عبدالله مامقانی

شیخ عبداله مامقانی درگذشته به ۱۳۵۱ قمری، فرزند محمدحسن مامقانی فقیه اصولی سدهٔ چهاردهم و از دانشمندان بزرگ دانش رجال در میان شیعه است. مهم‌ترین کتابش، تنقیح المقال فی علم الرجال، را در شش جلد تدوین کرده‌است که از پرارجاع‌ترین منبع‌ها در این دانش است

## آغاز زندگی
عبداله در ۱۵ ربیع الاول سال ۱۲۹۰ در نجف زاده شد. در پنج سالگی خواندن و نوشتن قرآن را آموخت و مقدمات را نزد پدر اش شیخ محمدحسن مامقانی فراگرفت که از شاگردان شیخ مرتضی انصاری و سید حسین کوه کمره‌ای و از مراجع بزرگ تقلید در عصر خویش بود. عبداله در تحصیل دانش، جدیتی شگفت داشت و همهٔ روزهای سال را به تحصیل اشتغال داشت و تنها روز عاشورا را تعطیل می‌کرد. از این رو، دوره سطح را به سرعت و در دو سال و نیم گذراند.

در ربیع‌الأول سال ۱۳۰۸ هـ. ق به درس خارج اصول و در محرم سال ۱۳۰۹ هـ. ق به درس فقه پدر حاضر شد و تقریرات آن‌ها را نگاشت و تا زمان فوت پدرش در سال ۱۳۲۳ هـ. ق این کار ادامه داشت.

## کتاب‌ها
### تنقیح المقال
تنقیح المقال فی علم الرجال، مهم‌ترین کتاب شیخ عبداله است که در زمینه رجال نوشته شده‌است. آقا بزرگ تهرانی در ستایش از تنیح المقال آورده است: «کتاب تنقیح المقال مفصل‌ترین و جامع‌ترین کتب رجالی شیعه است. مدت تحقیق و تهذیب و چاپ این کتاب، که سه جلد است، از سه سال تجاوز نکرد و هیچ رجالی‌ای چنین توفیقی نداشته است». در برابر شیخ محمدتقی شوشتری، قاموس الرجال را در انتقاد از برخی کاستی‌های تنقیح المقال نوشته است.

### دیگر کتاب‌ها
* نهایة المقال فی تکملة غایة الآمال (حاشیه بر مبحث خیارات مکاسب شیخ انصاری)
* مناهج المتقین في فقه الأئمة الحق و الیقین
* القلائد الثمنیة علی الرسائل الستة السنیه (حاشیه بر رساله‌های ششگانه ملحق به مکاسب)
* مناسک الحج
* منهج الرشاد (پرسش و پاسخ در مسائل عبادی)
* الاثنی عشریه که دوازده رسالهٔ فقهی است که به پیشوایان شیعه تقدیم شده‌است به نام‌های:
# غایة المسئول فی إنتصاب المهر بالموت قبل الدخول
# کشف الریب و السوء عن اغناء کل غسل عن الوضو
# وسیلة النجاه
# مجمع الدرر فی مسائل إثنتی عشر
# المسائل العاملیة
# المسائل الخوئیه
# المسافرة لمن علیه قضاء شهر رمضان مع ضیع الوقت
# عدم إیراث العقد و الوطی لذات البعل شبهة و حرمتها علیه ابداً
# المسئله الجیلانیة
# إقرار بعض الورثة بدین و إنکار الباقین
# کشف الإستار فی وجوب الغسل علی الکفار
# مخزن اللئالی فی فروع العلم الاجمالی
* حاشیه فرائد الأصول
* الفوائد الرجالیة
* مخزن المعانی فی ترجمة المحقق المامقانی
* مرآة الكمال لمن رام درك مصالح الاعمال (به عربي)
* سراج الشیعة فی آداب الشریعه (ترجمه و تلخيص كتاب مرآة الكمال لمن رام درك مصالح الاعمال، به فارسي)
* الفوائد الطبیة
* مرآة الرشاد(وصيت نامه ايشان)

## شاگردان
او در طول زندگی اش شاگردان بسیاری را پرورد که این بزرگان را در این جرگه آورده‌اند:
#سید محمد هادی میلانی صاحب محاضرات فی الفقه الإمامیه و قادتنا کیف نعرفهم
#سید شهاب الدین مرعشی نجفی صاحب کتاب القصاص و غایة القصوی
#سید عبدالاعلی سبزواری صاحب مهذب الأحکام و تفسیر مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن
#میرزا باقر زنجانی صاحب حاشیه بر رسائل و مکاسب و کفایه
# عبدالحسین حلی صاحب ترجمة الشریف الرضی
# محمدرضا فرج‌الله نویسندهٔ الغدیر فی الإسلام
# محمد حرزالدین نجفی نویسندهٔ معارف الرجال و مراقد المعارف
# سید محمدصادق طباطبایی بحرالعلوم صاحب دلیل القضاء الشرعی
# سید حسن میر جهانی اصفهانی صاحب نوائب الدهور فی علائم الظهور
# سید عبدالرزاق موسوی مقرم صاحب مقتل الحسین و زید الشهید
# سید ضیاءالدین تویسرکانی نجفی
# سید محمدطاهر موسوی بحرانی حائری
# محمد خطیب حائری
# محمدعلی غروی اردوبادی نویسندهٔ علی ولید الکعبه و سبع الدجیل
# صادق تنکابنی نجفی نویسندهٔ أحکام الخلل فی الصلاه
# سید عبدالمطلب حیدری کاظمی نویسندهٔ الإمام موسی الکاظم
# سید مهدی موسوی غریفی
# میرزا یحیی ارومی
# سید سعید حکیم نجفی
#میرزا حسین فقیه سبزواری

## ویژگی‌های اخلاقی
علاوه بر صفات علمی، ویژگی‌های متعالی اخلاقی او نیز مورد توجه دیگران واقع می‌شد؛ چنان‌که دربارهٔ ایشان نوشته‌اند که دارای «اخلاقی نیک و رفتاری پسندیده بود. زهد، پرهیزگاری، فروتنی، گفتار صریح و دوری از تمام مظاهر کبر، خودپسندی و اخلاق ناپسند از ویژگی‌های نمایان او بود.

### وصیت‌نامه
شیخ عبدالله مامقانی وصیتی خطاب به فرزندش و خانواده و دوستان خود نوشته است که بسیار مفصل و در عین حال دارای نکات آموزنده اعتقادی، اخلاقی و عبادی است. این وصیت‌نامه به نام مرآة الرشاد و به صورت کتابی مستقل بارها به چاپ رسیده و حتی به زبان‌های فارسی، ترکی، اردو، و مالایایی ترجمه شده است.

او در «مرآه‌الرشاد» ضمن اشاره به اصول دینی و باورهای اسلامی، با شمار زیادی از اعمال و بایدهای روزانه نیز مواجه‌ایم که شیخ عبداله مامقانی آن‌ها را به فرزندش گوشزد کرده‌است.
وی دربارهٔ شماری از دستورات دینی، به تجربیات شخصی خود در عمل به آن‌ها و مشاهدة تأثیرات آن‌ها اشاره کرده‌است

## منابع

http://alkafeel.net/islamiclibrary/menscience/storemeaning/index.html

رده:عالمان شیعه
رده:رجال حدیث شیعه
رده:مراجع تقلید درگذشته
رده:اهالی ممقان
رده:مراجع تقلید در دوره قاجار
رده:مراجع تقلید در دوره پهلوی