open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لوقا

**لوقا** (عبری:לוקא؛ یونانی:Λουκᾶς) از مسیحیان نخستین بود که سومین انجیل از اناجیل اَربعه (انجیل لوقا) و نیز کتاب اعمال رسولان را نگاشت. او پزشک یونانی و شاگرد پولس بود و نام او در سه رساله عهد جدید ذکر شده‌است. احتمالاً لوقا غیریهودی بوده چرا که او درمیان ختنه‌شده‌ها نام برده نشده است او یکی از یاران پولس در دوره زندانی شدن او بود. به طور سنتی گفته شده که لوقا در سال ۸۴ میلادی در بویوتیا یونان درگذشت.

انجیل لوقا تنها انجیلی است که به شرح کامل، مژدۀ فرشتۀ خداوند، جبرئیل، به مریم برای تولد عیسی مسیح و پاسخ مریم در تسلیم بودن در برابر خواست و ارادۀ خداوند را به دست می دهد.

## نگارخانه

File:Luke_writing.jpg|
File:142082810-612x612.jpg|
File:Saint_luke.jpg|


## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:انجیل لوقا
رده:اهالی یونان در سده ۱ (میلادی)
رده:پزشکان سده ۱ (میلادی)
رده:پزشکان یونان باستان
رده:تاریخ‌نگاران سده ۱ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در یونان
رده:درگذشتگان ۸۴ (میلادی)
رده:سال زادروز نامشخص
رده:شهیدان مسیحی سده ۱ (میلادی)
رده:قدیسان اهل سرزمین مقدس
رده:قدیسان اهل سوریه
رده:مریم عذرای سیاه چستوهووا
رده:مسیحیان اهل سوریه
رده:نویسندگان سده ۱ (میلادی)
رده:قدیسان کلیسای آنگلیکان
رده:چهار انجیلی
رده:هفتاد مرید
رده:افراد در اعمال رسولان
متی

بندانگشتی|مسیحیان اعتقاد دارند که فرشته‌ای انجیل را به متی الهام کرده است.
**متی** (با تلفظ: *متا*؛ /mattâ/ در عبری:מתי، در یونانی:Ματθαίος؛ به معنی («بخشش خدا») پسر الفائوس، یکی از دوازده حواری عیسی و از نخستین مسیحیان بود. او از اهالی اورشلیم بود و یک‌سال از عیسی بزرگ‌تر بود. او را لاوی نیز می‌خوانده‌اند. او خواندن و نوشتن می‌دانست و پیشه‌اش جمع‌آوری مالیات بود. متی پیش از گرویدن به عیسی، در جلیل و کفرناحوم به هرود خدمت می‌کرد. وی جشنی بزرگ برای عیسی گرفت و بسیاری از جمع آوران مالیات را به آن جشن دعوت کرد. متی، «انجیل متی» را در انطاکیه نوشت و در نگارش آن از نوشته‌های مرقس بهره برد. او در قرن اول در حبشه درگذشت و مزارش در سالرنو ایتالیاست.

## پانویس

## جستارهای وابسته
* حواریون

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:چهار انجیلی
رده:حواریون مسیح
رده:حواریون
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:شهیدان مسیحی سده ۱ (میلادی)
رده:قدیسان اهل سرزمین مقدس
رده:قدیسان کلیسای آنگلیکان
رده:قدیسان کلیسای ارتدکس شرقی
رده:قدیسان مسیحی عهد جدید
رده:نویسندگان سده ۱ (میلادی)
گژدهم

**گَژدَهَم** (لاتین: Gaždaham) از پهلوانان ایرانی شاهنامه است. او در دوران پیری خود در زمان پادشاهی کیکاووس نگهبان دژ سپید در مرز ایران و توران بود. گردآفرید و گستهم فرزندان او هستند.

## گژدهم در شاهنامه
طوس زمانی در کسوت سپهسالاری کیخسرو به مرزهای توران لشکر کشید، او باید از دو راهی معروف یکی را برمی‌گزید، راه اوّل کوتاه پر آب و پر گیاه و راه دوم بیابانی خشک بی‌آب علف و طولانی. طوس رو به گودرز گفت زمانی‌که گژدهم (گُژدَهَم نیز خوانده میشود )سپهسالار ایران بود من یکبار با ایشان از مسیر کلات گذر نموده‌ام تنها اشکالی که این راه دارد فقط فراز و نشیب زیاد است شایسته است اکنون نیز از این مسیر به قلمرو افراسیاب وارد شویم. گودرز یادآور شد که کیخسرو توصیه کرد به قلمرو فرود وارد نشویم ولی این سخن مقبول طوس نیفتاد و از راه کلات، چَرَم که همان مرزبانی فرود باشد لشکر براند.

## جستارهای وابسته
* فهرست پهلوانان ایرانی شاهنامه
* فهرست شخصیت‌های شاهنامه

## پانویس

## منابع
* 

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:پهلوانان ایرانی شاهنامه
رده:شخصیت‌های شاهنامه
پیلسم

**پیلسَم** از پهلوانان تورانی و پسر ویسه سپهسالار افراسیاب است. از میان تورانیان او تنها پهلوانی است که جسارت رو در رو شدن با رستم را داشت. رستم او را در نخستین جنگی که به کین خواهی سیاوش درگرفت به زخم نیزه کشت.

## پیلسم در شاهنامه
پیلسم از جمله سردارانی است که شاهنامه او را از نژاد کیان بر می‌شمارد پدرش ویسه و برادرش پیران است که در ایران و توران هماوردی نداشت. پیلسم در کشاکش و ادامه جنگ هفت گردان نزد افراسیاب آمد تا اذن جنگ با رستم را بیابد. افراسیاب که دغدغه قتل رستم را داشت از او استقبال کرد و گفت ای جوان دلیر تو را پیروزی نصیب همه دشمنانت خار و ذلیل. پیلسم چون اینگونه جواب شنیده عازم میدان شد.

در جنگ‌های مطروحه اغلب سرداران از رؤسای قبایل و اقوام بودند، احتمالاً پادشاه نیز همهٔ ایشان را یک بیک نمی‌شناخت. شناخت و مطرح شدن سرداری منوط بود به انجام کاری خارق‌العاده برای پادشاه و کشور. چون پیلسم نیز از رؤسای قبایل مشارکت‌کننده در جنگ علیه ایران بود با ادعای نبرد با رستم مورد تشویق و اقبال قرار گرفت امّا این شهرت چندان دوام نیاورد او بدست رستم کشته شد.

ادعای پیلسم این بود که اگر در جنگ در آیم طوس، گیو، گستهم، رهام، بهرام، زنگه شاوران، گرازه مشتی خاک بی‌ارزش هستند سر همه‌شان را پاک خواهم برید. پیلسم در رزمگاه رستم را برای رویارویی فراخواند  گیو و فریبرز  راه او را بستند، با اینهمه رستم از دور پیلسم را دید  و نیزه بدست  برفراز رخش به سوی او تاخت و  نیزه را در تن او فروبرد و او را   با نیزه از  زین  برداشت و او را  نزد سپاه افراسیاب برد ، مرگ   او  افراسیاب  را بسیار آزرد  چون هدف او یافتن هماوردی در برابر رستم بود.

## جستارهای وابسته
* فهرست تورانیان در شاهنامه

## پانویس

## منابع
* 

رده:اسطوره‌شناسی تورانی
رده:پهلوانان تورانی شاهنامه
رده:شخصیت‌های شاهنامه
روت

[بندانگشتی|[نعومی از روت و عرفه خواست که به سرزمینشان موآب بازگردند. ویلیام بلیک،۱۷۹۵]]

**روت** یا **راعوت** (به عبری: רותי) از زنان مذکور در عهد عتیق و از اهالی موآب بود که نخست به همسری محلون درآمد و پس از مرگ محلون با بوعز ازدواج کرد. او مادر عوبید، پدر یسی و پدربزرگ داوود بود. روت یکی از پنج زنی است که نامشان در نسب‌نامه عیسی آمده است.
## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:آرامگاه‌ها
رده:اهالی بیت‌لحم
رده:زنان در عهد عتیق
رده:زنان در کتاب مقدس
رده:زنان در کتاب مقدس عبری
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:فهرست‌های آرامگاه
رده:فهرست‌های خاک‌سپاری بر پایه مکان
رده:کتاب روت
رده:مکان‌های زیارتی یهودی
رده:موآب
رده:نوکیشان یهودی
رده:انجیل متی
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
کلباد پسر ویسه

**کلباد** پسر ویسه یکی از پهلوانان توران در شاهنامه است. او در جنگ دوازده رخ به دست فریبرز کشته شد. کلباد از جمله کسانی بود که در بازی چوگان سیاوش شرکت داشت او در زمین افراسیاب بود. 

## کلباد در شاهنامه
در جنگ دوازده‌رخ چون پیکار به مبارزهٔ تن به تن رسید، یازده نفر از سپاه ایران و یازده نفر از سپاه توران قرار شد با یکدیگر نبرد کنند، نخستین افراد از طرفین، فریبرز از لشکر گودرز و کلباد از لشکر پیران آماده پیکار گشتند. زمین پستی برای نبرد انتخاب شد که تپه‌ای مشرف بر آن بود تا هر کدام از جنگاوران بر حریف غلبه یافته او را کشتند بالای تپه آیند تا سپاهیان دو طرف نتیجه را مشاهد نمایند. این تپه را تپه‌ٔنشان نامیدند.

فریبرز چون شیر از لشکر بیرون شد کمان را بزه کرد اما تیر همراه نداشت ناچار دست به شمشیر برد. مبارزه چندان ادامه نیافت کلباد با ضربه‌ای به دو نیم گشت و از اسب  فرو افتاد. فریبرز نیز پیاده شد با کمند او را محکم بست به بالای تپه آمد فریاد پیروز باد شاه پیروزگر (کیخسرو) سر داد:

 
## جستارهای وابسته
* فهرست تورانیان در شاهنامه

## پانویس

## منابع
* 

رده:پهلوانان تورانی شاهنامه
رده:اسطوره‌شناسی تورانی
عاموس

بندانگشتی|200px|چپ|نقش حکاکی عاموس نبی

**عاموس** (به عبری:עָמוֹס به معنی "یار") یکی از دوازده پیامبر کوچک در عهد عتیق و نویسنده کتاب عاموس بود. عاموس در تقوع یهودا بین بیت‌لحم و اورشلیم زاده شد. او دو سال قبل از وقوع زمین‌لرزه، در دوران سلطنت یربعام دوم بر قبایل اسرائیل و سلطنت عزیا بر یهودیه به پیامبری رسید. آغاز پیامبری او را در سال ۷۶۳ قبل از میلاد دانسته‌اند؛ و بنا به روایات پیش از آن چوپانی می‌کرده، گله‌ها را می‌چرانیده و انجیر مصری می‌فروخته است. عاموس در بیت‌ئیل عبادت‌گاه مذهبی بنی‌اسرائیل خدمت می‌کرد. او بعدها به دسیسه در مقابل یربعام متهم شد و امصیا، کاهن اعظم یهود او را تهدید کرد. عاموس داوری امت‌های ارام، فلسطین، صور، ادوم، عمون، موآب، یهودا و اسرائیل را اعلام کرد. و بت پرستی، تجمل‌پرستی، گناه و رشوه‌خواری را محکوم نمود. عاموس پس از انجام مأموریتش به یهودیه بازگشت و در همانجا درگذشت.

## جستارهای وابسته
* ارمیا
* هوشع
*اشعیا

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:اهالی تقوع
رده:اهالی سده ۸ (پیش از میلاد)
رده:پیامبران
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:درگذشتگان ۷۴۵ (میلادی)
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:کشاورزان
رده:کتاب عاموس
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
رده:چوپان‌ها
نحمیا

بندانگشتی|چپ|نحمیا اورشلیم را بازسازی می‌کند.
[بندانگشتی|نحمیا خرابی اورشلیم را مشاهده می‌کند، اثر [گوستاو دوره]]
بندانگشتی|بازسازی اورشلیم به دست نحمیا.
**نِحِمیا** (عبری:נְחֶמְיָה به معنی «از یهوه آرامش یافته») شخصیت اصلی کتاب نحمیا، پسر حکلیا از سبط یهودا و رهبر یهودیه بود. نحمیا در زمانی که شاهنشاهی ایران بر بابل چیره شد، به پیامبری رسید.

## در کتاب مقدس
او در کاخ شوش جام‌دار اردشیر بود. در زمانی که نحمیا در دربار اردشیر جام‌دار بود، از اورشلیم پیغامی به او رسید که او را از ویرانی حصار و دروازه‌های اورشلیم و خرابی خانه‌های یهودیان در آن شهر آگاه کرد. نحمیا چند روز را روزه گرفت و در مقبره پدرانش گریست؛ پادشاه که به غم او پی برد، دلیل اندوهش را پرسید و سرانجام به او اجازه داد که به اورشلیم برود و او را در آن‌جا حاکم و استاندار قرار داد. او در سال بیستم سلطنت اردشیر (۴۴۵ قبل از میلاد) به اورشلیم رسید. دیوار اورشلیم در زمان او بنا شد، و ساکنین جدیدی به یهودا و اورشلیم وارد گشتند. یریحو، حسنا، مشلام، صادوق، یویاداع، یادون، لویان و راحوم از کسانی بودند که در بنا کردن دیوار اورشلیم به نحمیا یاری رساندند. او سپس به افزایش جمعیت اورشلیم پرداخت و بدهیها را لغو کرد و به عزرا کمک کرد که قوانین موسی را اجرا کرده و یهودیان را مجبور به جدا شدن از زنان غیریهودی خود کند. بعد از ۱۲ سال حکمرانی در اورشلیم، او به شوش بازگشت. بعد از مدتی در شوش، او دوباره به اورشلیم بازگشت و مشاهده کرد که مردم به روش‌های غلط خود بازگشته اند. غیریهودیان اجازه یافتند که در درون اورشلیم در روز شبات تجارت کنند و در معبد غرفه داشته باشند. او بسیار خشمگین شده و معبد و کاهنان و لاویان را طهارت داد و پیروی از قوانین موسی را اجباری کرد.

## در متون یهودی
در تلمود نیز به نحمیا اشاره شده‌است. بر اساس بعضی متون یهودی او یک کوهن (نسل هارون) بوده‌است. ولیکن ربیها نحمیا را به دلیل غرور (نحمیا ۱۳) و بی‌احترامی به پیشیانش نظیر دانیال مؤاخذه می‌کنند. از این رو آنان اعتقاد دارند که کتاب نحمیا به عنوان بخشی از کتاب عزرا قرار گرفته‌است و نه به صورت کتابی جداگانه.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 


رده:افراد در کتاب مقدس عبری
رده:ساتراپ‌های هخامنشیان
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:عزرا-نحمیا
رده:یهودیان اهل ایران
رده:یهودیان سده ۵ (پیش از میلاد)
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
رده:قدیسان اشرافی ارتدکس شرقی
رده:برنامه‌ریزان شهری اهل اسرائیل
رده:قدیسان اهل ایران
رده:برنامه‌ریزان شهری
دیسنومیا (قمر)

[thumb|دیسنومیا در مدار [اریس]]
**دیسنومیا** قمر سیارهٔ کوتولهٔ اریس، ۱۵۰ کیلومتر قطر دارد و فاصلهٔ آن از جرم مادر ۳۷٬۰۰۰ کیلومتر است. ماه قمری اریس، ۱۶ روز به طول می‌انجامد که باعث ایجاد ۱۲٬۷۷۵ ماه قمری در طی یکسال گردش اریس به دور خورشید می‌گردد.

دیسنومیا تنها ماه اریس است و در سال ۲۰۰۵ توسط مایکل براون و گروهی از دانشمندان، مدتی پس از کشف اریس کشف‌شد. قطر دیسنومیا تنها ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر و کوچکتر از ایالت ماساچوست است. دانشمندان مطمئن نیستند که دیسنومیا از چه چیزی ساخته‌شده، اما بر این باورند که از آب منجمد ساخته شده‌است. ستاره‌شناسان برای شناسایی پلوتو و اریس از دیسنومیا استفاده می‌کنند؛ آن‌ها می‌دانستند که اریس از پلوتو بزرگتر است، اما نمی‌دانستند که جرم اریس از پلوتو بیشتر است. آن‌ها می‌توانند جرم جسم را با استفاده از ماه آن اندازه‌گیری کنند؛ به‌طوری‌که فاصلهٔ میان جسم و ماه آن و مدت زمان گردش ماه به دور جسم را اندازه‌گیری می‌کنند. با استفاده از این روش، ستاره‌شناسان دریافتند که جرم اریس ۲۷ درصد بیشتر از پلوتو است.

درک درست ویژگی‌های خلأ کوانتومی ممکن‌است که انقلاب علمی آینده باشد. به تازگی پیشنهاد شده‌است خلأ کوانتومی شامل دو قطبی‌های گرانشی مجازی است و این فرضیه را می‌توان در منظومهٔ خورشیدی مورد آزمایش قرار داد. درک این پدیده ممکن‌است با مطالعهٔ دقیق‌تر بر مدار سیارات صورت بگیرد. بهترین آزمایشگاه برای مطالعهٔ ویژگی‌های گرانشی خلأ کوانتومی، اریس و دیسنومیا است. به این دلیل که حرکت تقدیمی حضیض (تقدیم دیسنومیا) پیرامون اریس به‌شدت تحت سلطهٔ خلأ کوانتومی است.

## منابع

رده:اجرام آسمانی کشف‌شده در سال ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:اریس
رده:قمرهای منظومه شمسی
رده:کشف‌ها توسط چد تروهیو
رده:کشف‌ها توسط دیوید رابینوویتز
رده:کشف‌ها توسط مایکل براون
رده:منظومه شمسی
رده:قمرهای سیاره‌های کوتوله
رده:قمرهای فرانپتونی
واحد نجومی

**واحد نجومی** یا **یکای اخترشناسی** که با نماد **au,****ua** و **AU (انگلیسی: astronomical unit)** نمایش داده می‌شود یکی از یکاهای طول است. بیشترین دوری زمین تا خورشید که نزدیک  برابر با یک *واحد نجومی* در نظر گرفته شده‌است، که نور این فاصله را در زمان ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه طی می‌کند.

هرچند که گردش زمین به دور خورشید در یک مدار بیضی صورت می‌گیرد ولی سالانه در یک دور کامل اوج و حضیض خورشیدی میانگین دوری زمین تا خورشید رقم تقریباً ثابتی به دست می‌دهد که در آغاز، پایهٔ اندازهٔ *واحد نجومی* قرار گرفت. ولی اکنون در سطح بین‌المللی توافق شده که بیشترین دوری که همان اوج است مبنا قرار گیرد. این دوری دقیقاً برابر با  پذیرفته شده که بسیار نزدیک به ۱۵۰ میلیون کیلومتر یا ۹۳ میلیون مایل است.

## نماد
نماد UA از طرف ادارهٔ بین‌المللی وزن‌ها و مقیاس‌ها و استاندارد بین‌المللی ISO/IEC ۸۰۰۰۰ پیشنهاد شد. درحالی که اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی **UA** را پیشنهاد کرد. هم‌اکنون نماد **UA** در کشورهای انگلیسی‌زبان معمول‌تر است. در حالت عمومی، حروف بزرگ هنگامی به عنوان نماد استفاده می‌شوند که پس از یک دانشمند که به صورت فردی کار می‌کرده‌است انتخاب شده باشند؛ نمادهای **UA** یا **U.u** می‌توانند به معنی یکاهای اتمی یا حتی یکاهای قراردادی باشند. اما امروزه نماد **AU** برای اشاره به واحد نجومی به‌طور گسترده استفاده می‌شود.

## تعریف
نماد AU در اصل به عنوان طول نیم‌قطر بزرگ مدار بیضی شکل گردش زمین به دور خورشید در نظر گرفته شده بود. در سال ۱۹۷۶ (میلادی) اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی بازگشتی به تعریف AU داشت و خواست که آن را به صورت درست‌تر بیان کند؛ بنابراین AU برابر طولی تعریف شد که در آن ثابت گرانشی گاوس (*k*) مقداری برابر با ۰٫۰۱۷۲۰۲۰۹۸۹۵ دارد. درحالی که همه یکاهای اندازه‌گیری، یکاهای طول، جرم و زمان هستند.

تعریف معادل دیگری که ارائه شد عبارت است از: شعاع یک مدار دایره نیوتنی غیر آشفته به دور خورشید که ذره‌ای با جرم بینهایت کوچک با بسامد زاویه‌ای ۰٫۰۱۷۲۰۲۰۹۸۹۵ رادیان در روز روی آن حرکت می‌کند. یا طولی که ثابت گرانشی خورشیدمرکز آن برابر با ۰٫۰۱۷۲۰۲۰۹۸۹۵۲AU۳/d۲ یا دوری زمین تا خورشید است.

## منابع

## پیوند به بیرون
* The IAU and astronomical units **(به انگلیسی)**

رده:مکانیک سماوی
رده:یکاهای اندازه‌گیری در اخترشناسی
رده:یکاهای طول
کمربند کویپر

[300px|بندانگشتی|'''نمایش جرم‌های کمربند کویپر''' جایگاه‌های شناخته شده در قسمت بیرونی سامانهٔ خورشیدی در فاصلهٔ ۶۰ [واحد نجومی از خورشید. مبدأ از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۱۵.**آبی** کمربند کویپر، **نارنجی** دیسک‌های پراکنده، **سبز** سانتور (ریزسیاره)، **خاکستری** تروجان‌های مشتری، **قرمز** غول‌های گازی]]

**کمربند کویپر**، ،عملا در سال ۱۹۳۰ از سوی اخترشناسی به نام ف.ک.لئونارد به صورت نظریه مطرح شد.اما نام گذاری این نظریه به شکل فوق به افتخار جرارد کویپر، اخترشناس هلندی‌تبار،شاغل در آمریکا انجام شد.وی بر پایهٔ مدار برخی از دنباله‌دارهای شناخته‌شده و وجود اجرامی مانند سیارهٔ کوتولهٔ پلوتون باور داشت که کمربندی از اجرام دنباله دار مانند در ورای مدار نپتون وجود دارند. ۲۰ سال پس از مرگ او نخستین جرم **کمربند کویپر** در فاصله ۴۲ واحد نجومی از خورشید شناخته شد. این جرم به قطر ۲۴۰ کیلومتر با نام ۱۹۹۲QB۱ نامگذاری شد.

از آن زمان تاکنون بیش از ۸۰۰ جرم دیگر در کمربند کویپر یافته شده‌است. گمان می‌شود حداقل ۳۵۰۰۰ جهان یخ زده با قطری بیش از ۱۰۰ کیلومتر در این منطقه وجود داشته باشند و شاید ده‌ها بار بیش از این، اجرام کوچک‌تری در کمربند کویپر پنهان از دید ما باشند. کل جرم موجود در کمربند کویپر باید چند صد برابر جرم موجود در کمربند سیارک‌ها که در میان مدار مریخ و مشتری است باشد.

کمربند کویپر منشأ اصلی دیسک پراکنده است که خاستگاه ریزسیاره‌ها و جسم فرانپتونی است. از جمله اجسامی که در این کمربند هستند می‌توان اریس و پلوتون را نام برد. به استثنای سرس، تمام سیاره‌های کوتوله در کمربند کویپر قرار دارند. ریشه این کلمه هلندی است با تلفظ کایپر، اما خود جرارد کویپر که دانشمندی هلندی آمریکایی بود ترجیح می‌داد این کلمه با تلفظ آمریکایی، کویپر خوانده شود.)

## نگارخانه

File:Pluto-Charon-v2-10-1-15.jpg
File:TheKuiperBelt classes-en.svg
File:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png
File:2014 MU69 orbit.jpg


## منابع

* کتاب تاریخچه تقریباً همه چیز
* 

رده:اجرام آسمانی کشف‌شده در سال ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:منطقه فرانپتونی
عوبدیا

[بندانگشتی|200px|شمایل عوبدیا در سنت [کلیسای ارتدکس روسی|ارتدکس روسی. اثری از سدهٔ ۱۸ میلادی در شمایل‌گاه کلیسای تجلی مسیح واقع در صومعه کیژی در کارلیا روسیه.]]
**عوبَدیا** (عبری:עבדיה به معنی «بنده خداوند») از پیامبران بنی‌اسرائیل و رهبران قوم یهود بوده‌است. نام او چندین بار در عهد عتیق ذکر گشته‌است. محمدتقی امام نهم شیعیان معتقد است که عوبدیا همان ذوالکفل می‌باشد.

## عوبدیا در یهودیت
عوبدیا در شکیم زاده شد و ادوم ساکن شد. او از نوادگان الیفاز دوست ایوب بود؛ او در ادوم به یهودیت گروید. عوبدیا یکی از خدمتگزاران دربار آخاب بود، که از خانه او پاسداری می‌کرد و خزانه پادشاه را در اختیار داشت. در هنگامی که شاه پیامبران خدا را می‌کشت، عوبدیا صدتن از پیامبران را در غار پنهان کرده و برای ایشان خوردنی می‌آورد. پس از گذشت سه سال از قحطی سختی که در سامرا روی داده بود، اخاب و عوبدیا زمین را برای یافتن مرتع برای رمه‌های اخاب تقسیم کرده و هر یک به سمتی برای جستجوی مرتع رفتند. هنگام جستجو، عوبدیا ایلیا را ملاقات کرد. ایلیا از عوبدیا خواست که اخاب را از حضورش آگاه کند.عوبدیا ترسید که با گفتن این جمله، اخاب او را بکشد؛ اما ایلیا او را مطمئن ساخت که خودش را بر اخاب نمایان خواهد کرد، عوبدیا دستور ایلیا را اطاعت کرد و رفت. عوبدیا با ارمیا وابستگی داشته‌است. کتاب عوبدیا حاوی پیشگویی‌های او درباره ادوم است؛ عوبدیا ادوم را به خاطر قصور در کمک به بنی‌اسرائیل مورد سرزنش قرار داده‌است و ویرانی آن را نزدیک دانسته‌است. او همچنین حمله فلسطینیان به اورشلیم در طی سلطنت یهورام و حمله بابلی‌ها به اورشلیم را پیش‌بینی کرد. مکان مرگ او را در احزا در فلسطین دانسته‌اند.

## عوبدیا در مسیحیت
مسیحیان عوبدیا را از قدیسان می‌دانند؛ روز بزرگداشت او در کلیسای قبطی دهم ژانویه، در کلیسای ارتدکس یونانی نوزدهم نوامبر، در کلیسای انجیلی ارمنستان سی و یکم ژوئن می‌باشد.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 
* 

رده:اهالی سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:اهالی سده ۹ (پیش از میلاد)
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:درگذشتگان ۷۰۳ (میلادی)
رده:زادگان ۷۰۳ (میلادی)
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:کتاب عوبدیا
رده:نوکیشان یهودی
رده:یهودیان سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:اولیاء
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
ناحوم

**ناحوم** (در عبری:נחום به معنی «تسلی») از پیامبرانی بود که هم‌زمان با اشعیا و میکاه، به نبوت رسید. او در القوش، روستایی در جلیل و در نزدیکی کفرناحوم، سکونت داشت. ناحوم، سقوط آمون و تبس در مصر را یاد کرده، و ویرانی نینوا را پیش‌بینی نمود. ناحوم نویسنده کتاب ناحوم در عهد عتیق بوده‌است؛ زبان کتاب ناحوم شعری بوده و در آن عبارات کوتاه آمده‌است. ناحوم در اَلقوش درگذشت و در مکان مرگ وی، کنیسه‌ای به نام او برپا شده‌است.

## منابع

* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:اهالی سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:پیامبران
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:قدیسان کلیسای ارتدکس شرقی
رده:هلال حاصل‌خیز
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
رده:کتاب ناحوم
میکاه

[انگشتدان|200px|شمایل میکاه پیامبر، در سنت [ارتودکس روسی، سدهٔ ۱۸ میلادی، صومعه کیژی واقع در کارلیا، روسیه.]]
**میکاه** (در عبری:מִיכָה به معنی «چه کسی مانند یهوه است»)پسر املاه از پیامبران بنی‌اسرائیل بود که در مورشت، شهر کوچکی در یهودیه واقع در جنوب غربی اورشلیم و نزدیکی شهر فلسطینی جاد زندگی می‌کرد. میکاه هم‌زمان با اشعیا و هوشع به پیامبری رسید. او در طول سلطنت‌های یوتام، آحاز و حزقیا در پادشاهی شمالی و جنوبی خدمت می‌کرد و خودش را اهل سامرا و اورشلیم می‌دانست. میکاه سقوط سامرا و ویرانی یهودیه را پیش‌بینی کرد. میکاه بت‌پرستی، بی‌عدالتی و یاغیگری را محکوم کرده و شکوه صهیون و ظهور مسیح را نبوت کرد. کتاب میکاه از بخش‌های عهد عتیق است که در هفت باب تنظیم شده است.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:اهالی سده ۸ (پیش از میلاد)
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:پیامبران
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
رده:کتاب میکاه
رده:نویسندگان سده ۸ (پیش از میلاد)
هوشع

بندانگشتی|نگارگری از هوشع

**هوشَع** (در عبری:הוֹשֵׁעַ، یونانی:Ὠσηέ به معنی «رهایی از سوی خداست») پسر بئیری نخستین پیامبر از پیامبران کوچک عهد عتیق بود. او زنی به نام گومر دختر دبلایم را به زنی گرفت و از او صاحب دو پسر به نام‌های یزرعیل و لوعمی و یک دختر به نام لوروحامه شد. در زمان پیامبری هوشع، بنی‌اسرائیل به پرستش بعل روی آورده و در مکان‌های بلند قربانی می‌کردند، و پیکره گوساله‌ای را در سامریه می‌پرستیدند. آنان یهوه را نشناخته و نسبت به وی خیانت ورزیده بودند،  به طوری که وجود او را انکار می‌کردند. اما هوشع آنان را به یگانه‌پرستی و عدالت فراخواند. هوشع همچنین زنی زناکار برای خود گرفت که همانا جومر بود.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:اهالی سده ۸ (پیش از میلاد)
رده:پیامبران
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:خاک‌سپاری‌ها در صفد
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس در اسلام
رده:کتاب هوشع
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
یوئیل

بندانگشتی|یوئیل پیامبر، سقف کلیسای میکل‌آنژ سیستین
**یوئیل** (در عبری:יואל به معنی «یهوه خداست») پسر فتوئیل دومین پیامبر از دوازده پیامبر کوچک و نویسنده کتاب یوئیل بود. او در یهودیه زندگی می‌کرده و در مورد داوری یهودیان پیش‌بینی کرده‌است. او را معاصر اشعیا و عاموس در دوران سلطنت عزیا دانسته‌اند. کتاب یوئیل دنباله کتاب عاموس، میکاه، صفنیا، ارمیا و حزقیال است. یوئیل بلای هجوم ملخ‌ها و خشکسالی یهودیه را پیش‌بینی کرد. یوئیل پیران و جوانان، میگساران، باغبانان و کاهنان را به توبه فراخواند و تنبیه بنی‌اسرائیل را نزدیک دانست. یوئیل در یهودیه درگذشت، مکان قبر او معلوم نیست. مسیحیان او را پیامبر و قدیس می‌دانند. در کلیسای انجیلی ارمنستان، روز بزرگداشت او ۳۱ ژوئن؛ و در کلیسای ارتدوکس شرقی، روز بزرگداشت او ۱۹ اکتبر است.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:پیامبران
رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:درگذشتگان هزاره یکم (پیش از میلاد)
رده:زادگان هزاره ۱ (پیش از میلاد)
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:کتاب یوئیل
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
عبدالحمید محتشم

**عبدالحمید محتشم**، در کنار حسین الله کرم یکی از مؤسسین و دبیرکل انصار حزب‌الله است او همچنین سردبیر نشریه یالثارات الحسین است وی به همراه الله کرم و حمید استاد در نهم خرداد ۱۳۹۷ در لیست تحریم ایالات متحده آمریکا قرار گرفت.

انصار حزب‌الله یکی از قویترین گروه‌های تندرو (راست افراطی) در جمهوری اسلامی است که نفوذی غیر متعارف در میان مسئولین رده بالای دولتی و فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مسئولین امنیتی و اطلاعاتی و مجلس شورای اسلامی دارد گفته می‌شود این گروه که ملقب به لباس شخصی‌ها هستند .

## تحریم وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا
در ۹ خرداد ۱۳۹۷، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا عبدالحمید محتشم و الله کرم و حمید استاد از مسئولان انصار حزب‌الله را به دلیل نقش در نقض حقوق بشر مورد تحریم قرار داد.

بر اساس بیانیه این وزارتخانه، عبدالحمید محتشم به عنوان یکی از بنیانگذاران انصار حزب‌الله، نقش مهمی را در نظارت بر اقدامات این گروه ایفا می‌کند. اظهارات محتشم مبنی بر فرستادن نیروهای انصار حزب‌الله به خیابان‌ها برای مبارزه با بی‌حجابی از دیگر دلایلی است که برای تحریم وی عنوان شده‌است.

## منابع

* جلسه رسیدگی به اتهامات عبدالحمید محتشم مدیر مسئول هفته نامه یالثارات الحسین
* مدیرمسئول یالثارات: اسامی مفسدان اقتصادی را در اختیار دارم
* روزنامه اعتماد۸۵/۳/۲۷: پرونده مدیرمسوول نشریه یالثارات به دادستانی تهران ارجاع شد
* هیئت منصفه دادگاه مطبوعات: هفته‌نامه یالثارات مجرم نیست

رده:اعضای انصار حزب‌الله
رده:روحانیان اهل ایران
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
نورت‌وست ایرلاینز

250px|چپ|thumb

**نورت‌وست ایرلاینز**  شرکت هواپیمایی آمریکایی است، که به‌عنوان شرکت تابعه دلتا ایرلاینز بشمار می‌آید. این شرکت هم‌اکنون در ناوگان خود دارای ۳۲۰ هواپیمای جت مسافربری است.

شرکت نورت‌وست ایرلاینز در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۰ با خطوط هواپیمایی دلتا ادغام شد و امروزه بیشتر هواپیماهای آن با آرم دلتا پرواز می‌کنند. عمر متوسط هواپیماهای این شرکت مسافربری در سال ۲۰۰۷ نزدیک به ۱۸ سال بود. دفتر مرکزی نورت‌وست ایرلاینز در شهر ایگان، مینه‌سوتا، ایالات متحده آمریکا قرار دارد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی

رده:نورت‌وست ایرلاینز
رده:اقتصاد ممفیس
رده:اقتصاد میشیگان
رده:انحلال‌های ۲۰۱۰ (میلادی) در مینه‌سوتا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۶ (میلادی) در میشیگان
رده:خطوط هوایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:خطوط هوایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:دلتا ایرلاینز
رده:شرکت‌های آمریکایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:شرکت‌های ایگن (مینه‌سوتا)
رده:شرکت‌های مینه‌سوتا
رده:شرکت‌های هواپیمایی منحل‌شده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های هواپیمایی منحل‌شده در ایالات متحده آمریکا
رده:شهرستان وین، میشیگان
رده:شرکت‌های منحل‌شده در مینه‌سوتا
ناواهو

[بندانگشتی|یک مرد ناواهوی امروزی در [مانیومنت ولی.]]
**ناواهو**  نام یکی از بزرگ‌ترین قبایل سرخ‌پوست ایالات متحده آمریکاست.

ملت ناواهو با بیش از ۳۹۹٬۴۹۴ عضو قبیله ای ثبت نام کرده , بزرگترین قبیله به رسمیت شناخته شده از نظر فدرال در آمریکا است؛ ملت ناواهو دارای بزرگترین منطقه اختصاصی سرخپوستی در این کشور است. چهار گوشه در کنار این منطقه اختصاصی قرار دارد و این منطقه مساحتی بالغ بر ۲۷٬۰۰۰ مایل مربع (۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع) در آریزونا، یوتا و نیومکزیکو دارد. در سراسر این منطقه به زبان ناواهو تکلم می‌شود، و بیشتر ناواهوها انگلیسی هم صحبت می‌کنند.

ایالات دارای بیشتر جمعیت ناواهو عبارتند از آریزونا (۱۴۰٬۲۶۳) و نیومکزیکو. (108,306). بیش از سه چهارم جمعیت ثبت نام کرده ناواهو در این دو ایالت زندگی می کنند.

جدا از خود ملت ناواهو،  گروه کوچکی از ناواهوتباران عضو قبایل سرخپوستی از نظر فدرال به رسمیت شناخته شده رودخانه کلرادو هستند.

بنابر افسانه‌های باستانی اقوام سرخپوست ناواهو، اجداد این قوم با ستاره‌نشین‌ها دیدار داشته و آنها با سپرهای پرنده به زمین آمده‌اند. ستاره‌نشینها همواره راهنمای این قبایل بوده‌اند.

## جستارهای وابسته
* یادبود ملی ناواهو
* مانیومنت ولی
* موزه ملی سرخ‌پوستان ایالات متحده آمریکا

## پانویس
Navajo در اسپانیایی ناواخو و در انگلیسی ناواهو تلفظ می‌شود.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی روزنامه ناواهو تایمز
* وبگاه اطلاعاتی ایالت یوتا


رده:تاریخ سرخپوستان ایالات متحده آمریکای نیومکزیکو
رده:سرخپوستان
رده:تاریخ سرخپوستان ایالات متحده آمریکای آریزونا
رده:تاریخ سرخپوستان ایالات متحده آمریکای یوتا
بوطیقای شعر نو

***ب‍وطی‍ق‍ای ش‍ع‍ر ن‍و: ن‍گ‍اه‍ی دی‍گ‍ر ب‍ه ن‍ظری‍ه و ش‍ع‍ر ن‍ی‍م‍ا ی‍وش‍ی‍ج*** نام کتابی است از منتقد معاصر ایران، شاپور جورکش.
این کتاب معروف‌ترین اثر جورکش است و به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران «بوطیقای شعرنو» یکی از بهترین کتاب‌هایی است که در مورد نیما و شعر او نوشته شده است.

این کتاب از آثار انتقادی درباره شعر نیمایی است. جورکش در این کتاب تفاوت اصلی جهان‌بینی نیما یوشیج را با شاگردان و پیروان او بازگویی می‌کند. جورکش معتقد است که کسی شعر نیمایی و دامنه میدان دید تازه او را نفهمیده است، زیرا غیر از سخت خوانی آثار نیما، فهم نوشته‌هایش هم سخت است.

## محتوای کتاب
«بوطیقای شعر نو» در پی پاسخ به پرسش‌هایی است مانند اینکه آیا نیما را شناخته‌ایم؟ منظور نیما از شعر نو چه بود؟ شعر نو را چه مؤلفه‌هایی تعیین می‌کند؟ بحران شعر معاصر از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ و نیما چه راه‌حلی برای آن پیشنهاد می‌کند؟ 

جورکش معتقد است بحران کنونی شعر ایران، همان بحرانی است که نیما پنجاه سال پیش شناسایی کرد و به عنوان راه‌حل گام به گام برای گذر دادن هنر ملی از این «راه‌کور»، شعر نو را پیشنهاد کرد و کالبد شعر سنتی را بر مبنای اصول دموکراتیک به شعر نیمایی تبدیل کرد. 

فصل اول «بوطیقای شعر نو» به مبحث مؤلفه‌های شعر نو اختصاص دارد و نظرات مختلف را بررسی می‌کند و به منظور نیما از دو واژه‌ی «سوبژکتیویته» و «ابژکتویته» می‌پردازد. فصل دوم به عناصر محوری بوطیقای نیما و مؤلفه‌های «میدان دید تازه‌ی» و عناصر محوری شعرهایی از نیما که دارای ویژگی‌هایی مشترکند، می‌پردازد. عناصر محوری بوطیقای نیما عبارتند از: استغراق، ابژکتیویته ـ سوبژکتیویته، وصف و روایت. فصل پنجم به سه پیرو نیما یعنی میرزاده عشقی، احمد شاملو و مهدی اخوان ثالث می‌پردازد. فصل ششم «پی‌جویی دستاوردهای نیما» در گفتگو با منوچهر آتشی و م.آزاد است.

جورکش معتقد است است نیما بارها گفته اصل فرم است نه معنا.

شاپور جورکش می‌گوید ویرایش جدید کتابش در زمینه‌هایی مانند تاثیر گرفتن نیما از منظومه‌های نظامی گنجوی نیاز به تجدید نظر دارد. او می‌گوید «در کتاب آمده نیما مستقیماً تحت تأثیر ادبیات فرانسه این تئوری‌ها و نظریه‌ها را به دست می‌آورد. بعد با توجه به تأکیدهایی که نیما روی خوانش منظومه‌های نظامی داشت، دیدم دقیقاً حرف او درست است او از نظامی سرخط گرفته و جایگزین کردن «او» به جای راوی متکلم وحده را بیشتر مدیون آثار نظامی است تا آثار فرانسوی. این گفتمان دیالوگی را که در واقع زاویه دید «من» را به منظر دیگر باوری و جانشین کردن «او» را نیما دقیقاً از آثار استاد گنجه می‌گیرد»

## مشخصات چاپ
کتاب «بوطیقای شعر نو» با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است:
* ج‍ورک‍ش، ش‍اپ‍ور، *ب‍وطی‍ق‍ای ش‍ع‍ر ن‍و: ن‍گ‍اه‍ی دی‍گ‍ر ب‍ه ن‍ظری‍ه و ش‍ع‍ر ن‍ی‍م‍ا ی‍وش‍ی‍ج*، ت‍ه‍ران: ق‍ق‍ن‍وس، ۱۳۸۳، چاپ دوم: ۱۳۸۵، چاپ چهارم: ۱۳۹۳.

## منابع

رده:آثار درباره نیما یوشیج
رده:کتاب‌های ۱۳۸۳
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:کتاب‌های فارسی
مانیکور

بندانگشتی|ارائه خدمات مانیکور در مغازه
**مانیکور**  یک کار زیبایی آرایشی و بهداشتی بر روی ناخن‌های دست است که در خانه یا سالن زیبایی انجام می‌شود. مانیکور شامل پر کردن، شکل دادن به لبه ناخن، کشیدن و قطع کردن پوست مردهٔ صفحهٔ ناخن، درمان، ماساژ دست و استفاده از لاک ناخن است. هنگامی که این کار بر روی پا و ناخن‌های پا انجام شود، پدیکور  نامیده می‌شود.

## مانیکور فرانسوی
چپ|بندانگشتی|مثالی از مانیکور فرانسوی یا French Manicure. برق ناخن و در قسمت نوک، لاک سفید.
مانیکور فرانسوی، یک روش مانیکور (لاک ناخن زدن) است. این ایده ابتدا در پاریس به وجود آمد و مایه اصلی آن، استفاده از رنگ صورتی و طبیعی خود ناخن به علاوه خطی از رنگ سفید در قسمت جلو است. این ترکیب، یادآورنده رنگ طبیعی ناخن است. قسمت جلویی ناخن سفید می‌شود و بقیه آن با برق ناخن، رنگ صورتی می‌گیرد.

### تاریخچه
مانیکور فرانسوی ممکن است به قرن ۱۸ بر گردد و در دهه ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بسیار معمول بوده‌است. دلیل انتخاب این مدل، سادگی و ظاهر طبیعی و بسیار تمیز ناخن است.

### روند
هزینه این مانیکور معمولاً گران‌تر از انواع دیگر مانیکور است. در ابتدا یک لایه برق ناخن به کل ناخن زده می‌شود و بعد با دقت یک هاله سفید در قسمت جلوی ناخن، رسم می‌شود.

## انواع دیگر
در مانیکور آمریکایی، ابتدا کل ناخن به رنگ صورتی طبیعی (یا با برق ناخن) رنگ می‌شود و بعد قسمت جلویی ناخن‌ها به رنگ بژ در می‌آید.

## نگارخانه

پرونده:The Manicure.jpg|مانیکور در گذشته
پرونده:Cuticle Cutter.JPG|کوتیکول کاتر
پرونده:Nail Buffer.jpg|بافر ناخن
پرونده:9016Cusisine foods of Bulacan 51.jpg|مانیکور خیابانی
پرونده:Nail duster.jpg|فرچه گردگیری مانیکور


## جستارهای وابسته

* هنر آرایش ناخن
* پدیکور

## منابع


رده:آرایش
رده:بهداشت ناخن
رده:دگرش بدن
رده:مد
رویان (ابهام‌زدایی)

* رویان، یاختهٔ انسان پیش از مرحلهٔ جنینی.
* پژوهشگاه رویان ناباروری ایرانی.
* رویان (شهر) از شهرهای استان مازندران.
* رویان (طبرستان) غرب مازندران در دوران باستان.
* رویان (شاهرود) شهری در شهرستان شاهرود استان سمنان.
* رویان (فرانسه)
کتاب داوران

بندانگشتی|مرتبط
**کتاب داوران** یا **کتاب قضات**(درعبری:ספר שופטים *سِفِر شُفتیم*) یکی از بخش‌های تنخ یا عهد عتیق است که به زبان عبری نوشته شده‌است. بر طبق روایات یهودی، سموئیل نویسندهٔ کتاب داوران است. ناتان و جاد نیز که از پیامبران همراه داوود بودند، در نگارش کتاب دست داشته‌اند. این کتاب پیش از تصرف اورشلیم توسط داوود و در سال ۱۰۰۰ قبل از میلاد نوشته شده‌است؛ زمانی‌که یبوسیها اورشلیم را تحت سلطه داشتند. در این کتاب زندگی داورانی چون عتنئیل، ایهود، دبوره، باراک، جدعون، ابیملک، یفتاح و شمشون آمده‌است. در این کتاب به داوران کوچکی چون تولع، یائیر، شمجر، ابصان، ایلون و عبدون نیز اشاره شده‌است.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 


رده:سال اثر نامعلوم
رده:عهد عتیق
رده:فینیقی‌ها در کتاب مقدس عبری
رده:قاضی‌های اسرائیل باستان
رده:کتاب‌های سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های سده ۸ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های عهد عتیق
رده:نوییم
کتاب یوشع

بندانگشتی|چپ|350px|یوشع و قوم اسرائیل از رود اردن عبور می‌کنند.
[بندانگشتی|270px|[نبرد اریحا.]]
300px|بندانگشتی|چپ|یوشع به کمک قدرت خداوند از خورشید می‌خواهد تا در آسمان ثابت بماند تا او نبرد را در روز به اتمام برساند.
**صحیفه یوشع** یا **کتاب یوشع بن نون** (عبری:ספר יהושע سفر یهوشوا) به نام **فتح کنعان** نیز شناخته می‌شود. ششمین کتاب تنخ و یکی از بخش‌های عهد عتیق در انجیل است. این کتاب پس از سفر تثنیه و پیش از کتاب داوران آمده‌است. بعضی مورخان، نگارش کتاب یوشع را پس از دوران پادشاهی دانسته‌اند. بر اساس تلمود، یوشع بن نون این صحیفه را نوشته‌است؛ اما بخش آخر آن که مربوط به دفن یوشع است، نوشتهٔ العازر پسر هارون است. محتوای کتاب شرح وارد شدن قوم اسرائیل به سرزمین کنعان را به رهبری یوشع بن نون بیان می‌کند. کتاب به دو بخش اصلی تقسیم شده‌است. در بخش اول شرح جنگهای اسرائیل در قسمت مرکزی، شمالی و جنوبی کنعان و نابودی دشمنانشان است. در بخش دوم شرح تقسیم اراضی بین دوازده قبیله اسرائیل بیان شده‌است. در این دو بخش سخنان خداوند و یوشع بن نون بیان می‌شود و نیاز به متابعت از قوانین موسی (تورات) مورد تأکید قرار می‌گیرد. با اینکه به صورت سنتی فرض می‌شود که این کتاب توسط شخص یوشع بن نون نوشته شده‌است ولیکن برخی محققان عقیده دارند که کتاب توسط چندین نفر و در گذر زمان نوشته شده‌است.

## محتوا
بخش اول: وارد شدن به ارض مقدس و تحت کنترل گرفتن آن
# یوشع رهبر اسرائیل می‌شود.
# وارد شدن به کنعان
# پیروزی بر کنعان
بخش دوم: تقسیم شدن زمین بین دوازده قبیله
# دستورهای خدا به یوشع
# تقسیم‌بندی قبیله ای
# شهرهای مهاجران و شهرهای لاویان
# خلاصه زمینها
# طرد شدن قبایل شرقی
بخش سوم: خلاصه
# سخنرانی خداحافظی یوشع
# عهد در شچم
# مرگ یوشع و العازار و دفن کردن استخوانهای یوسف

## خلاصه
### فصل اول: دستور خدا به یوشع
خدا به یوشع دستور می‌دهد که ارض مقدس را تسخیر کند و به او اخطار می‌کند که به عهد خداوند پایبند باشد.

### فصل دوم-دوازدهم: وارد شدن به ارض مقدس
اسرائیلیها از رود اردن به وسیله معجزه خداوند به وسیله تابوت عهد عبور می‌کنند. تسخیر کنعان با نبرد اریحا آغاز می‌شود و سپس در آی ادامه میابد. یوشع برای یهوه در شمال کنعان قربانگاهی می‌سازد و عهد او را یادآور می‌شود. توجه کتاب سپس به جنوب مربوط می‌شود و شرح برخورد اسرائیلیها با گیبونیتها بیان می‌گردد. اتحاد کنعانیها و آموریتها توسط معجزه یهوه نابود می‌شود. سپس دوباره کتاب به شمال کنعان می‌پردازد. اتحاد قدرتمند کنعانیها به رهبری هازور پادشاهشان به وسیله کمک یهوه نابود می‌گردد. یوشع موفق به تسخیر تمامی سرزمین کنعانیها می‌شود.

### فصل سیزدهم- بیست و یکم
بعد از اینکه یوشع و مردمش به کمک یهوه بر دشمنانشان پیروز شدند زمان تقسیم اراضی جدید فرا می‌رسد. یهوه به عنوان پادشاه اسرائیل به هر قبیله اسرائیل زمینی می‌بخشد. در نهایت شهرهای مهاجران و لاویان مشخص می‌شود.

### فصل بیست و سوم - بیست و چهارم
یوشع با قوم اسرائیل خداحافظی می‌کند و به آنها یادآور می‌شود که به یهوه و عهد خود با خدا وفادار بمانند. او به آنها اخطار می‌دهد که در صورت متابعت از خدایان دیگر مورد قضاوت خداوند قرار می‌گیرند.

## منابع

* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 


رده:تاریخ نظامی خاور نزدیک باستان
رده:جنگ‌های تاریخ قوم اسرائیل
رده:سال اثر نامعلوم
رده:عهد عتیق
رده:فینیقی‌ها در کتاب مقدس عبری
رده:کتاب‌های سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های عهد عتیق
رده:نوییم
غزل غزل‌های سلیمان

بندانگشتی|غزل غزل‌ها یا نشیدالأنشاد
**غزل غزل‌ها** یا **نشیدالأنشاد** (عبری:שיר השירים *شِر هاشِریم* به معنی «بزرگ‌ترین غزل‌ها») یکی از بخش‌های تنخ عبری و عهد عتیق در کتاب مقدس است. نویسندگی کتاب به سلیمان پسر داوود نسبت داده شده است. در این کتاب چندین اشاره به سلیمان و چند اشاره به داوود پادشاه آمده است. تاریخ نگارش غزل غزل‌ها را قرن دهم قبل از میلاد و در زمان سلطنت سلیمان دانسته‌اند.

غزل غزل‌ها، شعری بی‌همتا در تجلیل عشق زمینی است. شعر از زبان عاشق و معشوق است که از عشق و علاقه به یکدیگر و لذت شهوانی نزدیکی با هم سخن می‌گویند. در شعر، «دختران اورشلیم» گروهی هستند که شاهد عشق بازی دو عاشق اند و حضور آن‌ها در ساختار شعر به نحوی است که به خواننده کمک می‌کند که خود را حاضر در کنار دو عاشق ببیند . در سنت یهودی، غزل غزل‌ها به عنوان تمثیلی از رابطهٔ بین خدا (به عنوان مرد داستان) و قوم بنی اسرائیل (به عنوان زن داستان) تفسیر می‌شود. در سنت مسیحی، این شعر به عنوان تمثیلی از رابطهٔ عیسی مسیح با عروسش، کلیسای مسحیت، تفسیر می‌شود . جدای از تفاسیر مذهبی، غزل غزل‌ها در معنای ظاهری‌اش به عنوان شعری عاشقانه بین زن و مرد تحسین شده است.

مورخ و ربی یهودی Shaye J. D. Cohen انتساب اشعار به سلیمان را رد می‌کند. و می‌گوید برخی ربیها اولیه از قرار گرفتن این اشعار در قانون ناراضی بودند.

## جستارهای وابسته
* عهد عتیق

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 


رده:پسح
رده:تمایلات جنسی در مسیحیت
رده:جنسیت در کتاب مقدس
رده:داستان‌های عشقی
رده:سلیمان
رده:شعر اروتیک
رده:عهد عتیق
رده:کتاب‌های سده ۲ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های سده ۴ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های عهد عتیق
رده:کتوویم
رده:یهودیت و تمایلات جنسی
شهرستان آغجابدیع

**آغجابدیع** (به ترکی آذربایجانی *Ağcabədi rayonu*، آغجابه‌دی رایونو) شهرستانی در قسمت مرکزی جمهوری آذربایجان است. 

مرکز این شهرستان شهری به همین نام است که محل تولد موسیقی‌دان مشهور آذربایجان، عزیر حاجی‌بیگف می‌باشد. 

جمعیت این بخش ۱۱۲٬۴۰۰ نفر و مساحت آن ۱۷۶۰ کیلومتر مربع می‌باشد.

## منابع

[//en.wikipedia.org/wiki/Agjabadi ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:شهرستان آقجه‌بدی
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
شهرستان آغ‌دام

**شهرستان آغ‌دام** (به لاتین *Ağdam*) رایونی در جنوب غربی جمهوری آذربایجان است با مرکزیت شهر آغ‌دام که اکنون شهری سکنه دار و تحت کنترل نیروهای آذربایجانی است.

شهر آغدام در سال ۱۹۹۳ میلادی در خلال مناقشه قره باغ دارای بیش از ۱۶۰٬۰۰۰ سکنه بود. همچنین این شهر دارای فرودگاه مستقل بوده‌است. اگرچه شهر در خلال جنگ قره‌باغ به‌طور کامل ویران شده‌است اما مسجد شهر و همچنین گورستان مسلمانان سالم باقی‌مانده‌اند. بیشتر آوارگان شهر آغدام در اردوگاه‌هایی در مناطق دیگر جمهوری آذربایجان ساکن بودند. در حال حاضر کل منطقه آغدام تحت کنترل نیروهای آذربایجان است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

## جستارهای وابسته
* احمد آق‌دامسکی

رده:تقسیمات کشوری آذربایجانی جمهوری قره‌باغ
رده:شهرستان آغ‌دام
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
رده:شهرهای بسته
شهرستان بالاکن

**بالاکَن** (به لاتین Balakən، به آواری: Билкан мухъ) بخشی در شمال جمهوری آذربایجان و هم مرز با گرجستان و جمهوری داغستان روسیه است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:شهرستان بالاکن
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
شهرستان بیله‌سوار (جمهوری آذربایجان)

**بیله‌سوار** (به لاتین *Biləsuvar*) نام شهرستان و بخشی در جنوب کشور جمهوری آذربایجان است.

## ریشه واژه
در نقشه‌های قدیمی از این ناحیه با نام *پیل‌سوار* یاد شده است که به معنی *سوار بر فیل* یا *سواران بزرگ* است و اشاره به سپاهیان ساسانی دارد

## مشاهیر بیله‌سوار
پروفسور آزاد ابیشف-عضو آکادمی علوم نیویورک

پروفسور ادریس آقایف-تاریخدان

پروفسور اسلام مصطفی یف-شیمیدان

پروفسور یادگار ترکل-دکترای فلسفه

پروفسور اغایار شوکورف-دکترای فلسفه

پروفسور ترلان فرجف-دکترای صنایع

پروفسور بهلول عبدالله یف-جانورشناس

پروفسور کامیل منسیمف-دکترای فیزیک ریاضی
                     
پروفسور مسلم قربانف -دکترای فیزیک ریاضی

احمد مغانلی-نویسنده

## نگارخانه

## منابع

[//en.wikipedia.org/wiki/Bilasuvar ویکی‌پدیای انگلیسی]
[//az.wikipedia.org/wiki/Biləsuvar ویکی‌پدیای آذربایجانی]

رده:شهرستان بیله‌سوار (جمهوری آذربایجان)
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
۱۹۳۱

بندانگشتی

## رویدادها
* خلق اثر تداوم حافظه  از نقاش فراواقع گرای اسپانیایی، سالوادور دالی (۱۹۰۴ - ۱۹۸۹ میلادی)
* تأسیس نیروی هوایی عراق توسط ارتش بریتانیا.

## زادروزها
* ۱ فوریه - **[[بوریس یلتسین]]** اولین رئیس‌جمهور، جمهوری فدراتیو روسیه (د. ۲۰۰۷)
* ۸ فوریه - **[[جیمز دین]]**، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۵۵)
* ۷ آوریل - **[[دونالد بارتلمی]]**   (۱۹۳۱ – ۱۹۸۹) نویسندهٔ و روزنامه‌نگار آمریکایی
* ۱ ژانویه - سرگئی آدیان، ریاضی‌دان اهل ارمنستان (د. ۲۰۲۰)
* ۱۳ ژانویه – چارلز نلسون ریلی، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۰۷)
* ۱۷ ژانویه – جیمز ارل جونز، صداپیشه و بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۲۴)
* ۱۸ ژانویه – چون دو هوان، سیاست‌مدار اهل کره جنوبی (د. ۲۰۲۱)
* ۲۰ ژانویه – دیوید موریس لی، فیزیک‌دان آمریکایی
* ۲۲ ژانویه – سم کوک، خواننده آمریکایی (د. ۱۹۶۴)
* ۲۴ ژانویه – لارس هرماندر، ریاضی‌دان سوئدی (د. ۲۰۱۲)
* ۲ مارس – میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد شوروی (د. ۲۰۲۲)
* ۳ مارس – جان اسمیت (هنرپیشه)، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۹۵)
* ۲۴ مارس – کانی هینس، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۰۹)
* ۲۶ مارس – لنارد نیموی، صداپیشه، نویسنده، شاعر، موسیقی‌دان، بازیگر، و کارگردان آمریکایی (د. ۲۰۱۵)
* ۲۷ مارس – دیوید جانسن، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۸۰)
* ۶ آوریل – محمد علی فردین، کشتی گیر و بازیگر ایرانی (د. ۲۰۰۰)
* ۷ مه – ترزا برو، خواننده آمریکایی (د. ۲۰۰۷)
* ۱۸ مه – رابرت مورس، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۲۲)
* ۲۵ مه – گئورگی گرچکو، مهندس و فضانورد اهل شوروی (د. ۲۰۱۷)
* ۲۸ مه – کارول بیکر، بازیگر آمریکایی
* ۱۰ ژوئن – ژوآئو ژیلبرتو، خواننده، گیتاریست، و آهنگساز برزیلی (د. ۲۰۱۹)
* ۲۴ ژوئن – بیلی کاسپر، بازیکن گلف آمریکایی (د. ۲۰۱۵)
* ۲۶ ژوئن – کالین ویلسون، نویسنده بریتانیایی (د. ۲۰۱۳)
* ۲۷ ژوئن – مارتینیوس ولتمن، فیزیک‌دان هلندی (د. ۲۰۲۱)
* ۴ ژوئیه – استیون بوید، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۷۷)
* ۱۱ ژوئیه – تب هانتر، بازیگر و خواننده آمریکایی (د. ۲۰۱۸)
* ۲۷ ژوئیه – جری ون دایک، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۱۸)
* ۹ اوت – ماریو زاگالو، بازیکن فوتبال برزیلی (د. ۲۰۲۴)
* ۴ سپتامبر – میتزی گلوریا، بازیگر و خواننده آمریکایی
* ۱۰ سپتامبر – فیلیپ بیکر هال، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۲۲)
* ۱۷ سپتامبر – آن بنکرافت، کارگردان، صداپیشه، بازیگر، و فیلمنامه‌نویس آمریکایی (د. ۲۰۰۵)
* ۳ اکتبر – دنیس اسکات براون، معمار آمریکایی
* ۶ اکتبر – ریکاردو جیاکونی، ستاره‌شناس و فیزیک‌دان ایتالیایی (د. ۲۰۱۸)
* ۶ نوامبر – مایک نیکولز، بازیگر، فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده، و کارگردان آمریکایی (د. ۲۰۱۴)
* ۱۵ نوامبر – موای کیباکی، اقتصاددان اهل کنیا (د. ۲۰۲۲)
* ۲۶ نوامبر – آدولفو اسکیبل، معمار آرژانتینی
* ۲۸ نوامبر – میکل فرر، بازیکن فوتبال اهل اسپانیا (د. ۲۰۲۱)
* ۱۷ دسامبر – دیو مدن، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۱۴)
* ۲۸ دسامبر – مارتین میلنر، بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۱۵)

## درگذشت‌ها
* ۱۰ آوریل - جبران خلیل جبران: نویسنده سرشناس لبنانی.
* ۲۲ ژانویه – آلما روبنس، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۸۹۷)
* ۱۱ فوریه – چارلز الگرنون پارسونز، مهندس بریتانیایی (ز. ۱۸۵۴)
* ۱۶ فوریه – ویلهلم فن گلودن، عکاس آلمانی (ز. ۱۸۵۶)
* ۲۶ فوریه – اوتو والاخ، شیمی‌دان آلمانی (ز. ۱۸۴۷)
* ۱۱ مارس – فریدریش ویلهلم مورنائو، کارگردان آلمانی (ز. ۱۸۸۸)
* ۳۱ مارس – کنات راکن، یک فوتبالیست و مربی آمریکایی است (ز. ۱۸۸۸)
* ۸ آوریل – اریک آکسل کارلفلدت، شاعر سوئدی (ز. ۱۸۶۴)
* ۱۲ ژوئیه – نیتن زودربلوم، کشیش سوئدی (ز. ۱۸۶۶)
* ۲۶ اوت – اوساچی هاماگوچی، سیاست‌مدار ژاپنی (ز. ۱۸۷۰)
* ۱۶ سپتامبر – عمر مختار، معلم لیبیایی (ز. ۱۸۵۸)

## منابع
* 

رده:۱۹۳۱ (میلادی)
حجی

**حَجی** (عبری:חַגַּי به معنی : جشن ) یکی از دوازده پیامبر کوچک کتاب عبری تنخ و نویسندهٔ کتاب حجی در عهد عتیق انجیل بود. او در روز جشن مذهبی فطیر زاده شد. او شاهد خرابی معبد سلیمان بود و همراه با زکریا، بازگشت‌کنندگان از تبعید بابل را به بازسازی هیکل سلیمان تشویق کرد. بازسازی هیکل سلیمان باعث برانگیخته شدن سامری‌ها و حتی‌ها علیه یهودیه شد. وقتی که فرمان‌روای رودخانه فرات و دیگر مأموران سعی کردند در تلاش‌های بازسازی هیکل یهودیان مداخله کنند؛ داریوش از یهودیان حمایت کرد. پیغام حجی در سال دوم پادشاهی داریوش بزرگ به شوش فرستاده شد. اولین پیغام او در اولین روز ماه ششم و آخرین پیغام او در روز ۲۴ ماه نهم بیان گردید. حجی در هگمتانه (همدان) درگذشت و در آنجا به خاک سپرده شد. روز بزرگداشت او در کلیسای انجیلی ارمنستان ۳۱ ژوئن و در کلیسای ارتدوکس شرقی ۱۶ دسامبر است.

## جستارهای وابسته
* کتاب حجی
## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 
* پیامبران مدفون در ایران

رده:پیامبران در کتاب مقدس عبری
رده:پیامبران مدفون در ایران
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:عهد عتیق
رده:نویسندگان سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:قدیسان مسیحی از عهد عتیق
شهرستان شاهبوز

**شهرستان شاهبوز**  ناحیه‌ای در جمهوری خودگردان نخجوان است با مرکزی به همین نام با مساحت ۹۲۰ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر ۲۱۵۰۰ نفر. در نقشه با رنگ قرمز مشخص شده‌است.

از دیدنی‌های این منطقه یادمانی است به نام خانه فرهاد که به داستان شیرین و فرهاد اشاره دارد.

باستان‌شناسان در این منطقه بازمانده‌های قلعه‌ای به نام قلعه شاهپور را یافته‌اند و معتقدند که نام شاهبوز تغییریافته نام شاهپور است.

بندانگشتی|راست|350 px

## منابع
[//en.wikipedia.org/wiki/Shakhbuz ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:زیربخش‌های جمهوری خودمختار نخجوان
رده:شهرستان شاه‌بوز
رده:شهرستان‌های جمهوری آذربایجان
فهرست شهرهای جمهوری آذربایجان

**[[جمهوری آذربایجان]]** به‌طور کلی ۷۹ شهر را در خود جای داده‌است که این شهرها در سطح استان‌های ۱۴ گانهٔ این کشور پراکنده شده‌اند.

استان قره‌باغ با جای دادن ۱۱ شهر در خود، بیشترین تعداد شهرها و بدون در نظر گرفتن پایتخت باکو (که به تنهایی، استان مستقلی محسوب می‌شود و صرفاً شامل یک شهر است)، استان آب‌شوران-خیزی هم با جای دادن ۳ شهر در خود، کمترین تعداد شهرهای این کشور را به خود اختصاص داده‌است.

شهرهای باکو (پایتخت جمهوری آذربایجان)، گنجه و سومقاییت به ترتیب با ۲٬۳۰۰٬۵۰۰، ۳۳۵٬۸۰۰ و ۳۰۸٬۸۰۰ نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین؛ و شهرهای خیزی و شاهبوز نیز به ترتیب با ۱٬۶۰۰ و ۴٬۶۰۰ نفر جمعیت، کم‌جمعیت‌ترین شهرهای کشور هستند.

به لحاظ ارتفاع، شهرهای داش‌کسن و کلبجر واقع در غرب کشور (دامنه‌های قفقاز کوچک) به ترتیب با ۱۶۳۰ و ۱۵۸۴ متر ارتفاع، مرتفع‌ترین؛ و شهرهای باکو و نفت‌چاله واقع در شرق کشور (ساحل دریای خزر) به ترتیب با ۲۸– و ۲۶– متر ارتفاع، کم‌ارتفاع‌ترین شهرهای جمهوری آذربایجان محسوب می‌شوند. شهر باکو همچنین کم‌ارتفاع‌ترین پایتخت جهان به‌شمار می‌رود.

از نظر تاریخ شهرنشینی، شهرهای نخجوان، شماخی و گنجه که تاریخ شهرنشینی در آن‌ها به ترتیب به سده‌های چهارم، ششم و هفتم میلادی بازمی‌گردد، کهن‌ترین؛ و شهرهای بابک و قوولار که به ترتیب در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۱۲ به درجهٔ شهر ارتقا یافته‌اند، جدیدترین شهرهای جمهوری آذربایجان محسوب می‌شوند.

پس از پایان جنگ اول قره‌باغ در سال ۱۹۹۴، از مجموع ۱۶ شهر جمهوری آذربایجان که در استان‌های قره‌باغ و زنگزور شرقی واقع شده‌اند، صرفاً ۴ شهر آغجابدیع، بردع، ترتر و هورادیز تحت کنترل این کشور باقی ماندند و ۱۲ شهر دیگر به تصرف جمهوری قره‌باغ کوهستانی درآمدند.

اما پس از پایان جنگ دوم قره‌باغ و توافقنامه آتش‌بس ناگورنو قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، جمهوری آذربایجان توانست کنترل ۷ شهر آغ‌دام، فضولی، شوشی، جبرئیل، کلبجر، زنگلان و قبادلی را بازپس بگیرد؛ اما همچنان دربارهٔ وضعیت سیاسی ۵ شهر باقی‌مانده شامل خان‌کندی (استپاناکرت)، لاچین (بردزور)، آغ‌دره (مارتاکرت)، خواجه‌لی (ایوانیان) و خواجه‌وند (مارتونی) توافقی صورت نگرفته‌است و همزمان با استقرار صلح‌بانان روس، حاکمیت جمهوری آرتساخ نیز بر این شهرها برقرار است.

## فهرست
فهرست شهرهای جمهوری آذربایجان و جمعیت آن‌ها براساس آمار دولتی در سال ۲۰۲۱ به شرح زیر است:

## پرجمعیت‌ترین شهرها

پرونده:Bakü gece görünüşü.jpg|باکو، اولین
پرونده:İmamzadə türbəsi (Gəncə) 2.jpg|گنجه، دومین
پرونده:Heydar Aliyev park in Xirdalan.jpg|خیردالان، پنجمین
پرونده:Şirvan_milli_parkı.jpg|شروان، ششمین
پرونده:Qarabağlar türbə kompleksinin ümumi görünüşü.jpg|نخجوان، هفتمین
پرونده:Şəki_xan_sarayı.jpg|شکی، هشتمین
پرونده:Yevlax Dəmiryol Stansiyası 2017-05-27.jpg|یولاخ، نهمین
پرونده:Kiçik_bazar_mosque.png|لنکران، یازدهمین


## نقشه‌ها

Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg|نقشهٔ جمهوری آذربایجان، شامل موقعیت شهرهای مهم آن
Ethnic map of Azerbaijan 1991.png|نقشهٔ پراکنش اقوام در جمهوری آذربایجان، در بدو استقلال از شوروی
Mean annual perseption in azerbaijan.png|نقشهٔ میانگین بارش سالانه در جمهوری آذربایجان، شامل موقعیت شهرهای مهم
Annual Mean Temperature in Azerbaijan.png|نقشهٔ میانگین دمای سالانه در جمهوری آذربایجان، شامل موقعیت شهرهای مهم


## جستارهای وابسته
* تقسیمات کشوری جمهوری آذربایجان
* فهرست شهرهای اروپا
* فهرست‌های شهرهای جهان

## منابع

آذربایجان
آذربایجان
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای جمهوری آذربایجان
رده:مناطق مسکونی در جمهوری آذربایجان
برون‌بوم

چپ|frame|C برون‌بوم B و درون‌بوم A است.**بُرون‌بوم** (به انگلیسی: Exclave) به یک منطقه جدا از مرز کشور گفته می‌شود؛ یعنی سرزمینی متعلق به یک کشور که در خاک یک یا چند کشور دیگر قرار دارد. یک برون‌بوم با خاک اصلی کشور خود ارتباط مرزی ندارد و به‌واسطه منطقه‌ای دیگر از بخش اصلی خود جدا شده است.

از نظر جغرافیایی یک سرزمین درون‌بوم منطقه‌ای است که کاملاً توسط منطقه‌ای دیگر احاطه شده باشد، مانند کشور لسوتو که در دایره کشور آفریقای جنوبی قرار دارد. در این میان بوسینگن هر دو معنی را دربردارد.

از برون‌بوم‌های بزرگ می‌توان به آلاسکا (ایالات متحده) و کالینینگراد (روسیه) اشاره کرد.

## فهرست برون‌بوم‌ها
[بندانگشتی|برون‌بوم‌های [ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان در سرزمین یکدیگر]]

* آرامگاه سلیمان شاه (متعلق به ترکیه)

* آرتسواشن (متعلق به ارمنستان)
* آلاسکا (متعلق به ایالات متحده آمریکا)
* قلمروهای آمریکا (متعلق به ایالات متحده آمریکا)
* اوکوسی-آمبنو (متعلق به تیمور شرقی)
* بارله-ناساو (متعلق به هلند)
* بارله-هرتوخ (متعلق به بلژیک)
* گویان فرانسه و سن مارتن فرانسه
(شهرستان‌های فرادریایی متعلق به فرانسه)
* برون‌بوم‌های کوچ‌بهار (۹۲ برون‌بوم بنگلادش در هند و ۱۰۶ برون‌بوم متعلق به هند در بنگلادش)
* بوسینگن (متعلق به آلمان)
* استان تمبورونگ (متعلق به برونئی)
* بوزینگن ام هوشرهاین (متعلق به آلمان)
* دوبروونیک (متعلق به کرواسی)
* ساخ، شاه مردان، چانگ‌کارا و جنگیل (متعلق به ازبکستان)
* سراوکسای، کایرگچ و واروخ (متعلق به تاجیکستان)
* سئوتا، ملیلیه، ییبیا و جزایر قناری (متعلق به اسپانیا)
* کابیندا (متعلق به آنگولا)
* کالینینگراد، سانکوو-مدوژه (متعلق به روسیه)
* کامپیونه دیتالیا (متعلق به ایتالیا)
* مدحاء و شبه‌جزیره مسندم (متعلق به عمان)
* النحوة (متعلق به امارات متحده عربی)
* نخجوان، کرکی، برخودارلی، یوخاری اسکیپارا (متعلق به جمهوری آذربایجان)
* آرامگاه سابق ناپلئون بناپارت در سنت هلن (متعلق به فرانسه)

### برون‌بوم‌های پیشین
* برلین غربی (از ۱۹۴۹ تا ۱۹۹۰ متعلق به آلمان غربی بود)
* پاکستان شرقی (از ۱۹۴۷ تا ۱۹۷۱ متعلق به پاکستان بود ولی هم‌اکنون تحت عنوان بنگلادش کشوری مستقل است)
* سوریه (از ۱۹۵۸ تا کودتای ۱۹۶۱ بخشی از جمهوری متحد عربی بود)

## منابع

* 

رده:برون‌بوم‌ها
رده:درون‌بوم‌ها و برون‌بوم‌ها
سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه

**سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه** در سال ۱۳۳۷ تأسیس شد اما بعد از انقلاب ۵۷ توسط حکومت منحل گشت و خانه کارگر و شورای اسلامی کار جایگزین آن شدند که نهادهای برخاسته از حکومت بودند، نه نماینده واقعی کارگران. سندیکا در سال ۱۳۸۴ با برگزاری یک مجمع عمومی و انتخابات، توسط جمعی از کارکنان شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه بازگشایی شد. این تشکل کارگری عضو رسمی فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل و نقل، عضو افتخاری اتحادیه ملی کارگری فرانسه «س‌ژت» (CGT) می‌باشد. منصور اسانلو، رضا شهابی و ابراهیم مددی از رهبران این سندیکا می‌باشند.

سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه یکی از چهار تشکل کارگری‌ بود که در ۲۱ بهمن ۱۳۸۸، بیانیه‌ای موسوم به *منشور مطالبات حداقلی کارگران ایران* صادر کردند.

تعدادی از احیاء کنندگان این سندیکا، با پرونده‌های باز و حکم‌های تعلیقی و یا اخراج مواجه شدند تا از ادامه فعالیت صنفی منصرف شوند، اما این افراد از جمله منصور اسانلو و رضا شهابی به مبارزه صنفی خود ادامه داده‌اند.

## جستارهای وابسته
* سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه
* منصور اسانلو
* ابراهیم مددی
* رضا شهابی

## پانویس

## پیوند به بیرون
* وبگاه سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه

رده:اتحادیه‌های صنفی ایران
رده:اتحادیه‌های صنفی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:تشکل‌های کارگری