جام ملت‌های آسیا

**جام ملت‌های آسیا** تورنمنت فوتبالی در قاره آسیا است که توسط تیم‌های ملی بزرگسالان مردان اعضای کنفدراسیون فوتبال آسیا (اِی‌اِف‌سی) برگزار می‌شود. این جام پس از کوپا آمریکا قدیمی‌ترین مسابقات قهرمانی قاره‌ای فوتبال در جهان محسوب می‌شود. قهرمان این تورنمنت به عنوان قهرمان قاره آسیا در رشته فوتبال شناخته می‌شود. تورنمنت هر چهار سال یکبار برگزار می‌شود.

این جام از سال ۱۳۳۵ خورشیدی (۱۹۵۶ میلادی) به میزبانی هنگ کنگ آغاز شد و تا سال ۲۰۰۴ هر چهار سال یک بار برگزار می‌گردید، اما به دلیل هم‌زمانی این جام با جام ملت‌های اروپا و المپیک، کنفدراسیون فوتبال آسیا تصمیم گرفت تا دورهٔ برگزاری بازی‌ها را از سال‌های زوج به سال‌های فرد تغییر دهد به همین دلیل بعد از جام ملت‌های آسیا ۲۰۰۴، دوره بعدی این جام در سال ۲۰۰۷ برگزار شد و از آن پس فاصله چهار ساله در برگزاری رعایت می‌شود. در ۳ دوره ابتدایی شمار تیم‌های شرکت‌کننده در این جام کم بود و تنها ۴ تیم در مرحله پایانی حضور پیدا کردند. دوره چهارم این مسابقه‌ها در سال ۱۹۶۸ به میزبانی ایران و با شرکت پنج تیم در مرحله پایانی و به صورت دوره‌ای برگزار گردید. دوره بعدی مسابقات در سال ۱۹۷۲ در تایلند برگزار شد و تا قبل از این سال مسابقات به‌صورت امتیازی برگزار می‌شد و از این سال مرحله حذفی به این مسابقات اضافه شد. دور بعدی مسابقات سال ۱۹۷۶ در ایران با حضور شش تیم در مرحله پایانی برگزار شد که در این دو دوره، تیم‌ها به دو گروه ۳ تیمی تقسیم شدند و سپس دو تیم برتر گروه‌ها به مرحله نیمه پایانی راه یافتند. دوره‌های ۱۹۸۰ در کویت، ۱۹۸۴ در سنگاپور و ۱۹۸۸ در قطر این مسابقه‌ها با حضور ده تیم و در دو گروه پنج تیمی در مرحله پایانی برگزار گردید، اما در سال ۱۹۹۲ تنها هشت تیم در دور پایانی حاضر بودند. با افزایش تعداد تیم‌ها، دوره‌های ۱۹۹۶ در کشور امارات و ۲۰۰۰ در لبنان، بازی‌ها با شرکت ۱۲ تیم و در سه گروه چهار تیمی برگزار گردید و در این دوره‌ها برای نخستین بار مرحله یک چهارم پایانی پس از دور مقدماتی به مسابقه‌ها اضافه شد. دوره بعدی در سال ۲۰۰۴ در چین، سال ۲۰۰۷ به صورت مشترک به میزبانی چهار کشور اندونزی، تایلند، مالزی و ویتنام، سال ۲۰۱۱ در قطر و سال ۲۰۱۵ در استرالیا با شرکت ۱۶ تیم و در چهار گروه چهار تیمی برگزار شد. در جام هفدهم در سال ۲۰۱۹ مسابقه‌ها در کشور امارات و با شرکت ۲۴ تیم برگزار گردید که تیم‌ها در شش گروه چهار تیمی قرار گرفتند. همچنین در این دوره، مرحله یک‌هشتم نهایی برای نخستین بار و پس از دور مقدماتی به مسابقات اضافه گردید و نیز بازی رده‌بندی برای اولین بار از این مسابقات حذف شد. دوره هجدهم این رقابت‌ها یعنی جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳ به میزبانی قطر برگزار شده است.

تیم ملی ایران از دوره سوم رقابت‌ها در سال ۱۹۶۸ در این جام شرکت داشته و تا دوره هجدهم در سال ۲۰۲۳ در تمام پانزده دوره‌ای که مسابقات برگزار شده، حضور داشته است، کره‌جنوبی هم ۱۴ مرتبه در این مسابقات شرکت کرده تا این دو کشور رکورددار حضور در جام ملت‌های آسیا لقب بگیرند. تا دوره هجدهم در سال ۲۰۲۳ ژاپن با چهار قهرمانی پر افتخارترین تیم این مسابقات است. پس از ژاپن، تیم‌های عربستان و ایران هر کدام سه بار به قهرمانی این مسابقات رسیده‌اند. پس از آن‌ها کره‌جنوبی و قطر دو بار و تیم‌های اسرائیل، کویت، عراق و استرالیا نیز هر کدام یک بار قهرمان جام ملت‌های آسیا شده‌اند.ایران هم ژاپن رابرد

بندانگشتی|250x250پیکسل|بهترین نتیجه کشورهای شرکت کننده در جام ملت‌های آسیا

## تاریخچه نتایج

## تیم‌های موفق جام

: *میزبان*
:۱- اسرائیل در اوایل دهه ۱۹۷۰ از کنفدراسیون فوتبال آسیا اخراج شد و هم‌اکنون عضو یوفا است.
:۲- کشور میانمار کنونی (برمه پیشین)
:۳- جمهوری چین (امیر)
:۴- با نام ویتنام جنوبی
:۵- جمهوری خِمِر پیشین


## آمار(۱)
### عملکرد میزبانان
ایران با دو قهرمانی در دو میزبانی خود (۱۹۶۸ و ۱۹۷۶) موفق‌ترین میزبان جام ملت‌ها بوده است. کره‌جنوبی (۱۹۶۰)، اسرائیل (۱۹۶۴)، کویت (۱۹۸۰)، ژاپن (۱۹۹۲) و استرالیا (۲۰۱۵) نیز هر کدام با یک قهرمانی در تنها میزبانی‌های خود در جایگاه بعدی قرار دارند.

### عملکرد مدافعان عنوان قهرمانی
در این قسمت عملکرد تیم‌های قهرمان در دوره بعدی حضورشان در جام ملت‌های آسیا بررسی شده است. ایران تنها تیمی است که توانسته دو مرتبه پیاپی از عنوان قهرمانی خود دفاع کند تا به ۳ قهرمانی متوالی دست یابد. کره‌جنوبی، عربستان، ژاپن و قطر هر کدام توانسته‌اند یکبار از عنوان قهرمانی خود دفاع کنند تا هرکدام در یک مقطع دو قهرمانی متوالی را به نام خود به ثبت رسانده باشند.

### تفکیک قهرمانی‌ها و حضور در فینال
**۱- تقسیم بر پایهٔ شرایط جغرافیایی**

در بحث فوتبال، آسیا را از نظر جغرافیایی به دو بخش غرب و شرق تقسیم می‌کنند که این بحث در لیگ قهرمانان آسیا نمود بیشتری پیدا می‌کند. اگر بخواهیم قهرمانی‌های جام ملت‌های آسیا را بین این دو منطقه آسیا تقسیم کنیم با جدول زیر روبرو خواهیم شد (طبق تقسیم‌بندی AFC کشورهای عضو فدراسیون‌های غرب، مرکز و جنوب آسیا در منطقه **غرب** و کشورهای عضو فدراسیون‌های شرق و جنوب شرق آسیا در منطقه **شرق** قرار دارند)


:۱-اسرائیل تا سال ۱۹۷۰ عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا بود و در مسابقات قاره‌ای آسیا شرکت می‌کرد. با این که اسرائیل در تقسیم‌بندی فعلی آسیا جایی ندارد اما با توجه به موقعیت جغرافیایی اش جزئی از غرب آسیا محسوب شده است.
:۲-استرالیا از قاره‌ای دیگر به فدراسیون فوتبال آسیا اضافه شده است و قابل ذکر است که در بحث فوتبال این کشور جزو شرق آسیا محسوب می‌شود
:۳-چهار دوره ابتدایی جام ملتهای آسیا به صورت گروهی برگزار شده و بدون انجام مراحل نیمه نهایی و نهایی قهرمان خود را شناخته است؛ بنابراین به جای دیدار نهایی حضور در جمع دو تیم برتر مسابقات دوره‌ای در این جدول ملاک بررسی قرار گرفته است.


**۲- تقسیم بر پایهٔ زیر فدراسیون‌های موجود**
کنفدراسیون فوتبال آسیا به پنج زیر فدراسیون تقسیم می‌شود:

فدراسیون غرب آسیا، فدراسیون شرق آسیا، فدراسیون آسیای مرکزی، فدراسیون جنوب آسیا، فدراسیون جنوب شرق آسیا


:۱-چهار دوره ابتدایی جام ملتهای آسیا به صورت گروهی و بدون انجام مراحل نیمه نهایی و نهایی قهرمان خود را شناخته است؛ بنابراین به جای دیدار نهایی حضور در جمع دو تیم برتر مسابقات دوره‌ای در این جدول ملاک بررسی قرار گرفته است.
:۲-کشور ایران از سال ۲۰۱۴ به عضویت فدراسیون فوتبال آسیای مرکزی درآمده است.
:۳- اسرائیل تا سال ۱۹۷۰ عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا بود و در مسابقات قاره‌ای آسیا شرکت می‌کرد اما هم‌اکنون در تقسیم‌بندی فدراسیون‌های آسیا جایی ندارد.

### ضربات پنالتی در جام ملت‌های آسیا
آخرین به روز رسانی: *تا پایان [[جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳]]*

در ادوار جام ملت‌های آسیا تکلیف ۲۷ بازی در ضربات پنالتی مشخص شده است.

تیم ملی ایران با نه بار حضور در ضربات پنالتی در جام ملت‌های آسیا در این زمینه رکورددار است.

تیم عراق با سه بار پیروزی در ضربات پنالتی تبدیل به تنها تیم در این مسابقات شد که در همه ضربات پنالتی برنده شده است.

### رکوردداران بازی در مراحل حذفی جام ملتهای آسیا
آخرین به روز رسانی: *تا پایان [[جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳]]*

۲۳ تیم موفق شده‌اند حداقل برای یک مرتبه از مرحله گروهی صعود کرده و در مراحل حذفی جام ملت‌های آسیا حاضر شوند. ایران با انجام ۲۶ بازی در مراحل حذفی جام ملت‌های آسیا رکورددار است. تیم ژاپن نیز با ۱۶ بار موفقیت (صعود) در مراحل حذفی رکورددار موفقیت در این مراحل است.
* در این جدول بُرد و باخت‌هایی که توسط ضربات پنالتی بوده است نیز محاسبه شده.

### بهترین‌ها
### بهترین بازیکن جام
کنفدراسیون فوتبال آسیا در پایان هر دوره از این بازی‌ها با ارزش‌ترین بازیکن از لحاظ فنی را به عنوان بهترین بازیکن برمی‌گزیند.
گفتنی است که این جایزه میان سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۸ وجود نداشت و در سال ۱۹۸۰ برگزار نشد.

### آقای گل در ادوار جام ملتهای آسیا
جدول بر پایهٔ بیشترین گل زده در یک دوره مرتب شده است.

} همایون بهزادی  گیورا اشپیگل موشه رومانو
||۴
|-
!۱۲
|۱۹۶۰
|دومین
| align="Right" | چو یون اوک||۴
|-
!۱۳
|۱۹۵۶
|اولین
| align="Right" | ناهوم اشتلماخ||۴
|-
!۱۴
|۱۹۹۲
|دهمین
| align="Right" | فهد البیشی||۳
|-
!۱۵
|۱۹۸۸
|نهمین
| align="Right" | لی تائه هو||۳
|-
!۱۶
|۱۹۸۴
|هشتمین
| align="Right" | ناصر محمدخانی شاهرخ بیانی جیا ژی کوان
||۳
|-
!۱۷
|۱۹۷۶
|ششمین
| align="Right" | ناصر نورایی غلامحسین مظلومی فتحی کمیل
||۳
|-
!۱۸
|۱۹۶۴
|سومین
| align="Right" | مردوخای اشپیگلر ایندر سینگ
||۲
|}
المعز علی در سال ۲۰۱۹ با زدن ۹ گل، رکورد دار تعداد گل زده در یک دوره از جام ملت‌های آسیا است.

### پوکر و هتریک بازیکنان در تاریخ جام ملتهای آسیا
در ادوار جام ملت‌های آسیا شاهد ۵ پوکر و ۱۴ هتریک بوده‌ایم.

ایران تنها کشوری است که دو بازیکنش موفق به ثبت پوکر در جام ملت‌های آسیا شده است.

یک پوکر هم توسط بازیکنانی از کشورهای قطر، بحرین و اردن در جام ملت‌ها ثبت شده است.

در هتریک‌ها هم ایران با ثبت چهار هتریک بهترین عملکرد را داشته و سه هتریک نیز برای ژاپن ثبت شده است.

دو هتریک هم توسط بازیکنان هر یک از تیم‌های کره‌جنوبی و چین به ثبت رسیده است.

سریعترین پوکر توسط علی دایی در سال ۱۹۹۶ در بازی ایران و کره‌جنوبی در مدت زمان ۲۳ دقیقه ثبت شده است.

سریعترین هتریک توسط علی جباری در سال ۱۹۷۲ در بازی ایران و بنگلادش در مدت زمان ۵ دقیقه ثبت شده است.

در دوازدهمین دوره جام ملت‌های آسیا شاهد ثبت چهار هتریک بوده‌ایم. همچنین در هفتمین دوره جام ملت‌ها سه هتریک ثبت شده است.
در فینال جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳ اکرم عفیف با ثمر رساندن سه پنالتی در برابر تیم ملی فوتبال اردن موفق به اولین هتریک در فینال‌های این مسابقات شد.

در ادوار جام ملت‌های آسیا در دو بازی دو بازیکن از یک تیم هتریک کرده‌اند:

۱- در سال ۱۹۸۰ در بازی چین و بنگلادش

۲- در سال ۲۰۰۰ در بازی ژاپن و ازبکستان



:۱-Choi Soon-ho
:2-Shen Xiangfu
:3-Xu Yonglai


### پرگلترین نتایج اداور جام ملتهای آسیا

:۱-جدول بر اساس تفاضل گل بازیها مرتب شده است.


### جایزه بازی جوانمردانه

### بهترین دروازه‌بان

## آمار(۲)
### بیشترین گل زدهٔ یک بازیکن در همهٔ دوره‌ها
جدول زیر بهترین گلزنان در تمامی دوره‌ها را نشان می‌دهد.

آخرین به روز رسانی: *تا پایان [[جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳]]*

### بیشترین حضور یک بازیکن
تا سال ۲۰۲۳ ایگناتی نستروف دروازه‌بان تیم ملی ازبکستان با **۵** حضور در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۹ رکورددار بیشترین حضور یک بازیکن در جام ملت‌های آسیا است و پس از او چند بازیکن با ۴ دوره حضور در رده بعدی قرار دارند. در بین بازیکنان ایرانی هم جواد نکونام، مهدی مهدوی کیا، مسعود شجاعی، احسان حاج‌صفی، و کریم انصاری‌فرد با ۴ دوره حضور در جام بیشترین تعداد حضور در جام ملت‌های آسیا را دارند.

### مربیان قهرمان

### پرافتخارترین تیم جام ملتهای آسیا
تیم ملی ژاپن با چهار قهرمانی پرافتخارترین تیم جام ملتهای آسیا است.

### بیشترین میزبانی
در جدول زیر فهرستی از کشورهای دارای بیشترین میزبانی آورده شده است.

## رده‌بندی کلی
این جدول تیم‌ها را بر پایهٔ عملکرد در تمامی دوره‌ها نشان می‌دهد. اگر این جدول بخواهد پایهٔ ارزیابی قرارگیرد، ایران بهترین تیم تمامی دوره‌های جام ملت‌های آسیا می‌باشد.

تا پایان جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳

* نکته: ح (حضور)، پ (برد)، ت (مساوی)، ش (باخت) گ. ز (گل زده)، گ. خ (گل خورده)

## رده‌بندی کشورها بر پایهٔ تعداد حضور

## منابع

## جستارهای وابسته
* کنفدراسیون فوتبال آسیا
* چلنج کاپ آسیا
* جام همبستگی آسیا

## پیوند به بیرون

* تاریخچه جام ملت‌های آسیا در وبگاه تبیان
* بایگانی نتایج جام ملت‌های آسیا
* اولین جام چهارپاره

اتک انرژی|clubnat=AFG}}


رده:رقابت‌های بین‌المللی فوتبال
رده:رویدادهای ورزشی تکرارشونده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:فوتبال در آسیا
رده:مسابقات قهرمانی آسیا
رده:مسابقات کنفدراسیون فوتبال آسیا برای تیم‌های ملی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۶ (میلادی) در آسیا