open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پرواز شماره ۱۰۳ پان‌آم

**پرواز شماره ۱۰۳** یکی از پروازهای دائمی پان امریکن ورلد ایرویز بر فراز اقیانوس اطلس از فرانکفورت به مقصد دیترویت، با توقف‌هایی در فرودگاه هیترو لندن و فرودگاه جان اف کندی بود که در روز چهارشنبه، ۲۱ دسامبر ۱۹۸۸ با هواپیمای بوئیگ ۷۴۷–۱۲۱ با شماره دم N739PA انجام می‌گرفت و در مسیر توسط بمب با ۲۴۳ مسافر و ۱۶ نفر خدمه متلاشی شد. ۱۱ نفر از ساکنان لاکربی در جنوب اسکاتلند به هنگام سقوط این هواپیما جان خود را از دست دادند و مجموع قربانیان این حادثه به ۲۷۰ نفر رسید؛ به همین دلیل نیز این حادثه با عنوان **سانحه لاکربی** نیز شناخته می‌شود.

دولت‌های ایالات متحده آمریکا و بریتانیا، لیبی را مسئول این بمب‌گذاری معرفی کردند که منجر به تحریم‌های بین‌المللی علیه این کشور شد. در سال ۲۰۰۳ لیبی رسماً مسئولیت این بمب‌گذاری را بر عهده گرفت. عبدالباسط المقرحی تنها فردی است که برای این حملهٔ تروریستی محکوم شده‌ است.

در مارس ۲۰۱۴ شبکه الجزیره در قطر فیلم مستندی پخش کرد که در آن ادعا شد دولت ایران در این بمب‌گذاری نقش داشته‌ است. همچنین خبرگزاری‌هایی چون رادیو فردا، العربیه به نقل از منابعی مدعی شده‌اند که بوئینگ ۷۴۷ پان امریکن به دستور شخص خمینی و توسط یک گروه شبه نظامی فلسطینی در لندن بمب‌گذاری شده‌ است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Pan Am Flight 103," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pan_Am_Flight_103&oldid=456943475 (accessed October ۲۳، ۲۰۱۱).

رده:اسکاتلند در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:انفجارها در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:بمب‌گذاری در هواپیمای مسافربری
رده:بمب‌گذاری‌های دستگاه انفجاری تعبیه‌شده در بریتانیا
رده:پرواز شماره ۱۰۳ پان آم
رده:تاریخ سازمان ملل متحد
رده:جرایم ۱۹۸۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:حادثه‌های تروریستی در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:حادثه‌های تروریستی در بریتانیا
رده:حوادث دیپلماتیک
رده:حوادث و سوانح بر پایه شرکت‌های هواپیمایی
رده:حوادث و سوانح هوایی در اسکاتلند
رده:روابط بین‌الملل در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:روابط لیبی و ایالات متحده آمریکا
رده:رویدادهای دسامبر ۱۹۸۸ در اروپا
رده:دسامبر ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:فاجعه‌های ۱۹۸۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:کشتار جمعی در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:معمر قذافی
رده:آمریکاستیزی
رده:مارگارت تاچر
رده:روابط بریتانیا و هلند
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و هلند
رده:ریاست‌جمهوری رونالد ریگان
رده:روابط بریتانیا و ایالات متحده آمریکا
پرچم تووا

**پرچم جمهوری [[تووا]]** از جمهوری‌های خودمختار فدراسیون روسیه نخستین بار با تناسب ۱:۲ در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۲ توسط اویون-اول ست طراحی شد و پس از آن در تاریخ ۸ فوریهٔ ۲۰۰۲، تناسب آن به ۲:۳ تغییر یافت. این پرچم متشکل از زمینه‌ای به‌رنگ آبی کم‌رنگ است که سجاف‌بندی‌هایی Yشکل به رنگ‌های سفید و آبی کمرنگ در میان آن با مثلث زردرنگی در بخش اهتزاز پرچم هم‌حاشیه‌اند. 

## نمادشناسی
* رنگ سفید نشانهٔ نقره و پاکدامنی است. 
* مثلث زرد نماد طلا و بودیسم است.
* آبی نماد اخلاقیات عشایر گله‌دار و همچنین آبی آسمان توواست.
* سجاف‌بندی Y شکل آبی‌رنگ نشانهٔ تلاقی دو رود بیی خِم یا ینی‌سئی بزرگ و کا خم یا ینی‌سئی کوچک در کیزیل، پایتخت توواست که تشکیل رود ینی‌سئی را می‌دهد که در بین افراد محلی به رود اولوگ-خم معروف است.

## پرچم‌های مشابه

پرونده:Flag of Vanuatu.svg|پرچم وانواتو
پرونده:Flag of South Africa.svg|پرچم آفریقای جنوبی


## پانویس

## منابع
* 
*

رده:پرچم‌های شمالگان
رده:پرچم‌های مردمان بومی
رده:پرچم‌های معرفی‌شده‌های ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:پرچم‌های واحدهای فدرال روسیه
رده:تووا
رده:فرهنگ تووایی
زمین‌لرزه ۲۰۱۱ وان

**زمین‌لرزه وان**، زمین‌لرزه‌ای بود که در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱ و در ساعت ۱۳ و ۴۱ دقیقه به وقت محلی، با شدت ۷٫۱ ریشتر در استان وان در شرق ترکیه روی داد. کانون زمین‌لرزه، در حدود ۱۷ کیلومتری شمال شرق شهر وان و در عمق ۱۶ کیلومتری زمین بوده‌است.

شدت این زمین‌لرزه به حدی بود که در استان آذربایجان غربی ایران هم احساس شد.
بر اثر این زمین‌لرزه، که شدیدترین زلزله در ۳۰ سال اخیر در این منطقه بوده‌است، ۶۰۴ نفر کشته و ۴٬۱۵۲ نفر زخمی شدند.
در این زمین‌لرزه، شهر ارجیش با ۷۵ هزار جمعیت، بیشترین آسیب را دید.

## منابع

رده:تاریخ استان وان
رده:ترکیه در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:رویدادهای اکتبر ۲۰۱۱ در آسیا
رده:نوامبر ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:زمین‌لرزه‌های ۲۰۱۱ (میلادی)
وان
رده:فاجعه‌های ۲۰۱۱ (میلادی) در ترکیه
رده:توالی‌ها، گروه‌ها و خوشه‌های زمین‌لرزه
رده:تاریخ وان
بندیکت آرنولد

**بندیکت آرنولد** (۴ ژانویه ۱۷۴۱، ۱۴ ژوئن ۱۸۰۱) یک فرمانده نظامی در جنگ‌های استقلال آمریکا بود. او در آغاز برای ارتش ایالات متحده خدمت می‌کرد اما بعد به ارتش بریتانیا پیوست. نقشه او این بود که جبهه غربی نیروهای آمریکایی را که از نیویورک دستور می‌گرفت به نیروهای انگلیسی تسلیم کند. پس از لو رفتن نقشه در سال ۱۷۸۰ و اعدام رابط او سرگرد جان آندره، در ارتش انگلیس به مقام سرتیپی ارتقا یافت.

## منابع

* جاسوسان برتر؛ حمید عشقی؛ آرمان رشد

## پیوند به بیرون

بندیکت آرنولد
رده:اسیران جنگی اهل بریتانیا
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:اهالی نورویچ، کنتیکت
رده:اهالی وست پوینت، نیویورک
رده:جاسوسان اهل بریتانیا
رده:خاک‌سپاری‌ها در بریتانیا
رده:خاک‌سپاری‌ها در لندن
رده:درگذشتگان ۱۸۰۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت ورم
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در بریتانیا
رده:دوئل‌کننده‌ها
رده:زادگان ۱۷۴۱ (میلادی)
رده:ژنرال‌های ارتش قاره‌ای
رده:ژنرال‌های نیروی زمینی اهل بریتانیا
رده:شبه‌نظامیان کنتیکت در انقلاب آمریکا
رده:شورشیان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فراماسون‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارآفرینان اهل نیوهیون، کنتیکت
رده:کتاب‌فروشان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مرگ‌ها در لندن
رده:مرگ‌های ناشی از بیماری‌ها در انگلستان
رده:نویسندگان اهل کنتیکت
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نظامیان اهل کنتیکت
رده:نظامی‌گری در کنتیکت
رده:خائنان در تاریخ
رده:نویسندگان اهل نیوهیون، کنتیکت
گویش بهدینان

**گویش بِهدینان** که به **زبان پارسی زرتشتی**، **زبان دَری زرتشتی**، **زبان گَوْرونی**، **گبرانی** و **گَبری** نیز مشهور است (زرتشتیان به آن دری و غیر زرتشت، به آن گبری می‌گویند) گویش ویژهٔ زرتشتیان ایران است که در استان‌های یزد و کرمان به آن سخن می‌گویند.

زبان دری یک زبان هندوایرانی و از شاخه زبان‌های ایرانی شمال‌غربی به شمار می‌رود. این زبان با زبان‌های مرکزی ایرانی،کردی سورانی و لری نزدیکی دارد. گویندگان آن نمی‌توانند با سخنگویان زبان های دیگر از آن جمله با فارسی زبانان به تفهیم و تفاهم بپردازند. این زبان درشمارۀ واج ها، واج آرایی، آواشناسی و نیز در ساخت واژه و نحو با فارسی متفاوت است. بررسی تاریخی نشان می‌دهد که از نظرگاه تکوین هم به گروهی جدا از زبان فارسی دری تعلق دارد. گویش بهدینی در نواحی مرکزی ایران از جمله استان یزد و کرمان رواج دارد، گویش گوری (gavri) یا گورونی (gavrani) نامیده می شود که گویندگانش آن را «دَری» می‌نامند.  سپس برای اینکه با زبان فارسی دری خلط و اشتباه نشود به آن دری زرتشتی می گویند.

شباهت های بیشمار بهدینی  با گروه زبان های شمال غربی (اقوام ماد و مادستان) وجود دارد اما از سوی دیگر بهدینی زیر تاثیر زبان فارسی و به طور کلی گروه جنوب غرب زبان های ایرانی قرارگرفته. شباهت،میان گویش بـهدینان و آنچه از اسناد کهن دربارۀ زبان مادی در دست است،بیشتراست تا با فارسی دری. آمیختگی مرزهای همگویی در بهدینی نشان میدهد که گویشوران این زبان از مناطق مختلف ایران به دو مرکز اصلی زرتشتیان امروزی، یعنی یزد و کرمان آمده اند

## تاریخچه
گویش بهدینی بومی گفتار بومی یزد از دوران باستان است. این گفتار با مهاجرت مردم یزد به کرمان رفته است. در سال ۱۲۶۸  روستاهای پیرامون کرمان به گویش بهدینی کرمانی و با لهجه‌هایی از این گویش سخن می‌گفتند که با گذشت زمان، به سبب تأثیر زبان فارسی یا گویش‌های محلی، از میان رفته است، تا آنجا که این گویش در زمرهٔ گویش‌های «در معرض خطرِ شدید» قرار گرفته است. در سال ۲۰۰۷ تنها ۸۰۰۰ نفر به این گویش سخن می‌گفتند.

## ساختار و واژگان
ساختِ کُنایی (اِرگاتیو)، که نشان‌دهندهٔ تمایز دستوری میان فعل‌های لازم و متعدی در زمان گذشته است، در گویش بهدینی وجود دارد؛ بدین صورت که شناسه‌های فعلی (واژه‌بست عامل) که نشانگر شخص و شمار، فاعل در جمله هستند، در فعل‌های لازم و متعدی در زمان گذشته تفاوت دارند.

چند واژهٔ بهدینی:

## جستارهای وابسته
* زبان سیوندی
* پارسیان هند
* زرتشتیان

## یادداشت‌ها

## منابع

رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های ایرانی
رده:مزدیسنا در ایران
سفیدرود (افغانستان)

سفید رود شمول رودهای شمالی افغانستان در ولایت  سرپل به موقعیت جغرافیایی شمال غربی افغانستان می‌باشد.
این رود پس از پیوست یک انشعاب کلان در شمال ولسوالی سرپل به طرف ولایت جوزجان جریان دارد.
در ولایت جوزجان سفیدرود (افغانستان) از ولسوالی  شبرغان گذشته به طرف مرز بیابان قره‌قوم پیش رفته و در همان‌جا به خشکی می‌گراید.
در تاریخهای پیشین این رود به پیشتر روانه بوده و به آمو دریا پیوست داشته‌است.
در حال حاضر این رود با ساختن کانالهای آبی فراوان در اطرافش، منبع آب مصرفی شهروندان شبرغان می‌باشد.

رده:رودهای افغانستان
رده:زمین‌چهرهای ولایت سرپل
رده:ولایت سرپل
مصرف سوخت در خودرو

[چپ|بندانگشتی|230px|نمایشگر مصرف سوخت در [هوندا ایرویو]]
**مصرف سوخت در خودرو** به میزان مصرف سوخت توسط یک اتومبیل پس از پیمودن یک مسیر مشخص اشاره دارد. محاسبه مصرف سوخت برپایه مسافت به صورت لیتر در صد کیلومتر محاسبه می‌شود. این معیار اندازه‌گیری در اروپا، چین، آفریقای جنوبی، استرالیا و زلاندنو مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کشوری مانند کانادا نیز استفاده از هر دو روش محاسبه گالن در مایل و لیتر در صد کیلومتر استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته

* بازدهی سوخت
* [https://dl.acm.org/doi/abs/10.5555/2475176.2475339 تاثیر پارامترهای خودرو بر مصرف سوخت]

## منابع

رده:اقتصاد انرژی
رده:خودروهای سبز
رده:وسایل نقلیه سبز
رده:هزینه‌های خودرو
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۵

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۵ **، ۵۳امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است. 

این مسابقه در تاریخ ۹ آگوست ۱۹۷۵ مابین تیم‌های دربی کانتی و وستهام یونایتد در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است. 

تیم دربی کانتی در این مسابقه با نتیجه دو بر صفر به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۶–۱۹۷۵ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:لندن در ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال دربی کانتی
رده:مسابقات باشگاه فوتبال وستهام یونایتد
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۶

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۶ **، ۵۴امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است.

این مسابقه در تاریخ ۱۴ آگوست ۱۹۷۶ مابین تیم‌های لیورپول و ساوت‌همپتون در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است.

تیم لیورپول در این مسابقه با نتیجه یک بر صفر به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۷–۱۹۷۶ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۶ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال ساوت‌همپتون
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لیورپول
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۷

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۷ **، ۵۵امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است.

این مسابقه در تاریخ ۱۳ آگوست ۱۹۷۷ مابین تیم‌های لیورپول و منچستر یونایتد در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است.

این مسابقه با نتیجه صفر بر صفر مساوی به پایان رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:رویدادهای ورزشی اوت ۱۹۷۷ در اروپا
رده:فوتبال انگلستان در ۷۸–۱۹۷۷ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:لندن در ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لیورپول
رده:مسابقات باشگاه فوتبال منچستر یونایتد
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۸

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۸ **، ۵۶امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است. 

این مسابقه در تاریخ ۱۲ آگوست ۱۹۷۸ مابین تیم‌های ناتینگهام فارست و ایپسویچ تاون در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است. 

تیم ناتینگهام فارست در این مسابقه با نتیجه پنج بر صفر به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۹–۱۹۷۸ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:لندن در ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال ایپسویچ تاون
رده:مسابقات باشگاه فوتبال ناتینگهام فارست
رود پنجشیر

بندانگشتی|چپ|300px|تانک منهدم شدهء ارتش سرخ در رودخانه پنجشیر.

**رود پنجشیر** یا **دریای پنجشیر** یکی از رودهای بزرگ افغانستان است که در ولایت پنجشیر افغانستان قرار دارد که از میان دره پنجشیر در شمال شرقی افغانستان و از ۱۵۰ کیلومتری شمال کابل می‌گذرد. شاخۀ فرعی این رود، رود غوربند است که از ولایت پروان گذشته و در ۱۰ کیلومتری شرق چاریکار به رود پنجشیر وصل می‌شود.

رود پنجشیر از میان کوه‌های هندوکش به سمت جنوب سرازیر شده و در شهر سروبی به رود کابل می‌ریزد. در دهۀ ۱۹۵۰ میلادی سدی بر روی رود پنجشیر در نزدیکی سروبی ساخته شد تا مقداری از آب این رود را به رود کابل منتقل کند.

## جستارهای وابسته

* ولایت پنجشیر
* دره پنجشیر

## منابع

رده:دریای کابل
رده:رودهای افغانستان
رده:زمین‌چهرهای ولایت پنجشیر
رده:زمین‌چهرهای ولایت کابل
پنجشیر

* ولایت پنجشیر ولایت (استان) پنجشیر در شمال افغانستان واقع است.
* درهٔ پنجشیر دره‌ای واقع در ولایت پنجشیر.
* رود پنجشیر رودی در افغانستان، ولایت پنجشیر.

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
پرچم جمهوری آلتای

**پرچم [[جمهوری آلتایی]]** از جمهوری‌های خودمختار فدراسیون روسیه با طرحی از و.پ. چوکویف و با تناسب ۱:۲ در ۳ مهٔ ۱۹۹۲ پذیرفته‌شد. این تناسب در ۲۹ ژوئن ۱۹۹۴ به ۲:۳ تغییر یافت تا آنکه در ۲۴ آوریل ۲۰۰۳ بار دیگر به ۱:۲ بازگردانده شد.

## مشخصات و نمادشناسی
پرچم آلتایی پرچمی دو رنگ است که از ۴ نوار افقی غیر هم‌اندازهٔ سفید و آبی کمرنگ تشکیل شده‌است. این نوارها به ترتیب از بالا به پایین سفید با عرض ۶۷، آبی با عرض ۴، سفید با عرض ۴ و آبی با عرض ۲۵ هستند.

رنگ سفید در این پرچم نماد جاودانگی، عشق، تمایل به احیا، و رضایتمندی مردم درون جمهوری است. آبی نیز نماد رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، کوه‌ها پاکیزگی و بهشت است.

## منابع

* 

رده:پرچم‌های شمالگان
رده:پرچم‌های مردمان بومی
رده:پرچم‌های معرفی‌شده‌های ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:پرچم‌های واحدهای فدرال روسیه
رده:جمهوری آلتای
رده:فرهنگ جمهوری آلتای
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۹۲ (میلادی)
نجوای بی‌پروا

«**نجوای بی‌پروا**»  یا **زمزمه‌های بی‌پروا** تک‌آهنگ معروفی است از جرج مایکل که در ۱۹۸۴ میلادی توسط اپیک رکوردز در بریتانیا و ژاپن و توسط کلمبیا رکوردز در آمریکای شمالی منتشر شد. این نخستین تک‌آهنگ انفرادیِ اوست و در ۲۵ کشور رتبهٔ نخست را کسب کرد و حدود شش میلیون نسخهٔ آن به فروش رفت. همچنین یکی از بهترین ملودی‌های ساکسوفون نیز بشمار می‌رود.

## فهرست ترانه‌ها
* **7" single**
# "Careless Whisper" — ۵:۰۴
# "Careless Whisper" (بی‌کلام) — ۵:۰۲
* **12" maxi**
# "Careless Whisper" (آلبوم) — ۶:۳۰
# "Careless Whisper" (ویژه) — ۵:۳۴
# "Careless Whisper" (بی‌کلام) — ۴:۵۲

## دست‌اندرکاران
* ساکسفون — Steve Gregory
* باس — Deon Estus
* درام‌ها — Trevor Morrell
* پیانو — آن دادلی
* گیتار — Hugh Burns
* کیبورد — Chris Cameron
* پرکاشن — Danny Cummings
* تصویربرداری — Tony McGee
* تولید — جرج مایکل
* آهنگساز — Andrew Ridgeley, George Michael

## در آثار دیگر
در پخش انیمه آن شرلی با موهای قرمز در تلویزیون ایران نسخهٔ بی‌کلام این اثر (ساختهٔ ریچارد کلایدرمن و جیمز لست) همراه با دکلمه نصرالله مدقالچی به جای آهنگ ابتدای آن استفاده شده‌است. به همین دلیل این اثر در ایران با نام آهنگ آن شرلی نیز شناخته می‌شود.

## جدول‌ها

### رتبه‌ها

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:۴۰ تک‌آهنگ‌های برتر با رتبه یک هلند
رده:بالادهای پاپ
رده:بالادهای دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:بالادهای ریتم اند بلوز
رده:بالادهای سول
رده:ترانه‌ها درباره بی‌وفایی
رده:ترانه‌ها درباره خیانت
رده:ترانه‌ها درباره رقص
رده:ترانه‌های ۱۹۸۱ (میلادی)
رده:ترانه‌های بناناراما
رده:ترانه‌های جرج مایکل
رده:ترانه‌های ساخته‌شده در ر مینور
رده:ترانه‌های سافت راک
رده:ترانه‌های ساخته جورج مایکل
رده:ترانه‌های نانسی ویلسون (خواننده جاز)
رده:ترانه‌های وام!
رده:تک‌آهنگ‌های ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های آغازین ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های اپیک رکوردز
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک تازه‌وارد
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک تک‌آهنگ‌های برتر آرپی‌ام
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در آفریقای جنوبی
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در استرالیا
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در ایتالیا
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در ایرلند
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در ایسلند
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در بریتانیا
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در بیلبورد هات ۱۰۰
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در سوئیس
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در هلند
رده:تک‌آهنگ‌های دارنده گواهی‌نامه پلاتین از انجمن صنعت ضبط موسیقی آمریکا
رده:تک‌آهنگ‌های سونی میوزیک
رده:تک‌آهنگ‌های کلمبیا رکوردز
رده:تک‌آهنگ‌های با رتبه یک در بزرگسالان معاصر بیلبورد
رده:میم‌های موسیقی
رده:تک‌آهنگ‌های ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:ترانه‌های جدایی
رده:تک‌آهنگ‌ها با رتبه یک در جدول کش‌باکس
نوک‌نهنگ پهن‌دندان

**نوک‌نهنگ پهن‌دندان**، که در زبان انگلیسی با نام **نوک‌نهنگ اندرو** (Andrews' beaked whale) شناخته می‌شود، آب‌بازی کم شناخته شده عضو سرده میان‌دندان‌ها است که در آب‌های استرالیا زندگی می‌کند. این نهنگ تاکنون (تا سال ۲۰۰۸) در حیات وحش دیده نشده‌است و تنها از روی نمونه‌های به ساحل افتاده شناخته شده. این گونه نخستین بار توسط رُی چاپمن اندرو، دانشمند و کاشف آمریکایی، در سال ۱۹۰۸ طبقه‌بندی شد. اندرو از روی نمونه‌ای از این جانور که در سال ۱۹۰۴ در زلاندنو پیدا شده بود، این گونه را شناسایی کرد.

## توصیف ظاهری
نوک‌نهنگ پهن‌دندان بدنی همانند دیگر گونه‌های عضو سرده خود دارد با این تفاوت که بدنش سفت‌تر و مقاوم‌تر است. ملون در ارتفاع پایینی نسبت به سر قرار دارد و نوک کوتاه و ضخیم است. فک پایینی از آن رو عجیب است که در میانه خود به میزان زیادی بالا می‌آید و به دندان‌های عاج ختم می‌شود. در دو سوی سر اغلب سایه سفید رنگ وجود دارد که در نرها بیشتر دیده می‌شود. بدن نرها به رنگ خاکستری تیره تا سیاه است که شکلی مانند زین‌اسب در فاصله میان سوراخ تنفسی و باله پشتی پیدا می‌کند. نرها همچنین جای زخم‌هایی بر روی بدن دارند که در میان اعضای این سرده معمول است. رنگ بدن ماده‌ها قهوه‌ای است با بخش‌های زیرین و باله‌های کناری به رنگ روشن‌تر. جای زخم دندان کوسه‌ها در هر دو جنس دیده می‌شود. طول ماده‌های بالغ حداقل به ۴٫۹ متر و نرها به ۴٫۵ متر می‌رسد. نهنگ‌های تازه به دنیا آمده طولی برابر ۲٫۲ متر دارند.

## گستره و جمعیت
نوک‌نهنگ پهن‌دندان در نیم‌کره جنوبی زندگی می‌کند ولی گستره دقیق آن مشخص نیست. تعداد ۳۵ نهنگ به ساحل افتاده در کرانه‌های استرالیا و زلاندنو و جزیره مک‌کواری و جزایر فالکلند و تریستان دیده شده‌اند. احتمال دارد که این گونه در آب‌های خنک نزدیک قطب جنوب زندگی کند، اگرچه هیچ مشاهده‌ای از آن در این مناطق گزارش نشده‌است.

## پیوند به بیرون
* 

## منابع

* 
* 

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۹۰۸ (میلادی)
رده:نهنگ‌های دندانه‌دار
رده:نهنگ‌های میان‌دندان
فرانتس رزنتال

**فرانتس رزنتال**  (زادهٔ ۳۱ اوت ۱۹۱۴ - درگذشته ۸ آوریل ۲۰۰۳) یک خاورشناس، سامی‌پژوه، تاریخ‌نگار، اسلام‌شناس و استاد دانشگاه اهل آلمان بود.

## زندگی‌نامه
فرانتس رزنتال در ۳۱ اوت ۱۹۱۴ در شهر برلین در آلمان در یک خانواده یهودی متولد شد. وی در سال ۱۹۳۵ مدرک دکترای خود را از دانشگاه برلین دریافت کرد. او در سال ۱۹۴۰ به آمریکا رفت و به تدریس در دانشگاه روی آورد.

رزنتال استاد کرسی رابینویتز در رشته زبان‌های سامی در دانشگاه ییل از ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۷، استاد کرسی استرلینگ در زبان عربی و پژوهشگر اسلام در دانشگاه ییل از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۵ بود و در همین سال بازنشسته شد.

رزنتال دانشوری پرکار و موفق به حساب می‌آید و سهم زیادی در مطالعات متون عربی در آمریکا دارد. او برای ترجمه کتاب مقدمه ابن خلدون، به استانبول سفر کرد و آن را از متن اصلی که امضای منتسب به خود ابن خلدون در آن است مطالعه نمود. او به زبان‌های انگلیسی و آلمانی قلم می‌زد. کتاب‌های او به عربی، روسی و ترکی ترجمه شده است.

## تالیفات منتخب
* طنز در اسلام، ۱۹۵۶
* مفهوم آزادی در اسلام پیش از قرن نوزدهم، ۱۹۶۰
* گرامر (انجیلی) زبان آرامی، ۱۹۶۱
* کتاب‌چه همراه زبان آرامی، ۱۹۶۷
* ترجمه مقدمه ابن خلدون (اولین ترجمه انگلیسی این کتاب در کل دنیا)، ۱۹۷۰
* شیرین تر از امید: گلایه و امید در سده‌های میانی در اسلام، ۱۹۸۳
* ترجمه تاریخ طبری، ۱۹۸۵
* متون کلاسیک در اسلام، ۱۹۹۴
* دانش پیروزمند
* تاریخ تاریخ‌نگاری اسلامی

## افتخارات
رئیس جامعه شرق شناسان آمریکا

## درگذشت
رزنتال در هشتم آوریل سال ۲۰۰۳ درگذشت.

## منابع

* یاد نامه پروفسور رزنتال در دانشگاه ییل
* 

رده:آمریکایی‌های آلمانی-یهودی‌تبار
رده:استادان دانشگاه ییل
رده:اسلام‌شناسان اهل آلمان
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:افراد آلمانی یهودی‌تبار
رده:اهالی برلین
رده:تاریخ‌نگاران اسلام
رده:تاریخ‌نگاران یهودی
رده:خاورشناسان اهل آلمان
رده:خاورشناسان یهودی
رده:دانشگاه ییل
رده:درگذشتگان ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:زادگان ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:سامی‌پژوهان
رده:عرب‌شناسان اهل آلمان
رده:مترجمان عربی-فارسی
رده:مهاجران یهودی گریخته از آلمان نازی به ایالات متحده
رده:نویسندگان اهل برلین
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل آلمان
رده:یهودیان اهل آلمان
توماس بکت

**توماس بکت**  اسقف اعظم در کلیسای جامع کانتربری بود. وی با هنری دوم پادشاه انگلستان بر سر حقوق کلیسا دچار مشکل شد و سرانجام به دستور هنری به قتل رسید.

## زندگی
در سالِ ۱۱۱۸ میلادی به دنیا آمد. پدر و مادر او هر دو درفرانسه به دنیا آمده بودند. پدرش مردی دیوانی و صاحب جاه بود که در بندرگاه لندن شغل مهمی داشت. وی در لندن به مدرسه رفت و چون صاحب زبانی شیرین و حافظه‌ای نیرومند بود پیوسته مورد تحسین و تشویق آموزگاران خود قرار می‌گرفت. پس از آنکه پدر بکت دچار تنگدستی شد وی ناگزیر گردید به شغل دبیری بپردازد. دیری نگذشت که بکت به لیاقت شهرت یافت. در سالگی به معاونت کلیسای کنتربری انگلیس برگزیده گشت. بعد از مدتی چون اسقف کلیسا و بکت با فرامین شاه مخالفت کرده بودند دستگیر و زندانی شدند ولی هر دو از زندان گریخته و به فرانسه رفتند. بعد از مدتی بکت وارد خدمت پادشاه جدید شده و با دل و جان خدمتگزار وی گردید و بعد از مدتی در راس هئیتی برای انعقاد قرارداد با دولت فرانسه به آن کشور رفت و این مأموریت را بنحو احسن انجام داد. در سال ۱۱۵۲ بکت به مقام اسقفی کلیسای کنتربری برگزیده شد وی در ۵۲ سالگی در محراب کلیسا به دست هنری دوم پادشاه انگلیس به قتل رسید.

## نگارخانه

Image:StThomasEnthroned.jpg|
Image:StThomasSens.jpg|


## منابع

* http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_Becket&oldid=456750621
* اطلاعات عمومی سخن، صفحهٔ ۱۹۳

رده:اسقفان اعظم کلیسای کاتولیک رومی سده ۱۲ (میلادی)
بکیت
رده:اسقف‌های اهل کنتربری
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۲ (میلادی)
بکیت
رده:اهالی سیتی لندن
رده:تاریخ کلیسای کاتولیک در انگلستان
رده:تاریخ کنت، انگلستان
رده:جرم‌های ۱۱۷۰ (میلادی)
بکیت
رده:رهبران مذهبی ترورشده
بکیت
رده:شهیدان کلیسای کاتولیک سده ۱۲ (میلادی)
رده:قدیسان انگلیسی قرون وسطی
رده:قدیسان اهل انگلستان
رده:قدیسان کاتولیک رومی
رده:قدیسان کلیسای آنگلیکان
رده:قدیسان مسیحی در سده ۱۲ (میلادی)
رده:قربانیان قتل اهل انگلستان
رده:قربانیان قتل‌عام قرون وسطی
رده:کشته‌شدگان در انگلستان
رده:لردهای اعظم انگلستان
رده:مسیحیت در انگلستان قرون وسطی
رده:معتقدان به کلیسای کاتولیک اهل بریتانیا
رده:اسقف‌های به‌قتل‌رسیده کلیسای کاتولیک
رده:زادگان سده ۱۲ (میلادی)
رده:درگذشتگان بر پایه سلاح سرد در انگلستان
عنکبوت شلاقی

**عنکبوت شلاقی**  از راسته جانوران بی‌مهره و در رده عنکبوتیان قرار دارد. این جانداران در زیرشاخه گیره‌داران و شاخه بندپایان است.عنکبوت شلاقی به عقرب بدون دم شلاقی نیز معروف است. آنها شکارچیان ماهری هستند. عنکبوت‌های شلاقی در واقع نه عنکبوت هستند و نه عقرب، ولی جزء رده عنکبوتیان محسوب می‌شوند.

## ویژگی‌های ظاهری
اندازه عنکبوت‌های شلاقی از ۴ میلی‌متر تا ۴۵ میلی‌متر متغیر است. بدن آنها پهن و تخت است. این نوع عنکبوت‌ها دارای پوستی سخت و شکمی بخش بخش شده هستند. آنها دارای یک جفت چشم میانی در جلوی پوست سخت‌شان هستند، در عقب‌تر از این چشم‌ها، آنها دارای سه چشم کوچکتر در هر دوطرف بدن‌شان می‌باشند. پاهای جلویی عنکبوت‌های شلاقی تا ۳ برابر پاهای عقبی آنها می‌باشد. پاهای جلویی این نوع جانور برای راه رفتن به کار نمی‌روند و برای بررسی محیط اطراف سازگار شده‌اند.
بندانگشتی|راست|280px|مقايسه پای جلو و عقب عنكبوت شلاقی
عنکبوت شلاقی دارای چنگال‌هایی است که در جلوی سر آن قرار دارد، این چنگال‌ها مجهز به خارهای تیزی هستند و هنگامی که حشره‌ای نزدیک می‌شود آن را صید کرده و به درون قسمت خردکننده دهان منتقل می‌کنند. حشره صید شده پس از خرد شدن به وسیله آرواره‌های نیرومند عنکبوت، به ماده چسبناک تبدیل می‌شود.

## زیست‌گاه
این دسته از جانوران در محیط‌های مرطوب و گرم زندگی می‌کنند. عنکبوت‌های شلاقی سازگاری زیادی با زندگی در درون غارها پیدا کرده‌اند و در شکار کردن در تاریکی بسیار ماهر هستند. آنها در تاریکی مطلق می‌توانند غذای خود را به چنگ آورند.

## منابع

* 
* مستند حیات وحش بی‌بی‌سی پخش شده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱
* 

رده:عنکبوت شلاقی
رده:جانداران موجود پدیدآمده در پنسیلوانین
رده:راسته‌های بندپایان پیشاتاریخ
رده:عنکبوتیان میانه‌زیستی
رده:جانداران غارزی
آب‌انبار محمودآباد

**آب‌انبار محمودآباد** می‌تواند یکی از این موارد باشد:
* آب‌انبار محمودآباد (یزد)
* آب‌انبار محمودآباد (زرندیه)
آگونیست

چپ|بندانگشتی|300px|نمودار همکنشگرِ تام (قرمز) و همکنشگر غیرتام یا نسبی (سبز)
**همکنش، همکنشگر** یا **آگونیست**  مادۀ شیمیایی است که در یک یاخته با اتصال به گیرنده‌های آن باعث پاسخ و واکنش آن یاخته می‌شود. همکنشگر اغلب تقلیدکنندۀ عمل یک مادۀ طبیعی در بدن است. در حالی که یک همکنشگر باعث یک پاسخ و کنش در یاخته می‌شود، پادکنشگر با مسدود کردن جایگاه اتصال مانع از اتصال و عمل همکنشگر می‌گردد.

## گونه‌ها
بندانگشتی|همکنشگر
گیرندۀ یاخته‌ای در بدن می‌تواند توسط یک ماده درون‌ساخت (مانند هورمون‌ها و میانجی‌های عصبی) یا یک مادۀ خارجی (مانند داروها یا مواد مخدر) فعال یا غیرفعال شود که این خود منجر به تحریک یا مهار یک واکنش زیستی خواهد شد.

همکنشگرِ فیزیولوژیک (مانند آدرنالین) ماده‌ای است که باعث ایجاد پاسخ‌های یکسان در بدن شده، درحالی‌که ممکن است به همان گیرنده متصل نشود. همکنشگرِ درون‌ساخت برای یک گیرندۀ خاص، یک ترکیب است که به‌طور طبیعی توسط بدن تولید شده‌است که با اتصال به آن گیرنده کنش خود را انجام می‌دهد؛ برای نمونه سروتونین یک همکنشگر طبیعی برای گیرنده‌های سروتونین در سامانۀ سروتونرژیک است، و دوپامین همکنشگرِ درون‌ساخت برای گیرندۀ دوپامین در سامانۀ دوپامینرژیک است.
همکنشگر می‌تواند *همکنشگرِ تام* (full agonist) یا ''همکنشگر غیرتام (نسبی)'' (partial agonist) باشد. همکنشگر تام با افزایش غلظت پلاسمایی، باعث افزایش اثر زیستی می‌شود درحالی که همکنشگر غیرتام تا حدودی اثر زیستی را افزایش می‌دهد و پس از آن افزایش در میزان آگونیست، افزایشی در میزان پاسخ زیستی نخواهد داشت.

### گزینشی و ناگزینشی
هنگامی‌که در مورد همکنشگر یا پادکنشگر بر روی گیرنده‌ها سخن گفته می‌شود باید به یاد داشته باشیم که خود گیرنده‌ها دارای انواع گوناگونی (مانند آلفا یک و آلفا دو و غیره) هستند. اگر یک دارو پس از ورود به بدن تمامی‌ گیرنده‌های همنام (مثلاً آلفا) را به‌کار بیندازد یک همکنشگر (یا پادکنشگر) *ناگزینشی*، و اگر با ورود به بدن تنها یک ردۀ ویژه از یک گیرنده (مثلاً آلفا دو) را تحریک کند، آن همکنشگر (و یا پادکنشگر) *گزینشی* (اختصاصی) نام دارد. در داروشناسی این دو مبحث گزینشی و ناگزینشی بسیار مهم هستند. چراکه گاهی یک داروی راه‌انداز گیرنده یا مسدودکنندۀ آن به صورت ناگزینشی می‌تواند با اثرگذاری مثبت بر یک یاخته یا اندام همزمان بر گیرندۀ مشابه در یاخته یا اندام دیگر اثری منفی ایجاد کند.

## جستارهای وابسته
* آنتاگونیست
* بلوک کننده آنزیم
* گیرنده بیولوژیک

## منابع

رده:آگونیست‌های گیرنده‌ها
رده:داروشناسی
رده:زیست‌شناسی سلولی
رده:فارماکودینامیک
رده:فیزیولوژی
رده:واژگان پزشکی
کوه اربوس

**کوه اربوس**  قله‌ای آتشفشانی واقع در جزیره راس در دریای راس در شرق جنوبگان است. این کوه جنوبی‌ترین آتشفشان فعال کره زمین است. اربوس ۳۷۹۴ متر ارتفاع دارد و در مقایسه با سه کوه آتشفشانی مهم دیگری که جزیرهٔ راس را شکل داده‌اند بزرگ‌ترین آن‌ها است.
اربوس یکی از تنها سه آتشفشان فعال در جنوبگان است که آخرین فوران آن در سال ۲۰۱۱ به‌ثبت رسیده است. همچنین در سال ۱۹۰۸ گروهی کوهنورد به سرپرستی تی دابلیو ای دیوید، زمین‌شناس بریتانیایی نخستین صعود خود به قلهٔ آن را انجام دادند.
کوه اربوس همچنین صحنهٔ برخورد پرواز شماره ۹۰۱ ایر نیوزیلند با آن در سال ۱۹۷۹ بوده است.

کوه اربوس در سال ۱۸۴۱ توسط ناخدا جیمز راس، جهانگرد بریتانیایی کشف شد و او نام یکی از دو کشتی اکتشافی خود موسوم به اربوس را بر روی این کوه نهاد. همچنین در نوشته‌های او به فوران این آتشفشان پوشیده از یخچال در آن سال اشاره شده است. اربوس در دهه هفتاد میلادی تقریباً هر سال انفجاراتی داشت و در سال ۱۹۸۴ انفجار بزرگ آتشفشانی آن دود و گدازه زیادی را به راه انداخت. از سال ۱۹۷۲ به بعد فعالیت‌های مداوم دریاچهٔ گدازه که با انفجارهای کوچک و گهگاه انفجارهای بزرگ استرومبولی همراه بوده و منجر به پرتاب بمب آتشفشانی به لبه‌های دهانه می‌شود به‌ثبت رسیده است؛ هرچند گمان می‌رود که چنین فعالیت‌هایی در بیشتر طول عمر معاصر آتشفشان اربوس وجود داشته است.

## پیشینه زمین‌شناختی
قلهٔ عمدتاً فونولیتی کوه اربوس در نتیجهٔ یک یا دو نسل از تشکیل کاسه‌های آتشفشانی دگرگون شده که جوان‌ترین آن‌ها در اواخر دورهٔ پلیستوسن شکل گرفته‌اند پدید آمده‌است. این کوه دارای دهانه‌ٔ آتشفشانی‌ای بیضوی با عمق ۱۱۰ و عرض ۵۰۰ در ۶۰۰ متر در قلهٔ خود است و در فاصلهٔ ۱۰۰ متری از دهانهٔ داخلی آن دریاچهٔ گدازهٔ فعالی قرار دارد.

## نگارخانه

پرونده:RossIslandMap.jpg|
پرونده:MountErebusNASA.jpg|


## منابع

رده:آتشفشان‌ها با نمایه انفجارپذیری ۲
رده:آتشفشان‌ها با نمایه انفجارپذیری ۶
رده:آتشفشان‌های تفتگاهی
رده:آتشفشان‌های جزیره راس
رده:آتشفشان‌های چینه‌ای
رده:آتشفشان‌های چینه‌ای نیوزیلند
رده:آتشفشان‌های فعال
رده:محوطه‌های تاریخی و یادبودهای جنوبگان
رده:نقطه‌های 'ترین در کره زمین
رده:دریاچه‌های گدازه
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۴

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۴ **، ۵۲امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است.

این مسابقه در تاریخ ۱۰ آگوست ۱۹۷۴ مابین تیم‌های لیورپول و لیدز یونایتد در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است.

تیم لیورپول در این مسابقه در ضربات پنالتی با نتیجه شش بر ۵ به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:ضربات پنالتی فوتبال
رده:فوتبال انگلستان در ۷۵–۱۹۷۴ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لیدز یونایتد
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لیورپول
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۳

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۳ **، ۵۱امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است.

این مسابقه در تاریخ ۱۸ آگوست ۱۹۷۳ مابین تیم‌های برنلی و منچستر سیتی در ورزشگاه ماین رود منچستر برگزار شده‌است.

تیم برنلی در این مسابقه با نتیجه یک بر صفر به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۴–۱۹۷۳ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال برنلی
رده:مسابقات باشگاه فوتبال منچستر سیتی
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۱

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۱ **، ۴۹امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است. 

این مسابقه در تاریخ ۷ آگوست ۱۹۷۱ مابین تیم‌های لیورپول و لستر سیتی در ورزشگاه فیلبرت استریت لستر برگزار شده‌است. 

تیم لستر سیتی در این مسابقه با نتیجه یک بر صفر به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:انگلستان در ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۲–۱۹۷۱ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لستر سیتی
رده:مسابقات باشگاه فوتبال لیورپول
رده:ورزش فوتبال در لسترشر
رده:ورزش در لستر
جام خیریه انگلستان ۱۹۷۰

** جام خیریه انگلستان ۱۹۷۰ **، ۴۸امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ دسته اول فوتبال انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است. 

این مسابقه در تاریخ ۸ آگوست ۱۹۷۰ مابین تیم‌های چلسی و اورتون در ورزشگاه استمفورد بریج لندن برگزار شده‌است. 

تیم اورتون در این مسابقه با نتیجه دو بر یک به پیروزی رسید.

## جزئیات مسابقه

## منابع

رده:جام خیریه انگلستان
رده:فوتبال انگلستان در ۷۱–۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فوتبال در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:مسابقات باشگاه فوتبال اورتون
رده:مسابقات باشگاه فوتبال چلسی
رده:ورزش در همراسمیت و فولام
عرفان شهید

**عرفان شهید** (زادهٔ ۱۵ ژاونیهٔ ۱۹۲۶، ناصره، فلسطین - درگذشت ۹ نوامبر ۲۰۱۶ واشنگتن، ایالات متحده) استاد دانشگاه جورج‌تاون شهر واشینگتن بود.

او جز نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج بوده است

## آثار

* Byzantium and the Arabs in the Sixth Century, Volume 2, Part 1, 2002
* Byzantium and the Arabs in the Sixth Century, Volume 1, 1995
* Byzantium and the Arabs in the Fifth Century, 1989
* Byzantium and the Semitic Orient Before the Rise of Islam (Collected Studies Series: No.Cs270), 1988
* Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, 1984
* Rome and the Arabs: A Prolegomenon to the Study of Byzantium and the Arabs, 1984
* Omar Khayyam, the philosopher-poet of medieval Islam, 1982

## پانویس

رده:استادان دانشگاه جرج‌تاون
رده:اسلام‌شناسان غیرمسلمان
رده:اهالی ناصره
رده:تاریخ‌نگاران امپراتوری روم شرقی اهل فلسطین
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پرینستون
رده:درگذشتگان ۲۰۱۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:عالمان مسیحی اسلام
رده:مسیحیان اهل فلسطین
رده:مسیحیان عرب
رده:نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج
ترنچی‌ها

[260px|بندانگشتی|مسجد اصلی ترنچی در [قولجه.]]
**تَرَنچی‌ها** گروهی از مسلمانان باشندهٔ واحه‌های پیرامون حوضه تاریم در ایالت کنونی سین کیانگ چین می‌باشند. آنان از تبار اویغورها، تخاری‌ها و دیگر اقوام ایرانی‌تبار، خلخ‌ها، مغولان و دیگر مردمان ترکی-مغولی می‌باشند. مذهب آنان سنی حنفی است. زبان آنان گویش ترکی خَلُّخی می‌باشد که وام‌واژه‌های فراوانی از فارسی، عربی، چینی و مغولی درخود دارد.

## ریشهٔ نام
ترنچی گرفته‌شده از واژهٔ مغولی *تری* به معنای *شانه‌زدن* می‌باشد که استعاره‌ای‌است از *شخم‌زدن* و اشاره به پیشهٔ آنان که کشاورزی است دارد.

## تاریخچه
نخستین اشاره‌ها به ترنچی‌ها به سدهٔ نوزدهم میلادی بازمی‌گردد که در آن زمان دولت چین گروهی از کاشغری‌ها را در کرانهٔ رود ایلی جاگیر ساخت. در پیرامون ۱۸۲۰ و با بهره از شورش ترکستان چین ترنچی‌ها نیز از این بخت بهره‌بردند و زیر فرمان سلطان ابول آغلان حکومتی خودمختار به راه انداختند. در ۱۸۸۱ و برپایهٔ پیمان سن‌پترزبورگ ترکستان شرقی به چین واگذار شد. در این زمان بیشتر ترنچی‌ها با خروج روس‌ها به روسیه کوچیدند و در هفت‌آب ساکن شدند. در ۱۸۹۷ جمعیت ترنچی‌های روسیه به بیش از ۶۶هزار تن می‌رسید. در ۱۹۱۱ از ۲۵ هزار جمعیت یارکند ۱۶هزارتایش ترنچی بودند. تا آغاز سدهٔ بیستم هنوز چند هزار ترنچی در چین مانده‌بودند. چینی‌ها در سدهٔ بیستم در سرشماری‌ها به‌طور مستقل از ترنچی‌ها نام نمی‌بردند و آنان را بخشی از اویغوران می‌شمردند. در پی شورش ۱۹۶۲ در سین کیانگ و رسرکوب سخت از سوی چینیان بسیاری از ترنچی‌ها در موج دیگری از مهاجرت به شوروی پناه‌بردند و بسیاری از آنان در قزاقستان جاگیر شدند.

## منابع

* دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

* Wikipedia contributors, "Taranchi," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Taranchi&oldid=436366969 (accessed October 24, 2011).

رده:اقوام در چین
رده:اقوام در سین‌کیانگ
رده:تاریخ آسیای مرکزی
رده:تاریخ سین‌کیانگ
رده:جوامع مسلمان
رده:زبان‌های پیوندی
رده:زیرگروه‌های قومی اویغور
مدار ۴۵ درجه شمالی

**مدار ۴۵ درجه شمالی**، دایره‌ای از عرض جغرافیایی است که در ۴۵ درجه شمال خط استوا قرار دارد. و از اروپا، آسیا، اقیانوس آرام، آمریکای شمالی و اقیانوس اطلس عبور می‌کند.

## گذر از مناطق
از نصف‌النهار مبدأ شروع می‌شود و به سمت مشرق ۴۵ درجه شمالی از موارد زیر گذر می‌کند:

:

## جستارهای وابسته
* مدار ۴۴ درجه شمالی
* مدار ۴۶ درجه شمالی

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=45th_parallel_north&oldid=456537379 45th parallel north] مشارکت‌های ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:عرض‌های جغرافیایی
رده:مرز کانادا-ایالات متحده آمریکا
رده:مرزهای مونتانا (ایالت)
رده:مرزهای وایومینگ
مدار ۴۵ درجه جنوبی

بندانگشتی|محل عبور مدار ۴۵ درجه جنوبی از جزیره جنوبی نیوزیلند

**مدار ۴۵ درجه جنوبی**، دایره‌ای از عرض جغرافیایی است که در ۴۵ درجه جنوب خط استوای زمین قرار دارد؛ و از آبهای اقیانوس اطلس، اقیانوس هند و اقیانوس آرام و کشورهای نیوزیلند، شیلی و آرژانتین عبور می‌کند.

## گذر از مناطق
از نصف‌النهار مبدأ شروع می‌شود و به سمت مشرق ۴۵ درجه جنوبی از موارد زیر گذر می‌کند:

:

## جستارهای وابسته
* مدار ۴۴ درجه جنوبی
* مدار ۴۶ درجه جنوبی

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=45th_parallel_south&oldid=445901180 45th parallel south] مشارکت‌های ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:عرض‌های جغرافیایی
هلندی سرگردان

[بندانگشتی|چپ|250px| نقاشی هلندی سرگردان، اثر [آلبرت پینکهام رایدر، حدود ۱۸۸۷ (موزه هنر آمریکا اسمیتسونین).]]

***هلندی سرگردان*** یا هلندی پرنده  افسانه‌ای است غربی مربوط به یک کشتی ارواح که دچار طلسمی شیطانی است که باعث می‌شود که این کشتی برای همیشه در دریاها سرگردان باشد و هیچ‌گاه لنگر نیندازد.
در این داستان عبارت «هلندی سرگردان» هم نام کشتی است و هم نام ناخدای آن.

در افسانه‌های عامیانه آمده است که ناخدایی هلندی به نام فیلیپ وندردکن، که سوگند خورده بود به رغم خواست شیطان با کشتی اش دماغه امیدنیک را دور بزند - حتی اگر به اندازه تمام عمرش طول بکشد که تا ابد در جست و جوی رستگاری در دریاها سرگردان باشد.

## پیشینه
پیشینه این افسانه به داستان‌های عامیانه دریانوردان در قرن هفدهم میلادی بازمی‌گردد. قدیمی‌ترین نسخه نوشتاری این داستان مربوط به اواخر قرن هجدهم است.

برخی منابع ناخدا برنارد فوکه، از ناخداهای هلندی سده هفده را الگوی این داستان خرافی دریانوردان دانسته‌اند. برنارد فوکه به خاطر سرعت زیاد در سفرهای دریایی‌اش از هلند به جاوه معروف شده‌بود و دریانوردان شایعه کرده‌بودند که او «با شیطان همدست شده است.»

نخستین شکل چاپ‌شده این داستان در مه ۱۸۲۱ در مجله بلک‌وود ادینبرو منتشر شد که در آن محل داستان در دماغه امید نیک قرار داشت. در این داستان ناخدای هلندی سرگردان سفارش‌هایی مربوط به افرادی که مدت‌ها است مرده‌اند را به کشتی‌های دیگر پیشنهاد می‌کند و هر کشتی که ملوانانش این سفارش‌ها را بپذیرند به بدبختی دچار خواهد شد.

## برداشت‌ها
**در اپرا**

واگنر در طول سفر دریایی به آمریکا اپرای هلندی پرنده را نوشت. این اثر برداشتی است شخصی از افسانه ای عامیانه که روایت‌های گوناگونی از آن بر سر زبان‌ها بود. او در دوران رکود کاری در پاریس، تحت فشار زندگی، متن اپرای هلندی پرنده را به آهنگ سازی فرانسوی فروخت، اما همچنان روند کاری خود را ادامه داد.

سه پرده

موسیقی:ریشارد واگنر

متن المانی: ریشارد واگنر بر اساس Memoires of hetrr von schnabelewpski نوشته هاینریش هاینه و نیز رمانی از ویلهلم هاف

نخستین اجرا: در سدن، هافتیاتر، ۲ زانویه ۱۸۴۳

نخستین اجرا در ایالات متحد: فیلادلفیا، آکادمی موسیقی، ۸ نوامبر ۱۸۷۶ (به زبان ایتالیایی)

نسختین اجرا در اپرای متروپلیتن: ۳۱ دسامبر ۱۸۹۰

**در سینما**

در فیلم دزدان دریایی کارائیب قصه صندوقچه مرد مرده به این کشتی اشاره می‌شوند.

## منابع

۶۸ داستان اپرا/جان دبلیو. فریمن/ترجمه تبسم آتشین جان. -تهران:روزنه کار، ۱۳۸۰

Wikipedia contributors, "Flying Dutchman," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Flying_Dutchman&oldid=457176155 (accessed October ۲۴، ۲۰۱۱).

رده:آفریده‌های افسانه‌ای ژرمنی
رده:ارواح
رده:افسانه‌ها
رده:تاریخ کمپانی هند شرقی هلند
رده:خرافات
رده:خطای دید
رده:ریشارد واگنر
رده:فولکلور هلند
رده:کشتی‌های ارواح
رده:کشتی‌های هلند
رده:نفرین
فاخر ایز

**فاخر ایز** (به ترکی استانبولی : Fahir İz ) استاد دانشگاه استانبول است 

او جز نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج بوده است 

## پانویس

رده:نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج
رده:زادگان ۱۹۱۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:استادان دانشگاه تورنتو
رده:استادان دانشگاه توبینگن
رده:استادان مدرسه مطالعات مشرق‌زمین و آفریقا
رده:دانشگاه بغازیچی
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:دانش‌آموختگان در دبیرستان گالاتاسرای
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه استانبول
رده:استادان دانشگاه اهل ترکیه
رده:انسان‌شناسان اهل ترکیه
رده:استادان دانشگاه شیکاگو
کارگر جنسی

**کارگر جنسی** به شخصی گفته می‌شود که در صنعت سکس استخدام می‌شود و به مشتری‌های خود خدمات جنسی ارائه می‌دهد.

## جستارهای وابسته

* دامیناتریکس

## منابع

رده:پیشه‌های خدمات و نگهداری شخصی
رده:حقوق کارگران جنسی
رده:صنعت سکس
رده:کارگران جنسی
لوئیس گاردت

**لوئیس گاردت**  تاریخ دان فرانسوی است .او جز نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج بوده است 

## پانویس

رده:اهالی تولوز
رده:تاریخ ادیان
رده:تاریخ‌نگاران ادیان
رده:تاریخ‌نگاران ادیان اهل فرانسه
رده:جامعه‌شناسان اهل فرانسه
رده:جامعه‌شناسان مرد
رده:درگذشتگان ۱۹۸۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:عرب‌شناسان اهل فرانسه
رده:فرهنگ اسلامی
رده:کشیشان کلیسای کاتولیک رومی سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان کاتولیک اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
ورزشگاه ماین رود

** ورزشگاه ماین رود **  ورزشگاه خانگی منچسترسیتی بود که در سال ۱۹۲۳ میلادی ساخته شده و در سال ۲۰۰۳ میلادی تخریب شد. باشگاه فوتبال منچستر یونایتد در سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۳ بازی‌های خانگی خود را در این ورزشگاه برگزار می‌کرد.

## منابع

رده:انحلال‌های ۲۰۰۴ (میلادی) در انگلستان
رده:باشگاه فوتبال منچستر سیتی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۳ (میلادی) در انگلستان
رده:تاریخ منچستر
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها تخریب‌شده در منچستر
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های پیشین در منچستر
میان رود
رده:ورزشگاه‌های تخریب‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:ورزشگاه‌های تخریب‌شده در بریتانیا
ماین رود
رده:ورزشگاه‌های فوتبال منحل‌شده انگلستان
رده:ورزشگاه‌های فوتبال منحل‌شده در منچستر بزرگ
رده:ورزشگاه‌های کامل‌شده در ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:ورزشگاه‌های لیگ برتر
رده:ورزشگاه‌های لیگ فوتبال
زبان ارموری

**زبان اُرموری** یکی از زبان‌های ایرانی شرقی است که در کشور پاکستان حدود هزار تن گویشور دارد. این زبان که در دستۀ زبان‌های ایرانی جنوب شرقی جای داده شده گاهی در دسته شمال غربی نیز طبقه‌بندی شده‌است. این زبان به‌علت داشتن آواشناسی غیرمعمول به ویژه یک آوای بی‌واک که شبیه آوای*(ř)* در زبان چکی تلفظ می‌شود جالب توجه بوده‌است. بیشتر گویشوران این زبان مردم بورکی هستند که در وزیرستان جنوبی کشور پاکستان بسر می‌برند. همچنین احتمالاً گویشورانی اندک در ولایت لوگر افغانستان نیز به این زبان تکلم کنند. بدون شک زبان ارموری پیش‌ترها در ناحیۀ گسترده‌تری رواج داشته است. می‌توان مسیر گسترۀ پیشین زبان ارموری را در جهت جنوب شرقی در نظر گرفت.

## جستارهای وابسته
* زبان پراچی
* گویش‌های ایرانی پامیر

## منابع

* 
* Daniel G. Hallberg (1992) Pashto, Waneci, Ormuri (Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 4). National Institute of Pakistani Studies, 176 pp. .
## برای مطالعه بیشتر
* 

رده:زبان‌های افغانستان
رده:زبان‌های ایرانی
رده:زبان‌های ایرانی شرقی
رده:زبان‌های پاکستان
رده:زبان‌های خیبر پختونخوا
رده:زبان‌های مناطق قبیله‌ای فدرال
رده:مقاله‌های زبان با یادکرد از اتنولوگ ۱۸
رحیم کژیاگ

**رحیم کژیاگ** روستایی در ۵۰ کیلومتری شهرستان دیواندره از بخش اوباتو و همسایه روستاهای همجواری چون کرفتو، علی آباد، کرد کند، اصحاب، کانی سرخ، قلعه کهنه حبیبی و گور بابا علی می‌باشد.

جمعیت روستا حدود ۸۰ نفر می‌باشد که همگی به کشاورزی و دامداری مشغول فعالیت می‌باشند.
مساحت تقریبی مراتع این روستا در حدود ۳۸۰۰۰ هکتار و اراضی دیم حدود ۸۰۰ هکتار می‌باشد اراضی آبی نیز در حدود ۱۰۰ هکتار، نهالستان بید و چنار و قلمستانهای به سنتی در حدود ۵۰۰۰۰ قلم می‌باشد.

رده:روستاهای شهرستان دیواندره
رزاقوف (قرقیزستان)

**رزّاقوف** (به قرقیزی:Раззаков، راززاقوۋ) یا سابقا **اِسفَنه** (به قرقیزی:Исфана، ىسفانا) شهری در استان بادکند کشور قرقیزستان است که در سرشماری سال ۲۰۰۵ میلادی، ۱۶٬۹۵۲ نفر جمعیت داشته است. 

این شهر در استان بادکند قرقیزستان واقع شده و مرکز بخش لیلک است. اسفنه در کناره‌های جنوبی درهٔ فرغانه قرار دارد و از سه سو به مرزهای تاجیکستان محدود می‌شود.

نام سابق این شهر، نام اسفنه تغییریافته واژهٔ سغدی «اسپان‌کند» است که معنی «شهر اسب‌ها» را می‌دهد. در مارس سال ۲۰۲۲ میلادی، نام این شهر، برای ارج نهادن به «اسحاق رزّاقوف»، اولین رهبر قرقیز-تبارِ قرقیزستان شوروی، حاکم بر این جمهوری به مدت ۱۱ سال، بین سال‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۱ میلادی (رهبران پیشینِ قرقیزستان شوروی، اروپایی-تبار بودند)، به «رزاقوف» تغییر یافت.. این تغییر نام البته بدون جنجال نبود، مخصوصا اینکه تغییرِ نامِ این شهر مورد مخالفت تاجیکستان و ساکنان تاجیکیِ این شهر قرار گرفت. از سوی دیگر، ملی‌گرایان قرقیزی، تغییر نام، را در راستای حذف نام‌های تاجیکی و غیر قرقیزی، ضروری دانستند.

امروزه بیشتر ساکنان اسفنه ازبکی‌زبان و فارسی‌زبان هستند.

## منابع

رده:اسفنه
رده:شهرهای قرقیزستان
رده:مناطق مسکونی در استان باتکن
رده:مناطق مسکونی در قرقیزستان
رده:وام‌واژه‌های سغدی
ارمور

**مردم بورکی** که همچنین به بِرکی و بَرَکی نیز شناخته‌شده‌اند قومی آریایی هستند.

## قدمت تاریخی بورکی
### معنی کلمه بورکی چیست
همانگونه که در فرهنگ لغت استاد معین آمده (بورک +ی) بورک =یعنی جایی که زمینش به صورت دیم یک سال کاشته می‌شود و یک سال دیگر کاشته نمی‌شود را بورک گفته و آن (ی)، (ی) نسبی است که به این نام داده شده‌است۰

## جستارهای وابسته

Boorekey بورکی:
نه تنها سه روستا به نام بورکی یکی در نزدیکی کوار و دوتای دیگر در دشت خشت هست بلکه در سال ۱۳۷۴ کتاب رمان روستائی به سبک نگارشی کلاسیک با نام بورکی نیز به چاپ رسیده که در کتابخانه ملی ایران نام آن ثبت است.
طایفه‌ها ی ساکن در بورکی:
دهستان بورکی در دشت خشت به سه محله تقسیم شده. قسمتی که به جاده شیراز و بوشهر شهر کنارتخته نزدیک است محله بالائی، قسمتی که به شهر خشت نزدیک است محله پائینی و میانه دهستان بورکی را محله میانی می‌نامند.
یکی از ویژه گی‌های منحصربه‌فرد دهستان بورکی چند فرهنگی بودن آن ذکر شده‌است. اگر به گذشته و تاریخ مهاجرت مردم دهستان بورکی مراجعه شود، چنین است که هر طایفه‌ای برای خود سنت و رسومی داشته‌اند و از جاهای دیگر به این روستا کوچ کرده‌اند.
طایفه «موردکی» از موردک در نزدیکی تنگ ابو الحیات و چنار شاهیجان، طایفه «نمد مال‌ها» از دلوار تنگستان، طایفه «دریسی‌ها» از دریس، طایفه «لیراوی‌ها» از لیراو، طایفه «مشتونی‌ها» از مشتون و گروه‌های دیگر هریک از نقاطی دور به دهستان بورکی در دشت خشت مهاجرت کرده‌اند. دلیل عمده این مهاجرت‌ها احتمالاً مساعد بودن آب و هوا یا سهولت فراهم آوردن آذوقه در روزگاران گذشته ذکر شده‌است. روستای کوچکتری نیز به نام بورکی آغالی در دشت خشت هست. زبان هر سه روستای بورکی در استان فارس ایران، فارسی است.

نوشتار  محمود دهقانی دربارهٔ دهستان بورکی و شهرهای خشت و کنارتخته در دشت خشت، در روزنامه‌های سراسری کشور از جمله روزنامه "ایران "، روزنامه عصر جنوب استان فارس مرکز شیراز، هفته‌نامه نسیم جنوب بوشهر، روزنامه بیشاپور کازرون و کتاب رمان کلاسیک "بورکی". انتشارات نوید شیرار. سال انتشار کتاب ۱۳۷۴

رده:اقوام ایرانی‌تبار
رده:اقوام در ولایت لوگر
رده:جوامع مسلمان
رده:قبیله‌های پشتون
رده:گروه‌های اجتماعی پنجاب، پاکستان
رده:گروه‌های اجتماعی خیبر پختونخوا
رده:وزیرستان
گویش بندری

**گویش بندری** یا **گویش هرمزگانی** گویشی از زبان فارسی است که خالصی بسیاری دارد و بازمانده از فارسی میانه است که در استان هرمزگان به آن گفتگو می‌کنند. به دلیل رواج روابط بازرگانی بسیار در بندر عباس و استان هرمزگان شماری از واژه‌های اروپایی - پَچ:وصله پینه، تکه (انگلیسی میانه) - تُماته: گوجه فرنگی، انگلیسی (اسپانیایی، مکزیکی) - جوتی: کفش (هندی اردو) - جیک: تاب (دادن) جنبش (انگلیسی) - لیسی: نوعی روسری یا دستمال که زنان روی سر قرار می‌دهند/ انگلیسی (فرانسوی باستان) و عربی نیز در آن دیده می‌شود.

## نمونه‌های از واژگان گویش هرمزگانی

## منابع

رده:گویش‌های زبان فارسی
رده:لهجه‌های زبان فارسی
گیاه هوا

بندانگشتی|یک‌نوع «گیاه هوا» از خانوادهٔ آناناسیان - ۲۰۱۶
**گیاه هوا** ، در گروه گیاهان هوازی و از خانواده آناناسیان است.

این گیاه بومی پهنه‌های مکزیک ،آمریکای مرکزی و ونزوئلا است، 
و آب و هوای گرم و آفتابی را دوست دارد. برگ‌های این گیاه رزت شکل است و رنگ برگ‌ها با توجه به میزان نور دریافتی از سبز نقره‌ای تا صورتی روشن و بنفش متغیر است که در زمان بلوغ به ۱۲ سانتی‌متر و در طول رشد به ۲۵ سانتی‌متر خواهد رسید. گل در مرکز رزت‌ها و با رنگ بنفش ظاهر می‌گردد.

## نگهداری
این گیاه هفته‌ای ۳ مرحله در گرما و ۲ مرحله در ایام سرد نیاز به آب دارد. حداقل رطوبت مورد نیاز ۵۰ ٪ است. دمای مناسب در روز ۲۵ تا ۳۵ درجه و در شب ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است. ازدیاد از طریق کشت بذر و جدا نمودن تنه جوش انجام می‌گیرد. نیاز نوری این گیاه بالا است.

## منابع
* 

رده:آناناسیان
رده:گیاگان آمریکای مرکزی
رده:گیاگان مکزیک
رده:گیاگان ونزوئلا
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۸۴۵ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
جرج پرتر

**جرج هارنیج پرتر، بارون پرتر لودنهام**   (۶ دسامبر ۱۹۲۰ – ۳۱ اوت ۲۰۰۲) دانشمند شیمی‌دان انگلیسی و برنده جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۶۷ بود.

## زندگی
پرتر در شهر کوچک استین فورث در یورک شایر، انگلستان، به دنیا آمد. او مدرک کارشناسی خود در زمینه شیمی را از دانشگاه لیدز دریافت کرد. او سپس به عضو نیروهای داوطلب ارتش انگلستان در جنگ جهانی دوم فعالیت کرد.

او پس از جنگ به دانشگاه کمبریج رفت تا زیر نظر رونالد نوریش کار کند. پژوهش‌های آن‌ها در زمینه تجزیه شیمیایی نوری جایزه نوبل شیمی را نصیبشان کرد. مطالعات او بر روی این پدیده به منظور به دست آوردن اطلاعاتی دربارهٔ ساختارهای مولکولی کوتاه‌زی، نخستین شواهد از رادیکال‌های آزاد را به دست آورد. پژوهش‌های بعدی او دربارهٔ فرایندهای شیمیایی وابسته به نور بود با هدف به‌کارگیری آن‌ها در کاربردهای اقتصاد هیدروژن؛ زمینه‌ای که او بسیار به آن علاقه داشت.

پرتر در سال‌های ۱۹۹۰–۱۹۸۵ رئیس انجمن پادشاهی بود. او برنده جوایز گوناگونی از جمله مدال دیوی در ۱۹۷۱، مدال رامفورد در ۱۹۷۸، مدال الیسون-کلیف در ۱۹۹۱، مدال کاپلی در ۱۹۹۲ شد. او در سال ۱۹۷۲ به لقب شوالیه نایل آمد و در سال ۱۹۹۰ لقب **بارون پرتر لودنهام**، از لودنهام در منطقه کنت، را گرفت.

## منابع

* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

* Profile – Royal Institution of Great Britain
* The Life and Scientific Legacy of George Porter, World Scientific Publishing, 2006
* Obituary in ''The Guardian'', 3 September 2002
* Biographical Database of the British Chemical Community, 1880–1970

رده:دانشگاهیان دانشگاه کمبریج
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای پیوسته خارجی آکادمی ملی علوم هند
رده:اعضای خارجی آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای خارجی فرهنگستان علوم روسیه
رده:اعضای نشان شایستگی
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:افراد مرتبط با دانشگاه لستر
رده:انسان‌گرایان اهل بریتانیا
رده:اهالی استاینفورث، یورک‌شر جنوبی
رده:برندگان جایزه تحقیقی فارادی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل انگلستان
رده:برندگان جایزه نوبل اهل بریتانیا
رده:برندگان جایزه نوبل شیمی
رده:دارندگان عنوان شوالیه
رده:دانشگاهیان کالج دانشگاهی لندن
رده:دانشگاهیان کالج سلطنتی لندن
رده:دانشمندان شیمی‌فیزیک اهل انگلستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لیدز
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه کالینگا
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
رده:رئیسان انجمن سلطنتی
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان اهل انگلستان
رده:شیمی‌فیزیک‌دانان
رده:فتوشیمی‌دانان
رده:اعضای فرهنگستان پاپی علوم
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
سد رودبال

**سد رودبال** یکی از سدهای مخزنی در شهرستان استهبان واقع در استان فارس است که بر روی رودخانه رودبال احداث شده است. ساختار این سد از نوع خاکی-سنگریزه‌ای با هستهٔ رسی مایل است که با هدف افزایش پایداری سازه و کاهش نفوذپذیری انتخاب شده است.

## موقعیت جغرافیایی
طبق تصویب‌نامه تقسیمات کشوری سال ۱۳۶۶ هیئت دولت، این سد در محدوده شهرستان استهبان و میان دو روستای درب قلعه در شمال و پل شکسته (استهبان) در جنوب واقع شده است. هر دو روستا طبق تقسیمات کشوری، از توابع دهستان ایج در بخش مرکزی شهرستان استهبان محسوب می‌شوند.

سد رودبال در کیلومتر ۶۰ محور استهبان–داراب واقع شده است. فاصلهٔ این سد تا شهر داراب حدود ۲۰ کیلومتر و تا شهر ایج حدود ۳۳ کیلومتر است. با آغاز آبگیری سد، چند روستا از جمله آب‌بند (استهبان) و بردنو که در محدودهٔ مخزن قرار داشتند، تخلیه شدند.

## توسعه شیلات و آبزی‌پروری
بندانگشتی|سد رودبال
در سال ۱۳۹۹، تعداد ۵٬۰۰۰ قطعه بچه‌ماهی توسط جهاد کشاورزی استهبان در سد رودبال رهاسازی شد. با توجه به موقعیت دریاچه در محدوده استهبان، مقدمات راه‌اندازی تعاونی صیادان فراهم شده است.

در تیرماه ۱۳۹۷، صید آزمایشی جهت ارزیابی ذخایر ماهیان در این سد انجام شده است. با این حال، در آبان ۱۴۰۰ گزارش‌هایی مبنی بر تلف شدن بیش از ۲ هزار قطعه ماهی بر اثر صید غیرمجاز منتشر شد.

## خشک شدن
در تابستان ۱۴۰۴، گزارش‌های رسمی حاکی از بحران شدید منابع آبی بود که طبق آن ذخیره سد رودبال عملاً به صفر رسید.

## مشخصات فنی
این سد دارای ارتفاعی برابر با ۸۳ متر از پی است. ظرفیت تنظیم آب سالانه سد رودبال حدود ۱۰۴ میلیون متر مکعب برآورد شده است.

## اهداف طرح
* تنظیم و کنترل سیلاب‌های رودخانه رودبال جهت تقویت سفره آب زیرزمینی.
* تأمین آب شرب شهرهای داراب، جنت‌شهر، زرین دشت، فسا، استهبان و بیش از ۵۰ روستا.
* آبیاری و توسعه حدود ۵۳۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی منطقه.

بندانگشتی|چپ|290px|نمای شهر داراب و دریاچه سد رودبال از ایستگاه فضایی بین‌المللی

## تولید انرژی برق‌آبی
نیروگاه برق‌آبی سد رودبال با ظرفیت ۵٫۷ مگاوات طراحی شده است که قادر است سالانه حدود ۷٫۹ گیگاوات‌ساعت انرژی الکتریکی تولید کند.

## منابع

رده:سدهای استان فارس
رده:سدهای خاکی
رده:شهرستان استهبان