open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جلال عبده

**جلال عَبدُه**، (۱۲۸۸ بروجرد – ۱۳۷۵ تهران) قاضی، قانونگذار و دیپلمات دوره پهلوی بود که در مجامع بین‌المللی شهرت یافت.

او از جانب سازمان ملل متحد مدتی حکمران گینه بیسائو غربی بود.

پدرش شیخ محمد عبده سالها رئیس دادگاه انتظامی قضات و مدرس مدرسه معقول و منقول بود و درتدوین قانون مدنی ایران نقش داشت. خودش نیز در سوئیس درس خواند و دکترای حقوق گرفت.

نام جلال عبده پس از شهریور ۱۳۲۰ بر سر زبان‌ها افتاد زمانی که در مقام دادستان دیوان کیفر گروهی از مسئولان امنیتی دوران رضاشاه، همچون پزشک احمدی و سرپاس مختاری را به جرم قتل آیت‌الله مدرس، محمد فرخی‌یزدی و نصرت‌الدوله فیروزمیرزا به محاکمه کشید.

عبده با این شهرت، در سال ۱۳۲۲ در انتخابات دوره چهاردهم مجلس شورای ملی شرکت کرد و به عنوان نماینده تهران به مجلس راه یافت. در دوره بعد (پانزدهم) نیز کرسی نمایندگی را حفظ کرد. سپس از وزارت دادگستری به وزارت امورخارجه منتقل شد و کرسی سفارت ایران در هند را از آن خود کرد.

جلال عبده سپس به جای علیقلی اردلان سمت نمایندگی دائم ایران را در سازمان ملل به عهده گرفت. در این سمت در کنفرانس باندونگ به عنوان رئیس هیئت ایرانی شرکت کرد. و از جانب سازمان ملل به مأموریت‌هایی در کشورهای کامرون و گینه نو فرستاده شد. دکتر جلال عبده از جانب سازمان ملل مدتی حکمران گینه نو غربی غربی بود.

جلال عبده مدت کوتاهی مقام وزارت امورخارجه را به‌دست‌آورد، ولی به دلیل دخالت شاه استعفاء داد. در سالهای پایانی عمر، مدیرعامل کانون بانک‌ها و رئیس جمعیت ایرانی طرفدار ملل متحد بود. او خاطرات سیاسی‌اش را در کتابی با عنوان *چهل سال در صحنه قضائی، سیاسی، دیپلماسی ایران و جهان* به رشته تحریر درآورده که به کوشش مجید تفرشی در مؤسسه خدمات فرهنگی رسا منتشر شده‌است.

جلال عبده برادر علی عبده، مشت‌زن و بنیانگذار باشگاه پرسپولیس و بولینگ عبده بود.

## جستارهای وابسته
* علی عبده

## پانویس

## منابع
* سالنامه دنیا - سال ۱۳۵۴ - ص ۲۷۳
* 

رده:اهالی بروجرد
رده:سفیران ایران در ایتالیا
رده:سفیران پهلوی در ایتالیا
رده:سفیران ایران در هندوستان
رده:سفیران پهلوی در هند
رده:نمایندگان دائمی ایران در سازمان ملل متحد
رده:نمایندگان دوره چهاردهم مجلس شورای ملی
رده:وزیران امور خارجه پهلوی
رده:زادگان ۱۲۸۸
رده:درگذشتگان ۱۳۷۵
رده:نمایندگان دوره پانزدهم مجلس شورای ملی
رده:نمایندگان تهران در مجلس شورای ملی
نیلی

**نیلی** ، سایه‌ای از آبی است که بین لاجوردی و آبی آسمانی تیره‌تر قرار دارد.

«آبی نیلی» نام یک رنگدانه است. این رنگدانه در اواخر قرن هجدهم کشف شد و در قرن نوزدهم به عنوان آبی نیلی شناخته شد.

نخستین استفاده ثبت‌شده از *نیلی* به عنوان یک نام رنگ در انگلیسی در سال ۱۵۹۰ بود. این کلمه از کلمه لاتین ** مشتق شده‌است، «آبی تیره، آبی، یا آبی-سبز»، که به نوبه خود احتمالاً از *caerulum*، کوچک‌تر از *caelum*، «بهشت، آسمان» گرفته شده‌است.

## نگارخانه

پرونده:PB35 Bleu Céruléum.JPG|آبی نیلی PB35
پرونده:Berthe Morisot - Jour d'été, 1879.jpg|برت موریسو، *روز تابستان*، (۱۸۷۹)
پرونده:Cerulean blue hue.png|نمونه‌ای از رنگ روغنی رنگ آبی نیلی. "Hue" در این مثال به این معنی است که از رنگدانه‌های دیگری برای تقلید رنگ روغن حاوی رنگدانه اصلی استفاده شده‌است.
در زمان کلاسیک، کلمه *caerulum* برای توصیف رنگدانه‌های آبی، به ویژه مخلوطهای مس و اکسیدهای کبالت، مانند آزوریت و اسمالت استفاده می‌شد. این تلاش‌های اولیه برای ایجاد رنگ‌های آبی آسمانی به دلیل اشباع محدود و تمایل به تغییر رنگ در واکنش با رنگدانه‌های دیگر، اغلب رضایت‌بخش نبود. همچنین تکهلت را ببینید.
پرونده:Ceruleum.png|رنگدانه آبی نیلی در روغن. در سمت چپ به عنوان یک لعاب پایه روی سفید روی. در سمت راست به عنوان یک رنگ توده‌ای در رنگ روغنی.


## در طبیعت
* کوکوسنگ‌چشم نیلی
* ماهی‌خورک نیلی
* مگس‌گیر بهشتی نیلی
* سسک نیلی
* رنگینک کلاه‌نیلی

## منابع

رده:ترکیب‌های کبالت
رده:رنگ پرندگان
رده:رنگدانه‌ها
رده:رنگدانه‌های معدنی
رده:سایه‌های آبی
رده:سایه‌های فیروزه‌ای
رده:سایه‌های نیلی
رده:مقاله‌های ویکی‌پروژه رنگ نیازمند منابع جعبه اطلاعات
رشته‌کوه قفقاز

**رشته‌کوه قفقاز،** کوهستانی میان دریای سیاه و دریای خزر می‌باشد که در منطقه قفقاز قرار دارد. این رشته‌کوه از دو قسمت قفقاز بزرگ و قفقاز کوچک تشکیل شده‌است.

این رشته‌کوه در کشورهای روسیه، گرجستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و ترکیه گسترده شده‌است.

## قله‌ها

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Caucasus_Mountains&diff=90232417&oldid=88911705]

## پیوند به بیرون
* بیننده زمین ناسا - نماهایی از قفقاز https://web.archive.org/web/20070311051749/http://visibleearth.nasa.gov/search.php?q=caucasus
* بلندترین قله‌های قفقاز


رده:اروپای شرقی
رده:ایالت چهرنگاشتی
رده:جغرافیای غرب آسیا
رده:جغرافیای قفقاز
رده:رشته‌کوه‌های آسیا
رده:رشته‌کوه‌های ارمنستان
رده:رشته‌کوه‌های اروپا
رده:رشته‌کوه‌های ایران
رده:رشته‌کوه‌های ترکیه
رده:رشته‌کوه‌های جمهوری آذربایجان
رده:رشته‌کوه‌های روسیه
رده:رشته‌کوه‌های قفقاز
رده:رشته‌کوه‌های گرجستان
رده:زمین‌چهرهای غرب آسیا
رده:زمین‌چهرهای قره‌چای و چرکس
رده:زمین‌چهرهای قفقاز
رده:زمین‌چهرهای کاباردینو-بالکاریا
رده:زمین‌شناسی قفقاز
رده:غرب آسیا
رده:قفقاز
رده:کوه‌های جمهوری آذربایجان
نیوزویک

***نیوزویک*** (Newsweek) هفته‌نامه‌ای است که توسط مؤسسه واشینگتن پست در شهر نیویورک ایالات متحده از سال ۱۹۳۳ تا پایان سال ۲۰۰۰، به صورت چاپی و پس از آن به‌صورت آنلاین منتشر می‌شود. نیوزویک، پس از مجله تایمز، دومین هفته‌نامه آمریکایی است که قدمت آن به هشتاد سال می‌رسد.

متوسط شمارگان آن بیش از ۴ میلیون نسخه است که تنها در ایالات متحده ۳٬۱۶۰٬۰۰۰ نسخه در هفته به چاپ می‌رسد. این نشریه ویرایش‌های گوناگونی به زبان‌های ژاپنی، کره‌ای، لهستانی، روسی، اسپانیایی و عربی دارد.
[بندانگشتی|جلد اولین شماره در تاریخ [۱۷ فوریه ۱۹۳۳]]
شعبهٔ مرکزی نشریه در نیویورک بوده و دارای ۱۷ شعبه در آمریکا و جهان است. ۹ شعبه آمریکا عبارت‌اند از: نیویورک، لس‌آنجلس، شیکاگو، دالاس، میامی، واشینگتن، دیترویت، بوستون و سان‌فرانسیسکو. شعبات نیوزویک در دیگر کشورها عبارت‌اند از: پکن، کیپ‌تاون، اورشلیم، لندن، مکزیکو سیتی، مسکو، پاریس و توکیو.

## تاریخچه
نیوزویک به وسیلهٔ توماس جی سی مارتین در ۱۷ فوریه ۱۹۳۳، پایه‌گذاری شد.

## آخرین نسخه چاپی
در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۲، روی جلد این هفته‌نامه، تصویری سیاه و سفید از ساختمانی در منهتن نیویورک که محل تهیه نسخه‌های چاپی این مجله بود چاپ شد که سه کلمه «آخرین نسخه چاپی» که با برچسب توییتری به صورت last print issue# بر روی این جلد دیده می‌شد به نقل مکان این مجله به دنیای دیجیتال و عدم انتشار نسخه چاپی آن پس از ۸۰ سال، اشاره داشت. در سال ۲۰۱۴، این مجله دوباره به چاپ نسخه کاغذی پرداخت و آن را در کنار انتشار آنلاین ادامه داد. 

## منابع

## پیوند به بیرون

*وب‌سایت نیوزویک
* صفحه فیسبوک نیوزویک

رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۱۹۶۱ (میلادی)
رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۳ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۳ (میلادی) در نیویورک (ایالت)
رده:مجله‌های آمریکایی
رده:مجله‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:مجله‌های خبری آمریکایی
رده:مجله‌های مستقل
رده:مجله‌های منتشرشده در نیویورک سیتی
رده:مجله‌های هفتگی ایالات متحده آمریکا
رده:مجله‌های هفتگی خبری
رده:نشریه‌ها در ایالات متحده آمریکا
رده:نشریه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:نشریه‌های منحل‌شده در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:نیوزویک
رده:واشینگتن پست
رده:مجله‌های چندزبانه
رده:برندگان جایزه رسانه‌ای گلد
گویش دیگوری

**دیگوری** (به زبان آسی: دیگورون) یکی از دو گویش اصلی زبان آسی است که توسط دیگوری‌ها صحبت می‌شود. گویش اصلی دیگر ایرونی (به زبان آسی: ایروناو) است. گویشی که بیشتر جنبهٔ ادبی دارد گویش ایرون است.

آسی زبانی ایرانی است که در قفقاز صحبت می‌شود. اختلاف میان دو گویش اصلی آسی چنان است که برخی آن‌ها را دو زبان جدا می‌دانند؛ ازجمله در *فرهنگ دیگوری به روسی جدید* تألیف فِدار تاکازوف زبان دیگوری نامیده شده و نه گویش.

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۶ نوامبر ۲۰۰۶.

## برای مطالعه بیشتر
* 
* 

رده:اوستیا
گویش دیگوری
رده:زبان‌های ایرانی شرقی
رده:زبان‌های روسیه
آنتونوف ای‌ان-۷۲

**آنتونوف ای‌ان-۷۲** هواپیمایی است که نخستین بار در ۲۲ دسامبر ۱۹۷۷ (میلادی) پرواز کرد. یکی از انواع آن، **آنتونوف-۷۴**، امکان پرواز در مناطق قطبی را نیز دارد.

هواپیماهای آنتونوف-۷۲ به صورتی گسترده در نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

## مدل‌ها
* An-72-100 مدل دگرگون شده برای خدمات مسافربری عمومی
* An-74 چندمنظوره
* An-74T-100
* An-74T-200 توانایی حمل بار بیشتر
* An-74T-200A
* An-74TK-100
* An-74TK-200 قابلیت تبدیل از مسافربری به ترابری و بالعکس
* An-74TK-200 Salon مدل اجرایی برای حمل ده تا شانزده مسافر .

## مشخصات
دارای دو موتور توربوفن بر روی بالها و نزدیک به بدنه هواپیماست.
* فاصله نوک دو بال: ۳۱٫۹ متر
* طول: ۲۸٫۱ متر
* ارتفاع: ۸٫۷ متر
* ظرفیت مسافر: ۶۸ نفر
* بیشینه سرعت: ۷۰۵ کیلومتر بر ساعت
* محدوده پرواز: ۲۱۵۰ کیلومتر .

## پیوند به بیرون

* آنتونوف-۷۲/۷۴ در airliners.net

## پانویس

## منابع

* 

رده:جت‌های دوموتوره
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
رده:هواپیماهای نظامی ایران
رده:هواگردهای آنتونوف
رده:هواگردهای آواکس
رده:هواگردهای باربری اتحاد شوروی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:هواگردهای ترابری نظامی اتحاد شوروی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:هواگردهای دم‌تی
رده:هواگردهای بال بالا
بن‌بست (آلبوم)

***بن‌بست*** عنوان یکی از آلبوم‌های موسیقی پاپ ایرانی است که پیش از انقلاب با همکاری داریوش اقبالی (خواننده)، بابک بیات آهنگساز و ایرج جنتی عطایی (شاعر) ساخته‌شد. ترانه‌های این آلبوم عموما بین سال‌های ۵۰ تا ۵۵ ساخته شده‌اند.

پس از انقلاب این آلبوم به صورت بی‌کلام با آهنگ و تنظیم مجدد بابک بیات در بازار داخلی ایران منتشر شد.
## ترانه‌ها

## پیوند به بیرون
* متن ترانه بن‌بست از آلبوم بن‌بست در وب‌گاه جنتی‌عطایی

رده:آلبوم‌های داریوش اقبالی
رده:آلبوم‌های بابک بیات
فرازمین

بندانگشتی|فراززمین یا هورست
**فرازمین** یا **فرابوم**  در زمین‌شناسی به یک قطعه بالابرده‌شده از زمین گفته می‌شود که میان دو گسل موازی قرار گرفته‌شده‌باشد.

کوهه از عملکرد گسل‌های عادی به‌وجود می‌آید.

## منابع

* جعفری، عباس، فرهنگ بزرگ گیتاشناسی، تهران: چاپ دوم ۱۳۷۲ خ.

رده:زمین‌چهرهای زمین‌ساختی
رده:زمین‌شناسی ساختاری
رده:زمین‌شناسی
رده:ژئومورفولوژی
رده:واژگان زمین‌شناسی
فهرست اصطلاحات فرمول‌های شیمیایی

## A

## B

## C

## Ca–Cu

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## Y

## Z

## پیوند به بیرون
* Webelements
* Great Western Inorganics
* Landolt Börnstein Organic Index 2004


رده:ترکیب‌های شیمیایی
رده:فرمول شیمیایی
رده:فهرست‌های علم شیمی
رده:فهرست‌های اصطلاحات علمی
عکاسی دیجیتال

چپ|250px|بندانگشتی|پاریس
**عکاسی دیجیتال** به فرایند ثبت تصاویر به وسیلهٔ دریافت و ثبت نور بر روی سطح حساس به نور حسگر الکترونیکی گفته می‌شود. الگوهای نوری بازتابیده شده یا ساطع شده از اشیا بر روی سطح حساس به نور حسگر تأثیر می‌گذارد و باعث ثبت تصاویر می‌گردد.

عکاسی دارای سه ویژگی علمی، صنعتی (اقتصادی) و هنری است. عکاسی به عنوان یک پدیده علمی تولد یافت و به شکل یک صنعت گسترش یافت و همچنین جنبه‌های هنری نیز در آن ظهور کرد.

عکاسی دیجیتال در حال حاضر رایج‌ترین تکنولوژی برای ثبت تصویرهای دوبعدی و سه‌بعدی در بازارهای مصرف‌کننده و حرفه‌ای است. آسانی نسبی استفاده، سرعت بالای بازدید، انتقال و چاپ و نیز در بسیاری از موارد، کیفیت برتر، تعدادی از ویژگی‌های متمایزکننده عکاسی دیجیتال هستند. آسانی نسبی ویرایش عکاس‌های دیجیتال و در دسترس بودن نرم‌افزارهای قدرتمند برای این کار، سبب پیش آمدن جنجال‌های بسیاری در مورد صداقت و قابل اعتماد بودن عکس‌های دیجیتالی در عرصه‌های خبرنگاری و تاریخ‌نگاری شده‌است. البته ویرایش عکس و پیامدهای مربوط به آن، محدود به عکاسی دیجیتال نیستند و این موضوع بحثی مطرح در کل طول تاریخ عکاسی بوده‌است.

## انواع سنسور
در حال حاضر سه نوع تکنولوژی بخش عمده سنسورهای تولید شده برای دوربین‌های دیجیتال را در بر می‌گیرد.
* سنسورهای سیماس یا نیم‌رسانای اکسید فلزی مکمل (CMOS)
* سنسورهای سی‌سی‌دی یا دستگاه جفت‌کننده بار (CCD)
* سنسورهای Foveon

شایان ذکر است که هیچ‌کدام از این سنسورها به صورت مستقیم توانایی شناسایی رنگ‌ها را ندارند و تنها می‌توانند شدّت روشنایی نور را ثبت کنند. هر سنسور از میلیون‌ها سنسور ریز حساس به نور تشکیل شده و هرکدام از این سنسورهای ریز قالباً یک پیکسل از عکس نهایی را ثبت می‌کند. سازندگان این سنسورها با قرار دادن فیلترهای سرخ، سبز و آبی (رنگ‌های اولیه) روی تک تک آن‌ها با استفاده از الگوهایی مانند الگو بایر می‌توانند به پردازشگرهای دوربین قابلیت آن را بدهند که با کمک الگریتم‌های درون‌یابی (اینترپولیشن) و مقایسه ارقام ثبت شده توسط ریز سنسورهای مجاور، رنگ واقعی هر پیکسل را حدس بزنند. دوربین‌هایی که توانایی ذخیره عکس را به صورت خام دارا هستند، اجازه می‌دهند که این بخش نهایی شناسایی رنگ‌ها روی رایانه شخصی انجام شود و این به کاربران اجازه می‌دهد که آزادی بیشتری در ویرایش عکس نهایی داشته باشند.

## تعداد پیکسل
یکی از ویژگی‌هایی که در بازاریابی دروبین‌های دیجیتال بر آن تأکید می‌شود تعداد کلّ پیکسل‌های یک دوربین است. این رقم که با واحد مگاپیکسل یا میلیون پیکسل شمارش می‌شود، از راه ضرب تعداد پیکسل‌های افقی و عمودی یک سنسور شمرده می‌شود. برای مثال، دوربینی که سنسوری دارای ۳هزار پیکسل افقی و ۲هزار پیکسل عمودی باشد، یک دوربین ۶ مگاپیکسلی خواهد بود. با وجود آنکه این رقم در برخی موارد می‌تواند شاخص خوبی برای مقایسه کیفیت تصویر دوربین‌های دیجیتال باشد، این رقم در اکثر موارد می‌تواند گمراه‌کننده نیز باشد. کیفیت نهایی یک تصویر دیجیتال مؤثر از متغیرهای بیشتری مانند نوع سنسور، مساحت سنسور، اندازه لنزهای ریز روی هر پیکسل، قدرت تمرکز لنز و غیره می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* عکاسی زنده
* تاریخ عکاسی در ایران

## پانویس


رده:سبک‌های عکاسی
محمد اوشال

**محمد اوشال** (۲۰ آبان ۱۳۲۰ – ۲۹ دی ۱۳۹۵) آهنگساز، تنظیم‌کننده، نوازنده و رهبر ارکستر اهل ایران بود. 

## زندگی
محمد اوشال در ۲۰ آبان ۱۳۲۰ در تهران متولد شد. وی از هنرستان عالی موسیقی فارغ‌التحصیل شد و به‌عنوان نوازندهٔ اول ترومبون در ارکستر سمفونیک تهران، به‌مدت ۱۵ سال فعالیت نمود. اوشال از سال ۱۳۴۹، سرپرستی ارکستر ۳۶ نفرهٔ جاز فولکوریک را بر عهده گرفت و در دو سال منتهی به انقلاب، مرکز «*خانهٔ* *هنر*» که وابسته به وزارت فرهنگ و هنر بود را تأسیس کرد.

وی ساخت بیش از ۴۰۰ آهنگ و موسیقی متن فیلم و سریال تلویزیونی از جمله فیلم‌های «*[[زنجیری]]*» و «*[[تنگنا (فیلم ۱۳۵۲)|تنگنا]]*» و سریال «چنگگ» و سابقه تنظیم‌کنندگی بیش از ۲۰۰ آهنگ و ترانه، از جملهٔ ترانه‌های فولکلوریک ایرانی را در کارنامهٔ خود دارد.

اوشال پس از انقلاب ۱۳۵۷، ایران را به مقصد لندن ترک کرد و تا واپسین لحظات زندگی‌اش، در آنجا ساکن بود. او همواره از انقلاب، به‌عنوان یک فاجعه و پایانی بر کارنامهٔ نیمه‌تمام هنری خود یاد می‌کرد.

وی باجناق شهبال شب‌پره بنیانگذار و رهبر گروه بلک کتس بود.

### درگذشت
محمد اوشال، در سالهای پایانی عمرش به‌دلیل افسردگی شدید، بسیاری از اسناد، آثار و فایل‌های صوتی‌اش را از بین برد. وی پس از ۳۵ سال دوری از موسیقی و رنج بردن از بیماری اسکیزوفرنی، سرانجام در ۲۹ دی ۱۳۹۵ در لندن درگذشت.

## آثار
### آهنگسازی

### تنظیم‌
از تنظیم‌های وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* 
* محمد اوشال آلبوم‌های جدید آهنگ‌ها متن ترانه ها - ایران ترانه

اوشال
اوشال
اوشال
اوشال
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۹۵
رده:درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:تنظیم‌کنندگان موسیقی اهل ایران
رده:نوازندگان ترومبون اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان اهل ایران
لیموزرد

**لیموزرد** () یکی از رنگ‌های طیف زرد و به رنگ لیمو است.

## منابع

* 

رده:سایه‌های زرد
کاریان

**کاریان** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
کاریان به معنی دور و نزدیک میباشد که در گذشته به پرستشگاه زرتشتیان گفته میشوده است
* کاریان (جویم)، روستایی از توابع بخش هرم شهرستان جویم در جنوب استان فارس
* کاریایی‌ها، ساکنان کاریا، سرزمینی در جنوب غربی آسیای کوچک
پاره‌گدازش

[بندانگشتی|پاره‌گدازش در تشکیل [میگماتیت نقشی اساسی دارد.]]
در زمین‌شناسی به فرایند ذوب شدن بخشی از یک صخره **پاره‌گدازش** (Anatexis) گفته می‌شود بویژه به هنگام تشکیل سنگ‌های دگرریختی از جمله میگماتیت.

پاره‌گدازش از برابرنهاده‌های فرهنگستان زبان فارسی است.https://web.archive.org/web/20070927220726/http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/word02/h0202.pdf

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۶ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:سنگ‌شناسی
رده:سنگ‌شناسی آذرین
رده:سنگ‌شناسی دگرگونی
گل‌سپاسی

**گل سپاسی** یا **جنتیانا** سردهای از گل‌سپاسیان است با حدود ۴۰۰ گونه و پراکندگی وسیع که یکی از ویژگی‌های آن تاخوردگی بین دو قطعهٔ جام است.

زکریای رازی برای درمان از این گیاه بهره زیادی می‌برد.https://web.archive.org/web/20080220032452/http://www.aftab.ir/articles/health_therapy/nutrition_health/c13c1122213776p1.php

از گونه‌های آن می‌توان به کوشاد بی‌ساقه اشاره کرد.

## نماد
[thumb|چپ|نماد [خاندان میناموتو]]
گل سپاسی به عنوان نماد خاندان میناموتو، یکی از چهار طایفه بزرگی که در دوران دوره هی‌آن بر سیاست ژاپن تسلط داشتند و پس از آن شوگون‌سالاری کاماکورا را تأسیس کردند، در جنگ گنپی استفاده شد. گل رسمی جامعه آلمانی زبان بلژیک است.

## نگارخانه


پرونده:Gentiana amarella L ag1.jpg|کوشاد شمالی(*Gentiana amarella*)
پرونده: Gentiana_lutea_230705.jpg|کوشاد زرد بزرگ(*Gentiana lutea*)
پرونده: Gentiana pneumonanthe L ag1.jpg|کوشاد مرداب(*Gentiana pneumonanthe*)
پرونده:Gentiana asclepiadea L ag1.jpg|کوشاد پازهر(*Gentiana asclepiadea*)
پرونده: Gentiana.clausa1web.jpg|کوشاد بطری(*Gentiana clausa*)
پرونده: Gentiana verna L ag1.jpg|کوشاد بهاری(*Gentiana verna*)


## پانویس

## منابع
* 

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۲۸ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:کوشاد
رده:گل کبوتریان
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاگان آسیای معتدل
رده:گیاگان آمریکای شمالی
رده:گیاهان به‌کاررفته در طب سنتی چین
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان در اروپا
حق شرب

**حق‌الشرب** بهای آب رودخانه‌ها، قنات‌های دولتی و امثال آن است که به کشاورزان فروخته می‌شود. حق‌الشرب نرخ ثابتی ندارد و بر حسب زمان و مکان تغییر می‌کند.

## منابع
جعفری، عباس، فرهنگ بزرگ گیتاشناسی، تهران: گیتاشناسی، چاپ دوم ۱۳۷۲خ.

رده:آبیاری در ایران
رده:حقوق اراضی
رده:حقوق
برهوت

**بَرَهوت** نام یک وادی در حَضرَموت واقع در یمن است غارنوردان عمانی برای اولین بار به قعر "چاه دوزخ"، حفره‌ای عمیق در صحرای یمن رسیدند که در افسانه‌‎های محلی به "زندان اجنه" مشهور است.

این حفره طبیعی رازآلود در بیابانی در استان المهره یمن در مرز عمان واقع شده است. قطر دهانه آن 300 متر است و عمق آن به ۱۱۲ متر می‌رسد.

همچنین شب ها صداهایی شبیه جیغ در این محل شنیده می شود .به گفته حسین م ح ز 

به گفته محلی‌ها بوی نامطبوعی از این "چاه ممنوعه" به مشام می‌رسد که در باوری قدیمی منشاء آن "شیاطین محبوس" در آن هستند.

محمد الکندی، پروفسور زمین‌شناسی در دانشگاه آلمانی فناوری در عمان به خبرگزاری فرانسه گفت در قعر چاه "مارهایی بودند که اگر کاری به کارشان نداشتی آنها هم سرشان به کار خودشان بود ولی صداهای عجیبی از خود تولید می کردند."

آقای کندی یکی از هشت غارنورد حرفه‌ای بود که هفته گذشته با طناب به کف حفره رسیدند در حالی که دو نفر از همکاران آنها از روی سطح زمین در عملیات شرکت داشتند.

او می‌گوید هدف از این عملیات "کشف یکی از عجایب و بخشی از تاریخ یمن" بود.

یکی از کشفیات جالب گروه سنگ‌های مرواریدگونه‌ رنگی بود که در اثر چکیدن قطرات آب شکل گرفته بود.

تیم غارنوردان نمونه‌هایی از سنگ‌ و خاک، آب کف حفره و همین طور لاشه حیوانات با خود برداشتند که درباره آن تحقیق کنند.

در طول قرن‌ها افسانه‌هایی نسل به نسل منتقل می‌شد که می‌گفت ارواح خبیثه و جن و شیاطین در این غار محبوس هستند و بعضی هم آن را "دروازه دوزخ" می‌دانستند.

بسیاری از ساکنان محلی روستاهای اطراف از ترس بدشگونی از سرک کشیدن به چاه و حتی حرف زدن درباره آن اجتناب می‌کنند.

## منابع
* *[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/برهوت لغت‌نامه* دهخدا، سرواژه برهوت].
* جعفری، عباس، *فرهنگ بزرگ گیتاشناسی،* تهران: گیتاشناسی، چاپ دوم ۱۳۷۲خ. ص. ۷۲
* 
رده:غارهای آسیا
رده:استان مهره
آبوجا

**آبوجا** پایتخت نیجریه است که در مرکز کشور در حوزه فدرال مرکزی قرار دارد. این شهر یک شهر طراحی‌شده‌است و بیشتر در دهه ۱۹۸۰ ساخته شد تا جایگزین لاگوس که پرجمعیت‌ترین شهر کشور بود به عنوان پایتخت شود. انتقال پایتخت در ۱۲ دسامبر ۱۹۹۱ رخ داد. جغرافیای ابوجا توسط سنگ آسو تعریف شده‌است که مونولیتی یکپارچه با ۴۰۰ متر ارتفاع است که در اثر فرسایش آب ایجاد شده‌است. مجتمع ریاست جمهوری، مجلس شورای ملی، دیوان عالی و بخش اعظم این شهر تا جنوب این سنگ گسترش یافته‌اند.

## تاریخ
ژنرال مورتالا محمد در سال ۱۹۷۶ دستور به انتقال پایتخت از لاگوس به یک ناحیه بی‌طرف پایتختی مرکز کشور داد. برنامهٔ به کار رفته، مشابه برنامه‌ای بود که برزیل برای انتقال پایتخت خود به برازیلیا استفاده کرده بود. جابجایی پایتخت به دو دلیل اصلی ۱) ازدیاد بیش از اندازه جمعیت در لاگوس و ۲) قرار دادن پایتخت تازه در ناحیه‌ای بی‌طرفانه از نظر قومی و در مرکز کشور بود.

پس از انتقال پایتخت رسمی پایتخت در ۱۲ دسامبر ۱۹۹۱ بیشتر کشورها سفارت خود را به آبوجا منتقل کردند و سفارتخانه‌های پیشین خود را در لاگوس، پایتخت تجاری نیجریه، به عنوان کنسولگری حفظ کردند. از زمان آغاز به کار، ۱۷ وزیر FCT وجود داشته است.

## جمعیت
در سرشماری سال ۲۰۰۶ شهر ابوجا دارای ۷۷۶٬۲۹۸ نفر جمعیت بود که یکی از ده شهر پرجمعیت نیجریه به‌شمار می‌رفت. طبق اعلام سازمان ملل، ابوجا در بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ با رشد جمعیت ۱۳۹٫۷٪، دارای سریعترین رشد جمعیت در جهان بود. از سال ۲۰۱۵، این شهر با رشد جمعبت سالانه دستکم ۳۵ درصد، موقعیت خود را به عنوان سریعترین شهر در حال رشد در قاره آفریقا و یکی از سریعترین شهرهای جهان حفظ می‌کند. در سال ۲۰۱۶ جمعیت کلانشهر ابوجا، هشت میلیون نفر تخمین زده شده‌است که آن را به دومین شهر پرجمعیت‌ترین نیجریه پس از لاگوس تبدیل می‌کند.

## جغرافیا
ارتفاع آبوجا ۳۶۰ متر (۱٬۱۸۰ فوت) از سطح دریا است.

### آب و هوا
آبوجا که تحت طبقه‌بندی اقلیمی موسوم به کوپن قرار دارد، آب و هوای مرطوب و خشک گرمسیری را داراست فصل بارندگی در این شهر از آوریل آغاز می‌شود و در ماه اکتبر به پایان می‌رسد. درجه‌حرارت در روز به ۲۸ درجه سانتیگراد (۸۲/۴ °F) تا ۳۰ درجه سانتیگراد می‌رسد و در فصل خشک با دمای ۴۰ درجه سانتی گراد (۱۰۴/۰ °F) و درجه حرارت ۲۸ در شب می‌تواند تا ۱۲ درجه سانتیگراد دمای کلی شهر افزایش یابد.

### پوشش گیاهی
این شهر در منطقه موزائیک جنگل، منطقه غرب آفریقا واقع شده‌است. بخش‌هایی از جنگل بارانی در دشت‌های آفریقا در این شهر واقع است.

## جستارهای وابسته
* نیجریه
* لاگوس

## منابع

## منابع
* 


رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۹۷۰ (میلادی) در نیجریه
رده:پایتخت‌های آفریقا
رده:پایتخت‌های برنامه‌ریزی شده
رده:شهرهای جدید آغازشده در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شهرهای طراحی شده در نیجریه
رده:شهرهای نیجریه
رده:معماری مدرن
رده:مناطق دولت محلی در حوزه فدرال مرکزی (نیجریه)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در حوزه فدرال مرکزی (نیجریه)
رده:مناطق مسکونی در نیجریه
یوروبا

**یوروبا** نام یکی از اقوام بزرگ آفریقایی است.

یوروباها در حدود ۳۰ درصد کل جمعیت نیجریه را تشکیل می‌دهند و این قوم پیرامون ۴۰ میلیون نفر در سراسر آفریقای غربی جمعیت دارد.

دین ایشان اُریشا، اسلام و مسیحیت است.

«یوروبا، سرزمین آیین‌های دیرپا است. آیین‌هایی که نخست در پیوند با خوف و هراس ساکنان این دیار، در رویارویی با طبیعت به وجود آمد…؛ در اسطوره‌ها و آیین‌های مربوط به خدایان «یوروبا»، همه عناصری که به تولد تئاتر می‌انجامند، وجود دارند. درست همانگونه که تئاتر یونان از بطن آیین پرستش دیونیسوس (Dionysus) به وجود آمد، هنر نمایشی قوم «یوروبا» نیز از درام آیینی مایه گرفته است. درامی که حضور ملموس خدایان یا ارواح اجداد را در جشن‌ها و مراسم آیینی قبیله‌نشینان «یوروبایی»، همراه با ماسک و حرکات بدن به وسیله هنرمندان بومی – برای تماشاگران مشتاق خودی مجسم می‌نماید.»

لوبک می‌گوید: در یوروبا (مردم شناسان شیفته دور دست هستند) جشن ازدواج در میان بومیان با بی علاقگی هر چه تمامتر صورت می‌گیرد، مرد درگرفتن یک زن همانقدر فکر می‌کند که در بریدن یک خوشه گندم و از عشق و احساسات هرگز سخنی در میان نیست.

قوم یوروبا معتقدند هر کس سه روح همخانه دارد که اولی به نام اُلُوری، در سر جا دارد و حافظ و نگهبان و راهنمای شخص است. برای این روح قربانی می‌کنند که عمدتاً از پرندگان است و مقداری از خون آن را آمیخته با روغن نخل به پیشانی می‌مالند. از نظر مردم بدوی زدن و کوتاه کردن موی سر نیز کاری ظریف و دشوار است. دشواری‌ها و خطرهای این عمل در دو نوع است؛ نخست خطر آزردن روح ساکن در سر وجود دارد که ممکن است در حین این کار آسیب ببیند و بخواهد که از مسبب آن انتقام بگیرد. دوم، مشکل دور ریختن یا منهدم کردن موهای چیده شده است. زیرا انسان وحشی معتقد است که ارتباط همسویی بین خودش و هر جزئی از بدنش وجود دارد که حتی با جدا شدن هر جزئی از بدن همچنان برقرار است و بنابراین اگر آسیبی به اجزای جدا شده، مثل مو یا ناخن چیده شده، برسد، دامنگیر خود او می‌شود.

## پیوند به بیرون
* یوروبا
* یوروبا نیویورک

## نگارخانه

File:Amala.jpg|
File:Akara.jpg|
File:Eba Eforiro and asoorted meat.png|
File:A Plate of Pounded Yam (Iyan) served in Birmingham UK.JPG|
File:Moin Moin.jpg|


## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۸ نوامبر ۲۰۰۶.


رده:اعضای سازمان ملت‌ها و اقلیت‌های غیررسمی
رده:اقوام آفریقا
رده:اقوام در بنین
رده:اقوام در توگو
رده:اقوام در ساحل عاج
رده:اقوام در غنا
رده:اقوام در نیجریه
رده:اهالی آفریقای جنوب صحرا
رده:اهالی غرب آفریقا
رده:بومیان آفریقای غربی
آفریقایی

**آفریقایی** در یکی از معانی زیر ممکن است به‌کار رود:
* **آفریقایی** به معنای اهل قاره آفریقا
* **آفریقایی** به معنای زبان آفریقایی

رده:اهالی اروپا
اریشا

[چپ|بندانگشتی|[ایانسان، اریشای (روح ایزدی) دین آفریقایی-برزیلی کاندومبله. اینسان ایزدبانوی بادها و تندبادها است.]]
**اُریشا** نام یکی از ادیان آفریقایی است.

اریشا در اصل روحی است که یکی از نمودهای اُلودوماره (خدا) در دین قوم آفریقایی یوروبا بشمار می‌آید. قوم یوروبا بیشتر ساکن نیجریه هستند.

سنت اریشا دارای شاخه‌های گوناگونی به نام‌های آناگو، اویوتونجی، کاندومبله و لوسومی/سانتریا است.

اریشا و شاخه‌های آن در جهان بیش از ۱۰۰ میلیون پیرو دارند و در برزیل، آمریکا، مکزیک و دیگر بخش‌های قاره آمریکا نیز رواج دارند.

## نگارخانه

Image:Eleggua2005.jpg|
Image:Nana_Buruku.jpg|
Image:IbejiTwins.jpg|
Image:Omolu.jpg|


## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۸ نوامبر ۲۰۰۶.

اریشا
رده:اسطوره‌شناسی بر پایه کشور
رده:مفاهیم خدا
رده:دین آفریقایی-آمریکایی
رده:فرهنگ یوروبایی
رده:مذهب یوروبایی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های یوروبایی
ریشهر

**ریشهر**، شهری قدیمی مربوط به دوره عیلامیان است و در منتهی الیه جنوبی جزیره بوشهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. 

**بوستان ساحلی ریشهر** نام بوستانی در این ساحل است که در سال ۸۹ توسط شهرداری بوشهر راه اندازی شده است.

## موقعیت
**ریشهر** (بوشهر قدیم)، واقع در بخش مرکزی شهرستان بندر بوشهر یکی از آثار تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است.

«ریشهر» در جنوب شهر بوشهر واقع شده‌است. قدمت آثار کشف شده آن به هزاره سوم تا هزاره اول پیش از میلاد می‌رسد.
آثار مکشوف در سال‌های ۱۸۷۲ تا ۱۸۷۷ میلادی و نتایج اکتشافات باستان شناسان فرانسوی به سرپرستی پزار در سال ۱۹۱۴ میلادی که شامل کتیبه‌های میخی عهد شوتروک ناهونته و آثار بناها و اشیا مفرغی و سفال‌های نقش داراست، نشان می‌دهد که ریشهر از هزاره دوم پیش از میلاد یکی از شهرهای مهم امپراتوری عیلام بوده‌است. از آجر نوشته‌های عیلامی معلوم می‌شود که این شهر در آن عصر به نام «لیان» خوانده می‌شده‌است. ظاهراً لیان به سبب موقعیت خاص جغرافیایی یکی از حلقه‌های ارتباطی تمدن‌های شرق و غرب دنیای قدیم بوده‌است چرا که مرزهای جنوبی فلات ایران به سبب هم جواری با دریا و سایر شرایط جغرافیایی به شهروندان فلات هند اجازه می‌داد که از آب‌های ساحلی، برای ارتباط تجاری با تمدن‌های ایران و دشت بین‌النهرین استفاده کنند.

نام ریشهر خلاصه شده «ریواردشیر» است. اردشیر بابکان شهرهای متعددی در زمان حکومت خود برپا نمود که در واقع ریو اردشیر یکی از آن‌ها می‌باشد که می‌توان گفت تجدید بنای همان شهر لیان بوده‌است. این شهر در دوران ساسانیان یکی از مهم‌ترین مراکز علمی و ادبی محسوب می‌شد و در آن جا جماعتی از دانشمندان و نویسندگان جای داشتند. ریشهر بعد از اسلام تا سده‌هایی چند رونق داشت. گفته می‌شود که این شهر در سده شانزدهم در حدود دو هزار خانه مسکونی داشته و دو منطقه باستانی «تل پی تل» و «شاه نشین» نیز در همان حوالی ریشهر شناسایی شده‌اند. بوشهر و ریشهر و چند قریه دیگر در شبه جزیره‌ای واقع که از سمت شمال محدود است به خور سلطانی و از مغرب به دریا و از جنوب به خلیج کوچک هلیله. نوشته‌اند که در زمان نادر شاه جمعیت ریشهر به بوشهر منتقل شد و در نتیجه ریشهر متروک بماند. منطقه ریشهر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* پولس ایرانی (فیلسوف ایران باستان اهل ریشهر)

## منابع

* فرهنگ فارسی دکتر معین
* دکتر: رازی، عبدالله، * (ازسلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه) * چاپ ششم، چاپخانهٔ: اقبال، انتشار سال ۱۳۶۳.
* حاتم، محمد، بن غریب، * «تاریخ عرب الهولة»، * چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
* صدیق، محمد، عبدالرزاق، * «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، * چاپ دوم،: مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).

رده:آثار دوره عیلامیان بر پایه شهرستان
رده:اردشیر بابکان
رده:بناهای تاریخی شهرستان بوشهر
رده:شهرهای باستانی استان بوشهر
رده:شهرهای باستانی متروک ایران
رده:شهرهای ساسانیان
رده:مناطق مسکونی پیشین در استان فارس
ایرج کابلی

**ایرج کابلی** (  )، نویسنده، زبان‌شناس، و مترجم ایرانی بود.

## زندگی
ایرج کابلی در ۲۳ فروردین ۱۳۱۷ در خانواده‌ای زرتشتی در کرمان زاده شد. او برای آموزش متوسطه به تهران رفت و در دبیرستان البرز تحصیل کرد. ایرج کابلی در دانشگاه در رشتهٔ معماری درس خواند؛ ولی هرگز کار جدی و پیگری در زمینه معماری انجام نداد. دلبستگی او به زبان‌آموزی موجب شد چندین زبان را بیاموزد و به زبان انگلیسی و روسی دست به برگردان بزند. آشنایی و همکاری با احمد شاملو و عضویتش در هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران و عضویت در شورای بازنگری در شیوهٔ نگارش و خط فارسی و ارائه شیوهٔ نوینی برای تقطیع وزن‌های عروضی از دیگر کارهای او هستند.

ایرج کابلی عضو هیئت امنای بنیاد هوشنگ گلشیری بود. او در ۲۹ بهمن ۱۳۹۹ درگذشت.

## آثار
### پژوهش و نویسندگی
* ۱۳۷۶ - وزن‌شناسی و عروض، انتشارات آگه
* ۱۳۸۴ - درست‌نویسی‌یِ خطِ فارسی، انتشارات بازتاب‌نگار
* ۱۳۹۵ - راهِ نظم‌بندی، انتشاراتِ بوتیمار
* ۱۳۹۹ - دستور جامع زبان اوستا ، انتشاراتِ فرهنگ معاصر ، 
### برگردان
#### کتاب
* *تاریخ دنیای قدیم*، کورفکین
* *آن روز می‌رسد*، میرزا ابراهیم‌اف
* *عملیات کنترل فکر*، والتر باوارد
* ۱۳۸۲ - *کشف خزرستان*، لف گومی‌لی‌یوف، انتشارات آگه

#### داستان
* 
* 

### مقالات
#### مجلهٔ آدینه
* *شم زبانی و تحول واقعی، بهمن ۱۳۷۴*، دوره ده، شماره ۱۰۷، صفحهٔ ۴۶
* *ترک عادت، مهر ۱۳۷۴*، شماره ۱۰۴، صفحهٔ ۵۸
* *اقدام لازم برای یک‌سان شدن شیوهٔ ویرایش کتاب‌های درسی۱*، تیر ۱۳۷۴ شماره ۱۰۲، صفحهٔ ۵۸
* *اقدام لازم برای یک‌سان شدن شیوهٔ ویرایش کتاب‌های درسی۲*، مرداد ۱۳۷۴ شماره ۱۰۳، صفحهٔ ۵۶
* *بی‌حوصلگی یا بی‌حوصلگی؟*، نوروز۱۳۷۴، شماره ۹۹–۱۰۰، صفحهٔ ۶۸
* *واژه‌زایی و بی‌فاصله‌نویسی*، دی‌ ۱۳۷۳، شماره ۹۷، صفحهٔ ۵۶
* *پیوسته‌نویسی، جدانویسی یا بی‌فاصله‌نویسی؟*، آبان‌ ۱۳۷۳، شماره ۹۶، صفحهٔ ۲۹
* *احیای نشانه اضاف*ه، اردیبهشت -خرداد ۱۳۷۲|دوره=هشتم | شماره ۸۰–۸۱ صفحهٔ ۶۸
* *فراخوان به فارسی‌نویسان و پیش‌نهاد به تاجیکان،* تیر ۱۳۷۱، شماره ۷۲، صفحهٔ ۴۹
* *خوب و بد شعر*، خرداد ۱۳۷۱، دوره=هفتم، شماره ۷۱، صفحهٔ ۴۴

#### نامه کارنامه
* پرونده باز یک فرزندکشی، خرداد ۱۳۷۹، دوره نخست، شماره ۱۱، صفحهٔ ۸۷.
* آنا آخماتووا، خرداد ۱۳۷۸، دوره نخست، شماره ۵، صفحهٔ ۶.

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* Linguism

کابلی ایرج
کابلی ایرج
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان البرز
کابلی ایرج
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل ایران
رده:زرتشتیان اهل کرمان
کابلی ایرج
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:مترجمان اهل کرمان
رده:نویسندگان اهل کرمان
رده:درگذشتگان ۱۳۹۹
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:زرتشتیان اهل ایران
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران
تیرانا (ابهام‌زدایی)

کاربردهای واژه **تیرانا**:

* تیرانا پایتخت آلبانی است.
* استان تیرانا استانی است در آلبانی.
* تیرانا کتابی از مهرداد اوستا است.
استان تیرانا

**استان تیرانا**  نام یکی از استان‌های سی‌وشش‌گانه کشور آلبانی است. شهر تیرانا پایتخت کشور آلبانی در این استان قرار دارد.

بندانگشتی|right
بندانگشتی|right

## منابع

رده:استان تیرانا
تیرانا
رده:جغرافیای شهرستان تیرانا
رده:ناحیه‌های آلبانی
جزیره پیت

**جزیره پیت** (Pitt) یا **رانگیائوریا** (Rangiauria) دومین جزیره بزرگ در جزایر چاتام در اقیانوس آرام است که بخشی از زلاند نو به شمار می‌آیند. خاک اصلی زلاندنو ۸۰۰ کیلومتر در غرب جزیره پیت قرار دارد.

مساحت جزیره پیت ۶۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن کمتر از ۱۰۰ نفر است. سطحی تپه‌ای دارد و بلندترین نقطه آن، وایهره، ۲۴۱ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

این جزیره برای نخستین بار در سال ۱۷۹۰ توسط خدمه کشتی ویلیام ار. براوتون به نام اچ.ام.اس چاتام دیده شد. این جزیره را به نام ویلیام پیت، ارل یکم چاتام، جزیره پیت نامیدند.

بندانگشتی|راست|250px|دید جزیره پیت از فضا

## منابع

Wikipedia_contributors، "Pitt_Island،" Wikipedia، The_Free_Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pitt_Island&oldid=212382184

Wikipedia contributors، "Pitt Island،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pitt_Island&oldid=212382184

رده:جزیره‌های جزایر چتم
رده:جزیره‌های اقیانوس آرام
اصل هوزیتا–هاتوری

بندانگشتی|اصل هوزیتا-هاتوری
**اصل هوزیتا-هاتوری** (Huzita-Hatori axioms) مجموعه‌ای از قوانین مرتبط با قوانین ریاضی تا کردن کاغذ است.

قوانین ۱ تا ۶ توسط ریاضیدان ایتالیایی-ژاپنی، هومیاکی هوزیتا، در سال ۱۹۹۲ نوشته شد و این قوانین، عملکردهایی که هنگام تا کردن کاغذ (اریگامی) ایجاد می‌شود را توصیف می‌کنند.

این اصل‌ها نشاندهنده کامل بودن عملکردها در صفحه هستند. و اینکه تمام تاها خطی هستند.

## هفت اصل

۶ اصل اول توسط هوزیتا و اصل هفتم توسط کوشیرو هاتوری کشف شده‌است. اصل‌ها به شرط زیرند:
# برای دو نقطه داده شده p۱ و p۲، تنها یک تا وجود دارد که از هر دو نقطه عبور کند.
# برای دو نقطه داده شده p۱ و p۲، تنها یک تا وجود دارد که p۱ را برp۲ تصویر کند.
# برای دو خط داده شده l۱ و l۲ تایی وجود دارد که دو خط را روی هم تصویر کند.
# .برای نقطه داده شده p۱ و خط L۱، تنها یک تای عمود بر L۱ وجود دارد که از p۱ میگذرد.
# .برای نقاط داده شده p۱ و p۲ و خط L۱، تایی وجود دارد که p۱ را بر خط L۱ تصویر می‌کند و از نقطه p۲ نیز می‌گذرد.
# .برای نقاط داده شده p۱ و p۲ و خطوط L۱ و L۲، تایی وجود دارد که p۱را بر L۱ و p۲ را بر L۲ تصویر کند.
# .برای نقطه داده شده p و خطوط L۱ و L۲ تایی وجود دارد که p را بر L۱ تصویر کرده و عمود بر L۲ باشد.

## منابع

* Wikipedia contributors, «Huzita-Hatori axioms,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Huzita-Hatori_axioms&oldid=65249801 (accessed November ۲۸، ۲۰۰۶).

رده:اصل‌ها
رده:اصول ریاضیاتی
رده:ریاضیات سرگرمی
رده:هندسه
اکتاو

در تئوری موسیقی، **اُکتاو** (به فرانسوی و انگلیسی: octave، به‌معنی «هشت‌تایی») یا **هنگام**، که گاه به‌اختصار به صورت *8ve* و *P8* نیز نوشته می‌شود، فاصلهٔ دو نت همنام متوالی است. هر ساز دارای دامنهٔ خاصی از لحاظ تکرار این نت‌ها است، و دامنهٔ سازها را اغلب با شمارش مجموعِ این هشت نت -که برابر با یک اکتاو می‌باشد- می‌سنجند. بدیهی‌ست که سازهای مختلف دارای تعداد اکتاوهای مختلف می‌باشند.

اگر بسامد دو نت متوالی که با هم یک اکتاو فاصله دارند اندازه‌گیری شود، بسامد یکی دوبرابر دیگری خواهد بود (نسبت ۲:۱). به عبارت دیگر، نت‌هایی که با فاصلهٔ اکتاو از هم قرار می‌گیرند، تشکیل یک تصاعد هندسی را می‌دهند؛ مثلاً نتِ «لا» در اکتاو چهارم یک پیانو (A4) بسامدی برابر با ۴۴۰ هرتز دارد و نتِ لای بعدی (A5) بسامدش ۸۸۰ هرتز است.

## جستارهای وابسته
* گام

## منابع

رده:اکتاوها
رده:فاصله‌های درست در موسیقی
رده:نت‌های موسیقایی
آگورا هیلز (کالیفرنیا)

**آگورا هیلز**  شهری در شهرستان لس‌آنجلس، کالیفرنیا ایالت کالیفرنیا آمریکا با جمعیتی حدود ۲۰ هزار نفر است.

## منابع

رده:آگورا هیلز (کالیفرنیا)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۲ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:شهرهای کالیفرنیا
رده:شهرهای لس آنجلس (کالیفرنیا)
رده:محله‌ها در آگورا هیلز
رده:محله‌های آگورا هیلز
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)
آدم‌کشی

[بندانگشتی|200px|چپ|نقاشی از قتل [ژان-پل مارا توسط شارلوت کوردی]]

**آدم‌کشی** یا **دیگرکشی**  به کشتن انسان به دست انسانی دیگر گفته می‌شود؛ چه اینکه این کشته شدن قانونی باشد یا نباشد. اگر این کشتن غیرقانونی انجامیده باشد، قتل است که اصولاً به دو دستهٔ قتل عمد و قتل شبه‌عمد بسته می‌شود. امروزه در سیستم قضایی ایران قتل به عمد، شبه‌عمد و خطای محض دسته‌بندی می‌شود. اگر قتل با نیت آسیب رساندن ولی نه کشتن رخ داده باشد، شبه‌عمد شمرده می‌شود. اگر از بین بردن انسانی دیگر به صورت کاملاً تصادفی و بدون قصد کشتن یا آسیب زدن باشد، این مرگ در برخی کشورها در رده مرگ تصادفی (نه قتل) جای می‌گیرد و در برخی دیگر از کشورها از جمله ایران «قتل خطای محض» یا «غیرعمد» خوانده می‌شود.

بر پایه تاریخِ ادیان ابراهیمی نخستین قتل، کشته شدن هابیل فرزند آدم به دست برادرش قابیل است.

## جستارهای وابسته
* فرزندکشی
* قتل ناموسی
* قتل زنجیره‌ای
* ترور
* نسل‌کشی
* کشتار دسته‌جمعی

## منابع

* 
* http://journalistsresource.org/studies/government/criminal-justice/un-2011-global-study-homicide/
* http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/legal50a-eng.htm
* http://www.unodc.org/documents/gsh/pdfs/2014_GLOBAL_HOMICIDE_BOOK_web.pdf
* روزنامه شرق. سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۳۸۳. بازبینی ۱ آذر ۱۳۸۵.
* http://www.sharghnewspaper.com/830416/disast.htm


رده:جرائم علیه اشخاص
رده:جرم‌ها
رده:علت‌های مرگ
اسماعیل کاداره

**اسماعیل کاداره** (۲۸ ژانویه ۱۹۳۶ – ۱ ژوئیه ۲۰۲۴) نویسنده، شاعر و روزنامه‌نگار اهل آلبانی بود. او را همواره یکی از نامزدهای احتمالی جایزه نوبل ادبی می‌دانستند.

او در اوایل سال‌های ۱۹۹۰ در پی فشارهای رژیم کمونیستی انور خوجه آلبانی را ترک و به فرانسه پناهنده شد. انتشار کتاب‌هایش برای مدت‌ها در آلبانی ممنوع بود ولی در فرانسه با استقبال روبرو شد. کاداره در سال ۱۹۹۶ به عضویت فرهنگستان علوم اخلاقی و سیاسی فرانسه درآمد، و پس از آن نیز از امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، نشان لژیون دونور را گرفت. او بیش از ۸۰ رمان، فیلمنامه، نمایشنامه، شعر، مقاله و مجموعه داستان نوشته بود که به ۴۵ زبان دنیا ترجمه شده‌اند و او بابت آن‌ها جوایز بین‌المللی من بوکر و جایزه شاهدخت آستوریاس. کسب کرده بود.

نخستین رمان او، *ژنرال ارتش مرده*، در سال ۱۹۶۱ منتشر شد. یکی از فیلم‌هایی که او در پدید آمدنِ آنها نقش داشت *[[خاکستر و خون]]* بود.

## درگذشت
اسماعیل کاداره در اول ژوئیه ۲۰۲۴ در تیرانا در سن ۸۸ سالگی درگذشت.

## آثار
برخی از آثار این نویسنده به فارسی ترجمه شده‌اند:
* مرثیه بر کوزوو، ترجمه بابک مظلومی، نشر گوشه، تهران، ۱۳۹۵
* ژنرال ارتش مرده، ترجمه مجید حاتم، انتشارات فکر روز
* آوریل شکسته، ترجمه قاسم صنعوی، نشر مرکز
* رویدادهای شهر سنگی (هبوط در شهر سنگی)، ترجمه جلال‌الدین کزازی، نشر مرکز
* کنسرت در پایان زمستان، ترجمه مهین میلانی، نشر مرکز
* چه کسی دورونتین را بازآورد؟، ترجمه قاسم صنعوی، نشر مرکز
* زمستان سخت. ترجمه مهستی بحرینی نشر نیلوفر
* دختر آگاممنون، ترجمه ادریس ژاله، انتشارات ژیل، 1400

## منابع

* تولی، مجید، (گردآوری و ترجمه)، *با آدم‌های ساده در راه، داستان‌های کوتاه ادبیات آلبانی،* تهران: نشر آبی، ۱۳۸۰خ.

رده:اعضای فرهنگستان علوم اخلاقی و سیاسی فرانسه
رده:افراد پادکمونیست اهل آلبانی
رده:اهالی تیرانا
رده:اهالی جیروکاستر، آلبانی
رده:برندگان جایزه جهانی من بوکر
رده:بی‌خدایان اهل آلبانی
رده:بی‌خدایان سده ۲۰ (میلادی)
رده:بی‌خدایان سده ۲۱ (میلادی)
رده:تبدیل از اسلام به ندانم‌گرایی یا خداناباوری
رده:دارندگان لژیون دونور
رده:دانش‌آموختگان انستیتو ادبیات ماکسیم گورکی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تیرانا
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل آلبانی در فرانسه
رده:رمان‌نویسان اهل آلبانی
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:شاعران سده ۲۱ (میلادی) اهل آلبانی
رده:فرماندهان لژیون دونور
رده:فرماندهان نشان ادبیات و هنر
رده:مسلمانان پیشین اهل آلبانی
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل آلبانی
رده:نویسندگان آلبانیایی‌زبان
رده:نویسندگان اهل آلبانی
رده:نویسندگان پست‌مدرن
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل آلبانی
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی) اهل آلبانی
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل آلبانی
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلبانی
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل آلبانی
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:ویکی‌سازی رباتیک
محمدعلی شیرازی (شاعر)

**محمدعلی حافظ‌الکتب** معروف به محمدعلی شیرازی (زادهٔ ۲۷ اسفند ۱۳۱۹ در شیراز – درگذشتهٔ ۲۵ آذر ۱۴۰۱) شاعر و ترانه‌سرای ایرانی بود.

## کارنامه هنری
از مشهورترین ترانه‌های وی می‌توان به *شکار* (با این مطلع: وقتی رسید آهو هنوز نفس داشت/داشت هنوزم بره‌هاشو می‌لیسید) با صدای ابی، *[[سلطان قلب‌ها (ترانه)|سلطان قلب‌ها]]* با صدای عارف، ''چرا نمی‌رقصی'' با صدای ویگن، *زندونی* با صدای داریوش و آهنگ دشتستانی هایده اشاره کرد. او از معدود شاعرانی است که در حوزه محیط زیست نیز اشعار گوناگونی سروده‌است.
کارهای او که در صدا و سیما پخش شد «وقف پرنده‌ها» (آی ادمای مهربون واجبه که کمک کنیم) با صدای قاسم افشار و آهنگ مجموعه تلویزیونی زیر آسمان شهر با اجرای امیر تاجیک می‌باشد. دو اثر او نیز بر روی آهنگ‌هایی از محسن کاظمیان است با عنوان «شب‌چراغ» و «عشقِ گمشده».

## آثار

## پانویس

## پیوند به بیرون
* 
* گفتگوی خبرگزاری فارس با محمدعلی شیرازی
* متن ترانه شکار
* متن ترانه سلطان قلبها
* متن ترانه چرا نمی‌رقصی
* متن ترانه زندونی

رده:اهالی شیراز
رده:درگذشتگان ۱۴۰۱
رده:زادگان ۱۳۱۹
رده:شاعران مرد اهل ایران
روتوما

**روتوما**  یکی از بخش‌های کشور فیجی است که از جزیره روتوما و چند جزیره کوچک دیگر تشکیل شده است.

این جزایر در ۴۶۵ کیلومتری شمال فیجی قرار دارند. روتوما مساحتی حدود ۴۳ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر ۲۸۱۰ نفر (سرشماری ۱۹۹۶) دارد.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۹ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:روتوما
رده:آتشفشان‌های سپری
رده:آتشفشان‌های فیجی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۱ (میلادی) در امپراتوری بریتانیا
رده:جزیره‌های اقیانوس آرام
رده:جزیره‌های فیجی
رده:جغرافیای پلی‌نزی
رده:فیجی
رده:تقسیمات فیجی
رده:مناطق مهم پرندگان فیجی
رده:گروه روتوما
رده:تقسیمات کشوری خودمختار
رده:مناطق تحت قیمومیت در اقیانوسیه
آب‌نگاری

**آب‌نگاری (آبنگاری)** یا **هیدروگرافی (ئیدروگرافی)** (به ، ) شاخه‌ای است از علوم نقشه‌برداری که پیرامون تهیهٔ نقشه و داده‌های مکانی از ژرفای آب‌ها بحث می‌کند.

به‌طور ویژه، تمامی فعالیت‌های تهیهٔ نقشه از عمق دریا، اقیانوس، دریاچه‌های طبیعی، و سدها و همچنین رودخانه‌ها در حیطهٔ تخصصی دانش آب‌نگاری است.

آب‌نگاری یا هیدروگرافی علمی با اندازه‌گیری مشخصات فیزیکی آب‌ها و نواحی اطراف آن‌ها مرتبط است. به‌طورکلی، آب‌نگاری اندازه‌گیری و توصیف آب‌ها و به‌ویژه آب‌های قابل دریانوردی است.

اندازه‌گیری‌های موردنظر در عملیات آب‌نگاری شامل اندازه‌گیری عمق، جزر و مد (کشند)، جریان، جنس بستر، موقعیت عوارض مختلف جغرافیایی در عمق و سطح دریا و… است.

با توجه به بین‌المللی بودن موضوع دریانوردی، فعالیت‌های آب‌نگاری در مقیاس وسیع معمولاً توسط سازمان‌های ملی تهیه‌کنندهٔ نقشه انجام می‌گیرد. عملیات آب‌نگاری برای فعالیت‌های غیرنظامی در کشور ایران نیز توسط سازمان نقشه‌برداری کشور انجام می‌گیرد.

## سازمان جهانی آب‌نگاری IHO
فعالیت‌های آب‌نگاری در سطح بین‌المللی توسط سازمان جهانی آب‌نگاری IHO هماهنگ می‌گردد.
این سازمان فنی که نقش مشاوره‌ای برای کشورهای عضو دارد در سال ۱۹۲۱ تأسیس گردیده و مقر آن در شهر مونت‌کارلو کشور موناکو قرار دارد.
این سازمان در جهت پیشرفت ایمنی و کارایی دریانوردی و بهره‌برداری پایدار و حفاظت از محیط زیست دریایی فعالیت می‌نماید. مأموریت این سازمان ایجاد محیطی جهانی که در آن کشورها داده‌های کافی آب‌نگاری و خدمات لازم برای حداکثر بهره‌برداری ممکن را ارائه نمایند می‌باشد.

اهدف این سازمان عبارتند از:
* هماهنگی فعالیت‌های سازمان‌های ملی متولی امور آب‌نگاری کشورهای عضو
* هماهنگی و یکنواختی هرچه بیشتر در چارت‌های دریایی و مدارک مربوط
* انتخاب روش‌های قابل اعتماد انجام فعالیت‌های آب‌نگاری
* پیشرفت علوم مرتبط با آب‌نگاری و تجهیزات مورد استفاده در فعالیت‌های اقیانوس شناسی

این سازمان دارای ۱۴ کمیسیون منطقه‌ای می‌باشد و فعالیت‌های آن توسط سازمان ملل متحد حمایت می‌گردد.

## تعریف هیدروگرافی
* علم مطالعه وضعیت و خصوصیات فیزیکی آب به خصوص در رابطه با مسائل کشتیرانی را هیدروگرافی گویند. یا به تعریفی دیگر

* علم اندازه‌گیری و ترسیم پارامترهایی برای توصیف دقیق طبیعت و شکل بستر دریا نسبت به موقعیت جغرافیایی عوارض زمین و دیگر حرکت‌های دریا.  یا

* علوم کاربردی است که دربارهٔ اندازه‌گیری، توصیف عوارض توپوگرافی بستر، زیر بستر، خواص فیزیکی دریاها، مناطق ساحلی مجاور آن‌ها و سایر منابع آبی دیگر و پدیده‌های مرتبط با دریا نظیر کشند، جریان‌های آبی و حفاظت از محیط زیست.

## جستارهای وابسته

* جغرافیای ساحلی
* آب‌شناسی

## منابع

* Show، E.Hydrology، Dover inc، New york، ۱۹۷۰

## پیوند به بیرون

* ''Hydro International'' Lemmer, the Netherlands: Hydrographic Information ]
* What is hydrography? National Ocean Service

رده:نقشه‌برداری
آب‌نگاری
رده:آب‌شناسی
رده:اصطلاحات جغرافیا
رده:اقیانوس‌نگاری
رده:جغرافیای طبیعی
رده:مهندسی عمران
رده:مهندسی هیدرولوژی
رده:نقشه‌نگاری
نمایش‌های خیابان فالسوم

**نمایش‌های خیابان فالسوم** که هرسال در سانفرانسیسکو در ایالات متحده آمریکا در آمریکای شمالی برگزار می‌شود مربوط به نمایش اعمال جنسیتی و خودآزارانه و دگرآزارانه چرم‌پوشان است. این نمایش‌ها با نمایش‌های هفته غرور چرم‌پوشان رقابت دارد. نمایش‌های خیابان فالسوم که از سال ۱۹۸۴ شروع شده اکنون سالانه ۴۰۰ هزار تماشاگر را به خود جلب می‌کند. با گسترش اپیدمی ایدز در دهه ۱۹۸۰ در ایالات متحده آمریکا، برخی از فعالان و سازمان دهندگان جامعه دگرباشی تصمیم گرفتند نمایشگاه خیابانی را آغاز کنند. از دیدگاه آن‌ها این نمایشگاه باعث افزایش دید جامعه می‌شود، وسیله ای برای جمع‌آوری پول بسیار مورد نیاز فراهم می‌کند و فرصتی برای اعضای جامعه ایجاد می‌شود تا به خدمات و اطلاعات حیاتی (به عنوان مثال در مورد رابطه جنسی ایمن تر) وصل شوند. در حالی که عده ای آن را مفید ارزیابی کرده‌اند به دلیل فضای حاکم بر آن و نوع رفتارها، انتقادهای داخلی و خارجی فراوانی را نیز ایجاد کرده‌است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۹ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۴ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۴ (میلادی) در کالیفرنیا
رده:تمایلات جنسی در سان‌فرانسیسکو
رده:جشنواره‌ها در خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:جشنواره‌های جنسی
رده:رویدادهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:رویدادهای ال‌جی‌بی‌تی در ایالات متحده آمریکا
رده:رویدادهای شهوانی
رده:فرهنگ ال‌جی‌بی‌تی در سان‌فرانسیسکو
میله پاگشا

[انگشتی|زنی که با میله پاگشا و [دهان‌بند (بی‌دی‌اس‌ام)|دهان‌بند بسته شده]]

**میلهٔ پاگُشا**  وسیله‌ای است برای مهار بدنی که در بازی‌های جنسی از نوع بانداج استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* بانداج
* بی‌دی‌اس‌ام

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۳۰ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:تجهیزات بی‌دی‌اس‌ام
رده:محدودکننده‌های فیزیکی
رده:وسایل جنسی
استان تومسک

راست|انگشتدان|260px|استان تومسک در نقشهٔ روسیه.

**استان تومسک** (به روسی: То́мская о́бласть، تلفظ: تومسکایا اُبلاست) یکی از واحدهای فدرالی کشور روسیه است.

مرکز آن شهر تومسک است.

جمعیت این استان ۱٬۰۴۶٬۰۳۹ نفر است و در جنوب شرقی دشت سیبری غربی واقع شده‌است.

بیشتر مناطق این استان بخاطر انبوهی جنگل‌های تایگا و وجود مرداب‌ها غیرقابل دسترسی هستند.

این استان از نظر ذخایر نفت و گاز منطقه‌ای غنی است.

## رودخانه‌ها
thumb
* اُب (Обь)
** توم (Томь)
** چولیم (Чулым)
** چایا (Чая)
** کت (Кеть)
** پارابل (Парабель)
** واسیوگان (Васюган)
** تیم (Тым)

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی استان تومسک .

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tomsk_Oblast&oldid=197717057 kipedia contributors, "Tomsk Oblast," Wikipedia, The Free Encyclopedia,]


تومسک
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۴ (میلادی)
رودخانه چولیم

[بندانگشتی|260px|رودخانه چولیم در نزدیکی [آچینسک.]]
**چولیم** (به روسی: *Чулым*) رودخانه‌ای است در سرزمین کراسنویارسک و استان تومسک روسیه. چولیم از شاخه‌های دست‌راستی رودخانه اُب است.
درازای چولیم ۱۷۹۹ کیلومتر و حوضه آبریز آن ۱۳۴٬۰۰۰ کیلومتر مربع است.
رود چولیم در محلی به نام اوست-چولیم به اُب می‌ریزد. شهرهایی که در امتداد رود چولیم قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از نازاروف، آچینسک و آسینو.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۳۰ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:استان تومسک
رده:رودهای استان تومسک
رده:رودهای روسیه
رده:رودهای سرزمین کراسنویارسک
رده:ریزابه‌های اوب
رده:سرزمین کراسنویارسک
یاکوتسک

**یاکوتسک** (به زبان روسی: Яку́тск، به زبان یاقوتی: Дьокуускай، تلفظ: دوکوسکای) شهری است در شرق سیبری و مرکز جمهوری یاقوتستان روسیه است. این شهر که از بندرهای مهم رود لنا است ۲۱۰٬۶۴۲ نفر جمعیت دارد. (سرشماری سال ۲۰۰۲).

یاکوتسک در سال ۱۶۳۲ به عنوان یک قلعه برای نیروهای قزاق برپا شد و رشدی نداشت تا اینکه در دهه‌های ۱۸۸۰ و ۱۸۹۰ معادن طلا و دیگر ذخایر کانی در آن منطقه یافت شد. صنعتی‌سازی دوران استالین و برپایی اردوگاه‌های کار اجباری در آن دوره، باعث رشد این شهر نیز شد. یکی از بزرگ‌ترین آرایه‌های آشکارساز پرتو کیهانی در جهان در این شهر قرار دارد. 

یاکوتسک در دشت مرکزی یاکوتی قرار دارد و یک بندر اصلی در اطراف رودخانه لنا می باشد. شهر یاکوتسک دارای یک فرودگاه اصلی می باشد. مردم آن یاقوت هستند که از اقوام ترک محسوب میشوند و زبان آنها نیز از زبان‌های ترکی است.

## سردترین شهر جهان
یاکوتسک سردترین شهر جهان است. در  چهار ماه از سال دمای این شهر به‌طور معمول از ۳۵ درجه زیر صفر فراتر نمی‌رود. دویست و هفتاد هزار نفر ساکن این شهر واقع در شمال شرق سیبری توانسته‌اند خود را با این سرمای استخوان سوز وفق دهند. آن‌ها برای خروج از خانه به‌طور معمول دو پالتوی پوست می‌پوشند.

## نگارخانه

Image:Y-ostrog.jpg|دژ یا برج اوستروگ ساخته ۱۶۸۳
File:Lena watershed.png|آب‌پخشان رودخانه لنا و محل شهر یاکوتسک
Image:kulakovskystreet.jpg|خیابان کولاکووسکی در شب، سمت چپ ساختمان علوم دانشگاه یاکوتسک دیده می‌شود


## جستارهای وابسته
* اویمیاکن

## منابع


رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده ۱۷ (میلادی) در روسیه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۳۲ (میلادی) در روسیه
رده:پست‌بوم یاقوتستان مرکزی
رده:خاور دور روسیه
رده:مراکز تقسیمات کشوری جمهوری‌های روسیه
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۳۲ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در کرانه رود لنا
جویس مایر

**جویس مایِر** (؛ زادهٔ ۴ ژوئن ۱۹۴۳) نویسنده و سخنران مسیحی است.

برنامه‌های رادیو تلویزیونیِ او با نام «لذت زندگی روزانه» به ۲۵ زبان در ۲۰۰ کشور پخش می‌شود. او ۷۰ کتاب در زمینهٔ آیین مسیحیت و الهیات نوشته‌است.

او و همسرش، دِیو مایِر، چهار فرزند دارند و ساکن سنت لوئیس، میزوری در ایالات متحده آمریکا هستند.

## منابع

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی سنت‌لوئیس
رده:پنتاکوستالیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رسانه مسیحیت
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:مسیحیان انجیلی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مسیحیان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مسیحیان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مسیحیان سده ۲۱ (میلادی)
رده:مسیحیت کاریزماتیک و پنطیکاستیسم
رده:نویسندگان اهل سنت لوئیس
رده:نویسندگان خودیاری اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مسیحی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مسیحی
رده:رهبران مذهبی پروتستان سده ۲۰ (میلادی)