open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بزرگراه شهید همت

thumb|300px|نمایی از بزرگراه شهید همت
**بزرگ‌راه شهيد همت** با نام پیشین بزرگ‌راه **شمال عباس‌آباد** و با شماره **بزرگ‌راه ۱۴ تهران** یکی از بزرگراه‌های تهران است. این بزرگ‌راه اصلی‌ترین راه ارتباطی وسایل نقلیه موتوری شرق به غرب و غرب به شرق تهران است.

لازم‌ به ذکر است که بخش‌هایی از این بزرگ‌راه قبل از انقلاب ساخته شده‌بود. بخش دردست ساخت از توانیر به‌سمت شرق به‌نام اتوبان ۷۶متری شمال شهستان و بعد از انقلاب به‌نام بزرگ‌راه ۷۶متری شمال عباس‌آباد نام‌گذاری شده‌بود.

بزرگ‌راه شهید همت از سمت شرق به بزرگ‌راه زین الدین و بزرگ‌راه امام علی رسیده و در ادامه پس از عبور از چندین بزرگ‌راه و خیابان اصلی، در نهایت به تقاطع چندطبقه سه‌راه آزمایش می‌رسد. بزرگ‌راه در غرب به بزرگ‌راه خرازی رسیده و در آزادراه شهدای البرز-جاده چالوس ادامه دارد.

برای کاهش ترافیک سنگین این بزرگ‌راه، راه‌های مختلفی ارائه شده‌است که بیش‌تر آنها، تغییر در برنامه‌ریزی ترافیک و طرح هندسی قسمت‌های مختلف منتهی به این بزرگ‌راه به‌ویژه رمپ و لوپ‌های ورودی و خروجی به‌آن است.

## تقاطع‌ها

## نگارخانه

پرونده:Hemmat highway exit ramp Chamran highway.jpg|
پرونده:Hemmat autoroute.jpg|
پرونده:Hemmat Highway.JPG
پرونده:Kharrazi Highway.jpg|ادامه غربی بزرگراه شهید همت (بزرگراه شهيد خرازی)
پرونده:نمایی از اتوبان همت غرب.jpg|بزرگراه شهید همت غرب


## جستارهای وابسته
* بزرگراه‌های تهران
* بزرگراه زین‌الدین
* بزرگراه حقانی
* بزرگراه مدرس
* بزرگراه کردستان
* بزرگراه چمران
* بزرگراه شیخ فضل‌الله
* بزرگراه یادگار امام
* بزرگراه اشرفی اصفهانی
* بزرگراه ستاری
* بزرگراه باکری
* بزرگراه آیت‌الله مهدوی کنی
* بزرگراه خرازی
* آزادراه تهران-شمال
* برج میلاد
* پارک پردیسان
* پل ابریشم

## منابع

## پیوند به بیرون
* بزرگ‌راه همت در گوگل مپس

رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۲ تهران
رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۲۲ تهران
رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۳ تهران
رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۵ تهران
رده:بزرگراه‌ها در منطقه ۶ تهران
همت
سارد

چپ|بندانگشتی|350px|کشور باستانی لیدی و پایتخت آن سارد

**سارد** یا **ساردیس**، شهر دوران باستان، واقع در بخش غربی آسیای کوچک که تا سال ۵۴۶ پیش از میلاد پایتخت امپراتوری لیدی و بعد از آن مقر ساتراپ‌های پارس بوده‌است.
پس از افول امپراتوری لیدیه، پایتخت آن یعنی سارد به دست کوروش بزرگ گشوده شد و از آن پس یکی از شهرهای مهم شاهنشاهی هخامنشی شد. این شهر به وسیله راه شاهی به تخت جمشید می‌پیوست. از سال ۱۸۸ پیش از میلاد متعلق به پرگامون و از سال ۱۳۳ پیش از میلاد در تصرف جمهوری روم و سپس بیزانس قرار گرفت و بعدها هم به دست مسلمانان افتاد. شهر سارد شهرت خود را مدیون ثروت فراوان و نیایش‌گاه آرتمیس بود. محوطه باستانی سارد که امروز در نزدیکی شهرک سارت، استان مانیسا، ترکیه قرار دارد، از ۲۰۲۵ میراث جهانی یونسکو است.

## سال‌شمار
در سال ۵۴۶ پیش از میلاد سارد پایتخت لیدی توسط کوروش فتح می‌شود و کرزوس پادشاه لیدی شکست می‌خورد.

در سال ۴۹۴ پیش از میلاد ایونیان در آسیای صغیر علیه حکومت هخامنشی شورش می‌کنند و شهر سارد را به آتش می‌کشند.

## جستارهای وابسته
* ازوپ

## منابع


* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵


رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ناحیه دریای اژه
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در ترکیه
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ترکیه
رده:پایتخت کشورهای پیشین
رده:تاریخ استان مانیسا
رده:تاریخ ترکیه
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مانیسا
رده:جوامع تاریخی یهودیت
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان مانیسا
رده:شهرها و شهرک‌های امپراتوری روم در ترکیه
رده:شهرهای باستانی ایران
رده:شهرهای هخامنشی
رده:فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو
رده:لیدیه
رده:معماری در ترکیه
رده:مناطق مسکونی پیشین در ترکیه
رده:میراث جهانی در ترکیه
الله‌وردی

نام **الله‌وِردی** ترکیبی است از الله عربی و وردی ترکی و معنای واژه الله‌وردی «خداداد» است.
* الله‌وردی خان گرجی در زمان شاه عباس اول، سپهسالار امپراتوری صفوی و حاکم ایالت فارس امپراتوری صفوی بوده‌است.
* پل الله‌وردی خان پلی است که توسط الله‌وردی خان گرجی بر روی زاینده‌رود در شهر اصفهان و همزمان با حکومت شاه عباس صفوی ساخته شده‌است.
* جواد الله‌وردی مدافع، سابق باشگاه پرسپولیس و تاج است.
* الله وردی در ترکیه، ایران و آسیای میانه به عنوان نام پسر بکار می‌رود.
الساندرو باریکو

**الساندرو باریکو**  (زادهٔ ۲۵ ژانویه ۱۹۵۸ در تورینو، ایتالیا) داستان‌نویس مشهور ایتالیایی است.

داستان‌های وی در سراسر جهان به زبان‌های گوناگون ترجمه شده‌اند. از مهم‌ترین نوشته‌های او کتاب *[[ابریشم (کتاب)|ابریشم]]* بوده که به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است. جوزپه تورناتوره بر پایه نمایشنامه تک‌گویی او با نام «*نووچنتو*» فیلمی یا نام افسانهٔ ۱۹۰۰ ساخته است. *نووچنتو* با ترجمه حسین معصومی همدانی به فارسی منتشر شده‌است.

## کتابشناسی
* *سرزمین شیشه* (۱۹۹۲)
* *اقیانوس دریا* (۱۹۹۳)
* *[[افسانه ۱۹۰۰|افسانهٔ ۱۹۰۰]]*
* *[[ابریشم (کتاب)|ابریشم]]* (۱۹۹۶)
* *شهر* (۱۹۹۹)
* *بدون خون* (۲۰۰۲)

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی تورین
رده:برندگان جایزه مدیسی خارجی
رده:برندگان جایزه ویارجو
رده:جستارنویسان اهل ایتالیا
رده:جستارنویسان مرد
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تورین
رده:رمان‌نویسان اهل ایتالیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایتالیا
رده:روزنامه‌نگاران اهل ایتالیا
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل ایتالیا
رده:روزنامه‌نگاران مرد
رده:زادگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:منتقدان ادبی اهل ایتالیا
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل ایتالیا
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد اهل ایتالیا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل ایتالیا
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایتالیا
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان مرد اهل ایتالیا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایتالیا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
ریپابلیک پی-۴۷ ثاندربولت

**ریپابلیک پی-۴۷ تاندربولت**  یک هواگرد جنگنده تک‌باله تک‌موتوره دوره جنگ جهانی دوم ساخت شرکت هوانوردی ریپابلیک در ایالات متحده بود. پی-۴۷ یک جنگنده موفق در ارتفاع بالا بود و همچنین به عنوان مهم‌ترین جنگنده -بمب افکن آمریکایی در پشتیبانی هوایی نزدیک ایفای نقش نمود. تسلیحات اولیه آن شامل ۸ قبضه تیربار سنگین کالیبر ۵۰ بی‌ام‌جی از نوع ام۲ برونینگ بود و می‌توانست راکت‌های غیرقایل هدایت ۵ اینچی یا ۲٬۵۰۰ پوند (۱٬۱۰۰ کیلوگرم) بمب را نیز حمل کند. هنگامی که پی-۴۷ به‌طور کامل بارگیری شد، وزن آن به ۸ تن می‌رسید که آن را به یکی از سنگین‌ترین جنگنده‌های جنگ تبدیل می‌نمود.

تاندربولت به عنوان یک جنگنده اسکورت با برد کوتاه تا متوسط در نبرد هوا به هوا در ارتفاع بالا و
تهاجم هوا به زمین در هر دو جبهه اروپایی و اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم، مؤثر بود.

پی-۴۷ براساس موتور شعاعی ۱۸ سیلندری پرت اند ویتنی آر-۲۸۰۰ طراحی شده بود، که پیشرانه دو هواپیمای گرومن اف۶اف هلکت و چنس ووت اف۴یو کرسر در نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا /سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا بود. یک سیستم توربوشارژر پیشرفته، کارایی هواپیما را در ارتفاعات بالا تضمین کرده و در عین حال بر اندازه و طراحی آن نیز تأثیر می‌گذاشت.

پی-۴۷ یکی از جنگنده‌های اصلی نیروهای هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا (USAAF) در جنگ جهانی دوم بود. همچنین در سایر نیروهای هوایی متفقین، از جمله نیروهای هوایی فرانسه آزاد، نیروی هوایی سلطنتی و نیروی هوایی شوروی خدمت کرد. گُردان‌های هوایی (اسکادران‌ها) نیروهای برون مرزی مکزیکی و برزیلی که در کنار نیروهای USAAF می‌جنگیدند نیز با پی-۴۷ پرواز می‌کردند.

کابین مقاوم‌سازی شده در برابر گلوله، نسبتاً جادار و راحت بود و کانوپی حبابی که در پی-۴۷ دی معرفی شده بود، دید خوبی را ارائه می‌نمود. پی-۴۷ به نام مستعار «کوزه» به دلیل ظاهری که روی دماغه داشت، شناخته شد و به خاطر قدرت آتش و مقاومت در برابر آسیب‌های جنگی و قابلیت ماندن در پرواز مورد توجه قرار گرفت. یک هواپیمای حمله زمینی امروزی ایالات متحده به نام فیرچایلد ریپابلیک ای-۱۰ تاندربولت ۲ نام خود را از پی-۴۷ گرفته‌است.

## طراحی و توسعه

پی-۴۷ تاندربولت توسط الکساندر کارتولی، مردی گرجی‌تبار، به عنوان جایگزینی برای پی-۳۵ طراحی شده است. پی-۳۵ خود توسط یک مهاجر روس تبار الکساندر. دی. سورسکی (به روسی: Алекса́ндр Никола́евич Проко́фьев-Се́верский طراحی و توسعه یافته بود.
هر دو از وطن خود، تفلیس، گرجستان، برای فرار از دست بلشویک‌ها گریخته بودند.
در سال ۱۹۳۹، شرکت هوانوردی ریپابلیک مدل نمایشی AP-4 را با موتور شعاعی پرت اند ویتنی آر-۱۸۳۰ با یک توربوشارژر نصب شده در شکم را طراحی کرد. تعداد کمی از پی-۴۳ لنسر ساخته شد، اما سازنده، روی مدل پی-۴۴ بهبودیافته با موتور قدرتمندتر و همچنین بر روی طراحی جنگنده ای.پی-۱۰ کار می‌کرد. که دومی هواپیمایی سبک‌تر شده با یک موتور وی۱۲ الیسن وی-۱۷۱۰ و دو تیربارسنگین کالیبر ۵۰ بی‌ام‌جی از نوع ام۲ برونینگ نصب شده در دماغه هواپیما و چهار تیربار متوسط ۰٫۳ اینچی (۷٫۶۲ میلی‌متری) ازنوع ام۱۹۱۹ برونینگ نصب شده در بالها بود.
سپاه هوایی نیروی زمینی ایالات متحده (USAAC) از این پروژه حمایت نموده و نام XP-47 را به آن اختصاص داد.

## مشخصات (پی-۴۷ دی تاندربولت)

## جستارهای وابسته

## منابع

* 

رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:نمادهای ایندیانا
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای تک‌موتوره
رده:هواگردهای جنگنده آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ملخ‌پیشین تک‌موتوره
رده:هواگردهای ملخ‌دار
استان جفره

**جُفره** یکی از استان‌های لیبی است.

مرکز این استان شهر وَدّان است و شهر مهم دیگر آن هون نام دارد.

## بخش‌ها

## منابع

ویکی‌پدیای عربی.

رده:استان جفره
رده:استان‌های لیبی
استان وادی الحیاه

یکی از استان‌های کشور لیبی است.

## شهرهای اصلی

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wadi_Al_Hayaa&oldid=176110606 Wikipedia contributors, "Wadi Al Hayaa," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 14, 2008).]

رده:استان‌های لیبی
رده:فزان
رده:ناحیه‌ها در لیبی
مرج

**مرج** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* مرج (شهربابک) روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان شهربابک استان کرمان ایران است.
* استان مرج
* مرج (قاهره)
* مرج (لیبی)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام کوچک
رده:فهرست‌های افراد بر پایه نام‌های خودمانی
رده:نام‌های زنان
استان درنه

**استان درنه** (شعبیة درنة) یکی از استان‌های کشور لیبی است.

## منابع

* 

رده:استان درنه
رده:استان‌های لیبی
رده:برقه
رده:ناحیه‌ها در لیبی
استان قبه

**استان قبه** یکی از استان‌های سابق کشور لیبی است که در حال حاضر بخشی از استان درنه می‌باشد

جمعیت آن در حدود ۹۳۰۰۰ نفر است.

رده:استان‌های سابق لیبی
رده:استان‌های لیبی
بنی‌ولید

یکی از شهرهای لیبی که به آن "ورفله" نیز می گویند و مرکز سابق استان بنی ولید که در حال حاضر بخشی از استان مصراته می باشد.

این شهر در شمال غربی کشور لیبی قرار گرفته است و از شهر طرابلس ۱۸۰ کیلومتر فاصله دارد. این شهر در جریان جنگ داخلی لیبی از محلهای مقاومت نیروهای قذافی بود.

## منابع

* http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bani_Walid,_Libya&oldid=441158264

رده:استان طرابلس
رده:بلدیه‌های لیبی
رده:بنی ولید
رده:مناطق مسکونی در استان مصراته
رده:مناطق مسکونی در لیبی
غدامس

**غَدامس** یکی از شهرهای کشور لیبی است. این شهر در شمال غربی لیبی قرار دارد و مرکز استانی است به نام نالوت. شهر غدامس در واحهای در میان بیابان قرار گرفته و یکی از کهن‌ترین شهرهای صحرای بزرگ آفریقا است.

غدامس در ۵۵۰ کیلومتری جنوب باختری طرابلس واقع شده و جمعیت آن حدود ۱۰ هزار نفر است. مردم غدامس بیشتر از قوم بربر هستند و زبانی که بدان سخن می‌گویند نیز زبان غدامسی نام دارد که یکی از زبان‌های بربری است که تأثیر کمی از عربی پذیرفته است.

جالب توجه بودن معماری سنتی این شهر باعث شده تا به آن لقب «مروارید صحرا» بدهند. در معماری سنتی غدامس، کوچه‌ها برای حفاظت در برابر گرما سرپوشیده هستند. خانه‌ها نیز به سه قسمت تقسیم شده‌اند: طبقه هم‌کف برای انبار مواد و خوراکی‌ها، طبقه بالاتر برای نشیمن خانواده و بالاتر از آن ایوانهای روباز برای استفاده بانوان. شهر قدیم و محصور غدامس در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. با این‌که دولت لیبی برای مردم شهر محلات نوساز ترتیب داده است بسیاری از مردم در تابستان برای خنک شدن به خانه‌های محله قدیمی می‌روند زیرا معماری سنتی آن قسمت از شهر حفاظت بهتری در برابر گرما دارد.

## پیشینه
بندانگشتی|راست|شهر باستانی غدامس برای مبارزه با نواحی خشک صحرا، به شکل خاصی طراحی شده‌است. خانه‌ها از گل، آهک و تنه درخت خرما با کوچه‌های سرپوشیده در بین آن‌ها ایجاد شده‌اند تا در برابر گرمای تابستان سرپناه خوبی داشته باشند.
نزدیک بودن غدامس به منبع آب باعث شده که این سامان از دیرگاه مسکونی باشد و وجود سنگ‌نگاره‌های ده‌هزار ساله در این منطقه گواه این امر است.
در کتاب‌های جغرافیایی عربی به غدامس اشارات زیادی شده است و از آن‌جمله صاحب کتاب الاستبصار در سده ششم هجری از آن با عنوان شهر زیبای کهن ازلی یاد کرده است. در قدیم در غدامس هفت قبیله سکونت داشتند که هر یک محله‌ای ویژه خود داشت و هر محله نیز میدانگاه همگانی جداگانه‌ای برای برگزاری آیین‌های خود را داشت.

نخستین اشاره‌ها به غدامس در نوشته‌های غربی مربوط به زمان رومی‌ها است که این شهر را به لاتین کیداموس (Cydamus) می‌نامیدند. در سده یکم میلادی در زمان آگوستوس، قیصر روم، یکی از سرداران او به نام لوسیوس کورنلیوس بالبوس به غدامس حمله کرد. رومی‌ها در زمان فرمانروایی سپتیموس سوروس یک پایگاه نظامی دائمی در غدامس ایجاد کردند و گفته می‌شود که امپراتور روم در سال ۲۰۲ میلادی احتمالاً از غداس دیدن کرده است. رومی‌ها اما پس از چند دهه و در خلال بحران قرن سوم غدامس را ترک کردند.

در سده ششم میلادی مردم این مبلغان امپراتوری روم شرقی موفق شدند مردم منطقه را به مسیحیت بگروانند و در آن زمان اسقفی نیز در غدامس مستقر شد.

مسلمانان در سال ۶۶۷ میلادی به رهبری عقبة بن نافع وارد غدامس شدند. مردم منطقه به‌زودی به اسلام گرویدند. این شهر از آن پس تا سده نوزدهم نقش مهمی در تجارت ماورای صحرا ایفا کرد.

بندانگشتی|راست|upright=4.5|نمایی از شهر قدیم غدامس.

## نگارخانه

Image:Libya Ghadames Old Town Inside of small dwelling.JPG|
Image:Libya Ghadames Old Town Rooftop View.JPG|
Image:Libya Ghadames Old Town Spring Water Pool.JPG|
Image:Libya Ghadames Old Town Wall Entrance.JPG|
Image:Libya Ghadames Old Town Fruit Trees.JPG|


## منابع

ویکی‌پدیاهای انگلیسی و عربی.

رده:غدامس
رده:بلدیه‌های لیبی
رده:پایانه‌های مرزی الجزایر و لیبی
رده:پایانه‌های مرزی تونس و لیبی
رده:فزان
رده:گردشگری در لیبی
رده:مناطق مسکونی در استان نالوت
رده:مناطق مسکونی در لیبی
رده:میراث جهانی در لیبی
رده:واحه‌های لیبی
رده:طوارق
استان نالوت

یکی از استان‌های کشور لیبی است.

مرکز این استان شهری است به نام نالوت.

## شهرستان‌ها

## منابع

* [//ar.wikipedia.org/w/index.php?title=شعبية_نالوت&oldid=169429 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا "شعبیة نالوت،" ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد، (accessed 20 ژوئیه، 2006).]

رده:استان طرابلس
رده:استان‌های لیبی
رده:ناحیه‌ها در لیبی
بره‌سر

**بره‌سر** یکی از شهرهای استان گیلان و مرکز بخش خورگام در شهرستان رودبار است و طبق سرشماری ۱۳۹۵، جمعیت آن به ۱٬۶۱۲ نفر می‌رسید.

## نام
بره‌سر را در زبان گیلکی به محل دوشیدن گوسفند و بز گویند.

## جغرافیا
بره سر در فاصله ۵۵کیلومتری مرکز شهرستان رودبار و۴۰کیلومتری شهر رستم‌آباد واقع شده‌است. بره سر مرکز بخش خورگام در ارتفاع ۱۲۵۰متری
از سطح در یاهای آزاد قرار گرفته‌است؛ که از شمال به بافت قدیم بره سر از جنوب به جنگلها، مرتع‌ها و استخر زیبای ویستان از شرق به روستاهای تیه و دوسالده و از غرب به روستای چهار محل محدود می‌گردد. این شهر دارای بافتی متمرکز که پس زلزله سال ۶۹ در محل فعلی بره سر احداث گردیده‌است.

### جغرافیای طبیعی
منطقه‌ای محاصره شده دور تا دور توسط کوه احاطه شده‌است و شهر در مرکز ان قرار دارد. و هوای آن معتدل کوهستانی می‌باشد. و دارای جنگل، صخره، دشت رودهای مختلف و ۴ دریاچه کوچک و بزرگ می‌باشد

### جغرافیای کشاورزی
دارای اب هوای سرد کوهستانی در زمستان و وجود رودهای مختلف و سرچشمه‌های اب می‌باشد ودارای خاک حاصلخیز می‌باشد میوه‌های و سبزیجات‌های مختلفی را می‌شود کاشت (این شهر دارای اقتصاد کشاورزی می‌باشد)

#### محصولات کشاورزی این شهر
* گندم
* جو
* عدس
* لوبیا
* کدو
* آفتابگردان

#### محصولات باغی
* سیب
* گلابی
* انجیر
* آلوچه
* به
* فندق
* گردو

### جغرافیای مذهبی
مذهب: شیعه. دارای دو امامزاده می‌باشد؛ که برای اشاعه مذهب شیعه در زمان دیلمیان کشته‌شده و به قبرستان باستانی بره سر انتقال داده شده‌اند. در هسته مرکزی شهر امامزادگان عبداله و قاسم از نوادگان موسی کاظم واقع گردیده‌است. هر ساله، در تاسوعا و عاشورای حسینی و سالروز وفات پیامبر اسلام در ۲۸صفر در جوار امامزادگان به عزاداری می‌پردازند کلیه جشن‌ها و عزاداری‌های (فرهنگی، اجتماعی، مذهبی) در مسجد جامعه برهسر یا در کنار امامزاده برهسر انجام می‌گردد.

## راه‌های دسترسی
راه‌های دسترسی به شهر بره سر:در مسیر دسترسی از جاده رشت به قزوین وحد فاصل شهر رستم‌آباد و توتکابن مسیر فرعی از داخل شهر توتکابن به سمت جنوب ادامه می‌یابد که پس از طی مسافتی در حدود ۳۵ کیلومتر در دامنه کوه‌های البرز و عبور از کنار رودخانه رحمت آباد وشالیزارهای سرسبز منطقه و چشم‌اندازهای زیبا به کوه درفک، به منطقه خورگام و شهر بره سرمی رسیم که مهم‌ترین راه دسترسی شهر نیز می‌باشد.
سایر راه‌های دسترسی:
(مسیر اول رستم‌آباد- توتکابن - دره دشت -حشمت آباد-بره سر)
(مسیر دوم لوشان - جیرنده –داماش- بره سر)
(مسیر سوم سیاهکل –دیلمان –آسیابر –اسطلخ کوه –بره سر)
(مسیر چهارم پیر کوه کلیشم – بره سر)

## ییلاقات بره سر
* ویستانی سرا (ییلاقات توریستی)
* پلنگ کوه
* شینه چاک (بام برهسر)
* استلی سرا (ییلاقات توریستی)
* گلچالکی
* دوسلان
* مسجدی سرا

## نگارخانه


File:Barehsar (1).jpg|**بره سر**
File:Barehsar (2).jpg|**منظره استخر ویستان، روستای تیه و شهر بره سر**
File:Barehsar (3).jpg|**بره سر**
File:Barehsar (4).jpg|**کوه درفک از سمت بخش درفک**
File:Barehsar (5).jpg|**استخر ویستان **File:Barehsar (6).jpg|**راه روستائی**


## منابع

* فرهنگ معین
* لغت‌نامه دهخدا

## پیوند به بیرون

رده:شهرستان رودبار
رده:شهرها و روستاهای تات‌زبان
رده:شهرهای استان گیلان

رده:شهرهای شهرستان رودبار
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۰ (میلادی) در ایران
مکانیک (پیشه)

انگشتدان|150px|مکانیک (مکانیسین)
**مکانیک** (مکانیسین) کسی است که با استفاده از ابزار به تعمیر و نگهداری دستگاه‌ها و ابزارهای مکانیکی مانند موتور و ماشین می‌پردازد. بسیاری از مکانیک‌ها در تنها در یک زمینه خاص مهارت دارند. انواع زمینه‌های کار مکانیک عبارتند از: تعمیرات خودرو، تعمیرات دوچرخه، تعمیرات دیگ بخار، مکانیک نگهداری از تجهیزات صنعتی، تعمیرات تجهیزات تهویه مطبوع، تعمیرات یخچال، تعمیرات هواپیما، تعمیرات موتورهای دیزل و تعمیرات خوروهای زره پوش در ارتش.

## منابع
رده:پیشه‌ها
رده:کاردان‌های فنی
رده:مشاغل صنعتی
مکانیک (ابهام‌زدایی)

**مکانیک** به یکی از موارد زیر اشاره دارد:
* مکانیک، یکی از شاخه‌های دانش فیزیک
* مکانیک (پیشه)، کسی که به تعمیر و نگهداری دستگاه‌ها می‌پردازد
* مهندسی مکانیک، یکی از شاخه‌های علوم مهندسی
* مکانیک (رسته)، ازجمله رَسته‌های لجیستیکیِ نیروی زمینی
* ''مکانیک'' (فیلم ۱۹۷۲)، فیلمی آمریکایی با شرکت چارلز برانسون
* ''مکانیک'' (فیلم ۲۰۰۵)، فیلمی آمریکایی با شرکت دولف لاندگرن
* ''مکانیک'' (فیلم ۲۰۱۱)، فیلمی آمریکایی با شرکت جیسون استاتهام، بازسازی فیلم *مکانیک* (۱۹۷۲)
* *[[مکانیک: رستاخیز]]*، فیلمی آمریکایی با شرکت جیسون استاتهام، دنبالهٔ فیلم *مکانیک* (۲۰۱۱)
نورث امریکن پی-۵۱ ماستنگ

**نورث امریکن پ-۵۱ ماستنگ**  هواگرد جنگنده تک‌باله تک‌موتوره دوربرد ساخت شرکت نورث آمریکن بود که در سال‌های اواخر جنگ جهانی دوم توسط نیروی هوایی نیروی زمینی ایالات متحده به‌کار گرفته شد.

## مشخصات فنی
*پی-۵۱دی*:
; مشخصات عمومی
* خدمه: ۱ نفر
* طول: ۹٫۹ متر
* طول بال: ۱۱.۹ متر
* نیرومحرکه: ۱ × موتور وی۱۲ پکارد وی-۱۶۵۰-۷ مرلین خنک‌شونده با مایع: ۱٬۴۹۰ اسب بخار

; عملکرد
* حداکثر سرعت: ۷۰۳ کیلومتر بر ساعت

; تسلیحات
* ۶ × مسلسل ۰.۵ اینچی (۱۲.۷ میلی‌متری) برونینگ
* ۲ × بمب ۱٬۰۰۰ پوندی (۴۵۴ کیلوگرم)

## منابع

* 

رده:پی-۵۱ ماستنگ
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای تک‌موتوره
رده:هواگردهای جنگ کره
رده:هواگردهای جنگنده آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:هواگردهای مسابقه‌ای
رده:هواگردهای ملخ‌پیشین تک‌موتوره
رده:هواگردهای ملخ‌دار
میتسوبیشی زیرو

400px|چپ|بندانگشتی|میتسوبیشی ای۶ام «زیرو» مدل ۵۲
**میتسوبیشی زیرو** جنگنده سبک و دورپرواز ژاپن در جنگ جهانی دوم بود. این هواپیما ساخت شرکت صنایع سنگین میتسوبیشی بود و برای پرواز از روی ناو هواپیمابر طراحی شده بود. جنگنده زیرو در نبردهای اقیانوس آرام هواپیمای اصلی نیروی دریایی امپراتوری ژاپن به‌شمار می‌رفت.

نیروهای متفقین به آن «زیرو» (به معنی «صفر») می‌گفتند که از نام آن در نیروی دریایی ژاپن (جنگنده ناو هواپیمابر صفر) گرفته شده بود.

میتسوبیشی زیرو در ابتدای جنگ از نظر برد (بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر) فراتر از تمامی هواپیماهای دیگر و سرعت (۶۰۰ کیلومتر در ساعت) و مانورپذیری برترین هواپیمای جنگنده دنیا بود.
این هواپیما بعداً ستون اصلی حملات کامی‌کازه شد.

## منابع

رده:هواگردهای جنگنده ژاپنی دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:حمله به پرل هاربر
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای میتسوبیشی
رده:هواگردهای ناوپایه
رده:هواگردهای ملخ‌پیشین تک‌موتوره
بمب ساعتی

چپ|یک بمب ساعتی
**بمب ساعتی** بمبی است که زمان انفجار آن با ساعت یا وسیله‌ای زمان‌سنج، تعیین و تنظیم می‌شود. اجزای آن باتری، چاشنی، خرج انفجاری، و زمان‌سنج است.

## تشریح بمب و لوازم بکار رفته
* **تایمر**: در بمب‌های ساعتی دو نوع تایمر بکار می‌رود:

الف:الکتریکی

ب:دست‌ساز (مکانیکی یا الکتریکی)
نحوه عملکرد آنها که همان برقراری ارتباط الکتریکی در زمان معین بین باتری و چاشنی الکتریکی است با هم یکسان است.
* **چاشنی الکتریکی**: در این نوع چاشنی از جریان الکتریکی برای فعال کردن خرج اولیه استفاده می‌شود. هر چاشنی الکتریکی از سه قسمت اصلی ساخته شده که عبارت‌اند از:
الف) المنت

ب) خرج که از دو قسمت:

# خرج اولیه فولمینات جیوه یا استون پروکسید است، که جزء مواد حساس طبقه‌بندی می‌شوند.
# خرج ثانویه که معمولاً از پتن که نیمه حساس است استفاده می‌شود.
ج) لوله باریک فلزی
* **مواد منفجره**: که بسته به نوع مصرف و مصرف‌کننده متغیر است مثلاً:TNT یا C4 یا باروت و غیره.
* **باتری**

## منابع

رده:بمب‌ها
رده:بمب‌های دست‌ساز
رده:زمان
پیلاتوس پی‌سی-۷

**پیلاتوس پی‌سی-۷ توربو ترینر** هواپیمای آموزشی ساخت شرکت سوئیسی پیلاتوس است. پی‌سی-۷ از توانایی انجام تمام آموزش‌های پایه خلبانی شامل مانورهای پروازی، پروازهای شبانه و تاکتیکی برخوردار است. این هواپیمای بال‌پایین و یک‌موتوره را بیش از بیست نیروی هوائی جهان برای آموزش خلبانان خود به‌کار می‌برند. از زمان معرفی این هواپیما در سال ۱۹۷۸ تاکنون بیش از ۵۰۰ فروند از آن ساخته شده است.

در سال ۱۳۶۲ ایران ۳۵ فروند از این هواپیما را دریافت کرد.
این هواپیمای آموزشی توانایی حمله هوا به زمین به اهداف مورد نظر را دارد و هم چنین حرکات نمایشی را می‌تواند به خوبی انجام بدهد.

## مشخصات پی سی-۷

## پیوند به بیرون
* صفحه هواپیما در وبگاه سازنده

## منابع

Wikipedia contributors, "Pilatus PC-7," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pilatus_PC-7&oldid=183546157 (accessed January 14, 2008).

رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۶۶ (میلادی)
رده:هواپیماهای نظامی ایران
رده:هواگردهای آموزشی نظامی سوئیسی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای توربوپراپ تک‌موتوره
رده:هواگردهای ملخ‌پیشین تک‌موتوره
جلال‌الدوله

**سلطان حسین میرزا** ملقب به **جلال الدوله** فرزند ارشد مسعود میرزا ظل السلطان، از شاهزادگان قاجار و نوه ناصرالدین شاه بود.

پدرش سال‌ها حاکم اصفهان بود و مادرش همدم الملوک دختر میرزا تقی‌خان امیرکبیر بود.

وی از سال ۱۲۶۰ هجری خورشیدی تا ۱۲۶۶ خورشیدی حاکم فارس بود و مدت کوتاهی هم به حکومت لرستان منصوب شد. سپس از سال ۱۲۷۴ تا ۱۲۷۶ از طرف پدرش حاکم یزد شد. بعدها بار دیگر در سال ۱۲۷۹ از طرف مظفرالدین‌شاه به حکومت یزد منصوب شد و تا ۱۲۸۳ در این سمت باقی ماند. سال ۱۲۸۴ وی را به ریاست قورخانه تهران منصوب کردند.

او دو بار حاکم یزد شد (یک بار از طرف پدرش و یک بار مستقیماً از طرف شاه). برخی مورخان وی را به بی‌رحمی بی‌اندازه و سوء استفاده جنسی از دختران و پسران جوان متهم کرده‌اند.

در دوران استبداد صغیر جلال‌الدوله از طرفداران مشروطه بود و علیه محمدعلی شاه فعالیت می‌کرد. محمدعلی شاه او را در باغ شاه زندانی کرد و در جریان به‌توپ بستن مجلس خانه او و پدرش ظل‌السلطان به همراه خانه‌های بانو عظمی و ظهیرالدوله توسط قزاق‌ها غارت شد. پس از آن شاه، جلال‌الدوله را به اروپا تبعید کرد. او در فرانسه به عضویت «انجمن ایرانیان پاریس» درآمد که کانونی برای مبارزه علیه محمدعلی شاه بود. در ۱۳۲۸ قمری به ایران بازگشت و سال بعد از طرف حکومت مشروطه به حکومت کرمان منصوب شد. او در ۱۵ صفر ۱۳۳۲ قمری بر اثر قولنج کلیه درگذشت و در مقبره ناصرالدین‌شاه در شهر ری به خاک سپرده شد.

## دودمان



## منابع

* مجله وحید، دوره چهاردهم، شماره هفتم، صفحه ۴۴۳
* مجله وحید، دوره چهاردهم، شماره ۱ و ۲، صفحه ۷۹
* جلال‌الدوله قاجار، سلطان حسین میرزا

رده:شاهزادگان قاجار
رده:حاکمان یزد
رده:حاکمان خراسان
رده:حاکمان کرمان
رده:درگذشتگان ۱۳۳۲ (قمری)
رده:حاکمان لرستان
رده:قاجاریان
رده:حاکمان قاجار
رده:حاکمان قاجار کرمان
رده:حاکمان قاجار زنجان
استنباط آماری

**استنباط آماری**  فرایند استفاده از تحلیل داده برای نتیجه‌گیری ویژگی‌های توزیع احتمال زیربنایی و اصلی است. تحلیل استنباط آماری ویژگیهای جامعه را نتیجه‌گیری می‌کند و برای این نتیجه‌گیری، مثلاً از آزمون فرض و استنباط برآوردها استفاده می‌کند. در این‌جا، فرض شده است که مجموعه داده مشاهده‌شده، از جمعیت بزرگ‌تر نمونه‌گیری شده‌است.

چنان‌چه به جای مطالعه کل اعضای جامعه، بخشی از آن با استفاده از فنون نمونه‌گیری انتخاب شده، و مورد مطالعه قرار گیرد و بخواهیم نتایج حاصل از آن را به کل جامعه تعمیم دهیم از روش‌هایی استفاده می‌شود که موضوع **آمار استنباطی** (Inferential statistics) است. آن چه که مهم است، این است که در گذر از آمار توصیفی به آمار استنباطی یا به عبارت دیگر از نمونه به جامعه بحث و نقش احتمال
شروع می‌شود. در واقع احتمال، پل رابط بین آمار توصیفی و استنباطی به حساب می‌آید.

## جستارهای وابسته
* آمار توصیفی
* استقراء
## پانویس

## منابع

* دائرةالمعارف فارسی (به سرپرستی غلامحسین مصاحب)

رده:آمار
رده:آمار استنباطی
رده:اختراع‌های اعراب
رده:استدلال استقرایی
رده:استدلال استنتاجی
رده:روان‌سنجی
رده:فلسفه علم
رده:منطق و آمار
رده:نظریه آماری
ابوالقاسم بختیار

**ابوالقاسم بختیار** (۱۲۴۸ بروجن – ۱۹ دی ۱۳۴۹ تهران) نخستین پزشک متخصص جراح ایرانی بود. او اولین پزشک ایرانی است که دکترای خود را از دانشگاه سیراکیوس آمریکا اخذ نمود. وی بنیانگذار دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و از استادان این دانشگاه بود. ریاست بخش جراحی بیمارستان شرکت نفت نیز از افتخارات او بوده است. وی در اصل بختیاری بود. همسر وی هلن جفریز بختیار است.

## زندگی‌نامه
ابوالقاسم بختیار در سال ۱۲۴۸ در بروجن زاده شد، وی هنگام تولد مادر خود را از دست داد. در دوران کودکی، به کارهای زیادی همچون، پینه‌دوزی، کشاورزی و دست‌فروشی پرداخت و به موازات آن کسب علم و دانش را هیچگاه رها نکرد. وی در مکتب خانه تعلیمات مقدماتی را فرا گرفت تا آنجا که به معلمی (مکتب‌داری) فراخوانده شد. در وجود ابوالقاسم نیرویی برای جستجو و مطالعه جهت پیشرفت وجود داشت، که منجر به این شد تا در ۳۴ سالگی از پهنه بروجن پا فراتر گذارده و به اصفهان و سپس تهران نقل مکان نماید. مدتی در اصفهان بود، تا با بی‌بی ماه بیگم بختیاری همسر مرتضی‌قلی‌خان صمصام آخرین ایلخانی بختیاری آشنا شدند.

[بندانگشتی|چپ|300px|[رضاشاه و ابوالقاسم بختیار در آیین گشایش دانشکده پزشکی دانشگاه تهران.]]

مسئولیت تعلیم و تربیت فرزندان مرتضی‌قلی‌خان صمصام به ابوالقاسم سپرده شد و این گام بلندی بود برای بروزرسانی معلومات ابوالقاسم و از طرف دیگر آشنائی با کالج آمریکائی‌های البرز، که مدیریت آن به عهده ساموئل مارتین جردن بود. بختیار در سال ۱۲۸۹ خورشیدی دانش‌آموز کالج آمریکایی تهران (دبیرستان البرز) شد.

جردن از پنجره دفتر کارش می‌دید که هر روز جوانی قوی هیکل چند دانش آموز را به مدرسه می‌آورد. یک روز که این جوان در شکستن و انبار کردن چوب به خدمتگزار مدرسه کمک کرد، جردن از کار او خوشش آمد و او را به دفتر فرا خواند و از او پرسید که چرا ادامه تحصیل نمی‌دهد؟ جوان، (ابولقاسم بختیار) گفت که بعلت سن بالا و نداشتن هزینه تحصیل و همچنین با داشتن سه فرزند قادر به این کار نیست.

جردن پذیرفت که خود به‌طورشخصی آموزش او را در زمانی که باید منتظر بچه‌های مرتضی‌قلی خان صمصام باشد بر عهده بگیرد. ابوالقاسم بعلت استعداد بالا ظرف چند سال موفق به اخذ دیپلم شد و با کمک جردن برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. ابوالقاسم بختیار راهی آمریکا شد و در دانشگاه سیراکیوس در نیویورک به آموختن پرداخت و سرانجام در پنجاه و پنج سالگی آموختن پزشکی را به پایان رساند.

ابوالقاسم بختیار در سال ۱۳۰۹ خورشیدی به دعوت رضاشاه پهلوی با همسر اول خود هلن جفریز بختیار به ایران مراجعت نمود. مأموریت اول او احداث دانشکده پزشکی، دانشگاه تهران بود و سپس معاونت دانشگاه تهران را بر عهده داشت. وی از همسر آمریکایی خود هلن صاحب هفت فرزند و از همسر دومش که بختیاری بود صاحب ده فرزند شد. ابوالقاسم بختیار به همراه همسر خود هلن جفریز بختیار در مناطق محروم استان چهارمحال و بختیاری دهستان مشایخ به مداوای مردم می‌پرداختند که بعدها بخاطر پاسداشت از تلاشهای همسرش کوه بزرگی در آن منطقه (بُزی مَنی) به نام هلن تغییر یافت.

## جستارهای وابسته

* هلن جفریر بختیار
* لاله بختیار
* مرتضی‌قلی‌خان صمصام

## پانویس

## منابع
* 
* 
* Bakhtiar.org
* 

رده:استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران
رده:افراد صدساله اهل ایران
رده:اهالی بروجن
رده:پزشکان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان البرز
رده:درگذشتگان ۱۳۴۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۴۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
رده:لرهای اهل ایران
رده:مردان صدساله
رده:مردم بختیاری
کمدی‌های کیهانی

**کمدی‌های کیهانی**  یک مجموعه داستان کوتاه نوشتهٔ ایتالو کالوینو است که اولین بار در سال ۱۹۶۵ میلادی چاپ شد. داستان‌های این مجموعه، خیال‌پردازی‌های مبهوت کننده‌ای حول حقایق علمی شناخته شده هستند. راوی داستان‌ها موجودی ازلی به نام Qfwfq - نامی واروخوانهای - است و داستان‌ها خاطرات او از وقایعی در تاریخ جهان هستی هستند. این کتاب در سال ۱۳۸۰ توسط موگه رازانی از فرانسه به فارسی ترجمه شده و توسط نشر نادر انتشار یافته‌است.

## فهرست داستان‌ها
* فاصله ماه
* در سپیده‌دم
* علامتی در فضا
* همه در یک نقطه
* بدون رنگ
* بازی‌های بی‌پایان
* دایی آبزی
* چقدر شرط می‌بندی؟
* دایناسورها
* شکل فضا
* سالیان نوری
* مارپیچ

## منابع

رده:داستان‌های کوتاه ایتالو کالوینو
رده:رمان‌های ایتالیایی
رده:علمی-تخیلی
رده:کتاب‌های ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:کتاب‌های پست‌مدرن
رده:کتاب‌های علمی-تخیلی
رده:مجموعه داستان‌های کوتاه ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:مجموعه‌های داستان کوتاه ایتالو کالوینو
رده:مجموعه‌داستان‌های کوتاه علمی تخیلی
رده:رمان‌های پست‌مدرن
دامنه سطح‌بالا

**دامنه سطح‌بالا**  که با نام مخفف *TLD* نیز شناخته می‌شود، بالاترین سطح دامنه اینترنتی است. بقیه دامنه‌های ثبت شده زیردامنه این دامنه‌ها به حساب می‌آیند به‌طور مثال دامنه www.Example.com زیردامنه .com به‌شمار می‌رود. نهادی که این دامنه‌ها را ثبت و تنظیم می‌کند آیکان نام دارد که توسط آیانا هدایت می‌شود.

این دامنه‌ها سه دسته‌اند:

* *[[دامنه سطح‌بالای کد کشوری|دامنه کشورها]]*
* *سطح‌ها*
* و *چند ارگان‌ها*

به علاوه گروه دیگری از دامنه‌ها نیز وجود دارند که متعلق به سیستم بوده و موقت هستند <tt>arpa</tt>.

دامنه سطح‌بالای ویژه کشورها باید کد ایزو ۳۱۶۶ دو حرفی آن‌ها باشد. و این دامنه‌ها مثلاً .ir و .uk اصطلاحا ccTLD خوانده می‌شود.

دامنه‌های سطح‌بالای عمومی که gTLD نیز نامیده می‌شود عبارتند از:

* .gov (مخفف Government) برای وبسایت‌های دولتی
* .edu (مخفف Education) برای وبسایت‌های آموزشی
* .org (مخفف Organisation) برای وبسایت‌های سازمانی
* .net (مخفف Network) برای وبسایت‌های اینترنتی
* .com (مخفف Company) برای وبسایت‌های شرکتی
* .mil (مخفف Military) برای وبسایت‌های نظامی
* onion. برای وبسایت‌های شبکه تور

## دامنه‌های رزرو شده

بنابر پرونده RFC 2606 چهار دامنه سطح‌بالا به شرح زیر برای جلوگیری از سردرگمی و بروز مشکلات به وسیلهٔ نیروی ضربت مهندسی اینترنت رزرو شده‌است. ممکن است این دامنه‌ها برای مقاصد خاصی مورد استفاده قرار گیرد، اما با این مفهوم که این دامنه‌ها نباید در شبکه‌های تولید سامانه نام دامنه جهانی قرار داشته باشد.
* .example: برای استفاده در مثال‌ها رزرو شده‌است.
* .invalid: برای استفاده در نام‌های دامنه‌ای که آشکارا نامعتبر است رزرو شده‌است.
* .localhost: برای جلوگیری از بروز مشکلات ناشی از استفاده سنتی میزبان محلی  به عنوان نام میزبان  رزرو شده‌است.
* .test: برای استفاده در آزمایش‌ها رزرو شده‌است.

## جستارهای وابسته
* دامنه اینترنتی
* فهرست دامنه‌های سطح‌بالا
* دامنه سطح‌بالای عمومی
* دامنه سطح‌بالای کد کشوری

## منابع

## جستجوهای مشابه دیگر
بعد از ثبت دامنه چه باید کرد؟

رده:دامنه سطح‌بالا
رده:اینترنت
رده:دامنه‌های اینترنتی
رده:راهبری اینترنت
رده:سامانه نام دامنه
رده:شناساگرها
رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رادی دویل

**رادی دویل** (Roddy Doyle) (متولد ۸ مه ۱۹۵۸ در دوبلین) نویسنده، نمایشنامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس ایرلندی است. دویل در سال ۱۹۹۳ به خاطر کتاب پدی کلارک برنده جایزه بوکر شد.

## زندگینامه

رادی دویل در دوبلین بزرگ شد و تحصیل کرد و با مدرک کارشناسی هنر از دانشگاه یونیورسیتی کالج در همان شهر فارغ‌التحصیل شد. او چند سالی زبان انگلیسی و جغرافیا تدریس می‌کرد، تا سال ۱۹۹۳ که با موفقیت کتاب پدی کلارک، به‌طور تمام‌وقت مشغول نویسندگی شد.

از آثار دویل، پدی کلارک در سال ۱۳۸۴ با ترجمهٔ میلاد زکریا توسط مؤسسهٔ فرهنگی-انتشاراتی اندیشه‌سازان منتشر شده‌است.
## آثار
### رمان
* تعهدات (۱۹۸۷)
* The Snapper (۱۹۹۰)
* وَن (۱۹۹۱)
* پدی کلارک (۱۹۹۳)
* زنی که به در و دیوار می‌خورد (۱۹۹۷)
* ستاره‌ای به نام هنری (۱۹۹۹)
* Oh، Play That Thing! (۲۰۰۴)
* پائولا اندرسون (۲۰۰۶)
### داستان کوتاه
* برده
* تدریس (۲ آوریل ۲۰۰۷، مجلهٔ نیویورکر)
### نمایش‌نامه
* نان قهوه‌ای (۱۹۸۷)
* جنگ (۱۹۸۹)
* زنی که به در و دیوار می‌خورد (۲۰۰۳)
### فیلم‌نامه
* *[[بچه (فیلم ۱۹۹۳)|بچه]]* (۱۹۹۳)
* خانواده (۱۹۹۴، سریال بی‌بی‌سی)
* وقتی برندن با ترودی آشنا شد (۲۰۰۰)

## منابع

* زندگی‌نامهٔ دویل در وب‌گاه دانشکدهٔ زبان انگلیسی دانشگاه ایموری

رده:اعضای انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان
رده:افراد زنده
رده:اهالی دوبلین
رده:اهالی شهرستان دوبلین
رده:برندگان جایزه ادبی من بوکر
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:بی‌خدایان اهل ایرلند
رده:بی‌خدایان سده ۲۰ (میلادی)
رده:بی‌خدایان سده ۲۱ (میلادی)
رده:دانش‌آموختگان کالج دانشگاهی دوبلین
رده:رمان‌نویسان اهل ایرلند
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایرلند
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایرلند
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایرلند
رده:زادگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:کارکنان نیویورکر
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل ایرلند
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد اهل ایرلند
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل ایرلند
رده:نویسندگان اهل ایرلند
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل ایرلند
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی) اهل ایرلند
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایرلند
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایرلند
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی)
جایزه ادبی من بوکر

**جایزهٔ ادبی مَن بوکِر**  که به نام **جایزهٔ بوکر** هم شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین جوایز ادبی در جهان است که هر سال به بهترین رمان جدید انگلیسی‌زبان چاپ بریتانیا یا ایرلند اعطا می‌شود. این جایزه تا سال ۲۰۱۴ تنها به نویسندگان کشورهای مشترک‌المنافع، انگلیسی‌ها و ایرلندی‌ها تعلق می‌گرفت، اما از سال ۲۰۱۴ همۀ آثار نوشته‌شده به زبان انگلیسی حق شرکت در آن را پیدا کردند. نام برندهٔ این جایزه به‌طور وسیعی در مطبوعات آورده می‌شود؛ بنابراین بردن جایزهٔ بوکر، تأثیر فراوانی در فروش کتاب می‌گذارد.

در سال ۲۰۰۵ جایزهٔ دیگری که هر نویسندهٔ زنده‌ای از سراسر جهان، واجد شرایط گرفتن آن است، با نام جایزۀ جهانی من بوکر معرفی شد. نسخهٔ روسی این جایزه با نام جایزۀ بوکر روسی در سال ۱۹۹۲ آغاز شد.

## روند انتخاب و اعطای جایزه
روند انتخاب برندۀ جایزه با تشکیل یک کمیتۀ مشورتی، شامل یک نویسنده، دو ناشر، یک نمایندۀ ادبی، یک کتاب‌فروش، یک کتابدار و یک رئیس منصوب‌شده توسط بنیاد جایز بوکر آغاز می‌شود. سپس کمیتۀ مشورتی، هیأت داوران را که عضویت آن هر ساله تغییر می‌کند، انتخاب می‌کند؛ هرچند در موارد نادر ممکن است داور، یک بار دیگر انتخاب شود. داوران از منتقدان برجستۀ ادبی، نویسندگان، دانشگاهیان و شخصیت‌های برجستۀ عمومی انتخاب می‌شوند. داورهای انتخاب‌شده، بدون دخالت مدیران بنیاد جایزۀ بوکر و حامیان مالی، کار می‌کنند.

### معرفی کتاب
هر ناشر می‌تواند تا دو عنوان کتاب جدید (چاپ همان سال) را به بنیاد بوکر معرفی کند. به علاوه، کتاب نویسندگانی را که قبلاً جایزهٔ بوکر گرفته‌اند یا در ۱۰ سال گذشته، جزء فهرست نهایی آن بوده‌اند نیز بررسی می‌شود. ناشران می‌توانند تا پنج عنوان کتاب دیگر را برای بررسی ارائه کنند. داوران موظفند هشت تا دوازده عنوان از این کتاب‌ها را درخواست کنند تا در فهرست آثار مورد بررسی قرار گیرد. یک وجه تمایز بزرگ جایزهٔ بوکر با دیگر جوایز ادبی در این است که داوران، همهٔ آثار معرفی‌شده را می‌خوانند. فهرست کتاب‌های معرفی‌شده، اکیداً محرمانه است.

### فهرست‌ها و جایزه
داوران ابتدا یک فهرست اولیه و سپس یک فهرست نهایی، شامل شش عنوان کتاب را معرفی می‌کنند. برای عضویت در فهرست نهایی باید دستکم یکی از داوران از کتاب حمایت کند. نویسندگانی که کتاب آنها به فهرست نهایی راه پیدا کرده، یک نسخهٔ جلد چرمی از کتاب خود به همراه ۲٬۵۰۰ پوند پول دریافت می‌کنند.

با اجماع داوران، جایزهٔ بوکر به یکی از عناوین فهرست نهایی تعلق می‌گیرد. ارزش نقدی این جایزه هم‌اکنون ۵۰٬۰۰۰ پوند است. مبلغ جایزه در اصل ۲۱٬۰۰۰ پوند بود و از سال ۲۰۰۲ با پشتیبانی گروه «مَن» به مقدار فعلی افزایش پیدا کرد.

## فهرست برندگان جایزهٔ بوکر
}  بریتانیایی آمریکایی
|-
|۲۰۲۱
|دیمون گالگوت
|*[[عهد (رمان)|عهد]]* (به انگلیسی: *The Promise)*
|رمان
| آفریقای جنوبی
|-
|۲۰۲۲
|شهان کاروناتیلاکا
|هفت ماه مالی المیدا
|رمان
|سریلانکا
|-
|۲۰۲۳
|پل لینچ
|آواز پیامبر
|رمان
|ایرلند
|}

## جستارهای وابسته
* جایزه ادبی

## پانویس

## منابع

* 


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:جایزه‌های ادبی انگلیسی‌زبان
رده:جایزه‌های ادبی بریتانیا
رده:جایزه‌های ادبیات داستانی بریتانیا
رده:جایزه‌های داستان
رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۸ (میلادی)
مینوشهر

**مینوشَهر** در نزدیکی دو شهر آبادان و خرمشهر در جزیره مینو و در همسایگی مرز آبی عراق قرار گرفته‌است.
مینوشهر یکی از معدود مناطق جهان است که آبیاری کشاورزی آن به وسیله جزر و مد (به پایین و بالا آمدن آب به ترتیب جزر و مد می‌گویند) صورت می‌گیرد
آن هم  به‌دلیل وجود دو رود مهم، یعنی اروند رود (حد فاصل ایران و عراق) و اروند صغیر معروف شط جزیره (مابین خرمشهر-آبادان و جزیره مینو) است. باید گفت رود دومی است که منطقه جغرافیایی ذکر شده را به جزیره تبدیل کرده‌است؛ بنابراین راه‌های ارتباطی به شهرهای همجوار، خرمشهر و آبادان به وسیله دو پل موجود صورت می‌گیرد.
زندگی مردم مینوشهر در گذشته مبتنی بر دامداری و کشاورزی بوده‌است وجود نخل زبان زد بوده و  درحال حاضر با تأسیس شرکت‌های صنعتی (پالایشگاه آبادان، پتروشیمی و…) برخی از شهروندان مینوشهر علاوه بر دامپروری و کشاورزی در این نوع شرکت‌ها فعالیت می‌کنند.
با توجه به رودهای فراوان، روستاهای مینوشهر از نوع روستاهای نامنظم خطی یا طولی هستند که در امتداد یک رود یا جاده شکل گرفته‌اند.

## نام
مینوشهر تا سال ۱۳۷۵ با نام «چومه» شناخته می‌شد. کمیسیون سیاسی - دفاعی هیئت دولت در جلسه مورخ ۱۳۷۵٫۱۲٫۵ تصویب نمود که روستای چومه به شهر تبدیل شده و به عنوان شهر مینوشهر شناخته شود.

## منابع

مختصات و ارتفاع

رده:شهرستان خرمشهر
رده:شهرهای استان خوزستان
رده:شهرهای شهرستان خرمشهر
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۶ (میلادی) در ایران
شام آخر (لئوناردو)

***شامِ آخر*** (به ایتالیایی: Il Cenacolo یا L'Ultima Cena) یک دیوارنگاره از لئوناردو دا وینچی، حکیم ایتالیایی است.

این اثر هنری، نشانگر صحنه‌هایی از شام آخر در روزهای پایانی عمر عیسی ناصری، بر بر پایهٔ انجیل یوحنا، باب ۱۳ آیهٔ ۲۱ است، آنجا که عیسی می‌گوید که یکی از دوازده حواری‌اش‌، به وی خیانت خواهد کرد. این نقاشی، یکی از مشهورترین و باارزش‌ترین نقاشی‌های جهان است، که برخلاف بسیاری از نقاشی‌هایی از این دست، قابل مالکیت شخصی نیست، چرا که به آسانی نمی‌توان آن را جابجا کرد. به دلیل تکنیک اشتباه چسب‌رنگ و جسو به همراه نفوذ رطوبت از همان زمان کشیده‌شدن در سال ۱۴۹۸ میلادی تاکنون، شام آخر به مرور در حال از بین‌رفتن است. این نقاشی، سراسر یک دیوار تالار مستطیل شکل را می‌پوشاند که سالن غذاخوری در صومعه سانتا ماریا دله گرتزیه میلان بوده است.

داوینچی، این نگاره را برای فرمانروای حامی خود، لودوفیکو اسفورزا، دوک میلان کشید. کشیدن این نقاشی حدود سه سال طول کشید. در جریان بمباران اوت ۱۹۴۳ آمریکایی‌ها، شام آخر در آستانه تخریب کامل بود. رمان‌نویس معروف، آلدوس هاکسلی این اثر را «غمگین‌ترین» اثر هنری دنیا نامید. با وجود دقت فوق‌العاده داوینچی در ترسیم و نامگذاری حواریون در طرح اولیه این اثر، در نقاشی نهایی چند چهره وجود دارد که در مورد هویت آن‌ها تردید وجود دارد اما بی شک چهره کوچک و تیره‌ای که دست به سمت نان دراز کرده است یهوداست.
لئوناردو داوینچی، از فن ژرفانمایی به منظور جلب توجه بیننده به چهرهٔ مسیح در این نقاشی استفاده کرده است.

## شخصیت‌های تابلو
شخصیت‌های این اثر از چپ به راست: بارتولومئو، یعقوب پسر حلفا، اندریاس، یهودا اسخریوطی، پطرس، یوحنا یا مریم مجدلیه، عیسی، توما، یعقوب پسر زبدی، فیلیپ، متی، تادئوس و شمعون قانوی هستند.

## نگارخانه

File:Leonardo da Vinci - Ultima cena - ca 1975.jpg|thumb|نقاشی در حوالی سال ۱۹۷۵، نشانگر میزان تخریب
File:Juan en La Última Cena, de Leonardo da Vinci.jpg|عمق میزان تخریب‌ها از یک نمای بسته و نزدیک
پرونده:Santa-maria-delle-grazie.jpg|کلیسا و صومعهٔ سانتا ماریا دله گراتسیه
File:"The Last Supper" by Leonardo da Vinci - Joy of Museums.jpg
File:Stiudium do Ostatniej Wieczerzy.jpg


## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری ایتالیا
رده:جاذبه‌های گردشگری میلان
رده:شام آخر در هنر
رده:شام آخر
رده:نقاشی‌های ۱۴۹۸ (میلادی)
رده:نقاشی‌های پطرس
رده:نقاشی‌های دیواری
رده:نقاشی‌های شام آخر
رده:نقاشی‌های عیسی
رده:نقاشی‌های غذا و نوشیدنی
رده:نقاشی‌های فرسکو
رده:نقاشی‌های لئوناردو دا وینچی
داوینچی (ماموریت فضایی)

***داوینچی*** ( **بررسی گازهای نجیب در عمق اتمسفر زهره** ) ماموریتی برنامه‌ریزی شده برای مدارگرد و کاوشگر جوی به سیاره زهره است. این ماموریت همراه با مأموریت وریتاس در ۲ ژوئن ۲۰۲۱ توسط ناسا به عنوان بخشی از برنامه دیسکاوری  برای مطالعه زهره انتخاب شده است.   

*داوینچی* هم مدارگرد و هم کاوشگری فرودی را به زهره خواهد فرستاد.  مدارگرد زهره را در طول موج های متعدد از بالا تصویر برداری می‌کند، کاوشگر فرود نیز ترکیب شیمیایی جو زهره را مطالعه کرده و در حین فرود عکس می گیرد.   کاوشگر *داوینچی* در جو زهره سفر کرده و ضمن نمونه برداری از جو، اندازه گیری ها را به سطح باز می‌گرداند. این اندازه‌گیری‌ها برای درک منشأ جو، چگونگی تکامل آن، و چگونگی و چرایی تفاوت آن با جو زمین و مریخ مهم هستند. اندازه‌گیری‌های انجام‌شده توسط *داویچنی* ، تاریخچه احتمالی آب در زهره و فرآیندهای شیمیایی در حال انجام در اتمسفر ناشناخته پایین‌تر را بررسی می‌کند. کاوشگر *داوینچی* قبل از رسیدن به سطح، تصاویری با وضوح بالا را از زمین‌‎های دندانه‌دار سیاره (" تسرا ") گرفته و اولین تصاویر از سطح سیاره را پس از فرودگر ونرا 14 شوروی در سال 1982 برمی‌گرداند. همچنین داده هایی را برای مطالعه منشا سیاره و تاریخچه زمین‌ساختی و هواشناسی آن جمع آوری خواهد کرد.

## همچنین ببینید

* ونرا ، مجموعه‌ای از کاوشگرها و سطح‌نشین‌های شوروی

## منابع

## لینک های خارجی

* وب سایت ماموریت

رده:ورود به جو فرازمینی
رده:مأموریت‌های فضایی در زهره
رده:کاوشگرهای فضایی پیشنهادی ناسا
رده:انتساب منبع
شرف‌خان بدلیسی

بندانگشتی|نگاره‌ای خیالی از شرف‌خان بدلیسی
**شرف‌الدین بن شمس‌الدین بـِدلیسی** معروف به شرف‌خان بدلیسی (۱۵۴۳ میلادی، ۹۴۵ قمری - ۱۶۰۳ میلادی) یکی از تاریخ‌نگاران کرد است که درباره تاریخ کردان کتابی به فارسی نوشته‌است وی از عشیره روژکی از تیره بلباس بوده است که نوادگان نزدیک به او عشیره پیران هستند که در ایران ترکیه و عراق زندگی می‌کنند. عشیره روژکی که از نسل پادشاهان ساسانی بوده اند در بدلیس و کشور آذربایجان در مناطقی تحت حکومت روژکی ها اداره میشد .

کتاب او به نام شرفنامه، تاریخ مفصل کردستان، که به زبان فارسی نوشته شده از منابع اصلی تاریخی مربوط به کردان به شمار می‌آید. او اکثر عمر خود را صرف تکمیل این کتاب کرده و از توانایی بالایی در تشخیص کردان از روی ظاهر افراد داشته وی شرفنامه را در ۱۵۹۷ میلادی به پایان رساند.کتاب شرفنامه مهروی اثر نواده اوست که درک دقیقی از حوادث تاریخی دارد.

## زندگی
شرفخان در کرهرود (امروزه بخشی از شهر اراک) زاده شد. نیاکان او امیران ایل روژکی بودند که در سال ۱۵۴۳ میلادی بر منطقه بتلیس (در کردستان ترکیه) فرمان می‌راندند. اسکندربیک منشی در ذکر امرای نامدار شاه طهماسب، به فرمانروایی شرف خان روزکی (روژکی) بر تنکابن اشاره کرده‌است. رابینو نیز در ذکر فرمانروایان صفویِ حاکمِ تنکابن، از شرف الدین نام برده‌است.

دگرگونی‌های سیاسی باعث شد تا پدر او، امیر شمس‌الدین بن شرف‌الدین به ایران مرکزی مهاجرت کند.
شرفخان در سن نه سالگی به دربار شاه تهماسب یکم راه یافت. شرفخان به مدت بیست سال در استان‌های گوناگون ایران به عنوان والی منصب داشت. در سال ۱۵۷۶ به مرکز فراخوانده شد و به همراه ۶۰۰ خانوار از ایل و خانواده خود به مأموریتی به سوی منطقه وان (ترکیه امروزی) فرستاده شد. خسرو پاشا، فرماندار وان، از ترس ورود فرستادگان به دربار سلطان مراد سوم گریخت. شرفخان بدین وسیله فرمانروایی موروثی بر بتلیس و منطقه موش را به دست آورد.

## منابع
ویکی‌پدیای آلمانی.

رده:افراد سلسله صفوی
رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:اهالی بتلیس
رده:اهالی کرهرود
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران کرد
رده:حاکمان صفوی نخجوان
رده:حاکمان کرد
رده:درگذشتگان ۱۶۰۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۹۴۵ (قمری)
رده:زادگان ۱۵۴۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران کرد اهل ایران
رده:سیاست‌مداران کرد
رده:کردهای اهل ایران
رده:کردهای اهل عثمانی
رده:نویسندگان فارسی‌زبان
رده:نویسندگان کرد اهل ایران
رده:نویسندگان کرد
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:نویسندگان مرد کرد
رده:موصلو
استان واحات

**واحات** یکی از استان‌های کشور لیبی است.

شهر اصلی و مرکز این استان شهر اجدابیا است.

## شهرستان‌ها
* اوجله
* جالو
* اجخره

[بندانگشتی|راست|250px|[خلیج سیدرا]]

## منابع

* وب‌گاه دانشگاه قاریونِس (به عربی)

رده:استان واحات
رده:استان‌های لیبی
رده:برقه
رده:ناحیه‌ها در لیبی
استان سرت

**استان سِرت** یکی از استان‌های کشور لیبی است.

## شهرهای مهم

## شهرستان‌ها

## جستارهای وابسته
خلیج سیدرا

[بندانگشتی|250px|[خلیج سیدرا]]

## منابع

ویکی‌پدیای عربی.
ویکی‌پدیای فارسی

رده:استان طرابلس
رده:استان‌های لیبی
رده:خلیج سرت
رده:مناطق مسکونی در استان سرت
رده:ناحیه‌ها در لیبی
بدلیس

**بـِتلیس** یا **بدلیس** یکی از شهرهای ترکیه و مرکز استان بتلیس است. این شهر یکی از شهرهای قدیمی ترکیه است و هرچند اصالت شهر ارمنی‌نشین بوده است اما مردان بزرگ کُردتبار زیادی مانند شرف‌خان بدلیسی (امیر و تاریخ‌نویس)، ادریس بدلیسی (از سرداران عثمانی در جنگ چالدران) و ابراهیم بدلیسی (از سرداران اواخر دوره عثمانی) از آن برخاسته‌اند.

## موقعیت
این شهر در شرق ترکیه و مرکز استان بیتلیس است. این شهر در ارتفاع ۱٫۵۴۵ متری، ۱۵ کیلومتری دریاچه وان، در دره شیب دار رودخانه بیتلیس، شاخه ای از دجله واقع شده است.

بیتلیس از طریق جاده به سایر مراکز شهری از جمله تاتوان در دریاچه وان، ۲۵ کیلومتری شمال شرقی و شهرهای موش (مش)، ۱۰۰ کیلومتری شمال غربی و دیاربکر، ۲۰۰ کیلومتری غرب متصل است.

## اقتصاد
اقتصاد محلی عمدتاً مبتنی بر محصولات کشاورزی است که شامل میوه، غلات و دخانیات است. صنعت نسبتاً محدود است و عمدتاً با چرم سازی، تولید محصولات تنباکو و همچنین بافندگی و رنگرزی پارچه بافت درشت سرو کار دارد.

## آب و هوا
آب و هوای بلتیس با داشتن زمستان‌های طولانی و بارش برف شدید می‌تواند شدید سرد باشد. تابستان‌ها گرم و اغلب مرطوب هستند.

## نگارخانه

پرونده:Bitlis 3685 10092012.jpg|قلعه بیتلس
پرونده:Bitlis 3766 10092012.jpg|قلعه بیتلس
پرونده:Bitlis 1394.jpg|قلعه بیتلس
پرونده:Bitlis 1417.jpg|قلعه بیتلس
پرونده:Bitlis 1349.jpg|قلعه بیتلس و بخشی از شهر
پرونده:Bitlis 1379.jpg|قلعه بیتلس و ساختمان مجاور
پرونده:Bitlis kale hill.jpg|مناره مسجد بیتلس
پرونده:Bitlis 3700 Panorama 10092012.jpg|قلعه بیتلس نمای دیوار
پرونده:Bitlis 1356.jpg|مناره مسجد
پرونده:Bitlis Ulu Camii 1663.jpg|نمای مسجد


## منابع

رده:بتلیس
رده:شهرستان‌های استان بتلیس
رده:شهرهای ارمنستان غربی
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان بتلیس
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
دیوان (ساز)

**دیوان** از جمله سازهای مضرابی است. این ساز یک ساز کُردی است. و یکی از سازهای خانواده تنبور به حساب می‌آید، که غیر از کردستان ترکیه در مناطق مختلف کردستان عراق و کردستان ایران و کردستان سوریه استفاده می‌شود و انواع خاصی از آن در مناطق مختلف کردستان ترکیه وجود دارد. دیوان سایز بزرگتر تنبور است.

## تاریخچه
این ساز بیشتر در بین مردم کردستان ترکیه (مناطق کرمانج)، کردستان ایران و کردستان عراق (شمال عراق) که زبان و فرهنگ و رسوم یکسانی و مشابهی دارند متداول می‌باشد. امروزه دیوان در بوکان، مهاباد، سنندج و کرمانشاه مورد استفاده بوده و با اینکه سابقه دیرینه در این مناطق ندارد مشتاقان فراوانی پیدا کرده‌است. دیوان در کردستان ترکیه دوستداران فراوانی دارد و برای اجرای ملودی‌های سنتی از آن استفاده می‌شود. مردم کرمانج کردستان ترکیه این ساز را تنبور می‌نامند و در این منطقه می‌توان اصیل‌ترین ملودی‌ها را از زبده‌ترین نوازندگان این ساز شنید.
## ساختار
این ساز در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود که نوع کوچک آن را "جُرا" و نوع متوسط (دسته کوتاه) را باغلاما دسته کوتاه (یا چوغور) و نوع بزرگ (دسته بلند) را در اصل دیوان می‌نامند (در ایران بین دسته کوتاه و دیوان فرقی قایل نیستند ولی تعداد دستان (پرده) های دیوان کمی بیشتر است و کاسه‌ای بزرگتر دارد) که کاسه‌ای بسیار بزرگ‌تر از سه‌تار دارد.

دسته دیوان دارای ۲۴ پرده (دستان) است. دستان‌ها جابجا می‌شوند.  

دیوان ۹ و یا ۷ سیم دارد. در نوع ۹ سیم، سیمها بصورت ۳ تایی قرار گرفته و هم بسامد (فرکانس) کوک می‌شوند. در نوع ۷ سیم، سیمها بصورت سه-دو-دو قرار می‌گیرند و هر گروه سیم هم کوک هستند. در هر دو نوع دیوان، سیمهای آخر واخوانند. 

از تعداد گوشیها ۴ گوشی روی جایگاه یا صفحه گوشیها و سه گوشی در کنار آن‌ها قرار دارند. سیم‌گیر (سیم‌بست) مشابه تار و سه تار و تنبور در منتهاالیه صفحه دیوان نصب می‌گردد. قسمت تحتانی کاسه سوراخی صوتی به قطر ۳۵ میلی‌متر دارد. دیوان با مضراب پلاستیکی نواخته می‌شود. نوازنده، موقع اجرا، انگشت میانی خود را بر کاسه طنین می‌زند.

## نوازندگان نامی
*شوان پرور
*اردال ارزنجان
*اورهان گنجه‌بای
*دیار درسیم

## پانویس

## منابع

رده:سازهای زهی
رده:سازهای موسیقی کردی
رده:سازهای زخمه‌ای
دیوان

**دیوان** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

## فرهنگ و ادبیات
* دیوان به معنی مجموعه اشعار (دفتر شعر) مانند:
** دیوان حافظ
** دیوان شمس
** دیوان ناصرخسرو
* دیوان نمایش
* دیوان (ساز) نوعی ساز مضرابی است.
* دیوان به معنی دیوها

## امور اجرایی
* دیوان به معنی دستگاه اداری (اداره و دفتر کار وزارتخانه در قدیم. به معنی دفتر محاسبه)
*دیوان‌سالاری
*دیوان (دادگاه)

## جغرافیا
* دیوان (بندر لنگه) روستایی در شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان.
* دیوان خوی روستایی در شهرستان سبزوار در استان خراسان رضوی.
*

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های بنگالی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های فارسی