open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رشید غفاری

شهید **رشید غفاری** جنگلبان ایرانی بود که در سال ۱۳۸۱ با شلیک گلوله از پنجره منزلش در حضور اعضای خانواده اش به قتل رسید.
وی جنگلبان منابع طبیعی «جوکندان تالش» بود که سال ۱۳۶۲ فعالیت خود را آغاز کرد.

پرونده قتل وی تاکنون همچنان مفتوح است. رئیس دادگستری استان گیلان دربارهٔ وضعیت پرونده وی در شهریور ۱۳۹۰ گفت: «رسیدگی به پرونده مستلزم حضور و وجود متهم یا متهمان و شناسایی آنها است.»

## جستارهای وابسته
* ناصر پیروی
* اسدالله تقی‌زاده
* فضل‌الله علیپور

## منابع

رده:درگذشتگان ۱۳۸۱
رده:فعالان محیط زیست اهل ایران
رده:کشته‌شدگان اهل ایران
رده:مرگ به وسیله اسلحه گرم در ایران
مارکو سیمونه

**مارکو سیمونه**  (زاده ۷ ژانویه ۱۹۶۹ بازیکن فوتبال بازنشسته‌ی ایتالیایی و مربی کنونی باشگاه موناکو می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* آ.ث. میلان

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی استان ورزه
رده:اهالی ایتالیا
رده:بازیکنان باشگاه آ.ث. میلان
رده:بازیکنان باشگاه پاریس سن ژرمن
رده:بازیکنان باشگاه کومو
رده:بازیکنان باشگاه لنیانو
رده:بازیکنان باشگاه موناکو
رده:بازیکنان باشگاه نیس
رده:بازیکنان برنده لیگ قهرمانان اروپا
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال ایتالیا
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال ب ایتالیا
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال ایتالیا
رده:بازیکنان سری آ
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل ایتالیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در فرانسه
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در موناکو
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل ایتالیا
رده:بازیکنان لیگ ۱ فوتبال فرانسه
رده:بازیکنان لیگا پرو
رده:دور از وطن‌های اهل ایتالیا در سوئیس
رده:دور از وطن‌های اهل ایتالیا در موناکو
رده:زادگان ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:مدیران باشگاه فوتبال و سرمایه‌گذاران اهل ایتالیا
رده:مربیان باشگاه فوتبال موناکو
رده:مربیان باشگاه لوزان-اسپورت
رده:مربیان فوتبال اهل ایتالیا
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در سوئیس
رده:مربیان فوتبال دور از وطن در موناکو
رده:مهاجمان مرد فوتبال
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل ایتالیا در سوئیس
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل ایتالیا در فرانسه
رده:ورزشکاران دور از وطن اهل ایتالیا در موناکو
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:هافبک‌های کناری مرد فوتبال
رده:مربیان باشگاه آفریقایی
کشته‌شدن جنگل‌بانان و محیط‌بانان در ایران

**حمله و قتل جنگل‌بانان و محیط‌بانان در ایران** به گفته برخی منابع در بین کشورهای جهان کم‌سابقه است. به گفته محمد درویش، عضو مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع در ۹۰ سال گذشته در آمریکا ۲۵ محیط بان کشته شده‌اند که علت ۹۵ ٪ مرگ آنان حوادث و سوانح بوده است اما در۳۰ سال گذشته در ایران ۱۱۲ نفر محیط‌بان و ۱۱ جنگل‌بان کشته شده‌اند (جمعاً ۱۲۳ نفر). همچنین تعداد زیادی از محیط‌بانان و جنگل‌بانان مضروب و مجروح و دچار نقص عضو دائم شده‌اند. مواردی از تهدید اعضای خانواده محیط‌بانان نیز گزارش شده است.

## قتل
۱۱ مورد قتل جنگل‌بانان در ۳ دهه اخیر گزارش شده است.

### ناصر پیروی
ناصر پیروی رئیس اداره منابع طبیعی ماسال (تالش)بود که به دلیل مقاومت در برابر اشغال ۵ هکتار از جنگل‌های ماسال به نحو فجیعی در ۷ اردیبهشت ۱۳۸۴ سر بریده شد. یکی از متهمان قتل گفته است: «او مرد سرسختی بود و نسبت به جنگل حساسیت خاصی داشت. من و همدستانم مدتی بود به خاطر مالکیت بخشی از جنگل با جنگلبانی کشمکش داشتیم و او سرسختانه مقابل ما ایستاده بود. ما هم تصمیم گرفتیم برای رسیدن به اهدافمان او را از سر راه برداریم. به همین دلیل تصمیم به کشتن او گرفتیم.
طبق نقشه‌ای که طراحی کرده بودیم چهار نفر از همدستانم در جاده رشت- ماسال، با به تن کردن لباس نظامی یک پست ایست و بازرسی قلابی راه انداختند و هنگامی که پیروی از خانه‌اش به سمت جنگلبانی در حرکت بود او را در جاده متوقف کردند.
پیروی نیز به این گمان که آنها واقعاً پلیس هستند با آنان همکاری کرد، اما همدستانم او را به زور سوار خودرو کردند و به کلبه‌ای در جنگل‌های ضیابر صومعه سرا منتقل کردند.
در آنجا پس از آنکه وی را مورد ضرب و شتم قرار دادیم، در حالی که او بی حال شده بود، با یک تیغ موکت بری سرش را از بدنش جدا و جسد را برای اینکه توسط پلیس کشف نشود در جنگل رها کردیم.»

### فضل‌الله علیپور
فضل‌الله علیپور جنگلبان مازندارانی بود که در بامداد روز جمعه ۷ خرداد ۱۳۹۵، توسط قاچاقچیان چوب در منطقه جنگلی سالده، شهرستان نور کشته شد.

;دستگیری ضاربان
این ماجرا پنج نفر متهم داشت، سه نفر از متهمین در ساعت‌های اولیه روز بعد با تلاش نیروهای انتظامی، امنیتی و مقامات قضایی شهرستان نور دستگیر شدند و ضارب اصلی و یکی دیگر از متهمین نیز خود را معرفی کردند.

### جواد غلامی طبسی
فرمانده یگان حفاظت شهرستان چناران که در سال ۱۴۰۱ در مواجهه با متخلفان با انفال و اراضی منابع طبیعی جان شیرین خود را تقدیم نمود.

## قتل و تهدید خانواده جنگل‌بانان و محیط‌بانان
یکی از محیط‌بانان درباره تهدید قاچاق چیان چوب می‌گوید:

## تأسیس یگان ویژه حفاظت از منابع طبیعی ایران
با ادامه حمله به جنگل‌بانان و محیط‌بانان، پیشنهاد تأسیس یگان ویژه حفاظت از منابع طبیعی ایران به ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ارائه و با موافقت ستاد و تأمین هزینه توسط سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور تشکیل شد. این نیروبخشی از ناجا به‌شمار می‌رود.

## محکومیت قضایی
در مواردی که درگیری بین شکارچیان و محیط‌بانان به قتل طرف مقابل انجامیده است، دادگاه حکمبه رای به قصاص محیط‌بان را صادر می‌کند. مورد اسدالله تقی‌زاده یکی از این موارد بود که در سال ۱۳۹۰ در جامعه مطرح شد و واکنش حامیان محیط زیست را در پی داشت.

## جستارهای وابسته
* برومند نجفی
* کشتار یک خرس و توله‌هایش در سمیرم

## منابع

رده:محیط زیست ایران
دکستروآمفتامین

**دکستروآمفتامین** سولفات 

رده درمانی: محرک مغزی و تنفسی، ایزومر آمفتامین

اشکال دارویی: قرص

## دگزامفتامین
دگزامفتامین ایزومر فضایی راست دست آمفتامین است و فعالیت آن در **[[دستگاه عصبی مرکزی]]** بسیار زیاد است ولی ایزومر دیگر آمفتامین یعنی لووآمفتامین فعالیت بیشتری در **دستگاه عصبی محیطی** دارد و به همین دلیل برای افزایش کارایی درمانی و کاهش عوارض محیطی فرم خالص ایزومر راست دست آمفتامین یعنی دگزآمفتامین عرضه می‌شود.

## موارد مصرف
در درمان نارکولپسی (حملات خواب)، کودکان بیش فعال (اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی)، چاقی اگزوژن و افسردگی مقاوم به درمان استفاده می‌شود.

## مکانیسم اثر
با مکانیسم دوگانه آزادسازی-مهار بازجذب کاتکول آمینها (دوپامین، نوراپی نفرین) باعث افزایش فعالیت این مواد و افزایش فعالیت مغزی و کاهش خواب‌آلودگی، سرخوشی، افزایش انگیزه، تمرکز و افزایش سرعت تفکرات می‌شود.

## عوارض جانبی
دستگاه عصبی: بی‌قراری، بی‌خوابی، سرگیجه، سردرد، بی‌حوصلگی، در طولانی‌مدت افسردگی شدید و سایکوز.
گوارشی: بی اشتهائی، خشکی دهان، کاهش وزن، اسهال، یبوست، کرامپ شکم.
قلبی - عروقی: افزایش فشارخون، تاکیکاردی.
موارد دیگر: دیستونی سر و گردن، افزیش فشار داخل چشم، ناتوانی و افت میل جنسی.

## تداخلات
* مصرف داروهای مشتق آمفتامین همراه وقفه دهنده‌های مونوآمین اکسیداز ممنوع است.
* مصرف همراه دارو یا غذاهایی که ph معده یا ادرار را به صورت محسوسی تغییر می‌دهند باید با احتیاط انجام شود.
* تجویز برای افراد با سابقه سوء مصرف دارو-مواد و الکل، افراد با افکار متمایل به خودکشی با احتیاط انجام شود.
* تجویز برای افراد دارای اختلال دوقطبی، شیدائی و مانیا با احتیاط انجام شود.
* تجویز برای افراد دارای علائم سایکوز با احتیاط فراوان انجام شود.
* در افراد با اضطراب و خشونت مفرط با احتیاط تجویز شود.
* همراه داروهای محرک اعصاب مرکزی و همچنین داروهای بدون نیاز به نسخه سرماخوردگی با احتیاط مصرف شود.
* در افراد با سابقه پرولاپس و نارسائی دریچه میترال، نارسائی‌های قلبی، فشار خون بالا و دیگر عوارض قلبی-عروقی مصرف نشود.

## جستارهای وابسته
* آمفتامین
* لووآمفتامین
* متیل فنیدات

## منابع

* فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷

رده:آزادکننده‌های نوراپی‌نفرین-دوپامین
رده:آگونیست‌های تی‌‌ای‌ای‌آر۱
رده:آمفتامین
رده:آمفتامین‌ها
رده:افزاینده‌های فعالیت مونوآمینرژیک
رده:بازدارنده‌های VMAT
رده:بازدارنده‌های بازجذب اسیدهای آمینه تحریکی
رده:داروهای اثرکننده بر سیستم عصبی
رده:داروهای انانتیوپیور
رده:داروهای تأثیرگذارنده بر دستگاه گردش خون
رده:داروهای ضدافت فشار خون
رده:سرخوش‌کننده‌ها
رده:فنتیل‌آمین‌ها
رده:کاهنده‌های اشتها
رده:محرک‌ها
رده:مواد ممنوع‌شده توسط آژانس جهانی ضددوپینگ
رده:نوتروپیک‌ها
رده:هوس‌افزاها
نهنگ غازنوک

**نهنگ غازنوک** یا **نهنگ نوک‌دار کوویر** (در انگلیسی: Cuvier's beaked whale) آب‌بازی از خانواده نوک‌نهنگان است و نسبت به دیگر اعضای این خانواده بیشترین پراکندگی در جهان را داراست. این گونه تنها عضو سرده غازنوک‌ها است. نام «غازنوک» به دلیل نوک آن که همانند نوک غاز می‌ماند، به آن داده شده‌است. ژرژ کوویه، طبیعی‌دان و جانورشناس فرانسوی، این گونه را در سال ۱۸۲۳ از روی جمجمه یکی از این نهنگ‌ها که در فرانسه پیدا شده بود، شناسایی و رده‌بندی کرد. با آنکه او گمان می‌برد جمجمه متعلق به گونه‌ای منقرض‌شده باشد، در دهه ۱۸۷۰ میلادی مشخص شد که آن نمونه متعلق به جانوری زنده بوده‌است.

## ویژگی‌ها
نهنگ غازنوک نسبت به دیگر گونه‌های عضو سرده غازنوک‌ها دارای نوک کوتاهتری است و بخش ملون در سرش آشکارا گرد و توپ‌وار است. رنگ پیشانی و جلوی سر سفید شیری است و خطی به همین رنگ از سر به بالای بدن و باله پشتی می‌رسد. باله پشتی در فاصله‌ای به اندازه دو سوم طول بدن از سر قرار دارد. رنگ دیگر بخش‌های بدن در نمونه‌های گوناگون فرق می‌کند و از خاکستری تیره تا قهوه‌ای متمایل به سرخ متغیر است. نهنگ‌های غازنوک اغلب دارای زخم‌هایی بر روی بدن هستند؛ زخم‌هایی که به دلیل حمله کوسه‌ها پدید آمده‌اند. شکل باله پشتی از مثلث تا منحنی داس‌وار متغیر است. باله دمی این نهنگ طولی به اندازه یک چهارم طول بدن دارد.

این نهنگ‌ها تا ۷ متر طول رشد می‌کنند و وزنشان در هنگام بلوغ کامل به ۲ تا ۳ تن می‌رسد. میانگین طول عمر آن‌ها ۴۰ سال است. به دلیل همانندی ظاهری بسیار، تشخیص این نهنگ از نهنگ‌های عضو تیره نهنگ‌های میان‌دندان مشکل است.

غذای این نهنگ را سرپاوران، از جمله سرپاور جواهر و سرپاور قلاب‌دار و سرپاور شیشه‌ای، تشکیل می‌دهند. آن‌ها همچنین از ماهیان اعماق دریاها نیز تغذیه می‌کنند.
قاب|وسط

## گستره و جمعیت
نهنگ غازنوک در آب‌های ژرف و دور از کرانه در مناطق گرمسیری تا سرد زندگی می‌کند. در اقیانوس آرام شمالی گستره این نهنگ‌ها تا آلاسکا کشیده می‌شود. در اقیانوس اطلس شمالی نیز این محدوده از شرق به شتلند و از غرب به ماساچوست می‌رسد. در نیمکره جنوبی این جانوران در تیرا دل فوئگو، آفریقای جنوبی، جنوب استرالیا، زلاندنو، جزایر چاتهام یافت می‌شوند.

جمعیت جهانی این نهنگ بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ عدد تخمین زده می‌شود، تخمینی که نهنگ غازنوک را یکی از پرتعدادترین نهنگ‌ها و نیز اعضای سرده غازنوک‌ها می‌کند. سرشماری آن‌ها تعدادشان را در مناطق شرقی اقیانوس آرام ۸۰٬۰۰۰ عدد تخمین می‌زند. این عدد برای گروه‌های ساکن کرانه غربی ایالات متحده ۱٬۸۰۰ عدد و برای گروه‌های ساکن هاوایی ۱۵٬۰۰۰ عدد است.

## منابع

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:آب‌بازسانان تایلند
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ژرژ کوویه
رده:پستانداران اروپا
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۲۳ (میلادی)
رده:پستانداران جنوب شرق آسیا
رده:پستانداران دریایی هاوایی
رده:جانوران اقیانوس هند
رده:جانوران جنوب‌شرق آسیا
رده:سرده‌های پستانداران تک‌نماد
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
بیسکویت مادر

بندانگشتی

**بیسکویت مادر** قدیمی‌ترین بیسکویت تولیدشده در ایران است که از سال ۱۳۳۷ توسط شرکت ویتانا تولید می‌شود. بر روی بسته‌های این بیسکویت تصویر یک مادر به همراه نوزاد خود دیده می‌شود. شعار این بیسکویت برای سال‌ها این بود:

بنابر تبلیغات کارخانه در سال‌های نخستین تولید «بیسکویت مادر یک مکمل کامل غذایی بود که پیشنهاد می‌شد همهٔ افراد مصرف کنند. حتی بسیاری پزشکان کودک به مادران توصیه می‌کردند از شش ماهگی به همراه شیر به نوزادان خود بیسکویت مادر بدهند».

## تاریخچه
کارخانه ویتانا در سال ۱۳۳۵ توسط برادران تهرانچی در خیابان امیریه در تهران راه‌اندازی شد. برادران تهرانچی از آلمان و بریتانیا دستگاه‌های بیسکویت‌سازی وارد کردند و تولید بیسکویت را در کارخانهٔ این شرکت آغاز نمودند. این شرکت در ابتدا یعنی حدود سال‌های ۱۳۳۳ به صورت کارگاه کوچکی بود که بعدها بزرگ‌تر شد. بر پایه اسناد و مدارک سازمان ثبت شرکت‌ها، ویتانا نخستین تولیدکنندهٔ بیسکویت و نان صنعتی در ایران است. آن‌ها یک جمله معروف داشتند: «بیسکویت مادر باید به راحتی با دندان شکسته شود و با آب دهان نرم شود.»

نام بیسکوئیت مادر در یک مسابقه فراخوان انتخاب بهترین نام برای بیسکویت انتخاب شد و نام پیشنهاد کننده "محمد حسین دقت" از چایجان شهرستان کلاچای در استان گیلان بوده است.
کارخانه ویتانا در جریان انقلاب مصادره شد و به شرکت سهامی البرز از زیر مجموعه‌های بنیاد پانزده خرداد واگذار شد. این کارخانه در سال ۱۳۸۷ به بخش خصوصی واگذار شد.

ویتانا از سال ۱۳۸۷ با مالکیت بخش خصوصی به کار خود ادامه می‌دهد.
بندانگشتی|Mother's biscuit advertisement
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B1_%D9%88_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A7%D9%84_%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B6_%D8%B4%D9%85%D8%B3%DB%8C.jpg

### بنیانگذاران کارخانه
رضا تهرانچی کارآفرین قدیمی ایران و برنده نشان امیرالضرب بنیان‌گذار کارخانه ویتانا بود. از او به عنوان خالق بیسکویت مادر نام برده می‌شود. رضا تهرانچی در فروردین ۱۴۰۱ درگذشت.

بندانگشتی

## مکمل غذای کودک
بیسکویت مادر به دلیل داشتن ترکیب و مواد اولیه ای مثل جوانهٔ گندم، عصارهٔ مالت، شیر و تخم‌مرغ، پروتئین‌های لازم و ویتامین‌های محلول در چربی مثل K-E-D-A میان‌وعده‌ای مناسب برای کودکان به‌شمار می‌آید؛ بنابراین از شش ماهگی امکان خوردن بیسکویت مادر وجود دارد، زیرا مراحل پخت کامل بیسکویت مادر باعث می‌شود تا بیسکویت به راحتی قابل هضم باشد. همچنین به دلیل افزودن مقدار مشخصی املاح ضروری مثل کلسیم، احتمال نفخ و ترش کردن معدهٔ کودک کم است.

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۴ (میلادی) در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۶ (میلادی) در ایران
دانشگاه کلگری

بندانگشتی|ورودی دانشکده کسب‌وکار دانشگاه کلگری

**دانشگاه کلگری**  یک دانشگاه تحقیقاتی دولتی در شهر کلگری واقع در استان آلبرتا کانادا است که در سال ۱۹۶۶ میلادی تأسیس شده‌است. 

برخی از رشته‌هایی که در این دانشگاه تدریس می‌شود عبارتند از: علوم ارتباطات، مهندسی، علوم انسانی، حقوق، بازرگانی، پزشکی، پرستاری، علوم پایه و علوم اجتماعی.

## دانش‌آموختگان مشهور
* استیون هارپر، نخست‌وزیر کانادا
* رابرت تریسک، فضانورد کانادایی
* جیمز گاسلین، دانشمند علوم کامپیوتر و مهندس کامپیوتر کانادایی
* کریستینا گرووز، ورزشکار کانادایی
* علیرضا علیزاده عطار، از اعضای هیات علمی دانشگاه صنعت نفت
* خلیل شهبازی، از اعضای هیات علمی دانشگاه صنعت نفت
* داوود کرمی از اعضای هیات علمی گروه انرژی و محیط زیست

## جستارهای وابسته
* فهرست دانشگاه‌های کانادا

## پانویس
* 
[۲

رده:دانشگاه کلگری
رده:انجمن دانشگاه‌های مشترک‌المنافع
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۶ (میلادی) در آلبرتا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۶ (میلادی) در کانادا
رده:دانشگاه‌ها در کانادا
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌ها در کانادا
رده:دانشگاه‌ها در آلبرتا
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۶ (میلادی)
یوهان لوئیس شلیمر

thumb|270px|صفحه عنوان کتاب شلیمر

**یوهان لوئیس شلیمر**  زادهٔ سال ۱۸۱۹، پزشک و از استادان دارالفنون بود.

او دکترای طبابت خویش را از دانشگاه لیدن دریافت کرد و در سال ۱۸۴۹ میلادی به ایران آمد.

مهم‌ترین اثر وی کتابی است به نام *Terminologie Medico-Pharmaceutique et Anthropologique Française-Persane* به زبان فرانسوی که در ۱۸۷۴ چاپ شد و اولین تلاش برای تزویج فرهنگ اصطلاحات پزشکی سنتی ایران (همچون آثار ابن سینا) با واژگان نوین پزشکی غرب بود. شلیمر همچنین با میرزا علی اکبرخان نفیسی یک فرهنگ پزشکی فرانسوی به فارسی را تألیف نمود که به «فرهنگ شلیمر» شهرت پیدا کرد. بسیاری از واژگان پزشکی فارسی معاصر مدیون تلاش‌های دکتر شلیمر است؛ و از همین جهت بود که کتاب ارزشمند وی در سال ۱۳۴۹ توسط مؤسسهٔ انتشارات دانشگاه تهران تجدید چاپ شد.

او نخستین کسی است که اصطلاح «بهداشت عمومی» را وارد زبان فارسی کرد.

## جستارهای وابسته
* جان فریم
* جوزف کاکرن
* شارل ابرلن

## منابع

رده:درگذشتگان ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل هلند در ایران
رده:زادگان ۱۸۱۹ (میلادی)
رده:مدرسان دارالفنون
هربرت کرومر

**هربرت کرومر**  (زادهٔ ۲۵ اوت ۱۹۲۸ – درگذشتهٔ ۸ مارس ۲۰۲۴) استاد مهندسی رایانه و برق الکترونیک در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا بود. در سال ۲۰۰۰ کرومر و ژورس آلفروف باهم موفق به دریافت جایزهٔ نوبل فیزیک شدند. آن‌ها این جایزه را برای «توسعهٔ ساختار نیمه رساناهای رابط مورد استفاده در ابزارهای نور-الکترونیک با سرعت بالا» دریافت کردند. آن‌ها جایزهٔ نوبل را به صورت مشترک با جک کیلبی بدست آوردند. کیلبی برای ابداع و توسعهٔ مدارهای مجتمع در این جایزه سهیم شد.

کرومر مدرک دکتری خود را در زمینهٔ فیزیک نظری، در سال ۱۹۵۲ از دانشگاه گوتینگن آلمان دریافت کرده‌است.

هربرت کرومر در ۸ مارس ۲۰۲۴، در سن ۹۵ سالگی درگذشت.

## منبع و یادداشت

## پیوند به بیرون
* صفحهٔ جایزهٔ نوبل Nobelprize.org
* صفحهٔ شخصی در USCB
* گفتگوی ویدئویی با کرومز از سوی Vega Science Trust
* اختراع ثبت شده در آمریکا به شمارهٔ ۵۰۶۷۸۲۸ الکترون واگذار شده، جرم مؤثر تعدیل‌کننده (هربرت کرومر)
* اختراع ثبت شده در آمریکا به شمارهٔ ۵۰۱۳۶۸۳ روشی برای توسعهٔ لایه بندی یک ابر (هربرت کرومر)
* ''ترانزیستور دوقطبی هِرب''
* Influence of Mobility and Lifetime Variations on Drift-Field Effects in Silicon-Junction Devices PDF
* Heterostructure Bipolar Transistors and Integrated Circuits PDF

رده:آلمانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:آموزگاران مهندسی
رده:اعضای آکادمی ملی مهندسی آمریکا
رده:اعضای انجمن فیزیک آمریکا
رده:اعضای پیوسته انجمن مهندسان برق و الکترونیک
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:اهالی وایمار
رده:برندگان جایزه نوبل اهل آلمان
رده:برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:بی‌خدایان اهل آلمان
رده:بی‌خدایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشگاه کلرادو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه گوتینگن
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ینا
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار انجمن مهندسان برق و الکترونیک
رده:زادگان ۱۹۲۸ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:فیزیک‌دانان اهل آلمان
رده:فیزیک‌دانان مواد نیمه‌رسانا
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه کلرادو بولدر
حسین معتمد

**حسین معتمد** پزشک و جراح ایرانی که استاد جراحی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران در سال‌های ابتدای تأسیس آن بود. فریدون معتمد فرزند اوست.

## زندگی‌نامه
معتمد در سال ۱۲۷۲ ه. ش در تهران متولد شد. پدرش میرزا عبدالکریم معتمدالحکما بود. پس از اتمام تحصیلات پزشکی زیر نظر دکتر ایبلبرگ المانی به خدمت پرداخت و در همان زمان زبان المانی را فرا گرفت. پس از اغاز جنگ جهانی اول که دکتر ایلبرگ به کشورش بازگشت اداره بخش مریضخانه دولتی به وی واگذار شد

### تولد و نوجوانی
### تحصیلات
معتمد یکی از دانش‌آموختگان رشته پزشکی دارلفنون در سال ۱۲۹۳ خورشیدی برابر با ۱۹۱۴ میلادی بود.

### درگذشت
## اقدامات مهم
وی چون علاقه شدیدی به ارائه خدمات پزشکی به مردم داشت رشته جراحی را خود فقط با خواندن و مطالعه کتابهای پزشکی و با به کار بردن ابتکارات شخصی بدون سوابق کاراموزی یا رزیدنسی آموخت.
از کارهای جالب دیگر او این بود که با علاقه زیادی که به پیشرفت پزشکی و مداوای بیماران داشت چند اتاق در منزل مسکونی خود را که در یک باغ بزرگ در خیایان آقا شیخ هادی شمالی (رازی فعلی) قرار داشت و اتاقهای زیادی دور تا دور آن ساخته شده بود را تبدیل به یک درمانگاه و بیمارستان کوچک نمود.

### تدریس در دانشکده پزشکی
در سال‌های اولیه تأسیس دانشکده پزشکی دکتر معتمد تدریس جراحی را به عهده داشت و پس از آمدن پروفسور اوبرلین به ایران وی در تشکیلات جدید دانشکده در بخش جراحی بیمارستان رازی به کار گماشته شد.

### تاسیس نخستین بیمارستان خصوصی
او نخستین بیمارستان خصوصی را با اسلوب نوین در تهران پایه ریزی کرد. این بیمارستان در چهارراه اقا شیخ هادی در باغی نسبتاً وسیع قرار داشت.

## مهاجرت به آمریکا
او در سن ۶۰ سالگی به دلایلی که هرگز بازگو نکرد باغش، وسایل جراحی‌اش و کتابخانه‌اش را فروخت و ایران را ترک کرد. او در آن سن دوباره به تحصیل روی اورد و در رشته نوروسرجری از امریکا فارغ التحصیل شد

## منابع

رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی گاردن سیتی، نیویورک
رده:پژوهشگران پزشکی اهل ایران
رده:جراحان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دارالفنون
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۸۹۳ (میلادی)
رده:مهاجران ایرانی به ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران
رده:استادان دانشگاه تهران
آدیومیتد

**آدیومیتد** وب‌گاهی است از نوع شبکه‌های اجتماعی که برای آهنگ‌سازان و خوانندگان مستقل و هواداران آنها برخط شده‌است. ثبت نام و هزینه در این وب‌گاه رایگان می‌باشد. دفتر مرکزی این وب‌گاه میامی واقع در فلوریدا است.

## منابع

رده:جوامع مجازی
رده:خدمات شبکه اجتماعی
رده:خدمات شبکه‌های اجتماعی
رده:شرکت‌های اینترنتی
رده:شرکت‌های اینترنتی آمریکا
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های سرگرمی آمریکایی
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار نیویورک
رده:صنعت موسیقی
رده:فروشگاه‌های برخط موسیقی
رده:فروشگاه‌های برخط موسیقی در ایالات متحده آمریکا
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:وب ۲٫۰
رده:وبگاه‌های دانلود موسیقی آزاد
رده:وبگاه‌های سرگرمی
رده:وبگاه‌های عکاسی
رده:وبگاه‌های موسیقی
رده:وبگاه‌های هنری
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۰ (میلادی) در فلوریدا
رده:شرکت‌های آمریکایی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:خدمات شبکه اجتماعی منحل‌شده
رونان پارک

**رونان دیوید پارک**  (زاده ۸ اوت ۱۹۹۸) ، خواننده انگلیسی و نفر دوم از پنجمین سری استعدادهای درخشان انگلستان از شبکه آی‌تی‌وی است. وی که قرارداد مشترک با سونی میوزیک امضا کرده است. اولین آلبوم خود را در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱ منتشر کرده است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی نورفک جنوبی (بخش)
رده:خوانندگان پاپ
رده:خوانندگان پاپ اهل انگلستان
رده:خوانندگان پاپ اهل بریتانیا
رده:خوانندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل انگلستان
رده:خوانندگان کودک اهل انگلستان
رده:خوانندگان مرد اهل انگلستان
رده:خوانندگان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:سرگرمی‌سازهای ال‌جی‌بی‌تی اهل بریتانیا
رده:شرکت‌کنندگان بریتینز گات تلنت
رده:موسیقی‌دانان همجنس‌گرای مرد
رده:خوانندگان ال‌جی‌بی‌تی اهل بریتانیا
اونترونیک خاچاتریان

**اونترونیک «اندی» خاچاتریان** (؛  زادهٔ ) نوازنده، درام ارمنی-آمریکایی و درامر پیشین گروه سیستم آو ا داون بود، که در سال ۱۹۹۷ از گروه جدا شد ولی هم‌اکنون در گروه کیل ماتریارچ به عنوان درامر و خواننده فعالیت می‌کند.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۶ ژانویه ۱۹۷۵ در لس آنجلس به دنیا آمد . 

## آثار
## جستارهای وابسته
* فهرست آهنگسازان ارمنی

## منابع

رده:اعضای سیستم آو ا داون
رده:افراد آمریکایی ارمنی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی لس آنجلس
رده:خوانندگان راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان نیو متال
رده:دی‌جی‌های آمریکایی
رده:زادگان ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان راک اهل ارمنستان
رده:نوازندگان درامز سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان درامز مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان درامز هوی متال اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار راک اهل ایالات متحده آمریکا
گریت کالی

**دالیپ سینگ رانا** (؛ زادهٔ ۲۷ اوت ۱۹۷۲ که در کشتی حرفه‌ای با نام گریت کالی  شناخته می‌شود، کشتی‌گیر، هنرپیشه و پاورلیفتر هندی است.وی مبتلا به بیماری غول پیکری است.

**افتخارات در WWE**:

* ۱ بار قهرمانی کمربند سنگین‌ وزن جهان دبلیودبلیوئی
* پیوستن به تالار شهرت دبلیو دبلیو ای در سال ۲۰۲۱

## زندگی قبل از کشتی حرفه ای

او در یک خانواده هندی در یک روستای دورافتاده زندگی میکرد.
او یکی از هفت خواهر و برادر یک خانواده ضعیف و فقیر بود و به همین علت مجبور بود به دلیل فیزیک بدنی بالایش کارهای عجیب و غریب انجام دهد.
هنگامی که رانا به عنوان یک سرباز در شهر شیملا خدمت میکرد یک افسر پلیس از ایالت همجوار پنجاب را دید که قبلاً چند کارمند پلیس را به عنوان ورزشکار بین‌المللی تبدیل کرده‌است به همین دلیل از هیکل رانا خوشش آمد و او را در پلیس پنجاب استخدام کرد.
زمانی که وی در پنجاب بود،برای تبدیل شدن به یک کشتی گیر تمرین کرد و به زودی برای کشتی حرفه‌ای آمریکا انتخاب شد

## منابع

## External links

* 

رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:افراد زنده
رده:افراد مبتلا به آکرومگالی
رده:افسران پلیس اهل هند
رده:اهالی هیماچال پرادش
رده:بازیگران مرد اهل هیماچال پرادش
رده:بازیگران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم‌های هندی‌زبان
رده:بدن‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بدن‌سازان اهل هند
رده:پنجابی‌ها
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر دبلیودبلیوئی
رده:زادگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:ورزشکاران اهل هیماچال پرادش
رده:ورزشکاران کشتی حرفه‌ای مرد اهل هند
رده:ورزشکاران مرد کشتی حرفه‌ای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وزنه‌برداران قدرتی هند
رده:هندوهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هندوهای هندی
رده:هندی‌های دور از وطن در ایالات متحده آمریکا
رده:هندی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در هند
رده:ورزشکاران هندی‌تبار
متیله‌شدن دی‌ان‌ای

**متیله‌شدن دی‌ان‌ای**، **متیلاسیون دی‌ان‌ای** یا متیل‌دار شدن دی‌ان‌ای ، یک فرایند بیوشیمیایی است که در رشد و نمو عادی جانداران رده بالا دارای اهمیت می‌باشد. در این فرایند، یک گروه متیل به موقعیت ۵ حلقه پیریمیدین سیتوزین یا به نیتروژن شماره ۶ حلقه پورین آدنین اضافه می‌شود. این تغییرها می‌تواند از طریق تقسیمات سلولی به ارث برسند (به نسل بعد منتقل شوند).

متیله‌شدن دی‌ان‌ای نقشی تعیین‌کننده در رشد و نمو عادی و نیز تمایز سلولی جانداران رده بالا دارد و الگوی بیان ژن‌ها را در سلول‌ها تغییر می‌دهد. برای مثال سلول‌هایی که در طی نمو جنینی برنامه‌ریزی شده‌اند که جزایر پانکراس (لانگرهانس) باشند، در کل زندگی موجود به همان صورت باقی می‌مانند، بدون وجود هر گونه علامتی که این وظیفه را به آن‌ها یادآوری نماید.
متیله‌شدن دی‌ان‌ای هنگام تشکیل تخم (نطفه) به گونه‌ای خارج شده و هنگام تقسیم سلولی بار دیگر ایجاد می‌شوند. آخرین پژوهش‌ها نشان می‌دهد که در هنگام تشکیل تخم افزوده شدن گروه OH (هیدروکسیله شدن) به گروه‌های متیل رخ می‌دهد نه اینکه گروه‌های متیل به‌طور کامل خارج شوند.

## جستارهای وابسته
* نقش‌پذیری ژنی

## منابع
# 
# 

رده:اپی‌ژنتیک
رده:دی‌ان‌ای
رده:متیلاسیون
چراغ زنبوری

بندانگشتی|چراغ زنبوری مدل «Petromax 826»
**چراغ زنبوری**
توسط ماکس گرتز در سال ۱۹۱۶ اختراع شد. برای روشن شدن چراغ، توری با بخار الکل گرم می‌شود. سپس توسط تلمبهٔ دستی، نفت درون مخزن سربسته فشرده می‌شود.
حرارت تولید شده توسط توری، نفت ترکیب شده با هوا را تبخیر کرده، این ترکیب، درون توری مشتعل می‌شود.
نام پتروماکس  مشتق شده از پترو به معنی نفت و ماکس نام کوچک این مخترع است.
معمولاً در کناره مخزن درجه فشارسنج که نمایشگر فشار درون مخزن است تعبیه شده‌است.

## منابع

رده:برندهای نورپردازی
رده:لامپ‌ها
بزرگراه شهید حقانی

**بزرگراه** **شهید غلامحسین حقانی** با نام پیشین **بزرگراه جهان کودک** و با شماره **بزرگراه ۴۲** یکی از بزرگراه‌های تهران است که جهت شرقی-غربی دارد. این بزرگراه که در مرکز تهران واقع شده، از تقاطع با بزرگراه رسالت آغاز شده و به میدان ونک منتهی می‌شود.

ایستگاه مترو شهید حقانی در این بزرگراه قرار گرفته است.

## وجه تسمیه
این بزرگراه به نام شهید غلامحسین حقانی از کشته شدگان حادثه هفتم تیر ۱۳۶۰ نامگذاری شده. غلامحسین حقانی نماینده مردم بندرعباس در دوره اول مجلس شورای اسلامی و رئیس سازمان تبلیغات اسلامی بوده است.

## تقاطع‌ها

## جستارهای وابسته
* بزرگراه‌های تهران
* بزرگراه رسالت
* بزرگراه همت
* بزرگراه مدرس
* میدان ونک
* بلوار نلسون ماندلا
* خیابان ولیعصر
* خیابان گاندی
* بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
* باغ کتاب تهران

## منابع

همت
رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۳ تهران
کوره هوا داغ

بندانگشتی|دستگاه استریلاسیون
**آون هوای داغ**  یا **اجاق گرمای خشک** در پزشکی نام دستگاهی برای ضدعفونی و استریلیزاسیون تجهیزات و وسایل فلزی می‌باشد.

عموماً در رده دمایی ۵۰ الی ۳۰۰ درجه سانتیگراد کاربرد دارند و توسط ترموستات می‌توان بنا به شرایط مورد نیاز درجه گرما را کنترل کرد. بدنه یک فور دارای دو جداره است که در صرفه جویی انرژی بسیار مؤثر است، لایه داخلی که یک رسانای ضعیف حرارتی و لایه بیرونی فلزی است. در برخی دستگاه‌ها در فضای میان دو دیواره به کمک عایق پر شده‌است و توسط پنکه‌های ویژه٬ جریان هوا در داخل دستگاه گردش می‌کند تا کمکی در توزیع یکنواخت حرارت باشد.

ظرفیت این اجاق‌ها بسته به کاربردشان در مطب‌ها یا آزمایشگاه‌ها متفاوت است.
ثابت شده‌است که جریان گرمای خشک نمی‌تواند تمامی میکروارگانیسم‌ها از جمله پریون و اندواسپور باکتریها را از بین ببرد، زیرا این دستگاه نفوذپذیری ضعیفی دارد. در جایی که نیاز به محیط کاملاً استریل با ضریب بالا باشد از دستگاه‌هایی با فشار بالای بخار آب به همراه دما( اتوکلاو)استفاده می‌شود.مزیت استفاده از آن این است که موجب زنگ زدگی وسایل جراحی نمی شود و لبه تیز وسایل ( اسکالپ ها) را کند نمی‌کند.

## جستارهای وابسته
* اتوکلاو
* استریلیزاسیون
## منابع

* مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا انگلیسی:Hot air oven بازیابی ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱

رده:بهداشت پزشکی
رده:تجهیزات آزمایشگاهی
رده:تجهیزات پزشکی
رده:تجهیزات میکروب‌شناسی
سفر مرگ ویسکانسین

آلبوم سفر مرگ ویسکانسین  اولین آلبوم استودیویی گروه استاتیک ایکس است که در مارس سال ۱۹۹۹ به بازار عرضه شد.این آلبوم دارای ۱۲ آهنگ رسمی و یک تِرَک جایزه است.
## لیست آهنگ‌ها

## آهنگ جایزه

## ویدئو موزیک

رده:آلبوم‌های ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:آلبوم‌های آغازین
رده:آلبوم‌های نخست ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:آلبوم‌های استاتیک ایکس
رده:آلبوم‌های وارنر رکوردز
سطح اطمینان استریل

**سطح اطمینان در سترون‌سازی** یا به اختصار *SAL*(از سرنام Sterility Assurance Level)در میکروبیولوژی برای توصیف احتمال غیراستریل ماندن یک واحد(اعم از وسیله، قطعه یا ماده) پس از فرایند سترون‌سازی و استریلیزاسیون است. تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی طراحی فرایندهای استریلیزاسیون را برای سطوح بسیار پایین(یک در یک میلیون) غیراستریل ماندن تعریف کرده و استانداردسازی می‌کنند. بعبارت دیگر در تعریف این ضریب، به‌طور فرضی طوری برنامه‌ریزی می‌شود که طبق آن باید از هر یک‌میلیون ذرهٔ تحت فرایند استریلیزاسیون، تنها یک ذرهٔ غیر استریل باقی بماند.

توجه به این نکته ضروری است که در میکروبیولوژی غیرممکن است ثابت شود که همه میکروارگانیزم‌ها نابود شده‌اند زیرا اولاً ممکن است غیرقابل کشف بودنشان تنها به دلیل این باشد که لحظه آزمون در محیط مناسب فعالیت نباشند و دوماً ممکن است شامل میکروارگانیزم‌های کشف نشده باشند، بنابراین در این شرایط از ضریب احتمالی SAL (یا احتمال غیراستریل ماندن یک ذره) استفاده می‌شود.

## واژگان فنی
با دید ریاضی، SAL با نمایش احتمال اعداد بسیار کوچک  و بنابراین به صورت نما و توان منفی{SAL.}10^{-6} بیان شده و با تصاعد لگاریتمی می‌توان به میزان نزدیک به صفر هم رسید. اما در عمل برای وسایل حساس مثل ایمپلنت‌ها و پلاکهایی که درون بدن جای خواهند گرفت٬ باید از روش تکرار استفاده نمود بدین معنی که عمل استریلیزاسیون چندبار متناوب باید صورت گیرد که بتوان از استریل بودن آن اطمینان مطلوب را دریافت نمود.
## منابع

* ویکی‌پدیا انگلیسی :[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sterility_assurance_level&oldid=419156481 Sterility Assurance Level] بازیابی ۱۶ مارس ۲۰۱۱
*Microbiology.org: SALs pdf text
*[Wheatonsci.com : SAL](http://www.wheatonsci.com/b2cwhn/promotions/pdfs/Link%20hover_What%20does%20SAL%2010%20mean.pdf;jsessionid=(whmm10508_C1P_00)ID1613474251DB10145858274561200780End;saplb_*=(whmm10508_C1P_00)1276351)

رده:اصطلاحات میکروبیولوژی
رده:سترون (استریل)
رده:میکروبیولوژی
کتابخانه هادریان

[انگشتی|۲۵۰ پیکسل|نمایی از ویرانه‌های کتابخانهٔ هادریان در آتن، [یونان]]

**کتابخانهٔ هادریان** در سال ۱۳۲ پس از میلاد توسط هادریان، امپراتور وقت روم در شمال آکروپولیس آتن بنیان گذاشته‌شد.

ساختمان این کتابخانه از معماری فروم‌های رومی تبعیت می‌کرد و تنها شامل یک ورودی با پیش‌دروازه‌ای به شیوه قرنتی، دیواری بلند و محیط با رَف‌هایی برآمده در قسمت‌های طولانی‌تر، حیاطی درونی با ستون‌هایی در اطراف آن و یک استخر مستطیل‌شکل تزئینی در وسط بود. خود کتابخانه در ضلع شرقی بنا قرار داشت و در آن کتاب‌هایی به شکل طومارهایی از جنس پاپیروس نگهدارای می‌شد. تالارهای مجاور کتابخانه نقش قرائت‌خانه را داشتند و از گوشه‌ها به‌عنوان تالارهای سخنرانی استفاده می‌شد.

کتابخانهٔ هادریان در طی حملهٔ قبایل ژرمنی هرولی در سال ۲۶۷ به‌شدت آسیب دید تا آنکه پرِفِکت هرکولیوس آن را در فاصلهٔ سال‌های ۴۰۷ تا ۴۱۷ بازسازی نمود. در دوران امپراتوری بیزانس سه کلیسا در این مکان ساخته شد که ویرانه‌هایشان تا به‌امروز حفظ شده‌است. همچنین کلیسای دیگری نیز در حدود سدهٔ دوازدهم در اینجا بنا گردید که چیزی از آن باقی نمانده‌است.

## منابع

* 

رده:۱۳۲ (میلادی)
رده:آتن در دوره رومیان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در یونان
رده:بناهای روم باستان
رده:بناهای شاخص در آتن
رده:پوبلیوس آئلیوس ترایانوس هادریانوس
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در آتن
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۲ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های یونان باستان در آتن
رده:محوطه‌های رومی در یونان
رده:معماری سده ۲ (میلادی)
رده:کتابخانه‌های باستان
رده:کتابخانه‌های یونان
کشتار شوشی

بندانگشتی|شوشی پیش از ویرانی|چپ|250px
**کشتار شوشی** واقعه‌ای بود که در سال ۱۹۲۰ میلادی توسط سربازان آذربایجانی علیه مردم ارمنی تبار شهر شوشی صورت گرفت و برآورد می‌شود که نزدیک به ۳۰۰۰۰ نفر از مردم ارمنی این شهر توسط نیروهای آذربایجانی به قتل رسیده باشند.

موسایف یکی از اعضای حزب کمونیست آذربایجان این واقعه را این گونه شرح می‌دهد: «کشتار بی رحمانه زنان، کودکان و افراد سالخورده بی دفاع شروع شد و ارمنیان به صورت انبوه مورد کشتار قرار گرفتند و دختران زیبای ارمنی پس از تجاوز به آن‌ها کشته شدند. به دستورخسروبیگ سلطانف کشتار بیش از شش روز ادامه یافت و خانه‌ها در قسمت ارمنی نشین غارت و ویران شد»
گریگوری ارژنیکیدزه از فعالان سیاسی گرجستان، در دیدار خود با نمایندگان آذربایجان شوروی، با اشاره به بازدید خود از شهر شوشی بعد از ۱۹۳۶ وقوع قتل‌عام ارمنیان، اظهار داشت: «تا به امروز من تصویری را که در ماه مه ۱۹۲۰ (حدود دو ماه بعد از قتل‌عام ارمنیان) در شوشی دیدم، با وحشت به یاد می‌آورم. زیباترین شهر ارمنی ویران و با خاک یکسان شده بود. ما اجساد زنان و کودکان خردسال را در چاه‌ها دیدیم.»
بندانگشتی|شوشی پس از ویرانی|چپ|250px
اسیپ ماندلشتام، شاعر معروف، پس از بازدید از شوشی در سال ۱۹۳۱، شعری را به یاد قتل‌عام ارمنیان این شهر سرود.


So in Nagorno-Karabakh
These were my fears
Forty thousand dead windows
Are visible there from all directions,
The cocoon of soulless work
Buried at the mountains.


اولگا شاتونووسکایا، روشنفکر آذربایجانی، در خاطرات خود می‌گوید: «قره باغ کوهستانی فقط اسماً خودمختار است، در طول این سال‌ها آن‌ها (مقامات باکو) بسیاری از ارمنیان را اخراج کردند، مدارس و آموزشگاه‌ها را بستند. شهر اصلی (در آرتساخ) شوشی بود، وقتی در دهه ۱۹۲۰ قتل‌عام (ارمنیان در شوشی) رخ داد، آن‌ها کل بخش مرکزی شهر (بخش ارمنی نشین شوشی) را سوزاندند. حتی آن را بازسازی نکردند.»

## جستارهای وابسته
* قتل‌عام باکو
* کشتار سومقاییت
* قتل‌عام گنجه
* کشتار ماراقا
* تاریخ قره‌باغ
* روابط ارمنستان و آذربایجان
* فهرست کشتارهای ارمنی‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون
* اسناد سازمان ملل
* اطلاعات بیشتر در مورد کشتار شوشی
* گریگوری اورجونیکیدزه در ویکی انگلیسی

رده:آزار توسط مسلمانان
رده:آزار مسیحیان ارتدکس مشرقی
رده:ارمنستان در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ارمنی‌ستیزی
رده:پوگروم‌های ضدارمنی
رده:تاریخ ارمنستان
رده:تاریخ جمهوری آرتساخ
رده:تاریخ نظامی شوشی
رده:تخریب کلیساها توسط مسلمانان
رده:جمهوری آذربایجان در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:جنایت‌های جنگی در جمهوری آذربایجان
رده:جنگ اول قره‌باغ
رده:درگیری‌ها در ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:کشتارها در ارمنستان
رده:کشتارها در جمهوری آذربایجان
رده:مارس ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان
نوک‌نهنگ گری

**نوک‌نهنگ گْرِی**، که با نام‌های **نوک‌نهنگ هاست** و **نوک‌نهنگ جنوبی** نیز شناخته می‌شود، یکی از نهنگهای به نسبت شناخته‌شده‌تر سرده میان‌دندان‌ها است. نام این گونه از نام جان ادوارد گری، دانشمند جانورشناس در موزه بریتانیا، گرفته شده‌است؛ کسی که این جانور را از روی سه جمجمه این گونه که به دستش رسیده بود، شناسایی کرد. این نهنگ تنها عضو نهنگان منقاردار است که دندان‌های پرشمار دارد. نهنگ غازمنقار نیز دارای دندان‌های بسیار است اما عضو سرده میان‌دندان‌ها نیست.

## توصیف ظاهری
بندانگشتی|اسکلت نوک‌نهنگ گری
نوک‌نهنگ گری عضوی به نسبت لاغر از سرده خود است. نوک تیز و دراز است و خط دهانی صاف به نظر می‌آید. در هر فک ۱۷ تا ۲۲ ردیف دندان وجود دارند. نرها دارای دو دندان مثلث‌شکل در میانه فک خود هستند.

رنگ‌میزی بدن این نهنگ به صورت ناریک بر بخش بالایی و روشن‌تر در بخش‌های زیرین است. هر دو جنس نر و ماده دارای نوک سفیدرنگ هستند. رنگ بدن ماده‌ها در بخش‌های بالایی بدن روشن‌تر از نرها است و الگوهای سفیدرنگ در کنار عضو تناسلی خود دارند. مردها اغلب خطوط زخم‌مانند صافی بر بدن خود دارند که به احتمالی نتیجه درگیری میان‌گروهی است. هر دو جنس نر و ماده همچنین زخم‌هایی بر بدن خود دارند که نتیجه حمله کوسه‌ها بوده‌است.

طول بدن ماده‌های بالغ حداقل به ۵٫۳ متر می‌رسد. نرها دارای میانگین طولی برابر ۵٫۷ متر و وزنی برابر ۱٬۱۰۰ کیلوگرم هستند. این نهنگ‌ها در هنگام تولد طولی برابر ۲٫۴ متر دارند.

## گستره و جمعیت
این گونه به صورت مشخص در نیمکره جنوبی میان عرض‌های جغرافیایی °۳۰ تا °۴۵ جنوبی زندگی می‌کند. به ساحل افتادن‌های بسیاری از این نهنگ در کرانه‌های زلاندنو گزارش شده‌است. همچنین گزارش‌هایی از این اتفاق در استرالیا، آفریقای جنوبی، آمریکای جنوبی، جزایر فالکلند منتشر شده‌است. گروه‌هایی از نوک‌نهنگ گری در کرانه‌های ماداگاسکار و آب‌های جنوبگان نیز دیده شده‌اند. در یک استثنا، یک نمونه از این نهنگ در کرانه‌های هلند در نیم‌کره شمالی و هزاران کیلومتر دور از زیستگاه اصلیش به ساحل افتاد. تخمینی از جمعیت جهانی نوک‌نهنگ گری در دست نیست اما گمان بر این می‌رود که آن‌ها گونه‌هایی با جمعیت معمولی باشند.

## پیوند به بیرون
* 

## منابع

* 

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۷۶ (میلادی)
رده:کلان‌زیاگان
رده:کلان‌زیاگان استرالیا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:نهنگ‌های میان‌دندان
گکوی توکای

**جکوی توکای**  نوعی مارمولک شب‌زی است که بیشتر در شمال شرقی هند و بنگلادش، در سرتاسر مناطق بین فیلیپین و اندونزی در جنوب شرقی آسیا و در غرب گینه نو دیده می‌شود. زیستگاه بومی این جانور در جنگل‌های بارانی در میان درختان و تخته‌سنگ‌ها می‌باشد.

این نوع مارمولک تا ۱۵ سانتی‌متر (۶ اینچ) رشد می‌کند و بزرگ‌ترین نوع آن‌ها نیز حدود ۲۵ تا ۳۵ سانتی‌متر (۱۰ تا ۱۴ اینچ) درازا دارند. مارمولک توکای خاکستری و قرمز است و دارای نقطه‌های متمایل به سفید است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Tokay Gecko," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tokay_gecko&oldid=452548417 (accessed September 26, 2011).

## پیوند به بیرون
* University Of Michigan detailed description
* Ecology Asia description and pictures
* Introduction into Belize
* Specialized information regarding the captive care of Tokay geckos
* Tokay gecko care
* Philippines warns against geckos as AIDS treatment

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:جانوران جنوب‌شرق آسیا
رده:خزندگان آسیا
رده:خزندگان اندونزی
رده:خزندگان بنگلادش
رده:خزندگان تایوان
رده:خزندگان توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
رده:خزندگان جمهوری خلق چین
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:گکوها
رده:گونه‌های جانوری مهاجم
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
همسایه‌ها (ابهام‌زدایی)

همسایه نفراتی هستند که در محل نزدیک (محله، کوچه) زندگی می کنند و می‌تواند به موارد زیر نیز اشاره داشته باشد:
* ''همسایه‌ها'' (آلبوم) نام یک آلبوم موسیقی از سیاوش شمس
* ''همسایه‌ها'' (روزنامه) به سردبیری و مدیرمسئولی محمد حزبایی‌زاده
**[[همسایه‌ها]]* رمانی از احمد محمود است
*صله رحم و خوش رفتاری همسایه در اسلام
*همسایگی (ریاضیات)
*همسایه جهنمی
*مجاور (نظریه گراف)

## فیلم و مجموعه تلویزیونی
* ''همسایه‌ها'' (فیلم ۱۹۲۰)
* ''همسایه‌ها'' (فیلم ۲۰۱۴)
* ''همسایه‌ها'' (مجموعه تلویزیونی کلمبیایی) نام یک مجموعه تلویزیونی کلمبیایی
* ''همسایه‌ها'' (مجموعه تلویزیونی ۱۳۷۲) یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی حسن فتحی
* ''همسایه‌ها'' (مجموعه تلویزیونی ۱۳۷۹) یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی محمدحسین لطیفی
* ''همسایه‌ها'' (مجموعه تلویزیونی ۱۳۹۵) یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی مهران غفوریان
*آقای همساده ، کلاه قرمزی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
همسایه‌ها (آلبوم)

***همسایه‌ها*** نام اولین آلبوم سیاوش شمس است. این آلبوم در  ۱۸ دی ماه سال ۱۳۶۳ خورشیدی (۸ ژانویه ۱۹۸۵ میلادی) منتشر شد. این آلبوم در سبک پاپ تهیه شده و دارای ۱۰ آهنگ است. این آلبوم بسیار موفق بود و توانست تمام رکوردهای فروش آلبوم‌های ایرانی در آمریکا، کانادا و اروپا را با فروش ۵۰۰،۰۰۰ نسخه‌ای، بزند. شرکت کلتکس رکوردز پخش‌کننده این آلبوم بود.  

## آهنگ‌ها

## منابع

رده:آلبوم‌های ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:آلبوم‌های سیاوش شمس
۲۴ (مجله)

***همشهری ۲۴*** یا ***مجلهٔ ۲۴*** یکی از نشریه‌های مؤسسهٔ همشهری است که با موضوع سینما و تلویزیون از دی ۱۳۸۸ به صورت ماهانه منتشر می‌شود. اخبار و گزارش‌های سینمای ایران و جهان، نقد فیلم‌های روز ایرانی و خارجی، پرونده‌های سینمایی دربارهٔ موضوعات بحث‌برانگیز سینمای ایران و سینمای جهان، بررسی ژانرهای سینمایی، بازنگری فیلم‌های قدیمی و بررسی فیلم‌های مستند برخی از سرفصل‌های کلیدی این مجله است.

این نشریه از دی ۱۳۸۸ تا خرداد ۱۳۹۵ با سردبیری حسین معززی‌نیا منتشر شد. سردبیری این ماهنامه را محمد شکیبانیا بر عهده دارد. دبیر تحریریه آن حبیبه جعفریان و معاون سردبیر مجله نیز یحیی نطنزی است. تحریریهٔ مجله شامل روبرت صافاریان، علی سیف‌الهی و پریچهر باقری است.در مهرماه ۱۳۹۷ سلمان فرخنده سردبیر این مجله و کامبیز حضرتی دبیر تحریریه شد. در بهمن ۱۳۹۸ قاسم جعفری سردبیر این مجله و مازیار فکری ارشاد به عنوان دبیر تحریریه معرفی شد.

## رویکرد مجله
مجله ۲۴ یکی از نشریات سینمایی ایران است که تلاش می‌کند استانداردهای حرفه‌ای و بین‌المللی را در انتشار خود لحاظ کند و از ساختارهای سنتی روزنامه‌نگاری سینمایی در ایران فاصله بگیرد.

## حواشی
مؤسسهٔ همشهری در شهریور ۱۳۹۷ مدیریت و سردبیری هشت مجله از گروه مجلات همشهری را به بخش خصوصی واگذار کرد. این تصمیم با اعتراض منتقدان و سینماگران ایران مواجه شد و تعدادی از آنها نامهٔ سرگشاده‌ای مبنی بر نگرانی بابت آیندهٔ مجله و جدایی تحریریه قدیمی‌اش از آن منتشر کردند.

در بخشی از این نامه آمده: «ماهنامهٔ ۲۴ بعد از نُه سال انتشار بدون تردید یکی از نشریات سینمایی جریان اصلی و قابل اعتنای کشور با کارنامه‌ای قابل دفاع است؛ مجله‌ای که در آستانهٔ صد و سومین شمارهٔ خود توانسته استاندارد نشریات سینمایی را در ایران ارتقا بدهد و از نظر محتوایی و گرافیکی به معیارهای جهانی نزدیک شود … اگرچه تصمیمات جدید اتخاذشده در مؤسسهٔ همشهری و واگذاری سردبیری همهٔ مجلات به یک نفر که ظاهراً بار مالی مجلات را بناست از روی دوش همشهری بردارد جای نگرانی بسیار دارد، اما امیدواریم از تلاش مدیران همشهری برای حفظ و ارتقای کیفیت ماهنامهٔ ۲۴ کاسته نشود و با کنار رفتن نیروهایی که بیش از صد شماره برای کیفیت و بقای این مجله کوشیده‌اند لطمهٔ جبران‌ناپذیری به این نهاد مطبوعاتی نخورد. از سر دلسوزی برای فرهنگ و سینما مایلیم یادآوری کنیم که تصمیمات اتخاذشده نباید سایهٔ سنگین سیاست بر فرهنگ را که مشکل همیشگی اهالی قلم و هنرمندان در این کشور بوده‌است تشدید کند و به موج ناامیدی که این روزها به شکل عجیبی در حال افزایش است بیفزاید. نباید فراموش کرد که کیفیت و اعتبار همیشه به‌سختی به دست می‌آید، اما به‌راحتی از بین می‌رود». علی مصفا، رضا کیانیان، مجید اسلامی، شهرام مکری، حمید نعمت‌الله، فریدون جیرانی، هوشنگ گلمکانی، سروش صحت، فرهاد اصلانی، حسین معززی‌نیا، مریم پالیزبان، امیر پوریا و نگار جواهریان تعدادی از امضاکننده این نامه بودند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* سایت مجله
* مجله ۲۴ در فیس بوک
* گروه مجلات همشهری

رسانه‌های ایرانی
رده:مجله‌های سینمایی منتشرشده در ایران
رده:رسانه‌ها بر پایه کشور
رده:مجله‌ها بر پایه رسانه
رده:مجله‌های سینمایی
جغد کوچک

**جغد کوچک**  گونه‌ای جغد از سرده جغد سنگی است. این پرنده در نواحی گرم اروپا، آسیا، کره و آفریقای شمالی زندگی می‌کند. با این که در بریتانیا یافت می‌شود اما جانور بومی آن نیست و برای اولین بار در سال ۱۸۴۲ به بریتانیا آورده شد. همچنین برای جزیره‌جنوبی در نیوزیلند در اوایل سده بیستم جغد کوچک به محیط زیستش اضافه شد.

## نگارخانه

Image:Athene noctua (Steenuilkuiken).jpg|
نوک‌نهنگ هکتور

**نوک‌نهنگ هکتور** آب‌بازی عضو خانواده نوک‌نهنگان است و از اعضای به نسبت کوچک جثه آن به شمار می‌رود. این نهنگ در نیم‌کره جنوبی زندگی می‌کند و نام آن به یاد سر جیمز هکتور، بنیان‌گذار موزه استعماری بریتانیا در ولینگتون استرالیا، گذارده شده است. بررسی‌های مولکولی نشان داده‌اند که نوک‌نهنگ پرین، که گمان می‌رفت متعلق به این گونه باشد، گونه‌ای جدا و مستقل است. نوک‌نهنگ هکتور در حیات وحش بسیار کم دیده شده است.

## توصیف ظاهری و رفتار

بیشتر اطلاعات به دست آمده از این گونه از بررسی بر روی لاشه تعدادی از آن‌ها که به ساحل افتاده بودند و نیز تنها یک بار مشاهده تایید شده یک نهنگ جوان در آب‌های استرالیا به دست آمده است.

طول نوک‌نهنگ هکتور بالغ به بیشینه ۴٫۲ متر و وزن آن به ۱ تن می‌رسد؛ ابعادی که این نهنگ را یکی از کوچک‌جثه‌ترین اعضای نوک‌نهنگ‌ها می‌کنند.
رنگ بدن این نهنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری در بالای بدن و باله پشتی و رنگ روشن‌تر در زیر بدن است. بخش ملون در سر با شیب آرامی به سوی نوک حرکت می‌کند. نهنگ‌های بالغ نر دارای دندان‌هایی صاف و مثلث‌شکل در انتهای فک پایینی خود هستند. همانند بیشتر نهنگ‌های نوک‌دندان، دندان‌های عاج مانند در ماده‌ها دیده نمی‌شوند. باله پشتی کوچک، مثلث‌شکل، اندکی همانند قلاب است و در انتها گردشکل می‌شود. لبه جلویی باله پشتی با زاویه تندی به پشت بدن وصل می‌شود.

اطلاعات چندانی درباره عادات غذایی این گونه در دست نیست، به هر این حال گمان بر این می‌رود که رژیم غذایی آن شامل ماهی و ماهی مرکب باشد. از آنجا که آن‌ها فاقد دندان‌های کاربردی هستند، غذای خود را با مکش به درون دهان می‌برند.

به دلیل پراکندگی آن‌ها در اعماق اقیانوس و دسترسی سخت بهشان و به احتمال جمعیت پایینشان، دانش زیادی درباره چگونگی زادولد و تولید مثل آن‌ها موجود نیست.

## گستره و وضعیت بقا

نوک‌نهنگ هکتور به صورت مشخص در نیم‌کره جنوبی در نزدیکی قطب جنوب میان عرض‌های جغرافیایی °۳۵ تا °۵۵ جنوبی زندگی می‌کند. بیشتر گزارش‌ها از دیده شدن این جانور از زلاندنو بوده‌اند. این نهنگ همچنین در جزایر فالکلند و آفریقای جنوبی و تاسمانی و تیرا دل فوئگو در آمریکای جنوبی نیز دیده شده است.

این گونه تاکنون شکار نشده است و در تورهای ماهیگیری نیز به دام نیفتاده. بیشتر مشاهدات از این نهنگ از روی لاشه‌های به ساحل افتاده آن‌ها بوده که بیشتر در زلاندنو اتفاق افتاده‌اند.

## پیوند به بیرون
* 

## منابع

* 
* 

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط جان ادوارد گری
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۷۱ (میلادی)
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:نهنگ‌های میان‌دندان
کوارکونیوم

بندانگشتی|ساختار کوارکی توپونیم
در فیزیک ذرات، **کوارکونیوم**  یک گروه از مزون‌های بدون طعم است که متشکل از یک کوارک و پادکوارک خودش است. به‌طور مثال ذره پسی (**چارمونیوم**, ) و ذره اپسیلون (**باتمونیوم**, ). به خاطر جرم بالای کوارک سر،  **تاپونیوم** وجود ندارد، از آنجایی که کوارک سر قبل از اینکه بتواند یک حالت مقید بسازد از طریق برهمکنش الکتروضعیف واپاشی می‌کند. معمولاً کوارکونیوم‌ها به باتمونیوم و چارمونیوم گفته می‌شود و دیگر کوارک‌ها یعنی کوارک بالا، کوارک پایین و کوارک شگفت بسیار سبکتر از آن هستند که یک حالت مقید کوارک-پادکوارک بسازند.

تفاوت کوارکونیوم‌ها و مزون‌ها در این است که مزون‌ها یک جفت کوارک-پادکوارک از هر نوعی هستند. اما یک کوارکونیوم حتماً باید کوارک و پادکوارک یکسان باشند.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Quarkonium," Wikipedia, The Free Encyclopedia, //en.wikipedia.org/w/index.php?title=Quarkonium&oldid=438282899 (accessed October 16, 2011).

رده:اونیوم
رده:مزون‌ها
دسی (شتاب‌دهنده)

بندانگشتی|250px|نماد دسی در هنگام ورود به مرکز آن.
**دسی**  بزرگترین مرکز تحقیقات فیزیک ذرات آلمان است که هامبورگ و زاتن قرار دارد. این مرکز در ۱۸ دسامبر ۱۹۵۹ در هامبورگ به وجود آمد.

هدف اصلی دسی پژوهش‌های بنیادی در فیزیک ذرات و پژوهش از طریق تابش سنکروترون است. به همین دلیل دسی شتاب‌دهنده‌های ذره‌ای را توسعه داده و اجرا می‌کند. هزینه‌های دسی از مقامات دولتی تأمین می‌شود و این مرکز عضو از انجمن مراکز پژوهشی آلمانی هلمهولتز نیز هست.

از بزرگترین نتایج این مرکز کشف گلوئون است.
## منابع

* Wikipedia contributors, "DESY," Wikipedia, The Free Encyclopedia, //en.wikipedia.org/w/index.php?title=DESY&oldid=446287089 (accessed October 16, 2011).
## پیوند به بیرون

* 

رده:آموزش در هامبورگ
رده:التونا، هامبورگ
رده:امکانات تابش سنکتروترون
رده:امکانات فیزیک ذرات
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در التونا، هامبورگ
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در هامبورگ
رده:سازمان‌های هامبورگ
رده:لیزرهای بدون الکترون
رده:مراکز پژوهشی در آلمان
رده:مؤسسه‌های فیزیک
واژگان عربی در شاهنامه

شمار واژگان عربی در شاهنامه بسیار کم است. گفتهٔ مشهور ولی نادرست میان عوام این است که هیچ واژهٔ عربی‌ای در *[[شاهنامه|شاهنامهٔ]]* فردوسی به کار برده نشده است. گرچه *شاهنامه* به پارسی سره نیست، پژوهش‌های آماری گویای آن است که بسامد واژه‌های بیگانه در *شاهنامه* بیشتر از حدود چهار درصد نیست. در *شاهنامه* حدود ۷۲۶ واژه عربی وجود دارد این کسر سخت اندک است. چنان‌که حجم مجموع آثار فارسی‌ای که کاربرد واژه‌های بیگانه در آن‌ها همانند *شاهنامه* از حدود پنج درصد بیشتر نیست، به حجم *شاهنامه* نمی‌رسد.

در اینکه فردوسی واژه‌های فارسی را بر عربی ترجیح می‌داده‌است، شکی نیست. این هم خاسته از موضوع کار شاعر بود و هم اینکه زمانهٔ فردوسی مناسبِ آن بود. به بیان دقیق‌تر بیشتر منابعی که فردوسی از آن‌ها بهره می‌برد، خود از کاربرد واژه‌های عربی خودداری می‌کردند. نگاهی گذرا به مقدمهٔ ''شاهنامهٔ'' ابومنصوری گویای آن است. از سوی دیگر در مواردی که منابع فردوسی خود نااصیل بوده‌اند و واژه‌های عربی در آن‌ها زیاد یافت می‌شد، واژه‌های عربی در *شاهنامه* هم فزونی می‌گیرند. نمونهٔ روشن آن *[[اسکندرنامه]]* است که در اصل روایتی غیرایرانی است و واژه‌های عربی در آن بسیار بیشتر از دیگر بخش‌های *شاهنامه* یافت می‌شود.

از مفردات عربی پرکاربرد در *شاهنامه* موارد زیر را می‌توان ذکر کرد: سنان، رکیب (=رکاب)، عنان، قطره، هزیمت، جوشن، سلیح (=سلاح)، منادی، قلب، نعره (معرب ناره)، مزیح (=مزاح)، نظاره، ثریا، نبات، حصار، سحاب، عقاب، برهان (معرب پروهان)، فلک، حمله، مبتلی، درج، صف، میمنه، درع، جاثلیق، صلیب (معرب چلیپا).

*شاهنامه* در این بیت از چهار واژه عربی استفاده می‌کند:

## پانویس

## پیوند به بیرون
* ایرانیکا|ŠĀH-NĀMA v. ARABIC WORDS

رده:زبان عربی
رده:شاهنامه‌شناسی
رنه هیگیتا

**ژوزه رنه هیگوییتا زاپاتا** (; زادهٔ ۲۷ اوت ۱۹۶۶ در مدلین) دروازه‌بان پیشین تیم ملی فوتبال کلمبیا با نام مستعار El Loco (دیوانه) به عنوان یکی از منحصربه‌فردترین دروازه‌بان‌های تمامی دوران به دلیل سبک بازی و بازی‌های مؤثر و گیرایش مطرح شد.

او به عنوان خالق ضربهٔ عقرب دیوانه شناخته می‌شود. این حرکت دروازه‌بان جسور و پرحاشیه تیم ملی کلمبیا در دیدار دوستانه برابر انگلیس در سال ۱۹۹۵ با وجود گذشت سالها هنوز در اذهان باقی‌مانده‌است.  

## زندگی شخصی
او با مگنولیا ازدواج کرده‌است، که حاصل این ازدواج دو فرزند با نام‌های اندرس و پاملا است. همچنین او دارای یک دختر از ازدواج قبلی خود است.

### حاشیه‌ها
در ۱۹۹۳ او به جرم مشارکت در یک فقره آدم‌ربایی و دریافت ۶۴ هزار دلار به مدت ۷ ماه زندانی شد. در یک رسوایی دیگر در ۲۳ نوامبر ۲۰۰۴ تست دوپینگ وجود کوکائین را در خون ایگیتا نشان داد.

در زمین مسابقه او بارها با ریسکهای بی‌مورد تیمش را به دردسر انداخته‌است که در مشهورترین موارد در جام جهانی ۱۹۹۰ مقابل کامرون روژه میلا توپ را از او ربود و با به ثمر رساندن گلی سرنوشت ساز از راهیابی کلمبیا به مرحله یک چهارم نهایی جلوگیری کرد.

رنه از دوستان صمیمی مارادونا بود و در بازی خداحافظی او نیز در سال ۲۰۰۱ شرکت داشته‌است.

## منابع

## جستارهای وابسته
* ویدئوی حرکت رنه ایگیتا در دیدار دوستانه برابر انگلیس
* ویدئوی اشتباه مرگبار ایگیتا مقابل روژه میلا، جام جهانی ۱۹۹۰

رده:افراد زنده
رده:بازیکنان باشگاه اتلتیکو ناسیونال
رده:بازیکنان باشگاه رئال وایادولید
رده:بازیکنان باشگاه ورزشی اتلتیکو جونیور
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال کلمبیا
رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال کلمبیا
رده:بازیکنان جام جهانی فوتبال ۱۹۹۰
رده:بازیکنان دسته برتر فوتبال مکزیک
رده:بازیکنان فوتبال اهل مدئین
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل کلمبیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در اسپانیا
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در اکوادور
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در مکزیک
رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن در ونزوئلا
رده:بازیکنان کوپا آمریکا ۱۹۸۷
رده:بازیکنان کوپا آمریکا ۱۹۸۹
رده:بازیکنان کوپا آمریکا ۱۹۹۱
رده:بازیکنان کوپا آمریکا ۱۹۹۵
رده:بازیکنان کوپا آمریکا ۱۹۹۹
رده:بازیکنان لا لیگا
رده:بازیکنان لیگ سری آ کلمبیا
رده:دروازه‌بانان مرد فوتبال
رده:دروازه‌بانانی که در فوتبال گل زده‌اند
رده:زادگان ۱۹۶۶ (میلادی)
رده:موارد تأیید شده دوپینگ در فوتبال
رده:ورزشکاران اهل کلمبیا در میان موارد تاییدشده دوپینگ
رده:افراد کلمبیایی آفریقایی‌تبار
رده:بازیکنان باشگاه ایندپندینته مدئین
ترانسکی

**جمهوری ترانسکی** (خوسایی:iRiphabliki yeTranskei) بانتوسانی مستقل در کشور آفریقای جنوبی است.

بندانگشتی|راست

## منابع

* 
* 

رده:ترانسکی
رده:انحلال‌های ۱۹۹۴ (میلادی) در آفریقای جنوبی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۳ (میلادی) در آفریقای جنوبی
رده:جمهوری‌های پیشین
رده:سیاست‌های پیشین جنگ سرد
رده:کشورهای پیشین بر پایه قاره
رده:کشورهای پیشین در آفریقا
رده:کشورهای کوتاه‌عمر
رده:دیکتاتوری نظامی