استان بولی

**استان بولو** (به ترکی: ) یکی از استان‌های شمال غربی ترکیه است که بین پایتخت، آنکارا، و بزرگ‌ترین شهر کشور، استانبول، قرار دارد. مساحت آن ۸٬۳۱۳ کیلومتر مربع است و جمعیت آن در سال ۲۰۲۲ بالغ بر ۳۲۰٬۸۲۴ نفر بوده‌است. مرکز این استان شهر بولو است.

این استان در میان استانبول و آنکارا قرار گرفته و زمین‌های آن بیشتر کوهستانی و جنگلی است و کشاورزی کمی دارد.
تا پیش از بازشدن تونل بولو، کوهستان بولو به عنوان بزرگ‌ترین پدیدهٔ جغرافیایی در جاده استانبول به آنکارا به‌شمار می‌آمد.

آشپزی محلی بولی معروفیت دارد و هرساله مسابقهٔ آشپزی در ناحیهٔ مِنگِن این استان برگزار می‌شود. همچنین دریاچهٔ آبانت از نقاط دیدنی این استان است.

## جغرافیا
آب‌های این استان توسط رود بولو (Boli Su) و رود کوجا (Koca River) زهکشی می‌شود.

جنگل‌ها، دریاچه‌ها و کوه‌های این منطقه زیستگاه حیات‌وحش از جمله سه گونه گوزن است. بخش‌هایی از این استان در برابر زمین‌لرزه آسیب‌پذیر هستند.

## مناطق حفاظت‌شده

پرونده:Bolu Gölcük Tabiat Parkı Havadan Görünüm.jpg|نمای هوایی پارک طبیعت گلجوک بولو
پرونده:Bolu Gölcük Tabiat Parkı.jpg|نمای جانبی مهمان‌سرای دولتی در پارک طبیعت گلجوک بولو

این استان دارای پارک ملی یدی‌گلر (هفت دریاچه) است.

همچنین منطقه دیگری شامل یک دریاچه و محیط اطراف آن وجود دارد که توسط وزارت کشاورزی و جنگلداری به عنوان یک «پارک طبیعت» تحت حفاظت است و گلجوک (Gölcük) نامیده می‌شود. در ساحل این دریاچه سازه‌ای به نام مهمان‌سرای دولتی وزارت جنگلداری قرار دارد. در نزدیکی این پارک طبیعت، یک دریاچه مصنوعی وجود دارد؛ این دریاچه در ۱۳ کیلومتری جنوب شهر بولو واقع شده‌است.

## تاریخچه
زمان دقیق تأسیس بولو مشخص نیست. برخی یافته‌های باستان‌شناسی که قدمت آن‌ها به حدود ۱۰۰٬۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد نشان می‌دهد که این منطقه در آن زمان مسکونی بوده‌است.

منطقه‌ای که اکنون در استان بولو قرار دارد، در شرق بیتینی و جنوب غربی پافلاگونیا واقع شده بود. شهر بیتینیوم که نام منطقه از آن گرفته شده، همان بولو امروزی است. این منطقه در دوره هلنیسم بیتینی نامیده می‌شد. رومی‌ها آن را کلادیوپولیس نامیدند و توسط ترک‌ها بولو خوانده شد. در حدود سال ۳۷۵ پیش از میلاد، بیتینی تحت حکومت اردشیر دوم استقلال خود را از ایران هخامنشی به دست آورد و پادشاه باس متعاقباً تلاش اسکندر برای تصرف آن را شکست داد. منطقه بیتینی به همراه بخش‌هایی از پافلاگونیا تا سال ۸۸ پیش از میلاد به عنوان یک پادشاهی مستقل باقی ماند، تا اینکه برای مدت کوتاهی تحت سلطه میتردات ششم و پادشاهی پونتوس درآمد. با کمک رومی‌ها، آخرین پادشاه بیتینی، نیکومدس چهارم، تاج و تخت خود را بازپس گرفت، اما در هنگام مرگ، پادشاهی را برای روم به ارث گذاشت. این امر منجر به جنگ سوم میتردات و سقوط پونتوس شد که پس از آن، این منطقه به عنوان یک استان واحد در امپراتوری روم ادغام شد و پافلاگونیا با بیتینی ادغام گردید. در دوران زوال امپراتوری بیزانس، منطقه بولو در محل رودخانه ساکاریا از بیتینی غربی جدا شد و بیتینی غربی نام خود را حفظ کرد. رودخانه ساکاریا همچنان مرز جنوبی و غربی این استان است.

پس از پیروزی در نبرد ملازگرد در سال ۱۰۷۱، ترکمن‌ها به سمت غرب گسترش یافتند و ۳ سال بعد در بولو ساکن شدند. ترکمن‌هایی که در سال ۱۰۷۴ در بولو ساکن شدند، به راحتی با بلغارها، پچنک‌ها، اغوزها و ترک‌های کومان که امپراتوری بیزانس مدت‌ها قبل از بالکان آورده بود، ادغام شدند. بولو و روستاهای آن کاملاً ترک‌نشین شدند و نام قبایل ترک را به خود گرفتند. ترک‌هایی که از بالکان آمده بودند مسیحی شده بودند، اما زبان ترکی، آداب و رسوم و سنت‌های خود را فراموش نکردند. آن‌ها در مدت کوتاهی مسلمان شدند.

امپراتوری بیزانس پس از نبرد ملازگرد در سال ۱۰۷۱، برای مدت کوتاهی منطقه بولو را به سلجوقیان واگذار کرد اما در دوره الکسیوس یکم آن را بازپس گرفت. پس از پایان دودمان کومننوس، ترک‌ها به تدریج منطقه بولو را بازپس گرفتند. در حدود سال ۱۲۴۰، ترکان سلجوقی بخش شرقی منطقه بولو (یعنی بخش پافلاگونیا) را از امپراتوری بیزانس گرفتند و آن را به سلطنت سلجوقیان روم ضمیمه کردند. به دلیل کمک در تصرف این منطقه و سینوپ، حکومت این قلمرو و مناطق مجاور در شمال و شرق به چوپانیان واگذار شد. آن منطقه شرقی در سال ۱۲۹۲ به دست اسفندیاریان افتاد و تا سال ۱۴۶۱ تحت کنترل آن‌ها بود تا اینکه توسط محمد دوم به امپراتوری عثمانی ملحق شد.

تا سال ۱۲۶۵، بخش غربی منطقه بولو دوباره توسط ترکان سلجوقی به دست آمد، اما در اوایل تا اواسط دهه ۱۳۰۰ به دست اورخان یکم و امپراتوری عثمانی افتاد. این دو منطقه در سال ۱۴۶۱ در دوره سلطان محمد فاتح دوباره متحد شدند. در سازماندهی اداری امپراتوری عثمانی در سال ۱۸۶۴، بولو به یک سنجاق مستقل تبدیل شد، اگرچه از نظر جغرافیایی بخشی از ولایت کاستامونو بود.

## تقسیمات اداری
استان بولو به ۹ شهرستان، ۴ بخش، ۱۳ شهرداری و ۴۹۱ روستا تقسیم شده است.

### شهرستان‌ها
بندانگشتی|۳۲۰پیکسل|شهرستان‌های استان بولو
* بولو، شهرستان مرکز
* دورت‌دیوان
* گرده
* گوینوک
* قبرس‌جک
* منگن
* مودورنو
* سبن
* ینی‌چاقا

## مکان‌های اصلی
* دریاچه آبانت، یک تفرجگاه کوهستانی در کنار دریاچه و چشمه‌های آب گرم
* پارک ملی یدی‌گلر؛ نام آن در ترکی به معنای «هفت دریاچه» است که به تعداد دریاچه‌های این پارک جنگلی اشاره دارد.
* کوه‌های کوراوغلو، که گفته می‌شود صحنه حماسه مردمی کوراوغلو است.
* کارتال‌کایا، پیست اسکی
* آرامگاه آق‌شمس‌الدین در گوینوک
* ساری‌الان، دریاچه‌ای در ارتفاعات کوه‌های بالای کارتال‌کایا
* کوه‌های آلا‌داغ، شامل مسیر پیاده‌روی و منطقه پیک‌نیک گلجوک

شهرها عبارتند از:
* منگن
* مودورنو (شهر باستانی مودرنه)
* گرده

## شهرستان‌ها
* **[[بولو]]**
* دورت‌دیوان
* گَرَدَه
* گوینوک
* قبرسجیک
* منگن
* مودورنو
* سبن
* ینی‌چاغا

بندانگشتی|راست|230px|استان بولی.

## نگارخانه

Image:Bolu-08523 nevit.jpg|
Image:Infrared 08705 yedigoller-exposure.JPG|
Image:Bolu-Yedigoller-08657 nevit.jpg|


## منابع

* 

رده:استان بولی
بلو