دیوید لینچ

**دیوید کیث لینچ** (به ؛  – ) فیلم‌ساز، هنرمند تجسمی، موسیقی‌دان و بازیگر آمریکایی بود. او در طول پنجاه سال فعالیت حرفه‌ای، جوایز متعددی از جمله شیر طلایی یک عمر دستاورد در جشنواره فیلم ونیز ۲۰۰۶ و جایزه اسکار افتخاری ۲۰۱۹ را به‌دست آورد. لینچ که از او با عنوان «رویاپرداز» یاد می‌شود، یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان عصر خود به حساب می‌آمد.

اگرچه فیلم‌های لینچ موفقیت بزرگی در گیشه کسب نکردند ولی همیشه محبوب منتقدان و فیلم‌دوستان بوده‌اند. در سال ۲۰۰۳ در یک نظرسنجی که از منتقدان فیلم در سراسر دنیا توسط روزنامه *[[گاردین]]* انجام گرفت، دیوید لینچ به‌عنوان بزرگ‌ترین فیلم‌ساز زندهٔ جهان برگزیده شد. فیلم‌های وی پر است از نمادهای سورئالیستی، سکانس‌های رؤیاگونه و نظایر آن. وی در نقاشی و مجسمه‌سازی و موسیقی نیز آثاری دارد.

لینچ پیش از ساخت فیلم‌های کوتاه در اواخر دهه ۱۹۶۰، نقاشی را آموخته بود. نخستین فیلم بلند او، فیلم مستقل سوررئالیستی *[[کله‌پاک‌کن]]* (۱۹۷۷) بود که به عنوان یک فیلم نیمه‌شب به موفقیت رسید. او برای درام بیوگرافی *[[مرد فیل‌نما (فیلم)|مرد فیل‌نما]]* (۱۹۸۰)، فیلم مهیج *[[مخمل آبی]]* (۱۹۸۶) و فیلم معمایی سورئالیستی *[[جاده مالهالند (فیلم)|جاده مالهالند]]* (۲۰۰۱) نامزد جایزه اسکار بهترین کارگردانی شد. درام جنایی عاشقانه *[[از ته دل وحشی]]* (۱۹۹۰) ساختهٔ او برنده نخل طلای جشنواره کن شد. او همچنین اقتباس سینمایی *[[تلماسه (فیلم ۱۹۸۴)|تلماسه]]* (۱۹۸۴)، فیلم نئو-نوآر سورئالیستی *[[بزرگراه گمشده]]* (۱۹۹۷)، درام زندگی‌نامه‌ای *[[داستان استریت]]* (۱۹۹۹) و فیلم تجربی *[[امپراتوری درون]]* (۲۰۰۶) را کارگردانی کرد.

لینچ و مارک فراست سریال *[[توئین پیکس]]* (۱۹۹۰–۱۹۹۱) را ساختند که برای آن نامزد پنج جایزه امی ساعات پربیننده شامل رشته‌های کارگردانی ممتاز برای سریال درام و نویسندگی ممتاز برای سریال درام شدند. لینچ در نویسندگی و کارگردانی پیش‌درآمد سینمایی آن، *[[توئین پیکس: با من بر آتش برو]]* (۱۹۹۲)، و فصل سوم آن در سال ۲۰۱۷ همکاری کرد. او همچنین نقش گوردون کول، مأمور اف‌بی‌آی را در *توئین پیکس* و نقش جان فورد را در فیلم *[[خانواده فیبلمن]]* (۲۰۲۲) به کارگردانی استیون اسپیلبرگ بازی کرد و در مجموعه‌هایی مانند *[[کلیولند شو]]* (۲۰۱۳–۲۰۱۰) و *[[لوئی (مجموعه تلویزیونی)|لوئی]]* (۲۰۱۲) به‌عنوان بازیگر مهمان حضور یافت.

وی فیلم‌های *[[هشت‌ونیم|هشت و نیم]]* (فدریکو فلینی)، *[[سانست بلوار]]* (بیلی وایلدر)، *[[تعطیلات موسیو اولو|تعطیلات موسیو اولیو]]* (ژاک تاتی)، *[[پنجره عقبی]]* (آلفرد هیچکاک)، *[[این یک هدیه‌ست|این یک هدیه است]]* (نورمن زد مک‌لاود)، *[[آپارتمان (فیلم ۱۹۶۰)|آپارتمان]]* (بیلی وایلدر)، *[[جاده (فیلم ۱۹۵۴)|جاده]]* (فدریکو فلینی)، *[[لولیتا (فیلم ۱۹۶۲)|لولیتا]]* (استنلی کوبریک)، *[[جادوگر شهر از (فیلم ۱۹۳۹)|جادوگر شهر از]]* (ویکتور فلمینگ)، *[[اشتروشک]]* (ورنر هرستوگ) و *[[سرگیجه (فیلم ۱۹۵۸)|سرگیجه]]* (آلفرد هیچکاک) را محبوب‌ترین فیلم‌های زندگی خود نام برد.

## فعالیت حرفه‌ای

### ۱۹۷۶–۱۹۶۷: فیلم های کوتاه و ''کله‌پاک‌کن''
لینچ  از آنجایی که والدینش به والنات کریک، کالیفرنیا نقل مکان کرده بودند به ویرجینیا بازگشت. او مدتی نزد دوستش توبی کیلر ماند، سپس تصمیم گرفت به فیلادلفیا نقل مکان کند و در آکادمی هنرهای زیبای پنسیلوانیا ثبت نام کرد، پس از مشاوره فیسک، که قبلاً در این آکادمی بود، کالج هنرهای زیبا را به مدرسه قبلی خود در بوستون ترجیح داد و گفت: «در فیلادلفیا نقاشان بزرگ و جدی بودند و همه به یکدیگر الهام می‌دادند و زمان زیبایی در آنجا بود. اینجا بود که او با یکی از دانش‌آموزانش، پگی ریوی رابطه برقرار کرده بود در سال ۱۹۶۷ ازدواج کرد. سال بعد، پگی دخترشان جنیفر را به دنیا آورد. پگی بعداً گفت: «[لینچ] قطعاً پدری بی میل بود، اما بسیار دوست داشتنی بود.»

## اوایل زندگی
دیوید لینچ در ۲۰ ژانویه ۱۹۴۶ در خانواده‌ای از طبقه متوسط در میزولا، مونتانا زاده شد. بیشتر دوران کودکی وی در مسافرت در ایالات متحده سپری شد تا زمانی که برای تحصیل نقاشی به آکادمی هنرهای زیبای پنسیلوانیا در فیلادلفیا رفت و در آن‌جا به ساخت فیلم‌های کوتاه روی آورد. وی سپس به لس آنجلس، کالیفرنیا رفت و در آن‌جا اولین فیلم بلند خود *[[کله‌پاک‌کن]]*، اثری سوررئال در ژانر ترسناک را ساخت که به فیلمی کالت بدل گشت.

## تأثیرها
لینچ گفته بود که کارهای او از بسیاری جهات بیشتر به فیلمسازان اروپایی شبیه هستند تا آمریکایی؛ وی باور داشت که بیشتر فیلم‌هایی که «روح را به هیجان آورده و منجر به رشد آن می‌شوند» متعلق به کارگردانان اروپایی بوده‌اند. وی فیلمسازانی مانند استنلی کوبریک، فدریکو فلینی، ورنر هرتسوک و ژاک تاتی را تحسین می‌کرد. فیلم‌های *[[سان‌ست بلوار]]* بیلی وایلدر و *[[لولیتا (فیلم ۱۹۶۲)|لولیتای]]* کوبریک از فیلم‌های مورد علاقه او بودند.

## بیماری و درگذشت
لینچ در مصاحبه‌ای با *[[سایت اند ساوند]]* در اوت ۲۰۲۴ گفت که به دلیل سال‌ها سیگار کشیدن از آمفیزم رنج می‌برد و به دلیل خطرات سلامتی خانه‌نشین شده بود. او گفت احتمالاً این عارضه مانع از ادامه پروژه کارگردانی‌ام می‌شود. در نوامبر ۲۰۲۴، لینچ به پیپل گفت که در سال ۲۰۲۲ به دنبال تشخیص آمفیزم سیگار را ترک کرد وی از ۸ سالگی شروع به کشیدن سیگار کرده بود. او گفت برای عمده فعالیت‌های روزانه‌اش به اکسیژن مکمل وابسته است. او گفت: «من به سختی می‌توانم از یک اتاق عبور کنم.»

در ژانویه ۲۰۲۵، لینچ به دلیل آتش‌سوزی‌های کالیفرنیای جنوبی خانه‌اش را تخلیه کرد. ددلاین هالیوود گزارش داد که این وقایع قبل از کاهش شدید سلامتی او رخ داده است. لینچ در ۱۵ ژانویه در خانه دخترش در سن ۷۸ سالگی درگذشت و خانواده او روز بعد به تی‌ام‌زد اطلاع دادند.

## جوایز
* نخل طلا، جشنواره کن برای فیلم *[[از ته دل وحشی]]* (۱۹۹۰)
* شیر طلایی، جشنواره فیلم ونیز برای یک عمر فعالیت هنری (۲۰۰۶)
* چهار بار نامزد کسب اسکار بهترین کارگردان شد که البته در هیچ‌کدام برنده نشد.
* جایزهٔ اسکار افتخاری (۲۰۱۹)

## فیلم‌شناسی

### فیلم‌های بلند

### سریال‌های تلویزیونی

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* امپراتوری دیوید لینچ به شیوه دیجیتال بنا می‌شود (خبرگزاری مهر)
* ترجمه مصاحبه‌ای از لینچ با اشپیگل در رادیو فردا

رده:آهنگ‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد آمریکایی فنلاندی‌تبار
رده:افسران لژیون دونور
رده:اهالی لس آنجلس
رده:اهالی میزولا، مونتانا
رده:بازیگران مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد اهل فیلادلفیا
رده:بازیگران مرد اهل کالیفرنیا
رده:بازیگران مرد اهل لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:بازیگران مرد اهل مونتانا
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد فنلاندی‌تبار
رده:برندگان جایزه سزار
رده:برندگان جایزه فیلم اروپا (افراد)
رده:برندگان جشنواره فیلم کن برای بهترین کارگردانی
رده:بشردوستان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پویانماهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پیشاهنگی عقاب
رده:ترانه‌پردازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ترانه‌سرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:تهیه‌کنندگان تلویزیونی اهل پنسیلوانیا
رده:تهیه‌کنندگان تلویزیونی اهل کالیفرنیا
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار ای.اف. آی
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه اسکار افتخاری
رده:دموکرات‌های اهل کالیفرنیا
دیوید لینچ
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:سینمای ایالات متحده آمریکا
رده:صداپیشگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:طراحان اثاث اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان تجربی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان فراواقع‌گرا
رده:فیلم‌نامه‌نویسان آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌نامه‌نویسان آمریکایی سده ۲۱ (میلادی)
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل کالیفرنیا
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل مونتانا
رده:فیلم‌نامه‌نویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارتونیست‌های داستان مصور اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان برنده جایزه نخل طلا
رده:کارگردانان برنده نخل طلا
رده:کارگردانان تلویزیون اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم انگلیسی‌زبان
رده:کارگردانان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:کارگردانان فیلم اهل لس آنجلس
رده:کارگردانان فیلم اهل مونتانا
رده:کارگردانان فیلم ترسناک
رده:کارگردانان موزیک ویدئو اهل ایالات متحده آمریکا
رده:لیبرترین‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل فیلادلفیا
رده:موسیقی‌دانان اهل لس آنجلس
رده:موسیقی‌دانان اهل میزولا، مونتانا
رده:موسیقی‌دانان تجربی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نقاشان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نقاشان مرد آمریکایی
رده:نویسندگان اهل فیلادلفیا
رده:نویسندگان اهل لس آنجلس، کالیفرنیا
رده:نویسندگان اهل میزولا، مونتانا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان اهل میزولا، مونتانا
رده:هنرمندان فراواقع‌گرای اهل ایالات متحده آمریکا