open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوءمصرف مواد

بندانگشتی|جعبه‌ای با سرنگ‌های خالی که مصرف بیش از اندازه مواد مخدر را نشان می‌دهد.
**سوءمصرف مواد**  به استفاده افراطی و اعتیادگونه از داروها ، سایکواکتیوها و مواد مخدر به صورتی که در آن مصرف‌کننده ماده را به مقدار یا روشی که برای خودش یا دیگران مضر است مصرف می‌کند، گفته می‌شود. تعاریف متفاوتی برای سوء مصرف مواد مخدر در بهداشت عمومی، پزشکی و زمینه‌های عدالت و کیفری استفاده می‌شود. در برخی مواقع وقتی که فرد تحت تأثیر مواد مخدر است جرائم یا رفتارهای ضد اجتماعی از او سر می‌زند و امکان دارد که برای او تغییرات شخصیتی بلند مدت هم رخ دهد.

علاوه بر امکان آسیب‌های فیزیکی، اجتماعی و روانی، استفاده از بعضی مواد ممکن است به مجازات‌های کیفری منجر شود، اگرچه این بحث بستگی به قوانین قضایی آن محل دارد.

مواد مخدر بیشتر با این واژه‌ها شناخته می‌شوند: الکل، باربیتورات ها، بنزودیازپین ها، حشیش، کوکائین، متاکوالون، تریاک و آمفتامین‌های جایگزین. علت دقیق سوء مصرف مواد مشخص نیست که می‌تواند یکی از این دو تئوری باشد: یا یک حالت ژنتیکی است که از دیگران یادگرفته می‌شود یا یک عادت است که اگر اعتیاد فراتر برود خود را به شکل یک بیماری مزمن ناتوان‌کننده آشکار می‌سازد.

در سال ۲۰۱۳ اختلالات مصرف مواد باعث مرگ ۱۲۷٬۰۰۰ نفر شد با مقایسه با سال ۱۹۹۰ که این آمار ۵۱٬۰۰۰ نفر بود. اختلال مصرف کوکائین باعث مرگ ۴۳۰۰ نفر و اختلال مصرف آمفتامین باعث مرگ ۳۸۰۰ نفر و همین‌طور اختلال مصرف الکل باعث مرگ ۱۳۹٬۰۰۰ نفر دیگر شد.

## دسته‌بندی ترکیبات
* **اپیوئیدی**: باعث ایجاد تسکین و رخوت در فرد می‌شوند و قدیمی ترین آن‌ها تریاک است. هروئین و دیگر مواد اپیوییدی از تریاک مشتق شده‌اند.
* **محرک ها**: موجب تحریک سیستم‌عصبی انسان می شوند. مانند؛ کوکائین، آمفتامین، اکستازی و مشتقات آن ها.
* **توهم‌زا ها**: مواد روان‌گردان که خاصیت توهم زایی دارند. حشیش، ماری جوانا، ال‌اس‌دی، فن‌سیکلیدین و کتامین از مواد توهم زا هستند.
* **مواد الکلی**: نوشیدنی های تخمیری حاوی الکل که منجر به سرخوشی و مستی می شوند. انواع شراب، نوشیدنی های تقطیری و آبجو ها از این دسته هستند.

## دسته‌بندی ترکیبات مخدر

### خانواده مشتق از تنباکو

### خانواده مشتق از شاهدانه
* حشیش (چرس یا بنگ)
* ماری‌جوآنا (گراس، علف، گل)
*روغن حشیش

### خانواده مشتق از کوکائین
* کوکائین

### خانواده مشتق از تریاک (مرفین)

* تریاک
*شیره
*مرفین
*هروئین
*کدئین

### خانواده مشتق از مواد صنعتی
* شیشه یا آیس (مت آمفتامین)
* کراک
**کراک هروئین: مادهٔ مخدر مورد استفاده در ایران و افغانستان از خانوادهٔ مرفین
** کراک کوکائین: مادهٔ محرک رایج در خارج از ایران و افغانستان از خانوادهٔ کوکائین
* دزومورفین
* متادون

## طبقه‌بندی مواد مورد سوء مصرف
* مواد مخدر
* ترکیبات محرک
* سرکوب کننده‌ها (مسکن‌ها – خواب‌آورها)
* آرام‌بخش‌ها
* توهم‌زا ها
* مشتقات گیاه شاهدانه
* الکل، توتون و قهوه

## ترکیبات دارای اعتیاد جسمی
* تریاک
* شیره تریاک
* مرفین
* هروئین
* کراک هروئین
* دزومرفین
* متادون
* کوکایین و کراک کوکائین
* برخی داروهای تجویزی اعتیادآور (کدئین، ترامادول، دیفنوکسیلات، پتیدین، بوپرنورفین و...)
* الکل و انواع مشروبات الکلی
*تنباکو و دخانیات (سیگار و قلیان)
*کافئین (قهوه، چای، کاکائو و...)

## جستارهای وابسته
* اختلال سوءمصرف مواد

## منابع

* با بهره‌گیری از داده‌هایی در وب‌گاه ستاد مبارزه با مواد مخدر
* هفته نامه سلامت - شماره هشتاد و پنج - بخش روان
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اختلال‌های مصرف مواد
رده:بهداشت عمومی
رده:سوءمصرف مواد
رده:افیون‌ها
رده:علت‌های مرگ
توربوپراپ

بندانگشتی|320px|اصول کار موتور توربوپراپ
بندانگشتی|هوا و موتور توربوپراپ
**توربوپراپ**  گونه‌ای موتور توربینی گازی است که در آن از گردش محور توربین برای گرداندن ملخ در یک هواگرد و ایجاد پیش‌رانش استفاده می‌شود. در این موتورها، هوا از بخش ورودی هوا وارد موتور می‌شود و توسط کمپرسور، فشرده می‌شود، هوای فشرده، سپس با سوخت موتور، مخلوط شده و در محفظه احتراق موتور، سوزانده می‌شود. گازهای داغ خروجی، سپس وارد توربین شده و در نهایت، از محل اگزوز خارج می‌شوند. برخلاف موتورهای توربوجت، بخشی از انرژی تولیدشده در توربین موتورهای توربوپراپ، توسط کمپرسور و مولد الکتریکی مصرف می‌شود. قسمت اصلی انرژی حاصله نیز صرف گرداندن ملخ شده و در نتیجه، این موتورها، نیروی پیش‌رانش بسیار کمتری از موتورهای توربوجت تولید می‌کنند، اما مصرف سوخت موتورهای توربوپراپ، حدود دو سوم موتورهای توربوفن است.

## کاربرد
موتورهای توربوپراپ در سرعت‌های متوسط (در حدود ۷۳۰ کیلومتر بر ساعت) کارامد هستند و برای ایجاد سرعت‌های بیشتر از ۰٫۶ تا ۰٫۷ ماخ، استفاده نمی‌شوند.

جنگندهٔ راکول او وی-۱۰ برونکو از هواپیماهایی است که با موتور توربوپراپ کار می‌کند ولی به‌علت سرعت بالای ۸۵۰ کیلومتر بر ساعت، صدای بسیار زیادی تولید می‌کند. موتورهای توربوپراپ، بیشتر در هواپیماهای مسافری کوچکی مانند ای‌تی‌آر ۷۲، دی هاویلند کانادا دش ۸ و فوکر ۵۰ کاربرد دارند و انواع جدید این موتورها، سرعتی نزدیک به سرعت جت‌های منطقه‌ای تولید می‌کنند. توربوپراپ‌ها در برخی از هواگردهای ترابری نظامی مانند ایرباس ای۴۰۰ام اطلس و لاکهید سی-۱۳۰ هرکولس به‌کار می‌روند.

## فهرست
موتورهای فعال مورد استفاده طی سال‌های ۲۰۰۵–۲۰۰۶

## پانویس

رده:اختراع‌های مجارستانی
رده:توربین‌های گازی
رده:موتورهای جت
رده:موتورهای هواگرد
رده:مهندسی هوافضا
فوکر اف۲۷ فرندشیپ

**فوکر اف۲۷ فرندشیپ** (Fokker F27 Friendship) هواپیمای مسافربری دارای موتور توربوپراپ است که در شرکت هلندی فوکر، طراحی و تولید می‌شد. این هواپیما پس از ای‌تی‌آر ۷۲ پرفروش‌ترین هواپیمای توربوپراپ جهان بود. طراحی این هواپیما از دهه ۱۹۵۰ در هلند آغاز شد. در ساخت این هواپیما، از موتورهای توربوپراب رولز-رویس دارت استفاده شده بود که دارای لرزش و سر و صدای کمتر است. قابلیت تنظیم فشار هوای درون کابین برای بخش مسافران نیز از دیگر نوآوری‌های طراحان این هواپیما بود. فوکر۲۷ در ۲۴ نوامبر ۱۹۵۵، پرواز اولیه خود را به انجام رساند. در ۱۹ نوامبر ۱۹۵۸، این هواپیما معرفی و ورود آن به بازار، آغاز شد. شرکت فوکر در دهه ۱۹۸۰، تولید جایگزینی مدرن و پیشرفته‌تر برای فرندشیپ با نام فوکر ۵۰ را آغاز کرد.

در مجموع ۷۸۶ فروند از این هواپیما ساخته شد که ۲۰۶ فروند از آن‌ها، تحت لیسانس فوکر و در شرکت آمریکایی فیرچایلد تولید شد.

## سوانح در ایران
[بندانگشتی|فوکر 27 [نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران|نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران]]
* [بندانگشتی|فوکر اف 27 [نیروی هوایی شاهنشاهی ایران]]در ۱ اسفند ۱۳۶۴ در جریان عملیات والفجر ۸، در نزدیکی اهواز هواپیمای فوکر اف۲۷ فرندشیپ به خلبانی عبدالباقی درویش در محاصره دو فروند میگ-۲۳ نیروی هوایی عراق قرار گرفت. با شلیک هواپیمای عراقی، تمام ۵۱ سرنشین فرندشیپ، کشته شدند.
* در ۶ اردیبهشت ۱۳۷۱ (۲۶ آوریل ۱۹۹۲)، یک فروند فوکر-۲۷ نیروی هوایی ایران در نزدیکی ساوه سقوط کرد و ۳۹ سرنشین آن کشته شدند.

## ویژگی‌ها

## منابع

رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:هواپیماهای مسافربری هلندی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:هواپیماهای ملخ‌پیشین دوموتوره
رده:هواگردهای بال بالا
رده:هواگردهای توربوپراپ
رده:هواگردهای فوکر
ایرکماندر ۵۰۰

**اِیرو کُمَندِر**، که در ایران به «ایر کماندر» معروف است، هواپیمای سبک دوموتوره‌ای بود که شرکت آیرو دیزاین، از شعبه‌های شرکت راک‌ول می‌ساخت. واژه انگلیسی ایرو کمندر (Aero Commander) به معنی «فرمانده هوایی» است.

دولت ایران چند فروند از این هواپیما را در اختیار دارد.

## حوادث در ایران
# در دهه ۱۳۴۰ یک فروند آن در نزدیکی درگز با تیراندازی جنگنده‌های شوروی سقوط کرد.
# در شب ۱۹ مهر ماه ۱۳۹۳ یک فروند از این هواپیما که افسران و فرماندهان عالی‌رتبه نیروی انتظامی را به زاهدان می‌برد در راه دچار سانحه شد و همه هفت سرنشین آن جان باختند.

## منابع

* 

رده:مهندسی هوافضا
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:هواپیماهای ملخ‌پیشین دوموتوره
رده:هواگردهای بال بالا
رده:هواگردهای چندمنظوره غیرنظامی آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:هواگردهای چندمنظوره نظامی آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:هواگردهای دوموتوره
سبزه

thumb|300px|left
**سَبزه** گیاهی است که در آن برخی از حبوبات را رویانده‌اند و از نشانه‌های نوروز و اجزای سفره هفت‌سین است. سبزه از جوانه گندم، جو و عدس رویانده می‌شود. ایرانیان معتقدند که وجود سبزه در سفره هفت‌سین، شادابی و خرمی را در طول سال به همراه دارد. مرسوم است که سبزه را تا روز سیزدهم نوروز که سیزده‌به‌در خوانده می‌شود نگه داشته و همراه با آن بدی‌ها و کدورت‌ها را دور بریزند. همچنین برخی معتقدند که گره زدن سبزه در روز سیزده‌به‌در سبب باز شدن بخت جوانان دم بخت می‌شود.

## دیدگاه‌ها
### مخالفان
مخالفان استفاده از سبزه نوروز به مسئله آب و محیط زیست اشاره می‌کنند. آنها می‌گویند که سبزه نوروز از یک سو، کلی از غلات را هدر می‌دهد و از سوی دیگر در شرایط بی‌آبی و خشکسالی، هدر دادن آب است. آنها چنین استدلالی را دربارهٔ درست کردن سمنو هم مطرح می‌شود. بعضی از آنها پیشنهاد می‌کنند که به جای سبزه، تخم سبزی برای مصرف خوراکی کاشته شود. برخی دیگر هم نگران کپک زدن غلات و انتقال آلودگی به محیط خانه هستند.

### موافقان
موافقان می‌گویند، مقدار غله یا حبوباتی که سالانه برای درست کردن سبزه مصرف می‌شود، کمتر از مقدار دورریز نان در چند وعده غذای ایرانیان است؛ زیرا یک سوم غله‌ای که تولید یا خریده می‌شود، دور ریخته و تبدیل به زباله می‌شود. آنها می‌گویند که برای حل مشکل بی‌آبی، به مدیریت مصرف کلان آب نیاز است.

## جستارهای وابسته
* هفت‌سین
* سمنو
* ماهی قرمز

## پانویس

## منابع

رده:هفت‌سین
هابیت

**هابیت‌ها** گونه‌ای از موجودات تخیلی در رمان‌های تالکین هستند، که در سرزمین میانه و شایر زندگی می‌کنند. هابیت‌ها اولین بار در کتاب هابیت تالکین مطرح شدند. شخصیت اصلی این داستان، بیلبو بگینز یک هابیت است که در ماجراهای گروه '''تورین سپربلوط''' سهیم می‌شود. شخصیت اصلی مجموعهٔ ارباب حلقه‌ها، فرودو بگینز نیز یک هابیت است و مسئولیت نابودی **[[حلقه یگانه|حلقه قدرت]]** را بر دوش دارد.

در کتاب هابیت، تالکین هابیت‌ها را موجوداتی کوچک توصیف می‌کند؛ که نصف قد انسان‌ها را دارند و بالغ‌ترین آنها از چشم یک اِلف یا انسان قد یک بچه را دارد. هابیت‌ها لباس‌هایی به رنگ روشن می‌پوشند، کفش به پا نمی‌کنند (کف پاهایشان به‌طور طبیعی پوستی چون چرم دارد) و پاهایشان پوشیده از موهای ضخیم و مجعد است و همچنین نسبت به قد کوتاهشان پاهای بزرگی دارند. از نظر اخلاقی تالکین هابیت‌ها را موجوداتی مهمان‌نواز، صمیمی، مهربان، خانه و خانواده دوست، موجوداتی به دور از تنش و هیجان که در آرامش به سر می‌برند، توصیف می‌کند. همچنین آن‌ها را خوش‌رو، خوش‌خوراک و به دور از ماجراجویی یاد می‌کند.

## انواع

تالکین یک تاریخ تخیلی با سه نوع هابیت، با خصوصیات فیزیکی و خلقیات متفاوت ابداع کرد: هارفوت، فالوهید و استور. در زمان بیلبو و فرودو، این گونه‌ها برای قرن‌ها با هم مخلوط شده بودند، هرچند به‌طور ناهموار، به طوری که برخی از خانواده‌ها و مناطق بیشتر به سمت تبار یکی از این سه گروه گرایش پیدا کردند.

هارفوت‌ها با اختلاف زیاد، پرشمارترین گروه هابیت‌ها بودند و اولین کسانی بودند که وارد سرزمین اریادور شدند که شامل شایر و بری است. آن‌ها از نظر قد کوچک‌ترین، رنگ پوست «قهوه‌تر» و معمولی‌ترین نژاد بودند که در هابیت توضیح داده شد. آنها در چاله‌ها زندگی می‌کردند و روابط نزدیک‌تری با دورف‌ها داشتند نسبت به سایر هابیت‌ها هارفوت‌ها در مناطق تپه‌ای ملایم زندگی می‌کردند و عمدتاً کشاورزی بودند. آنها اولین گروهی بودند که از کوه های مه آلود عبور کردند و در سرزمین های اطراف بری از عصر سوم
۱۰۵۰ (حدود ۲۰۰۰ سال قبل از زمان بیلبو و فردو و پنج قرن و نیم سال قبل از تأسیس شایر در عصر سوم ۱۶۰۱) مستقر شدند.

## در رسانه
# ارباب حلقه‌ها: حلقه‌های قدرت
# هابیت: یک سفر غیرمنتظره
# هابیت: برهوت اسماگ
# هابیت: نبرد پنج سپاه
# ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه
# ارباب حلقه‌ها: دو برج
# ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه

## برگردان به فارسی
کتاب هابیت در ایران توسط رضا علیزاده ترجمه شده‌است. این کتاب در ایران با نام **[[هابیت (رمان)|هابیت]] یا آنجا و بازگشت دوباره** توسط انتشارات روزنه منتشر شده‌است.

## منابع

رده:آفریده‌های افسانه‌ای
رده:نژادها و گونه‌های خیالی
رده:هابیت (کتاب)
رده:ارباب حلقه‌ها
نسرین مقانلو

**[[نسرینبثبقدلجع|نسرین]] مقانلو** (زادهٔ ۱ تیر ۱۳۴۷) هنرپیشه سینما و تلویزیون اهل ایران است که از سال ۱۳۷۰ کار حرفه‌ای خود را آغاز کرد.

او پس از ایفای نقش در سریال *[[مسافری از هند]] *به شهرت رسید.

## آغاز فعالیت هنری
وی فعالیت خود را با نقش کوتاهی در فیلم *[[دو نیمه سیب]]* به کارگردانی کیانوش عیاری در سال ۱۳۶۹ آغاز کرد اما در واقع با فیلم سینمایی *[[امید (فیلم ۱۳۷۰)|امید]]* به سینمای ایران معرفی شد و با بازی در فیلم *[[همسر (فیلم ۱۳۷۲)|همسر]]* بیشتر مورد توجه قرار گرفت. وی پس از بازی در فیلم *[[نابخشوده (فیلم ۱۳۷۵)|نابخشوده]]* چند سالی را در خارج از کشور گذراند. سپس به ایران بازگشت و بازی در سینما و تلویزیون را ادامه داد. بازی در فیلم *[[مهمان مامان]]* وی را به عنوان یک بازیگر توانا مطرح کرد.

## زندگی شخصی
مقانلو در ۱ تیر ۱۳۴۷ در تهران به دنیا آمد. پدرش تهرانی و موزیسین بود و مادرش شهناز نامدار بازیگر تئاتر بود. او یک خواهر و یک برادر دارد که خواهرش در آمریکا زندگی می کند و برادرش بیژن مقانلو سرمربی سابق تیم ملی تکواندوی ایران و مربی تکواندو است. کمال خلیلیان (بازیکن سابق فوتبال) اهل اهواز همسر نسرین مقانلو است. ثمرهٔ ازدواج آن‌ها ۲ فرزند به نام‌های ارشیا و آرین است که متولد آمریکا و بزرگ‌شده و تحصیل‌کرده آنجا هستند. ارشیا، پسر بزرگ آنها، در مهرماه سال ۱۴۰۱ پس از سفر به ایران درگذشت. پزشکی قانونی علت مرگ را احتمال مسمومیت دارویی اعلام کرد.

## فیلم‌شناسی
### سینمایی

### تلویزیون و نمایش خانگی

## کتاب آشپزی
نسرین مقانلو یک کتاب آشپزی نوشته که با نام *آشپزی نسرین* و به مشخصات زیر به چاپ رسیده است.
* مقانلو، نسرین، *آشپزی نسرین*، تهران: چکاوک، پگاه‏‫، ۱۳۹۴؛ ۹۲۷ ص.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:آشپزان اهل ایران
رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایران
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۴۷
رده:زادگان ۱۹۶۸ (میلادی)
رده:زنان نویسنده تغذیه
رده:زنان نویسنده کتاب آشپزی
رده:نویسندگان زن اهل ایران
علی (نام کوچک)

**علی** نامی مردانه به معنی بلندمرتبه با ریشه عربی است. که در اسلام به‌عنوان یکی از نام‌های خدا شناخته می‌شود.

افراد شاخص با این نام عبارت‌اند از:

## امامان شیعه
* علی بن ابی‌طالب، خلیفه چهارم تاریخ اسلام و نخستین امام شیعیان
* علی بن حسین، مشهور به سجاد و زین‌العابدین
* علی بن موسی، مشهور به علی بن موسی الرضا
* علی النقی، مشهور به جواد

## سیاستمداران
* سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران
* علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس ایران
* علی مطهری، فرزند مرتضی مطهری نایب رئیس پیشین مجلس 
* علی جنتی، فرزند احمد جنتی و وزیر ارشاد پیشین
* علی شمخانی، سیاستمدار 
* علی باقری کنی، سیاستمدار 
* علی فلاحیان، عضو پیشین مجلس خبرگان رهبری ایران و وزیر پیشین اطلاعات
* علی صالح‌آبادی، رئیس پیشین بانک مرکزی ایران
* علی تهرانی، نماینده استان خراسان در مجلس خبرگان قانون اساسی
* علی بهادری جهرمی، سخنگوی دولت ابراهیم رئیسی
* علی انصاری، استاندار گیلان از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰
### فرماندهان جنگ هشت‌ساله ایران و عراق
* علی صیاد شیرازی، از فرماندهان ارتش در جنگ هشت‌ساله ایران و عراق
* علی باکری، از فرماندهان جنگ هشت‌ساله ایران و عراق
* علی اقبالی دوگاهه
* علی رزمجو
* علی فدوی
* علی صفوی
* علی شادمانی

## بازیگران
* علی نصیریان
* علی عمرانی
* علی اوسیوند
* علی صادقی
* علی اوجی
* سید علی صالحی
* علی طالب‌لو
* علی دهکردی
* سید علی طباطبایی
* علی لک‌پوریان
* علی مصفا
* علی آزاد
* علی ضیا
* علی ثقفی (کارگردان)
* علی عباسی (کارگردان)
* علی حاتمی (کارگردان)
* سید علی هاشمی (کارگردان)
### خوانندگان
* علی اصحابی
* علی زند وکیلی
* علی عبدالمالکی
* علی عظیمی
* علی لهراسبی
* علی یاسینی

## ورزشکاران
### بازیکنان فوتبال
* علی کریمی، بازیکن پیشین فوتبال ایران
* علی کریمی، بازیکن کنونی فوتبال ایران
* علی دایی، بازیکن پیشین فوتبال ایران
* علی پروین، بازیکن پیشین فوتبال ایران
* علی علیپور، بازیکن فوتبال ایران
* علی نعمتی، بازیکن فوتبال ایران
* علی نادری، بازیکن فوتبال ساحلی ایران

### کشتی‌گیران
* علی سوادکوهی

### دیگر ورزشکاران
* علی باغبان‌باشی، دوندهٔ پیشین دوهای استقامت و دوی ماراتن اهل ایران

## دیگران
* علی میرزا ظل‌السلطان، شاهزاده قاجاری و فرزند دهم فتحعلی‌شاه
* علی شریعتی
* علی پرتوی
* سید علی طاهری
* سید علی خمینی فرزند سید احمد خمینی و نوه روح‌الله خمینی
* علی پاتریک پهلوی، فرزند علیرضا پهلوی (یکم) و برادرزاده محمدرضاشاه پهلوی
* علی قوام، فرزند ابراهیم قوام و همسر اشرف پهلوی
* علی معتضد، قائم‌مقام ساواک در دوران شاهنشاهی محمدرضاشاه پهلوی
* سید علی قاضی فیلسوف
* سید علی سیستانی، مرجع تقلید
* علی سورنا، اینفلوئنسر بازداشت‌شده اعتراضات ۱۴۰۱
* علی شریفی زارچی، استاد اخراجی دانشگاه
* علی زرکش، از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران

رده:نام‌های کوچک مردانه عربی
رده:نام‌های مردانه در ایران
رده:نام‌های خانوادگی عرب‌زبانان
رده:نام‌های کوچک مردانه بوسنی
رده:نام‌های کوچک مردانه فنلاندی
رده:نام‌های کوچک مردانه پاکستان
رده:نام‌های خانوادگی
رده:نام‌های کوچک مردانه ترکی
غبار همدانی

**سیدحسین رضوی** معروف به **غبار همدانی** (زاده ۱۲۶۵ قمری در همدان - درگذشته شوال ۱۳۲۲ قمری در همدان) شاعر همدانی متخلص به غبار است.

## زندگینامه غبار

از دودمان حاج سید صادق امام جمعۀ همدان و از سادات کبابی آن دیار بود. علوم ادبی و عربی را در زادگاه خود فرا گرفت و با استعداد سرشار و هوش و ذکاوت فوق‌العاده‌ای که داشت در تحصیل دانش ، پیشرفت چشمگیری از خود نشان داد و در شمار استادان به‌نام شعر و ادب همدان قرار گرفت. غبار چندی در طریق عرفان قدم گذاشت و به سیر و سلوک در این رهگذر عمر صرف کرد. "دیوان" شعر غبار با اینکه بیش از هزار بیت نیست ، اما مکرر در همدان و اصفهان و تهران طبع و نشر گردیده است. وی در همدان درگذشت و پیکر او به قم منتقل کرده در صحن حضرت معصومه (س) به خاک سپردند.

## عرفان غبار

طبق تنها اثر باز مانده از وی، دیوان اشعار، غبار عارفی رنج کشیده و سوخته در عشق است. آیت‌الله شیخ محمد جواد انصاری همدانی (وفات: ۱۳۳۹ شمسی)درباره وی گفته‌است: جذبه عشق الهی به غبار رسید و او سوخت.

## شعر غبار

شیوه او همان طرز بازگشت است ونظر به حافظ و سعدی و خاقانی دارد. بعضی از غزلهای او بسیار قوی است:

یکی از غزلیات او ذیلاً آورده شده است 

## منابع
* سوخته/موسسه شمس الشموس
* سیدحسین رضوی غبار همدانی - ویستا
* وبگاه
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی همدان
رده:درگذشتگان ۱۳۲۲ (قمری)
رده:زادگان ۱۲۶۵ (قمری)
رده:عارفان اهل ایران
حزب کمونیست انقلابی آمریکا

**حزب کمونیست انقلابی آمریکا** که ابتدا با نام «اتحادیه انقلابی» تشکیل شده بود سازمانی مائوئیست در ایالات متحده است که در ۱۹۷۵ تشکیل شد.

این حزب عضوی از جنبش انقلابی انترناسیونالیستی است.

باب آواکیان چهرهٔ اصلی این حزب است.

بریگاد جوانان کمونیست انقلابی، سازمان جوانان این حزب است.

رده:اهداف کوینتلپرو
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۵ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:حزب‌ها در ایالات متحده آمریکا
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:حزب‌های کمونیست
رده:حزب‌های کمونیست در ایالات متحده آمریکا
رده:سازمان‌های مخالف تجدیدنظرطلبی
رده:سیاست چپ رادیکال در ایالات متحده آمریکا
رده:کیش شخصیت
رده:مارکسیسم-لنینیسم-مائوئیسم
رده:سازمان‌های ضدنژادپرستی در ایالات متحده آمریکا
رده:چپ نو
رده:اعتراضات علیه دونالد ترامپ
باب آواکیان

**رابرت بروس باب آواکیان**  (زاده ۷ مارس ۱۹۴۳) نظریه‌پرداز و انقلابی کمونیست و مائوئیست آمریکایی ارمنی‌تبار و رهبر حزب کمونیست انقلابی آمریکا است.

او از مطرح‌ترین چهره‌های جریان مائوئیستی حال حاضر جهان شناخته می‌شود.

## زندگی
آواکیان دوران کودکی و نوجوانی را در برکلی، کالیفرنیا گذرانده است. او از اسلاف مهاجران ارمنی بود که برای کشاورزی به فرسنو، کالیفرنیا آمده بودند. پدرش، اسپورگئو اسپارکی آواکیان (زاده ۱۹۱۳-درگذشته ۲۰۰۲) نام داشت و از قاضیان اوکلند، کالیفرنیا بود و جز هیئت مدرسه برکلی. باب در دوران دبیرستان از بازیکنان تیم فوتبال مدرسه بود.

دوران دانشگاه را در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی گذراند و همین‌جا بود که درگیر سیاست شد و در جنیش آزادی بیان که توسط ماریو ساویو رهبری می‌شد، شرکت کرد. فعالیت‌های سیاسی اش ادامه یافت و علاوه بر حمایت فعال از حزب پلنگ سیاه خود سخنگوی حزب صلح و آزادی شد.

آواکیان در «دانشجویان برای جامعه دموکراتیک» فعال بود و از رهبران «جنبش دوم جوانان انقلابی» بود. در منطقه بی ایریا نیز فعال بود و «اتحادیه انقلابی بی ایریا (بارو) را بنیان گذاشت. سازمان بارو رو به رشد گذاشت و با جذب سایر گرایش‌های مارکسیست-لنینیستی در سراسر کشور نام خود را به «*اتحادیه انقلابی*» تغییر داد.

آواکیان و «اتحادیه انقلابی» به همراه کسانی هم‌چون کلارک کسینجر و کارل دیکس در ۱۹۷۵ بنیان‌گذار حزب کمونیست انقلابی شدند. به هنگام سفر دنگ ژیائوپینگ به آمریکا برای بازدید از جیمی کارتر، فعالان حزب کمونیست انقلابی در واشینگتن دی سی، اعتراضاتی سازمان دادند. آواکیان نیز در جمع تظاهرکنندگان بود. به او حمله شد و دستگیر شد. پس از دادگاه حد اعلای مجازات آن‌ها، ۲۴۱ سال زندان اعلام شد و از همین رو آواکیان در ۱۹۸۱ به فرانسه رفت.

از آن پس مکان واقعی زندگی او مشخص نبوده است. تنها چند سال پیش دو بار در دو مجمع سخنرانی در ساحل غرب و شرق آمریکا حضور یافت. این سخنرانی‌ها فیلم‌برداری شدند. این‌ها اولین حضور آواکیان از ۱۹۸۱ به این طرف بودند.

## جستارهای وابسته
* فهرست ارمنی‌های ایالات متحده آمریکا
* فهرست سیاستمداران ارمنی‌تبار

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی
* Writings of Bob Avakian

رده:افراد آمریکایی ارمنی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی برکلی (کالیفرنیا)
رده:بنیان‌گذاران حزب اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بی‌خدایان اهل ارمنستان
رده:بی‌خدایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خودزندگی‌نامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران ارمنی‌تبار
رده:سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کنشگران مخالف جنگ عراق اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان اهل منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:فعالان بی‌خدایی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان حقوق مدنی آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:فیلسوفان بی‌خدا
رده:کمونیست‌های اهل ارمنستان
رده:کمونیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مائوئیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نظریه‌پردازان مائوئیست
رده:نویسندگان ارمنی‌تبار
رده:نویسندگان اهل منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:نویسندگان اهل واشینگتن، دی.سی.
سانتریفیوژ گازی

بندانگشتی|چپ|265px|آبشاری از مرکزگریزهای گازی در آمریکا
**مرکزگریز گازی**، یا **سانتریفوژ گازی**، دستگاهی است که برای غنی‌سازی اورانیوم بکار می‌رود.

این دستگاه از چندین استوانه درست شده که به سرعت (در حدود ۱۰۰۰ دور در ثانیه) حول محور خود می‌گردند و در آن‌ها گاز UF<sub>۶</sub> قراردارد. ملکول‌هائی که دارای ۲۳۸U هستند در اثر نیروی گریز از مرکز بیشتری که به آن‌ها وارد می‌شود به طرف جدار استوانه می‌روند و ملکول‌هایی که دارای ۲۳۵U هستند در ناحیه میانی استوانه قرار می‌گیرند. با جداکردن گازهای ناحیه میانی و تکرار این کار در استوانه دیگر، UF۶ با درصد بالاتری از ایزوتوپ ۲۳۵U به‌دست می‌آید.

کار غنی‌سازی در چند مرحله و با چند مجموعه از مرکزگریزها انجام می‌شود. هریک از این مجموعه‌ها را یک آبشار (cascade) می‌گویند.

بریتانیا، آلمان، فرانسه و چین تأسیسات بزرگ مرکزگریز گازی دارند و در آن‌ها اورانیوم غنی‌شده برای مصارف نظامی و غیرنظامی و صادرات تولید می‌کنند. ژاپن از این روش برای تأمین سوخت هسته‌ای داخلی خود استفاده می‌کند. تأسیسات بزرگی نیز در آمریکا در دست ساخت است. ظاهراً پاکستان با این روش اورانیوم لازم برای بمب اتمی خود را تولید کرد. مرکز گریزهای پاکستان به دو صورت پ۱ و پ۲ ساخته شده‌است. در نمونه پ۱ محور مرکزگریز آلومینیومی است. در نمونه پ۲ محور مرکزگریز فولادی است که سرعت دوران بیشتری را ممکن می‌کند و غنی‌سازی بیشتری انجام می‌دهد.

**ساختار کلی**
## منابع

رده:اختراع‌های آمریکایی
رده:اختراع‌های پاکستانی
رده:اختراع‌های روسی
رده:اشاعه هسته‌ای
رده:انرژی هسته‌ای
رده:اورانیم
رده:جداسازی ایزوتوپ
رده:سانتریفوژ
رده:شیمی هسته‌ای
رده:مرکزگریزها
هگزافلوراید اورانیوم

thumb

**اورانیوم هگزافلوراید** با فرمول UF۶ ، گاهی "هگز" نامیده می‌شود، ترکیبی معدنی، جامد سفید و ماده‌ای فرٌار است که در غنی‌سازی اورانیوم بکار می‌رود. واکنش این ماده با آب  موجب آزاد شدن اسید هیدروفلوئوریک که بسیار خورنده است می‌گردد. 

## '''روش تهیه'''
این ترکیب از کانی اورانیوم بنام اورانینیت یا Pitchblende، که حاوی مقادیری U3O8 است بدست می‌آید. برای این کار  کانی را آسیاب کرده و محصولی موسوم به کیک زرد می‌سازند. در فرایند انحلال کیک زرد در نیتریک اسید، U3O8 موجود در کیک زرد، به اورانیل نیترات UO2(NO3)2 تبدیل می‌شود که پس از خالص سازی، استخراج و ترکیب با آمونیاک، ترکیب جدیدی بنام آمونیوم دی اورانات ADU" (NH4)2U2O7" بدست می‌آید. با کاهش این محصول توسط هیدروژن؛ UO2 بدست می‌آید. ماده اخیر به کمک هیدروفلوئوریک اسید HF به اورانیوم تترافلوئوراید UF4 تبدیل می‌شود. اکسیداسیون اورانیوم تترافلوئوراید با گاز فلوئور، محصول اورانیوم هگزافلوراید UF6 را بوجود می‌آورد.

## خواص

### '''خواص فیزیکی'''
در فشار اتمسفری، UF6 در دمای 56.5oC تصعید می‌شود. 

### خواص شیمیایی
اینطور بنظر می‌رسد که اورانیوم هگزافلوراید ماده‌ای است اکساینده و با یون فلوراید نقش یک اسید لوییس را بازی می‌کند. به عنوان مثال، در واکنش با فلوئورید مسII در محیط استونیتریل، ترکیب هپتافلوئورانات مسII، یا 2[-UF7](Cu2+) بدست آمده است. 

## کاربرد در چرخه سوخت هسته‌ای
بندانگشتی|UF<sub>6</sub> در آمپول شیشه‌ای
هگزافلوراید اورانیوم از فرارترین ترکیبات اورانیوم بوده و برای استفاده نسبتا راحت است. در هر دو روش غنی‌سازی اورانیوم، یعنی انتشار گازی و روش سانتریفیوژ گاز، که امروزه به عنوان روش‌های اصلی غنی‌سازی اورانیوم شناخته می‌شود، کاربرد دارد. 

## نگارخانه

  Image:Uranium-hexafluoride-unit-cell-3D-balls.png|
  Image:Uranium hexafluoride dimensions.svg|


## منابع

رده:ترکیب‌های اورانیوم (VI)
رده:ترکیب‌های اورانیوم
رده:ترکیب‌های اوکتادرال
رده:فلوریدها
رده:فناوری هسته‌ای
رده:مواد هسته‌ای
رده:هالیدهای آکتینید
رده:هالیدهای فلزی
رده:هگزافلورایدها
ناصر رزازی

**ناصر رزازی** (زادهٔ ۳۰ خرداد ۱۳۳۴) خواننده، شاعر و نویسنده کرد اهل ایران است که علاوه بر کار خوانندگی به تدریس زبان کردی و ترجمه و تألیف نیز می‌پردازد.

## زندگی
ناصر رزازی در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در محلهٔ «جورآباد» سنندج متولد شد. وی دو فرزند پسر به نام‌های ماردین و کاردو و یک دختر به نام دلنیا دارد. وی در  در اوایل انقلاب به عراق مهاجرت کرد و در طی ۴۴ سال گذراندن در غربت دوبار توسط جمهوری اسلامی و حکومت عراق مدت کوتاهی محبوس گردیده است. دلنیا رزازی نیز در عرصهٔ خوانندگی مشغول فعالیت هنری است. مرضیه فریقی همسر ناصر رزازی و اهل شهر مریوان  که او نیز خواننده عرصه موسیقی کردی بود در تابستان ۲۰۰۴ در یک سانحهٔ پزشکی در استکهلم سوئد درگذشت.. ناصر رزازی در مصاحبه‌ای با بخش فارسی رادیو فرانسه گفت که از دوران نوجوانی و در تمام زندگی‌ اش خواب این را میدید که در تهران ساکن باشد، اما به دلیل فقر مالی‌ و وضعیت پایین پایگاه اجتماعی این خواب ناصر هیچگاه محقق نشد و مجبور به پناه بردن به کوههای کردستان عراق و پیوستن به دستک کوملک شد.

## مجوز آلبوم چیاوان
در ۲۳ دی ۱۳۹۳، آلبوم ناصر رزازی به نام *چیاوان* از سوی شرکت آوای ماد در تهران با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شد. به دلیل سابقهٔ عضویت او در گروه کومله موجب اعتراض برخی از رسانه‌های داخل ایران شد.

محمدحسین نوش‌آبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در نشستی خبری، مبنای صدور مجوز برای آثار موسیقی را محتوای اثر اعلام کرد و نه اندیشه‌ها، رفتارها و گذشتهٔ افراد. با وجود این، او اعلام کرد از طریق مدیرکل موسیقی وزارت ارشاد موضوع را پیگیری خواهد کرد.

## دیدگاه‌ها و مواضع رزازی
ناصر رزازی در اوایل انقلاب، به دلیل وجود گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی در بخش‌های کردنشین ایران، مدتی به عضویت حزب کومله درآمده بود. بعدها به اروپا مهاجرت کرد و سپس به اقلیم کردستان عراق بازگشت. در اسفند سال ۱۳۹۰ طی یک مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی به تجزیه طلب نبودن کُردها و یکپارچگی ایران پرداخت. قسمتی از سخنان رزازی در مورد کُردها با بی‌بی‌سی:

## آلبوم‌ها
* ۱۹۷۶ - کردستان
* ۱۹۸۰ - هه‌رزاڵێ
* ۱۹۸۲ - گۆمه‌شین
* ۱۹۸۳ - مه‌لول گیان
* ۱۹۸۴ - له گوڵان
* ۱۹۸۸ - هه‌ڵه‌بجه
* ۱۹۹۳ - ڕازیانه
* ۱۹۹۴ - نیاز
* ۱۹۹۵ - به پیرۆز
* ۱۹۹۶ - خه‌می نان
* ۲۰۰۰ - کرماشان
* ۲۰۰۹ - ئێواره‌یه
* ۲۰۱۲ - بیره‌وه‌ری
* ۲۰۱۴ - چیاوان (ریمیکس آهنگ‌های قدیمی)
* ۲۰۱۶ - گوڵباران (کار مشترک با فرید فرج پوری)
* ۲۰۱۹ - شاره‌که‌م (با تنظیم کامکارها)

## تک‌آهنگ‌ها
* *[[بیا به میدان]]* (با ابی، شاهین نجفی و پدرام شهلایی)، ۲۰۲۲.

## جستارهای وابسته
* فهرست کردهای اهل ایران

## منابع

## پیوند به بیرون

* مصاحبهٔ صدای آمریکا با ناصر رزازی
* http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2012/03/120306_hardtalk_naser_razzazi
* ناصر رزازی در اینستاگرام

رده:اعضای کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران
رده:افراد زنده
رده:اهالی سنندج
رده:خوانندگان کرد
رده:خوانندگان کردی‌زبان
رده:خوانندگان مرد کرد
رده:زادگان ۱۳۳۴
رده:زادگان ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:کردهای اهل ایران
رده:محکومان به جرم توهین به مقدسات
ویندوز مدیا پلیر

**ویندوز [[مدیا پلیر کلاسیک|مدیا پلیر]]** (Windows Media Player) یکی از نرم‌افزارهای پخش فیلم و موسیقی ساخت شرکت مایکروسافت است که در محیط سیستم‌عامل ویندوز اجرا می‌شود. این نرم‌افزار قادر به نمایش تصاویر ،فیلم ها و ویدئو ها در رایانه‌های شخصی است. 

اولین نسخه این نرم افزار در ویندوز ۹۵ دیده شد و ویندوز مدیا پلیر ۱۲ جدیدترین نسخه ویندوز مدیا پلیر است که در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۹ همراه با ویندوز ۷ منتشر شد است.  اما این نسخه در نسخه های بعدی ویندوز به روز نشده است. در عوض ویندوز ۱۰ از گروو میوزیک (برای صدا) و مایکروسافت فیلم ها و تلویزیون (برای فیلم) به عنوان برنامه های پخش پیش فرض برای اکثر رسانه ها استفاده می کند. از مه ۲۰۲۰، ویندوز مدیا پلیر هنوز به عنوان یک جزء ویندوز گنجانده شده است. همچنین ویندوز آرتی٬ ویندوز مدیا پلیر را اجرا نمی کند.

## فرمت‌های قابل پشتیبانی

* wma 
* wax 
* wmv 
* wvx 
* ASF
* asx
* wpl
* wm
* wmx
* wmd
* wmz
* mp3
* m3u 
* avi 
* wav 
* mpeg
* mpg
* mpe
* m1v
* mp2
* mpv2
* mp2v
* mpa
* mid
* midi
* rmi 
* aif
* aifc
* aiff 
* au 
* snd

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی ویندوز مدیا پلیر
* تاریخچه‌ای کوتاه از ویندوز مدیا پلیر
*وب‌گاه رسمی ویندوز مدیا پلیر

## پانویس


## منابع

رده:اجزای ویندوز
رده:نرم‌افزارهای چندرسانه‌ای
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای مالکیتی
رده:نرم‌افزارهای مایکروسافت
رده:ویرایشگرهای برچسب
رده:ویندوز ۱۱
راه‌اندازی (رایانه)

**راه‌اندازی کردن** یا **بوت کردن** ، بارگذاری سیستم‌عامل در حافظه کامپیوتر است که معمولاً از درایو دیسک سخت و گاه‌گاهی از روی دیسک نرم انجام می‌شود.

راه‌اندازی معمولاً روال خودکاری است که با روشن نمودن یا بازنشانی رایانه شروع می‌گردد. مجموعه‌ای از دستورها که در حافظه فقط خواندنی قرار دارند، شروع به اجرا می‌کند. دستورها مجموعه‌ای از خودآزمایی هنگام روشن شدن (POST) را به منظور حصول اطمینان از صحت عملکرد ابزارهایی مانند دیسکهای سخت انجام می‌دهند، سپس محل سیستم‌عامل را تعیین و آن را بارگذاری می‌کنند. در نهایت کنترل نیز را به سیستم‌عامل می‌دهند.

## بارگذار بوت
بارگذار بوت یا بارگذار راه‌انداز  یک برنامه کامپیوتری است که باعث بارگذاری سیستم عامل یا دیگر برنامه‌های نرم‌افزاری به محض روشن شدن سیستم می‌شود.

## دیسک راه‌اندازی
هر دیسکی که توان بارگذاری و راه‌اندازی اولیه سیستم‌عامل را دارد، اغلب به یک دیسک نرم گفته می‌شود؛ که دارای یک علامت در اولین سکتور آن (بوت سکتور) یعنی وجود عددی خاص در آخرین ۲ بایت این سکتور است

## راه‌اندازی سرد
روشن کردن رایانه و بار کردن سیستم‌عامل به درون آن روند راه‌اندازی شده کامپیوتر، هنگام روشن کردن آن را گویند. در این روند معمولاً چند تست سخت‌افزار رایانه و سپس بارگذاری سیستم‌عامل از روی دیسک به حافظه صورت می‌گیرد.

## راه‌اندازی گرم
راه اندازی مجدد سیستم به نحوی که نیازی به خاموش و روشن کردن آن نیست. این روند معمولاً به مفهوم بارگذاری، یا بارگذاری مجدد سیستم عامل می‌باشد. در کامپیوترهای IBM و سازگار با آن کاربر می‌تواند با استفاده از ترکیب کلیدهای CTRL-ALT-DEL عملیات راه‌اندازی گرم را انجام دهد.

## بوت چندگانه
اگر کاربر چند سیستم عامل را با هم نصب کرده باشد در اینصورت هنگام شروع ویندوز در منوی بوت، دو سیستم عامل یا بیشتر را خواهد دید که به این حالت بوت چندگانه  می‌گویند.

## جستارهای وابسته
* خودآزمایی هنگام روشن شدن
* فرایند راه‌اندازی لینوکس
* Das U-Boot
* سکتور بوت
* رکورد راه‌انداز اصلی
* رابط متحد توسعه‌پذیر سیستم‌عامل
* راه‌اندازی خودکار

## منابع

رده:بارگذارهای بوت
رده:بایوس
بوت‌کردن
ام‌آی‌دی‌آی

بندانگشتی|ام‌آی‌دی‌آی
**میدی** (**Midi** مخفف Musical Instrument Digital Interface به معنای «رابط دیجیتالی سازهای موسیقی»)، یکی از قالب‌های اصلی ارتباطی برای ضبط و پخش کردن اطلاعات موسیقایی بین رایانه و یک ساز الکترونیک است. برای اتصال دو وسیله با این رابطه از کابل‌های مختلفی استفاده می‌گردد. یک اتصال میدی می‌تواند تا ۱۶ کانال اطلاعات سازهای مختلف اطلاعات را منتقل کند.

کاربرد اصلی قالب میدی در موسیقی است. در نرم‌افزارهای تخصصی موسیقی فایل‌ها به صورت تخصصی همان نرم‌افزار و قالب مشترک MIDI file قابل ذخیره و بازیابی است. در واقع یک پروندهٔ Mid حاوی نت‌های موسیقی، کشش هر نت ،کنترل شدت صدا، وقفه‌ها و همهٔ اطلاعات تخصصی موسیقی مانند volume یعنی میزان زیاد و کمی لحظه ای صدا یا pan یعنی جهت چپ و راست بودن صدا به صورت کدشده است. اجرای یک MIDI فایل بستگی به صداهای از پیش تعیین شده در منبع صوتی دارد برای همین اجرای یک فایل MIDI در دستگاه‌های مختلف دیجیتال ممکن است با کیفیت‌ها و گونه‌های متفاوتی پخش شوند. بسیاری از فایل‌های صوتی پیش فرض در تلفن‌های همراه از این نوع می‌باشند ولی قطعاً بهترین کیفیت صدایی برای این فایل‌ها از یک منبع صوتی حرفه‌ای است مانند یک سینتی‌سایزر یا نرم‌افزارهای تخصصی رایانه ای که سمپلر می‌باشند.

در اکثر رایانه‌ها یک درگاه میدی به‌عنوان بخشی از درگاه‌های ورودی-خروجی کارت صدا موجود است که می‌توانیم ابزارهای الکترونیک موسیقی مانند یک سینتی‌سایزررا به آن متصل کرده و موسیقی نواخته شده را به صورت فایل ضبط و پخش کنیم. همچنین می‌توانیم نت‌ها را در نرم‌افزار رایانه بنویسیم و از طریق رابط MIDI ساز الکترونیک آن را برای ما بنوازد.

فایل‌های میدی حجم بسیار کمی را اشغال می‌کنند و این برای ذخیرهٔ آن‌ها مخصوصاً در تلفن‌های همراه یک مزیت به‌شمار می‌آید. دلیل آن هم این است که این فایل‌ها فقط حاوی اطلاعات نت‌ها به صورت کدهای مختصر است واطلاعات سمپل شدهٔ ساز یا صدای خواننده را دارا نیست، در نتیجه اکثر فایل‌های MIDI یک آهنگ با ۱۶ کانال مختلف ساز در چند کیلوبایت کد خلاصه می‌شود.

کابل‌های رابط MIDI قدیمی که هم‌اکنون نیز استفاده می‌شود دارای ۵ پین برای اتصال بودند که تنها سه رشته سیم به آن‌ها متصل بوده و اطلاعات را منتقل می‌کنند. در سال‌های اخیر این رابط‌ها به صورت کابل‌های یواس‌بی بین رایانه و ساز الکترونیک می‌باشد.

### نمونه ملودی ساده

{ceh' c' cih'
deh' d' dih'
eeh' e' eih'
f' fih'
geh' g' gih'
aeh' a' aih'
beh' b' bih'
}
\addlyrics {
  Quarter tones
  }



۱-۲-۳-۴-۵-۶-۷-۸-۹-۱۰-۱۱

## پیوند به بیرون

* https://whatis.techtarget.com/definition/MIDI-Musical-Instrument-Digital-Interface
* https://web.archive.org/web/20120830211425/http://www.doc.ic.ac.uk/~nd/surprise_97/journal/vol1/aps2/
* https://en.wikipedia.org/wiki/MIDI

## منابع
رده:اختراع‌های ژاپنی
رده:ارتباطات سریال
رده:استانداردهای سخت‌افزار رایانه
رده:رابط دیجیتالی سازهای موسیقی
رده:قالب پرونده‌های رایانه‌ای
رده:موسیقی الکترونیک
گروه کارشناسان تصویر متحرک

بندانگشتی|200px

**گروه کارشناسان تصویر متحرک**  گروهی هستند که قالبی رایانه‌ای به نام امپگ (Mpeg) را ارائه داده‌اند.

فی فشرده سازی صدا و تصویر توسط گروهی از محققین ایجاد شد. این گروه که با نام Motion Picture Experts Group فعالیت می‌کردند، پس از اختراع این فرمت، نام خود را بر آن نهادند. (Mpeg در واقع از حروف اول همین عبارت تشکیل شده‌است). پس از ایجاد این فرمت که Mpg نیز خوانده می‌شد، فرمت‌های دیگری از این خانواده هم ارائه شد، از آن جمله:. mpa، mp1،mp2، mp3 از این میان mp3 بیش از بقیه کارائی داشت و بیشتر مورد استقبال قرار گرفت. دلیل عمده موفقیت آن نیز این بود که در این فرمت، فایل‌های صوتی بسیار فشرده و کم حجم می‌شوند، با این فرمت ما می‌توانیم حجم بیشتری از موسیقی را روی CD ذخیره کنیم (حدود ۱۲ ساعت موسیقی روی هر CD) و همچنین زمان دریافت موسیقی از اینترنت نیز کاهش می‌یابد. mp۳ در ویندوز ۹۵ و اولین نسخه‌های ویندوز ۹۸ پشتیبانی نمی‌شد. ولی در ویندوزهای بعدی، فرمت mp3 به‌عنوان یکی از فرمت‌های پیش فرض گنجانده شده‌است.

## منابع

* 

رده:گروه کارشناسان تصویر متحرک
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:فناوری فیلم و ویدئو
رده:قالب پرونده‌های رایانه‌ای
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۹۳ (میلادی)
صحرای سرخ

***صحرای سرخ***  فیلمی محصول سال ۱۹۶۴ از کمپانی ایتالیایی فدریز به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی است. آنتونیونی و تونینو گوئرا فیلمنامهٔ این کار را نوشتند.

## داستان
زنی برای کار شوهرش وارد کارخانه‌ای که در میان مه و دود است می‌شود و در طول فیلم همراه دیده‌ها و تخیلات زن می‌شویم…

## درون‌مایه
گرچه از یک دید فیلم *صحرای سرخ* را می‌توان داستانی در مورد جامعه مدرن صنعتی و بی‌رحم پنداشت که تنها جولیانای روان‌رنجور در آن بیدار شده‌است؛ آنتونیونی بعدتر گفت که می‌خواسته نشان بدهد که تکنولوژی صنعتی زیبایی خودش را دارد و این‌که داستانی در مورد قابلیت سازگاری در انسان را به تصویر کشیده‌است که جولیانا در آن باید «با محیط اجتماع اطرافش روبرو شود». 

## بازیگران
* مونیکا ویتی - جیولینا
* ریچارد هریس - کورادو زلر
* کارلو چیونتی - هوگو
* کسنیا والدری - امیلیا
* آلدو گروتی - مکس

## جوایز
* ۱۹۶۴ - «شیر طلایی» بهترین فیلم «جشنوارهٔ ونیز»
* ۱۹۶۴ - «جایزه فیپرسکی» جشنوارهٔ ونیز برای فیلم منتخب

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:زنای محصنه در فیلم‌ها
رده:فیلم‌نامه‌های تونینو گوئرا
رده:فیلم‌ها به زبان ایتالیایی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی
رده:فیلم‌های ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایتالیایی
رده:فیلم‌های برنده جایزه شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی آنجلو ریتسولی
رده:فیلم‌های درام ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ایتالیا
رده:فیلم‌های درام فرانسوی
رده:فیلم‌های فرانسوی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در ساردینیا
ابوا

**اُبوا** (به فرانسوی: hautbois، به‌معنای چوب بلند یا اعلا) ساز بادی چوبی دوقمیشی یا ساخته‌شده از مواد مصنوعی است که معمولاً در موسیقی کلاسیک غربی به‌کار می‌رود. ابوا تقریباً دارای ۶۵ سانتی‌متر طول، کلیدهای فلزی، و سوراخ‌های مخروطی‌شکل است که صدا با دمیدن در آن تولید می‌شود.

## ویژگی
* کوک ارکستر قبل از نواختن از این ساز گرفته می‌شود (به دلیل دقیق بودن کوک ابوا)
* نُت این ساز را با «کلید سُل» می‌نویسند.
ابوا را به رنگ سبز تشبیه می‌نمایند و آن را یک ساز روستایی می‌دانند، چون لحن آن خاطره دشتستانهای سرسبز و مراتع را در نظر می‌آورد و طراوت مخصوصی دارد.

## تاریخچه
گفته می‌شود که اُبوا (از طریق ساز قرون وسطاییِ شاوْم، که بعد از جنگ‌های صلیبی به اروپا برده شد) ریشه در سُرنایِ ایرانی دارد.

### در دورهٔ باروک
اولین ابوای باروک در اواخر سدهٔ ۱۷ در فرانسه ظهور کرد. ابواهای اولیه از سازی به نام شاوْم گرفته شده‌است؛ شاوْم سازی بود که در دوره‌های قرون وسطی و رنسانس بسیار مورد استفاده قرار می‌گرفت.

نواختن ابوا سخت‌تر از نواختن سازهای بادی دیگر مانند فلوت و کلارینت است و مهارت زیادی لازم دارد.

یوهان سباستیان باخ، ولفگانگ آمادئوس موتسارت، و ریچارد اشتراوس از آهنگ‌سازانی هستند که برای ابوا کنسرتو نوشته‌اند.

یوسف لطیف اولین نوازنده‌ای بود که در موسیقی جاز تک‌نوازی ابوا اجرا کرد (سال ۱۹۶۳). بعد از او این ساز گهگاه در گروه‌های جاز دیده می‌شود.
thumbnail|70px|چپ |ابوای امروزی
20px|قاب |وسط |ابوای کلاسیک

## منابع

* 
* 

رده:ابواها
رده:سازهای ارکستری
رده:سازهای بادی چوبی
رده:سازهای باروک
رده:سازهای غیرانتقالی
رده:سازهای موسیقی کلاسیک غرب
یوسف لطیف

**یوسف عبداللطیف**  (زاده ۹ اکتبر ۱۹۲۰ - درگذشته ۲۳ دسامبر ۲۰۱۳) که بعدها نام **یوسف لطیف** برخود گذاشت، آهنگساز و نوازنده سازهای آمریکایی و برنده جایزه گرمی که به دلیل تلفیق جاز با موسیقی شرقی شهرتی جهانی داشت. وی نوازنده فلوت و ساکسوفون آلتوی بود.

## زندگینامه

بندانگشتی|200px|راست
**یوسف لطیف** با نام اصلی **ویلیام امانوئل هادلستون**  در روز ۹ اکتبر سال ۱۹۲۰ متولد شد و در سال ۱۹۵۰ به اسلام گروید و نام خود را عوض کرد. یوسف لطیف در سال‌های دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ از صحنه جاز دیترویت ظهور کرد، سپس در سال ۱۹۶۰ به نیویورک رفت. وی کار خود را به عنوان ساکسیفون نواز شروع کرد ولی سازهای بادی مختلفی نظیر فلوت، باسون و ابوا را هم به خوبی می نواخت و از سازهای چوبی از کشورهای زیادی در موسیقی استفاده می کرد. یوسف لطیف در آمریکا، اروپا، ژاپن و آفریقا تور برگزار کرده بود و تا تابستان سال ۲۰۱۳ نوازندگی می کرد. او درجه دکتری موسیقی داشت. او را بیشتر بخاطر کارهایش در ترکیب جاز با موسیقی شرقی و نواختن سازهائی مانند ابوا و شوفار می‌شناسند. در سال ۱۹۸۷ او برنده جایزه گرمی در رشته بهترین اجرای سبک 'نیو ایج' برای 'لیتل سمفونی' شد که در آن خودش تمام سازها را نواخته بود. یوسف لطیف با هنرمندانی چون دیزی گیلیسپی و چارلز مینگوس نواخته بود. او را یکی از نخستین کسانی می دانند که موسیقی جهانی را به جاز وارد کرد. او در سال ۲۰۱۰ 'استاد جاز ان ای ای' نام گرفت که بزرگ‌ترین افتخار در دنیای جاز آمریکا به شمار می رود. لطیف که مبتلا به سرطان پروستات بود، صبح روز دوشنبه	۲۳ دسامبر سال ۲۰۱۳ در خانه‌اش در شاتزبری، ماساچوست در ۹۳ سالگی درگذشت. بر اساس یادبودی که از یوسف لطیف منتشر شده، او بابت حمایت‌ها و مربی گری برای هنرمندان نوظهور، فردی شناخته شده بود.

## منابع

* 
* درگذشت یوسف لطیف، تلفیق‌کننده جاز و موسیقی شرقی - BBC
* 

## پیوند به بیرون
* www.yuseflateef.com

رده:آهنگسازان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آهنگسازان جاز مرد
رده:ابوانوازان مرد
رده:احمدیان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه ماساچوست در امهرست
رده:اهالی تنسی
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:چندنوازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ایالتی وین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ماساچوست در امهرست
رده:درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:مرگ در ماساچوست
رده:مسلمانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مسلمانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل دیترویت
رده:موسیقی‌دانان جاز آوانگارد
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل میشیگان
رده:موسیقی‌دانان جاز مرد
رده:نوازندگان ابوا
رده:نوازندگان ساکسوفون آلتو جاز
رده:نوازندگان ساکسوفون جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان فلوت
رده:نوازندگان فلوت جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوکیشان مسلمان
رده:هنرمندان آتلانتیک رکوردز
رده:هنرمندان ایمپالس! رکوردز
رده:هنرمندان پرستیژ رکوردز
رده:افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۱ (میلادی)
رده:نوازندگان ساکسوفون سده ۲۰ (میلادی)
فیزیک اتمی

**فیزیک اتمی** شاخه‌ای از دانش فیزیک است که به بررسی اتم به‌عنوان یک سیستم منفرد و متشکل از الکترون‌ها و هسته می‌پردازد. مافی معتقد است که مقولهٔ اصلی این شاخه از علم فیزیک آرایش الکترون‌ها اطراف هسته و فرآیندهایی‌ست که این آرایش را تغییر می‌دهند.

فیزیک اتمی در درجهٔ نخست، اتم‌های منفرد را مد نظر قرار می‌دهد. مدل‌های اتمی یک هسته و چند الکترون در اطراف آن را شامل می‌شوند. در این مدل‌ها یونیزه شدن یا برانگیختگی توسط فوتون‌ها یا برخورد با ذرات اتمی بررسی می‌شود. تشکیل مولکول‌ها یا وضعیت اتم‌ها در حالت جامد یا مادهٔ چگال در فیزیک اتمی نمی‌گنجد.

با آنکه در زبان رایج دو اصطلاح «**فیزیک اتمی**» و «**فیزیک هسته‌ای**» مترادف شمرده می‌شوند، اما فیزیک‌دانان اصطلاح «فیزیک اتمی» را برای بررسی اتم به عنوان یک سیستم منفرد و «فیزیک هسته‌ای» را برای بررسی ساختمان هستهٔ اتم بکار می‌برند. اتم‌ها داری موادریزی به نام الکترون هستند
اتم‌ها پروتون هم دارند. هر اتم مقدار کمی «جرم» دارد. طبق نظریه مافی فیزیک اتمی مرتبط به جرم است. سرعت شاخه ای هر الکترون برابر با ۱۲۰۰ کیلومتر برثانیه می‌باشد. اتم‌های تازه کشف شده همچون پلوتونیوم و رادرفوردونیوم این قابلیت را دارند. در جدول مندلیف ما ۱۱۸ عنصر داریم که تعداد ۹۰ تای آن عناصر طبیعی می‌باشد. در عناصر غیرطبیعی مثل اینیشتنیوم هم قابلیت دو سر اتمی وجود دارد این نظریه را رادرفورد مطرح کرد.

## منابع

*
اینچ

[چپ|250px|بندانگشتی|[خط‌کشی که واحد اینچ دارد]]
**اینچ** واحد اندازه‌گیری طول برابر با حدود۰/۰۸۳ فوت و حدود 2.54 سانتیمتر و ۱/۳۶ یارد است.

اینچ در لغت به‌معنای یک‌دوازدهم است.

استانداردهای مربوط به طول دقیق یک اینچ در گذشته متفاوت بوده‌است، اما از زمان تصویب یارد بین‌المللی در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بر اساس سیستم متریک ساخته شده و دقیقاً ۲۵٫۴ میلی‌متر تعریف شده‌است.

## استفاده
اینچ یک واحد معمول است که معمولاً در ایالات متحده، کانادا و انگلیس استفاده می‌شود. همچنین در ژاپن برای قطعات الکترونیکی مخصوصاً صفحه نمایش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بیشتر قاره اروپا نیز از اینچ برای صفحه نمایش‌ها استفاده می‌شود. برای انگلستان، راهنمایی در مورد استفاده از بخش دولتی اظهار می‌دارد که از اول اکتبر ۱۹۹۵ بدون محدودیت زمانی، اینچ (به همراه پا) به عنوان واحد اصلی برای علائم راه و اندازه‌گیری‌های مربوط به مسافت (به استثنای ارتفاع و عرضهای ترخیص کالا از گمرک) استفاده می‌شود و ممکن است به دنبال یک نشانه ثانویه یا تکمیلی به دنبال اندازه‌گیری متریک برای اهداف دیگر مورد استفاده قرار گیرد.

## تاریخچه
چپ|250px|بندانگشتی|ابزار اواسط قرن نوزدهم برای تبدیل بین استانداردهای مختلف اینچ
اولین مرجع شناخته شده به اینچ در انگلستان از قوانین مربوط به اتلبرت مربوط به اوایل قرن هفتم است که در یک نسخه خطی باقی مانده، یعنی Textus Roffensis از سال ۱۱۲۰، باقی مانده‌است. بند LXVII جریمه ای را برای زخم‌هایی در اعماق مختلف تعیین می‌کند: یک اینچ، یک شیلینگ، دو اینچ، دو شیلینگ و غیره.

## جستارهای وابسته

* فوت
* متر
* اندازه‌گیری
* لیتر
* مسافت

## منابع

رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:یکاهای امپریال
رده:یکاهای طول
رده:یکاهای مرسوم در ایالات متحده
پا (یکا)

**پا** یا فوت  ، واحد اندازه‌گیری طول برابر ۱۲ اینچ و معادل ۳۰٫۴۸ سانتی‌متر است که با مخفف  یا پریم (') نمایش داده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* متر
* مایل
* یارد

## منابع

* 

رده:یکاهای امپریال
رده:یکاهای اندازه‌گیری انسان‌محور
رده:یکاهای طول
رده:یکاهای مرسوم در ایالات متحده
سانتی‌متر

بندانگشتی|یک خط‌کش نجاری که برحسب سانتی‌متر مدرّج شده‌است
**سانتی‌متر** یا **سانتیمتر**  که به‌صورت کوتاه cm نوشته می‌شود، یک یکای طول است که برابر با ۰٫۰۱ متر یا حدوداً ۰٫۳۹۳۷ اینچ است. هر سانتی‌متر برابر است با ۱۰ میلی‌متر.

## منابع

Wikipedia contributors, "Centimetre," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Centimetre&oldid=216266122

رده:۱۰۰ (عدد)
رده:دستگاه واحدهای سانتیمتر-گرم-ثانیه
رده:مرتبه بزرگی (طول)
رده:یکاهای مشتق اس‌آی
رده:یکاهای طول
یارد

[بندانگشتی|طول‌های استاندارد بر روی دیوار [رصدخانه سلطنتی گرینویچ]]
**یارد**  مخفف: *yd*، واحد اندازه‌گیری طول برابر ۹۱۴٫۴ میلیمتر یا ۳ فوت است؛ و هر فوت برابر با ۱۲ اینچ می‌باشد. هر اینچ برابر با ۲٫۵۴ سانتی‌متر است. فاصله نوک بینی تا نوک انگشتان دست هنری اول تعریف شده که یکای مناسبی نیست؛ زیرا یکای مناسب باید دارای دو ویژگی زیر باشد که این یکا مورد دوم را ندارد:
# قابلیت بازتولید در مکانهای گوناگون را داشته باشد.
# تغییر نکند.

## منابع

* ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:یکاهای امپریال
رده:یکاهای اندازه‌گیری انسان‌محور
رده:یکاهای طول
رده:یکاهای مرسوم در ایالات متحده
طول

[چپ|200px|بندانگشتی|درازای پهلوی یک [مکعب.]]
**طول** یا **درازا** کمیتی است برای اندازه‌گیری فاصلهٔ دو نقطه در فضا که برای بیان آن یکاهای زیر را به کار می‌گیرند:

* فوت
* یارد
* اینچ
* متر
* میکرون
* مایل
* آنگستروم
* ذراع
* فاتوم
* وجب
* میل
* هاسر
* فرسنگ
* استادیا

یکای مورد استفاده برای طول در سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها **(SI)**، متر می‌باشد.

## جستارهای وابسته
*پهنا
*ژرفا
*بلندا
* فرازا

رده:درازا
رده:کمیت‌های فیزیکی
سیمبا (شیرشاه)

**سیمبا** شیری تخیلی و انسان‌وار است که برای اولین بار در سال ۱۹۹۴ در فیلم پویانمایی «شیرشاه» ظاهر شد.

تا به حال بازیگران بسیار متعددی به جای سیمبا حرف زده‌اند. از آن جمله‌اند: جاناتان تیلور توماس، ماتیو برودریک، جیسون ویور، جوزف ویلیامز، اوان ساسدو، کم کلارک، و مات وینبرگ.

سیمبا در زبان سواحلی به معنای «شیر» است.

## منابع

رده:پادشاه‌های داستانی
رده:شاهزادگان تخیلی
رده:شخصیت‌ها
رده:شخصیت‌های تخیلی مبتلا به اختلال اضطراب پس از سانحه
رده:شخصیت‌های تخیلی معرفی‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:شخصیت‌های کارتونی معرفی‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:شخصیت‌های کودک در پویانمایی
رده:شخصیت‌های کینگدم هارتس
رده:شخصیت‌های مرد در پویانمایی
رده:شیرهای داستانی
رده:یاغیان خیالی
باریسان ناسیونال

**باریسان ناسیونال** (در مالایی: جبههٔ ملی) (مخفف: بی ان) ائتلافی سیاسی در کشور مالزی است. این ائتلاف در سال ۱۹۷۳ به عنوان ادامه‌روی اتحاد پارتی پریکاتان تأسیس شد. این ائتلاف (با در نظر گرفتن زمانی که به عنوان اتحاد پارتی پریکاتان فعالیت می‌کرد) از زمان استقلال تا کنون بی‌وقفه بر مالزی حکم رانده است.

همهٔ نخست وزیران مالزی تاکنون از این ائتلاف و در واقع از بخش اصلی این ائتلاف، سازمان ملی مالایی‌های متحد، بوده‌اند.

اعضای کنونی باریسان ناسیونال احزاب و تشکل‌های زیر هستند:
* سازمان ملی مالایی‌های متحد (اومنو)
* انجمن چینی‌های مالزی (ام سی ای)
* کنگرهٔ هندی‌های مالزی (ام آی سی)
* حزب جنبش خلق مالزی
* حزب ترقی خواه خلق
* حزب بومی‌پوترای سنتی متحد
* حزب خلق متحد ساراواک
* حزب ترقی خواه صباح
* حزب صباح متحد
* حزب لیبرال دموکرات
* حزب خلق صباح متحد
* سازمان موروت کادازاندسون پاسوکمومومگون متحد
* حزب دموکرات ترقی خواه ساراواک
* حزب خلق ساراواک

## منابع
رده:اسلام در مالزی
رده:ائتلاف‌های سیاسی در مالزی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در مالزی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیال محافظه‌کار
حزب بومیان سارواک

**حزب بومیان ساراواک** (نام محلی: *پارتی بنگسا دایاک ساراواک*) حزبی سیاسی ساکن در ایالت ساراواک کشور مالزی است.

رده:احزاب ساراواک
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:حزب‌های منحل‌شده در مالزی
رده:انحلال‌های ۲۰۰۴ (میلادی) در مالزی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۳ (میلادی) در مالزی
رده:حزب‌ها در مالزی
رده:حزب‌های قومی
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
حزب ترقی‌خواه صباح

**حزب ترقی‌خواه صباح** (پارتی ماجو صباح) حزبی سیاسی در استان صباح از کشور مالزی است. این حزب در ۲۱ ژانویه ۱۹۹۴ رسماً ثبت شد و عضوی از ائتلاف حاکم بر مالزی، باریسان ناسیونال (جبهه ملی)، است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۳ ژوئن ۲۰۰۷.

رده:احزاب سابه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۴ (میلادی) در مالزی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:حزب‌ها در مالزی
حزب اعتماد ملی مالزی

**حزب اعتماد ملی مالزی** (به زبان مالایا: Parti Amanah Negara) یک حزب سیاسی چپ‌گرا ثبت شده در مالزی و طرفدار اسلام سیاسی است. این حزب بعنوان **حزب کارگران مالزی** (Parti Pekerja-Pekerja Malaysia) یا (پارتی پکرجا-پکرجا مالیزیا) قبل از اینکه در اوت ۲۰۱۵ به گروهی از رهبران اسلام‌گرای مترقی حزب اسلامی پان مالزیایی (PAS) تحویل داده شود در انتخابات ژوئن ۲۰۱۵ شکست خورده بود.

## تأسیس
این حزب در سال ۱۹۷۸ توسط گانگا نایار بنیان گذاشته شد.
این گروه اسلام‌گرا (PAS) در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵ حزب کارگران مالزی را به عنوان یک حزب اسلامی دوباره تعریف کرد. شش عضو این حزب در حال حاضر نماینده پارلمان مالزی و یکی از حزب تشکیل دهنده ائتلاف مخالف در مالزی به نام «پاکاتان هارپان» (PH) است.

## منابع

* 

رده:احزاب اسلامی در مالزی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۸ (میلادی) در مالزی
رده:حزب‌ها در مالزی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیالیست در مالزی
رده:حزب‌های سیاسی اسلامی
فیض‌الله لطیف

**سیتی فیض‌الله شیخ عبدل لطیف**  (زاده ۱۹۷۰) خوانندهٔ پرطرفداری از ایالت پراک در مالزی است که تابحال میلیون‌ها نسخه از ترانه‌هایش را به فروش رسانده‌است. طرفدارانش او را با نام " فیض الله لطیف زیباً می‌شناسند.

او در حال حاضر از داوران مسابقهٔ «بت مالزی» است.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:افراد مالزیایی عرب‌تبار
رده:افراد مالزیایی مالایی‌تبار
رده:اهالی پراک
رده:بازیگران تئاتر اهل مالزی
رده:بازیگران تئاتر زن اهل مالزی
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل مالزی
رده:خوانندگان اهل مالزی
رده:خوانندگان زن اهل مالزی
رده:خوانندگان زن پاپ اهل مالزی
رده:خوانندگان زن سده ۲۱ (میلادی)
رده:خوانندگان مالایی‌زبان
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شخصیت‌های تلویزیونی اهل مالزی
رده:مسلمانان اهل مالزی
رده:بازیگران زن فیلم اهل مالزی
رده:هنرمندان گروه موسیقی یونیورسال
عبدالله احمد بداوی

**یانگ آمات برهورمات داتو سری عبدالله حاجی احمد بداوی** (زاده ۲۶ نوامبر ۱۹۳۹ – درگذشته ۱۴ آوریل ۲۰۲۵) نخست‌وزیر پیشین مالزی بود که جانشین دکتر ماهاتیر محمد شده بود. او را به طور غیر رسمی به نام «پاک لا» هم می‌شناسند. او پیش از این، از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳، معاون نخست‌وزیر مالزی بود.

عبدالله احمد بداوی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۵، در سن ۸۵ سالگی درگذشت.

## منابع

* 

رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:افراد مالزیایی مالایی‌تبار
رده:اهالی پنانگ
رده:اهالی چین اهل مالزی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه مالایا
رده:دبیرکل‌های جنبش عدم تعهد
رده:رهبران حزب‌ها در مالزی
رده:زادگان ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل مالزی
رده:سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل مالزی
رده:مالزیایی‌های یمنی‌تبار
رده:مسلمانان اهل مالزی
رده:معاونان نخست‌وزیران مالزی
رده:نخست‌وزیران مالزی
رده:نمایندگان دوان راکیات
رده:وزیران امور خارجه مالزی
رده:وزیران دولت مالزی
زبان خمر

**زبان خِمِر** یکی از اصلی‌ترین زبان‌های آستروآسیایی است.

این زبان به‌طور چشمگیری از مذاهب هندو و بودایی و در نتیجه زبان‌های پالی و سانسکریت تأثیر پذیرفته است. در ضمن به دلیل نزدیکی جغرافیایی این زبان بر زبان‌های تای و لائوسی نیز تأثیر گذاشته است و از آن‌ها تأثیر پذیرفته است. با این حال خمر به نوعی با سایر زبان‌های منطقه مانند تای، لائوسی و ویتنامی متفاوت است. علت آن نیز اینست که از زبان‌های نواختی یا آهنگین نیست.

زبان خمر بیشتر در کشورهایی چون کامبوج، ویتنام، تایلند، ایالات متحده، فرانسه و استرالیا صحبت می‌شود و بیش از ۲۰ میلیون گویشور دارد که از این تعداد بیش از نیمی از آن‌ها از کامبوج هستند.

خمر، زبان رسمی کشور کامبوج است.

## منبع


رده:زبان خمر
رده:زبان‌های آستروآسیایی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های تایلند
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های کامبوج
رده:زبان‌های نهاد-فعل-مفعول
رده:زبان‌های ویتنام
خمر
رده:زبان‌های تحلیلی