open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دوربین فیلم‌برداری

بندانگشتی|200px|یک دوربین فیلم‌برداری روسی کاراسنوگورسک ۳
**دوربین فیلمبرداری**، گونه‌ای دوربین ثبت تصویر است که به سرعت شمار بسیاری از تصاویر را بر روی فیلم یا گیرنده تصویر ثبت می‌کند. بر خلاف دوربین عکاسی که هربار تنها یک تصویر ثبت می‌کند دوربین فیلمبرداری یک توالی از عکس‌ها را ثبت می‌کند که هر تصویر ''فریم'' یا قاب خود را دارد. این عمل با یک سازوکار اینترمدیت امکانپذیر است. سپس تصاویر در فیلم پروژکتور با سرعت مشخصی، که *سرعت فریم* (شمار قاب‌ها (فریم‌ها) در هر ثانیه) نامیده می‌شود، نمایش داده‌می‌شوند. در سرعت مشخصی از فریم ریت، چشم و مغز انسان دو تصویر مجزا را به هم می‌آمیزد و تصور حرکت کردن تصاویر به ذهن خطور می‌کند.

ویلیام کندی دیکسون نمونه دوربین فیلمبرداری را در سال ۱۸۹۱ اختراع کرد.

## تاریخچه
یک پیشگام جالب در زمینه دوربین فیلم‌برداری دستگاهی بود که فرانسیس رونالدز (به انگلیسی: Francis Ronalds) در رصدخانه کیو، لندن در سال ۱۸۴۵ میلادی اختراع کرد.
یک سطح حساس به نور به آرامی به بعد از روزنه دیافراگم دوربین توسط یک مکانیزم ساعت شکل کشیده شده تا توانایی ضبط مداوم به مدت ۱۲ یا ۲۴ ساعت را به دوربین بدهد.
رونالدز دوربین‌های خود را در پی تغییرات روبه پیشرفت ابزار علمی به کار بست و بیش از یک قرن از آن دوربین‌ها در رصدخانه‌های سراسر جهان استفاده شد.
در سال۱۸۷۶ میلادی Wordworth Donisthorpe طرح دوربینی را پیشنهاد کرد که بتواند مجموعه ای از تصاویر را روی یک رول از فیلم کاغذی چاپ شود. در سال ۱۸۸۹ او اختراع یک دوربین تصویر متحرک را به ثبت رساند که در آن فیلم به صورت مداوم حرکت می‌کرد.
یک دوربین فیلمی دیگر توسط فردی فرانسوی به نام لویی لو پرنس در سال ۱۸۸۸ در انگلستان طراحی شد. او در سال ۱۸۸۷ یک دوربین ۱۶ لنزه را در کارگاهش در لیدز ساخت. ۸ لنز اول با توالی سریع به وسیله یک شاتر الکترومغناطیسی روی فیلم حساس به کار می‌افتاد.

## منابع

رده:تصویربرداری
رده:دوربین‌ها بر پایه نوع
رده:دوربین‌های فیلم‌برداری
رده:فیلم‌برداری
رده:معرفی‌شده‌های ۱۸۷۶ (میلادی)
دوربین ویدئویی

thumb

**دوربین‌های ویدئویی** (یا ویدئویی) وسایل الکترونیکی قابل حملی هستند که برای ضبط تصاویر و صداها بکار می‌روند. این وسیله، هم شامل دوربین و هم شامل دستگاه ضبط است. پیش از این هنوز این دو بخش در یک وسیله واحد جاسازی نشده بودند.

## منابع


رده:اختراع‌های ژاپنی
رده:الکترونیک مصرف‌کنندگان
رده:دید و شنودی معرفی‌شده در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۸۳ (میلادی)
دوربین تلویزیون

thumb

**دوربین تلویزیون** به دوربین‌هایی گفته می‌شود که برای ضبط تصاویر متحرک الکترونیکی بکار می‌رود. بنابراین روش کار آن با دوربین‌های فیلمبرداری که تصاویر را بر روی نوار فیلم ضبط می‌کنند متفاوت است.
به دوربین تلویزیون گاه دوربین ویدئویی حرفه‌ای هم گفته می‌شود.

رده:دوربین‌ها
رده:فناوری فیلم و ویدئو
رده:اختراع‌های ژاپنی
امروزه استفاده از تلویزیون فقط به تماشای برنامه های تلویزیونی و فیلم و سریال محدود نمی شود. در واقع، استفاده از تلویزیون و نمایشگر ها از دستگاه های پزشکی شروع می شود و تا داخل خودرو ها ادامه پیدا می کند. یکی از این استفاده ها در دوربین های مداربسته است. در هر استفاده ای از تلویزیون، باید طوری این عضو از سیستم را اانتخاب کرد که بهترین عملکرد را داشته باشد. برای انتخاب این محصول،  ابتدا باید استفاده ما از آن مشخص باشد.  پس از آن، می توان بر اساس ویژِگی های کاربردی برای کار مد نظر، می توان بهترین انتخاب را انجام داد. در  انتخاب یک تلویزیون برای دوربین مداربسته نیز ویژگی های مهمی مد نظر است که باید تلویزیون از آن ها برخوردار باشد. در ادامه این مطلب به معرفی این تلویزیون ها و ویژگی های مهم آن خواهی پرداخت.
رده:دوربین‌ها بر پایه نوع
دوربین مساحی

**دوربین مساحی** یا **دوربین نقشه‌برداری** (توتال استیشن) ابزار الکترونیکی/اپتیکی است که برای نقشه‌برداری و ساخت و ساز مورد استفاده قرار می‌گیرد. توتال استیشن، تئودولیت دیجیتالی است که به اندازه‌گیری فاصله الکترونیکی (EDM) برای قرائت طول مایل دستگاه تا نقطه خاص و یک کامپیوتر داخلی برای جمع‌آوری اطلاعات و به دست آوردن پیشرفته مختصات بر اساس محاسبات مجهز شده‌است.

دوربین نقشه‌برداری رباتیک به اپراتور اجازه می‌دهد دستگاه را از راه دور کنترل نماید. این کار باعث حذف دستیار اپراتور نقشه‌برداری برای نگهداری منشور و کنترل دوربین از هر نقطه‌ای می‌شود.

## کاربردها
### معدن
دوربین‌های نقشه‌برداری ابزار اصلی بررسی در نقشه‌برداری معدن هستند. دوربین نقشه‌برداری برای ثبت محل دقیق دیوارهای تونل، سقف و کف و به‌طور کلی هدایت معدن زیر زمینی به کار می‌رود. اطلاعات ثبت شده در دوربین در نرم‌افزارهای نقشه‌برداری وارد شده و با پروژه طراحی شده مقایسه می‌گردد.

### ساختمان‌سازی
thumbدوربین‌های نقشه‌برداری بالاترین استاندارد را در اجرای اشکال مختلف ساختمان دارند. آن‌ها از محورهای X و Y برای جانمایی تأسیسات در زیر زمین و بین طبقات سازه (داکت‌ها) و نفوذ در سقف استفاده می‌نمایند. برای پیاده نمودن محل گود برداری و عمق آن، حجم عملیات خاکی گودبرداری، پیاده‌سازی فونداسیون و شاقولی ستون‌ها، محل اجرای دیوارها، اجرای نمای ساختمان و غیره از توتال استیشن استفاده می‌شود.

### هواشناسی
هواشناسان از دوربین‌های نقشه‌برداری برای بالون‌های هواشناسی برای تعیین بادهای سطح بالا استفاده می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* تئودولیت
* لیدار
* نقشه‌برداری
* قطب‌نما

## منابع
 
* 

رده:ابزارهای سنجش
رده:ابزارهای نوری
رده:تجهیزات نقشه‌برداری
رده:دوربین‌ها
رده:ژئودزی
رده:نقشه‌برداری
رده:نقشه‌برداری ساخت‌وساز
تئودولیت

thumb**دوربین زاویه‌یاب** یا بصورت فنگلیش: **تئودولیت** (نام‌های دیگر: **دوربین مهندسی**، **دوربین زاویه‌سنج طول‌یاب**) یک ابزار دقیق برای اندازه‌گیری زاویه‌های افقی و عمودی است. کاربرد اصلی زاویه‌یاب در نقشه‌برداری است و برای اهداف تخصصی مانند هواشناسی و پرتاب موشک نیز سازگار شده‌ است.

زاویه‌یاب جدید شامل تلسکوپ متحرک نصب شده در دو محور عمود برهم: محور افقی و محور قائم یا زنیت است. زاویه‌یاب زوایای قائم را از طریق زاویه بین محور قائم و امتداد نشانه روی اندازه‌گیری می‌کند که معمولاً حدود ۹۰ و ۲۷۰ درجه است. زمانی که زاویه‌یاب به یک هدف نشانه روی می‌کند زاویه هر یک از این محورها با دقت زیادی در حد یک هزارم رادیان یا ثانیه (۱/۳۶۰ درجه) اندازه‌گیری می‌شود.

## جستارهای وابسته
* دوربین مساحی
* نقشه‌برداری

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Theodolite». در *[[ویکی‌پدیای انگلیسی|دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی]]*، بازبینی‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۸.

بر پایه داده‌هایی در پایگاه ملی داده‌های علوم زمین

رده:ابزارهای نوری
رده:تجهیزات نقشه‌برداری
رده:دستگاه‌های نوری
رده:ژئودزی
رده:شیب‌سنج‌ها
رده:نقشه‌برداری
دوربین دوچشمی

دوربین دوچشمی نظامی متعلق نیروی دریایی ایالات متحده|250px|چپ|بندانگشتی

**دوربین دوچشمی** یا **دوربین شکاری** وسیله‌ای دستی است برای بزرگ‌نمایی اجسام دور. عمل بزرگ‌نمایی به‌وسیله عبور تصاویر از دو سری لنز مجاور و یک منشور ایستاده صورت می‌گیرد. دوربین‌های شکاری تصویر را ایستاده نشان می‌دهند برعکس تلسکوپ‌ها که تصاویر را وارونه می‌نمایانند. معمولاً بر روی دوربینهای دوچشمی سه رقم حک شده‌است. رقم نخست که به نشانه x ختم شده‌است، مثلاً ۶x، بیانگر آن است که دوربین تصویر را چند برابر اندازه واقعی درشت تر می‌کند. رقم دوم، مثلاً ۳۰ یا ۳۵، قطر عدسی شیئی را به میلی‌متر نشان می‌دهد. اگر بزرگنمایی عدسی را ثابت فرض کنیم، هرچه قطر عدسی شیئی بیشتر باشد تصویری روشنتر بدست می‌آید. این نوع دوربین در واقع در نور کم کارایی بهتری دارد. دوربین‌هایی با مشخصات ۳۰×۶ یا ۳۵×۷ برای مقاصد عمومی مناسب هستند. رقم سوم بیانگر آن است که از فاصله ۱۰۰۰ یاردی (۹۱۰ متری) یک منطقه با چه پهنایی مشاهده می‌شود.
[جایگزین=عکس از یک کودک در حال دیدن هلال ماه با دوربین شکاری در ایران|بندانگشتی|یک [کودک در حال دیدن هلال ماه با دوربین شکاری در ایران]]

## نگارخانه

پرونده:Binocularp.svg|
پرونده:Szinhazitavcso.jpg|


## منابع

* 

رده:دوربین دوچشمی
رده:دستگاه‌های نوری
رده:دوربین‌ها
جبالیه (ایل)

**جبالیه** نام یکی از ایل‌های بزرگ مصر است. این ایل به چهارده عشیره بخش می‌شود. نشیمنگاه آن‌ها در بیابان عباسیه در کوه‌های جنوب صحرای سینا است. ایل جبالیه با دویست خانوار کوچک‌ترین قبیله طواره بشمار می‌آید. افراد جبالیه امروزه زندگی یکجانشینی اختیار کرده و در بخش کشاورزی و گردشگری به کار مشغولند.
نام جبالیه به معنی کوه‌نشینان است.

## ریشه تاریخی جبالیه
ریشه ایل جبالیه به سده ۵ میلادی برمیگردد. در آن زمان ژوستینیان امپراتور بیزانس به ساخت صومعه سنت کاترین بر روی کوه سینا در مصر فرمان داد و همچنین امر کرد تا صد خانوار را از مردم والاش رومانی برای نگهداری آن صومعه به منطقه آورند. بعدها سه عشیره از قبیله جبالیه به منطقه والاش در رومانی بازگشتند.
بعدآ تئودیسیوس فرماندار مصر؛ صد خانوار از تازیان بیابان عباسیه نزدیک قاهره و صد خانوار دیگر از اسکندریه به نزدیک صومعه کوچاند تا مراسم دینی را پشتیبانی نمایند. این خانوارها رفته رفته با قبیله‌های عرب پیرامون خود بویژه بنی‌واصل آمیزش یافتند و در نیمه دوم سده ۷ میلادی به اسلام گرویدند. در سالهای میان ۱۵۱۷ و ۱۵۲۰ میلادی پادشاه عثمانی؛ سلطان سلیم یکم؛ گروهی را از مطریه در دلتای شرقی را به این سامان کوچاند.

## نام عشیره‌های جبالیه
* حمایده
** صانع
** ابومساعد
** ابوحجازی
** حشاش
* وهیبات
** ابوهیب
** ابوسعید
** ابوکرِْش
** ابوطراوه
** ابوغنیمان
* اولاد سلیم
** ابو الهیم
** اولاد مغنًّم
** عریر
** ابومقبل
** ابوغنایم
** ابومَسْعَد
* اولاد جندی
** ابومسعود
** ابوکریشان
** ابوعلوان
** ابوجعیص
** دقونی
** عفالی

## منابع
ویکیبیدیا contributors, "جبالیة," ویکیبیدیا, , http://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A9&oldid=2036074 (accessed فبرایر 24, 2009).

رده:مصر
استان انبار

**استان اَنبار**  بزرگ‌ترین استان عراق با اکثریت سنی‌نشین است که مرکز آن، شهر رمادی می‌باشد.

## پیشینه
بسیاری مورخان انبار را بعد از تیسفون، دومین شهر مهم دوران ساسانی در غرب ایران دانسته‌اند. این شهر در خط دفاعی ایران در برابر امپراتوری روم قرار داشت و از این‌رو شاپور یکم ساسانی شهر انبار را بازسازی کرد و به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز دفاعی ایران درآورد و ارگ‌هایی جنگی در آن ساخت و سپس آن را «پیروزشاپور» نام گذاشت.

انوشیروان نیز برای تقویت سد دفاعی ایران در مرزهای غربی و در مجاورت روم، به بازسازی پادگان‌های «انبار» پرداخته بود.

این شهر در ۶۲ کیلومتری بغداد کنونی، نزدیک قناتی که دجله و فرات را به هم متصل می‌کند و در کتب اسلامی نهر عیسی خوانده شده قرار داشت. این قنات که ظاهراً توسط شاهپور دوم حفر شده باعث گردید که انبار اهمیت تجارتی فراوان پیدا کند. تاریخ‌دانان عرب ساختمان آن را به بخت‌النصر نسبت می‌دهند. در دوران اشکانیان، شهر تقریباً شهری عربی بود به این معنی که اکثریت اهالی آن را قبایل عرب تشکیل می‌دادند. انبار با اینکه نیمه عرب بود، باز به سبب اهمیت تجاری و آبیاری و نیز به سبب آنکه در دروازه روم قرار داشت مورد توجه شاهپور اول قرار گرفت به‌طوری‌که آن را از نو بساخت و برآن دو خط دفاعی نهاد و در داخل آن کوشکی بنا کرد و به این ترتیب شهر به صورت یکی از مراکز مهم سپاه درآمد. شاه ساسانی نام شهر را نیز به یاد شکستی که بر گوردین چهارم وارد کرده بود به پیروز شاپور تغییر داد. واژه انبار همان‌طور که اغلب لغت‌نویسان عرب اشاره می‌کنند، همان کلمه معروف فارسی است. انبار از آن جهت انبار خوانده شد که کسری رزق اصحاب خود را در آن جای می‌داد.
در دوره ساسانیان، مسیحیان انبار قدرتی داشتند چنان‌که یک اسقف بزرگ یعقوبی در آنجا مستقر شده بود، ضمناً یکی از مراکز بزرگ یهودیان نیز بود. 

انبار در زمان خلافت ابوبکر به دست خالدبن ولید فتح شد. مردمان انبار که در هنگام غارت‌های خالد، کمکی از مرکز ایران دریافت نکردند، خود از پشت باروهای شهر به دفاع پرداختند. اما شیرزاد امیر ساباط که در آنجا بود گریخت، مردم نیز که یارای دفاع نداشتند با خالد صلح کردند.

## مردم
اکثریت مردم استان از قبایل دلیم و دارای مذهب سنی هستند. ریشه این عشیره به یمن می‌رسد. 

## شهرها
* رمادی
* انبار
* سداح
* حدیثه
* هیت
* عانا
* فلوجه
* ابوغریب
* قائم
* نُخَیب
* رطبه
* کُبَیسه
* اسد
* خالدیه
* ساجریه
* عبیدی
* کرمه
* حقلانیه
* المحمدی

## جستارهای وابسته
* عملیات انبار

## منابع

* آذرنوش، آذرتاش، *راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی*، چاپ سوم. تهران: انتشارات توس، ۱۳۸۸. شابک ۳-۴۳۶-۳۱۵-۹۶۴-۹۷۸


رده:استان‌های عراق
رده:القاعده در عراق
رده:هلال حاصل‌خیز
استان بصره

**استان بَصره**  نام یکی از استان‌های هجده‌گانه کشور عراق است. بصره تنها نقطه در عراق است که به دریا راه دارد و به همین دلیل می‌توان گفت اهمیت استراتژیک فراوانی دارد.

## جغرافیا

استان بصره در جنوب عراق واقع شده و با کشورهای ایران و کویت مرز بین‌المللی دارد.

مرکز آن شهر بصره است که دومین شهر بزرگ عراق پس از بغداد است و بیش از ۲ میلیون نفر جمعیت دارد.

## مساحت و جمعیت

مساحت استان بصره ۱۹٬۰۷۰ کیلومتر مربع و جمعیت این استان در سال ۲۰۰۳ برابر با ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ نفر بود.
بیشتر ساکنان بصره شیعه و اقلیتی از آن سنی هستند

## جستارهای وابسته
* دانشگاه بصره

رده:استان بصره
رده:استان‌های عراق
رده:استان‌های هم‌مرز با ایران در کشورهای همسایه
رده:هلال حاصل‌خیز
استان مثنی

**استان مُثَنّی** (یا **المثنی**، تلفظ: مُثنّا)  نام یکی از استان‌های هیجده‌گانه کشور عراق است.
اکثر ساکنان آن شیعه هستند.

## تاریخچه
پیش از سال ۱۹۷۶ این منطقه به همراه مناطق نجف و قادسیه بخشی از منطقه دیوانیه بودند.

ویرانه‌های سومری اوروک که گفته شده نام عراق احتمالاً از این نام گرفته شده در استان مثنی قرار دارد.

در ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۶ نیروهای بریتانیایی، استرالیایی و ژاپنی مسئولیت امنیت این استان را به نیروهای عراقی واگذار کردند که نخستین واگذاری امنیت کل یک استان از سوی نیروهای بیگانه در عراق بود.

## جغرافیا
این استان در جنوب عراق قرار دارد و با کشور عربستان سعودی هم‌مرز است.

مرکز این استان شهر سماوه است.

## شهرهای استان مثنی
۱.سماوه
۲.الرمیثه
۳.السلمان
۴.الخضر
۵.الوركاء

## تقسیمات استانی
* شهرستان سماوه
* شهرستان سلمان
* شهرستان خِضِر
* شهرستان رُمَیثِه

200px|بندانگشتی|راست

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۷ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:استان مثنی
رده:استان‌های عراق
رده:هلال حاصل‌خیز
استان قادسیه

**استان قادسیه**  یکی از استان‌های هجده‌گانه کشور عراق است.

بیشتر جمعیت عرب شیعه هستند.

## شهرهای استان قادسیه
# دیوانیه
# الحمزة
# الشامیة
# عفک

## جغرافیا
این استان در مرکز عراق قرار گرفته و مرکز آن شهر دیوانیه است.


رده:استان‌های عراق
رده:هلال حاصل‌خیز
استان نجف

**استان نَجَف اشرف**  نام یکی از استان‌های هیجده‌گانهٔ کشور عراق است که مرکز آن نجف است. حرم علی بن ابی طالب که یکی از زیارتگاه های مهم و مقدس شیعیان به شمار میرود در نجف مرکز این استان قرار دارد. یکی از شهرهای بزرگ و تاریخی نجف کوفه است.

هر دو شهر نجف و کوفه برای مسلمانان مقدس هستند و شیعیان اکثریت جمعیت این شهرها را تشکیل می‌دهند.

تا پیش از سال ۱۹۷۶، نجف بخشی از استان کربلا بود.

## زیارتگاه علی بن ابی طالب

آرامگاه امام اول شیعیان،حضرت علی بن ابیطالب در غرب شهر نجف واقع است. علی بن ابی‌طالب در سال ۴۰ قمری به دست عبدالرحمن بن ملجم مرادی که از فرقه خوارج بود،در مسجد کوفه به قتل رسید و در پشت کوفه دفن گردید که بر اساس وصیت خود، قبر او مخفی نگه داشته شد و قرن دوم هجری در عصر هارون الرشید، محل قبر علنی شد. به عقیده شیعیان، پیامبران آدم و نوح هم در کنار علی بن ابیطالب دفن شده‌اند. همچنین جمع فراوانی از عالمان شیعه در این حرم مدفونند.علی که در مسجد کوفه به دست عبدالرحمن بن ملجم هنگام نماز صبح ۱۹ رمضان با شمشیر زهر آلود زخمی گشته‌بود، و در شب جمعه ۲۱ رمضان سال ۴۰ قمری درگذشت، در وصیتی به پسرانش حسن و حسین محل دفن خود را سفارش کرده بود. بر اساس وصیتش قبر را پنهان نگه داشتند و جز امامان و برخی شیعیان ویژهٔ این خاندان، کسی از محل دفن آگاهی نداشت. در دوران حکومت حجاج ابن یوسف ثقفی بر کوفه حدود ۳۰۰۰ قبر برای پیدا کردن آرامگاه او نبش گشت، ولی موفق نشدند.

## مکان های زیارتی
### بارگاه
* حرم امام علی
* مرقد صافی صفا
* مرقد کمیل بن زیاد
* مرقد میثم تمار
* مرقد مسلم ابن عقیل
* مرقد مختار ثقفی
* مرقد هانی بن عروه
### مساجد
* مسجد کوفه
* مسجد سهله 
* مسجد حنانه
* مسجد صعصعه بن صوحان
### آرامستان
* قبرستان وادی‌السلام 
## شهرهای استان نجف
۱.نجف
۲.کوفه
۳.حیره
۴.المشخاب

## جستارهای وابسته
* نجف
* حرم علی بن ابی‌طالب
* مسجد کوفه 
## منابع

* 

استان نجف
نجف
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۶ (میلادی) در عراق
رده:نجف
رده:هلال حاصل‌خیز
استان اربیل

**استان اربیل** (به کردی سورانی: پارێزگای هه‌ولێر) یکی از استان‌های هجده‌گانه کشور عراق، واقع در منطقه خودگردان کردستان است. اربیل به همراه استان‌های دهوک، حلبچه و سلیمانیه چهار استان کردستان عراق را تشکیل می‌دهند. ساکنان این استان کردهای اهل سنت هستند

## جغرافیا
این استان در شمال کشور عراق واقع شده و هم‌مرز با ایران و ترکیه است. از این استان دو شهرستان چومان و سوران هم‌مرز با ایران هستند.

شهر اربیل مرکز استان است و شهر رواندوز دیگر شهر مهم استان است.

مساحت استان اربیل ۱۵٬۰۷۴ کیلومتر مربع است

## شهرستان‌ها و بخش‌ها
راست|بندانگشتی|180px|شهرستان‌های استان اربیل

استان اربیل دارای ۱۰ شهرستان (عربی: *قضاء*، کردی: *قه‌زا*) است که هر یک به بخش‌هایی (عربی و کردی: *ناحیه*) تقسیم شده‌اند. شهرستان‌های اربیل عبارتند از:

## اقتصاد
اقتصاد این استان بیشتر بر پایهٔ کشاورزی است که این بخش در جریان ستیز میان دولت صدام حسین و کردهای عراق به شدت آسیب دید. قاچاق کالا در زمان تحریم‌های سازمان ملل متحد، تا مدتی یکی از منابع بزرگ درآمد برای مردم این منطقه بود.

## نگارخانه

پرونده:Elye Pendro village.jpg|دره‌ای در جنوب شرقی روستای پندرو
پرونده:Banoka Village.jpg|روستای به‌نوکه
پرونده:Hawler Castle.jpg|نمای هوایی ارگ اربیل که شهر اربیل آن را احاطه کرده است.
پرونده:Shanidar Cave - overview.jpg|غار شانه‌در


## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:استان اربیل
رده:استان‌های عراق
رده:کردستان عراق
رده:استان‌های هم‌مرز با ایران در کشورهای همسایه
رده:جزیره (بین‌النهرین)
رده:جغرافیای کردستان عراق
رده:هلال حاصل‌خیز
رده:خودگردان‌های کردستان عراق
روبل روسیه

**روبل**  یکای پول کشور روسیه است. یکای کوچک‌تر روبل کوپک نامیده می‌شود. هر روبل برابر صد کوپک است.

پس از فروپاشی اتحاد شوروی، به جای روبل شوروی روبل فدراسیون روسیه به جریان افتاد. در طی سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ چندین شکل اسکناس به چاپ رسید و به دلیل تورم موجود در آن زمان تعداد صفرهای حک شده بر کالاها حالت نجومی به خود گرفت. پس از ثبات نسبی روبل در سال ۱۹۹۶، دولت تصمیم گرفت برای حل مشکل روبل جدیدی را عرضه کند. ارزش این روبل جدید برابر ۱۰۰۰ روبل قدیم بود یعنی در واقع سه صفر آخر اسکناس‌ها حذف شد.

روبل جدید در سال ۱۹۹۷ چاپ شد و از آغاز سال ۱۹۹۸ اعتبار پیدا کرد. روبل جدید در آغاز کار خوش شانس نبود و دقیقاً با بحران اقتصادی سال ۱۹۹۸ و افت ارزش روبرو شد. در چند سال اخیر دولت ولادیمیر پوتین توانسته‌است با افزایش رشد اقتصادی روسیه ارزش روبل را افزایش دهد. نرخ برابری روبل از ۳۱ روبل و ۲۸ کوپک در مقابل یک دلار آمریکا در سال ۲۰۰۲ میلادی به ۲۴ روبل در مقابل یک دلار در پایان سال ۲۰۰۷ میلادی افزایش پیدا کرده‌است.

در آغاز سال ۲۰۰۸ هر دلار آمریکا ۲۴ روبل و ۵۰ کوپک بوده‌است.

و در سال ۲۰۱۷ بانک مرکزی روسیه شروع به عرضه ۲۰۰ و ۲۰۰۰ روبلی کرده‌است؛ و در سال ۲۰۲۴ هر دلار آمریکا ۸۹ روبل بوده‌است.

## سکه‌ها
بندانگشتی|اسکناس ۵۰۰۰ روبلی، ۲۰۲۳
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، فدراسیون روسیه در سال ۱۹۹۲ اولین سری سکه‌های خود را ارائه کرد. ارزش اسمی این سکه‌ها به ترتیب ۱، ۵، ۱۰، ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ دلار بود. بر روی این سکه‌ها تصویر عقاب دوسر البته بدون تاج، عصای سلطنتی و نیز گوی‌ و صلیب دیده می‌شود و همچنین عبارت «بانک روسیه» (Банк России) نیز در بالای آن به چشم می‌خورد. این عقاب دقیق همان نمادی است که ایوان بیلیبین پس از انقلاب فوریه به برای نشان رسمی برای جمهوری روسیه طراحی کرد. سکه‌های ۱ و ۵ روبلی از جنس آلیاژ فولاد و برنجی هستند. سکه‌های ۱۰ و ۲۰ روبلی نیز از آلیاژ مس و نیکل و همچنین سکه‌های ۵۰ و ۱۰۰ روبلی دو رنگه بوده و از آلیاژ ترکیبی آلومینیوم-برنز و نیز مس-نیکل-روی هستند. در سال ۱۹۹۳، سکه آلومینیوم-برنزی ۵۰ روبلی و نیز سکه ۱۰۰ روبلی مس-نیکلی هم ضرب شد. همچنین جنس ماده سازنده سکه‌های ۱۰ و ۲۰ روبلی نیز به فولاد دارای روکش نیکل تغییر یافت. در سال ۱۹۹۵، جنس سکه‌های ۵۰ روبلی به فولاد دارای پوشش برنج تغییر یافت، اما تاریخ ضرب آنها همچنان ۱۹۹۳ باقی‌ ماند. با افزایش تورم در کشور، به تدریج سکه‌های با ارزش اسمی پائین‌تر از چرخه حذف شدند و استفاده از سایر سکه‌ها نیز به شکل قابل‌توجهی کاهش یافت. 
در این دوره یک سکه یک روبلی یادگاری نیز انتشار یافت. این سکه از نظر اندازه و وزن دقیقا مشابه سکه ۵ فرانکی سوئیس بود. به خاطر ارزش پائین این سکه، از آن به شکل گسترده‌ای برای فریب دستگاه‌های خودکار فروش در سوئیس استفاده می‌شود. 

## اسکناس‌ها
### سری ۱۹۹۷

### سری ۲۰۱۷-۲۰۲۵

### اسکناس‌های یادبود

## ارزها با بیشترین چرخش در بازار جهان

## جستارهای وابسته
* فهرست یکای پول رایج کشورها

## منابع

## پیوند به بیرون
* اسکناس های روسیه از جمله اسکناس های اتحاد جماهیر شوروی   

رده:یکاهای پول آسیا
رده:یکاهای پول اروپا
رده:اقتصاد اتحاد شوروی
رده:اقتصاد روسیه
رده:ایزو ۴۲۱۷
رده:تاریخ اقتصاد روسیه
رده:روسیه
رده:سکه‌شناسی
رده:یکاهای پول بر پایه کشورها
رده:یکاهای پول در گردش
رده:یکای پول اوکراین
رده:یکای پول روسیه
بنیاد ویکی‌مدیا

**بنیاد ویکی‌مدیا** ، سازمان غیرانتفاعی و خیریه آمریکایی است، که دفتر مرکزی آن در سان فرانسیسکو، کالیفرنیا مستقر می‌باشد، اما بر اساس قوانین ایالت فلوریدا مدیریت می‌شود.

بنیاد ویکی‌مدیا در سال ۲۰۰۳ توسط جیمی ولز تأسیس شد. شمار کارکنان این بنیاد ۷۰۰ نفر (۲۰۲۲) است. درآمد سالیانه بنیاد ویکی‌مدیا در سال ۲۰۱۹ بالغ بر ۱۰۴٬۵ میلیون دلار و هزینه سالیانه آن بیش از ۸۱ میلیون دلار، اعلام گردید. اکنون کاترین مار به‌عنوان مدیرعامل این بنیاد فعالیت می‌کند و کریستوف هِنر ریاست هیئت مدیره بنیاد ویکی‌مدیا را برعهده دارد.
این بنیاد به دلیل میزبانی از دانشنامه اینترنتی ویکی‌پدیا، همچنین ویکی‌کتاب، ویکی‌سفر، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌نبشته، ویکی‌داده، ویکی‌انبار، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌گونه، ویکی‌پرورش، فراویکی و ویکی‌واژه شناخته می‌شود.

## رسالت
هدفی که بنیاد ویکی‌مدیا برای خود بیان کرده است، گسترش و نگهداری از محتوای باز، پروژه‌های مبتنی بر ویکی و در اختیار قرار دادن محتوای کامل این پروژه‌ها برای عموم مردم، به صورت رایگان است.

## پروژه‌ها
بندانگشتی|چپ|نشانواره خانواده پروژه‌های ویکی‌مدیا

یک پروژه ویکی‌مدیایی یک پروژه مبتنی بر ویکی است که توسط سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا که در سان‌فرانسیسکو واقع شده است اداره می‌شود. این بنیاد که در سال ۲۰۰۳ تأسیس شده است پروژه‌هایی با محتوای آزاد و نرم‌افزارهای متن باز بسیاری را اداره می‌کند که در فهرست زیر نام برده شده است.

این بنیاد پروژه‌های دسته‌جمعی ویکی‌پدیا، ویکی‌واژه، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌نبشته، ویکی‌کتاب، ویکی‌انبار، ویکی‌خبر، ویکی‌گونه، ویکی‌دانشگاه و ویکی‌سفر به همراه فراویکی را اداره می‌کند.

## ویکی‌پرورش
بندانگشتی|نماد ویکی پرورش
ویکی‌پرورش جایی است که پروژه‌های مستعد و بالقوهٔ ویکی‌مدیا در زبان‌های گوناگون و در ویکی‌های خواهر، مثل ویکی‌پدیا، ویکی‌کتاب، ویکی‌خبر، ویکی‌گفتاورد و ویکی‌واژه سازماندهی، نوشته و بررسی می‌شوند. ویکی‌پرورش همچنین جایی است که پروژه‌های ویکی‌مدیا از لحاظ کارآمدی و شایستگی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در این پروژه ویکی‌ها متولد می‌شوند.

## آزمایشگاه‌های ویکی‌مدیا
آزمایشگاه‌های ویکی‌مدیا یکی از پروژه‌های پشت‌پرده بنیاد ویکی‌مدیا است که وظیفهٔ آن آزمایش پیشرفت‌ها و نمودهای جدید نرم‌افزار مدیا ویکی است. این ویکی یک کپی از پایگاه داده‌های ویکی‌کتاب انگلیسی است که به عنوان یک محتوای نمونه ارائه شده است.

## جستارهای وابسته
* ویکی‌انبار

## منابع

* Wikipedia contributors, "Wikimedia Foundation," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=188045297 (accessed January 31, 2008)


رده:بنیادهای آموزشی در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیادهای آموزشی
رده:بنیادهای پروژه‌های نرم‌افزار آزاد
رده:بنیادهای مستقر در ایالات متحده آمریکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۳ (میلادی) در فلوریدا
رده:پروژه‌های نرم‌افزار آزاد در ایالات متحده آمریکا
رده:پروژه‌های ویکی‌مدیا
رده:جامعه‌های ویکی
رده:جمع‌سپاری
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:سازمان‌های ناسودبر ۵۰۱ (سی)(۳)
رده:سازمان‌های ناسودبر در سان‌فرانسیسکو
رده:شرکت‌های اینترنتی آمریکا
رده:فناوری ناسودبر
رده:مؤسسات خیریه کالیفرنیایی
لیجه

**لیجه** نام یکی از شهرستان‌های استان دیاربکر (آمِد) کشور ترکیه است.
جمعیت این شهرستان ۱۸۶۹۶ و مساحت آن ۱۰۸۳ کیلومتر مربع است.
شهرستان لیجه از هشت بخش تشکیل شده است.

حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در ۲۷ نوامبر ۱۹۷۸ در روستای فیس در شهرستان لیجه بنیان‌گذارده شد.

## پانویس

رده:شهرستان‌های استان دیاربکر
رده:شهرستان‌های ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان دیاربکر
رده:مناطق مسکونی کردنشین
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه
رده:جوامع آشوری در ترکیه
رده:شهرهای تخریب‌شده توسط زمین‌لرزه
سوسیال دموکراسی

**سوسیال دموکراسی** یا **مردم‌سالاری جامعه‌خواه**، یک ایدئولوژی سیاسی چپ، در قالب سیاست کلاسیک است. حرکت سوسیال دموکراسی معاصر، مسیر اصلاح نظام سرمایه‌داری را با درنظرگرفتن عدالت اجتماعی می‌پیماید.

سوسیال دموکراسی، در آغاز دربرگیرندهٔ انواع گرایش‌های مارکسیستی از گرایش‌های انقلابی همچون ولادیمیر لنین و رزا لوکزامبورگ تا گرایش‌های مختلفی مانند کارل کائوتسکی و ادوآرد برنشتاین بود، اما به‌خصوص، پس از جنگ جهانی اول و انقلاب اکتبر در روسیه، سوسیال دموکراسی بیشتر و بیشتر به گرایشی غیرانقلابی بدل شد.

تا آن جا که گرایش رویزیونیستی که ادوآرد برنشتاین نمایندگی می‌کرد، مبنی بر اینکه سوسیالیسم نه از طریق انقلاب بلکه از طریق اصلاحات تدریجی به دست می‌آید تقریباً بر کل سوسیال دموکراسی حاکم گشت. شعار بعضی سوسیال دموکرات‌ها «نه به انقلاب، آری به اصلاح» بوده‌است. (Evolution, not Revolution)

در میانه‌های سده بیستم سوسیال‌دموکرات‌ها از اِعمال قوانین جدی‌تر کار، ملی‌سازی صنایع اصلی و ایجاد دولت رفاه هواداری می‌کردند.

امروزه انترناسیونال سوسیالیست مهم‌ترین سازمانی است که در سطح جهانی احزاب سوسیال دموکرات را در کنار احزاب سوسیالیسم دمکراتیک دربر می‌گیرد.

## تفاوت با سوسیالیسم دمکراتیک
[بندانگشتی|200px|گل [رز قرمز معمولاً به عنوان نماد مردم‌سالاری سوسیال به کار می‌رود. این نماد در دوره‌ای پس از جنگ جهانی دوم انتخاب شد.]]
سوسیال دموکراسی نباید با سوسیالیسم دمکراتیک اشتباه گرفته شود.

سوسیالیسم دمکراتیک در واقع انشعابی فکری از سوسیال دموکراسی است.

تفاوت این دو همیشه کاملاً مشخص نیست اما سوسیالیسم دموکراتیک معمولاً چپ‌تر از سوسیال دموکراسی است. احزاب سوسیال دموکرات به همراه احزاب سوسیالیست دموکراتیک در انترناسیونال سوسیالیست گرد آمده‌اند.

## در ایران
تنها احزاب ایرانی عضو انترناسیونال سوسیالیست احزاب ذیل هستند که در انترناسیونال سوسیالیست پذیرفته شده‌اند:
* حزب دموکرات کردستان ایران عضو دائم
* کومله عضو ناظر

## احزاب شناخته‌شده
* بریتانیا: حزب کارگر
* فنلاند: حزب سوسیال دموکرات فنلاند
* هند: کنگره ملی هند
* آلمان: حزب چپ، حزب سوسیال دموکرات آلمان
* فرانسه: حزب سوسیالیست، حزب چپ
* پاکستان - حزب مردم پاکستان
* ایران - حزب دموکرات کردستان ایران (حدکا)، حزب چپ ایران (فداییان خلق) حزب کومله کردستان ایران (حزب سوسیال دمکرات)
* عراق - اتحادیه میهنی کردستان
* اسپانیا - حزب کارگران سوسیالیست اسپانیا
* اتریش - حزب سوسیال‌دموکرات اتریش
* هلند - حزب کارگر
* اسرائیل - حزب مرتز
* ترکیه - حزب دموکراتیک خلق‌ها

## جستارهای وابسته
* کمونیسم
* سوسیالیسم

## پانویس

## منابع
* فرهنگ تشریحی ایسم‌ها (مشتمل بر ۱۹۹۰ ایسم از علوم مختلف): عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس، ۱۳۹۱، (گالینگور، وزیری) ۶۵۶ صفحه. ISBN 978-964-320-482-2

رده:اقتصاد رفاه
رده:اقتصادهای مختلط
رده:ترقی‌خواهی
رده:چپ‌های ضداستالینیسم
رده:دموکراسی
سوسیال دموکراسی
رده:سوسیالیست‌ها
رده:سوسیالیسم دموکراتیک
رده:سوسیالیسم لیبرال
رده:سیستم‌های سرمایه‌دار
رده:ضدسرمایه‌داری
رده:عدالت اجتماعی
رده:فلسفه اجتماعی
رده:مارکسیسم
رده:ایدئولوژی‌های سیاسی
رده:مکتب‌های اقتصادی
رده:میانه‌گرایی
رده:ضدفاشیسم
رده:ایدئولوژی‌های سرمایه‌داری
رده:سوسیالیسم بازار
فارسی‌سرایان تاجیکستان

زبان فارسی طی سده‌های طولانی تنها زبان ادبی و فرهنگی آسیای میانه بود. با تسخیر آن مناطق بدست روس‌ها زبان فارسی در ورارود (ماوراءالنهر) بسیار محدود شد و از سال ۱۹۲۴ تنها در جمهوری تازه بنیاد تاجیکستان و با نامگذاری تازهٔ «زبان تاجیکی» به حیات ادبی خود ادامه داد. فارسی (حالا با نام تاجیکی) در تاجیکستان زبان رسمی ماند ولی در جمهوری‌های دیگر مانند ازبکستان از صحنه دولتی و رسمی بیرون رانده شد و پس از فروپاشی شوروی و استقلال آن جمهوری‌ها فشار دولتی برای محدودیت فارسی بیش از اندازه زیاد شد.
در ازبکستان که پیرامون ۷ میلیون فارسی‌زبان ساکنند بتازگی همه کتاب‌های فارسی («تاجیکی») به آتش کشیده شده‌اند https://web.archive.org/web/20050209114126/http://chn.ir/showarticle.asp?no=47 و همه انجمن‌های ادبی فارسی‌زبان تعطیل و سرکوب شده‌اند.

در اینجا فهرستی از شاعران فارسی‌زبان کشور تاجیکستان (که فارسی زبان رسمی آن است) می‌آید:
* اسکندر ختلانی
* اسیری خجندی (درگذشت ۱۹۱۶ م)
* بازار صابر (زادهٔ ۱۹۳۸ م)
* باقی رحیم زاده
* پیرو سلیمانی
* خیرالدین خیراندیش
* دولت رحمانیان
* رحمت نذری
* رستم وهاب نیا
* زلفیه عطایی
* سلیم شاه حلیم شاه
* صدرالدین عینی (درگذشت ۱۹۵۴ م)
* عبدالله رهنما
* عبدالله قادری
* عسکر حکیم (زادهٔ ۱۹۴۶ م)
* عطا میر خواجه
* فرزانه خجندی
* کمال نصرالله
* گلرخسار صفی‌اوا (زادهٔ ۱۹۴۷ م)
* لایق شیرعلی (۱۹۴۱–۲۰۰۰ م)
* مؤمن قناعت (زادهٔ ۱۹۳۲ م)
* محمد علی جنیدی (سیاووش)
* محمد علی عجمی
* نظام قاسم
* عبید رجب

## جستارهای وابسته
* شاعران پارسی‌گوی
* شاعران معاصر افغانستان
* فهرست مشاهیر تاجیکستان

## پیوند به بیرون
* نگاهی به شعر معاصر فارسی ازبکستان

## منابع
دانشنامهٔ جهان اسلام

رده:تاجیکستان
باقی رحیم‌زاده

**باقی رَحیم‌زاده**  ,   (۱۵ مه ۱۹۱۰–۳۰ ژانویه ۱۹۸۲) یکی از شاعران فارسی‌زبان از کشور تاجیکستان است.

رحیم‌زاده در روستای سارباغ در شهرستان غَرم در تاجیکستان به دنیا آمد.

او از کودکی به شعر و شاعری گرایش زیادی داشت و پیوسته اشعار سعدی و حافظ را می‌آموخت.

باقی رحیم‌زاده از سال ۱۹۴۸ تا پایان عمر، رایزن انجمن نویسندگان تاجیکستان (اتفاق نویسندگان تاجیکستان) بود.

از شعرهای بارز او می‌شود به این اشعار اشاره کرد:
* چشمه‌سار
* بهار عمر
* قصهٔ کوهسار
* رسپوبلیکای من
* موسیچه و روباه
* معلم
* خلق بزرگوارم

## پانویس

## پیوند به بیرون
## منابع
Википедиа contributors, "[//tg.wikipedia.org/w/index.php?title=Боқӣ_Раҳимзода&oldid=78486 Боқӣ Раҳимзода]," Википедиа, (accessed Апрел ۱۴, ۲۰۰۸).
* http://www.angelfire.com/rnb/bashiri/TajikFigures/TajikFigures.pdf

رده:درگذشتگان ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:شاعران تاجیک
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل تاجیکستان
زلفیه عطایی

**زلفیه عطایی** یکی از شاعران فارسی‌زبان از کشور تاجیکستان است.

## زندگی‌نامه
زلفیه عطایی زاده در ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۵۴ میلادی در روستای قلعه‌عظیم ناحیهٔ غانچی سرزمین سغد باستانی به دنیا آمد. دانش‌آموخته دانشگاه ماکسیم گورگی شهر مسکو روسیه است. (۱۹۷۷)

وی بیشتر در قالب غزل و قالب‌های کلاسیک شعر می‌گوید و در آن‌ها به مشکلات زنان در جامعهٔ تاجیکستان می‌پردازد.

او مدت‌ها روزنامه‌نگار بوده‌است و هم‌اکنون سردبیر گاهنامهٔ «فیروزه» برای زنان است.

## آثار
مجموعه‌های چاپ شده‌اش عبارت‌اند از:
* جهاز - (۱۹۷۷)
* واخوری (دیدار) - (۱۹۸۰)
* دیدار- (۱۹۸۲)میوهٔ صبر- (۱۹۸۲)
* زاچهٔ خوشروی من - (۱۹۸۴)
* دختر دریا - (۱۹۸۶)
* عشق یک زن - (۱۹۹۲)
* ستارهٔ وحشی - (۱۹۹۷)
* ستارهٔ مشتری - (۱۹۹۸)
* زن اگر عاشق شود - (۲۰۰۱)

### داستان
غیر از شعر یک کتاب داستان نیز دارد به نام (غم را نمی‌فروشم) که در گاهنامهٔ صدای شرق به چاپ رسیده‌است.

## منابع

* PROMINENT TAJIK FIGURES OF THE TWENTIETH ... - Angelfire
* زلفیه عطایی ( تولّد ۱۹۵۴م.)
* گفتگو: دیدار و گفتگو با فرزانگانی از تاجیکستان

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:افراد زنده
رده:اهالی ولایت سغد
رده:روزنامه‌نگاران اهل تاجیکستان
رده:روزنامه‌نگاران زن
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:شاعران تاجیک
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی)
رده:شاعران سده ۲۱ (میلادی)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل تاجیکستان
فمینیست‌ها
نویسندگان اهل تاجیکستان
رده:نویسندگان زن اهل تاجیکستان
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل تاجیکستان
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل تاجیکستان
رده:دانش‌آموختگان انستیتو ادبیات ماکسیم گورکی
رده:شاعران اهل تاجیکستان
رده:شاعران زن اهل تاجیکستان
جلال‌آباد

**جَلال‌آباد** مرکز ولایت ننگرهار افغانستان و مهمترین شهر بین کابل تا پیشاور است. شهر جلال‌آباد پنجمین  شهر برجمیعت افغانستان می‌باشد .

جمعیت این شهر در سال ۲۰۲۳ بالغ بر حدود ۲۰۰.۰۰۰ نفر بوده است.

## مردم

جمعیت این شهر ۲۶۳٬۳۱۲ تن در سال ۲۰۲۰ بوده است. و دارای ۶ ولسوالی می‌باشد. مساحت این شهر ۱۲٬۷۹۶ هکتار است. بیشینهٔ شهروندان این شهر را مردم پشی تشکیل میدهند پشتون‌ها تشکیل می‌دهند.

## مشکلات
بسیاری در جلال‌آباد به‌دلیل سال‌ها جنگ و خشونت از مشکلات سلامت‌روان رنج می‌برند. آن‌ها اغلب احساس اضطراب یا ترس می‌کنند. برخی به دلیل از دست دادن اعضای خانواده یا خانه از افسردگی یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) رنج می‌برند. حمایت از سلامت‌روان محدود است، اما برخی از طریق درمان و مشاوره در جامعه کمک دریافت کرده‌اند.

## پیوند به بیرون
* نقشه
* نقشهٔ تازه
* تصاویر جلال‌آباد در فلکر
*راهنمای تاریخی افغانستان-جلال‌آباد

## پانویس

## منابع
* 
* 
* مختصات و ارتفاع
* جلال‌آباد ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:بوداگرایی در افغانستان
رده:تاریخ افغانستان پیش از اسلام
رده:تاریخ ولایت ننگرهار
رده:جلال‌آباد (افغانستان)
رده:شهرها در افغانستان
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۶۰ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۷۰ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در ولایت ننگرهار
رده:ولسوالی‌های افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
زار

بندانگشتی|255x255پیکسل|مراسم زار در جزیره هرمز
**زار**(اهل هوی، اهل هوا) در زبان فارسی به معنی حالت آشفته و نزار و خراب است، اما به صورت اصطلاحی نام یکی از موجودات ماورایی در جنوب ایران و کرانه‌های خلیج فارس است. ریشه افسانه‌های پیرامون زار از قارهٔ آفریقا ست. برگزارکنندگان مراسم زار با نواختن طبل‌ها، دهل‌ها یا دمام‌هایشان، و سوزاندن بخور زار، افراد را به یک شوریدگی جذبه‌گونه دچار می‌سازند.
زیر مجموعه اهل هوا
# مشایخ
# سادات
۳نوبان
# زار
# بانیان
# جنو
# دینگمارو
# بحری
# جنگلی
و و

کسانی که درمراسم اهل هوا فعالیت می‌کنند باید آداب اولیه و احترامات کافی در مورد آن مطالعه بفرمایند وگرنه ممکن است با حرکتی غیرعمد باعث ناراحتی شیوخ زار شوند.

## جستارهای وابسته
* بخور زار
* موسیقی زار
* جن
* جن‌گیری

## منابع

* غلامحسین ساعدی، اهل هوا، تهران: انتشارات امیرکبیر

رده:آفریده‌های فرابشری
رده:آیین
رده:آیین‌های ایرانی
رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:اسطوره‌های اسلامی
رده:تسخیر توسط روح
رده:جن
رده:جن‌گیری
رده:دین در اتیوپی
رده:دین در اریتره
رده:دین در ایران
رده:دین در جیبوتی
رده:دین در سودان
رده:دین در سومالی
رده:دین در مصر
رده:شیطان‌شناسی
رده:شیطان‌ها
رده:علوم خفیه
رده:فرهنگ در استان هرمزگان
سبالو

**سبالو** یکی از شکلهای معمول محلی موسیقی جنوب ایران است که آوازی است که با دایره همراهی می‌گردد و به وسیله خوانندگانی که دایره‌وار کنار هم می‌نشینند، اجرا می‌شود. خوانندگان هم زمان با اجرای سبالو، شانه‌های خود را به طرف راست و چپ منظماً حرکت می‌دهند. رقص و موسیقی سبالو متأثر از موسیقی آفریقایی است.

## جستارهای وابسته
* لیوا
* یزله

## منابع

* 

رده:استان بوشهر
رده:موسیقی ایرانی
رده:موسیقی نواحی ایران
موسیقی جنوب ایران

**موسیقی جنوبی ایران** ملهم از طبیعت تفتیده و گرم این منطقه، سرشار از شور و نیرو و حرارت است. این موسیقی در استانهای هرمزگان، بوشهر و خوزستان رایج است.این نوع موسیقی ریتمی شاد دارد. شکل های موسیقی جنوب ایران:
* بندری
* سبالو
* یزله
* لیوا
* زار
* موسیقی زار
* شروه
* چاوشی
* لالایی بندری
* نیمه خوانی

علاوه بر این در جنوب ایران عزاداری مذهبی و نوحه‌سرایی خود دارای آواز و شیوه‌های متمایزی است. مناجات و شاهنامه‌خوانی، رباعی‌خوانی، مثنوی‌خوانی و دوبیتی‌خوانی (شروه) همه اشکال متمایزی از موسیقی جنوب اند. مشهورترین شیوه اجرای موسیقی در جنوب آواز بندری است؛ که بسیار شبیه موسیقی آفریقایی و متأثر از موسیقی مهاجران آفریقایی به جنوب ایران است.

در موسیقی عزاداری جنوب از سازهای منحصر به‌فردی مانند سنج و دمام استفاده می‌شود.

## منبع
* مطلب برگرفته از: سیمای میراث فرهنگی استان هرمزگان، تهران ۱۳۸۰ خ.

رده:موسیقی ایرانی
یزله

**یَزْله** یا **هُوسه** نوعی شعر حماسی رایج بین مردم عرب در جنوب ایران، بویژه بین  عشایر و عرب های خوزستان می‌باشد که بعضاً همراه با کوباندن پا بر زمین (معمولاً بصورت جمعی) اجرا می‌شود. یزله (هوسه) هم در مراسم های عزاداری‌ (همانند مراسم تشیع پیکر احمد بالدی ، کیان پیر فلک یا مراسم تشیع پیکر جانباختگان سانحه فرو ریختن ساختمان متروپل ) برگزار می‌شود، و هم در مراسم شادی (مانند جشن های بومی خوزستان)

## روش اجرا
یزله (هوسه) دارای قدمت و منشأ می‌باشد و ریشه در اعماق تاریخ دارد و اینگونه گفته می‌شود که هوسه عمری به درازی عمر شعر دارد. هوسه در زمانهای برخورد و رویارویی با دشواری‌ها و سختی‌های روزگار، با هدف ارتقاء عزم و اراده، و به هنگام رویارویی با دشمن در میان نبرد با قصد افزایش اعتماد بنفس و کاستن از روحیه دشمن، اجرا می‌شود. این حرکت سنتی، در زمانهای پیروزی بر دشواری‌ها یا غلبه بر دشمن نیز خوانده می‌گردد.

هوسه‌سرا که یا شاعر است یا استعداد شعر سرایی دارد، در حالی که با ندایی تک کلمه‌ای یا «نخوة» افراد گرداگرد خود را به سکوت و توجه دعوت می‌کند، رباعی خود را با صدای بلند و با ریتم خاص بیان می‌کند. هوسه‌سرایی کار هر کس نیست، هم باید شاعر یا دارای قریحه شاعری باشد و هم باید بیان او بهترین باشد.

## جستارهای مرتبط
* سبالو
* لیوا

## منابع

رده:استان بوشهر
رده:موسیقی نواحی ایران
لیوا

**لیوا** گونه‌ای از موسیقی بومی ناحیه جنوب ایران به‌ویژه هرمزگان و بوشهر است که نوعی از اجرای موسیقی محلی بندری بوده که از موسیقی عربی و آفریقایی به ویژه کرانه‌های زنگبار متأثر شده و به این دیار آمده‌است. در این نوع اجرای موسیقی از دهل‌های بزرگ و کوچک همچون پیپه، جفه، پونکه و تویری استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرب آهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد.

لیوا را می‌توان یکی از قدیمی‌ترین انواع موسیقی در هرمزگان نامید. لیوا در اصل نام یک نوع دهل بود که به همراه ساز (مزمار) و انواع دهل‌های دیگر نواخته می‌شد. بعدها مجموعه این مراسم، که به نوعی شادمانی و پایکوبی پس از اجرای مراسم زار است به‌نام لیوا معروف شد.

## جستارهای مرتبط
* سبالو
* یزله

## منابع

رده:موسیقی بندری
رده:موسیقی نواحی ایران
رده:فرهنگ در استان هرمزگان
رده:موسیقی عربی
رده:موسیقی بحرین
رده:فرهنگ و هنر بلوچ‌ها
رده:موسیقی امارات متحده عربی
رده:موسیقی کویت
رده:رقص‌های خاورمیانه
رده:موسیقی دیاسپورای آفریقایی
رده:موسیقی عمان
رده:موسیقی پاکستان
پیپه

**پیپه** نام گونه‌ای از دهل بومی هرمزگان است که در موسیقی استان هرمزگان و در گونهٔ از موسیقی به نام لیوا استفاده می‌شود. این نوع موسیقی بیشتر در مراسم شادی و سرور اجرا شده و با آن رقص فردی و جمعی با ضرباهنگ‌های خاص اجرا می‌گردد. پیپه را با دو طرف پوست که معمولاً در یک طرف آن با چوب می‌نوازند. پیپه ضربانهای ریتم را هدایت می‌کند. ظاهراً نظر بر این است که پیپه بعدها به جمع دهل و کسر پیوست است. این سه سازکوبه‌ای (دهل، کسر و پیپه) در عمل مکمل یکدیگرند. ریتم اصلی رادهل هدایت می‌کند. پیپه ضربانهای اصلی ریتم را هدایت می‌کند و کسر با ایجاد واریاسیونهای مختلف ریتمیک و خرد کردن ریتم اصلی، به تزیین فضای ریتمیک می‌پردازد و حاصل این ترکیب نوعی پلی ریتمی است. همنشینی چند ریتم با آکسانها یا تاکیدهای مختلف را پلی ریتمی می‌نامند.

## منابع

* گپ دهل، کسر، پیپه 
* آفتاب

رده:موسیقی بندری
رده:فرهنگ در استان هرمزگان
دهل

**دُهُل** از سازهای کوبه‌ایِ موسیقیِ ایرانی است. دهل طبلی بزرگ و دورویه‌ای که هر دو سوی آن پوستی از گاو یا گاومیش دارد، است. در نوشته‌های گوناگون نام آن، داول، تاول و داوول آمده است. ساز دهل در دو منطقهٔ سیستان و خراسان بسیار پرکاربرد است.

## ویژگی
شکلی از آن به همراه سرنا در مناطق روستایی نواخته می‌شود. نوازنده، دهل را با ریسمانی که از شانه‌ها می‌گذرد به خود آویخته و با دو مضراب مختلف می‌نوازد. برخی گفته‌اند انتهای مضراب دهل، پارچه‌ای گلوله‌ای شکل دارد ولی دهل را از یک طرف با چوب کلفتی به نام *چنگال* و از یک طرف با چوب باریکتری به نام *دیرک* نوازند. البته در نواحی جنوبی ایران مانند هرمزگان و اطراف آن دهل را با دو دست می‌نوازند. در سیستان و خراسان دهل را به کمک یک دست که به دو انگشت آن دو قطعه چوب نسبتاً بلند بطول حدوداً ده سانتیمتر بسته شده و در دست دیگر به کمک یک چوب قوس دار مخصوص می‌نوازند. این ساز به همراه سرنا به ویژه در مراسم عروسی و شادی استفاده شده و بسیار اهمیت دارد.

## تاریخچه
ساز دهل در خاورمیانه و به‌طور خاص در ایران بسیار مرسوم است، اما در هر منطقه‌ای دارای گونه‌های فراوان محلی و بومی با ابعاد و اندازه‌های گوناگون می‌باشد. مستندات زیادی از تاریخچه این ساز وجود ندارد و علت آن احتمالاً غیررسمی، بومی و محلی بودن این ساز است.

اما با توجه به آنچه که ار گذشته نقل شده است، به نظر می‌رسد خاستگاه ساز کوبه‌ای دهل سرزمین سیستان بوده است. سپس به جنوب خراسان، هرمزگان و سایر مناطق کویری ایران صادر شده و پس از آن به کشورهای حوزه خلیج فارس انتقال یافته است.

دهل یا دول در بین سیستانی‌ها به گفته کارشناسان موسیقی فولکلور ومقامی بنیادفرهنگی نیمروز همواره با ساز یا سرنا نواخته می‌شود که پوست استفاده شده دردهل یک طرف از پوست گوسفند ویک طرف از پوست بز است وسرنا نیز از چوب گردو بیشتر استفاده می‌شود البته سرنا و دهل که در شب نواخته می‌شود با آن که در روز استفاده می‌شود تفاوت‌هایی در نوع پوست وچوب است.

## پانویس

## منابع
* 

## پیوند به بیرون

* لغتنامه دهخدا - دهل

رده:فرهنگ و هنر بلوچ‌ها
رده:فرهنگ و هنر سیستانی‌ها
*
*
رده:اختراع‌های ایرانی
رده:سازهای ارمنستان
رده:سازهای افغانستان
رده:سازهای پاکستان
رده:سازهای پوستی
رده:سازهای کوبه‌ای آسیایی
رده:سازهای کوبه‌ای با کوک نامعین
رده:سازهای موسیقی سیستانی
رده:سازهای موسیقی کردی
رده:سازهای موسیقی لری
رده:سازهای موسیقی محلی
رده:سازهای هند
رده:طبل‌ها
ویکتور یوشچنکو

**ویکتور آندریوویچ یوشچنکو** (به اوکراینی: Віктор Андрійович Ющенко)، (زادهٔ ۲۳ فوریه ۱۹۵۴)، رئیس‌جمهور پیشین کشور اوکراین با گرایش‌های غرب گرایانه بود که در تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۰۵ با ادای سوگند در مجلس نمایندگان اوکراین رسماً کار خود را به عنوان رئیس‌جمهور اکراین آغاز کرد. او هم‌چنین از سال ۱۹۹۹ تا سال ۲۰۰۱ مقام نخست‌وزیری اوکراین را برعهده داشت. پیش از آن، او سال‌ها رئیس بانک ملی اوکراین بود.

## انتخابات سال ۲۰۰۴
یوشچنکو در اکتبر سال ۲۰۰۴ برای به دست آوردن مقام ریاست جمهوری، با نخست‌وزیر وقت ویکتور یانوکویچ به رقابت پرداخت. انتخابات روز۳۱ اکتبر ۲۰۰۴ با پیروزی خفیف نخست‌وزیر یانوکویچ که مورد حمایت مقامات کشور روسیه بود به پایان رسید؛ ولی با اعتراض گسترده یوشچنکو و هوادارانش مبنی بر تخلف و تقلب انتخاباتی حزب حاکم و حضور یک هفته‌ای میلیون‌ها اکراینی به ویژه شهروندان کی‌یف در خیابان‌های شهر که به انقلاب نارنجی نامگذاری شد، باعث شد تا نتیجه انتخابات با نظر دیوان عالی اکراین باطل اعلام گردد و دو نامزد در تاریخ ۲۶ دسامبر مرحله سوم انتخابات را با حضور ناظران بین‌المللی از سراسر جهان از جمله با حضور سناتور ریچارد لوگار رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا برگزار کردند. در این مرحله کاندیدای مستقل ویکتور یوشچنکو با کسب ۵۲ درصد آرا به عنوان سومین رئیس‌جمهور اکراین انتخاب شد. تیم یوشچنکو کمک قابل توجهی از متحد خود یولیا تیموشنکو دریافت کرد که این امر نیز در پیروزی نقش داشت.

## پیشینۀ سیاسی
بندانگشتی|نشست سران EPP لیسبون 18 اکتبر 2007
طی دوره دوم ریاست جمهوری «کوچما» در ۱۹۹۹ م.، «یوشچنکو» تحت فشار آمریکا و صندوق بین المللی پول به نخست وزیری منصوب شد. نامزدی وی را ده گروه پارلمانی به «کوچما» پیشنهاد دادند. در خلال جلسه رأی اعتماد به یوشچنکو، چند نماینده پارلمان تأکید کردند که «صندوق بین المللی پول» آماده است؛ چنانچه «یوشچنکو» نخست وزیر شود، وامی سیصد میلیون دلاری در اختیار دولت قرار دهد. قاعدتاً، با توجه به فروپاشی زیرساخت های اقتصادی اوکراین بعد از فروپاشی شوروی و همچنین بواسطه کاهش تولیدات؛ «کوچما» به وام محتاج بود و مجبور شد که یوشچنکو را به پارلمان معرفی کند. متعاقباً، همانطور که کارشناسان خاطرنشان می‌کنند، ویکتور یوشچنکو به یکی از مؤثرترین نخست وزیران اوکراین در تاریخ مدرن اوکراین تبدیل شد.

رده:ویکتور یوشچنکو
رده:افراد در انقلاب نارنجی
رده:افراد زنده
رده:اقتصاددانان اهل اوکراین
رده:الگو:سیاسی و حکومتی اوکراین
رده:اهالی استان سومی
رده:بانکداران اهل اوکراین
رده:دریافت‌کنندگان نشان حیدر علی‌اف
رده:رئیسان بانک ملی اوکراین
رده:رئیس‌جمهورهای اوکراین
رده:زادگان ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:زنبورداری در اوکراین
رده:سیاستمداران مستقل در اوکراین
رده:شوالیه‌های نشان مریت (اوکراین)
رده:فعالان دموکراسی اهل اوکراین
رده:ملی‌گرایان اهل اوکراین
رده:نجات‌یافتگان از ترور
رده:نخست‌وزیران اوکراین
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل اوکراین
رده:سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل اوکراین
استان آدانا

**آدانا** نام یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهری با عنوان آدانا است.

## جغرافیا
این استان در ساحل مدیترانه واقع شده و مرکز آن یعنی شهر آدانا دارای ١،٧٠٠،۰۰۰ نفر جمعیت بوده و بعد از استانبول، آنکارا، ازمیر و بورسا پنجمین شهر بزرگ ترکیه می‌باشد.

thumb|300px|right|
محل استان آدانا

## سایت‌های مربوطه
* : Présentation Adana
* : Découvrir Adana

## منابع

*آدانا

## پیوند به بیرون

رده:استان آدانا
آدانا
استان قوجاایلی

**قوجاایلی**  نام یکی از استان‌های ترکیه به مرکزیت شهر ازمیت است.

بندانگشتی|300px|راست|محل استان قوجاایلی

## منابع

رده:استان قوجاایلی
قوجاایلی
استان بالیکسیر

**بالیکسیر**  نام یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهری است به همین نام.

نام یونانی این منطقه پالئوکاسترون (Palaeokastron) به معنی «کاخ قدیمی» بود. ترکمن‌ها پس از ورود به منطقه آن را بالاک‌حصار خواندند که جزء اول نام آن شکلی از همان واژه یونانی پالئو(ک) و جزء دوم آن حصار عربی است. این نام بعداً به صورت بالک‌حصار درآمد.

بندانگشتی|300px|راست|محل استان بالیکسیر

## منابع

رده:استان بالیکسیر
بالیکسیر
افیون قره‌حصار

**افیون قره‌حصار** یکی از شهرهای ترکیه است. این شهر مرکز استان افیون قره‌حصار است.

این شهر در ۳۵۵ کیلومتری آنکارا و در همسایگی شهرهای قونیه و آنتالیا می‌باشد. این شهر در صنعت و کشاورزی ترکیه سرآمد است.

جمعیت این شهر ۱۷۴٬۰۰۰ می‌باشد.

افیون یکی از بزرگترین تولیدکننده‌های سنگ مرمر در ترکیه می‌باشد و همچنین به شهر خامه و سوجوک و شیرینی معروف هست.

این شهر همچنین بزرگترین مرکز تولید تریاک دارویی در جهان است.

یکی از ۵ مسجد قدیمی ترکیه که در فهرست میراث جهانی قرار گرفته است،‌در این شهر قرار دارد.

## شهرهای خواهرخوانده
*  هام، آلمان، از سال ۲۰۰۶
*  مسقط، عمان، از ۵ اوت ۲۰۱۱
*  خرم‌آباد، ایران از ۲۰۱۵

## منابع

* 


رده:آناتولی
رده:شهرستان‌های استان افیون قره‌حصار
رده:شهرهای ترکیه
رده:شهرهای یونان باستان
رده:مناطق مسکونی در استان افیون قره‌حصار
رده:ناحیه اژه
رده:ناحیه مرکزی افیون قره‌حصار
استان آکسارای

**آکسارای** یا با نام قدیمی **آق‌سرای** یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهر آکسارای است. استان‌های هم‌جوار آن عبارتند از: قونیه در غرب و جنوب، نیغده در جنوب شرقی و قرشهر در شمال.

بندانگشتی|راست|300px|محل استان آکسارای

## منابع

* 

رده:استان آق‌سرای
آق‌سرای
استان آماسیه

**آماسیه** یکی از استان‌های منطقه دریای سیاه در ترکیه است. مرکز این استان شهر آماسیه است. این استان در منطقه ساحل دریای سیاه واقع شده‌است. پیمان آماسیه در این شهر بسته شد.

جمعیت استان آماسیه در سال ۲۰۲۰ با ۰٫۶۸ درصد کاهش به ۴۲۳٫۰۱۱ نفر رسید. ۷۴٫۲ درصد از این جمعیت در شهرها زندگی می‌کنند. مساحت این استان ۵۶۲۸ کیلومتر مربع است. تراکم جمعیت در این استان ۶۰ نفر در هر کیلومتر مربع است. (این تعداد در سولوا ۱۰۴ نفر است) ارتفاع مرکز استان از سطح دریا ۴۰۰ متر است.

طبق داده‌های TÜİK در سال ۲۰۱۸، این استان به همراه مرکز استان ۷ شهرستان، ۸ شهرداری، ۱۰۷ محله در این شهرداری‌ها و ۳۷۲ روستا دارد.

## تاریخچه
اولین نام شناخته شده آماسیه "Amaseia" است که توسط استرابون، اولین جغرافیدان جهان، به آن داده شده‌است. "Amaseia" نامی است که به ملکه‌های قوم آمازون داده می‌شد.

یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که اولین سکونتگاه‌ها در آماسیه به ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد. این سکونتگاه‌ها در طول دوره‌های هیتی‌ها، فریگی‌ها، کیمری‌ها، سکاهای ایرانی‌تبار، لیدی‌ها، پارسی‌ها، یونانی‌ها، پونتوس، روم، بیزانس، دانشمندیان، سلجوقی، ایلخانی و عثمانی به‌طور مداوم ادامه داشته‌است. مقبره‌های سنگی پادشاهان که توسط پونتوس‌ها (۳۳۳ قبل از میلاد - ۲۶ قبل از میلاد) ساخته شده‌اند، تا به امروز باقی مانده‌اند و به یکی از بناهای تاریخی این شهر تبدیل شده‌اند.
 
آماسیه که ۷۰۰ سال تحت حاکمیت بیزانس بود، در سال ۱۰۷۵ توسط ملک احمد دانشمند غازی فتح شد و اولین حاکمیت ترک-اسلامی در این شهر تأسیس شد. آماسیه یکی از اولین مکان‌هایی در آناتولی بود که ترک‌ها در آن به زندگی شهری روی آوردند. وجود طوایف اصیل ترک در آماسیه و اطراف آن و ساختار امن این شهر، آماسیه را به محلی مناسب برای پرورش شاهزادگان عثمانی تبدیل کرد. به همین دلیل شاهزاده چلبی محمد با قدرتی که از ترکمن‌های آماسیه و اطراف آن به دست آورد، اتحاد آناتولی را که به دلیل تیمور پراکنده شده بود، دوباره احیا کرد.
 
شاهزاده ییلدیریم بایزید، چلبی محمد، شاهزاده مراد (دوم)، شاهزاده احمد چلبی، شاهزاده محمد (دوم)، شاهزاده علاءالدین، شاهزاده بایزید (دوم)، شاهزاده احمد، شاهزاده مراد، شاهزاده مصطفی، شاهزاده بایزید و شاهزاده مراد (سوم) در تاریخ‌های مختلف در آماسیه حکومت کرده‌اند. در این دوره، دانشمندان بسیاری در این شهر پرورش یافتند و با ساخت بناهای ماندگار مانند کاخ، چشمه، مدرسه، مسجد، مقبره و غیره، این شهر به یک مرکز فرهنگی در تاریخ تبدیل شد.
 
## شهرستان‌ها

استان آماسیه ۷ شهرستان دارد:
* **[[شهرستان آماسیه]]** (مرکز)
* گوینوجک
* گوموش‌حاجی‌کوی
* حمام‌اوزو
* مرزیفون
* سولواوا
* تاش‌اُوا

## منابع

* 
*https://tr.wikipedia.org/wiki/Amasya_(il)


آماسیه
استان آنکارا

**استان آنکارا** یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن شهر آنکارا است.

استان آنکارا در دشت‌های بزرگ آناتولی مرکزی واقع شده که جنگل‌های کوهستانی در شمال آن و دشت خشک قونیه در سمت جنوب آن قرار دارد.

دشت آنکارا توسط رودخانه‌های قیزیل‌ایرماق (Kızılırmak) و ساکاریا و شاخه‌های آن‌ها آبیاری می‌شود.

۵۰ ٪ از زمین‌های این استان برای کشاورزی کاربرد دارد، ۲۸ درصد جنگل است و ۱۰ ٪ دیگر چراگاه دام‌ها است.
بخشی از دریاچه نمک بزرگ، توز گولو در این استان قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه استان کوه ایشیک‌داغی (Işık Dağı) با ۲٫۰۱۵ متر ارتفاع است.

آب و هوای آن گرم و خشک است در تابستان، و سرد و برفی در زمستان است. شمال استان مرطوب‌تر و جنوب آن خشک‌تر است.

## جمعیت

## شهرستان‌ها
* آک‌یورت (Akyurt)
* التینداگ (Altındağ)
* عایاش، آنکارا (Ayaş)
* بالا (Bala)
* بی‌پازاری (Beypazarı)
* چاملی‌دره (Çamlıdere)
* چانکایا (Çankaya)
* چوبوک (Çubuk)
* ایلماداگ (Elmadağ)
* اتیمسگوت (Etimesgut)
* اورن (Evren)
* گلباسی، آنکارا (Gölbaşı)
* گودول (Güdül)
* هیمنه
* کاله‌جیک (قلعه‌جیق Kalecik)
* کازان (Kazan)
* کچی‌اورن (Keçiören)
* قزلچه‌حمام (Kızılcahamam)
* ماماک (Mamak)
* ناللی‌حان (نعل‌لی‌خان Nallıhan)
* پولاتلی (Polatlı)
* پورسکلر، آنکارا (Pursaklar, Ankara)
* سینجان (Sincan)
* ینی‌محله (Yenimahalle)
* شرفلی قوچ‌حصار (Şereflikoçhisar)
* یونیس (unus)

بندانگشتی|300px|محل استان آنکارا در نقشهٔ ترکیه.

## منابع

رده:استان آنکارا
آنکارا
استان اردهان

**اَردَهان** به ترکی : (Ardahan) به آذربایجانی :(ərdəhan) به کُردی (Ardihan) ارمنی (Արդահան) نام یکی از استان‌های شمال شرق ترکیه است که مرکز آن شهر اردهان است.

## جغرافیا

مساحت این استان ۵۴۹۵ کیلومتر مربع و جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی ۱۳۳٫۷۵۶ نفر بود.

## اقتصاد
کشاورزی و دامپروری در استان اردهان به علت وجود ناحیه مرتعی- مرتعی بسیار، مستبعد بودن مرکز های صنعتی از استان و دلیل های نظیر، مورد توجه واقع گردیده شده.مشغله های دامپروری بیش از مشغله های کشاورزی در کل استان شاخص می باشد. کما بیش کل محصول های کشاورزی همانند سیب، گلابی، ذرت و گیلاس در شهرستان پوسف پیدا می شود.محصول های غلاتی همچون گندم و جو در کل استان زراعت می شود. با این شرایط، کشاورزی صنعتی صورت نمی گردد.کمابیش کل محصول های کشاورزی خالص و اصلی می باشند.استان اردهان به دلیل هایی همانند شرایط منطقه ای، وجود علفزار ها و علفزاری برای دامداری مطلوب می باشد. شرایط آب و هوایی برای تولید محصول های علیقه ای (علف) مطلوب می باشد.دامداری گسترده و کم اندازه به شکل دام چرنده در کل استان صورت می گیرد. تعداد بسیاری پرنده در اردهان تغذیه می شود. مرسوم ترین پرنده تغذیه گردیده غاز می باشد. به غیر از غاز، مرغ، اردک و بوقلمون نیز تغذیه می گردد.

## پیشینه
سکاهای ایرانی‌تبار در ۶۸۰ پیش از میلاد از قفقاز گذشته و از سوی شمال وارد این منطقه شدند و این حدود را که در دست شاهان اورارتو بود تصرف کردند. بعدها ایرانیان هخامنشی این منطقه را ضمیمه ایران کردند و پس از آن اسکندر مقدونی با لشکر خود از این ناحیه گذشت.
مردم منطقه از دیرباز گرجی‌تبار بودند و پادشاهی‌های گرجی در میان تصرفات دیگران در دوره‌هایی بر اردهان حکومت کردند.

ترک‌های سلجوقی به رهبری آلپ‌ارسلان در سال ۱۰۶۸ میلادی قبیله‌های کومان و پچنک را برای زندگی در این ناحیه به اردهان کوچاندند.

بندانگشتی|300px|راست|محل استان اردهان

## شهرستان‌ها
* شهرستان اردهان Ardahan
* شهرستان چیلدیر Çıldır
* شهرستان دامال Damal
* شهرستان گوله Göle
* شخرستان هاناک Hanak
* شهرستان پوسوف Posof

## منابع

بخش پیشینه: 
* Georg Kobro: Das Gebiet von Kars und Ardahan. München 1989


اردهان
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:تائو-کلارجتی
رده:کردستان
رده:منطقه‌های باستانی گرجستان
استان آرتوین

**آرتوین**  ،(به لازی:ართვინიშ დობადონა) نام یکی از استان‌های ترکیه است.

این استان در ناحیه دریای سیاه واقع شده و مرکز آن شهر آرتوین است.

## شهرستان‌ها
این استان ۷ شهرستان (به ترکی: *İlçe*) دارد:
* آردانوچ Ardanuç
* آرهاوی Arhavi
* بورچکا Borçka
* هوپا Hopa
* شاوشات Şavşat
* مورگول Murgul
* یوسفلی Yusufeli
بندانگشتی|راست|300px|محل استان آرتوین

## منابع

* 
ویکی‌پدیای ترکی.


آرتوین
رده:منطقه‌های باستانی گرجستان