open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مجموعه آقاجان‌نسب

**مجموعه آقاجان نسب** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بابل، خیابان مدرس ـ جنب گنجینه بابل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه تاریخی " آقا جان نسب بابل " در محله "برج بن" یکی از محلات قدیمی و مرکزی شهر بابل قرار داشت.

همچنین، در این محله " گنجینه بابل " در حیاط این خانه قرار دارد و همنشینی دو سبک معماری قاجاری و پهلوی اول در مکانی به وسعت هزار مترمربع، این مجموعه را نسبت به سایر خانه‌های این محله متمایز کرده است.

این مجموعه تاریخی شامل سه خانه جنوبی، شمالی و غربی است.

خانه جنوبی این مجموعه همان شاه نشین این عمارت محسوب شده و معماری کاملاً قاجاری دارد. وجود سه دری و پنج دری‌های مزین به شیشه‌های رنگی و ساده، پنجره‌های گره چینی و طاقچه‌های تماماً گچ کاری شده در تالار و بهارخواب آن همگی شاخصه‌های سبک معماری قاجاری هستند که در این مجموعه بکار رفته است.

در عمارت‌های شمالی و غربی، وجود پله‌های بیرونی و همچنین ایوان و ستون‌های پهن که نشانه ای از اقتدار و عظمت است، حکایت از این دارد که در زمان پهلوی اول، الحاقاتی به این دو بنا اضافه شده است.

سقف هر سه بنا سفالی است و مصالح بکار رفته در آن شامل آهک، سفال، گچ و آجر چهارگوش است که کاملاً با آب و هوای مرطوب شمال ایران سازگاری دارد.

مالک اصلی این خانه فردی به نام "حاج مهدی لاکی" از تجار بابل بوده است. در زمان پهلوی اول فردی به نام "عموزاده" که از خوانین بابل بوده، این خانه را از " لاکی " خریداری می‌کند و تا سال ۱۳۴۲ که این خانه در اختیار مدرسه اسلامی انصاریه قرار می‌گیرد، در آن سکونت داشت. سپس بعد از هشت سال "عموزاده" مجدداً خانه را از مدرسه پس می‌گیرد و در سال ۱۳۶۵ فردی به نام "حاج عباس آقاجان نسب "این خانه را از وُراث مرحوم" عموزاده " خریداری می‌کند و این خانه از آن زمان به همین نام یعنی " خانه آقاجان نسب " شناخته می‌شود.

نهایتاً، در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی تصمیم گرفت خانه‌های تاریخی را تملک کند و این خانه را از خانواده " آقاجان نسب " خریداری کرد.

متأسفانه در طول این سالها نه تنهااز این خانه استفاده ای نشد، حتی مرمتی هم که در آن انجام شده بسیار اندک و ناچیز بوده است.
در اوایل سال ۱۳۹۶ صندوق حفظ و احیای آثار تاریخی برای واگذاری این مجموعه، در قالب تشریفات قانونی فراخوان مزایده داد، که پس از کارشناسی و مطالعات انجام شده کاربری این بنا " فرهنگی، خدماتی، پذیرایی " تعیین شد.
خانه تاریخی آقا جان نسب پس از طی مراحل قانونی و انجام مزایده در تاریخ نوزدهم مهر ماه سال نود و شش به شرکت "رویان راه نیارش " به مدیریت آقای نیما پرنفر جهت مرمت و سرمایه‌گذاری به مدت بیست و پنج سال واگذار گردید.
مرمت این بنا توسط شرکت "رویان راه نیارش" در حال انجام است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بابل
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان بابل
سنگ‌نوشته‌ها و نقوش سنگی دره گازه

**سنگ نبشته‌هاونقوش سنگی دره گازه** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفت، روستای دهشیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان تفت
رده:سنگ‌نگاره‌های تاریخی شهرستان تفت
خانه ساوجبلاغی

**خانه ساوجبلاغی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان امام خمینی، ضلع شمالی مسجد کبود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
درگاه این خانهف که شکلی عقب نشسته دارد، به واسطه یک هشتی ما را به حیاط می‌رساند. این بنا، از دو طبقه تشکیل شده که در جبهه شمالی و غربی ساماندهی شده‌اند. در مرکز بخش شمالی بنا، طنبی قرار گرفته که دارای پنجره‌های ارسی می‌باشد. ایوان طنبی، دارای دو ستون گچبری، و بالای ایوان، که شکل سنتوری دارد دارای تزیینات آجری و گچی است.
یک ساعت با طرح شیر و خورشید نیز در مرکز آن قرار گرفته است.
زیرزمین این بخش، از فضاهای سردابه‌ای با پوشش طاقی تشکیل یافته و جبهه غربی بنا، دارای چندین اتاق تودرتو در طبقه همکف و پوشش طاقی در زیرزمین است. نماهای جانبی تزیینات آجری دارد. این خانه اکنون مسکونی است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* خانه‌های قدیمی تبریز، محمد علی کی نژاد و رضا شیرازی، سال ۱۳۸۹، نشر فرهنگستان هنر، شابک: ۹۷۸۹۶۴۲۳۲۰۳۶۳

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
بقعه میرعلاءالدین جوشقان قالی

**بقعه میر علاءالدین جوشقان قالی** مربوط به دوره صفوی است و در ۸۰ کیلومتری جنوب غربی کاشان روبروی بقعه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان کاشان
باغ و عمارت رحیم‌آباد

**باغ و عمارت رحیم آباد** مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان پاسداران، چهل متری ۱۵ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پرونده:روز برفی.jpg|روز برفی
پرونده:برف در عمارت.jpg|نمای وروری عمارت در روز برفی


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیرجند
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بیرجند
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان بیرجند
حسینیه خان

**حسینیه خان** مربوط به دوره قاجار است و در بندر ریگ در شهرستان گناوه در استان بوشهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این حسینیه در حدود ۲۰۰سال قبل و در زمان خانعلی خان گپ، توسط زنی به نام حاجیه خورشید با اهداء منزل شخصی خود به حسینیه بنیان نهاده شد. پس از حاجیه خورشید، خانعلی خان و بعدها حیدر خان و فرزندانش اله کرم خان بانی و متولی حسینیه بوده‌اند».

حیدر خان بندر ریگی(۱۲۴۴ش ـ ۱۳۱۳ش) فرزند خانعلی خان بندر ریگی ضابط و حاکم بندر ریگ در سال‌های هم‌زمان با جنگ جهانی اول بود. «در زمان حیدر خان، آبادی، عمران و توجه به امور زراعت و کشاورزی در بندر ریگ گسترش یافت. حسینیهٔ بزرگ حیدر خان که در ایام سوگواری خامس آل عبا و شهدای کربلا در آن به عزاداری می‌پرداخت، هنوز هم در بندر ریگ قابل استفاده‌است. مراسم تعزیه خوانی ایام عاشورا از زمان حیدر خان در بندر ریگ مرسوم شد و تا امروز هم هر ساله این مراسم باشکوه در میدان طاق روبروی خانه غلامحسین خان حیات داودی برگزار می‌شود. مراسم تعزیه خوانی بیشتر در میدان طاق است. حیدر خان در شیراز در گذشت و آرامگاه وی در شهر مقدس قم قرار دارد. مرحوم سید محمد ابطحی (۱۳۰۳ش ـ ۱۳۵۶ش) دارای تحصیلات حوزوی ـ مدتی به عنوان خادم اهل البیت در حسینیهٔ خان به خدمت مشغول بود و بعدها مدیریت و بانی حسینیهٔ احمدی بندر ریگ را عهده‌دار شد و امروزه فرزند ایشان سید مرتضی بانی حسینیه است.».

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

https://web.archive.org/web/20111219235312/http://www.hossiniyahkhan.ir/

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گناوه
رده:حسینیه‌های تاریخی گناوه
ساختمان قدیم استانداری

**ساختمان قدیم استانداری** مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی، ابتدای خیابان استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. همکنون سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری یزد در این بنا مستقر می باشد .

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:استانداری‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان یزد
برج آرامگاه بابا حسین

**برج مقبره بابا حسین (آرامگاه حضرت یوشع بن نوح)** مربوط به احتمالاً سدهٔ ۶–۸ ه.ق است و در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر ملایر واقع شده است ازطریق جاده ملایر–بروجرد کیلومتر ۲۰ از روبروی روستای انوچ و روستای زاغه و روستای کمرسیاه مقبره باباحسین می‌توان رفت. ضمنا جاده این مسیر تا روستای زاغه آسفالت است. از زاغه تاسیاه کمر جاده شوسه است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
این مکان، آرامگاه یکی از پیامبران بنی‌اسرائیل، حضرت یوشع بن نوح بوده که در گذشته مورد توجه یهودیان ساکن در منطقه بوده‌است.

## مشخصات بنا
برج آرامگاه بابا حسین دارای پلان و و طرح ۱۲ ضلعی منتظم از نوع برج مقبره‌های دارای گنبد رک (مخروط) است.

قسمت داخلی آن به صورت ۸ ضلعی و در داخل هریک از اضلاع طاق نمایی نسبتاً عمیق با قوس‌های جناغی ایجاد شده.
این طاق نماها هر یک داخل قاب مستطیلی شکلی که با آجرکاری برجسته ایجاد گردیده است قرار گرفته‌اند. وجود این طاق نماها علاوه بر تزیین جهت کاستن اضلاع دوازده‌گانه بیرونی به ۸ ضلع در درون به وجود آمده‌اند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مطالعه مطالب بیشتر در مورد این اثر تاریخی در وب سایت رسمی شهر سامن

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ملایر
رده:برج‌های تاریخی شهرستان ملایر
رده:آرامگاه‌های یهودی
رده:یهودیان و یهودیت در ایران
رده:آرامگاه‌های شخصیت‌های کتاب مقدس
محوطه و گورستان مریان و آق‌اولر

**محوطه و گورستان مریان و آق‌اولر** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان طوالش، روستای آق‌اولر و مریان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان طوالش
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان طوالش
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان طوالش
رده:تاریخ تالش
ساختمان شهرداری ارومیه

**ساختمان شهرداری ارومیه** ساختمانی مربوط به دوره پهلوی اول است که در ارومیه و میدان انقلاب (میدان ایالت) این شهر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این ساختمان در حال حاضر پس از دو دوره بازسازی به عنوان محل شهرداری ارومیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

## جستارهای وابسته
* شهرداری ارومیه
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:شهرداری ارومیه
رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان ارومیه
رده:شهرداری‌های تاریخی شهرستان ارومیه
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
قلعه هزار درب

**قلعه هزار درب** قلعه‌ای تاریخی مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است که در شرق شهرستان آبدانان در استان ایلام قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## کاربری
با توجه به ساختار معماری قلعۀ هزار در، این اثر به احتمال قلعه یا پادگان نظامی بوده‌است.

## ویژگی‌های معماری
نمای اصلی این اثر دارای طاق‌های هلالی‌شکل است. پلان اصلی بنا مستطیل‌شکل است. راهروهای طولانی در چهار جهت آن قرار گرفته و به‌وسیلۀ درگاه‌هایی به اتاق‌های داخل مرتبط می‌شوند. این بنا دارای چند طبقه است که زیرزمین طبقه همکف و طبقۀ بالایی (باتوجه به پی) را شامل می‌شود. به دلیل پوشش قطور و محکم دیوار و نبود پنجره‌های باز در راهروها، اتاق‌ها و دالان‌ها انتظار می‌رود که فضا تاریک باشد، اما تأمین نور از طریق دریچه‌هایی به قطر تقریبی یک متر در سقف، دالان، راهرو و اتاق صورت می‌گیرد که کار تهویه را نیز انجام می‌داده‌است. مصالح بنا نیز شامل سنگ‌های تراشیده و قلوه‌سنگ‌هایی است که در ملات آن‌ها گچ پخته به کار رفته‌است.

### حصار اصلی قلعه
آثار پی بنا در چهار سوی ساختمان قلعه قرار دارد که حصار قلعه را تشکیل می‌دهد. قطر دیوارها حدود ۱/۵ متر است و در بنای آن از مصالحی همچون قلوه‌سنگ و گچ استفاده شده‌است. دیوار جبهۀ شمالی که مشرف به پرتگاه ایجاد شده، حدود چهار متر پایین‌تر از دیوار قلعه بنا شده‌است. آثاری از یک بنا با مصالح یادشده در دامنۀ تند جبهۀ شمالی به سمت زیر قلعه ایجاد شده که کاربرد آن مشخص نیست.

سفاله‌های محوطۀ قلعه غالباً به رنگ نخودی است. پخت سفال‌ها کافی و تزئینات نقش‌برجسته، طنابی و نقش‌کنده دارد. سفال شاخص این منطقه، سفال نیش گونی است که به دوره ساسانی تعلق دارد. سبک معماری و مصالح به کار رفته نشان‌دهنده این است که احتمالاً بنا متعلق به دوره تاریخی است.

## قدمت
از آنجا که معماری این بنا همانند شهر تاریخی سیمره در دره‌شهر است، احتمال داده شده که قدمت این بنا به دورۀ ساسانی برگردد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان آبدانان
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان آبدانان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان آبدانان
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های ساسانیان
رده:قلعه‌های استان ایلام
تپه کهنه ولی‌آباد

**تپه کهنه ولی آباد** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبد کاووس، بخش مرکزی، روستای گاومیشلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان گنبد کاووس
احمد قرایی

**مینودشت** مربوط به عصر آهن - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مینودشت، روستای مینودشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان مینودشت
آرامگاه سید بشیر

**مقبره سید بشیر** مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در ساوه، بلوار خواجه نصیرالدین طوسی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ساوه
رده:امامزاده‌ها در استان مرکزی
چهارقاپی (قصر شیرین)

**چهارقاپی** بنایی به صورت چهارتاقی، مربوط به دوران ساسانی است و در قصرشیرین، در شمال این شهر واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

چهارقاپی قصرشیرین به زمان پادشاهی خسرو دوم مربوط است. این بنا به کاخ فیروزآباد در استان فارس شباهت دارد که تقریباً چهار سده از آن کهن‌تر است. 

## کاربری بنا
در رابطه با کاربری چهارتاقی‌ها هنوز توافق نظری وجود ندارد. از یک سو برخی این ساختمان‌ها را آتشکده به معنای آدریان دانسته‌اند. اما برخی دیگر در کاربری مذهبی آن‌ها تردید کرده و آن‌ها را صرفاً آتشگاه، به معنای مکانی غیرمقدس برای برداشتن آتش مورد نیاز در زندگی روزمره عنوان کرده‌اند. رضا مرادی غیاث آبادی از جمله کسانی است که برای چهارتاقی‌ها کاربری نجومی قائل شده‌اند.

## نگارخانه


پرونده:Qesr-i Shirin March1911 Photo by Gertrude Bell 18.jpg|بنای تاریخی چهارقاپی در قصرشیرین، ۱۹۱۱ میلادی
پرونده:Qesr-i Shirin March1911 Photo by Gertrude Bell 22.jpg|بنای تاریخی چهار قاپی در قصرشیرین، ۱۹۱۱ میلادی
پرونده:چهارقاپی.jpg|بنای چهارقاپی، ۲ خرداد ۱۳۹۶
پرونده:بنای چهارقاپی.jpg|بنای چهارقاپی، ۲ خرداد ۱۳۹۶



## جستارهای وابسته
* چهارتاقی نیاسر
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان قصر شیرین
رده:بناهای تاریخی شهرستان قصر شیرین
رده:جاذبه‌های گردشگری قصر شیرین
رده:نمادهای قصر شیرین
قلعه بختک

**قلعه بختک لیلان** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان لیلان، بخش لیلان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نگارخانه

Bakhtak-Castle-0.jpg|شناسنامه قلعه بختک
Bakhtak-Castle-1.jpg|نمای از قلعه بختک
Bakhtak-Castle-2.jpg|بخش کاوش شده قلعه بختک
Bakhtak-Castle-3.jpg|تپه‌های که دیوارهای قلعه زیر آن مدفون هستند


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان ملکان
رده:شهرستان ملکان
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های استان آذربایجان شرقی
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ملکان
پل‌های ترناو

**پل‌های ترناو** یا **پل‌های آب بر بشرویه** مربوط به دوره ساسانیان - دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است که در شهرستان بشرویه  واقع شده، این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## موقعیت
پل های ترناو در ١ کیلومتری روستای فتح آباد بخش ارسک شهرستان بشرویه قرار  گرفته است.

## ساختمان
پل های ترناو شامل دو سازه معماری سنگی از جنس سنگ و ساروج است.

بر روی تاج پل مجرای آب قرار داشته  و وظیفه اصلی پل انتقال آب توسط مجرای به روستای فتح آباد بوده است. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:پل‌های تاریخی شهرستان بشرویه
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان بشرویه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بشرویه
رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان بشرویه
قلعه ملک بهمن

**قلعه ملک بهمن** یا **ملک قلا** مربوط به دوران پیش از اسلام است و در شهرستان آمل، بخش لاریجان، روستای شاهان‌دشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت.
بندانگشتی|قلعه ملک بهمن

## موقعیت
این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز و ایران است که در جاده هراز بخش لاریجان شهرستان آمل و مشرف به روستای شاهان‌دشت در ۷۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد این قلعه متعلق به حکام پادوسبانیان است که بر رویان، نور، کجور و رستمدار حکومت می‌کردند. بنای قلعه بر روی صخره‌ای حدود ۲۲۰متر بالاتر از سطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات گچ و ساروج ساخته شده که به صورت طبقه طبقه و شامل اتاق‌ها و قسمت‌های مختلف ساختمانی است. این قلعه به دستور شاه عباس صفوی در سال ۱۰۰۵ فتح شد.

= ملک بهمن دوم پادوسپانی =

در شرح حال ملک کیومرث چهارم پور ملک کاوس سوم ، در شاخۀ ملوک پادوسپانی کجور خواهد آمد که از این ملک کیومرث پسری بنام ملک بهمن دوم بماند که به فرمانروائی لاریجان رسید و در موقع تحریر تاریخ جهان آرا به سال ۹۷۲ ه.ق بر مسند حکومت آن دیار بود. ملک بهمن نیز در بهار سال ۹۹۷ ه.ق در ییلاقات لار به شاه عباس پیوست و تا خراسان ملازم موکب همایون بود . شاه عباس درمشهد مقدس بود که خبر یافت عثمانیان به مغرب ایران روی آورده اند. بناچار از حملۀ به هرات منصرف گردید و برآن شد که از راه یزد و کرمان و فارس به مقابلۀ ایرانیان برود. در این هنگام بود که ملک بهمن فرار نموده و به لاریجان رفت.

بعدها که در سال ۱۰۰۵ ه.ق شاه عباس به مازندران لشکر کشید گماشتگان ملک بهمن در قلعۀ آمل به مقاومت برخاستند و خشم شاه عباس را برانگیختند و شاه عباس فرهاد خان اعتمادالدوله را مأمور گشودن لاریجان نمود. در اواخر سال ۱۰۰۵ ه.ق ملک بهمن پس از مقاومت زیاد گرفتار گردید و در آغاز سال ۱۰۰۶ ه.ق در اصفهان به امر شاه عباس کشته شد. و در این زمان عملاً سلسله پادوسپانیان شاخه نور و شاخه کجور بعد از حدود هزار سال منقرض گردید.بندانگشتی|قلعه ملک بهمن

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* ملک بهمن دوم

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان آمل
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان آمل
رده:قلعه‌های پادوسبانیان
تل پی تل

**تل پی تل** محوطه باستانی از دوره عیلامیان در ۹ کیلومتری جنوب بوشهر، در سبزآباد امروزی واقع شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۲ درآثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوشهر
خانه سرخه‌ای

**خانه سرخه‌ای** مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ثقةالاسلام، نرسیده به درب قدیمی سرخاب قاپوسی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه سرخه‌ای که در نیمه دوم حکومت قاجارها ساخته شده، در آذربایجان شرقی و در شهر تبریز قرار دارد. این خانه در دو طبقه ساخته شده و متعلق به میرزامهدی فراشباشی داماد مظفرالدین شاه بوده است. خانه سرخه‌ای دارای اندرونی و بیرونی است و هشتی اصلی آن در ضلع جنوبی قرار دارد و دسترسی به بخش اندرونی و حیاط آن از طریق حیاط بیرونی امکان‌پذیر است. اتاق‌های بخش اندرونی در اضلاع شمالی و جنوبی و شرقی و غربی حیاط اندرونی احداث شده است. بخش مرکزی و هسته اصلی مجموعه طنبی وسیع به ابعاد ۵/۹ در ۵ می‌باشد که مشرف به ایوان ستون‌دار و حیاط و باغچه بزرگ ضلع جنوبی است. در طرفین طنبی دسترسی‌های ایوان و در طرفین آن اتاق‌های کله‌ای (گوشوار) می‌باشد. کل ساختمان دارای زیرزمین و حوضخانه بزرگ است. در ضلع شمالی ساختمان حمام میرزامهدی قرار دارد. این حمام بعدها تفکیک شد و به دیگران واگذار شد. مهمترین عوامل تزیین در این خانه گچبری‌های متنوع در داخل و خارج ساختمان و انواع تزئینات چوبی و آیینه‌کاری‌های سقفی می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
حمام جم

**حمام جم** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان جم، محله ولایت واقع شده، سازنده این حمام محمد علی خان پریشان جمی می‌باشد که در زمان ناصری حاکم جم بوده‌است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کنگان
رده:حمام‌های تاریخی جم
مسجد و آرامگاه هاجر خاتون

**مسجد و مقبره هاجر خاتون** مربوط به دوره قاجار است و در سنندج، محدوده خیابان صلاح الدین وامام خمینی و طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سنندج
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سنندج
حمامین درب امامزاده

**حمام درب امامزاده،** مربوط به دوره اتابکان است و در شهرکرد، جنب امامزاده دوخاتون واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهرکرد
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان شهرکرد
قلعه بزه (بلقیس)

**قلعه بزه (بلقیس)** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در ۳۲ک جاده خواف به رشتخوار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی خواف
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خواف
تپه خصم

**تپه خصم** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ممسنی، روستای خنیمه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان ممسنی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ممسنی
تپه پل مینودشت

**تپه پل مینودشت** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در مینو دشت، بدنه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان مینودشت
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان مینودشت
رده:پل‌های تاریخی شهرستان مینودشت
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مینودشت
کاروانسرای جهان‌آباد (سپنج)

**کاروانسرای جهان‌آباد (سپنج)** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان شاهرود، روستای جهان‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان شاهرود
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان سمنان
آستان پنج امامزاده

**آستان پنج امامزاده** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای جمکران واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون
* پنج امامزاده مشهور به امامزاده هادی و مهدی جمکران  امامزادگان اوقاف
* معرفی آستان پنج امامزاده جمکران عترتنا

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قم
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قم
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
قره محمد تپه

**قره محمد تپه** مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، بخش مرکزی، روستای قره محمد تپه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این روستا در حدود ده کیلومتری شمال گنبد و در مسیر جادهٔ اینچه برون گنبد و دوکیلومتر شرقی مسیر روستای آبادان تپه قرار دارد. مردم این روستا همگی ترکمن و از طایفهٔ قوجق از طایفه‌های بزرگ ترکمنان هستند.
دارای لوله کشی آب و گاز و هم چنین خطوط تلفن و برق می‌باشد. جزو معدود روستاهایی است که طرح هادی در این روستا به‌طور کامل اجرا نشده است؛ و فقط مدرسهٔ ابتدایی تا پایهٔ ششم را دارا است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان گنبد کاووس
رده:آثار عصر آهن در شهرستان گنبد کاووس
کارخانه چرم‌سازی خسروی

**کارخانه چرم‌سازی** یا **کارخانهٔ چرم‌سازی خسروی** مربوط به اوایل دوره پهلوی اول است و در تبریز، تقاطع خیابان شریعتی جنوبی و آزادی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## دانشگاه هنر اسلامی
مجموعهٔ پردیس دانشگاه هنر اسلامی تبریز در محل این کارخانه قرار گرفته‌است؛ مساحت این مجموعه ۳۶٬۰۰۰ متر مربع شامل ۸ ساختمان سه‌طبقه و یک طبقه است. مرمت مجموعهٔ پردیس و تغییر کاربری آن از کارخانه به دانشگاه از سال ۱۳۷۶ خورشیدی شروع شده و در همین راستا ساختمان‌های فرسوده به آمفی‌تئاتر، ساختمان اداری، سالن ورزشی، سلف سرویس و کتابخانه تغییرکاربری داده‌اند؛ همچنین توربین‌ها و ژنراتورهایی که در بخش تأسیسات کارخانهٔ چرم‌سازی باقی‌مانده‌اند، مرمت و بازسازی شده و به‌عنوان موزهٔ صنعتی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

## نگارخانه


پرونده:دانشگاه هنر اسلامی تبریز در فصل بهار.jpg
پرونده:دانشگاه هنر اسلامی تبریز.jpg
پرونده:نمایی از دانشگاه.jpg
پرونده:نمایی از دانشگاه هنر اسلامی تبریز.jpg
پرونده::نمایی از راه‌های دانشگاه هنر اسلامی تبریز.jpg
پرونده:ساعت افتابی دانشگاه هنر اسلامی تبریز.jpg
پرونده:Khosravi-tabriz.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* شهرک صنعتی چرم‌شهر تبریز

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:کارخانه‌های تاریخی شهرستان تبریز
خانه شاپوری

**خانه شاپوری** یا **عمارت شاپوری** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در شیراز، خیابان انوری، روبروی خیابان اهلی واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
این اثر از سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۵ توسط استاد ابوالقاسم مهندسی معمار معروف شیرازی بنا شده است و متعلق به عبدالصاحب شاپوری از تاجران بزرگ کازرون بوده است.

تا دهه ۷۰ هجری شمسی این بنا مورد استفادهٔ خانوادهٔ شاپوری بود و چند سال به صورت متروکه رها شده‌بود و در نهایت در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی استان فارس آن را خریداری و ثبت میراث فرهنگی ایران کرد.

## مشخصات بنا
این بنا در دو طبقه با زیربنای ۸۴۰ مترمربع و در زمینی به مساحت ۴۶۳۵ مترمربع به سبک سنتی معماری پهلوی اول بنا شده است و جزو اولین بناهایی است که در آن سال‌ها با رویکرد آزادانه به معماری طراحی شده است.

## خصوصیات منحصربه فرد بنا
* خصوصیاتی که باعث تمایز این بنا ازدیگر بناهای زمان خود می‌شود عبارت است از:
* دسترسی به عمارت از محور اصلی نمی‌باشد و با ۹۰ درجه تغییر از کنار (ضلع شمالی) صورت می‌پذیرد.
* در این بنا نیز مانند سایر باغ‌های ایرانی قرینگی نسبت به محور اصلی می‌باشد ولی نوع درختان و نحوه قرارگیری آن‌ها قرینه نیستند.
* در عمارت شاپوری بعد ازگذراز ورودی عمارت در میانه ساختمان راه پله در وسط از دیگر طرح‌های متمایز معماری این بنا است که در بناهای هم دوره اش به چشم نمی‌خورد.
* از دیگر ابداعات ای معمار اختصاص دادن عملکرد خاص به هر اتاق است و چند منظوره بودن اتاق‌ها چنانچه در گذشته مرسوم بوده دیگر مشاهده نمی‌شود.
* اضافه نمودن بالکن به بنا که در معماری ایرانی جایگاهی نداشته از دیگر مخصات معماری عمارت شاپوری است.
* قرار گرفتن ۱۴ ستون به قرینگی هم با تزئینات منحصر بفرد در گرداگرد بالکن هویتی خاص به این فضا می‌دهد و این ابتکار خلاقانه را به اوج خود می‌رساند.
* همچنین بهار خواب نیز که محل استراحت تابستانی است دارای بالکن و ستون‌های مشابه ستون‌های بالکن اصلی است.

Shapouri's House 3.jpg|سراسرنمایی از خانه شاپوری


## کاربری جدید
بازدید عموم از این اثر آزاد است و در آن رستوران و کافی شاپ و نمایشگاه آثار فرهنگی و هنری استان فارس دایر است.

## نگارخانه

پرونده:عمارت شاپوری 3.jpg|تصویر بالای عمارت
پرونده:8عمارت شاپوری شیراز.JPG|عمارت شاپوری
پرونده:7عمارت شاپوری شیراز.JPG|عمارت شاپوری
پرونده:11عمارت شاپوری شیراز.JPG|عمارت شاپوری
پرونده:2عمارت شاپوری شیراز.JPG|عمارت شاپوری
پرونده:عمارت شاپوری شیراز1.JPG|عمارت شاپوری
پرونده:12عمارت شاپوری شیراز.JPG|عمارت شاپوری
Wonders of Shapouri Garden.png


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شیراز
رده:عمارت‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:معماری دوره قاجاریان
رده:مقاله‌های خرد ایران
رده:یادبودها و یادواره‌ها در ایران
آرامگاه شیخ بهاءالدین

**بقعه شیخ بهاءالدین** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان خاتم، روستای مبارکه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان خاتم
کاروانسرای زنجیران

**کاروانسرای زنجیران** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فیروزآباد، ورودی تنگ زنجیران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در نزدیکی این بنا در حال حاضر تفرج گاهی به واسطه نزدیکی به تنگ زنجیران شکل گرفته که می تواند محلی برای استراحت بازدیدکنندگان باشد. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان فیروزآباد
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان فیروزآباد
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان فیروزآباد
غار گمیشان

**غار گمیشان** مربوط به میان سنگی است و در شهرستان نکا، روستای کمیشان، در ۵ كيلومتري شهر نكا و ۲۰ كيلومتري بهشهر و جنب جاده ساری به گرگان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## باستان‌شناسی
قدمت غار گمیشان به ۱۴ تا ۱۵ هزار سال قبل و عصر فراپارینه سنگی بر‌می‌گردد. تا کنون ۴۰ هزار تکه استخوانی، ۳۰ هزار دست ابزارهای سنگی و تعدادی سفال در لایه‌های بالایی کشف شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:غارهای تاریخی شهرستان نکا
محوطه طبق چشمه

**محوطه طبق چشمه** مربوط به هزاره ۱- دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان مینودشت، روستای کمال‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان مینودشت
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان مینودشت
رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان مینودشت
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان مینودشت
تپه جوی برمک

**تپه جوی برمک** مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان ممسنی، روستای برمک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان ممسنی
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ممسنی
قلعه نظامی باغ خرم

**قلعه نظامی باغ خرم** در شهرستان شوشتر، روستای گاومیش آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:باغ‌های تاریخی شهرستان شوشتر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان شوشتر
کارخانه نساجی پارس

**کارخانه نساجی پارس** توسط علینقی کاشانی در اوایل دوره پهلوی در سمنان، تقاطع بلوارهای فردوسی و قدس، تأسیس شده است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سال ۱۳۷۹، هیئت وزیران، مجوز خرید عرصه و اعیان کارخانهٔ نساجی و ریسمان‌ریسی سمنان توسط شهرداری سمنان از طریق ترک تشریفات مناقصه و به ارزش سیزده میلیارد و سیصد میلیون ریال را صادر کرد.

این کارخانه در دوران رونق خود در سال ۱۳۱۱ دارای ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر کارگر بود. پس از فوت علینقی کاشانی، کارخانهٔ ریسندگی با شراکت دو نفر به‌نام‌های علی اردکانی و محمدحسن محمدخانی خریداری شد که به‌علت ضرر و زیان‌های ناشی از واردات پارچه، کارخانه رو به ورشکستگی رفت و به‌تدریج برخی از دستگاه‌های آن تعطیل شد و کارگران آن به‌تدریج تعدیل شدند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سمنان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سمنان
رده:کارخانه‌های تاریخی شهرستان سمنان
تپه علی‌کش

**تپه علی کُش** مربوط به هزاره ۸ قبل از میلاد است و در شهرستان دهلران، ۷ کیلومتری غرب شهر موسیان، منطقه بیات واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

تپه علی کُش بین سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ توسط باستانشناسهای آمریکایی به نام‌های فرانک هول وکنت فلانری و جیمز نیلی کاوش گردید. و نتیجه کاوش در کتاب‌ها و مقالات گوناگون ارائه گردیده‌است که کتابی‌هایی در مورد دشت دهلران و علی کوش در سال ۱۹۶۹به سفارش دانشگاه میشیگان آمریکا به چاپ رسید. علی بزرگ که یکی از ارتشیان زمان رضا شاه بوده در این تپه کشته شده است.

این ناحیه در مابین رود میمه و دویرج در شهرستان دهلران است. کوچ‌نشینی و کشاورزی، خانه‌های گلی تک اتاقه، اشیایی که نشانگر روابط اقتصادی با دور دست است، استفاده از ظروف سفالی، دفن مردگان همراه با وسایل شخصی از دستاوردهای این ناحیه باستانی است.

سایت نوسنگی علی کوش در جنوب غربی ایران به محور تحقیقات انقلابی در مورد اهلی گیاهان و حیوانات و روستاهای اولیه در نزدیکی شرق توسط کنت فلانرئی و همکاران فرانک هول و جیمز نیلی در اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. قدمت حدود ۷۵۰۰ تا ۵۵۰۰ قبل از میلاد، علی کوش یک دهکده نوسنگی کوچک از کشاورزان و گله داران بود. موقعیت دهکده مهم بود: خارج از توزیع بومی اجداد وحشی خانواده‌های اولیه بود. این به محققان نشان داد که کشاورزان اولیه علی کوش برای پرورش در مناطق جدید، گونه‌ها یا محیط را دستکاری می‌کردند. شهروندان این روستا هزاران تیغ سنگ چخماق کوچک را برای استفاده در انواع وسایل نقره‌ای تولید کردند. مصنوعات نشان داده شده در اینجا هسته هستند: بلوک‌هایی که چندین تیغه به‌طور سیستماتیک برداشته می‌شوند. جان اسپت در طول کار میدانی دکترا در سال ۱۹۶۹ توسط دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد (و بعداً متصدی موزه) از سطح سایت جمع‌آوری شد.

اولین سکونت‌گاه در ایران در حدود ۹٫۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به‌شکل خانه‌هایی تک‌اتاقه در جوار تالابی دائمی در علی‌کُش (در فاز معروف به بُزمُردهٔ آن) ساخته شده‌اند که دیوارهایی به ضخامت ۲۵ تا ۴۵ سانتی‌متر از خشت‌هایی به ابعاد ۲۵  ۱۵  ۱۰ سانتی‌متر داشته‌اند. احتمالاً هر خانه اجاقی داشته که در محوطهٔ خانه تعبیه می‌شده‌است.
در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و تپه علی کش ثابت شده‌است.
به‌نظر می‌رسد شهروندان علی‌کُش پس از خشک شدن تالاب به دیگر محوطه‌های جلگهٔ خوزستان، مانند چغاسفید، نقل مکان کرده باشند.

## جستارهای وابسته
* گاه‌شمار تاریخ ایران از غارنشینی تا ظهور هخامنشیان
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

### یادداشت‌ها

## پیوند به بیرون
۱)**اشیا کشف شده که در دانشکده میشیگان آمریکا به نمایش گذاشته شده** https://lsa.umich.edu/ummaa/news-events/all-news/200-objects-in-200-days/day-103--200-objects-in-200-days.html

رده:آثار دوران پیشاتاریخ در ایران
رده:آثار ملی ایران
رده:استان ایلام
رده:تپه‌های باستانی شهرستان دهلران
رده:تمدن‌ها و جاهای باستانی ایران پیش از تمدن ایلام
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان خوزستان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
رده:اکتشافات باستان‌شناسی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:تل‌ها (باستان‌شناسی)
تپه تجره سید

**تپه تجره سید** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ۱۲ کیلومتر شمال شرقی خرم‌آباد، بخش حومه (ده پیر) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
سردر فهیم

300px|بندانگشتی

**سردر فهیمی ** مربوط به دوره پهلوی دوم است و در سنندج، پشت مسجد جامع دارالاحسان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## کوبه
معمولاً کوبه‌هایی که در لنگه سمت راست نصب می‌شدند، به شکل سر شیر، مشت گره کرده یا اشکالی از این قبیل بودند و به نسبت کوبه‌های سمت چپ سنگین تر، به همین دلیل صدایی بم تر داشتند، که اگر مردی بر خانه‌ای مهمان می‌شد این کوبه را می‌کوفت اما کوبه‌هایی که بر لنگه سمت چپ می‌نشستند، کوبه‌هایی ظریف به شکل انگشتان دست یا فرشته بودند که وقتی نواخته می‌شدند صدایی زیر تر تولید می‌کردند و اهل خانه را از وجود بانویی در پشت در مطلع می‌کردند

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سنندج
رده:سردرهای تاریخی شهرستان سنندج
خانه احمدزاده (سنندج)

**خانه احمدزاده** مربوط به دوره پهلوی است و در سنندج، خیابان نمکی، محله آغه زمان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این عمارت در ضلع شمالی بلوار نمکی شهر سنندج واقع شده و زمان ساخت آن به دوران حکومت رضا شاه بر می‌گردد. بنا داری یک حیاط چهارگوش کوچک است و ساختمان آن در چهار طبقه با نمای جنوبی و تزیینات آجر تراش بسیار زیبا و پرکار در قسمت نمای اصلی، ساخته شده است. عمارت احمدزاده نسبت به سایر بناهای مسکونی استان، از شیوه اجرایی و تزیینات منحصربه‌فرد برخوردار و نوع معماری آن برون گرا است. از این رو با وجود یک حیاط در ضلع جنوبی، می‌توان گفت سبک معماری کردستانی که ویژگی بارز آن ایوان‌های ستون دار است، در این عمارت به بهترین وجهی رعایت شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* سنندج

## منابع
* وب‌گاه شهرداری سنندج؛ جاذبه‌های تاریخی سنندج

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سنندج
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سنندج
رده:خانه‌های قدیمی سنندج
مسجد میرزا فرج‌الله وزیر

**مسجد میرزا فرج‌الله وزیر** مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در سنندج، خیابان ۱۷ شهریور، روبروی سه راه شیخان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان سنندج
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سنندج
حمام توکل

**حمام توکل** مربوط به دورهٔ صفویان است و در شهر کنگاور در استان کرمانشاه قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حمام توکل در بخش غربی خیابان شهدا، مقابل دیوار برپاشدهٔ معبد آناهیتا در ضلع غربی آن واقع شده و علیرغم قدمت طولانی سالم مانده است. این حمام در سال‌های آخر دههٔ ۱۳۹۰ مورد بازسازی قرار گرفته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان کنگاور
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان کنگاور
کاروانسرای خرند

**کاروانسرای خرند** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مهدی‌شهر در استان سمنان قرار گرفته‌است. این بنا که در ۳۵ کیلومتری شمالشرقی مهدیشهر واقع شده در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مهدی‌شهر
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان مهدی‌شهر
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان مهدی‌شهر
کاروانسرای سنگی شریف‌آباد

**کاروانسرای سنگی شریف‌آباد** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود، ۴۰ کیلومتری شمال شرقی میامی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شاهرود
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان سمنان
باغ خالصه بمپور

**باغ خالصه بمپور** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در بمپور، منتهی الیه خیابان بخشداری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان بمپور
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بمپور
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بابلسر
میل خوئین

**میل خوئین** مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان ایجرود، بخش حلب، روستای خوئین کیلومتر ۶۰ جادهٔ زنجان– بیجار، واقع شده‌است. این بنای برج مانند بر فراز ارتفاعات ضلع غربی روستا قرار گرفته‌است.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ویژگی، موقعیت
این بنای تاریخی با ارتفاعی بالغ بر۱۰ متر به صورتی مسلط با بهره‌گیری از ارتفاعات طبیعی موجود می‌توانسته منطقه پیرامون را تا شعاع ده‌ها کیلومتر از نظر حفاظت تحت پوشش قرار داده و همچنین به عنوان یک **میل** راهنما برای مسافران و کاروان‌های خسته و از بیم گم شدن راه در هراس و نگران، امیدبخش و خوش‌آیند باشد.

به‌طور کل این بنا از دو بخش بدنه و گنبد تشکیل یافته که قسمت تحتانی (بدنه)، مدوّر و با استفاده از مصالح لاشه سنگ و ملاط گچ و آهک و قسمت فوقانی (گنبد) با بهره‌گیری از آجر و ملاط بر پا شده‌است.

گورستان متروکه در پیرامون بنا، که وسعتی بالغ بر ۴ هکتار را به خود اختصاص داده است؛ نزدیکی و چگونگی ارتباط این بنا با آثار تاریخی روستا، موقعیت بنا از دیگر خصوصیات بارز این اثر تاریخی است.
بندانگشتی|راست|میل خوئین

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان ایجرود
رده:میل‌های تاریخی شهرستان ایجرود
مسجد گازران

**مسجد پیروادی** معروف به مسجد گازران  مربوط به اواخر دوره قاجار و در همدان، حاشیه بلوار الوند واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان همدان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان همدان
تپه یقه

**تپه یقه** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شرق جاده رباط کریم به شهریار، بعد ازروستای منج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان شهریار
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شهریار
محوطه بندر تاریخی مه رویان

**محوطه بندر تاریخی مه رویان** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۱۰ کیلومتری شمال بندر دیلم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در ایران بر پایه شهرستان
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان دیلم
تپه قلعه‌میدان

**تپه قلعه میدان** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ششتمد، روستای قلعه‌میدان (ششتمد) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان ششتمد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان ششتمد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ششتمد
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان ششتمد
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان ششتمد
دژ گل خندان

**دژ گل خندان** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان پردیس، روستای گل خندان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مصالح به‌کار رفته در بنای این دژ از جنس گچ، ساروج و سنگ است. این قلعه تاریخی بالای تپه ای قرار دارد و محل برخورد دو رودخانه ی بومهن و رودهن است.

## نگارخانه

پرونده:دژ گل خندان.jpg
پرونده:معرفی نامۀ دژ گل خندان.jpg|معرفی نامۀ دژ
پرونده:نمای دژ گل خندان از بالا.jpg
پرونده:طاق دژ گل خندان.jpg
پرونده:نمای پشت دژ گل خندان.jpg


## جستارهای وابسته
* کیا حسین دوم چلاوی
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان پردیس
رده:دژهای تاریخی شهرستان پردیس
رده:شهرهای باستانی طبرستان
مسجد حاجی رجب علی اشکذر

**مسجد حاجی رجب علی اشکذر** مربوط به دوره قاجار است و در اشکذر، محله توده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## ساختمان و بنا
این اثر تاریخی از ۲ قسمت سردخانه و گرم خانه تشکیل شده است.
در داخل محراب صحن تابستانی مسجد، سنگ مرمری به اندازه ۱۳۰–۸۰ نصب است که میان آن نقش قندیل آویخته‌ای تراشیده شده و درحاشیه آن آیاتی از قرآن مجید نوشته شده است.

## موقوفات
این مسجد با شکوه دارای زیلوهایی است به تاریخ‌های ۱۲۲۰ ،۱۲۴۷، ۱۲۵۸ ،۱۲۸۳ قمری که به نام واقف و موقوفات برآن‌ها نقش بسته است.
همچنین دارای موقوفات زیادی ازقبیل اراضی کشاورزی و باغات می‌باشد.

## سازنده بنا
این بنای تاریخی توسط مرحوم حاج ملا رجبعلی فرزند میرزا عبدالله فراهانی الاصل مشهور به اشتری ساخته شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* پایگاه خبری نسیم صادق

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اشکذر
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اشکذر
رده:بناهای تاریخی شهرستان اشکذر
آرامگاه شیخ حسین چاهکوتاهی

**مقبره شیخ [[حسین چاه‌کوتاهی]]** مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله امامزاده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

راست|200px|بندانگشتی|سنگ قبر شیخ حسین خان چاه‌کوتاهی

## جستارهای وابسته
* شیخ حسین چاه‌کوتاهی
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان بوشهر
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
گورستان متجاوزین انگلیسی

**گورستان متجاوزین انگلیسی** مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله دواس بهمنی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این گورستان در محل کنسولگری انگلیس در بوشهر قرار دارد. اولین کنسولگری انگلیس در این شهر به دست ژنرال سایکس انگلیسی در سال ۱۸۹۴ میلادی ساخته است.

این گورستان قرار است به عنوان یک محل گردشگری مورد استفاده قرار بگیرد. عکس‌های قدیمی نشان می‌دهد که این قبرستان با تخریب‌هایی از بین رفته است. برای نمونه اثری از صلیب های بزرگ بر روی قبرهای این گورستان وجود ندارد در حالی که درعکس های قدیمی وجود داشته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوشهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بوشهر
آب‌انبار محسن‌زاده

**آب‌انبار محسن زاده** مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منتظری، انتهای کوچه منتظری ۳ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان بیرجند
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیرجند
قلعه آقا خان لیراوی

**قلعه آقا خان لیراوی** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دیلم، روستای حصار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این قلعه که در زمان قاجار بعد از فوت حسن شه قلی ضابط بلوک لیراوی به دست فرزندش مرحوم آقا خان لیراوی در زمان تصدی کلانتری منطقه ساخته شد از حیث معماری و بنایی در خور توجه است این ساختمان که در محدوده ۴۰۰۰ متری بنا شده است دارای اتاق های ردیفی است که پر زیر زمینی بزرگ بنا شده است  مصالح آن از خشت خام گله چاری و سقف آن از چوب و بوریا است که قسمتی از آن تخریب گردیده است بسیار با ارزش و از جنس چوب های ساج گرانقیمت بوده است اکنون وجود ندارد و محل آن در با خشت و بلوک مسدود شده است پنجره ها و در اتاق های آن از جنس تخته محکم ساخته شده اند این ساختمان را آقاخانی را به عنوان منزل شخصی و حصار نظامی استفاده می‌کرد نابرده تا سال ۱۳۱۷ هجری شمسی همراه با عائله خود در این قلعه زندگی می کرد و از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۱۹ حکومت مرکزی او را به تهران احضار و بازداشت کرده بود قلعه توسط احمد شاه خان و به نیابت از آقا خان نگهبانی امور آن انجام گرفت.

در وسط بنا حوض بزرگی قرار دارد که اتاق‌های به صورت ردیفی و اطراف آن می باشد  بعداً آن قلعه توسط برادر دیگر آقاخان به نام محمد علی خان فتح شد از آن پس مرکز بلوک روستای لیلتین انتقال داده شد  بنا شده که قبلاً نیز اثاری در این منطقه وجود داشته است و بعد از تخریب  اثار قبلی ساختمان جدید بر آن احداث شده آن حصار نیز بر اتلال شهر شینیز بنا شده این اثر به عنوان یکی از آثار ملی کشور به شماره  ۷۹  ۲۸  آثار تاریخی به ثبت رسیده است  برج سهیل کاملاً تخریب شده  و موش های زیرزمینی و باران های سیل آسا  و زمستانی بر خرابی آن علت بوده 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دیلم
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دیلم
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های قاجاریان
عمارت و باغ صدری

**عمارت و باغ صدری** یا **عمارت و باغ نمیر زرتشتی تفت**، اثری مربوط به اواخر دوره زند است و در شهرستان تفت، خیابان امام خمینی، محلهٔ باغ گلابدان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بادگیر سه طبقه‌ای و چهارطرفۀ عمارت یکی از منحصر به فردترین بادگیرهای ایران است.

## جستارهای وابسته
* شهرستان تفت
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## نگارخانه


پرونده:Sadri Garden.jpg|باغ و ایوان جنوبی عمارت صدری
پرونده:Sadri-Garden.jpg|ایوان شمالی عمارت
پرونده:Sadri house - panoramio.jpg|ورودی باغ صدری
پرونده:Sadri house in Taft by Hadi Karimi.jpg|معماری داخلی عمارت باغ صدری
پرونده:Namir Sadri WindWard.jpg|بادگیر عمارت باغ صدری



## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان تفت
رده:باغ‌های تاریخ شهرستان تفت
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان تفت
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تفت
رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تفت
خانه فرخ اورمزدی

**منزل فرخ اورمزدی** مربوط به اواخر دوره صفوی است و در یزد، ضلع جنوبی محله زرتشتیان، کوی موبدان، کوچه فرخ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان یزد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان یزد
شهر تاریخی مالین

**شهر تاریخی مالین** مربوط به سدهٔ ۴ ه.ق است و در شهرستان باخرز، داخل شهر باخرز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## پیشینه
[بندانگشتی|200px|چپ|ولایت باخرز در میان ولایت‌های [ربع نیشابور در صفحه‌ای از نسخه خطی ترجمه کتاب تاریخ نیشابور الحاکم.]]

[بندانگشتی|چپ|200px| نام مالین (مالن) بر روی نقشه [ابن حوقل در كتاب صورة الارض در قرن چهارم هجری]]
مالین شهری باستانی مرکز ولایت باخرز، ربع نیشابور، خراسان بوده است.

اصطخری و ابن حوقل ، مالن (یامالان) باخرز (کواخرز) را در مقابل مالن هرات نوشته‌اند (ابن حوقل، ص ۴۳۳؛ اصطخری، ص ۲۵۶). در قرن سوم، یعقوبی هم ولایت باخرز را از کوره‌های نیشابور ضبط کرده‌است (ص ۲۷۸). 
در قرن چهارم، مقدسی می‌نویسد:  
اصطخری جغرافیدان قرن چهارم مینویسد: 

به نوشته یاقوت حموی ، باخرز ۱۶۸ قریه داشت و مرکز آن **قصبه مالین**بود (ج ۱، ص ۴۵۸).

حمدالله مستوفی درباره ولایت باخرز چنین نوشته است:  (ص ۱۵۳). در ۸۱۷،

لسترنج می نویسد 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان باخرز
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:محوطه‌های باستانی شهرستان تایباد
رده:شهرهای باستانی ایران
دانقار تار تپه

**دانقار تار تپه** مربوط به هزاره اول است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای سارجه کر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان گنبد کاووس
رده:تپه‌های باستانی شهرستان گنبد کاووس