open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یوسف (سوره)

**سورهٔ یوسف** سورهٔ دوازدهم قرآن است، دارای ۱۱۱ آیه است و سوره‌ای مکی است. تمام آیات این سوره به جز چند آیهٔ آخر آن سرگذشت یوسف فرزند یعقوب را بیان می‌کند و از مجموع ۲۷باری که کلمهٔ «یوسف» در قرآن به کار رفته، ۲۵بار آن در این سوره است. قرآن این داستان را «بهترین داستان‌ها» می‌نامد و یوسف را قهرمان عرصهٔ تقوا و پاکدامنی معرفی می‌کند. داستان یوسف در قرآن با آنچه در تورات آمده متفاوت است از این نظر که در داستان قرآنی یعقوب دروغ فرزندانش را در مورد کشته‌شدن یوسف باور نمی‌کند و شکیبایی پیشه می‌کند. روایت قرآن بیشتر به آثار تفسیری مسیحی و یهودی، به‌طور مشخص آثار مسیحی سریانی نزدیک است و اغلب تفاوت‌هایش با تورات قبل‌تر در این منابع ذکر شده‌اند.

## تفاوت‌ها با تورات
از جمله تفاوت‌های روایت قرآن و تنخ این است که یعقوب — هر چند برای یوسف عزاداری می‌کند اما — می‌داند یوسف نمرده‌است. از دیگر نکات قابل توجه روایت قرآن این است که مادر یوسف هم به همراه یعقوب و فرزندانش راهی مصر می‌شود و با یوسف دیدار می‌کند، در حالی‌که در تورات راحیل در زمان زاییدن بنیامین می‌میرد؛ برخی از مفسران مسلمان این‌گونه تفسیر کرده‌اند که منظور قرآن از «مادر یوسف»، خالهٔ او بوده‌است. در قرآن یعقوب به یوسف هشدار می‌دهد که خوابش را برای برادرانش بازگو نکند که چنین چیزی در آثار منسوب به نرسه سریانی یافت می‌شود. در آثار منسوب به نرسه سریانی، برخلاف تورات، گفته شده که یعقوب متوجه شد که برادران یوسف دربارهٔ مرگ او دروغ گفته‌اند که در قرآن نیز دیده می‌شود. در تورات تنها به «حیوان درنده» اشاره شده اما آثار سریانی و قرآن از «گرگ» نام برده‌اند. قرآن می‌گوید همسر عزیز مصر زنان مصر را گرد آورد تا زیبایی یوسف را ببینند که در چند منبع میدراشی وجود دارد. بر اساس آیات ۵۰ تا ۵۳ سوره یوسف، او اعتراف می‌کند که در حق یوسف بدی کرده‌است. این را پیشتر افرایم سوری (درگذشته ۳۷۳ میلادی) در تفسیر خود بر سفر پیدایش نوشته‌است. در قرآن به کور شدن یعقوب و بینا شدنش با دیدن پیراهن یوسف اشاره شده‌است؛ این در واقع بازتابی از تفاسیر یهودی و مسیحی دربارهٔ «زنده شدن روح یعقوب» (پیدایش ۴۵:۲۷) با دیدن ارابه‌های هدایای یوسف در تورات است.
به گفته ریندولدز، روی هم رفته این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که قرآن بیش از آن‌که با خود کتاب مقدس در ارتباط باشد، با آثار جانبی پیرامون آن — به خصوص آثار تفسیری سریانی مسیحی — آشناست.

## در روایات شیعه
* علی بن ابی‌طالب در اینباره گفته‌است:

* جعفر صادق نیز دراینباره گفته‌است:

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
* برای عزیز شدن، این سوره از قرآن را سه روز تلاوت کنید
* آیاتی از سوره مبارکه «یوسف»
* فضیلت و خواص سوره یوسف

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رده:یوسف
ماتریس‌های پائولی

بندانگشتی|ولفگانگ پائولی (1900-1958) فیزیکدان نظری اتریشی-سوئیسی، یکی از پیشگامان فیزیک کوانتومی
**ماتریس‌های پاولی**، ماتریس‌های ۲×۲ هستند که به اسم فیزیکدان اتریشی ولفگانگ پاولی نامیده شده‌اند. توسط این ماتریس‌ها، انسان قادر است اسپین الکترون‌ها را توجیه کند، به این صورت که نگاشت خطی اسپین هر ذره در سه جهت فضای سه‌بعدی، به صورت  S_i = \frac{\hbar}{2} \sigma _i نوشته می‌شود.

\sigma _ x = \begin{pmatrix}
0 & 1\\
1 & 0 \end{pmatrix} \qquad

\sigma _ y = \begin{pmatrix}
0 & -i\\
i & 0 \end{pmatrix} \qquad

\sigma _ z = \begin{pmatrix}
1 & 0\\
0 & -1 \end{pmatrix} 

از مهم‌ترین خصوصیت این ماتریس‌ها به صورت زیر است:

[ \sigma_i ,\, \sigma_j ] = 2i\, \epsilon_{ijk}\; \sigma_k

\{ \sigma_i ,\, \sigma_j\}=2\delta_{ij}

\sigma_i^\dagger = \sigma_i, \qquad (\sigma_i)^2 = I_{2\times2}, \qquad \det \sigma_i = -1, \qquad \operatorname{Tr} \sigma_i = 0



این ماتریسها کوچک‌ترین نمایش وفادار  SU(2) هستند.

ماتریس‌های پائولی در معادله پائولی بکار میروند زیرا وقتی اسپین بر حسب آنها نمایش داده شود، صورت‌بندی فرمول تعامل بین اسپین یک ذره با یک میدان الکترومغناطیسی بیرونی را ساده می‌کنند.
علت مفید بودن ماتریس‌های پائولی این است که ماتریسهایی یکانی، بدون اثر، و هرمیتی هستند. دترمینان همه ی آنها -1 است.

## جستارهای وابسته
* معادله پائولی
*‌ ماتریس‌های پائولی
*‌ کره بلوخ
* کیوبیت

## منابع

* Liboff, Richard L. (2002). *Introductory Quantum Mechanics*. Addison-Wesley.  

رده:تقارن دورانی
رده:فیزیک نوین
رده:گروه‌های لی
رده:ماتریس‌ها
رده:مکانیک کوانتومی
رده:ریاضی فیزیک
رده:اعداد فوق پیچیده
ژوزف لوئی لاگرانژ

**ژوزف لویی لاگرانژ**   (زاده ۲۵ ژانویه ۱۷۳۶ در تورین ایتالیا؛ درگذشته ۱۰ آوریل ۱۸۱۳ در پاریس) ریاضی‌دان، فیزیک‌دان و ستاره‌شناس ایتالیایی-فرانسوی بود.

## زندگی
او یکی از ۱۱ فرزند جوزپه فرانچسکو لودویکو لاگرانژ (مدیر خزانهٔ نظامی پادشاهی ساردینیا) و ماریا ترزا گراس (تنها دختر یکی از ثروتمندترین پزشکان) بود. پدرش از جایگاه اجتماعی و ثروت خوبی برخوردار بود، اما پیش‌از بزرگ‌شدن پسرش، بیشتر دارایی‌اش را در سفته‌بازی از دست داد و لاگرانژ جوان مجبور به تکیه بر توانایی‌های خودش شد.

لاگرانژ، در دانشگاه تورین، جایی که نخستین‌بار به ریاضیات پرداخت، تحصیل کرد. در نخستین برخورد با ریاضیات، چندان به آن علاقه‌مند نشد و هندسه یونان را ملال‌آور یافت. علاقه‌اش اما با مقاله ادموند هالی، که در آن به جبر بیش‌از هندسه، به عنوان ابزار تجزیه‌وتحلیل پرداخته‌شده‌بود، برانگیخته‌شد. او خود را به ریاضی مشغول کرد و زود به مهارت رسید.

نخستین ثمره تلاش‌های لاگرانژ، نامه‌ای بود که حدود ۱۷۵۴ میلادی به ریاضی‌دان مشهور، اویلر نوشت و مسئله ایزومتریک را که بیش‌از نیم قرن موضوع بحث ریاضی‌دانان بود حل کرد. چیزی که لاگرانژ را به حل این مسئله واداشت، خواندن بخشی از مقاله اویلر بود.

لاگرانژ، در نوزده‌سالگی استاد ریاضی دانش‌سرای نظامی‌سلطنتی تورین شد و آن‌جا نخستین مقاله‌اش را دربارهٔ معادلات دیفرانسیل منتشر کرد. لاگرانژ هم‌چنین، ۱۷۵۷، از بنیان‌گذاران آکادمی تورین بود.

۱۷۵۶، لاگرانژ از سوی فریدریش دوم، مدیر آکادمی علمی پروس و جانشین اویلر در برلین شد. در زمان ناپلئون نیز، سناتور و کنت فرانسه شد.

مقبره لاگرانژ در پانتئون است. او هنگام مرگ هفتادوهفت سال داشت.

## جستارهای وابسته
* مکانیک لاگرانژی
* لاگرانژین (تابع لاگرانژ)
* قضیه لاگرانژ
* نقطه لاگرانژ
* ضرایب لاگرانژ

## منابع

* Lagrange, Joseph Louis: Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, Copyright (c) 2005.
* A Biography of Joseph Louis Lagrange
* Lagrange, Joseph Louis de: The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy and Space Flight

رده:آنالیز ریاضی‌دانان
رده:اخترشناسان اهل ایتالیا
رده:اخترشناسان اهل فرانسه
رده:اعضای افتخاری آکادمی علوم سن پترزبورگ
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان علوم پروس
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:افراد ایتالیایی فرانسوی‌تبار
رده:افسران بزرگ لژیون دونور
رده:اهالی پادشاهی ساردنی
رده:اهالی تورین
رده:درگذشتگان ۱۸۱۳ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل ایتالیا
رده:ریاضی‌دانان اهل فرانسه
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۸ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۸ (میلادی) اهل فرانسه
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۷۳۶ (میلادی)
رده:ژوزف لویی لاگرانژ
رده:شهروندان فرانسه از طریق تغییر تابعیت
رده:فرانسوی‌های عضو کلیسای کاتولیک روم
رده:کنت‌های امپراتوری اول فرانسه
رده:مدفونان در پانتئون (پاریس)
رده:مکانیک لاگرانژی
رده:ندانم‌گرایان اهل فرانسه
رده:نظریه‌پردازان اعداد
رده:هندسه‌دانان
رده:ستاره‌شناسان سده ۱۸ (میلادی) اهل فرانسه
پیرانا (محلول)

**پیرانا** در شیمی نام محلولی است شامل اسید سولفوریک و هیدروژن پروکساید (آب اکسیژنه H۲O۲ ) 
با نسبتهای ۱:۲ ؛ ۱:۳؛ یا نسبتهایی نزدیک به این نسبتها. همیشه نسبت اسید سولفوریک بیشتر از هیدروژن پروکساید است. این محلول معمولاً برای تمیز کردن صفحات سیلسیم در آزمایشگاه به کار می‌رود.

در هنگام آماده کردن محلول حتماً باید هیدروژن پروکساید را به اسید اضافه کرد و نه برعکس. 
در هنگام اضافه کردن هیدروژن پروکساید به اسید حرارت بسیار زیادی ایجاد می‌شود، بنابراین بهتر است که ظرف حاوی محلول را در دست نگه نداریم. آماده کردن محلول باید در هود (Fume hood) انجام شود زیرا که مقدار زیادی گاز از محلول متصاعد می‌شود.

همچننین باید در نظر داشت که غلظت هیدروژن پروکساید نباید بیش از %۳۰ باشد زیرا که غلظتهای بالاتر امکان انفجار در هنگام مخلوط کردن را افزایش می‌دهد.

پیرانا ذرات ارگانیک را از سطح پاک می‌کند و سطح تمیز شده را فوق العاده آب دوست (Hydrophilic) می‌کند.

در آزمایشگاه ها از پیرانها اغلب برای زدودن مواد آلی مقاوم از شیشه آلات استفاده می شود.

----
پیرانا محلولیست فوق العاده اسیدی و خطرناک؛ کسانی که تجربه و دانش کافی برای کار با اسید ندارند نباید به هیچ وجه از این محلول استفاده کنند.

رده:آمیزه‌های اکسیدکننده
رده:اسیدها
رده:پاک‌کننده‌ها
رده:شیمی تجزیه
رده:شیمی معدنی
رده:هیدروژن پراکسید
رده:اکسی‌اسیدهای گوگرد
پیرانا (ابهام‌زدایی)

* پیرانیا نوعی ماهی گوشتخوار رودخانه‌ای است.
* پیرانا نام یک محلول تمیزکننده است.
* پیرانا نام نوعی زیردریایی است.
* پیرانا نام فیلمی است.
اتاق کنترل

بندانگشتی|عکس نمونه اتاق کنترل
مدیریت متمرکز شبکه‌های قدرت یا کارخانه‌ها، در یک فضا که توانایی کنترل تمام اجزای کلیدی کارخانه یا شبکه را داراست (اتاق کنترل) **دیسپاچینگ** (Dispatching) نام دارد.

## جستارهای وابسته
* دیسپاچینگ در شبکه‌های قدرت
* مرکز ملی راهبری شبکه برق کشور (دیسپاچینگ ملی)

## پانویس

رده:انتقال برق
رده:توزیع برق
رده:لجستیک
سفرنامه

**سفرنامه‌نویسی** یکی از سبک‌های ادبی است که در آن شخصی که به سرزمین‌های دیگر سفر کرده، دیده‌ها، شنیده‌ها، تجربیات، رخدادها و احساساتش را دربارهٔ آن سرزمین‌ها برای آگاه کردن دیگران در قالب کتابی می‌نویسد.

## سفرنامه‌های معروف
### ایرانی
* سفرنامه ناصرخسرو
* سفرنامه حاجی سیاح محلاتی
* سفرنامه حاج ایاز خان قشقایی
* سفرنامه محمدعلی معین‌السلطنه
* سفرنامه میرزا ابوالحسن شیرازی مشهور به ایلچی
* سفرنامه میرزا صالح شیرازی
* سفرنامه رضاقلی میرزا
* سفرنامه ابوطالب غفاری مشهور به امین الدوله
* سفرنامه خوزستان رضاشاه پهلوی
* سفرنامه برادران امیدوار
* سیاحتنامه ابراهیم‌بیگ
* سفرنامه عبداللطیف موسوی شوشتری
* سفرنامه علی‌خان امین‌الدوله
* سفرنامهٔ خوزستان و مازندران رضاشاه

### غیر ایرانی
* سفرنامه مارکوپولو
* سفرنامه پیترو دلاواله
* سفرنامه ژان باتیست تاورنیه
* سفرنامه ماژلان
* سفرنامه ژان دیولافوا
* سفرنامه ابن بطوطه
* سفرنامه ابن فضلان
* سفرنامه ژان شاردن
* سفرنامه فرد ریچاردز
* سفرنامه کلاویخو
* سفرنامه کارری
* سفرنامه ژاک دمورگان
* سفرنامه سانسون
* سفرنامه جکسن

## سفرنامه‌نویسان معاصر ایرانی
* محمدعلی اسلامی ندوشن
* منوچهر ستوده
* محمدابراهیم باستانی پاریزی

## زنان سفرنامه‌نویس
در دورهٔ قاجار، سهم زنان از سفر فقط سفرهای زیارتی بود و طبق اسناد، کمتر فرصتی پیش می‌آمد تا زنان قاجار کشورهای دیگر جهان را هم ببینند. در چنین پس‌زمینه‌ای، سفرنامه‌هایی که به دست زنان ایرانی آن دوره نوشته شده و به دست ما رسیده، اغلب به سفرنامه‌های زیارتی محدود می‌شود. تعداد زیادی از این سفرنامه‌ها به شکل نسخه‌های دست‌نویس در کتابخانهٔ ملی ایران و کتابخانه‌های دیگری در جهان نگهداری می‌شود.

در دورهٔ معاصر، تعدادی از سفرنامه‌های زنان ویرایش شده و به چاپ رسیده و مقاله‌هایی هم راجع به سفرنامه‌های حج زنان نوشته شده است. در مجموعهٔ ده‌جلدی سفرنامه‌های حج قاجاری، متن هشتاد سفرنامهٔ حج از مردان و زنان قاجاری منتشر شده است. دو سفرنامهٔ دیگر نیز به قلم زنان با عنوان‌های «چادر کردیم رفتیم تماشا» و «سه روز به آخر دریا» نوشته شده‌اند. «چادر کردیم رفتیم تماشا» را «عالیه‌خانم شیرازی» هم‌زمان با حکومت ناصرالدین‌شاه نوشته و «سه روز به آخر دریا» سفرنامهٔ حج زنی است که نامش مشخص نیست، امّا به‌نظر می‌رسد نوهٔ فتحعلی‌شاه و همسر حاکم طبس عمادالملک بوده است.

## ادبیات بریتانیا
ادبیات انگلیسی در قرن نوزدهم به دلیل سفرنامه‌هایی که دربارهٔ ایران نوشته شد، بسیار غنی گشت. نویسندگان بسیاری از این سفرنامه‌ها کسانی بودند که صرفاً از ایران عبور می‌کردند، یعنی از مأموران لشکری و کشوری بودند که از بریتانیا به هندوستان می‌رفتند یا از هندوستان به بریتانیا بازمی‌گشتند.

## جستارهای وابسته
* سفرنامه‌نویسان ایرانی و غرب
* سفرنامه‌نویسان انگلیسی و ایران
* اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان

## منابع

## پانویس

* Best, Otto F. (۱۹۷۶): Handbuch literarischer Fachbegriffe. Definitionen und Beispiele. Frankfurt am Main ۱۹۷۶.


رده:ادبیات
رده:خودزندگی‌نامه‌ها
رده:رمان‌های سفر
رده:سفرنامه‌نویسی
رده:سفرنامه‌ها
رده:گونه‌های غیرداستانی
رده:مسافرت
رده:وبگاه‌های مسافرت
اورالی (ابهام‌زدایی)

* اورالی اتوموتیو یا **اورالی** اُتوپارت‌س (نام شرکت)، شرکت اورالی اُتوپارت س که مرکز اصلی آن در ایالت میزوری امریکا می‌باشد و کالاهایش، محصولات جانبی خودرو، از لوازم و محصولات شویندهٔ خودرو تا قطعات مکانیکی می‌باشد.
* زبان‌های اورالی، اورالی نام یکی از خانواده‌های زبانی در جهان است. کسانی که در اصل به زبان اورالیِ آغازین سخن می‌گفتند، بین ۷ تا ۱۰ هزار سال پیش در کوه‌های اورال در کنار سیبری ساکن بودند.
کریشنا

**کریشنا** در زبان سانسکریت و آئین هندو به معنی جذاب متعال است.

کریشنا ظهور ویشنو در پنج هزار سال پیش در جنگی بزرگ به نام کوروکشترا بوده‌است. طی این جنگ، کریشنا به دوست و مرید خود آرجونا آموزش‌های مهمی را در زمینهٔ شناخت روح، خداوند، و سه راه رسیدن به خداوند یعنی راه شناخت (جنانایوگا)، عمل (کارما یوگا)، و عشق (باکتی یوگا) را ارائه می‌دهد. این آموزش‌ها در کتاب باگاوادگیتا آمده‌است که کتاب مقدس اکثریت شاخه‌های آیین هندو بوده و خود بخشی است از حماسه بزرگ مهاباراتا که به همراه رامایانا دو منظومه حماسی بزرگ هند به‌شمار می‌روند.

طبق این دو منظومه و همچنین تعدادی از پوراناهای هند، کریشنا یکی از اوتاره‌ها یا ظهورات خداوند (ویشنو) بر روی زمین است.

در بهگود گیتا کریشنا بارها خود را شخصیت اعلای خداوند و منشأ تمام کائنات معرفی می‌نماید. آرجونا در قسمتی از این گفتگو از او می‌خواهد فرم اصلی و جهانی خود را به او نشان دهد که این درخواست مورد اجابت کریشنا قرار می‌گیرد.

بندانگشتی|معبد میریام، تندیس کریشنا

به عقیدهٔ بودائیان کریشنا از مظاهر ظهور می‌باشد. همچنین به عقیدهٔ آنان کریشنا بنیان‌گذار هندوئیسم است.

duimnael|بندانگشتی|وجوهِ کریشنا

## کریشنا در متون دیگر هند
از جمله منابع مهم دیگری نیز که در آن‌ها کریشنا، به عنوان خداوند معرفی و ذکر شده عبارت است از بهگود پورانه (شریماد باگاواتام)، منظومه مهاباراتا، شری براهما سامهیتا، و نارادا باکتی سوترا.
منابع دیگری نظیر شری چایتانیا چاریتامریتا و شری بریهاد باگاواتامریتا وجود دارد که به همراه منابع ذکر شده، مختص شاخه گودیا وایشناوا به‌شمار می‌رود.

## سه وجه خداوند
در آئین هندو سه وجه از خداوند معرفی می‌شود و هریک از شاخه‌های هندو یکی از این وجوه را به عنوان وجه اصلی و منشأ دیگران تلقی می‌نمایند. این سه وجه عبارتند از:
# برهمن: وجه بدون فرم خداوند که مانند نور خورشید در همه‌جا گسترده‌است. این وجه خداوند بیشتر موضوع اوپانیشادها است.
# پارام آتما: وجهی از خداوند که در دل تمامی اجزاء، پدیده‌ها، و در قلب هر انسان حضور دارد.
# بهاگاوان: وجه دارای فرم که در قلمرو روحانی خود، خارج از جهان مادی سکونت دارد.

کریشنا همان وجه سوم یا بهاگاوان است.

## چهار اصول تنظیمی
# نخوردن گوشت، ماهی و تخم مرغ (lacto - گیاه‌خواری)
# نداشتن رابطه جنسی نامشروع
# قمار نکردن
# عدم استفاده از مواد مسمومیت‌زا (از جمله الکل، کافئین، تنباکو و دیگر مواد مخدر تفریحی)

## پانویس

## پیوند به بیرون

* کریشنا آگاهی
* کریشنا
* بهاواگاد گیتا

* 


رده:فرجام‌شناسی هندو
رده:اهالی ماتورا
رده:ایزدان سه‌گانه
رده:ایزدان هندو
رده:بنیان‌گذاران مذهب
رده:خدایان آفرینش
رده:خدایان ویرانگر
رده:درگذشتگان هزاره سوم (پیش از میلاد)
رده:شخصیت‌های مهاباراتا
رده:فرشته‌بینان
رده:معجزه‌کنندگان
رده:موعودگرایی
رده:نام‌های خدا در هندوئیسم
رده:نام‌های خدا
رده:نوازندگان فلوت
رده:ویشنوپرستی
رده:قهرمان‌های اسطوره‌ای و افسانه‌ای
رده:مردان صدساله
۶۶۸ (میلادی)

سال ۶۶۸ یک سال کبیسه بود که از روز شنبه در تقویم ژولینی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۶۸ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس
* ۱۵ ژوئیه - امپراتور کنستانس دوم در جریان شورشی در سیراکوز، به طرز مرموزی در حمام خود کشته شد. دربار بیزانس پس از ۵ سال غیبت، که در آن اعراب مسلمان هر ساله به آناتولی حمله و آن را ویران می‌کردند، به قسطنطنیه بازگشت. کنستانس که احتمالاً پس از ۲۷ سال سلطنت توسط پیشکارش ترور شد، پسرش کنستانتین چهارم ("ریش‌دار") جانشین او شد و برادرانش هراکلیوس و تیبریوس نیز به عنوان امپراتور مشترک بر تخت نشستند. 
* مززیوس، ژنرال بیزانسی و پاتریکیوس ("نخستین اشراف") توسط ارتش در سیراکوز به عنوان امپراتور اعلام شد. کنستانتین چهارم لشکرکشی‌ای را برای سرکوب شورش نظامی در سیسیل ترتیب داد.

#### اروپا

* اِبروین، شهردار کاخ، عملاً حاکم نوستریا و (در تئوری) «فرانک‌ها» می‌شود. به گفته بید، او سیاست خارجی و امنیت داخلی کشور را اداره می‌کند.
* کوترگ، حاکم (خاقان) بلغارستان بزرگ، خزرها را در سرنگونی برادرش باتبیان از خاندان اونوغورها رهبری می‌کند و به سمت جنوب و کوه‌های کارپات حرکت می‌کند.
* آسپاروخ، رهبر اوتیغورها، منطقه اونگال را به مقصد کوتراگ ترک می‌کند و قوم خود را به موئسیا در شمال بلغارستان هدایت می‌کند (تاریخ تقریبی).

#### امپراتوری عربستان

* خلیفه معاویه اول دعوتی از سابوریوس، فرمانده بیزانسی نیروهای ارمنستان، برای کمک به سرنگونی کنستانتین چهارم در قسطنطنیه دریافت می‌کند. او ارتشی مسلمان را به فرماندهی پسرش یزید، علیه امپراتوری بیزانس می‌فرستد.
* یزید به خالسدون در بیتنیا می‌رسد و مرکز مهم بیزانس، آموریوم (ترکیه امروزی)، را تصرف می‌کند.
* نیروهای عرب، گارامانت‌ها را در صحرای بزرگ آفریقا (لیبی) فتح می‌کنند.

#### آسیا

* سربازان چینی که توسط امپراتور سلسله تانگ، گائو زونگ، اعزام شده بودند، لشکرکشی خود را در شبه جزیره کره به پایان رساندند. رهبران این لشکرکشی توسط وو زتیان، صیغه قدرتمند امپراتور، انتخاب شده بودند. پادشاهی گوگوریو سرنگون شد؛ دوره شیلای متحد آغاز شد.
* امپراتور تنجی ژاپن رسماً به تخت سلطنت نشست و در مور اومی-گامونو به شکار پرداخت. نامه‌های رد و بدل شده بین شاهزاده اوما و پرنسس نوکاتا در مان‌یوشو ثبت شده است.
* راهب گیوکی، یکی از بنیانگذاران بودیسم ژاپنی، در ناحیه اوتوری در استان کاواچی متولد شد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* تئودور تارسوسی به عنوان اسقف اعظم کانتربری منصوب می‌شود. او یک سیستم کلیسایی سختگیرانه رومی را معرفی می‌کند که به الگویی برای دولت سکولار تبدیل می‌شود.
* کلمن اهل لیندیسفارن، به همراه 30 شاگرد، با کشتی به ایرلند سفر می‌کند، در اینیشبوفین ساکن می‌شود و صومعه‌ای تأسیس می‌کند.

## زادروزها

* الولید اول، خلیفه مسلمان (متوفی ۷۱۵)
* گیوکی، کاهن بودایی ژاپنی (متوفی ۷۴۹)
* ژوستینین دوم، امپراتور روم شرقی (متوفی ۷۱۱)

## مرگ‌ها
* ۱۵ سپتامبر - کنستانس دوم، امپراتور بیزانس (به‌قتل رسید)

* برهماگوپتا، ریاضیدان و ستاره‌شناس هندی (متولد حدود ۵۹۸ میلادی)
* جودوک، نجیب‌زاده برتونی و قدیس کاتولیک (متولد ۶۰۰ میلادی)
* سابوریوس، ژنرال بیزانسی (تاریخ تقریبی)
* واندرگیسل، راهب و راهب بزرگ فرانکی
* ژیان، پاتریارک چینی (بودایی) (متولد ۶۰۲ میلادی)

## فرمانروایان

## منابع
رده:۶۶۸ (میلادی)
زیبای آمریکایی (ابهام‌زدایی)

**زیبای آمریکایی** می‌تواند به یکی از موارد زیر مربوط شود:

* زیبای آمریکایی (فیلم ۱۹۹۹) — یک فیلم از سام مندس
* زیبای آمریکایی (فیلم ۱۹۲۷)
وال کیلمر

**وال ادوارد کیلمر** (به ؛  – ) بازیگر آمریکایی بود.

## زندگی
کیلمر در لس آنجلس زاده شد و پدر او یوجن کیلمر و مادرش گلادیس نام داشت. هنگامی که وی ۹ سال داشت، آن‌ها از هم طلاق گرفتند. خانوادهٔ او از نژادهای اسکاتلندی، ایرلندی، یهودی، چروکی، سوئدی، آلمانی و از یک نژاد دورِ مغولی بوده‌اند. با این حال دین کیلمر مسیحیت بود. کیلمر در نوجوانی وارد هالیوود شد.

## بیماری سرطان
وال کیلمر در مهٔ ۲۰۱۷ در گفتگو با وبگاه ردیت تأیید کرد که به سرطان مبتلا است. او پیش‌تر پس از افشاگری ماجرای سرطان توسط مایکل داگلاس بارها این خبر را تکذیب کرده‌بود. او در این گفتگو گفت که معالجات پزشکی موفق بوده و سرطانش درمان شده است. اما دیگر به‌طور طبیعی قادر به حرف زدن نیست و مجبور است از یک دستگاه شبیه‌ساز صدا استفاده‌کند. وی همچنین به کمک تیوپ غذا می‌خورد زیرا ۷۰ درصد مِری و نای او بر اثر سرطان از بین رفته‌اند. او در فیلم تاپ گان ماوریک شخصیت خلبان تاپگان «آیس» را بازی کرد که دچار سرطان حنجره شد. کیلمر در فیلم به جز چند جملهٔ کوتاه از طریق تایپ دیالوگ‌های خود را بیان می‌کرد.

## درگذشت
کیلمر در ۱ آوریل ۲۰۲۵ در سن ۶۵ سالگی بر اثر ذات الریه در لس آنجلس، کالیفرنیا درگذشت.

## فیلم‌شناسی
### فیلم

### تلویزیون

### تئاتر

### بازی‌های ویدیویی

### Music videos

## پانویس

## منابع
* 
* ۱.https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html
* ۲.https://variety.com/2025/film/news/val-kilmer-dead-hollywood-reaction-1236354616/

## پیوند به بیرون

* 
* 
* اخبار
* ول کیلمر در نقش مارک توین؛ گفتگو با بازیگر کم‌کار آمریکایی

رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی-اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی بومی‌تبار
رده:افراد آمریکایی چروکی‌تبار
رده:افراد آمریکایی سوئدی‌تبار
رده:افراد آمریکایی فرانسوی‌تبار
رده:افراد آمریکایی مغولی‌تبار
رده:افراد آمریکایی یهودی‌تبار
رده:افراد مبتلا به سرطان
رده:بازیگران تئاتر موزیکال اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران تئاتر موزیکال مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران متد
رده:بازیگران مرد آلمانی‌تبار
رده:بازیگران مرد آمریکایی نمایش‌نامه‌های شکسپیر
رده:بازیگران مرد اهل لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:بازیگران مرد اهل نیومکزیکو
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:باورمندان به علم مسیحی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان اهل آمریکا
رده:خاطره‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان مدرسه جولیارد
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت ذات الریه بر پایه کشور
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:زادگان ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:شاعران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:صداپیشگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
۶۷۵ (میلادی)

سال ۶۷۵ یک سال مشترک بود که از دوشنبه در تقویم ژولینی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۷۵ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### اروپا

* شاه شیلدریک دوم به همراه همسرش بیلیشیلد و پسر ۵ ساله‌اش داگوبرت، هنگام شکار در جنگل لیوری (لوگنس امروزی) در نزدیکی چلس، توسط گروهی از نوستری‌های ناراضی به قتل رسید.
* تئودریک سوم تاج و تخت برادر بزرگترش شیلدریک دوم را پس گرفت. او پادشاهی‌های فرانکی نوستریا و بورگوندی را به ارث برد.
* کلوویس سوم، پسر نامشروع کلوتر سوم، توسط اشراف اتریش به عنوان پادشاه استرالیا معرفی شد.

#### بریتانیا

* شاه ولفهر، پادشاه مرسیا، پس از ۱۷ سال سلطنت، که در آن سلطه خود را بر بخش بزرگی از انگلستان در جنوب رودخانه هامبر، از جمله اسکس، ساری و بخشی از وسکس در شمال تیمز گسترش داده بود، درگذشت. برادرش اتلرد جانشین ولفهر شد.
* ۱ آوریل - شاه هلوثر از کنت، برتری کنتی‌ها را در لندن دوباره برقرار کرد.

#### آسیا

* شاعر ۲۵ ساله، وانگ بو (王勃)، شعر تنگ‌وانگ گِ شو را برای بزرگداشت غرفه تنگ‌وانگ (تاریخ تقریبی) سرود.
* ۵ ژانویه - در ژاپن، برای اولین بار سکویی برای رصد ستارگان برای اخترشناسان برپا شد.
* ۱۴ مارس - پرنسس توچی و پرنسس آبه از ژاپن به ایسه جینگو رفتند.
* ۱۶ مارس - امپراتور تنمو فرمان پایان نظام ارباب و رعیتی را صادر کرد. او همچنین دستور داد اعطای زمین به شاهزادگان خون، شاهزادگان، وزرا و معابد متوقف شود.
* ۸ مه - تنمو فرمانی مبنی بر توزیع مالیات برنج بین دهقانان فقیر صادر کرد، همچنین فرمانی مبنی بر تنظیم ماهیگیری و شکار و دستور توقف خوردن گوشت گاو، اسب، سگ، میمون و مرغ‌های انباری صادر کرد، ممنوعیتی که تا سال ۱۸۷۲ ادامه داشت.
* برخی از وزرای ژاپنی که با تنمو مخالفت می‌کنند به جزیره‌ای دورافتاده تبعید می‌شوند. مردی از تپه شرقی کاخ بالا می‌رود، امپراتور را نفرین می‌کند و خودش را می‌کشد.
* ۱۶ سپتامبر - طوفانی سهمگین ژاپن را درنوردید.

### بر اساس موضوع

#### دین

* صومعه‌های ابینگدون و بث در انگلستان تأسیس شدند (تاریخ تقریبی).
* آلدهلم به عنوان راهب بزرگ صومعه مالمزبری در انگلستان منصوب شد.

## زادروزها

* بونیفاس، مبلغ آنگلوساکسون (تاریخ تقریبی)
* هوچینگ، اشراف‌زاده آلامانیک (تاریخ تقریبی)
* نیو شیانکه، صدراعظم سلسله تانگ (درگذشته ۷۴۲)
* سلیمان بن عبدالملک، خلیفه مسلمان (تاریخ تقریبی؛ درگذشته ۷۱۷)
* ترول، حاکم (خاقان) امپراتوری بلغارستان (درگذشته ۷۲۱)
* ویگبرت، راهب آنگلوساکسون (تاریخ تقریبی)

## مرگ‌ها

* ۱۸ فوریه – کولمن، اسقف لیندیسفارن
* ۲۱ فوریه – راندوال، پیشوای صومعه بندیکتین گراندوال
* ۲۵ مه – لی هونگ، شاهزاده سلسله تانگ (متولد ۶۵۲)
* بیلیچیلد، ملکه فرانک‌ها

* شیلدریک دوم پادشاه مروونژی درگذشت.

* ژرمانوس اهل گرانفلدن، راهب فرانکی
* لوپوس اول، دوک آکیتن (تاریخ تقریبی)
* مائل دوب، راهب ایرلندی (تاریخ تقریبی)
* ولفر، پادشاه مرسیا

## فرمانروایان

رده:۶۷۵ (میلادی)
۶۷۷ (میلادی)

سال ۶۷۷ یک سال مشترک بود که از پنجشنبه تقویم ژولینی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۷۷ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### اروپا

* بلغارهای اونوغور توسط خزرها پراکنده شدند، که سپس یک امپراتوری بزرگ استپ را با مرکزیت ولگای سفلی تأسیس کردند. اونوغورها به دشت پانونی عزیمت کردند.
* وارینوس، اشراف‌زاده‌ی فرانکی، به دلیل دشمنی بین برادرش، لئودگار (اسقف اوتون) و ابروین، شهردار کاخ نوستریا، در نزدیکی آراس سنگسار می‌شود.
* ۲۵ تا ۲۷ ژوئیه: اوج محاصره تسالونیکی: نیروهای اسلاو حمله‌ای گسترده به دیوارهای شهر آغاز می‌کنند، اما دفع می‌شوند.

#### آسیا

* سلسله تانگ، بوجانگِ برکنار شده از گوگوریو را "پادشاه چوسون" اعلام کرد و او را مسئول منطقه لیائودونگ تحت فرماندهی ژنرال محافظ برای آرام کردن شرق قرار داد.

#### قاره آمریکا

* در پولیل، ارتش کالاکمول شورش به رهبری نون اوجول چاک را شکست می‌دهد، به این معنی که باالاج چان کاویل می‌تواند از تبعید خود در پادشاهی هیکس ویتز به دوس پیلاس بازگردد و بر او حکومت کند.

## زادگان

* عبدالله بن عبدالملک، سردار عرب (تاریخ تقریبی)
* کلوویس چهارم، پادشاه فرانک‌ها (متوفی ۶۹۴)
* نانیوئه هوآیرانگ، رهبر بودایی ذن چینی (متوفی ۷۴۴)

## درگذشتگان

* کنستانتین اول، پاتریارک قسطنطنیه
* درست ششم، پادشاه پیکت‌ها
* وینسنت مادلگاریوس، راهب فرانکی
* وارینوس، نجیب‌زاده فرانکی

## منابع
رده:۶۷۷ (میلادی)
۶۸۶ (میلادی)

سال ۶۸۶ یک سال مشترک بود که از دوشنبه در تقویم ژولیانی شروع می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۸۶ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### اروپا
* واراتون، شهردار کاخ نوستریا و بورگوندی، درگذشت و دامادش برخار جانشین او شد. او به شاه تئودریک سوم توصیه کرد که پیمان صلح با پپین ارستال را بشکند و به اوسترازیا اعلام جنگ کرد.

#### بریتانیا

* شاه کادوالا از وسکس، فرمانروایی اسکس را برقرار کرد و برای دومین بار به کنت حمله کرد. شاه ایدریک اخراج شد و برادر کادوالا، مول، به جای او منصوب شد. برتون و آندون، دو شاه فرعی، کشته شدند و ساسکس تحت سلطه ساکسون‌های غربی قرار گرفت.
* کادوالا ساری را فتح می‌کند و سعی می‌کند جوت‌های جزیره وایت را ریشه‌کن کند. او شاه آروالد و دو برادرش را اعدام می‌کند. کادوالا احتمالاً به میون‌ور، قومی از جوتی‌ها که در دره میون (همپشایر) زندگی می‌کنند، نیز حمله می‌کند.

#### امپراتوری عربستان

* ۶ آگوست - نبرد خازر در موصل: نیروهای علوی به رهبری مختار ثقفی، نیروهای خلافت اموی را شکست می‌دهند.
* عبیدالله بن زیاد، فرماندار سابق بین النهرین، تلاش می‌کند تا کنترل استان خود را دوباره به دست آورد، زیرا قبایل مختلف مسلمان در منطقه کوفه (عراق) درگیر جنگ داخلی اسلامی هستند.
* عبدالملک بن مروان، پاتریارک مار خنانیشو اول را زندانی و شکنجه کرد. او اولین خلیفه‌ای بود که بر جمع‌آوری مالیات سرانه از مسیحیان اصرار ورزید (تاریخ تقریبی).

#### آسیا

* ۱ اکتبر - امپراتور تنمو از ژاپن پس از ۱۳ سال سلطنت درگذشت و جانشین او، بیوه (و خواهرزاده‌اش)، امپراتریس جیتو، شد. او تا سال ۶۹۷ سلطنت خواهد کرد.
* ۲۵ اکتبر - شاهزاده اوتسو، پسر تنمو، به دروغ توسط جیتو به خیانت متهم شد و به همراه همسرش یامانوبه مجبور به خودکشی شد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* ۲ آگوست - پاپ ژان پنجم پس از ۱۲ ماه سلطنت، که در آن کمک‌های مالی قابل توجهی به فقرا کرده بود، در رم درگذشت. کونون اول به عنوان هشتاد و سومین پاپ کلیسای کاتولیک جانشین او شد.
* طاعون تقریباً تمام راهبان بندیکتی را در صومعه مونک‌ویرموث-جارو ابی (نورثامبریا)، به جز راهب بزرگ سئولفریث و یک پسر کوچک - محقق آینده، بید - کشت. 
* ویلفرد، اسقف یورک، مشاور کادوالا می‌شود و برای تبلیغ مسیحیت به جزیره وایت فرستاده می‌شود. 

## زادروزها

## درگذشتگان

* ۲ اوت - ژان پنجم، پاپ روم (متولد ۶۳۵)
* ۱ اکتبر - تنمو، امپراتور ژاپن
* ۲۵ اکتبر
** اوتسو، شاهزاده ژاپنی (متولد ۶۶۳)
** یامانوبه، شاهزاده خانم ژاپنی

* اندهون، پادشاه ساسکس
* آروالد، پادشاه جزیره وایت
* ادریک، پادشاه کنت (تاریخ تقریبی)
* انفلید، ملکه نورثامبریا (تاریخ تقریبی)
* اِتا اهل هِکسهام، اسقف لیندیسفارن
* حصین بن نمیر، سردار مسلمان
* لاندلاین، راهب و قدیس فرانکی
* واراتون، شهردار کاخ نوستریا
* وونهیو، راهب بودایی کره‌ای (متولد ۶۱۷)

رده:۶۸۶ (میلادی)
۶۸۹ (میلادی)

سال ۶۸۹ یک سال مشترک بود که از روز جمعه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۸۹ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس

* جنگ بیزانس و بلغارستان: امپراتور ژوستینین دوم، بلغارهای مقدونیه را شکست داد و تسالونیکی، دومین شهر مهم بیزانس در اروپا، را بازپس گرفت. او اسلاوهای مطیع را در آناتولی (ترکیه امروزی) اسکان داد، جایی که آنها موظف بودند 30،000 نفر را برای ارتش بیزانس فراهم کنند.

#### اروپا

* نبرد کرونات: لمباردها به رهبری پادشاه کونیپرت، ارتش دوک آلاهیس را در رودخانه آدا (لومباردی) شکست می‌دهند. او رهبران شورشی را اعدام می‌کند؛ آلاهیس اسیر می‌شود و سر و پاهایش بریده می‌شود. دوک‌نشین‌های جنوبی لمبارد از حواس‌پرتی کونیپرت استفاده می‌کنند و قلمرو خود را گسترش می‌دهند.
* نبرد دورستاد: فریزین‌ها به رهبری شاه رادبود توسط شهردار فرانکی کاخ، پیپین هرستال، شکست خوردند. دلتای راین و دورستاد (هلند امروزی) و همچنین قلعه‌های اوترخت و فختن (تاریخ تقریبی) دوباره فرانکی شدند.

#### آسیا

* مجموعه قوانین حکومتی آسوکا کیومیهارا که در سال ۶۸۱ میلادی تحت فرمان امپراتور تنمو آغاز شده بود، در ژاپن منتشر شد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* کادوالا از وسکس به رم می‌رسد و توسط پاپ سرگیوس اول غسل تعمید داده می‌شود و نام پیتر را برای خود برمی‌گزیند. او ۱۰ روز بعد می‌میرد و در کلیسای سنت پیتر به خاک سپرده می‌شود.
* پرنس اسوالد، برادر شاه اوسریک از هویس، صومعه پرشور را در ووسترشر تأسیس می‌کند (تاریخ تقریبی).

## زادروزها

* اوتمار، راهب بزرگ سوئیسی (تاریخ تقریبی)
* روبن، راهب بودایی ژاپنی (متوفی ۷۷۳)

## درگذشت‌ها
* کدوالا، شاه وسکس

* ۸ ژوئیه – کیلیان، اسقف ایرلندی (تاریخ تقریبی)
* ۱۰ مه – کوساکابه، شاهزاده ژاپنی (متولد ۶۶۲)
* ۱۰ سپتامبر – گوئو ژنگی، مقام سلسله تانگ چین
* آلاهیس، پادشاه (غاصب) لومباردها
* کولمن، مبلغ ایرلندی (تاریخ تقریبی)
* گریمولد دوم، دوک بنونتو (ایتالیا)
* ژان سوم، پاپ ارتدکس قبطی اسکندریه
* لیو جینگشیان، مقام سلسله تانگ
* توتنان، رسول فرانکونی ایرلندی

## منابع

رده:۶۸۹ (میلادی)
۶۹۱ (میلادی)

سال ۶۹۱ یک سال مشترک بود که از روز یکشنبه در تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۹۱ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### اروپا

* شاه تئودریک سوم می‌میرد و پسرش کلوویس چهارم، در سن ۹ سالگی، به عنوان تنها حاکم فرانک‌ها جانشین او می‌شود. او به عنوان عروسک خیمه‌شب‌بازی - یک پادشاه فایننت - عمویش پپین هرستال، شهردار کاخ اوسترازیا، تبدیل می‌شود.

#### امپراتوری عربستان

* نبرد مسکین: یک ارتش اموی تحت فرماندهی خلیفه عبدالملک، نیروهای شورشی را در بین‌النهرین (عراق امروزی) شکست می‌دهد. او شبه‌جزیره عربستان را دوباره فتح می‌کند و شهر مقدس مدینه را تصرف می‌کند.

### بر اساس موضوع

#### معماری

* قبه الصخره در اورشلیم (تحت حمایت عبدالملک) در طول فتنه دوم تکمیل می‌شود و به اولین اثر معماری اسلامی تبدیل می‌شود.

#### دین

* ویلفرد، راهب بزرگ ریپون، سعی می‌کند خود را اسقف تمام نورثامبریا کند. شاه آلدفریث بسیاری از املاک صومعه ریپون خود را تصرف می‌کند و پیشنهاد ایجاد یک اسقف‌نشین را در آنجا می‌دهد. ویلفرید تبعید می‌شود و به مرسیا می‌گریزد، جایی که پادشاه اتلرد او را به مقام اسقفی لستر منصوب می‌کند.

## زادروزها

* هشام بن عبدالملک، خلیفه مسلمین (متوفی ۷۴۳)
* مروان دوم، خلیفه مسلمان (متوفی ۷۵۰)

## مرگ‌ها

* ۲۴ آگوست – فو یویی، مقام رسمی سلسله تانگ
* ۷ نوامبر – سن چانگ‌چیان، مقام رسمی سلسله تانگ
* ۷ نوامبر – گ فویوان، مقام رسمی سلسله تانگ
* فیتسلاخ مک فلین، پادشاه اوی ماین (ایرلند)
* تئودریک سوم، پادشاه فرانک‌ها (متولد ۶۵۴)
* سان گوتینگ، خوشنویس چینی (متولد ۶۴۶)

## فرمانروایان

رده:۶۹۱ (میلادی)
۴ (میلادی)

## رویدادها
* امپراتور سزار آگوستوس، تیبریوس را به رم فراخواند و او را وارث خود و امپراتور آینده معرفی کرد.
* تیبریوس نیز جرمانیکوس را به‌عنوان وارث خود معرفی نمود.
* نیکلاس اهل دمشق نگارش چهارده جلد از *تاریخ جهان* را به اتمام رساند.

## زادروز
سومین امپراتور گوگوریو یعنی موهیول متولد شد.

## مرگ‌ها

## فرمانروایان

رده:۴ (میلادی)
۶۹۷ (میلادی)

**۶۹۷ (میلادی)** ششصد و نود و هفتمین سال تقویم میلادی است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### اروپا
* پائولو لوسیو آنافستو به عنوان اولین دوک ونیز انتخاب می‌شود، و ونیز ظهور خود را به عنوان یک قدرت بزرگ در دریای مدیترانه آغاز می‌کند. شهر ونیز که از روستاهای ماهیگیری که توسط فراریان از هون‌ها (به ۴۵۲ مراجعه کنید) ساخته شده بود، حدود ۶۰ جزیره باتلاقی (تالاب ونیزی) را اشغال می‌کند.
* رادبود، پادشاه فریسی‌ها، به جزیره هلیگولند در دریای شمال عقب‌نشینی می‌کند (تاریخ تقریبی).

#### بریتانیا

* ملکه اوستریت از مرسیا توسط اشراف خودش به قتل رسید. او در صومعه باردنی (لینکلن‌شر) به خاک سپرده شد و بعدها به عنوان یک قدیس مورد احترام قرار گرفت.

#### امپراتوری عربستان

* نیروهای سوری به فرماندهی الحجاج بن یوسف، فرماندار عراق، خوارج ایرانی را که شهر موصل را تصرف کرده و بخش‌های بزرگی از بین‌النهرین را اشغال کرده بودند، شکست دادند (تاریخ تقریبی).

#### آسیا

* ملکه جیتو به نفع مونموی ۱۴ ساله (نوه امپراتور فقید تنمو) از سلطنت کناره‌گیری کرد. او در طول ۱۱ سال سلطنت خود، پایه‌های قانون را در ژاپن بنا نهاد.

#### آمریکای میانه

* شهر مایایی بهلام جول توسط نارانجو به عنوان انتقام شورش علیه اربابش ویران می‌شود.

### بر اساس موضوع

#### دین

* شورای بیر: بخش شمالی ایرلند محاسبات رومی را برای جشن عید پاک می‌پذیرد. در این شورای کلیسا، آدومنان، راهب بزرگ ایونا (اسکاتلند)، قانون کاین آدومنان ("قانون بی‌گناهان") خود را اعلام می‌کند.
* جشنواره‌ای برای باز شدن چشمان تصاویر بودایی، در معبد یاکوشی-جی در ژاپن برگزار می‌شود (تاریخ تقریبی).

## زادگلن

* فانگ گوان، صدراعظم سلسله تانگ (متوفی ۷۶۳)
* گوئو زیی، ژنرال سلسله تانگ (متوفی ۷۸۱)
* اوسرد اول، پادشاه نورثامبریا (تاریخ تقریبی)

## درگذشتگان

* ایوکید مک دومانگرت، پادشاه دال ریادا
* فرچار فوتا، پادشاه دال ریاتا (اسکاتلند)
* هوگوبرت، اشراف مرووینگ (سنشال)
* نوردبرت، شهردار کاخ نوستریا
* استریت، ملکه مرسیا (میدلندز انگلیسی)

رده:۶۹۷ (میلادی)
۶۹۹ (میلادی)

سال ۶۹۹ (DCXCIX) یک سال مشترک بود که از چهارشنبه تقویم ژولینی آغاز می‌شد. نام‌گذاری این سال با عدد ۶۹۹ از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی (Anno Domini) به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### خلافت اموی

* نیروهای بنی‌امیه به ارمنستان حمله می‌کنند و شاهزاده سمبات ششم باگراتونی را تسلیم خود می‌کنند. قفقاز جنوبی به یک قلمروی نیابتی به نام الارمینیا تبدیل می‌شود و به چهار منطقه تقسیم می‌شود: آلبانی قفقاز، ایبری قفقاز، منطقه اطراف رودخانه ارس و تارون (ترکیه امروزی).

#### آسیا

* ۲۶ ژوئن - ان نو اوزونو، زاهد ژاپنی، به ایزو اوشیما (جزیره‌ای آتشفشانی در جزایر ایزو) تبعید می‌شود و متهم به گمراه کردن ذهن مردم با جادو می‌شود. او بعدها به عنوان بنیانگذار یک دین عامیانه به نام شوگندو شناخته می‌شود.

## زادروزها

* ۵ سپتامبر – ابوحنیفه، دانشمند عرب (درگذشته ۷۶۷)
* داگوبرت سوم، پادشاه فرانک‌ها (تاریخ تقریبی؛ درگذشته ۷۱۵)
* وانگ وی، شاعر چینی (درگذشته ۷۵۹)
* واصل بن عطا، متکلم مسلمان (درگذشته ۷۴۸)

## درگذشتگان

* نیتابه، شاهزاده خانم ژاپنی
* اوئه، شاهزاده خانم ژاپنی
* سیکسبور از الی، ملکه کنت
* یوگه، شاهزاده ژاپنی

رده:۶۹۹ (میلادی)
پروانه ساختمان

بندانگشتی|پروانه ساختمان
**پروانه ساختمان** یا شناسنامه فنی ساختمان دفترچه‌ای است که شهرداری‌ها (یا سایر مراجع صدور پروانه مانند همیاری شهرداری) صادر نموده و در اختیار مالک قرار می‌دهند. برای احداث هرگونه ساختمان، باید مجوز لازم از مرجع ذیصلاح دریافت گردد.

شناسنامه فنی ساختمان شامل اطلاعاتی از قبیل:
* مساحت زیر بنا
* تعداد طبقات
* نوع اسکلت ساختمان
* مشخصات متقاضی صدور پروانه
* شماره پلاک ثبتی ملک
* نام مهندسین ناظر
* تاریخ صدور پروانه
* کروکی زمین می‌باشد.

همچنین مهلت شروع عملیات و اعتبار پروانه در صفحه اول نوشته می‌شود که در صورت لزوم قابل تمدید است. در صورت تخلف از مفاد پروانه، ناظر موظف به گزارش تخلف به مرجع صدور پروانه بوده تا مرجع صدور پروانه از ادامه عملیات جلوگیری کند.

رعایت مقررات ملی ساختمان در ساختمان‌ها الزامی است. اخذ سند مالکیت جهت هر واحد مسکونی منوط به ارائه پایان کار توسط ناظر و صدور پایان کار توسط مرجع صدور پروانه می‌باشد.

## منابع

رده:اسناد
رده:ساختمان
رده:ساختمان‌سازی
رده:نشانگرهای اقتصادی
رده:قوانین ساخت‌وساز
رده:واژگان ساخت‌وساز
سرو هرزویل

**سرو هرزویل** درختی کهن از نوع سرو ناز (نام علمی Cupressus sempervirens) در شهرک هرزویل و از ۱۳۶۶ یکی از آثار طبیعی ملی ایران و تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست است.

این سرو تنومند، با عمری بیش از هزار سال را ساکنان هرزویل «نظرکرده» می‌دانند. پس از زمین‌لرزه رودبار و منجیل در سال ۱۳۶۹ دهکده هرزویل به کنار سرو تاریخی نقل مکان کرده است.

## یادکردها
ناصرالدین‌شاه در سفرنامه‌اش به اروپا برای بار دوم از هرزویل یاد کرده است: «در سایه این درخت غول پیکر عصرانه خوردیم و موزیکانت‌ها که در لای شاخ و برگ درخت مخفی شده بودند نغمات دلپذیر نواختند و ما تعجب کردیم». در سفرنامه ناصرخسرو نیز از روستای هرزویل یاد شده است.

## نگارخانه

پرونده:Sarve Harzevil doran Ghajar 3.jpg|سرو هرزویل، ۱۳۰۰ خورشیدی، در سفرنامه «موسیو ب. نیکیتین»، کنسول روسیه در تهران
پرونده:Sarv-Harzevil-GLB-2012.jpg|سرو هرزویل، ۱۳۸۸


## جستارهای وابسته
* فهرست کهنسال‌ترین درختان

## منابع

* سایت جامع هرزویل
* *ایرانی که من شناختم* نوشته «ب. نیکیتین» کنسول روس در تهران (در حدود ۱۳۰۰ خورشیدی) ص ۱۵۸ تا ۱۵۹. ناشر: کانون معرفت، تهران ۱۳۲۵
* «سرو هرزویل» میراثی که زیر بار فقر فرهنگی سر خم کرده است
* سرو «هرزویل» یادگار عصر ناصرخسرو در گیلان

رده:آثار طبیعی ملی ایران
رده:استان گیلان
رده:جاذبه‌های گردشگری استان گیلان
رده:درختان در ایران
ثابت پلانک

[بندانگشتی|200px| نشان افتخار که به سبب کشف ثابت پلانک، به [ماکس پلانک تقدیم شده‌است. این نشان مقابل دانشگاه هومبُلت برلین نصب شده‌است، پلانک از سال ۱۸۸۹ تا ۱۹۲۸ در این دانشگاه تدریس می‌کرد.]]

**ثابت پلانک**  یک ثابت طبیعی در فیزیک و از مفاهیم اساسی در مکانیک کوانتومی است که مرتبط کننده انرژی فوتون به بسامد آن می‌باشد؛ چنان‌که ثابت پلانک ضرب در فرکانس فوتون برابر است با انرژی فوتون.
این ثابت به اسم ماکس پلانک فیزیک‌دان آلمانی نامیده شده‌است که در سال ۱۹۰۰ میلادی آن را کشف کرد. این ثابت در فیزیک با h نشان داده می‌شود و مقدار آن برابر است با:
 h = 6{,}626068 \cdot 10^{-34}\,\rm{J\,s} = 4{,}13567 \cdot 10^{-15} \rm{eVs} ,

در برخی از رشته‌های فیزیک بیشتر به جای h از \hbar (که با نام ثابت کاهیده پلانک یا ثابت دیراک شناخته و «اچ بار» خوانده می‌شود) استفاده می‌شود:

 \hbar = \frac{h}{2\pi} = 1{,}054572 \cdot 10^{-34}\,\rm{J\,s} ,

ثابت پلانک اولین بار به عنوان ضریب تناسب بین انرژی فوتون، و بسامد(\nu) موج الکترومغناطیس مربوط به آن شناخته شد. به این رابطه «رابطهٔ پلانک» یا «رابطهٔ انیشتین-پلانک» گفته می‌شود.

 E = h \nu = \hbar \omega \ 
مطابق تعریف جدید (لازم الاعمال پس از ۲۰ می ۲۰۱۹)، ثابت پلانک دقیقاً برابر است با:h=6.62607015(0)\times10^{-34} kg.m^2.s^{-1}

## پیدایش
ماکس پلانک اولین بار برای حل مسئله تابش جسم سیاه ثابت پلانک را معرفی کرد. مفهوم جسم سیاه را کیرشهف ۴۰ سال پیش از پلانک مطرح کرده بود. وقتی جسم سیاهی در دمای خاصی قرار می‌گیرد، امواج الکترومغناطیس تابش می‌کند. انرژی تابش شده از جسم سیاه با دمای آن بر اساس قانون استفان-بولتزمن تغییر می‌کند. همچنین طیف امواج الکترومغناطیس تابش شده از جسم سیاه در طول موج خاصی که با دمای جسم سیاه رابطه دارد بیشینه می‌شود که به رابطهٔ جابجایی وین شناخته می‌شود. نظریه الکترومغناطیس کلاسیک و مکانیک آماری از توضیح این قوانین تجربی عاجز بودند. طیف تابش جسم سیاه که از این نظریات کلاسیک به دست می‌آمد رابطه ریلی-جینز بود که در طول موج‌های کوتاه (بسامدهای زیاد) به شدت با این قوانین تجربی در تضاد بود. به این عدم توافق فاجعه فرابنفش گفته می‌شد.

پلانک فرض کرد که معادله حرکت نور مجموعه‌ای از نوسانگرهای هماهنگ در همه بسامدهای ممکن است. او می‌خواست با این فرض معادله‌ای برای طیف تابش جسم سیاه به‌دست بیاورد. در این بین برای به‌دست آوردن جواب یکتا فرض کرد که انرژی هر N نوسانگر هماهنگ به جای پذیرش مقادیر پیوسته، تنها مقادیر گسسته‌ای را اختیار می‌کند. او نشان داد که برای اینکه بتوان از این روش قانون جابجایی وین را به دست آورد، لازم است که این واحدهای کوچک انرژی با بسامد نوسانگرهای هماهنگ متناسب باشد. این رابطه امروزه به نام «رابطهٔ پلانک» شناخته می‌شود.

 E = h \nu = \hbar \omega \ 

فرض گسسته بودن انرژی امواج الکترومغناطیس نه تنها مشکل طیف تابش جسم سیاه را حل کرد که باعث انقلابی در فیزیک قرن بیستم به نام نظریه مکانیک کوانتومی شد.

## کاربردها
کاربرد این مقدار قبل از همه در معادله شرودینگر و معادله دیراک است. از این گذشته نیز در موارد زیر:
* معادله هایزنبرگ:

[\hat{p_i}, \hat{x_j}] = -i \hbar \delta_{ij}

* اصل عدم قطعیت:

 \Delta x \Delta p \ge \begin{matrix}\frac{1}{2}\end{matrix} \hbar

## منابع

* Shankar, R. , *Principles of Quantum Mechanics*, 2nd edition (Plenum, 1994)

رده:ثابت‌های فیزیکی
رده:علم در ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:ماکس پلانک
رده:مکانیک کوانتومی
رده:یکاهای پلانک
قانون پایستگی

**قانون پایستگی** (اصل بقا)  در فیزیک، گزاره ایست بیانگر ثابت ماندن یک کمیت فیزیکی مربوط به یک سیستم مشخص در حین تحول آن سیستم. هر قانون پایستگی قیدهایی را در بر دارد که فقط تحت آن‌ها صادق است. به عنوان مثال، اصل پایستگی انرژی کل مکانیکی فقط زمانی صادق است که همهٔ نیروهای وارد بر سیستم مورد نظر پایستار باشند. به ازای هر قانون پایستگی حاکم بر یک سیستم، می‌توان معادلهٔ دیفرانسیل حاکم بر سیستم را یک مرتبه کاهش داد. هر قانون پایستگی نتیجهٔ وجود یک تقارن در سیستم است.

مهم‌ترین قانون‌های پایستگی عبارتند از:
* پایستگی جرم و انرژی؛ قبل از ارائهٔ نظریه‌ی نسبیت خاص توسط اینشتین و بیان هم‌ارزی جرم و انرژی، پایستگی جرم و پایستگی انرژی به عنوان دو اصل جداگانه شناخته می‌شدند.
* پایستگی تکانه (اندازهٔ حرکت خطی)
* پایستگی تکانه زاویه‌ای (اندازهٔ حرکت زاویه‌ای)
* پایستگی بار الکتریکی

## منابع

* کیث ر. سایمون، مکانیک، مؤسسهٔ انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ۱۳۷۱

* Goldstein، H. (1980). *Classical Mechanics، 2nd edition، Addison-Wesley*.

رده:تقارن
رده:سیستم‌های فیزیکی
رده:قانون‌های پایستگی
رده:مفاهیم فیزیکی
رده:قانون
رده:سیستم‌های ترمودینامیکی
نمره

**نمره**، حرف یا عددی است که در آموزشگاه‌ها یا دانشگاه‌ها پس از پرسیدن درس یا انجام امتحانی با آن کمیت، دانشِ دانش‌آموزان یا دانشجویان را می‌سنجند.
در حالت کلی نمره میزان موفقیت در یک آزمون را نشان می دهد. به طور کلی نمرهٔ هر فرد با میزان معلومات و یادگیری و مهارت او ارتباط مستقیم نداشته؛ چون یک آزمون استاندارد شامل امتحان شفاهی و تشریحی و تستی و عملی استاندارد است. مجموع همهٔ این‌ها به علاوهٔ در نظر گرفتن میزان علاقه و مهارت و استعداد دانشجو و هنرجو یا دانش آموز و فراگیر در درس مورد نظر می‌باشد.
صرف نمره فقط برای قبولی ارزشمند است و به دست آوردن حد نصاب قبولی (پاس) شدن صرفاً مورد نیاز است. به دست آوردن نمره بالا تر بهتر است، ولی لازم نیست. یادگیری و مهارت آموخته‌ها ناشی از تمرین و تکرار و یادآوری می‌باشد.

## پیرامون واژه
نمره  که در فارسی هم با همین عنوان کار می‌رود. در پارسی سره، واژهٔ «ارزه» و در انگلیسی، واژه grade یا mark به کار می‌رود.

## سامانهٔ نمره در کشورهای جهان
### ایران

نمرات نوشته شده در کارنامه در ایران از ۲۰ نمره حساب می‌شود؛ یعنی بالاترین نمرهٔ ممکن ۲۰ و کم‌ترین نمرهٔ ممکن ۰ می‌باشد. شرط قبولی در ایران نمرهٔ ۱۰ می‌باشد. در مقطع کارشناسی ارشد شرط قبولی کسب نمره ۱۲ است.
در رشته‌هایی که اکثر کار دانشجو با کارهای کیفی نظیر هنر و معماری و… است، نمرات نیز به صورت کیفی خواهد بود.
نمرات در دانشگاه‌های مختلف نظیر دانشگاه شهید بهشتی (ره) به صورت زیر است:
A++=۲۰
A=۱۸
B=۱۶
...

### آمریکا
در آمریکا برای نشان دادن بازده یک دانش‌آموز یا دانشجو یا حروف به کار می‌روند مانند (A,B،C,D،F) که +A بهترین نمره و (Fail) F بدترین نمره است که نشانه مردود شدن می‌باشد.

معدل تحصیلی در آمریکا (Grade Point Average یا GPA) شیوه‌ای برای ارزش یابی تحصیلی در مدارس و دانشگاه‌های ایالات متحده است. می‌توان GPA را معادل انگلیسی معدل دانست، با این تفاوت که دامنه GPA بین ۰٫۳ و ۴ است.

محاسبه GPA در دانشگاه‌ها به این صورت است که در پایان ترم تحصیلی نمره‌ای که در هر کلاس به دست آمده را در مقیاس حروف قرار می‌دهند و سپس حروف را در مقیاس ۰٫۳ تا ۴ قرار می‌دهند:

A+= ۹۵–۹۳ = ۴

A= ۹۲–۹۰ = ۳٫۷

B+= ۸۹–۸۶ = ۳٫۳

B= ۸۵–۸۳ = ۳

B-= ۸۲–۸۰ = ۲٫۷

C+= ۷۹–۷۶ = ۲٫۳

C= ۷۵–۷۳ = ۲

C-= ۷۲–۷۰ = ۱٫۷

D+= ۶۹–۶۶ = ۱٫۳

D= ۶۵–۶۳ = ۱

D-= ۶۲–۶۰ = ۰٫۷

F= ۵۹–۵۶ = ۰٫۳

سپس تعداد واحد هر درس در نمره به دست آمده (بین ۰٫۳ تا ۴) ضرب می‌شود؛ اعداد به دست آمده از این طریق با هم جمع می‌شوند و بر تعداد کل واحدها تقسیم می‌شوند. عدد حاصل، GPA است.

مثال:
اگر در درسی ۳ واحدی B+ بگیریم و در درسی ۴ واحدی C؛ خواهیم داشت:

(۳*۳٫۳) + (۴*۲) = ۱۷٫۹

(۱۷٫۹) / (۳+۴) = ۲٫۵۵

GPA = ۲٫۵۵

### کانادا
در کانادا نیز یا حروف به کار می‌روند (مانند D ,C ،B ,A که A بهترین نمره و D نشانهٔ افتادن می‌باشد) یا با نمرات نشان داده می‌شود (به این صورت که A=80-100, B=70-79, C=69-51, D/Fail= ۵۰–۰).

## پانویس

## منابع
* آیین نامهٔ وزارت آموزش و پرورش ایران

رده:آموزش
رده:ارزیابی و سنجش دانش‌آموز
رده:اصلاح آموزشی
رده:ارزیابی و ارزشیابی آموزشی
رده:روش‌های ارزیابی آموزشی
رده:روش‌های ارزیابی
هود (سوره)

**سورهٔ هود** یازدهمین سورهٔ قرآن است که مسلمانان آن را سوره‌ای مکی می‌دانند و حاوی ۱۲۳ آیه است. بر اساس روایات، این سوره به اواخر دوران محمد در مکه پیش از هجرت مربوط می‌شود، دوران دشواری که پس از مرگ ابوطالب و خدیجه برای او پیش آمده بود. به همین دلیل در آغاز این سوره تعابیر تسلی‌دهنده به محمد دیده می‌شود که سختی‌های پیامبران پیشین و داستان پیروزی آنان با وجود نفرات کم آنان را بیان می‌کند. همانند دیگر سوره‌های مکی، این سوره اعتقادات اساسی مسلمانان را بیان نیز می‌کند.

داستان کامل نوح، در سوره نوح نیست، بلکه در این سوره آمده‌است. گفتگوی نوح با مردم، ساختن کشتی و تمسخر او، طغیان دریا، برداشتن تمامی موجودات نر و ماده، سوار شدن بر کشتی، موج‌های همچون کوه، فرود آمدن کشتی بر کوه جودی و احساس نوح نسبت به فرزند غرق شده‌اش در این سوره آمده‌است.

## منابع

۲. سایت ویکی فقه، مقاله سوره هود

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
*  دانستنی‌های سورۀ هود

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رعد (سوره)

**سوره رعد** سوره ۱۳ از قرآن است و ۴۳ آیه دارد. در مکی یا مدنی بودن آن اختلاف نظر است. در این سوره به نکاتی از جمله قرآن، یکتاپرستی، آفرینش آسمان‌ها و زمین، آفرینش میوه‌ها و گیاهان، معاد و عدل الهی، مسئولیت مردم در وفای به عهد و صله رحم و صبر اشاره شده‌است.

## جستارهای وابسته
* سوره زمر

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
* مدخل «رعد» دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
حجر (سوره)

**سوره حِجر** پانزدهمین سوره است و ۹۹ آیه دارد و از سوره‌های مکی قرآن است و در جزء ۱۴ جای دارد. دلیل نام‌گذاری این سوره به نام حِجْر، اشاره به داستان صالح و قوم ثمود در آیات ۸۰ تا ۸۴ آن است که به خاطر حضور در سرزمینی به همین نام اصحاب حجر نامیده می‌شدند. سوره حجر دربارهٔ مبدأ جهان، معاد، ایمان به خدا، کیفر بدکاران و اهمیت قرآن سخن می‌گوید. در این سوره به داستان خلقت آدم، سجده ملائکه بر او به جز ابلیس، داستان حضور ملائکه نزد ابراهیم و بشارت آنان به او، عذاب قوم لوط و داستان قوم ثمود اشاره شده‌است. از جمله آیات مشهور سوره حجر آیه نهم است که در آن بر نگهبانی و جلوگیری از تحریف قرآن اشاره شده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
* تلاوت ترتیل سوره حجر

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
نحل

[بندانگشتی|[نسخه خطی آیات ۷۳ تا ۸۸ از سوره نحل به خط حجازی متعلق به قرن اول هجری که در کتابخانه جامع کبیر صنعا نگهداری می‌شود.]]
**نحل** سوره شانزدهم قرآن و دارای ۱۲۸ آیه است. دلیل نام‌گذاری این سوره به دلیل اشاره به نحل (زنبور عسل) و وحی خدا به آن است. نِعَم به معنی نعمت‌ها نام دیگر این سوره است. این سوره مکی است. از نظر حجم از سوره‌های متوسط قرآن و سه چهارم یک جزء قرآن را دربردارد. سومین سوره از سوره‌های چهارده‌گانه سجده دار است (در آیه ۴۸) که در آن علمای اسلامی توصیه به سجده می‌کنند. از بحث‌های دیگر سوره به یکتاپرستی و معاد و احکام اسلامی مانند دعوت به عدل، انفاق، هجرت، جهاد، نهی از منکر و ستم و پیمان‌شکنی و دعوت به شکرگزاری می‌توان اشاره کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی

رده:زنبور عسل در فرهنگ عامه
رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رده:اسلام و جانوران
رده:حشرات در فرهنگ
اسراء

سوره **اِسراء** یا **بنی اسرائیل** نام سوره هفدهم قرآن است. این سوره از سور مکی است. واژه **اسراء** در عربی به معنی سیر شبانه است و در آیه اول این سوره به‌طور خاص به سفر محمد از مسجد الحرام به مسجد الاقصی اشاره می‌کند. در آیات بعدی این سوره به داستان‌هایی از قوم بنی‌اسرائیل پرداخته شده و از این رو به آن **سوره بنی اسرائیل** گویند.

اسرا هم‌چنین یکی از اسامی نسبتاً محبوب برای دختران در ایران است.

## جستارهای وابسته
* معراج
* قرآن
* سوره‌های قرآن

## منابع


رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رده:موضوع‌های یهودی-اسلامی
کهف (سوره)

**سورهٔ کهف** سورهٔ ۱۸ام قرآن است، ۱۱۰ آیه دارد و از سوره‌های مکی است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این سوره داستان اصحاب کهف و مقابلهٔ عده‌ای از جوانان در برابر حاکم ستمگر است. از داستان‌های دیگر این سوره، داستان موسی و خضر و بی‌صبری موسی در یافتن دلیل کارهای خضر و داستان ذوالقرنین و مقابلهٔ او با یاجوج و ماجوج است. این سوره با حمد خدا آغاز و با توحید و ایمان پایان می‌پذیرد و همانند دیگر سوره‌های مکی به بیان اعتقادات اساسی مسلمانان مانند مبدأ و معاد می‌پردازد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی

رده:ذوالقرنین
رده:سگ‌ها در دین
رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رده:موسی
رده:یأجوج و مأجوج
طه

[بندانگشتی|[نسخه خطی آیات ۳ تا ۱۰ سوره طه]]

**سوره طه** در مکه نازل شده و مکی است.

این سوره، اولین سوره‌ای است که ماجرای موسی را به تفصیل بیان نموده و حدود هشتاد آیه را بدان اختصاص داده‌است. بخشی از آن نیز در مورد عظمت قرآن و صفات خداوند و بخشی در ارتباط با سرگذشت آدم و حوا و وسوسه شیطان است و در پایان اندرزهای بیدار کننده‌ای را بیان می‌دارد.

نام دیگر سوره طه (طاها) «کلیم» است؛ چون در آن دربارهٔ موسی و چگونگی گفتگویش با خداوند سخن گفته شده‌است.
این سوره با حروف مقطعه (طا و هاء) آغاز شده (یازدهمین سوره‌ای است که حروف مقطعه‌دار آغاز شده) و به همین دلیل طاها نام دارد.

طبق نظر مفسران کتاب تفسیر نمونه این سوره از ۶ بخش زیر تشکیل شده‌است:
در بخش اول: اشاره کوتاه به عظمت قرآن و بخشی از صفات جلال و جمال پروردگار.
بخش دوم: بیش از ۸۰ آیه را در بر می‌گیرد که از داستان موسی سخن می‌گوید.
بخش سوم: بخشهایی دربارهٔ معاد و خصوصیات رستاخیز.
بخش چهارم: سخن از قرآن و عظمت آن.
بخش پنجم: سرگذشت آدم و حوا را در بهشت و سپس ماجرای وسوسه ابلیس و سرانجام هبوط آنها به زمین
بخش آخر: نصیحت و اندرزهای بیدار کننده‌ای برای مؤمنان.

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
* شناسنامه سوره طه

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مکی قرآن
رده:گوساله سامری
رده:موسی
رده:ویکی‌سازی رباتیک
حج (سوره)

**سورهٔ حج** سورهٔ ۲۲ام قرآن است، ۷۸ آیه دارد و سوره‌ای مدنی است؛ گرچه در مورد مکی یا مدنی بودن آن در میان مفسران اختلاف وجود دارد. این سوره به دلیل آنکه برخی از آیاتش در مورد حج است به این نام خوانده می‌شود. برخی مباحث این سوره مانند حج و جهاد همانند سوره‌های مدنی و برخی دیگر از مباحث آن مانند مبدأ و معاد و مبارزه با شرک شبیه سوره‌های مکی است. از مباحث دیگر این سوره، دعوت به نماز، زکات، توکل به خدا و امر به معروف و نهی از منکر است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی
* آیات ۲۳ تا ۳۷ سوره «حج»
* امام حسین و تفسیر آیه ۶۰ سوره حج

رده:سوره‌های قرآن
رده:سوره‌های مدنی قرآن
رده:حج