عصمت اینونو

**مصطفی عصمت اینونو**  (۲۴ سپتامبر ۱۸۸۴ – ۲۵ دسامبر ۱۹۷۳) ژنرال ارتش، نخست‌وزیر و دومین رئیس‌جمهور ترکیه بود. در سال ۱۹۳۸ حزب جمهوری‌خواه خلق به او لقب رهبر ملی  داد. عصمت اینونو در ۲۵ دسامبر ۱۹۷۳ در سن ۸۹ سالگی درگذشت.

## خانواده و سال‌های آغازینِ زندگی
او در ازمیر به دنیا آمد. پدرش حاجی رشید بی  متولد ملطیه و اصالتاً کُرد بود و در امپراطوری عثمانی به قضاوت مشغول بود. مادرش چوریه خانم ، دختر پدر و مادری ترک بود که از بلغارستان پناهنده شده بودند. به خاطر شغل پدرش خانواده از شهری به شهر دیگر نقل مکان می‌کردند، بنابراین عصمت اینونو تحصیلات مقدماتی خود را در سیواس به پایان برد.
عصمت اینونو برای بیشی از نیم عمر خود به نام «عصمت پاشا» نامیده می‌شد. او نام خود را در سال‌های دهه ۱۹۳۰ پس از آنکه آتاتورک فرمان داد که تمامی مردم ترکیه باید نام خانوادگی داشته باشند، عوض کرد. عصمت پاشا، نام خانوادگی اینونو را از شهری به همین نام در آناتولی مرکزی گرفته‌است. او در این شهر با درجه ژنرالی فرمانده نیروهای ترک در بزرگ‌ترین نبردهای زندگی نظامی‌اش بود. نبرد اول اینونو و نبرد دوم اینونو که نقش مهمی در جنگ استقلال ترکیه داشت.

پسر او اردل اینونو فیزیکدان با گرایش ریاضی و برنده مدال وینگر و معاون پیشین نخست‌وزیر ترکیه بود. او همچنین رهبر حزب سوسیال دموکرات و حزب مردمگرای سوسیال دموکرات و رهبر افتخاری حزب سوسیال دموکرات خلق بود.
## آغاز زندگی نظامی
بندانگشتی|عصمت اینونو در سال ۱۹۱۳
اینونو از آکادمی نظامی به عنوان افسر توپخانه فارغ‌التحصیل شد و اولین منصب خود را در ارتش عثمانی دریافت کرد. او به کمیته اتحاد و توسعه پیوست. او نخستین موفقیت‌های نظامی‌اش را با سرکوب دو شورش علیه امپراتوری عثمانی به دست آورد. اولین شورش در روملیا و بعدی در یمن به رهبری یحیی محمد حمیدالدین بودند. او به عنوان افسر در جنگ‌های بالکان در جبهه بین عثمانی و بلغارستان خدمت کرد. در طول جنگ جهانی اول او با درجه سرهنگی تحت فرماندهی مصطفی کمال پاشا در جبهه قفقاز و فلسطین می‌جنگید.

## جنگ استقلال
[بندانگشتی|اینونو و [لوی اشکول نخست‌وزیر اسرائیل، ژوئیه ۱۹۶۴‏]]
عصمت اینونو پس از شکست در نبرد مگیدو در برابر ژنرال آلنبی در آخرین روزهای جنگ جهانی اوّل به حرکت ملی‌گرایان ترک پیوست و به فرماندهی ارتش غربی ترکها برگزیده شد. او در طول جنگ استقلال در این مقام خدمت کرد. پس از نبردهای اینونو و شکست دادن ارتش یونان در غرب آناتولی در بهار ۱۹۲۱، او به درجه سرتیپی ارتقا یافت. در جنگ استقلال ترکیه او عضو مجمع ملی ترک در آنکارا بود.

در ژوئیه ۱۹۲۱، زمانی که او در مقام رئیس ستاد ارتش بود، نیروهای ترک در نبرد بزرگی از ارتش یونان شکست خوردند و در نتیجه این شکست شهرهای اسکی شهر، کوتاهیه وافیون قره‌حصار از دست رفت. به خاطر این شکست، عصمت اینونو با فوضی پاشا جایگزین شد. فوضی پاشا در آن زمان نخست‌وزیر و وزیر دفاع بود. اینونو به عنوان افسر ستاد در نبردهای بعدی شرکت کرد و در پایان جنگ استقلال به عنوان مذاکره‌کننده ارشد هیئت ترک در متارکه مودانیا و در پیمان لوزان انتخاب شد. عصمت اینونو با انعقاد عهدنامه لوزان و فسخ عهدنامه سور، هرگونه زمینه‌سازی برای حل مسئلهٔ کُردها در ترکیه و نهایتاً استقلال آنها در آینده را از بین برد.
## نگارخانه

پرونده:Roosevelt Inonu Churchill.jpg|همراه با وینستون چرچیل و فرانکلین دلانو روزولت ۱۹۴۳
پرونده:Atatürk ve İnönü 16-06-1936.jpg|با مصطفی کمال آتاترک ۱۹۳۶
پرونده:Battle of Sakarya 1921.jpg|نبرد سقاریه در پست نگهبانی دعاتپه.


## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اعتراضات درسیم
رده:افراد ترکیه‌ای کردتبار
رده:افسران نیروی زمینی عثمانی
رده:اهالی ازمیر
رده:اهالی ولایت آیدین
رده:ترک‌های بلغارستان در ترکیه
رده:ترک‌های بلغارستان
رده:درگذشتگان ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:رئیس‌جمهورهای ترکیه
رده:رهبران اپوزیسیون (ترکیه)
رده:رهبران حزب جمهوری‌خواه خلق (ترکیه)
رده:زادگان ۱۸۸۴ (میلادی)
رده:ژنرال‌های نیروی زمینی ترکیه
رده:سیاستمداران جنگ جهانی دوم
رده:سیاستمداران حزب جمهوری‌خواه خلق
رده:سیاستمداران کرد اهل ترکیه
عصمت اینونو
رده:مسلمانان سنی اهل ترکیه
رده:ملی‌گرایان اهل ترکیه
رده:نخست‌وزیران ترکیه
رده:نظامیان جنگ جهانی اول اهل عثمانی
رده:وزیران آموزش و پرورش ملی ترکیه
رده:وزیران امور خارجه ترکیه
رده:وزیران دولت ترکیه