open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۲۰ اوت

**۲۰ اوت** در تقویم گرگوری، دویست و سی و دومین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و سومین) روز سال است. ۱۳۳ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۶۳۶ – با پیروزی قوای مسلمان به فرماندهی خالد بن ولید در **[[نبرد یرموک]]** بر امپراتوری بیزانس سوریه و فلسطین به تصرف مسلمانان درآمد تا سرآغازی برای پیشروی برق آسای مسلمین در خارج از عربستان به ویژه سرزمین‌های مسیحی‌نشین باشد.
* ۱۹۱۴ – در جریان جنگ اول جهانی بروکسل توسط ارتش امپراطوری آلمان به اشغال درآمد.
* ۱۹۲۶ – **[[ان‌اچ‌کی]]** تنها سازمان ملی رادیو تلویزیونی ژاپن تأسیس شد.
* ۱۹۶۰ – **[[سنگال]]** با جدایی از فدراسیون مالی اعلان استقلال کرد.
* ۱۹۶۸ – با حمله اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به‌همراه متحدین‌اش در پیمان ورشو (به‌غیر از رومانی) به چکسلواکی بهار پراگ به پایان رسید.
* ۱۹۷۵ – **[[وایکینگ ۱]]** به عنوان اولین فضاپیما از دو فضاپیما طی برنامه وایکینگ ناسا به مریخ فرستاده شد.
* ۱۹۷۷ – کاوشگر فضایی **[[وویجر ۲]]** توسط ناسا به فضا پرتاب شد.
* ۱۹۸۸ – با پذیرش یک آتش‌بس پس از ۸ سال جنگ بین ایران و عراق و با به جا گذاشتن بیش از یک میلیون نفر کشته و زخمی به پایان رسید.
* ۱۹۸۸ - پرو به **[[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]** پیوست. گفتنی است ایران همچنان به این کنوانسیون نپیوسته است.
* ۱۹۹۱ – اتحاد جماهیر شوروی پس از ۶۹ سال از هم پاشید و به چندین کشور بزرگ و کوچک تبدیل شد.
* ۱۹۹۱ - با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی **[[استونی]]** که از سال ۱۹۴۰ به خاک شوروی ضمیمه شده بود به مانند قبل از جنگ دوم جهانی استقلال خود را اعلام کرد.
* ۱۹۹۳ – پس از چند دور مذاکرات مخفیانه در نروژ اولین **[[پیمان اسلو]]** بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) به امضا رسید.
* ۱۹۹۸ – دادگاه عالی کانادا با تصویب قانونی جدایی ایالت کبک را منوط به مجوز از دولت فدرال کرد.
* ۲۰۰۲ – گروهی از مخالفان رژیم صدام حسین با حمله به سفارت عراق در برلین ۵ ساعت کارکنان سفارت خانه را گروگان گرفته و سپس تسلیم پلیس شدند.
* ۲۰۱۲ – در اثر یک شورش در زندانی پرجمعیت در کاراکاس پایتخت ونزوئلا ۲۵ تن کشته شدند.
* ۲۰۱۴ – ۳۲ تن در رانش زمین حاصل باران شدید یک روزه در استان هیروشیمای ژاپن کشته شدند.

## زادروزها
* ۱۸۹۸ – لئوپولد اینفلد،  (۱۸۹۸ – ۱۹۶۸) نویسنده و فیزیک‌دان لهستانی.
* ۱۹۶۵ – هدی حسین، بازیگر عراقی-کویتی. 

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۰ اوت

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۱ اوت

**۲۱ اوت** دویست و سی و سومین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و چهارمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۳۲ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
## زادروزها
* ۱۱۶۵ − فیلیپ دوم، پادشاه فرانسه (د. ۱۲۲۳)
* ۱۹۱۳ − فرد آقاباشیان، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی آمریکایی (د. ۱۹۸۹)
* ۱۹۵۹ - استیو آلتن، نویسنده آمریکایی
*۱۹۸۴ – الیزه ژاکوتی، خواننده فرانسوی

## درگذشت‌ها
* ۱۹۴۰ - لئون تروتسکی، متفکر انقلابی روسی
* ۱۹۹۵ - سوبرامانیان چاندراسخار، اخترفیزیکدان هندی-آمریکایی
* ۲۰۱۱ – زبیده بشیر، شاعر تونسی.

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۲ اوت

**۲۲ اوت** در تقویم گرگوری، دویست و سی و چهارمین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و پنجمین) روز سال است. ۱۳۱ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها

روز جهانی ارتداد

## زادروزها
* ۱۹۲۰ - ری بردبری، شاعر آمریکایی و نویسندهٔ ژانرهای فانتزی، وحشت و علمی-تخیلی
* ۱۹۸۴ - ادا ماگنسون، موسیقی‌دان اهل سوئد
* 1995 دوا لیپا خواننده اهل آلبانی

## مرگ‌ها
* ۱۳۳۳، اسماء سالم، بانوی محدث شامی
* ۱۹۷۸، اینیاتسیو سیلونه،   نویسنده، روزنامه‌نگار، ایتالیایی
* ۱۸۶۷ - مایکل فارادی، شیمی‌دان انگلیسی
* ۱۹۳۶ – میخائیل تومسکی،  فعال اتحادیه‌های کارگری و سیاستمدار شوروی. 
* ۱۹۹۰ - بوریس شربینا، مسئول رسیدگی به حادثه ی چرنوبیل
* ۲۰۰۰ - ابوالفضل ایلچی‌بیگ، سیاست‌مدار اهل جمهوری آذربایجان
* ۲۰۲۱. زکیه حقی، زن کرد عراقی و فعال حقوق زنان

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۲ اوت

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۳ اوت

**۲۳ اوت** در تقویم گرگوری، دویست و سی و پنجمین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و ششمین) روز سال است. ۱۳۰ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۶۸۶ - تولدشارل مارتل، دوک فرانک‌ها.
* ۱۵۱۴ نبرد چالدران بین سپاه صفوی به فرماندهی شاه اسماعیل اول و سپاه عثمانی به فرماندهی سلطان سلیم اول
* ۱۹۰۸ - تولد آرتور آدامف   (۱۹۰۸-۱۹۷۰) نمایشنامه‌نویس ارمنی
* ۱۹۴۱ آغاز نبرد کیف
* روز جهانی تجارت برده و الغای آن

## زادروزها
سجاد اسحق زاده مصادف با روز پزشک در تقویم شمسی

* ۱۹۳۲ – جورج فن متر، دوچرخه‌سوار اهل ایالات متحده آمریکا (د. ۲۰۰۷)

* ۱۹۷۰ - **[[ریور فینیکس]]** هنرپیشه آمریکایی
* ۱۹۷۸ ـ **[[کوبی برایانت]]** بازیکن بسکتبال آمریکایی
* ١٩۶١ - الکساندر دسپلا آهنگساز و رهبر ارکستر
* ۱۹۹۰ – آندری کورشکوف، رزمی‌کار اهل روسیه

## مرگ‌ها
* ۱۳۰۵ - ویلیام والاس شوالیه و ملاک اسکاتلندی (زاده ۱۲۷۲)

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۳ اوت

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۴ اوت

**۲۴ اوت** در تقویم گرگوری، دویست و سی و ششمین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و هفتمین) روز سال است. ۱۲۹ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۱۲۱۵ - پاپ اینوسنت سوم منشور کبیر یا ماگنا کارتای انگلستان را نامعتبر خواند.
* ۱۵۱۶ - قوای امپراتوری عثمانی به فرماندهی سلطان سلیم اول در **[[نبرد مرج دابق]]** نیروی‌های مملوک مصر را شکست داده و بر سوریه حاکم شدند.
* ۱۶۰۸ - اولین نماینده انگلیسی از بندر سورات وارد هند شد.
* ۱۸۱۵ - قانون اساسی نوین هلند تصویب شد.
* ۱۹۳۱ - فرانسه و اتحاد جماهیر شوروی پیمان بی طرفی و عدم مخاصمه امضا کردند.
* ۱۹۴۹ - پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو اجرایی شد.
* ۱۹۹۱ - استقلال کشور اوکراین از شوروی
* ۲۰۰۶ - بیرون رفتن سیاره پلوتو از منظومهٔ شمسی و پیوستن به گروه سیارات کوتوله

## زادروزها
* ۱۷۸۰ - **[[ژان اگوست دومینیک انگر]]**   (۱۷۸۹ - ۱۸۶۷) نقاش نئوکلاسیک فرانسوی
* ۱۸۹۹ - **[[خورخه لوئیس بورخس]]**   (۱۸۹۹ - ۱۹۸۶) نویسنده، شاعر و ادیب معاصر آرژانتینی
* ۱۹۴۸ - **[[ژان میشل ژار|ژان میشل آندره ژار]]**، آهنگساز و تهیه‌کننده فرانسوی
* ۱۹۴۷ - **[[پائولو کوئیلو]]**   نویسنده ادیب
* ۱۹۶۰ - **[[تاکاشی میکه]]**، فیلمساز ژاپنی

## درگذشتگان
* ۲۰۱۰ - ساتوشی کُن، کارگردان فیلم‌های انیمه ژاپن
* ۲۰۲۳ - بری وایت، بازیکن کشتی کج
* ۲۰۲۵ - موسی اسوار، مترجم ادبی و ویراستار ایرانی. 

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۴ اوت

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۵ اوت

**۲۵ اوت** در تقویم گرگوری، دویست و سی و هفتمین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و هشتمین) روز سال است. ۱۲۸ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۱۶۰۹ – **[[گالیلئو گالیله]]** دانشمند ایتالیایی، نخستین تلسکوپش را به قانون‌گذاران ونیزی معرفی کرد.
* ۱۸۱۴ – **[[کتابخانه ملی کنگره آمریکا]]** در واشینگتن دی‌سی، توسط نیروهای بریتانیا تخریب شد.
* ۱۸۲۵ - استقلال کشور اروگوئه از برزیل. این موضوع سه سال بعد توسط برزیل به رسمیت شناخته شد.
* ۱۸۳۰ - انقلاب بلژیک که به جدایی این کشور از هلند انجامید آغاز شد.
* ۱۹۱۲ - کوُمینتانگ یا حزب ملی مردم، حزب مؤسس جمهوری در چین و حزب حاکم کنونی تایوان امروزی تشکیل شد.
* ۱۹۱۶ - سازمان پارک‌های ملی ایالات متحده تأسیس شد.
* ۱۹۳۹ - در اثر زلزله‌ای به بزرگی ۷٫۳ ریشتر در دیشی چین بیش از ۹ هزار تن جان خود را از دست دادند.
* ۱۹۳۹ - با امضای پیمان نظامی بین بریتانیا و لهستان، بریتانیا متعهد شد از لهستان در برابر تجاوز خارجی دفاع کند.
* ۱۹۴۴ - در جریان جنگ دوم جهانی با تلاش متفقین **[[پاریس]]** از اشغال آلمان نازی خارج شد.
* ۱۹۹۱ - **[[زیمبابوه]]** به سازمان ملل متحد پیوست.
* ۱۹۸۹ – کاوشگر **[[ویجر ۲]]** هشت سال پس از رسیدن به نزدیک‌ترین نقطه به سیارهٔ کیوان، به نپتون، آخرین سیاره پیش از ترک سامانه خورشیدی، رسید.
* ۱۹۹۱ - استقلال کشور بلاروس از شوروی
* ۱۹۹۱ - اولین نسخه سیستم عامل لینوکس به بازار عرضه شد.

## زادگان
* ۱۵۳۰ - ایوان چهارم واسیلیویچ، معروف به «ایوان مخوف»، نخستین تزار روسیه.
* ۱۸۵۰ - پاول آکسلرود، سیاستمدار مارکسیست و انقلابی روسی. 
* ۱۹۰۲ - ابوالحسن صدر، فقیه جعفری و شاعر عراقی.
* ۱۹۳۶ - ماجد ابوشرار، سیاستمدار و نویسندۀ فلسطینی.

## درگذشتگان
* ۱۸۱۹ (میلادی) - درگذشت جیمز وات، شیمی‌دان، فیزیک‌دان اسکاتلندی
* ۱۹۰۰ - **[[فریدریش نیچه]]**، فیلسوف آلمانی.
* ۱۹۰۸ - **[[هانری بکرل]]**، فیزیک‌دان فرانسوی و یکی از کاشفان پدیده پرتوزایی.
* ۱۹۵۰ - **[[ابراهیم منذر]]**، نویسنده، ادیب و زبان‌شناس لبنانی.
* ۲۰۱۲ - **[[نیل آرمسترانگ]]**، فضانورد ناسا و اولین انسانی که بر کره ماه گام نهاد.
* ۲۰۱۸ - **[[جان مک کین]]**،سناتور ایالات متحده آمریکا

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۶ اوت

**۲۶ اوت** دویست و سی و هشتمین (در سال‌های کبیسه دویست و سی و نهمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۲۷ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۰۷۱ - نبرد ملازگرد میان نیروهای امپراتوری سلجوقی و امپراتوری بیزانس روی داد.
* ۱۸۸۳ - با فوران جزیرهٔ آتشفشانی کراکاتوآ در اندونزی، دود و غبار ناحیه‌ای به مساحت ۸۰۰ هزار کیلومتر مربع را پوشاند و ۳۶ هزار نفر در جزایر بزرگ‌تر جاوه و سوماترا بر اثر امواج برآمده از آن کشته و صدها شهر و روستای ساحلی تخریب شدند.
* ۱۹۲۰ - با به‌اجراگذاشته‌شدن متمم نوزدهم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، بانوان رسماً حق رأی یافتند.

## زادروزها
* ۱۷۴۳ - آنتوان لاووازیه، شیمی‌دان فرانسوی
* ۱۸۸۰ - گیوم آپولینر، شاعر فرانسوی
* ۱۹۱۰ - مادر ترزا، راهبه کاتولیک آلبانیایی‌تبار
* ۱۹۸۰ - کریس پاین، بازیگر آمریکایی
* ۱۹۸۰ - مکالی کالکین، بازیگر آمریکایی

## درگذشت‌ها
* ۲۰۰۴ - لورا برانیگن، خواننده، ترانه‌سرا و بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۵۲) 

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۶ اوت

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۷ اوت

**۲۷ اوت** دویست و سی و نهمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهلمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۲۶ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۴۷۹ (پیش از میلاد) - نبرد میکال بین شاهنشاهی هخامنشی و دولت‌شهرهای یونان
* ۱۹۱۶ - جنگ جهانی اول: پادشاهی رومانی با اعلان جنگ به امپراتوری اتریش-مجارستان در جانب متفقین وارد درگیری‌ها شد.
* ۱۹۳۹ - هاینکل هائی ۱۷۸ ساخت آلمان نخستین پرواز خود را به عنوان نخستین هواگرد جت به انجام رساند.

## زادروزها
* ۱۷۷۰ - گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، فیلسوف آلمانی
* ۱۹۷۹ - آرون پال، بازیگر و تهیه‌کننده آمریکایی
* ۱۹۷۹ - محمد حسن علوان، رمان‌نویس عربستانی
* ۱۹۹۲ - ساره عطار، ورزشکار دو و میدانی سعودی-آمریکایی.

## درگذشت‌ها
## پانویس

## منابع
## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۷ اوت

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۸ اوت

**۲۸ اوت** دویست و چهلمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و یکمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۲۵ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۱۸۹ - جنگ صلیبی سوم - آغازمحاصره عکا

## زادروزها
* ۱۵۸۲ - تایچانگ، چهاردهمین امپراتور دودمان مینگ در چین
* ۱۷۴۹ - یوهان ولفگانگ فون گوته، نویسنده و فیلسوف آلمانی
* ۱۹۱۱ - حسین مؤنس، تاریخ‌نگار و ادیب مصری
* ۱۸۹۴ - کارل بوم، رهبر ارکستر اتریشی
* ۱۹۲۰ - رباب الکاظمی، شاعر و جراح دندانپزشک عراقی.

## درگذشت‌ها
* ۳۳۸ - ماگنوس ماکسیموس، امپراتور روم
* ۴۳۰ - آگوستین، فیلسوف مسیحی
* ۱۹۴۸ - راگنار اسکانکه، سیاستمدار اهل نروژ
* ۱۹۹۵ - میشائل انده، نویسنده
* ۲۰۰۱ - ارنست اشتتلر، دوچرخه‌سوار اهل سوئیس (ز. ۱۹۲۱)
* ۲۰۱۵ - نلسون شنکس، نقاش آمریکایی
* ۲۰۱۶ - خوآن گابریل، خواننده مکزیکی
* ۲۰۲۵ - احمد الرهوی، نخست‌وزیر یمن

## مناسبت‌ها
## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۸ اوت

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲۹ اوت

**۲۹ اوت** دویست و چهل و یکمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و دومین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۲۴ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۴۱ - عملیات بارباروسا: تالین، پایتخت استونی به تصرف نیروهای آلمانی درآمد.

## زادروزها
* ۱۶۳۲ – جان لاک، فیلسوف انگلیسی
* ۱۸۸۱ – آلفرد فیشر، معمار آلمانی (د. ۱۹۵۰)
* ۱۹۱۵ – اینگرید برگمن، بازیگر سوئدی ( د. ۱۹۸۲)
* ۱۹۵۸ – مایکل جکسون، خواننده-ترانه‌سرا، تهیه کننده، رقصنده و بازیگر آمریکایی (د. ۲۰۰۹) 
* ۱۹۶۹ – لوسرو، خواننده، بازیگر و مجری اهل مکزیک

## درگذشت‌ها
* ۱۹۸۲ - اینگرید برگمن، بازیگر سوئدی
* ۲۰۱۶ - جین وایلدر، بازیگر، کارگردان و 
نویسنده آمریکایی

## مناسبت‌ها
* روز جهانی مخالفت با آزمایش‌ سلاح های هسته‌ای

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۹ اوت

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:اوت
رده:روزهای میلادی
۲ سپتامبر

**۲ سپتامبر** دویست و چهل و پنجمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و ششمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۲۰ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۱۹۲ - با امضای معاهده یافا بین ریچارد یکم و صلاح الدین ایوبی، سومین دور جنگ‌های صلیبی به پایان رسید.
* ۱۷۵۲ - بریتانیا تقویم یولیانی (تقویم میلادی) را به کار گرفت.
* ۱۸۰۶ - در پی باران شدید و در اثر رانش زمین حاصل از آن در شهر گولداو کشور سوئیس و سه روستای مجاور آن به کلی تخریب و بیش از ۴۵۰ تن کشته شدند.
* ۱۸۱۱ - نیروی دریایی بریتانیا شهر کپنهاگ را بمباران کردند و در آن از بمب‌های آتش‌زا و حاوی فسفر استفاده کردند تا نگذارند دانمارک به عنوان یک کشور بی‌طرف نیروی دریایی خود را تسلیم ناپلئون بناپارت کند.
* ۱۸۹۸ - دانشگاه اسلو، پایتخت نروژ تأسیس شد.
* ۱۹۳۹ - قوای متحد بریتانیا و مصر قبایل سودانی را شکست دادند تا سلطه این دو کشور بر سودان آغاز شود.
* ۱۹۳۹ - با آغاز جنگ جهانی دوم، ایتالیا و جمهوری ایرلند اعلام بی‌طرفی کردند.
* ۱۹۳۹ - در پی تهاجم آلمان به لهستان، فرانسه و بریتانیا با صدور ضرب‌الاجل مشترک از این کشور خواستند بلافاصله نیروهای خود را از خاک لهستان خارج کنند.
* ۱۹۳۹ - تنها یک روز پس از آغاز جنگ جهانی دوم، شهر دانتسیش به تصرف آلمان درآمد.
* ۱۹۴۵ - پایان جنگ جهانی دوم
* ۱۹۴۵ - ویتنام اعلام استقلال کرد.
* ۱۹۴۶ - دولت موقت هند به رهبری جواهر لعل نهرو تشکیل شد.
* ۱۹۵۷ - نگو دین دیم، رئیس‌جمهور ویتنام جنوبی در سفری یک هفته ای اولین رئیس دولت خارجی شد که از استرالیا دیدار می‌کند.
* ۱۹۶۰ - اولین انتخابات پارلمان در تبعید تبت برگزار شد.
* ۱۹۹۰ - منطقه ترانس‌نیستریا که بخشی از مولداوی به حساب می‌آمد به صورت یک جانبه خود را یکی از جمهوری‌های شوروی اعلام کرد.
* ۱۹۹۲ - زلزله ۷٫۷ ریشتری در ساحل غربی نیکاراگوئه جان ۱۱۶ نفر را گرفت.
* ۲۰۰۳ - عبدالله دوم به عنوان اولین پادشاه اردن که بعد از انقلاب اسلامی به ایران سفر می‌کند، وارد تهران شد و مورد استقبال محمد خاتمی، رئیس‌جمهور ایران قرار گرفت.

## زادروزها

*۱۹۳۰ – فرانسوا مائه، دوچرخه‌سوار اهل فرانسه (د. ۲۰۱۵)
* ۱۹۵۳ - احمدشاه مسعود، فرمانده مجاهدین افغان بر ضد ارتش سرخ
* ۱۹۶۴ - کیانو ریوز، بازیگر کانادایی
* ۱۹۸۹ - الکساندر پاتو، فوتبالیست برزیلی (پاتو برانکو، برزیل)

## درگذشت‌ها
* ۱۹۶۹ - هو شی مین، نخستین رئیس‌جمهور جمهوری دموکراتیک ویتنام (هانوی، ویتنام شمالی)
* ۱۹۷۳ - جی. آر. آر. تالکین، رمان نویس
* ۱۹۹۷ - ویکتور امیل فرانکل، روان‌شناس اتریشی (ز. ۱۹۰۵)
* ۲۰۱۶ - اسلام کریموف، نخستین رئیس‌جمهور ازبکستان (تاشکند، ازبکستان)

## مناسبت‌ها
* روز ملی کشور ویتنام، به مناسبت سالگرد استقلال از فرانسه

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲ سپتامبر

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۳ سپتامبر

**۳ سپتامبر** دویست و چهل و ششمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و هفتمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۱۹ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۳۰۱ - تشکیل کشور سان مارینو
* ۱۷۸۳ - معاهده پاریس (۱۷۸۳) صلح ایالات متحده آمریکا با بریتانیا
* ۱۹۳۹ - جنگ جهانی دوم - نبرد اقیانوس اطلس: کشتی مسافربری اس‌اس ''آتنیا'' به عنوان نخستین شناور بریتانیایی در جنگ، توسط او-۳۰، او-بوت آلمانی، غرق شد.
* 1999تاسیس مولوسیا توسط شاه کوین باو کبیر 

## زادروزها
* ۱۸۷۵ - فردیناند پورشه، طراح خودرو و صنعتگر اهل اتریش
* ۱۹۳۶ - زین‌العابدین بن‌علی، رئیس‌جمهور تونس

## درگذشت‌ها
* ۱۸۸۳ - ایوان تورگنیف، رمان‌نویس، شاعر و نمایش‌نامه‌نویس روس
* ۱۹۹۱ - فرانک کاپرا، کارگردان ایتالیایی-آمریکایی
* ۲۰۱۲ - مایکل کلارک دانکن، صداپیشه و بازیگر آمریکایی

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۴ سپتامبر

**۴ سپتامبر** در گاه‌شماری میلادی، دویست و چهل و هفتمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و هشتمین) روز سال است. ۱۱۸ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۴۷۶ - با برکناری رومولوس آگوستوس، آخرین بقایای امپراتوری روم غربی برای همیشه از بین رفت و پادشاهی ایتالیا در بخشی از آن جایگزین آن گردید. برخی این حادثه را سر آغاز قرون وسطی (سده‌های میانه) دانسته‌اند.
* ۱۲۸۲ - با شورش اشراف محلی علیه شارل اول، پادشاه فرانسوی سیسیل و درخواست کمک آن‌ها از پدرو سوم، پادشاه آراگون، این جزیره به کنترل پادشاهی آراگون درآمد.
* ۱۶۳۰ - با امضای پیمان اشتتین در شهری به همین نام (امروزه شچچین در لهستان) بین پادشاهی سوئد و اشراف دوک نشین پومرانیا در شمال آلمان این دوک‌نشین با وجود برخی خودمختاری‌ها به کنترل سوئدی‌ها درآمد.
* ۱۷۴۶ - عهدنامه گردان میان نادرشاه افشار و محمود اول، سلطان امپراتوری عثمانی به امضا رسید.
* ۱۸۰۰ - با تسلیم شدن مدافعان فرانسوی جزیره مالت به تصرف نیروهای بریتانیایی درآمد.
* ۱۹۳۹ - با آغاز جنگ جهانی دوم در اروپا، امپراتوری ژاپن اعلام بی‌طرفی کرد.
* ۱۹۳۹ - در اولین اقدام تهاجمی بریتانیا در جنگ جهانی علیه آلمان نازی، نیروی هوایی سلطنتی با هدف آسیب به زدن به نیروی دریایی آلمان دست به بمباران بندر هلیگولند زد که در عمل با زدن خسارت حداقلی و ساقط شدن چندین هواپیما به شکست انجامید.
* ۱۹۴۵ - نیروهای ژاپنی در جزایر ویک پس از آگاهی از تصمیم کشورشان در تسلیم در جنگ جهانی دوم دست از جنگ کشیدند.
* ۱۹۹۸ - وبگاه گوگل توسط چند دانشجوی دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا تأسیس شد.

## زادروزها
* ۱۹۲۰ – **[[کلمار بوچی]]**، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل آرژانتین (د. ۲۰۱۱)
* ۱۹۴۴ – دونالد نلسن، دوچرخه‌سوار اهل ایالات متحده آمریکا
* ۱۹۸۷ - ساره امیری وزیر علوم پیشرفته، رئیس ماموریت مریخ امارات متحده عربی

## درگذشتگان
* ۱۰۶۳ − **[[طغرل بیک]]**، نخستین پادشاه سلجوقی (۱۰۶۳–۱۰۳۷) (ری، امپراتوری سلجوقی)
[بندانگشتی|150 px|چپ|[برج طغرل شهرری، آرامگاه موسوم به طغرل بیک]]
* ۱۹۷۶ − **[[محسن هشترودی]]**، ریاضی‌دان، فیلسوف و شاعر ایرانی
* ۱۹۸۹ − **[[ژرژ سیمنون]]**، نویسنده بلژیکی
* ۱۹۹۷ − **[[چاک آرنولد]]**، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل ایالات متحده آمریکا (ز. ۱۹۲۶)

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

## منابع
۵ سپتامبر

**۵ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و چهل و هشتمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهل و نهمین) روز سال است. ۱۱۷ روز تا پایان سال باقی است.

## مناسبت

* روز بین المللی خیریه

## رویداد
* ۱۶۹۸ - وضع مالیت ریش توسط پتر کبیر در جریان غربی ساختن روسیه
* ۱۷۹۳ - آغاز عصر وحشت در فرانسه
* ۱۹۱۴ - نبرد نخست مارن پیروزی متفقین بر آلمان

## زادگان
* ۱۹۴۶ – فردی مرکوری، خواننده، نوازنده و آهنگساز گروه راک کوئین
* ۱۹۶۳ – تاکی اینوئه، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای اهل ژاپن
* ۱۹۶۵ – دیوید برابام، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای اهل استرالیا

## درگذشتگان
* ۹۸۹ - **[[ابوبکر زبیدی]]**، زبان‌شناس برجستهٔ عربی اندلسی
* ۱۰۷۱ - **[[خطیب بغدادی]]**، محدث، فقیه و تاریخ‌نگار عراقی
* ۱۱۶۲ - **[[مؤید آلوسی]]**، شاعر عراقی
* ۱۹۰۶ - **[[لودویگ بولتزمن]]** فیزیکدان و فلسفه‌دان اتریشی

## جستارهای وابسته

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۶ سپتامبر

**۶ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و چهل و نهمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاهمین) روز سال است. ۱۱۶ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۱۹۸۳ - **[[سوازیلند]]** از بریتانیا مستقل شد.
* ۱۹۷۲ - قتل عام مونیخ : حمله انتقام جویانه اعضای گروه فلسطینی سپتامبر سیاه در جریان بازی‌های المپیک ۱۹۷۲ مونیخ در آلمان غربی علیه اعضای گروه ورزشی اسرائیل که خواهان آزادی ۲۳۴ زندانی از زندان‌های اسرائیل بودند به گروگان‌گیری و کشتن آنها و یک پلیس آلمانی انجامید.
* ۱۹۸۳ - شوروی هدف قرار دادن هواپیمای پرواز شماره ۰۰۷ هواپیمایی کره را تأیید کرد و دلیل آن را عدم آگاهی خلبان جنگنده از غیرنظامی بودن هواپیما که حریم هوایی شوروی را نقض کرده بود اعلام کرد.
* ۱۹۹۱ - اتحاد جماهیر شوروی استقلال سه کشور منطقه بالتیک، استونی، لاتویا و لیتوانی را به رسمیت شناخت.
۱۹۹۱ - با انحلال اتحاد جماهیر شوروی لنینگراد پس از ۶۷ سال به اسم اصلی خود، سن پترزبورگ تغییر نام داد.
* ۲۰۰۸ - عبدالله گل، رئیس جمهور ترکیه با دعوت رسمی از طرف سرژ سرکیسیان، رئیس جمهور ارمنستان برای تماشای یک مسابقه فوتبال اولین رئیس جمهور ترکیه شد که از ارمنستان دیدار می‌کند.
* ۲۰۱۲ - در اثر واژگونی یک قایق ماهیگیری در سواحل ازمیر ترکیه دست کم ۱۶ تن کشته شدند.

## زادروزها
* ۱۹۴۳ - **[[راجر واترز]]**، نوازنده گیتار و گیتار باس، شاعر و آهنگساز گروه پینک فلوید اهل انگلستان.
*۱۹۲۸ – **[[سید واتکینز]]**، جراح مغز و اعصاب و عالم اهل انگلستان، شناخته‌شده برای سرپرستی تیم پزشکی در مسابقات فرمول یک (د. ۲۰۱۲)
*۱۹۸۸ – **[[حلیمه حشلاف]]**، دوندهٔ مغربی.  
*۱۹۹۶ – **[[لانا رودس]]**، بازیگر بازنشسته پورنوگرافی و شخصیت اینترنتی.

## مرگ‌ها
* ۱۵۶۶ - **[[سلطان سلیمان اول|سلیمان قانونی]]**، امپراتور عثمانی.
* ۱۹۳۹ - **[[آرتور راکهام]]**، تصویرگر کتاب انگلیسی. (زادروز ۱۸۶۷)

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۷ سپتامبر

**۷ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاهمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و یکمین) روز سال است. ۱۱۵ روز تا پایان سال باقی است.

## تولدها
*۱۹۳۶ – برایان هارت، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل بریتانیا (د. ۲۰۱۴)
*۱۹۴۹ – گلوریا گینور، خواننده، ترانه‌سرا و هنرپیشه اهل آمریکا
* ۱۹۶۲ - صدیق برمک، کارگردان اهل افغانستان

## مرگ‌ها
## رویدادها
* ۱۲۵۱ (پیش از میلاد) - خورشیدگرفتگی.
* ۷۰ - امپراتوری روم به فرماندهی تیتوس، شهر اورشلیم را پس از یک محاصره طولانی، متصرف شدند و پرستش‌گاه اورشلیم را ویران کردند.
* ۱۱۹۱ - وقوع نبرد آرسوف بین صلاح‌الدین و ریچارد یکم
* ۲۰۰۴ - ویکی‌انبار به وجود آمد.
* 2021 - دولت ال سالوادور بیتکوین را واحد پول کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۸ سپتامبر

**۸ سپتامبر** دویست و پنجاه و یکمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و دومین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۱۴ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۷۰ - امپراتوری روم شهر اورشلیم را پس از یک محاصره طولانی، تصرف و پرستش‌گاه اورشلیم را ویران کرد.
* ۱۹۴۱ - جنگ جهانی دوم: آغاز محاصره لنینگراد

## زادروزها
* ۱۳۸۸ – شهاب‌الدین حجازی، نویسنده، ادیب و شاعر حجازی-مصری (د. ۱۴۷۱)
* ۱۸۴۱ – آنتونین دورژاک، موسیقیدان و آهنگساز اهل چک (د. ۱۹۰۴)
* ۱۸۸۳ – تئودور پیلت، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای (د. ۱۹۲۱)
* ۱۹۱۸ – فرانس پاولس، دوچرخه‌سوار اهل هلند (د. ۲۰۰۱)
* ۱۹۵۶ – استفان یوهانسون، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای
* ۱۹۶۰ – آگوری سوزوکی، رانندهٔ مسابقات فرمول یک
* ۱۹۸۴ – ویتالی پتروف، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای

## درگذشت‌ها
* ۲۰۲۲ - الیزابت دوم، ملکه بریتانیا (د. ۱۹۲۶)

## مناسبت‌ها
* روز جهانی سواد
* روز جهانی فیزیوتراپی

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۹ سپتامبر

**۹ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاه و دومین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و سومین) روز سال است. ۱۱۳ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۱۹۶۰ – بغداد - ایران و کویت و عربستان سعودی و ونزوئلا به همراه کشور میزبان عراق اوپک را بنیان می‌نهند.
* ۲۰۱۲ – بغداد - موج حملات و انفجارات سرتاسر شهرهای عراقی ده ها کشته بجای گذاشت.
* ۲۰۲۵ – حمله هوایی اسرائیل به رهبران حماس در قطر

## زادروزها
* ۱۴۲۷ - **[[توماس دی روس، نهمین بارون دی روس]]**، فرزند ارشد هشتمین بارون دی راس. (درگذشتهٔ ۱۴۶۴)
* ۱۸۲۸ - **[[لئو تولستوی]]**، نویسندهٔ اهل روسیه. (درگذشتهٔ ۱۹۱۰)
* ۱۸۹۰ - **[[کلنل سندرز]]**، کارآفرین اهل ایالات متحده آمریکا. (درگذشتهٔ ۱۹۸۰)
* ۱۸۹۹ - **[[نیل همیلتون (هنرپیشه)|نیل همیلتون]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (درگذشتهٔ ۱۹۸۴)
* ۱۹۲۳ - **[[کلیف رابرتسون]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (درگذشتهٔ ۲۰۱۱)
* ۱۹۳۱ - **[[زلتان لاتینوویچ]]**، بازیگر اهل مجارستان.
* ۱۹۲۴ - **[[راسل ام. نلسن]]**، نویسندهٔ آمریکایی.
* ۱۹۴۱ - **[[سید عبید علی]]**، بازیکن کریکت اهل هند.
* ۱۹۴۱ - **[[دنیس ریچی]]**، دانشمند رایانه و خالق زبان برنامه‌نویسی سی. (درگذشتهٔ ۲۰۱۱)
* ۱۹۴۵ - **[[دی دی شارپ]]**، موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۴۹ - **[[سوسیلو بامبانگ یودهویونو]]**، سیاستمدار اهل اندونزی.
* ۱۹۵۰ - **[[ابراهیم احمد عبد ستار محمد التکریتی]]**، نظامی اهل عراق. (درگذشتهٔ ۲۰۱۰)
* ۱۹۵۲ - **[[دیو استیوارت]]**، خواننده، ترانه‌سرا و موسیقی‌دان اهل انگلستان.
* ۱۹۵۵ - **[[جان کریسفلوسی]]**، کارگردان، تهیه‌کننده و صدا پیشه اهل کانادا.
* ۱۹۶۰ - **[[هیو گرانت]]**، بازیگر انگلیسی.
* ۱۹۶۵ - **[[چارلز استن]]**، بازیگر و خوانندهٔ اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۶۵ - **[[کنستانس ماری]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۷۲ - **[[میریام اورمانس]]**، تنیس‌باز اهل هلند.
* ۱۹۷۷ - **[[فاتح تکه]]**، بازیکن فوتبال اهل ترکیه.
* ۱۹۸۳ - **[[ویتولو (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۸۳)|ویتولو]]**، بازیکن فوتبال اهل اسپانیا.
* ۱۹۹۱ - **[[کلسی چو]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۹۱ - **[[اسکار (بازیکن فوتبال)|اسکار]]**، بازیکن فوتبال اهل برزیل.
## درگذشتگان
* ۱۶۱۲ - ناکاگاوا هیده‌ناری، سامورایی اهل ژاپن. (زادهٔ ۱۵۷۰)
* ۱۸۹۸ - استفان مالارمه، شاعر و منتقد فرانسوی. (زادهٔ ۱۸۴۲)
* ۱۹۳۴ - راجر فرای، نقاش اهل انگلستان. (زادهٔ ۱۸۶۶)
* ۱۹۶۳ - ادوین لینکومیس، سیاستمدار اهل فنلاند. (زادهٔ ۱۸۹۴)
* ۱۹۷۴ - عبدالحمید شومان، اقتصاددان، تاجر، نیکوکار و بانکدار فلسطینی. 
* ۱۹۸۴ - ییلماز گونی، بازیگر و کارگردان اهل ترکیه. (زادهٔ ۱۹۳۷)
* ۱۹۹۴ - پاتریک اونیل، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۲۷)
* ۱۹۹۷ - بورگس مریدیت، کارگردان، تهیه‌کننده و بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۰۷)
* ۲۰۰۱ - احمد شاه مسعود، سیاستمدار اهل افغانستان. (زادهٔ ۱۹۵۳)
* ۲۰۰۳ - ادوارد تلر، فیزیک‌دان مجاری-آمریکایی. (زادهٔ ۱۹۰۸)
* ۲۰۰۶ - مت گدزبی، بازیکن فوتبال اهل بریتانیا. (زادهٔ ۱۹۷۹)
* ۲۰۲۴ - جیمز ارل جونز، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۳۱)

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۹ سپتامبر

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۱۰ سپتامبر

**۱۰ سپتامبر** دویست و پنجاه و سومین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و چهارمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۱۲ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۴۹۰ پ.م - نبرد ماراتون میان شاهنشاهی هخامنشی و دولت شهرهای یونانی 
* ۱۹۱۹ - جنگ جهانی اول: انعقاد پیمان سن-ژرمن بین اتریش و متفقین

## زادروزها
* ۱۹۸۳ – آرون کمپز، دوچرخه‌سوار اهل استرالیا

## درگذشت‌ها
* ۲۱۰ (پیش از میلاد) - چین شی هوانگ، نخستین پادشاه دودمان چین

## مناسبت‌ها
* روز جهانی پیشگیری از خودکشی

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۱ سپتامبر

**۱۱ سپتامبر** در تقویم میلادی، دویست و پنجاه و چهارمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و پنجمین) روز سال است. ۱۱۱ روز تا پایان سال باقی است.

## مناسبت‌ها
* روز معلم در بخش‌هایی از آمریکای لاتین.

## رویدادها
* ۱۹۷۲ – اختتامیه بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲ مونیخ.
* ۱۹۷۳ - کودتای نظامی در شیلی توسط **[[آگوستو پینوشه]]** علیه **[[سالوادور آلنده]]**. (کودتای شیلی)
* ۲۰۰۱ - حملهٔ تروریستی ۱۱ سپتامبر به آمریکا. در این حادثه نزدیک به ۳۰۰۰ نفر کشته شدند.
* ۲۰۰۷ - هواپیمایی ماهان به دلیل نقص در مسائل ایمنی در فهرست سیاه اتحادیه اروپا قرار گرفت و پروازهای این شرکت را به دوسلدورف و منچستر و دیگر مقاصد اروپایی لغو کرد.
* ۲۰۱۲ - حمله ۲۰۱۲ بنغازی حمله غافلگیرانه نیرو های مسلح به سفارت و مرکز اطلاعات مرکزی آمریکا در بنغازی طی جنگ داخلی لیبی.
* ۲۰۱۵ - سقوط جرثقیل در مکه.
*۲۰۱۹ - درخواست استعفا به جان بولتون (مشاور امنیت ملی کاخ سفید) توسط ترامپ (رئیس جمهور وقت امریکا).
*۲۰۲۴ - اولین مناظرهٔ دونالد ترامپ و کامالا هریس در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا.

## زادروزها
* ۱۹۴۵-فرانس بکن بائر،اسطوره و بازیکن فوتبال آلمان
* ۱۹۷۶ – توماس انگه، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای اهل جمهوری چک
* ۱۹۸۰ – آنتونیو پیتزونیا، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل برزیل

## مرگ‌ها
* ۱۹۴۷ - سامی طه، سیاستمدار فلسطینی.
* ۱۹۴۸ - محمدعلی جناح.
* ۱۹۷۱ - نیکیتا سرگیویچ خروشچف رهبر شوروی بعد از استالین.
* ۱۹۷۳ - آلنده ریس‌جمهور شیلی که با توسط اتلاف سوسیالیست‌ها و کمونیست‌ها به قدرت رسیده بود. توسط کودتای یکی از فرماندهان ارتش به نام آگوستو پینوشه از قدرت برکنار و کشته شد. طبق گفته کودتاچیان وی قبل از ورود سربازان به کاخ ریاست‌جمهوری خودکشی کرده بود ولی مخالفان عقیده دیگری دارند.
* ۱۹۷۸ - گیورگی مارکوف ناراضی بلغار در لندن به دست عوامل رژیم کمونیست بلغارستان کشته شد.
* ۲۰۰۳ - آنا لیند وزیر امور خارجه وقت سوئد با ضربات چاقو کشته شد.

## جُستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱۱ سپتامبر

## پانویس

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۲ سپتامبر

**۱۲ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاه و پنجمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و ششمین) روز سال است. ۱۱۰ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۴۹۰ (پیش از میلاد) - نبرد ماراتون
* آخرین محاکمه آرمان عبدالعالی ، دوست ، قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور در دادگاه _ ۲۰۲۰ 
* روز گرامیداشت برنامه نویسان
* آزادسازی وین و شکستن محاصره عثمانی توسط نیرو های اتحاد مقدس

## زادروزها
* ۱۸۸۱ – آدولف هونلاین، نظامی آلمانی و از مقامات حزب نازی (د. ۱۹۴۲)
* ۱۸۹۱ – سیدنی مشبیر، نظامی اهل ایالات متحده آمریکا (د. ۱۹۷۳)
* ۱۹۱۶ – تونی بتنهازن، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل ایالات متحده (د. ۱۹۶۱)
* ۱۹۴۲ – لورین دان، دوندهٔ دوی با سرعت و با مانع پانامایی. (د. ۲۰۰۳) 
* ۱۹۵۰ – گوستاو برانر، طراح و مهندس خودروهای فرمول یک اهل اتریش
* ۱۹۵۷ – کاظم الساهر، خوانندهٔ عراقی
* ۱۹۶۶ – انوشه انصاری، کاوشگر و رئیس انجمن گردانندگان شرکت فناوری ارتباط از راه دور (TTI)

## مرگ‌ها
* ۱۹۹۵ - جرمی برت، بازیگر انگلیسی نقش شرلوک هلمز در ۶۱ سالگی.
* ۲۰۰۳ - عفیفه الحصنی، شاعر سوری.

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۳ سپتامبر

**۱۳ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاه و ششمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و هفتمین) روز سال است. ۱۰۹ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۵۰۹ (پیش از میلاد) - نیایشگاه ژوپیتر در روم وقف عید سپتامبر شد.
* ۱۵۰۴ - میکلانژ، مجسمه‌ساز برجسته ایتالیائی کار بر روی **[[تندیس داوود]]** را آغاز کرد.
* ۱۹۶۸ - در پی تلاش نیکیتا خروشچف، رهبر اتحاد جماهیر شوروی برای اعمال نفوذ در آلبانی و زدودن سیاست استالینیسم از این کشور، آلبانی رسماً از پیمان ورشو جدا شد.
* ۱۹۷۹ - دولت آپارتاید آفریقای جنوبی استقلال **[[وندا]]**، منطقه ای با مساحت قریب به ۶۸۰۰ کیلومتر مربع در شمال شرقی این کشور را به رسمیت شناخت.
* ۲۰۰۷ - **[[اعلامیه حقوق مردم بومی|اعلامیه سازمان ملل متحد برای حقوق مردم بومی]]** در جریان ۶۲ مین مجمع عمومی این سازمان در نیویورک با ۱۴۴ رای مثبت و چهار منفی شامل ایالات متحده، کانادا، زلاندنو و استرالیا و ۱۱ رای ممتنع (از جمله روسیه) به تصویب رسید.
* ۲۰۰۸ - در اثر انفجار متوالی پنج بمب در دهلی در هند دست کم سی تن کشته و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر زخمی شدند.
* ۲۰۱۳ - در اثر **[[حمله ۲۰۱۳ به کنسولگری ایالات متحده آمریکا در هرات|حمله شورشی‌های طالبان به کنسولگری ایالات متحده در هرات]]** در غرب افغانستان همه هفت مهاجم و نه نیروی امنیتی افغان کشته شدند. در این حمله به هیچ‌یک از کارکنان آمریکایی کنسولگری آسیب جدی وارد نشد.
* ۲۰۱۷ - کمیته بین‌المللی المپیک به ترتیب پاریس و لس آنجلس را به عنوان میزبان المپیک‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۸ انتخاب کرد.

## زادروزها

* ۱۸۹۰ – آنتونی نوگس، بازرگان فرانسوی-مونگاسک، بنیانگذار مسابقات گراند پری موناکو (د. ۱۹۷۸) 
* ۱۹۲۷ – سمیره عزام، داستان‌نویس، مترجم و مجری رادیویی فلسطینی.
* ۱۹۹۳ - نایل هوران خواننده و ترانه سرای ایرلندی
* ۱۹۸۶ – کامویی کوبایاشی، رانندهٔ خودروهای مسابقه‌ای اهل ژاپن

## مرگ‌ها
* ۵۳۱ - قباد یکم نوزدهمین شاهنشاه ایران‌شهر درگذشت.
* ۱۳۲۱ - دانته آلیگیری شاعر، نویسنده و اندیشمند ایتالیایی قرون وسطی، به سن ۵۶ سالگی در تبعید درگذشت.
* ۱۹۹۶ - توپاک شکور رپر نامدار آمریکایی، در سن ۲۵ سالگی به قتل رسید.

## مناسبت‌ها
* روز جهانی برنامه‌نویس، به مناسب ۲۵۶ امین روز سال میلادی در سال‌های غیر کبیسه

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۴ سپتامبر

**۱۴ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاه و هفتمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و هشتمین) روز سال است. ۱۰۸ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۱۸۵۸ - (روز ۸ ماه هشت، پنجمین سال دوره آنسی) - امپراتور کومی فرمان مخفی امپراتوری بوگو به قلمرو میتو را صادر کرد.
* ۲۰۱۹ - در نتیجه **[[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹|حمله پهپادی]]** به تأسیسات نفتی سعودی آرامکو در بقیق، توان تولید نفت خام عربستان سعودی به نصف کاهش یافت.

## زادروزها
* ۱۹۱۸ – جورجس برگر، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل بلژیک (د. ۱۹۶۷)
* ۱۹۳۴ – کیت میلت، مجسمه‌ساز، نویسنده و فیلمساز فمینیست آمریکایی
* ۱۹۵۰ – ماسامی کواشیما، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل ژاپن
* ۱۹۵۵ – جورج مونت، دوچرخه‌سوار اهل ایالات متحده آمریکا

## درگذشت‌ها
* ۷۷۵ - **[[کنستانتین پنجم]]**، امپراتور بیزانس (ت. ۷۱۸)
* ۸۹۱ - **[[استفان پنجم]]**، پاپ کلیسای کاتولیک روم
* ۱۱۶۴ - **[[سوتوکو]]**، امپراتور ژاپن
* ۱۳۲۱ - **[[دانته آلیگیری]]**، شاعر و نویسندهٔ ایتالیایی (کمدی الهی معروفترین اثر اوست).
* ۱۵۲۳ - **[[آدریان ششم]]**، پاپ کلیسای کاتولیک روم
* ۱۹۰۱ - **[[ویلیام مک‌کینلی]]**، بیست و پنجمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
* ۱۹۲۷ - **[[ایزادورا دانکن]]**، رقصندهٔ آمریکایی
* ۱۹۸۲ - **[[گریس کلی]]**، پرنسس موناکو (از طریق ازدواج) و بازیگر آمریکایی
* ۲۰۰۹ - **[[پاتریک سوئیزی]]**، خواننده و هنرپیشهٔ آمریکایی
* ۲۰۱۶ – **[[ادوارد گوسف]]**، دوچرخه‌سوار اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (ز. ۱۹۳۶)
* ۱۹۹۸ – شیون فومنی، شاعر گیلانی

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۵ سپتامبر

**۱۵ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و پنجاه و هشتمین (در سال‌های کبیسه دویست و پنجاه و نهمین) روز سال است. ۱۰۷ روز تا پایان سال باقی است.

## مناسبت‌ها
* روز جهانی مردم سالاری (دموکراسی)
* ۱۸۲۱ - روز ملی کشورهای آمریکای مرکزی (گواتمالا، هندوراس، نیکاراگوئه، السالوادور)

## زادروزها
* ۱۷۱۵ - **[[ژان باپتیست واکت دو گریبووال]]**، افسر و مهندس توپخانهٔ پادشاهی فرانسه. (درگذشتهٔ ۱۷۸۹)
*۱۸۸۸ – **[[آنتونیو اسکاری]]**، رانندهٔ ایتالیایی مسابقات اتومبیل‌رانی و پدر آلبرتو اسکاری. (درگذشتهٔ ۱۹۲۵)
* ۱۸۹۰ - **[[آگاتا کریستی]]**، نویسندهٔ اهل انگلستان. (درگذشتهٔ ۱۹۷۶)
* ۱۸۹۴ - **[[ژان رنوار]]**، کارگردان فرانسوی. (درگذشتهٔ ۱۹۷۹)
* ۱۹۰۷ - **[[فی ری]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (درگذشتهٔ ۲۰۰۴)
* ۱۹۱۳ - **[[یوهانس اشتاینهوف]]**، نظامی و خلبان اهل آلمان. (درگذشتهٔ ۱۹۹۴)
* ۱۹۱۴ - **[[آدولفو بیوئی کاسارس]]**، شاعر، نویسنده و روزنامه‌نگار آرژانتینی. (درگذشتهٔ ۱۹۹۹)
* ۱۹۱۹ - **[[فائوستو کوپی]]**، دوچرخه‌سوار ایتالیایی. (درگذشتهٔ ۱۹۶۰)
* ۱۹۲۵ - **[[کارلو رامبالدی]]**، هنرمند اهل ایتالیا. (درگذشتهٔ ۲۰۱۲)
* ۱۹۲۶ - **[[شوهی ایمامورا]]**، کارگردان ژاپنی. (درگذشتهٔ ۲۰۰۶)
* ۱۹۲۶ - **[[ژان-پیر سر]]**، ریاضی‌دان اهل فرانسه.
* ۱۹۴۱ - **[[یوری نورشتاین]]**، انیماتور اهل روسیه.
* ۱۹۴۱ - **[[میروسلاو هرماشفسکی]]**، فضانورد اهل لهستان. (درگذشتهٔ ۲۰۲۲)
* ۱۹۴۶ - **[[تامی لی جونز]]**، بازیگر و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا. 
* ۱۹۵۱ - **[[فرد سیبرت]]**، تهیه‌کننده و کارآفرین اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۵۳ - **[[کئیکو تاکه‌شیتا]]**، بازیگر اهل ژاپن. 
* ۱۹۵۵ - **[[رنتسو روسو (کارآفرین)|رنتسو روسو]]**، کارآفرین و سرمایه‌دار اهل ایتالیا. 
* ۱۹۸۱ - **[[بن شوارتز]]**، بازیگر و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا.
* ۱۹۸۴ - **[[شاهزاده هری، دوک ساسکس]]**، پسر چارلز سوم و نوهٔ الیزابت دوم اهل بریتانیا.
* ۱۹۹۰ - **[[آرون موی]]**، بازیکن فوتبال اهل استرالیا.
* ۱۹۹۱ - **[[لی جونگ شین]]**، خواننده، بازیگر و موسیقی‌دان اهل کره جنوبی.
* ۲۰۰۰ - **[[فلیکس (خواننده)|فلیکس]]**، خواننده استرالیایی.
## درگذشت‌ها
* ۶۶۸ - **[[کنستانس دوم]]**، امپراتور بیزانس. (زادهٔ ۶۳۰) (به قتل رسید)
* ۱۸۵۹ - **[[آیزامبارد کینگدام برونل]]**، مهندس اهل انگلستان. (زادهٔ ۱۸۰۶)
* ۱۹۲۶ - **[[رودولف کریستف یوکن]]**، فیلسوف آلمانی. (زادهٔ ۱۸۴۶)
* ۱۹۳۰ - **[[میلتن سیلز]]**، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۸۸۲)
* ۱۹۸۹ - **[[رابرت پن وارن]]**، نویسنده و شاعر اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۰۵)
* ۱۹۹۵ - **[[گونار نوردال]]**، بازیکن فوتبال اهل ایتالیا. (زادهٔ ۱۹۲۱)
* ۲۰۰۵ - **[[گای گرین]]**، کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۱۳)
* ۲۰۰۶ - **[[اوریانا فالاچی]]**، نویسنده ایتالیایی. (زادهٔ ۱۹۲۹)
* ۲۰۱۳ - **[[گغارد کافسجیان]]**، کارآفرین اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۲۵)
* ۲۰۱۵ - **[[مئیر پاییل]]**، نویسنده و سیاستمدار اهل اسرائیل. (زادهٔ ۱۹۲۶)
* ۲۰۱۵ - **[[برنارد فان ده کرکهووه]]**، دوچرخه‌سوار اهل بلژیک. (زادهٔ ۱۹۴۱)
* ۲۰۱۷ - **[[هری دین استنتون]]**، خواننده و موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۲۶)
* ۲۰۲۴ - **[[تیتو جکسون]]**، خواننده و گیتاریست اهل ایالات متحده آمریکا. (زادهٔ ۱۹۵۳)

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱۵ سپتامبر

## پانویس

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای میلادی
رده:سپتامبر
۱۶ سپتامبر

**۱۶ سپتامبر** دویست و پنجاه و نهمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصتمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۰۶ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۳۹ - پایان نبرد خالخین گل با پیروزی شوروی و مغولستان بر امپراتوری ژاپن
* ۱۹۴۱ - جنگ جهانی دوم: تکمیل محاصره جبهه جنوب غربی شوروی در نبرد نخست کی‌یف
* ۱۹۸۲ - کشتار پناهندگان مسلمان فلسطینی در صبرا و شتیلا از سوی نیروهای مسیحی لبنانی با حمایت نیروهای اسراییل.

## زادروزها
* ۱۸۵۳ - **[[آلبرشت کوسل]]**، زیست‌شناس آلمانی.
* ۱۸۵۹ - **[[یوآن شیکای]]**، نظامی چینی.
* ۱۸۸۸ - **[[فرانس امیل سیلانپا]]**، نویسنده فرانسوی.
* ۱۸۸۸ - **[[والتر اوون بنتلی]]**، صنعتگر و مهندس سازنده موتور‌های خودرو اهل انگلستان.
* ۱۹۱۰ – **[[کارل کلینگ]]**، مدیر و رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل آلمان.
* ۱۹۱۹ - **[[لارنس جی. پیتر]]**، روان‌شناس اهل کانادا.
* ۱۹۲۵ - **[[بی.بی. کینگ]]**، نوازنده گیتار الکتریک، مشهور به شاه بلوز.
* ۱۹۴۹ - **[[اد بیگلی. جی آر]]**، بازیگر اهل آمریکا.
* ۱۹۶۱ - **[[بیلیدا بوچر]]**، خواننده و نوازنده انگلیسی.
* ۱۹۷۱ - **[[ایمی پولر]]**، بازیگر و کمدین آمریکایی.
* ۱۹۷۳ - **[[جاستین هیث]]**، فیلمنامه نویس و تهیه کننده آمریکایی.
* ۱۹۸۲ - **[[لئون نایت]]**، بازیکن فوتبال اهل بریتانیا.

## درگذشت‌ها
* ۱۷۳۶ - **[[دانیل گابریل فارنهایت]]**، دانشمند آلمانی و سازنده دماسنج جیوه‌ای.
* ۱۹۳۱ - **[[عمر مختار]]**، رهبر مبارزات مردمی لیبی در برابر نیروهای استعماری ایتالیایی.
* ۱۹۳۶ - **[[ژان-بتیست شارکو]]**، پزشک و دانشمند فرانسوی.
* ۱۹۴۴ - **[[گوستاف باوئر]]**، صدر اعظم و رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان.
* ۱۹۶۵ - **[[فرد کوئیمبی]]**، تهیه‌کننده پویانمایی آمریکایی.
* ۱۹۸۰ - **[[ژان پیاژه]]**، روان‌شناس و زیست‌شناس سوئیسی.
* ۲۰۰۱ - **[[ساموئل زد. آرکوف]]**، تهیه کننده فیلم اهل آمریکا.
* ۲۰۰۳ - **[[شب وولی]]**، بازیگر و خواننده آمریکایی.
* ۲۰۱۲ - **[[فریدریش زیمرمان]]**، سیاستمدار اهل آلمان.
* ۲۰۱۶ - **[[ادوارد آلبی]]**، نمایشنامه نویس آمریکایی.
## مناسبت‌ها
* روز جهانی حفاظت از لایه ازون

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۱۷ سپتامبر

**۱۷ سپتامبر** دویست و شصتمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و یکمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۰۵ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۳۹ - جنگ جهانی دوم: آغاز تهاجم شوروی به لهستان
* ۱۹۳۹ - جنگ جهانی دوم: او-۲۹ با شلیک دو اژدر ناوهواپیمابر بریتانیایی ''کوریجوس'' را غرق کرد. این نخستین کشتی جنگی بریتانیایی بود که توسط *[[کریگس‌مارینه]]* غرق می‌شد.

## زادروزها
* ۱۸۲۶ – برنهارت ریمان، ریاضی‌دان آلمانی
* ۱۹۲۹ – استیرلینگ ماس، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل بریتانیا
* ۱۹۹۶ – استابان اوکون، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل فرانسه

* BBC: On This Day

## منابع
۱۸ سپتامبر

**۱۸ سپتامبر** دویست و شصت و یکمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و دومین) روز سال در گاهشماری میلادی است. ۱۰۴ روز تا پایان سال باقی‌است.

## زادروزها
*۱۹۱۸ – جانی منتز، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل ایالات متحده (د. ۱۹۷۲)
*۱۹۴۷ – جیانکارلو میناردی، کارآفرین ایتالیایی و مؤسس و مدیر سابق تیم منحل شدهٔ میناردی در مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک
*۱۹۵۱ – مارک شورر، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل سوئیس
*۱۹۷۱ – لانس آرمسترانگ، دوچرخه‌سوار آمریکایی
*۱۹۷۶ - رونالدو، فوتبالیست برزیلی
*۱۹۹۸ - کریستین پولیسیک، فوتبالیست آمریکایی

## درگذشت‌ها

## مناسبت‌ها
* روز جهانی حفاظت آب
* روز ملی شیلی

## پانویس

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۱۹ سپتامبر

**۱۹ سپتامبر** دویست و شصت و دومین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و سومین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۰۳ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۴۱ - جنگ جهانی دوم: نیروهای آلمانی در طی عملیات بارباروسا شهر کی‌یف در اوکراین را به تصرف خود درآوردند.
* ۱۹۹۱ - یافتن پیکر اوتسی مرد یخی در مرز میان اتریش و ایتالیا

## زادروزها
*۱۸۶۷ – آرتور راکهام، تصویرگر کتاب انگلیسی. (د. ۱۹۳۹)
*۱۹۳۱ – درک گاردنر، طراح و مهندس خودروهای فرمول یک اهل بریتانیا (د. ۲۰۱۱)
*۱۹۴۶ – برایان هنتون، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل بریتانیا
*۱۹۵۲ – برنارد دو درایور، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل بلژیک
*۱۹۶۰ – لویک بیگوا، متخصص آیرودینامیک خودروهای فرمول یک اهل فرانسه
*۱۹۷۳ – کریستیانو دا ماتا، رانندهٔ مسابقات فرمول یک و چمپ کار اهل برزیل
*۱۹۷۴ – جیمی فلن، مجری و کمدین اهل ایالات متحده

## درگذشت‌ها
* ۱۸۸۱ - جیمز آبرام گارفیلد، بیستمین رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا. (ز. ۱۸۳۱)
* ۱۹۸۵ - ایتالو کالوینو، نویسنده ایتالیایی

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۲۰ سپتامبر

**۲۰ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و شصت و سومین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و چهارمین) روز سال است. ۱۰۲ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
;سیاسی
* ۱۱۸۷ - **[[صلاح الدین ایوبی]]**، اورشلیم را محاصره کرد.
* ۱۴۵۹ - فرمان تأسیس و ایجاد شهر بخارست پایتخت امروزی رومانی توسط امپراتور ولاد.
* ۱۷۷۷ - قتل‌عام پائولی (قتل‌عام) در ایالات متحده آمریکا
* ۱۸۷۰ - رم توسط سربازان **[[ویکتور امانوئل دوم]]** پادشاه ایتالیای متحد تصرف شد.
* ۱۹۷۹ - دولت امپراطوری آفریقای مرکزی با کودتا سرنگون شد.

;علمی
* ۱۸۳۱ - ساخت اولین اتوبوس بخاری.
* ۱۸۳۹ - نخستین راه آهن در هلند آغاز به کار کرد.

## زادگان

* ۱۸۳۳ – ارنستو تئودورو مونتا، روزنامه‌نگار ایتالیای و برنده جایزه نوبل ۱۹۰۷.
*۱۹۲۱ – هاریس گولد، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل انگلستان (د. ۱۹۶۸)
*۱۹۲۲ – دیوید لنکسترنیکلسون، تاجر و سیاستمدار.
*۱۹۳۴ – سوفیا لورن، مشهورترین بازیگر ایتالیایی برنده اسکار.
*۱۹۴۸ – جرج آر.آر مارتین، نویسنده اهل آمریکا
*۱۹۷۵ – خوان پابلو مونتویا، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل کلمبیا
*۱۹۷۸ – ساریت حداد، خواننده اسرائیلی مشهور سبک پاپ و میزراحی

## مرگ‌ها
* ۹۴۰ - **[[محمد بن قاسم انباری]]**، ادیب، لغوی، نحوشناس، مفسّر و محدّث عراقی.
* ۱۹۳۸ - **[[گابریل دانونزیو]]**، نویسنده و ادیب معروف ایتالیا.
* ۱۹۴۷ - **[[فیورلو لاگاردیا]]**، سیاستمدار آمریکایی.
* ۱۹۹۵ - **[[مونیکا موریس]]**، صنعت کار.
* ۲۰۰۰ - **[[گرمان تیتوف]]**، کیهان‌نورد روسی، دومین فضانورد روسیه و جهان

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۰ سپتامبر

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

## پانویس
۲۱ سپتامبر

**۲۱ سپتامبر** دویست و شصت و چهارمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و پنجمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۰۱ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۸۸۱ - پیمان آخال بین ایران قاجاری و امپراتوری روسیه به امضا رسید.
* ۱۹۳۹ - آرماند کالینسکو، نخست‌وزیر رومانی توسط جنبش گارد آهنین ترور شد.
* ۱۹۷۲ - فردیناند مارکوس، رئیس‌جمهور فیلیپین در پی شدت گرفتن درگیری با شورشی‌های کمونیست در سرتاسر این کشور حکومت نظامی اعلام کرد.
* ۱۹۷۶ - سیشل به سازمان ملل متحد پیوست.
* ۱۹۹۱ - برگزاری همه‌پرسی استقلال ارمنستان از اتحاد شوروی
* ۱۹۹۹ - در اثر زلزله ۷٫۴ ریشتری در شهر چی‌چی تایوان بیش از ۲۴۰۰ تن کشته و ۱۱ هزار نفر زخمی شدند.
* ۲۰۱۳ - در اثر حمله شبه‌نظامیان الشباب به فروشگاهی در نایروبی، پایتخت کنیا دست کم ۶۷ غیرنظامی و خود چهار مهاجم کشته شدند.

## زادروزها
* ۱۴۱۵ - فریدریش سوم، امپراتور مقدس روم (د. ۱۴۹۳)
* ۱۸۵۳ - هایک کامرلینگ اونس، فیزیک‌دان هلندی
* ۱۹۲۰ - کنث مک‌آلپاین، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل انگلستان
* ۱۹۴۷ - استیون کینگ، نویسنده
* ۱۹۷۲ - دیوید سیلوریا، نوازنده آمریکایی درام
* ۱۹۸۰ - 
** کارینا کاپور، بازیگر هندی
** اریام، خوانندهٔ اماراتی. 
* ۱۹۸۱ - شیما علی، بازیگر ایرانی-کویتی

## درگذشت‌ها
* ۱۹۹۱ - نرگس بندی‌شاهوا، خواننده سبک پاپ اهل تاجیکستان
* ۲۰۰۰ - اسکندر ختلانی، شاعر، مترجم، روزنامه‌نگار اهل تاجیکستان

## مناسبت‌ها
* روز جهانی صلح
* روز جهانی آلزایمر

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

## پانویس
۲۲ سپتامبر

**۲۲ سپتامبر** دویست و شصت و پنجمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و ششمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۰۰ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۱۴ - جنگ جهانی اول: اس‌ام او-۹، او-بوت آلمانی در عرض حدود یک ساعت سه ناو زرهی نیروی دریایی بریتانیا را در نزدیکی ساحل هلند غرق کرد.
* ۱۹۶۰ - زمین‌لرزه ۱۹۶۰ کنگو
* ۱۹۸۰ - آغاز تهاجم عراق به ایران
* ۲۰۰۲ - زمین‌لرزه ۲۰۰۲ دادلی
* ۲۰۱۳ - بمب‌گذاری‌های شهر پیشاور پاکستان ۱۲۷ کشته بجای گذاشت.
* ۲۰۱۵ - مایکروسافت آفیس ۲۰۱۶ عرضه شد.

## زادروزها
* ۱۸۲۷ – انیس طالوی، فقیه حنفی، زبان‌شناس، محدث و مفسر سوری (د. ۱۹۰۹)
* ۱۹۰۷ – فیلیپ فودرینگام-پارکر، راننده مسابقات فرمول یک اهل بریتانیا (د. ۱۹۸۱)
* ۱۹۲۸ – اریک برودلی، طراح و مهندس خودروهای فرمول یک و مؤسس شرکت لولا کارز (د. ۲۰۱۷)
* ۱۹۸۷ – تام فلتون، بازیگر و خواننده انگلیسی

## درگذشت‌ها
* ۲۰۰۷ - مارسل مارسو، بازیگر پانتومیم فرانسوی
* ۲۰۲۳ - جورجو ناپولیتانو، یازدهمین رئیس‌جمهور ایتالیا

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۲۳ سپتامبر

**۲۳ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و شصت و ششمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و هفتمین) روز سال است. ۹۹ روز تا پایان سال باقی است. 

## رویدادها
* ۴۸۰ (پیش از میلاد) - جنگ سالامیس.
* ۵۴۲ میلادی و در زمان پادشاهی خسرو انوشیروان، ارتش ایران شهر بندری سوخومی در آبخاز را از رومیان پس گرفت. رومی‌ها که نام این شهر را به سباستوپولیس تغییر داده بودند پیش از عقب‌نشینی از شهر، بسیاری از ساختمان‌ها و ازجمله ارگ شهر را ویران ساخته بودند.
*روز ملي عربستان

## زادروزها
* ۱۱۶۱ – **[[امپراتور تاکاکورا]]**، ژاپن.
* ۱۲۱۵ – **[[قوبلای‌خان]]**، امپراتور مغول
*۱۹۴۰ – **[[محمدرضا شجریان]]**، خواننده موسیقی سنتی ایرانی.
*۱۹۵۶ - **[[پائولو روسی]]**، بازیکن فوتبال و اسطوره فوتبال اهل ایتالیا
*۱۹۶۷ – **[[سوزان روشن]]**، خوانندهٔ ایرانی.
*۱۹۸۱ – رابرت دورنباس، رانندهٔ مسابقات فرمول یک اهل هلند

## درگذشتگان
* ۱۹۷۸ - **[[ابوالحسن صدر]]**، فقیه جعفری و شاعر عراقی.

## اعیاد

* روز جهانی زبان اشاره

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۲۵ سپتامبر

**۲۵ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و شصت و هشتمین (در سال‌های کبیسه دویست و شصت و نهمین) روز سال است. ۹۷ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها

* 1992 - پرتاب ماهواره دیدبان مریخ .

## زادروزها
* ۱۸۹۷ – ویلیام فاکنر، رمان‌نویس آمریکایی و برندهٔ جایزه نوبل ادبیات
* ۱۹۲۵ – پیتر سلرز، بازیگر بریتانیایی
* ۱۹۳۹ - فیروز خان، بازیگر، کارگردان و تدوین‌گر هندی
* ۱۹۴۲ – هنری پسکارولو، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل فرانسه
* ۱۹۹۱ – الکساندر روسی، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل ایالات متحده آمریکا
* ۱۹۶۸ – ویل اسمیت، بازیگر آمریکایی

## مرگ‌ها
* ۱۵۷۵ – **[[آساکورا کاگه‌تاکه]]**، سامورایی اهل ژاپن (ز. ۱۵۳۶)
* ۱۹۷۰ – اریش ماریا رمارک** نویسنده
* [[۱۹۷۳ (میلادی)|۱۹۷۳]] – **پابلو نرودا''' نویسنده اهل شیلی و برنده جایزه نوبل.

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۵ سپتامبر

## رخدادها
* ۲۵ سپتامبر ۳۷۶۰ (پیش از میلاد) – روز آفرینش، نخستین روز گاهشماری یهودی.

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day

رده:روزهای سپتامبر
۲۶ سپتامبر

**۲۶ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و شصت و نهمین (در سال‌های کبیسه دویست و هفتاد و یکمین) روز سال است. ۹۶ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
روز last of us(آخرین باز مانده از ما)
* ۱۶۱۸ - انعقاد عهدنامه سراب میان امپراتوری صفوی و امپراتوری عثمانی
* ۱۹۴۱ - پایان نبرد کیف.
* 2014 - 43 دانش آموز مکزیکی ربوده شدند.
## زادروزها
* ۱۸۸۹ – مارتین هایدگر، یکی از معروفترین فیلسوفان قرن بیستم
* ۱۹۴۳ – تیم شنکن، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل استرالیا
* ۱۹۶۳ – داگلاس واکیهوری، ورزشکار دو و میدانی اهل کنیا
* ۱۹۸۰ – پاتریک فریزاخر، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل اتریش
* ۱۹۸۲ – حسین المهدی، بازیگر کویتی.

## مرگ‌ها
* ۱۶۲۰ - **[[تایچانگ]]**، چهاردهمین امپراتور دودمان شاهی مینگ در چین.
* ۲۰۰۸ - **[[پل نیومن]]**، بازیگر آمریکایی برنده جایزه اسکار در اثر سرطان ریه.
* ۲۰۱۹ - **[[ژاک شیراک]]**، بیست و دومین رئیس‌جمهور فرانسه

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۲۷ سپتامبر

**۲۷ سپتامبر** دویست و هفتاد و یکمین (در سال‌های کبیسه دویست و هفتادمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۹۵ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۹۴۰ - جنگ جهانی دوم: امضای پیمان سه‌جانبه بین آلمان، ایتالیا و امپراتوری ژاپن

## زادروزها
* ۱۸۷۱ - گراتزیا دلددا، نویسنده ایتالیایی
* ۱۹۸۷ - زاک دمپستر، دوچرخه‌سوار اهل استرالیا
* ۲۰۰۲ - جنا اورتگا، بازیگر آمریکایی
* ۲۰۱۱ - گیورگی باگراتیونی، شاهزاده گرجی از سلسله باگراتیونی‌ها

## درگذشت‌ها

* 2024 - سیدحسن نصرالله ، دبیر کل حزب الله لبنان

## مناسبت‌ها
* روز جهانی گردشگری
* روز استقلال در ترکمنستان

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۷ سپتامبر

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
۲۸ سپتامبر

**۲۸ سپتامبر** در تقویم گرگوری، دویست و هفتادمین (در سال‌های کبیسه دویست و هفتاد و دومین) روز سال است. ۹۴ روز تا پایان سال باقی است.

## رویدادها
* ۴۸ پیش از میلاد - **[[پومپه]]** بزرگ پس از ورود به مصر به دستور بطلمیوس سیزدهم، پادشاه مصر کشته شد.
* ۲۳۵ - **[[پاپ پونتیان]]** از سمت خود خلع و همراه هیپولیتوس به معادن ساردنی تبعید شد.
* ۳۶۵ - **[[پروکوپیوس (غاصب)|پروکوپیوس]]** با تطمیع لژیونرهای قسطنطنیه خود را امپراتور روم خواند.
* ۱۹۲۸ - الکساندر فلمینگ، پزشک اسکاتلندی، **[[پنی‌سیلین]]** را کشف کرد.
* ۱۹۳۹ - جنگ دوم جهانی: آخرین نیروهای لهستانی در ورشو، پایتخت تحت محاصره تسلیم ورماخت شدند.
* ۱۹۷۸ - **[[پاپ ژان پل اول]]** تنها پس از ۳۳ روز رهبری کلیسای کاتولیک درگذشت.
* ۱۹۹۶ - **[[محمد نجیب‌الله|دکتر محمد نجیب‌الله]]**، رئیس‌جمهور افغانستان پس از تحمل شکنجه‌های فراوان به شکل فجیعی توسط گروه طالبان کشته شد.
* ۱۹۹۸ - حمله زامبی ها به شهر راکون سیتی بنا بر داستان بازی رزیدنت ایول؛ هرچند داستان آن کاملا تخیلی بوده و واقعیت ندارد اما دانشمندان پیش بینی چنین آینده ای را بعید نمی دانند.

* ۲۰۰۰ - در پی دیدار آریل شارون، نخست‌وزیر اسرائیل از مسجد الاقصی، انتفاضه اقصی (انتفاضه دوم) آغاز شد.
* ۲۰۰۸ - اسپیس‌اکس، شرکت تولیدکننده محصولات صنایع هوافضایی تجاری در ایالات متحده، **[[فالکن ۱]]** را به عنوان اولین فضاپیمای تجاری برای قرار گرفتن در مدار زمین به فضا شلیک کرد.
* ۲۰۱۲ - عملیات مشترک نیروهای ارتش سومالی و اتحادیه آفریقا علیه مواضع گروهک تروریستی الشباب، برای بیرون راندن شبه نظامیان از بندر کیسمایو آغاز شد.
* ۲۰۱۵ - ناسا کشف **[[آب]] مایع** در سطح مریخ را تأیید کرد.

## زادروزها

### قبل از سال ۱۶۰۰

* ۵۵۱ پیش از میلاد - کنفوسیوس، فیلسوف چینی، ویراستار، سیاستمدار، و فیلسوف دوره بهار و پاییز تاریخ چین. (متوفی ۴۷۹ پیش از میلاد)
* ۶۱۶ - جوانشیر، پادشاه آلبانی قفقاز (متوفی ۶۶۹)
* ۱۴۹۴ - آگنولو فیرنزوولا، شاعر و نمایشنامه‌نویس ایتالیایی (متوفی ۱۵۴۵)
* ۱۵۵۵ - هانری دو لا تور d'Auvergne، مارشال فرانسه (متوفی ۱۶۲۳)
* ۱۵۷۳ - تئودور دو مایرن، پزشک سوئیسی (متوفی ۱۶۵۴)

### از سال ۱۹۰۱ تا اکنون
* ۱۹۱۵ – **[[ژولیوس و اتل روزنبرگ|اتل روزتبرگ]]** که به همراه همسرش به جرم جاسوسی برای شوروی در آمریکا اعدام شد.
* ۱۹۲۴ – **[[مارچلو ماسترویانی]]** بازیگر ایتالیایی.
* ۱۹۳۰ – **[[حسین کوهکن|خالو حسین کوهکن]]**؛ خالق غار سنگی میگوره با داشتن یک پا و یک تیشه.
* ۱۹۶۳ – اریک کوماس، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل فرانسه
* ۱۹۶۸ – میکا هاکینن، رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل فنلاند

## درگذشت‌ها
* ۱۸۹۵ - **[[لویی پاستور]]**، شیمیدان و زیست‌شناس فرانسوی
* ۱۹۹۶ - **[[محمد نجیب‌الله]]**، رئیس‌جمهور افغانستان

## مناسبت‌ها

* روز جهانی آزادی از گرسنگی
* روز جهانی آزادی دسترس به اطلاعات
* روز جهانی هاری

## جستارهای وابسته
* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۲۸ سپتامبر

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day