرگ معمار این شهراست.
نوع ساخت و معماری بازار برگرفته از شیوه معماری دوره سلجوقیان با طاق‌های وسیع و بلند که وجود حجره‌های قدیمی و کاروانسراها و تیمچه‌ها بر شکوه و زیبایی این مکان تاریخی افزوده است.

وجود بازار بزرگ و قدیمی در مرکز شهر و در بخش‌های بازارآقا سیدعلی، نخود بریزها، کفاش‌ها، حاج ربیع و بازار مسگرها با معماری بومی و اصیل نشان از توانمندی هنرمندان بزرگ معمار شهرضا دارد.

چهار سوق بزرگ بازار شهرضا در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهرضا
رده:بازارهای تاریخی شهرستان شهرضا
رده:چهارسوق‌های تاریخی شهرستان شهرضا
تپه قلعه پولاد بگ

**تپه قلعه پولاد بگ** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای کردکند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان سقز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سقز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سقز
گیلدرتپه تموزان

**گیلدر تپه تموزان** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان رزن، بخش قروه درجزین، روستای تموزان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان رزن
رده:تپه‌های باستانی شهرستان رزن
قلعه رستم خوسف

**قلعه رستم خوسف** در شهرستان خوسف، روستای گنج قرار دارد. این قلعه بر روی تپه‌ای رفیع که بر جلگه خوسف و دشت ماژان مشرف است، واقع شده است و از جمله قلعه‌های اصلی اسماعیلیان قهستان می‌باشد که ساخت ابتدایی آن به دوره ساسانیان مربوط می‌شود و بعدها توسط اسماعیلیان قلعه بازسازی و مورد استفاده مجدد قرار گرفت که در برخی متون قلعه رستم بعنوان قلعه دختر نیز نامیده شده‌است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خوسف
رده:قلعه‌های اسماعیلیان
راه باستانی تنگ گاشمار

**راه باستانی تنگ گاشمار** در شهرستان دلفان، روستای میریگ جنوبی، محله تنگ گاشمار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## معنی کلمهٔ گاشمار
گاشمار از دو کلمه گاو و شمار تشکیل شده که بنا بر روایات محلی به واسطه اینکه گاوها در زمان‌های قدیم به صورت تک تک از این تنگه عبور می‌کردند به تنگ گاو شمار مشهور شده است.

بومی‌های منطقه همچنین از این راه به اسم گوری راه کبری نام برده‌اند اما نام منطقه و روستایی بنام گنجره موید این مطلب است که در روزگاران قدیم نام دیگر این راه گنج ره بوده است.
این راه که در۴۵ کیلومتری جنوب غربی نورآباد مرکز شهرستان دلفان و در روستای گنجره (دهستان میربگ جنوبی) واقع شده در نقشه‌های جفرافیا از آن با نام تنگه گاوشمار محل ساخت سد گاشمار یاد می‌کنند.

## پیشینه
این راه یکی از محورهای ارتباطی باستانی ایران است و بخشی از راه شاهی معروف بین همدان و شوش بوده که در گذشته‌های دور ارتباط دو پایتخت زمستانی و تابستانی هخامنشیان را میسر می‌کرد.

نقطه شروع این راه از طریق دره گنجنامه همدان شروع و پس از گذر از دشت تویسرکان - نهاوند و دلفان از طریق تنگ گاشمار به کوهدشت - پلدختر و سرانجام به دشت خوزستان می‌رسد.

این راه باستانی با استفاده از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملاط گچ و احتمالاً درصدی آهک ساخته شده و با استفاده از سنگ‌های پاکتراش تیره نماسازی شده است.

طول دقیق این جاده با توجه به تخریب بخشی از آن بر اثر سیلاب مشخص نبست ولی با توجه به شواهد موجود طول آن در این منطقه۶۰۰ متر بوده که اکنون حدود ۴۰۰ متر باقی است، عرض این راه نیز بین چهار تا هفت متر است که بنا به موقعیت تنگه تغییر کرده است

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان دلفان
گورستان بله‌جر

**قبرستان بله‌جر** در شهرستان سقز، بخش مرکزی، روستای بله‌جر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سقز
تپه ناظم‌آباد

**تپه ناظم آباد** مربوط به پیش از اسلام است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، شهر لواسان، محله ناظم آّباد مجاور محله سبو بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان شمیرانات
محوطه لوسرتخته

**محوطه لوسرتخته** مربوط به دوره پارت و دوره ساسانیان است و در شهرستان شمیرانات، بخش رودبار قصران، روستای گرمابدر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان شمیرانات
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان شمیرانات
تپه سرقلعه

**تپه سرقلعه** مربوط به تاریخ پیش از اسلام  است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* لواسان بزرگ

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان شمیرانات
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شمیرانات
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان شمیرانات