لیگ نخبگان آسیا

**لیگ نخبگان آسیا**  یک رقابت سالانهٔ فوتبال باشگاهی قاره‌ای است که از سال ۱۹۶۷ توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار می‌شود.

این لیگ که در سال ۱۹۶۷ به عنوان مسابقات باشگاهی قهرمانی آسیا معرفی شد، در سال ۲۰۰۲ برند تازه‌ای با سرنام ای‌اف‌سی گرفت. در اوت ۲۰۲۳، اعلام شد که قالب جدید مسابقات از فصل ۲۵–۲۰۲۴ به بعد اجرا خواهد شد و نام رقابت‌های سطح اول تغییر یافت.

موفق‌ترین باشگاه این رقابت‌ها الهلال عربستان با چهار قهرمانی است. الاهلی عربستان مدافع عنوان قهرمانی است که کاوازاکی را در فینال ۲۰۲۵ شکست داد.

## تاریخچه
### ۱۹۶۷–۱۹۷۲: مسابقات باشگاهی قهرمانی آسیا
این رقابت‌ها به عنوان مسابقات باشگاهی قهرمانی آسیا، تورنمنت قهرمانان کشورهای آسیا، آغاز شد و دارای فرمت‌های مختلف بود: مسابقات افتتاحیه به صورت حذفی مستقیم و سه دوره بعدی شامل مرحله گروهی برگزار شد.

باشگاه‌های اسرائیلی چهار دوره ابتدایی این رقابت‌ها را زیر سلطه خود قرار دادند، که این تا حدی به دلیل امتناع باشگاه‌های عربی از بازی با آن‌ها بود:

* در سال ۱۹۷۰، باشگاه لبنانی هومنتمن از بازی با هاپوئل تل آویو در نیمه نهایی خودداری کرد، که با صعود هاپوئل به فینال همراه شد.
* در سال ۱۹۷۱، الشرطه عراق در سه نوبت از بازی با مکابی تل آویو خودداری کرد: در مرحله مقدماتی (که برای قرعه کشی بود)، در مرحله گروهی و در فینال که با اهدای عنوان قهرمانی به مکابی همراه شد. در طول مراسم اهدای جوایز برای مکابی، بازیکنان الشرطه پرچم فلسطین را در اطراف زمین به اهتزاز درآوردند، در حالی که رسانه‌های عراقی، الشرطه را به عنوان برنده مسابقات می‌دانستند و این تیم رژه اتوبوس‌های روباز را در بغداد برگزار می‌کرد.

بعد از اینکه نسخه سال ۱۹۷۲ به دلایل مختلف از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا لغو شد، از جمله اینکه دو باشگاه عربی به دلیل امتناع از بازی با تیم اسرائیلی مکابی نتانیا، انصراف دادند، ای‌اف‌سی مسابقات را به مدت ۱۴ سال به حالت تعلیق درآورد، در حالی که اسرائیل در سال ۱۹۷۴ از ای‌اف‌سی اخراج شد.

### ۱۹۸۵–۲۰۰۲: جام باشگاه‌های آسیا
مسابقات باشگاهی برتر آسیا در سال ۱۹۸۵ به عنوان جام باشگاه‌های آسیا بازگشت.

در سال ۱۹۹۰، کنفدراسیون فوتبال آسیا جام برندگان جام آسیا را معرفی کرد، مسابقاتی برای برندگان جام حذفی هر کشور آسیا، در حالی که فصل ۱۹۹۵ شاهد معرفی سوپر جام آسیا با برندگان جام باشگاه‌های آسیا و جام برندگان جام آسیا در مقابل یکدیگر بود.

### ۲۰۰۲–۲۰۲۴: لیگ قهرمانان آسیا

در فصل ۰۳–۲۰۰۲ جام باشگاه‌های آسیا، جام برندگان جام آسیا و سوپر جام آسیا با هم ادغام شدند و به لیگ قهرمانان آسیا تبدیل شدند. قهرمانان لیگ و قهرمانان جام حذفی با حضور هشت تیم برتر از شرق آسیا و هشت تیم برتر از غرب آسیا به مرحله گروهی راه پیدا می‌کردند. اولین برنده تحت عنوان لیگ قهرمانان آسیا، العین بود که در مجموع ۲–۱ بی‌ای‌سی ترو ساسانا را شکست داد. در سال ۲۰۰۴، ۲۹ باشگاه از چهارده کشور شرکت کردند و برنامه مسابقات به ماه مارس تا نوامبر تغییر یافت.

در مرحله گروهی ۲۸ باشگاه به صورت منطقه‌ای به هفت گروه چهار تیمی تقسیم شدند و برای کاهش هزینه‌های سفر، باشگاه‌های شرق آسیا و غرب آسیا از هم جدا شدند و بازی گروه‌ها به صورت داخل و خارج از خانه انجام شد. برندگان هفت گروه به همراه مدافع عنوان قهرمانی به مرحله یک چهارم نهایی راه می‌یافتند. مرحله یک چهارم نهایی، نیمه نهایی و فینال به صورت دو بازی برگزار می‌شد که گل‌های خارج از خانه، وقت‌های اضافه و پنالتی‌ها به‌عنوان تساوی‌شکنی استفاده می‌شد.

#### گسترش
در فصل ۲۰۰۵ باشگاه‌های سوریه به این رقابت‌ها پیوستند و به این ترتیب تعداد کشورهای شرکت‌کننده به ۱۵ کشور افزایش یافت و دو سال بعد، پس از انتقال استرالیا به آسیا در سال ۲۰۰۶، باشگاه‌های استرالیایی نیز در این مسابقات شرکت کردند. با این حال، بسیاری جایزه کم‌ارزش مسابقات در آن زمان و هزینه‌های گران سفر را به عنوان برخی از دلایل آن می‌دانستند. لیگ قهرمانان در سال ۲۰۰۹ با ورود مستقیم به ده لیگ برتر آسیا به ۳۲ باشگاه گسترش یافت. هر کشور حداکثر ۴ سهمیه دریافت کرد، اگرچه بیش از یک سوم تعداد تیم‌های دسته برتر آن کشور، بسته به قدرت لیگ، ساختار لیگ حرفه‌ای، بازارپذیری، وضعیت مالی و سایر موارد به پایین گرد شد. معیارهای تعیین شده توسط کمیته طرفداری ای‌اف‌سی. معیارهای ارزیابی و رتبه‌بندی انجمن‌های شرکت کننده توسط ای‌اف‌سی هر دو سال یکبار تجدید نظر می‌شود.

در قالب قدیمی، هشت برنده گروه و هشت تیم دوم به مرحله یک‌هشتم نهایی راه می‌یافتند، که در آن برندگان گروه در سری‌های رفت و برگشتی میزبان تیم‌های دوم بودند. محدودیت منطقه‌ای تا فینال ادامه داشت، اگرچه باشگاه‌های یک کشور نمی‌توانستند در مرحله یک چهارم نهایی با یکدیگر روبرو شوند مگر اینکه آن کشور سه نماینده یا بیشتر در مرحله یک چهارم نهایی داشت. از سال ۲۰۱۳، فینال نیز به صورت رفت و برگشتی برگزار می‌شود.

در سال ۲۰۲۱، مرحله گروهی از ۳۲ تیم به ۴۰ تیم افزایش یافت و هر دو منطقه غرب و شرق دارای پنج گروه چهار تیمی بودند. تخصیص جایگاه برای شش انجمن عضو برتر در هر منطقه بدون تغییر باقی ماند. ۱۰ برنده گروه و ۳ تیم برتر دوم در هر منطقه اکنون بر اساس جدول ترکیبی برای دور یک شانزدهم مشخص می‌شوند و بازی‌ها همچنان تا مرحله نهایی به صورت منطقه‌ای مطابقت دارند.

در ۲۵ فوریه ۲۰۲۲، اعلام شد که لیگ قهرمانان آسیا با شروع فصل ۲۴–۲۰۲۳ به یک برنامه بین سالی (پاییز تا بهار) باز خواهد گشت. از زمان ۰۳–۲۰۰۲، این اولین باری خواهد بود که رقابت‌های باشگاهی برتر آسیا در بین سال برگزار می‌شود. علاوه بر این، قانون موجود «۳+۱» برای بازیکنان خارجی در طول مسابقات (۳ بازیکن خارجی و یک خارجی آسیایی) به «۵+۱» (۵ بازیکن خارجی و ۱ بازیکن خارجی آسیایی) گسترش می‌یابد.

#### حقوق زنان در فوتبال ایران
تا سال ۲۰۲۱، مشکلات مختلف با طرف‌های ایرانی توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد. رسانه‌های بین‌المللی عربی و انگلیسی زبان از نقض حقوق زنان در ورزشگاه‌های تیم‌های ایرانی خبر دادند.

علاوه بر آن، زنان ایرانی حدود ۴۰ سال از سوی دولت ایران از حضور در ورزشگاه‌های فوتبال محروم شدند. در سال ۲۰۱۹، زنان ایرانی برای اولین بار مجاز به تماشای فوتبال در ورزشگاه‌ها شدند، اما نه در بازی‌های لیگ قهرمانان. پیش از آن، فیفا به ایران فشار آورده بود تا زنان را به ورزشگاه‌ها راه دهد. ایران تسلیم شد، اما تعداد زنان برای تماشای فینال ۲۰۱۸ را محدود کرد. در سال ۲۰۲۱، کنفدراسیون فوتبال آسیا این موضوع را بررسی کرد، به این امید که هر زمان که باشگاه‌های ایرانی حضور دارند، اجازه حضور نامحدود زنان را بدهد.

### از ۲۵–۲۰۲۴ به بعد: لیگ نخبگان آسیا
در ۲۳ دسامبر ۲۰۲۲، اعلام شد که ساختار مسابقات ای‌اف‌سی از فرمت‌های تعیین شده تغییر خواهد کرد. بر اساس برنامه‌های جدید، رقابت‌های باشگاهی برتر فوتبال آسیا تنها شامل ۲۴ تیم خواهد بود که به دو منطقه شرق و غرب تقسیم می‌شوند و هر تیم با هشت تیم دیگر از منطقه خود (چهار تیم در خانه و چهار تیم خارج از خانه) بازی می‌کند. هشت تیم برتر هر منطقه به مرحله حذفی راه می‌یابند، جایی که مرحله یک‌هشتم نهایی در دو بازی برگزار می‌شود و از مرحله یک چهارم نهایی به بعد مسابقات در یک مکان بی‌طرف برگزار می‌شود. در ۱۴ اوت ۲۰۲۳، تأیید شد که قالب جدید از فصل ۲۵–۲۰۲۴ به بعد اجرایی خواهد شد. همچنین اعلام شد که مسابقات فوتبال باشگاهی آسیا از این پس با حضور ۷۶ تیم و در سه سطح مختلف انجام می‌شود. ۲۴ تیم در سطح اول، ۳۲ تیم در سطح دوم و ۲۰ تیم در سطح سوم رقابت‌های باشگاهی آسیا با هم رقابت خواهند کرد. نام مسابقات لیگ قهرمانان آسیا به لیگ نخبگان آسیا تغییر می‌یابد. همچنین نام سطح‌های دوم و سوم مسابقات به ترتیب لیگ قهرمانان آسیا ۲ و چلنج لیگ آسیا نامگذاری شد.

## فرمت
### نحوه صلاحیت

از نسخه ۲۵–۲۰۲۴ این مسابقات، لیگ نخبگان آسیا از قالب مرحله لیگ با ۲۴ تیم استفاده می‌کند که قبل از آن مسابقات مقدماتی برای تیم‌هایی که مستقیماً به مسابقات راه نمی‌یابند، برگزار می‌شود. تیم‌ها همچنین به مناطق شرق و غرب تقسیم می‌شوند.

تعداد تیم‌هایی که هر فدراسیون وارد لیگ نخبگان آسیا می‌شود، سالانه از طریق معیارهایی که توسط کمیته مسابقات ای‌اف‌سی تعیین می‌شود، تعیین می‌شود. این معیارها که نسخه اصلاح‌شده ضریب یوفا هستند، مواردی مانند قابلیت بازاریابی و استادیا را برای تعیین تعداد سهمیه‌های یک فدراسیون اندازه‌گیری می‌کنند. هرچه رتبه یک فدراسیون که توسط این معیارها تعیین می‌شود، بالاتر باشد، تیم‌های بیشتری نماینده آن انجمن در این رقابت‌ها هستند.

### تورنمنت
مسابقات اصلی با یک مرحله لیگ با حضور ۲۴ تیم آغاز می‌شود که به دو لیگ (شرق و غرب) تقسیم می‌شوند و هر تیم با هشت حریف از لیگ خود (چهار تیم در خانه و چهار تیم در خارج از خانه) بازی می‌کند.

هشت تیم برتر هر لیگ به مرحله یک‌هشتم نهایی صعود می‌کنند. در این مرحله، هر باشگاه در یک بازی رفت و برگشت، با یک باشگاه دیگر از منطقه خود روبرو می‌شود تا هشت باشگاه راه یافته به مرحله نهایی متمرکز را مشخص کند. اگر مجموع امتیازات دو بازی پس از ۱۸۰ دقیقه مساوی باشد، بازی به وقت اضافه کشیده می‌شود. اگر پس از وقت اضافه همچنان مساوی باشد، نتیجه با ضربات پنالتی مشخص می‌شود.

مسابقات یک‌چهارم نهایی، نیمه نهایی و نهایی همگی شامل مسابقات بین منطقه‌ای هستند و به صورت تک بازی در یک مکان متمرکز برگزار می‌شوند.

### تخصیص
تیم‌هایی از ۲۴ کشور عضو ای‌اف‌سی به مرحله گروهی لیگ نخبگان آسیا راه یافته‌اند. نحوه توزیع تیم‌ها بر اساس کشورهای عضو در زیر فهرست شده است؛ ستاره‌ها مواردی را نشان می‌دهند که حداقل یک تیم قبل از مرحله گروهی در مرحله مقدماتی حذف شده است. ۳۲ کشور ای‌اف‌سی تیم‌هایی در مرحله مقدماتی داشته‌اند و کشورهایی که هرگز تیمی به مرحله گروهی نرسیده‌اند، نشان داده نشده‌اند.

## جوایز نقدی

با شروع فصل ۲۵–۲۰۲۴، توزیع جوایز به شرح زیر است:

## جام
پس از بازنشستگی جام قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۲۴، به برند لوکس انگلیسی توماس لایت ماموریت داده شد تا جام جدیدی تولید کند.

جام قهرمانی جدید ۷۰ سانتی‌متر (۲۸ اینچ) ارتفاع و ۱۲ کیلوگرم (۲۶ پوند) وزن دارد و از نظر ظاهری شبیه به جام قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا ۲ است.

## بازاریابی
### حامیان مالی
برخلاف لیگ‌های برتر ملی که معمولاً یک حامی مالی اصلی دارند، لیگ قهرمانان آسیا توسط گروهی از شرکت‌های چندملیتی حمایت مالی می‌شود.

**شرکای مالی اصلی:**
* نیوم
* قطر ایرویز
* ویزیت سعودی

**حامیان مالی اصلی:**
* کونامی
* مولتن
* ویزا کارت

### بازی ویدیوئی
دارنده مجوز فعلی برای بازی ویدیویی لیگ قهرمانان آسیا، کونامی با سری ئی‌فوتبال است. این مجوز شامل تیم‌های رقیب نیز می‌شود.

## شبکه‌های پخش‌کننده
* صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
* شبکه ورزش (تاجیکستان)
* شبکه فوتبال (تاجیکستان)
* پرشیانا اسپورت
* بی‌ان اسپورتس
* الکاس
* نیپون تلویژن
* تلویزیون مرکزی چین
* فاکس اسپورت استرالیا
* فاکس اسپورت آسه‌آن
* کانال ۷ تایلند
* شبکه ورزش ازبکستان
* جی‌تی‌بی‌سی
* ام‌ان‌سی مدیا
* دی اسپورت
* بی تی‌وی کامبوج
* دی‌ای‌زدان

## آمار و رکوردها
### باشگاهی

جدول زیر فهرست باشگاه‌ها همراه با تعداد و سال‌های قهرمانی و نایب قهرمانی آن‌ها را در لیگ قهرمانان آسیا نشان می‌دهد.

۱ باشگاه هم‌اکنون در لیگ قهرمانان اروپا شرکت می‌کند.

۲ باشگاه دیگر وجود ندارد.

### کشوری
جدول زیر لیست کشورها در تعداد قهرمانی و نایب قهرمانی باشگاه‌ها در لیگ قهرمانان آسیا و جام باشگاه‌های آسیا را نشان می‌دهد.
نماینده های ایرانی در گذشته سه بار قهرمان و شش بار نایب قهرمان آسیا شده اند و چندی بار در مسابقات رده‌بندی به مقام سوم و چهارم آسیا دست پیدا کرده اند.

### منطقه‌ای

نکته: قهرمانی تیم‌های اسرائیلی در نظر گرفته نشده است.

## جوایز بازیکنان
### بهترین بازیکن

### آقای گل

### جایزه بازی جوانمردانه

## جستارهای وابسته
* لیگ قهرمانان آسیا ۲
* چلنج لیگ آسیا
* لیگ قهرمانان زنان آسیا
* جام برندگان جام آسیا
* سوپر جام آسیا
* جام باشگاهی آفریقا–آسیا
* مسابقات فوتبال قاره‌ای

## منابع

## پیوند به بیرون
* 


رده:رقابت‌های باشگاهی کنفدراسیون فوتبال آسیا
رده:فوتبال در آسیا