ولایت لغمان

**ولایت لَغمان** یکی از ۳۴ ولایت‌ افغانستان در شرق این کشور به مرکزیت شهر مهترلام است. لغمان سی‌و‌دومین ولایت پهناور و بیست و هفتمین ولایت پرجمعیت افغانستان است. پهناوری آن ۳۸۴۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن نیم ملیون نفر است. از شمال به ولایت نورستان و پنجشیر، از شرق به کنر، از جنوب به ننگرهار و از غرب به کاپیسا و کابل محدود است. اکثریت ساکنان این ولایت به زبان‌های فارسی و پشتو تسلط دارند و زبان پشه ای نیز توسط مردم پشه‌ای صحبت می‌شود . 

میانگین ارتفاع آن ۷۷۲ متر و بلندترین نقطه آن کوه فرنگال با ۴۷۹۵ متر بلندی است. لغمان از ولایت‌های سرسبز و خوش آب و هوای افغانستان است که دره‌های حاصلخیز آن توسط رودهای علیشنگ و علینگار و کابل آبیاری می‌شود.

لغمان محل تحقیقات دانمشند معروف، ابوریحان بیرونی در زمان سلطنت غزنویان بوده‌است. بیرونی خورشیدگرفتگی ذیقعده ۴۰۹ ه‍.ق را در لمغان (بین قندهار و کابل) رصد کرد و آخرین این ارصاد، رصد انقلاب تابستانی ۴۱۲ ه‍.ق بود. این ولایت به لحاظ قرار گرفتن در مسیر هندوستان، حائز اهمیت استراتژیک برای لشکریان سلطان محمود غزنوی، سلطان شهاب‌الدین غوری و احمدشاه درانی بوده است. بزرگترین ولسوالی ولایت لغمان قرغه ای می باشد. که بیشترین زمین های زراعتی را این ولسوالی دارا می باشد.

## نام

## پیشینه
[thumb|کتیبه آرامی لغمان کتیبه ای است بر روی یک تخته سنگ در [ولایت لغمان افغانستان که توسط اشوکا امپراتور هند در سال ۲۶۰ قبل از میلاد به زبان آرامی نوشته شده و اغلب به عنوان یکی از احکام صغیر سنگی آشوکا طبقه‌بندی می‌شود.]]

پس از تغییرات در تقسیمات کشوری در افغانستان در سال ۱۹۶۴، ولایت لغمان نیز در همان سال در ناحیهٔ لغمانات تشکیل شد و مرکز آن شهر مهترلام مقرر گردید.

## مردم
جمعیت این ولایت ۴۰۳٫۵۰۰ نفر در سال ۲۰۰۹ برآورد شده‌است که بر پایهٔ منابعی تاجیک ها ۴۰٪، پشه ای ها ۴۰٪، پشتون ها، نورستانی ها و هزاره ها ۲۰٪ از باشندگان بومی این ولایت محسوب می‌گردند. تاجیکان این ولایت نیز در شهرها، ولسوالی‌ها و روستاها به‌گونه پراکنده سکونت دارند. آنان بیشتر در ادارات دولتی و نهادهای رسمی فعالیت داشته و همچنان در بخش‌های زراعت و مالداری به‌عنوان پیشه‌های اصلی مصروف کار می‌باشند.

هزاره های لغمان به لهجهٔ خاص خود صحبت می‌کنند که اکثراً در دره فراشغان با تاجیک‌ها زندگی میکنند . مردم ولایت لغمان به چندین زبان تسلط دارند، اما بیشتر به زبان‌های فارسی دری و پشتو صحبت می‌کنند. همچنان مردم قوم پشه ای نیز عمدتاً به چند زبان سخن می‌گویند و علاوه بر زبان پشه‌ای، به زبان‌های دیگر منطقه نیز آشنایی و تسلط دارند.

پشتون های این منطقه از قبیلهٔ غلزایی هستند. براساس برآورد سال ۲۰۰۸ تنها ۴ هزار نفر از جمعیت ۳۷۸ هزار نفری این ولایت در شهرها زندگی می‌کنند. اغلب مردمان لغمان سنی‌مذهب هستند.

## اقتصاد
هر نوع میوه در این ولایت قابل کشت است گندم، برنج، ذرت، سبزیجات، حبوبات، و پنبه محصولات کشاورزی اصلی این منطقه است. بیشتر پشه‌ای‌ها به کار دامداری و تجارت پوست و چرم مشغولند.
* برنج
براساس سروی مشترک وزارت زراعت و ادارهٔ ملی احصاییه، لغمان با تولید سالانه ۱۵ هزار تُن برنج در جایگاه هشتم تولید برنج افغانستان قرار دارد.
* لیمو
بر اساس آمار ریاست زراعت لغمان، ولایت لغمان در مجموع ۴۳ هکتار باغ لیمو دارد و در سال ۱۳۹۹ ۵۴ جریب باغ جدید لیمو احداث کرده‌است که ۲۱۵ تن لیمو از آنها برداشت شده‌است. لیمو بازار خوب دارد و هر سیر (هفت کیلو) لیمو را در بازارهای داخلی در بدل ۴۰۰ افغانی فروخته می‌شود.

## آموزش
۳۱٪ مردم باسواد هستند و ۴۲ درصد به برق دسترسی دارند. یک بیمارستان، حدود ۴۲ درمانگاه و ۱٬۵۳۷ مسجد در این ولایت فعالیت دارند.

## تقسیمات اداری
بندانگشتی|300x300پیکسل|ولسوالی‌های لَغمان
* دولت‌شاه
* قَرغه‌ای
* علیشِنگ
* علینگار
* مِهترلام
* ولسوالی بادپش

## جستارهای وابسته
ولایت‌های افغانستان

## منابع
ولایت لغمان ۲۰٪پشه یی کامیلاً درغ است پشه یی زبان در لغمان از ۴۵٪ فیصد زیاد است 

رده:بوداگرایی در افغانستان
رده:تاریخ ولایت لغمان
ولایت لغمان
لغمان