سده ۷ (پیش از میلاد)

(سده هشتم پ.م. - **سده هفتم پیش از میلاد مسیح** - سده ششم پ.م. - سده‌های دیگر)

----
## رویدادها
* در پایان سده؛ مادها از باختر ایران و سکاها از روسیه و اوکراین کنونی به بخش‌های شمالی و خاوری آشور تاختند.
* ۶۹۹ (پیش از میلاد)؛ خالوشو جانشین شوتیرناخونته پادشاه ایلام شد.
* ۶۹۷ (پیش از میلاد)؛ هوآن پادشاه چین از دودمان ژو درگذشت.
* ۶۹۶ (پیش از میلاد)؛ کیمری‌ها فریجیه را تاراج کردند.
* ۶۹۶؛ پادشاهی شوآنگ بر چین.
* ۶۹۱ (پیش از میلاد)؛ سنخریب آشوری هومبان-نیمه‌نا پادشاه ایلام را در جنگ هالوله شکست‌داد.
* ۶۹۰ (پیش از میلاد)؛ تاهارقا به فرمانروایی مصر باستان رسید.
* ۶۸۹ (پیش از میلاد)؛ سناخریب بابل را تاراج‌ کرد.
* ۶۸۷ (پیش از میلاد)؛ گوگو پادشاه لودیه شد.
* ۶۸۷؛ حزقیا پادشاه یهودا شد.
* ۶۸۲ (پیش از میلاد)؛ مرگ شوآنگ پادشاه چین.
* ۶۸۱ (پیش از میلاد)؛ لی پادشاه چین شد.
* ۶۸۱؛ اسرحدون پادشاه آشور شد.
* ۶۷۷ (پیش از میلاد)؛ لی پادشاه چین درگذشت.
* ۶۷۷؛ اسرحدون در پی گوشمالی قبیله‌های عرب سرکش به مرزهای مصر باستان رسید.
* ۶۷۶ (پیش از میلاد)؛ آغاز پادشاهی هوئی بر چین.
* ۶۷۵ (پیش از میلاد)؛ بازسازی بابل به دست اسرحدون.
* ۶۷۵ (پیش از میلاد)؛ فرورتیش دومین شاه ماد تاجگذاری کرد.
* ۶۷۴ (پیش از میلاد)؛ اسرحدون شورشی را که در عسقلان از سوی مصر سامان داده‌ شده‌ بود فرونشاند. آشور به مصر تاخت و مصریان آنان را پس‌ زدند.
* ۶۷۳ (پیش از میلاد)؛ تولوس هوستیلیوس پادشاه روم گشت.
* ۶۷۱ (پیش از میلاد)؛ اسرحدون دوباره به مصر تاخت و اینبار ممفیس و همچنین شماری از هموندان خانواده پادشاهی را به دست‌ آورد.
* ۶۶۹ (پیش از میلاد)؛ آشوربانیپال جانشین پدرش اسرحدون شد.
* ۶۶۸ (پیش از میلاد)؛ شاماش‌شوم‌اوکین پسر اسرحدون پادشاه بابل شد.
* ۶۶۸؛ مصر باستان بر آشور شورید.
* ۶۶۸؛ نینوا پایتخت آشور بزرگ‌ترین شهر جهان آن زمان شد.
* ۶۶۷ (پیش از میلاد)؛ پیدایش بیزانس.
* ۶۶۴ (پیش از میلاد)؛ نخستین جنگ دریایی ثبت‌شده در یونان میان کورنیت و کورکورا.
* ۶۶۴؛ آشوربانیبال شهر تب را به چنگ آورد و تاراج‌ نمود.
* ۶۶۴؛ پسام‌مه‌تیخوس یکم پادشاه مصر پایین شد.
* ۶۶۴؛ تاهارقا برادرزاده‌اش تانتامانی را جانشین خود نمود.
* ۱۱ فوریه۶۶۰ (پیش از میلاد)؛ روزسنتی پیدایش ژاپن به دست امپراتور کیا.
* ۶۶۰ (پیش از میلاد)؛ شناخت الفبای دموتیک.
* ۶۶۰؛ پسام‌مه‌تیخوس یکم آشوریان را از مصر بیرون راند.
* دهه ۶۵۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز کار در پیدراس نگراس، گواتمالا 
* ۶۵۷ (پیش از میلاد)؛ کوپسه‌لوس نخستین ستمگر کورینت شد.
* ۶۵۶ (پیش از میلاد)؛ پسام‌مه‌تیخوس یکم بر همه مصر باستان چیره‌گشت.
* ۶۵۳ (پیش از میلاد)؛ آتتاخوممااین‌شوشیناک و خومبانیگاش پادشاهان عیلام شدند.
* ۶۵۲ (پیش از میلاد)؛ شورش بابل بر آشور به رهبری شاماش‌شوم‌اوکین.
* ۶۵۱ (پیش از میلاد)؛ شیانگ پادشاه چین گشت.
* ۶۵۰ (پیش از میلاد)؛ پیدایش شهر آبدرا در تراکیه.
* ۶۵۰؛ دگرش‌های آب و هوایی با سرد و نمور شدن آب و هوا برهمه فرهنگ‌های عصر برنز اروپا اثرگذارد. قبیله‌های باشنده اسکاندیناوی بر اثر این دگرش‌ها به سوی بخش قاره‌ای اروپا کوچ را آغاز کردند.
* دهه ۶۴۰ (پیش از میلاد)؛ بنیادنهادن کتابخانه از سوی آشوربانیپال پادشاه آشور.
* ۶۴۹ (پیش از میلاد)؛ ایندابیگاش پادشاه عیلام شد.
* ۶۴۹؛ سرکبوی شورش بابل به دست آشور
* ۶۴۸ (پیش از میلاد)؛ رویداد پانتراکسیون در بازی‌های المپیک باستان.
* ۶ آوریل۶۴۸ (پیش از میلاد)؛ کهنترین خورشیدگرفتگی ثبت‌شده در تاریخ یونان.
* ۶۴۷ (پیش از میلاد)؛ آشوربانیپال شوش را تاراج‌کرد.
* ۶۴۲ (پیش از میلاد)؛ آنکوس مارسیوس پادشاه رم شد.
* ۶۴۰ (پیش از میلاد)؛ پیروزی بزرگ آشور بر عیلام.
* ۶۳۲ (پیش از میلاد؛ کولن از بزرگان آتن به خواست پادشاهی آکروپولیس را گرفت.
* ۶۳۲؛ جنگ شنگپو در چین.
* ۶۳۱ (پیش از میلاد)؛ برپایی کورن از سوی کوچندگان یونانی در لیبی کنونی.
* ۶۳۱؛ سادیاتس پادشاه لودیه شد.
* ۶۲۷ (پیش از میلاد)؛ مرگ آشوربانیپال.
* ۶۲۶ (پیش از میلاد)؛ شورش نبوپلصر در بابل بر آشوریان.
* ۶۲۶ (پیش از میلاد)؛ ماد و بابل پس از استقلال از آشور به نینوا پایتخت آن کشور تاختند.
* ۶۲۵ (پیش از میلاد)؛ هووخشتره سومین شاه ماد تاجگذاری کرد.
* ۶۲۳ (پیش از میلاد)؛ سین‌شارایشکون پادشاه آشور شد.
* ۶۲۲/۶۲۱ (پیش از میلاد)؛ سفر تثنیه در اورشلیم پدید آمد.
* ۶۱۹ (پیش از میلاد)؛ آلیاتس پادشاه لودیه شد.
* ۶۱۹؛ مرگ ژیانگ پادشاه چین.
* ۶۱۸ (پیش از میلاد)؛ چینگ پادشاه چین شد.
* ۶۱۶ (پیش از میلاد)؛ لوسیوس تارکینیوس پریسکوس پادشاه روم شد.
* ۶۱۴ (پیش از میلاد)؛ تاراج آشور به دست مادها و بابلیان.
* ۶۱۳ (پیش از میلاد)؛ مرگ چینگ پادشاه چین.
* ۶۱۲ (پیش از میلاد)؛ کوآنگ پادشاه چین شد.
* ۶۱۲؛ اتحاد میان ماد و بابل و شوش به محاصره و گشایش نینوا پایتخت این کشور انجامید. سین‌شارایشکون پادشاه آشور هم کشته شد.
* ۶۱۲؛ آشوراوبالیت دوم خود را پادشاه حران خواند تا بلکه پادشاهی آشور را زنده‌نگاه‌دارد.
* ۶۱۲؛ بابل پایتخت بابلیان بزرگ‌ترین شهر جهان زمان خود شد.
* ۶۱۰ (پیش از میلاد)؛ نخوی دوم به فرمانروایی مصر باستان رسید.
* ۶۰۹ (پیش از میلاد)؛ یوسیا پادشاه یهودا در جنگ با مصر باستان کشته‌شد.
* ۶۰۹؛ بابل با چیرگی بر حران به پادشاهی آشوریان در تاریخ پایان داد.
* ۶۰۹؛ یهوآهاز پادشاه یهودا شد.
* ۶۰۷ (پیش از میلاد)؛ مرگ کوآن پادشاه چین.
* ۶۰۶ (پیش از میلاد)؛ دینگ شاه چین شد.
* ۶۰۵ (پیش از میلاد)؛ پیروزی بابل بر مصر باستان در جنگ کرکمیش.
* ۶۰۵؛ نبوکدنصر دوم پادشاه بابل شد.
* ۶۰۰ (پیش از میلاد)؛ پیدایش کاپوآ
* ۶۰۰؛ دوره مهاجاناپاداس در هندوستان.
* ۶۰۰؛ برپایی میلان به دست سلت‌ها.
* ۶۰۰؛ برپایی مارسی به دست فوکیس‌ها.
* ۶۰۰؛ اسمیرنا تاراج و ویران‌شد.
* ۶۰۰؛ نبوکدنصر دوم باغ‌های معلق بابل را ساخت.
* درونشد سکاها به آسیا.

## چهره‌های برجسته
* هووخشتره پادشاه ماد.
* حزقیا پادشاه یهودا.
* سنخریب پادشاه آشور.
* گوگو پادشاه لودیه.
* مناشه پادشاه یهودا.
* اسرحدون پادشاه آشور.
* آرخیلوخوس شاعر تاسوسی.
* نوما پومپیلیوس دومین پادشاه روم.
* متیوس فوفتیوس پادشاه لاتینی آلبالونگا.
* نخوی دوم فرمانروای مصر باستان.
* تاهارقا فرمانروای مصر باستان.
* تانتامی فرمانروای مصر.
* هوئی پادشاه چین.
* کورش یکم پادشاه انشان و بزرگ دودمان هخامنشی . (نخستین یادکرد در ۶۵۲ (پیش از میلاد))
* گوان شونگ نخست‌وزیر چینی.
* یوشیا پادشاه یهودا.
* استسیخوروس غزل‌سرا و شاعر سیسیلی.
* سولون فرزانه آتنی.
* طالس ریاضی‌دان میلتوسی یونان.
* پسام‌مه‌تیخوس یکم فرمانروای مصر باستان.
* آناکسیماندر ملطی فیلسوف یونانی.
* سافوی لسبوسی شاعر یونانی.

## یافته‌ها و نوآوری‌ها
* نخستین سکه فلزی را لودیه‌ای‌ها که در باختر آناتولی می‌زیستند به کار بردند.
* برپایه ادعای برخی آهن در چین یافت‌شد.
## منبع
* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، [//en.wikipedia.org/wiki/7th_century_BC ۷th century BC]. (۷ مه ۲۰۰۷)

رده:سده هفتم (پیش از میلاد)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۱ (پیش از میلاد)