الکساندر میخایلوویچ پروخورف

**آلکساندر میخائیلُویچ پروخورف**  فیزیکدان روسی و برنده جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۶۴.

## زندگی
فرزند ماریا ایوانوا و میخائیل ایوانویچ است. پدر و مادرش انقلابی و ضدّ دیکتاتوری تزارها بودند و به خاطرِ فعالیت‌های انقلابی دور از وطن، در استرالیا، زندگی می‌کردند.

آلکساندر پروخورف به سالِ ۱۹۱۶ در استرالیا به دنیا آمد و پس از انقلاب اکتبر (در سال ۱۹۲۳) با پدر و مادرش به شوروی رفت. او بعد از اتمام تحصیل در دانشگاه لنینگراد، برای خدمت جنگی وارد ارتش شوروی شد و در جنگ جهانی دوم، دو بار زخم برداشت. پروخورف فیزیکدان برجسته روس و استاد الکترونیک کوانتومی است.

آلکساندر میخااوویچ پروخورف در سال ۱۹۴۱ با گالینا شلپینا ازدواج کرده و حاصل این ازدواج یک فرزند پسر به نام گریل است که پژوهشگر فیزیک لیزری است. پروخورف، دورهٔ کارشناسی ارشد خود را در انستیتوی فیزیک لبیدوف گذراند.
درآغاز به عنوان یک کارشناس جزء به انستیتوی فیزیک لبیدوف مسکو پیوست و بعدها به ریاست آزمایشگاه و معاونت انستیتو ارتقاء یافت. به مطالعه در زمینه امواج رادیویی و تئوری نوسانات غیرخطی علاقه زیادی داشت.

پروخورف استاد دانشگاه مسکو، عضو آکادمی علوم اتّحاد شوروی و مسئول اول دانشنامه بزرگ شوروی بود. او در سال ۱۹۶۴ جایزه نوبل فیزیک را به پاس پژوهش در لیزر و میزر دریافت نمود.
سال ۱۹۹۰ و تحولاتی که به تجزیه اتحاد جماهیر شوروی انجامید، برای پروخورف که از سال ۱۹۵۰ عضو حزب کمونیست بود و بر امثال آندره ساخاروف خرده می‌گرفت که شرف و وجدان خود را زیر پا گذاشته‌اند - آسان نبود.
وی در مسکو زندگی می‌کرد و سال ۲۰۰۲ درگذشت و در گورستان نووودویچی به خاک سپرده شد.
پروخورف به خاطر پژوهشهایش در فیزیک، مدالها و جوایز زیادی دریافت نمود. او با دانشمندانی چون نیکولای گنادیویچ پاسوف نیز کار و پژوهش مشترک داشته‌است.

## سفر پروخورف به ایران
بندانگشتی|300px|'''اصفهان، نخستین سمپوزیوم لیزر جهان'''سپتامبر ۱۹۷۱، اجتماع ۷۰ نفری فیزیکدانان جهان
در سال ۱۹۷۱ بسیاری از فیزیکداتان جهان از جمله الکساندر میخایلوویچ پروخورف، چارلز هارد تاونز، دکتر علی جوان، سرجیو پورتو، نیکولاس برومن برگن، بوریس استوچف، پییریاکویی نوت، رایموند کیدر، آرتور لئونارد شالو... و ده‌ها فیزیکدان دیگر به ایران (اصفهان) آمدند و در نخستین سمپوزیوم لیزر (سمپوزیوم در فیزیک بنیادی و کاربردی لیزر، اصفهان)، شرکت نمودند. در مورد این سمپوزیوم علاوه بر گزارش Atomic Coherent States in Quantum Optics و کتاب Highly Excited States of the Helium
یک کتاب کوچک ۱۳۳ صفحه‌ای از «آبراهام هرتزبرگ» با عنوان Developments in High Power Laser Research و یک جزوه ۱۸ صفحه‌ای که «ویلیام ژوزف کوندل» منتشر نموده، کتاب قطوری هم در ۹۶۰ صفحه منتشر شده‌است.

در این مجمع علمی از تلاشهای تئودور میمن کاشف لیزر جامد یاد شد.در نخستین سیمپوزیوم لیزر در مورد تحقیقات نظری مبنی بر امکان نشر لیزری در ناحیه پرتو ایکس و رزونانس‌های اتمی و مولکولی در طیف‌بینی لیزری تبادل نظر شد و پروخورف نیز مقاله‌ای با عنوان Laser Beam Self-Focusing عرضه نمود.

این سیمپوزیوم ۲۹ اوت – ۵ سپتامبر ۱۹۷۱ با حمایت دانشگاه صنعتی شریف تهران (آریامهر سابق) و با همکاری دانشگاه اصفهان و مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در دانشگاه اصفهان برگزار شد. از همایش اولین لیزر تئودور میمن و شماری از دانشمندان فیزیک در ۱۶ می ۱۹۶۰ که بگذریم - سمپوزیوم لیزر در اصفهان نخستین کنفرانس بین‌المللی لیزر در جهان بود.

## جستارهای وابسته
* علی جوان
* چارلز هارد تاونز
* تئودور میمن
* نخستین سمپوزیوم لیزر
* سرجیو پورتو

## منابع

* درباره پروخورف
* کتاب «علم و فناوری الماس» Diamond Science and Technology نوشته پروخورف و استفان
* زندگینامه پروخورف
* نامه‌ای که پروخورف و چند تن دیگر علیه ساخاروف منتشر نمودند. 

## پانویس

رده:استادان دانشگاه دولتی مسکو
رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
رده:استادان مؤسسه فیزیک و فناوری مسکو
رده:استرالیایی‌های مهاجرت‌کرده به اتحاد شوروی
رده:اعضای تمام‌وقت آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای تمام‌وقت فرهنگستان علوم روسیه
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای فرهنگستان علوم آلمان در برلین
رده:افراد استرالیایی روس‌تبار
رده:برندگان جایزه دمیدوف
رده:برندگان جایزه لنین
رده:برندگان جایزه نوبل اهل اتحاد شوروی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل روسیه
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:پژوهشگران لیزر
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی
رده:دانشمندان اهل روسیه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی فدراسیون روسیه
رده:دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه یک
رده:دریافت‌کنندگان نشان درجه ۲ لیاقت میهن‌پرستی
رده:دریافت‌کنندگان نشان زرین لومونسف
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:شیمی طیف‌سنجی‌دانان
رده:فیزیک‌دانان آزمایشگاهی
رده:فیزیک‌دانان اهل اتحاد شوروی
رده:فیزیک‌دانان اهل روسیه
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان نور
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:مخترعان اهل اتحاد شوروی
رده:مخترعان اهل روسیه
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم اهل اتحاد شوروی
رده:اعضای آکادمی علوم لئوپلدینه آلمان