سید رضی

**ابوالحسن محمد بن الحسین بن موسی**، معروف به **سید رضی** و **شریف رضی** (۳۵۹ – ۴۰۶ ه‍.ق / ۹۷۰ – ۱۰۱۵ میلادی) از شاعران و فقیهان قرن چهارم هجری شیعه و گردآورندهٔ نهج‌البلاغه است. او نهج‌البلاغه را در ماه رجب سال ۴۰۰ ه‍.ق و حدوداً ۳۶۰ سال پس از شهادت علی ابن ابی‌طالب گردآوری و تدوین کرده است. او برادر سید مرتضی علم‌الهدی است.

## زندگی
در سال ۳۵۹ (قمری) در شهر بغداد به دنیا آمد. پدر و مادر سید رضی هر دو از سادات علوی و از نوادگان حسین بن علی بودند. نسب وی از جانب پدر با پنج واسطه به موسی کاظم، می‌رسد. از این رو گاهی شریف رضی را «رضوی» می‌خوانند؛ و از طرف مادر نسب وی با شش رابطه به علی بن حسین می‌رسد. شیخ مفید کتاب «کتاب النساء» را برای مادر سید رضی نوشته و در مقدمه کتاب از او به احترام یاد کرده است.

## از دیدگاه دیگران
سید رضی نه تنها در میان شیعیان بلکه میان اهل تسنن هم دارای شهرت علمی و اخلاقی خاصی بود. عبدالملک ثعالبی، شاعر معاصر سید رضی در کتاب تحقیقی و ادبی خویش «یتیمة الدهر» در وصف سید می‌نویسد: «تازه‌وارد ده سالگی شده بود که به سرودن شعر پرداخت. او امروز سرآمد شعرای عصر ما و نجیب‌ترین سروران عراق و دارای شرافت نسب و افتخار حسب، و ادبی ظاهر و فضلی باهر و خود دارای همه خوبی هاست.» خطیب بغدادی در کتابش موسوم به «تاریخ بغداد» می‌گوید: «... رضی کتابهایی در معانی قرآن نگاشته است که مانند آن کمتر یافته می‌شود.» جمال الدین ابی المحاسن یوسف بن تغری بردی اتابکی در کتاب «النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره» می‌نویسد: «سید رضی موسوی، عارف به لغت و احکام و فقه و نحو و شاعری فصیح بود. او و پدرش و برادرش پیشوای شیعیان بودند.»

## استادان
* *ابواسحاق، ابراهیم بن احمد طبری* (متوفی ۳۹۳ (قمری))
* *ابوعلی فارسی* (متوفی ۳۷۷ (قمری))
* *ابوسعید سیرافی* (متوفی ۳۶۸ (قمری))
* *عبدالرحیم بن نباته* (متوفی ۳۷۴ (قمری))
* *ابومحمد عبدالله بن محمد اسدی اکفانی* (متوفی ۴۰۵ (قمری))
* *ابوالفتح عثمان بن جنّی* (متوفی ۳۹۲ (قمری))
* *ابوالحسن علی بن عیسی* (متوفی ۴۲۰ (قمری))
* *ابوحفص عمر بن ابراهیم بن احمد الکنانی،
* *ابوالقاسم عیسی بن علی بن عیسی بن داوود بن جرّاح* (متوفی [[۳۵۰ (قمری)]])
* *ابوعبدالله مرزبانی* (متوفی [[۳۸۴ (قمری)]])
* *ابوبکر محمد بن موسی خوارزمی* (متوفی [[۴۰۳ (قمری)]])
* *ابومحمد هارون تلعکبری* (متوفی [[۳۸۵ (قمری)]])
* *ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان'' مشهور به شیخ مفید (متوفی ۴۱۳ (قمری))،

## شاگردان
* سید عبدالله جرجانی، مشهور به ابوزید کیابکی
* شیخ محمدحلوانی
* شیخ جعفر دوریستی (متوفی حدود ۴۷۳ ق)
* احمد بن علی بن قدامه مشهور به این قدامه (متوفی ۴۸۶ ق)
* ابوالحسن هاشمی
* مفید نیشابوری (م ۴۵۵ ق)
* ابوبکر نیشابوری خزاعی (متوفی حدود ۴۸۰ق)
* قاضی ابوبکری عکبری (متوفی ۴۷۲ ق)
* مهیار دیلمی.
* اسماعیل عطایی نجف آبادی

## آثار
# تلخیص البیان عن مجازات القرآن
# حقایق التاویل فی متشابه التنزیل
# معانی القرآن
# خصایص الائمه
# الزیادات فی شعر ابی تمام
# تعلیق خلاف الفقهاء
# کتاب المجازات النبویه
# تعلیقه بر ایضاح ابی علی
# الجید الحجاج:برگزیده اشعار حسین حجاج شاعر شیعی مشهور قرن چهارم هجری؛ نام اصلی کتاب: الحسن من شعر الحسین؛ است.
# مختار شعر ابی اسحق الصابی
# کتاب «ما دار بینه و بین ابی اسحق من الرسائل»
۱۲-دیوان اشعار
# نهج البلاغة (خطبه‌ها و کلمات علی بن أبی طالب)
# دیوان شعری مشهور به الحجازیات

## درگذشت
سید رضی در سن ۴۷ سالگی و در سال ۴۰۶ (قمری) در شهر بغداد درگذشت و در شهر کاظمین، در کنار قبر موسی کاظم و جواد دفن شد.

## جستارهای وابسته
* سید مرتضی علم‌الهدی

## پانویس

رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۱۰ (میلادی)
رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه
رده:اهالی بغداد
رضی
رده:درگذشتگان ۱۰۱۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۹۷۷ (میلادی)
رده:روحانیان شیعه سده ۴ (قمری)
رده:زادگان ۹۳۰ (میلادی)
رده:زادگان ۹۷۰ (میلادی)
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عالمان شیعه
رده:عالمان مسلمان
رده:عرب‌های سده ۱۰ (میلادی)
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی
رده:نویسندگان اهل بغداد
رده:نهج‌البلاغه
رده:عرب‌های سده ۱۱ (میلادی)
رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۱۱ (میلادی)