حمید فرزام

**حمید فرزام** (زاده:۱۳۰۲، کرمان – درگذشت:۱۳۸۷، تهران) استاد دانشگاه، نویسنده و عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی بود.

.

## زندگی
حمید فرزام در سال۱۳۰۲ شمسی، در شهر کرمان دیده به جهان گشود، تحصیلات متوسطه و دانش­ سرای مقدماتی را در سال ۱۳۱۹ به پایان رسانید. در سال ۱۳۲۳ از دانش­ سرای عالی تهران در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی به دریافت لیسانس نایل آمد. فرزام سال ۱۳۳۸ موفق به اخذ مدرک دکتری در رشته ­ی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران شد. درسال۱۳۴۰ به دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی اصفهان انتقال‌یافت و تا سال ۱۳۴۹ در همان دانشکده علاوه بر تاریخ ادبیات، تدریس متون فارسی و عرفان اسلامی و تأثیر قرآن در ادب فارسی را عهده دار بود. در سال ۱۳۵۵ به مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی منصوب شد. در مهرماه ۱۳۵۹، پس از سی و نه سال خدمت مداوم و پیوسته، بازنشسته شد و به تهران عزیمت کرد، و تا سال ۱۳۶۷ در تدریس متون با گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده­ ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران همکاری کرد.

فرزام در تاریخ هجدهم شهریورماه ۱۳۶۹با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به عضویت پیوسته‌ی فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتخاب شد. وی آثار متعددی پیرامون زبان و ادبیات فارسی خصوصاً پیرامون شاه نعمت‌الله ولی ارائه کرد. فرزام از علاقه‌مندان به عارف معاصر شیعه رجبعلی نکوگویان بود.

## درگذشت
حميد فرزام شامگاه روز يکشنبه، نوزدهم خردادماه ۱۳۸۷ ه‌ش درگذشت.مراسم تشييع پيكر حميد فرزام صبح روز سه‌شنبه،‌۲۱ خرداد از فرهنگستان زبان و ادب فارسی به سمت بهشت زهرا برگزار شد. در مراسم تشييع پيكر وی افرادی چون: حسن حبيبی، غلامعلی حداد عادل و جمعی از اعضای فرهنگستان همچون: محمد خوانساری، احمد سميعی گیلانی، علی رواقی، اسماعيل سعادت، هوشنگ مرادی كرمانی، علی‌اشرف صادقی و عبدالمحمد آيتی و همچنين محمد اصفهانی - خواننده - حضور داشتند. پيكر حميد فرزام از فرهنگستان زبان و ادب فارسی به سمت بهشت زهرا  تشييع شد و در قطعه‌ی فرهيختگان بهشت زهرا  به خاک سپرده شد. 

## کتاب‌ها
#«مسافرتهای شاه نعمت‌الله ولی و ارزش آن از نظر تربیتی، اجتماعی و سیاسی»اصفهان، کتابفروشی تأیید، شهریورماه سال ۱۳۴۷. 
#«شاه ولی و دعوی مهدویت» به ضمیمه رساله مهدیه از همان عارف، انتشارات دانشگاه اصفهان شماره ۱۰۵ که در مهرماه ۱۳۴۸. 
#«اصول اخلاق اسلامی به ضمیمه تعلیم و تربیت در اسلام» همراه علی شریعتمداری، کانون علمی و ترویجی جهان اسلام، کتابفروشی ثقفی، اصفهان  ۱۳۴۷ 
#«روابط معنوی شاه نعمت‌الله ولی با سلاطین ایران و هند» به ضمیمه دو رساله از آثار او در همین باب، انتشارات اداره‌کل فرهنگ و هنر اصفهان در سال ۱۳۵۱. 
#«تحقیق در احوال و نقد آثار و افکار نعمت‌الله ولی»،انتشارات سروش، تهران، ۱۳۴۷.
#«از هر دری سخنی» مجموعه مقالات  که متجاوز از پنجاه مقاله می‌شود، دربارهٔ مباحث عرفانی، ادبی، تاریخی، اجتماعی، انتقادی، دینی، اخلاقی و مباحث گوناگون [دیگر] هستند.

## مقاله ها
# «اختلاف جامی با شاه‌ولی» نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی اصفهان در سال ۱۳۴۳. 
# «مناسبات حافظ و شاه‌ولی» در همان نشریه که در سال ۱۳۴۵.
#«بحثی درباره مشابهت سخن مغربی و شاه‌ولی» مجله وحید در تهران شماره ۹ و ۱۰ در سال ۱۳۴۶. 
#«تحقیق در سبک سخن شیخ کمال خجندی»مجله وحید شماره ۵ در سال ۱۳۴۷. 
#«نظام‌الدین محمود دائی شیرازی»  نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی اصفهان شماره ۴، سال ۱۳۴۷. 
#«ابن‌سینا فیلسوف بزرگ ایرانی»  نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی اصفهان شماره ۵، سال ۱۳۴۸ 
#«فصلی از تاریخ ادبی و اجتماعی ایران» در همان نشریه شماره ۵۸، سال ۱۳۵۱. 
#«معنی بیتی دشوار از حافظ در پاسخ به مقاله دکتر احمدعلی رجایی». در شماره ۱۰، ۱۱، ۱۲ در راهنمای کتاب سال پانزدهم، دی، بهمن و اسفند ۱۳۵۱
#«فرهنگ کهن و جاودانگی ایران» مجله هنر و مردم، تهران، شماره ۱۲۳، دی ماه سال ۱۳۵۱
#«غیار» در نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه اصفهان در شماره ۹، سال ۱۳۵۲
#«نخستین بیت مثنوی معنوی و تفسیر آن» در همان نشریه، شماره ۱۳ و ۱۴، سال ۱۳۵۴ و ۱۳۵۵. 
#«لزوم توجه به مبانی اخلاقی و دینی در تعلیم و تربیت» نشریه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد، شماره ۱۹، سال ۱۳۵۵. 
#«رونق ادب فارسی در شبه قاره» مجموعه مقالاتی است که در بزرگداشت مرحوم استاد مدرس رضوی در نشریه انجمن استادان زبان فارسی در سال ۱۳۵۶ به چاپ رسیده است. 
#نسخه خطی سراج‌السالکین؛ در نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی مشهد در سال ۱۳۶۰ به چاپ رسیده است. 
#«تحریف واژه‌ها و ترکیبات کهن فارسی»در نشریه دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی اصفهان در سال ۱۳۶۱.
#«تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاهها»ر یادنامه سومین کنگره شعر و ادب و هنر، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مشهد آن را در آبان ۱۳۶۲ به چاپ رسانده است.
#«بحثی درباره کیمیای سعادت غزالی از جنبه‌های مختلف» در مجله رشد آموزش ادب فارسی در شماره ۴ و ۵، سال ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ چاپ شده‌است. 
#«نکته‌ای چند درباره غلط ننویسیم». در نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سال اول، شماره دوم در تابستان سال ۱۳۷۴ به چاپ رسیده است. 
#«اصفهان، جام جهان‌نمای فرهنگ و هنر ایران» که در فصلنامه فرهنگستان علوم در سال سوم، شماره سوم، تهران، بهار ۱۳۷۵ به چاپ رسیده است.
#«همانندی در گفتار و آئین شاه‌ولی و عطار» که در مجموعه مقالات کنگره جهانی بزرگداشت عطار نیشابوری در جلد اول مجموعه سایه در خورشید، تهران، ۱۳۷۵ چاپ شده‌است. 
#«بزرگترین شاعر و عارف دوره تیموری» که در مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ادب و هنر دوره تیموری در مشهد ایراد شد. و در سال ۱۳۷۵ هم به چاپ رسیده است.
#«تفسیری از قرآن به عربی و بعضی از دیگر آثار مذهبی شاه‌ولی» که در سال ۱۳۷۵ چاپ شده‌است. 
#مقاله‌ای است تحت‌عنوان «العلم علمان علم‌الابدان و علم‌الادیان» که این را نظامی به پیغمبر نسبت داده است.
#«ارزش ادبی کیمیای سعادت»، نامه فرهنگستان سال ۱۳۷۷ شماره ۱۴
## جستارهای وابسته
*رجبعلی نکوگویان
*ادبیات فارسی
*نعمت‌الله ولی

## پانویس

رده:استادان دانشگاه اصفهان
رده:اعضای پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
رده:دانش‌آموختگان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۸۷
رده:زادگان ۱۳۰۲
رده:اهالی کرمان