جوزف گرینبرگ

**جوزف هارولد گرینبرگ**  (زادهٔ ۲۸ مهٔ ۱۹۱۵ – درگذشتهٔ ۷ مهٔ ۲۰۰۱) یک زبان‌شناس آمریکایی بود که بیشتر به‌خاطر پژوهش‌هایش دربارهٔ رده‌شناسی زبانی و خانواده زبانی شناخته می‌شود.

## زندگی
### اوایل زندگی و تحصیل
جوزف گرینبرگ در ۲۸ مهٔ ۱۹۱۵ در بروکلین، نیویورک در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. نخستین علاقهٔ بزرگ او موسیقی بود. در ۱۴سالگی در استاینوی هال یک کنسرت پیانو اجرا کرد و تا پایان عمرش همواره پیانو می‌نواخت.

پس از پایان دبیرستان جیمز مدیسون، به‌جای مسیر موسیقی، راه علمی را برگزید و در سال ۱۹۳۲ وارد کالج کلمبیا شد. در سال آخر، درسی دربارهٔ زبان‌های بومی آمریکا نزد فرانتس بواس گذراند و در ۱۹۳۶ با مدرک کارشناسی فارغ‌التحصیل شد. با معرفی بواس و روت بندیکت، به‌عنوان دانشجوی دکترا نزد ملویل هرزکوویتس در دانشگاه نورث‌وسترن پذیرفته شد و در ۱۹۴۰ درجهٔ دکترا گرفت. در این دوره، کار میدانی در میان هوسه‌های نیجریه انجام داد و زبان هوسه را آموخت. رسالهٔ دکترای او دربارهٔ تأثیر اسلام بر گروهی هوسه بود که برخلاف بیشتر هوسه‌ها، مسلمان نشده بودند.

در ۱۹۴۰ برای دورهٔ پسادکترا به دانشگاه ییل رفت، اما با آغاز جنگ جهانی دوم به سپاه مخابرات ارتش آمریکا پیوست و در آفریقای شمالی به‌عنوان رمزگشا کار کرد و در عملیات مشعل و نبرد کازابلانکا شرکت داشت. سپس تا پایان جنگ در ایتالیا خدمت کرد.

در سال ۱۹۴۳، پیش از اعزام به اروپا، با سلما برکویتز که در سال اول کلمبیا با او آشنا شده بود ازدواج کرد.

### دوران کاری
پس از جنگ، در دانشگاه مینه‌سوتا تدریس کرد و سپس در ۱۹۴۸ به دانشگاه کلمبیا بازگشت و به‌عنوان استاد انسان‌شناسی فرهنگی کارش را ادامه داد. در نیویورک با رومن یاکوبسن و آندره مارینه آشنا شد و از مکتب پراگ در ساختارگرایی تأثیر پذیرفت.

در ۱۹۶۲ به دانشگاه استنفورد رفت و تا پایان عمرش در آن‌جا ماند. در ۱۹۶۵ رئیس انجمن مطالعات آفریقا شد و همان سال به آکادمی ملی علوم ایالات متحده برگزیده شد. سپس عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا (۱۹۷۳) و انجمن فلسفی آمریکا (۱۹۷۵) شد. در ۱۹۹۶ عالی‌ترین جایزهٔ زبان‌شناسی، یعنی «مدال طلای زبان‌شناسی تاریخی»، به او اهدا شد.

## مشارکت‌ها در زبان‌شناسی
### گونه‌شناسی زبانی
گرینبرگ به‌عنوان بنیان‌گذار گونه‌شناسی نوین زبان شناخته می‌شود. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ با انتشار آثارش این حوزه را دگرگون کرد. او به‌دنبال یافتن همگانی‌های زبانی بود و «همگانی‌های شرطی» را مطرح کرد؛ یعنی اگر زبانی ساختار X را داشته باشد، ناگزیر ساختار Y را هم دارد. این نگاه بر پژوهش‌های بسیاری تأثیر گذاشت و تا امروز در زبان‌شناسی هم‌زمانی اهمیت دارد. برخلاف نوآم چامسکی که رویکردی «صورت‌گرا» داشت، گرینبرگ رویکردی «کارکردگرا» را دنبال می‌کرد.

### مقایسهٔ انبوه
گرینبرگ معتقد بود پیش از بازسازی تطبیقی باید زبان‌ها را در خانواده‌ها دسته‌بندی کرد. او روش «مقایسهٔ انبوه» یا «چندجانبه» را برای مقایسهٔ همزمان شمار زیادی زبان پیشنهاد کرد. او می‌گفت هرچه تعداد زبان‌ها در مقایسه بیشتر باشد، احتمال شباهت‌های تصادفی کمتر است. این روش بحث‌برانگیز شد و بسیاری از زبان‌شناسان تاریخی آن را نپذیرفتند، اما همچنان در برخی پژوهش‌های کلان کاربرد یافت.

مهم‌ترین کار او رده‌بندی زبان‌های آفریقا بود. گرینبرگ صدها زبان آفریقایی را در چهار خانوادهٔ بزرگ جای داد: آفروآسیایی، نیلو-صحرایی، نیجر-کنگو و خویسان. او اصطلاح «آفروآسیایی» را به‌جای «حامی-سامی» پیشنهاد کرد و نشان داد که بانتو‌ها بخشی از نیجر-کنگو هستند.

او همچنین نظریه‌هایی دربارهٔ زبان‌های هند-اقیانوسیه، زبان‌های بومی آمریکا و زبان‌های اوراسیایی مطرح کرد که همه مورد پذیرش کامل قرار نگرفت، اما در گشودن مسیرهای تازه برای پژوهش زبان‌شناسی تاریخی اثرگذار بود.

### رده‌بندی تبارشناختی زبان‌ها
#### زبان‌های آفریقا
گرینبرگ به‌خاطر ابداع یک نظام رده‌بندی برای زبان‌های آفریقا شهرت یافت. او این پژوهش را در قالب مجموعه‌ای از مقاله‌ها در نشریهٔ *Southwestern Journal of Anthropology* بین سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۴ منتشر کرد (که بعداً در سال ۱۹۵۵ در قالب کتابی با نام *[[The Languages of Africa]]* بازچاپ شد). او کتاب را در سال ۱۹۶۳ بازبینی و دوباره منتشر کرد و در سال ۱۹۶۶ نیز ویرایشی تقریباً مشابه ارائه داد (که در سال ۱۹۷۰ بدون تغییر تجدید چاپ شد). در سال ۱۹۸۱ گرینبرگ مقاله‌ای نوشت و در آن چند تغییر دیگر در رده‌بندی خود اعمال کرد.

گرینبرگ صدها زبان آفریقایی را در چهار خانواده جای داد: زبان‌های آفروآسیایی، زبان‌های نیلوصحرایی، زبان‌های نیجر-کنگو و زبان‌های خویسان. او اصطلاح «آفروآسیایی» را به‌جای «حامیتو-سامی» پیشنهاد داد، زیرا نشان داد که گروه حامی‌ها که از سدهٔ نوزدهم پذیرفته شده بود، یک خانوادهٔ زبانی معتبر نیست. یکی از مهم‌ترین کارهای او این بود که زبان‌های بانتو، که بخش بزرگی از آفریقای مرکزی و جنوبی را در بر می‌گیرند، نه یک خانوادهٔ مستقل بلکه بخشی از خانوادهٔ نیجر–کنگو هستند.

رده‌بندی او عمدتاً بر پایهٔ ارزیابی رده‌بندی‌های پیشین استوار بود. در آن زمان، این طبقه‌بندی به‌ویژه دربارهٔ خانوادهٔ نیلو-صحرایی جسورانه و فرضی تلقی می‌شد. اما اکنون، به‌جز دربارهٔ خویسان، این تقسیم‌بندی به‌طور کلی از سوی متخصصان زبان‌های آفریقایی پذیرفته شده و مبنای پژوهش‌های دیگران قرار گرفته است.

پژوهش گرینبرگ دربارهٔ زبان‌های آفریقایی با انتقاد لایل کمپبل و دونالد رینج روبه‌رو شد، چراکه آنها معتقد بودند داده‌های او توجیه کافی برای این رده‌بندی ندارد و باید با «روش‌های قابل اعتماد» دوباره بررسی شود (رینج ۱۹۹۳:۱۰۴). هارولد فلمینگ و لایونل بندر که نسبت به کار او همدل بودند، اذعان کردند که دست‌کم برخی از کلان‌خانواده‌های او (به‌ویژه نیلو-صحرایی و خویسان) از سوی بیشتر زبان‌شناسان به‌طور کامل پذیرفته نشده‌اند و شاید نیازمند تقسیم‌بندی دوباره باشند (کمپبل ۱۹۹۷). انتقاد اصلی آنان روش‌شناسی بود: اگر مقایسهٔ انبوه روش معتبری نباشد، نمی‌توان انتظار داشت که این روش بتواند آشفتگی زبان‌های آفریقایی را سامان دهد.

در مقابل، برخی زبان‌شناسان کوشیدند چهار خانوادهٔ گرینبرگ را در واحدهای بزرگ‌تر ترکیب کنند. به‌ویژه ادگار گرگرسن (۱۹۷۲) پیشنهاد داد که نیجر–کنگو و نیلو-صحرایی در یک خانوادهٔ بزرگ‌تر ادغام شوند که او آن را زبان‌های نیجر-صحرایی نامید. راجر بلنچ (۱۹۹۵) نیز پیشنهاد کرد که نیجر–کنگو زیرخانواده‌ای از نیلو-صحرایی است.

#### زبان‌های گینه نو، تاسمانی و جزایر آندامان

در سال ۱۹۷۱، گرینبرگ کلان‌خانوادهٔ هندو-اقیانوسی را پیشنهاد کرد که زبان‌های پاپوآیی (خانواده‌های زبانی فراوان در گینه نو و جزایر پیرامون آن) را با زبان‌های بومی جزایر آندامان و تاسمانی در یک گروه جای می‌دهد، اما زبان‌های بومی استرالیا را مستثنی می‌کند. ویژگی اصلی این طرح آن بود که خانواده‌های متعدد زبانی گینه نو را در یک واحد ژنتیکی واحد تقلیل دهد. این طرح زبان‌های آسترونزیایی را دربر نمی‌گرفت، چراکه این زبان‌ها با موج مهاجرتی تازه‌تر پیوند داشتند.

رده‌بندی گرینبرگ از سوی اندک متخصصانی که روی این زبان‌ها کار کرده بودند، پذیرفته نشد. با این حال، پژوهش‌های استفان وورم (۱۹۸۲) و مالکوم راس (۲۰۰۵) شواهد قابل توجهی برای این ایدهٔ روزگاری رادیکال ارائه دادند که این زبان‌ها یک واحد ژنتیکی واحد تشکیل می‌دهند. وورم شباهت‌های واژگانی میان زبان‌های آندامانی بزرگ با خانواده‌های پاپوآیی غربی و تیمور–آلور را «بسیار چشمگیر و در چندین مورد معادل با همسانی کامل» توصیف کرد و آن را ناشی از یک زیرساخت زبانی دانست.

#### زبان‌های قارهٔ آمریکا

بیشتر زبان‌شناسان زبان‌های بومی آمریکا را به ۱۵۰ تا ۱۸۰ خانوادهٔ مستقل تقسیم می‌کنند. برخی معتقدند که دو خانوادهٔ زبان‌های اسکیمو-آلیوت و زبان‌های نا-دنه از دیگر زبان‌ها متمایز بوده و احتمالاً نتیجهٔ مهاجرت‌های دیرتر به دنیای جدید هستند.

گرینبرگ (۱۹۵۷:۴۱، ۱۹۶۰) از همان آغاز قانع شد که بسیاری از گروه‌های زبانی ظاهراً بی‌ارتباط را می‌توان در دسته‌های بزرگ‌تر جای داد. در کتاب خود *Language in the Americas* (۱۹۸۷)، در حالی که پذیرفت زبان‌های اسکیمو-آلیوت و زبان‌های نا-دنه مستقل هستند، پیشنهاد کرد که همهٔ زبان‌های بومی دیگر قارهٔ آمریکا به یک کلان‌خانواده واحد تعلق دارند که آن را زبان‌های آمرین نامید.

کتاب *Language in the Americas* بحث‌برانگیز شد و با انتقادهای شدید روبه‌رو گردید؛ بیشتر متخصصان زبان‌های بومی آمریکا و زبان‌شناسان تاریخی آن را رد کرده‌اند. زبان‌شناسان خانواده‌های منفرد زبان‌ها خطاها و نادرستی‌های بسیاری در داده‌های گرینبرگ یافته‌اند، از جمله استفاده از داده‌های زبان‌های ناموجود، آوانویسی‌های نادرست، سوءبرداشت از معانی واژه‌ها و حتی ساختن واژه‌های جعلی.

زبان‌شناسان تاریخی همچنین اعتبار روش مقایسهٔ انبوه (یا چندجانبه) را که اساس رده‌بندی اوست، رد کرده‌اند. آنها معتقدند شباهت‌هایی که او به‌عنوان شواهد ارائه می‌دهد، ناشی از ارث‌برده‌شدن از یک نیای مشترک نیست بلکه ترکیبی از خطاها، شباهت‌های تصادفی، تسامح بیش‌ازحد در مقایسهٔ معنایی، وام‌گیری، واج‌سازی تقلیدی و غیره است.

با این حال، دیوید رایش، ژنتیک‌دان دانشگاه هاروارد، می‌گوید پژوهش‌های ژنتیکی تازه الگویی یافته‌اند که از رده‌بندی آمرین گرینبرگ پشتیبانی می‌کند: گروه «نخستین آمریکایی‌ها». او می‌گوید «خوشهٔ جمعیتی که گرینبرگ بر اساس زبان پیش‌بینی کرده بود نزدیک‌ترند، واقعاً با الگوهای ژنتیکی در جمعیت‌هایی که دادهٔ آنها موجود است تأیید شد». با این وجود، این دستهٔ «نخستین آمریکایی‌ها» با نیاکان هر دو گروه اسکیمو-آلیوت و نا-دنه آمیزش کرده و بخش قابل‌توجهی از ژن‌های آنان را تشکیل داده‌اند، به‌طوری‌که ۶۰٪ و ۹۰٪ دی‌ان‌ای این دو گروه از «نخستین آمریکایی‌ها» تشکیل شده است.

#### زبان‌های شمال اوراسیا

گرینبرگ در اواخر عمر خود پیشنهاد کرد که تقریباً همهٔ خانواده‌های زبانی اوراسیای شمالی به یک خانوادهٔ ردهٔ بالاتر تعلق دارند که او آن را زبان‌های اوراسیایی نامید. تنها استثنا زبان‌های ینی‌سئیایی بود که با گروه گسترده‌تر زبان‌های دنه-قفقازی مرتبط دانسته شده است، گروهی که زبان‌های چینی-تبتی را نیز دربر می‌گیرد. در سال ۲۰۰۸، ادوارد وایدجا زبان‌های ینی‌سئیایی را با زبان‌های نا-دنه در آمریکای شمالی مرتبط دانست و خانوادهٔ زبان‌های دنه-ینی‌سئیایی را معرفی کرد.

دسته‌بندی اوراسیایی شباهت‌هایی با گروه‌بندی‌های قدیمی‌تر زبان‌های نوستراتیک به‌وسیلهٔ هولگر پدرسن و ولادیسلاو ایلیچ-سویتیچ داشت، زیرا زبان‌های هندواروپایی، زبان‌های اورالی و زبان‌های آلتایی را شامل می‌شد. تفاوت آن در این بود که زبان‌های نیوخ، زبان‌های ژاپنی، زبان کره‌ای و زبان آینو (ژاپن) را نیز در بر می‌گرفت (که نوستراتیسیست‌ها از مقایسه کنار گذاشته بودند، زیرا این‌ها زبان‌های منفرد و نه خانواده‌های زبانی بودند) و در عوض زبان‌های آفروآسیایی را کنار می‌گذاشت. تقریباً در همین زمان، نوستراتیسیست‌های روسی به‌ویژه سرگی استاروستین نسخهٔ بازنگری‌شده‌ای از نوستراتیک ساختند. این نسخه اندکی بزرگ‌تر از گروه‌بندی گرینبرگ بود، اما آن هم آفروآسیایی را مستثنی می‌کرد.

در سال‌های اخیر، میان طرفداران فرضیهٔ نوستراتیک نوعی اجماع پدید آمده است. گرینبرگ در اصل با مفهوم نوستراتیک موافق بود، هرچند او بر تقسیم عمیق درونی میان «لایهٔ شمالی» (اوراسیایی او) و «لایهٔ جنوبی» (اصولاً آفروآسیایی و دراویدی) تأکید داشت.

آلن بومهارد، نوستراتیسیست آمریکایی، اوراسیایی را شاخه‌ای از نوستراتیک می‌داند، در کنار شاخه‌های دیگر: آفروآسیایی، زبان‌های ایلامی-دراویدی و زبان‌های کارتولی. به‌طور مشابه، گئورگی استاروستین (۲۰۰۲) به یک گروه‌بندی سه‌گانه رسید: او آفروآسیایی، نوستراتیک و ایلامی را تقریباً هم‌فاصله دانست و آن‌ها را نزدیک‌تر به یکدیگر نسبت به هر خانوادهٔ زبانی دیگر توصیف کرد. [مکتب استاروستین] اکنون آفروآسیایی را نیز در نوستراتیک به‌طور گسترده‌تر در نظر گرفته است. آن‌ها اصطلاح «اوراسیایی» را برای شاخهٔ محدودتر به‌کار می‌برند که شامل بقیهٔ ماکروفامیل می‌شود. پیشنهادهای تازه بنابراین عمدتاً در گنجاندن یا نادیده گرفتن دقیق دراویدی و کارتولی تفاوت دارند.

گرینبرگ پس از تشخیص سرطان درمان‌ناپذیر لوزالمعده همچنان روی این پروژه کار کرد و تا هنگام مرگش در مهٔ ۲۰۰۱ آن را ادامه داد. همکار و شاگرد پیشینش [مریت رولن انتشار آخرین جلد کار او دربارهٔ اوراسیایی (۲۰۰۲) را پس از مرگش تضمین کرد.

## آثار برگزیدهٔ جوزف اچ. گرینبرگ
* *Studies in African Linguistic Classification* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا)
* *Essays in Linguistics* (مقاله‌هایی در زبان‌شناسی)
* *The Languages of Africa* (زبان‌های آفریقا)
* *Language Universals: With Special Reference to Feature Hierarchies* (کلیات زبانی: با ارجاع ویژه به سلسله‌مراتب ویژگی‌ها)
* *Language in the Americas* (زبان در قارهٔ آمریکا)
* *On Language: Selected Writings of Joseph H. Greenberg* (دربارهٔ زبان: نوشته‌های برگزیدهٔ جوزف اچ. گرینبرگ)
* *Indo-European and Its Closest Relatives: The Eurasiatic Language Family. Vol. 1: Grammar* (هندواروپایی و خویشاوندان نزدیکش: خانوادهٔ زبانی اوراسیایی، جلد ۱: دستور)
* *Indo-European and Its Closest Relatives: The Eurasiatic Language Family. Vol. 2: Lexicon* (هندواروپایی و خویشاوندان نزدیکش: خانوادهٔ زبانی اوراسیایی، جلد ۲: واژگان)
* *Genetic Linguistics: Essays on Theory and Method* (زبان‌شناسی تبارزادی: مقاله‌هایی دربارهٔ نظریه و روش)
* *Universals of Language: Report of a Conference Held at Dobbs Ferry, New York, April 13–15, 1961* (کلیات زبان: گزارش همایشی در دابز فری، نیویورک، ۱۳–۱۵ آوریل ۱۹۶۱)
* *Universals of Human Language. Vol. 1: Method and Theory, 2: Phonology, 3: Word Structure, 4: Syntax* (کلیات زبان انسانی. جلد ۱: روش و نظریه، ۲: آواشناسی، ۳: ساخت واژه، ۴: نحو)
* *The decipherment of the "Ben-Ali Diary": A preliminary statement* (گشایش رمز «یادداشت‌نامهٔ بن‌علی»: گزارشی مقدماتی)
* *Some problems in Hausa phonology* (چند مسئله در آواشناسی زبان هوسا)
* *Arabic loan-words in Hausa* (وام‌واژه‌های عربی در هوسا)
* *The classification of African languages* (رده‌بندی زبان‌های آفریقا)
* *Studies in African linguistic classification: I. Introduction, Niger–Congo family* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۱. مقدمه، خانوادهٔ نیجر–کنگو)
* *Studies in African linguistic classification: II. The classification of Fulani* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۲. رده‌بندی زبان فولانی)
* *Studies in African linguistic classification: III. The position of Bantu* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۳. جایگاه بانتو)
* *Studies in African linguistic classification: IV. Hamito-Semitic* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۴. حامیتو-سامی)
* *Studies in African linguistic classification: V. The Eastern Sudanic Family* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۵. خانوادهٔ سودانی شرقی)
* *Studies in African linguistic classification: VI. The Click languages* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۶. زبان‌های کلیکی)
* *Studies in African linguistic classification: VII. Smaller families; index of languages* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۷. خانواده‌های کوچک‌تر؛ نمایهٔ زبان‌ها)
* *Studies in African linguistic classification: VIII. Further remarks on method; revisions and corrections* (بررسی‌هایی در رده‌بندی زبان‌شناختی آفریقا: بخش ۸. توضیحات بیشتر دربارهٔ روش؛ بازنگری و اصلاحات)
* *The nature and uses of linguistic typologies* (ماهیت و کاربردهای گونه‌شناسی‌های زبانی)
* *The general classification of Central and South American languages* (رده‌بندی کلی زبان‌های آمریکای مرکزی و جنوبی)
* *Is the vowel-consonant dichotomy universal?* (آیا دوگانگی واکه–همخوان همگانی است؟)
* *Universals of Language* (کلیات زبان)
* *Synchronic and diachronic universals in phonology* (کلیات هم‌زمانی و درزمانی در آواشناسی)
* *Some generalizations concerning glottalic consonants, especially implosives* (چند تعمیم دربارهٔ همخوان‌های گلوتالیک، به‌ویژه انفجاری‌ها)
* *The Indo-Pacific hypothesis* (فرضیهٔ هندو-اقیانوسی)
* *Numeral classifiers and substantival number: Problems in the genesis of a linguistic type* (رده‌نماهای عددی و شمار اسم: مسائلی در پیدایش یک گونهٔ زبانی)
* *Rethinking linguistics diachronically* (بازاندیشی زبان‌شناسی در گذر زمان)
* *The classification of American Indian languages* (رده‌بندی زبان‌های سرخ‌پوستان آمریکا)
* *African linguistic classification* (رده‌بندی زبانی آفریقا)
* *Some areal characteristics of African languages* (برخی ویژگی‌های حوزه‌ای زبان‌های آفریقایی)
* *Convergence of evidence for peopling of the Americas* (همگرایی شواهد دربارهٔ سکونت‌گزینی در قارهٔ آمریکا)
* *The settlement of the Americas: A comparison of the linguistic, dental, and genetic evidence* (استقرار در قارهٔ آمریکا: مقایسهٔ شواهد زبانی، دندانی و ژنتیکی)
* *Classification of American Indian languages: A reply to Campbell* (رده‌بندی زبان‌های سرخ‌پوستان آمریکا: پاسخی به کمپبل)
* *Observations concerning Ringe's "Calculating the factor of chance in language comparison"* (مشاهداتی دربارهٔ «محاسبهٔ عامل تصادف در مقایسهٔ زبان‌ها» اثر رینج)
* *Review of Michael Fortescue: Language Relations across Bering Strait: Reappraising the Archaeological and Linguistic Evidence* (بررسی کتاب مایکل فورتسکیو: روابط زبانی در تنگهٔ برینگ؛ بازنگری شواهد باستان‌شناسی و زبان‌شناسی)
* *Is Niger–Congo simply a branch of Nilo-Saharan?* (آیا نیجر–کنگو تنها شاخه‌ای از نیلو-صحرایی است؟)
* *Comment on Greenberg, Turner, and Zegura* (یادداشت دربارهٔ گرینبرگ، ترنر و زگورا)
* *American Indian Languages: The Historical Linguistics of Native America* (زبان‌های سرخ‌پوستان آمریکا: زبان‌شناسی تاریخی بومیان آمریکا)
* *Beyond the comparative method* (فراتر از روش مقایسه‌ای)
* *Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies* (تفنگ، میکروب و فولاد: سرنوشت جوامع انسانی)
* *Kongo-Saharan* (کنگو–صحرایی)
* *Linguistic Universals* (کلیات زبانی)
* *A reply to Professor Greenberg* (پاسخی به پروفسور گرینبرگ)
* *Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages* (ضمیرها به‌عنوان تشخیص مقدماتی برای گروه‌بندی زبان‌های پاپوآیی)
* *The Papuan Languages of Oceania* (زبان‌های پاپوآیی اقیانوسیه)

## جستارهای وابسته
* جهانی زبانی
* مکتب زبان‌شناسی تطبیقی مسکو
* تک‌خاستگاهی (زبان‌شناسی)
* زبان‌های نوستراتیک

## منابع

* کتاب ''زبان‌شناسی ژنتیک''، اثر گرینبرگ

رده:استادان بخش انسان‌شناسی دانشگاه استنفورد
رده:استادان دانشگاه استنفورد
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:افراد آمریکایی یهودی‌تبار
رده:انسان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی بروکلین
رده:پرسنل ارتش آمریکا در جنگ جهانی دوم
رده:پرسنل ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان یهودی
رده:دانش‌آموختگان کلمبیا کالج (نیویورک)
رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در نیجریه
رده:زادگان ۱۹۱۵ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زبان‌شناسان تاریخی
رده:زبان‌شناسان زبان‌های اسکیمو-آلوت
رده:زبان‌شناسان زبان‌های بومی قاره آمریکا
رده:زبان‌شناسان زبان‌های پاپوآیی
رده:زبان‌شناسان زبان‌های هوکان
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:سربازان ارتش ایالات متحده
رده:نظامیان ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی)
رده:یهودیان آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:یهودیان اهل ایالات متحده آمریکا در نیروی نظامی
رده:دانشمندان یهودی اهل ایالات متحده آمریکا