open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
هنگویه

**هُنگویه** شهری از توابع بخش جناح شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده است.
هنگویه در ۶۰ کیلومتری جنوب غربی شهر بستک واقع است.

## محدوده هُنگویه
محدوده آن از شمال محدودبه کوه مقسم واقع بین شهر کوهیج وشهرهنگویه، از جنوب رودخانه مهران، از مغرب به روستای عالی احمدان
از مشرق به روستای گِزَه منتهی می‌شود.

## مردم
هنگویه سومین شهر پرجمعیت شهرستان بستک می‌باشد. مردم هنگویه به زبان فارسی و گویش محلی تکلم می‌کنند؛ که از اهل سنت و از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.

### جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۴٬۲۹۵ نفر (۱٬۱۴۰خانوار) بوده است.

## امکانات
دارای لوله‌کشی آب، برق، تلفن، مرکز تقویت امواج تلفن همراه، دبستان، مدرسه راهنمائی، مدرسه استثنایی دبیرستان درمانگاه و خانه بهداشت است.
ورزشگاه چمن مصنوعی
سالن ورزشی فوتسال
نه باب مسجد، ۷۵ باب آب‌انبار برکه، ۴۰۰۰ اصله نخل دیم، و زمین دیم ۵۰۰۰ من (۲۰۰۰ کیلوگرم) ۳ دستگاه پمپ آب دارد.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه» ،* چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* نگاره‌ها از: احمد سلمان گوده‌ای و محمد محمدیان کوخِردی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* مهندس: موحد، جمیل. *(بستک و خلیج فارس)* چاپ اول، تهران: سال انتشار ۱۳۴۳ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید، * «اتواطلس ایران» *، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
* چمن پیرا، ناصر پاییز ۱۳۷۴ خورشیدی.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

## پیوند به بیرون
* وبگاه هُنگویه

فهرست شهرهای استان هرمزگان
رده:شهرستان بستک
رده:شهرهای استان هرمزگان
رده:شهرهای شهرستان بستک
کوه هرمزان

**کوه هرمزان یا کوه هرمیزان** در شرق شهر بستک قرار گرفته‌است.
وارتفاع آن از سطح دریا حدود ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ متر است.
کوه هرمزان و کوه تنگ پیه تنها جایی است که احتمال دارد آب شیرین در آن پیدا شود.
دوحلقه چاه قدیمی در این کوه وجود دارد و آبش شیرین است.
این چاه‌ها خیلی قدیمی است و به نام چاه «گبری» معروف است. در قلهٔ و پایهٔ **کوه هرمزان** درختان تنومند مانند: کُور، کُنار، کِرت، سمر، کُوهِنگ، سَلَم وجود دارد، در زمان قدیم مردم از هیزم این درختان برای پخت و پز و برای تدفئه خانه‌هاشان استفاده می‌کرده‌اند.

## '''توضیحات دربارهٔ کوه هرمزان یا هرمیزان یا هورمیزان یا هرمیزن (Hormozān , Hor mizān , Hour mizān) در ذیل واژهٔ «بستک» در کتاب شهرهای ایران‌شهر جلد دوم، پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی، انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: ۱۳۹۰'''
**کوه هرمزان** در دو کیلومتری مشرق شهر بستک واقع و از زیبایی و جلوهٔ خاصّی برخوردار است.

(غیرت بستکی)

**استاد [[احمد حبیبی]]** نویسنده و محقق تاریخ و فرهنگ خلیج فارس و هرمزگان در ذیل واژهٔ بستک در توضیح **کوه هورمیزان** می‌نویسد: نام این کوه که امروزه، هرمزان و هرمیزان استعمال می‌شود، در اصل «هورمیزان: هرمیزن» بوده‌است. توضیح این که: هور به معنی خورشید و میزان به معنی: اندازه، مقدار، مقیاس و ترازو و نام هفتمین برج از بروج دوازده‌گانهٔ سال شمسی، معادل مهر ماه است. چون در هنگام تماشای طلوع آفتاب در بامداد آغازین روز فروردین ماه (اعتدال ربیعی و بهاری) و در صبح‌گاه اول مهرماه (اعتدال خریفی و پاییزی)، اولین اشعهٔ خورشید از بلندترین قلّهٔ این کوه به شهر بستک می‌تابد، و گویی که، آن کرهٔ طلایی‌رنگ بر ستیغ کوه هرمزان، میزان است، به این دلیل نام این کوه را «هور میزان» نهاده‌اند. (حبیبی، احمد)

(احمد حبیبی)

(احمد حبیبی)

## محصولات
* انغوزه.
* بنه.
* آویشن.
* مرو تلخ.
* پونه.
* اسطوقدوس (گیاهی خوشبو که با چای مصرف می‌شود).
* خاکشیر.
* مرو تلخ.
* کیون.
* بادام کوهی.
* مرو خوش.

## منابع
* حبیبی، احمد، ذیل واژه «بستک» در کتاب شهرهای ایران‌شهر جلد دوم، پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی، انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: ۱۳۹۰.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.

رده:بخش مرکزی (بستک هرمزگان)
رده:کوه‌های شهرستان بستک
ویکی‌پدیای آلمانی

**ویکی‌پدیای آلمانی**  نسخهٔ زبان آلمانی دانشنامهٔ ویکی‌پدیا با بیش از ۲میلیون مقاله، چهارمین ویکی‌پدیا ازنظر تعداد مقالات پس از انگلیسی، سینوگبانونی و سوئدی است. این نسخه که در ماه مهٔ سال ۲۰۰۱ به‌کار افتاد، در نوامبر ۲۰۰۵ به بیش از ۳۲۲٬۰۰۰ مقاله دست یافت. این نسخه، با بیش از ۲٬۴۲۷٬۳۰۰ مقاله، چهارمین زبان ویکی‌پدیا از نظر شمار نوشتارها است.
* در سپتامبر ۲۰۰۴، مجلهٔ *[[س ت|سِ تِ]]*، که مجلهٔ رایانه‌ایِ مشهوری است، مقایسه‌ای بین ویکی‌پدیای آلمانی، *[[دانشنامه بروک‌هاوس|دانشنامهٔ بروکهاوس]]* مولتیمدیال و دانشنامهٔ مایکروسافت *[[دانشنامه انکارتا|اِنکارتا]]* انجام داد، که در این میان، ویکی‌پدیا توانست با نمرهٔ ۴٫۳ از ۵ پیروز شود.
* چند هفته بعد، هفته‌نامهٔ *[[دی تسایت]]*، ویکی‌پدیا را با چند اثر مرجع مقایسه کرد و دریافت که ویکی‌پدیا باید «مقام پیشروی خود در رشتهٔ علوم طبیعی را به اشتراک بگذارد.»
* در نوامبر ۲۰۰۴، انتشارات دیرکت‌مدیا آغاز به انتشار یک لوح فشرده حاوی مقاله‌های ویکی‌پدیای آلمانی کرد. تعداد ۴۰٬۰۰۰ لوح فشرده برای مشتری‌های ثبت‌نام‌شدهٔ دیرکت‌مدیا ارسال شد. پروندهٔ iso. توسط ای‌میول و بیت‌تورنت توزیع شدند. در ماه دسامبر، مجلهٔ رایانه‌ایِ چیپ این برنامه را بر روی دی‌وی‌دی عرضه کرد. یک دی‌وی‌دی هم توسط دیرکت‌مدیا در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۰۵ منتشر شد.
* در ژانویهٔ ۲۰۰۵، Google Zeitgeist اعلام کرد که "Wikipedia" هشتمین عبارت جستجو در "گوگل آلمانی" است و تنها بعد از کلیدواژه‌های سونامی، جرج دابلیو. بوش، فایرفاکس، رودولف موسهامر (یک طراح مد لباس)، اِشناپی (یک شخصیت کارتونی)، فروشگاه ساتورن و آنجلینا جولی قرار دارد. در ماه فوریهٔ همان سال، ویکی‌پدیا به مقام سوم پس از کلیدواژه‌های فایرفاکس و روز ولنتاین دست یافت.
* در ۲۳ مهٔ ۲۰۱۱، این دانش‌نامه با بیش از ۱٬۲۳۳٬۰۰۰ مقاله، دومین زبان ویکی‌پدیاها بوده است.
* در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۶، این دانش‌نامه با بیش از ۲ میلیون مقاله، در ردهٔ دوم زبان‌های ویکی‌پدیاها قرار داشت.

ویکی‌پدیای آلمانی، هم‌اکنون ، تعداد  کاربرِ ثبت‌نام‌کرده،  مدیر، و **** مقاله دارد.

## پیوند به بیرون

* [//de.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای آلمانی] 

## یادداشت‌ها

## منابع

رده:دانشنامه‌های آلمانی
رده:رسانه‌های آلمانی
رده:زبان آلمانی
رده:علم و فناوری در آلمان
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:وبگاه‌های آلمان
رده:وبگاه‌های آلمانی‌زبان
آلمانی
ایل عمارلو

**عمارلو** نام یکی از ایل‌های بزرگ کرد است که اغلب به زبان کردی کرمانجی سخن می‌گویند. در سال ۳۰ هجری قمری طوایف کُرد درجنوب گیلان مستقر شدند و گفته می‌شود، نادرشاه، در سال ۱۱۱۱ هجری خورشیدی، به تعداد جمعیت کُردها در جنوب گیلان افزود و این قوم را، برای فلج کردن ارتش تزاری روس از قوچان به منطقه گیلان، کوچاند. قوم گالش (دیلمیان) بومی مناطق کوهستانی شرق و جنوب گیلان و غرب مازندران، به دلیل اشتغال به دامداری و نیاز به کوچ فصلی به مناطق گرم‌تر، به‌صورت دوره‌ای به نواحی جنوبی کوهستان دیلمان مهاجرت می‌کردند. این تحرکات تدریجاً موجب تعامل و آمیختگی فرهنگی و جمعیتی آنان با جمعیت کُرد در این مناطق شد و در نهایت بخشی از جمعیت گالشان در این نواحی به‌طور دائم ساکن شدند. بنابر این کوه‌نشینان گالشان  را می‌توان از فرهنگ دیلمیان کهن دانست.
## مناطق پراکنش قوم عمارلو
کرانه مدیترانه نخستین نشیمن گاه قوم عمارلو بود. در ایران نشیمن‌گاه این قوم، منطقه عمارلو خوانده می‌شود که در تقسیمات کشوری، به تدریج، میان سه استان هم‌سایه، گیلان، قزوین و زنجان تقسیم شده است. ایشان در استان خراسان نیز سکونت دارند.
* عمارلو نام ایلی در منطقه نیشابور ایران است.
* عمارلو نام ایلی در منطقه طارم و آب‌بر ایران است.
* عمارلو نام ایلی در منطقه رودبار ایران است.
* عمارلو نام ایلی کرمانج است.
* عمارلو نام یک بخش در شهرستان رودبار در استان گیلان ایران است.

## زبان‌های رایج ایل
هر چند زبان بیشتر قوم عمارلو کرمانجی شناخته می‌شود؛ اما، کاربرد زبان‌های دیگری نیز میان ایشان گسترش یافته است.
* زبان فارسی (در خراسان شمالی)
* زبان گیلکی و گالشی (در گیلان)
* ترکی آذربایجانی (در زنجان و قزوین)
* فارسی (به عنوان زبان رسمی کشور)

## تلفظ‌های دیگر این نام
نام رایج این قوم در نوشتار عمارلو و در گفتار امارلو می‌باشد. این قوم به نام‌های هم آوای دیگری نیز خوانده می‌شود:
* آمارلو (در گیلان، قزوین، زنجان و خراسان)
* آماردلو (در گیلان)
* انبارلو (در گیلان، قزوین و زنجان)
* امبارلو (در گیلان)
* آمبارلو (در گیلان)
* عماری (در زنجان)
* ئامار (در خراسان)
* ئاماران (در خراسان)

## پانویس

## منابع
* دارالمرز گیلان - نویسنده ال.جی. رابینو


رده:ایل‌های متحد زندیان از شمال ایران
رده:ایل‌های متحد صفویان از شمال ایران
س ت

بندانگشتی|انواع مختلفی از گاه نامه های س ت که روی هم چیده شده است.
**سِ تِ** (C't) یک گاهنامه رایانه‌ای به زبان آلمانی است که هر دو هفته یک‌بار توسط انتشاراتی هایزه منتشر می‌شود. نام C't کوتاه شدهٔ واژهٔ آلمانی Computertechnik به معنی فن رایانه است. نسخه‌ای از آن نیز برای هلند به‌طور ماهانه منتشر می‌شود.
نخستین شماره این مجله در دسامبر ۱۹۸۳ به‌چاپ رسید و فروش آن در ربع دوم سال ۲۰۰۲ به حدود ۳۸۵٬۰۰۰ نسخه رسید. این مجله، دومین مجله محبوب آنلاین به زبان آلمانی است.

## پیوند به بیرون
* وبگاه مجلهٔ س ت (نسخهٔ انگلیسی)

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۳ (میلادی) در آلمان غربی
رده:مجله‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:مجله‌های آلمانی زبان
رده:مجله‌های اروپا
رده:مجله‌های رایانه‌ای
رده:مجله‌های رایانه‌ای آلمان
رده:مجله‌های ماهانه آلمان
رده:مجله‌های هلندی‌زبان
رده:مجله‌های دوهفته‌نامه منتشرشده در آلمان
فهرست شهرک‌های صنعتی استان هرمزگان

استان هرمزگان واقع در جنوب ایران دارای ۱۳ شهرک صنعتی به نامهای زیر است:

* شهرک صنعتی بندرعباس ۱
* شهرک صنعتی بندرعباس ۲
* شهرک صنعتی بندرلنگه
* بستک 
* شهرک صنعتی رودان
*شهرک صنعتی گاوبندی
*شهرک صنعتی بندرخمیر
* شهرک صنعتی میناب
* شهرک صنعتی صنایع دریایی ۱ (بندرعباس)
* شهرک صنعتی تیاب
* شهرک صنعتی زرین‌دشت (گاوبندی)
* شهرک صنعتی صنایع دریایی ۲
* شهرک صنعتی گمبرون

تا سال ۱۳۸۴ خورشیدی تعداد واحدهای دارای پروانه بهره‌برداری در این شهرک‌ها ۸۸ و تعداد اشتغال واحدهای دارای پروانه بهره برداری ۱۷۸۹ نفر بوده است.

## منابع
* سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران  (برداشت آزاد)

## جستارهای وابسته

رده:شهرک‌های صنعتی استان هرمزگان
ویکی‌پدیای فرانسوی

**ویکی‌پدیای فرانسوی**  نسخهٔ زبان فرانسوی دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا است. این نسخه در ماه اوت سال ۲۰۰۱ شروع به کار کرد و در نوامبر ۲۰۰۵ به بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ مقاله دست یافت. شمار مقالات این دانش‌نامه در روز ۲۲ آوریل سال ۲۰۰۷ میلادی بیش از ۴۷۹ هزار و ۸۵۵ مقاله بوده است. این نسخه پنجمین زبان ویکی‌پدیا از نظر شمار نوشتارها و سومین زبان پس از انگلیسی و آلمانی از نظر ویرایش‌ها است.

تاریخچه:
* در ۲۳ مهٔ ۲۰۱۱، این دانشنامه با بیش از ۱ میلیون و ۱۰۶ هزار مقاله در رده سومین زبان ویکی‌پدیاها بوده است.
* در ۱ مهٔ ۲۰۲۰، با بیش از ۲ میلیون مقاله، پنجمین ویکی‌پدیا از نظر تعداد مقالات پس از انگلیسی، سینوگبانونی، سوئدی و آلمانی بود.

ویکی‌پدیای فرانسوی، هم‌اکنون ، تعداد  کاربرِ ثبت‌نام‌کرده،  مدیر، و **** مقاله دارد.

## آمار
شرکت سنجش مخاطب مدیامتری در سال ۲۰۰۷ اقدام به پرس‌وجو از ۸٬۵۰۰ کاربر فرانسوی به‌طور نمونه کرد که به اینترنت در خانه یا در محیط کار دسترسی داشتند. مشخص شد ویکی‌پدیای فرانسوی در ماه ژوئن ۲۰۰۷ بالغ بر ۷٬۹۱۰٬۰۰۰ بازدیدکنندهٔ یکتا داشته است (در مقایسه با ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ در ماه مشابه سال قبل) که آن را به ۱۲امین وبگاه پربازدید در فرانسه تبدیل کرده است. در اوت ۲۰۱۱ ویکی‌پدیای فرانسوی ۷امین وبگاه پربازدید در فرانسه بود که ماهیانه نزدیک به ۱۶ میلیون بازدیدکنندهٔ یکتا داشت.

## پیوند به بیرون

* ویکی‌پدیای فرانسوی 

## منابع

رده:دانشنامه‌های برخط
رده:دانشنامه‌های فرانسوی
رده:زبان فرانسوی
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:وبگاه‌های فرانسوی‌زبان
فرانسوی
الدار جانگیروف

بندانگشتی|نگاره‌ٔ الدار جانگیروف، نوازندهٔ پیانوی جاز - ۲۰۱۰
**الدار جانگیروف**  از نوازندگان پیانوی موسیقی جاز است.
او در خانواده ولگا تاتار متولد شد.

الدار، زاده قرقیزستان است و از کودکی در کانزاس سیتی، میزوری در آمریکا بزرگ شده است. از سه سالگی استعداد او در پیانو آشکار شد و اکنون یکی از مطرح‌ترین نوازندگان پیانوی جاز است. سبک نواختن سریع و در عین حال احساسی او یادآور نوازندگان بزرگی مثل آرت تیتوم و آسکار پیترسن است.

نام خانوادگی جانگیروف، روسی‌شدهٔ واژهٔ «جهانگیرزاده» فارسی است.

## پانویس

رده:افراد آمریکایی آذری‌تبار
رده:افراد آمریکایی تاتارتبار
رده:افراد آمریکایی روس‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی کانزاس‌سیتی
رده:پیانونوازان سده ۲۱ (میلادی)
رده:تاتارها
رده:تاتارهای ولگا
رده:زادگان ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:قرقیزستانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان اهل سن دیگو
رده:موسیقی‌دانان اهل کانزاس‌سیتی، میزوری
رده:موسیقی‌دانان اهل میزوری
رده:موسیقی‌دانان جاز اهل کالیفرنیا
رده:موسیقی‌دانان جاز مرد
رده:موسیقی‌دانان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو جاز اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان پیانو مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:افراد قزقیزستانی روس‌تبار
رده:افراد قرقیزستانی تاتارتبار
رده:اهالی استان چوئی
اپیکتت

**اپیکتت** یا **اپیکتتوس** (به یونانی: Επίκτητος، م۵۵-م۱۳۵) فیلسوف رواقی یونانی بود.

اودر حدود سال ۵۵ میلادی در فریقیه به دنیا آمد. او که غلام زاده و خود تحت رقیت و بندگی بود توسط صاحب ستمگری ناقص‌العضو شده اما در هر حال نمونه یک روح آزاده نحیف و متکی به نفس بود و چون به یکی از درباریان نرون فروخته شد صاحبش به او اجازه داد که دروس رواقی کالیوس موسونیوس روفوس را تعلیم بگیرد و نزد او بود که فن استخراج فلسفه‌ای جامع و عمومی را از تجارب شخصی فرا گرفت.

با مرگ رووس، اپیکتت که در خلال این احوال قانوناً آزادی هم یافته بود؛ در روم به تدریس فلسفه پرداخت. اما می‌سین که از آزادی زبان این برده قدیمی وحشت داشت از شهر اخراجش نمود. آنگاه به نیکوپولیس رفت که در آنجا بین مستمعین فراوانش هادریان امپراتور آینده هم بود. او نفوذ فوق العاده‌ای بر امپراتور دیگری یعنی مارک اورل اعمال نمود.

از اپیکتتوس اثر نوشته‌ای در دست نیست و آنچه که از تعلیمات او باقی‌است نوشته شاگردش آریان است.

اپیکتت در حدود سال ۱۳۵ درگذشت.

## منابع

رده:اهالی امپراتوری روم شرقی در سده ۱ (میلادی)
رده:اهالی امپراتوری روم شرقی در سده ۲ (میلادی)
رده:اهالی یونان در سده ۱ (میلادی)
رده:اهالی یونان در سده ۲ (میلادی)
رده:بردگان و آزادمردان یونان باستان
رده:درگذشتگان ۱۳۵ (میلادی)
رده:زادگان ۵۰ (میلادی)
رده:زادگان ۵۵ (میلادی)
رده:شناخت‌شناسان
رده:فیلسوفان آموزش و پرورش
رده:فیلسوفان اخلاق
رده:فیلسوفان ذهن
رده:فیلسوفان رواقی‌گری رومی
رده:فیلسوفان سده ۱ (میلادی)
رده:فیلسوفان سده ۲ (میلادی)
رده:فیلسوفان فرهنگ
رده:فیلسوفان منطق
رده:فیلسوفان یونان باستان
رده:متافیزیک‌پژوهان
رده:نظریه‌پردازان بازیگری
رده:هستی‌شناسان
رده:فیلسوفان دوره هلنیستی
رده:منطق‌دانان
رده:منتقدان اجتماعی
آناکسیمنس

**آناکسیمنس** یا **آناکسیمن**   سومین فیلسوف مکتب ملطی بود.

## زندگی
آناکسیمنس در نخستین سالهای قرن شش پیش از میلاد متولد شده اما زمان دقیق تولد وی معلوم نیست. وی شاگرد آناکسیماندر بود. به گزارش دیوژن لائرتی به هنگام تصرف سارد به دست کوروش در 546 قبل از میلاد، انکسیمنس زنده بوده و در شصت و سومین دوره مسابقات المپیک مصادف با 528 قبل از میلاد به هنگام پیری درگذشته است.

## آرا و اندیشه‌ها
آناکسیمنس مفهوم مادهٔ بی‌کران آپیرون آناکسیماندروس را رها کرد و به اندیشهٔ عنصر یگانهٔ تالسی بازگشت؛ اما به جای آب، هوا را مادهٔ اصلی سازندهٔ جهان قرار داد. البته رای آناکسیمنس از جهتی نیز مشابه نظریهٔ آناکسیماندروس است، زیرا هوا نیز چون مادهٔ بی‌کران آناکسیماندروسی نامرئی است.

آناکسیمنس دگردیسی هوا را به درجهٔ تراکم آن نسبت داد. می‌گفت آتش، هوایی رقیق شده و آب و خاک، هوایی تراکم یافته‌است. در اندیشهٔ او جهان از هوا ساخته شده و تابع دو پدیده مکانیکی است: انبساط و انقباض. انبساط، تولید گرما می‌کند (آتش) و انقباض تولید سرما (آب) بنابراین سرما و گرما معلول تغییر هواست نه علت آن.نوآوری این اندیشه در چگونگی و روشی است که عنصری می‌تواند به مادهٔ دیگری تغییر شکل دهد: یعنی زیاد و کم شدن تراکم. به عقیدهٔ آناکسیمنس، هوا برای جهان، سرچشمهٔ زندگی است.

وی نخستین کسی بود که ادعا کرد خورشید به هنگام غروب در زمین فرو نمی رود بلکه به علت بالاتر بودن افق ما دیگر قادر به دیدن آن نیستیم. وی معتقد بود که خورشید و ماه هم تخت هستند و زمین بر روی هوایی بی‌نهایت شناور است. وی معتقد بود که ستارگان از غبار برخاسته از زمین تشکیل می‌شوند و به علت دور بودن از ما نوری ساطع نمی‌کنند. وی زمین لرزه را نه به خشم خدایان بلکه به تغییر در ویژگی های زمین نسبت می‌داد اما تحت تاثیر تالس این ویژگی را رطوبت می‌دانست، چنان که بارش، خشک شد یا بارش زیاد شد؛ زمین لرزه خواهد آمد. همچنین بر خلاف روزگار خود که رنگین کمان را پیغام الهی خدایان به هم می‌دانستند، انکسیمنس به رابطه نور و رنگین کمان پی برده بود اما نور را نیر مانند مواد دارای خصلت تری و خشکی می‌دانسته و رنگ سرخ را به خشکی و آبی را به تری نسبت می‌داد. 

## پانویس

## پیوند به بیرون

رده:فیلسوفان ایونیه باستان
رده:فیلسوفان پیشاسقراطی
رده:فیلسوفان سده ۶ (پیش از میلاد)
رده:فیلسوفان ملطی
رده:ملطی‌های باستان
رده:یونانی‌ها در سده ۶ (پیش از میلاد)
یوهانس اسکتوس اریوگنا

**یوهانس اسکتوس اریوگنا**  یا **اریگنا** (۸۱۵ یا ۸۱۰ میلادی - ۸۷۷ میلادی) دین‌شناس، فیلسوف نوافلاطونی و شاعر ایرلندی سده نهم میلادی بود. وی بیشتر بخاطر ترجمه و تفسیر اثر دیونوسیوس مجعول (Pseudo-Dionysius) معروف است.

## زندگی
وی در حدود سال ۸۱۰ در ایرلند زاده شد و در صومعه‌های ایرلند تحصیل کرد. حدود سی سالگی به فرانسه رفت و هنگامی که بیش از ۵۰ سال داشت، مهم‌ترین کتابش را با عنوان «دربارهٔ تقسیمات طبیعت» نوشت و در حدود ۶۵ سالگی نیز فوت کرد. از زندگی اریوگنا اطلاعات دقیقی در دست نیست و تنها کتاب‌های او در دسترس هستند. علاوه بر کتاب «دربارهٔ تقسیمات طبیعت»، ترجمه‌هایی از آثار یونانیان به ویژه دیونیسوس و تفسیر انجیل یوحنا نیز از وی باقی‌مانده است. او به وسیله چارلز تاس به ریاست فرهنگستان ایرلند انتخاب گردید. آلفرد بزرگ او را رئیس خانقاه مامسبری کرد. اریجینا توسط راهبان خانقاه مزبور در سال ۸۷۷ کشته شد.

## ترجمه انجیل
او از میان انجیل‌ها، انجیل یوحنا را برای ترجمه انتخاب کرد، زیرا طبق سنت مسیحیان، این انجیل آخرین روایت از زندگی مسیح (ع) به حساب می‌آید و از معقولیت و استدلال بیشتری نسبت به سایر روایت‌ها برخوردار است. اریوگنا چهار عنصر خاک، آب، هوا و آتش را در تفسیر انجیل یوحنا مبنا قرار می‌دهد. برای او، آب و خاک مربوط به علم تاریخ و خلقیات است. هوا نیز مربوط به طبیعیات می‌شود. آتش نیز با الهیات مرتبط است

## دیدگاه‌ها
فلسفه او شاعرانه است. به نظر او خدا جوهر همه اشیاء است و هیچ‌کس قادر نیست او را مستقیماً بشناسد. طبق عقیده اریوگنا، وحی در فهم دین اهمیت بسیار دارد، اما این وحی نیز باید به عقل منجر شود و عقل و وحی باید با یکدیگر همکار شوند. هنگامی که درجه انسان در خداشناسی بالا می‌رود، عقل و وحی به اوج همکاری می‌رسند. اریوگنا نیز مانند افلاطون و ارسطو، شناختن و علم را سعادت می‌داند. منظور اریوگنا از شناخت، شناخت عقلی است. عقل واقعی جستجوگر و پژوهشگر است که در مراحل پیشرفته‌تر دست به ابداع می‌زند. برای او حکمت واقعی با علم تحصلی امروزی ما فرق دارد. او در برابر این علم کاربردی، حکمتی را قرار می‌دهد که از آن با عنوان «حکمت واقعی» یاد می‌کند و معتقد است همین حکمت ما را به خدا می‌رساند.

او را نخستین حکیم اسکولاستیک می‌دانند. او مدعی‌ست که حکمت حقیقی با دیانت مخالف نیست و حکم خدا آن است که عقل به آن حکم می‌کند و در باب حقیقت خلقت متمایل به نظر افلاطون و وحدت وجود است. به مثل افلاطونی قائل و آنها را صادر اول و مخلوق بی‌واسطه خداوند و خلاق موجودات می‌شمارد. مخلوق را ناشی از ذات باری و مظهر او می‌داند. انسان را عالم صغیر و مرکز و خلاصه عالم خلقت می‌پندارد و می‌گوید در آغاز تن انسان، پاک و شبیه به ذات الوهیت خلق شده بود، سپس جدایی افتاد و از شباهت دور شد و باید با طی مراحل چند دوباره به خدا بازگشت.

## منابع

رده:ادبیات قرون وسطی
رده:الهی‌دانان اهل ایرلند
رده:الهی‌دانان کاتولیک رومی اهل ایرلند
رده:الهی‌دانان مسیحی سده ۹ (میلادی)
رده:اهالی ایرلند در سده ۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۸۷۷ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل ایرلند در فرانسه
رده:زادگان ۸۰۰ (میلادی)
رده:زادگان ۸۱۵ (میلادی)
رده:شاعران اهل ایرلند
رده:شاعران مرد اهل ایرلند
رده:عارفان مسیحی
رده:عارفان
رده:فیلسوفان اهل ایرلند
رده:فیلسوفان دین
رده:فیلسوفان سده ۹ (میلادی)
رده:فیلسوفان کاتولیک
رده:فیلسوفان نوافلاطونی
رده:کارولنژی‌ها
رده:مترجمان از یونانی به لاتین
رده:مترجمان سده ۹ (میلادی)
رده:نویسندگان اهل ایرلند
رده:نویسندگان لاتین سده ۹ (میلادی)
رده:نویسندگان غیرداستانی ایرلندی مرد
شهرستان ماکو

بندانگشتی|300px|مرکز شهرستان (شهر ماکو)
**شهرستان ماکو** یکی از شهرستان‌های ایران در شمال غرب این کشور و در شمال استان آذربایجان غربی است. مرکز این شهرستان شهر ماکو است. این شهرستان از شمال با رودخانه قره‌سو و کشور ترکیه، از شرق با رودخانه ارس و جمهوری آذربایجان و شهرستان پلدشت و از مغرب با کشور ترکیه و شهرستان چالدران و از جنوب با شهرستان شوط همسایه است. شهرستان ماکو بخشی از منطقه آزاد ماکو به عنوان جوانترین منطقهٔ آزاد کشور از نظر جغرافیایی، وسیع‌ترین منطقه آزاد ایران و دومین منطقهٔ آزاد جهان پس از منطقهٔ آزاد شانگهای چین است.
این منطقه به دلیل برخورداری از تمدن کهن، جاذبه‌های تاریخی فراوان، زیبایی‌های طبیعی به همراه پوشش گیاهی، رودها، چشمه‌ها، غارها، آبشارها، آب و هوای مناسب، صنایع دستی و دست بافته‌های عشایر یکی از قطب‌های گردشگری شمال‌غرب کشور محسوب می‌شود.

## مردم
بیشتر مردم ماکو مسلمان بوده و پیرو مذاهب اهل تشیع و اهل تسنن هستند.
مردم ماکو به دو زبان ترکی آذربایجانی و کردی کرمانجی صحبت می‌کنند.

طبق آمار آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان ماکو در سال ۱۳۷۵ تعداد ۲۰۲۹۳۹ نفر جمعیت داشته که ۱۳/۸ درصد از جمعیت کل استان را شامل می‌شود، از این تعداد جمعیت ۷۱۵۸۶ نفر شهری (۲۷/۳۵ درصد) و ۱۳۱۳۵۳ نفر روستایی (۷۳/۶۴) درصد می‌باشد.

## تقسیمات کشوری
* **[[بخش مرکزی شهرستان ماکو]]**
** دهستان قلعه‌دره‌سی
** دهستان قره‌سو
** دهستان چایپاسار جنوبی
شهر: ماکو
* **[[بخش بازرگان]]**
** دهستان چایپاسار شمالی
** دهستان ساری‌سو
شهر: بازرگان

## جغرافیا
شهر ماکو در میان دو کوه قه یه در شمال و سبد داغی قرار دارد. رودخانه زنگمار از کوه‌های مرزی ایران و ترکیه سرچشمه گرفته، از درون شهر ماکو گذشته و در شهرستان پلدشت به رودخانه ارس می‌پیوندد. سد مخزنی ماکو (بارون) در ۱۲ کیلومتری جنوب شهرستان ماکو بر روی رودخانه زنگمار در نزدیکی روستای بارون احداث شده است. این سد حدود ۱۵ هزار هکتار از زمین‌های حاصلخیز پلدشت را آبیاری می‌کند.

## آثار باستانی
# برج و بارو و کتیبه در ساری قه یه و صخره ماکو
# خرابه‌های تعدادی کلیساهای ارمنی در دهات مختلف
# آثار تاریخی شهر دامبات
# خرابه‌های قدیمی گزلو در دره مخند
# دالان‌ها و غارهای زیر زمینی در اطراف آرارات
# پل بئش گؤز در نزدیک ماکو
# خرابه‌های سه گوش در دره قزلداغ
# اتاق سنگی در ده دلیک داش
# کلیسای زور زور در ده بارون
# دیری متعلق به فرقه دمنیکن در پای کوه قه یه
# اتاق سنگی در ده سنگر
# کلیسای مریم ننه در شمال ماکو
# بنای باشکوه کلاه فرنگی در بیمارستان ماکو
# کاخ باغجه جوق در ۶ کیلومتری ماکو
# روستای زیبای باغچه جوق و یعقوبعلی کندی
# تپه باستانی کشمش تپه که در روستای کشمش تپه واقع در جاده ماکو بازرگان

## منابع


ماکو
رده:شهرستان‌های حاشیه رود ارس
مه (ماه)

[thumb|گیاه [:en:Podophyllum peltatum|podophyllum peltatum که در ماه مه شکوفه می‌زند و به همین دلیل نام معمول آن در انگلیسی May apple است]]

**مِه**  یا **مِی**  پنجمین ماه سال در گاهشماری گریگوری و گاه‌شماری ژولینی است همچنین سومین ماهی است که ۳۱ روز دارد، افزون‌براین، این ماه کوتاه‌ترین اسم را در میان دیگر ماه‌ها دارد.

در نیم کره شمالی، مه یکی از ماه‌های بهار و در نیم کرهٔ جنوبی یکی از ماه‌های پاییز است؛ بنابراین ماه مه در نیم کرهٔ جنوبی از دیدگاه فصلی متناظر با نوامبر در نیم کرهٔ شمالی است و برعکس.

## پیشینه
[بندانگشتی|[سوم ماه مه ۱۸۰۸ اثر فرانسیسکو گویا]]
نام این ماه از روی مایا ایزدبانوی یونان گرفته شده‌است. مایا در دوران روم باستان به عنوان ایزدبانوی زایش شناخته می‌شد. جشن بونادئا در همین ماه برگزار می‌شد.

اووید، شاعر رومی نظر دیگری داشت او می‌گفت مه یا می از واژهٔ لاتین *maiores* به معنی «سالخوردگان» گرفته شده و متناظر است با ماه بعدی یعنی June یا ژوئن که از واژهٔ iuniores به معنی «جوانان» گرفته شده.

بزرگداشت ویژه‌ای برای مریم مقدس در این ماه گرفته می‌شود.

بارش شهابی اتا دلوی در ماه مه رخ می‌دهد که از ۲۱ آوریل تا حدود ۲۰ مه هر سال قابل دیدن است اما اوج آن در حدود ۶ مه روی می‌دهد.

## نمادها
چپ|بندانگشتی|300px|گل برف
* سنگ زاده شدگان این ماه، زمرد است و نشانه‌ای است از عشق و موفقیت.
* گل این ماه گل برف و زالزالک برگ‌ریز است.
* برج ثور (تا ۲۰ مه) و جوزا (از ۲۱ مه به بعد) در این ماه جای دارند.

## رویدادها
* ۱ مه، روز جهانی کارگر.

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/مه

## پانویس

## منابع
* دربارهٔ ماه مه و حزب کارگر
* ماه‌های سال میلادی و معنی آنها

رده:ماه‌های میلادی
رده:مه
ژوئن

**ژوئن**  ششمین ماه سال میلادی در گاه‌شمار ژولینی و گاه‌شمار گریگوری است و یکی از چهار ماه ۳۰ روزهٔ سال است. اووید شاعر رومی، در چکامه‌هایش برای نام ژوئن، دو ریشه آورده‌است: نخستین آن یونو (*juno*)، خدایگان رومی و همسر ژوپیتر است که هم ردیف هرا خدایگان یونانی در افسانه‌های یونان باستان است. دوم: گفته‌است که این نام از واژهٔ لاتین *iuniores* به معنی «جوانترها» گرفته شده که در برابر *maiores* به معنی «بزرگترها» یا «پیرترها» قرار می‌گیرد. اووید بر این باور بود که ریشهٔ ماه مه، ماه پیش از ژوئن، از واژهٔ *maiores* گرفته شده‌است.

نه در سال‌های معمولی و نه در سال‌های کبیسه هیچ ماهی وجود ندارد که با همان روزی از هفته آغاز شود که ژوئن آغاز می‌شود. ماه مه و ژوئن تنها دو ماهی اند که از این ویژگی برخوردارند. ژوئن در همان روزی از هفته به پایان می‌رسد که مارس به پایان می‌رسد.

در نیم‌کرهٔ شمالی ژوئن بلندترین روزهای سال و در نیم‌کرهٔ جنوبی کوتاه‌ترین روزها را دارد. از نظر فصلی ژوئن در نیم‌کرهٔ شمالی برابر با دسامبر در نیم‌کرهٔ جنوبی است و برعکس. در نیم‌کرهٔ شمالی ۱ ژوئن آغازگر تابستان است و در نیم‌کرهٔ جنوبی آغازگر زمستان.

در آغاز ژوئن، صورت فلکی گاو و در پایان آن صورت فلکی دوپیکر را داریم. البته به دلیل حرکت تقدیمی در اعتدال بهاری ژوئن با نشان ستاره‌بینی برج جوزا آغاز می‌شود و با برج سرطان پایان می‌یابد.

چون نام ژوئن یا جون از نام خدایگان یونو (*juno*) (یا هرا) گرفته شده‌است و یونو خدای ازدواج و زوج‌های ازدواج کرده بود، برخی این مطلب را به فال نیک می‌گیرند و آن را عاملی مؤثر در خوشبختی می‌دانند برای همین در این ماه بیشترین شُمار ازدواج دیده می‌شود.

افسانه‌ای ایسلندی می‌گوید که اگر در ۲۴ ژوئن، برهنه در شبنم‌های سحرگاه تنی به آب بزنی، آنگاه تا هنگامهٔ پیری در ساحل چنین خواهی کرد.

## رویدادهای ژوئن
* *Festa della Repubblica* روز جمهوری در ایتالیا در دوم ژوئن هر سال جشن گرفته می‌شود. این روز یادآور همه‌پرسی برگزار شده در سال ۱۹۴۶ است.
* جشنوارهٔ اجور در دو هفتهٔ نخست ژوئن در انگلستان.
* در بیشتر سال‌ها جام جهانی فوتبال در این ماه برگزار می‌شود.

## نمادها
* سنگ زاده شدگان این ماه کریزوبریل، سنگ ماه و مروارید است. به معنی سلامتی و طول عمر.
* گل زاده شدگان این ماه پیچ امین‌الدوله و رز است.
* طالع بینی این ماه، برج‌های جوزا یا سرطان است.

## نگارخانه

پرونده:Flaming June, by Frederic Lord Leighton (1830-1896).jpg|alt=|ژوئن سوزان اثر فردریک لیتون


## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/ژوئن

## یادداشت‌ها

## پانویس

رده:ژوئن
رده:ماه‌های میلادی
ژوئیه

**ژوئیه**  یا **جولای**  هفتمین ماه سال میلادی در گاهشماری گریگوری و گاه‌شماری ژولینی (میان ژوئن و اوت) است. این ماه، چهارمین ماهی است که ۳۱ روز دارد. سنای روم برای بزرگداشت ژولیوس سزار که در این ماه به دنیا آمده بود را به پیشنهاد آگوستوس (ژولیوس سزار دایی مادر او بود) برگزید. پیش از آنکه چنین نامگذاری صورت گیرد نام این ماه کوئینتیلیس بود.

[بندانگشتی|تصویر ماه ژوئیه در کتاب [ساعات خوش دوک دوبری]]

به صورت میانگین این ماه گرم‌ترین ماه در نیم کره شمالی است (چون نخستین ماه تابستان است) و سردترین ماه در نیم‌کره جنوبی است (چون نخستین ماه زمستان است). در نیم کرهٔ جنوبی از دیدگاه فصلی ژوئیه متناظر با ژانویه در نیم‌کره شمالی است.

در نیم‌کره شمالی عبارت «روزهای سگی» برای روزهای آغازین ژوئیه بکار می‌رود چون هوای طاقت فرسای تابستان آغاز شده‌است. گوسفندان بهاری در اواخر زمستان و آغاز بهار به دنیا می‌آیند و معمولاً پیش از ۱ ژوئیه به فروش می‌رسند.

در روم باستان جشن پاپلیفوگیا در ۵ ژوئیه و لودی آپولینارس در ۱۳ ژوئیه و چند روز پس از آن برگزار می‌شد اما امروزه این جشن‌ها مطابق گاه‌شماری میلادی امروزی دیگر با این تاریخ‌ها متناظر نیستند.

## نمادها
* سنگ زاده شدگان در این ماه، یاقوت سرخ است که نمادی است از شادمانی
* گل این ماه، گل شویدی یا نیلوفر آبی است.
* برج سرطان تا ۲۱ ژوئیه و برج اسد از ۲۲ ژوئیه به بعد در ماه قرار دارد.

[بندانگشتی|آتش‌بازی ۴ ژوئیه در [واشینگتن، دی.سی. به فراخور روز استقلال آمریکا.]]

## رویدادهای ژوئیه
* ۱ ژوئیه ۱۹۶۱ زادروز پرنسس دایانا.
* ۷ ژوئیه تاناباتا، یکی از جشن‌های ژاپنی.
* ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۶ - فضاپیمای وایکینگ ۱ پس از یازده ماه سفر فضایی بر سطح مریخ فرود آمد.
* ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۶ - تایید حکم قصاص با چوبه دار آرمان عبدالعالی ؛ دوست ، قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور در دیوان عالی کشور 
* ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۱ - اجرای حکم آرمان عبدالعالی ؛ دوست، قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور و نهایتا به تعویق افتادن آن 

### تعطیلات
* ۱ ژوئیه روز کانادا (پیشتر روز قلمرو نامیده می‌شد)
* ۱ ژوئیه روز استقلال سومالی
* ۳ ژوئیه روز استقلال بلاروس
* ۴ ژوئیه روز استقلال ایالات متحده آمریکا
* ۵ ژوئیه روز استقلال ونزوئلا
* ۵ ژوئیه روز استقلال الجزائر
* ۹ ژوئیه روز استقلال آرژانتین
* ۱۰ ژوئیه روز استقلال باهاما
* روز دریایی از تعطیلات ژاپن در دوشنبه سوم ماه.
* ۲۰ ژوئیه روز استقلال کلمبیا
* ۲۳ ژوئیه روز انقلاب در مصر
* ۲۴ ژوئیه روز مهاجران پیش‌گام در ایالت یوتا، آمریکا
* ۲۶ ژوئیه روز استقلال مالدیو
* ۲۸ ژوئیه روز استقلال پرو
* ۳۰ ژوئیه روز استقلال وانوآتو

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/ژوئیه

## پانویس

## منابع
* 

رده:ژوئیه
رده:ماه‌ها
رده:ماه‌های میلادی
سپتامبر

**سپتامبر**  نهمین ماه سال میلادی در گاهشماری گریگوری و ژولینی است، همچنین یکی از چهار ماه گاهشمار گریگوری است که ۳۰ روز دارد.

سپتامبر در نیم‌کرهٔ شمالی از نظر فصلی برابر با مارس در نیم‌کرهٔ جنوبی است. نخستین روز سپتامبر در نیم‌کرهٔ شمالی آغازگر پاییز و در نیم‌کرهٔ جنوبی آغازگر بهار است. سپتامبر در همان روزی از هفته آغاز می‌شود دسامبر در سال‌های معمولی آغاز می‌گردد همچنین هیچ ماهی نیست که در همان روزی از هفته تمام شود که سپتامبر تمام می‌شود.

عبارت *septem* در زبان لاتین به معنی هفت است. در حقیقت تا سال ۴۶ پیش از میلاد، سپتامبر هفتمین ماه گاه‌شمار رومی بود زیرا سپتامبر همزمان با هفتمین ماه از تقویم خورشیدی(مهرماه) است و رومی‌ها تقویم خود را براساس تقویم خورشیدی ساخته بودند، تا آنکه نخستین ماه سال از * Kalendas Martius* یا مارس به Kalendas Januarius ژانویه تغییر پیدا کرد. سپتامبر در گاه‌شمار ستاره‌شناسی، که با مارس (*March/Mars/Aries*) آغاز می‌شود، ششمین ماه سال است.

## رویدادهای سپتامبر
* ٨: مرگ الیزابت دوم در بالمورال
* ۱۱: حمله به برج‌های دوقلوی تجارت جهانی در نیویورک.
* ۱۴: مرگ ایرنه پاپاس؛ بازیگر
* ۲۷: مرگ رضاشاه در ژوهانسبورگ
* ۲۸: درگذشت الیا کازان کارگردان شاهکارهایی مانند اتوبوسی به نام هوس.
* مرگ توپاک شکور
* آخرین محاکمه آرمان عبدالعالی ؛دوست ، قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور در دادگاه
* ۳۰ : کشته شدن محمدالدره

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/سپتامبر

## پانویس

رده:سپتامبر
رده:ماه‌های میلادی
اکتبر

[thumb|برگی از یک درخت [افرای سرخ که در ماه اکتبر و شروع پاییز در حال زرد شدن است]]

**اُکتُبر**، در فارسی دَری «**اکتوبر**»  دهمین ماه سال در گاهشماری گریگوری و ژولینی است و ششمین ماهی است که ۳۱ روز دارد.

اکتبر از آن‌جا که در گاهشماری کهن رومی ماه هشتم سال بود نامش را از واژهٔ لاتین *ôctō* به معنی هشت گرفته‌است. (این ماه برابر با برج هشتم " آبان یا کژدم " در سال جلالی می‌باشد. به این سوظن که سال میلادی بر اساس سال خورشیدی و جلالی نگاشته شده‌است صحه می‌گذارد )

سه روز در سال ارواحی که مورد علاقهٔ انسان‌ها بودند (مِینیز) آزاد بودند و می‌توانستند با زنده‌ها ارتباط داشته باشند یکی از این سه روز در ماه اکتبر، پنجم اکتبر قرار داشت. از جمله دیگر روزهای بااهمیت اکتبر در دوران روم باستان می‌توان به مدیترینالیا در ۱۱ اکتبر، آگوستالیا در ۱۲ اکتبر، اسب اکتبر در ۱۵-اُم ماه و آرمیلوستریوم در ۱۹ اکتبر اشاره کرد. این روزها با گاهشماری گریگوری امروزی مطابقت ندارد. در آنگلوساکسون یا انگلیسی باستان به ماه اکتبر *Winterfylleth* گفته می‌شود به معنی ماه کامل (*fylleth*) زمستان (Winter)؛ چون فرض بر این است که زمستان در این ماه آغاز می‌شود.

ماه اکتبر به‌طور معمول در نیم‌کرهٔ شمالی با فصل پاییز و در نیم‌کرهٔ جنوبی با فصل بهار همراه است.

## رویدادهای اکتبر
۱ _ ۱۰ اکتبر : جنایت قتل میدان کتابی فاطمه (لاله) سحرخیزان ؛خیّر و همسر اول ناصر محمدخانی 

### بزرگداشت‌های غیر میلادی
* ۲ اکتبر: مهرگان در گاه‌شماری هجری خورشیدی، ایران.
* ۳ اکتبر (سال ۲۰۱۷): مرتبط با واقعهٔ عاشورا (روزهای مهم در شیعه)
* ۳–۴ اکتبر: تسموفوریا (گاه‌شماری آتیکی)
* ۴ اکتبر: جشن سایه‌بان‌ها (گاه‌شماری عبری)
* ۵ اکتبر: روز عروج گوتاما بودا به آسمان توشیتا (آیین بوداییِ ترواده، گاه‌شماری سنتی برمه‌ای)
* ۵ اکتبر: روز جهانی معلم، روز مهندسی در بولیوی
* ۴–۶ اکتبر: چوسوک (گاه‌شماری کره‌ای)
* ۵–۱۱ اکتبر: جشن سایه‌بان‌ها (گاه‌شماری عبری)
* ۷ اکتبر ۲۰۱۷: یادبود عام الفیل (روزهای مهم در شیعه، گاه‌شماری هجری قمری)
* ۸ اکتبر ۲۰۱۷: تغییر قبلهٔ مسلمانان (روزهای مهم در شیعه، گاه‌شماری هجری قمری)
* ۱۲ اکتبر: سیمخاط تورا (گاه‌شماری عبری)
* ۱۷–۲۱ اکتبر: جشنوارهٔ روشنایی‌ها، تیهار (گاهشماری ویکرم سموت نپال، هندوئیسم)
* ۱۸، ۱۹ و ۲۲ اکتبر: دیوالی (هندوئیسم)
* ۲۳ اکتبر: روز مول، باهاب (گاه‌شماری عبری)
* ۲۹ اکتبر: روز کوروش بزرگ (گاه‌شماری هجری خورشیدی)

### یادآوری‌های ماه
* ماه آگاهی از سندرم رت
* ماه آگاهی جهانی از نابینایی

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/اکتبر

## پیوند به بیرون

## منابع

رده:اکتبر
رده:ماه‌ها
رده:ماه‌های میلادی
دسامبر

**دِسامبر**  دوازدهمین و آخرین ماه سال میلادی در گاهشماری گریگوری و همچنین یکی از هفت ماه گاهشماری گریگوری با ۳۱ روز است.

ماه دسامبر در نیم‌کرهٔ شمالی از نظر فصلی برابر با ماه ژوئن در نیم‌کرهٔ جنوبی است و بر عکس. در نیم‌کرهٔ شمالی آغاز فصل زمستان ۱ دسامبر است در حالی که در نیم‌کرهٔ جنوبی آغاز فصل تابستان ۱ دسامبر است.

ماه دسامبر در بین ماه‌های نوامبر و ژانویه قرار دارد.

## نام گذاری
در لاتین *decem* یعنی ۱۰. همچنین دسامبر دهمین ماه در گاه‌شمار رومی بود زیرا دسامبر همزمان با دهمین ماه از تقویم خورشیدی(دی ماه) است و رومی‌ها تقویم خود را براساس تقویم خورشیدی ساخته بودند تا اینکه یک دوره زمستان بی ماه خود به دو ماه فوریه و ژانویه تقسیم شد.

## توصیف
گل‌های ماه دسامبر، نرگس و خاس است و سنگ‌های آن فیروزه، لاجورد، زیرکن، زبرجد هندی (آبی) و تانزانیت است.

## رویدادها و مناسبت‌ها
[بندانگشتی|دسامبر، از ''[ساعات خوش دوک دوبری'']]
[بندانگشتی|یک فروشگاه کریسمس در [درسدن]]
* روز اتحاد رومانی (۱ دسامبر)
* روز جهانی ایدز (۱ دسامبر)
* روز ملی در امارات متحده عربی (۲ دسامبر)
* سینترکلاس (Sinterklaas) یا نیکلاس مقدس در هلند. (۵ دسامبر)
* روز پدر (زادروز پادشاه) در تایلند. (۵ دسامبر)
* روز استقلال فنلاند (۶ دسامبر)
* روز قانون اساسی در اسپانیا (۶ دسامبر)
* روز نیکلاس مقدس در یونان (۶ دسامبر)
* روز پرل هاربر در ایالات متحدهٔ آمریکا (۷ دسامبر)
* ماراتون فوکواُکا در نخستین یکشنبهٔ دسامبر برگزار می‌شود.
* Día de la Madre en Panamá (روز مادر در پاناما) (۸ دسامبر)
* روز بارداری ماری معصوم (۸ دسامبر)
* روز قانون اساسی در رومانی (۸ دسامبر)
* تقدیم جایزهٔ نوبل در سال روز درگذشت آلفرد نوبل (۱۰ دسامبر)
* روز جهانی حقوق بشر (۱۰ دسامبر)
* Día de la Virgen de Guadalupe یا روز باکرهٔ گوادالوپ در مکزیک (۱۲ دسامبر)
* روز استقلال کنیا (روز جمهوری) (۱۲ دسامبر)
* لوسی مقدس (۱۳ دسامبر)
* ماراتون هونولولو در دومین یکشنبهٔ دسامبر برگزار می‌شود.
* روز میمون بازی  یا مسخره بازی (۱۴ دسامبر)
* روز منشور حقوق ایالات متحده آمریکا (۱۵ دسامبر)
* روز زامنهوف (به زبان اسپرانتو Zamenhofa Tago) در (۱۵ دسامبر)
* روز پیروزی بنگلادش (۱۶ دسامبر)
* روز آشتی در آفریقای جنوبی (۱۶ دسامبر)
* حنوکا در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۱.
* نخستین روز زمستان (۲۱ دسامبر)
* انقلاب تابستانی (انقلاب زمستانی در نیم‌کره شمالی و انقلاب تابستانی در نیم‌کره جنوبی که در روزهایی میان ۲۰ تا ۲۲ دسامبر در UTC رخ می‌دهد)
* زادروز امپراتور، روز ملی تعطیل در ژاپن. (۲۳ دسامبر)
* فستیووس (Festivus) در ۲۳ دسامبر
* HumanLight روز انسان‌گرایی، تعطیل. (۲۳ دسامبر)
* شب کریسمس (۲۴ دسامبر)
* کریسمس (۲۵ دسامبر)
* روز باکسینگ (۲۶ دسامبر)
* Kwanzaa در ۲۶ دسامبر تا ۱ ژانویه
* اجرای حکم قصاص خدیجه(شهلا)جاهد ؛ پرستار ، مربی مهد کودک، دانشجوی روان‌شناسی ، همسر دوم موقت ناصر محمدخانی در پی محکومیت به جنایت قتل فاطمه(لاله)سحرخیزان؛خیّر و همسر اول ناصر محمدخانی
* روز استقلال اسلوونی، روز استقلال و یکپارچگی (۲۶ دسامبر)
* روز اعلامیه در استرالیای جنوبی (۲۸ دسامبر)
* فیلیپین، روز ریزال (José Rizal) در (۳۰ دسامبر)
* شب سال نو مسیحیان (۳۱ دسامبر)

## نماد
بندانگشتی|150px|گل پوینستیا
* سنگ زاده شدگان این ماه زیرکن (آبی) و فیروزه است.
* گل‌های زاده شدگان این ماه خاس و پوینستیا است.
* دسامبر در صورت‌های فلکی قوس یا کمان و برج جدی قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/دسامبر

## منابع


رده:ماه‌ها
رده:ماه‌های میلادی
پژمان بازغی

**پژمان بازغی** (زادهٔ ۱۹ مرداد ۱۳۵۳) بازیگر سینما و تلویزیون و مجری اهل ایران است.

وی دانش آموخته مهندسی صنایع از دانشگاه #صنعتی_امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران) میباشد

## فیلم‌شناسی
### سینما

### تلویزیون

### نمایش خانگی

### برنامه
* شبهای مافیا
* شام ایرانی
* کودک شو
* دورهمی
* خندوانه
* چهل تیکه
* چند درجه
* ام شو
* ستاره بیست
* همبازی شو

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران مرد اهل تهران
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر
رده:زادگان ۱۳۵۳
رده:زادگان ۱۹۷۴ (میلادی)
جعفرآباد (بستک)

** جعفرآباد ** یا **الجعفریه** یا **مُوهِ مُهمَد** (نخل محمد) منطقه‌ای زراعتی از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. (جعفرآباد شهرستان بستک) روستای کشاورزی کوچکی است، این روستای کشاورزی در بادیه جنوبی کوخرد و در کرانهٔ رودخانه مهران واقع شده‌است.
این منطقه در ۳ یا ۴ کیلومتری جنوب کوخرد واقع است.

## محدوده جعفرآباد
از شمال رودخانه مهران، از جنوب درواه چان و سد جابر و کوه زیر، از مغرب (نخل شیخیا)، و از سمت مشرق به (کل کادی) محدود می‌گردد.

## بنیادگذار
بنیادگذار این روستای کشاورزی (حاجی جعفر گَپ) سردودمان قبیله آل جعفر است بنا براین منطقه، جعفرآباد نامگذاری شده‌است. او بنیادگذار سد بز در باغ زرد نیز هست.
مزارع نخل خرما و خانه‌های حاج محمد جعفر در آنجا وجود دارند. درواه چان که در مُوهِ مُهمَد است دروائی است بسیار بزرگ، نخلهای کهن‌سالی در این درواه (دره) وجود دارد که سر بفلک کشیده‌است که صدها سال از عمر آن‌ها می‌گذرد.
در آنجا باغ‌ها، ونخلستان‌های گسترده درخت خرما و خانه‌های تابستانهٔ مردم بومی کوخرد، آب انبار (برکه)، مسجد (نمازگاه)، چاه‌های آب شیرین، خانه‌های مسکونی، آثارهای از دوران گذشته و سد‌های آب (چَری) که از سنگ و ساروج ساخته شده‌است برجای مانده‌است. جایی بسیار آباد وپررونق است.

## آثار
در جعفرآباد خمرهایی بسیار قدیمی وجود دارد که در زمین بخاک کرده‌اند که آب باران در آن‌ها جمع‌آوری شود برای آشامیدنی در وقت کمبود آب. این خمرها حاجی جعفر گَپ در خاک قرار داده‌است.
آثار خانه‌های اجداد آل جعفر در آنجا باقی مانده‌است که
از گل و سنگ و تنه درخت خرما و پِش (برگ نخل) ساخته شده‌اند.
همچنین کپر و سجم، کپر برای نشستن در سایه آن و سجم برای خوابیدن
روی آن استفاده می‌کردند.
* حاجی محمد جعفر در وصف جعفرآباد
یا (الجعفریه) در این ابیات چنین بیان می‌کنند:

این ابیات زیبا آب و هوای جعفرآباد را توصیف می‌کند هوای زمستان و تابستان و نسیم لطیف بهاری و پائیز را، وراحت بودن اجسام در این منطقه که غنی بود از درخت خرما و باران موسمی که به قول کهن سالان در روزهای تابستانی هر روز عصر باران می‌بارید و مردم از فیض الهی و از رحمت ربانی بهره‌مند بودند در آن دوران.
منطقهٔ جعفرآباد در بادیه کوخرد واقع است. در (پشتخه) جعفرآباد و بندهای (موه مهمد) «نخل مُهمَد» درختان بزرگی مانند کُنار و کُورِ و سُمر وجود دارد، در زمان قدیم ساکنین آنجا از سایه این درختها برای سایبان گوسفندهاشان استفاده می‌کردند.
* ** نخل مُهمَد **

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* مهندس:، حاتم، محمد، غریب“ «تَاریخْ عَرَب الّهْولَة Huwala Arab History» “، دولة الکویت، ج۱. چاپ سوم، القاهرة، مصر، دار الأمین للطباعة والنشر والتوزیع، ۸ شارع أبوالمعالی، سال انتشار ۱۹۹۷ میلادی، Engineer: Mohammed gharhb Hatem , third edition: Egypt (Cairo),1997 & 2013

رده:صحراها و کشتزارهای شهرستان بستک
فیض‌آباد (افغانستان)

**فیض‌آباد** (**جوزگون‌دره**، **جوزان**) مرکز ولایت بدخشان در شمال خاوری افغانستان است که در امتداد رود کوکچه شکل گرفته می‌باشد. این شهر در ارتفاع ۱٬۲۰۰ متری از سطح دریا واقع شده و نزدیک به ۵۰٬۰۰۰ نفر باشنده دارد.

جمعیت این شهر حدود ۴۵ هزار نفر می‌‌باشد. 

دره جوزگون مکان است که در آن درخت چهارمغز یا جوز فراوان است دارای بیست و چهار قریه میباشد قریه های آن سردره بالا، سردره پایان، چپ دره، ده محمد حسین ، مدریل، کولگهی بالا ، کولگهی پایان ، دیودره ، بازگران ، نوآباد ، ارغند دره ، دهشنه ، گزان ، خیرآباد ، مومن آباد ، چشمه بید ، یشی 

این منطقه که در قلب فیض آباد مرکز بدخشان قرار دارد مناطق نسبتا کوهستانی میباشد.

## تاریخچه
فیض‌آباد سرزمینی باستانی با فراز و نشیب‌های تاریخی و جغرافیایی است که در بخشی از درهٔ کوکچه واقع شده و اخیراً بخش بالایی ولسوالی یفتل را به بافت شهری خود ضمیمه کرده‌است.

نام پیشین آن **جوزان** یا **جوزگون‌دره** بوده که به معنی شهر و محل گردو است. روزگاری میریار بیگ بدخشی خرقه‌ای را که گفته می‌شد از آن پیامبر اسلام است در راه سمرقند به هند به دست آورد و به ولایت بدخشان آورد که زیارتگاهی برای نگهداری این خرقه در این شهر ساخته شد و از آن پس نام جوزان از سال ۱۱۰۹ قمری، برابر با ۹۸–۱۶۹۷ میلادی به **فیض‌آباد** تغییر یافت. انتقال این خرقه به **جوزگون دره** در محرم ۱۱۰۹ ه‍.ق به وسیلهٔ شیخ محمد ضیا و شیخ محمد نیاز انجام شد.

در سال ۱۷۶۸ میلادی احمدشاه درانی خرقه را به قندهار برد و برای آن معبدی به نام خرقهٔ پیامبر بنا کرد.

**فیض‌آباد** در سال ۱۸۲۷ میلادی به دستور امیرنشین شهر کندز با خاک یکسان شد؛ به‌طوری که تا مدتی ولسوالی جُرم (گیلان) به عنوان مرکز ولایت بدخشان قرار گرفت. در سال ۳۹–۱۸۳۸ میلادی بازسازی **فیض‌آباد** آغاز شد و مرکز تجارت در سرتاسر بدخشان گردید. در گرداگرد این شهر، هفت دژ ساخته شده بود که مخروبه‌های بعضی از آن‌ها هنوز مشهود است.

در سال ۱۹۸۰ شوروی این شهر را تصرف کرده و در آن پادگان نظامی بزرگی بنا کرد.

مردم این شهر مردم آگاه، باعلم، بادانش بالا و باسرانه مطالعه بالا اند. دروازه مکاتب و دانشگاه های دولتی و خصوصی به روی دانش آموزان و دانشجویان در طول تاریخ باز بوده و امروز هم به همین گونه است.

اخیرا کتابی به نام تاریخ بدخشان افغانستان توسط یک تن از نویسندگان این دیار به اسم باری ضیا نوشته شده که تاریخ بدخشان خصوصا تاریخ شهر فیض آباد را می‌توان در آن یافت.

## اماکن دیدنی
از جای‌های تاریخی می‌توان به مجسمه‌هایی که در ماه پیش به کابل آورده شده اشاره کرد.

## سرشناسان
استاد برهان‌الدین ربانی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان زادهٔ بخش **یفتلِ** شهر فیض‌آباد ولایت بدخشان است.

## جستارهای وابسته
* محاصره صخره سغدی
* فهرست شهرهای افغانستان
* ولایت بدخشان

## یادداشت‌ها

## منابع
* 

رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت بدخشان، افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولسوالی فیض‌آباد
رده:مناطق مسکونی تاجیک‌نشین
قلعه سیبه

**قلعه سیبه** دژی تاریخی است واقع در دهستان کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.

## مقر حاکم قلمرو سیبه
قلعه سیبه مقر حاکم قلمرو سیبه در زمان زرتشتیان (گورها) بوده که بر این منطقه حاکم بودند و بنا به گفته ریش‌سفیدان وبزرگسالان محل، نام قدیم منطقه سیبه بوده‌است وحاکمان این محل مناطق بسیاری زیر نظر داشته‌اند.
وهمانطور که از گفتار کهنسالان روایت است قلعه سیبه مقر حاکم سیبه بوده، قلعه سیبه، قلعه‌ای بسیار بزرگ بوده و دور تا دور قلعه حصار بند بوده و بواسطه یک خندق بسیار بزرگ از دژ و ساکنین قلعه حفاظت می‌شده، این خندق از ورود افراد بیگانه به درون دژ جلوگیری می‌کرده و هرکس که می‌خواسته وارد قلعه شود می‌بایست از روی پلی که رو بروی دروازه اصلی قلعه و روی خندق ایجاد شده بود عبور کند که به‌وسیله نگهبانان کنترل می‌شد که پس از بررسی و بازجویی اجازه ورود به داخل قلعه می‌دادند.

## جایگاه دژ
اما جایگاه قلعه از طرف جنوب چاه عالی و حمام سیبه رو به‌طرف قبله بوده وضلع برج شرقی قلعه در جایی که حالا درواه شمو جاری است قرار داشته در بغل حمام سیبه، بازمانده‌های دژ هنوز در غرب و جنوب چاه عالی بجا مانده‌است و آثارش به چشم می‌خورد، همچنین بقایای حمام سیبه وزیر زمینها وبرج بارو اطراف آن که هنوز به شکل واضح دیده می‌شود، معبد سیبه از طرف مشرق قلعه قرار داشته‌است، از طرف جنوب معبد یک درخت تنومندی بوده بنام گز سیبه، همچنین دو قلعه دیگر نیز وجود داشته، یکی در کوه شمال به نام قلعه توصیله و دیگر در جنوب قلعه سیبه بنام قلعه آماج.
عموماً به‌طور کلی قلعه سیبه در مسافت ۱۰۰۰ متری مغرب دهستان فعلی کوخرد واقع است و در بخش کوخرد قرار دارد.

## پانویس

## نگاره
از: آقای بارکار.

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخری، محمد، «به یاد کوخرد»، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* درگاه فهرست آثار ملی ایران
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰–۵۱)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* فهرست آثار فرهنگی تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی شهرستان بستک
* محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان بستک
رده:آثار ملی ایران
رده:قلعه‌های استان هرمزگان
رده:قلعه‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان بستک
رده:قلعه‌های ساسانیان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران
رده:یادبودها و یادواره‌ها در ایران
فهرست قانون‌های اساسی ملی

این **فهرست قانون‌های اساسی ملی** بر پایه کشورهای رسمی یا نیمه‌رسمی است.

## قانون‌های اساسی کنونی
قانون اساسی مدون، نوعی از قانون اساسی است که در یک سند واحد آمده است که منبع واحد حقوق اساسی در یک کشور است اما قانون اساسی غیرمدون، نوع دیگری از قانون اساسی است که در یک سند واحد وجود ندارد، بلکه از چندین منبع مختلف تشکیل شده است که ممکن است مکتوب یا نانوشته باشند.

### کشورهای مستقل (کشورهای عضو و ناظر سازمان ملل)

## قانون‌های اساسی سابق
### افغانستان
* قانون اساسی ۱۹۶۴ افغانستان
* قانون اساسی ۲۰۰۴ افغانستان

### ایران
* قانون اساسی مشروطه

### سوریه
* قانون اساسی ۱۹۳۰ سوریه
* قانون اساسی ۱۹۷۳ سوریه بعثی
* قانون اساسی ۲۰۱۲ سوریه بعثی

### ترکیه
* قانون اساسی امپراتوری عثمانی

## جستارهای وابسته
* قانون اساسی ایالتی (ایالات متحده آمریکا)

## یادداشت‌ها

## منابع

## پیوند به بیرون
* متن قانون اساسی تعدادی از کشورهای دنیا
* متن قانون اساسی برخی کشورهای دنیا در ویکی‌نبشته انگلیسی

قانون‌های اساسی کشورها
رده:فهرست‌های کشورها
رده:قانون اساسی
رده:قانون اساسی بر پایه کشور
رده:دموکراتیک کردن
رده:فهرست‌های حقوقی
احمد خانی

**احمد خانی** (۱۷۰۷–۱۶۵۱ م) نویسنده، شاعر و فیلسوف کُردتبار بود. وی سراینده یکی از برجسته‌ترین داستانهای عاشقانه به زبان کردی به نام مم و زین است. خانی به دلیل سرودن این مجموعه و استفاده از درونمایه عاشقانه در شعرهایش در ادبیات کردی از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

احمد خانی از ایل خانی بود و در ناحیه حکاری در شمال کردستان یا (شرق ترکیه) امروزی به دنیا آمد. آن ناحیه به‌طور کلی جزیره بوتان نامیده می‌شد. وی از ۱۴ سالگی به نوشتن پرداخت و بعداً از دغوبایزید به ریتکان مهاجرت کرد. داستان منظوم مم و زین را در سن ۴۱ سالگی به پایان رساند.

خانی به زبان‌های کردی، فارسی و عربی تسلط داشت و در سال ۱۶۸۳ میلادی یک فرهنگ عربی-کردی به نام «نوبهار» برای کمک به کودکان عربی‌آموز نوشت.

خانی در شهر دغوبایزید در ترکیه درگذشت و مزار او به نام تربت خانی زیارتگاه مردم است.
[thumb|250px|تربت خانی، در بازید [آگری]]

## آثار
* مم و زین: منظومه‌ای عاشقانه و عارفانه به کرمانجی در قالب مثنوی مه‌م و زین حکایتی است از ناهمواری‌های راه عشق میان دو نفر به نام‌های مم و زین که ۲۰۰ سال قبل از احمد خانی در کردستان ترکیه اتفاق افتاده و حکایت ناکامی‌های همیشگی عشق به صورت شفاهی و در قالب بیت در میان مردم دست به دست شده و آوازه‌خوان های سنتی راویان عشق مه‌م و زین بودند، سال‌ها بعد از این ماجرای تلخ احمد خانی در قرن هفدهم آن را جمع‌آوری و در اثری منظوم به نام مه‌م و زین آن را به تصویر کشیده است.
* دیوان خانی: مشتمل بر غزلیات و قصیده‌ها
* عقیده ایمان (عه‌قیده‌یا ئیمانێ): مثنوی به کردی کرمانجی در باب عقیده
* نوبارا بچووکان: لغت‌نامه عربی کردی برای کودکان

## میراث
جان دوست نویسنده کرد رمان تاریخی میرنامه را در خصوص زندگی احمد خانی نوشته‌است.

## منابع

* خلاصه ای از حماسه منظوم مم و زن

رده:اهالی استان حکاری
رده:تاریخ‌نگاران کرد
رده:دانشمندان کرد
رده:درگذشتگان ۱۷۰۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۵۰ (میلادی)
رده:ستاره‌شناسان کرد
رده:شاعران کرد
خانی، احمد
رده:شاعران کردی کرمانجی
رده:فرهنگ‌نویسان
رده:فرهنگ‌نویسان کرد
رده:فیلسوفان کرد
رده:کردهای اهل ترکیه
رده:کردهای اهل عثمانی
رده:محققان کرد
رده:ملی‌گرایان کرد
رده:نویسندگان کرد
رده:نویسندگان مرد کرد