عباس سعیدی رضوانی

**دکتر عباس سعیدی رضوانی**(زاده:۱۳۰۶ مشهد - درگذشت:۳۰ مرداد ۱۳۷۱)، محقق و جغرافی‌دان برجسته ایرانی، استاد جغرافیا و رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی دانشگاه فردوسی مشهد طی سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸  و رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی در سال ۱۳۵۸ بود.

## تحصیلات
* کارشناسی تاریخ و جغرافیا، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران ۱۳۳۰
* کارشناسی ارشد جغرافیا، دانشگاه ویسکانسین-مدیسون، آمریکا، ۱۳۳۶
* دکترای جغرافیا، دانشگاه پاریس، فرانسه، ۱۳۵۰

## سوابق
وی بعد از اتمام تحصیلات خود در دوره ابتدائی و متوسطه در سال ۱۳۲۶ از دانشسرای مقدماتی مشهد فارغ التحصیل شد و به شغل معلمی مشغول گردید و نیز در این زمان در تألیف کتب درسی تاریخ و جغرافیا همکاری می‌کرد. در سال ۱۳۳۱ با همکاری دوستان «آموزشگاه شبانه بهار» را دایر کرد. پس از چند سال تدریس برای ادامه تحصیل به آمریکا مسافرت کرد و در سال ۱۳۳۶ موفق به دریافت فوق لیسانس از دانشگاه ویسکانسین-مدیسون آمریکا شد و بعد از بازگشت به ایران به ریاست تربیت معلم خراسان منصوب شد.

بعد از تأسیس دانشکده ادبیات در مشهد عضو هیأت علمی گروه جغرافیای این دانشکده شد و علاوه بر تدریس، تصدی امور اداری دانشکده را هم عهده‌دار گردید. در سال ۱۳۴۸ برای ادامه تحصیل عازم فرانسه شد و در سال ۱۳۵۰ با دفاع از رساله خود که در زمینه کشت و صنعت چغندر قند خراسان تهیه کرده بود موفق به اخذ درجه دکترا در جغرافیای انسانی از دانشگاه پاریس شد و پس از بازگشت به ایران معاونت آموزشی دانشکده را درسال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ به عهده گرفت و در سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸ به ریاست دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی دانشگاه فردوسی مشهد منصوب گردید و در سال ۱۳۵۸ بازنشسته شد ولی تا آخرین سال‌های عمر به تدریس در دانشکده ادبیات و فعالیت‌های علمی و پژوهشی در زمینه‌های مختلف جغرافیایی و اسلامی مشغول بود.

پس از انقلاب به‌طور داوطلبانه در حوزه‌های علمی و فرهنگی همکاری کرد که در ذیل به برخی از آنان اشاره می‌شود:
* کمک به تأسیس کمیته امداد امام خمینی در مشهد
* همکاری در تأسیس بنیاد شهید مشهد
* عضویت در شورای فرهنگی آستان قدس رضوی
* اولین سرپرست کتابخانه آستان قدس رضوی (پس از انقلاب) در سال ۱۳۵۸ و از وقف کنندگان عمده کتاب به این کتابخانه.
* مؤسس و مدیر عامل مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی از سال ۱۳۶۲ تا پایان عمر
* عضو هیأت امنای کتابخانه آستان قدس رضوی از سال ۱۳۵۹
* عضو هیأت امنای کتابخانه و موزه ملی ملک از سال ۱۳۶۵

## کتاب‌شناسی
### کتاب‌ها
* «کتاب‌های درسی تاریخ و جغرافیای اول تا پنجم دبیرستان(پنج جلد)» (با همکاری دو تن از دبیران دبیرستان‌های مشهد)، مشهد: انتشارات وزارت فرهنگ، ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۴
* «ژاپن؛ بحثی درباره مردم و سرزمین ژاپن»، مشهد: انتشارات کتابفروشی باستان، آذر ۱۳۴۳
* «سرخس دیروز و امروز»، مشهد: انتشارات توس، شهریور ۱۳۵۴
* «بینش اسلامی و پدیده‌های جغرافیایی؛ مقدمه‌ای بر جغرافیای سرزمین‌های اسلامی»، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸. (این کتاب به زبان انگلیسی با نام «Islamic Ideology & Geographical Phenomena» توسط Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi ترجمه و چاپ شده‌است.)
* «گزیده‌ای از مقالات جغرافیایی»، مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، مرداد ۱۳۷۲
* Saidi-Rezvani, Abbes (۱۹۷۱), “La production du sucre dans la vallée de Meched”, thèse pour le doctorat de 3 cycle, Université de Paris, Faculté des lettres et sciences humaines

### مقاله‌ها
# اهمیت آمارگیری در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، مجله هیرمند، ۱۳۴۳
# جغرافیای شهری، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره اول/ سال اول، بهار ۱۳۴۴
# جغرافیای شهر مشهد، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره دوم و سوم/ سال اول، تابستان و پاییز ۱۳۴۴
# جغرافیای شهر مشهد و نیشابور (اثر لاکهارت)، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد، پاییز ۱۳۴۴
# مشهد، ضمیمه شماره ۲-۳ از دوره دوم/ مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۴۵
# سیر هنر کاشی سازی، نامه آستان قدس رضوی/ شماره سوم/ دوره هفتم، بهمن ۱۳۴۶
# جغرافیای نیشابور، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره ۴/ سال سوم، زمستان ۱۳۴۶
# انقلاب صنعتی و چهره جغرافیایی جهان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره اول/ سال هشتم، بهار ۱۳۵۱
# نگاهی به ویژگی‌های ژاپن امروز، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره دوم/ سال هشتم، تابستان ۱۳۵۱
# سرآغازی بر پژوهش جغرافیایی شمال غربی خراسان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره دوم/ سال دهم، تابستان ۱۳۵۳
# تحول پذیری جمعیت سرخس، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره سوم/ سال دهم، پاییز ۱۳۵۳
# نگاهی به ویژگی‌های انسانی شمال خراسان، مجموعه سخنرانی‌های نخستین سمینار مسائل جغرافیای ناحیه‌ای ایران- مشهد، ۱۳۵۴
# نظری به انسان به عنوان پدیده حغرافیایی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره دوم/ سال یازدهم، تابستان ۱۳۵۴
# پژوهشی در کیفیت مهاجرت‌های روستایی شمال خراسان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره چهارم/ سال یازدهم، زمستان ۱۳۵۴
# ویژگی‌های جغرافیایی ناحیه کوهسرخ کاشمر، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد/ شماره دوم/ سال سیزدهم، تابستان ۱۳۵۶
# جغرافیای جهل، مجموعه مقالات سمینار جغرافیای جمهوری اسلامی ایران (مشهد-۱۶ تا ۲۰ اردیبهشت ۱۳۶۴)/ شماره یک، ۱۳۶۴
# مروری بر فلسفه مهاجرت‌های انسانی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی/ شماره اول/ سال اول، تابستان ۱۳۶۵
# مقدمه‌ای بر جغرافیای کشورهای اسلامی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، زمستان ۱۳۶۵
# بینش اسلامی و مناظر جغرافیایی (۶ مقاله)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی/ شماره‌های ۶ تا ۱۱، ۱۳۶۵-۱۳۶۶
# کاربرد جغرافیا یا جغرافیای کاربردی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی/ شماره ۱/ سال سوم، تابستان ۱۳۶۷
# پدیده‌های جغرافیایی و بینش اسلامی؛ نمونه شهرک حضرت ابوالفضل (ع)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی/ شماره ۲۰، بهار ۱۳۷۰
# نگرشی تازه به انسان و فضاهای جغرافیایی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، تابستان ۱۳۷۰

## پانویس

## منابع
* «یادنامه به مناسبت چهلمین روز درگذشت شادروان دکتر عباس سعیدی رضوانی»، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، مهرماه ۱۳۷۱
* «گزیده‌ای از مقالات جغرافیایی؛ یادنامه اولین سالگرد فقدان دکتر عباس سعیدی رضوانی»، مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۲
* «ره کاران؛ سوکنامه ناموران فرهنگی و ادبی ۱۳۸۱ -۱۳۰۴»، ایرج افشار، به کوشش: محمود نیکویه، انتشارات قطره، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۳. رده کنگره: ۲ن۷ الف/۱۸۸۶ CT شابک: ۹۶۴-۳۴۱-۲۷۴-۱
* وبگاه دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی
* لیست مقالات پایگاه مجلات تخصصی نور

رده:استادان دانشگاه فردوسی مشهد
رده:اهالی مشهد
رده:جغرافی‌دانان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۷۱
رده:زادگان ۱۳۰۶