open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آرامگاه محمد بن جعفر طیار

**آرامگاه محمد بن جعفر طیار** بنایی است که‌ در دوره تیموریان ساخته‌شده است و در شهرستان دزفول، روستای محمدبن جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

آرامگاه محمد بن جعفر طیار در فاصله پنج کیلومتری شهر دزفول، در شهرکی به این نام قرار دارد.
به عقیده برخی، این آرامگاه منسوب به فرزند جعفر طیار برادر علی ابن ابی طالب و داماد علی ابن ابی طالب (شوهر ام کلثوم) و یکی از فرماندهان سپاه عمر بن خطاب در حمله اعراب به ایران بوده‌است که در سال ۱۹ هجری قمری در جنگ شوشتر که در این منطقه صورت گرفته بود به این منطقه آمده بود. هرچند برخی نیز تعلق این آرامگاه به محمد بن جعفر طیار را تایید نمی‌کنند. 

## معماری آرامگاه
آرامگاه دارای گنبدی ۱۲ ترک است که با کاشی سبز رنگ ساده و یکرنگ تزئین شده‌اند، این گنبد با حاشیه بندی کاشی‌های ترک‌ها و نقش و نگار هندسی و حاشیه سیاه رنگ و لچکی سفید و نقوش منظم و قرینه‌سازی ساخته شده‌است.
ورودی آرامگاه از سمت شمال است و دارای دو شبستان در طرفین مقبره است. ضریح مقبره در قدیم چوبی بوده‌است ولی در سال‌های اخیر ضریحی فلزی نصب شده‌است.
آرامگاه در وسط باغ بزرگی احداث شده و در اطراف آن آرامگاه‌هایی از اشخاص و شخصیت‌های دزفول وجود دارد. در اطراف هر یک از ایوانهای اطراف بنا دو غرفه و پلکان وجود دارد. طاقهای غرفه‌ها و ورودی‌های پلکان با تکه کاشیهای سبزرنگ تزئین شده‌اند قرارگیری آرامگاه در میان درختان کهنسال و سرسبز کُنار جلوه و آراستگی خاصی دارد. دو درخت کنار روبروی آرامگاه وجود دارد که قدمتی یکی از آن‌ها به ۸۰۰ و دیگری به ۷۵۰ سال می‌رسد.
آرامگاه محمد بن جعفر یک ورودی قدیمی داشته که سر در ورودی با کاشیهای سیاه و سفید و فیروزه‌ای مربع شکل زینت داده شده و دارای بدنه آجری قدیمی است و در بالای آن تاریخ کاشیکاری ۱۳۱۲و۱۳۵۱ به چشم می‌خورد و مربوط به اواخر دوره قاجاریه است. دو مناره گلدسته ازنوع مناره‌هایی که بر فراز طاق ورودی بنای آرامگاه ساخته‌اند بر روی سردر حیاط نیز با کاشیهای آبی رنگ وجود دارند. در کنار این ورودی ۴ درخت قدیمی کنار قرار دارد که به «چهار خواهر» معروفند و مردم اعتقاد خاصی به بستن دخیل و پارچه و نذر و نیاز به آن‌ها دارند. بر خلاف آرامگاه مخروبه یعقوب لیث صفاری که در راه وطن جان فدا کرد آرامگاه ایشان که با ایرانیان جنگیده و کشته شده است به لطف نذورات مردم برپا و استوار می باشد!

## ابهام در تأیید وجود این بقعه در دزفول و علت ساخت آرامگاه
در خصوص این بقعه در شهرستان دزفول عبداللطیف خان شوشتری در سفرنامه خود بر اساس مطالب شایع در میان مردم گفته است: در جنگ شوشتر، محمدبن جعفر طیار به سختی زخمی شده بود و در راه دزفول دعوت حق را لبیک گفته و در آنجا در خارج شهر مدفون شد.

اما فقیه و حدیث‌شناس محمدتقی شوشتری گفته است:

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان دزفول
رباط فریمان

**رباط فریمان** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در فریمان، خیابان امام موسی، صدر۷ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان فریمان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان فریمان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان فریمان
رده:رباط‌های تاریخ شهرستان فریمان
مسجد آقا، ابرکوه

بندانگشتی|کاشی سردر مسجد بزرگ آقا، شهرستان ابرکوه، از توابع استان یزد
بندانگشتی|حیاط مسجد آقا
**مسجد آقا (آقا سید محمد علی مجتهد)** مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، دروازه میدان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ابرکوه
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان ابرکوه
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
خانه وکیل‌الرعایا

**منزل وکیل الرعایا** مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله طوی (طاوار) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع
*آجر به آجر با تاریخ/ خانه‌هایی که از تاریخ و فرهنگ اردبیل می‌گویند

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اردبیل
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اردبیل
رده:جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل
رده:بنیاد ایران‌شناسی
آب‌انبار بازار (مسجد نبی)

**آب‌انبار بازار (مسجد نبی)** مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، حدفاصل بازار مسگرها و مسجدالنبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:بازارهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:مقاله‌های که ابهام‌زدایی آنها به‌اشتباه به‌جای پرانتز با کاما صورت گرفته
تپه بنگرکلا

**تپه بنگر کلا** مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش گتاب، روستای بنگر کلا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بابل
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بابل
خانه فاضل عراقی

**خانه فاضل عراقی** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، غرب میدان فردوسی، کوچه پارس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:Khane fazel araghi 2.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 3.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 4.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 5.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 6.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 7.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 8.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 9.jpg|
پرونده:Khane fazel araghi 10.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
خانه منسوب به سعدی

**خانه منسوب به سعدی** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان احمدی، پشت سیدالشهداء واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## توصیف بنا
در وسط خانه منسوب به سعدی، درخت کهن‌سالی وجود دارد از نژاد و شکل درخت‌های محوطهٔ «مسجد نو» که قبلاً باغ قصر سعدبن اتابک زنگی بود. آثار و ترکیب ساختمان خانه، مشابهت کامل با آجرکاری و مشبّک‌سازی مسجد دارد و نیز مؤید احداث مسجد در زمان اتابک زنگی و شیخ اجل سعدی است.

خانه سعدی، دو اتاق پنج دری در سمت شرقی و غربی دارد و یک اُرسی هم در طبقه دوم سمت شمال آن ساخته شده که به طور حتم محل کار یا نشست سعدی بوده است. این ارسی که اطراف آن دارای طاقچه‌های دو طبقه است، به شکل کتابخانه ایجاد شده و دو ستون چوبی مشرف به حیاط دارد که درهای آن چوبی و منبت‌کاری شده است.

## چگونگی کشف خانه سعدی
پنج شنبه ۲۱ دی ۱۳۵۱ روزنامه اطلاعات به نقل از خبرنگار خود در شیراز خبر داد که «پس از هفتصد سال، خانه سعدی شاعر شیرین‌سخن ایران در یکی از محلات قدیمی شیراز کشف شد.» در این گزارش آمده بود گروهی از استادان دانشگاه و محققان شیراز پس از تحقیقات بسیار به این نتیجه رسیدند که خانه سعدی در پشت مسجد نو، کوچه علامه واقع شده است. یکی از دلایل هم این بود که هشتاد سال پس از درگذشت سعدی، فاضل ادیبی در این منزل سکنی داشته که یک بیت شعر با خط خوش در گوشه‌ای از اتاق نوشته که تا چند سال پیش کاملاً خوانا بوده است:

روزنامه اطلاعات در دو شماره به طور مفصّل به این کشف تاریخی و ادبی با ذکر جزئیات هیجان‌انگیز پرداخت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:سعدی
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:یادمان‌های سعدی
خانه شریفیان

**خانه شریفیان** مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان علوی، کوی صدر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تایخ ساخت خانه به سال ۱۲۳۰ باز می‌گردد و بانی آن حاجی محمد حسن حاجی شریف بوده‌است این خانه را امروز دانشگاه‌ سوره خریده است بنا ترکیبی از سه مجموعه فضایی است که دو مجموعه مهم تر و اصلی آن دو طبقه است و در جبهه‌های شمالی و جنوبی حیاط قرار دارد در میان مجموعه واقع در جبهه جنوبی یک تالار با شاه‌نشین بزرگ واقع شده که از سمت جنوب متصل و مشرف به یک حوض خانه با شکل هشت و نیم هشت است و از سمت شمال به وسیله ایوانی بزرگ به حیاط متصل می‌شود طاق قوسی شکل ایوان از خط نهایی نمای این جبهه بیرون زده است و به این ترتیب این نما شاخص‌ترین نمای خانه به‌شمار می آید. سقف و سطوح جانبی این ایوان دارای تزئینات رسمی بندی یزدی بندی و گچ بری‌های زیبا در دو سوی ایوان دو اتاق سه دری و در دو سوی تالار دو فضای سرپوشیده مشرف به آن واقع اند در زیر این بخش یک سرداب ساخته شده که با پلکانی از ایوان به حیاط راه می‌یابد جبهه واقع در شمال حیاط دارای یک تالار پنج دری با شاه نشینی در میانه و یک فضای سرپوشیده در پشت آن است به نحوی که پنجره‌های تالار از یک سو به حیاط و از سوی دیگر به این فضای سرپوشیده باز می‌شوند.سقف این فضا تزیینات یزدی بندی و نقاشی روی گچ دارد عرقچین بالای این سقف باز است و در تهویه هوا و نورگیری فضا نقش مؤثر دارد در دو سوی فضای سرپوشیده دو اتاق سه دری قرار دارد که پنجره‌های آن‌ها به طرف این فضا گشوده می‌شود و کاملا به آن مشرف است تالار از دو سمت شرقی و غربی به وسیله فضاهای کفش کن به دو اتاق سه دری ارتباط می‌یابد.

گوشه شرقی این جبهه مطبخ و سایر فضاهای خدماتی واقع شده‌است این جبهه نیز در زیر خود سرداب مفصلی دارد. در جبهه غربی حیاط مجموعه متشکل از یک تالار با شاه‌نشین دو اتاق سه دری در طرفین و دو فضای کفش کن به شکل هشتی قرار دارد و دسترس به اتاق‌های فوق از داخل هشتی‌ها ممکن می‌شود. در گوشه شمال غربی خانه یک اصطبل و خانه ای بسیار کوچک در کنار آن وجود دارد که متعلق به مسئول نگهداری احشام بوده‌است این قسمت از خانه خراب شده‌است .در جبهه چهارم بنا تنها چند فضای خدماتی از جمله یک حمام به چشم می‌خورد یک حوض طویل با دو باغچه کشیده در طرفین در میانهٔ حیاط ساخته شده‌است مجموعه ای  شامل چند طویله و یک فضای باز در گوشه شمال غربی بنا قرار دارد. ورودی خانه متشکل از جلوخان هشتی و دالان است که به شمالی حیاط خانه راه می‌یابد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کاشان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کاشان
کوشک نورآباد

**کوشک نورآباد که نام واقعی آن عمارت محمدخان قمه طلا میباشد** مربوط به دوره قاجار است و محل حکمرانی محمدخان قمه طلا،حاکم طوایف دینارانی بختیاری بوده و در شهرستان ایذه، منطقه نورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ایذه
رده:کوشک‌های تاریخی شهرستان ایذه
مسجد آمنه گل ندوشن

**مسجد آمنه گل ندوشن** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهر ندوشن استان یزد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شامل اتاقی کوچک است با عمارتی چهارتاقی، مهمترنی اثر تاریخ دار این مسجد قطعه سنگ مرمرین با ابعاد ۴۰در۴۰ سانتی متر است که در حاشیه اول آن بسم الله الرحمن الرحیم، اقم الصلواه...محمودا) سوره اسرا ۷۸

در حاشیه دوم فامر ببنا هذا المسجد المعظم الشریف و عمارتها الصاحب المکرم رین الدین علی بن محمد بن ابراهیم الکحایی اصلح الله شانه و جعل .....

متن : الله اکبر محمد علی حسن حسین فاطمه فی رمضان سنه سبع و سبعین و سبعمائه(۷۷۷ هجری قمری)

دیگر آثار باارزش این مسجد خط نوشته ها و یادگارهای تاریخ دار متعدد بر دیوار مسجد با خط خوش است

متاسفانه سنگ محراب به سرقت رفته و اکنون عکسی از آن در محل نصب است

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان میبد
خانه‌های مسکونی راه‌آهن

**منازل مسکونی راه‌آهن** مربوط به دوره پهلوی اول است و در اهواز، پشت مرکز سقانی قدیم، غرب پل نادری، جنب پل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اهواز
رده:بناهای تاریخی شهرستان اهواز
امامزاده شاهزاده زینب خاتون

**امامزاده شاهزاده زینب خاتون** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان تفرش، بخش فراهان، روستای آهنگران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تفرش
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تفرش
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان تفرش
تنگه اشکفت سلمان

**تنگه اشکفت سلمان** مربوط به دوره عیلامیان است و در شهرستان ایذه در ۱/۵ کیلومتری جاده کمربندی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در این اثر زیبای تاریخی در دل غار (اشکفت) چشمه‌ای روان است که سالهاست همچنان می‌جوشد و به دره‌های پایین دست غار می‌ریزد. در اطراف اشکفت کتیبه‌هایی وجود دارد و سنگ تراشه‌هایی که عکس پادشاهان و موبدان آن زمان در آن نمایان است.اشکفت سلمان پایتخت حکومتی هزاراسپیان بود که۲۷۷سال حکومت کردند از اتابکان لر بزرگ بودند، هزاراسپیان را امروزه هزارسی میگویند که جز شاخه چهارلنگ ایل بختیاری در طایفه زلکی هستند

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره عیلامیان بر پایه شهرستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان ایذه
نقش‌برجسته شهسوار

**نگارکند شهسوار** مربوط به دوره عیلامیان است و در ۸ کیلومتری جاده خاوری ایذه، دامنه خاوری کوهباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی ایذه
رده:نقش‌برجسته‌های تاریخی شهرستان ایذه
آسیاب‌آبی پل زمان‌خان

**آسیاب آبی پل زمانخان،** در مجاورت پل زمانخان مربوط به دوره قاجار است که در شهر سامان قرار دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## موقعیت جغرافیایی
آسیاب آبی پل زمان خان در کنار پل زمان خان و در ۵ کیلومتری شهر سامان، از توابع شهرستان سامان واقع شده است.

## پیشینه
این آسیاب به دستور زمان‌خان (رئیس ایل نفر از ایلات خمسه در استان فارس و از سرداران معروف شاهان صفویان) که زمانی دامنه کوچ آن‌ها تا منطقه سامان می‌رسید بر روی رودخانه زاینده‌رود احداث گردید. 

ایل نفر از ایلات بزرگ استان فارس بوده و ایلخانان نفر از دوره صفویه، بویژه در دوره های افشاریه و زندیه و اوایل قاجاریه در استان فارس مناصب مهم سیاسی و نظامی را در اختیار داشتند از جمله حاج حسین خان نفر، محمدتقی خان نفر و علی اکبرخان نفر. 

طوایف ایل نفر امروزه عُمدتاً در شهرستان های مرودشت و لارستان واقع در استان فارس زندگی می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* شهر سامان
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* فارسنامه ناصری جلد دوم صفحهٔ ۱۵۸۵
رده:آثار تاریخی شهرستان سامان

رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان سامان
بازار بیجار

**مجموعه بازار بیجار**، در بیجار، خیابان اردلان قرار دارد.این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## قدمت
تاریخ بنای احداث بازار به دوران صفویه بر می‌گردد که در دوران زندیه در حمله کریم‌خان زند به بیجار و کردستان و جنگ جهانی اول و حمله روس‌ها در دوران قاجاریه مقداری زیادی از آن آسیب می‌بیند که دوباره مورد بازسازی قرار می‌گیرد.

## موقعیت و معماری
بازار در مرکز شهر بیجار واقع شده‌است در حقیقت آنچه که ار بافت قدیمی شهر بیجار باقی‌مانده است، مجموعه بازار آن شامل یک راسته طولانی شمالی –جنوبی و تیمچه‌ای بنام حاج شهباز و سرایی به نام سرای امیر تومان است. اکنون تعداد شانزده باب حجره از بافت معماری قدیم بازار در دو طرف راسته اصلی باقی‌مانده و مابقی حجره‌ها و راسته‌ها دستخوش تغییرات شده‌است. در پوشش مغازه‌ها از طاق و تویزه استفاده شده‌است موقعیت جعرافیایی بیجار بر سر راه کردستان و آذربایجان موجب گردیده که این بازار، وسعت گستردگی خاص شکل گرفته باشد. علت قرارگیری در مسیر راه کاروان‌رو تجاری در گذشته از رونق قابل توجهی برخوردار بوده‌است.

## تیمچه حاج شهباز
در ضلع شرقی راسته بازار بزرگ بیجار تیمچه‌ای زیبا قرار دارد که بنام تیمچه حاج شهباز معروف است این اثر معماری دارای یک فضای سرپوشیده مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون آن شکل گرفته‌است ویژگی معماری این تیمچه نوع قوس‌ها و کاربندیهایی است که در سقف آن مورد استفاده قرار گرفته‌است و همچنین بقیه نورگیرهای آن در سقف و در ترکیب با کاربندیهای تصویری زیبا را ایجاد نموده که نشانگر تفکر و ذوق بالا و قابل توجه معمار ساختمان است.
بندانگشتی|278x278پیکسل|سرای امیرتومان
بندانگشتی|تیمچه حاج شهباز

## سرای امیرتومان
در ضلع غربی بازار بیجار سرایی قدیمی وجود دارد که در افواه محلی به تیمچه امیر تومان معروف است. به علت مجاورت با پارکی کوچک موقعیت بسیار مناسبی در شهر بیجار دارد این سرا دارای یک حیاط مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون شکل گرفته‌است پلان آن به شکل هشت و نیم هشت است و در یک طبقه با مصالح خشت و آجر و سنگ ساخته شده‌است ومحل تجارت مهمی در جنب بازار قدیمی بیجار بوده‌است این بنا هم احتمالاً در دوره قاجار ساخته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* گروس

## منابع

رده:بیجار
رده:بازارهای ایران
بیجار
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیجار
رده:بازارهای تاریخی شهرستان بیجار
رده:مجموعه‌های تاریخی بیجار
خانه خانم کیان

**منزل خانم کیان** مربوط به دوره قاجار است و در سبزوار، خیابان بیهق، کوچه شهید صانع زرنگ، بن‌بست سروستان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در گذشته شعبه‌ای از بانک ایران و روس در این خانه مستقر بوده است. در خانه کیان پنجره‌های دودرب چوبی به کار گرفته شده و سیستم گرمایشی خانه، بخاری روسی است.

## نگارخانه

Kian_Historic_House_01.jpg|محوطه
Kian_Historic_House_03.jpg|نمای داخلی
Kian_Historic_House_02.jpg



## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
شهرداری قزوین

**شهرداری قزوین** یک مؤسسه عمومی غیردولتی است که اداره امور شهری و مدیریت شهری شهر قزوین را برعهده دارد.

عمارت و ساختمان شهرداری قزوین (موزه بلدیه) مربوط به دوره قاجار است و در خیابان شهرداری قزوین واقع شده است. این بنا اولین ساختمان شهرداری در ایران است.

## پیشینه

بر اساس تحقیقات انجام گرفته توسط مهدی نورمحمدی، مشاور فرهنگی شهردار قزوین ساختمان عمارت شهرداری قزوین قدیمی‌ترین عمارت شهرداری‌ها است که از سال ۱۳۰۶ شهرداری قزوین در آن مستقر شده است.
مجموعه شهرداری قزوین (موزه بلدیه کنونی) قبل از جنگ جهانی اول توسط شرکت روسی «شوسه» که راه سوشه از قزوین به تهران را راه اندازی کرد، احداث شد و متعلق به این شرکت بوده است که آن‌ها این مجموعه را گسترش داده و با ایجاد منبع آب و کلیسای کانتور که کوچک‌ترین کلیسا در نوع خود محسوب می‌شود، همچنین استفاده از عمارت شهرداری به عنوان باشگاه در این مکان زندگی می‌کردند. اما بعد از جنگ موظف به دادن غرامت به ایران شدند و این مجموعه تحویل بلدیه قزوین شد.

## موزه بلدیه
این عمارت به تازگی مرمت گردیده و تبدیل به موزه بلدیه (شهرداری) شده است. از جمله آثاری که در این موزه به نمایش گذاشته شده است می‌توان به زین اسب، دستگاه تایپ و رادیوگرام صدرالعلماء اولین شهردار قزوین، مکاتبات اداری، نامه‌های مردم، بیش از ۲۰۰۰ سند از حوزه‌های شهرداری و نیز اسنادی در خصوص شرکت‌های زیر مجموعه شهرداری مثل شرکت آب و برق به معرض دید گذاشته شده است.

## ثبت ملی
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## فهرست شهرداران قزوین
* میرزا حسین شهیدی *(صدرالعلماء)*
* میرزا حسن شیخ الاسلام
* سید کاظم سرکشیک زاده
* تیمور خان
* حاج احتشام نظام
* دکتر شیخ *(احیاءالدوله)*
* سلطان احمد یزدان بخش قزوینی
* بهزادی
* قدرت اله خان غیاث نظام قزوینی
* زین العابدین قیاسی
* نصرت‌الله مستشاری
* اسداله قزوینی
* مسعود وداد
* حسن علی خان اشراف
* عبداله فروهر
* محمد مقتدر مژده هی
* احمد علی بنی آدم
* سلطانی
* قدرت اله غیاث نظام *(بار دوم)*
* علی آزاد
* احمد حاتم
* محمد حسین دولو
* مجتبی شهروان
* موسی الرضا لطفی
* علی محمد وجدی *(سرپرست)*
* غفار وزیری
* قدرت اله غیاثوند *(بار چهارم)*
* آقای روحانی
* علی اصغر تیموری
* سید حسین رضوی
* امیر هوشنگ محتشم
* هاشم جعفرزاده
* علی اکبر ثابتی
* حسام الدین قهاری
* محمدصادق فرخی *(سرپرست)*
* سرهنگ عباس وفایی
* امیر هوشنگ محتشم *(بار دوم)*
* بزرگ مهرتاش
* حسین مرندی
* پرویز اتابکی
* ایرج شهریاری
* مجید آقایانی
* ابوالقاسم پیشوایی
* حاج داود وکیل گیلانی
* حشمت اله عاملی
* منوچهر سعیدی
* حسین شاهرودی
* شاهرخ معروف خانی
* محمد بشاش
* ابوالقاسم دادگو
* محمد رضا وکیل گیلانی
* رضا درودی
* مهندس رضایی
* محمد صادق بروجردی
* محمود نصری
* غلامرضا محمدیان
* رحمان انصاری
* محمود حجی
* حسن ظاهری
* حسین جعفری
* عبدالعلی دربندی
* محمود کمالی *(۱۳۸۲ تا ۱۷ فرودین ۱۳۸۸)*
* مسعود نصرتی *(سرپرست از ۱۷ فرودین ۱۳۸۸ تا خرداد ۱۳۸۸)*
* مسعود نصرتی *(۱۲ خرداد ۱۳۸۸ تا شهریور ۱۳۹۶)*
* علی صفری *(شهریور ۱۳۹۶ تا مرداد ۱۳۸۸)*
* محمد درافشانی *(سرپرست)*
* سیاوش طاهرخانی *(مهر ۱۳۹۸ تا مرداد ۱۴۰۰)*
* مهدی صباغی (از مرداد ۱۴۰۰-)

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع
* تاریخچه شهرداری قزوین
* تاریخ شهرداری قزوین، مهدی نورمحمدی
* 

## پیوند به بیرون
* وبگاه شهرداری قزوین

رده:آثار دوره قاجاریان در قزوین
رده:جاذبه‌های گردشگری قزوین
رده:شهرداری‌های ایران
رده:شهرداری‌های تاریخی قزوین
رده:قزوین
رده:موزه‌های استان قزوین
رده:موزه‌های قزوین
گنبد مصلی عتیق و ساباط و حسینیه مج

**گنبدمصلی عتیق وساباط وحسینیه مج** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، بلوارامامزاده جعفر، خیابان ملااسماعیل، کوی مصلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:ساباط‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:گنبدهای تاریخی شهرستان یزد
رده:مصلی‌های تاریخی شهرستان یزد
گورستان و زیارتگاه شهسوار

**گورستان و زیارتگاه شهسوار** مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان ایذه، شهر باستانی ایذه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در این گورستان باستانی نقش نگاره ای سنگی مانند اشگفت سلمان و کولفرح دارد که قدمت آن را از هزاران سال پیش نشان می‌دهد.
در این گورستان آرامگاه و شیر سنگی ملامحمد خان دینارونی معروف به محمدخان قمه طلا واقع است وی که رئیس ایل دیناروند بود به دلیل لیاقت و شجاعت در ایل دیناران از احترام زیادی برخوردار بود سردار ظفر بختیاری در کتاب تاریخ بختیاری او را جز افرادی می‌داند که لیاقت ریاست بر بختیاری را داشتند.
این گورستان یکی از غنی‌ترین منابع وجود شیرهای سنگی بختیاری است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:زیارتگاه‌های تاریخی شهرستان ایذه
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان ایذه
تپه جرندق ۲

**تپه جرندق ۲** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای جرندق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تاکستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تاکستان
حسینیه حاجی علی اشرف

**حسینیه حاجی علی اشرف** مربوط به دوره افشار، که در بشرویه، خیابان ملا عبدالله فاضل تونی ۵ واقع شده است.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## ساختار
این حسینیه‌، مدور و دارای دو ایوان که به صورت قرینه و به سبک معماری هندی ساخته شده‌اند. دور تا دور این عمارت ایوان‌های کوچکی ساخت شده است. 
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان بشرویه
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان بشرویه
مسجد دو منار

**مسجد دو منار** یا **مسجد دو مناره**  مسجدی تاریخی در شهر سقز مربوط به دورهٔ افشاریان و اوایل دورهٔ زندیان است که در خیابان امام خمینی سقز، پشت حسینیه واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## معماری
در گذر از ورودیِ مسجد، هشتی قرار دارد؛ مکانی که عمدتاً به صورت هشت‌گوشه یا چهارگوشه است و به‌عنوان مَفصلی برای تغیر جهت بنا شده‌است. در گذر از فضای روشن بیرون به تاریک، نور همیشه حضور دارد. حضور نور در فضاهای درونی چون هشتی و دالان همواره به صورت یک گواه و راهنماست. تاریکی تغییر مقیاس و تغییر ناگهانی شکل و فرم جداره‌ها و سقف بیانگر ورود به جهانی دیگر است. مربع محیطی که به هشت‌ضلعی و سپس شانزده‌ضلعی و تا به دایرهٔ گنبد می‌رسد، فرم عمومی سقف این گونه فضاهاست. اعداد و نسبت‌های موجود در معماری اسلامی، درواقع کثرت به سوی وحدت را با تقسیمات به اَشکال گوناگون امکان‌پذیر می‌سازد. نظم فرم‌یافته در آن نیز حاکی از آشنایی با نظم الهی است. حرکت از مربع به دایره اعجاز اعداد را در قالب فرم و فضا به نمایش می‌گذارد؛ همچنین، این سیر و حرکت داستان تکامل فرم از مربع به دایره است. اگر مکعب یا مربع نماد صورتی از خلقت است که بر تحول دیدن و ترکیب جهت‌های مختلف دلالت دارد، فرم تکامل‌یافتهٔ آن دایره یا گنبد است که از نوع شهود و حضور است که دلالت بر روح دارد و بیانگر حرکت روحانی است که از جسم و صورت آغاز می‌شود. ترنجی‌ها، رسمی‌بندی‌ها و یزدی‌بندی‌های زیر گنبد هشتی با تابش‌های متفاوت نور و پی‌درپی کوچک‌تر شدن و رسیدن به یک نقطه یا خورشید سیر رسیدن به کمال مطلق را به تصویر می‌کشد.

## نگارخانه

پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 06.jpg|نمای دیوار
پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 24.jpg|ایوان مسجد از بیرون
پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 11.jpg|سر در مسجد
پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 12.jpg|نمای مناره
پرونده:Domenara4.jpg|نمای مسجد
پرونده:Do Menareh Mosque 2020-01-12 06.jpg|سقف مسجد
پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 01.jpg|ایوان مسجد
پرونده:Do Menareh Mosque 2019-10-06 23.jpg|نمایی از مناره
پرونده:Do Menareh Mosque 2020-01-12 05.jpg|داخل مسجد


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان سقز
رده:آثار دوره زندیان در شهرستان سقز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سقز
رده:مسجدهای سقز
رده:مسجدهای سده ۱۷ (میلادی)
رده:معماری ایرانی
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای ایران
رده:ساختمان‌های مذهبی
رده:شهرستان سقز
دانشسرای مقدماتی پسران (اهواز)

**دانشسرای مقدماتی پسران** مربوط به دوره پهلوی اول است و در اهواز، باغ معین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

دانشسرای مقدماتی اهواز در سال 1317 در کنار باغ معین تاسیس شد که اولین مدیر آن دکتر محمد معین بود؛ شخصی که لغت نامه دهخدا را تکمیل و به چاپ رساند. وی مولف فرهنگ معین است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اهواز
ساختمان اداره دارایی (یزد)

**ساختمان اداره دارایی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، محله قلعه کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر در سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ به همت مدیران امور اقتصادی و دارایی ( آقایان علی نمازی و محمد دهقان منشادی) و مدیران وقت استانداری و میراث فرهنگی مورد بازسازی اصولی قرار گرفته است

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان یزد
رده:اداره‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان یزد
آرامگاه و قدمگاه شاه قطب‌الدین

**بقعه و قدمگاه شاه قطب الدین** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان اندیکا ، بین منطقه اندیکا و شیمبار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی مسجدسلیمان
رده:قدمگاه‌های تاریخی مسجدسلیمان
مجموعه رباط زیارت

**مجموعه رباط زیارت** مربوط به دوره ساسانیان تا دوره صفوی است و در شهرستان خواف، ۳۳ کیلومتری جاده خواف به رشتخواه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان خواف
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان خواف
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان خواف
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان خواف
مسجد و آرامگاه پیر عمر

**مسجد و مقبره پیر عمر** مربوط به دوره صفوی است و در سنندج، خ، امام، کوچه لشکر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سنندج
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سنندج
رده:اماکن مذهبی سنندج
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سنندج
امامزاده ولی

**امامزاده ولی** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تاکستان بخش ضیاءآباد، خیابان امام، روبروی بانک ملی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است‌.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تاکستان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان تاکستان
آرامگاه شاه سید رضا

**بقعهٔ شاه سید رضا** مربوط به دوره صفوی است و در یزد، خیابان ایرانشهر، برزن کوچه بندانِ محلهٔ چهارمنار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این زیارتگاه بقعه‌ای است با گنبدی بلند و به اسلوب گنبدهای دیگر یزد (مانند شاه کمال، گنبد هشت و جز آنها…) که در اساس جزئی از مجموعهٔ بنای مفصلتری بوده‌است که هنوز آثار صفّه و ایوان غربی متصل به آن باقی است.
وسعت گنبد و کلفتی دیوارهای آن (بعد از بقعهٔ سید رکن الدین) از دیگر گنبدهای یزد بیشتر و هر ضلع آن ۹/۲۵ متر و ضخامت دیوارها ۲/۳۵ متر است.
بندانگشتی|راست|تصویری از گنبد بقعۀ شاه سید رضا در دهۀ ۱۳۴۰ خورشیدی که دومین گنبد بزرگ خشتی یزد است
علت انتساب این بنا به مزار شاه سید رضا علی الظاهر به مناسبت وجود سنگ قبری از آن شاه سید رضا نامی است که در ۹۵۵ فوت شده‌است. معلوم نیست که آیا سنگ از آغاز در همین موضع بوده‌است یا آن را از جای دیگری بدین مقام آورده‌اند! مسلم است که بنا از آثار قرون هشتم هجری است و طبعاً ارتباطی با شاه سید رضا ندارد. نمی‌دانیم که بنا با کدام یک از ابنیهٔ مذکور در تواریخ یزد قابل تطبیق تواند بود.

در مورد آن حدس ضعیف این است که بقایایی از مدرسهٔ غیاثیهٔ چهارمنار باشد، و آن مدرسه‌ای بوده که امیر غیاث الدّین علی حسینی وزیر شاه ابواسحاق در سال ۷۴۰ ساخت و خود زیر گنبد آن به خاک سپرده شد.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان یزد
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان یزد
برج کلاه‌فرنگی شوشتر

**برج کلاه فرنگی** شوشتر مربوط به دوره ساسانیان است و در شوشتر، میدان ۱۷ شهریور، انتهای خیابان بلوار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## ثبت در میراث جهانی یونسکو
این برج به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.پرونده نظام آبی تاریخی شوشتر در یونسکو

## معماری
کلاه فرنگی شوشتر کلاه فرنگی بقایای برج ۸ ضلعی در کنار رود شطیط است که بر فراز تپه کوتاهی مشرف به بند میزان ساخته شده‌است. مردم شوشتر این بنا را کلاه فرنگی می‌نامند که بر این باورند جای دیده‌بانی بر پهنه رودخانه و نظارت بر کار کارگران بوده‌است، بنا به نظریه دیگری از این برج بر مقدار و شدت جریان رودخانه نظارت می‌شده‌است.

## نگارخانه
بندانگشتی|راست|350px|دورنمای برج

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شوشتر
رده:برج‌های تاریخی شهرستان شوشتر
رده:میراث جهانی در ایران
رده:آب و فاضلاب در ایران
رده:تاریخ استان خوزستان
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خوزستان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان خوزستان
رده:علم و فناوری در ایران
رده:معماری ساسانی
رده:سازه‌های آبی شوشتر
حسینیه فهادان

**حسینیه فهادان** **"جنگل"** مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله فهادان "جنگل"، کوچه حسینیه بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مسجد خسروآباد گروس

**مسجد خسروآباد گروس** مربوط به دوره زندیه - دوره قاجار است و در شهرستان بیجار، روستای خسروآباد واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیجار
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بیجار
پل شیخ

**پل شیخ** یا **پل قلیچیان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سنندج، روستای باباریز، بر روی رودخانۀ قشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نامگذاری
پل شیخ با نام پل قلیچیان نیز شناخته می‌شود. از آنجا که این پل به وسیلۀ فردی به نام حاج شیخ شکرالله شهبازی مرمت شد، به نام پل شیخ شهرت یافته‌است.

## موقعیت
پل شیخ در فاصلۀ ۲ کیلومتری از شمال شهر سنندج، و در مسیر جادۀ آسفالتۀ روستاهای باباریز و روستای قلیچیان، بر روی رودخانۀ قشلاق احداث شده‌است. این پل در مسیر ارتباطی سنندج به سمت بیجار و زنجان قرار دارد.

## قدمت
تاریخ دقیق ساخت پل و نام بانی آن مشخص نیست، اما با توجه به فرم ساخت و شیوۀ اجرای معماری طاق‌ها و پایه‌ها گمان می‌رود که پل شیخ در دوران قاجار ساخته و در دوره‌های بعد مرمت شده‌باشد.

## ویژگی‌های معماری
پهنای پل شیخ ۵/۳ و ارتفاع آن از کف رودخانه ۶/۷ متر است. پل شیخ دارای ۶ دهانه است که از این میان ۴ دهانۀ میانی بزرگ‌تر از دو دهانۀ کناری است. دهانه‌های پل دارای قوس‌هایی از نوع رومی و جناغی (پنج و هفت) است.

## مرمت
در دوران پهلوی اول سه دهانه از شش دهانۀ پل بازسازی شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## کتاب‌شناسی
* زارعی، محمد ابراهیم. ۱۳۸۱. *سیمای میراث فرهنگی کُردستان*. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، معاونت معرفی و آموزش، ادارۀ کل آموزش، انتشارات و تولیدات فرهنگی، چاپ اول.

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سنندج
رده:پل‌های تاریخی شهرستان سنندج
قلعه گرد کوه

بندانگشتی|نمایی از گنبدان دژ
بندانگشتی|بقایای سازه‌ای متأخر بر فراز گردکوه
**قلعۀ گِردکوه** یا دژ گنبدان از قلعه‌های مهم اسماعیلیان الموت بوده است و در دامغان ، در۱۵کیلومتری شهر دامغان در نزدیکی روستای حاجی‌آباد رضوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

گردکوه قلعه‌ای که بر فراز یک فلات سنگی منزوی در رشته‌کوه البرز قرار دارد و در حدود ۱۸ کیلومتری غرب دامغان، در منطقهٔ قومسِ دورهٔ میانه واقع شده است. این قلعه همچنین با نام «دژ گنبدان» نیز شناخته می‌شده است. تاریخ این قلعه که در اوایل دوران اسلامی یا اندکی پیش‌تر ساخته شده، به‌طور نزدیک با تاریخ دولت اسماعیلیه نزاریه در ایران، از اواخر قرن پنجم هجری قمری/یازدهم میلادی تا میانهٔ قرن هفتم هـ/سیزدهم م گره خورده است. گردکوه یکی از مهم‌ترین قلعه‌های نزاریه در منطقهٔ قومس، یکی از مناطق اصلی دولت نزاری به‌شمار می‌رفت. با قرار گرفتن در محاصره‌ای هفده‌ساله، گردکوه آخرین قلعهٔ نزاری در ایران بود که در سال ۶۶۹ هـ/ ۱۲۷۰ م به ایلخانان مغول تسلیم شد.
## وجه تسمیه
کوهی که قلعه گردکوه بر آن بنا شده درست به شکل گنبد است و احتمالاً به همین خاطر آن را به این نام نامیده‌اند.

ارتفاع تقریبی این کوه هزار متر و طول آن در حدود نیم کیلومتر است.
از لحاظ موقعیت طبیعی یکی از قدیمی‌ترین پناهگاه‌هایی است که در دوره‌های مختلف تاریخی مورد استفاده اقوام مختلف قرار گرفته و از قدیم اهمیت به خصوصی داشته است.
قلعه گردکوه یکی از مهم‌ترین پناه گاه‌های مستحکم و غیرقابل تسخیر فرقه اسماعیلیه در ایران بوده‌است. درسمت مشرق گردکوه نشانه ساختمان مستحکمی با سه آب‌انبار به جامانده است که گودی آن به علت این که به مرور پر شده دقیقاً معلوم نیست,
سه آب‌انبار مسقف می‌باشد که در قسمت جنوبی دژ واقع شده و هر سه به هم راه دارند و آب آنها از چشمه پیخار، به وسیله جویی که قبلاً وجود داشته تأمین می‌شده است.

چند عمارت در نقاط مختلف کوه به منظور دیده بانی ساخته شده بودو حوض‌هایی در کنار آن‌ها درست کرده بودند. تمام این ساختمانها به غیر از یک ساختمان، همه از سنگ وساروج بنا شده و کوه را به صورت قلعه پابرجایی درآورده است. راه صعود به این کوه از سمت مشرق بوده و پیوسته زیرنظر دیده بانان قلعه قرار داشته است. در گردکوه کلیه وسایل زندگانی برای عده نسبتاً زیاد در مدت زیادی فراهم بوده و قطعه‌های سنگ آسیای دستی و شکسته‌های ظروف سفالی و سایر چیزها که اکنون در آن جا مشاهده می‌شود، تأکید کننده این مطلب است.

## پس از اسماعیلیان
گرد کوه آخرین قعله و پایگاه اسماعیلیان بود که بدست مغولان در سال (۶۶۹قمری - ۱۲۷۰ میلادی) سقوط کرد.
پس از سقوط اسماعیلیه گرد کوه به دست فرمانروایان مغول افتاد، در سال (۷۸۶ ه‍. ق) فردی به نام امیر ولی در یک درگیری با سپاه تیمور لنگ، گرد کوه را از تیموریان گرفت وجزو قلمرو خود قرار داد، ولی اندکی بعد در استرآباد از لشکر تیمور شکست خورد و زن و فرزندانش را به گردکوه آورده و خود فرار کرد، از سال (۸۰۰ ه‍. ق) به بعد قلعه روبه ویرانی نهاده و اهمیت خود را از دست داد.

## جستارهای وابسته
* آکروپولیس (معماری)

## منابع

رده:قلعه‌های اسماعیلیان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان سمنان
رده:قومس
رده:قلعه‌ها در ایران
قلعه منصور کوه

**قلعه منصور کوه** مربوط به اسماعیلیه‌است و در شهرستان دامغان، روستای منصور کوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دامغان
رده:اسماعیلیه
رده:قلعه‌های اسماعیلیان
رده:قلعه‌ها در ایران
قلعه سر فیروزآباد

**قلعه سر فیروزآباد** مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، روستای فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان اسلام‌آباد غرب
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان اسلام‌آباد غرب
رده:قلعه‌های ساسانیان
رده:قلعه‌ها در ایران
بنای توفیقی

**بنای توفیقی** مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در زنجان محله غریبه بالا (محله «خرابه رجی») واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عمارت توفیقی در ابتدا محل زندگی حاج علی‌اکبر توفیقی بوده است، که در سال ۱۳۰۰ رئیس بلدیه شهر یا شهردار زنجان بود. این بنای دو طبقه در بافت قدیمی شهر واقع شده و به لحاظ سبک معماری به سیاق الگوی متقارن معمول دوران قاجار ساخته شده است.

## جستارهای وابسته
* بنای رختشویخانه
* فهرست آثار ملی ایران

## منابع

* خانه توفیقی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان

رده:بناهای تاریخی زنجان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
آرامگاه شیخ شعیب

**بقعه شیخ شعیب** مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در خنج، محله شعیبی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی خنج
آرامگاه شاه فیروز

**شاه فیروز** بنایی است تاریخی مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان در استان کرمان واقع شده که در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنادرفاصله پنج کیلومتری جنوب شرقی قلعه سنگ سیرجان درنزدیکی روستای وحدت آباد برفراز صحره ای ازسنگ سبز تیره به ارتفاع ۳۰مترواقع شده ودرمحل به نام شاه فیروز معروف است. بنای این آرامگاه که امروزه به صورت نیمه ویرانه درآمده عبارت است از یک بنای هشت ضلعی که طول هریک از اضلاع داخلی آن ۲واضلاع خارچی آن ۴ متراست. درمیانه بنا ودردل صخره قبری به طول ۵–۲متروعرض ۶۳ سانتی متروعمق ۴۰ سانتی‌متر حفرشده است. متأسفانه سنگ قبرآرامگاه از بین رفته ونمی توان از هویت فرد دفن شده وتاریخ احداث بنا اطلاع دقیقی به دست آورد. مردم محلی بنای شاه فیروزراآرامگاه لوکایجاربین عضدالدوله ویافرزند اومی دانند که براثر خوردن گوشت شکاردرشکارگاه درگذشته وبرفراز این صخره دفن شده است. باتوجه به شیوه معماری به نظر می‌رسد که این بنامتعلق به دوره ایلخانی قرون هشتم ونهم هجری باشد. عملیات بازسازی ومرمت این بناطی سالهای اخیربه همت سازمان میراث فرهنگی استان کرمان آغاز شده است.

این اثر شامل یک ساختمان چهار طاقی آجری با هشت ستون، و سقفی گنبدی است که بر روی این ستونها زده شده. این بنا بر بالای تپه‌ای در دوازده کیلومتری جنوب شرقی سیرجان و در کنار جادهٔ سیرجان -بافت، در سه کیلومتری شرق امامزاده علی و قلعه سنگ قرار دارد.

آجرهای این بنا به شکل مربع می‌باشند و مردم این نواحی نقل می‌کنند که در ساختمان آن از شیر شتر استفاده شده تا بنا محکم ساخته شود و پا بر جا بماند.

در اطراف آن، و در تمام سطح تپه‌ای که بنا بر روی آن ساخته شده، قسمتهای شکسته و باقیماندهٔ ظروف سفالی به چشم می‌خورد و وجود تمدنی عظیم را در این نواحی نشان می‌دهد. چهار ستون از این ساختمان خراب شده و فرو ریخته، اما سقف آن هنوز بر روی چهار ستون مستحکم دیگر باقیمانده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان سیرجان
ارگ حکومتی صفوی

**ارگ حکومتی صفوی** مربوط به سدهٔ پنجم تا سیزدهم است و در اصفهان، غرب میدان امام، بدنه غربی میدان تا چهارباغ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:ارگ‌های تاریخی شهرستان اصفهان
آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی

**آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی** آرامگاه منسوب به **[[ابوالحسن بیهقی|ظهیرالدین ابوالحسن علی بن ابی القاسم زید بیهقی]]** مشهور به **ابن فُندَق** است. این بنا مربوط به دوره معاصر است و در ۳۵ ک جنوب شهرستان سبزوار و در شهرستان ششتمد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

نقشه و طرح بنای یادبود از حسین جودت است و انجمن آثار ملی در سال ۱۳۵۳ آن را ساخت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان ششتمد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
تپه اک ۳

**تپه اک ۳** مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱ جاده اک به خرم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان تاکستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تاکستان
عمارت کلاه‌فرنگی بی‌سیم

**عمارت کلاه فرنگی (بی‌سیم)** مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان دکترشریعتی، مقابل خیابان شهید قندی، داخل محوطه وزارت ارتباطات واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۳ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:کاخ‌های ایران
رده:معماری ایرانی
رده:عمارت‌‌های ایران
امامزاده طیب و طاهر

**امامزاده طیب و طاهر** مربوط به دوره تیموریان و در شهرستان قم، در کنار جاده قم به سراجه واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان قم
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قم
مسجد شیشه

**مسجد شیشه** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان حکیم، کوچه باغ قلندرها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مسجد ذکرالله

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
کاروانسرای صفوی سجزی

**کاروانسرای صفوی سجزی** مربوط به دوره صفوی است و در سجزی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## اطلاعات مکتوب
ماکسیم سیرو، مجموعه نفیس راه‌های باستانی ناحیه اصفهان این کاروانسرا را معرفی و بخش‌هایی از آن را توصیه کرده‌است،
برخلاف روایت‌های محلی که این بنا را به مانند بسیاری از نمونه‌های مشابه آن را به شاه عباس نسبت دادند ماکسیم سیرو معتقد است ساخت این بنا به احتمال زیاد به دوران قبل از شاه عباس و مربوط دوران شاه اسماعیل دوم است.

## جستارهای وابسته
* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
کاروانسرای برسیان

**کاروانسرای برسیان** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای برسیان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

درباره کاروانسرای برسیان:

در روستای برسیان و در سمت غرب مسجد جامع برسیان، کاروانسرای عباسی برسیان قرار دارد که با توجه به ساختار و شالوده ی آن سال ساخت این کاروانسرا به دوره ی صفویه بر می گردد، یعنی حدود سه یا چهار قرن بعد از ساخته شدن مسجد جامع که در سال 491 هجری قمری می باشد. در چهار طرف حیاط این کاروانسرا که تا 30 سال پیش هم مورد استفاده قرار می گرفت 22 اتاق ساخته شده و در چهار گوشه ی آن شترخانه و بارانداز وجود دارد. این کاروانسرا برای اقامت کسانی که برای عبادت به مسجد می آمدند یا برای کسانی که از شاهراهی که از کنار روستا می گذشت عبور می کردند ساخته شد. روستای تاریخی برسیان در شرق اصفهان در جلگه ی رودخانه ی همیشه زنده ی زاینده رود، در فاصله ی 35 کیلومتری شهر اصفهان و در پایان منطقه سر سبز برآن شمالی در ناحیه ی شرق اصفهان قرار گرفته است. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
کاروانسرای کوهپایه

**کاروانسرای کوهپایه** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کوهپایه، کیلومتر ۷۴ جاده اصفهان کوهپایه نایین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای کوهپایه به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
اشتبین

**روستای اشتبین** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، کناررود خانه ارس، روستای اشبتین واقع شده‌است.

## موقعیت جغرافیایی
روستای پلکانی اشتبین، از توابع بخش سیه‌رود و دهستان نوجه‌مهر شهرستان جلفا است و از مجموعه سه آبادی به نام‌های هراس، سیاوشان و جعفرآباد تشکیل شده‌است که پس از گذر از جلفا، روستای سیه رود، نوردوز، کردشت از سه راهی هراس به روستای اشتبین وارد می‌شوند و فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود-خداآفرین حدود ۷ کیلومتر می‌باشد و راه ارتباطی روستای اشتبین با اطراف، از طریق جاده ایست که از سمت مرز نوردوز و کردشت به طرف روستا می‌آید.

## وجه تسمیه
برخی از کارشناسان دربارهٔ علت نام‌گذاری این روستا به اشتبین می‌گویند، این روستا از ترکیب سه روستای همجوار به نام‌های «هراس»، «جعفرآباد» و «سیاوشان» تشکیل شده و از این رو «اوشتبین» مرکب از دو کلمه «اوش» به معنی عدد سه و «دی بیر» به معنی «یک است» می باشد که به مرور زمان به «تیبین» تبدیل شده است، دلالت بر تشکیل یک روستا از سه روستا می باشد.

## معماری روستا
روستای اشتبین که همچون نگینی سرسبز و زیبا می‌باشد، به دلیل شیب تند کوه، دارای خانه‌هایی با معماری پلکانی است به طوری که حیاط یک خانه سقف خانه‌ای دیگر می‌باشد و خانه‌های قدیمی این روستا به شیوه معماری دوره صفویه و قاجاریه ایجاد گشته‌است.
نرده‌ها، سرستونهای منقش، ارسی‌ها و پنجره‌ها همه آثاری هنری هستند و تزئینات در شکل‌گیری معماری زیبای این روستا نقش بسیار مهمی دارد.

## خانه سلمانزاده
خانه سلمانزاده از خانه‌های قدیمی داخل روستا می‌باشد که با توجه به کتیبه موجود در سردر بنا، قدمت این خانه به دوره صفوی و سال ۹۷۷ هجری قمری می‌رسد که به نام آخرین مالک آن سلمانزاده نامیده می‌شود و دارای ۳۰۵ مترمربع مساحت می‌باشد که چندین کتیبه به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب صفوی، گورستان قدیمی، کتیبه‌های مرمرین مربوط به قرن‌های نهم و دهم هجری و مقبره حکیم ابولقاسم نباتی حکایت از پیشینه تاریخی و فرهنگی این روستای تاریخی دارد.

## ثبت ملی
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:روستاهای شهرستان جلفا
رده:بناهای تاریخی شهرستان جلفا
رده:مناطق مسکونی در شهرستان جلفا
امامزاده سید نصرالدین

**امامزاده سید نصرالدین** از نوادگان محمد بن علی پیشوای پنجم شیعیان است.
معماری این بنا مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در تهران، ضلع غربی خیابان خیام، بین ۱۵ خرداد و میدان محمدیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تهران
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان تهران
کلیسای انجیلی حضرت پطرس

**کلیسای انجیلی حضرت پطرس** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی (سپه)، خیابان سی تیر (قوام السلطنه) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:پروتستانیسم در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری تهران
رده:روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
رده:کلیساها در تهران
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان تهران
رده:معماری ایرانی
تاریکه بازار

**تاریکه بازار** یک راستۀ تجاری و بخشی از بازار کرمانشاه است که در شهر کرمانشاه، محلۀ فیض‌آباد، حدفاصل خیابان مدرس و جلیلی، کوی نیرومند واقع شده است. تاریکه بازار مربوط به دوره قاجار است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخچه
دستور ساخت این بنا را امام‌قلی عمادالدوله حاکم وقت کرمانشاه در سال ۱۸۵۱ میلادی (۱۲۶۸ ه‍.ق) صادر کرد. این بنا چهارسوق و ورودی و سقفی بلند و گنبدی دارد که با دریچه‌هایی که نور خورشید را به صورت مؤرب به داخل بازار می‌تابانند. این بازار در دورۀ قاجار نقش مهمی در رونق اقتصادی کرمانشاه ایفا کرده و محل داد و ستد آسیائیان و اروپائیان بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* بازار کرمانشاه
* فیض‌آباد (کرمانشاه)
* خیابان مدرس

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمانشاه