گرینلند

**گرینلند** یا **گروئنلند**   یک قلمرو خودگردان دانمارک است و بزرگ‌ترین بخش از سه بخش تشکیل‌دهنده پادشاهی دانمارک به لحاظ مساحت است، سایر بخش‌ها شامل دانمارک خود و جزایر فارو می‌شوند. شهروندان گرینلند، شهروندان دانمارک هستند؛ بنابراین آن‌ها شهروند اتحادیه اروپا (EU) محسوب می‌شوند، اگرچه گرینلند بخشی از اتحادیه اروپا نیست. گرینلند بزرگ‌ترین جزیره جهان است و بین اقیانوس‌های قطب شمال و آتلانتیک واقع شده و شرق مجمع‌الجزایر آرکتیک کانادا قرار دارد. این جزیره یک مرز کوچک به طول ۱٫۲ کیلومتر با کانادا در جزیره هانس دارد. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن نوک است. جزیره کافه‌کلوبن در شمال جزیره، شمالی‌ترین نقطه غیرقابل منازعه زمین در جهان است – دماغه موریس جسوپ در جزیره اصلی تا دهه ۱۹۶۰ به عنوان این نقطه شناخته می‌شد. از نظر اقتصادی، گرینلند به شدت به کمک‌های مالی دانمارک وابسته است.

با اینکه گرینلند بخشی از قاره آمریکای شمالی است، از نظر سیاسی و فرهنگی از سال ۹۸۶ تا اوایل قرن پانزدهم با نروژ مرتبط بود. از قرن هجدهم، پس از اتحاد دانمارک و نروژ و تأسیس سکونتگاه نوک، گرینلند به تدریج با دانمارک مرتبط شد. گرینلند حداقل در ۴۵۰۰ سال گذشته به‌طور متناوب توسط مردم قطبی سکونت داشته که نیاکان آن‌ها از منطقه‌ای که امروز کانادا نامیده می‌شود مهاجرت کرده‌اند. نورسمنها از نروژ در قرن دهم قسمت جنوبی گرینلند را که خالی از سکنه بود، سکونت دادند (پس از سکونت در ایسلند) و نسل آن‌ها به مدت ۴۰۰ سال در گرینلند زندگی کردند تا اینکه در اواخر قرن پانزدهم ناپدید شدند و اینوئیتها در قرن سیزدهم به آنجا رسیدند. از اواخر قرن پانزدهم، پرتغال تلاش کرد مسیر شمالی به آسیا را بیابد، که در نهایت به نخستین ترسیم نقشه‌ای از سواحل گرینلند منجر شد. در قرن هفدهم، کاوشگران دانمارک-نروژ دوباره به گرینلند رسیدند و پس از یافتن اینکه سکونتگاه پیشین آن‌ها از بین رفته است، حضور دائمی اسکاندیناوی را دوباره برقرار کردند.

وقتی دانمارک و نروژ در سال ۱۸۱۴ جدا شدند، گرینلند به دانمارک منتقل شد. قانون اساسی ۱۹۵۳ دانمارک، وضعیت مستعمره‌ای گرینلند را پایان داد و آن را کاملاً در ساختار دولت دانمارک ادغام کرد. در همه‌پرسی خودگردانی گرینلند در سال ۱۹۷۹، دانمارک به گرینلند خودگردانی اعطا کرد. در همه‌پرسی خودگردانی گسترده گرینلند در سال ۲۰۰۸، گرینلندی‌ها به تصویب قانون خودگردانی رأی دادند که قدرت بیشتری را از دولت دانمارک به ناسلوت (دولت گرینلند) منتقل کرد. در این ساختار، گرینلند به تدریج مسئولیت خدمات دولتی و حوزه‌های تخصصی را بر عهده گرفت. دولت دانمارک همچنان کنترل شهروندی، سیاست‌های پولی، سیاست‌های امنیتی و امور خارجه را دارد. با ذوب شدن یخ‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی، منابع معدنی فراوان و موقعیت استراتژیک آن بین اوراسیا، آمریکای شمالی و منطقه قطبی، گرینلند اهمیت استراتژیک برای پادشاهی دانمارک، ناتو و اتحادیه اروپا دارد. از سال ۲۰۲۵، ایالات متحده تهدیدهای الحاق گرینلند را پیگیری کرده است که منجر به بحران گرینلند شد.

اکثر ساکنان گرینلند اینوئیت هستند. جمعیت عمدتاً در سواحل جنوب غربی متمرکز است که به شدت تحت تأثیر عوامل اقلیمی و جغرافیایی قرار دارد و بقیه جزیره کم‌جمعیت است. با جمعیتی معادل ۵۶٬۵۸۳ نفر (۲۰۲۲)، گرینلند کم‌تراکم‌ترین کشور جهان است. گرینلند از نظر اجتماعی پیشرو است، مانند دانمارک شهری؛ آموزش و بهداشت رایگان است و حقوق LGBTQ در گرینلند از گسترده‌ترین‌ها در جهان است. شصت و هفت درصد از تولید برق آن از انرژی‌های تجدیدپذیر، عمدتاً از برق آبی، تأمین می‌شود.

## ریشه نام
نام گرینلند ریشه به معنای سرزمین سبز در زبان‌های اسکاندیناوی دارد. سرگذشت‌نامه‌های ایسلندی گزارش می‌دهند که شخصی نروژی‌تبار به نام اریک سرخ به خاطر جنایت از خاک ایسلند تبعید شد. او به همراه خانواده و بردگانش با قایق، خاک ایسلند را ترک نمود و به آبخوستی دورتر در شمال باختر رسید؛ و آنجا را گرینلند به معنی سرزمین سبز نامید به این امید که این نام، فریبندگی خاصی برای مهاجران تازه داشته و جمعیت بیشتری را برای مهاجرت به آن نقطه تشویق نماید.

## تاریخ

مردم اسکیمو که نیاکانشان از کانادا آمده‌بودند دستکم در ۴۵۰۰ سال گذشته به‌طور متناوب در بخش‌هایی از گرینلند زندگی می‌کردند. گرینلند با وجود اینکه از میانه هزاره سوم (پیش از میلاد) سابقه زندگی (البته نه به‌طور مداوم) اروپائیان را داشته اما تا سده ۱۰ (میلادی) برای آنها ناشناخته مانده بود. تا اینکه گروهی از نورس‌ها (وایکینگ نروژی) که در راه ایسلند بودند راه خود را گم کرده و به کرانه‌های غیر مسکونی گرینلند رسیدند. نورس‌ها در سده ۱۰ (میلادی) در مناطق غیرمسکونی جنوب گرینلند سکونت یافتند و پس از آن، در سده ۱۳ (میلادی) اینوئیت‌ها و در سده ۱۵ (میلادی) سایر بومیان در این آبخوست به‌طور دائمی مستقر شدند. سکونتگاه‌های نورس‌ها اما رفته‌رفته برچیده شد تا اینکه در اواخر سده ۱۵ (میلادی) دیگر از روستاهای نورس اثری در گرینلند باقی نماند. کمی پس از ترک گرینلند از سوی نورس‌ها، پرتغالی‌ها در سال ۱۴۹۹ (میلادی) به اکتشاف بخش‌های کوچکی از گرینلند روی آوردند و مدعی مالکیت کل آبخوست گرینلند شدند. پرتغالی‌ها برای گرینلند نام «تِرا دو لاورادور» را استفاده می‌کردند. در اوایل سده ۱۸ (میلادی) مردم اسکاندیناوی و گرینلند بار دیگر تماس پیدا کردند و دانمارک در همان سده پس از اختلاف با نروژ گرینلند را مستعمره خود ساخت.

در جریان جنگ جهانی دوم و پس از اشغال دانمارک به دست آلمان نازی، ایالات متحده آمریکا کنترل آبخوست گرینلند را به دست گرفت و آن را یک سرزمین تحت‌الحمایه نامید. پس از پایان جنگ، گرینلند دوباره به دانمارک بازگردانده شد و در ۱۹۵۳ (میلادی) دانمارک، گرینلند را به خاک خود ضمیمه کرد.

## جغرافیا

بندانگشتی|دید ماهواره‌ای از گرینلند

گرینلند با پهناوری  کمابیش به اندازه عربستان سعودی است. گرینلند بزرگ‌ترین آبخوست غیر قاره‌ای جهان است. این آبخوست در شمال اقیانوس اطلس جای دارد و دریای گرینلند از مهم‌ترین دریاهای آن است. بلندترین نقطه آن کوه گون‌بیورن است. بیشتر مساحت گرینلند در بالای مدار شمالگان قرار دارد. به همین دلیل در بخش شمالی آبخوست، ۵ ماه از سال را خورشید پیوسته و بدون غروب در آسمان می‌تابد. در بخش میانی گرینلند نیز، از پایان ماه مه تا پایان ماه ژوئیه، پدیده غروب خورشید روی نمی‌دهد.

گرینلند، سرزمینی سرد و خشک و دارای اقلیم قطبی است. ۸۱٪ رویه آن پوشیده از یخچال‌های طبیعی است. در برخی مناطق عمق این یخ تا چهار کیلومتر نیز می‌رسد. این یخچال‌ها، یخسار بزرگی را می‌سازند که پهناوری آن، در حدود ۸/۱ میلیون کیلومتر مربع است. در آب‌های پیرامون گرینلند، کوه‌یخهای بسیاری روی آب شناورند. در درون آبخوست، دمای هوا در گرم‌ترین ماه‌های سال (ژوئن، ژوئیه و اوت)، به ۱۰ درجه سلسیوس می‌رسد. حال آن‌که در کرانه‌های جنوبی گاه از ۲۰ درجه سلسیوس افزایش می‌یابد که دلیل آن، کمتر بودن عرض جغرافیایی و جریان‌های آب گرم اقیانوس اطلس شمالی است. گرینلند سرزمینی کم‌باران است. اما میزان بارندگی در جنوب گرینلند از شمال آن بیشتر است. بارش رگبار به‌ندرت رخ می‌دهد. میزان بارش برف نیز در بخش‌های مختلف، متفاوت است. در کرانه‌ها (که بیشتر شهرهای گرینلند در آن سامان ساخته شده‌اند) بارش عمده برف از ماه دسامبر آغاز شده و تا ماه مارس ادامه می‌یابد.

در پی گرمایش جهانی در میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸، در حدود ۱۵۰۰ میلیارد تُن از تاقچه‌های یخی گرینلند از میان رفته که این برابر افزایش میانگین سالانه ۰٫۴۶ میلیمتر به ارتفاع آب دریاهاست. تاقچه‌های یخی، لایه‌های افقی بزرگی از یخ هستند که از یک سو با یخچال‌های روی خشکی پیوند داشته و از سویی دیگر به دریا راه دارند. سرعت آب شدن کوه‌های یخی گرینلند نگران کننده است.

پوشش گیاهی گرینلند، شامل گیاه، گل، خزه و درختچه‌های بید است که در تابستان‌های کوتاه این سرزمین می‌رویند. خرس قطبی، گوزن شمالی، و نهنگ، مهم‌ترین جانوران اقلیم قطبی گرینلند هستند.

## سیاست
گرینلند ۳۰۰ سال است که تحت کنترل دانمارک بود است. با این که گرینلند هنوز بخشی از پادشاهی دانمارک به‌شمار می‌آید اما از سال ۱۹۷۹ به خودگردانی رسیده است.

از سال ۲۰۰۸ گرینلند خودمختاری بیشتری بدست آورد. به جز امور نظامی و سیاست خارجی، کنترل همه امور در دست مردم گرینلند است. بر پایه قانون اساسی، اگر مردم گرینلند در همه‌پرسی، خواستار استقلال شوند دانمارک نمی‌تواند با آن مخالفت کند.

## مردم
جمعیت گرینلند ۵۵٬۸۷۷ نفر (برآورد سال ۲۰۱۸) است که ۸۷ درصد آن بومی اسکیموهای کالاآلیت (شامل نژادهای ترکیبی با اینوئیت و دانمارکی‌ها) و ۱۳ درصد بقیه بیشتر دانمارکی‌های گرینلند و دیگر نژادهای اروپایی هستند.

بیشتر مردم گرینلند شهرنشین هستند. کمتر از ۲۰٪ در روستاها و اردوگاه‌ها زندگی می‌کنند. گرینلند تنها ۱۸ شهر و ۶۰ روستا و اردوگاه دارد. زبان گرینلند دانمارکی و گرینلندی است و دین مردم آن مسیحیت (کلیسای دانمارک) و جان‌باوری (اسکیموها) است.

## فرهنگ

واژهٔ «اِکومیتسولیورنِک» در زبان گرینلندی به‌معنی «*آفریدن چیزهای شگفت‌انگیز*» است و می‌توان آن را هم‌ارز واژهٔ پارسی *[[هنر]]* دانست. هنر مردم بومی گرینلند، الهام‌گرفته از حیات وحش و طبیعت سخت و منجمد این سرزمین است و به باورهای سنتی مردم مربوط می‌شود.

اقتصاد گرینلند به شدت به ماهیگیری وابسته است. ماهیگیری بیش از ۹۰ درصد از صادرات گرینلند را تشکیل می‌دهد.صنعت میگو و ماهی بیشترین درآمد را دارد.

صنایع دستی گرینلند، بیشتر شامل توپیلاک‌ها است. هر *توپیلاک* (به‌معنی «*روح نیاکان*»)، پیکرهٔ کوچک و کنده‌کاری‌شده‌ای از استخوان‌های جانوران است که با وجود سادگی، بازتابی از عناصر طبیعی، تاریخ و اسطوره‌های این سرزمین است. بومیان بر این باور بوده‌اند که هر توپیلاک، تقدیس‌کنندهٔ ارواح نیاکان و طلسمی است که به شکست دشمن می‌انجامد.

امروزه در بیشتر شهرهای گرینلند، موزه‌هایی ساخته شده‌اند که در آن‌ها آثار هنری تاریخی و معاصر، به صورت دائم یا موقت به نمایش درمی‌آیند. *خانهٔ فرهنگ گرینلند* در نوک، یکی از مهم‌ترینِ این موزه‌هاست.

## اقتصاد
بخش زیادی از هزینه‌های گرینلند را دولت دانمارک می‌پردازد. بیکاری، یکی از مشکلات عمده مردم گرینلند است و هزینه این مردم را دولت دانمارک می‌پردازد.

سازمان زمین‌شناسی آمریکا در سال ۲۰۰۸ (میلادی) از منابع طبیعی نفت خام و گاز طبیعی فراوان گرینلند پرده برداشت. ۲۲ درصد نفت و گاز دست‌نخورده جهان در قطب شمال است. به‌تدریج، اکتشاف‌های دیگری برای یافتن ذخایر معدنی گوناگون انجام و مشخص شد که گرینلند، کانسارهای زیادی از سنگ آهن، مس، روی، سرب، اورانیم، فلورید، طلا، یاقوت و عنصرهای خاکی کمیاب (مورد استفاده در برخی صنایع مانند تولید تلفن همراه، پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی) دارد. کشف این منابع باعث شد که تمام احزاب سیاسی اصلی گرینلند به اتفاق آرا از توسعه صنعت معدن این کشور پشتیبانی کنند. اما مطرح شدن موضوعاتی مانند این‌که فعالیت‌های معدنی منجر به افزایش گرمایش جهانی و گرمایش قطب و ذوب شدن ذخایر یخ و یخچال‌های طبیعی این کشور می‌شود باعث شد که هم‌فکری شهروندان گرینلند از بین برود. توسعه معادن گرینلند بر افزایش دمای زمین خواهد افزود و نهادهای بین‌المللی و سیاستگذاران زیست‌محیطی برای اطمینان یافتن از اینکه میانگین دمای کره زمین در سطح مطلوب ۲ درجه باقی می‌ماند، بر فعالیت‌های معدنکاری گرینلند نظارت خواهند داشت.

بر پایه‌گزارش وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا آب شدن یخ‌های قطبی باعث بازشدن راه‌های تجاری تازه می‌شود و گرینلند در مسیر این راه‌ها قرار دارد.

## تقسیمات کشوری
تقسیمات کشوری گرینلند که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۹ رسمی شده است. مراکز استان‌ها با شماره نشان داده شده‌اند.
280px|وسط
گرینلند به پنج منطقه تقسیم می‌شود:
* آواناتا
* کوجالق
* Qeqertalik
* ققاتا
* سرمرسوک

منطقه بزرگ «پارک ملی شمال خاوری گرینلند» جزء استان‌های این کشور به‌شمار نمی‌آید.

## روابط با ایالات متحده آمریکا
### استفاده نظامی
بر پایه یک قرارداد نظامی بین ایالات متحده آمریکا با دانمارک، آمریکا تجهیزات ردیابی موشکی خود را در پایگاه نظامی در گرینلند نصب کرده است. در سال ۲۰۱۸ برای جلوگیری از نفوذ چین در گرینلند، آمریکا همچنین موفق شد گرینلند را متقاعد کند که ساخت فرودگاه‌های خود را به چین ندهد.

### پیشنهاد خرید

آمریکا تا به امروز سه بار پیشنهاد برای خرید گرینلند داده است، بار نخست در سال ۱۸۷۶ و بار دوم پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۶ و بار سوم در اوت ۲۰۱۹ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا درخواست خرید گرینلند را داد. اما دولت دانمارک این درخواست را رد کرد. همچنین در سال ۲۰۲۵ دونالد ترامپ به صورت رسمی درخواست الحاق گرینلند به خاک ایالات متحده، حتی با استفاده از نیروی نظامی را اعلام کرد.

## نگارخانه

پرونده:Greenland 42.74746W 71.57394N.jpg|تصویر ماهواره‌ای گرینلند
پرونده:Greenland eastcoast.jpg|ساحل جنوب شرقی گرینلند
پرونده:Franz Josef Fjord.3.jpg|آبدره قیصر فرانتس یوزف که شماری یخکوه نیز در آن دیده می‌شود.
پرونده:Sisimiut.jpg|نمای یکی از شهرهای گرینلند در سال ۱۹۸۰ میلادی
پرونده:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg|250px|شفق قطبی (نور شمالگان) در گرینلند
پرونده:Hunter carries a killed reindeer, Greenland 2007.jpg|شکارچی گرینلندی در حال جابجایی گوشت گوزن


## توضیحات

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه دولت گرینلند (تنها به زبان‌های گرینلندی و دانمارکی)
* وبگاه ملی جهانگردی گرینلند  به زبان‌های انگلیسی، دانمارکی و آلمانی.


رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۹ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌ها در هزاره سوم (پیش از میلاد)
رده:دانمارک
رده:سرزمین‌های شمالی
رده:شمال آمریکا
رده:قلمرو پادشاهی دانمارک
رده:قلمروهای وابسته در آمریکای شمالی
رده:کشورها و سرزمین‌های دانمارکی‌زبان
رده:کشورهای جزیره‌ای
رده:کشورهای فراقاره‌ای
رده:کشورهای هم‌مرز با اقیانوس اطلس
رده:مستعمره‌های پیشین دانمارک
رده:مستعمره‌های پیشین نروژ
رده:مناطق ویژه اتحادیه اروپا
رده:منطقه‌های شمالگان