دانشگاه ادیان و مذاهب

**دانشگاه بین‌المللی ادیان و مذاهب** (به انگلیسی: University of Religions and Denominations) مرکزی آموزشی و پژوهشی است که از سال ۱۳۸۷ فعالیت رسمی خود را در زمینهٔ علوم انسانی و به‌ویژه ادیان و مذاهب آغاز کرده‌است. دانشگاه ادیان و مذاهب، یک دانشگاه غیرانتفاعی است.

## تاریخچه
سال ۱۳۷۳ شمسی برابر سال ۱۹۹۴ میلادی، جمعی از دانشوران حوزه علمیه قم برای مطالعه تخصصی سه رشته ادیان ابراهیمی (مسیحیت و یهودیت)، ادیان شرق (بودیسم، هندوئیسم، خاور دور و ایران باستان) و مذاهب اسلامی (مذاهب کلامی، فرق و عرفان و تصوف) دور هم جمع شدند. این گروه در دوره‌ای چهارساله، افزون بر مطالعه در آن سه رشته، با زبان‌های انگلیسی، سنسکریت و عبری نیز آشنا شدند.

مطالعات ادیان و مذاهب ادامه داشت تا سال ۱۳۸۳ شمسی، که به دنبال تلاش‌ها و پیگیری‌ها برای تربیت نیرو در حوزه ادیان و مذاهب، سرفصل‌های سه رشته تدوین شد و آن را به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد کردند. شورای عالی گسترش وزارت علوم این سرفصل‌ها را تصویب کرد و در سال ۱۳۸۴ شمسی نخستین گروه دانشجویی مشغول به تحصیل شدند. در آن زمان این مرکز، یک مرکز آموزش عالی بود و با عنوان «مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب» قعالیت داشت. جایگزین=www.urd.ac.ir|بندانگشتی|نمایی از دانشگاه ادیان و مذاهبدر سال ۱۳۸۷ شمسی برابر با سال ۲۰۰۸ میلادی، با موافقت وزارت علوم تحقیقات و فناوری، مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب به «دانشگاه ادیان و مذاهب» تغییر کرد. محمد مهدی زاهدی، با این ارتقای رتبه به دلیل مطابقت کیفیت آموزشی دانشگاه با موازین قانونی، موافقت قطعی کرد و نیازی به گذراندن مرحله «موافقت اصولی» ندید. وزیر علوم وقت در نامه‌اش به سید ابوالحسن نواب، مؤسس و رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب، خبر تصویب ارتقای دانشگاه را چنین نوشت:

«شورای گسترش آموزش عالی در جلسهٔ مورخ ۳۱ فروردین ۱۳۸۷ خود، با ارتقای مؤسسه آموزش عالی غیردولتی- غیرانتفاعی ادیان و مذاهب به «دانشگاه غیردولتی- غیرانتفاعی ادیان و مذاهب» موافقت قطعی به عمل آورد.»

## وظایف
* تربیت متخصص در زمینهٔ ادیان و مذاهب
* انجام پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و تطبیقی در زمینهٔ ادیان و مذاهب
* اطلاع‌رسانی، چاپ و نشر مجلات، کتب و دائرةالمعارف در زمینهٔ ادیان و مذاهب
* برقراری ارتباط متقابل با مراکز مشابه و دین‌پژوهان
* گفتگو بین ادیان و مذاهب و تلاش برای نزدیک ساختن دیدگاه‌ها
* معرفی منطقی و علمی اسلام (با رویکرد شیعی) در عین احترام به عقاید، باورها و آیین سایر ادیان و مذاهب 

## ساختمان و محوطهٔ دانشگاه
ساختمان اصلی دانشگاه ادیان و مذاهب، در شهرک پردیسان قم بنا شده‌است. این مجموعه شامل ده ساختمان و فضای سبز است که مجموعهٔ اداری، آموزشی و رفاهی دانشگاه ادیان و مذاهب را در خود گرد آورده‌است.
جایگزین=www.urd.ac.ir|بندانگشتی|نمایی از محیط دانشگاه ادیان و مذاهب

## دانشکده‌ها و رشته‌ها
بندانگشتی|چپ|220px|دانشکده ادیان در دانشگاه ادیان و مذاهبتا سال ۱۴۰۰، چهل رشتهٔ تحصیلی در یازده دانشکدهٔ دانشگاه ادیان و مذاهب ارائه می‌شود. این رشته‌ها در سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی ارائه می‌شود و علاوه بر دانشجویان ایرانی و فارسی‌زبان، شمار زیادی از دانشجویان کشورهای دیگر را نیز به خود جذب نموده‌است.

هم‌اکنون دانشگاه ادیان و مذاهب بیش از هشت هزار دانشجوی در حال تحصیل و بیش از دو هزار و هفتصد فارغ‌التحصیل دارد. همچنین در رشته‌های دکتری تخصصی، بیش از ۳۵۹ نفر از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده و بیش از ۹۵۰ نفر در حال تحصیل هستند. یازده دانشکدهٔ دانشگاه ادیان و مذاهب عبارتند از:
# دانشکدهٔ شیعه‌شناسی
# دانشکدهٔ مذاهب
# دانشکدهٔ دین و هنر
# دانشکدهٔ حقوق
# دانشکدهٔ عرفان
# دانشکدهٔ رسانه و ارتباطات
# دانشکدهٔ فلسفه
# دانشکدهٔ مطالعات ملل
# دانشکدهٔ ادیان
# دانشکدهٔ زن و خانواده
# دانشکدهٔ زبان و فرهنگ ملل

دانشجویان و پژوهشگران این دانشگاه، در رشته‌های مرتبط با تاریخ اسلام و تشیع و فرق شیعه، فقه و حقوق، فقه و کلام مذاهب اسلامی، فلسفه، کلام و عرفان اسلامی، تاریخ و الهیات مربوط به مسیحیت، یهودیت، بودیسم و هندوئیسم و زرتشت و مطالعه تطبیقی ادیان، مطالعات زنان، مطالعات دین‌پژوهانه، هنر و رسانه به آموزش و پژوهش مشغول‌اند.

سه دانشکدهٔ «زن و خانواده»، «شیعه‌شناسی» و «عرفان»، از دانشکده‌های منحصر به فرد در کشور به‌شمار می‌آیند. ممیزی صورت پذیرفته وزارت علوم در سال … دربارهٔ رشته‌های مرتبط با ادیان و مذاهب نشان می‌دهد با وجود آنکه برخی رشته‌های آموزشی در دانشگاه ادیان و مذاهب در نوزده دانشگاه دیگر کشور تدریس می‌شود، اما هیچ دانشگاهی همه این رشته‌ها را در کنار هم ارائه نمی‌دهد. این با بیش از صد دانشگاه و مؤسسهٔ آموزشی و فرهنگی داخلی و خارجی تفاهم‌نامهٔ همکاری دارد.

## مراکز
***'

مرکز آموزش‌های الکترونیکی (غیرحضوری) دانشگاه ادیان و مذاهب از سال ۱۳۹۱ با مجوز رسمی از وزارت «علوم، تحقیقات و فناوری» کار خود را آغاز نموده‌است.

***'

مرکز آموزش‌های آزاد این دانشگاه، در دو بخش داخلی و بین‌المللی به فعالیت مشغول است و به برگزاری دوره‌های کوتاه مدت می‌پردازد. محوریت فعالیت این مرکز در بخش داخلی، مهارت‌های پژوهشی (مطالعه و یادگیری، روش‌ها و انواع پژوهش، ابزارهای پژوهش، شیوه نگارش علمی، زبان و ترجمه، تصحیح، ویرایش و….) و در بخش خارجی، معرفی دین، فرهنگ و جامعهٔ ایرانی و توریسم تحصیلی است.

## پژوهشکده‌ها
پژوهشکده ادیان و مذاهب که از سال ۱۳۹۰ با اخذ موافقت از از وزارت علوم تحقیقات و فناوری کار خود را آغاز نموده، در سه گروه پژوهشی مذاهب اسلامی، شیعه‌شناسی و ادیان به فعالیت می‌پردازد. حاصل کار این پژوهشکده نشر کتب و مقالات و به ثمر رساندن تحقیقات متنوع بوده‌است. در کنار این فعالیت‌ها، برگزاری ده‌ها نشست با حضور اساتید برجسته و ارائه‌های تخصصی در همکاری با دبیرخانهٔ کرسی‌های آزاداندیشی، از دیگر دستاوردهای این پژوهشکده است.

پژوهشکدهٔ دیگر دانشگاه ادیان و مذاهب، پژوهشکده زن و خانواده است.

= نشریات پژوهشی =
این پژوهشگاه، تنها نشریه علمی‌پژوهشی ایران به زبان انگلیسی در زمینه ادیان را به نام «Religious Inquiries» منتشر می‌کند. از دیگر نشریات این دانشگاه، موارد زیر را می‌توان نام برد:
* هفت‌آسمان: نخستین مجله تخصصی در حوزه ادیان و مذاهب در ایران
* پژوهش‌های ادیانی
* پژوهشنامه مذاهب اسلامی
* پژوهشنامه امامیه
* فلسفه
* شیعه‌پژوهی
* زن و خانواده
* پژوهشنامه مطالعات تطبیقی مذاهب فقهی

## فعالیت‌های بین‌المللی
دانشگاه ادیان و مذاهب در عرصهٔ بین‌المللی نیز، فعالیت‌هایی از قبیل موارد زیر را در کارنامه دارد:
* حضور بیش از پانصد هیئت خارجی
* دیدار با شخصیت‌های علمی، فرهنگی و سیاسی از کشورهای مختلف
* امضای تفاهم‌نامه با مراکز آموزشی و فرهنگی
* تبادل اساتید و دانشجویان
* برگزاری نشست‌های مشترک

***'

در میان نشست‌ها و دوره‌هایی که به صورت بین‌المللی توسط دانشگاه ادیان و مذاهب انجام گرفته می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
* نشست‌های متقابل اساتید و دانشجویان با اساتید و دانشجویان دانشگاه پادربورن آلمان ([https://www.uni-paderborn.de/ Paderborn University])
* نشست‌های متقابل اساتید و دانشجویان با اساتید و دانشجویان دانشگاه پتسدام آلمان ([https://www.uni-potsdam.de/en/university-of-potsdam University of Potsdam])
* نشست‌های متقابل اساتید و دانشجویان با اساتید و دانشجویان [[دانشگاه گوته فرانکفورت|دانشگاه گوته]] آلمان
* نشست‌های متقابل اساتید و دانشجویان با اساتید و دانشجویان دانشگاه ریوکوکو ژاپن
* دوره کوتاه‌مدت شیعه‌شناسی به زبان انگلیسی
* دوره کوتاه‌مدت ایران‌شناسی به زبان انگلیسی
* دوره کوتاه‌مدت قانون اساسی ایران به زبان انگلیسی

***'

دانشگاه ادیان و مذاهب با مراکز علمی و فرهنگی خارجی، از جمله موارد زیر، تفاهم‌نامه دارد:
* دانشگاه الجزائر (جامعة الجزائر)
* مرکز مطالعات اسلامی و خاورمیانه اندونزی
* دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی (International Islamic University Malaysia)
* مؤسسه بین‌المللی اندیشه و تمدن اسلامی (ISTAC)
* دانشگاه پادربورن
* دانشگاه پتسدام
* دانشگاه ریوکوکو (Ryukoku University)
* جامعه الزیتونه تونس
* دانشگاه هارتفورد آمریکا (Hartford Seminary, USA)
* دانشگاه پاپی لاترانزه ایتالیا (Pontifical Lateran University, Vatican City)
* مؤسسه اسمولنی روسیه (The Smolny Institute of Russian Academy)
* دانشگاه اسلامی شاذلیه مکاسر اندونزی
* دانشگاه حراره زیمبابوه
* دانشگاه سنت ژوزف لبنان
* آموزشکده عالی روش‌شناسی علوم انسانی پاریس
* آکادمی اسلامی آلمان
* مؤسسه قرآن و عترت ترکیه
* کلیه الدعوه للدراسات الاسلامیه لبنان
* دانشگاه آزاد برلین
* دانشگاه کوفه
* دانشگاه کامیلاس پونتیفیکال اسپانیا (Universidad Pontificia Comillas)
* انستیتو فناوری اطلاعات پاکستان
* دانشگاه قاهره، عین شمس، الازهر
* دانشگاه گوته آلمان (Goethe University)
* مدرسه اسلام و علوم مدرن پاکستان
* مؤسسه مطالعات دینی دانشگاه پتسدام آلمان
* آکادمی آموزشی پژوهشی ایمان وین
* دانشگاه شیخ طوسی عراق (کلیة الشیخ الطوسی الجامعه)
* دانشگاه إمام صادق بغداد
* دانشگاه حاجی بکتاش ولی نوشهیر ترکیه
* دانشگاه فرانسیسکو ویتورا اسپانیا
* مرکز فرهنگی کوثر استانبول
* انستیتو فرهنگی حافظ و گوته برلین - آلمان
* مؤسسه اراسموس
* مجلس التنمیة المستقل
* دانشگاه گراتس اتریش
* مرکز کربلاء للدراسات و البحوث
* دانشگاه سن مارینو
* کالج آموزشی کانادا
* دانشگاه تورین ایتالیا

## کتابخانه و انتشارات
کتابخانهٔ دانشگاه ادیان و مذاهب، بیش از ۱۰۰هزار کتاب و بیش از ۱۶۰هزار مقاله دارد. این کتابخانه به صورت قفسه‌باز اداره می‌شود. این کتابخانه منابع مورد نیاز محققان در زمینه‌های مختلف علوم انسانی، اسلام‌شناسی، ایران‌شناسی، ادیان و مذاهب و غیره را در زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی، روسی، فرانسوی، آلمانی، سانسکریت، پهلوی و دیگر زبان‌ها دارا می‌باشد. این مرکز با ده‌ها پایگاه در ارتباط است و استفاده از منابع آن‌ها را برای پژوهشگران تسهیل می‌کند.
جایگزین=محیط دانشگاه ادیان و مذاهب|بندانگشتی|کتابخانه دانشگاه ادیان و مذاهب
در کنار کتابخانه، یک سالن مطالعه نیز در اختیار پژوهشگران و مراجعان قرار دارد.

«مرکز چاپ و نشر دانشگاه ادیان و مذاهب» به انتشار آثار مرتبط با ادیان و مذاهب و در موضوعات اسلام، مسیحیت، یهودیت، زرتشت، صائبین، ادیان شرق، مذاهب و فرق اسلامی، عرفان و تصوف، دین‌پژوهی و … می‌پردازد. این مرکز مسئولیت دو انتشارات را بر عهده دارد و تا بهار سال ۱۳۹۸ بیش از ۳۲۶ عنوان کتاب منتشر نموده‌است. فروشگاه کتاب این دانشگاه، به عرضهٔ محصولات این انتشارات و دیگر کتب موردنیاز دانشجویان می‌پردازد.

## دفتر مطالعات ادیان و حقوق بشر
این دانشگاه، برای پرداختن به مسئلهٔ «دین و حقوق بشر»، از سال ۱۳۸۷ دفتر مطالعات ادیان و حقوق بشر را راه‌اندازی نمود. این مرکز در راستای اهداف زیر تأسیس شده‌است:
* تهیه و انتشار محتواهای مکتوب، به منظور پر کردن خلاء مطالعات نظری
* حمایت از آثار پژوهشی (مقاله و پایان‌نامه)
* تکمیل مرکز اسناد تخصصی دین و حقوق بشر که برای دستیابی به مجموعهٔ کاملی از منابع پژوهشی در این موضوع پیگیری می‌شود

## واحد مشهد
«دانشگاه ادیان و مذاهب واحد مشهد» در سال ۱۳۹۸، با انعقاد تفاهم نامه‌ای با حوزه علمیه خراسان، فعالیت خود را به صورت رسمی آغاز کرده‌است. این حوزه با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای با دانشگاه ادیان و مذاهب به برپایی چهار دوره دکترا در رشته‌های شیعه‌شناسی، وهابیت‌شناسی، دین پژوهی و مذاهب کلامی و یک دوره کارشناسی ارشد در رشته مدیریت رسانه از میان طلاب اقدام نموده‌است.

## دفاتر و مراکز وابسته
* دفتر گفتگوی ادیان
* مرکز عالی اطلاع‌رسانی ادیان و مذاهب

## استادان سرشناس
* سید ابوالحسن نواب (رئیس دانشگاه)
* سید حسن اسلامی اردکانی (دین‌شناسی)
* حسین توفیقی
* ابوالقاسم فنائی
* نعیمه پورمحمدی
* مهراب صادق نیا
* علی آقانوری
* محمد ملکی
* مهدی فرمانیان

## منابع

## پیوند به بیرون
* دانشگاه ادیان و مذاهب
* دفتر تقریب مذاهب اسلامی

رده:آموزش مذهبی در ایران
رده:آموزش مذهبی
ادیان و مذاهب
رده:دانشگاه‌های ایران
رده:دانشگاه‌های شیعیان دوازده‌امامی
رده:دانشگاه‌های غیرانتفاعی ایران
ادیان و مذاهب