پوران (خواننده)

**فرح‌دخت عباس خاقانی** با نام مستعار **پوران** (۱۵ بهمن ۱۳۱۲ – ۱۲ مهر ۱۳۶۹) خواننده و بازیگر ایرانی بود.

## نام خانوادگی
در مورد نام خانوادگی حقیقی پوران اختلاف‌نظرهایی وجود دارد. در بعضی منابع طاقانی و در برخی طالقانی ذکر شده. به نوشته مجله سپید و سیاه *«نام خانوادگی پوران این‌طور که خودش می‌گوید برایش کلی دردسر ایجاد کرده؛ زیرا عده‌ای او را پوران طاقانی معرفی می‌کنند و عده‌ای دیگر طالقانی که اصل ماجرا از این قرار است. پوران که نام خانوادگی او در اصل خاقانی است در شناسنامه او نقطه «خ» سیاه شده و کشیده می‌شود به طوری که به صورت «الف» و حرف «خ» تبدیل به «ط» می‌گردد که در نتیجه خاقانی طاقانی می‌شود. ولی از آنجایی که طاقانی معنایی ندارد، عده‌ای دیگر او را طالقانی معرفی می‌کنند، در حالی که نه طاقانی است نه طالقانی، بلکه خاقانی!»*

نام خانوادگی وی بر روی سنگ مزار این هنرمند در امامزاده طاهر کرج نیز طاقانی ذکر شده است.

## زندگی
پوران، متولد ۱۵ بهمن ۱۳۱۲ در تهران ، در دههٔ ۳۰ یکی از خوانندگان مشهور ایران بود و این شهرت را تا اواسط دههٔ ۵۰ حفظ کرد. او ابتدا با نام «بانوی ناشناس» و سپس «بانو شاپوری» (نام خانوادگی همسر اولش) و بعد از آن با نام مستعار «پوران» پا در وادی هنر گذاشت.

پوران پس از اینکه تحصیلات متوسطه را در دبیرستان اسدی تهران به اتمام رساند، وارد هنرستان عالی موسیقی شد و از شاگردان عباس شاپوری (آهنگساز) گردید و در سال ۱۳۳۰ کار خوانندگی را با نام بانوی ناشناس آغاز کرد و در سال ۱۳۳۱ وارد رادیو ایران شد. او با نام بانوی ناشناس در صفحهٔ گرامافون می‌خواند که پس از آشنایی و ازدواج با همسر اول خود نام خانوادگی او را به‌عنوان نام مستعار خود برگزید.

پوران پس از ازدواجش با عباس شاپوری -که ترانه‌ساز بسیاری از آفرینش‌های او بود-، با نام بانو شاپوری شناخته شد و به فعالیت هنری خود ادامه داد اما پس از جدایی از او، نام هنری پوران را برای خود برگزید. عباس شاپوری، مدت هفت سال (از ۱۶ بهمن ۱۳۳۰ تا ۷ آبان ۱۳۳۷) پوران را تحت آموزش مستقیم خود قرار داد و حدود صد آهنگ برای وی ساخت و اجرا کرد.

پوران سپس به همسری حبیب روشن‌زاده (مفسر ورزشی تلویزیون) درآمد که این ازدواج دوم نیز منجر به طلاق شد. از این خواننده، یک فرزند به نام شهریار شاپوری و دو فرزند به نام‌های امید و آرزو روشن‌زاده باقی مانده است. به گفته منابع خبری، تیمور بختیار، بعد از تأسیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور و نشستن  بر صندلی ساواک، دلباخته پوران  شد و پوران جذب قدرت، شهرت و ثروت بختیار شد و پس از حاشیه‌های بسیار از عباس شاپوری جدا شد.

پوران پس از مدتی توانست وارد برنامهٔ «گل‌ها» شود و فعالیت‌های او بیشتر ترانه‌خوانی بود. او در سال ۱۳۳۹ وارد کار سینما شد و در چندین فیلم بازی کرد.

او سابقهٔ خوانندگی در برنامهٔ «گل‌ها» (به عنوان مثال برنامه‌های شمارهٔ ۳۲۶ و ۳۵۰ هر دو در دستگاه ماهور و برنامهٔ شمارهٔ ۴۴۴ در دستگاه همایون و برنامهٔ شمارهٔ ۵۲۲ در آواز ابوعطا) را نیز به عنوان تصنیف‌خوان در کارنامهٔ خود دارد. او با برخی از خواننده‌ها از جمله ویگن، عارف، منوچهر سخایی و ایرج ترانه‌های مشترک اجرا کرده است.

پوران در سال ۱۳۴۱ با اجرای ترانهٔ «گل گلدون من» به آهنگسازی عباس شاپوری، به یکی از محبوب‌ترین خوانندگان رادیو ایران تبدیل شد.

پوران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ به‌همراه فرزندانش به ایالات متحده آمریکا رفت و ساکن لس آنجلس شد و در غربت، فعالیت هنری کمی همچون ضبط چند ویدئو برای آهنگ‌های مشهور قدیمی‌اش داشت و سرانجام در اواخر دههٔ ۶۰ شمسی به ایران بازگشت.

## درگذشت
بندانگشتی|200px|آرامگاه پوران
پوران در اوایل سال‌های دههٔ ۶۰ دچار بیماری سرطان سینه و ناراحتی‌های کبدی شد. او در اواخر دههٔ ۶۰ به ایران بازگشته‌ بود و بر اثر بیماری در بیمارستان خاتم‌الانبیا در تهران بستری شد. در روزهای بستری‌شدنش در بیمارستان، همسر سابقش عباس شاپوری در کنارش حضور داشت. پوران در ۱۲ مهر ۱۳۶۹ درگذشت و در امامزاده طاهر (کرج) به خاک سپرده‌ شد.

## نسب خویشاوندی
از خویشاوندان سرشناس پوران می‌توان به عزت روح‌بخش (خاله)، مهین اسکویی (خواهر)، گیتی روحانی (خواهر)، انوشیروان روحانی (شوهرخواهر)، کارمن اسکویی (خواهرزاده) اشاره کرد.
پوران خواهرزادهٔ عزت روح‌بخش، دیگر خوانندهٔ ایرانی آن دوران است که به‌وسیله او جذب آوازخوانی شد. همچنین پوران خواهر همسر انوشیروان روحانی، موسیقی‌دان و آهنگساز برجستهٔ ایرانی و خالهٔ رضا روحانی از موسیقی‌دانان و آهنگسازان ایرانی است.

## بازخوانی آهنگ‌ها
پیش و پس از مرگ پوران، بسیاری از ترانه‌های او در خارج یا داخل ایران بازخوانی شدند که در ادامه لیستی از این آثار مشهود است:
* ترانهٔ «*کیه کیه در میزنه*» با صدای ستار، سال ۱۳۶۵
* ترانهٔ «*نیلوفر*» با صدای مارتیک، سال ۱۳۶۸
* ترانهٔ «*نیلوفر*» با صدای کوروس، سال ۱۳۶۹
* ترانهٔ «*پریشون*» با صدای شاهرخ، سال ۱۳۶۹
* ترانهٔ «*هم‌صدا*» با صدای معین، سال ۱۳۶۹
* ترانهٔ «*زندگی آی زندگی*» با صدای شکیلا، سال ۱۳۷۵
* ترانهٔ «*خاطره‌ها*» با صدای لیلا فروهر که بازخوانی ترانه‌های «*ویرون بشی ای دل*»، «*وای چه بلایی ای دل*»، **«***ای هم‌صدای دیروز و فردا*» و «*جون منی*» را شامل می‌شد، سال ۱۳۷۸
* ترانهٔ «*قصهٔ دل*» با صدای علیرضا افتخاری، سال ۱۳۸۳
* ترانهٔ «*من چه کنم*» با صدای افسانه، سال ۱۳۸۴
* ترانهٔ «*گل اومد بهار اومد*» با صدای معین، سال ۱۳۸۴–۱۳۸۵
* ترانهٔ «*زندگی راستی چه زود می‌گذره*» با صدای هلن، سال ۱۳۸۸
* ترانهٔ «*گلی جان*» با صدای سیاوش قمیشی، سال ۱۳۹۴
* ترانهٔ «*من چه‌کنم*» با صدای شکیلا

## آلبوم‌ها
### ملا ممد جان

### اشکم دونه‌دونه

### گل اومد بهار اومد

### تک‌آهنگ‌ها

## آثار سینمایی
* ۱۳۳۹ اول هیکل ساختهٔ سیامک یاسمی ترانهٔ «خزان هستی»، «عروسی می‌کنی»، «عشوه مکن»، «آشنا» و «ز تو خواهم ای زیبا که ز در باز آیی»
* ۱۳۳۹ ستارگان می‌درخشند ساختهٔ علی زرندی ترانهٔ «دل من کو؟»، «یاد او»، «از خلوتم ای مه رفتی چرا ناگه» و «سوسو»
* ۱۳۴۰ عمو نوروز ساختهٔ سیامک یاسمی ترانهٔ «دختر صحرا»، «بشنو همراز دل»، «ای که در پاکی چون شبنمی تو» و «تنهام»
* ۱۳۴۱ طلای سفید ساختهٔ جمشید شیبانی ترانهٔ «همایون»
* ۱۳۴۱ گرگ‌های گرسنه ترانهٔ «رها شدم»، «خرمن» و «پژمرده»
* ۱۳۴۱ لاله آتشین ساختهٔ علی محزون
* ۱۳۴۳ آقای قرن بیستم ترانهٔ «آمد از سفر»، «امشب ز رخت»، «چنان شدم الهی» و «هر دم از سوز جدایی»
* ۱۳۴۲ اشک‌ها و خنده‌ها
* ۱۳۴۴ دنیای پول
* ۱۳۴۵ حاتم طائی
* ۱۳۴۵ گدایان تهران
* ۱۳۴۶ قهرمان شهر ما
* ۱۳۴۷ طوفان بر فراز پاترا (مشترک با لبنان)
* ۱۳۵۲ بی‌قرار ساختهٔ ایرج قادری در نقش پوران با اجرای ترانهٔ «لج و لجبازی» و «من چه کنم»

## نگارخانه


پرونده:پوران۲.jpg|پوران
پرونده:پوران۳.jpg|پوران، زندگی آی زندگی، امروز و فردا
پرونده:پوران۴.JPG|پوران (سمت چپ) به‌همراه مهستی و جهانبخش پازوکی، روی جلد مجلهٔ اطلاعات هفتگی، چاپ تهران، دههٔ ۵۰.
پرونده:H.Sarshar & other celebs.jpg|وفا، *پوران*، گوگوش و جمال وفایی


## جستارهای وابسته
* عباس شاپوری

## منابع

* فرهنگ سینمای ایران نوشتهٔ جمال امید

## پیوند به بیرون

* 
* 
* پوران در اسپاتیفای
* 

رده:اهالی تهران
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در امامزاده طاهر کرج
رده:خوانندگان اهل تهران
رده:خوانندگان زن اهل ایران
رده:خوانندگان زن پاپ اهل ایران
رده:خوانندگان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:خوانندگان زن گل‌ها (برنامه رادیویی)
رده:خوانندگان سده ۲۰ (میلادی)
رده:خوانندگان فارسی‌زبان
رده:خواننده-ترانه‌پردازان اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۶۹
رده:درگذشتگان ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در ایران
رده:زادگان ۱۳۱۲
رده:زادگان ۱۹۳۴ (میلادی)