گوانگ‌گه‌تو بزرگ

**امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ** (؛ (۳۷۴–۴۱۳، سلطنت ۳۹۱–۴۱۳) نوزدهمین امپراتور گوگوریو بود. نام پسامرگ کامل او به معنای «دفن‌شده در گوک‌گانگ‌سانگ، گسترش‌دهندهٔ گسترهٔ قلمرو، صلح‌آور، پادشاه والامقام» است و گاهی به اختصار «هوته‌وانگ» نامیده می‌شد. او همچنین نخستین امپراتور شرق آسیا بود که لقب بزرگ را کسب کرد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو، از نام یونگ‌ناک استفاده کرد، که به معنای «شکوه جاودان»، قدرت و استقلال امپراتوری گوگوریو بود.

او امپراتوری بسیار قدرتمندی بود که بیش از هزار و پانصد شهر مستحکم و روستای مهم از کشورهای مختلف را تصرف کرد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ موفق شد پادشاهی‌های زیادی از جمله بیریو، هویان، بکجه، شیلا، پادشاهی وا، بویوی شرقی، بویوی شمالی، خیتان، مالگال، متحدین ماهان، کنفدراسیون گایا، دانگان، اوکجو و مردم سوشن را شکست دهد و آنان را خدمتگذار خود کند. به او «ته‌وانگ په‌ها» به معنای شاه شاهان گفته می‌شد. غالباً وی را قدرتمندترین رهبر و پادشاه تاریخ کره و گوگوریو و یکی از بزرگ‌ترین پادشاهان و رهبران تاریخ شرق آسیا می‌دانند. بسیاری امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ را تأثیر گذارترین فرد در تاریخ کره خطاب می‌کنند که باعث شکوفایی تاریخ کره شد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ نزد همگان حتی کشورهای غیر کره ای محبوب می‌باشد، این به دلیلی است که وقتی او دشمنان گوگوریو را شکست می‌داد، آنان را از بین نمی‌برد بلکه آنان را مستعمره خود و برادر کوچک‌تر خود می‌خواند. تنها دو پادشاه در تاریخ کره عنوان بزرگ را دارا می‌باشند که نخستین امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ و دیگری سجونگ بزرگ است. مردم شبه جزیره کره در نسل‌های پیشین و امروزه به عنوان «**قهرمان ملی بزرگ**» به امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ احترام می‌گذارند. گوانگ‌گه‌تو بزرگ هم دوره بهرام چهارم و یزدگرد یکم ساسانی بوده است.

## تولد و پیشینه
در زمان تولد گوانگ‌گه‌تو بزرگ، گوگوریو به اندازه گذشته قدرتمند نبود. در سال ۳۷۱، سه سال قبل از تولد گوانگ‌گه‌تو بزرگ، پادشاهی کره‌ای رقیب بکجه، تحت رهبری گون‌چوگو، گوگوریو را شکست داد، پادشاه گگوگوون را کشت و پیونگ‌یانگ را غارت کرد. بکجه به یکی از قدرت‌های مسلط در شرق آسیا تبدیل شد. نفوذ بکجه به شبه جزیره کره محدود نشد، بلکه از طریق دریا تا لیائوژی و شاندونگ در چین گسترش یافت و از دولت تضعیف شده چین سابق و کیوشو در مجمع الجزایر ژاپن استفاده کرد. گوگوریو تمایل داشت از درگیری با همسایه شوم خود پرهیز کند، و در عین حال روابط سازنده ای با چین سابق، ژیان‌بی و خاقانات روران ایجاد کرد تا از خود در برابر تهاجمات آینده دفاع کند و برای تغییر ساختار قانونی و برای آغاز اطلاحات نظامی خود زمان بگذارد.

جانشین گگوگوون، سوسوریم، سیاست خارجی مماشات و آشتی با بکجه را در پیش گرفت، و بر سیاست‌های داخلی برای گسترش بودیسم در سراسر سیستم‌های اجتماعی و سیاسی گوگوریو تمرکز کرد. علاوه بر این، به دلیل شکست‌هایی که گوگوریو از بکجه و همچنین ژیان‌بی مغول اولیه متحمل شده بود، سوسوریم اصلاحات نظامی را با هدف جلوگیری از چنین شکست‌هایی در آینده ایجاد کرد. ترتیبات داخلی سوسوریم زمینه را برای گسترش گوانگ‌گه‌تو بزرگ فراهم کرد.

جانشین سوسوریم، گگوگ‌یانگ، به هویان، دولت جانشین یان سابق، در سال ۳۸۵ و بکجه در سال ۳۸۶ حمله کرد.

## سلطنت
### به قدرت رسیدن و مبارزات علیه بکجه
گوانگ‌گه‌تو بزرگ پس از مرگ پادشاه گگوگ‌یانگ در سال ۳۹۱ جانشین پدرش، شد. پس از تاجگذاری، گوانگ‌گه‌تو بزرگ نام دوره‌ای یونگناک (شادی ابدی) و عنوان ته‌وانگ (پادشاه عالی) را برگزید که معادل «امپراتور» بود، برابر با فرمانروایان چین بود.

در سامگوک ساگی (تاریخ سه پادشاهی) ثبت شده است که او در پنجمین ماه تقویم قمری در سال ۳۹۲ میلادی به تخت سلطنت نشست اما سنگ نبشته روی سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ بیان می‌کند که او در سال ۳۹۱ میلادی به تخت سلطنت نشست.

در سال ۳۹۲، گوانگ‌گه‌تو بزرگ با بیش از ۴۰٫۰۰۰ سرباز حمله به بکجه را رهبری کرد و ۱۰ شهر محصور شده را تصرف کرد. در ماه اوت، هنگامی که باکجه به مرز جنوبی گوگوریو حمله کرد، گوانگ‌گه‌تو بزرگ به ژنرال خود دستور داد تا راه آن را مسدود کند و جلوی او را بگیرد. گوگوریو، با تکیه بر پیروزی، قلعه گوانمی، یک دژ طبیعی و مکانی مهم در شمال باکجه را پس از یک محاصره ۲۰ روزه در ماه اکتبر تصرف کرد.

گوانگ‌گه‌تو بزرگ لشکرکشی بزرگی را علیه بکجه آغاز کرد و ۵۸ دژ و ۷۷ شهرک از بکجه را تصرف کرد.

دسامبر این سال پادشاه جینسا، پادشاه بکجه در گوون درگذشت و پادشاه آشین به تخت سلطنت نشست. بکجه برای بازپس‌گیری قلعه‌های از دست رفته به حملات خود به گوگوریو ادامه داد. در اوت ۳۹۳، پادشاه آشین به همراه جینمو به عنوان فرمانده خود به موکچک رسید. با این حال، از آنجایی که این یک تحریک برای شستن تحقیر بود، آنها خیلی زود عقب‌نشینی کردند. گوانگ‌گه‌تو بزرگ حملات بکجه را در دژ گوانمی در سال ۳۹۳ و در دژ سوگوک در سال ۳۹۴ میلادی دفع کرد. در سال ۳۹۴ میلادی، گوگوریو هفت دژ در مرز جنوبی خود برای دفاع در برابر تهاجم بکجه ساخت.

در پاسخ پادشاه آشین پادشاه، در سال ۳۹۳ میلادی ضد حمله ای را به گوگوریو انجام داد اما شکست خورد. با وجود جنگ جاری، گوانگ‌گه‌تو بزرگ در سال ۳۹۳ میلادی، ۹ معبد بودایی را در پیونگ‌یانگ تأسیس کرد. پادشاه آشین یک بار دیگر در سال ۳۹۴ میلادی به گوگوریو حمله کرد، اما دوباره شکست خورد. پس از متحمل شدن چندین شکست در برابر گوگوریو، ثبات سیاسی بکجه شروع به فروپاشی کرد. در سال ۳۹۵ میلادی، بکجه یک بار دیگر توسط گوگوریو شکست خورد و به سمت جنوب به پایتخت آن هان سونگ در رودخانه هان رانده شد. در سال بعد، در سال ۳۹۶، گوانگ‌گه‌تو بزرگ حمله به هان سونگ از طریق زمین و دریا، با استفاده از رودخانه هان، رهبری و بر بکجه پیروز شد. گوانگ‌گه‌تو بزرگ پایتخت بکجه را تصرف کرد و پادشاه آشین شکست خورده تسلیم او شد، یک شاهزاده و ۱۰ وزیر دولت را تسلیم کرد.

در سال ۳۹۵ میلادی، او با به اسارت گرفتن ۸٫۰۰۰ سرباز بکجه در په‌سو، پیروزی بزرگی به دست آورد. در سال ۳۹۵ میلادی، گوگوریو حمله گسترده‌ای را به بکجه آغاز کرد و ۵۸ قلعه و ۷۰۰ روستا در شمال رودخانه هان را اشغال و هان سونگ را محاصره کرد. در این زمان، پادشاه آشین تسلیم شد و گفت: «من برای همیشه برده تو خواهم بود.» او برادر کوچکتر پادشاه آشین و ده نفر از وزرای بکجه را به عنوان گروگان گرفت و به خانه بازگشت.

### فتوحات شمال
در سال ۳۹۵ میلادی، در حالی که لشکرکشی او علیه بکجه به سمت جنوب ادامه داشت، گوانگ‌گه‌تو بزرگ برای حمله به خیتان و همین‌طور قبایلی از مالگال به سمت غرب در رود لیائو، سفری انجام داد و ۳ قبیله و ۶۰۰ تا ۷۰۰ اردوگاه را نابود کرد. در سال ۳۹۸ میلادی، گوانگ‌گه‌تو بزرگ مردم سوشن را در شمال شرقی تسخیر کرد، که اجداد تونگوسی، جورچن‌ها و منچوها بودند.

در سال ۴۰۰ میلادی، در حالی که گوانگ‌گه‌تو بزرگ با نیروهای بکجه، گایا و پادشاهی وا در شیلا اشغال شده بود، هویان، که توسط قبیله مورنگ در لیائونینگ کنونی تأسیس شد، به گوگوریو حمله کرد. گوانگ‌گه‌تو بزرگ سربازان ژیان‌بی را دفع کرد. در سال ۴۰۲ میلادی، گوانگ‌گه‌تو بزرگ تلافی کرد و دژ مهمی به نام «سوجون» در نزدیکی پایتخت هویان را فتح کرد. در سال ۴۰۵ و دوباره در سال ۴۰۶ میلادی، بعداً سربازان هویان به قلعه‌های گوگوریو در لیائودونگ حمله کردند، اما هر دو بار شکست خوردند. گوانگ‌گه‌تو بزرگ تمام لیائودونگ را فتح کرد. با فتح لیائپدونگ، گوانگ‌گه‌تو بزرگ قلمرو باستانی گوجوسان را بازیابی کرد، فتوحات او باعث ترس کشورهای چینی اطراف گوگوریو شد به طوری که کشور چینی وی شمالی پس فتح کامل هویان توسط گوانگ‌گه‌تو بزرگ به‌طور کامل تسلیم و مطیع گوگوریو شد. گوگوریو تا اواسط اواخر قرن هفتم لیائودونگ را کنترل کرد.

در سال ۴۰۷ میلادی، گوانگ‌گه‌تو بزرگ ۵۰٫۰۰۰ سرباز متشکل از پیاده‌نظام و سواره نظام را اعزام کرد و پیروزی بزرگی به دست آورد و نیروهای دشمن را کاملاً نابود کرد و حدود ۱۰٫۰۰۰ زره و تجهیزات جنگی بی شمار را غارت کرد. حریف را می‌توان به عنوان هویان، بکجه یا وا تفسیر کرد.

در سال ۴۱۰ میلادی، گوانگ‌گه‌تو به بویو در شمال شرقی حمله کرد.

برخی از محققان معتقدند که بویوی شرقی در آن زمان یک دولت تابع گوگوریو بود و با فتح بویوی شرقی به‌طور کامل نابود شد. علاوه بر این، استدلالی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه سابقه فتح ۶۴ دژ و ۱۴۰۰ روستا، که عموماً به عنوان دستاورد زندگی گوانگ‌گه‌تو بزرگ تفسیر می‌شود، نتیجه نابودی کامل بویوی شرقی با مطیع کردن پنج آپنو یا هر پنج لشکر بویوی شرقی بوده است.

### مبارزات جنوب
در سال ۴۰۰، شیلا، پادشاهی دیگر کره در جنوب شرقی شبه جزیره کره، از گوگوریو برای دفع تهاجم متفقین توسط بکجه، گایا و پادشاهی وا درخواست کمک کرد. گوانگ‌گه‌تو بزرگ ۵٫۰۰۰ سرباز فرستاد و ائتلاف دشمن را نابود کرد. پس از آن، گوانگ‌گه‌تو بزرگ بر شیلا به عنوان یک سوزرین تأثیر گذاشت، و گایا رو به زوال گذاشت و هرگز بهبود نیافت. در سال ۴۰۲ میلادی، گوانگ‌گه‌تو بزرگ شاهزاده شیلسونگ را که از سال ۳۹۲ میلادی به عنوان یک گروگان سیاسی در گوگوریو اقامت داشت، به خانه شیلا بازگرداند و او را به عنوان پادشاه شیلا منصوب کرد

در سال ۴۰۴، گوانگ‌گه‌تو بزرک حمله پادشاهی وا را در مرز جنوبی منطقه ای که زمانی فرمانداری دایفنگ بود شکست داد و تلفات زیادی به دشمن وارد کرد.

### امور داخلی کشور
امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ همچنین بر امور داخلی تمرکز داشت. او اهمیت زیادی برای پیونگ‌یانگ قائل بود و در سال ۳۹۳ میلادی، ۹ معبد در پیونگ‌یانگ تأسیس کرد. در سال ۳۹۹ میلادی، خود امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ از پیونگ‌یانگ بازدید کرد. احتمالاً هدف، مجازات بکجه، وا و گایا بوده است. در سال ۴۰۹ میلادی او ۶ دژ، از جمله دژ دوکسان، در بخش شرقی کشور ساخت، مردم پیونگ‌یانگ را به آنجا منتقل کرد و سپس دوباره به جنوب سفر کرد. او همچنین تلاش‌هایی برای نگهداری از مقبره‌های سلطنتی پادشاهان گذشته انجام داد و وصیت‌نامه‌ای به پسرش امپراتور جانگسو سپرد تا سیستم نگهبانان مقبره را مجدداً سازماندهی و اجرا کند. به دلیل این وضعیت داخلی، سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ در ستایش آن می‌نویسد:

### جزئیات تمام نبردها
امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ در تاریخ، امپراتوری بسیار موفق بود. دوران سلطنت او مرحله مهمی در توسعه گوگوریو بود. او به بویو در شمال حمله کرد و آن را مجبور به تسلیم نمود، او لیائودونگ در غرب را اشغال کرد و رؤیای بیش از دوازده نسل از امپراتوران گوگوریو را محقق ساخت؛ او بکجه را در جنوب فتح کرد و قدرت گوگوریو را به حوضه رودخانه هان آورد. در دوران سلطنت او بود که گوگوریو به اوج قدرت خود رسید. در همان دوره ژاپن باید تحت حکومت به اصطلاح پنج پادشاه وا می‌بود به دلیل نیازهای توسعه سیاسی گوگوریو و وا هر دو می‌خواستند موقعیت مسلطی در شبه‌جزیره کره ایجاد کنند و بنابراین رقابتهای سیاسی و حتی جنگهای نظامی بسیاری را آغاز کردند. از طریق مداخله نظامی امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ تلاشهای ژاپن برای به دست گرفتن کنترل شیلا بارها خنثی شد و این امر سهم مهمی در تثبیت سلطه گوگوریو بر شبه‌جزیره کره و از بین بردن نفوذ ژاپن در شبه‌جزیره کره داشت و بدین ترتیب الگوی شبه‌جزیره کره را در اوایل قرن پنجم تعیین کرد.

در سال ۳۹۵ میلادی، او شخصاً ارتش بزرگی را برای حمله به بِیلی رهبری کرد، سه قبیله را نابود کرد و ششصد یا هفتصد اردوگاه و تعداد بی‌شماری گاو، اسب و گوسفند را به غنیمت گرفت. سال بعد، او شخصاً ارتش بزرگی را برای تصرف ۵۸ شهر و ۷۰۰ روستای بکجه رهبری کرد. پادشاه بکجه هزار مرد و هزار تکه پارچه نفیس تقدیم کرد و دوباره خراجگزار گوگوریو شد. در سال ۴۰۰ میلادی، او ۵۰٫۰۰۰ پیاده‌نظام و سواره نظام را برای نجات شیلا به جنوب فرستاد و دزدان دریایی ژاپنی را شکست داد.

در سال ۳۹۲ میلادی، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شخصاً ارتش خود را برای حمله به بکجه رهبری کرد و ده دژ بکجه را تصرف نمود. پادشاه آشین در ابتدا قصد داشت از این فرصت برای نابودی گوگوریو استفاده کند، اما در سال ۳۹۳ میلادی توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شکست خورد. در سال ۳۹۴ میلادی، پادشاه آشین دوباره به گوگوریو حمله کرد، اما باز هم توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شکست خورد. از آنجایی که پادشاه آشین بارها توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شکست خورد، اوضاع سیاسی در بکجه شروع به ناپایداری کرد. در سال ۳۹۵ میلادی، ارتش گوگوریو به هان سونگ پایتخت بکجه رسید و ارتش بکجه را شکست داد و ۸٫۰۰۰ سرباز بکجه را کشت.

سال بعد، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شخصاً نیروی دریایی را برای حمله به هان سونگ از دریا و رودخانه هان هدایت کرد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ با شیوه حرفه‌ای به پادشاه آشین حقه زد و اورا به اشتباه انداخت، پادشاه آشین در ابتدا فکر می‌کرد که امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ قصد حمله از خشکی را دارد، بنابراین او کاملاً برای حمله گوگوریو آماده نبود. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ به راحتی بکجه را شکست داد و ۵۸ دژ آن را تصرف کرد. پادشاه آشین تسلیم شد و برادرانش را به عنوان گروگان به امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ تحویل داد. گوگوریو سرانجام کنترل شبه‌جزیره کره را از بکجه پس گرفت.

پس از آنکه «مورونگ بائو» به تخت سلطنت هویان نشست، قدرت ملی کشور به اندازه قبل قوی نبود. نگرش دیپلماتیک خوب امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ نسبت به هویان در روزهای اولیه و منافع مسلم آن در شبه‌جزیره کره باعث شد که هویان برتری منطقه‌ای خود را به رسمیت بشناسد. با این حال، از آنجا که امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ نگرشش اتحاد با هویان نبود به گسترش قلمرو ادامه داد، رابطه بین دو طرف دچار اختلاف شد. در سال ۳۹۹ میلادی، هویان» حمله‌ای را آغاز کرد. مورونگ شنگ شخصاً ۳۰٫۰۰۰ سرباز را برای حمله رهبری کرد. در آن زمان، در مقایسه با گوگوریو، هویان هنوز مزایای خاصی داشت. اما باز هم امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ قاطعانه هویان را شکست داد.

در سال ۴۰۰ میلادی، هویان دوباره به گوگوریو حمله کرد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ به سرعت مقابله کرد و بیشتر سرزمین‌های اشغال شده توسط هویان را بازپس گرفت. در سال ۴۰۲ میلادی، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ دوباره به هویان حمله کرد و ضربهٔ ویرانگری به آن وارد نمود.

در سال ۴۰۴ میلادی، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ حمله‌ای قدرتمند آغاز کرد و کل لیائودونگ را فتح کرد.

مورونگ شی بیکار ننشست و حمله گوگوریو را تماشا نکرد. در سال ۴۰۵ میلادی، مورونگ شی از رودخانه لیائو عبور کرد تا به گوگوریو حمله کند، اما توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شکست خورد. سال بعد، هویان دوباره به گوگوریو حمله کرد، اما باز هم توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شکست خورد. دولت هویان سرانجام در سال ۴۰۷ میلادی نابود شد و ژنرال‌های هان، «فنگ با» و «فنگ هونگ»، جایگزین هویان شده و یان شمالی را تأسیس کردند.

سپس امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ حمله‌ای را علیه ژیان‌بی و خیتان واقع در مغولستان داخلی امروزی چین آغاز کرد و خیتان را مجبور به تسلیم نمود در این برهه گوگوریو شبه‌جزیره لیائودونگ را کنترل می‌کرد و در آن منطقه بنای یادبودی را ساخت. تا اواخر سده هفتم میلادی این بنا توسط نیروهای مشترک تانگ و شیلا در جریان حمله به شیلا ویران نشد، سپس بعد از آن شیلا و تانگ این بنا را از بین بردند.

در سال ۴۱۰ امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ حمله به بویوی شرقی را آغاز کرد. بویوی شرقی حریف امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ نشد و پس از شکست‌های فراوان تسلیم گوگوریو شد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ ۶۴ دژ و ۱۴۰۰ روستا را در بویو شرقی فتح کرد. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ همچنین قبایل مالگال و آینو را در شمال فتح کرد و آنها را مطیع خود ساخت.

قلمرو شمالی گوگوریو درگیر درگیری بین خیتان و گوگوریو بود ثبت شده است که در سپتامبر اولین سال سلطنت امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ در سال ۳۹۲ میلادی او یک لشکر کشی شمالی علیه خیتان‌ها انجام داد، ۵۰۰ مرد و زن را اسیر کرد و همچنین ۱۰٫۰۰۰ غیرنظامی به دام افتاده را برای بازگشت استخدام کرد تا جلوی تهاجم خیتان‌ها را بگیرد و از امنیت مرز شمالی محافظت کند. در سال ۳۹۵ میلادی امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شخصاً ارتش بزرگی را برای فتح پیلی رهبری کرد از فوشان گذشت به یانشویی رسید سه قبیله و ششصد یا هفتصد اردوگاه را نابود کرد و تعداد گاو اسب و گوسفند بی شمار بود. بیلی باید یک قبیله خیتان باشد که در کانگپینگ، فاکو و ژانگوو در غرب رودخانه لیائوهه واقع شده و توسط رودخانه لیائوهه از مرز شمالی گوگوریو جدا شده است. باستان شناسان بر این باورند که شهر کوهستانی شیتایزی در کرانه شمالی مخزن چیپانشان در قسمت بالایی رودخانه پوهه در شمال شرقی شنیانگ، قرار دارد.

شهر کوهستانی کوئیچنبائو در کرانه شمالی رودخانه شونهه در جنوب شرقی شهر تیلینگ و شهر کوهستانی نگزیشان در کرانه راست رودخانه لیانگشویی نیانیان مطالب ساخه ای از رودخانه چینگهه در شهرستان شیفنگ، شهرهای کوهستانی هستند که همگی توسط گوانگ‌گه‌تو بزرگ تصرف شدند.

در سال ۴۰۰ میلادی، شیلا به دلیل حمله اتحاد بکجه، وا و گایا، از گوگوریو درخواست کمک کرد. در همان سال، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ ۵۰٫۰۰۰ سرباز را برای شکست دادن وا و گایا فرستاد. شیلا و گایا دست نشانده گوگوریو شدند. در سال ۴۰۱ میلادی، امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ، کیم شیلسونگ شاهزاده شیلا را که توسط گوگوریو گروگان گرفته شده بود، به عنوان نشانه‌ای از دوستی به شیلا بازگرداند. با این حال، ارتش گوگوریو از شیلا عقب‌نشینی نکرد و به کنترل شیلا ادامه داد.

در طول سلطنت امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ، بخش جنوبی شبه‌جزیره کره از تهاجم پادشاهی وا در امان ماند. با افزایش تعداد مهاجران به سرزمین اصلی ژاپن، سفیر آچی تلاش کرد تا از طریق دریا با دودمان‌های سرزمین اصلی چین روابط دیپلماتیک برقرار کند و کشتی‌های دیپلماتیک او به سمت دودمان جین شرقی حرکت کردند. امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ بارها کشتی‌های جنگی را برای رهگیری آنها در دریا فرستاد و آنان را قاطعانه شکست داد.

در سال ۴۰۹ میلادی، در پاییز ماه هفتم سال شش شهر از جمله دونگدوکسان ساخته شد و مردم پیونگ‌یانگ به مکان‌های دیگری منتقل شدند؛ در ماه هشتم، امپراتور گوانگ‌گه‌تو به سفری به جنوب رفت. دژ هاکسونگسان در شهرستان آنبیون (استان گانگوون امروزی)، یکی از شش شهری است که توسط امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ ساخته شده است. مکانی که امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ در سفر خود به جنوب به آنجا رفت، محل سابق «دونگ یه» بود که اکنون استان گانگوون نامدارد است.

در سال ۳۹۹، بکجه و وا به‌طور مشترک به شیلا حمله کردند. سیلا از گوگوریو کمک خواست.

در سال ۴۰۰ میلادی، گوگوریو قبیله وا را از شیلا و بخش جنوبی شبه جزیره کره بیرون راند.

در سال ۴۰۴، گوگوریو بار دیگر دزدان دریایی ژاپنی را که از دریا حمله کرده بودند، شکست داد.

در سال ۴۱۴، پادشاه جانگسو ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو را برای ثبت دستاوردهای خود برپا کرد. این امر اطلاعات ارزشمندی را برای نسل‌های آینده فراهم می‌کند تا تاریخ را درک کنند. با این حال، ستون یادبود پادشاه گوانگ‌گه‌تو رویدادهای زیر را نیز در رابطه با وا ثبت کرده است.

پس از به تخت نشستن پادشاه گوانگ‌گه‌تو نبرد برای برتری در شبه جزیره کره دوباره آغاز شد نبرد در این دوره را می‌توان تقریباً به دو مرحله تقسیم کرد مراحل اولیه و مراحل پایانی مرحله اول هنوز عمدتاً رویارویی بین گوگوریو و باکجه بود در ماه ژوئیه سالی که او به تخت سلطنت نشست (۳۹۱) پادشاه گوانگ‌گه‌تو به جنوب لشکرکشی کرد و بیش از ده شهر باکجه را فتح کرد و جنگ بین گوگوریو و باکجه را دوباره شعله‌ور ساخت. در اکتبر همان سال شهر مهم از باکجه دوباره تصرف شد. این نبرد تعادل بین دو طرف را برهم زد و حتی نقطه ضعف قبلی گوگوریو را از بین برد. از آن به بعد، کفه ترازوی جنگ به نفع گوگوریو سنگین شد. در ماه اوت دومین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۳۹۲) باکجه به جنوب حمله کرد و پادشاه به ژنرال‌هایش دستور داد تا آن را دفع کنند؛ در ژوئیه سال سوم (۳۹۳)، باکجه حمله کرد و پادشاه ۵۰۰۰ سواره نظام زبده را برای شکست دادن آن رهبری کرد و قاطعانه بکجه را شکست داد و مهاجمان باقیمانده شبانه فرار کردند، در اوت سال چهارم (۳۹۴) پادشاه با بکجه در کنار رودخانه پائه جنگید و آن را شکست داد و بیش از ۸۰۰۰ اسیر گرفت. در سال ششم (۳۹۶) پادشاه گوانگ‌گه‌تو شخصاً نیروی دریایی را برای حمله به کشور باقی مانده رهبری کرد… و ۵۸ شهر و ۷۰۰ روستا را تصرف کرد. او برادر پادشاه و ده وزیر باقی مانده را دستگیر کرد و به پایتخت بازگشت. پس از چندین نبرد بکجه ضربه سنگینی را متحمل شد. از آن به بعد گوگوریو برتری نظامی مطلق خود را در شبه جزیره کره برقرار کرد و این برتری را تا زمان انقراض خود حفظ کرد با قضاوت بر اساس اسناد و مدارک تاریخی باستانی موجود مانند کتیبه‌های روی لوح‌های برنزی و سنگی از چین کره جنوبی و ژاپن هیچ فرد یا سرباز ژاپنی در جنگ لیجی قبل از دهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو ۴۰۰ میلادی حضور نداشته است؛ یعنی در این دوره هدف اصلی تهاجم ژاپن سیلا بود که نسبتاً به آن نزدیک بود اگرچه تمام تلاش خود را کرد تا از جنگ لیجیانگ برای اعمال فشار سیاسی بر بکجه استفاده کند اما هنوز مستقیماً نیروهایی را برای مداخله در جنگ بین گوگوریو و بکجه اعزام نکرده بود.

در مرحله دوم، جنگ گئونگ‌زی در دهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۰۰) آغاز جنگ با ژاپن را رقم زد. در آن سال، ژاپن از سال‌های جنگ بین گوگوریو و باکجه برای تشدید تهاجم خود به شیلا استفاده کرد. شدت عملیات نظامی آن به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده بود. ژاپنی‌ها مرز (سیلا) را پر کردند، به شهرها هجوم آوردند و مردم را به بردگی گرفتند. به دلیل بحران ملی، پادشاه نِمول از شیلا مجبور شد از گوگوریو درخواست کمک کند. پادشاه گوانگ‌گه‌تو از این فرصت برای گسترش نفوذ سیاسی گوگوریو استفاده کرد، بنابراین به درخواست گوگوریو، نیروهایی را برای نجات شیلا فرستاد. در این نبرد، ژاپنی‌ها شکست خوردند و ارتش ژاپن در سیلا منهدم شد. از این نقطه به بعد، ژاپن شروع به درگیری نظامی مستقیم با گوگوریو کرد. در چهاردهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۰۴)، ژاپنی‌ها به مرز دایفانگ حمله کردند. وانگ چوانگ می‌خواست تانگ چی را متوقف کند، اما دزدان دریایی ژاپنی شکست خوردند و تعداد بی‌شماری از آنها کشته شدند. در هفدهمین سال (۴۰۷)، پادشاه گوانگ‌گه‌تو «به ۵۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام و سواره نظام دستور داد. ارتش سلطنتی در نبردی گسترده جنگید و تمام دشمنان را کشت. آنها بیش از ۱۰٬۰۰۰ زره و تدارکات و تجهیزات نظامی بی شماری را به غنیمت گرفتند. پادشاه گوانگ‌گه‌تو به منظور تنبیه بکجه به دلیل اتحاد مخفیانه‌اش با ژاپن، بار دیگر نیروهایی را برای جنگ علیه بکجه و ارتش ژاپن به جنوب فرستاد و ضربه سنگین دیگری به آنها وارد کرد. در این دوره، ژاپن شروع به مداخله مستقیم در مبارزات نظامی در شبه جزیره کره کرد. با این حال، پس از چندین حمله از سوی پادشاه گوانگ‌گه‌تو از گوگوریو، شکست‌های پی در پی را متحمل شد و نتوانست جایگاهی در شبه جزیره کره به دست آورد.

اتحاد بکجه با وا یک استراتژی سیاسی بود که آن را اتخاذ کرد، زیرا در جنگ علیه گوگوریو برتری خود را از دست داده بود. از اواسط قرن چهارم، بکجه و گوگوریو اساساً برتری نظامی خود را در مبارزه برای قلمرو و هژمونی حفظ کرده بودند تا اینکه پادشاه گوانگتو به تخت سلطنت نشست. در جنگ شش ساله از سینمائو (۳۹۱) تا بینگشن (۳۹۶)، پادشاه گوانگ‌گه‌تو زوال گوگوریو را از بین برد و موازنه جنگ را به نفع خود تغییر داد. پادشاه آسین از باکجه «هزار مرد و زن و هزار تکه پارچه نفیس پیشکش کرد» و مجبور شد قسم بخورد که «از این به بعد، برای همیشه برده خواهم بود». برای ادامه جنگ برای هژمونی، روابط دیپلماتیک با ژاپن برقرار شد که سخت تلاش می‌کرد در شبه جزیره دخالت کند. از مدخل مربوط به پادشاه آسین در «سوابق سه پادشاهی: وقایع‌نگاری بکجه»، می‌دانیم که در ماه مه سال بینگشن (۳۹۶)، بکجه شروع به تشکیل اتحاد با واکرد و شاهزاده خود، چئونجی، را به عنوان گروگان به وا فرستاد.

دو کشور ژاپن و بکجه پس از شورش در وا در ۴۰۰ میلادی، روابط دیپلماتیک برقرار کردند و یک اتحاد سیاسی و نظامی منعقد نمودند. در نهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۳۹۹)، گوگوریو متوجه شد که «بایکان سوگند خود را نقض کرده و با ژاپنی‌ها صلح کرده است». در حالی که پادشاه گوانگ‌گه‌تو در حال بازرسی از پیونگ یانگ بود، پادشاه نئمول از شیلا فرستاده‌ای فرستاد تا به پادشاه گوانگ‌گه‌تو گزارش دهد که ژاپنی‌ها مرزهای خود (سیلا) را اشغال کرده‌اند، به شهرها حمله کرده‌اند و از بردگان به عنوان غیرنظامی استفاده می‌کنند. شیلا چاره‌ای جز بازگشت به پادشاه و درخواست کمک» از پادشاه گوانگتو نداشت. شاه گوانگ‌گه‌تو مهربان بود و وفاداری او را ستود، بنابراین فرستاده‌ای فرستاد تا نقشه پنهانی را به او بگوید. این نشان می‌دهد که شیلا به دلیل شرایط مجبور به تسلیم شدن در برابر گوگوریو شده بود و پادشاه گوانگتو نیز موافقت کرد که به شیلا در جنگ علیه ژاپنی‌ها کمک کند. به دلیل ضربه سنگینی که در سال قبل از بینگشن (۳۹۶) به بکجه وارد شده بود، جبهه لیجیانگ نسبتاً پایدار بود و پادشاه گوانگتو توانست دستان خود را برای حمایت از شیلا آزاد کند. در دهمین سال سلطنت پادشاه گوانگتو، سال چنگ‌زی (۴۰۰)، او ارتشی متشکل از ۵۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام و سواره نظام را برای نجات شیلا فرستاد. این نبرد به وضوح در کتیبه پادشاه گوانگتو شرح داده شده است.

در دهمین سال سلطنت چنگزی، او به ۵۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام و سواره نظام دستور داد تا شیلا را نجات دهند. از شهر نانجو گرفته تا شهر سیلا، ژاپنی‌ها همه جا بودند. به محض رسیدن نیروهای دولتی، دزدان دریایی ژاپنی عقب‌نشینی کردند. آنها آنها را از وابی تا شهر رناگارا تعقیب کردند و شهر بلافاصله تسلیم شد. سربازان پادگان آنلو شهر شیلا را تصرف کردند. یانچنگ پر از ژاپنی است. ژاپنی‌ها شکست خوردند و نوزده نفر از مردم شهر از پیروی از آنها خودداری کردند. سربازان پادگان آنلو شهر را پر کردند. آنها کسانی بودند که

در این نبرد، گوگوریو سه بار با ارتش ژاپن جنگید و هر بار پیروز شد. با شروع لشکرکشی گِنگ‌زی در دهمین سال سلطنت پادشاه گوانگتو (۴۰۰)، ژاپن و گوگوریو یک رویارویی نظامی مستقیم را آغاز کردند. اما نتیجه جنگ باعث شد ژاپن ثمره تلخ شکست را متحمل شود و همچنین به قدرت گوگوریو پی ببرد. با درس‌هایی که از شکست لشکرکشی چنگزی گرفته شد، ژاپن به تدریج به روشنی دریافت که بزرگ‌ترین مانع برای حمله به شیلا، نه باکجه، بلکه گوگوریو قدرتمندتر است؛ بنابراین، حذف گوگوریو، این مانع بزرگ، فوری‌ترین استراتژی ژاپن است. از این طریق، ژاپن به‌طور فعال روابط خود را با بکجه تقویت کرد. پس از شورش در وا، تبادلات بین ژاپن و بکجه نزدیک‌تر شد. در ماه مه یازدهمین سال سلطنت پادشاه آسین (۴۰۱)، فرستادگانی برای درخواست مرواریدهای بزرگ به وا فرستاده شدند. در فوریه سال دوازدهم (۴۰۲)، فرستادگانی از وا رسیدند و پادشاه با سخاوت فراوان از آنها استقبال و تبریک گفت. این امر اتحاد بیشتر بین دو کشور را تثبیت کرد. پس از تقریباً چهار سال آماده‌سازی دقیق، دربار یاماتو تلاش کرد تا انتقام تحقیر شورش در وا را بگیرد؛ بنابراین در سال جیاچن (۴۰۴)، ابتکار عمل را برای حمله به دست گرفت و با بکجه متحد شد تا به منطقه شهرستان دایفانگ در جنوب گوگوریو حمله کند.

(در چهاردهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۰۴)، ژاپنی‌ها شورش کردند و به مرز دایفانگ حمله کردند. آنها به سربازان باقی مانده در شیچنگ پیوستند و کشتی‌هایشان را به شهر متصل کردند. پادشاه گوانگ‌گه‌تو سربازان را برای جنگ با آنها رهبری کرد و در پینگ‌رانگ با آنها روبرو شد. پادشاه گوانگ‌گه‌تو نیروهایش را برای رهگیری و از پا درآوردن دزدان دریایی ژاپنی رهبری کرد. دزدان دریایی ژاپنی شکست خوردند و تعداد بی‌شماری از آنها کشته شدند.

با این حال، پادشاه گوانگ‌گه‌تو بار دیگر ضربه سنگینی به اتحاد وا-جی وارد کرد. این شکست باعث شد دو کشور متوجه شوند که برای مقابله و از بین بردن گوگوریو قدرتمند، باید با هم متحد شوند و یک اتحاد سیاسی و نظامی پایدار تشکیل دهند. در چهاردهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۰۴)، نیروهای باقیمانده واتونگ به دایفانگ حمله کردند. در سال بعد (۴۰۵)، پادشاه آسین از باکجه درگذشت و ولیعهد چئونجی از آسین که در وا گروگان گرفته شده بود، به کشور خود بازگشت و «در حالی که پادشاه وا توسط صد سرباز اسکورت می‌شد» بر تخت سلطنت نشست. این دو رویداد، تأسیس رسمی اتحاد وا-جی را رقم زدند. اگرچه پس از آن هیچ سابقه‌ای از جنگ بین لی و ژاپن در ستون یادبود پادشاه گوانگ‌گه‌تو وجود ندارد، اما همچنان می‌توانیم ادامه جنگ را از کتاب سامگوک ساگی: وقایع‌نگاری باکجه مشاهده کنیم. در چهارمین سال سلطنت سیلسئونگ، پادشاه شیلا (۴۰۵)، «در آوریل تابستان، سربازان ژاپنی به قلعه میونگهوا حمله کردند، اما بدون موفقیت بازگشتند. در سال ششم (۴۰۷)، در ماه مارس بهار، ژاپنی‌ها به شرق حمله کردند و در ژوئن تابستان، دوباره به جنوب هجوم آوردند. می‌توان مشاهده کرد که ژاپن پس از دو بار شکست خوردن از گوگوریو، هنوز از آزار و اذیت شیلا دست نکشیده بود و در این زمان شیلا هنوز باید به حمایت گوگوریو متکی می‌بود. در یازدهمین سال سلطنت پادشاه سیلسئونگ، ژاپنی‌ها با شاهزاده نائمول صلح کردند و او را در گوگوریو گروگان گرفتند. این نشان دهنده رابطه نزدیک وا و سیلا در آن زمان است.

پس از ۲۲ سال جنگ و مدیریت توسط پادشاه گوانگ‌گه‌تو، او بکجه و شیلا را مجبور کرد تا سلطه منطقه‌ای او را به رسمیت بشناسند، موقعیت غالب گوگوریو را در شبه جزیره کره تثبیت کرد و تلاش‌های متعدد ژاپن برای حمله به شیلا و دخالت در شبه جزیره را دفع کرد. در بیست و دومین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۱۲)، پادشاه گوانگ‌گه‌تو درگذشت و جنگ برای برتری بین گوگوریو و ججو موقتاً فروکش کرد. تا نیم قرن بعد، گوگوریو دوباره به سمت جنوب حرکت کرد و جنگ را از سر گرفت. در یازدهمین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۴۰۱)، پادشاه گوانگ‌گه‌تو شاهزاده شیلا، سیلسونگ، را که توسط گوگوریو بازداشت شده بود، به عنوان نشانه‌ای از دوستی به شیلا بازگرداند. با این حال، ارتش گوگوریو از شیلا عقب‌نشینی نکرد و به کنترل شیلا ادامه داد. در طول سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو، بخش جنوبی شبه جزیره کره از تهاجم امپراتوری وا در امان ماند. با افزایش تعداد مهاجران به سرزمین اصلی ژاپن، سفیر آچی تلاش کرد تا از طریق دریا با سلسله‌های سرزمین اصلی چین روابط دیپلماتیک برقرار کند و کشتی‌های دیپلماتیک او به سمت سلسله جین شرقی حرکت کردند. کشتی‌های جنگی فرستاده شده توسط پادشاه گوانگ‌گه‌تو بارها در دریا رهگیری شدند.

## گسترش بودیسم
گوانگ‌گه‌تو بزرگ، به امور داخلی کشور رسیدگی‌های زیادی انجام داد، و از همین رو در سال سوم پادشاهی(۳۹۳)، ۹ معبد از جمله معبد کوانگ‌بوپسا در پیونگ یانگ ساخت، و تا حد بسیاری به گسترش بودسیم مانند عمویش پادشاه سوسوریم پرداخت. در آن زمان، معابد صرفاً سازه‌های بودایی مانند امروز نبودند، بلکه مانند جویبو و دبی‌وون معباد گوریو، در مدیریت رفاه اجتماعی نیز نقش داشتند.

## رِوایش جابه‌جایی پایتخت
بسیاری از مردم بر این باورند که امپراتور جانگسو انتقال پایتخت به پیونگ‌یانگ را آماده و اجرا کرد، اما سوابق نشان می‌دهد که انتقال پایتخت به پیونگ‌یانگ در زمان سلطنت امپراتوری گوانگ‌گه‌تو بزرگ در حال آماده شدن بوده است. گوانگ گه‌تو بزرگ معابد زیادی در پیونگ‌یانگ ساخت، و در متونی از جمله سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ نشان می‌دهد، وی بارها به پیونگ‌یانگ سفر کرده و از آنجا دیدن، و مقدمات جابه‌جایی پایتخت را فراهم کرده است، از این رو است که می‌توان گفت، برنامه‌ریزی و فراهم ساختن شرایط برای جابه‌جایی پایتخت، مربوط به گوانگ‌گه‌تو بزرگ است.

## ایجاد جهان‌بینی مستقل
در طول سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ، به نظر می‌رسد که جهان‌بینی مستقل به سبک گوگوریو، که نمایانگر ایده «فرزندان بهشت» و توجیه‌کننده اقتدار سلطنتی بود، تکمیل شد. این جهان‌بینی همچنین به خوبی در ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ، بیان شده است.

با نگاهی به کتیبه، ایالت‌های یه‌مَک مانند بکجه، شیلا و دونگ‌بویو به عنوان بخشی از جهان گوگوریو در نظر گرفته می‌شدند و دست نشاندگانی بودند که باید به گوگوریو خراج می‌پرداختند. هنگامی که شیلا مورد حمله قرار گرفت، گوگوریو به کمک آمد و هنگامی که بکجه از دستور گوگوریو منحرف شد، گوگوریو این انحراف را سرکوب کرد و آن را در مسیر درست هدایت کرد. از سوی دیگر، این کتیبه سرکوب وحشیانه نیروهای خارجی مانند پایریو (بیریو)، سوشن، یان جدید و پادشاهی وا را نشان می‌دهد که آغاز آگاهی از اتحاد سه پادشاهی را نشان می‌دهد. به یک معنا، می‌توان آن را به عنوان «نمادی از اتحاد ملی» نیز در نظر گرفت.

در واقع، پس از امپراتور گوانگ‌گه‌تو، مردم گوگوریو شروع به نامیدن خود به عنوان قوم سامهان و جذب شدن در نژاد هان کردند و شیلا نیز تحت تأثیر فرهنگ گوگوریو جذب شد و حس همگنی که آنها را از چین و ژاپن متمایز می‌کرد، قوی‌تر شد. این امر منجر به اتحاد شیلا و گوریو در قالب سه پادشاهی شد. قدیمی‌ترین سندی که اسطوره تأسیس گوگوریو را که امروزه به‌طور گسترده از آن آگاه هستیم، منتقل می‌کند، کتیبه روی ستون یادبود پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ است.

## بِه‌سازی راژمان آرامگاه‌داران
سیستم آرامگاه‌داران از نگرانی از نابودی آرامگاه‌داران، آرامگاه‌های سلطنتی گوگوریو تأسیس شد. به نظر می‌رسد که این امر صرفاً به دلیل نگرانی برای آرامگاه‌داران نبود، بلکه برای جلوگیری از حوادث مشابه، مانند نبرد هواندوسئونگ در نوامبر دوازدهمین سال سلطنت پادشاه گوگوکوون (۳۴۲)، که در آن آرامگاه پادشاه میچون توسط مورونگ هوانگ از سلسله یان سابق غارت و جسد او دزدیده شد، نیز وجود داشت. سیستم آرامگاه‌داران توسط پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ تأسیس شد.

****

وقتی پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ، کسی که سرزمین را گشود و افق‌ها را گسترش داد، زنده بود، آموزه‌ای داد که می‌گفت: «پادشاهان نیاکان فقط دور و نزدیک را می‌دانستند.» ساکنان قدیمی ساکن، من فقط کسانی را آوردم که قرار بود از آرامگاه. ها محافظت کنند و مراسم را انجام دهند، اما نگرانم که این افراد به تدریج رو به زوال بروند. پس از مرگم، برای اطمینان از آرامش آرامگاه‌ام، فقط کره‌ای‌ها و مردم یی را که شخصاً هنگام گشت و گذار برای محافظت و انجام مراسم جمع‌آوری کرده بودم، بیاورم. همان‌طور که پادشاه گفت، من ۲۲۰ خانواده از مردم هان و یی را برای انجام مراسم آوردم. با این حال، نگران بودم که این کره‌ای‌ها و مردم یی ممکن است مراسم آرامگاه را ندانند، بنابراین ۱۱۰ خانواده دیگر از مردم قدیمی را آوردم. با ترکیب خانواده‌های آرامگاه جدید و قدیمی، ۳۰ خانواده از گی‌یون و ۳۰۰ خانواده از گان‌یون وجود دارد که در مجموع ۳۳۰ خانواده می‌شود. از زمان اجداد، بناهای سنگی در آرامگاه‌ها ساخته نشده بودند، بنابراین عناوین سلطنتی نگهبانان آرامگاه با هم مخلوط شدند.

تنها پادشاه گوکگانگسانگ گوانگ‌گه‌تو گیونگهو دستور داد که بنای یادبودی بر روی آرامگاه اجداد ساخته شود و عناوین سلطنت آنها حک و ثبت شود تا از سردرگمی جلوگیری شود. پادشاه همچنین مقرراتی وضع کرد و اظهار داشت: از این پس، دیگر نمی‌توان آرامگاه‌داران را به یکدیگر فروخت و حتی اگر افراد ثروتمندی وجود داشته باشند، نمی‌توانند آنها را به دلخواه بخرند. اگر کسی این قانون را نقض کند، فروشنده مجازات خواهد شد و خریدار باید خود آرامگاه را دفن کند.

## شش پادشاه یودونگ
در سامگوک یوسا، داستانی به نام «افسانه برج شش پادشاه در قلعه یودونگ» آمده که پادشاهی از گوگوریو به نام سونگ‌وانگ، در آن حضور دارد، اما حتی نویسنده سامگوک یوسا، یعنی ای‌یون (일연)، هم نمی‌دانست این شخصیت دقیقاً کیست. در گوگوریو پادشاهی به نام دونگ‌میونگ‌سونگ‌وون جومونگ، وجود دارد اما ای‌یون گفته بود که این سونگ‌وون همان جومونگ نیست.

از سوی دیگر، در کتیبه مزار مودورو،
عنوانی دیده می‌شود که به پادشاه گوگوریو، گوانگ‌گه‌تو بزرگ، ته‌وانگ، داده شده است: «گوگ‌گانگ سانگ دائه گوانگ‌تو جی‌هو تای‌سونگ‌وون،
بنابراین، تئوری رایج این است که سونگ‌وون در افسانه برج شش پادشاه قلعه یودونگ، همان گوانگ‌گه‌تو ته‌وانگ است.

## دیگر
تعابیر متعددی از این عبارت وجود دارد، مانند «او با روحی بزرگ و نیات سرزنده به دنیا آمد.» (مطالعات کره‌ای نیت، سامگوک ساگی)، «او با نیات شجاع، برجسته و جسورانه به دنیا آمد.» (پایگاه داده تاریخ کره، سامگوک ساگی)، «او نیات بزرگ و برجسته‌ای داشت.» (پایگاه داده جامع آثار کلاسیک کره، دونگسا گانگ‌موک)، «او با هیکلی بزرگ و ذهنی بزرگ به دنیا آمد.» (هو سونگ-دو، ترجمه سامگوک ساگی)، «او با هیکلی بزرگ و نیات والا به دنیا آمد.» (لی بیونگ-دو، ترجمه سامگوک ساگی) و غیره، اما همه آنها معانی مشابهی دارند.
امروزه استدلال غالب این است که سال به تخت نشستن گوانگ‌گه‌تو بزرگ، سال ۳۹۱ در نظر گرفته می‌شود و وقایع مربوط به مطیع کردن شیلا توسط گوگوریو، تشویق بودیسم و تعمیر جونگ‌میو و ساجیک که در سامگوک ساگی به عنوان وقایعی که در سال‌های آخر سلطنت پادشاه گوگوک‌یانگ رخ داده‌اند، ثبت شده‌اند، همگی در سال اول سلطنت گوانگ‌گه‌تو گنجانده شده‌اند.

با این حال، هنگام اشاره به بخش «نظریه اصلاح سال» این نه تنها نتایج زیادی به همراه ندارد، بلکه باعث می‌شود که گاهشماری نیز پیچیده شود؛ بنابراین، با نهایت احترام برای سامگوک ساگی و لوح یادبود بزرگ گوانگ‌گه‌تو، تمام تاریخ‌های بعدی به صورت سال دهم گوانگ‌گه‌تو بزرگ (سامگوک ساگی)، سال دهم یونگ‌ناک (گوانگ‌گه‌تو بزرگ) نوشته خواهند شد.

دوره سلطنت (۳۹۱–۴۱۲) که بر اساس منبع اصلی، نونگ‌بی، بازسازی شده است، همواره یک سال با دوره سلطنت (۳۹۲–۴۱۳) ثبت شده در سامگوک ساگی متفاوت است. با این حال، اجماع عمومی در دنیای آکادمیک این است که دوره سلطنت بازسازی شده بر اساس نونگ‌بی، با استفاده از استاندارد شمارش سن، صحیح است. بر اساس گاهشماری سامگوک ساگی (تاریخ سه پادشاهی)، سالی که گوانگ‌گه‌تو بزرگ به تخت سلطنت نشست، سال ایمجین تخمین زده می‌شود. با این حال، بر اساس سنگ گور، این سال، سال سین‌میو است.

تصرف در دهمین ماه زمستان: در ششمین سال به تخت نشستن پادشاه گوانگ‌گه‌تو در جلد ۱۸ سالنامه گوگوریو، با جزئیات بیشتری شرح داده شده است که ارتش گوگوریو به هفت جهت تقسیم شد و به قلعه گوانمی حمله کرد و آن را در ۲۰ روز تصرف کرد.

تاریخ سقوط قلعه گوانمی در این مقاله به عنوان هشتمین سال سلطنت پادشاه جینسا ذکر شده است (۳۹۲)، اما در سالنامه گوگوریو، به عنوان اولین سال سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو (۳۹۱) ذکر شده است که یک سال تفاوت دارد.

به نظر می‌رسد این تفاوت از تفاوت بین «سال پذیرش قانون سلطنت» و «سال قانون سلطنت» ناشی شده باشد و آنها یک مقاله هستند.

ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو، قلعه گوانمی را به عنوان یکی از ۵۸ قلعه‌ای که پادشاه گوانگ‌گه‌تو هنگام حمله به بکجه در ششمین سال سلطنت خود (۳۹۶) تصرف کرد، فهرست می‌کند که با این مقاله پنج سال تفاوت دارد. تصور می‌شود این تفاوت از این واقعیت ناشی شده باشد که ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو، فتح بکجه توسط گوانگ‌گه‌تو بزرگ را در یک مدخل به تاریخ ۳۹۶ (ششمین سال سلطنت پادشاه یونگ‌ناک) ثبت کرده است. تصور می‌شود این موضوع با تأکید بر سال به تخت نشستن او در سین‌میو (۳۹۱)، به عنوان حرف اضافه‌ای برای توجیه فتح گوانگ‌گه‌تو بزرگ، سازگار است (موجون یوکنام، صفحات ۲۷۱–۲۷۳؛ لی کی-دونگ، صفحات ۴۹–۵۲).

در سامگوک یوسا، وانگ ریوک، به دلایلی، گفته می‌شود که پادشاه آشین پسر پادشاه جینسا است. با این حال، اگر به بخشی از سامگوک ساگی که در آن پادشاه آشین ولیعهد را به کشور وا، می‌فرستد نگاه کنیم، این عبارت به صورت «گیولهو» بیان شده است، که بیشتر به فرستادن گروگان صرفاً برای ایجاد روابط دوستانه نزدیک است تا فرستادن گروگان بر اساس رابطه سلسله مراتبی. این دیدگاه که معنای گروگان، ارتباطی با رابطه سلسله مراتبی ندارد، توسط نا هنگ-جو مطرح شد و اعتبار پیدا کرد.

یک داستان غیررسمی وجود دارد که می‌گوید وقتی گو دامدوک ولیعهد بود، برای شناسایی به اردوگاه جینمو آمد و جینمو عمداً، گو دامدوک را دعوت کرد تا او را تحقیر کند، اما در نهایت، جنیسا تحقیر شد؛ بنابراین، او آشکارا می‌گفت که روزی گو دامدوک را با دستان خود اسیر خواهد کرد. با وجود چنین شکست سختی، جینمو توسط پادشاه آشین به مقام جواپیونگ ارتقا یافت. به نظر می‌رسد این به این دلیل بوده است که هیچ‌کس در بکجه نمی‌توانست جایگزین او شود. گاماموسا اولین بار در زمان سلطنت پادشاه گوانگ‌گه‌تو ظاهر نشد و رودخانه لیائو، شاخه‌ای از جنوب، بعدها به عنوان دژ مستحکمی برای گوگوریو در مبارزه قدرت با سلسله تانگ ظهور کرد. بسته به تفسیر سنگ مزار، بیریو، گاهی اوقات به صورت پائریو خوانده می‌شود.

با این حال، با توجه به موقعیت قلعه فتح شده، نظر عمومی این است که نیروی دریایی بسیج شده است. قلعه‌ای به نام قلعه گکمی قبل از قلعه آدان وجود دارد که به نظر می‌رسد همان قلعه گوانمی باشد. بنابراین، اعتقاد بر این است که عدد موجود در سنگ نبشته، تعداد تمام قلعه‌هایی است که از سال اول سلطنت، به دست گوگوریو سقوط کرده‌اند. اگر این درست باشد، گوانگ‌گه‌تو بزرگ، یک منطقه مرزی در منطقه جولانام دو تاسیس کرد. بنابراین، بسیار محتمل است که نیهون شوکی به اشتباه یا تقریبی ثبت شده باشد، با این حال، کاملاً غیرممکن نیست، زیرا موردی وجود دارد که وانگ گان از سلسله گوریو، ناجو را برای حمله به باکجه جدید اشغال کرد. در واقع، این احتمال وجود دارد که وانگ گان به تاریخ گوگوریو مراجعه کرده باشد. در متن اصلی، او به عنوان پادشاه آن از گوریو ظاهر می‌شود. در ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو، این کلمه به صورت «سیک‌سین» نوشته شده است. به مطالعه‌ای در مورد روش حکومت ارضی گوگوریو» (نوشته کیم هیون سوک) به معنی دره سرزمین بائکسین و دره به دره اشاره دارد. این دره تویوهون نیست.

رمان‌نویس چوی این-هو به اطراف منچوری و جاهای دیگر سفر کرد و پس از تحقیق، به این نتیجه رسید که قسمت بالای کف کاسه هومیونگ قابل مشاهده است. وی حدس زده می‌شد که این طرح، نشان پادشاه گوانگ گه‌تو بزرگ باشد. چوی این هو حدس می‌زند که این طرح نماد آسمان و زمین کوه باکدو و دوران پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ است، اما دنیای آکادمیک این را یک نظریه قطعی نمی‌داند. علاوه بر این، نظریه‌ای وجود دارد که می‌گوید این طرح، همانطور که در اولین گزارش کاوش نشان داده شده است، برای پر کردن فضا است و دیدگاه دیگری وجود دارد که می‌گوید امضای سازنده است، زیرا حروف بی‌معنی در سایر آثار باستانی یافت شده است. دلیل اینکه او با وجود اینکه اهل باکجه است، با نام ژاپنی ثبت شده است، این است که این یک عنوان افتخاری است و نام واقعی او نیست. اعتقاد بر این است که او جد خاندان هاتا، خاندان جین، طایفه‌ای از مهاجران از ژاپن، بوده است و به نظر می‌رسد که به همین دلیل با یک عنوان افتخاری ثبت شده است. با این حال، از آنجایی که در شجره‌نامه جدید نام‌های خانوادگی سابقه‌ای وجود دارد که او از نوادگان چین شی هوانگ است، نظریه‌ای نیز وجود دارد که او یک شخص واقعی نیست، بلکه یک چهره افسانه‌ای است که به دلیل خاندان هاتا، عنوانی پس از مرگ به او داده شده است.

 همچنین استدلالی وجود دارد مبنی بر اینکه وقتی شیلا سعی کرد مانع مهاجرت آنها به ژاپن شود، یک درگیری بین‌المللی بین بکجه، شیلا، گایا و ژاپن درگرفت و این به جرقه‌ای برای جنگ بین‌المللی تبدیل شد که ۴۰۰ سال به طول انجامید.

 به نظر می‌رسد که به تسلیم شدن شاه آشین در سال ۳۹۶ اشاره دارد. در سال ۳۹۸، مورونگ چنگ، نان‌هان‌هایی را که مورونگ بائو را ترور کرده بودند، بیرون راند و به عنوان «امپراتور» به تخت نشست. در سال نو قمری همان سال، او خود را به عنوان «پادشاه آسمانی» تنزل داد. به نظر می‌رسد که او به همین دلیل فرستاده‌ای فرستاده است. دلیل اینکه یک ارتش بزرگ ۵۰،۰۰۰ نفری در حالی که شمال توسط یانِ پسین در حال نابودی بود، به جنوب اعزام شد این بود که نیروهای کمکی قبل از حمله یانِ پسین عزیمت کرده بودند و برای عقب راندن ارتش خیلی دیر شده بود. منطقه گیم‌هه فعلی. به عبارت دیگر، این منطقه یک نقطه استراتژیک از گومگان گایا بود. چیزی که با نام گایا، به آن اشاره می‌شد، بسته به دوره و اینکه دولت به اصطلاح «رهبر» که ابتکار عمل را در منطقه گایا به دست گرفت، چه کسی بود، تغییر می‌کرد. این دیدگاهی است که دوره‌ای که ته‌گایا شروع به ابتکار عمل کرد، کمی زودتر از دیدگاه کلی، در اواسط تا اواخر قرن چهارم بود. بر اساس محافل دانشگاهی، گومگوان گایا در گیمهه قبل از لشکرکشی جنوبی پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ به پایان رسید و توسط این لشکرکشی جنوبی ضربه خورد (نظریه رایج)، اما نظریه‌ای نیز وجود دارد که رهبری گومگوان گایا حتی پس از لشکرکشی جنوبی نیز برای مدتی حفظ شد. فرض بر این است که دِبانگیه به منطقه هوانگهه‌دو اشاره دارد، جایی که قبلا دِبانگون در آن قرار داشت.

اگر کشور دشمنی که در هفدهمین سال سلطنت پادشاه یونگ‌راک توسط «نبرد سا بانگ» ویران شد، بکجه در نظر گرفته شود، پس این کشور نیز باید در این فهرست گنجانده شود.

حتی اگر بکجه چاره‌ای جز انجام این کار به خاطر بقای ملی نداشت، با توجه به آنچه بکجه تا آن زمان انجام داده بود، می‌توان دید که گوانگ‌گه‌تو بزرگ در واقع به آنها نرمی نشان داده بود. با این حال، گوانگ گه‌تو بزرگ هنگامی که آنها قول خود را شکستند بسیار عصبانی شد، دوباره به هوانگهه‌دو نگاه تحقیرآمیزی انداخت و ارتشی تشکیل داد در واقع، به طرز شگفت‌آوری موارد زیادی در میان کشورهای باستانی یا قرون وسطایی وجود دارد که فعالیت‌های نظامی مداوم مانند این ادامه یافته و کشور ثروتمند شده و قلب مردم پایدار بوده است. نمونه‌های بارز آن شامل امپراتوری هون و پادشاهی فرانکی شارلمانی است. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که کشور در حفظ یک ارتش قوی برای مدت طولانی مشکل دارد و سعی می‌کند ارتش را از طریق پیروزی‌های پی در پی و غنیمت‌های جنگی حفظ کند و محیطی ایجاد کند که کشور بتواند ارتش را در حالی که پیروزی ادامه دارد، حفظ کند. البته، این استراتژی نزدیک به راه رفتن روی طناب است و اگر خط مناسب حفظ نشود، کشور در معرض خطر قرار خواهد گرفت. پادشاه کندو، این یک شاهکار برجسته محسوب می‌شود و با وجود اینکه نقاشی مربوط به دهه ۱۹۷۰ است، سطح بالایی از تحقیقات تاریخی را نشان می‌دهد. با این حال، از آنجایی که منطق نام مکان‌ها در آن زمان اساساً بر اساس سوابق خاص در جغرافیای تاریخی استدلال می‌شود، نظریه نظریه اصول ارتش یان، اگر از نظر این اصل در نظر گرفته شود، قطعاً یک استدلال مشکل‌ساز با اختیاری‌تر از اثبات خواهد بود. حدس زدن محل نام مکان‌ها دشوار است، مگر اینکه بر اساس داده‌های طرفین درگیر باشد، و سابقه‌ای که فرماندار ارتش یان، گائو هو، در سال ۳۹۹  میلادی، به وی شمالی رفت، که به عنوان اساس نظریه اصول ادعا می‌شود، بر اساس سابقه ذهنی طرف وی شمالی به نام کتاب وی شمالی است، بنابراین استناد بی‌قید و شرط به آن ممنوع است زیرا سابقه تسلیم فرماندار ارتش یان، گائو هو، احتمالاً با هدف تحریف خودمحوری طرف وی شمالی توصیف می‌شود.

در کتاب جین، ارتش یان که مورد حمله گوگوریو قرار گرفت، به عنوان فرمانداری یان جدید توصیف شده است، اما با نگاهی به توصیفات متناقض از ایالت‌های تحت مالکیت ارتش یان در کتاب جین و کتاب وی، تعیین عینی یکی از طرفین دشوار است. البته، برخی دوره تا زمان مورونگ یون را به عنوان یان پسین در نظر می‌گیرند، در حالی که برخی دیگر فقط دوره مورونگ یون را یان بزرگ می‌دانند. با این حال، این تنها یک تقسیم‌بندی زمانی پسین است و نام ملی در آن زمان هنوز «یان» بود.

دیدگاهی وجود دارد مبنی بر اینکه دوره فتح بیریو، سال اول یا پنجم سلطنت یئونگناک بوده است. سامگوک ساگی فتح خیتان را در سال ۳۹۲ ثبت کرده است. فرض بر این است که این یک فعالیت جداگانه یا پیوسته از فتح بیریو در سال ۳۹۱ بوده است. عموماً پذیرفته شده است که این گزارش در ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو مربوط به سال ۳۹۳ است. این ممکن است جدا از گزارش ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو باشد. هیچ اشاره مستقیمی به این موضوع در اسناد چینی، مانند ستون یادبود گوانگ‌گه تو یا سامگوک ساگی، وجود ندارد. همچنین به عنوان یک بحران موقت در شمال به دلیل گسترش گوگوریو به جنوب تفسیر می‌شود. هیچ سابقه‌ای در سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو وجود ندارد. 

سامگوک ساگی ثبت کرده است که او در سال ۴۱۲ درگذشت و به مدت ۲۲ سال سلطنت کرد و سال جلوس او را ۳۹۱ محاسبه می‌کند. از آنجایی که ستون یادبود گوانگ‌گه‌تو در سال ۴۱۴ ساخته شده است، مطمئناً پادشاه قبل از آن درگذشته است و نظریه‌هایی در مورد سال دقیق مرگ او، مانند ۴۱۲ یا ۴۱۳، وجود دارد.

## مرگ و برماند
بعد از درگذشت امپراتور بزرگ، گوانگ‌گه‌تو پسر ارشد و لایقش جانگسو جانشین او شد که تا ۹۸ سالگی به مدت ۷۹ سال بر گوگوریو حکومت کرد و کشور را به امپراتوری بزرگ و بسیار قدرتمندی مبدل کرد.

در سامگوک ساگی، ثبت شده است که او در دهمین ماه تقویم قمری در سال ۴۱۳ درگذشت، اما با استفاده از روش تقویمی سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ، به صورت معکوس، سال درگذشتن گوانگ‌گه‌تو بزرگ ۴۱۲ خواهد بود.

بر اساس سابقه موجود در جلد ۱۹ فصل ۷ سالنامه گوگوریو از سامگوک ساگی که بیان می‌کند پدر امپراتور مونجامیونگ، پسر عمویی به نام «گو سونگچو» داشته است می‌توانیم بدانیم که امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ شاهزاده‌ای غیر از امپراتور جانگسو داشته است، و جانگسو فرزند بزرگترش بوده است.

## در فرهنگ عامه
* بازی شده توسط «یو سونگهو» و «به یونگجون» در مجموعه تلویزیونی سال ۲۰۰۷ ام‌بی‌سی، «*[[افسانه (مجموعه تلویزیونی)|افسانه]]*»
* بازی شده توسط «لی ته‌گون» در مجموعه تلویزیونی سال ۲۰۱۱–۲۰۱۲ کی‌بی‌اس۱، «*[[گوانگ‌گه‌تو فاتح بزرگ]]*»
* این نقش توسط لی دو-یوب در سریال مستند «وقایع‌نگاری کره» محصول ۲۰۱۷ شبکه کی‌بی‌اس۱ به تصویر کشیده شده است.

## نگارخانه

پرونده:好太王陵.jpg|جایگزین=|نمایی از آرامگاه امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:Gwanggaeto tomb entrance 2011 07 24.jpg|در ورودی آرامگاه امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:Gwanggaeto tomb stones 2011 07 24.jpg|سنگ‌های آرامگاه امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:Gwanggaeto Stele.jpg|نمایی از سنگ یادبود امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:Koguryo Folk Park 3.jpg|جایگزین=|مجسمه امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ در شهر تونگ‌هوا چین
پرونده:고구려 19 광개토태왕 546.jpg|جایگزین=|پرتره‌ای از امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:ROKS Cheonji and Gwanggaeto the Great.jpg|ناوشکن کلاس امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ نیروی دریایی کره جنوبی
پرونده:스크린샷 2024-01-13 200712.png|پرتره‌ای از امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ
پرونده:Rubbing of the Gwanggaeto Stele.jpg
پرونده:Original Gwanggaeto stele (from a book published in 1915).png
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 5.jpg
پرونده:Gwanggaeto Stele 1903.jpg
پرونده:Gwanggaeto stele Mizutani Rubbing05.jpg
پرونده:Rubbing Gwanggaeto bronze bowl.JPG
پرونده:Gwanggaeto Stele 4.jpg
پرونده:The Explantion Of Gwanggaeto steles.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 3.jpg
پرونده:Haotai wang stele text transcription 2011 07 24.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 6.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 1.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 4.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 12.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 10.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 9.jpg
پرونده:Gwanggaeto Stele 8.jpg
پرونده:Gwanggaeto Stele 7.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 7.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 11.jpg
پرونده:National Museum of World Writing Systems 04.jpg
پرونده:Words On Gwanggaeto steles.jpg
پرونده:Gwanggaeto stele Mizutani Rubbing02.jpg|سنگ نبشته پادشاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ در شهر جی‌آن چین
پرونده:Gwanggaeto stele Mizutani Rubbing03.jpg
پرونده:광개토대왕릉비.jpg
پرونده:Koukaidoouhi hibun02.jpg
پرونده:好太王碑景区.jpg
پرونده:SeoulGwanggaeto.jpg
پرونده:Tomb of King Gwanggaeto 3.jpg
پرونده:好太王陵祭坛遗址 1.jpg
پرونده:Gwanggaeto stele 2.jpg
پرونده:Gwanggaeto stele replica.JPG|ماکت سنگ یادبود امپراتور گوانگ‌گه‌تو بزرگ در سئول


## جستارهای وابسته
*مجسمه گوانگ‌گه‌تو بزرگ
*سنگ یادبود گوانگ‌گه‌تو بزرگ
*بنای یادبود چونگجو
*لشکرکشی‌های گوانگ‌گه‌تو بزرگ
*ناوشکن گوانگ‌گه‌تو بزرگ
*آرامگاه گوانگ‌گه‌تو بزرگ

## منابع

## پیوند به بیرون

*  Campaigns of Gwanggaeto The Great
* تصویر گوانگ‌گه‌تو بزرگ
*  An Attempt to Reconstruct the King's Southerly Conquest
*  https://web.archive.org/web/20120426165331/http://www.itf-information.com/patterns11.htm
* ته‌وانگ

رده:پادشاهان بودایی کره‌ای
رده:پادشاهان گوگوریو
رده:تاریخ کره
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۴ (میلادی)
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۴۱۳ (میلادی)
رده:زادگان ۳۷۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۴۱۲ (میلادی)