غرم پامیری

**قوچ مارکوپولو، گوسفند مارکوپولو** (***Ovis ammon polii***)، **غرم پامیری** و یا **قوچ پامیری**، زیرگونه ای از گوسفند غرم است که به نام جهانگرد معروف ایتالیایی مارکوپولو نامگذاری شده است. زیستگاه آنها مناطق کوهستانی آسیای مرکزی است. قوچ مارکوپولو عمدتاً با اندازه بزرگ و شاخ‌های مارپیچ خود قابل تشخیص هستند. وضعیت حفاظتی آنها " نزدیک به تهدید " است و تلاش هایی برای محافظت از تعداد آنها و جلوگیری از شکار آنها انجام شده است. توسط متخصصین پیشنهاد شده است که جفتگیری های انتخابی و از طریق اصلاح نژاد آنها با گوسفندان اهلی می توان از مزیت اندازه درشت این گونه در نژادهای گوشتی گوسفند بهره برد. این حیوان به عنوان حیوان ملی تاجیکستان در نظر گرفته شده است.

## نامگذاری
نام علمی این گونه به عنوان یک کل *[[غرم (جانور)|غرم]]* است،  که توسط طبیعت شناس سوئدی کارل لینائوس در سال ۱۷۵۸ توصیف شده است،  و همه اعضای این گونه معمولاً "غرم" نامیده می شوند. زیرگونه مارکوپولو *Ovis ammon polii* اولین بار توسط جانورشناس ادوارد بلیت در سال ۱۸۴۱ به صورت علمی توصیف شد. به این قوچ‌ها معمولاً «قوچ مارکوپولو»  یا «قوچ پامیر» نیز می‌گویند.

این قوچ‌ها را به دلیل اینکه در کتاب *[[سفرهای مارکو پولو|سفرهای مارکوپولو]]*  سیاح و کاشف قرن سیزدهم نام آنها ذکر شده است، بنام "قوچ مارکوپولو"  نامگذاری شده اند .

## خصوصیات
وجه تمایز این قوچ با سایر گونه قوچ ها و گوسفندان وحشی، شاخ های بلند و مارپیچی آن است که گاه فاصله دو سر شاخها به  میرسد. آنها با بلندترین شاخ ثبت شده در یک قوچ وحشی تا به حال که به طول  و وزنی معادل   میرسید، بلندترین شاخ را در بین گوسفندان وحشی دارند.  شاخ های قوچ مارکوپولو از یک الگوی خاص پیچش پیروی می کنند بدین صورت که نوک شاخ بصورت کاملا افقی نسبت به سر رشد میکند  ولی با وجود این، به ندرت شکسته می شوند. شاخ ها از دیرباز یک جاذبه محبوب برای شکارچیان تروفه بوده اند. شاخها ۱۵ تا ۲۰ روز پس از تولد شروع به رشد می کنند و رشد طولی آنها در سال اول بارزتر است. رشد ضخامت در دو سال اول بیشتر قابل توجه است.

بیشتر غزم‌ها ها دارای دم گردی به اندازه  هستند، که به یک دسته موی بلند ختم می شود. *دم قوچ مارکوپولو* کمی بلندتر و در حدود  است.

قوچ های بالغ به طور متوسط  وزن دارند . قد قوچ ها در قسمت جدوگاه تقریباً به  و قد میش‌ها نیز تا  میرسد. گوسفندها در ماه دسامبر فحل می شوند. بارداری در حدود ۱۶۰ روز طول می کشد،  و در هر زایمان تولد یک بره طبیعی و زایمان دوقلو تقریباً غیر معمول است. البته موردی گزارش شده است که یک میش در اسارت در یک بار زایمان پنج بره به دنیا آورده است و همان میش در دو سال بعد سه قلو به دنیا آورده است.

قوچ مارکوپولو به طور متوسط ۱۳ سال عمر می کند. شاخ ها هر سال حلقه هایی ایجاد می کنند که سن حیوانات نر را از روی این حلقه ها می توان تعیین کرد. اما از آنجایی که ماده ها شاخ ندارند، تعیین سن آنها دشوارتر است.

## زیستگاه
اکثر قوچ‌های مارکوپولو در منطقه کوه های پامیر در مجاورت مرزهای افغانستان, پاکستان, قرقیزستان, تاجیکستان و چین زندگی می کنند. محل زندگی آنها در ارتفاعی بین  بالاتر از سطح دریا متغیر است. این زیرگونه عمدتاً در بخش شمال غربی ناحیه دره هنزه پاکستان در امتداد مرز چین  که در مرز کیلیک مینتاکا و منطقه شمال غربی پارک ملی خونجراب میباشد زندگی می کند. قوچ‌های مارکوپولو در دالان واخان در امتداد مرز افغانستان نیز ساکن هستند. بخش زیادی از زیستگاه آنها با سایر حیوانات نظیر بز کوهی سیبری مشترک است. آنها در طول تابستان، ترجیح می‌دهند در نزدیکی مناطق ساحلی رودها و جویبارها که دارای پوشش گیاهی مناسبی نسبت به سایر منقاط دارند باشند، و در زمستان ترجیح می‌دهند در دامنه‌های کوهستانی ملایم‌تر و رو به جنوب باشند. ناهمواری زمین و میانگین دمای سالانه، دو عامل عمده ای هستند که در پراکنش آنها تأثیر مستقیم می گذارند.
[جایگزین=The head of a sheep with long, curved horns is mounted on a wooden plaque hung on a wall as a hunting trophy|چپ|بندانگشتی| سر [شکار تروفه|تروفه یک قوچ مارکوپولو نصب شده بر دیوار]]

## یادداشت ها

## مراجع

## منابع
 

## لینک های خارجی

* ویدیوی گوسفند مارکوپولو از ARKive

رده:آرایه‌های نام‌گذاری‌شده توسط ادوارد بلایث
رده:مارکو پولو
رده:پستانداران پاکستان
رده:پستانداران چین
رده:پستانداران افغانستان
رده:گوسفندیان
رده:صفحه‌های دارای پیوند مرده از ژانویه ۲۰۱۸
رده:همه صفحه‌های دارای پیوند مرده
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های نزدیک تهدید