شب‌بو

[جایگزین=شب‌بوی خودرو، بهبهان|بندانگشتی|[شب‌بوی هراتی (Matthiola afghanica)، بهبهان]]
**شب‌بو** یا **چلیپا** یک سرده از گیاهان خانوادهٔ شب‌بویان است که شامل حدود ۵۰ گونه از گیاهان یک‌ساله، دوساله و چندساله است که برخی از آن‌ها زینتی هستند و به سبب دارا بودن گل‌های معطر و زیبا در باغچه‌ها کشت می‌شوند.

## گونه‌ها
تاکنون حدود ۵۰ گونه شب‌بو شناسایی شده که نمونه‌هایی از آن‌ها عبارت‌اند از:
* شب‌بوی انگلیسی؛ این گیاه را علف سیر نیز گویند. ارتفاعش بین ۳۰ تا ۵۰ سانتی‌متر و قسمت‌های تحتانی آن کمی کرک دارد. ریشه و برگ این گیاه اگر در بین انگشتان فشرده شود بوی سیر از آن استشمام می‌شود و در بیشتر نقاط ایران می‌روید. دیگر نام‌های آن: *سیرک*، *حشیشه القثوم*، *سیرج* و *صارمساق اوتی* است.
* شب‌بوی زرد؛ گونه‌ای شب‌بو که دارای گل زرد است و به‌علت زیبایی گل‌هایش بیشتر از انواع دیگر مورد توجه‌است. منظور از گل خیری که در برخی اشعار فارسی در ادوار مختلف آمده، همین گل است زیرا گل‌هایش دارای رنگ طلایی و تلألو خاصی است.
* شب‌بوی سلطانی؛ گونه‌ای شب‌بو که دارای گل‌های زرد یا بنفش است و برگ‌هایش دانه‌ای است و ارتفاعش بالغ بر یک متر می‌شود و پایا است. دیگر نام‌های آن: شب‌بوی باغی، شب‌بوی درختی، منثور بری، خیری و اصفر.
* شب‌بوی دریایی؛ گونه‌ای شب‌بو که دارای گل‌های نسبتاً درشت بنفش قرمزرنگ است و تکثیرش به وسیلهٔ بذر انجام می‌شود.
* شب‌بوی هراتی؛ گونه‌ای شب‌بو که دارای برگ‌های دراز و گل‌های خوشه‌ای ارغوانی است. عطر گل‌های این گونه شب‌بو از دیگر گونه‌ها بیشتر است. تکثیر این گیاه به وسیلهٔ پاجوش و گاهی به وسیلهٔ بذر است. دیگر نام‌های آن: منسوج، منثور، منسوب، گل عروسان، گل عروس و شب‌بوی خانمی است. این گونه در ایران و افغانستان می‌روید.

### فهرست گونه‌ها
گونه‌های پذیرفته شده از سردهٔ شب‌بو:

* *[[شب‌بوی هراتی|Matthiola afghanica]]* Rech.f. & Köie
* *[[Matthiola anchoniifolia]]* Hub. -Mor.
* *[[Matthiola arabica]]* Boiss.
* *[[Matthiola aspera]]* Boiss.
* *[[Matthiola boissieri]]* Grossh.
* *[[Matthiola bolleana]]* Webb ex Christ
* *[[Matthiola bucharica]]* Czerniak.
* *[[Matthiola caspica]]* (N.Busch) Grossh.
* *[[Matthiola chenopodiifolia]]* Fisch. & C.A.Mey.
* *[[Matthiola chorassanica]]* Bunge ex Boiss.
* *[[Matthiola codringtonii]]* Rech.f.
* *[[Matthiola crassifolia]]* Boiss. & Gaill.
* *[[Matthiola czerniakowskae]]* Botsch. & Vved.
* *[[Matthiola daghestanica]]* (Conti) N.Busch
* *[[Matthiola damascena]]* Boiss.
* *[[Matthiola dumulosa]]* Boiss. & Buhse
* *[[Matthiola erlangeriana]]* Engl.
* *[[Matthiola farinosa]]* Bunge ex Boiss.
* *[[Matthiola flavida]]* Boiss.
* *[[Matthiola fragrans]]* (Fisch.) Bunge
* *[[Matthiola fruticulosa]]* (L.) Maire – sad stock
* *[[Matthiola ghorana]]* Rech.f.
* *[[Matthiola glutinosa]]* Jafri
* *[[Matthiola graminea]]* Rech.f.
* *[[Matthiola incana]]* (L.) W.T.Aiton – stock, hoary stock, gilly-flower
* *[[Matthiola integrifolia]]* Kom.
* *[[Matthiola kralikii]]* Pomel
* *[[Matthiola livida]]* (Delile) DC. – desert stock
* *[[چلیپا (گیاه)|Matthiola longipetala]]* (Vent.) DC. – night-scented stock
* *[[Matthiola lunata]]* DC.
* *[[Matthiola macranica]]* Rech.f.
* *[[Matthiola maderensis]]* Lowe
* *[[Matthiola maroccana]]* Coss.
* *[[Matthiola montana]]* Boiss.
* *[[Matthiola obovata]]* Bunge
* *[[Matthiola odoratissima]]* (M.Bieb.) W.T.Aiton
* *[[Matthiola parviflora]]* (Schousb.) W.T.Aiton
* *[[Matthiola perennis]]* Conti
* *[[Matthiola perpusilla]]* Rech.f.
* *[[Matthiola puntensis]]* Hedge & A.G.Mill.
* *[[Matthiola revoluta]]* Bunge ex Boiss.
* *[[Matthiola robusta]]* Bunge
* *[[Matthiola scapifera]]* Humbert
* *[[Matthiola shehbazii]]* Ranjbar & Karami
* *[[Matthiola shiraziana]]* Zeraatkar, Khosravi, F.Ghahrem. , Al-Shehbaz & Assadi
* *[[Matthiola sinuata]]* (L.) W.T.Aiton – sea stock
* *[[Matthiola spathulata]]* Conti
* *[[Matthiola stoddartii]]* Bunge
* *[[Matthiola superba]]* Conti
* *[[Matthiola tatarica]]* (Pall.) DC.
* *[[Matthiola taurica]]* (Conti) Grossh.
* *[[Matthiola tianschanica]]* Sarkisova
* *[[Matthiola tomentosa]]* Bél.
* *[[Matthiola torulosa]]* (Thunb.) DC.
* *[[Matthiola tricuspidata]]* (L.) W.T.Aiton – three-horned stock
* *[[Matthiola trojana]]* Dirmenci, Satil & Tümen

## نگارخانه

پرونده:گیاه شب‌بو، بهبهان.jpg|alt= شب‌بوی هراتی، بهبهان|شب‌بوی هراتی، بهبهان
پرونده:شب‌بوی خودرو، دشت‌های بهبهان.jpg|alt=شب‌بوی هراتی، بهبهان|شب‌بوی هراتی، بهبهان
پرونده:IMG 1306 01.JPG|alt=گل شب بو|دسته گل شب‌بوی هراتی
پرونده:Gole shab bo.JPG|alt= شب‌بوی هراتی در جنوب ایران|شب‌بوی هراتی در جنوب ایران


## جستارهای وابسته
* *[[محبوبه شب]]*

## پانویس

## منابع
* لغتنامه دهخدا:شب بو واژه‌یاب

رده:سرده‌های شب‌بویان
شب‌بو
رده:شب‌بویان
رده:گل‌ها