open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پورپوریت

**پورپوریت **  با  از مجموعه کانی هاست و از واژة یونانی و لاتین purpureus یعنی ارغوانی، قرمز اخذ شده‌است. محلول در HCl Mn2O۳:۵۲٫۶۶٪  P2O۵:۴۷٫۳۴٪  و ادخال‌های Fe برای اولین بار در نامبیا کشف شد و از نظر شکل بلور: نامنظم، رنگ: قرمز تیره تا بنفش تیره، شفافیت: شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: مات، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی - پگماتیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رنگ و خواص شیمیاییهتروزیت- سیکلریت- تری فیلیت و غیره است
، از نظر ژیزمان آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در فرانسه، استرالیا، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن (III)
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های منگنز (III)
رده:کانی‌های منگنز
پومپلیت

بندانگشتی|عکس پومپلیت
**پومپلیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از نام زمین‌شناس آمریکایی R.Pumpelly اخذ شده‌است. نامحلول در HCl متغیر همراه باادخال‌های Fe , Na , K , Ti برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: خوشه جواهری - قرصی شکل - ماکله، رنگ: آبی سبز - سبز زیتونی - قهوه ای، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: نیمه صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - شکل بلورها - خواص نوری -اشعه X - واکنش‌های شیمیاییزوئیزیت- اپیدوت- پرهنیت- زئولیت‌ها و غیره است.
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات اسفرولیتیکی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، رومانی، URSS، آمریکا، زلاندنو، آفریقای جنوبی یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های دو تایی
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
پیرارگیریت

**سولفور**  با  از مجموعه کانی هاست و قرمزگیلاسی در شعله ذوب می‌شود و در KOH , HCl , NO3H حل می‌گردد. Ag:۵۹٫۷۶٪ Sb:۲۲٫۴۸٪ S:۱۷٫۷۶٪ با انکلوزیون As برای اولین بار در ۲٫۵ کشف شد و از نظر شکل بلور: هیدروترمال، رنگ: منشوری - همی ئدریک - ماکله، جلا: مشخص نیست.، رخ: سولفور، سیستم تبلور: پیرارگیریت و در رده‌بندی تری کلینیک است همچنین خاصیت مغناطیسی نیمه شفاف 

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کانسار نقره است
کاربرد آن: چک اسلواکی، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای - توده‌ای - اندود - پسودومرف تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، اسپانیا، شیلی، مکزیک (بلورهابه ۳ سانتی متر می‌رسد)، آمریکا، پرو، روسیه و کانادا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آرسنید و سولفید
رده:کانی‌های آنتیموان
رده:کانی‌های سولفوسالت
رده:کانی‌های سه‌گوشه
رده:کانی‌های نقره
پیرسئیت

**پیرسئیت **  با  از مجموعه کانی هاست و بهترین بلور آن در شیلی به دست آمده و کانیهای شبیه آن پلی بازیت است. از نام یک شیمیدان آمریکائی: R.Pearce گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است  و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پلی بازیت- نقره- آکانتیت است
کاربرد آن: گاهی به عنوان کانسار نقره مورد استفاده قرار می‌گیرد.، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگات دانه‌ای تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، آمریکا و شیلی یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آرسنیک
رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های سولفید
رده:کانی‌های سه‌گوشه
رده:کانی‌های مس (I)
رده:کانی‌های مس
رده:کانی‌های نقره
پیروپ

**پیروپ **  با  از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی پیروپ شبیه گروناها است از کلمه یونانی Puropos بمعنای شبیه آتش گرفته شده‌است. گاه حاوی Ti می‌باشد. (Schorlomite) متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر، رنگ: قرمز تیره - قرمز بنفش تا قرمز مشکی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - در سنگهای اولترابازیک به همراه ژیزمان‌های الماس - آبرفتها است.

کاربرد آن: به عنوان ابزار برش، صیقلی و حفاری و سنگ تزئینی مصرف می‌شود.، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، آفریقای جنوبی، استرالیا، سری لانکا، روسیه، آمریکا، ماداگاسکار، برزیل، تانزانیا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های مکعبی
رده:کانی‌های منیزیم
رده:گروه گارنت
رده:گوهرسنگ‌های گارنت
پیروتیت

**پیروتیت **  با  از مجموعه کانی هاست و جریان الکتریسیته را عبور می‌دهد-درتوده‌های مغناطیسی C دار نیز یافت شده‌است. از واژة یونانی Purrotes به معنای رنگ متمایل به قرمز اقتباس شده‌است. محلول در HCl , HNO3 Fe:۶۳٫۵۳٪ S:۳۶٫۴۷٪ برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - بی پیرامید کامل -، رنگ: قهوه‌ای - زرد برنزی -قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی پارامغناطیس و منشأ تشکیل آن ماگمایی - هیدروترمال - دگرگونی مجاورتی - متئوریت است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی، خاصیت مغناطیسی، واکنشهای شیمیائی و اشعة Xکالکوپیریت - بورنیت- کالکوپیریت- مارکازیت- پیریت و غیرههاکانالی است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات‌های دانه‌ای - توده‌ای تا صفحه‌ای (ورقه‌ای) فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، یوگسلاوی، رومانی، کانادا یافت می‌شود. همچنین مرکز تحقیقاتی اتمی واقع در شوروی نیز دارای منابع این عنصر است.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های سولفید
رده:کانی‌های مغناطیسی
رده:دستگاه بلوری شش‌گوشه
پیروفانیت

**اکسید**  با  از مجموعه کانی هاست و گل اخرائی -زرد به سختی در اسیدها حل می‌شود. MnO2:46.96% TiO۲:۵۳٫۰۴٪ از نظر شکل بلور: دگرگونی - پگماتیتی، رنگ: قرصی شکل، شکستگی: فلزی - الماسی، جلا: کامل- مطابق با سطح /۰۲۲۱/، رخ: اکسید، سیستم تبلور: پیروفانیت و در رده‌بندی رمبوئدریک است همچنین خاصیت مغناطیسی نیمه شفاف و منشأ تشکیل آن ندارد است.

، از نظر ژیزمان بلوری - مرصع کمیاب است و بیشتر در سوئد، نروژ، URSS، انگلستان و برزیل یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اکسید
رده:کانی‌های تیتانیم
رده:کانی‌های سه‌گوشه
رده:کانی‌های منگنز (II)
رده:کانی‌های منگنز
پیروکلر

**پیروکلر **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای خاصیت رادیواکتیویته‌است که بستگی به میزان U در آن دارد. از واژه‌های یونانی pur بمعنای آتش و Khloros یعنی سبز گرفته شده‌است. به سختی در HCl , H2SO۴ یا HF حل می‌شود. درHF با حرارت شعله مقداری حل می‌شود. متغیر با ادخال‌های فراوان U و آهن اندک برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر - هگزائدر - ماکله، رنگ: قهوه ای، شفافیت: نیمه کدر- کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن کربناتی - پگماتیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رنگ اثر خط - واکنش‌های شیمیاییاشعه Xمیکرولیت - پراوسکیت- آپاتیت- نفلین- آلانیت- زیرکن است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - بلورهای اشباع شده کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، تانزانیا، اوگاندا، زیمبابوه، مالاوی یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اکسید
رده:کانی‌های سدیم
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های مکعبی
رده:کانی‌های نوبیوم
رده:کانی‌های پرتوزا
پیرولوزیت

**پیرولوزیت ** که در منابع کهن فارسی به نام **مغنیسیا** و **مغنیسا** آمده‌است،  با  از مجموعه کانی هاست و کانیهای مشابه آن استیبین - منگانیت - پسیلوملان و هوسمانیت است. از کلمات یونانی Pur بمعنای آتش وlusis بمفهوم تجزیه گرفته شده‌است. محلول در HCl غلیظ شده ذوب نمی‌شود. Mn:۶۳٫۱۹٪ O:۳۶٫۸۱٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: خاکستری -خاکستری سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی - نیمه فلزی - مات، رخ: کامل - مطابق با سطح و، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ثانوی - قشرها ولایه‌های آلتراسیون - رسوبی - هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن استیبین - منگانیت - پسیلوملان -هوسمانیت- مگنتیت- پسیلوملان- لیمونیت- برونیت و غیره است
کاربرد آن: کانسار Mn، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای پسودوکریستالین - خاکه‌ای - دانه‌ای - رشته ای- شعاعی - قلوه ای- دندریتی - کنکرسیونی فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، انگلستان، مجارستان، روسیه، برزیل، هند و آفریقای جنوبی یافت می‌شود.

مغنیسا. [ م َ ] (معرب ، اِ) گلی باشد سیاه رنگ و آن را از کوه کاشان آورند و آن به مرقشیشا مانند بود. و بعضی گویند سنگی است الوان و بسیار سست و نرم که شیشه گران به کار برند و آن را سنگ سلیمانی گویند و به گچ رنگ شهرت دارد. (برهان )(آنندراج ). اسم نبطی سنگی است قریب به مرقشیشا و به فارسی رنگ کاسه نامند و کاسه گران ظروف به او رنگ می‌کنند و از اکثر آن سرب حاصل می‌شود و آن پنج نوع می‌باشد: یکی سیاه و یکی مایل به سیاهی و دیگری سرخ و یکی سفید و یکی بیرون زرد اندرون سرخ . و محمدبن زکریا گوید که آن دو نوع است : یکی را شهبا نامند و انثی است و با نر می‌باشد و دیگری سرخ مایل به سیاهی و حدیدی و آن ذکر است . و به قول اکثر حدیدی او سیاه و ذهبی زرد و فضی سفید و نحاسی سرخ می‌باشد و در جمیع اقسام او نقطه‌های سفید و عیون ظاهر است و به قدری درخشندگی دارند و گدازنده ٔ زجاج و صاف‌کننده ٔ آنند و او را قابل رنگ گرفتن می سازند و به آهن نیز این فعل می‌کنند. (تحفه ٔ حکیم مؤمن ). مغناسیا = مگنزی (فرانسوی ) ۞ مأخوذ از یونانی مغنس ۞ . اکسید منیزیوم ، به رنگ خاک سفید، بی طعم ، غیرقابل حل در آب که آن را به منزله ٔ ضد اسیدو مسهل به کار برند. (حاشیه ٔ برهان چ معین ). بی اکسید طبیعی منگنز ۞ را گویند که سیاه رنگ است و در طبیعت مخلوط با سایر کانیها بسیار فراوان است . در صورتی که متبلور باشد آن را پیرولوزیت ۞ گویند و بلورهایش به شکل منشورهای خاکستری تیره است . فرمولش Mno2 می‌باشد وبر اثر حرارت به سهولت اکسیژن را آزاد می‌کند، از این جهت از اکسیدکننده‌های بسیار خوب است و در صنعت شیشه گری و بلورسازی از آن به عنوان صابون شیشه استفاده می‌کنند، از این رو که ذرات کربن را که در شیشه ٔ مذاب موجود و موجب سیاه شدن رنگ شیشه است با اکسیژنی که آزاد می‌کند ترکیب می نماید و سبب روشنی و سفیدی رنگ شیشه می‌شود. مغنیسی . مغنسیا. مغنیسیا. سنگ شیشه گران . سنگ سیاه شیشه گران . صابون شیشه . رنگ سیاه . و رجوع به تذکره ٔ داود ضریر انطاکی ص 320 و فرهنگ اصطلاحات علمی ذیل پیرولوزیت و فرهنگ فارسی معین و مغنیسیا شود.
## نگارخانه

Image:Pyrolusite botryoidal.jpg|
Image:Pyrolusite_dendritic.jpg|
Image:Pyrolusite_radiating.jpg|
Image:Rutile-unit-cell-3D-balls.png|


## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران
* لغتنامه دهخدا

رده:کانی‌های اکسید
رده:کانی‌های چهارگوشه
رده:کانی‌های کوادراتی
رده:کانی‌های منگنز (IV)
رده:کانی‌های منگنز
رده:گروه روتیل
پیرومرفیت

**پیرومرفیت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف از زبان یونانی pur به معنای آتش و morphe به معنای فرم و شکل گرفته شده‌است. حل شونده در HNO3,KOH PbO:۸۲٪  P2O۵:۱۵٫۴٪  Cl:۲٫۶٪  برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ورقه‌ای (پهن و کوتاه)، رنگ: سبز - زرد - قهوه‌ای - خاکستری سفید - زرد قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: الماسی - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی فسفات است  و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن میمتیت - آپاتیت- گالن- سروزیت- میمتیت است
، از نظر ژیزمان بلور تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، بریتانیای کبیر، فرانسه، URSS، مراکش، زامبیا و آمریکا یافت می‌شود.(بلورهای درشت و بیرنگ تا سبز روشن این کانی در معدن سرب و روی کوشک بافق{یزد} نیز یافت شده‌است."شریعتی")

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های سرب
رده:کانی‌های شش‌گوشه
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های هالید
رده:دستگاه بلوری شش‌گوشه
پیزانیت

**پیزانیت **  با  از مجموعه کانی هاست و محلول در آب-کانی مشابه آن کالکانتیت است. ازنام شیمیدان فرانسوی F.Pisani گرفته شده‌است. محلول در آب FeO:۲۵٫۹٪  SO۳:۲۸٫۸٪  H2O:۴۵٫۳٪  درصد CuO در آن از ۹ تا ۱۸٪  برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - پهن و ضخیم، رنگ: سبزروشن - آبی روشن، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفات است  و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالکانتیت- هالوتریکیت- ملانتریت و دیگر سولفات‌ها است
، از نظر ژیزمان دانه‌ای - استالاگتیتی - پوسته‌ای - قشری فراوان است و بیشتر در آلمان، اسپانیا، سوئد، چک اسلواکی، یوگسلاوی و مجارستان یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سولفات
پیکنیت

**پیکنیت**  با  از مجموعه کانی هاست و صفات فیزیکی و شیمیایی پیکنیت شبیه توپاز است. از کلمه یونانی Puknos یعنی ضخیم گرفته شده‌است. به آهستگی در اسید سولفوریک گرم حل می‌شود. ذوب نمی‌شود. Al2O3:55.4% SiO2:32.6% F:۲۰٫۷٪ با انکلوزیون‌های Fe(3+) , Mg , Cr , Ti برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: بی‌شکل و در رده‌بندی سیلیکات

، از نظر ژیزمان آگرگات بلوری تقریباَ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و چک اسلواکی یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های سیلیکات
تامسونیت

**تامسونیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از نام کاشف اسکاتلندی آن تامسون T.Thomson گرفته شده‌است. محلول در HCl - در حرارت شعله ذوب می‌شود. Na2O:۲٫۴۲٪  CaO:۱۹٫۷۴٪  Al2O۳:۲۹٫۹۱٪  SiO۲:۳۵٫۲۵٪  H2O:۱۲٫۶۸٪  برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد.

تامسونیت از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری - سری‌های طولی، رنگ: سفید - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای، رخ: کامل- مطابق با سطح و ضعیف- مطابق با سطح، سیستم تبلور: اورتورومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن آب‌گرمایی - بعد از آتشفشانی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه X ناترولیت- زئولیت‌های دروغین- کلسیت و غیره‌است، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی فشرده یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:زئولیت‌ها
رده:سیلیکات‌های شبکه‌ای
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سیلیکات
تانتالیت

**تانتالیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از ترکیب شیمیایی آن گرفته شده‌است. متغیر مانند نیوبیت برای اولین بار در فنلاند کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: سیاه - قهوه ای، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: چرب - نیمه فلزی، رخ: ناکامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی اکسید است  و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - آبرفتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن آلانیت - نیوبیت - کلومبیت- اسپودومن- کاسیتریت- بریل- توپاز است

کاربرد : منبع  عنصر تانتال Ta، از نظر ژیزمان توده‌ای - نفوذی تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، آمریکا، برزیل، فنلاند، استرالیا، سوئد، زیمبابوه یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اکسید
رده:کانی‌های تانتال
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های منگنز (II)
رده:کانی‌های منگنز
رده:کانی‌های نوبیوم
تانزانیت

**تانزانیت**  با  از مجموعه کانی هاست و اولین بار در تانزانیا کشف شده است. تانزانیت در سال ۱۹۶۲ در شمال تانزانیا (شرق آفریقا) به صورت پراکنده دیده شد، دانشمندان آن را جزو گروه زوئیسیت قرار دادند و ۵ سال بعد، معدنکاران به معدنی بزرگ در مناطق دیگر پی بردند و به صورت جدی اکتشاف را آغاز کردند. نا محلول در اسیدها و دارای تخلخل‌های توده‌ای سیاه رنگ است. تولید تانزانیت در ابتدا کم بود، اما سال ۱۹۸۰ تا ابتدای ۱۹۹۰ به صورت انبوه و با کیفیت جواهر در دسترس قرار گرفته و پس از گذشت ۵ سال، مشابه‌های تانزانیت وارد بازار شد. CaO:24.69% Al2O3:33.66% SiO2:39.68% H2O:۱٫۹۷٪ و ادخال‌های Fe,Mn,Cr,Ti,K،Na,V برای اولین بار در تانزانیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی - قهوه‌ای - پلی کروئیسم، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - پگماتیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن خواص نوری - واکنش‌های شیمیایی-اشعه Xپامپله ایت- آمفیبول- اپیدوت- وزوویانیت- کوارتز- گارنت است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - فشرده کمیاب است و بیشتر در تانزانیا یافت می‌شود. این کانی تنها در کشور تانزانیا وجود دارد و گران‌ترین کانی در جهان به حساب می‌آید.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:گروه اپیدت
رده:گوهرسنگ‌ها
تائوماسیت

**تائوماسیت **  با  از مجموعه کانی هاست و حل شونده در HCl از کلمه یونانی thaumasio به معنای عجیب و تعجب آور گرفته شده‌است. حل شونده در HCl CaO:۱۰٫۹۸٪ CO۲:۸٫۶۲٪ SO۳:۱۵٫۶۸٪ SiO۲:۱۱٫۷۷٪ H2O:۵۲٫۹۵٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: سفید، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن داوسونیت - گارونیت- آلوموهیدروکلسیت- آلومونیت- آپوفیلیت است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات درخشان - الیافی تقریباًََ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئد، نروژ، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی سیلیکاتی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:بتن
رده:دستگاه بلوری شش‌گوشه
رده:سیمان
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های سولفات
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های شش‌گوشه
رده:کانی‌های کربنات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های هیدرات
رده:هیدرات‌ها
تترادیمیت

**تترادیمیت **  با  از مجموعه کانی هاست و با آب شستشو می‌شود. کانی مشابه شامل ناگی آژیت (Nagyagite) است. از کلمه یونانی tetradumos به معنای چهاربرابر گرفته شده‌است. محلول در اسید سولفوریک و اسید نیتریک Bi:۵۹٫۲۷٪ S:۴٫۵۵٪ Te:۳۶٫۱۸٪ همراه با انکلوزیون هایSe,Au ,Pb. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: رومبوئدر - ماکله، رنگ: خاکستری فولادی متمایل به زرد، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ناگی آژیت- بیسموتینیت- پیریت و غیره است
کاربرد آن: کانسار تلور، کانسار بیسموت، از نظر ژیزمان پولکهای قابل انعطاف - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در رومانی، آمریکا و ژاپن یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های بیسموت
رده:کانی‌های تلورید
رده:کانی‌های چهارگوشه
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های سولفید
رده:کانی‌های سه‌شیب
رده:کانی‌های سه‌گوشه
رده:گروه تترادیمیت
رده:گلانس‌ها
تترائدریت

**تترائدریت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. از نام شکل بلورها گرفته شده‌است. حل شونده در HNO3 Cu:۴۸٫۴۲٪ As:۱۹٫۰۲٪ S:۳۲٫۵۶٪ همراه با Fe,Sb,Zn برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: تترائدر - به ندرت اکتائدر، رنگ: خاکستری روشن - سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اسفالریت- کالکوپیریت- تنانتیت- سیدریت- پیریت- کوارتز و غیره است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، اطریش، بریتانیای کبیر و روسیه یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:ترموالکتریسیته
رده:کانسنگ‌های مس
رده:کانی‌های آنتیموان
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های سولفوسالت
رده:کانی‌های مس
رده:کانی‌های مکعبی
ترمولیت

**ترمولیت **  با  از مجموعه کانی هاست و لومینسانس کامل از قرمز تیره تا مرصع و جواهری از خود نشان می‌دهد. از نام محل کشف آن Tremola در کوه‌های آلپ اخذ شده‌است. CaO:۱۳٫۸٪ MgO:۲۴٫۱۸٪ SiO۲:۵۹٫۱۷٪ H2O:۲٫۲۲٪ برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای طویل - رشته ای، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به سبز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - دگرگونی مجاورتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - انحلال در HCl - اشعهXواکنش‌های شیمیاییکریزوتیل - ولاستونیت - کامینگتونیت- زوئیزیت- دولومیت- تالک و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - رشته‌ای - شعاعی فراوان است و بیشتر در ایتالیا، اطریش، سوئیس، URSS یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:آزبست
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های منیزیم
رده:گروه آمفیبول
ترونا

**ترونا **  با  از مجموعه کانی هاست و محلول درآب-دارای لومینسانس گاهی سفید و آبی کلمه اختصاری یک اصطلاح از ریشه عربی (Natron) است. در اسید می‌جوشد. محلول درآب Na2O:۴۱٫۱۴٪ CO۲:۳۸٫۹۴٪ H2O:۱۹٫۹۲٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری کوتاه، رنگ: خاکستری - متمایل به زرد - سفید، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: نیمه صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن دریاچه‌های شور است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ناترون- هالیت- تناردیت و غیره است
کاربرد آن: در مصر برای ساختمان مصرف می‌شود.، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای رشته‌ای و متراکم - پوسته‌ای - قشری فراوان است و بیشتر در دریاچه‌های شور، تبت، ایران، سودان، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:تبخیری‌ها
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های دی‌هیدرات
رده:کانی‌های سدیم
رده:کانی‌های کربنات
تریپلیت

**تریپلیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از کلمه یونانی triplos یعنی سه تایی گرفته شده‌است. محلول در اسیدها متغیر - سری ایزومورف با تری پلیت (Mn>Fe) و سؤیزلیت (Fe>Mn) برای اولین بار در فنلاند کشف شد و از نظر شکل بلور: ایزومتریک، رنگ: قهوه‌ای - قرمز تا سیاه، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ضعیف، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی شبیه فولاد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آپاتیت- کوارتز- کاسیتریت و غیره است
، از نظر ژیزمان به ندرت بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، آمریکا، آرژانتین یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن (II)
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های منگنز (II)
رده:کانی‌های منگنز
تریدیمیت

بندانگشتی|کانی تریدیمیت
**اکسید**  با  از مجموعه کانی هاست و در محلول گرم سودسوزآور حل می‌شود-کانیهای مشابه شامل باریتین و کریستالوبالیت است که از سختی - رخ - وزن مخصوص و توسط اشعه X از آنها قابل تشخیص است. از کلمه یونانی Tridiumos یعنی سه تایی گرفته شده‌است. در محلول گرم سودسوزآور حل می‌شود. SiO۲:۱۰۰٪ با انکلوزیون Al,Fe,Na,Ca,K برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - ماکله فراوان با ۲ تا ۳ بلور، رنگ: سفید - سفید متمایل به زرد - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطوح، سیستم تبلور: تریدیمیت هگزاگونال و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - بعد ازآتشفشانی - ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن باریتین - کریستالوبالیت- کلسیت- اوپال- کریستوبالیت است
، از نظر ژیزمان آگرگات بادبزنی- کروی فراوان است و بیشتر در در سنگهای رگه‌ای در آلمان، فرانسه، ایتالیا، چک اسلواکی، مکزیک، آمریکا، ژاپن یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سه‌شیب
رده:کانی‌های صنعتی
رده:سیلیسیم دی‌اکسید
تفروئیت

**تفروئیت **  با  از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن الیوین است. از کلمه یونانی tephros بمعنای خاکستری گرفته شده‌است محلول در HCl - به سختی ذوب می‌شود. MnO:۷۰٫۲۵٪ SiO۲:۲۹٫۷۵٪ با انکلوزیونهای Zn, Ca, Mg برای اولین بار در آمریکا(فرانکلین) کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری کوتاه، رنگ: خاکستری - خاکستری زیتونی - قرمز روشن - قهوه‌ای قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: کامل - مطابق با و، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن الیوین- کلسیت- فرانکلینیت- رودونیت-اسپسارتیت است
، از نظر ژیزمان بلوری - توده‌های متراکم تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در سوئد، آمریکا، روسیه، اطریش، انگلستان و ژاپن یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های جزیره‌ای
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های رمبوئدریک
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های منگنز (II)
رده:کانی‌های منگنز
توربرنیت

**توربرنیت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای رادیواکتیویته قوی-کانیهای مشابه آن اوتونیت و زئونریت (Zeunerite) است. از نــــام شیمیدان سوئدی Tornbern Bargmann گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ (CO:۷٫۸۸٪  UO۳:۵۶٫۶۵٪  P2O۵:۱۴٫۰۶٪  H2O:۲۱٫۴۱ (۱۲H برای اولین بار در انگلستان کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - ندرتاْ دوهرمی (بی پیرامیدال)، رنگ: سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی فسفات است  و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اوتونیت - زئونریت- میکاهای اورانیوم دار است
کاربرد آن: کانسار اورانیوم، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای فلسی و خاکی فراوان است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، فرانسه، پرتغال، انگلستان و زئیر یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اورانیوم (VI)
رده:کانی‌های اورانیوم
رده:کانی‌های پرتوزا
رده:کانی‌های چهارگوشه
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های کوادراتی
رده:کانی‌های مس (II)
رده:کانی‌های مس
رده:کانی‌های هیدرات
تورت وئیتیت

**تورت وئیتیت**  با  از مجموعه کانی هاست و از نام مهندس نروژی O.Thortveit گرفته شده‌است. کمی در HCl محلول است - به سختی ذوب می‌شود. Sc2O3:53.5% SiO۲:۴۶٫۵٪ تا میزان ۱۰٪ محتوی Y2O۳ است. برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - الماسی، رخ: کامل- مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ایلمنیت- مونازیت- بریل- زیرکن است
کاربرد آن: منبع و منشأ Sc، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی کمیاب است و بیشتر در نروژ، ماداگاسکار، روسیه، ژاپن، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های دو تایی
رده:کانی‌های اسکاندیم
رده:کانی‌های ایتریم
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
توریانیت

**توریانیت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای رادیو اکتیویته شدید است. از نظر ترکیب شیمیایی به این نام خوانده می‌شود. محلول در NO3H , H2SO۴ ٪  ThO۲:۱۰۰ انکلوزیونهای ثابت: UO2,UO3,U۳O۸ برای اولین بار در سریلانکا کشف شد و از نظر شکل بلور: هگزائدر - اکتائدر، رنگ: قهوه‌ای - سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامساوی، جلا: نیمه فلزی - رزینی، رخ: ناکامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است  و منشأ تشکیل آن پگماتیت‌ها - کربناتیت‌ها - آبرفت‌ها است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اورانینیت- آپاتیت- مونازیت- زیرکن و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - قلوه سنگی تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آبرفت‌های سری لانکا، ماداگاسکار و روسیه یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اکسید
رده:کانی‌های اورانیوم
رده:کانی‌های پرتوزا
رده:کانی‌های توریم
رده:کانی‌های لانتانیدها
رده:کانی‌های مکعبی
توریت

**توریت**  با  از مجموعه کانی هاست و رادیو اکتیویته کامل در ادخال‌های آن نشان می‌دهد از ترکیب آن گرفته شده است محلول در HCl ThO2: 81.42% SiO۲: ۱۸٫۵۸٪ و ادخال‌های Fe DDD Ca - P - Al -Ti از نظر شکل بلور: پیرامیدال - منشوری، رنگ: سبز روشن تا سبز تیره، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: تتراگونال و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی- پگماتیتی- آبرفتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی، انحلال در HCl و اشعه X و واکنش‌های شیمیائیگزنوتیم - زیرکن- فلئوریت- مگنتیت- زیرکن است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - بلورهای اشباع - بلوکی کمیاب است و بیشتر در نروژ، آمریکا، URSS، در آبرفتهای نیجریه، زئیر، استرالیا و ژاپن یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های جزیره‌ای
رده:کانی‌های اورانیوم

رده:کانی‌های توریم
رده:کانی‌های چهارگوشه
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های پرتوزا
تورینژیت

**تورینژیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از نام Thuringe در آلمان غربی مشتق شده‌است. ذوب می‌شود و یک شیشه مگنتیک سیاه می‌دهد - به راحتی در اسیدها حل می‌شود. ترکیب شیمیایی پیچیده و متغیر برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی، رنگ: سبز زیتونی تا قهوه‌ای تیره، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: مات - صدفی، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است  و منشأ تشکیل آن دگرگونی - رسوبی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کرومیت- سیدریت- لیمونیت- مگنتیت است
کاربرد آن: کانسار آهن، از نظر ژیزمان فلسی - توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، اطریش و آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های ورقه‌ای
رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
توگتوپیت

**توگتوپیت **  با  از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قرمز تیره از خود نشان می‌دهد. از نام محل توگتوپ (Tugtup) در گروئنلند گرفته شده‌است. پیچیده برای اولین بار در گروئنلند کشف شد و از نظر شکل بلور: نامنظم، رنگ: سفید - صورتی تا قرمز - آبی سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آنالسیم- ناترولیت- نفلین- آلبیت است
، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در گروئنلند و URSS یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:تاریخ طبیعی گرینلند
رده:گوهرسنگ‌ها
رده:فلدسپاتوئید
رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های بریلیوم
رده:کانی‌های چهارگوشه
رده:کانی‌های سدیم
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کوادراتی
رده:گروه سودالیت
تولیت

**تولیت**  با  از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قهوه‌ای تیره دارد از واژه تولوس اخذ شده‌است نا محلول در اسیدها و دارای تخلخل‌های توده‌ای سیاه رنگ است. CaO:24.69% Al2O۳:۳۳٫۶۶٪ SiO۲:۳۹٫۶۸٪ H2O:۱٫۹۷٪ و ادخال‌های Fe,Mn,Cr,Ti,K,Na,V تولیت) برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی - خاکستری سیاه - قرمز - قهوه‌ای (شبیه تولیت) - صورتی (شبیه، شفافیت: شفاف - نیمه کدر- غیر شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن خواص نوری - واکنش‌های شیمیایی-اشعه Xپامپله ایت- آمفیبول- اپیدوت- وزوویانیت- کوارتز- گارنت است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - فشرده کمیاب است و بیشتر به‌طور محلی در نروژ، روسیه، آمریکا، نامبیا، استرالیا و گروئنلند یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های دو تایی
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های منگنز (II)
رده:گوهرسنگ‌ها
تیتانیت

**تیتانیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از عنصر تیتان و ترکیب شیمیایی اش گرفته شده‌است. محلول در HF و H2SO4 CaO:۲۸٫۶٪ TiO۲:۴۰٫۸٪ SiO۲:۳۰٫۶٪ و ادخال‌های Ce , Y , Al , Fe برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری - ماکله، رنگ: سفید - زرد قهوه‌ای - متمایل به قرمز - متمایل به سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - ناقص، جلا: شیشه‌ای - چرب - الماسی، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - هیدروترمال - دگرگونی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و سختی اکسینیت- فلدسپات ها- کلریت- روتیل- آلبیت- کوارتز است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئیس، اطریش، ایتالیا، URSS، نروژ، سوئد، کانادا، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:سیلیکات‌های جزیره‌ای
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های تیتانیم
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:گوهرسنگ‌ها
تیرولیت

**تیرولیت **  با  از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف، با قابلیت هدایت الکتریسیته و محلول در اسیدها. در اثر حرارت رنگ آن می‌پردودراثرذوب بوئی مانند سیر دارد. با آب مقطر شسته و تمیز می‌شود. از کلمه Tyrol (اتریش) مشتق شده‌است. محلول در اسیدها، در اثر حرارت رنگ آن می‌پرد و دراثرذوب بوئی مانند سیردارد. با آب مقطر شسته و تمیز می‌شود. CaO:۷٫۱۲٪ CuO:۳۶٫۳۲٪ As2O۵:۳۹٫۳۹٪ H2O:۱۷٫۱۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: سبز روشن - سبز متمایل به آبی - خاکستری - آبی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لانژیت- بروکانتیت- کالکوفیلیت- مالاکیت و غیره است.
، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - تجمع ورقه‌ای ریز و بادبزنی - قشری - تجمع خوشه‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، اسپانیا، چک اسلواکی و آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌ها در گروه فضایی ۱۳
رده:کانی‌های آرسنات
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های مس (II)
رده:کانی‌های مس
تیویامونیت

**تیویامونیت **  با  Ca(UO2)2V2O8·(5-8)H2O از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس گاهی زرد متمایل به سبز-دارای رادیواکتیویته قوی از نام ژیزمان Tyuya Muyum در ترکستان گرفته شده‌است. برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: زرد با انعکاس نارنجی یا سبز، شفافیت: غیر شفاف - شفاف، جلا: صدفی - الماسی، رخ: عالی، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

کاربرد آن: کانسار اورانیوم (U) و وانادیوم (V)، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای فلسی و خاکی یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های اورانیوم (VI)
رده:کانی‌های اورانیوم
رده:کانی‌های پتاسیم
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های وانادات
جمسونیت

**جیمسونیت**  با ، که نام آن از کانی‌شناس اسکاتلندی، رابرت جیمسون، گرفته شده است، در گروه کانی‌های سولفور قرار دارد. این کانی در اسید نیتریک و اسید کلریدریک گرم حل می‌شود، در شعله گاز ذوب می‌گردد و برای شستشو از آب استفاده می‌شود.
ویژگی‌های شیمیایی و بلورشناسی
ترکیب شیمیایی جیمسونیت شامل ۴۰.۱۶٪ سرب (Pb)، ۲.۷۱٪ آهن (Fe)، ۳۵.۳۹٪ آنتیموان (Sb) و ۲۱.۷۴٪ گوگرد (S) است و ممکن است حاوی انکلوزیون‌هایی از روی (Zn)، مس (Cu)، بیسموت (Bi) و نقره (Ag) نیز باشد.
از نظر بلورشناسی، این کانی دارای دستگاه تبلور تک‌شبب است و به شکل منشورهای طویل با شیارهای طولی، توده‌ای، رشته‌ای و با ماکل‌های فراوان دیده می‌شود. رنگ آن سربی با پدیدۀ رنگین‌کمانی است و جلایی فلزی و شفافیتی کدر دارد. رخ آن کامل و شکستگی آن نامنظم است.

## کانی‌های مشابه و همایند
جیمسونیت با کانی‌هایی مانند برتیئریت، پلاژیونیت و بولانژریت شباهت دارد اما از طریق واکنش‌های شیمیایی و تحلیل با اشعۀ X از آن‌ها متمایز می‌شود. همایندهای کانی‌شناسی (پارانژ) آن شامل برتیئریت، پلاژیونیت، استیبین، بولانژریت و اسفالریت است.

## کاربرد و پراکندگی
این کانی به عنوان کانسار سرب (Pb) و آنتیموان (Sb) کاربرد دارد. از نظر ژیزمان، به صورت بلوری، تجمع دانه‌ای، رشته‌ای و شعاعی یافت می‌شود و نسبتاً کمیاب است.
جیمسونیت برای نخستین بار در چکسلواکی سابق کشف شد، جایی که بلورهایی به طول ۲۰ سانتی‌متر نیز از آن به دست آمده است. امروزه این کانی در کشورهای دیگری مانند آلمان، سوئد، بولیوی، ایالات متحدۀ آمریکا، مکزیک، رومانی، استرالیا و ژاپن نیز یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن (II)
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سرب
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های سولفوسالت
رده:گلانس‌ها
چرمیژیت

**سولفات**  با  از مجموعه کانی هاست و سفید   از نظر شکل بلور: ثانوی - درژیزمان‌های زغال سنگ و گازهای آتشفشانی، رنگ: پهن و کوتاه - سوزنی - اکتائدر، شفافیت: صدفی، شکستگی: شیشه ای، جلا: کامل - مطابق باسطح، رخ: سولفات، سیستم تبلور: چرمیژیت و در رده‌بندی مکعبی است همچنین خاصیت مغناطیسی شفاف 

کاربرد آن: چک اسلواکی، از نظر ژیزمان محلول در آب، با مزه متمایل به شیرین. در شعله ذوب می‌شود و آمونیاک متصاعد می‌نماید. با الکل تمیز می‌شود. کانی مشابه آن میرابیلیت است که از نظر رخ از آن متمایز می‌شود. از نام محلی چرمنیکی Cermniky در چک اسلواکی مشتق شده‌است. یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های آمونیوم
رده:کانی‌های سولفات
رده:کانی‌های مکعبی
رده:کانی‌های هیدرات
چشم‌ببری

**چشم‌ببری**  نوعی از سنگ‌های قیمتی است.
چشم‌ببری معمولاً یک سنگ دگرگونی با رنگ‌های طلایی و قرمز و قهوه‌ای و جلایی ابریشمی است که در آن اثری معروف به اثر چشم گربه دیده می‌شود.

چشم‌ببری یک نوع کوارتز با درخشندگی متغیر با ادخال‌های فیبری یا رشته‌ای (به‌ویژه کروسیدولیت) است. این سنگ در مقابل گرما تغییر می‌کند. چشم‌ببری دارای سختی ۷ می‌باشد.

بیشتر چشم‌ببری‌ها در آفریقای جنوبی استخراج شده‌اند اما همچنین در استرالیا، برزیل، میانمار، هند، نامیبیا، سری‌لانکا و ایالات متحده نیز یافت می‌شوند.

انواع سبز- خاکستری این سنگ‌ها کوارتز چشم‌گربه‌ای نامیده می‌شوند. انواع قهوه‌ای تیره این سنگ چشم‌گاوی نامیده می‌شوند. نوع کاملاً سیلیسی‌شده و آبی‌رنگ سنگ چشم‌ببری نیز وجود دارد که چشم شاهین نامیده می‌شود.

سنگ چشم‌ببری به شکل نتراشیده، صیقلی شده و به صورت زنجیر در بازار یافت می‌شود.

سنگ چشم‌ببری نخستین‌بار در آفریقای جنوبی شناسایی شده است. ترکیب شیمیایی آن شامل حدود ۲۳٫۴۱٪ اکسید منیزیم، ۴۱٫۷۱٪ اکسید آهن و ۳۴٫۸۸٪ سیلیس است و نسبت منیزیم به آهن آن تقریباً ۱ به ۱ می‌باشد (وابسته به سری ایزومورف فورستریت–تافایالیت). بلورها در دمای کمتر از ۵۷۳ درجه سانتی‌گراد در دستگاه هگزاگونال متبلور می‌شوند و شکل آن‌ها منشوری و بی‌پیرامیدال است. رنگ معمول این کانی قهوه‌ای مایل به سبز یا قهوه‌ای است، جلای آن شیشه‌ای تا صدفی، شکستگی‌اش صدفی یا تراشه‌ای، و رخ آن ناقص و مطابق با سطح بلور است. این کانی شفافیت غیرشفاف تا نیمه‌کدر دارد، خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن می‌تواند ماگمایی، پگماتیتی، هیدروترمال، دگرگونی یا به‌صورت رگه‌های تیپ باشد. همراهی معدنی (پارانژ) آن شامل آپاتیت، پولوسیت، بریل، توپاز، فناکیت، فلدسپات‌ها، میکاها، آمفیبول‌ها و پیروکسن‌هاست. این کانی به صورت بلوری، آگرگات دانه‌ای یا توده‌ای کمیاب است و در کشورهایی چون آفریقای جنوبی، هند، مکزیک، استرالیا و آمریکا یافت می‌شود.

سنگ چشم‌ببری از دگرسانی کانی الیافی آبی‌رنگ کریوسیدولیت (حاوی آهن و سدیم) به‌وجود می‌آید. این فرایند با نفوذ بلورهای کوارتز در میان الیاف کریوسیدولیت آغاز می‌شود و در پایان، دو نوع سنگ حاصل می‌شود: «چشم عقاب» (آبی‌رنگ) و «چشم ببر» (قهوه‌ای مایل به طلایی). این سنگ معمولاً دارای خطوط راه‌راه طلایی و قهوه‌ای است که با تغییر زاویه دید، تغییر رنگ می‌دهد؛ در برخی نمونه‌ها رگه‌هایی از رنگ قرمز یا آبی نیز دیده می‌شود. سختی چشم ببر ۷ در مقیاس موس است و به‌راحتی می‌تواند شیشه را خط بیندازد. 

یکی از ویژگی‌های مهم آن «اثر چشم گربه» است که با جابه‌جایی نور بر روی سطح سنگ، نوار یا نقطهٔ نورانی روی آن حرکت می‌کند. 

در باورهای عامیانه، همراه داشتن این سنگ به صورت زیورآلات باعث خوش‌اقبالی و محافظت در برابر بلا دانسته می‌شود و به همین دلیل استفاده از آن به‌ویژه در قالب دستبند یا گردنبند، به‌خصوص میان نوجوانان، رواج دارد.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

رده:کانی‌های اکسید
رده:کوارتز
رده:گونه‌های در کوهی
رده:گوهرسنگ‌ها
داتولیت

**داتولیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی Dateomai یعنی تقسیم‌کننده و lithos گرفته شده‌است. به‌طور بخشی در HCl , HNO۳ وH2SO۴ حل می‌شود CaO:۳۴٫۹۹٪ B2O۳:۲۱٫۷۸٪ SiO۲:۳۷٫۶۳٪ H2O:۵٫۶٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: پلاکی - منشوری، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - انحلال در اسیدهاکولمانیت - دنبوریت- زئولیت ها- کلسیت- پرهنیت و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، انگلستان، نروژ، سوئد، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:گوهرسنگ‌ها
رده:سیلیکات‌های جزیره‌ای
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کلسیم
دانبوریت

**دانبوریت **  با  از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سیاه کامل تا سیاه تیره دارد. در منطقه دنبوری آمریکا کشف شده‌است. محلول در اسیدها - رنگ شعله را قرمز می‌کند. CaO:۲۲٫۸٪ B2O۳:۲۸٫۴٪ SiO۲:۴۸٫۸٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: بی رنگ - سیاه - جواهری - قهوه‌ای - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - رگه‌های تیپ آلپی - پگماتیتی - آبرفتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی - اشعه Xداتولیت - توپاز- آلبیت- بریل- فناکیت است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی وشرقی، اطریش، روسیه، برزیل، زئیر، تانزانیا، هند، زیمبابوه یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:گوهرسنگ‌ها
رده:سیلیکات‌های شبکه‌ای
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های رمبوئدریک
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های بور
دانموریت

**دانموریت**  با  از مجموعه کانی هاست و از نام محل کشف آن دانمورا Dannemora اخذ شده‌است. نامحلول در اسیدها متغیر و پیچیده برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - ماکله - رشته‌ای، رنگ: روشن - خاکستری تیره - قهوه‌ای - خاکستری، شفافیت: غیر شفاف - نیمه کدر، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ایلوائیت- آدولار- گارنت و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - خوشه جواهری کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، سوئد، رومانی، روسیه و هند یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سیلیکات
داوسونیت

**داوسونیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از نام یک زمین‌شناس کانادایی J.W.Dawson گرفته شده‌است. Na2O:۲۱٫۵۳٪ Al2O۳:۳۵٫۱۴٪ CO۲:۳۰٫۵۶٪ H2O:۱۲٫۵۱٪ برای اولین بار در کانادا کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی - ورقه‌های نازک و بلند، رنگ: سفید، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: ابریشمی - شیشه ای، رخ: خوب، سیستم تبلور: ارترومبیک است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کلسیت- دولومیت- پیریت است.
، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای پنجره‌ای گرد تقریباً کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، اطریش، آلبانی، کانادا، تانزانیا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های تابناک
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سدیم
رده:کانی‌های کربنات
دراویت

**دراویت**  با  از مجموعه کانی هاست و از رودخانه دراو (در اتریش) اخذ شده. در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون‌های مهمFe3+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره برای اولین بار در یوگسلاوی کشف شد و از نظر شکل بلور: خورشید تورمالین - منشوری - آسیکولار، رنگ: قهوه‌ای - قهوه‌ای تیره - قهوه‌ای روشن - به ندرت سبز - سفید و خاکستری-آبی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف - غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناکامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - پگماتیتی - دگرگونی - رگه‌های تیپ آلپی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مشابه تورمالینآمفیبول-آکتینوت-ریه بکیت-بریل -آندالوزیت- ارتوز- آپاتیت- کوارتز- بریل- توپاز است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در اطریش، آمریکا، روسیه، آلمان شرقی و کنیا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:گوهرسنگ‌ها
رده:سیلیکات‌های حلقوی
رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های رمبوئدریک
رده:کانی‌های سدیم
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های سه‌گوشه
رده:کانی‌های لیتیم
رده:کانی‌های منگنز
دسکلویزیت

**دسکلویزیت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. از نام یک کانی‌شناس فرانسوی است. A.L.O.L.DesCloizeaux گرفته شده‌است. PbO:۵۵٫۳۰٪ ZnO:۱۰٫۰۸٪ CuO:۹٫۸۶٪ V2O۵:۲۲٫۵۳٪ H2O:۲٫۲۳٪ برای اولین بار در نامیبی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: قرمز نارنجی - قهوه‌ای - قهوه‌ای سیاه - سبز، شفافیت: شفاف - غیر شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: چرب - الماسی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی - ناحیه اکسیداسیون است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مترامیت- کروزیت- فیرومورفیت- وانادینیت است.
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات بلوری تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، زامبیا، آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های روی
رده:کانی‌های سرب
رده:کانی‌های وانادات
رده:گروه دسکلویزیت
دل وکسیت

بندانگشتی | راست
**دل وکسیت **  با  از مجموعه کانی هاست و درآب می‌جوشد و از هم می‌پاشد. ازنام شیمیدان J.S.Delvaux de Feuffe گرفته شده‌است. درآب می‌جوشد و از هم می‌پاشد. Fe2O۳:۴۹٫۷۹٪  P2O۵:۲۲٫۱۳٪  H2O:۲۸٫۰۸٪  برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: قهوه‌ای - زرد قهوه‌ای - قهوه‌ای قرمز -قهوه‌ای تیره، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ناشناخته و در رده‌بندی فسفات است  و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لیمونیت- هماتیت و غیره است.
، از نظر ژیزمان کنکرسیون - استالاگتیتی - پوسته‌ای یا قشری - توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در بلژیک، چک اسلواکی، آلمان، اطریش و روسیه یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های کلسیم
دمانتوئید

**دمانتوئید **  با  از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی دمانتوئید شبیه گرونا و آندرادیت است نام آن از جلای الماسی شدیدش گرفته شده‌است. گاه حاوی Ti می‌باشد. (Schorlomite) متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ها و لایه‌های بلند و خطوط موازی آشکار، رنگ: سبز زیبا، شفافیت: شفاف، جلا: الماسی و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمای اولترابازیک - آبرفتها است.

کاربرد آن: به عنوان سنگ ظریف در تزئینات به کار می‌رود.، از نظر ژیزمان کمیاب است و بیشتر در روسیه (اورال)، چک اسلواکی، آلمان شرقی (ساکس)، ایتالیا، تانزانیا و زئیر یافت می‌شود.

نمونه این کانی و گوهر در ایران نیز وجود دارد اما به دلیل شرایط زمین‌شناسی و تکتونیکی دارای ترک های داخلی است، که از کیفیت آن می‌کاهد.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن (III)
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های سیلیکات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های مکعبی
رده:گروه گارنت
رده:گوهرسنگ‌ها
رده:گوهرسنگ‌های گارنت
دمیکیت

**دمیکیت **  با  از مجموعه کانی هاست و از اسم یک کانی‌شناس شیلیائی به نام Domeyko گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: سفید قلعی - سبز تند - زرد - قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: ندارد و در رده‌بندی آرسنیات است  و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن نقره- کویور- نقره است.
، از نظر ژیزمان توده‌ای - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، فرانسه، چک اسلواکی، شیلی و ایران یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منابع

* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آرسنات
رده:کانی‌های آرسنید
رده:کانی‌های مس (I)
رده:کانی‌های مس
رده:کانی‌های مکعبی
دومورتیریت

**دومورتیریت **  با  از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سیاه کامل تا بنفش دارد توسط دوموریته فرانسوی کشف شده‌است. Al2O۳:۶۲٫۳۹٪  B2O۳:۶٫۰۹٪  SiO۲:۳۱٫۵۲٪  برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - سوزنی، رنگ: سیاه، شفافیت: نیمه کدر، جلا: ابریشمی، رخ: ضعیف- مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - پنوماتولیتی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - خواص نوری - اشعه Xکیانیت - تورمالین- کیانیت- کوردیریت- آندالوزیت- تورمالین است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، فرانسه، چک اسلواکی، لهستان، آمریکا، برزیل، ماداگاسکار، نامبیا، روسیه، هند، انگلستان، بلغارستان و ژاپن یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:گوهرسنگ‌ها
رده:سیلیکات‌های جزیره‌ای
رده:کانی‌های آلومینیم
رده:کانی‌های بورات
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های سیلیکات
دویلین

**دویلین **  با  از مجموعه کانی هاست و محلول در اسیدنیتریک ولی درآب و SO4H۲ غلیظ نامحلول است. ازنام شیمیدان فرانسوی St.c.Deville گرفته شده‌است. محلول در اسیدنیتریک ولی درآب و SO4H۲ غلیظ نامحلول است. CaO:۸٫۷۳٪  CuO:۴۹٫۵۳٪  SO۳:۲۴٫۹۲٪  H2O:۱۶٫۸۲٪  برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سبزسیر-سبززمردی تا آبی مایل به سبز، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفات است  و منشأ تشکیل آن ثانوی است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ژیپس- آزوریت- مالاکیت است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای گل رز تقریباْ کمیاب است و بیشتر در انگلستان، چک اسلواکی، روسیه، اطریش و آمریکا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سولفات
رده:کانی‌های کلسیم
رده:کانی‌های مس (II)
رده:کانی‌های مس
دیادوکیت

**دیادوکیت **  با  از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف در زبان یونانی diadokhos به معنای نماینده و معرف است. حل شونده در اسیدها Fe2O۳:۳۸٫۹۷٪  P2O۵:۱۷٫۳۲٪  SO۳:۱۹٫۵۳٪  H2O:۲۴٫۱۸٪   از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - میکروکریستالین - توده‌ای - بی شکل، رنگ: زرد قهوه‌ای -زرد - سبز زرد - سفید - دارچینی، شفافیت: نیمه شفاف - غیر شفاف، جلا: کدر، رخ: ندارد، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی فسفات است  و منشأ تشکیل آن هیپرژن است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن بوکوسکیت- دلواکزیت- ویویانیت- لیمونیت است
، از نظر ژیزمان استالاکتیت - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، اطریش، فرانسه، آمریکا، بلژیک و یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آهن (III)
رده:کانی‌های آهن
رده:کانی‌های پنتاهیدرات
رده:کانی‌های سولفات
رده:کانی‌های سه‌شیب
رده:کانی‌های فسفات
رده:کانی‌های هیدروکسید
دیافوریت

**دیافوریت **  با  از مجموعه کانی هاست و حتی با شعله شمع ذوب می‌شود-با آب مقطر تمیز می‌شود- ازنورمحافظت شود. از کلمه یونانی diaphoros به معنای مختلف گرفته شده‌است. محلول در اسید نیتریک - حتی با شعله شمع ذوب می‌شود - با آب مقطر تمیز می‌شود - از نور محافظت شود. Pb:۳۰.۴۸٪  Ag:۲۳.۷۸٪  Sb:۲۶.۸۷٪  S:۱۸.۸۷٪  برای اولین بار در چکسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه با شیارهای طولی - ماکله، رنگ: خاکستری فولادی، شکستگی: نامساوی، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است  و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - بولانژریت- گالن- اسفالریت است
، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، مکزیک، رومانی، آمریکا، روسیه و کلمبیا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران
* http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/diaphorite.pdf
* http://webmineral.com/data/Diaphorite.shtml#.XmcONahKiUk

رده:کانی‌های تک‌شیب
رده:کانی‌های سرب
رده:کانی‌های سولفور
رده:کانی‌های نقره
دیسکرازیت

**دیسکرازیت **  با  از مجموعه کانی‌هاست و دارای شکست ناصاف است. از زبان یونانی duskrasia به معنی مخلوط بد گرفته شده‌است.  برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: پسودوهگزاگونال، رنگ: سفید نقره‌ای با انعکاس خاکستری و قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آنتیموانور است  و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.

همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن نقره - آنتیمون- نقره- پیرارگیریت- گالن و... است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات تخت دانه‌ای - ورقی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، فرانسه، اسپانیا، چک اسلواکی، شیلی و استرالیا یافت می‌شود.

## جستارهای وابسته
* کانی

## منبع
* پردیس کشاورزی ایران

رده:کانی‌های آنتیموانور
رده:کانی‌های راست‌لوزی
رده:کانی‌های نقره