کوستا گاوراس

**کوستا گاوراس** (کوتاه‌شدهٔ *کنستانتینوس گاوراس*)  (زاده ۱۳ فوریه ۱۹۳۳) کارگردان یونانی‌تبار فرانسوی است که در فرانسه زندگی می‌کند. او که در یونان به دنیا آمد در ۲۱ سالگی به فرانسه مهاجرت کرد و نام خود را سپس به کوستا گاوراس تغییر داد. وی اغلب به‌دلیل ساخت فیلم‌هایی با پس‌زمینهٔ سیاسی شناخته می‌شود، از جمله فیلم معروف او *[[زد (فیلم)|زد]]* (۱۹۶۹) که برندهٔ جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان در سال ۱۹۶۹ میلادی شد. با این حال، وی فیلم‌های کُمدی نیز ساخته‌است. اکثر فیلم‌های او به زبان فرانسوی ساخته شده‌اند ولی ۶ فیلم او به زبان انگلیسی هستند. او را استاد بزرگ خلق فیلم‌های جدی، پرهیجان و در عین حال سرگرم‌کنندهٔ سیاسی می‌دانند.

## زندگی و حرفه
او فعالیت‌های سیاسی خود را از کودکی آغاز کرد و آن را از پدر به ارث برد. پدرش یک ارتشی یونانی بود؛ که در برابرهجوم ارتش نازی مقاومت کرد ولی پس از جنگ دولت یونان گاوراس را به اتهام کمونیست بودن از کشور تبعید کرد.

او در ابتدا تمایل داشت که به آمریکا برود و در آنجا سینما بخواند؛ ولی به دلیل کمونیست بودن مک کارتیسم آمریکا از پذیرش او سرباز زد. گاوراس به فرانسه رفت و در سوربن ادبیات خواند و به عنوان دستیار کارگردان با بسیاری از فیلم سازان فرانسوی همکاری نمود.

او در اولین تجربه خود با نام «قتل ماشین خواب ۱۹۶۶» از تکنیک‌های خاص کارگردانی که دوستش داشت یعنی رنوارودمی استفاده نمود که بیشتر به تعریف داستان فیلم توجه کرد تا به دغدغه فرم.

پس از حکومت نظامیان بر کشور گاوراس تمرکز خود را بر وقایع کشور مادریش قرار داد و فیلم سینمایی زد را در سال ۱۹۶۹ کارگردانی کرد. وی با زد، سومین فیلم خود، به شهرتی جهانی رسید. او در فیلم «زد» داستان حکومتی را روایت می‌کند که با ابزار سرکوب می‌کوشد سیاستمداران و هواداران جناح اپوزیسیون، دستگاه قضایی و مطبوعات را خاموش کند. اگر چه در این فیلم نام این کشور گفته نمی‌شود، اما به روشنی مشخص است که گاوراس در پی توصیف دیکتاتوری نظامی در زادگاهش یونان بوده است. این فیلم اشاره به قتل گریگوری لمبراکیس نماینده چپ‌گرای پارلمان یونان دارد که در ۱۹۶۳ به دست نیروهای راست‌گرا در یونان صورت گرفت. فیلم «زد» در سال ۱۹۷۰ جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان را از آن خود کرد و در سال ۱۹۶۹ نیز از سوی آکادمی سینمایی فرانسه به عنوان بهترین فیلم سال برگزیده شد.

از دیگر آثار گاوراس «اعتراف» (۱۹۷۰) دربارهٔ زندان‌های کمونیستی پشت دیوار آهنین، حکومت نظامی (۱۹۷۳) دربارهٔ گروه‌های چپگرای اروگوئه، گمشده (۱۹۸۲) در مورد کودتای ژنرال پینوشه در شیلی، «هانا.کی» (۱۹۸۳) در مورد کشمکش اسرائیل و فلسطین ، جعبه موسیقی (۱۹۸۹) بر محور حضور جنایتکاران نازی در آمریکا و «آمین» (۲۰۰۳) در مورد روابط نازی‌ها با واتیکان موجب شدند که فیلم‌های کمتر سیاسی او از قبیل «شهر دیوانه» (۱۹۹۷) چندان به چشم نیایند.

فیلم «بهشت غرب» <Eden Is West)<Eden à l'ouest)نام اثر بعدی «کوستا گاوراس» است که بعد از ساخت فیلم «ساطور» در سال ۲۰۰۵، دیگر فیلمی نساخته بود. محور اصلی فیلم «بهشت غرب» مسئله (مهاجرت) است. فیلمنامه این اثر را خود «گاوراس» با همکاری «ژان کلود گرومبرگ» نوشته‌است؛ و بازیگر اصلی فیلم «ریکاردو اسکامارچیو» نام دارد که یک ایتالیایی است. این فیلم در سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۷) به نمایش درآمد.
فیلم دیگر کوستا گاوراس، «سرمایه» (فرانسوی: Le Capital) فیلمی در ژانر درام است که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به گابریل بیرن، گاد الماله، و سلین سلت اشاره کرد.

## فیلم‌شناسی
### کارگردان
بندانگشتی|چپ|کوستا گاوراس در آوریل ۲۰۰۸ میلادی.
* *[[حادثه‌ای در ترن]]* (*Compartiment Tueurs*) (۱۹۶۵)
* *[[Shock Troops (film)|Shock Troops]]* (*Un homme de trop*) (۱۹۶۷)
* *[[زد (فیلم)|زد]]* (۱۹۶۹) برندهٔ جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان
* *[[اعتراف (فیلم ۱۹۷۰)|اعتراف]]* (*The Confession*) (۱۹۷۰)
* *[[حکومت نظامی (فیلم ۱۹۷۲)|حکومت نظامی]]* (*État de siège*) (۱۹۷۲)
* *[[بخش ویژه (فیلم)|بخش ویژه]]* (Special Section) (۱۹۷۵)
* *[[نور زن]]* (*Clair de femme*) (۱۹۷۹)
* *[[گم‌شده (فیلم ۱۹۸۲)|گم‌شده]]* (۱۹۸۲)
* *[[هانا ک.]]* (۱۹۸۳)
* *[[Family Business (1986 film)|Family Business]]* (۱۹۸۵)
* *[[خیانت (فیلم ۱۹۸۸)]]* (۱۹۸۸)
* *[[جعبه موسیقی (فیلم ۱۹۸۹)|جعبه موسیقی]]* (۱۹۸۹)
* *[[آخرالزمان کوچک (فیلم ۱۹۹۳)|آخرالزمان کوچک]]* (*La Petite Apocalypse*) (۱۹۹۳)
* *[[لومیر و شرکا]]* (*Lumière et compagnie*) (segment) (۱۹۹۵)
* *[[شهر دیوانه (فیلم)|شهر دیوانه]]* (۱۹۹۷)
* *[[آمین.]]* (۲۰۰۲)
* *[[تبر (فیلم ۲۰۰۵)|تبر]]* (*Le Couperet*) (۲۰۰۵)
* *[[سرهنگ (فیلم ۲۰۰۶)|سرهنگ]]* (۲۰۰۶) (فقط تهیه‌کننده و نویسنده)
* *[[بهشت است غرب]]* (*Eden à l'ouest*) (۲۰۰۹)
* *[[سرمایه (فیلم)|سرمایه]]* (*Le Capital*) (۲۰۱۲)
* *[[بزرگسالان در اتاق]]* (۲۰۱۹)
*  آخرین نفس Last Breath (۲۰۲۴)

### بازیگر
* «مادام رزا» (۱۹۷۷)

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* گفت‌وگوی اختصاصی مجله چلچراغ با کاستا گاوراس

رده:افراد زنده
رده:افسران نشان ملی لیاقت
رده:اهالی آرکادیا
رده:برندگان جایزه ادگار
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی
رده:برندگان جایزه انجمن نویسندگان آمریکا
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:برندگان جایزه سزار
رده:برندگان جایزه فیلم اروپا (افراد)
رده:برندگان جایزه ماگریت
رده:زادگان ۱۹۳۳ (میلادی)
رده:فرماندهان لژیون دونور
رده:کارگردانان برندگان جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان
رده:کارگردانان برنده خرس طلایی
رده:کارگردانان برنده نخل طلا
رده:کارگردانان فیلم انگلیسی‌زبان
رده:کارگردانان فیلم اهل فرانسه
رده:کارگردانان فیلم اهل یونان
رده:کمونیست‌های اهل یونان
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:یونانی‌تبارهای اهل فرانسه
رده:یونانی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:برندگان جشنواره فیلم کن برای بهترین کارگردانی