دیسانتری

**دیسانتری** () یا **اسهال خونی** به معنای اسهالی است که در آن خون به‌طور مشهود در مدفوع دیده می‌شود. این بیماری عمدتاً ناشی از عفونت‌های گاستروانتریت و التهابی روده، به‌ویژه کولون، می‌باشد.

## تعریف
دیسانتری یک بیماری عفونی و التهابی روده است که با علائمی چون اسهال همراه با خون و موکوس در مدفوع، تب، درد شکمی شدید و گاهاً زورپیچ همراه است. این بیماری معمولاً به دلیل ورود عوامل بیماری‌زا به دستگاه گوارش از طریق آب یا غذاهای آلوده ایجاد می‌شود.

## علل
### عوامل میکروبی
شایع‌ترین عامل بیماری‌زا در دیسانتری، باکتری‌های جنس شیگلا (به‌خصوص شیگلا دیسانتری) هستند.  
علاوه بر شیگلا، سایر عوامل عفونی می‌توانند موجب اسهال خونی شوند، از جمله:  
* کمپیلوباکتر ژئون  
* اشریشیا کلی مهاجم  
* سالمونلا (به‌ویژه در شرایط اپیدمی)  
* اِنتامیبا هیستولیتیکا (به‌طور نسبتاً نادر)

### مسیرهای انتقال
انتقال این عوامل معمولاً از طریق آب و غذاهای آلوده، تماس مستقیم با افراد مبتلا یا شیوع در شرایط بهداشتی نامناسب صورت می‌گیرد.

## اپیدمیولوژی
دیسانتری به‌ویژه در کشورهایی با سیستم‌های بهداشتی ضعیف و شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب رایج است. در کشورهای در حال توسعه، شیوع این بیماری می‌تواند منجر به همه‌گیری‌های بزرگ و مرگ و میر بالا به‌ویژه در میان کودکان و افراد مسن شود.

## تشخیص
تشخیص دیسانتری بر اساس مشاهده علائم بالینی (اسهال خونی، تب، درد شکمی) و تأیید میکروبیولوژیک است. مراحل تشخیصی شامل موارد زیر است:  
* جمع‌آوری نمونه مدفوع در ظرف‌های مخصوص  
* بررسی ماکروسکوپی و میکروسکوپی (از جمله تهیه اسمیر مرطوب)  
* کشت و شناسایی عامل بیماری‌زا  
* استفاده از روش‌های مولکولی مانند PCR در موارد مورد نیاز برای افزایش دقت تشخیص.

## درمان
اصول درمان دیسانتری شامل موارد زیر است:  
* جبران آب و الکترولیت‌ها: برای جلوگیری از کم‌آبی بدن  
* درمان دارویی: استفاده از آنتی‌بیوتیک‌هایی نظیر فلووروکینولون‌ها، آزیترومایسین یا تتراسایکلین‌ها بر اساس حساسیت‌های محلی و شدت عفونت  
* مدیریت عوارض: در موارد شدید، ممکن است نیاز به بستری شدن بیمار و مراقبت‌های ویژه داشته باشد.

## پیشگیری
پیشگیری از دیسانتری با بهبود شرایط بهداشتی، تأمین آب سالم، آموزش بهداشت فردی و جمعی و استفاده از واکسیناسیون (در صورت دسترسی) امکان‌پذیر است. همچنین، بهبود مدیریت پسماندها و نظافت محیط‌های عمومی از عوامل کلیدی در کاهش شیوع این بیماری محسوب می‌شوند.

## عوارض و پیامدها
در صورت عدم درمان مناسب، دیسانتری می‌تواند منجر به عوارض جدی نظیر کم‌آبی شدید، شوک عفونی و در موارد نادر مرگ شود. بیماران مبتلا به این بیماری، به‌ویژه در میان کودکان زیر ۵ سال و افراد مسن، در معرض خطر بیشتری از عوارض شدید قرار دارند.

## جستارهای وابسته
اسهال  
عفونت‌های گوارشی  
شیگلا  

## منابع

* دورلند، _فرهنگ پزشکی_.  

  
  
  

## منابع پیشنهادی
* World Health Organization (WHO). Shigellosis Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/shigellosis(https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/shigellosis).  
* Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Shigella. https://www.cdc.gov/shigella/(https://www.cdc.gov/shigella/).  
* Kotloff, K. L. et al. (2018). "The Global Burden of Shigella Infections: Implications for Vaccine Development and Implementation of Control Strategies." _Bulletin of the World Health Organization_, 96(8), 601–609. doi:10.2471/BLT.18.210887.  
* Talbot, P. et al. (2019). "Antibiotic Treatment of Shigellosis." _The New England Journal of Medicine_, 381(12), 1149–1158. doi:10.1056/NEJMra1806535.  
* Riddle, D. R. (2016). "Diagnosis of Shigellosis in the Era of Molecular Diagnostics." _Current Opinion in Infectious Diseases_, 29(5), 523–529. doi:10.1097/QCO.0000000000000293.  
* Walker, C. L. et al. (2015). "Complications of Dysentery in Developing Countries." _The Lancet Infectious Diseases_, 15(3), 269–275. doi:10.1016/S1473-3099(14)71095-5.

رده:اسهال  
رده:بیماری‌های عفونی روده‌ای  
رده:بیماری‌های عفونی  
رده:بیماری‌های گوارشی  
رده:بیماری‌های آب‌زاد