مهرداد اوستا

**محمدرضا رحمانی یاراحمدی** با نام هنری **مهرداد اَوِستا** (زاده ۲۰ بهمن ۱۳۰۸ بروجرد – درگذشه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۷۰ تهران)، نویسنده و شاعر معاصر ایران بود. اوستا علاوه بر شاعری، در زمینه فلسفه، موسیقی و ادبیات فارسی نیز فعالیت داشت. او برگزیده اولین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر در بخش امام و انقلاب بود.

## زندگی
محمدرضا رحمانی در ۲۰ بهمن ۱۳۰۸ هجری خورشیدی در خانواده‌ای که به شعر و ادبیات علاقه داشتند، در شهر بروجرد به دنیا آمد. پدر بزرگ مادری وی، شاعری خوش قریحه بود که در شعر رعنا تخلص می‌کرد. مهرداد استعداد فراوانی برای شعرگویی داشت به گونه‌ای که از کلاس پنجم ابتدایی با تشویق معلمان خود به سرودن شعر پرداخت. شعرهای دوران نوجوانی وی کمتر به انتشار رسیدند. علت آن، تمایل وی به قصیده‌سرایی بود که سنگین‌تر از نوع اشعار متداول آن روزگار بود.
در سال ۱۳۲۰ و هنگامی که مهرداد نوجوانی دوازه ساله بود به همراه خانواده‌اش به تهران آمد و دوره دبیرستان خود را در یکی از دبیرستانهای شبانه این شهر به پایان رساند.
وی تحصیلات دانشگاهی خود را از سال ۱۳۲۷ با ورود به دانشکده معقول و منقول (الهیات) دانشگاه تهران آغاز کرد و ابتدا لیسانس معقول و منقول گرفت و سپس با ادامه دادن تحصیل، با مدرک فوق لیسانس در رشته فلسفه از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد. از استادان وی می‌توان به بدیع الزمان فروزانفر اشاره کرد.
مهرداد اوستا هم‌زمان با تحصیل در دانشگاه، به استخدام وزارت آموزش و پرورش درآمد و به عنوان دبیر در چندین دبیرستان تهران به تدریس پرداخت.
مهرداد اوستا در شهریور ماه ۱۳۳۲ خورشیدی شعرهایی در مخالفت با رژیم پهلوی سرود و مدت هفت ماه را به عنوان زندانی سیاسی در زندان گذراند.

او در سال ۱۳۳۳ خورشیدی ازدواج کرد که یادگار این ازدواج فرزندان دختر با نام‌های فریبا، شهرزاد و فروغ بود. در سال‌های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۹ خورشیدی همراه با تحصیل نزد سباستین مونه فیلسوف و شرق‌شناس فرانسوی، به او عرفان مشرق زمین آموخت، در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به ازدواج دوم تن داد که حاصل این ازدواج پسری به نام نستوه است. در تابستان ۱۳۴۶ خورشیدی به کشورهای فرانسه، انگلیس، ایتالیا رفت و در انگلستان با برتراند راسل دیدار کرد. در سال ۱۳۴۹ خورشیدی به مدت یک ماه به فرانسه و سوئیس رفت و با ژان پل سارتر دیدار کرد. در تابستان ۱۳۵۶ خورشیدی نیز سفری یک‌ماهه به فرانسه و سوئیس داشت که به دیدار محمد علی جمال زاده در ژنو شتافت. در شهریور ۱۳۵۹ به سفری یک‌ماهه در فرانسه و ایراد چندین سخنرانی در مراکز فرهنگی و دانشگاهی پرداخت. در زمستان سال ۱۳۶۲ خورشیدی برای درمان بیماری قلبی و بازگرداندن چند کتاب دست‌نویس ارزشمند به مدت یک ماه به فرانسه رفت. در زمستان ۱۳۶۷ به پاکستان رفت و به ایراد سخنرانی دربارهٔ شعر و شخصیت حافظ پرداخت. در سال ۱۳۶۹ خورشیدی دوباره به پاکستان رفت و در مراسم بزرگداشت خلیل‌الله خلیلی شاعر افغانستان سخنرانی کرد. سال ۱۳۶۹–۱۳۷۰ خورشیدی سال‌های آخر تدریس او در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به‌شمار می‌رفت.

در سه شنبه، ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۷۰، در حالی که مشغول تصحیح شعری در شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت بود دچار عارضه قلبی شد و درگذشت. مهرداد اوستا در در بهشت زهرای تهران مقبره مشاهیر فرهنگ، ادب و هنر در کنار مجتبی مینوی و مشایخ فریدنی (حجره ۹۵۳) به خاک سپرده شد.

## فعالیت‌های عملی
زندگی کاری مهرداد اوستا هم‌زمان با ورود وی به دانشگاه شروع شد. در سال ۱۳۲۷ وی به عنوان مسئول ساماندهی کتابخانه‌ها و مقالات و کتاب‌های ادبی در وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش) مشغول به کار شد. در ادامه به عنوان دبیر در چندین دبیرستان تهران به تدریس پرداخت.

از سال ۱۳۳۳ و هنگامی که تنها ۲۵ سال سن داشت به تدریس در دانشگاه (تهران) در رشته‌های گوناگون علوم انسانی شامل فلسفه، زبان فارسی، ادبیات فارسی، فلسفهٔ تاریخ، تاریخ هنر، تاریخ اجتماعی هنر، زیبایی‌شناسی، روش تحقیق در زیبایی‌شناسی و تاریخ موسیقی پرداخت.

عضویت در شورای شعر وزارت فرهنگ و گرامیداشت شاعران برجسته زمان مانند شهریار توسط اعضای شورا و بازدید از مناطق جنگی، از فعالیت‌های مهم او پس از انقلاب بود

## روزشمار زندگی مهرداد اوستا

* ۲۰ بهمن ۱۳۰۸ هجری خورشیدی: مهرداد اوستا در بروجرد متولد شد.
* سال ۱۳۲۰: مهاجرت به تهران با خانواده و شروع دوره دبیرستان.
* در سال ۱۳۲۷: با گرفتن دیپلم دبیرستان، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشتهٔ معقول و منقول (الهیات) در دانشگاه تهران آغاز کرد.
* سال ۱۳۳۲: نخستین اثر وی که *تصحیح دیوان [[سلمان ساوجی]]* بود، به‌وسیلهٔ انتشارات *زوار* به چاپ رسید.
* پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، مهرداد اوستا مردم را به مبارزه فرا می‌خواند.
* در شهریور ۳۲ به جرم مخالفت با رژیم شاه به زندان افتاد. وی اشعاری در مبارزه با رژیم شاه داشت که می‌توان به شعر زیر که در سال ۱۳۳۵ سروده بود، اشاره کرد:
** خانه‌ها ویران، پی آبادی کاخی چراست؟ / تا سزد خودکامه‌ای را دستگاه خودسری؟
 
* سال ۱۳۳۳، سال آغاز تدریس وی در دانشگاه تهران، در همین سال نیز ازدواج کرد.
* سال ۱۳۳۵، با سباستین مونه فیلسوف شرق‌شناس فرانسوی آشنا شد.
* سال ۱۳۳۹، نخستین مجموعه شعر او به نام *[[از کاروان رفته]]* منتشر شد.
* سال ۴۶، سفر به اروپا
* سال ۵۱، دومین مجموعه شعر وی به نام *[[شراب خانگی ترس محتسب خورده]]* را در قالب قصیده منتشر کرد.
* سال ۶۲، سفری به فرانسه داشت.
* سال ۶۷، سخنرانی دربارهٔ شعر و شخصیت حافظ
* سال ۶۹، شرکت در بزرگداشت خلیل‌الله خلیلی شاعر بزرگ افغانستان

## آثار مهرداد اوستا

## نمونه شعر
نمونه شعر از دفتر شعر شراب خانگی ترس محتسب خورده

## پانویس

## منابع
* نجف‌زاده بارفروش، محمدباقر. برگزیده متون ادب فارسی. تهران: آوای نور، ۱۳۸۵. ۶۰. شابک.
* میرزاده، سید احمد، سروش نوجوان، شمارهٔ ۲۱۰، شهریور ۸۴، صفحهٔ ۱۸، *مهرداد اوستا، آخرین قصیده‌سرای بزرگ*
* زندگینامه مهرداد اوستا از وبگاه بروجرد. اینفو https://web.archive.org/web/20060203115216/http://www.boroujerd.info/
* روزشمار زندگی مهرداد اوستا از دانشنامه رشد

## پیوند به بیرون

* صفحه مهرداد اوستا در سایت بروجرد
* صفحه مهرداد اوستا در سایت شاعران ایران
* شعری از مهرداد اوستا در مدح امام علی
* صفحه مهرداد اوستا در سایت صدا و سیما
* مدخل مهرداد اوستا در دانشنامه رشد
* نمونه شعرهای مهرداد اوستا 

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:استادان دانشگاه اهل ایران
رده:استادان دانشگاه تهران
رده:انجمن ادبی ایران
رده:اهالی بروجرد
رده:برندگان جشنواره شعر فجر
رده:پژوهشگران ادبیات اهل ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در آرامگاه ۹۵۳ بهشت زهرا
رده:دانش‌آموختگان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
رده:دانش‌آموختگان دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۷۰
رده:درگذشتگان ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۰۸
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:زادگان سده ۲۰ (میلادی)
رده:زندانیان اهل ایران
رده:شاعران اهل ایران
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران لر
رده:شاعران لک‌تبار
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:مصححان اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران