شاشی کاپور

**شاشی کاپور** (؛ ۱۸ مارس ۱۹۳۸ – ۴ دسامبر ۲۰۱۷) با نام اصلی **بالبیر راج کاپور** () بازیگر و تهیه‌کننده اهل هند بود که عمدتاً به‌خاطر فعالیت‌هایش در سینمای هند شناخته می‌شود. او یکی از بزرگ‌ترین بازیگران تاریخ سینمای هند به‌شمار می‌رود. و دریافت‌کنندهٔ جوایز متعددی از جمله چهار جایزهٔ ملی فیلم هند و دو جایزهٔ فیلم‌فیر بوده است. دولت هند در سال ۲۰۱۱ به پاس خدماتش به سینمای هند، نشان پادما بوشان را به او اعطا کرد و در سال ۲۰۱۴ نیز جایزهٔ داداصاحب پالکی را دریافت نمود.

او که در خانوادهٔ کاپور به دنیا آمد، سومین و کوچک‌ترین پسر پریتویراج کاپور بود. فعالیت هنری خود را در سال ۱۹۴۸ به‌عنوان بازیگر کودک با نخستین فیلم کارگردانی‌شدهٔ برادرش راج کاپور، *[[آتش (فیلم ۱۹۴۸)|آتش]]*، آغاز کرد و نخستین نقش بزرگسالی‌اش را در سال ۱۹۶۱ در درام سیاسی *[[دارماپوترا]]* به کارگردانی یاش چوپرا ایفا نمود. او در سال ۱۹۶۵ با بازی در دو فیلم پرفروش *[[وقت (فیلم ۱۹۶۵)|وقت]]* و *[[هر زمان که گلها شکوفا می‌شوند]]* به شهرت و جایگاه تثبیت‌شده‌ای دست یافت. پس از آن، دوران موفقیت‌های بیشتری را با فیلم‌های *[[خجالتی (فیلم ۱۹۷۱)|خجالتی]]*، *کانیدان* و *[[بیا در آغوشم (فیلم ۱۹۷۳)|بیا در آغوشم]]* تجربه کرد. دوران حرفه‌ای او در سال ۱۹۷۴ با فیلم *[[دزد سر و صدا می‌کند]]* به اوج تازه‌ای رسید. با موفقیت این فیلم، کاپور به یکی از پنج تا شش ستارهٔ پرفروش آن زمان تبدیل شد و از اوایل دههٔ ۱۹۷۰ تا دههٔ ۱۹۸۰ در فیلم‌های پرفروش متعددی بازی کرد؛ از جمله، *[[غذا، لباس و سرپناه]]*، *[[دیوار (فیلم ۱۹۷۵)|دیوار]]*، *[[دزدی شغل من هست]]*، *[[گاهی اوقات (فیلم ۱۹۷۶)|گاهی اوقات]]*، *[[فاکیرا]]*، *[[نیزه سه‌شاخه (فیلم)|نیزه سه‌شاخه]]*، *[[شوهر (فیلم ۱۹۷۹)|شوهر]]*، *[[انقلاب (فیلم ۱۹۸۱)|انقلاب]]* و *[[نمک حلال]]* او برای نقش‌آفرینی‌هایش، از جمله در قالب یک رئیس قبیلهٔ بی‌پروا در *[[جنون (فیلم ۱۹۷۸)|جنون]]*، یک تاجر در *[[دوران گناه (فیلم ۱۹۸۱)|دوران گناه]]*، پدری سخت‌گیر در *[[برنده (فیلم ۱۹۸۲)|برنده]]* و یک روزنامه‌نگار درستکار در *[[نیو دهلی تایمز (فیلم)|نیو دهلی تایمز]]* که برای آن‌ها جایزهٔ ملی فیلم هند برای بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد و تحسین منتقدان را برانگیخت. آخرین فیلمی که وی در آن ظاهر شد،
*بازار زندگی* بود که با تأخیری طولانی در سال ۱۹۹۸ اکران شد.

## اوایل زندگی
شاشی کاپور با نام بالبیر راج کاپور در ۱۸ مارس ۱۹۳۸ در کلکته، هند بریتانیا، از پریتویراج کاپور و همسرش رامسارنی مهرا متولد شد. او کوچک‌ترین برادر راج کاپور و شامی کاپور بود. بازیگر تریلوک کاپور عموی او بود.

کاپور در نمایش‌هایی که توسط پدرش، پریتویراج کاپور، و در قالب گروه تئاتر پریتوی کارگردانی و تهیه می‌شد، بازی می‌کرد و همراه این گروه به سفر می‌رفت. او فعالیت سینمایی خود را از اواخر دههٔ ۱۹۴۰ به‌عنوان بازیگر کودک و با نام شاشی راج آغاز کرد، زیرا در آن زمان بازیگر کودک دیگری با همین نام در فیلم‌های اسطوره‌ای بازی می‌کرد. مشهورترین نقش‌های او در دوران کودکی شامل فیلم‌های *[[آتش (فیلم ۱۹۴۸)|آتش]]* (۱۹۴۸) و *[[آواره (فیلم)|آواره]]* (۱۹۵۱) است که در آن‌ها نسخهٔ جوان‌تر شخصیت‌هایی را بازی کرد که برادر بزرگ‌ترش راج کاپور ایفاگرشان بود. همچنین در *سنگرام* (۱۹۵۰) نقش نسخهٔ جوان‌تر آشوک کومار را بازی کرد و در '"دانا پانی* (۱۹۵۳) در کنار [[بهارات بوشان]] ظاهر شد. او بین سال‌های ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۴ در مجموع در چهار فیلم هندی به‌عنوان بازیگر کودک ایفای نقش کرد.

== حرفه ==
== زندگی شخصی ==
کاپور در دبیرستان دان بوسکو در ماتونگا، بمبئی تحصیل کرد. او در سال ۱۹۵۶ در کلکته، زمانی که هر دو برای گروه‌های تئاتری خود کار می‌کردند، با بازیگر انگلیسی [[جنیفر کندال]] آشنا شد. شاشی هم‌زمان دستیار مدیر صحنه و بازیگر در گروه تئاتری پدرش، «پریتوی تئاتر»، بود. گروه شکسپیری جفری کندال نیز در همان زمان در کلکته حضور داشت و جنیفر دختر جفری بود. پس از دیدارهای بعدی، این زوج عاشق یکدیگر شدند و پس از روبه‌رو شدن با مخالفت‌های اولیهٔ خانوادهٔ کندال و با حمایت عروس خانواده کاپور، [[گیتا بالی]]، در ژوئیهٔ ۱۹۵۸ ازدواج کردند. آن‌ها در چندین فیلم با یکدیگر هم‌بازی شدند که شاخص‌ترین آن‌ها تولیدات مرچنت–آیوری بود. آن‌ها سه فرزند داشتند: [[کونال کاپور (بازیگر، متولد ۱۹۵۹)|کونال کاپور]]، [[کاران کاپور]] و [[سانجانا کاپور]]. جنیفر و شاشی در ۵ نوامبر ۱۹۷۸ «پریتوی تئاتر» را در بمبئی تأسیس کردند. جنیفر در سال ۱۹۸۴ بر اثر سرطان درگذشت و این اتفاق او را به‌شدت درهم شکست. پس از از دست دادن او، شاشی کاپور دچار افسردگی عمیقی شد که هرگز به‌طور کامل از آن رهایی نیافت. بازیگر انگلیسی [[فِلیسیتی کندال]]، خواهرزن اوست.

پسر بزرگش، کونال، با دختر کارگردان [[رامش سیپی]] ازدواج کرده است. کونال به کارگردانی تبلیغات روی آورد و شرکت تولیدی خود با نام «ادفیلم–والاس» را تأسیس کرد. دختر شاشی، سانجانا، چهره‌ای شناخته‌شده در تئاتر است و با [[والمیک تاپار]]، فعال حفاظت از محیط‌زیست، ازدواج کرده است. آن‌ها پسری به نام حمیر دارند. پسر کوچک‌تر شاشی، کاران، در مدلینگ به موفقیت رسید و بعدها در لندن ساکن شد و یک شرکت عکاسی را اداره می‌کند. نوهٔ او زهان، پسر کونال، نخستین حضور سینمایی خود را در فیلم *فراز* (۲۰۲۳) تجربه کرد.

== درگذشت ==
شاشی کاپور به دلیل آنچه گمان می‌رفت عفونت قفسه سینه باشد، در بیمارستان کوکیلابن، ورسوا، [[بمبئی]] بستری شد و در ۴ دسامبر ۲۰۱۷ درگذشت. به گزارش [[گاردین]]، او به دلیل مشکلات طولانی‌مدت کبدی و قلبی تحت درمان در بیمارستان بود و همواره به سایر بیماران کمک می‌کرد. به‌طور رسمی، علت مرگ او سیروز کبدی اعلام شد. پیکر او در ۵ دسامبر ۲۰۱۷ در کورهٔ [[آتش‌سپاری|جسدسوزی]] [[هندو]]ها در سانتاکروز بمبئی سوزانده شد.

شاشی کاپور و [[سری دوی]]، تنها دو بازیگر هندی بودند که پس از مرگ در بخش یادبود [[نودمین دوره جوایز اسکار]] مورد تجلیل قرار گرفتند. به افتخار او، امضایش به «پیادرو مشاهیر بالیوود» در باندرا بنداستند افزوده شد.

== فیلم‌شناسی ==
فهرست برخی از فیلم‌هایی که *'شاشی کاپور*' در آنها به ایفای نقش پرداخته است:

* *آتش* (۱۹۴۸)
* *آواره* (۱۹۵۱)
* *دارماپوترا* (۱۹۶۱)
* *خانه‌دار* (۱۹۶۳)
* *بی‌نظیر* (۱۹۶۴)
* *شکسپیر والا* (۱۹۶۵)
* *وقت* (۱۹۶۵)
* *هر زمان که گلها شکوفا می‌شوند* (۱۹۶۵)
* *به عشق ورزیدن ادامه بده* (۱۹۶۶)
* *رو در رو* (۱۹۶۷)
* *آنجا که عشق یافت می‌شود* (۱۹۶۹)
* *یک آقا، یک خانم* (۱۹۶۹)
* *بازیگر* (۱۹۷۰)
* *بمبئی تاکی* (۱۹۷۰)
* *خجالتی* (۱۹۷۱)
* *بیا در آغوشم* (۱۹۷۳)
* *دزد سر و صدا می‌کند* (۱۹۷۴)
* *گناه و ثواب* (۱۹۷۴)
* *غذا، لباس و سرپناه* (۱۹۷۴)
* *دیوار* (۱۹۷۵)
* *گاهی اوقات* (۱۹۷۶)
* *فاکیرا* (۱۹۷۶)
* *دنیا شروع به رقص می‌کند* (۱۹۷۶)
* *ایمان دارم* (۱۹۷۷)
* *مرد دوم* (۱۹۷۷)
* *فرشته یا قاتل* (۱۹۷۷)
* *سرباز دزد* (۱۹۷۷)
* *دور به دور* (۱۹۷۷)
* *حقیقت، خدا و زیبایی* (۱۹۷۸)
* *نیزه سه‌شاخه* (۱۹۷۸)
* *دو مسافر* (۱۹۷۸)
* *تریشنا* (۱۹۷۸)
* *جنون* (۱۹۷۸)
* *گاتام گوویندا* (۱۹۷۹)
* *دنیا در جیب من است* (۱۹۷۹)
* *سنگ سیاه* (۱۹۷۹)
* *احساس* (۱۹۷۹)
* *شوهر* (۱۹۷۹)
* *دو و دوتا پنج* (۱۹۸۰)
* *عظمت* (۱۹۸۰)
* *انقلاب* (۱۹۸۱)
* *خشم* (۱۹۸۱)
* *دوران گناه* (۱۹۸۱)
* *سلسله* (۱۹۷۱)
* *نشستن* (۱۹۷۱)
* *وکیل بابو* (۱۹۸۲)
* *برنده* (۱۹۸۲)
* *نمک حلال* (۱۹۸۲)
* *سؤال* (۱۹۸۲)
* *بی‌زبان* (۱۹۸۲)
* *نخ‌های باریک* (۱۹۸۳)
* *زمین آسمان* (۱۹۸۴)
* *جشنواره* (۱۹۸۴)
* *خانه یک معبد است* (۱۹۸۴)
* *بی‌پناه* (۱۹۸۵)
* *متفاوت* (۱۹۸۵)
* *اتهام* (۱۹۸۶)
* *سواتی* (۱۹۸۶)
* *نیو دهلی تایمز* (۱۹۸۶)
* *اجازه* (۱۹۸۷)
* *سندور* (۱۹۸۷)
* *نام و نشان* (۱۹۸۷)
* *تکاور* (۱۹۸۸)
* *فریب‌کاران* (۱۹۸۸)
* *جنگ وظیفه* (۱۹۸۹)
* *غیرقانونی* (۱۹۸۹)
* *کارمند* (۱۹۸۹)
* *تنها* (۱۹۹۱)
* *رئیس‌زاده* (۱۹۹۱)
* *در بازداشت* (۱۹۹۳)
* *جناح* (۱۹۹۸)
* *سوامی ویوکاناندا'' (۱۹۹۸)

## جوایز و افتخارات
### [[جوایز فیلم‌فیر]]

## منابع

## پیوند به بیرون

* 

رده:اهالی بمبئی
رده:اهالی کلکته
رده:بازیگران کودک مذکر اهل هند
رده:بازیگران مرد اهل بمبئی
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم‌های هندی‌زبان
رده:برندگان جایزه ملی فیلم (هند)
رده:برندگان جایزه ملی فیلم بهترین بازیگر مرد
رده:برندگان جوایز فیلم‌فیر
رده:پنجابی‌ها
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل بمبئی
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل هند
رده:خانواده کاپور
رده:درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سیروز
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما بوشان
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:کارگردانان فیلم اهل بمبئی
رده:کارگردانان فیلم سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:کارگردانان فیلم هندی‌زبان
رده:هندوهای پنجابی