ایزدخواست

**ایزَدخواست** یا **یزدخواست** شهری در بخش مرکزی شهرستان آباده استان فارس در جنوب ایران است.
این شهر شمالی‌ترین نقطه استان فارس از لحاظ مختصات جغرافیایی و مسکونی بودن است.

این شهر دارای سابقه باستانی بسیار است و اکثریت نزدیک به اتفاق جهانگردان خارجی، در سفرنامه‌های خود از این شهر و دژ آن یاد کرده‌اند. بومیان ایزدخواست از لحاظ قومی پارس هستند و زبانشان پارسی با گویش ایزدخواستی است. قطعه یک آزادراه شیراز - اصفهان از کنار این شهرستان عبور می‌کند.

**ایزدخواست** به دروازه تمدن استان فارس مشهور است.

پس از ورود به استان فارس از طریق بزرگراه اصفهان - شیراز، ایزدخواست نخستین شهر سر راه است. سد ایزدخواست مربوط به دوره ساسانیان است و در ۵ کیلومتری این شهر قرار دارد. این سد اولین سد قوسی جهان است.

قلعه ایزدخواست (دژ ایزدخواست) نخستین منطقه آپارتمان‌نشینی در جهان است و این قلعه که در ارتفاع بوده و تنها یک در ورودی داشته است از نظر استراتژیک فوق‌العاده بوده و ورود دشمن به این قلعه نیز به‌نوعی ناممکن بوده است. در کنار قلعه نیز آتشکده ساسانی قرار دارد.

## تاریخ ایزدخواست
ضبط‌های دیگر نام آن یزدخواست، ایزدخواست، یزدخاست، ایزدخاست است.

### قلعه ایزدخواست

در دهخدا چنین آمده است:
«نام قلعه‌ای است در اراضی ولایت فارس که به اصفهان اقرب است و آن را ایزدخواست گویند. سبب تسمیه‌اش را نوشته‌اند که لشکری بدانجا مقام کرده بودند چندان برف ببارید که بیشتر آنها در زیر برف بمردند. فردا که سؤال و گفتگو شد که چرا چنین وهنی اتفاق افتاد بزرگ ایشان گفت: «ایزد خواست» و در آنجا توقف کردند و اموات را دفن کرده قریه‌ای بنا نمودند به این نام معروف و موسوم شد. (انجمن‌آرا) (آنندراج): در آن موضع دیهی بنا کردند و یزدخواست نام نهادند یعنی خدا هلاک ایشان خواست.

بنای قلعه در کنار دره‌ای است و اصل بنای آن چند اشکوب است؛ و در پایین آن خانه‌های روستاست.

همچنین مسجدی که در این مجموعه بر اسکلت چهارطاقی ساسانی بنا شده و پایه‌های سنگی ساسانی دیوارهای آن هنوز موجود است.
این مسجد بر روی آتشکدهٔ قلعه بنا شده است که از مساجد ابتدایی ایران و به سبک معماری خیمه‌ای می‌باشد.

## آثار باستانی
* قلعه ایزدخواست، از دوره ساسانی
* کاروانسرای ایزدخواست
* پل ایزدخواست
* سد قوسی ایزدخواست

## مشاهیر
* سید افشین یداللهی https://web.archive.org/web/20150924103447/http://www.soil-water.com/persian/dams/Izad%20Khast.htm

## نگارخانه

پرونده:Chardin LI Izadkhast.jpg|نمایی از ایزدخواست در سده هفدهم میلادی (دوره صفویه) اثر ژان شاردن
پرونده: Yezd-i-Kast by Eugène Flandin.jpg|نمایی از ایزدخواست در سده نوزدهم میلادی، اثر اوژن فلاندن
پرونده: Izadkhast ruines sassanides4.jpg |ویرانه‌های روزگار ساسانی در ایزدخواست
پرونده: Izadkhast ruines sassanides.jpg | ویرانه‌های روزگار ساسانی
پرونده: Izadkhast ruines sassanides3.jpg |ویرانه‌های روزگار ساسانی
پرونده: Izadkhast ruines sassanides2.jpg |ویرانه‌های روزگار ساسانی
پرونده: Harold f Weston - Iran31.jpg |ایزدخواست - دهه ۱۹۲۰ میلادی
پرونده: Harold f Weston - Iran16.jpg |ایزدخواست - دهه ۱۹۲۰ میلادی
File:Izadkhast Chahrtaqi.jpg|چهارطاقی (آتشکده) ایزدخواست، از آنه ماری شوارتسنباخ در سال ۱۹۳۵
پرونده: Hoeltzer28.jpg |ایزدخواست - سال ۱۸۷۳ میلادی
پرونده:Izadkhast caravanserail samanide.jpg|کاروانسرای ایزدخواست
پرونده:Izadkhast ruines sassanides4.jpg
پرونده:Yezd-i-Kast by Eugène Flandin.jpg


## جستارهای وابسته
* دژ ایزدخواست
* چهارطاقی ساسانی ایزدخواست
* کاروانسرای ایزدخواست
* پل ایزدخواست
* سد قوسی ایزدخواست

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* مختصات
* در مورد زبان شهرستان آباده http://www.farsp.ir/Portal/Show.aspx?Page=1418

رده:شهرستان آباده
رده:شهرهای استان فارس
رده:شهرهای دارای نام با ریشه زبان پهلوی
رده:شهرهای ساسانیان
رده:شهرهای شهرستان آباده