open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.um

**.um** دامنه اختصاص داده شده به جزایر کوچک حاشیه‌ای آمریکا است. این دامنه اینترنتی عملاً استفاده نمی‌شود.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۷ ژانویه ۲۰۰۷

رده:ارتباطات در ناحیه جزیره‌ای
رده:جزایر کوچک حاشیه‌ای ایالات متحده آمریکا
رده:دامنه سطح‌بالای کد کشوری
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
لویی‌ویل (کنتاکی)

**لویی‌ویل**  بزرگ‌ترین شهر در ایالت کنتاکی آمریکاست و ۷۰۱۵۰۰ نفر جمعیت دارد.

هر ساله بزرگ‌ترین مسابقهٔ اسب‌دوانی آمریکا به نام کنتاکی دربی در مجموعهٔ چرچیل داونز شهر وییویل، برگزار می‌شود. 
## مراکز فرهنگی و دانشگاهی
* دانشگاه لویی‌ویل
دانشگاه لویی‌ویل یک دانشگاه عمومی است که در سال ۱۷۹۸ تأسیس شده‌است. این دانشگاه اولین دانشگاه در مالکیت شهر در ایالات متحده آمریکا است. این دانشگاه از ۱۱۸ بخش از بخشهای ایالت کنتاکی و تمامی ۵۰ ایالات کشور و بیش از ۱۱۶ کشور دنیا دانشجو می‌پذیرد.
* موزه محمد علی کلی
* موزه اسپید

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای کنتاکی

## منابع

* 


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۷۸ (میلادی) در ویرجینیا
رده:شهرها در شهرستان جفرسون (کنتاکی)
رده:شهرهای کنتاکی
رده:مرکز شهرستان در کنتاکی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۷۸ (میلادی)
رده:منطقه کلان‌شهری لوئیویل
رده:شهر-شهرستان واحد
.sj

**‌.sj** دامنهٔ سطح‌بالای کد کشوری اختصاص داده‌شده به جزایر سوالبارد و یان ماین است که تحت حاکمیت نروژ قرار دارند. این دامنه در تاریخ ۲۱ اوت ۱۹۹۷ به ثبت رسید، اما تاکنون به‌طور عمومی فعال نشده و هیچ وب‌سایتی به‌طور عمومی با این دامنه ثبت نشده‌است.

مدیریت دامنهٔ .sj بر عهدهٔ شرکت Norid است که مسئول ثبت دامنه‌های اینترنتی در نروژ می‌باشد. طبق سیاست رسمی دولت نروژ، استفاده از دامنهٔ .no برای این مناطق کافی تلقی شده و نیازی به فعال‌سازی عمومی دامنهٔ .sj وجود ندارد. با این حال، ساختار فنی برای استفاده از این دامنه در سامانهٔ DNS جهانی موجود است و دامنه همچنان در ریشهٔ دامنه‌ها ثبت شده‌است.

هیچ سیاست ثبت‌نام یا حل اختلاف برای این دامنه تعریف نشده و امکان ثبت آن برای کاربران عمومی وجود ندارد.

## منابع

## پیوندهای وابسته

دامنه سطح‌بالای کد کشوری

رده:ارتباطات در سوالبارد
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۷ (میلادی) در نروژ
رده:دامنه سطح‌بالای کد کشوری
رده:یان ماین
جزایر کوچک دورافتاده ایالات متحده آمریکا

جایگزین=|بندانگشتی|پرچم آمریکا در جزایر کوچک دورافتاده ایالات متحده رسمی است.
بندانگشتی|250px|نقشه جزایر کوچک دورافتاده ایالات متحده
**جزایر کوچک دورافتاده ایالات متحده**  نامی است که برای ۹ جزیرهٔ متعلق به آمریکا به‌کار می‌رود.
به‌جز جزیره ناواسا که در دریای کارائیب قرار گرفته ۸ جزیرهٔ بقیه در اقیانوس آرام واقع شده‌اند.

گروه‌بندی این ۹ جزیره زیر این نام تنها به‌خاطر تسهیل امور آماری صورت گرفته.

این جزایر منابع گوانو زیادی داشتند و امروزه ۷۰ درصد آن‌ها منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ طبیعی هستند.

دامنهٔ اینترنتی این جزیره‌ها .um است.

## جزیره‌ها
* جزیره بیکر
* جزیره هاولند
* جزیره جارویس
* آب‌سنگ جانستون
* آب‌سنگ کینگمن
* آب‌سنگ مرجانی میدوی
* جزیره ناواسا (هائیتی هم بر این جزیره ادعا دارد)
* جزیره مرجانی پالمیرا
* جزیره ویک (جزایر مارشال هم بر این جزیره ادعا دارد)

## جستارهای وابسته
* جزیره‌های متفرقه ایالات متحده در اقیانوس آرام
* جزیره‌های متفرقه ایالات متحده در دریای کارائیب

## منابع

* ویکی‌پدیاهای هلندی و انگلیسی.


رده:استعمارگری
رده:جزیره‌های ایالات متحده آمریکا
رده:قلمروهای وابسته در آمریکای شمالی
رده:مناطق تحت قیمومیت در اقیانوسیه
رده:ناحیه‌های جزیره‌ای ایالات متحده آمریکا
.ax

**.ax** دامنه اختصاص داده شده به جزایر آلند است. این جزایر متعلق به فنلاند است.

## پیوند به بیرون
* IANA .ax whois information 

## منابع

* 

رده:ارتباطات در جزایر الند
رده:ارتباطات در فنلاند
رده:دامنه سطح‌بالای کد کشوری
رده:رسانه در جزایر الند
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
هارتفورد (کنتیکت)

**هارتفورد** پایتخت ایالتی کنتیکت در کشور آمریکا است. در سال ۲۰۰۶ جمعیت آن، ۱۲۴،۵۱۲ نفر بوده‌است. و دومین شهر بزرگ ایالت بعد از بریجپورت است.این شهر به پایتخت بیمه جهان معروف است و دلیل آن این است که بسیاری از دفاتر اصلی شرکتهای بزرگ بیمه در این شهر قرار دارند و با قدمتی حدود ۴۰۰ سال یکی از قدیمی‌ترین شهرهای آمریکا می‌باشد. دانشگاه هارتفورد در این شهر است.

## جستارهای وابسته
* ساختمان پایتخت ایالت کانتیکت
* ورزشگاه رنتچلر فیلد
* فرودگاه بین‌المللی بردلی

## نگارخانه

Image:Hartford seen from Heublein Tower.jpg|
Image: Hartford CT.JPG|
Image:MainStHartford.jpg|
Image:DowntownHartford.jpg|
Image:A. Everett Austin House and lawn, 2009-09-02.jpg|
Image:St. Francis Hospital, 1000 Asylum Avenue in Hartford, Connecticut 2, 2009-09-02.jpg|
Image:DepEnvProtectHartford.jpg|
Image:Connecticut Historical Society Museum and Library, 2009-09-02.jpg|
Image:HartfordTimesBldg.jpg|
Image:Center Church, Hartford, Connecticut.JPG|
Image:Hartford-christ-church-cathedral.jpg|
Image:Horace Wells Monument, Hartford CT.JPG|
Image:Corning Fountain, Hartford CT - general view.JPG|
Image:HartfordGreen.JPG|
Image:HartfordStreet.jpg|
Image:EthiopianRestHartford.jpg|
File:OldStateHouseHartford.jpg|
File:ArchHartford.jpg|
File:WadsworthHartford.jpg|


## منابع

* 

هارتفورد، کنتیکت
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۳۷ (میلادی) در کنتیکت
رده:شهرهای شهرستان هارتفورد (کنتیکت)
رده:فرهنگ هیسپانیک و آمریکای لاتین در کنتیکت
رده:مراکز صنعتی اولیه در آمریکا
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده توسط هند غربی هلند
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۳۷ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در رود کنتیکت
رده:مناطق مسکونی کنتیکت
رده:هارتفورد بزرگ
.su

1452258

** .su** دامنه اختصاص داده شده به شوروی سابق است. امکان ثبت با این دامنه هنوز وجود دارد. شوروی سابق پانزده ماه پس از ثبت شدن این دامنه از هم فروپاشید.

## منابع

Wikipedia contributors, ".su," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=.su&oldid=206804195

## پیوند به بیرون
* دامنه شوروی هنوز زنده است

رده:اینترنت در روسیه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۰ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:دامنه سطح‌بالای کد کشوری
رده:رایانش در اتحاد شوروی
رده:افزونه‌های امنیتی سامانه نام دامنه
رده:ارتباطات در اتحاد شوروی
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۰ (میلادی)
بریجپورت (کنتیکت)

**بریجپورت** بزرگ‌ترین شهر ایالت کنتیکت در کشور آمریکا است.

## منابع

* 

رده:بریجپورت
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۲۱ (میلادی) در کنتیکت
رده:شهرها در کنتیکت
رده:شهرهای شهرستان فیرفیلد (کنتیکت)
رده:شهرهای مناطق شهری نیویورک
رده:فرهنگ هیسپانیک و آمریکای لاتین در کنتیکت
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۲۱ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۳۶ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی کنتیکت
.sc

**.sc** دامنه اختصاص داده شده به جزایر سیشیل در اقیانوس هند است.سیشیل کشوری مستقل است.

## منابع

Wikipedia contributors, ".sc," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=.sc&oldid=194649431

رده:ارتباطات در سیشل
رده:دامنه سطح‌بالای کد کشوری
رده:افزونه‌های امنیتی سامانه نام دامنه
رده:مقاله‌های خرد سیشل
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
اسپانیایی

**اسپانیایی** ممکن است در معانی زیر به کار رود:

* مردم اسپانیایی یا شهروند کشور اسپانیا
* زبان اسپانیایی
* اسپانیایی‌ها
* هر چیز منسوب به اسپانیا

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:نام اهلیت
مونیخ (ابهام‌زدایی)

**مونیخ** می‌تواند اشاره‌ای به یکی از موارد زیر باشد:
* مونیخ، شهر مونیخ در کشور آلمان.
* بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲ مونیخ
* قرارداد مونیخ پیمان سال ۱۹۳۸ میلادی میان آلمان نازی و دیگر قدرتهای اروپایی.
* سانحه هوایی مونیخ، تصادف هوایی در سال ۱۹۵۸ در فرودگاه بین‌المللی مونیخ که به کشته شدن چندین تن از اعضا و بازیکنان تیم فوتبال منچستر یونایتد منجر شد. 
* حادثه هوایی مونیخ (۱۹۶۰)، سقوط هواپیمای نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی مونیخ در دسامبر ۱۹۶۰ میلادی.
* واقعه المپیک مونیخ، واقعهٔ گروگان‌گیری ورزشکاران و مربیان کاروان تیم ملی اسرائیل توسط اعضای گروه سپتامبر سیاه در مسابقات المپیک مونیخ در سال ۱۹۷۲ میلادی.
* مونیخ، فیلم سینمایی سال ۲۰۰۵ میلادی استیون اسپیلبرگ در مورد کشتار مونیخ و انتقام موساد. 
* مونیخ، داکوتای شمالی شهر مونیخ در ایالت داکوتای شمالی در ایالات متحده آمریکا. 
* فرودگاه مونیخ
* جشنواره فیلم مونیخ

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
تونی کوشنر

**تونی کوشنِر**  نویسنده یهودی‌تبار آمریکایی است که برای نوشتن داستان‌ها و سناریوهایی همچون «فرشتگان در آمریکا»، «شش فیت زیر زمین (مجموعه تلویزیونی)» و «مونیخ» جوایز مختلفی را در عرصه ادبیات، سینما و تلویزیون کسب کرده‌است.

از مهم‌ترین این جوایز می‌توان به جایزه پولیتزر برای مجموعه کوتاه تلویزیونی فرشتگان در آمریکا و نامزدی جایزه اسکار برای نوشتن بهترین سناریوی فیلم بلند برای فیلم مونیخ اشاره کرد.او در فیلم *[[عالی جدید و شگفت‌انگیز]]* بازی کرده است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Tony Kushner," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tony_Kushner&oldid=153653018 (accessed August 26, 2007).

رده:آموزگاران اهل لوئیزیانا
رده:آموزگاران اهل نیویورک
رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:افراد آمریکایی یهودی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی لیک چارلز (لوئیزیانا)
رده:برندگان جایزه ادبی لامبدا
رده:برندگان جایزه امی
رده:برندگان جایزه امی ساعات پربیننده
رده:برندگان جایزه پولیتزر
رده:برندگان جایزه پولیتزر برای نمایشنامه
رده:برندگان جایزه تونی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:دانش‌آموختگان کلمبیا کالج (نیویورک)
رده:دریافت‌کنندگان نشان ملی هنر آمریکا
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل نیویورک (ایالت)
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر تئاتر آمریکا
رده:زادگان ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان مدرسه هنر تیش
رده:فعالان ایدز
رده:فعالان سلامت اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان یهودی
رده:نمایشنامه‌نویسان یهودی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نمایشنامه‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نمایشنامه‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نمایشنامه‌نویسان همجنس‌گرا
رده:نویسندگان آمریکایی یهودی‌تبار
رده:نویسندگان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان اهل لیک چارلز، لوئیزیانا
رده:نویسندگان اهل منهتن
رده:نویسندگان ال‌جی‌بی‌تی
رده:نویسندگان ال‌جی‌بی‌تی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان همجنس‌گرای مرد
رده:یهودیان ال‌جی‌بی‌تی
رده:تهیه‌کنندگان برنده جایزه گلدن گلوب
رده:برندگان جایزه انجمن نویسندگان آمریکا
رده:اهالی آمریکا از تبار روس و یهودی
رده:برندگان جایزه رسانه‌ای گلد
رده:ال‌جی‌بی‌تی اهل لوئیزیانا
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
فرودگاه مونیخ

**فرودگاه مونیخ**   یک فرودگاه بین‌المللی در مونیخ، مرکز ایالت بایرن در کشور آلمان است که با جابه‌جایی ۳۹٫۷ میلیون مسافر در سال ۲۰۱۴ میلادی، پس از فرودگاه بین‌المللی فرانکفورت دومین فرودگاه پررفت‌وآمد این کشور و هفتمین فرودگاه پررفت‌وآمد اروپا محسوب می‌شود. این فرودگاه چهاردهمین فرودگاه پررفت‌وآمد جهان بر پایهٔ میزان جابه‌جایی مسافران بین‌المللی و ۳۲مین فرودگاه پررفت‌وآمد جهان بر پایهٔ شمار مسافر است. تا مارس ۲۰۱۵ میلادی، از طریق فرودگاه مونیخ به ۲۲۸ مقصد در ۶۶ کشور جهان پرواز انجام می‌شود. فرودگاه مونیخ قطب دوم برای شرکت لوفت‌هانزا شامل لوفت‌هانزا رجینال و دیگر اعضای استار الاینس است.

این فرودگاه در فاصلهٔ  شمال شرق مونیخ و در نزدیکی شهر قدیمی فرایزینگ قرار دارد و به افتخار فرانتس یوزف اشتراوس، نخست وزیر سابق بایرن نام‌گذاری شده‌است. فرودگاه مونیخ دارای دارای ۲ باند فرود و ۲ ترمینال مسافربری است.

## شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروزای
### مسافربری

### باربری

## منابع

Wikipedia contributors, "Munich International Airport," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Munich_International_Airport&oldid=153530052 (accessed August 26, 2007).

رده:ترابری در باواریا
رده:ترابری در مونیخ
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مونیخ
مونیخ
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:هوانوردی در ایالت بایرن
فرودگاه بین‌المللی هارتسفیلد-جکسون آتلانتا

**فرودگاه بین‌المللی هارتسفیلد-جکسون آتلانتا**   که عموماً با نام‌های **فرودگاه آتلانتا**، **هارتسفیل** یا **ارتسفیلد-جکسون** شناخته می‌شود، فرودگاهی بین‌المللی است که در ۱۱ کیلومتری جنوب شهر آتلانتا در ایالت جورجیای ایالات متحده آمریکا واقع شده و از سال ۱۹۹۸ تاکنون، پررفت‌وآمدترین فرودگاه جهان بر پایه شمار مسافر و از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ نیز پررفت‌وآمدترین فرودگاه جهان بر پایه تعداد پروازها بوده‌است. فرودگاه آتلانتا در سال ۲۰۱۲ میلادی ۹۵ میلیون مسافر را جابه‌جا کرد (روزانه ۲۶۰٫۰۰۰ هزار نفر) و ۹۵۰٫۱۱۹ پرواز در این فرودگاه انجام شد. بیش‌تر این پروازها مربوط به پروازهای داخلی آمریکا بوده که فرودگاه آتلانتابه‌عنوان قطب پروازهای جنوب‌شرق ایالات متحده آمریکا ایفای نقش کرده‌است. این فرودگاه ۲۰۷ درگاه (گیت) داخلی و بین‌المللی دارد.

## [[شرکت‌های هواپیمایی]] و مقصدهای پروازی
### مسافری

### باری

## جستارهای وابسته
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های آمریکا
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان بر پایه جابه‌جایی بار
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان بر پایه جابه‌جایی مسافران بین‌المللی
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان بر پایه شمار مسافر
* فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان بر پایه تعداد پروازها

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
https://parkobility.com/airport/parking/atl
* Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport Official YouTube
* ''Atlanta Journal-Constitution''
* Hartsfield Atlanta International Airport 1961–1980
* Historic photos of Atlanta Airport – Over 100 pages of historic ATL photos including dozens of vintage photos from the LIFE archive.
* Atlanta Airport Time Machine – ATL Airport historian David Henderson's Google Maps mashup featuring historical locations and associated photography.
* Atlanta Airport Parking Guide
*https://parkobility.com/airport/parking/atl
* Atlanda Airport Parking

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۶ (میلادی) در جورجیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۶ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:ترابری در آتلانتا
رده:ترابری در شهرستان کلیتون، جورجیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شهرستان فولتن، جورجیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کلیتون، جورجیا
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:فرودگاه‌های جورجیا
رده:کالج پارک (جورجیا)
رده:هپویل (جورجیا)
فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس

**فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس**   فرودگاهی بین‌المللی در شهر لس آنجلس در ایالت کالیفرنیا است که بزرگ‌ترین و پررفت‌وآمدترین فرودگاه لس آنجلس بزرگ و ایالت کالیفرنیا، و یکی از مهم‌ترین فرودگاه‌های ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شود. در سال ۲۰۱۵ میلادی، این فرودگاه ۷۴٬۹۳۶٬۲۵۶ تن مسافر را جابه‌جا کرد که نسبت به سال گذشته ۶٪ افزایش داشت، و سبب شد تا در ردهٔ هفتم فرودگاه‌های پررفت‌وآمد جهان بر پایه شمار مسافر قرار گیرد؛ همچنین در فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌های جهان بر پایه تعداد پروازها، فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس در ردهٔ سوم قرار دارد.

فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس قطب شرکت‌های یونایتد ایرلاینز، دلتا ایرلاینز، امریکن ایرلاینز، آلاسکا ایرلاینز، و ویرجین آمریکا است و نقش شهر کانونی برای الیجنت ایر، ایر نیوزیلند، کانتاس، ساوت‌وست ایرلاینز، اسپیریت ایرلاینز و ولاریس را ایفا می‌کند.

## شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازی
### مسافری
از فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس به ۱۰۱ مقصد داخلی و ۸۵ مقصد بین‌المللی در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپا، خاورمیانه، آفریقا، آسیا و اقیانوسیه، پرواز مستقیم انجام می‌شود. شرکت‌های هواپیمایی امریکن ایرلاینز و امریکن ایگل بیش‌ترین تعداد پروازهای خروجی از این فرودگاه را دارند و پس از آن‌ها یونایتد ایرلاینز، یونایتد اکسپرس و ساوت‌وست ایرلاینز.

**توضیحات**:

### باری

## جستارهای وابسته
* ویلیام پریرا

## منابع

## پیوند به بیرون
* 

رده:فرودگاه بین‌المللی لس آنجلس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۰ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۰ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:پایگاه‌های نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در کالیفرنیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در لس آنجلس
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:فرودگاه‌های شهرستان لس آنجلس
رده:فرودگاه‌های کالیفرنیا
رده:فرودگاه‌های لس آنجلس بزرگ
رده:کالیفرنیا در دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:لس آنجلس
رابرت استرن

**رابِرت اِستِرن** (به ;  – ) معمار و نویسندهٔ اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی استاد و رئیس دانشکدهٔ معماری دانشگاه ییل در ایالات متحده آمریکا نیز بود.

رابرت شریک بنیان‌گذار شرکت معماری رابرت استرن آرشیتکت ای‌ام (RAMSA) بود، آثار اصلی شرکت او شامل ساختمان آپارتمانی نیویورک به سبک کلاسیک، ۱۵ سنترال پارک وست؛ دو کالج مسکونی در دانشگاه ییل؛ موزه انقلاب آمریکا در فیلادلفیا؛ و آسمان‌خراش مدرن برج کامکست در فیلادلفیا است. در سال ۲۰۱۱، استرن به خاطر دستاوردهایش در معماری کلاسیک معاصر، مفتخر به دریافت جایزه معماری دریهاوس شد.

## برخی آثار
* مرکز هنرهای نمایشی هابی، هیوستون
* کتابخانه عمومی جکسون‌ویل
* برج کامکست
* ۲۲۰ سنترال پارک ساوت
* ۵۲۰ خیابان پارک
* ۳۰ پارک پلیس
[بندانگشتی|250px|[مرکز هنرهای نمایشی هابی از جمله ساختمان‌های ساختهٔ استرن می‌باشد.]]

## درگذشت
استرن در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، به علت بیماری ریوی در سن ۸۶ سالگی در نیویورک سیتی درگذشت.

## منابع

## پیوند به بیرون

* Robert Stern website
* Jacksonville Public Library
* Stern's 15 Central Park West
* ۱۰ Rittenhouse Square

رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:استادان مدرسه معماری ییل
رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:افراد آمریکایی یهودی‌تبار
رده:اهالی بروکلین
رده:برندگان جایزه معماری دریهاوس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کلمبیا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ییل
رده:دانش‌آموختگان کلمبیا کالج (نیویورک)
رده:دانش‌آموختگان مدرسه معماری ییل
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:معماران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معماران اهل نیویورک
رده:معماران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معماران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معماران کلاسیک نو
رده:معماران نئوکلاسیک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معماران یهودی
رده:همکاران مؤسسه معماران آمریکا
رده:هنرمندان اهل بروکلین
رده:هنرمندان یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:یهودیان آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:یهودیان آمریکایی سده ۲۱ (میلادی)
فرودگاه متروپولیتن شهرستان وین دیترویت

بندانگشتی|350px|نمایی از قطار میان پایانه‌ای فرودگاه دیترویت
**فرودگاه متروپولیتن وین کانتی دیترویت**  فرودگاهی بین‌المللی است که در شهر دیترویت در ایالت میشیگان واقع شده و از پر رفت‌وآمدترین فرودگاه‌های در جهان می‌باشد.

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه فرودگاه متروپولیتن وین کانتی دیترویت

رده:اقتصاد دیترویت
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۰ (میلادی) میشیگان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۰ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:پایگاه‌های هوایی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در میشیگان
رده:فرودگاه‌ها در شهرستان وین، میشیگان
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:فرودگاه‌های میشیگان
کردی گروسی

**گَروسی** (به کردی: **گه‌ڕووسی**) یکی از  گویش‌های کردی جنوبی با شباهت‌های زیادی به کردی اردلانی است که در شهر بیجار گروس و روستاهای دهستان مهربان سفلی در شهرستان کبودرآهنگ  سخن می‌گویند.گویش کردی گروسی به دلیل عدم وجود ویژگی ارگاتیو ناقص که در کردی سورانی وجود دارد، از این گویش متمایز می‌شود و به همین دلیل در گروه گویش‌های کردی جنوبی رده‌بندی می‌شود.
## واژگان
 

## جستارهای وابسته
* گروس
* بیجار

## منابع

رده:زبان کردی
رده:گویش‌های جنوبی کردی
رده:لهجه‌های زبان کردی
رده:لهجه‌های گویش جنوبی کردی
خیردلان

**خردلان**  شهری در شهرستان آب‌شوران کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۲۸٫۲۲۵ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۴۱٫۵۰۰ بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای جمهوری آذربایجان

## منابع

رده:مناطق مسکونی در شهرستان آب‌شوران
شهرستان آغ‌داش

**آغ‌داش** (به لاتین *Ağdaş*) شهرستانی است در مرکز جمهوری آذربایجان با مرکزی به همین نام. آق‌داش وسعتی بالغ بر ۱۰۵۰ کیلومتر مربع و جمعیتی افزون بر ۹۳۰۰۰ نفر دارد. آغ داش در زبان ترکی آذربایجانی به معنای سنگ سفید است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Agdash," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Agdash&oldid=181878161 (accessed February ۲، ۲۰۰۸).

رده:شهرستان آق‌داش
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
فرودگاه بین‌المللی حیفا

بندانگشتی
**فرودگاه بین‌المللی حیفا** (در عبری: נמל התעופה חיפה) یکی از مهم‌ترین فرودگاههای اسرائیل محسوب می‌شود. این فرودگاه در شرق شهر بندری حیفا قرار دارد. پروازهای مسافری بیشترین تعداد پروازهای فرودگاه بین‌المللی حیفا را تشکل می‌دهند. با این وجود نیروی هوایی ارتش اسرائیل نیز پایگاه نظامی‌ای در فرودگاه بین‌المللی حیفا دارد.

فرودگاه بین‌المللی حیفا دارای دو باند پرواز است و دولت اسرائیل در تدارک توسعه فرودگاه به سوی خلیج حیفا است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Haifa Airport," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haifa_Airport&oldid=147667514 (accessed August 26, 2007).

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۴ (میلادی) در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
رده:ترابری در حیفا
رده:حیفا
رده:فرودگاه‌های اسرائیل
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۴ (میلادی)
هنر انتزاعی

[بندانگشتی|چپ|250px|[کازیمیر ماله ویچ، مربع سیاه، ۱۹۱۵]]

**هنر مجرد** یا **هنر انتزاعی** یا **هنر آبستره**  به هنری گفته می‌شود که هیچ صورت یا شکل طبیعی در جهان در آن قابل شناسایی نیست و فقط از رنگ و فرم‌های تمثیلی و غیرطبیعی برای بیان مفاهیم خود بهره می‌گیرد. این اصطلاح معمولاً در مقابل هنر فیگوراتیو استفاده می‌شود و در معنای وسیعش می‌تواند به هر نوع هنری گفته شود که [اشیاء] و رخدادهای قابل شناخت را بازنمایی نمی‌کنند ولی عموما به آن گونه از آفرینش‌های هنر مدرن گفته می‌شود که از هر گونه تقلید طبیعت یا شبیه‌سازی آن به مفهوم مرسوم آن در هنر اروپایی روی می‌گردانند.

هنر انتزاعی غیرواقع‌گرا است. هنر انتزاعی حد و مرزی ندارد و درگیر اصول و قوانین مشخصی نیست.

## تاریخچه
در ابتدای قرن بیستم این واژه بیشتر برای مکاتب هنری چون کوبیسم و فوتوریسم به کار می‌رفت چرا که در این گونه مکاتب طبیعت در صورت‌های ساده یا مبالغه شده تنها تصوری از موضوع طبیعی اصلی بیان می‌شد. در نقاشی‌های این گونه سبک‌ها هدف عموما ضبط و روایت حقیقت اشیاء بود نه لزوما شکل ظاهری آنها. به گفتهٔ مورخان هنر مدرن، کاندینسکی نخستین نقاشی است که حدود سال ۱۹۱۰ نخستین نقاشی کاملاً غیر بازنما را عرضه کرده‌است و از آن پس هنر انتزاعی مدرن در بسیاری از جنبش‌ها و مکاتب هنری مختلف پرورانده شده‌است.

## تجریدگرایی
تجریدگرایی به رعایت اصول و جنبه‌های عملی تجرید به منظور هر چه ساده‌تر کردن اثر هنری از یک سو و هر چه گویاتر و غنی‌تر کردن زبان و بیان آن از سوی دیگر گفته می‌شود. در حوزه هنرها و ادبیات فارسی تجرید را اغلب ایجاز نامیده‌اند.

آثار سعدی و حافظ از نمونه‌های برجستهٔ تجریدگرایی و اصالت ایجاز در ادبیات کهن فارسی به حساب می‌آیند.

## آلبوم


Image:Barnett Newman - Broken Obelisk.jpg|**[[بارنت نیومن]]**, *ستون سنگی*
Image:Leger-UCV.JPG|**[[فرنان لژه]]**
Wassily Kandinsky - Impression III (Concert) - Google Art Project.jpg|*کنسرت*۱۹۱۱ م.اثر واسیلی کاندینسکی


## پانویس

## منابع
* 

رده:هنر انتزاعی
رده:سبک‌های هنری
رده:نقاشی
رده:نوگرایی
رده:دادائیسم
رده:نقاشی‌ها بر پایه سبک
آغ‌سو

**آغ‌سو** می‌تواند اشاره به یکی از موارد زیر داشته باشد:

* شهرستان آغ سو
* آق‌سو، قرقیزستان
* آق‌سو (جماعت)
* دهستان آق‌سو

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
شروان (شهر)

**شِروان** (شیروان)  یکی از شهرهای مهم جمهوری آذربایجان است که در شرق این جمهوری واقع شده است. این شهر بر ساحل رود کورا واقع شده است.

این شهر تا ۱۸۱۳ میلادی از شهرهای ایران بود و با پیمان گلستان از خاک ایران جدا شد. مردم شیروان مانند خیلی از شهرهای کشور آذربایجان به ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند. 

مجلس ملی جمهوری آذربایجان در ۲۴ آوریل سال ۲۰۰۸ تغییرنام این شهر از «علی‌بایراملی» به «شروان» را تصویب کرد.

## منابع

[ویکی‌پدیای انگلیسی](http://en.wikipedia.org/wiki/Shirvan_(city))

رده:شروان (شهر)
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
رده:شهر و روستاهای ساخته شده در اتحاد شوروی
رده:مناطق مسکونی در جمهوری آذربایجان
شهرستان آغستفا

**شهرستان آغستفا** (به لاتین *Ağstafa*) شهرستانی از جمهوری آذربایجان است که در شمال غربی این جمهوری و در مرز مشترک با گرجستان قرار دارد. مرکز این شهرستان شهری به همین نام است. این شهرستان وسعتی بالغ بر ۱۵۰۰ کیلومتر مربع و جمعیتی افزون بر ۷۵٬۹۰۰ نفر دارد.

## منابع

[//en.wikipedia.org/wiki/Agstafa ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:شهرستان آق‌استفا
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
چکودر

**چکودر**، روستایی است در بخش مرزداران شهرستان سرخس، استان خراسان رضوی. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۸۱ خانوار و ۷۲۲ نفر است.

در اواخر حکومت قاجاری یکی از خوانین تیموری به نام ملاحسن پهلوان تیموری گرزمی چکودر را محل یورت سیاه‌چادر خود قرار داد که محمدحسین مهندس از آن نام برده است .
## موقعیت
این روستا در ۶۴ کیلومتری جنوب غربی شهر سرخس قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۶۸۰ متر و آب و هوای آن نیمه خشک سرد و در کوهستان و دامنه کوه‌های شورلق و تخته گاوخانه واقع شده‌است.

روستای چکودر با تقریباً قدمت ۱۱۰ سال، بر سر راه کاروان روی مزداوند (مزدوران) به سرخس واقع است. از دهات نادر سرخس است که دارای چشمه آبی است. هسته اصلی این ده را نیز همین چشمه یا کاریزها به نام‌های چشمه زردچوبه، چشمه ماری، چشمه زو و چشمه نوروزچه تشکیل می‌دهد و شامل مناطق جنگل سه دهنه، گرزمی، قلعه سنگی، چاه شیرین و تخته گاوخانه می‌باشد .

## تاریخچه
از آنجا که آبادی اوگینه، در محل رباط شرف فعلی در نزدیک همین روستا-در حدود ۱۱۰۰ سال قبل وجود داشته‌است .می توان با اطمینان خاطر گفت که سابقه سکونت در این ناحیه بسیار قدیمی است.

حدود ۱۱۰ سال قبل محمدحسین مهندس، چنین گزارش کرده‌است :«و نیز از مرزداران به سرخس چنانچه در نقشه نموده‌است راه دیگری معروف به راه چکودر که به هیچ‌وجه آبادی ندارد، مگر در سه فرسنگی، محلی است که یورت سیاه چادر تیموری است».

## مردم‌شناسی
بعدهادر این منطقه توسط دامداران حاشیه تجن، تعدادی خانه گلی برای سکونت موقت ساخته شده‌است. با توجه به ساخت این آبادی کم کم طوایفی چون سربوزیِ بلوچ و سیستانی‌ها به این منطقه مهاجرت کرده و این روستا را آباد نمودند.
این روستا ۱۸۱ خانوار جمعیت دارد که بیشتر مردم آن دارای مذهب تسنن و مابقی شیعه هستند  . شغل مردمان این روستا، دامداری و کشاورزی است.

## منابع
* 
* کتاب گیتاشناسی ایران جلد سوم- عباس جعفری – چاپ ۱۳۸۴
* بررسی‌های تاریخی - شماره ۴۸ - صفحه ۱۴۰
* سایت ریسمون

رده:روستاهای شهرستان سرخس
جفرسون‌سیتی

**جفرسون‌سیتی** مرکز ایالت میزوری آمریکاست. جمعیت این شهر با احتساب حومه ۱۴۹٬۸۰۷ نفر است.

## مراکز علمی-فرهنگی

دانشگاه لینکلن در این شهر قرار دارد. دانشگاه میزوری در کلمبیا، بزرگ‌ترین دانشگاه ایالت نیز در ۲۵ دقیقه‌ای شمال این شهر قرار دارد.

[بندانگشتی|راست|200px|[کاپیتول ایالت میزوری]]

## پیوند به بیرون

* دفتر رسمی گردشگری
* اتاق بازرگانی
* جامعه اسلامی جفرسون سیتی

## منابع

رده:جفرسون‌سیتی (میزوری)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۲۱ (میلادی) در میزوری
رده:شهرهای شهرستان کالاوی (میزوری)
رده:شهرهای شهرستان کول (میزوری)
رده:شهرهای میزوری
رده:مرکز شهرستان در میزوری
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۲۱ (میلادی)
رده:جفرسون سیتی، منطقه کلان‌شهری میزوری
استان حلب

**استان حَلَب**  ، یکی از استان‌های کشور جمهوری عربی سوریه است. این استان در جنگ سوریه همواره صحنه درگیری‌های فراوان میان گروه‌های مختلف بوده و از لحاظ استراتژیک دارای اهمیت بسیار زیادی برای گروه‌های حاضر در جنگ سوریه می‌باشد.

## جغرافیا
مساحت این استان در حدود ۱۸٬۴۹۸ کیلومتر مربع، و ارتفاعش از سطح دریا بین (۱٬۱۲۰ تا ۱٬۴۸۰) متر می‌باشد، و در شمال کشور سوریه قرار دارد. مرکز این استان شهر حلب است.

## شهرستان‌ها

## جمعیت
جمعیت استان حلب در سال ۲۰۱۱ میلادی، برابر ۴٬۸۶۸٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.

استان حلب شامل ۱۰ منطقه است.

این ۱۰ منطقه به ۴۲ ناحیه تقسیم‌بندی شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* عفرین

## منابع

* دکتر: شامی، یحیی، *(موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) *، دارالفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
* د. الیاس، جبرائیل، الجبور، :(المحافظات السوریة)، اصدار الهیئة العامة للبدیات والمدن، عام ۲۰۰۷ للمیلاد.
* لبیب، عبدالساتر، *(قِصَة الحَضَاراة) *، دارالمشرق، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی.

## پیوند به بیرون
* مقایسه حلب قبل و بعد از هجوم تروریست‌ها + تصاویر ماهواره‌ای

رده:استان حلب
رده:خودگردان‌ها در سوریه
رده:هلال حاصل‌خیز
گیگابایت تکنالوجی

**گیگابایت تکنالوجی**،  در سال ۱۹۸۶ میلادی در شهر تایپه کشور تایوان تأسیس گردید. این شرکت سازنده سخت‌افزار رایانه است که از معروف‌ترین محصولات این شرکت می‌توان به مادربرد اشاره کرد. گیگابایت تکنالوجی یک شرکت سهامی عام است و در بازار بورس تایوان معامله می‌شود.

## پیوند به بیرون
وبگاه رسمی

## منابع

* 

رده:برندهای تایوان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۶ (میلادی) در تایوان
رده:شرکت‌ها در تایپه جدید
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های تایوان
رده:شرکت‌های تولیدکننده دستگاه‌های جانبی رایانه
رده:شرکت‌های تولیدکننده مادربورد
رده:شرکت‌های تولیدکننده نت‌بوک
رده:شرکت‌های چندملیتی تایوان
رده:شرکت‌های رایانه‌ای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های سازنده تلفن همراه
رده:شرکت‌های سخت‌افزار رایانه‌ای
رده:شرکت‌های صنایع الکترونیکی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های صنایع الکترونیکی تایوان
رده:شرکت‌های فناوری اطلاعات
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار تایوان
رده:شرکت‌های تایپه
رده:خنک کردن سخت‌افزار رایانه
رده:شرکت‌های سامانه‌های رایانه
پروکاریوت

چپ|بندانگشتی|350px|ساختار یاختهٔ پیش‌هسته‌ای باکتری
**پروکاریوت‌ها** یا **پیش‌هسته‌ها** به جاندارانی تک‌‌یاخته می‌گویند که در یاخته(ها) شان مواد هسته‌ای در هیچ غشایی قرار ندارند و هسته مشخصی را تشکیل نمی‌دهند. تنها جاندارن پروکاریوتی باکتری‌ها هستند

در مقابل، یاخته **[[یوکاریوت]]‌ها** (جاندارانی مثل گیاهان، جانوران، قارچها و بعضی از آغازیان)، غشایی دارد که آن را دربر می‌گیرد. بیشتر باکتری‌ها جاندارانی تک‌سلولی هستند برخی دیگر هم مانند سیانوباکتری‌ها تشکیل کلنی می‌دهند. سلول‌های پروکاریوتی فاقد هسته، میتوکندری و هر اندامک غشادار دیگری هستند و تمام اجزای آن‌ها از جمله آنزیم‌ها و ریبوزوم‌ها و مادهٔ ژنتیک و… در تماس مستقیم با مایع سیتوپلاسم قرار دارد.

## ارتباط پروکاریوت‌ها با یوکاریوت‌ها
تقسیم و تمایز بین یوکاریوتها و پروکاریوت‌ها مهم‌ترین تقسیم‌بندی بین موجودات زنده به‌شمار می‌رود چرا که این دو دسته از موجودات زنده ویژگی‌های کاملاً متفاوتی با هم دارند. یوکاریوت‌ها دارای هستهٔ مشخصی هستند که ماده ژنتیک آن‌ها را از سیتوپلاسم (سایر محتویات درون سلول) جدا می‌کند ولی در پروکاریوت‌ها چنین هسته‌ای وجود ندارد و ماده ژنتیک آن‌ها مستقیماً در تماس با محتویات سلول قرار دارند. یکی دیگر از تفاوت‌های این دو دستهٔ جانداران تفاوت در ریبوزومهای آن‌ها است که وظیفهٔ پروتئینسازی را بر عهده دارد. ریبوزوم‌های پروکاریوتی در قیاس با ریبوزوم‌های یوکاریوتی بسیار کوچک‌تر هستند. نکتهٔ جالب توجه اینجاست که ریبوزوم‌های داخل میتوکندری‌ها (از اندامکهای سلول‌های یوکاریوتی) مشابه ریبوزوم‌های پروکاریوت‌ها هستند. این موضوع یکی از چندین مدرک برای قوی‌تر شدن این نظریه است که میتوکندری و کلروپلاست از هم زیستی سلول‌های پروکاریوتی با سلول پیش یوکاریوت اولیه به وجود آمده‌اند.

## منابع

رده:باستانیان
رده:باکتری‌شناسی
رده:بیوشیمی
رده:پروکاریوت‌ها
رده:گروه‌های پیراتباری
رده:میکروبیولوژی
رده:هسته سلول
تایلندی

**تایلندی** می‌تواند به مفهوم‌های زیر اشاره داشته باشد:
* زبان تایلندی
* مردم کشور تایلند
نشخوارکنندگان

در جانورشناسی، **نُشخوارکنندگان** (Ruminantia) گروهی از جانوران گیاه‌خوار و یک زیرراسته از راستهٔ جفت‌سم‌سانان هستند. تاکنون حدود دویست گونه از این پستانداران شناسایی شده‌اند. پستاندارانی مانند گاو، بز، گوسفند، آهو، زرافه و غزال نشخوار می‌کنند. این جانوران پستاندارانی با معده چهار قسمتی هستند که در معدهٔ آن‌ها انواع بافت‌های گیاهی به کمک باکتری‌ها به قندها، پروتئین و چربی‌هایی تبدیل می‌شود که جانور توانایی گوارش آنها را دارد. در این جانوران ابتدا غذای نیمه‌جویده به سرعت بلعیده و وارد سیرابی می‌شود. مولکول‌های درشت مانندل سلولز در غذای نیمه‌جویده شده در معرض آنزیم سلولاز میکروب‌ها قرار می‌گیرد. میکروب‌ها به کمک حرارت بدن و ترشح مایعات و حرکات سیرابی تا حدودی غذا را گوارش می‌دهند. توده‌های غذایی پس از عبور از نگاری و مری به دهان برمی‌گردند تا به‌طور کامل جویده شوند و غذای کامل جویده‌شده دوباره به سیرابی وارد شده و بیشتر حالت مایع پیدا می‌کند و سپس به نگاری جریان می‌یابد (در تمام این مراحل غذا دو بار از سیرابی عبور می‌کند). مواد از نگاری به هزارلا وارد و تا حدودی آبگیری شده و سرانجام وارد شیردان می‌شوند. در نشخوارکنندگان گوارش سلولز پیش از گوارش ترکیب‌های آلی دیگر صورت می‌گیرد.

در پستانداران نشخوارکننده مثل گاو، گوزن، گوسفند و بز که معده چهار قسمتی دارند، گوارش میکروبی پیش از گوارش آنزیمی صورت می‌گیرد، اما در غیرنشخوارکنندگانی مثل فیل ابتدا گوارش آنزیمی صورت گرفته، سپس گوارش میکروبی انجام می‌شود.

## خانواده‌ها
* موش‌آهوان (Tragulidae)
* مشکان (Moschidae)
* گوزن‌ها (Cervidae)
* زرافگان (Giraffidae)
* شاخ‌چنگالان (Antilocapridae)
* گاوان (Bovidae)

## منابع

* عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.
* دانیل بوتکین، ادوارد کلر، ترجمه عبدالحسین وهاب زاده. شناخت محیط زیست . انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. ۱۳۸۷.


رده:آب‌بازنشخوارکنندگان
رده:جانداران موجود پدیدآمده در ایپرزین
رده:جفت‌سمان
جفت‌سم‌سانان

**جُفت‌سُم‌سانان** (**Artiodactyla**)، راسته‌ای از جانوران پستاندار هستند. تاکنون در حدود ۲۷۰ گونهٔ خشکی زی از جانوران این راسته شناسایی شده‌اند. همچنین تعدادی از گونه‌های آبزی مانند دلفین‌ها و نهنگ‌ها به خاطر داشتن منشا تکاملی یکسان عضو این راسته به‌شمار می‌آیند.

تعداد زیادی از جانوران این راسته، دارای اهمیت علمی، اقتصادی و فرهنگی برای انسان‌ها هستند. نمونه‌هایی از جانوران جُفت‌سُم‌سان عبارت اند از: گاو، گوسفند، بز، اسب آبی، زرافه، آهو، گوزن، شتر، خوک، لاما و گراز.

## ویژگی‌های عمومی
در اکثر آن‌ها هرکدام از دست و پاها دارای دو انگشت مساوی است. ناخن‌ها به صورت سم درآمده است. اکثر گونه‌های این راسته (در ایران به استثنای خانواده گراز) شاخ‌های بلندی دارند یا آثاری از آن بر روی جمجمه به چشم می‌خورد. دندان‌های آسیا و پیش‌آسیای جفت‌سم‌سانان برای جویدن و نرم کردن مواد گیاهی مناسب‌اند. در فک بالای اکثر گونه‌های این راسته. دندان پیشین و نیش دیده نمی‌شود و به جای آن‌ها لایه غضروفی شکلی وجود دارد که برای گرفتن و کندن علوفه استفاده می‌شود.

## طبقه‌بندی
* جفت سمان:
** گرازان
*** آب اسبان
*** آب بازسانان
*** گرازواران
** هلال دندانان
** پینه پاسانیان
** نشخوارکنندگان
** نشخوارکنندگان شاخ دار
** گاوسانان
** موش گوزنان
** زرافگان
** گوزن واران
*** مُشک داران
*** شاخ چنگالیان
*** گوزنان

## جستارهای وابسته
تک‌سم‌سانان

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

## پانویس
* ۱-Selenodontia
* ۲-Tylopoda
* ۳-Pecora
* ۴-Cervoidea

رده:جانداران موجود پدیدآمده در ایپرزین
جفت‌سمان
گوزن‌موش

**گوزن‌موش‌ها** ، پستاندارانی کوچک از راسته جفت‌سم‌سانان و متعلق به خانواده گوزن‌موشان (Tragulidae) هستند. موش‌آهوها جانورانی پنهان‌کار و کوچکند و امروزه تنها در جنگل‌های گرمسیری آفریقا، هندوستان و جنوب شرق آسیا یافت می‌شوند.

گوزن‌موش‌ها کوچک‌ترین جانوران دارای سم هستند و معمولاً به صورت تنها یا جفت‌جفت زندگی می‌کنند. گونه‌های آسیایی بین ۰٫۷ تا ۸ کیلوگرم وزن داشته و تک گونهٔ گزارش شده از آفریقا بزرگ‌تر است و بین ۷ تا ۱۶ کیلوگرم وزن دارد. در حال حاضر ده گونه از این جانوران در طبیعت موجود هستند که در سه سرده قرار می‌گیرند. چندین گونه از این جانوران نیز منقرض شده‌اند و فقط فسیل‌هایی از آن‌ها یافت شده‌است. در نوامبر ۲۰۱۹ محققان اعلام کردند که پس از حدود سه دهه توانسته‌اند، گوزن‌موش ویتنامی (*Tragulus versicolor*) را در جنگل‌های ویتنام مشاهده و از آن عکس‌برداری کنند.

## جستارهای وابسته
* ایندوهایس

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی.
* بخشی از اصطلاحات از: عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.

رده:پستانداران آسیا
رده:پستانداران آفریقا
رده:پستانداران جنوب شرق آسیا
رده:پستانداران سری‌لانکا
رده:تیره‌های پستانداران
رده:جانداران موجود پدیدآمده در میوسن
رده:جانداران پدیدآمده در میوسن
رده:جفت‌سمان
رده:موش‌گوزنان
گردباد

[بندانگشتی|250px|چپ|یک [تنوره دریایی (water spout)]]

**گردباد**  نوعی پدیده وضع هوا است که از یک سیستم بادی پیچشی تشکیل شده است.

پیچند (Tornado)، تنوره دیو (Dust devil)، و پیچند دریایی (Water spout) همگی نوعی گردباد محسوب می‌شوند اما توفند (Hurricane) به دلیل مقیاس عظیم خود یک گردباد محسوب نمی‌شود بلکه یک *[[چرخند]]* یا *سیکلون* (Cyclone) به‌شمار می‌رود.

گردباد پدیده‌ای است که در آن یک تاوه از باد (یک ستون چرخان هوا با جهت عمودی) به‌دلیل ناپایداری و آشفتگی ناشی از شیب گرما و شار شکل می‌گیرد. اندازه گردبادها می‌تواند متفاوت باشد و از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.

## انواع
گردبادها به دو نوع تقسیم می‌شوند: گردبادهای بزرگ (یا عمده) و گردبادهای کوچک‌تر (یا جزئی). دسته اول شامل پیچند، پیچند دریایی و پیچند خشکی است. دامنه تاوه‌های جوّی یک پیوستار را تشکیل می‌دهد که طبقه‌بندی قطعی آن دشوار است. گاهی ممکن است برخی از گردبادهای کوچک‌تر با افزایش شدت مرتبط به روشی مشابه گردبادهای بزرگ‌تر ایجاد شوند. این انواع میانی گردباد شامل جَست‌پیچند و گردباد آتشین است. سایر انواع گردبادهای کوچک‌تر شامل تنوره دیو، دیو بخار، پیچند دریایی، دیو واریزه، دیو برگ یا دیو یونجه، دیو آب، و پیچک‌های برشی مانند گردبادهای پیچشی هستند.

## هوای مرتبط
توفان‌های تندری اَبَرسلولی، توفان‌های قدرتمند دیگر، و بادهای قوی همراه با گردبادهای بزرگ دیده می‌شوند. توفان‌های باد معمولاً با گردبادهای کوچک‌تر دیده می‌شوند. همچنین، «انفجارهای باد» کوچک و نیمه قدرتمند ممکن است قبل از برخی گردبادهای جزئی دیده شوند که می‌توانند از توفان بادی ناشی شوند. این انفجارهای باد می‌توانند شروع به چرخش کرده و گردبادهای جزئی را تشکیل دهند. بادهای ناشی از طوفان‌های کوچک دیگر (مانند توفان‌های باران و توفان‌های تندری محلی) می‌توانند باعث ایجاد گردبادهای جزئی شوند. مانند گردبادهای بزرگ، این گردبادهای جزئی نیز گاهی می‌توانند خطرناک باشند.

## پدیده‌های مشابه
پیچک‌ها و تاوه‌ها ممکن است در هر سیالی تشکیل شوند. گرداب پدیده مشابه گردباد در آب است.

## جستارهای وابسته
* چرخند
* چرخند حاره‌ای

## منابع

## پیوند به بیرون
* بی‌بی‌سی فارسی - چگونگی شکل‌گیری گردبادها

رده:پدیده‌های هواشناسی
رده:تاوه‌ها
رده:هواشناسی
رده:هوای شدید و همرفت
شعاع

بندانگشتی|200px|چپ|یک دایره که محیط آن با C به رنگ مشکی, قطر آن (D) به رنگ فیروزه‌ای, و شعاع آن (R) به رنگ قرمز مشخص شده‌است. مرکز دایره نیز با O در وسط مشخص است.
**شعاع** یا تابش یا **ریون**   به پاره‌خطی گویند که مرکز دایره یا کره را به محیط آن اتصال دهد. شعاع دقیقاً اندازه نیم یک قُطر است و در فرمول‌های مربوط به محیط، مساحت و حجم در هندسه کاربرد دارد.

## منابع

رده:دایره‌ها
رده:درازا
رده:کره‌ها (هندسه)
رده:هندسه مقدماتی
پیچند دریایی

[بندانگشتی|250px|چپ|تنوره دریایی در [فلوریدا در سال ۱۹۶۹.]]

**پیچند دریایی** یا **تنوره دریایی**  نوعی گردباد است و به یک ستون هوای متلاطم گویند که حرکت دورانی دارد و به یک سیستم ابری کومولیفورم متصل است.

این سیستم‌های متلاطم غالباً بر روی آب ایجاد می‌شوند و از نظر چگونگی ایجاد با توفانِ پیچنده تفاوت دارند.

## جستارهای وابسته
* توفند

## منابع

رده:تاوه‌ها
رده:پیچند
رده:خطرهای وضع هوا
رده:هواشناسی
رده:هوای شدید و همرفت
تنوره دیو

**تنوره دیو**  نوعی گردباد قوی، به خوبی شکل‌گرفته و نسبتاً کوتاه‌مدت است و به یک ستون هوای متلاطم ضعیف گویند که حرکت دورانی دارد و برخلاف توفانِ پیچنده به هیچ ابری متصل نیست.

اندازه تنوره دیو از کوچک (۱۸ اینچ / نیم متر عرض و چند یارد / متر ارتفاع) تا بزرگ (بیش از ۳۰ فوت / ۱۰ متر عرض و بیش از نیم مایل / ۱ کیلومتر ارتفاع) متغیر است. حرکت عمودی اولیه این پدیده به سمت بالا است. این جریان‌های بالاروندهٔ (فرازندهٔ) هوایی بر روی خشکی و در زیر آفتاب و هوای خشک به دور از شرایط متعارف توفانی ایجاد می‌شوند.

تنوره‌های دیو معمولاً بی‌ضرر هستند، اما در موارد نادر می‌توانند به اندازه ای بزرگ شوند که هم برای مردم و هم برای اموال تهدید محسوب شوند.

تنوره دیو با پیچند قابل مقایسه است، از این نظر که هر دو یک پدیده وضع هوا هستند که شامل یک ستون چرخان باد با جهت عمودی است. بیشتر توفندها با گردش پدیده بزرگ‌تر و اصلی خود یعنی میان‌چرخند در پشت توفان تندری ابرسلولی همراه هستند. تنوره دیو تحت شرایط آفتابی در طول هوای مناسب به صورت یک جریان صعودی چرخان تشکیل می‌شود، و شدت آن به ندرت به شدت یک پیچند نزدیک می‌شود.

## نام‌گذاری
ترجمه تحت‌اللفظی تنوره دیو از انگلیسی، **دیو گردوخاک** است. این پدیده به نام **دیو کثیف** (dirt devil) نیز شناخته می‌شود.
تنوره دیو در استرالیا بیشتر با عنوان "ویلی ویلی" شناخته می‌شود. در ایرلند، تنوره دیو به عنوان "sí gaoithe" یا "باد پری" شناخته می‌شود.

## تنوره‌های دیو در مریخ
تنوره‌های دیو مریخ، گردبادهای همرفتی اتمسفری هستند که در سطح مریخ روی می‌دهند. این پدیده‌ها با داده‌های ارسالی از برنامه وایکینگ ناسا کشف شده و توسط ماهواره‌های در حال گردش و مریخ‌نوردهای سطحی در مأموریت‌های بعدی عکسبرداری شده‌اند. اگرچه تنوره‌های دیو مریخی از نظر شکل‌گیری و ظاهر با تنوره‌های دیو زمینی قابل مقایسه هستند ولی تنوره‌های دیو مریخ می‌توانند چندین برابر بزرگتر از آنهایی باشند که روی زمین یافت می‌شوند. تنوره‌های دیو مریخی می‌توانند به اندازه کافی قدرتمند باشند که تهدیدی برای مریخ نوردها و سایر فناوری‌ها باشند، اگرچه برخی از رویارویی‌های مستندشده در واقع برای با تمیز کردن مریخ‌نوردها از گرد و غبار مفید بوده است.

## جستارهای وابسته
* توفند
* گردباد
* پیچند

## منابع

## پیوند به بیرون

* عکس‌های بیشتر

رده:طوفان‌های شن
رده:باد
رده:تاوه‌ها
رده:مریخ
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:هواشناسی ریزمقیاس
دزدان دریایی (فیلم ۲۰۰۵)

***دزدان دریایی*** (در انگلیسی: Pirates، تلفظ: پایرتس) نام یک فیلم پورنوی آمریکایی است که در سال ۲۰۰۵ میلادی تولید، ساخته و پخش شد. بازیگران بسیار مشهور فیلم‌های پورنو در این فیلم بازی کردند. بودجه فیلم دزدان دریایی در حدود یک میلیون دلار آمریکا بود که این فیلم را به پرخرج‌ترین فیلم پورنو در تاریخ جهان تبدیل کرد. فیلم پورنوی دزدان دریایی شباهت‌های زیادی به فیلم سینمایی *[[دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه]]* داشت.
بازیگران مشهور فیلم‌های بزرگسالان همچون جِسی جِین، کارمن لُوانا، جِنین، تیگان پرسلی، دِوان، هناویو جولی، تامی گان و ایوان استون در فیلم دزدان دریایی ایفای نقش کردند.

## جوایز
**[[جایزه ای‌وی‌ان|جوایز ای‌وی‌ان]] در [[لاس وگاس]]**:
* بهترین فیلم طولانی
* بهترین دی.وی. دی
* *[[جوون]]* برای بهترین کارگردانی
* *[[جنین لیندمولدر|جِنین]]* برای ایفای بهترین هنرپیشه نقش اول زن
* بهترین تولید های دیفینشن
* *[[جنین لیندمولدر|جِنین]]* و *[[جسی جین|جِسی جِین]]* برای بهترین صحنه نزدیکی دو دختر با یکدیگر
* بهترین جلوه‌های ویژه
* *[[جنین لیندمولدر|جِنین]]* برای ایفا بهترین هنرپیشه نقش اول زن
* *[[ایوان استون]]* برای ایفای بهترین هنرپیشه نقش اول مرد
* بهترین موسیقی فیلم
* *[[تامی گان]]* برای ایفای بهترین نقش مکمل مرد
* بهترین بازاریابی اینترنتی

**[[جایزه اکس‌آرسی‌او|جوایز اکس‌آرسی‌او]]**:
* بهترین فروش
* بهترین اپیک

**[[جایزه امپراتوری دی.وی.دی|جوایز امپراتوری دی.وی. دی]]**:
* انتخاب سردبیران (۲۰۰۵)
* بهترین دی.وی. دی سال (۲۰۰۵)
* بهترین منو دی.وی. دی سال (۲۰۰۵)
* بهترین کیفیت تصویر دی‌وی‌دی (۲۰۰۵)
* بهترین کیفیت صدای دی‌وی‌دی (۲۰۰۵)
* انتخاب تماشاگران (۲۰۰۵)

## منابع

* 

رده:ادبیات داستانی در ۱۷۶۳ (میلادی)
رده:فیلم‌های ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های برنده جایزه ای‌وی‌ان
رده:فیلم‌های پورنوگرافی
رده:فیلم‌های پورنوگرافی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های دزد دریایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در دهه ۱۷۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های پورنوگرافی آمریکایی
آراتا ایسوزاکی

بندانگشتی|چپ|400px|موزه هنرهای معاصر لس آنجلس
**آراتا ایسوزاکی**  (زادهٔ ٢٣ ژوئیهٔ ١٩٣١ - درگذشتهٔ ٢٨ دسامبر ٢٠٢٢) معمار برجستهٔ ژاپنی بود.

او در سال ۲۰۱۹ جابزه پریتزکر دریافت کرد.
این معمار سرشناس ژاپنی طراحی ساختمان‌ها و سازه‌های ماندگاری را در شهرهای مختلف جهان بر عهده داشته که مجموعه بزرگ ورزشی سن جوردی در شهر بارسلون، یکی از مهمترین ورزشگاه‌های ساخته شده برای بازیهای المپیک ۱۹۹۲، موزه هنرهای معاصر لس آنجلس و نیز ساختمان مرکز کنوانسیون ملی قطر از جمله آنهاست.

از دیگر بناهای طراحی شده توسط آراتا ایسوزاکی، معمار برجسته ژاپنی می‌توان به برج معروف آلیانس در میلان ایتالیا، ساختمان آکادمی مرکزی هنرهای زیبا در چین، بنای داموس در لاکرونیای اسپانیا و ساختمان موزه هنرهای مدرن گونما در ژاپن اشاره کرد.
هیئت ژوری چهل و ششمین دوره از مراسم اهدای جایزه پریتزکر بدین ترتیب در سال ۲۰۱۹ هفتمین معمار برجسته ژاپنی را مستحق دریافت نوبل معماری معرفی کرد. شش تن از معماران ژاپنی پیشتر موفق به دریافت این جایزه شده بودند.

## ترجمه نوشته‌ها به فارسی
* *زیبایی‌شناسی ملت ساکن جزیره* (جستار)، در کتاب *[[نظریه‌ها و مانیفست‌های معماری معاصر]]*، گردآوری چارلز جنکز و کارل کروپف، ترجمۀ احسان حنیف، تهران: کتاب فکرنو. ۱۳۹۷.

## منابع

## پیوند به بیرون

* بندانگشتیوبگاه رسمی

رده:اعضای افتخاری آکادمی سلطنتی هنر

رده:اهالی اوئیتا
رده:برندگان جایزه پریتزکر
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه توکیو
رده:دریافت‌کنندگان مدال طلای سلطنتی
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:ساختمان‌های آراتا ایسوزاکی
ایسوزاکی، آراتا
رده:درگذشتگان ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:استادان دانشگاه هاروارد
رده:اعضای فرهنگستان هنر و ادب ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه ییل
غار خونیک

**غار خونیک** یکی از غارهای شهرستان قائنات در استان خراسان جنوبی واقع شده‌است. این غار در تاریخ  با شماره ثبت ۹۵۹۲ در فهرست آثار ملی قرار گرفته‌است.

## جستارهای وابسته
* شهرستان قائنات
* غار جوجه
* غار فارسان

## منابع

رده:پارینه‌سنگی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قائن
رده:غارهای استان خراسان جنوبی
رده:آثار دوران پارینه‌سنگی در شهرستان قائنات
شهرستان بیلقان

بندانگشتی|بیلقان شهری در جمهوری آذربایجان
**بِیْلَقان** (به زبان لاتین *Beyləqan*) بخشی در جنوب جمهوری آذربایجان است و با مرکزیت بیلقان است که در کرانه شمالی رود ارس واقع شده و با ایران هم مرز است. این بخش جمعیتی نزدیک به ۸۲۰۰۰ نفر را در خود جای داده‌است.

بنای شهر بیلقان را مانند بردع به قباد یکم ساسانی (۴۸۸-۵۳۱م) نسبت داده‌اند.
التنبیه و الاشراف اران را در شمار ولایات ایران آورده و پارسیان را قومی شناسانده که قلمرو آنان سراسر ماد و آذربایجان تا ارمنیه و اران و بیلقان بوده‌است.

## اشارات تاریخی

ظاهراً عربی‌شدهٔ بیلگان  از شهرهای قدیم اران است، در حدود چهارده فرسنگی جنوب بردعه و هفت فرسنگی شمال رود ارس  واقع و سابقاً از توابع شروان بود ولی اکنون خرابست. یاقوت حموی در معجم البلدان می‌نویسد شهری است نزدیک دربند که آن را باب الابواب گویند و از توابع ارمینیهٔ کبری و نزدیک شروان قرار دارد. ابن فقیه آن را از بناهای قباد فرزند فیروز ساسانی معرفی کرده‌است. در ۱۱۲ هـ.ق در دومین جنگ اعراب با خزرها سردار مسلمانان، سعید بن عمروالحراشی پیروزی مهمی بر خزرها بدست آورده‌است. بیلقان را به ارمنی **پایتاکاران** می‌گفته‌اند. ابن حوقل در سده چهارم آن را شهری نیکو، دارا آب فراوان و باغستانها و آسیابهای متعدد نوشته‌است. این شهر که پس از ویران شدن بردع، کرسی اران بود در زمان مغول آبادی خود را از دست داد...

سعدی در باب هشتم گلستان می‌گوید: 

## شاعران پارسی‌گوی
از شاعران منطقه:

بدیع بیلقانی

از شاعران ناشناخته ایست که در سده هفتم یا قبل از آن میزیسته.

از اشعار اوست:

رشید بیلقانی

در قرن فتم هجری قمری یا قبل از آن در قید حیات بوده.

از اشعار اوست :

شمس اقطع بیلقانی

شمس الدین اقطع قاضی یکدست بیلقان و معاصر مجیر بیلقانی بود.

از اشعار اوست :

صالح بیلقانی

شرف الدین صالح بعد از مجیر از معروفترین شاعران این شهر بشمار می‌رود.

از اشعار اوست :

صفی بیلقانی

در سده هفتم یا پیش از آن می‌زیسته.

از اشعار اوست :

مجیر بیلقانی

مجیرالدین مکنی به ابوالمکارم و متخلص به مجیر از سخنوران سده ششم هجری قمری بیلقان است. وی با ظهیر فاریابی و اشهری نیشابوری معاصر بوده و افتخار شاگردی خاقانی شروانی را داشته‌است.

از رباعیات اوست :

## پانویس

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:شهرستان بیلقان
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
دم‌جنبانک

** دُم‌جُنبانَک** یا **دم‌بِشْکَنَک** پرندگانی دانه‌خوار و حشره‌خوار با منقاری کوتاه، مخروطی و قوی، و پر و بالی رنگارنگ هستند.

## گونه‌ها
* دم‌جنبانک سفید *Motacilla alba* - گروه چندنیا یا گروه نافراگیر
** Pied wagtail *Motacilla alba yarrellii*
** دم‌جنبانک سفید *Motacilla (alba) lugens*
* دم‌جنبانک ژاپنی *Motacilla grandis*
* دم‌جنبانک ابروسفید *Motacilla maderaspatensis*
* Mekong wagtail *Motacilla samveasnae*
* African pied wagtail *Motacilla aguimp*
* دم‌جنبانک سیترین *Motacilla citreola* - possibly گروه نافراگیر
* صعوه *Motacilla flava* - possibly گروه نافراگیر
* دم‌جنبانک زرد شرقی *Motacilla tschutschensis* - possibly گروه نافراگیر
* دم‌جنبانک خاکستری *Motacilla cinerea*
* دم‌جنبانک کیپ *Motacilla capensis*
* دم‌جنبانک ماداگاسکار *Motacilla flaviventris*
* دم‌جنبانک کوهی *Motacilla clara*

## دم‌جنبانک و خانوادهٔ گنجشک
دم‌جنبانک میلیون‌ها سال پیش از پرنده‌ای حشره‌خوار وابسته به خانوادهٔ گنجشک به وجود آمده‌است. در فصل تابستان زاد و ولد می‌کنند، نر و ماده تقریباً هم شکل هستند. روی درختان، بوته‌ها، و شاخه‌های نخل خرما لانه می‌سازند. بیشتر اوقات در هنگام نشستن بر روی شاخه‌های درخت، دم خود را می‌تکانند (می‌جنبانند) بنابراین آن را دم جنبانک نامیده‌اند. از معروفترین گونه‌های دم‌جنبانک دم‌جنبانک خاکستری است.
دم جنبانک ها به صورت سینوسی پرواز میکنند

## زیستگاه

زیستگاه «دم جنبانک» بیشتر در واحه‌ها، و پشته‌های سرسبز، نخلستان، کنار جویبار و واحههای نزدیک روستاها است و در بوته‌زارها و درختان و مناطق کشاورزی زندگی می‌کند. و روی شاخه‌های درخت و در مناطق مختلف و بوته‌زارها و علف‌زارها لانه می‌سازد. در ارتفاعات سبلان هم می‌توان این پرنده را یافت.
لانه‌اش از خار و خاشاک و الیاف گیاهی، و گاهی از شاخه‌های کوچک درختان و برگ‌های خشک است.

## تخم‌گذاری
موسم تخم‌گذاری و جفت‌گیری پرنده «دم جنبانک» معمولاً از اواخر فصل بهار و اعتدال بهاری آغاز می‌شود و تا اواخر پائیز ادامه دارد. ماده از ۴ تا ۶ تخم سبز رنگ گاهی با علائم خاکستری می‌گذارد. مدت ۱۸ تا ۲۱ روز روی تخم‌ها می‌خوابد. جوجه‌‌‌ها پس از بیرون آمدن از تخم برهنه و ناتوانند و از ۱۵ تا ۲۰ روز به مراقبت پدر و مادر نیاز دارند. بعد از «پلخوار» لانه را ترک می‌کنند. اما برای چند بار به لانه بر می‌گردند و سرانجام برای همیشه لانه رها می‌کنند و در اماکن جدیدی استقرار می‌یابند.

## نگاره

پرونده: Klk haltakena.JPG |**دم جنبانک **
پرونده: Klk haltakena 2.JPG |**دم جنبانک **



## پانویس

## منابع
* دکتر العلوی، هادی، «*(عالم الطیور والحیوانات) *»، دارالعودة، بیروت، لبنان، چاپ پنجم سال ۱۹۹۸ میلادی به (عربی).
* محمدیان، کوخری، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پرندگان بر پایه نام رایج
رده:پرندگان
رده:دم‌جنبانک‌ها
رده:سرده‌های پرندگان
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
ساختار جبری

**ساختار جبری**  عبارت است از یک یا چند مجموعه غیر تهی، که یک یا چند عمل یا رابطه روی آن تعریف شده باشد. جبر مجرد به مطالعه ساختارهای جبری می‌پردازد.

به عنوان مثال مجموعه اعداد طبیعی به همراه رابطه کوچک‌تری، مجموعه اعداد حقیقی به همراه عمل جمع نمونه‌هایی از یک ساختارهای جبری هستند. گاهی ممکن است ساختمان جبری همراه بیش از یک عمل دوتایی باشد مانند مجموعه اعداد حقیقی به همراه دو عمل جمع و ضرب.

این ساختارها معمولاً دارای اصول موضوع تعریف شده‌ای هستند. از جمله مهم‌ترین ساختارهای جبری مجرد می‌توان تکواره‌ها، گروه‌ها، حلقه‌ها، مشبکه‌ها (توری‌ها) را نام برد.

## انواع ساختارهای جبری
### تکواره‌ها
تعریف: مجموعهٔ غیر تهی M و عملگر دوتایی o و عضو ویژهٔ e از مجموعهٔ M را در نظر می‌گیریم. ساختار جبری (M=(M,o،e را یک تکواره گویند هرگاه داشته باشیم:
(۱) ∀ a,b،c ϵ M a o (b o c)=(a o b) o c
  (۲) ∀ a ϵ M a o e=e o a=a

## جستارهای وابسته
* گروه
* حلقه (ریاضی)
* میدان (ریاضی)
* عمل دوتایی

## منابع

* ریاضیات گسسته و الگوریتم‌ها نوشتهٔ پروفسور علی بهفروز و مهندس محمد ایزدی
* 
* 
* 
* 

رده:جبر مجرد
رده:جبر
رده:ساختارهای جبری
رده:ساختارهای ریاضیاتی