توانیر

**شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)** شرکتی زیرمجموعهٔ وزارت نیروی ایران است که مسؤولیت «توسعهٔ تأسیسات تولید، انتقال و عمده‌فروشی برق» را در این کشور برعهده دارد. در حال حاضر آرش کردی مدیریت عامل این مجموعه را برعهده دارد.

## تاریخچه
توسعهٔ سریع صنعت برق در ایران فکر ایجاد وزارتخانه‌ای برای تأمین آب و برق موردنیاز کشور را ایجاد کرد و برهمین‌اساس در ۲۲ اسفند ۱۳۴۲ «وزارت آب و برق» تأسیس شد. در تیرماه ۱۳۴۴ قانون توسعهٔ مؤسسات برق غیردولتی به تصویب مجلس شورای ملی و مجلس سنا (مجلسِینِ وقت) رسید. همین‌طور، براساس مادهٔ ۲ قانون سازمان برق ایران، در سال ۱۳۴۶ به وزارت آب و برق اجازه داده شد تا کشور را از نظر تأمین برق بدون الزام به پیروی از تقسیمات کشوری به مناطقی تقسیم و به‌تدریج نسبت به تأسیس شرکت‌های برقِ منطقه‌ای اقدام کند.

در سال ۱۳۴۸ نیز شرکت توانیر با مسؤولیت توسعهٔ تأسیسات تولید، انتقال و عمده‌فروشی برق تشکیل شد.

در ۲۸ بهمن ۱۳۵۳، با محول‌کردن برنامه‌ریزی جامع و هماهنگ‌کردن فعالیت انرژی در سطح کشور به وزارت آب و برق، این وزارت به **[[وزارت نیرو]]** تغییرنام یافت و در همان سال و سال بعد، تغییراتی در اساسنامهٔ «شرکت توانیر» ایجاد شد. پس از انقلاب ایران (۱۳۵۷) و با شرایط جدیدی که در صنعت برق از نظر کیفی و کمّی ایجاد شد، مسئلهٔ تغییرات در ساختار صنعت برق اهمیت ویژه‌ای یافت و سرانجام «شرکت توانیر» در مهرماه سال ۱۳۷۴ به «سازمان مدیریت تولید و انتقال نیروی برق ایران (توانیر)» تبدیل و وظایف و مأموریت‌های معاونت امور برقِ وزارت نیرو به این سازمان محول و پست مدیرعامل این سازمان به معاونت امور برق داده شد.

بالاخره در جلسهٔ مورخ ۲۷ آذر سال ۱۳۸۱ هیئت وزیران، بنا به پیشنهاد وزارت نیرو و تأیید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی، در ساختار شرکت توانیر تغییراتی ایجاد و اساسنامهٔ آن به نام شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) به تصویب رسید.

شرکت‌های زیر مجموعه توانیر شامل ۱۶ شرکت برق منطقه‌ای و ۳۹ شرکت توزیع برق هستند.
بندانگشتی|شرکت‌های منطقه ای برق ایران و قلمرو آنها

## شرکت‌های زیرمجموعه
### [https://web.archive.org/web/20190419153252/https://www.tavanir.org.ir/pages/p51.php شرکت‌های برق منطقه ای]
* شرکت برق منطقه‌ای آذربایجان
* شرکت برق منطقه‌ای اصفهان
* شرکت برق منطقه‌ای باختر
* شرکت برق منطقه‌ای تهران
* شرکت برق منطقه‌ای خراسان
* شرکت برق منطقه‌ای خوزستان
* شرکت برق منطقه‌ای زنجان
* شرکت برق منطقه‌ای سمنان
* شرکت برق منطقه‌ای سیستان و بلوچستان
* شرکت برق منطقه‌ای غرب
* شرکت برق منطقه‌ای فارس
* شرکت برق منطقه‌ای کرمان
* شرکت برق منطقه‌ای گیلان
* شرکت برق منطقه‌ای مازندران
* شرکت برق منطقه‌ای هرمزگان
* شرکت برق منطقه‌ای یزد

### [https://web.archive.org/web/20190419172051/https://www.tavanir.org.ir/pages/p52b.php شرکت‌های توزیع نیروی برق]
* توزیع نیروی برق تهران بزرگ
* توزیع نیروی برق آذربایجان غربی
* توزیع نیروی برق آذربایجان شرقی
* توزیع نیروی برق استان اصفهان
* توزیع نیروی برق استان اردبیل
* توزیع نیروی برق استان ایلام
* توزیع نیروی برق استان البرز
* توزیع نیروی برق استان چهارمحال و بختیاری
* توزیع نیروی برق استان بوشهر
* توزیع نیروی برق استان خراسان رضوی
* توزیع نیروی برق خراسان جنوبی
* توزیع نیروی برق استان خوزستان
* توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی
* توزیع نیروی برق استان سمنان
* توزیع نیروی برق استان زنجان
* توزیع نیروی برق استان فارس
* توزیع نیروی برق استان سیستان و بلوچستان
* توزیع نیروی برق استان قم
* توزیع نیروی برق استان قزوین
* توزیع نیروی برق استان کرمانشاه
* توزیع نیروی برق استان کردستان
* توزیع نیروی برق استان گلستان
* توزیع نیروی برق استان کهگیلویه و بویر احمد
* توزیع نیروی برق استان لرستان
* توزیع نیروی برق استان گیلان
* توزیع نیروی برق استان مرکزی
* توزیع نیروی برق استان مازندران
* توزیع نیروی برق استان همدان
* توزیع نیروی برق استان هرمزگان
* توزیع نیروی برق استان یزد
* توزیع نیروی شمال استان کرمان
* توزیع نیروی برق جنوب استان کرمان
* توزیع نیروی برق اهواز
* توزیع نیروی شهرستان اصفهان
* توزیع نیروی برق شیراز
* توزیع نیروی برق تبریز
* توزیع نیروی غرب مازندران
* توزیع نیروی شهرستان مشهد
* توزیع نیروی استان تهران

### [http://www.igmc.ir/ مدیریت شبکه برق ایران]
* سازمان توسعه برق ایران
* سازمان انرژیهای نو ایران (سانا)
* سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا)
* مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران (مپنا)
* توسعه صنایع نیروگاهی ایران

## برخی مدیران سابق
* محمد احمدیان
* محمد بهزاد
* همایون حائری
** محمد حسن متولی زاده

## پیوند به بیرون
* شرکت مادرتخصصی توانیر
* سازمان انرژی‌های نو ایران
* سازمان بهره‌وری انرژی ایران

## منابع

* [اساسنامهٔ شرکت تولید و انتقال نیروی برق ایران (توانیر)](http://www.tavanir.org.ir/farsi/template.asp?url=/farsi/Statute/Statute8.asp&pagename=ÇÓÇãí%20ÔÑßÊåÇí%20ÒíÑãÌãæÚå%20ÔÑßÊ%20ãÇÏÑÊÎÕÕí%20ãÏíÑíÊ%20ÊæáíÏ¡%20ÇäÊÞÇá%20æ%20%20ÊæÒíÚ%20äíÑæí%20ÈÑÞ%20ÇíÑÇä%20(ÊæÇäíÑ)&rightmenubar=1&rt=ÇÓÇÓäÇãå%20ÔÑßÊ%20ÊæáíÏ%20æ%20ÇäÊÞÇá%20äíÑæí%20ÈÑÞ%20ÇíÑÇä%20(%20ÊæÇäíÑ%20))

http://www.farsnews.ir/printable.php?nn=13940122000840

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۴۸ در ایران
رده:شرکت‌های برقی ایران
رده:شرکت‌های مادر تخصصی ایران