open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماده سرطان‌زا

**ماده سرطان‌زا** یا **کارسینوژن**  به هرنوع از مواد، رادیونوکلئید یا اثر تابش گفته می‌شود که عامل مستقیم در ایجاد سرطان است؛ یعنی ماده‌ای که توانایی آسیب‌رسانی به ژنوم یا اختلال در فرایندهای متابولیکی سلول را داراست.
مواد رادیواکتیو نیز سرطان‌زا هستند و فعالیت‌های سرطان‌زای آن‌ها به دلیل تابشی است (پرتوهای گاما و ذرات آلفا) که منتشر می‌کنند. مثال‌های متداول و شایع سرطان‌زا استنشاق آزبست، برخی دی‌اکسین‌ها، و دود تنباکو را شامل می‌گردد.

سرطان یک بیماری است که در آن سلول‌های آسیب دیده، آپوپتوز (مرگ سلولی برنامه‌ریزی شده) انجام نمی‌دهند. مواد سرطان‌زا با تغییر متابولیسم سلولی یا آسیب رساندن مستقیم به دی‌ان‌ای در سلول‌ها، که تداخل با فرایندهای زیستی را افزایش می‌دهد و موجب تقسیم کنترل نشده و در نهایت منجر به شکل‌گیری تومورهای بدخیم می‌گردند. در حالت طبیعی آسیب در دی‌ان‌ای، اگر بیش از حد شدید باشد و قابل ترمیم نباشد، منجر به مرگ سلولی برنامه‌دار (آپوپتوز) شده ولی اگر مسیر آپوپتوز سلول آسیب دیده باشد سلول نمی‌تواند از تبدیل شدن خود به یک سلول سرطانی جلوگیری کند.

## تعریف
تقسیم سلولی (پرولیفراسیون یا تکثیر) یک فرایند فیزیولوژیک است که تقریباً در تمام بافت‌ها وجود دارد. معمولاً هموستازی و تعادل بین تکثیر و آپوپتوز یا مرگ سلولی برنامه‌ریزی شده، با تنظیم دقیق هر دو فرایند برای اطمینان از کارآمدی اندام‌ها و بافت‌ها، در یک سطح تعریف شده نگهداری می‌شود. جهش در دی‌ان‌ای(DNA) باعث تخریب این فرایند پیوسته و از بین رفتن تنظیم‌کننده‌های تکثیر شده و به سرطان منتهی می شود. به هم خوردن برابری بین تکثیر و مرگ یاخته باعث ایجاد توده و تومور می‌گردد. در هر دو شکل ایجاد تومور چه بدون نفوذ به بافت همسایه (مجاور) یا تغییر محل تومور و به عبارتی در حالت خوش‌خیم و چه همراه نفوذ به بافت‌های کناری یا مهاجرت به دیگر نقاط بدن توسط متاستازی یا به تعریف دیگر، در حالت بدخیم(سرطان)، به هرحال بیماری محسوب شده و شناخت بیشتر کارسینوژن را مهم می‌نمایاند.

## انواع کارسینوژن
* **هورمونی**: سلول‌های درون پروستات، مغز، پستان و آندومتر حساس به هورمون هستند و هورمون‌ها با حساس کردن سلول‌ها در مقابل عامل کارسینوژن منجر به پیشرفت فرایند کارسینوژنیک می‌گردند.
* **شیمیایی**: شامل ترکیباتی هستند که باعث تغییر در دی‌ان‌ای می‌شوند.
* **ویروسی**: برخی ویروس‌ها با اثر بر *دی‌ان‌ای* بدن میزبان باعث جهش سلولی و کارسینوژنز انسانی می‌شوند.
* **پرتو**: پرتوها با آسیب به *دی‌ان‌ای* و تغییر در آن باعث کارسینوژنز می‌شوند. اشعهٔ‌ایکس و اشعهٔ ماورای بنفش (نور خورشید) می‌تواند باعث سرطان در سلول‌های سنگفرشی و بازال شود.
* بنیاد جهانی پژوهش‌های سرطان (IARC) مواد سرطانزا را از جهت قطعی بودن سرطانزایی به چهار گروه تقسیم می‌کند:
# گروه یک: ماده قطعاً برای انسان سرطانزاست مانند گاز خردل، قطران، آرسنیک و آفلاتوکسین
# گروه دو (2A): ماده به احتمال زیاد برای انسان سرطانزاست مانند
# گروه دو (2B): ماده احتمالاً برای انسان سرطانزاست مانند
# گروه سه: ماده اصولاً برای انسان سرطان‌زا نیست مانند

## منابع کارسینوژن
اغلب کارسینوژنهای موجود در اطراف ما و در محل مشاغل، طبق گزارش بنیاد جهانی پژوهش‌های سرطان (IARC) در جدول زیر آمده‌اند

## پانویس
 ویروس *اپشتین بار* با لنفوم بورکیت، ویروس هپاتیت بی با سرطان کبد و ویروس‌های پاپیلوما با سرطان گردن رحم و ویروس عامل ایدز(HIV) با سارکوما و لنفوم ارتباط دارند.

## منابع

رده:تأثیر پرتو بر سلامتی
رده:سرطان‌زایی
رده:عوامل سرطان‌زا
دلفین پخ‌باله استرالیایی

**دلفین پخ‌باله استرالیایی** نوعی دلفین است که در مناطق شمالی استرالیا یافت می‌شود. این گونه بسیار همانند دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه است و تا سال ۲۰۰۵ گونه‌ای جدا به شمار نمی‌آمد. دلفین پخ‌باله استرالیایی سه رنگ بر بدن خود دارد، اما دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه تنها دو رنگ. جمجمه و باله‌ها نیز تفاوت‌های کوچکی میان این دو گونه را آشکار می‌کندد. واژه *heinsohni* در نام دوجمله‌ای این جانور برگرفته از نام جرج هاینسون، زیست‌شناس استرالیایی که با دانشگاه جیمز کوک همکاری می‌کرد، است.

## توصیف ظاهری
بندانگشتی|راست|200px|دلفین پخ‌باله استرالیایی در حال نفس‌گیری.
بخش بالایی بدن دلفین پخ‌باله استرالیایی به رنگ قهوه‌ای است. پهلوها به رنگ قهوه‌ای روشن‌ترند و شکم به رنگ سفید. این در حالی است که بدن دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه یکدست خاکستری با شکمی سفید رنگ است. بر خلاف دیگر دلفین‌های استرالیا، این دلفین سری گردشکل دارد با باله‌ای "پخ" و صاف که شناسایی آن از دیگر گونه دلفین‌های با گستره همانند آن را آسان می‌کند. گردن چین‌دار آن نیز بر متمایز کردن آسان آن از دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه کمک می‌کند.

## گستره

در شمال ایالت کوئینزلند استرالیا نزدیک ۲۰۰ عدد از این دلفین دیده شده اند. گمان بر این است که گستره این دلفین‌ها تا پاپوآ گینه‌نو برسد، با این حال بیشترین جمعیت آن‌ها در آب‌های استرالیا زندگی می‌کنند. آن‌ها جانداران «معمول» به شمار نمی‌روند و توجه محافظتی ویژه‌ای به آن‌ها می‌شود. بررسی‌ها تخمین می‌زنند که کمتر از ۱۰٬۰۰۰ عدد از این دلفین در طبیعت باقی مانده‌اند که این باعث در معرض تهدید نامیده شدن ان گونه شده است.

## منابع

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:پخ‌باله‌ها
رده:تنگه تورس
رده:کلان‌زیاگان استرالیا
رده:جانوران توصیف‌شده در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های نزدیک تهدید
پخ‌باله‌ها

**پخ‌باله‌ها** سردهای از آب‌بازسانان است که شامل دو گونه دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه و دلفین پخ‌باله استرالیایی است. تا مدت‌ها گمان بر این می‌رفت که این سرده تنها دارای یک گونه، دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه، است؛ اما بررسی‌های ژنتیکی در سال ۲۰۰۵ نشان دادند که دلفین پخ‌باله استرالیایی رابطه نزدیکی با این دلفین دارد. پژوهش‌های فیلوژنتیک ملکولی تازه نشان می‌دهند که این سرده با سرده «گرگ‌های دریا»، که نهنگ قاتل را در بر می‌گیرد، رابطه نزدیک دارد و این دو با هم زیرخانواده *Orcininae* را تشکیل می‌دهند.

## منابع

* 
* 

رده:دلفین‌ها
رده:سرده‌های پستانداران
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط جان ادوارد گری
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:پخ‌باله‌ها
رده:سرده‌های آب‌بازسان
لیام بردی

بندانگشتی|«لیام بردی» در شبکه تلویزیونی RTE Sport
**لیام بردی**  (زادهٔ ۱۳ فوریه ۱۹۵۶، دوبلین) بازیکن سابق تیم ملی فوتبال ایرلند و کمک مربی سابق این تیم است. او که یک هافبک چپ پاست برای تیم ملی فوتبال ایرلند ۷۲ بازی ملی انجام داده و در این بازی‌ها در مجموع ۹ گل به ثمر رسانده‌است. بردی سابقهٔ عضویت در تیم‌های آرسنال و یوونتوس را دارد. او در سال ۱۹۷۹ به همراه باشگاه آرسنال قهرمان جام حذفی فوتبال انگلیس و به همراه یوونتوس دو بار در سال‌های ۱۹۸۱ و ۱۹۸۲ قهرمان سری آ ایتالیا شد.

لیام بردی در سال ۱۹۹۰ به کار خود به عنوان بازیکن فوتبال پایان داد و در سال ۱۹۹۱ به عنوان مربی سلتیک و پس از آن برایتون اند هوو آلبیون مشغول به کار شد. او مدتی نیز در کنار جیووانی تراپاتونی به عنوان کمک مربی تیم ملی ایرلند فعالیت کرده‌است.

بردی اکنون رئیس سازمان تیم‌های جوانان آرسنال است و در شبکه تلویزیونی RTE Sport نیز فعالیت می‌کند.

## منابع

رده:اعضای کادر فنی باشگاه آرسنال
رده:افراد زنده
رده:اهالی دوبلین
رده:بازیکنان باشگاه آرسنال
رده:بازیکنان باشگاه آسکولی
رده:بازیکنان باشگاه اینتر میلان
رده:بازیکنان باشگاه سمپدوریا
رده:بازیکنان باشگاه وستهام یونایتد
رده:بازیکنان باشگاه یوونتوس
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جمهوری ایرلند
رده:بازیکنان سری آ
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل جمهوری ایرلند
رده:بازیکنان فوتبال اهل دوبلین (شهر)
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در انگلستان
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در ایتالیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل ایرلند
رده:بازیکنان فینال جام حذفی فوتبال انگلستان
رده:بازیکنان لیگ فوتبال انگلستان
رده:دور از وطن‌های اهل ایرلند در ایتالیا
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر فوتبال انگلستان
رده:زادگان ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:مربیان فوتبال اهل جمهوری ایرلند
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل ایرلند در ایتالیا
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:مربیان باشگاه فوتبال برایتون اند هوو آلبیون
پهلوسفیدها

**پهلوسفیدها** (***Lagenorhynchus***) نام سردهای از آب‌بازسانان است که دارای شش عضو است:
* **[[دلفین نوک‌سفید]]**, *Lagenorhynchus albirostris*
* **[[دلفین پهلوسفید اطلس]]**, *Lagenorhynchus acutus*
* **[[دلفین پهلوسفید آرام]]**, *Lagenorhynchus obliquidens*
* **[[دلفین سربی]]**, *Lagenorhynchus obscurus*
* **[[دلفین چانه‌سیاه]]**, *Lagenorhynchus australis*
* **[[دلفین ساعت شنی]]**, *Lagenorhynchus cruciger*

همه اعضای این سرده بدن‌هایی با رنگ سیاه و سفید دارند. این سرده پراتبار است.
## منابع

* 
* 
* 

رده:دلفین‌ها
رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:سرده‌های پستانداران
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط جان ادوارد گری
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:پهلوسفیدها
رده:سرده‌های آب‌بازسان
سیاه‌سفیدها

**سیاه‌سفیدها** (***Cephalorhynchus***) نام سرده‌ای از خانواده دلفین‌سانان از آب‌بازسانان است که دارای چهار عضو است:
* دلفین راسو, *C. commersonii*
* دلفین شیلی, *C. eutropia*
* دلفین جنوب آفریقا, *C. heavisidii*
* دلفین هکتور, *C. hectori*

اعضای این سرده دارای ویژگی‌های ظاهری مشابهی هستند. آن‌ها دارای جثه کوچک و نوک صافی هستند و پر جنب و جوش. این دلفین‌ها اما در مناطق جغرافیایی گسسته‌ای از هم زندگی می‌کنند.

## منابع

* 
* 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط جان ادوارد گری
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:سیاه‌سفیدها
لاغردلفین‌ها

**لاغردلفین‌ها** (***Lagenorhynchus***) نام سرده‌ای از آب‌بازسانان است که دارای پنج عضو است:
* دلفین خال‌دار گرمسیری, *S. attenuata*
* دلفین خال‌دار اطلس, *S. frontalis*
* دلفین فرفره, *S. longirostris*
* دلفین فرفره پوزه‌کوتاه, *S. clymene*
* دلفین نواری, *S. coeruleoalba*

اعضای این سرده در آب‌های گرم و معتدل سراسر جهان یافت می‌شوند. بعضی از آن‌ها هنگام به دنیا آمدن خالی بر بدن ندارند ولی با گذر زمان خال‌های روی بدنشان بزرگتر و تاریک‌تر می‌شوند.

نام این سرده از واژه یونانی *stenos* به معنای «لاغر و باریک» می‌آید.

## منابع

* 
* 
* 

رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:سرده‌های پستانداران
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط جان ادوارد گری
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:لاغردلفین‌ها
رده:سرده‌های آب‌بازسان
دلفین صاف

**دلفین‌های صاف** گونه‌هایی از دلفین هستند که عضو سرده **صاف‌دلفین‌ها** از خانواده دلفین‌های اقیانوسی‌اند. این سرده دو گونه زیر را در بر می‌گیرد:
* دلفین صاف شمالی 
* دلفین صاف جنوبی 

بیشتر سطح بدن این دلفین‌ها به رنگ سیاه است با شکمی به رنگ سفید و از جمله معدود آب‌بازسانانی به شمار می‌روند که باله پشتی ندارند.

دلفین صاف شمالی در گستره‌ای وسیع از آب‌های معتدل شمال اقیانوس اطلس که از سوی غرب از شبه‌جزیره کامچاتکا و ژاپن آغاز می‌شود و در شرق به بریتیش کلمبیا تا شبه‌جزیره باخا کالیفرنیا می‌رسد، یافت می‌شود. با قطعیت مشخص نیست که آیا آن‌ها الگوی مهاجرتی دارند یا نه. گستره دلفین صاف جنوبی میان عرض‌های جغرافیایی °۴۰ تا °۵۵ جنوبی است. این گونه به ویژه در دریای تاسمان دیده می‌شود.

## منابع

* 
* 
* 

رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:سرده‌های پستانداران
عایشه صفار

**عایشه صفار نیشابوری** (نام کامل: عایشه بنت احمد صفار بن منصور بن عبدوس صفار نیشابوری) بانوی محدث مسلمان ایرانی در سده پنجم قمری بود. او در سال ۴۷۱ قمری در نیشابور متولد شد و در سال ۵۴۸ قمری به هنگام حمله غزها به نیشابور به قتل رسید.

## منابع

* نیشابور شهر فیروزه، فریدون گرایلی، ص ۵۳۷ چاپ ۱۳۵۷ شمسی

رده:درگذشتگان ۵۴۸ (قمری)
رده:زادگان ۴۷۱ (قمری)
رده:اهالی نیشابور
رده:محدثان نیشابور
رده:محدثان زن
رده:زادگان ۱۰۷۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۱۵۳ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
رده:نویسندگان زن اهل ایران
دلفین معمولی

**دلفین‌های معمولی** به دو گونه دلفین عضو سرده **کچه‌ماهی‌ها** از خانواده دلفین‌های اقیانوسی می‌گویند. این دو گونه عبارتند از:
* دلفین معمولی درازنوک
* دلفین معمولی کوتاه‌نوک

با آنکه این سرده صفت «معمولی» را به دوش می‌کشد، این دلفین‌ها در ذهن بیشتر مردم، آنگونه که دلفین پوزه‌بطری جای دارد، جایی ندارند. دلفین پوزه‌بطری در بسیاری از پارک‌های نمایشی پستانداران دریایی و سریال‌های تلویزیونی دیده می‌شود. دلفین‌های معمولی اما بیشترین آب‌بازان به تصویر کشیده شده در هنر و ادبیات یونان و روم باستان بوده‌اند.


پرونده: Common Dolphin.jpg| دلفین معمولی در ایرلند
پرونده: CD 3.jpg|دلفین معمولی در ایرلند
پرونده: Delphinus delphis 03-cropped.jpg|دلفین معمولی


## منابع

* 
* 
* 

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:آب‌بازسانان تایلند
رده:پستانداران اروپا
رده:پستانداران جنوب شرق آسیا
رده:پستانداران صحرای غربی
رده:جانوران اقیانوس آرام
رده:جانوران اقیانوس اطلس
رده:جانوران اقیانوس هند
رده:دلفین (صورت فلکی)
رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:سرده‌های پستانداران
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
فاطمه دقاق

**فاطمه دقاق نیشابوری** (نام کامل:ام البنین فاطمه بنت ابوعلی دقاق نیشابوری) بانوی محدث مسلمان ایرانی، قرآن‌شناس و صوفی، حافظ قرآن در سده چهارم هجری قمری بود. وی در علم حدیث شاگرد برجسته ابوعبدالله حاکم بوده‌است.

رده:زادگان ۳۶۱ (قمری)
رده:اهالی نیشابور
رده:محدثان نیشابور
رده:شافعیان ایران
رده:محدثان زن
رده:زادگان ۱۰۱۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۰۸۸ (میلادی)
نهنگ خلبان

**نهنگ‌ راهنما** به اعضای سرده **گوی‌سرها** از میان آب‌بازسانان گفته می‌شود. نام این سرده (*Globicephala*) از دو واژه لاتین *globi* به معنای گوی و بالن و *cephala* به معنای سر می‌آید. این سرده شامل دو گونه زیر است:
* نهنگ خلبان باله‌بلند، *Globicephala melas*
* نهنگ خلبان باله‌کوتاه، *Globicephala macrorhynchus*

این جانوران گونه‌ای دلفین هستند و به دلیل جثه به نسبت بزرگشان با نام نهنگ خوانده می‌شوند. طول این دو میان ۵ تا ۷ متر است و وزنی برابر ۱ تا ۳ تا تن دارند. به دلیل بزرگ بودن بخش *melon* در سر این جانوران، سر آن‌ها شکلی گرد به خود گرفته است.

## منابع

رده:پستانداران آسیا
رده:پستانداران آمریکای شمالی
رده:پستانداران اروپا
رده:جانوران جنوب‌شرق آسیا
رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمبود داده
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:سرده‌های پستانداران
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:پستانداران جهان‌میهنی
نزدک-۱۰۰

بندانگشتی|250px

**نزدک-۱۰۰**  شاخص بازار سهام است که شامل بزرگترین ۱۰۰ شرکت غیرمالی نزدک می‌شود. وزن شاخص هر شرکت بر اساس میزان سرمایهٔ آنها تعیین می‌شود. شرکت‌های مالی در این فهرست قرار ندارند و شرکت‌های خارج آمریکا در آن هستند.

## استانداردهای لازم
نزدک سالها استانداردهایی را برای حضور کمپانی‌ها در لیست نزدک-۱۰۰ تعیین نموده‌است، که هر شرکت پیش از کسب مجوز ورود به این لیست بایستی به این سطح از استانداردها نائل گردد.
* حضور انحصاری در نزدک
* مشارکت حداقل ۲ ساله در لیست‌های نزدک
* داشتن میانگین سهام حداقل ۲۰۰٬۰۰۰ سهم در هر روز
* عدم داشتن هرگونه سابقهٔ ورشکستگی
* به روز بودن در ارائه گزارش‌های مالی سه‌ماه و سالانهٔ خود

شرکت‌هایی که در زمینه‌های مختلف فعالیت دارند، فقط می‌توانند یکی از زمینه‌های فعالیت‌شان را در این لیست ارائه دهند، که طبعاً شرکت‌ها زمینه‌ای را انتخاب می‌کنند که در آن توانمندتر هستند.

## جستارهای وابسته
* فایننشل تایمز
* فرچون ۵۰۰
* فورچون جهانی ۵۰۰
* فوربز جهانی ۲۰۰۰
* اس اند پی ۵۰۰
* نزدک
* نزدک مرکب
* فهرست شرکت‌ها بر پایه درآمد

## منابع
* NASDAQ 100

## پیوند به بیرون
* نزدک
* شاخص نزدک-۱۰۰

رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار هنگ کنگ
رده:شاخص‌های بازار سهام آمریکا
رده:شرکت‌های شاخص نزدک-۱۰۰
رده:فهرست شرکت‌ها بر پایه درآمد
رده:نزدک
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در نزدک
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۵ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
شاخص بازار سهام

بندانگشتی|یک مرد درحال دیدن شاخص سهام مرد دیگرمرد می‌گوید:نمودار شاخص سهام شما حالم را خیلی بهتر می‌کند
**شاخص** یک معیار آماری است که تغییرات در یک اقتصاد یا بازار بورس را نشان می‌دهد. در مورد بازارهای مالی، شاخص یک سبد فرضی از همه سهامی است که در آن بازار خریدوفروش می‌شود و میانگین تغییرات قیمت همه سهام را نشان می‌دهد. روش اندازه‌گیری هر شاخص، منحصر به همان شاخص است و نمی‌توان رقم کنونی یک شاخص را با شاخصی دیگر مقایسه کرد؛ بنابراین برای مقایسه دو شاخص مختلف بهتر است درصد تغییرات شاخص‌ها را نسبت به‌روز یا ماه پیش باهم مقایسه کرد، نه عدد کنونی آن‌ها را. از شاخص کل و دیگر شاخص‌های بورس اوراق بهادار تهران می‌توان برای سنجش عملکرد سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری استفاده کرد.

**شاخص بازار سهام** روشی برای اندازه‌گیری بخشی از بازار سهام است. این شاخص بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است. بنابر فرمول طراحی‌شده تغییر قیمت شرکت‌های بزرگتر که در عین حال سرمایه بیشتری نیز دارند؛ بر نوسان شاخص تأثیر بیشتری می‌گذارد. در هر بازار بورس اوراق بهاداری می‌توان بنابر نیاز و کارایی شاخص‌های بسیاری را تعریف و محاسبه نمود.

افزایش شاخص کل، کلاً به‌معنی سودآوری همه سهام موجود در بورس نیست و نیز، این مسئله کاهش شاخص کل هم به‌معنی زیان در کل سهام موجود در بورس نمی‌باشد. یکی از مهم‌ترین مسائل در سرمایه‌گذاری در بورس تشکیل سبد سهام است. سرمایه‌گذاران باید از هر صنعتی یک نوع از سهام آن صنعت را در سبد خود داشته باشند.

## منابع


رده:بازار سهام
رده:شاخص‌های بازار سهام
مزار اسکندر (همدان)

**مزار اسکندر** در شهر همدان خیابان نظربیک، نزدیک تپه هگمتانه قرار داشته‌است. در محلی در دامنهٔ جنوبی تپه مزبور مشرف به رود الوسجرد و در کنار کلیسای ارامنه اتاقی که به دخمه شبیه است، به نام مزار اسکندر معروف بوده‌است. در خصوص صاحب قبر برخی آن را متعلق به سردار اسکندر مقدونی، هفستیون که در همدان درگذشته، می‌دانند.

مزار در داخل اتاقی به عرض ۲ متر و ارتفاع ۳ متر بدون ضریح و درب ورودی بوده‌است. این بنا تا سال ۱۳۶۵ شمسی پابرجا و در داخل دیوار خانه‌ای مورد نذر و نیاز حاجتمندان بود، ولی بر اثر خرابی کوچه، بنا از بین رفت و در حال حاضر هیچ‌گونه آثاری از مزار دیده‌نمی‌شود. سنگ مزار به طول ۱ و نیم و عرض ۸۰ سانتیمتر در داخل اتاقک قرار داشته و دو پنجرهٔ کوچک جهت حاجتمندان در دیوار نصب و نیارمندان از پنجرهٔ مشبک طلب حاجت و ادای نذر می‌کردند.
  
## پانویس
 

## منابع
* 

* 

رده:همدان
خواب‌های دنباله‌دار

***خواب‌های دنباله‌دار*** فیلمی برای کودکان محصول سال ۱۳۸۸ به کارگردانی پوران درخشنده است. پانته‌آ بهرام، علی‌رضا خمسه، مهران احمدی، فرشته صدرعرفایی از بازیگران آن هستند.

## داستان فیلم
داستان این فیلم در مورد دختری است به نام ریحانه( آرمیتا مرادی )که می خواست فردا امتحان بدهد. شب در خواب می بیند که معلمشان تصادف می‌کند. او از خواب می پرد و روز بعد موقع امتحان معلمشان خانم همتی سر کلاس نیامد و ریحانه ناراحت پیش خانم مدیر می‌رود و قضیه خواب با جزئیات کامل را می گوید و آن‌ها وقتی با خانه میترا همتی تماس میگیرند معلوم می‌شود که همه جریانات درست است. ولی اثری از خانم همتی پیدا نمی‌کنند ولی وقتی دوباره ریحانه به خواب می‌رود دوباره ادامه خواب را می بیند که خانم همتی تصادف نکرده ولی با پیرزنی برخورد می‌کند و پای پیرزن مجروح می‌شود و مجبور می‌شود که وسایل پیرزن را به همراهش تا خانه‌شان ببرد. پیرزن در آپارتمانی زندگی می‌کرد که نگهبان آن دختری داشت که ناقص بود و مدرسه خانم همتی آن را قبول نمی‌کرد و آن دختر را بیرون کرده بودند. دختر از آن‌ها خیلی ناراحت بود. موقعی که خانم همتی وسایل پیرزن را تحویل داد و خواست برگردد آن پله‌های سقوط می‌کند و به طبقه همکف می افتد و بیهوش می‌شود و آن دختر ناقص او را می برد و می بینند. از طرفی ریحانه با پلیس همکاری می‌کرد و به خواب می رفت و از ادامه ماجرا با خبر می شد. در پایان خانم همتی که دید دختر آن را بسته و بسیار از آن‌ها ناراحت است وقتی دختر او را آزاد کرد او برگشت و به دختر درس داد.
## بازیگران

## افتخارات
* نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین عکس صحنه بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر
* تقدیر هیئت داوران از جواد جلالی در بخش بهترین عکس صحنه بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر
* پروانه زرین بهترین عکس فیلم به جواد جلالی در بیست و پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه پوران درخشنده
* سوره سینما
* خواب‌های دنباله دار در سلام سینما

رده:فیلم‌ها به کارگردانی پوران درخشنده
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌های کودکان
به عجیبی مردم

***به عجیبی مردم***  یک مجموعه تلویزیونی با موضوع همجنسگرایی از شبکه شوتایم بود که از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ در آمریکا و کانادا پخش می‌شد.

## خلاصه داستان
داستان این سریال دربارهٔ چند دوست همجنسگرا است که در شهری به نام پیتزبورگ زندگی می‌کنند، همراه با فراز و نشیب‌هایی در زندگیشان، روابط عشقی، ماجراجویی‌ها و بلند پروازی‌های هر یک از آنان و ...

## قسمت‌ها و فصل‌ها
این سریال در ۵ فصل و ۸۴ قسمت ساخته شده و زمان هر قسمت بین ۴۴ تا ۵۸ دقیقه متغیر بود.

## بازیگران
رندی هریسون، هل اسپارکس، میشل کلونی، رابرت گنت، تیا گیل و گیل هارولد برخی از بازیگران اصلی این سریال بودند.

## حاشیه‌ها و جوایز
این مجموعه براساس مجموعه‌ای تلویزیونی با نامی مشابه که از ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۰ در بریتانیا پخش می‌شد ساخته شده است.

رده:ایدز در تلویزیون
رده:برنامه‌های تلویزیونی آمریکایی مرتبط با ال‌جی‌بی‌تی
رده:برنامه‌های تلویزیونی به زبان انگلیسی
رده:برنامه‌های تلویزیونی درباره همجنس‌گرایی مردانه
رده:برنامه‌های تلویزیونی کانادایی مرتبط با ال‌جی‌بی‌تی
رده:برنامه‌های تلویزیونی مربوط به همجنس‌گرایی زنانه
رده:مجموعه‌های تلویزیونی آمریکایی آغازشده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی آمریکایی برگرفته از مجموعه‌های تلویزیونی بریتانیا
رده:مجموعه‌های تلویزیونی آمریکایی پایان‌یافته در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی برادران وارنر
رده:مجموعه‌های تلویزیونی تولیدشده در تورنتو
رده:مجموعه‌های تلویزیونی درام آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی درام چندفصلی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی سی‌بی‌اس
رده:مجموعه‌های تلویزیونی کانادایی آغازشده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی کانادایی پایان‌یافته در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی کمدی آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی کمدی-درام آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی کمدی-درام کانادایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی مرتبط با دوجنسگرایی
رده:نمایش‌های تلویزیونی واقع‌شده در پیتسبرگ
رده:برنامه‌های تلویزیونی آمریکایی به زبان انگلیسی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی تولیدشده توسط پارامونت تله‌ویژن
معبد چانگو ناراین

**چانگو نارایَن**  معبدی تاریخی در نپال است که بر فراز تپه‌ای در شرق دره کاتماندو، در حدود ۶ کیلومتری شمال باکته‌پور و ۲۲ کیلومتری کاتماندو واقع شده‌است. این معبد دو سقفه را قدیمی‌ترین معبد ویشنو در درهٔ کاتماندو می‌دانند که تاریخ ساختش به  سدهٔ چهارم میلادی می‌رسد و بسیاری از مجسمه‌های سنگی آن متعلق به دوران پادشاهی لیچاوی (سده‌های ۴ تا ۹ میلادی) است. این معبد در طول تاریخ به‌دلیل بروز آتش‌سوزی‌ها و زمین‌لرزه‌هایی که منجر به صدمه‌دیدن آن می‌شد به‌طور مرتب مورد بازسازی و نوسازی قرار گرفته‌است و بنای کنونی آن به سال ۱۷۰۲ برمی‌گردد که پس از آتش‌سوزی‌ای دوباره بازسازی شد. این معبد در سال ۱۹۷۹ به عنوان یکی از ۷ میراث فرهنگی درهٔ کاتماندو وارد فهرست میراث جهانی یونسکو گردید.

معبد چانگو ناراین به ویشنو، خدای هندوها پس از تجسمش در کالبد نارایان تقدیم شده و غیر هندوها اجازهٔ ورود به داخل معبد اصلی را ندارند، اما می‌توانند برای دیدن تزئینات چوبی و سنگ‌کاری‌های خارج از ساختمان معبد وارد حیاط آن شوند.

معبد اصلی چانگو ناراین شامل پاگودایی دوردیفه با معماری نِوایی زیبایی  است که در حیاطی چهارگوش واقع شده و  دو استراحتگاه مذهبی موسوم به دارامشالای دوطبقه آن را احاطه کرده‌اند. سقف بالایی معبد از مس زراندود و سقف پایینی از سفال‌های قرمزرنگ پوشیده‌شده و  استرات‌هایی چوبی با تزئینات حکاکی‌شده و نقش‌هایی از خدایان، خردمندان و قدیسان  این دو سقف را نگاه داشته‌اند. در چهار طرف سازه، درهایی چوبی که استادانه ساخته‌شده‌اند قرار دارد و مجسمه‌هایی سنگی از شیرها و شیردال‌ها به محافظت از هر در قرار داده شده‌اند.

## نگارخانه

پرونده:ChaNaTe03.jpg|یکی از ورودی‌های معبد
پرونده:ChaNaTe05.jpg|شیر نگهبان ورودی معبد
پرونده:ChaNaTe06.jpg|فیل‌های نگهبان یکی از ورودی‌های معبد


## منابع

رده:فرهنگ در نپال
رده:معبدهای هندوها در نپال
رده:میراث جهانی در نپال
رده:معبدهای ویشنو
رده:میراث فرهنگی نپال
کلیس

**کلیس راجرز**  (زاده ۲۱ اوت ۱۹۷۹) که بیشتر با نام **کلیس** شناخته می‌شود، خواننده و ترانه‌سرای آمریکایی است. او تاکنون برنده جوایزی همچون بریت اواردز، کیو اوردز و ان ام ای اواردز شده و ۲ بار هم نامزد جایزه گرمی شده است.

## منابع

[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kelis&oldid=454465706]
سایت رسمی کلیس

رده:آشپزان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد آمریکایی چینی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی منهتن
رده:اهالی هارلم (نیویورک)
رده:برندگان جایزه بریت
رده:ترانه‌پردازان اهل نیویورک (ایالت)
رده:خوانندگان اهل نیویورک
رده:خوانندگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان زن پاپ اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان زن سده ۲۱ (میلادی)
رده:خوانندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان سول اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان معاصر آر اند بی آمریکایی
رده:خوانندگان نئو سول
رده:خوانندگان هیپ‌هاپ اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خواننده-ترانه‌پردازان پاپ اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خواننده-ترانه‌پردازان ریتم اند بلوز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خواننده-ترانه‌پردازان زن آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:زادگان ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:زنان اهل ایالات متحده آمریکا در موسیقی الکترونیک
رده:زنان در موسیقی الکترونیک
رده:زنان در موسیقی هیپ هاپ
رده:زنان نویسنده کتاب آشپزی
رده:قربانیان خشونت خانگی
رده:موسیقی‌دانان پورتوریکویی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان چینی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان دنس اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دان‌های هیپ هاپ زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان کتاب آشپزی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان اینترسکوپ رکوردز
رده:هنرمندان جایو رکوردز
رده:هنرمندان نینجا تیون
رده:هنرمندان ویرجین رکوردز
رده:ترانه‌پردازان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان اریستا رکوردز
رده:آفریقایی‌تبارهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد آمریکایی آسیایی‌تبار
رده:خواننده-ترانه‌پردازان اهل نیویورک (ایالت)
رده:زنان خواننده سده ۲۰ (میلادی) آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان زن سده ۲۱ (میلادی) آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
گورستان پارتی همدان

**گورستان پارتی** در محوطهٔ شیر سنگی در شهر همدان است. به دنبال کشف اتفاقی یک تابوت سفالی، در سال‌های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ شمسی عملیات کاوش توسط هیأت باستان‌شناسی ایران در محوطهٔ شیر سنگی به سرپرستی آقای آذرنوش شروع شد. آثار مکشوفه شامل یک گورستان اسلامی و یک گورستان مربوط به دورهٔ ساسانی بود. گورستان اسلامی به دلیل عمق زیاد گورهای حفر شده، در موارد متعددی بقایای گورهای قدیمی را منهدم و از بین برده‌بود.

در فصل اول حفاری ۱۴ تدفین مشتمل بر ۷ تدفین در تابوت‌های سفالی، ۴ تدفین درون خمره، دو تدفین طاقباز و یک تدفین چمباته‌ای بدون تابوت به دست آمد. تابوت‌های استفاده شده، در نوع شمال شرقی همگی بیضی شکل با پوششی از تخته‌سنگ‌های نازم و فرم تابوت‌های نوع جنوب غربی منطبق با خطوط بدن اجساد بود و پوشش آن‌ها از تخته سنگ‌های نازک متفاوت با گروه قبل یا پوشش سفال و سنگ به صورت توأم بود.

در فصل دوم کاوش‌های  این گورستان در سال ۱۳۵۴ شمسی، جمعاً ۵۱ گور کاوش شد که ۳۱ نوع تدفین طاقباز بدون تابوت، ۱۱ تدفین چمباته، ۵ تدفین در تابوت و ۲ تابوت سفالی و یک تدفین بدون تابوت در هر یک دو اسکلت قرار داشت. کشف دو سکه از مهرداد یکم حدود ۱۷۵ پیش از میلاد و فرهاد دوم ۱۲۹ میلادی ثابت کرد که برخی از این تدفین‌ها مربوط به اوایل دوره اشکانی است.

وضعیت تاریخ گذاری گورستان شیر سنگی همدان چنین است:
* تدفین‌های چمباته‌ای مربوط به حدود ۴۰۰ پیش از میلاد اواخر دورهٔ هخامنشی.
* تدفین‌های با تابوت، بدون تابوت یا با پوشش خمره‌ای که سر اجساد در جنوب غربی قرار دارند، مربوط به دوران سلوکی.
* تدفین‌های با تابوت، بدون تابوت یا با پوشش خمره‌ای که سر اجساد در شمال شرقی واقع شده مربوط به نیمهٔ اول دوران اشکانی.

بدین ترتیب این گورستان به مدت ۲۰۰ سال مورد استفاده بوده و این سه روش تدفین بیانگر به وجود آمدن و گسترش سه جریان مذهبی متفاوت است که طی این دو سده جامعهٔ آن روز همدان را متأثر ساخته بود.

## پانویس

## منبع
* 

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان همدان
رده:جاذبه‌های گردشگری استان همدان
رده:گورستان‌های همدان
رده:معماری دوره اشکانیان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
قله شاه‌نشین

**قلهٔ شاه‌نشین** یکی از قله‌های واقع در کوهستان الوند است و ۳۴۵۰ متر ارتفاع دارد. در جنوب غربی قله کلاه‌قاضی قلهٔ شاه‌نشین بزرگ قرار دارد. یکی از مسیرهای صعود به این قله از شهر تویسرکان است. دیگر مسیر صعود، از سمت روستای سیمین همدان و ییلاق عرب خان به سوی خط الراس کلاه قاضی تا شاهنشین است. این قله پس از قله کوبُری، قله یخچال، قله کلاه قاضی و قله دائم برف، پنجمین قله مرتفع قلل کوهستان الوند به‌شمار می‌آید.

دسترسی به این قله، از پناهگاه الغدیر تویسرکان با حدود یک ساعت کوه‌پیمایی میسر است.

## پانویس

## منبع
* 

رده:کوهستان الوند
رده:کوه‌های استان همدان
قله کلاه‌قاضی

جایگزین=کلاه قاضی|بندانگشتی

**قلهٔ کلاه‌قاضی** یکی از قله‌های واقع در کوهستان الوند است و۳۵۰۰ متر ارتفاع دارد. این قله سومین قله مرتفع کوهستان الوند است. در ادامهٔ رشته کوه الوند به سمت جنوب شرقی و بعد از قله یخچال‌صاحب، قلهٔ کلاه‌قاضی در فاصلهٔ ۹ کیلومتری جنوب غربی روستای سنگی ورکانه قرار دارد. این قله در حوزه شهرستان همدان قرار دارد و دامنه های شمالی آن پر برف و خوش آب و هوا است. علت نامگذاری این قله، به علت شباهت آن به کلاه قاضی های دوره عباسی است. راه صعود به این قله پس گذر از روستای چشین، ابرو و سیمین همدان است که به ییلاق عرب خان و مسیر صعود به قله منتهی می شود.

دیگر راه صعود به این قله از طریق ، به سمت پناهگاه الغدیر است .اگر تمایل سعود به قله کلاه قاضی را دارید از روستای ارزانفود سمت شرقی قله هم گزینه مناسبی میباشد .با سعود به قله کلاه قاضی میتوانید از پوشش گیاهی منحصر به فردی که خواص دارویی بسیاری دارند استفاده کنید 

## پانویس

## منبع
* 

رده:کوهستان الوند
رده:کوه‌های استان همدان
دره حیدره

**درهٔ حیدره** یکی از دره‌های واقع در کوهستان الوند است و در حاشیهٔ غربی شهر همدان، بین دره عباس‌آباد و درهٔ وسیع و کم‌عمقی به نام دره فخرآباد قرار دارد و از دره‌های خوش آب و هوا و باصفای استان همدان است. مسیر دسترسی به درهٔ حیدره، از طریق میدان مدرس به سمت دانشکده کشاورزی و در ادامه به دره حیدره از طریق مسیر آسفالته است. این دره از باغات میوه و زمین‌های زراعتی پوشیده‌شده و در کف دره رودخانه‌ای در جریان است که به رود قره‌چای متصل می‌پیوندد. روستاییان حیدره به دامداری و زنبورداری نیز اشتغال دارند و عسل حیدره در همدان از شهرت خاصی برخوردار است.  

## پانویس

## منبع
* 

رده:کوهستان الوند
پاراسنتز

[بندانگشتی|250px|پاراسنتز (توراکوسنتز) [پرده جنب|پلورال (جنب) سمت چپ]]
**پاراسنتز**  یا مایع‌کِشی، در پزشکی روشی برای نمونه‌گیری یا خارج نمودن (درناژ) مایع از یکی از حفره‌های بدن و به‌خصوص از حفره شکمی است. گاهی به صورت تخصصی واژه‌های توراکوسنتز یا توراسنتز (زهکشی سینه) و پریکاردیوسنتز (زهکشی پریکارد) به‌کار می‌روند. تخلیهٔ مایع غیرطبیعی از حفرهٔ شکم را، کشیدن مایع شکم می‌گویند.

## کاربرد
پاراسنتز در درمان یا تشخیص‌های پزشکی کاربردهای زیر را دارد:
* کاستن از فشار شکمی در موارد آسیت
* تشخیص وجود باکتری عامل پریتونیت و عفونت‌های مشابه
* تشخیص متاستاز سرطان
* تشخیص خونریزی در فضای صفاقی پس از یک تروما
* کاهش فشار کرهٔ چشم در موارد خاص مثل گلوکوم

## پاراسنتز در آسیت
یک روش ساده که در مطب انجام گرفته و بدون خطر است هرچند درصد بسیار کوچکی از احتمال ایجاد عفونت به‌علت خونریزی بیش از حد یا سوراخ شدن روده وجود دارد که برخی از این خطرات را می‌توان تا حد زیادی با استفاده از کنترل جهت سوزن با استفاده از دستگاه سونوگرافی (فراصوت) به حداقل رساند.

بیمار باید قبل از عمل، ادرار کرده یا با استفاده از فولی، مثانه را تخلیه کرد. موقعیت بیمار در تخت با سر بالا در ۴۵ درجه اجازه می‌دهد تا مایع در قسمت تحتانی شکم تجمع یابد. پس از ضدعفونی کردن سطح شکم با محلول ضدعفونی‌کننده و بی‌حسی موضعی، پزشک با وارد کردن یک سوزن (همراه با یک غلاف پلاستیکی) ۲ تا ۵ سانتیمتر درون صفاق و سپس خارج کردن سوزن از غلاف پلاستیکی اجازه می‌دهد تا تخلیهٔ مایع انجام شود. مایع را می‌توان با کمک نیروی جاذبه یا با اتصال به یک بطری خلاً خارج کرد. حداکثر تا یازده لیتر از مایع ممکن است طی عمل خارج شود. اگر درناژ مایع بیش از ۵ لیتر است، بهتر است به منظور جلوگیری از افت فشار خون بیمار، سرم وریدی آلبومین تجویز گردد. این روش بدون درد است و بیمار نیاز به هیچ نوع آرام‌بخشی ندارد و اگر سرگیجه ندارد با کنترل فشار خون می‌تواند مرخص شود.

## شرایط منع شده
در حالت‌های زیر به‌علت خطر خونریزی نباید پاراسنتز انجام شود:
* پی‌تی خون> ۲۱ ثانیه
* ای‌ان‌آر> ۱٫۶
* شمارش پلاکت <۵۰۰۰۰ میلی‌متر مکعب

## منابع

رده:تشخیص دام‌پزشکی
رده:رادیولوژی مداخله‌ای
رده:سازوکار دستگاه گوارش
ویکی‌پدیای ونتی

**ویکی‌پدیای ونیزی (ونتی)**، نسخه زبان ونیزی وب‌گاه ویکی‌پدیا است.

این دانشنامه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ با بیش‌از ۹,۱۰۰ مقاله در رده صدونهم‌ ویکی‌پدیاها قرار گرفته‌است.

## پیوند به بیرون
* ویکی‌پدیای ونیزی

## منابع

* فهرست و آمار ویکی‌پدیاها فراویکی نسخه فارسی

رده:زبان‌های رومی
ونیزی
دره دیوین

**درهٔ دیوین** یا **دیویجین** یکی از دره‌های واقع در کوهستان الوند است و در حاشیهٔ جنوبی شهر همدان و غرب دره مرادبیگ و به موازات آن قرار دارد. امتداد دره از شمال غربی به جنوب شرقی و انتهای آن به دامنه کوه‌های معروف چهارقله می‌رسد. دو چشمه از چشمه‌های معروف رشته کوه الوند به نام‌های چشمه قاضی و چشمه ملک، در چمن‌زارهای مشرف به این دره جاری هستند. در دامنهٔ این دره، دهکدهٔ قدیمی نیز به همین نام **روستای دیوین** قرار دارد.

کار اصلی روستاییان دره، باغداری است و پرورش درختان میوه مانند زردآلو، گیلاس، آلبالو، گردو و بادام رایج است. شغل دیگر آن‌ها، گاوداری است و بعضی هم به استخراج سنگ لاشه و سیاه رنگی به نام سنگ فولای از معادن دامنهٔ غربی دره اشتغال دارند که به علت استحکام و زیبایی آن از بهترین سنگ‌های ساختمانی محسوب می‌شود.

دیوین (یا همان دیویجین) به علت طبیعت بکر و خاص روزانه دارای گردشگران و کوهنوردان بسیاری است. مردم دیوین مردمی مهمان‌نواز و مردمی از ریشه ایل بزرگ بختیاری‌های هفت‌لنگ با لهجهٔ بختیاری هستند که در زمانهای بسیار دور به همدان مهاجرت نموده‌اند و سپس با منشعب شدن در سه منطقه فعلی همدان (ابرو، محله بختیاریها و دیویجین) سکنی گزیده‌اند. بسیاری از ساکنین در طول سه دهه اخیر اغلب به شهر مهاجرت کرده‌اند. در دو سوی این روستا و در دامنه تپه‌های مشرف به روستا، بقایای دیواری که گویا به صورت حصاری در اطراف روستا بوده است، هنوز دیده می‌شود. دارا بودن محیطی چشم نواز و آرام در این روستا در سالهای اخیر باعث هجوم بسیار خریداران باغ و تغییر فضای سبز روستا به ویلا و … جهت سکونت گاه‌های ییلاقی و ورود بیش از حد وسایل نقلیه تا حتی دامنه‌های کوه شده است.

## منابع

* 

رده:کوهستان الوند
ویکی‌پدیای ییدیش

**ویکی‌پدیای ییدیش** نسخه زبان ییدیش وبگاه ویکی‌پدیا است.

این دانشنامه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ با بیش‌از ۹٬۰۰۰ مقاله در رده صدویازدهم ویکی‌پدیاها قرار گرفته‌است.

## پیوند به بیرون
* [//yi.wikipedia.org/wiki/ ویکی‌پدیای ییدیش]

## منابع

* [//meta.wikimedia.org/wiki/فهرست_ویکی‌پدیاها فهرست و آمار ویکی‌پدیاها] فراویکی نسخه فارسی

رده:دانشنامه‌های یهودی
رده:رسانه‌های زبان ییدیش
رده:زبان ییدیش
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
ییدیش
ویکی‌پدیای گالیک اسکاتلندی

**ویکی‌پدیای گالیک اسکاتلندی**، نسخه زبان گالیک اسکاتلندی وب‌گاه ویکی‌پدیا است.

این دانشنامه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ با بیش‌از ۸٬۴۰۰ مقاله در رده صدودوازدهم ویکی‌پدیاها قرار داشت. در ۱۹ مه ۲۰۱۲ همراه با ویکی‌پدیای تاجیکی از مرز ۱۰٫۰۰۰ مقاله گذشت و در رده صدویازده ویکی‌پدیاها قرار گرفت.

## پیوند به بیرون
* ویکی‌پدیای گالیک اسکاتلندی

## منابع

* فهرست و آمار ویکی‌پدیاها فراویکی نسخه فارسی

گالیک اسکاتلندی
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:دانشنامه‌های اسکاتلند
ویکی‌پدیای یاکوتی

**ویکی‌پدیای یاکوتی**، نسخه زبان یاکوتی وبگاه ویکی‌پدیا است.

این دانشنامه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ با بیش‌از ۷٬۸۴۰ مقاله در رده صدوپانزدهم ویکی‌پدیاها قرار گرفته‌ است.

## پیوند به بیرون
* ویکی‌پدیای یاکوتی

## منابع

* [//meta.wikimedia.org/wiki/فهرست_ویکی‌پدیاها فهرست و آمار ویکی‌پدیاها] فراویکی نسخه فارسی

یاکوتی
دره شهرستانه

**درهٔ شهرستانه** یکی از دره‌های واقع در کوهستان الوند است. این دره از زمین های آبرفتی روستای اشتران آغاز و در امتداد جادهٔ قدیمی همدان به تویسرکان از طریق گنج‌نامه، به روستای سی‌سانه، قلعه استیجان و قلعه تیمیجان و در انتها در بلندترین قسمت به روستای شهرستانه ختم می‌شود. امتداد این دره به جهت شمال شرقی به جنوب غربی است. برفراز درهٔ شهرستانه دو قله معروف قله کلاغ‌لان و قله دائم‌برف قرار گرفته‌اند و شیارهای متعددی از دامنه‌های دره به عمق آن کشیده شده و هر یک دره‌ای باصفا و پر آب و علف را شکل داده‌اند. خرم‌رود در این دره جریان دارد. ارتفاعات بالا دست مشرف به انتهای دره از زیستگاه‌های عمدهٔ کبک محسوب می‌شود. غار شهرستانه در انتهای این دره واقع شده‌است. اهالی روستاهای دره شهرستانه بیشتر به زراعت و باغداری می‌پردازند و خشکبار از جمله فرآورده‌های باغات این دره است.

## پانویس

## منبع
* 

رده:کوهستان الوند
شورای قانونگذاری نیو ساوت ولز

**شورای قانونگذاری نیو ساوت ولز**  یکی از دو پارلمان نیو ساوت ولز در استرالیا می‌باشد. پارلمان دیگر قانونگذاری نیو ساوت ولز، انجمن قانونگذاری نیو ساوت ولز است. ساختمان هر دو پارلمان در پایتخت استرالیا در سیدنی جای دارد.

## جستارهای وابسته
* قوه مقننه (قوه قانونگذاری)

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۲۳ (میلادی) در استرالیا
رده:مجلس نیو ساوت ولز
ویکی‌پدیای ازبکی

**ویکی‌پدیای ازبکی**، نسخه زبان ازبکی وبگاه ویکی‌پدیا است.

ویکی‌پدیای ازبکی، هم‌اکنون ،  کاربرِ ثبت‌نام‌کرده،  مدیر، و **** مقاله دارد و در رده پنجاه‌وسوم ویکی‌پدیاها قرار گرفته‌است.

## پیوند به بیرون
* [//uz.wikipedia.org/wiki/ ویکی‌پدیای ازبکی]

## منابع

* [//meta.wikimedia.org/wiki/فهرست_ویکی‌پدیاها فهرست و آمار ویکی‌پدیاها] فراویکی نسخه فارسی

رده:دانشنامه‌های ازبکی‌زبان
رده:رسانه‌های ازبکی‌زبان
رده:زبان ازبکی
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۳ (میلادی)
ازبکی
رده:ویکی‌پدیاهای ترکی‌زبان
نیروی هوایی دماغه کاناورال پایگاه پرتاب ۳۴

**نیروی هوایی دماغه کاناورال پایگاه پرتاب ۳۴**  یا (LC-34) یک پایگاه پرتاب (پایگاه پرتاب‌کننده) در دماغه کاناورال ایالت فلوریدا در ایالات متحده آمریکا است. *(LC-34)* برگرفته از نخست دو واژه انگلیسی *Launch Complex* به معنای *پایگاه پرتاب* است و *۳۴* نیز شماره این پایگاه پرتاب است. (LC-34) و دوقلوی آن در شمال این پایگاه یعنی (LC-37) که به دست ناسا برای پرتاب برنامه آپولو، ساترن ۱، موشک، ساترن IB از سال ۱۹۶۱ میلادی تا ۱۹۶۸ میلادی به‌کار گرفته می‌شد؛ هم چنین این پایگاه پرتاب برای آپولو ۱ که فضانوردان گاس گریسام، ادوارد وایت، راجر چافی را همراه خود داشت؛ به‌کار گرفته شد.

## نگارخانه

File:Apollo 1 launch site 2009.jpg|


## جستارهای وابسته
* موشک
* ناسا
* برنامه آپولو

## منابع

رده:آپولو ۱
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۱ (میلادی) در فلوریدا
رده:پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال
رده:پایگاه‌های پرتاب موشک در ایالات متحده آمریکا
رده:مأموریت‌های آپولو
رده:موشک و راکت
رده:ناسا
دنیل گریسن برینتون

بندانگشتی|200px|دنیل گریسون برینتون**دنیل گریسن بریتون**(زادهٔ ۳ مهٔ ۱۸۳۷- مرگ ۳۱ ژوئیهٔ ۱۸۹۹) باستان‌شناس و نژادشناس آمریکایی بود.

وی در ۱۸۵۸ میلادی تحصیلاتش را در دانشگاه ییل به انجام‌رساند و سپس دو سالی هم در دانشگاه توماس جفرسون درس‌خواند. آنگاه برای آموختن بیشتر به پاریس و هایدلبرگ رفت. در جریان جنگ داخلی آمریکا به اتحاد شمال پیوست، ولی در گیرودار نبرد دچار گرمازدگی شد و این بیماری در آینده نیز او را سخت آزار داد، آنچنانکه وی توانایی سفر به سرزمین‌های گرمسیر را نداشت.این بیماری در آیندهٔ فعالیت‌های نژادشناسانهٔ وی اثر ناخوشایندی گذارد.

پس از جنگ بریتون وی در پنسیلوانیا به پزشکی پرداخت و چندی هم در فیلادلفیا به پیشهٔ ویرایشگری و گزارش خبرهای پزشکی و جراحی می‌پرداخت. در ۱۸۸۴ وی در آکادمی علوم طبیعی در فیلادلفیا استاد باستان‌شناسی و نژادشناسی گردید. همچنین برینتون دو سال پس از آن استاد زبان‌شناسی و باستان‌شناسی در دانشگاه پنسیلوانیا گردید و تا زمان مرگ هم این جایگاه را دارا بود.

وی عضو چندین انجمن علمی از جمله جمعیت سکه‌شناسی و عتیقهشناسی فیلادلفیا، جامعه فولکور آمریکا، مجمع فیلسوفان آمریکا و انجمن پیشبرد علوم آمریکا بود.

برینتون مدافع نژادگرایی علمی بود. او همچنین در واپسین سال‌های زندگیش یک آنارشیست هم بود و در ۱۸۹۷ با پطر کروپوتکین آنارشیست نامی دیدار داشت.

## منابع

Wikipedia contributors, "Daniel Garrison Brinton," Wikipedia, The Free Encyclopedia, //en.wikipedia.org/w/index.php?title=Daniel_Garrison_Brinton&oldid=429800979 (accessed October 10, 2011).

رده:آنارشیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:انسان‌شناسان آمریکای میانه
رده:اهالی شهرستان چستر، پنسیلوانیا
رده:باستان‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پزشکان اهل پنسیلوانیا
رده:پزشکان نظامی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:تاریخ‌نگاران آمریکای میانه
رده:تاریخ‌نگاران اهل پنسیلوانیا
رده:جراحان جنگ داخلی آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ییل
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در آلمان
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در فرانسه
رده:زبان‌شناسان زبان‌های آلگی
رده:زبان‌شناسان زبان‌های بومی قاره آمریکا
رده:نژادشناس‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نژادگرایی علمی
دماغه

[بندانگشتی|350px|[دماغه کورن‌وال در انگلستان]]
**دماغه**  به پیشروی خشکی در آب گویند. برعکس واژه خلیج که به معنای پیشروی آب در خشکی است.

برخی از دماغه‌ها در جهان دارای بلندی هستند.

## فهرست برخی از دماغه‌های سرشناس جهان
### قاره اروپا
**[[انگلستان]]**:
* دماغه کورن‌وال

**[[پرتغال]]**:

### قاره آسیا
**[[روسیه]]**:
* دماغه دژنف
### قاره آفریقا
**[[آفریقای جنوبی]]**:
* دماغه امید نیک
* دماغه آگولاس

### قاره آمریکا
**[[ایالات متحده آمریکا]]**:
* دماغه کاناورال
* دماغه شاهزاده ولز
*دماغه کاد

## جستارهای وابسته
* جغرافیا
* زمین

## منابع

رده:اصطلاحات جغرافیا
رده:جغرافیای ساحلی
رده:جغرافیای طبیعی
رده:دماغه‌ها
رده:واژگان اقیانوس‌نگاری
جسیکا استام

**جسیکا استام**  (زاده ۲۳ آوریل ۱۹۸۶) مانکن کانادایی است. مجله فوربز در سال ۲۰۰۷ استام را جزو ۱۵ سوپرمدل پردرآمد نام برد. درآمد وی ۱٫۵ میلیون دلار در ۱۲ ماه گذشته تخمین زده شد.

## اوایل زندگی
استام در کینکاردین، انتاریو به دنیا آمد و در مزرعه‌ای در کنار شش برادرش بزرگ شد. خانواده وی خانواده‌ای مذهبی است. او در گذشته قصد داشت یک دندانپزشک شود.

جسیکا در کافی شاپی از رستوران‌های تیم هورتون تیم هورتونز کشف شد.

## حرفه

جسیکا در سال ۲۰۰۲ برندهُ مسابقهُ مدل لوس آنجلس شد.

عکاس مشهور استیون میزل Steven Meisel با گرفتن عکس‌هایی از او باعث شد به زودی کمپین‌های تبلیغی بسیاری به جسیکا روی بیاورند.

او در حرفه اش با برندهای مشهور بسیاری از قبیل مارک جی کوبز (Marc Jacobs)، آنا سویی و.... کار کرده‌است حتی مارک جی کوبز کیفی با نام او طراحی کرده‌است.

همکاری او با لاین ویکتوریا سکرت از سال ۲۰۰۶ آغاز شد و در طول یک سال در شصت و چهار نمایش لباس شرکت داشت.

علاوه بر نمایش چهرهُ جسیکا بر مجلات مشهور مد، او چهرهُ (FACE) برند مشهور ادکلن و جواهرات بولگاری (Bulgari) نیز بود.

انتخاب شدن او به عنوان مدل سال ۲۰۱۰ برای برند نینا ریچی (Nina Ricci) و تبلیغات آن از دیگر موفقیت‌های جسیکا است.

صورت جسیکا از جمله صورت‌های عروسکی در دنیای مد است و همراه با دیگر مدل‌هایی مانند هثر مارکس ، لی لی کول و لی لی دونالدسون از بچه صورت‌ترین چهره‌های در دوران کاریش محسوب می‌شود. در بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ قبل از ورود اگنس دین و لیندسی ویکسون جسیکا یکی از انتخاب‌های اول برای بیشترین برندها بود.

## زندگی شخصی

در طول زندگی جسیکا با آقایانی مانند Aaron Voros آرون ووروس بازیکن هاکی و Anthony Kiedis از گروه موسیقی فلفل‌های داغ رد هات چیلی پپرز دیده شده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 
* Jessica Stam Photos on Style.com
* Jessica Stam Profile 

رده:افراد زنده
رده:افراد کانادایی آلمانی‌تبار
رده:اهالی شهرستان بروس
رده:زادگان ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:مانکن‌های اهل کانادا
رده:مدل‌های آی‌ام‌جی مادلز
دماغه کاناورال

[بندانگشتی|300px|[نگاره فضایی از دماغه کاناورال]]
**دماغه کاناورال**  دماغه‌ای است در شهر بوارد کانتری ایالت فلوریدا در ایالات متحده آمریکا که در مرکز ایالت فلوریدا و در کنار اقیانوس اطلس جای گرفته است. این دماغه در میان سال‌های ۱۹۶۳ میلادی تا ۱۹۷۳ میلادی با نام **دماغه کندی** نیز شناخته می‌شد. واژه *کاناورال* برگرفته از واژه اسپانیایی *Cañaveral* است.

## جستارهای وابسته
* دماغه
* زمین

## منابع

رده:پایگاه فضایی کندی
رده:پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال
رده:زمین‌چهرهای شهرستان بروارد، فلوریدا
رده:سواحل فلوریدا
رده:فلوریدا
رده:کرانه‌های بروارد، فلوریدا
رده:هدلندز فلوریدا
ساموئل چائو چونگ تینگ

**ساموئل چائو چونگ تینگ** (; زاده ۲۷ ژانویه ۱۹۳۶) فیزیک‌دان آمریکایی است که در سال ۱۹۷۶ برای کشف ذرات زیر اتمی J / ψ، ذره پسی به همراه برتون ریشتر موفق به دریافت جایزه نوبل در فیزیک شد. او محقق اصلی آزمایش طیف‌سنج مغناطیسی است که در ۱۹ ماه مه ۲۰۱۱ در ایستگاه بین‌المللی فضایی نصب شده‌است.

## منابع

* 
* Samuel Ting - MIT Department of Physics 

رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:استادان مؤسسه فناوری ماساچوست
رده:اعضای انجمن پیشبرد علوم آمریکا
رده:اعضای خارجی آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای خارجی فرهنگستان علوم روسیه
رده:اعضای فرهنگستان دانش چین
رده:اعضای فرهنگستان سینیکا
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:افراد آمریکایی تایوانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی چینی‌تبار
رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:افراد زنده
رده:افراد مرتبط با سرن
رده:اهالی ان آربر (میشیگان)
رده:برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:پناهندگان جنگ داخلی چین
رده:دانشمندان چینی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه میشیگان
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در تایوان
رده:زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیزیک‌دانان ذرات
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۱ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای خارجی آکادمی علوم چین
جفت طوسی

انگشتدان|چپ|300پیکسل
بندانگشتی|250 px|جفت توسی، رسم‌شده توسط خود وی
**جفت طوسی** یک سازوکار ریاضی است که خواجه نصیرالدین طوسی آن را کشف کرد و به عنوان بخشی از نظریه سیارات خویش به کار برد.

این سازوکار در ساده‌ترین حالت بدین شرح است که اگر دایره‌ای کوچک داخل دایره‌ای بزرگ‌تر که شعاعی ۲ برابر آن دارد محاط و بر آن مماس شود، با دوران دایره کوچک روی محیط دایره بزرگ، هر نقطه‌ای از دایرهٔ کوچک در مسیر حرکت خود قطری منحصربه‌فرد از دایره بزرگ را رسم می‌کند.

خواجه نصیرالدین طوسی برای اولین بار در قرن ۱۳ میلادی کشف کرد که اگر دایره‌ای داخل دایره‌ای بزرگ‌تر که شعاعی ۲ برابر آن دارد بر آن مماس شود، با دوران دایره کوچک روی محیط دایره بزرگ، هر نقطه‌ای از دایرهٔ کوچک در مسیر حرکت خود قطری منحصربه‌فرد از دایره بزرگ را رسم می‌کند.

## کاربردها
### چرخ‌نگارها
با نشان کردن نقطه ای ثابت در داخل یا خارج دایره کوچک بسته به آن نقطه می‌توان به بیضی‌های جالبی رسید که بعنوان چرخنگار استفاده شده است.
بندانگشتی|چرخ‌نگار با استفاده از ایده خواجه نصیر طوسی

### کاربرد در ماشینها
با تبدیل دوایر طوسی به چرخ‌دنده می‌توان حرکت خطی و دورانی را به هم تبدیل کرد و این اخیراً در ساخت موتورهایی بدون میل لنگ استفاده شده است.

LaHire

## منابع

* علم و تمدن در اسلام ص ۱۷۶
* 

رده:اخترشناسی در جهان اسلام قرون وسطی
رده:حرکت خطی
رده:غلتان‌ها
رده:قضیه‌های هندسی
تنگه هادسن

انگشتی|۲۵۰ پیکسل|موقعیت تنگهٔ هادسون

**تنگه هادسِن** (که در فارسی اشتباهاً تنگه هودسن هم نوشته شده)  واقع در آمریکای شمالی، زبانه‌ای از آب‌های اقیانوس اطلس است که مابین جزیره بافین (نوناووت) و کرانه‌های شمالی کبک در کانادا واقع شده و خلیج هادسن را به دریای لابرادور متصل می‌سازد. این تنگه پیرامون ۸۰۰ کیلومتر طول و بین ۶۵ تا ۲۴۰ کیلومتر عرض داشته و حداکثر ژرفای آن به ۹۴۲ متر می‌رسد. جزیره‌های سالیسبوری و ناتینگهام در ورودی این تنگه از سمت خلیج هادسون واقعند و جزیره‌های رزولوشن و اِجل در ورودی شرقی تنگهٔ هادسون از سمت دریای لابرادور قرار دارند. کشتیرانی در آب‌های آن در اواخر تابستان و اوایل پاییز امکان‌پذیر است و تنها یخ‌شکن‌ها می‌توانند در تمامی طول سال در این گذرگاه به تردد بپردازند.

بخشی از تنگهٔ هادسن در سال ۱۵۷۸ مورد کاوش سر مارتین فوربیشر، دریانورد انگلیسی قرار گرفت اما دیگر مکتشف انگلیسی به‌نام هنری هادسون آنرا به‌طور کامل در سال ۱۶۱۰ گشت و پس از آن این مسیر به یکی از راه‌های اصلی کشتی‌های شرکت هادسنز بی بدل گردید.

## منابع

رده:پهنه‌های آبی جزیره بافین
رده:پهنه‌های آبی خلیج هادسون
رده:تنگه‌های دریایی
رده:تنگه‌های کبک
رده:جزیره بافین
رده:خلیج هادسون
رده:زمین‌چهرهای نورد-دو-کبک
رده:مرزهای کبک
رده:مرزهای نوناووت
نویل فرانسیس مات

**نویل فرانسیس مات** (، زاده ۳۰ سپتامبر سال ۱۹۰۵ - درگذشته ۸ اوت ۱۹۹۶) فیزیک‌دان انگلیسی بود؛ که به همراه جان هاسبروک وان ولک و فیلیپ وارن اندرسن در سال ۱۹۷۷ برای کارهای انجام گرفته در زمینهٔ سیستم‌های مغناطیسی و سیستم‌های نامنظم موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شدند.

## تحصیلات و سال‌های نوجوانی
مات در لیدز در خانواده چارلز فرانسیس مات و لیلیان مری رینولدز، نوه سر جان ریچاردسون، و نوه سر جان هنری پلی، بارونت اول، متولد شد.  خانم رینولدز فارغ التحصیل ریاضیات تریپو کمبریج بود و در کمبریج بهترین ریاضیدان زن سال خود بود.  پدر و مادرش در آزمایشگاه کاوندیش ملاقات کردند، زمانی که هر دو درگیر تحقیقات فیزیک زیر نظر جوزف جان تامسون بودند.
نویل ابتدا در دهکده گیگلزویک، در وست رایدینگ یورکشایر، جایی که پدرش استاد ارشد علوم در مدرسه گیگلزویک بود و  مادرش نیز در مدرسه ریاضیات تدریس می کرد، بزرگ شد. خانواده (به دلیل شغل پدرش) ابتدا به استافوردشایر، سپس به چستر و در نهایت لیورپول نقل مکان کردند، جایی که پدرش به عنوان مدیر آموزش منصوب شد.  مات در ابتدا توسط مادرش در خانه آموزش دید.  در سن ده سالگی، تحصیلات رسمی را در کالج کلیفتون در بریستول آغاز کرد و پس از آن در کالج سنت جان، کمبریج تحصیل کرد، جایی که او ریاضیات تریپو را با نظارت رالف اچ فاولر خواند.

## منابع

* 

رده:استادان دانشگاه بریستول
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:اهالی لیدز
رده:برندگان جایزه نوبل اهل انگلستان
رده:برندگان جایزه نوبل اهل بریتانیا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:برندگان مدال پادشاهی
رده:دارندگان عنوان شوالیه
رده:دانش‌آموختگان کالج سنت جان، کمبریج
رده:درگذشتگان ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
رده:زادگان ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل انگلستان
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:استادان کاوندیش فیزیک
رده:رئیسان انجمن فیزیک
آلبرت هوتوم-شیندلر

200px|بندانگشتی|هوتوم-شیندلر در پیرامون ۱۸۷۰ میلادیژنرال **سر آلبرت هوتوم-شیندلر**(زادهٔ ۲۴ سپتامبر ۱۸۴۶-مرگ ۱۵ ژوئن ۱۹۱۶) پژوهشگر انگلیسی آلمانی‌نژاد مسائل ایران بود.

## زندگی
هوتوم-شیندلر مهندسی دانش‌آموختهٔ دانشگاه لایپزیگ بود. او در ۱۸۶۸ برای کار تلگراف به ایران آمد و هشت سال پس از آن دولت ایران وی را برای بازرسی خدمات تلگراف استخدام کرد. در ۱۸۸۲ او مدیر کل معادن فیروزهٔ خراسان شد. هفت سال پس از آن بازرس بانک شاهنشاهی شد. در ۱۸۹۴ برکنار شد ولی دو سال پس از آن دوباره دولت وقت ایران وی را به عنوان رایزن در مسائل گوناگونی به ویژه مسائل مربوط به بیگانگان به خدمت گرفت.

میان سال‌های ۱۹۰۲ تا ۱۹۱۱ او به مقام افتخاری سرکنسولی سوئد رسید. در همین زمان از سوی دولت ایران بدو نشان شیر و خورشید و از سوی دولت بریتانیا نشان امپراتوری هند بدو اهداء شد. در ۱۹۱۱ او به انگلستان رفت. او که از نقرس رنج می‌برد در ۱۹۱۶ میلادی درگذشت.

او در زمان فعالیتش در ایران به گوشه و کنار این کشور سفر نمود و اطلاعات گسترده‌ای از جغرافیا، تاریخ، فرهنگ، زبان و موضوعات مربوط بدین سرزمین را گردآورد. وی در زمان خود مرجعی ارزنده برای پژوهشگران و مسافران سیاست‌مدارانی که علاقه‌ای بر روی کار در زمینهٔ ایران داشتند بود؛ وی نوشته‌های چندی از جمله چند مقاله در ویرایش یازدهم دانشنامه بریتانیکا را داراست. کتاب معروف او Eastern Persian Irak که در سال ۱۸۹۶ منتشر شد توصیف جغرافیای ناحیه میان اصفهان و تهران است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Albert Houtum-Schindler," Wikipedia, The Free Encyclopedia, //en.wikipedia.org/w/index.php?title=Albert_Houtum-Schindler&oldid=452282673 (accessed October 10, 2011).

رده:ایران‌شناسان اهل بریتانیا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لایپزیگ
رده:درگذشتگان ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان شیر و خورشید
رده:زادگان ۱۸۴۶ (میلادی)
رده:دانشوران فارسی‌زبان
جیمز کرونین

**جیمز واتسون کرونین**  (زاده ۲۹ سپتامبر ۱۹۳۱ – مرگ ۲۵ اوت ۲۰۱۶) یک فیزیک‌دان هسته‌ای آمریکایی است. کرونین در شیکاگو، ایلینوی، به دنیا آمد؛ و استاد دانشگاه متودیست جنوبی در دالاس تگزاس بود.

او به همراه وال لوگسدون فیچ برای کشف نقض سی‌پی  در واپاشی مزونهای کائون خنثی (\begin{smallmatrix}K^0\end{smallmatrix}) در سال ۱۹۸۰ جایزه نوبل در فیزیک را به دست آورد. در سال ۱۹۹۹، مدال ملی علوم به او اهدا شد.

کرونین استاد ممتاز بازنشسته در دانشگاه شیکاگو و عضو هیئت آکادمی دانشمندان هسته‌ای بولتن است.

او (به همراه الن واتسون) سخنگوی رصدخانه پیر اوجر در شهر مندوزا از ایالت کلرادوی ایالات متحده آمریکا نیز هست.

## منابع

رده:استادان دانشگاه شیکاگو
رده:استادان دانشگاه یوتا
رده:اعضای انجمن فیزیک آمریکا
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای خارجی فرهنگستان علوم روسیه
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:افراد مرتبط با سرن
رده:برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:برندگان نشان ملی دانش
رده:دانشمندان آمریکایی فیزیک هسته‌ای
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه شیکاگو
رده:درگذشتگان ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا