open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نیکولای نیکولائوچ پولیکارپف

**نیکولای نیکولائوچ پولیکارپف**  طراح هواپیماهای روسی و معروف به «پادشاه جنگنده‌ها» بود.

## زندگی‌نامه
وی دو ۸ ژوئیه ۱۸۹۲ متولد شد و در ۳۰ ژوئیه ۱۹۴۴ درگذشت.

در اکتبر ۱۹۲۹ پولیکارپف دستگیر و به مرگ محکوم شد. بعد از دو سال انتظار مرگ به تیم طراحی ویژه یا OGPU (CKB-۳۹ OGPU) که در زندان بوتیرکا واقع بود منتقل شد و محکومیتش به ده سال کار اجباری تقلیل یافت. خوشبختانه، بعد از یک نمایش موفقیت‌آمیز محکومیت وی به آزادی مشروط بدل گردید و در ژوئیه ۱۹۳۱ بهمراه گروهی از محکومین مشمول فرمان بخشش عمومی گردید.

پولیکارپف طراح مجموعه جنگنده‌های I-۱۵ و جنگنده I-۱۶ Ishak معروف به «Little Donkey» است.

پولیکارپف شایسته دریافت جوایز بیشماری، از جمله جایزه دولتی استالین به سال‌های ۱۹۴۱ و ۱۹۴۳ گردید.

قله پولیکارپف در پامیر به افتخار وی نامگذاری شده‌است.

## منابع

* 

رده:برندگان جایزه استالین
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پلی‌تکنیک دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان معده
رده:زادگان ۱۸۹۲ (میلادی)
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:مخترعان اهل روسیه
رده:درگذشتگان به علت سرطان در اتحاد شوروی
رده:مهندسان هوافضا اهل روسیه
رده:مهندسان هوافضا اهل اتحاد شوروی
رده:مهندسی هوافضا
رده:مهندسان سده ۲۰ (میلادی) اهل روسیه
رده:مخترعان اهل اتحاد شوروی
تولید نور

چندین فرایند تعیین‌کننده طیف نور باعث ایجاد تشعشع الکترومغناطیس می‌شوند.

## طیف تشعشع
طیف نوری که از یک جسم ساطع می‌شود شامل رنگ‌ها یا نوارهای رنگی جدا از هم می‌باشد. این از طبیعت تولید نور برمی‌خیزد و نشانه آن است که انرژی نورانی ساطع شده از آن جسم دارای مقداری مشخص می‌باشد.
انرژی تمام سیستم‌ها کوانتایی می‌باشد که این انرژی می‌تواند در بسته‌های جدا از هم جذب یا آزاد شود. انرژی سیستم پس از آنکه انرژی جذب آن سیستم شود افزایش می‌یابد و در مرحله بعدی آن انرژی آزاد می‌شود. مدتی که این انرژی آزاد می‌شود راندوم یا اتفاقی بوده که نشر خودبخودی نامیده می‌شود.
انرژی را می‌توان توسط جریان الکتریکی، نور از منبع خارجی، واکنش شیمیایی یا گونه‌های دیگر به سیستم وارد نمود. بهر حال مشخص شده‌است که یک موج وارده که دارای انرژی معینی است می‌تواند آزاد شدن موجها را از سیستم برانگیخته تحریک کند و باعث آزاد نمودن دو موج شود. به این حالت نشر برانگیخته می‌گویند. این موجها خواص مهمی دارند.
# همدوس : موجها به صورت هماهنگ هستند.
# تک رنگ : موجها دارای رنگ یکسانی هستند.
# شدت بالا : اگر ما به مقدار کافی از این نورهای همدوس تولید کنیم شدت آن بسیار بالاتر از منابع نور غیر همدوس است.
# واگرایی کم: لیزر را در مقایسه با نور غیر همدوس به‌وسیله لنز تا قطرهای خیلی کمتری می‌توان باریک نمود.
# طبیعت ضربانی: چون انرژی ورودی را در لیزر می‌توان کنترل نمود انرژی خروجی نیز به دنبال آن تغییر می‌یابد؛ اگر برانگیختگی لیزر با پالس‌های کوچک انجام شود لیزر با پالسهای کوچک تولید خواهد شد. این خاصیت خیلی مهم است.

## یادداشت
# Coherent
# Monochromatic
# High Intensity
# Low divergence
# Plused nature

## پانویس
کلوتار یکم

بندانگشتی|چپ|چهره کلوتار یکم بر روی یک نشان برنزی
**کلوتار یکم**، **خلوتار**، **کلودریک** یا **کلوتِر** (۴۹۷-۵۶۱ (میلادی)) شاه فرانک‌ها و یکی از چهار پسر کلوویس یکم بود. گاهی در تاریخ به او لقب **پیر** هم داده‌اند.

او در شهر سوآسون (استان ان کنونی) در فرانسه کنونی زاده شد و پس از مرگ پدرش در سال ۵۱۱ وی پادشاه بخشی از سرزمین پدر گشت و زادگاهش را پایتخت خویش نمود. وی مرد جاه طلبی بود و می‌خواست مرزهایش را گسترش دهد. وی در ۵۲۴ توطئه‌ای ریخت و فرزندان برادرش کلودومر را کشتار کرد و شهرهای پواتیه و تور را تاراج کرد. او به بورگوندی لشکر کشید و پس از ویران نمودن آن پادشاهی به شهرهایی دست یافت.

هنگامی که گت‌های خاوری پرووانس را به فرانکها واسپردند، او بر شهرهای اورانژ، کارپنترا و گپ دست یافت. در ۵۳۱ وی همراه برادرش تویدریک یکم به جنگ با تورنژی‌ها پرداخت و در ۵۴۲ به همراه برادر دیگرش شیلدبرت یکم با ویزیگوت‌ها در اسپانیا به جنگ پرداخت. در ۵۵۵ که برادرزاده‌اش تئودبالد مرد وی سرزمینهای او را به کشورش افزود و پس از مرگ شیلدبرت در سال ۵۵۸ وی یگانه پادشاه فرانکها گردید.

او همچنین بر بخش بزرگی از آلمان فرمان می‌راند. وی با ساکسون‌ها به جنگ پرداخت و توانست از آنها سالانه پانصد گاو باج بگیرد.

وی در سالهای پایانی پادشاهیش از چنددستگی پیروانش رنج می‌برد. پسرش کرام بر او شورید و به بریتانی پناه برد. کلوتار بر او دست یافت و او و همسر و فرزندانش را در کلبه‌ای روستایی خفه نمود و کلبه را به آتش کشید ولی چندی پس از این از کار خود پشیمان شد و به افسردگی دچار گشت. او به دیر سنت مارتن رفت و برای آمرزش خویش به نیایش پرداخت و اندکی پس از آن درگذشت.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ فرانسه
رده:حکم‌رانان اروپا در سده ۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۵۶۱ (میلادی)
رده:زادگان ۴۹۷ (میلادی)
رده:سلحشورهای فرانک
رده:سلسله مروونژی‌ها
رده:شاهان بورگوین
رده:فرانک‌ها
رده:فرانک‌ها در سده ۶ (میلادی)
رده:فرمانروایان کودک در دوران باستان
گردنه سیمپلون

بندانگشتی|چپ|230px|گردنه سیمپلون
بندانگشتی|چپ|190px|عقاب سنگی سیمپلون، این تندیس در جنگ جهانی دوم توسط سربازان سوئیسی ساخته شد.
**گردنه سیمپلون** (به ایتالیایی: Sempione، به انگلیسی: Simplon) یک گذرگاه کوهستانی در ارتفاع ۲٬۰۰۸ متری در منطقه آلپ لپونتین است که سوئیس و ایتالیا را به هم می‌پیوندد.
این گردنه، بریگ در واله را به دومودوسولا در پیه‌مونته پیوند می‌دهد.

در سال ۱۹۰ میلادی یکی از راه‌های در دست ساخت رومیان از این گردنه گذشت.

## منابع

*
Wikipedia contributors, «Simplon Pass,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Simplon_Pass&oldid=198486277
* Müller, H.-N.(2005): Landschaftsgeschichte Simplon (Walliser Alpen, Schweiz) Gletscher-, Vegetations und Klimaentwicklung seit der Eiszeit 435 S., 109 SW-Abb., 15 Farb-Abb., 53 Tab., 2 Farb-Karten im Schuber, Karlsruhe 2005

رده:چیما کوپی
رده:کوه‌های اروپا
رده:گردنه‌های آلپ
رده:گردنه‌های کانتون وله
هفت دبیره ساسانی

**هفت دبیرهٔ ساسانی** به هفت نوع دبیره‌ای گفته می‌شود که در زمان ساسانیان در ایران برای نوشتن روایی داشته‌اند.
این دبیره‌ها شامل:
۱- اَم دبیره یا هام دبیره: دبیره‌ای همگانی بوده‌است و به ۲۸ شیوه نوشته می‌شد که از این دست بودند:
::*داد دبیره؛ برای حکمهای دادگستری
::*شهرآمار دبیره؛ برای حساب‌های شهر
::*گنج‌آمار دبیره؛ برای حساب‌های خزانه
::*کده‌آمار دبیره؛ برای حساب‌های کشور
::*آخورآمار دبیره؛ برای حساب‌های استرلاب
::*آتشان‌آمار دبیره؛ برای حساب‌های آتش
::*رُوانگان‌آمار دبیره؛ برای حساب‌های اوقاف

۲- گشته دبیره؛ این دبیره ۲۸ وات داشته که برای پیمان‌ها و بر روی دینار و درهم نوشته می‌شد.
۳- نیم‌گشته دبیره؛ این دبیره دارای ۲۸ وات بوده و باآن پزشکی و فرزان (فلسفه) را می‌نوشتند.
۴- فرورده دبیره؛ این دبیره دارای ۳۳ وات بوده و منشورهای پادشاهان را می‌نوشتند، نام دیگر این دبیره «نامه دبیره» است.
۵- راز دبیره؛ این دبیره دارای ۴۰ وات بوده و رازهای شاهان را با آن می‌نوشتند، نام دیگر این دبیره «شاه دبیره» یا «راز سهریه» است.
۶- دین دبیره؛ دارای ۶۰ وات بوده و سرودهای دینی را می‌نوشتند و از رساترین دبیره‌های جهان است.
۷- ویسپ دبیره؛ این دبیره در بردارندهٔ همهٔ دبیره‌های بوده و با این دبیره زبان‌های رومی، کپتی (قبطی)، بربری، هندی، چینی، ترکی، نبطی، تازی، حتی نمایگان و هر صدایی و صدای شرشر آب را نیز می‌نوشتند. دبیرهٔ نامبرده ۳۶۵ وات داشته‌است که ۱۶۰ وات آن برای زبان‌های ملت‌ها، ۲۰۵ وات آن برای آواهای نامردمی (ون‌مایه‌ها) بود.

## جستارهای وابسته
* خط پهلوی

## بن مایه
* بهروز، ذبیح/خط وفرهنگ/دیمه (ص) ۷–۱۳۸ /(ایران کوده شماره ۸، ج دوم فروهر ۱۳۶۳)
* التنبیه و الاشراف؛ علی بن حسین مسعودی
* مروج الذهب؛ علی بن حسین مسعودی
* التنبیه علی حدوث التصحیف؛ حمزه اصفهانی
* الفهرست؛ ابن ندیم

رده:دبیره‌ها
رده:زبان فارسی میانه
بقاره

چپ|240px|thumb
**بَقّاره** نام گروهی از مردم بیابانگرد عرب‌تبار ساکن ناحیه میان دریاچه چاد و رودخانه نیل در آفریقا است.

زیستگاه آنها بخش‌هایی از کشورهای سودان، (بویژه منطقه دارفور)، نیجر، چاد، کامرون، نیجریه و جمهوری آفریقای مرکزی را در بر می‌گیرد. بقاره‌ها با نام عرب شوا نیز مشهورند زیرا گویش عربی ایشان گویش شُوا نام دارد. مهم‌ترین تیره‌های بقاره در دارفور عبارت‌اند از رزیقات، هبانیه، تعایشه و بنی‌هلبه.

پیشه بیشتر بقاره‌ها گاوچرانی است و نام ایشان نیز در عربی به معنی گاوچران است (*بَقَره* به زبان عربی یعنی گاو). مردم بقاره به‌طور فصلی کوچ می‌کنند و فصل‌های بارانی را در چراگاه‌ها و فصل‌های خشک را در کنار رودخانه‌ها به‌سر می‌برند.

بقاره‌ها مسلمانند و تبار ایشان به عرب‌هایی از شاخه جُهَینه می‌رسد که در خلال سده‌های میانه از لیبی به دیگر مناطق پخش شدند. در سودان باختری در کل برای عرب‌های کوچ‌نشین بیشتر همین نام بقاره استفاده دارد.

بقاره‌های دارفور و کُردُفان نیروی اصلی خیزش مهدی‌گرایان در دهه ۱۸۸۰ م. علیه فرمانروایی ترک‌ها و مصری‌ها در سودان را تشکیل می‌دادند.

## پیوند به بیرون
دارفور سرزمین قبیله‌ها (روزنامه همشهری دیپلماتیک)

## جستارهای وابسته
* قوم فنج
* جهینه

## منابع

Wikipedia contributors، "Baggara Arabs،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Baggara_Arabs&oldid=210857181

رده:اقوام در جمهوری آفریقای مرکزی
رده:اقوام در چاد
رده:اقوام در سودان
رده:اقوام در سودان جنوبی
رده:اقوام در نیجر
رده:جوامع مسلمان
رده:جوامع مسلمان در آفریقا
رده:دارفور
رده:عرب‌ها
رده:عرب‌های بدوی
رده:عشایر آفریقایی
رده:مردم‌های عرب چاد
رده:مردم‌های عرب سودان
رده:مردم‌های عرب نیجر
رده:مسلمانان
رده:اقوام در کامرون
جهینه

بندانگشتی|جهینه
**جُهَینه** نام گروه بزرگی از عربهای بیابانگرد بود که در سده چهاردهم میلادی به شمال خاوری آفریقا کوچید و در راستای بخش نوبیه‌ای رود نیل (منطقه میان آبشارهای دوم و ششم) نشیمن گزید. برخی از جهینه‌ای‌ها دورتر رفته و در گله‌های خود را از بیابان باختری به چراگاه‌های پراکنده دارفور و کُردُفان در سودان امروزی بردند.

بعدها یکی از طایفه‌های جهینه به نام عبدالعبید به پادشاهی مسیحی سوبا در آفریقا حمله کرده آن پادشاهی را سرنگون کرد. مردم جهینه امروزه مسلمان و سنی هستند.

قبیله جهینه را **جهینه ابن‌صحار** یا **ابناء صحار** نیز نامیده‌اند، چون اولین افرادی بودند که از صحرا گذشتند و به حجاز مهاجرت کردند.
پیش از اسلام، قبیله جهینه با قبایل قحطانی‌تبار اوس و خزرج هم‌جوار بودند. این دو قبیله پس از مدتی شهرنشین شدند ولی جهینه صحرانشینی خود را حفظ کرد و زودتر از قبایل دیگر، بدون مقاومت به اسلام گروید و به مدینه مهاجرت کرد. آنها در مدینه مسجد و محله خاصی داشتند.

از تیره‌های معروف امروزی که تبارشان به جهینه می‌رسد عشیره‌های بقاره سودان هستند. بسیاری از مردم بقاره در قالب گروه جنجوید در آغاز سدهٔ ۲۱م به نسل‌کشی مردم مسیحی منطقه دارفور دست زده‌اند.

## جستارهای وابسته
قوم فونج

## منابع
* مک‌ایودی، کالین: اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، نشر مرکز، تهران ۱۳۶۵خ. ص. ۸۵ و ص ۱۰۶.

رده:قبیله‌های عرب
رده:قضاعه (قبیله)
قوم فنج

بندانگشتی|پرتره یک اشراف‌زاده از قبیله فونج
**فونج‌ها** یکی از اقوام کشور سودان هستند.

اصل و تبار ایشان چندان روشن نیست ولی منابع تاریخی گزارش داده‌اند که قوم چادرنشین و رمه‌دار فونج در آغاز سده شانزدهم میلادی از منطقه باتلاقی سُد در مرزهای حبشه در راستای نیل به سوی جنوب رفته و وارد نوبیه شدند. علت این کوچ جمعی گریختن از فشار قوم شیلوک بود. فونج‌ها در این زمان از نظر مذهبی جان‌گرا بودند. در جریان کوچ فونج‌ها، میان ایشان و عرب‌های عبدالعبید (یکی از قبایل جهینه) ستیز و درگیری پیش آمد.

پس از رسیدن به نوبیه، فونج‌ها پادشاهی عبدالله جما را جذب کرده و خود یک قلمرو به نام پادشاهی فونجی سنار برپا کردند. ایشان چندین سده بر منطقه فرمانروایی کردند.

اعراب عبدالعبید که در پایان سده پانزدهم سوبا را فتح کرده بودند در سال‌های آغازین سده شانزدهم میلادی از فونج‌ها شکست خوردند. میان نایب‌السلطنه عبدالعبید که بر نیمه شمالی پادشاهی فونج حکومت می‌کرد و سلطان فونج در جنوب موازنه برقرار شد. در پی آن گرویدن فونج‌ها به اسلام به منسجم کردن این حکومت دوگانه کمک کرد.

در حدود ۱۷۵۰م یکی از سلطان‌های فونج به کُردُفان تاخت و آن را در پادشاهی خود جای داد. این کار به اسلامی‌تر شدن کردفان انجامید.

به هنگام فروپاشی این پادشاهی فونج یعنی در ۱۸۲۱ میلادی، قوم فونج عرب‌زبان شده بوده و به عنوان عرب بشمار آمدند.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Funj people," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Funj_people&oldid=92565957 (accessed February 5, 2008).
* مک‌ایودی، کالین: اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، نشر مرکز، تهران ۱۳۶۵خ. ص. ۸۵ و ص ۱۰۶.

رده:اقوام در سودان
رده:جوامع مسلمان در آفریقا
رده:نوبه
شیلوک

بندانگشتی|نیمرخ یک شیلوک، 1914
**شیلوک‌ها** یکی از اقوام مهم نیلوتی در جنوب سودان هستند که در کرانه باختری رود نیل در پیرامون شهر مالاکال زندگی می‌کنند.

شیلوک‌ها پس از دینکا و نوئر سومین اقلیت بزرگ در جنوب سودان هستند.
رهبر قوم شیلوک یک شاه (*reth*) است که تبار خود را به قهرمان فرهنگی این قوم یعنی نییکانگ می‌رساند. شیلوک‌ها بر این باورند که وضعیت تندرستی این شاه بر سلامت و تندرستی قوم تأثیر مستقیم دارد.

بیشتر شیلوک‌ها به مسیحیت گرویده‌اند ولی برخی هنوز به دین و باور کهن پایدارند.

زبان شیلوک متعلق به شاخه لو از زبان‌های نیلوتی باختری است که خود از خانواده زبان‌های نیلوصحرایی می‌باشد.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shilluk&oldid=180010045 Shilluk]»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲۱ ژانویه ۲۰۰۸).

## پیوند به بیرون
* شیلوک‌ها و چالش‌های پس از جنگ (به انگلیسی)

رده:اقوام در سودان
رده:اقوام در سودان جنوبی
رده:مردمان نیلی‌تبار
رده:نیل بالا
گویش‌های عربی

گویش‌های زبان عربی در بیشتر موارد چنان از هم دورند که بر پایهٔ تعریفات زبان‌شناختی در اصل بایستی آن‌ها را به عنوان زبان‌های جداگانه بشمار آورد.

مقوله زبان عربی بر مجموعه زیادی از گویش‌ها و لهجه‌های گوناگون دلالت می‌کند که به‌طور کلی به سه بخش تقسیم می‌شود:
* عربی کلاسیک یا قرآنی
* عربی استاندارد یا فصیح یا کتابی
* عربی گفتاری یا جلفی یا دارجة
در تمام کشورهای عربی گویش استاندارد جهت تدریس در مدارس و تألیف کتاب‌ها و جراید به کار برده می‌شود.

اما هر منطقه از جهان عرب، گویش محلی ویژه خود را دارد که گاه تفاوت‌های میان آن‌ها به اندازه‌ای است که عرب‌ها مجبور به تکلم به عربی کتابی با هم می‌شوند. یکی از دلایل وجود تعدد گویش‌ها و لهجات در زبان عربی را تأثیر زبان‌های پیشین موجود در آن مناطق پیش از چیرگی زبان عربی بر آن منطقه‌ها دانسته‌اند. در حالت کلی عربی محاوره‌ای را به دو بخش خاورمیانه‌ای و مغربی تقسیم می‌کنند.

## رده‌بندی گویش‌ها
[بندانگشتی|650px|lang=fa|گویش‌های عربی در [جهان عرب]]
* گروه مغربی
**عربی مراکشی
**عربی تونسی
**عربی الجزایری
**عربی اندلسی
**عربی لیبیایی
**عربی حسانی
**عربی صحرایی
**عربی سیسیلی
* گروه سودانی
**عربی سودانی
**عربی چادی
**عربی جوبا
* گروه مصری
**عربی مصری
**عربی صعیدی
* گروه عراقی
**عربی عراقی
**عربی موصلی
**عربی بغدادی
**عربی بصراوی
**عربی یهودی بغداد
**عربی یهودی-عراقی
**عربی خوزستانی
**عربی مارونی قبرسی
* گروه شامی
**عربی سوری
**عربی لبنانی
**عربی اردنی
**عربی فلسطینی
**عربی بدوی
* گروه شبه‌جزیره‌ای
**عربی بحرانی
**عربی بارقی 
**عربی خلیجی
**عربی نجدی
**عربی عمانی
**عربی حجازی
**عربی حضرموتی
**عربی شحی
**عربی ظفاری 
**عربی یمنی
**عربی تهامه‌ای

## سنجش میان گویش‌ها

## جستارهای وابسته
زبان‌های عربی

## منابع

ویکی‌پدیای عربی.

رده:زبان عربی
رده:گویش‌ها بر پایه زبان
اصناف و قیام تنباکو

قیام تنباکو نام جنبشی اجتماعی در ایران دوره قاجار بود.

قیام اصناف و بازاریان ضد امتیاز تنباکو در حقیقت مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی بود و موفقیت آن‌ها در این راه زمینه همکاری و همگامی دو نیروی بزرگ ضد استبدادی و بازاریان و علمای دینی دارای یک سابقه دیرینه و از مشخصات این همبستگی وجود مسئولیت‌های شرعی مشترک و متقابل میان آنان بود. مطابق دستورهای اسلامی همه مسلمانان در حفظ و رعایت موازین و نیز راهنمائی و هدایت یکدیگر مسئول هستند از این رو علما و مجتهدان به حکم وظیفه دینی خود سعی دارند با افتا و ارشاد و تبلیغ از جان و مال مردم در برابر تعدی‌های حکومت و عمال دیوانی دفاع کنند در مقابل مردم که مطیع اسلام هستند و خود را در برابر اجرای دستورهای اسلامی مسئول می‌دانند، نمی‌توانند نسبت به سازمان رهبری آن، یعنی حوزه‌های علمیه، احساس مسئولیت نکنند یا در رفع مشکلات و نابسامانی‌های آن نکوشند. علاوه بر این سپردن وجوه به مرجع تقلید دینی، سبب تجمیع و تمرکز سهم امام و در نتیجه تحکیم و تقویت زعامتها و قدرت‌های بزرگ دینی شد. نخستین شخصیت که در قرن اخیر، ریاست و زعامت پیدا کرد، آیت‌الله العظمی حاج میرزا حسن شیرازی و اولین مظهر این قدرت و ریاست، فتوای معروف او دربارهٔ قرارداد معروف تنباکو بود که حکومت وقت را از پای در آورد. 
بدین گونه پیروزی جبهه متحد اصناف، بازاریان و علما در جنبش تنباکو به عنوان مقدمه‌ای برای قیام بزرگ‌تری در انقلاب مشروطیت ثبت شد.

## منابع
* مرکز اصناف و بازرگانان ایران.
* در آن وب‌گاه آمده: «هر گونه نسخه برداری؛ کپی برداری و بهره برداری از موضوعات، مطالب، اخبار، تصاویر، لیستها و مندرجات این سایت با ذکر نام منبع بلامانع است».

رده:انقلاب مشروطه
اصناف ایران و نهضت ضد جمهوری

در اوایل سال ۱۳۰۰ خورشیدی، هنگامی که رضاخان در سمت نخست وزیری کوشید تا با انحطاط سلطنت قاجار، نظام حکومتی را به جمهوری تبدیل کند، بازاریان به پیروی از علما، به خصوص سید حسن مدرس، که از رهبران و یکی از سیاستمداران برجسته مجلس شورای ملی بود، ضد اقدامات رضاخان و جلوگیری از تأسیس نظام جمهوری در ایران دست به تظاهرات زدند.(علت اصلی این بود که مدرس با رضاخان و زیادی خواهی‌هایش مخالف بود و درک کامل و درستی نسبت به جمهوریت نداشت.) رضاخان نیز در مقابل تلاش کرد تا با کمک گروهی، تظاهراتی به نفع جمهوری در بازار به راه اندازد؛ و گروهی به مغازه‌ها حمله کنند و در نتیجه با مداخله نظامیان بازار بسته شود و آنگاه شایعه شد که بازار به حمایت از جمهوری تعطیل شده‌است. با این دسیسه در ۲۹ اسفند ۱۳۰۲، به دستور رئیس نظمیه، مساجد را بستند و آن گروه را به تظاهرات در بازار، اعزام داشتند تا با سر دادن شعار و تیراندازی مأموران، بازاری‌ها مجبور به بستن دکان‌های خود شوند و از مبارزه بگریزند. اما بازار تسلیم نشد و گروه بسیاری از بازاریان در قلب بازار به امامت یکی از علمای مبارز به نماز جماعت ایستادند. در این اجتماع چند نفر از واعظان به سخنرانی‌های سیاسی ضد حکومت پرداختند و هزاران بازاری با امضای طومار هایی طویل، اعتراض خود را نسبت به جمهوری رضاخانی اعلام کردند.

سپس هیأتی را به نمایندگی از طرف بازار و علما انتخاب کردند و نزد میرزا حسین خان پیرنیا (موتمن الملک) رئیس مجلس فرستادند تا ناخشنودی بازار را از جمهوری رضا خانی به اطلاع برساند. در دوم فروردین ۱۳۰۳ شمسی. چندین هزار بازاری به همراه جمعی از طلاب در صحن و اطراف مجلس، جمع شدند و علیه جمهوری شعار دادند و خواستار دریافت پاسخ به اعتراض‌های خود شدند. نخست وزیر به اتفاق گروهی از افسران سعی کرد جمعیت را پراکنده کند، ولی مردم مقاومت کردند. خشونت و تشنج رو به افزونی، سبب شد که موتمن الملک، رضا خان را تهدید به رأی عدم اعتماد کند. رضا خان مجبور شد که عملیات خود را متوقف سازد.

در پاییز سال ۱۳۰۴ ش. درست زمانی که رضاخان در تدارک تغییر سلطنت قاجار به نفع خود بود، مراسمی عمومی در مدرسه نظام برپا کرد، در این مراسم اصناف و بازاری‌ها شرکت نکردند و رضاخان به ناچار گروه کوچکی (حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر) از تاجران را که امکان وادار کردن آن‌ها به شرکت در این مراسم بود، برای شرکت به اقامتگاه نخست وزیر دعوت کرد و سپس آن‌ها را روانه مدرسه نظام کرد تا در مراسمی که به افتخار رضاخان تشکیل یافته بود، شرکت کنند.

## جستارهای وابسته
* جریان جمهوری‌خواهی در اواخر دوره قاجار
* صنف
*

## منابع

* مرکز اصناف و بازرگانان ایران.
* در آن وب‌گاه آمده: «هر گونه نسخه برداری؛ کپی برداری و بهره‌برداری از موضوعات، مطالب، اخبار، تصاویر، لیستها و مندرجات این سایت با ذکر نام منبع بلامانع است».
میگ-۵

**میگ-۵**  مشهور به **میگ دی‌آی‌اس-۲۰۰**  یکی از نخستین جنگنده‌های شوروی در طی جنگ جهانی دوم بود که توسط دفتر طراحی میگ طراحی و ساخته شد. در ابتدا تصمیم بر آن بود که از آن برای انجام عملیاتهای تصویر برداری و بمباران مواضع دشمن استفاده شود، اما این طرح هرگز عملی نشد. هواپیمایی که دارای بدنه‌ای بسیار صیقلی، دو موتور، دو باله بود و در کل ساختار پیچیده‌ای داشت؛ و تنها دو نمونه از آن تولید گردید.

نخستین آنها که توسط تیم طراحی T نام نهاده شد، به یک موتور Mikulin AM-۳۷ مجهز گردید. اولین بار در اواخر ۱۹۴۱ به پرواز درآمد و تستهای پروازی را به خوبی پشت سر نهاد. دومین هواپیما که IT نام داشت مجهز به یک موتور Shvetsov M-۸۲F بود و در اکتبر ۱۹۴۱ کامل شد اما نتوانست تا قبل از آنکه پروژه به‌طور کامل منحل شود از عهده تستهای پروازی بر آید. با این وجود از حواشی اینچنین به گوش می‌رسید که این پروژه شباهت بسیاری به پروژه در حال تولید Petlyakov Pe-۲ دارد.

تیم طراحان **میگ-۵** حقوق استفاده از طرح این هواپیما را بدست آورده بودند اما هرگز نتوانستند از آن بهره‌ای ببرند. طرحی مشابه در هواپیمای میکویان-گورویچ ئی-۲۱۱ اسفاده شد، هواپیمایی که اصلاً ارتباطی با این مدل نداشت.

## مشخصات مدل T
### مشخصات عمومی
* خدمه: یک نفر
* طول :۱۰٫۸۷ متر
* طول بالها: ۱۰٫۱۵ متر
* ارتفاع: ۳٫۴ متر
* مساحت بال: ۹٫۳۸ متر مربع
* وزن خالص: ۵٬۴۴۶ کیلوگرم
* وزن کل: ۷٬۶۰۵ کیلوگرم
* حداکثر وزن هنگام برخاستن: ۸۰۰۰ کیلوگرم
* نیروی محرک: دو موتور Mikulin AM-37 V-۱۲ به قدرت هرکدام ۱۰۴۵ کیلو وات یا ۱۴۰۰ اسب
بخار

### مشخصات فنی
* حداکثر سرعت: ۶۱۰ کیلومتر بر ساعت
* برد: ۲۲۸۰ کیلومتر
* سقف سرویس دهی: ۱۰۹۰۰ متر
* نرخ برخاستن: ۲/۱۵ متر بر ثانیه
* بار اعمالی بر روی بال: ۱۹۶ کیلوگرم بر متر مربع
* قدرت / جرم: ۲۷/۰ کیلو وات بر کیلوگرم

### جنگ‌افزار
* یک توپ ۲۳ میلیمتری VYa , ۲۰۰ الی ۳۰۰ دور
* دو مسلسل ۷/۱۲ میلیمتری BS, ۳۰۰ الی ۶۰۰ دور به ازای هر اسلحه
* چهار مسلسل ShKAS, ۱۰۰۰ الی ۱۵۰۰ دور

## منابع

* 

رده:پروژه‌های هواگردهای نظامی رهاشده اتحاد شوروی
رده:هواگردهای جنگنده اتحاد شوروی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:هواپیماهای ملخ‌پیشین دوموتوره
رده:هواگردهای میگ
رده:هواگردهای بال پایین
رده:هواگردهای میکویان
مارگراف

**مارگراف** یا **مارک‌گراف** ، ، ، لقبی برای اشراف‌زادگان درباری در آلمان است که بر یک *[[مارک(ناحیه)|مارک]]* حکمرانی می‌کردند.

مارک‌ها سرزمین‌هایی در مناطق مرزی امپراتوری (که خطر حملهٔ دشمنان خارجی به این مناطق وجود داشت) در زمان پادشاهی کارولنژی‌ها و امپراطوری مقدس روم بودند.

وظیفهٔ اصلی مارگراف‌ها دفاع از این مناطق بود.

## منابع

* 

رده:عنوان‌های نجیب‌زادگان
رده:عنوان‌های نجیب‌زادگان اهل آلمان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ آلمان
رده:عنوان‌های اجتماعی مردان
رده:عنوان‌های رهبری ملی و قومی
رده:کنت (عنوان)
رده:مارکی‌ها
جفری چاوسر

**جفری چاوسر**  (۱۳۴۳ میلادی – ۲۵ اکتبر ۱۴۰۰) شاعر، نویسنده، فیلسوف و سیاست‌مدار انگلیسی بود. او متولد لندن بود هرچند به‌طور دقیق محل و زمان تولد او در دست نیست. وی نخستین نویسندهٔ برجستهٔ انگلیسی پس از سلطه نرمن‌ها بود. نام او فرانسوی و به معنی «کفاش» است.

اگر چه از وی آثار زیاد و نام‌آوری برجای مانده‌است، اما او را با کتاب سترگش افسانه‌های کنتربری می‌شناسند که اثر زیادی بر زبان‌آوران و سرایندگان پس از وی نهاد.

او در مشروعیت بخشیدن به استفاده ادبی از انگلیسی میانه در زمانی که زبان‌های ادبی غالب در انگلستان هنوز فرانسوی و لاتین بودند، نقش مهمی ایفا کرد.  توماس هاکلیف معاصر او از چاوسر به عنوان "اولین کاشف زبان ما" یاد می‌کند و جان درایدن او را به عنوان پدر شعر انگلیسی معرفی کرده است. تقریباً دو هزار کلمه انگلیسی اولین بار توسط چاوسر در آثارش مکتوب شده اند.

سیارکی به افتخار ا‌و، «چاوسر ۲۹۸۴» نامگذاری شده است. همچنین دهانه‌ای در ماه به نام او «دهانه چاوسر» نامیده می‌شود.

## زندگانی و مرگ
بندانگشتی|مقبره جفری چاوسر در کلیسای وست مینستر
جفری چاوسر در حدود سال ۱۳۴۰ میلادی در لندن متولد شد. در کودکی مدتی نوکر و غلام همسر لیونل، دوک کلارنس بود. به سال ۱۳۵۹ در نهضتی که در فرانسه پدید آمد، شرکت جست و دستگیر گردید، ولی سال بعد آزاد شد. در ۱۳۶۶ با فیلیپا روت ازدواج کرد، سپس به مدت ده سال در مأموریتی سیاسی در ایتالیا، فلاندر (در بلژیک امروزی)، فرانسه و لمباردی خدمت کرد و با بوکاچیو، پترارک و دانته آلیگیری آشنا شد. در ۱۳۷۴ مقرری مخصوصی از طرف ادوارد سوم و جان گانت برای وی معین شد.

پس از اینکه چاوسر مدتی دیگر وقت خود را صرف کارهای دولتی کرد روی به جانب ادبیات آورد. وی در اثر پیش آمدهای مختلف مدتی را در فقر و بدبختی به سر برد و با ناملایمات بسیاری از جمله مرگ همسرش مواجه شد، تا اینکه ریچارد دوم و هنری چهارم توجهی به او مبذول داشتند و زندگی نسبتاً آرامی برایش مهیا کردند.

چاوسر در سال ۱۴۰۰ درگذشت و جسدش در محل مخصوص شعرا در کلیسای وست مینستر مدفون شد.

## آثار
بندانگشتی|200px|چاسر زایر، برگرفته از پایگاه طومارهای Ellesmere

به‌طور کلی می‌توان آثار چاوسر را به سه دسته تقسیم کرد:
* دوران نفوذ فرانسه (۱۳۷۲-۱۳۵۹ م) که از خصوصیاتش ابیات هشت هجایی است. از این دوران آثاری مانند ترجمه داستان گل سرخ، کتاب گمشده‌ای به نام کتاب شیر، کتاب دوشس و اشعار کوچکی به جا مانده‌است.
* نفوذ ایتالیا (۱۳۸۶-۱۳۷۲ م) که خصوصیت آن قطعات رزمی و مدحی و سیاسی ۷ خطی موزون می‌باشد. اشعار خانه شهرت، پارلمان ماکیان، قطعه منثور تسلیت بوئیتوس، افسانه پالامون و آرسیته، افسانه زن نیک از جمله آثار وی در این برهه زمانی می‌باشد.
* دوره انگلیس (۱۴۰۰-۱۳۸۶ م) که خصوصیت ابیات حماسی است. کتاب حکایت‌های کنتربری شامل ۲۳ داستان از زائرین مجتمع در میکده تابارد واقع در ساوت وارک است.

## منابع

* 
* 

## پیوند به بیرون
* آثار چاوسر در پروژهٔ گوتنبرگ

رده:اختربینان اهل انگلستان
رده:اعضای پارلمان انگلستان قبل از ۱۷۰۷ (میلادی)
رده:اهالی انگلستان در سده ۱۴ (میلادی)
رده:اهالی سیتی لندن
رده:جفری چاوسر
رده:حکایت‌های کنتربری
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای وست‌مینستر
رده:درگذشتگان ۱۴۰۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۳ (میلادی)
رده:شاعران اهل انگلستان
رده:شاعران حماسه‌سرا
رده:شاعران کاتولیک اهل انگلستان
رده:کارمندان دولت انگلیسی
رده:مترجمان اهل انگلستان
رده:ملک‌الشعراهای اهل بریتانیا
رده:نمایندگان سده ۱۴ (میلادی) پارلمان انگلستان
رده:نویسندگان اهل انگلستان
رده:نویسندگان اهل لندن
رده:نویسندگان انگلیسی قرون وسطی
سرعت موج

سرعت موج: سرعت جابجایی موج در ماده، که به خواص کشسانی و جرم حجمی بستگی دارد و برای هر ماده مقدار معینی است.(واحد آن m/s است)
λ=c/f

**سرعت موج** معانی مختلفی دارد:
*سرعت فاز
*سرعت تپ موج
*سرعت گروه
*سرعت سیگنال یا سرعت اطلاعات
*سرعت جبهه
مالک بن انس

**ابوعبدالله مالک‌بن أنس‌بن مالک‌بن ابی‌عامر اصبحی حِمْیَری مدنی
مالک بن اَنس بن مالک بن انس بن الحارث بن غَیمان بن خُثیل بن عمرو بن الحارث الأصبحی**، مشهور به **مالک‌بن انس** (۹۳ – ۱۷۹ ه‍.ق) دومین امام از ائمهٔ اهل سنت است. مادرش العالیه بنت شریک‌بن عبدالرحمان‌بن شریک اَزْدی و یکی از فضلای عصر خود بود.

وی در سال ۹۳هجری قمری در واحه‌ای به نام «ذُو المَروَه» (در شمال مدینه) که در حدود ۳۲ فرسخ از مدینه فاصله دارد، متولد شد. به ترتیب زیر وی دومین امام از ائمۀ چهارگانۀ اهل‌سنت است:
* ابوحنیفه نعمان بن ثابت
* مالک ابن انس
* محمد ادریس شافعی
* احمد ابن حنبل

پیروان مالک ابن انس به مالکی مشهورند.

## شیوخ
* عبدالرحمان بن هرمز متوفی ۱۱۷ ه.ق.
* نافع مولی بن عمر متوفی ۱۱۷ ه.ق.
* جعفر بن محمد الصادق متوفی ۱۴۸ ه.ق.
* محمد بن شهاب الزهری متوفی ۱۲۴ ه.ق.
* یحیی بن سعید الأنصاری متوفی ۱۴۳ ه.ق.
* ربیعه بن ابی عبدالرحمان متوفی ۱۳۶ ه.ق.

## شاگردان
* عبدالله بن وهب بن مسلم متوفی ۱۷۹ ه.ق.
* عبدالرحمان بن قاسم متوفی ۱۹۱ ه.ق.
* اسد بن الفرات بن سنان متوفی ۲۱۳ ه.ق.
* محمد بن دینار متوفی ۱۸۲ ه.ق.
* عبدالعزیز ابن ابی حازم
* عثمان بن عیسی بن کنانه
* عبدالرحیم بن خالد الاسکندرانی

## تألیفات

* *[[الموطأ]]* (مهم‌ترین اثر وی)
* *تفسیر غریب القرآن*
* *رسالة الی ابن وهب فی الرد علی القدریة*
* *رسالة فی الأقضیة*
* *رسالة فی الفتوی الی ابی غسان*
* *کتاب السرور*
* *رسالة الممتهة الی اللیث بن سعد*

## منابع

* دکتر: الشکعة، مصطفی. *الأئمة الأربعة*، دارالکتاب اللبنانی، چاپ بیروت، سال انتشار ۱۹۸۵ میلادی (به عربی).
* دکتر: فؤاد، عبدالنبی، محمد. *اَللُؤلُؤ وَالمُرجان*، دار احیاء الکتب العربیة، چاپ دمشق، سال انتشار ۱۹۵۵ میلادی (به عربی).

رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۸ (میلادی)
رده:الهی‌دانان مسلمان
رده:امامان اهل سنت
رده:درگذشتگان ۷۹۵ (میلادی)
رده:روحانیان سنی
رده:زادگان ۷۱۱ (میلادی)
رده:شاگردان جعفر صادق
رده:عرب‌ها
رده:عرب‌های سده ۸ (میلادی)
رده:فقیهان مالکی
رده:گردآورندگان حدیث
رده:مالکی‌ها
رده:محققان سنی اسلام
رده:محققان عباسیان
رده:نویسندگان عربی سده ۸ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در بقیع
احمد بن حنبل

**ابوعبدالله احمد بن محمد بن حنبل** فقیه مسلمان در ۷۸۰ میلادی [۱۶۴ ه‍.ق] در بغداد زاده شد؛ پدر و مادرش از ساکنان مرو بودند. نام کامل وی «**احمد بن محمد بن حنبل بن هلال بن اسد بن ادریس بن عبدالله الشیبانی المروزی البغدادی**» است. سفرهای زیادی کرد؛ در بغداد برآمد، و در ۸۵۵ میلادی [۲۴۱ ه‍.ق] در همان‌جا درگذشت. مکتب فقه حنبلی، یکی از مذاهب اربعهٔ اهل سنت، پس از مرگ وی به وسیلهٔ شاگردانش ایجاد شد. این مکتب جریان متقابلی بود که تفسیر تحت‌اللفظی قرآن، احادیث، تقلیل ارزش قیاس و اجماع را مورد توجه قرار می‌داد.

احمد بن حنبل مسند را تألیف کرد، که مجموعه‌ای بود بالغ بر ۳۰٬۰۰۰ حدیث. این احادیث نه به ترتیب موضوع، بلکه برحسب اسامی صحابه‌ای که حدیث نقل کرده‌اند تنظیم شده‌است. این بزرگ‌ترین مجموعه در نوع خودش است. ابوحنیفه، مالک بن انس، شافعی و احمد بن حنبل را، که مؤسسان مذاهب اربعه اهل سنت بودند، ائمه اربعه می‌نامند.

او در زمینه بررسی احادیث و راویان آن‌ها بسیار سخت‌گیر بوده. عطار نیشابوری در تذکرة الاولیا او را در زمره مشایخ طریقت آورده و تجلیل بسیار از وی کرده‌است.

پیروان احمد ابن حنبل به حنبلی مشهورند.
مادرش ازدواج نکرد و با پسرش احمد زندگانی سختی داشت اما با این وجود او را به مهم‌ترین و بهترین کلاس‌های علمی اسلامی می‌فرستاد. بیشتر درآمد او و مادرش در جوانی پول اجاره دکانی بود که به شخصی به نام عامر اجاره داده بود. او مدت کوتاهی به سفارش عمویش در بیت الحکمه مشغول شد اما روزی دید که عمویش در حال جاسوسی برای هارون الرشید است و چند وقت بعد عمو از او خواست که نامه‌ای را به شخصی برساند احمد با خود کلنجار رفت در میانه راه بهلول را دید بهلول به او گفت: میدانی که هرکس ظالمی را همراهی کند در ظلم او شریک است؟ احمد گفت: بله. پس با مادرش مشورت کرد و نامه را در آب انداخت. و بعد هم کار بیت الحکمه را رها کرد و به تحصیل علوم پرداخت.

## تألیفات
* المسند
* التفسیر
* الناسخ
* المنسوخ
* حدیث شعبه
* المقدم والمؤخر فی القرآن
* جوابات القرآن
* المناسک الکبیر
* المناسک الصغیر
* المصدر
* کتاب السنة
* کتاب الورع
* کتاب مسائل الامام احمد
* رسالة الرد علی الجهمیة
* فضائل الصحابه
* فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب

## شیوخ ابن حنبل
* القاضی ابویوسف متوفی ۱۸۲ هجری قمری
* هشیم بن بشیر ابی حازم الواسطی متوفی ۱۸۳ هجری قمری
* سفیان بن عیینة متوفی ۱۹۸ هجری قمری
* محمد ادریس شافعی متوفی ۲۰۴ هجری قمری
* عبدالرزاق بن همام متوفی ۲۱۱ هجری قمری
* الولید بن مسم
* عبدالرحمان بن مهران
* یحیی القطان

## شاگردان

از مشهورترین شاگران احمد بن حنبل:
* پسرش صالح
* احمد بن محمد بن هانی الاثرم متوفی ۲۶۰هجری قمری
* ابوبکر احمد بن محمد بن هانی البغدادی متوفی ۲۷۳هجری قمری
* عبدالملک بن عبدالحمید بن مهران المیمونی متوفی ۲۷۴هجری قمری
* احمد بن محمد بن الحجاج المروزی متوفی ۲۷۵هجری قمری
* عبدالله بن احمد بن حنبل متوفی ۲۹۰هجری قمری

## منابع

* دکتر: الشکعة، مصطفی. *(الأئمة الأربعة) *، دارالکتاب اللبنانی، چاپ بیروت، سال انتشار ۱۹۸۵ میلادی به (عربی).
* دکتر: فؤاد، عبدالنبی، محمد. *(اَللُؤلُؤ وَالمُرجان)*، دار احیاء الکتب العربیة، چاپ دمشق، سال انتشار ۱۹۵۵ میلادی به (عربی).
* 

رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۹ (میلادی)
رده:امامان اهل سنت
رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۹ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاران مذهب
رده:حنبلی‌ها
رده:درگذشتگان ۸۵۵ (میلادی)
رده:رجال شناسان
رده:روحانیان حنبلی
رده:روحانیان سنی
رده:رهبران فرقه‌های اسلامی
رده:زادگان ۷۸۰ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۸ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۹ (میلادی)
رده:گردآورندگان حدیث
رده:محققان سنی اسلام
رده:محققان عباسیان
رده:نویسندگان عربی سده ۹ (میلادی)
مالکی

**مالکی** نام یکی از مذاهب چهارگانه اهل سنت است که توسط مالک بن انس و در قرن ۸ میلادی مطابق با قرن ۲ هجری قمری تأسیس شد. فقه مالکی به قرآن و سنت به عنوان منابع اولیه تکیه دارد. در این مذهب، سنت علاوه بر گفتار و رفتار پیامبر، شامل احکام قانونی صادر شده توسط چهار خلیفه نخست، به خصوص احکام صادر شده توسط  عمر نیز می‌شود. برخلاف دیگر فقه‌های اسلامی، فقه مالکی، اجماع اهل مدینه را نیز به عنوان منبعی معتبر برای تشریع به رسمیت می‌شناسد.

مکتب مالکی یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های مسلمانان اهل سنت است که از نظر تعداد پیروان از مذهب شافعی ، و مذهب حنفی کوچک‌تر است. شریعت مبتنی بر عقاید مالکی عمدتاً در شمال آفریقا (به استثنای شمال و شرق مصر)، غرب آفریقا، چاد، سودان، کویت، بحرین، قطر، امارت دبی (امارات متحده عربی) و در بخش‌های شمال شرقی عربستان سعودی رواج دارد.
.بندانگشتی|راست|جایگزین=نقشه پراکندگی مذاهب اسلامی|نقشه پراکندگی مذاهب اسلامی
در دوران قرون وسطی، مکتب مالکی در بخش‌هایی از اروپا تحت حکومت اسلامی، به‌ویژه اسپانیای اسلامی و امارت سیسیل یافت می‌شد. یکی از مراکز تاریخی مهم تدریس مالکی، از قرن نهم تا یازدهم، در مسجد عقبه تونس بوده‌است.

## طایفه
**مالکی** نام یکی از طوایف عرب و زیر مجموعه طایفه مذحج و بنی کعب است که تعدادی از آنها در زمان خلافت عمر به ایران آمدند ولی قسمتی دیگر ایشان هنگام خلافت مأمون به همراه علی بن موسی الرضا به ایران آمدند و پس از به قتل رسیدن امام هشتم شیعیان توسط مأمون، نبرد بزرگی با سپاه مأمون داشته و پس از آن عده ای به طرف اهواز و عده ای به جنوب کرمان رفتند.

نسب ایشان به مالک بن حارث ملقب به مالک اشتر علیه جنگاور نامدار صدر اسلام و صحابه علی بن ابی طالب می‌رسد.
## جستارهای وابسته
* مذهب شافعی
* مذهب حنبلی
* مذهب حنفی

## منابع

* دکتر: الشکعة، مصطفی. *(الأئمة الأربعة) *، دارالکتاب اللبنانی، چاپ بیروت، سال انتشار ۱۹۸۵ میلادی به (عرب).

رده:تسنن
رده:مذاهب اسلامی
رده:مذهب مالکی
رده:مذهب
شاباجی خانم (فیلم)

***شاباجی خانم*** فیلمی به کارگردانی صادق بهرامی و نویسندگی مهدی سهیلی محصول سال ۱۳۳۷ است. این فیلم جزو فیلم‌هایی که به فیلمفارسی معروف هستند، محسوب می‌شود.

## خلاصه داستان
شاباجی خانم و خان عمو که به‌شدت خرافی و پای‌بند معتقدات سنتی هستند، ناگهان عروس فرنگی را بین خود می‌بینند، ماجراهای متعددی از درگیری دو نسل، دو طرز فکر پیش می‌آید و سرانجام این جوان‌ها هستند که اعتقادات خود را به آدم‌های نسل گذشته تحمیل می‌کنند.

## بازیگران
*علی زرندی
* محمدعلی سخی
* اشرف کاشانی
* مهوش
* جواد تقدسی
* ویکی مونتس
* منصور والامقام

## سایر مشخصات

* کارگردان: صادق بهرامی
* تهیه‌کننده: دکتر اسماعیل کوشان
* فیلم‌نامه: مهدی سهیلی
* فیلمبردار: ایرج خواجه نصیری
* امور فنی: استودیو پارس فیلم
* تدوینگر: موسی افشار
* آهنگها: بهرام حسن زاده، مجید وفادار
* اشعار: مهدی سهیلی
* خواننده: مهوش
* رقص: مهوش
* چاپ و لابراتوار: واهان بیجانیان
* تیتراژ: حمید خواجه نصیری
* طراح پوستر: میشا گراگوسیان
* محصول: استودیو پارس فیلم
* سال نمایش: اول فروردین ۱۳۳۷
*سینماهای نمایش دهنده: ایران، متروپل، زهره و تخت جمشید
* گونه: کمدی

## منابع
* 
*
* پرشیا فیلم (برداشت آزاد با ذکر منبع)

رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلمفارسی
رده:فیلم‌های ۱۳۳۷
رده:فیلم‌ها به کارگردانی صادق بهرامی
رده:فیلم‌های پارس فیلم
ترینیداد

**ترینیداد**  بزرگترین جزیرهٔ کشور ترینیداد و توباگو است. این جزیره جنوبی‌ترین جزیرهٔ دریای کارائیب است که تنها ۱۱ کیلومتر با کرانه‌های ونزوئلا فاصله دارد. ترینیداد ۴٬۷۶۸ کیلومتر مربع مساحت دارد.

می‌نماید که نام نخستین این جزیره *ایئِره* بوده باشد که به زبان مردمان آراواک معنای پرندهٔ پر سر و صدا می‌دهد. کریستوف کلمب در سومین سفرش به آمریکا در ۱۴۹۸ میلادی آنجا را کشف نمود و نام جزیره را به ترینیداد که نامی‌است مذهبی و اشاره به سه‌گانه‌باوری مسیحی دارد برگرداند.

ترینیداد در دورهٔ پس از استعمار میان اسپانیاییان، فرانسویان، انگلیسیان و هلندی‌ها دست به دست شد ولی برندهٔ پایانی انگلستان بود. ترینیداد سرانجام در قالب کشور ترینیداد و توباگو در سال ۱۹۶۲ از انگلستان استقلال یافت و در ۱۹۷۶ دارای حکومت جمهوری گشت.

## منابع
SSU BIG THE

رده:انحلال‌های ۱۷۹۷ (میلادی) در هند غربی اسپانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۳۰ (میلادی) در هند غربی اسپانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۹۷ (میلادی) در امپراتوری بریتانیا
رده:ترینیداد (جزیره)
رده:ترینیداد و توباگوی بریتانیا
رده:جزیره‌های ترینیداد و توباگو
رده:مستعمره‌های پیشین اسپانیا
رده:مستعمره‌های پیشین بریتانیا
رده:هند غربی اسپانیا
مادیس

**مادیِس سکایی** (به انگلیسی: Madyes) به عنوان یکی از پادشاهان سکاها که در دوره حضور سکاها در غرب آسیا در قرن هفتم قبل از میلاد حکومت می‌کرد. مادیس پسر پادشاه سکاها بارتاتوآ و شاهزاده خانم آشوری شروآ ایتیرات بود و به عنوان متحد امپراتوری آشور نو که در آن زمان ابرقدرت غرب آسیا بود و شاه آشوربانیپال دایی اش بود، قدرت سکاها را در غرب آسیا به اوج خود رساند.

پس از آغاز انحلال امپراتوری آشور نو، مادیس توسط هوخشتره پادشاه مادها ترور شد که سکاها را از غرب آسیا بیرون کرد.

## حمله به غرب آسیا و ماد
به گفته هرودوت مادیس پس از مرگ فرورتیش به سوی آناتولی و ماد هجوم برد و آن نواحی را به تصرف خود درآورد و حکومتی را در دریاچه ارومیه بنیان نهاد اما هووخشتره مادیس و رهبرانش را به یک مهمانی دعوت نمود و پس از مسموم و مست کردن او و رهبرانش اقدام به کشتن آنان کرد و ارتش سکاها که حالا بی دفاع و رهبر شده بود را شکست سختی داد و آنان را از سرزمین ماد بیرون کرد و بدین ترتیب سلطتنت خود را نجات داد.

## جستارهای وابسته
* شروآ ایتیرات
* سکاها
* کاسی
* اسپارت‌ها
* ایلامیان
* ترو (قوم)
* ماد و مادها
* تپه هگمتانه

## منابع

* تاریخ ماد - دکتر خنجی PDF
* تاریخ ماد، ایگور میخائیلوویچ دیاکونوف، ترجمهٔ کریم کشاورز، تهران: نشر امیرکبیر.
* مرتضی راوندی: تاریخ اجتماعی ایران. (جلد ۱) - ۱۴۲–۱۵۷

## پیوند به بیرون
* The Medes
* Ancient Media
* Empire of the Medes
* Median Empire

رده:اهالی ایران در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:حاکمان سده هفتم (پیش از میلاد) در آسیا
رده:درگذشتگان سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:سکاها
رده:شاهان ایران
رده:شاهان ماد
رده:فرمان‌روایان سکایی
رده:مادها
میگ-۹

**میکویان-گورویچ میگ-۹**  (نامگذاری ناتو: **فارگو**) یک هواپیمای جنگنده جت ساخت شرکت میگ و اولین نسل از جنگنده‌های توربوجت شوروی بود که در سالهای پس از جنگ جهانی دوم به سرعت توسعه یافت.

## تحولات و پیشرفت‌ها
ساختار میگ-۹ از روی مدل I-۳۰۰ که نخستین بار در ۲۴ آوریل ۱۹۴۶ به پرواز درآمد، نسخه برداری شد. نیروی محرک آن ترکیبی بود از دو موتور جت RD-۲۰ که در واقع این موتور هم از روی مدل آلمانی زمان جنگ آن یعنی BMW ۰۰۳ ساخته شده بود، که در پشت کابین خلبان به صورت موازی و در دو طرف آن نصب شده بود. جنگ افزار اصلی آن یک توپ ۳۷ میلی متری نودلمن NL-۳۷ بود. نمونه نهایی و تولیدی **میگ-۹** معمولاً مجهز به یک توپ ۳۷ میلی‌متری منفرد و دو توپ ۲۳ میلی‌متری NS-۲۳ بود.

I-۳۰۰ توانسته بود در طی آزمایش‌ها به سرعت ۹۱۰ کیلومتر در ساعت برسد، و پس از بازبینی‌های متعدد سرانجام با عنوان میگ-۹ در زمستان ۴۷-۱۹۴۶ وارد چرخه کاری شد. این جت مشکلات عملکردی و هدایتی بسیاری داشت، با این حال به علت توجیهات و رقابت‌های سیاسی وارد چرخه کاری شد.

**میگ-۹** به تعداد بسیار زیاد در انواع متعدد برای استفاده در عملیات‌های هوا به زمین تولید گشت و تا سال ۱۹۴۸ که سال آخر تولید آن بود ۵۵۰ فروند از آن تولید گردید.

ناتو **میگ-۹** را **فارگو** و تیم طراح شوروی آن را **I-۳۰۱** نام نهادند. بعدها جنگنده میگ جدیدی تولید شد که نمونه توسعه یافته میگ-۳ بود که آن را نیز *میگ-۹* نام نهادند اما هیچوقت به تولید نرسید.

## نمونه‌های تولیدی
* **I-۳۰۰**: نمونه اولیه
* **MiG-۹**
* **MiG-۹F**
* **MiG-۹FF**
* **MiG-۹FR**
* **MiG-۹UTI**: هواپیمای آموزشی دو نفره

## کشورهای بکار گیرنده

*  
* 

## مشخصات (MiG-۹FS)
300px|left

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

## جستارهای وابسته
### زنجیره طراحی
میگ-۳ – میگ-۸ – **میگ-۹** – میگ-۱۳ – میگ-۱۵ – میگ-۱۷

## منابع

رده:جت‌های تک‌موتوره
رده:هواگردهای جنگنده اتحاد شوروی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:هواگردهای میگ
رده:هواگردهای بال وسط
رده:هواگردهای جت تک‌موتوره
رده:هواگردهای میکویان
رده:هواگردهای دارای ارابهٔ فرود سه‌چرخه‌ای جمع‌شونده
رده:جت‌های دوموتوره
آردهه

بندانگشتی|300x300px|نمایی از روستای آردهه|جایگزین=
بندانگشتی|300x300px|باغ‌های گیلاس آردهه
**آردهه** یکی از روستاهای شهرستان ساوجبلاغ استان البرز است.

## جغرافیای آردهه
این روستا در شرق روستای فشند (پشند)، در شمال شرقی شهر جدید هشتگرد در ۷۵ کیلومتری غرب تهران و ۳۵ کیلومتری غرب کرج و در دامنه جنوبی رشته کوه البرز (البرز غربی) واقع شده است.

## مردم و جمعیت
زبان مردم روستا تاتی میباشد‌. در حدود ۲۵۰ خانواده در این روستا زندگی می‌کنند.

## جغرافیای کشاورزی-اقتصاد روستا
محصول اصلی این روستا گیلاس وگردو می‌باشد. در واژه‌نامه دهخدا آمده است که :"از اعمال تهران است و دارای معادن زغال سنگ "

## منابع

* آردهه

رده:روستاهای شهرستان ساوجبلاغ
رده:شهرها و روستاهای تات‌زبان
آودون علی

**آودون علی** نام آبدانی است در جنوب دهستان کوخرد ازتوابع بخش کوخرد شهرستان بستک و در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران.
این آبدان (آودون)
در دهانه نرگ آودون علی واقع شده‌است. آبدان یکی از اصطلاحات جغرافی جنوب ایران است. «** آبدان**» در گویش کوخردی «آودون» گفته می‌شود. «آودون» برای ذخیره و افزایش آب استفاده می‌شود.

## موقعیت
**آودون علی** در پایه کوه زیر از سمت شمال کوه واقع می‌باشد، و از سمت مغربش پشتخه مرخاو و از سمت شمالش پشتخه آودون علی واقع شده‌است.
از این گونه آودونها در رشته‌کوه‌های شمال «کوه ناخ» و رشته کوه‌های جنوب کوخرد «کوه زیر» زیاد وجود دارد که بعد از باریدن باران پراز آب می‌شود، بعضی از این آبدانها در طول سال آب دارند مانند «آدون گِردُو» در نرگ بست گز.
نمونه‌های از نامهای جغرافیایی در غرب استان هرمزگان که به نام «آدون» معروفند عبارت‌اند از:

## آودون‌های کوه شمال
* آودون فلکنازی.
* آودون عتری.
* آودون دلخه آودون.
* آودون دره شمو.
* آودون سیزده تاهی.
* آودون تنگیرد.
* آودون گری چپان.
* آودون زخر.

## آودون‌های کوه جنوب
* آودون غوچو.
* آودون پرِرچرچو.
* آودون کنخور
* آودون باصیر
* آودون چابه.
* آودون باپیر.
* آودون سراپرده.
* آودون گِردُو.
* آودون کنار.
* آودون گری امبرو.
* آودون علی.
* آودون ایچخ.
* آودون چی.
* آودون بوتِنُه.
* آودون چاه ملک.
* آودون چَکُو.
* آودون چَکِهِ شرُه.
* آودون مؤه نِر.
* آودون مِلا.
* آودون سیزده تاهی.
* آودون فاتو.

## پانویس

## منابع
* محمدیان، کوخری، محمد، «به یاد کوخرد»، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰–۵۱)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

آودون علی
رده:منابع آبی شهرستان بستک
سهراب

بندانگشتی|260px|زاری کردن رستم بر پیکر سهراب
**سهراب** پهلوان افسانه‌ای در شاهنامه است که پدرش رستم و مادرش تهمینه دختر شاه سمنگان است. سهراب با سپاه تورانیان به نبرد ایران آمد و در جنگی تن‌به‌تن با رستم کشته شد، درحالی‌که همدیگر را نمی‌شناختند.
تراژدی رستم و سهراب، به تعبیر محمدعلی اسلامی ندوشن، تراژدی بی‌خبری است.

## ریشه و مفهوم نام
نام سهراب همان کلمهٔ سرخاب است که از sohr به معنای «سرخ» + ab «آب» تشکیل شده و به معنای دارندهٔ آب و رنگ [خون] سرخ است، همچون یاقوت و شراب.

## متولد شدن سهراب
وی در سمنگان که بخشی از توران محسوب می‌شد، به دنیا آمد. رستم پیش از به دنیا آمدن سهراب سمنگان را ترک کرد و مهره‌ای به تهمینه به عنوان نشان داد و گفت: «اگر فرزند ما دختر بود، این مهره را به گیسویش و اگر پسر بود به بازویش ببند».

## سهراب در جوانی و نبرد با رستم
زمانی که سهراب ده ساله شد، به پیش تهمینه آمده و نام پدرش را از مادر می‌پرسد و تهمینه این‌گونه جواب می‌دهد:

سهراب پس از آگاهی از اصالت خویش، دریافتن پدرش رستم تصمیم می‌گیرد که ابتدا ایران و سپس توران را فتح کرده و پدر خود را بر تخت شاهی هر دو کشور بنشاند. افراسیاب پادشاه توران پس از اطلاع از نیّت سهراب، او را با سپاهی راهی مرزهای ایران کرد. کیکاووس پادشاه ایران پس از با خبر شدن از این لشکرکشی، رستم را برای مقابله با آن به جبههٔ نبرد اعزام می‌کند.

در ادامهٔ ماجرا، هومان و بارمان که بدستور افراسیاب در معیت سهراب بودند دسیسه نمودند تا این پدر و پسر همدیگر را نشناسند بلکه یکی از آن دو توسط دیگری نابود گردد. سهراب در مبارزهٔ تن به تن با رستم مهر او در دلش نشست و از او خواست دقیق‌تر خود را معرفی کند و بگوید که رستم است یا نه. اما رستم هر بار انکار می‌کند و از شناساندن خود طفره می‌رود.

در پیکار اول سهراب بر رستم چیره می‌شود ولی رستم با مکر و حیله سهراب را می‌فریبد و می‌گوید: ای جوان مگر تو نمی‌دانی که قانون جنگ این است که تو پس از دو بار پیروزی بر من، می‌توانی مرا بکشی، آنگاه رستم پس از نیایش به درگاه یزدان از او می‌خواهد تا در غلبه بر پهلوان جوان او را یاری نماید. در پیکار دوم سهراب از رستم شکست می‌خورد و رستم برخلاف قولش امان نمی‌دهد دشنه را کشیده پهلوی سهراب را می‌شکافد.

سهراب در حال احتضار می‌گوید: پدر من از تو انتقام خواهد گرفت، رستم می‌گوید مگر پدر تو کیست؟ می‌گوید رستم است و رستم می‌گوید اگر راست می‌گویی یکی از نشانی‌هایت را بگو و سهراب بازو بند را نشان می‌دهد. رستم افسوس خورده از کیکاووس در خواست می‌کند که **نوش‌دارو** را برای نجات سهراب برساند. کیکاووس که از زنده ماندن سهراب بیم داشت آنقدر در ارسال نوش‌دارو تعلل کرد تا سهراب جان داد.

## پانویس

## منابع
* 

## پیوند به بیرون

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:اسطوره‌شناسی سیستانی
رده:پهلوانان ایرانی شاهنامه
رده:داستان‌های شاهنامه
رده:شخصیت‌های شاهنامه
رده:فرهنگ عامه ایران
توس (پسر نوذر)

**توس** پسر نوذر یکی از پهلوانان بزرگ *[[شاهنامه]]* و سپهدار سپاه ایران است. وی ملقب به زرینه‌کفش است. پدر وی نوذر شاه ایران بود که در جنگ با تورانیان به دست افراسیاب اسیر و سپس کشته شد. پس از مرگ نوذر بزرگان ایران به دلیل اینکه توس و گستهم فرزندان وی را لایق پادشاهی نمی‌دیدند شخص دیگری به نام زو را به شاهی برگزیدند.

## مشارکت توس
توس در جنگهای بسیاری به عنوان سپهدار ایران حضور دارد. در داستان سیاوش پس از آن که کیکاووس شاه ایران، رستم و سیاوش را متهم به تن آسایی می‌کند، توس را به فرماندهی سپاه ایران برای نبرد با تورانیان بر می‌گزیند.

توس هنگام عزیمت به جنگ و کشورگشایی‌ها در زمان کیخسرو، در یکی از تهاجمات که فرماندهی سپاه ایران در جنگ با تورانیان از طرف کیخسرو بر عهده داشت با بی‌تدبیری موجب کشته شدن فرود برادر کیخسرو می‌شود.

برخی منابع بنای شهر ساری را که آرامگاه نیاکان وی (فرزندان فریدون) در آن شهر است را به وی نسبت می‌دهند ولی در واقع بنای ساری به دست تهمورس دیوبند بوده است .

## یادکرد توس
توس شاهزادهٔ ایرانی فرزند نوذر قسمت نشد تا پس از پدر بر تخت ایران جلوس نماید. دوران سلطنت نوذر از یکسو ایران دچار تلاطمات شدید سیاسی گشت و از طرف دیگر مواجه با حملات شدید تورانیان به فرماندهی افراسیاب شد. افراسیاب در جنگی نابرابر از لحاظ نفرات سپاه توانست نوذر را در پایتخت خویش گرفتار و هلاک نماید، لیکن نوذر پیش از مرگ، همهٔ خاندان و اسباب و بنه را به پارس  منتقل نمود تا مورد غارت و تجاوز قرار نگیرند.

توس و خاندان نوذر مورد حمایت کیکاووس قرار گرفت، در زمان گرفتار شدن و قتل سیاوش در توران، نقش مشارکتی توس به همراه سایر پهلوانان در شاهنامه به این صورت آمده است:

همچنین در مورد نشان توس از خیمه‌گاهی سیاه و پرچمی صحبت شده است که در آن نقش فیل و سوارانی با کفش‌های طلایی وجود دارد: 

## جستارهای وابسته
* خاندان نوذر

## پانویس

## منابع
* فردوسی. *[[شاهنامه]]*
* 

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:پهلوانان ایرانی شاهنامه
رده:داستان‌های شاهنامه
رده:شخصیت‌های شاهنامه
رده:پادشاهان پیشدادی شاهنامه
جنه

* *برای جزیره جنه در خلیج فارس به [[جنه (جزیره)]] رجوع نمائید.*

**جنه** (در زبان‌های اروپایی: Djenné) شهری است در کرانه رود بانی در جنوب کشور مالی.

## تاریخچه
جنه در سال ۳۹۹ پ.م. توسط قوم بوزو در مکانی که جنه-جنو نام دارد (۱٬۵ کیلومتر بالاتر از جنه در راستای رودخانه)، بنا شد.
به نوشته سعدی مردم شهر به دلیل رفت و آمد بازرگانان مسلمان به این شهر اسلام آوردند، سلطان کنبورو اولین پادشاهی در جنه بود که اسلام آورد؛ او کاخ خود را ویران کرد و به جای آن مسجد بزرگی ساخت.
پس از گرویدن به اسلام، شهر در ۱۰۴۳م و بقولی در سده سیزدهم تغییر مکان داد.
جنه به مرور تبدیل به یک شهر بازرگانی پررونق و مرکز آموزش و تحصیل در باختر آفریقا شد. جنه نقش بزرگی در رونق تجارت صحراگذر بازی کرد و با شهر تیمبوکتو به رقابت پرداخت.
بعدها امپراتوران مالی و سُنغای بر آن چیره شدند.

## جمعیت
جمعیت آن در سال ۱۹۸۷م حدود ۱۲ هزار نفر بوده است.

## جغرافیا
جنه بخاطر معماری خشتی ساختمان‌های آن شهرت فراوانی دارد و بویژه مسجد بزرگ جنه که در ۱۹۰۷ ساخته شده، شناخته‌شده‌ترین نمونه این معماری در آن منطقه است.

مرکز شهر جنه در سال ۱۹۸۸ توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی به رسمیت شناخته شد.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

## پیوند به بیرون
* جنه در وب‌گاه میراث جهانی

رده:جنه
رده:بخش‌های مالی
رده:رود بانی
رده:شهرهای مالی
رده:مناطق مسکونی در استان موپتی
رده:میراث جهانی در مالی
مجانب

انگشتی|نمودار تابعی با مجانب‌های افقی، عمودی و مایل
انگشتی|یک منحنی که مجانبش را بی‌نهایت بار قطع می‌کند.

در هندسهٔ تحلیلی **مُجانب** یک منحنی، خطی است که فاصلهٔ منحنی از آن در بی‌نهایت به صفر نزدیک می‌شود. برخی از کتب مرجع قدیمی‌تر شرط عدم برخورد خط با منحنی در هر همسایگی بی‌نهایت را نیز ذکر کرده‌اند، اما کتب مرجع امروزی‌تر این شرط را لازم ندانسته‌اند. در برخی حوزه‌های دیگر، مثلاً هندسهٔ جبری، مجانب به صورت خطی تعریف می‌شود که در بی‌نهایت بر منحنی مماس است.

مجانب‌ها بر سه قسم‌اند: افقی، عمودی، و مایل. برای منحنی‌های به شکل نمودار تابع y = ƒ(x)، مجانب‌های افقی خطوطی هستند که نمودار تابع به هنگامی که x به +∞ یا −∞ میل می‌کند، به آن خطوط نزدیک می‌شود. مجانب‌های عمودی خطوطی عمودی هستند که تابع در نزدیکی آن‌ها بی‌کران افزایش یا کاهش می‌یابد. وهمچنین مجانب به دو زاویه ای در هندسه گفته می‌شود که مجاور و مکمل یکدیگر باشند.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Asymptote," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Asymptote&oldid=530940686 (accessed January 3, 2013).

رده:آنالیز ریاضی
رده:هندسه تحلیلی
برد تخاری

**بُرد تُخاری** از ایرانیان سده دوم هجری قمری بود.
پسر او از سرشناسان ایرانی آن سده بود.

برد از زرتشتیان و از مردم خراسان و اهل تخارستان بود و صاحب کتاب اغانی و کسان دیگر تبار او را به گشتاسب و لهراسب، از پادشاهان کیانی می‌رسانند.

برد در جنگهای مهلّب بن ابی صفره در خراسان بدست عرب‌های مسلمان اسیر شد و در سال ۸۴ هجری در بصره درگذشت.
پسر او به نام بشّار در بصره به دنیا آمد و بعداً از شاعران معروف عربی‌گوی شد.
بشار بن برد از پیشگامان جنبش ادبی عربی در روزگار عباسی و پیشوای نوآوران در شعر عربی بود. بشار در شعرهای خود از تبعیض عربها نسبت به دیگر اقوام اظهار ناخشنودی کرده و اشارات زیادی به اصل و تبار و شهر و دیار خود دارد.

از شعرهای بشار و گفته‌های دیگر منابع روشن می‌شود که بُرد در خراسان فردی بی نام و نشان نبوده.

## منبع
* محمدی ملایری، محمد: تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، جلد یکم، انتشارات یزدان، تهران ۱۳۷۲خ، صص ۱۷۶-۱۷۷.

رده:اهالی تخارستان

رده:زرتشتیان
جفینه

**جُفَینه** مردی از مسیحیان حیره بود که سعد وقّاص، از سرداران عرب در جریان حمله اعراب به پادشاهی ساسانی، او را در پی قرارداد آشتی‌ای که با مردم حیره بسته بود به مدینه آورد تا در آنجا به مردم خط و نوشتن بیاموزد.

عبیدالله بن عمر، پسر خلیفهٔ دوم، جفینه را کشت. قتل جفینه تنها بدین سبب بود که عبدالرحمن بن عوف یا عبدالرحمن بن ابی بکر ادعا کرده بودند او را همراه با هرمزان (از فرماندهان سابق ساسانی که مسلمان شده بود) دیده‌اند در حالی که سلاح قاتل را در دست داشته‌اند. عبیدالله از ماجرای خوانخواهی از پدرش عمر معروف شد که در ذی الحجه ۲۳/ نوامبر ۶۴۴، به دست غلام ایرانیٍ مغیرة بن شعبه به نام ابولؤلؤ کشته شده بود. عبیدالله پس از کشته شدن پدرش عمر توسط پیروز نهاوندی، چهار تن را به ظن دست داشتن در آن قتل کشت. این چهار تن هرمزان، مروارید دختر پیروز و یک دختر خردسال دیگر پیروز و جفینه (بر اساس گزارش عبدالرحمن بن عوف یا عبدالرحمن بن ابی بکر) بودند.
بنابر روایتی، پیروز نهاوندی خودکشی کرده است و روایاتی نیز حاکی از فرار اوست.

یعقوبی معتقد است که عبیدالله، ابولؤلؤ و زن و دخترش را کشت. منابع زیادی حاکی از آن هستند که وی همچنین با برده‌های ایرانی مدینه و حتی برخی از مهاجرین نیز درگیر شد. منابع معتقدند که عبیدالله از سلامت روحی و روانی چندانی برخوردار نبوده است و شخصیتی مذموم در خانواده عمر بوده (گفته می‌شود یک بار عمر، عبیدالله را به خاطر نوشیدن شراب، حد شرعی زد). با این وجود، عمل عبیدالله خلاف شرع تلقی می‌شد و وی نزد سعد ابن ابی وقاص مدتی بازداشت بود. با این حال عموماً رفتار او را قتل شمرده‌اند و نه قصاص. زمانی که عبیدالله را بازداشت کردند، تهدید کرد که تمام اسیران خارجی مدینه و برخی از مهاجران و انصار را خواهد کشت.

پس از به خلافت رسیدن عثمان، وی پسر عمر را قصاص نکرد و این عمل عثمان بهانه‌ای به دست مخالفانش داد. علی ابن ابیطالب و دیگران به شدت به او اعتراض کردند و علی تهدید کرد اگر در موقعیت مناسبی قرار گیرد، حکم قصاص را دربارهٔ او اجرا خواهد کرد. علی خطاب به عثمان گفت: «این فاسق - اشاره به عبیدالله - را به خون‌خواهی هرمزان بکش که با کشتن مسلمانی بی گناه، مرتکب خطایی عظیم شده». این ناخشنودی در او وجود داشت تا نبرد صفین که عبیدالله از علی اجازهٔ ورود خواست و علی به او گفت: «آیا تو که هرمزان را به ناحق کشته‌ای با آنکه او به دست عموی من عباس اسلام آورده بود و پدر تو نیز از غنایم مسلمانان برای او دو هزار درهم وظیفه مقرر داشته بود، حالا انتظار داری که از دست من جان سالم به در بری؟» عبیدالله در پاسخ گفت: «سپاس خدای را که ما را در وضعی قرار داد که تو خون هرمزان را از من می‌خواهی و من خون امیرالمؤمنین عثمان را». عبیدالله در نبرد صفین در کنار معاویه جنگید و کشته شد.

## پانویس
 تاریخ طبری، ۱/۲۷۹۵ و ۱/۲۷۹۷ و ابن اثیر، الکامل ج ۲ ص ۳۹.

## منابع

* محمدی ملایری، محمد: *تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی،* جلد یکم، انتشارات یزدان، تهران ۱۳۷۲خ، صص ۲۷۱–۲۷۲.

رده:کشته‌شدگان اهل ایران
رده:مسیحیان اهل ایران