open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کاروانسرای چینی چیان

**کاروانسرای چینی چیان** مربوط به دوره پهلوی است و در رشت، شمال غرب بازار، نزدیک چهارسوق (بازار رشت) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این کاروانسرا، مستطیل شکل و در ارتفاع ۸ متر در یک طبقه کاملا متقارن با دو در شرق و غرب ساخته شده است. برای جلوگیری از آتش‌سوزی سقف رو طاق ضربی بوده و برای این که باران و برف به کاروانسرا آسیب نرساند، از شیروانی و حلب به صورت دو پشته استفاده شده است. مصالح بنا آجر قرمز با ملات ماسه و آهک می‌باشد. مهم ترین تزیین این بنا، گره چینی سقف دالان‌های شرقی و غربی و قندیل‌های آن است 

**دودمان چینی چیان** از تقریبا دو قرن گذشته (۱۲۴۰ هجری شمسی تا کنون) به تجارت داخلی و پس از جنگ جهانی اول باگسترش فعالیت‌ها توسط حاج محمد جعفر چینی چیان معروف به (قلی اُف) به تولید، کارآفرینی و تجارت خارجی با شوروی، اروپا و کشور های همسایه ی ایران در آسیای میانه مشغول شدند. به روایتی از ایرانیان ساکن جمهوری آذربایجان بودند که به دلایل شرایط نامساعد تاریخی در باکو، ابتدا به انزلی و سپس به رشت مهاجرت کردند، در گیلان کارخانه‌ای تاسیس کردند که محصولاتش (بلورجات)، در این کاروانسرا به فروش می‌رسید و محل بارگیری کاروان های تجاری بود.

«چهار راه میکائیل» در رشت هم بنام یکی از برادران موسس کارخانه: «حاج میکائیل چینی چیان»، «میکائیل» نامیده شد و همین نام نیز تا به امروز بر آنجا ماند البته تفاوت نظر‌هایی در خصوص علت این نامگذاری وجود دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان رشت
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان رشت
رده:کاروان‌سراهای تاریخی رشت
ساختمان اداره پست رشت

**اداره پست** مربوط به دوره پهلوی است و در رشت، ضلع شمالی میدان شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* شهرداری رشت
* هتل ایران

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان رشت
رده:اداره‌های تاریخی شهرستان رشت
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مسجد آقا باباخان

**مسجد آقا باباخان** مربوط به دوره زند است و در شیراز، خیابان زند، شرق بازار وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ساخت محراب این مسجد توسط معماران توانمند ایرانی با استفاده از تکنیک کاشی‌ هفت‌رنگ، آجرکاری‌ رواق‌ها و کاشی‌کاری‌‌ جلوه بسیار زیبا و منحصر به فردی را به این مسجد داده است.

جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان شیراز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان شیراز
آ
چهارطاقی رهنی

**چهارطاقی رهنی** مربوط به دوره ساسانیان است و در فراشبند، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* فهرست چهارطاقی‌های ایران

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان فراشبند
رده:چهارطاقی‌های تاریخی شهرستان فراشبند
قلعه یزدگرد

**قلعه یزدگرد** می‌تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
*قلعه نهاوند
* قلعه یزدگرد (رامهرمز)
* قلعه یزدگرد (زرده)
* تپه قلعه یزدگرد
* زندان قلعه یزدگرد

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
تپه کش رز

**تپه کش رز** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان قزوین، بخش رودبار شهرستان، روستای میلک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان قزوین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان قزوین
تپه فارسیان

**تپه فارسیان** در الوند، مرکز شهرستان البرز در استان قزوین مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در الوند، جنوب شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان البرز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان البرز
گورهای شیشه‌ریز

**مقابر واقع در شیشه ریز** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان زاهدان، روستای شیشه ریز واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان زاهدان
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان زاهدان
قلعه هنجن

**قلعه هنجن** مربوط به دوره سلجوقیان به بعد است و در شهرستان نطنز، روستای هنجن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان نطنز
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان نطنز
رباط (شمش)

**رباط (شمش)** مربوط به دوره صفوی است و در مجاورت راه اصلی یزد به کرمان، بالاتر از مسجد ابوالفضل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:رباط‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان یزد
بشیر و نذیر

**بنا وبقعه تاریخی بشیر و نذیر دو تن از مقدسین و حاخام‌های یهودی** مربوط به دوره صفوی است و در بهبهان، بلوار بشیر ونذیر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## هویت بشیر و نذیر

معروف است که ساکنان بومی بهبهان اصلیتی یهودی دارند. وجود مقبره‌ای منتسب به دو سردار یهودی در نزدیکی بهبهان یکی از این نشانه‌هاست. جالب‌تر اینکه هنوز بسیاری از مردم روزهای شنبه برای زیارت این قبور به آرامگاهشان می‌روند. 

انجمن کلیمیان تهران/نشریه احوا مرداد 1388 
بندانگشتی|مقبره بشیر و نذیر یهودی
بندانگشتی
مردم بهبهان از گذشته‌های دور به زیارت بشیر و نذیر رفته و حتی به درگاه آن‌ها نذر می‌کردند. مثلاً زنان بزرگان و ثروتمندان شهر برای سلامتی خانواده‌شان نذر می‌کردند که نان و پنیر، باقالی پخته و آجیل مشکل‌گشا در این محل پخش کنند. همچنین، عقیده بر این بود که اگر فردی از اعضای خانواده به سفر راه دور می‌رفت، روزهای شنبه‌ی هر هفته زنان فامیل به بشیر و نذیر رفته، آش رشته درست کرده و میان حاضران تقسیم می‌کردند و باور داشتند مسافرشان به سلامت باز خواهد گشت. یا هرگاه پسری به سربازی فرستاده می‌شد مادرش عصرهای شنبه به مدت دو سال تا برگشتن پسر به مقبره بشیر و نذیر رفته و آش رشته و باقالی پخته پخش می‌کرد. در این باره خصوصا مربوط به زیارت این مکان در روز شنبه  به‌دلیل تقدس شبات(شنبه) نزد یهودیان جالب توجه است و بازمانده‌ی دوره‌ای است که یهودیان بسیاری ساکن بهبهان بودند. امروزه نیز به باور مردم شهر، بهبهان در دوره‌ای یکی از مراکز بزرگ یهودیان بوده است.

## جستارهای وابسته
* آرامگاه استر و مردخای
* یهودیان
* شبات
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان بهبهان
http://www.iranjewish.com/NahadHa/sazmangisha/maghalat/Ahava_12_Jaleb.htm
آرامگاه سید صدرالدین

**مقبره سید صدرالدین** مربوط به دوره صفوی است و در چالدران، در حومه شهر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان چالدران
رده:آرامگاه‌های تاریخی چالدران

بندانگشتی|مجسمه و آرامگاه سید صدرالدین  
بندانگشتی|آرامگاه سید صدرالدین چالدران
کاروانسرای دهدشت

**کاروانسرای دهدشت** مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، خیابان ابوذر غفاری، مجاور حمام کهیار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای دهدشت به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارغ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان کهگیلویه
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کهگیلویه
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کهگیلویه
پل پنج چشمه

**پل پنج چشمه** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بناب، در یک کیلومتری جنوب شرقی و به فاصله ۶۰۰ متر از ضلع شرقی جاده کمربندی شرق شهر بناب بر روی رودخانه صوفی چای (سوویخ چایی) قرار دارد. این پل دارای پنج چشمه است که به صورت قرینه ساخته شده‌اند و چشمهٔ میانی از بقیه بزرگتر است. طول این پل ۵۰ متر و عرض آن ۴/۸۰ متر است. پایه‌ها سنگی و طاقها جناقی و با آجر چهارگوش بنا شده‌است. کف پل سنگ‌فرش و در طرفین دارای دست‌انداز آجری (جان پناه) به ارتفاع یک متر است. و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. پل بدست ارباب علی اکبر  یزدانی بن صمد بنابی بدلیل عبور راحت کاروان‌ها از روی صوفی چای ساخته شد (چون شهرستان بناب بر روی جاده ابریشم قرار داشت )

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان بناب
رده:پل‌های تاریخی شهرستان بناب
رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان بناب
کاروانسرای نیک‌پی

**کاروانسرای نیک‌پی** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زنجان، بخش زنجانرود، شهر نیک‌پی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ویژگی‌های معماری
کاروانسرای نیک‌پی از کاروانسرای به سبک چهار ایوانی دوران صفویه است. این کاروانسرا با پلان چهار گوش دارای صحن و میانسرای هشت ضلعی غیرمنظم بوده که گرداگرد آن را حجره‌های چهارده‌گانه دربرداشته، برای دستیابی به اصطبل، انبارها و سایر فضاهای خدماتی در گوشه هر ضلع از صحن، میانسرا فضاهای ارتباطی وجود داشته‌است. این کاروانسرا دارای یک ورودی در بخش خاوری بود. در دو سوی آن حجره‌های نگهبانان به گونه قرینه جای گرفته بودند، طاق و قوسها در این اثر تاریخی به صورت ضربی اعمال و عنصر قرینه‌سازی به زیباترین شکل بر پایه الگوی رایج در معماری سنتی ایران رعایت شده‌است.

از میان ویژگی‌های آشکار این اثر تاریخی، وجود فضاهایی معروف به چهار پخی در چهار ضلعی صحن و میانسرای مرکزی برای دستیابی به سایر فضاهای داخلی مانند انبارها و اصطبل بوده‌است.

## بازسازی
اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان طرح بازسازی و بهسازی کاروانسرای نیک‌پی را با اعتباری بیش از یک هزار میلیون ریال مصوب و در دو فاز به مرحله اجرا رساند.

در فاز نخست مرمت کاروانسرا در سال ۱۳۸۹ (مرمت اضطراری) حفاظت، رفع خطر و استحکام بخشی اضطراری بنا- دوغاب ریزی بر روی طاقهای موجود، تعویض و اصلاح آجرهای فرسوده طاقها، پایه‌ها، بام سازی دالان جنوب غربی، تهیه طرح مرمت اضطراری بنای کاروانسرا و پیگیریهای باستانشناسی مورد نیاز جهت نمایان سازی اندام مدفون انجام شد.

در فاز دوم نیز اقداماتی چون عایق کاری رطوبتی، بند کشی توپر نمای آجری، بازسازی طاقها و تویزه‌های فرسوده، تثبیت بخشهای فرسوده طاقها، تعویض آجرهای آسیب دیده و نما چینی با آجر ختایی، از جمله اقدامات انجام گرفت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان زنجان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان زنجان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان زنجان
رده:کاروانسراهای استان زنجان
رده:کاروانسراها در ایران
خانه حاج‌حسین خاکباز محسنی

**منزل حاج حسین خاکباز محسنی** مربوط به دوره قاجار است و در اراک، محله عباس‌آباد، حد فاصل خیابانهای بهشتی و دانشگاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ساختمان بنا
این خانه توسط سید حسین خاکباز یکی از فرزندان حاج آقا محسن اراکی ساخته شده‌است. بنای خانه در سال ۱۳۰۴ و توسط یک مهندس روسی و معمار ایرانی بنام استاد مراد چمنی ساخته شد. ساختمان آن کوشکی و با تزئینات آجری خاص دوره قاجاریه‌است که به مساحت ۳ هزار متر مربع ساخته شده و دارای ۲ ایوان شرقی و غربی، ۱۱ اتاق، حمام خصوصی قدیمی در خارج از محوطه خانه و دو قنات که یکی در محوطه ساختمان به نام قنات ده و دیگری در زیر آب‌انبار به نام قنات خان حاکم است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اراک
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اراک
کلیسای مسروپ مقدس، اراک

**کلیسای مسروپ** مربوط به دوره قاجار است و در اراک، خیابان شهید چمران (نیسانیان) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شماره ثبت ۳۵۳۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در سنگ نبشته بالای سر در ورودی این بنا به زبان ارمنی آمده‌است:
«کلیسای مسروپ مقدس در زمان خود و با همیاری ارمنی‌های کزاز (شازند)، کمره هفت جامپلق و بور به سال ۱۹۱۴ میلادی ساخته شده‌است.» بنابراین، بنا مربوط به دوره قاجاریه است.

## معماری و توصیف کلیسا
این کلیسا که با سرمایه ارامنه در سال ۱۹۱۴ میلادی ساخته شده‌است دارای چهار بخش مدرسه، منزل کشیش، تالار اجتماعات و کلیسا است. ساختمان اصلی نیز از سه بخش مردم نشین، محراب و دو اتاق کناری در نزدیکی محراب تشکیل شده‌است.

پلان کلیسا بازیلیکا مستطیل شکل به ابعاد ۶×۲۴ در ۶×۱۵ متر بوده و در جهت شرق به غرب واقع شده‌است. سقف کلیسا بر روی چهار ستون که توسط قوسهایی به یکدیگر و به دیوارهای جانبی وصل شده‌اند تکیه دارد. کلیسا دارای نورگیرهای متعددی در چهار جهت بنا است و دو ورودی در قسمت‌های جنوبی و غربی می‌باشد. برج ناقوس خانه کلیسا در جلوی ورودی غربی واقع شده‌است.

## جستارهای وابسته
* کلیسای حواری ارمنی
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* خلیفه‌گری ارامنه تهران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اراک
رده:کلیساهای ارمنی در ایران
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان اراک
رده:مسیحیت در ایران
رده:صومعه‌ها و کلیساهای اسقف‌نشین تهران
رده:صومعه‌ها و کلیساهای ارمنی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۲۰ (میلادی)
خانه همدانیان

**خانه همدانیان** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهارباغ، حد فاصل خیابان یحیی خان و خیابان باغ زرشک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
امامزاده شاه نظر

**امامزاده شاه نظر** مربوط به دوره قاجار است و در آرادان، مرکز شهر، روی قلعه سابق آرادان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## اطلاعات فیزیکی
آستان امامزاده سلطان شاه نظر (علیه السلام) در شهر آرادان حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر گرمسار روی تپه‌ای واقع شده که از فاصله دور به خوبی نمایان است و برابرشواهد موجود، قدمت تپه به دوران قبل از اسلام می‌رسد. بنای ساختمان حرم تقریباً مستطیل شکل و طاق‌های آن جناقی و گنبدی شکل تقریباً مخروطی است و از نظر معماری در نوع خود کم نظیراست و داخل گنبد از گچبری‌های زیبائی برخوردار است و سبک معماری آن به صورت خشت وگلی بوده و نمای آن آجری و سفال می‌باشد در وسط حرم ضریح چوبی به طول ۲ متر و عرض ۱/۵ متر وجود دارد. مساحت کل بنای بقعه ۳۰۰ متر مربع است و مجموع مساحت عرصه بقعه امامزاده ۵۰۰ متر مربع می‌باشد. قدمت تاریخی آن به دوران قاجاریه می‌رسد. دارای جاده آسفالته و آب لوله‌کشی است. به خصوص در ضلع غربی گنبد و ایوان‌ها ایجاد شده است. به گفته معمرین و معتمدین محل درسال‌های قبل، این امامزاده دارای زائران و مراجعه کنندگان بسیار بود، اما به علت عدم رسیدگی در گذشته و نامطلوب بودن وضعیت ساختمان، بقعه به تدریج از رونق افتاد. این بنا بر اثر وقوع زلزله‌ای آسیب‌های فراوان و خسارات جبران‌ناپذیری دیده و شکاف‌های عمیق در نقاط مختلف ساختمان به خصوص در ضلع غربی گنبد و ایوان‌ها ایجاد شده است.

## زیارت نامه
السَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا السَّیِّدُ الزَّکِیُّ، اَلطّاهِرُ الوَلِیُّ، وَالدّاعِی الحَفِیُّ؛ اَشهَدُ اَنَّکَ قُلتَ حَقّاً، حَقّاً، وَنَطَقتَ حَقّاً وَصِدقاً، وَدَعوتَ اِلی مَولایَ وَمَولاکَ، عَلانِیَةً وَسِرًّا، فازَ مُتَّبِعُکَ، وَنَجا مُصَدِّقُکَ، وَخابَ وَخَسِرَ مُکَذِّبُکَ، وَالمُتَخَلِّفُ عَنکَ، اَشهَد لی بِهذهِ الشَّهادَةِ، لِاَکونَ مَنَ الفائِزینَ بِمَعرِفَتِکَ وَطاعَتِکَ، وَتَصدیقِکَ وَاتِّباعَکَ، وَالسَّلامُ عَلَیکَ یا سَیِّدی وَابنَ سَیِّدی. اَنتَ بابُ اللهِ المُؤتی مَنهُ، وَالمَأخوذُ عَنهُ، اَتَیتُکَ زائِراً، وَحاجاتی لَکَ مُستَودِعةً، وَها اَنَا ذا اَستَودِعُکَ دینی وَاَمانَتی، وَخَواتیمَ عَمَلی، وَجَوامِعَ اَمَلی اِلی مُنتَهی اَجَلی، وَالسَّلامُ عَلَیکَ وَ رَحمَةُ اللهِ وَبَرَکاتُه.

سلام بر تو ای آقای پاک و پاکیزه و سرور من و ای دعوت کننده (به حق) به مهربانی، گواهی دهم که تو حق گفتی و به حق و راستی سخن کردی و (مردم را) آشکارا و نهان بسوی مولای من و مولای خودت دعوت فرمودی رستگار شد پیرو تو و نجات یافت تصدیق کننده ات و نومید و زیانکار شد تکذیب کننده ات و آن کس که با تو مخالفت کرد گواه باش برای من این گواهی را تا من بوسیله معرفت و اطاعت تو و تصدیق و پیروی کردنت از زمره رستگاران باشم و سلام بر تو ای آقای من و ای فرزند آقای من توئی درگاه خدا که از آن درآیند و (معالم دین را) از آن بگیرند آمده‌ام به درگاهت برای زیارت و حاجتهای خود را به تو سپرده‌ام و من اکنون به تو می‌سپارم دینم و امانتم و سرانجام کارهایم و همه آرزوهایم را تا پایان عمرم و بر تو باد سلام و رحمت خدا و برکاتش.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آرادان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان آرادان
بازار آرادان

**بازار آرادان** مربوط به دوره قاجار است و در آرادان، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

بازار آرادان در مرکز شهر آرادان واقع شده‌است که ابعاد آن در حدود ۵۵/۷۰×۴۰/۲۲ می‌باشد، این بنا در اوایل دوران قاجار با مصالح خشت و آجر ساخته شده و در اواسط دوران قاجار نماسازی جالبی توسط تاجری از خانواده یغمایی در آن صورت پذیرفته‌است. این بنا دارای ۳۱ حجره و دارای سردرهای جنوبی و شمالی زیبایی است که با آجر تراش نماسازی شده‌است. در میانه بازار یک فضای روباز و هشت ضلعی قرار دارد و در طرفین بازار برف انداز و بارانداز وجود داشته‌است. طاقهای بنا از نوع جناغی و کاسه پوش و اکثر مغازه‌ها دارای طاق آهنگ است این بازار در حال حاضر مورد استفاده مردم است و در سال ۱۳۹۱ به همت و پشتکار اداره میراث فرهنگی مرمت گردیده‌است. در زبان عامه مردم این بازار به عنوان بازار بالا شناخته می‌شود و مسجد مجاور آن به نام مسجد بالا شناخته می‌شود.

در آرادان، بازار پایین نیز وجود داشته‌است که در گذشته مسقف بوده‌است و به مرور فرو ریخته‌است. مسجدی نیز در مجاورت و در ضلع پایینی این بازار قرار دارد که به نام مسجد پایین شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آرادان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان آرادان
شاهسوسا

شاسوسا**بنای تاریخی شاهسوسا (شاسوسا)** مربوط به دوره قاجار است و در بیدگل، ۲ کیلومتری جاده کاشان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بندانگشتی|شاسوسا - عکس از عباس رسول زاده بیدگلی
نام صحیح این اثر که در گویش محلی رایج است "شاسوسا" است که در مقاله بازشناسی عمارت تاریخی شاسوسا در پژوهشنامه کاشان   شمارۀ ششم)پپاپی 41) بهار و تابستان 4931 ،ص39ب4 به ان به تفضیل اشاره شده است.

شاسوسا در هشت کتاب/آوار آفتاب/**شاسوسا** 

چهره ای در آب نقره گون به مرگ می خندد: 

"**شاسوسا**"! "**شاسوسا**"! 

در مه تصویرها، 

قبر ها نفس می کشند. 
جایگزین=بازسازی سه بعدی بنای شاسوسا - نمای دوم|بندانگشتی
لبخند "**شاسوسا**" به خاک می ریزد و انگشتش جای گمشده ای را ... 
بندانگشتی|شاسوسا - عکس از عباس رسول زاده بیدگلی

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*جایگزین=بازسازی سه بعدی بنای شاسوسا|بندانگشتیدانشگاه کاشان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آران و بیدگل
رده:بناهای تاریخی شهرستان آران و بیدگل
حسینیه حوض قاضی‌ها

**حسینیه حوض قاضی‌ها** مربوط به دوره قاجار است و در بافق، خیابان مسجد جامع، حسینه، حوض قاضی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بافق
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان بافق
خانه مؤتمن الاطباء

**منزل مؤتمن الاطباء** عمارتی تاریخی در تهران و مربوط به دوره قاجار است که متعلق به «میرزا زین‌العابدین خان دنبلی ضرابی» ملقب به موتمن الاطباء پزشک ناصرالدّین شاه بوده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و در خیابان پامنار، کوچه نوری زاده واقع شده است.  این عمارت لوکیشن دو سریال معروف شهرزاد و شبکه مخفی زنان بوده است.

## تاریخچه
میرزا زین‌العابدین خان ضرابی ملقب به مؤتمن الاطباء از خاندان ضرابی کاشان (فرزند میرزا محمدخان ضرابی و نواده میرزا احمدخان (ملقب به صبور)،  نخستین فارغ التحصیل دارالفنون و شاگرد دکتر تولوزان فرانسوی بوده و از پزشکان نامی ایران در دوران قاجار به‌شمار میرود. مطب وی یکی از مکاتب اربعه و چهارگانه پزشکی بود.  موتمن الاطباء از بزرگ‌ترین جراحان زمان خود بود و از تخصص و مهارت بالای وی در بیرون آوردن سنگ از مثانه در کتب و مقاله های متعددی سخن به میان آمده است. این خانه در سال ۱۳۸۳ توسط آقای موسوی از بازماندگان موتمن الاطباء خریداری و تبدیل به محلی برای ساخت فیلم و سریال شد که تا به حال لوکیشن چندین فیلم و سریال از جمله خانه پدری و شهرزاد بوده و در نوروز سال ۱۳۹۸ نیز درب های آن برای بازدید عموم گشایش پیدا کرد.

## ویژگی‌های عمارت
خانه مؤتمن‌الاطبا یا عمارت ضرابی تهران که از نخستین خانه‌های چند طبقه در تهران است، از عمارت‌های تاریخی تهران بشمار میرود، و نقشه‌ آن در سال ۱۲۷۰ شمسی توسط مهندس عبدالغفار تهیه شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* خاندان ضرابی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:جاذبه‌های گردشگری تهران
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
خانه کشمیری

**خانه کشمیری** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله تاریخی اسحاق بیگ، کوچه فیلی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

خانه کشمیری، متعلق به خاندان اصیل کشمیری است که حدود ۱۲۰ سال قدمت تاریخی دارد.

این خانه در شیراز، در محله تاریخی اسحاق بیگ، کوچه فیلی‌ها قرار گرفته‌است. محله اسحاق بیگ نزدیک بازار وکیل واقع شده‌است، که از بازارهای سنتی در نزدیکی دروازه سعدی شهر شیراز است. این محله چه از نظر ساختار و بنا و چه از نظر ساکنین و محصولات عرضه شده، هنوز اصالت قجری خویش را حفظ کرده‌است.

این منزل در کوچه هفتم پیچ نزدیک حمام لطفعلی خان زند واقع شده‌است.

درب اصلی آن در ضلع شمالی قرار دارد. برای ورود، ابتدا باید وارد یک دالان هشتی شکل شده و سپس وارد صحن حیاط می‌شوید.

این منزل شامل سه قسمت ساختمانی است. ساختمان اصلی در سمت شمال واقع است و دارای یک تالار بزرگ بسیار جالب است که تزئینات بسیار در آن انجام شده و گچبری و آینه کاری در نوع یکی از بهترین هنرهای تزئینی است.

همچنین نقاشی‌های رنگ و روغن که در سقف و پیشانی خارجی انجام گرفته بسیار زیباست. درکهای جالب همراه با شیشه‌های رنگی الوان به‌شکل خاصی ساخته و نصب گردیده‌است.

در ضلع خالی غربی و جنوبی نیز بناهایی ساخته شده‌است که ارزش هنری آن‌ها فقط منحصر به گچبری پیش بخاری‌هایش است. صحن حیاط آجری بوده و یک حوض سنگی وسط آن قرار دارد.

مصالح اصلی این ساختمان آجر، گچ و خاک است. این بنا بعنوان منزل مسکونی مورد استفاده بود و سقف آن اردی می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
آب‌انبار حاج سید حسین صباغ

**آب‌انبار حاج سید حسین صباغ** مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، بازارچه رنگرزها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* تیمچه صباغ
* آثار ملی ایران

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان کاشان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کاشان
یخچال زریسف

**یخدان زریسف** کرمان مربوط به دوره قاجار است و در خیابان زریسف، چهار راه آلاشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## معماری
عناصر تشکیل دهنده این یخدان : عبارتند از : مخزن، حصار، استخر، چاله یخ  

پلان مخزن دایره ای شکل است که گنبدی از نوع پستو بر روی آن احداث کرده‌اند. چال یا گودال یخدان گنبد مخروطی شکل و گنبد مخروطی را با چینه گلی و ضخیم ساخته‌اند. تا بدین وسیله حرارت بیرون به درون کمتر سرایت کند. تونل ورودی چند متر با چال فاصله دارد تا هوای بیرون به سرعت وارد نشود. تاج دیواره‌های یخدان در قسمت تزئینی متشکل از حداقل یازده مثلث است. نقش این دیواره‌ها ایجاد سایبان روی یخدان و همچنین جویی بوده که آب در آن یخ می زده است.

داخل این یخدان گودی یا چاله نسبتا عمیقی وجود دارد که در حدود ۵ متر ارتفاع آن بوده که باعث می‌شده یخ‌های جمع‌آوری شده همچنان تازه بماند و در طول تابستان از آن استفاده کنند. کف این گودی یا چال از سنگ و آجر ساخته شده‌است .

## نحوه ساخت یخ
در پشت دیوارهای بلند و قطور آن سطوحی صاف تعبیه می‌کردند که در شب‌های زمستان به‌طور یکنواخت روی آن آب قرار می‌گرفت و در سرمای شدید زمستان یخ می‌بست وظیفه دیوار بلند این بود که در طول روز از تابش آفتاب بر روی آب‌های منجمد شده قبلی جلوگیری کند در صورتی که در شرق و غرب کمی آفتاب بر روی سطوح یخ‌گیری می‌تابید آن وقت در این نقاط هم دیوارهای جانبی بنا می‌کردند.

مقدار آبی که هر شب روی توده‌های منجمد از یخ‌های قبلی هدایت می‌شد تا حدودی بود که سرمای یک شب بتواند آن را منجمد سازد و یا به عبارت دیگر ارتفاع آب روی سطوح یخ گیر از چند سانتی متر تجاوز نمی‌کرد این شرط فنی به خوبی می‌رساند که یخچال سازان مجبور بودند با کمال دقت سطوح یخ‌گیری را طراز کنند.

پس از آن تقریباً قطر یخ به ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر می‌رسید، یخ‌ها را قطعه‌قطعه کرده و به داخل یخدان که در مجاورت سطوح یخ‌گیری قرار داشت می‌بردند و انبار می‌کردند. در کف یخدان، یک یا چند چاه پیش‌بینی شده بود تا آب هائی که احتمالا در فصل گرما از آب شدن یخ‌ها به وجود می آمد از کف یخدان دور گردد و روی هر طبقه از یخ‌ها مقداری کاه می‌ریختند تا از چسبیده شدن آن‌ها به یکدیگر جلوگیری شود.

## نگارخانه

پرونده:یخچال زریسف 2.jpg
پرونده:یخ سازی.jpg|در حال درست کردن یخ
پرونده:یخدان زریسف 3.jpg
پرونده:یخدان زریسف 1.jpg
پرونده:یخدان زریسف 2.jpg
پرونده:یخدان زریسف.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* یخدان مویدی
* یخدان جو مویدی
* یخدان لنگر

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:چال‌های شهرستان کرمان
رده:یخدان‌های تاریخی کرمان
رده:یخدان‌های شهرستان کرمان
رده:آثار تاریخی کرمان
ساختمان دانشکده پرستاری کرمان

**کوشک امام جمعه(دانشکده پرستاری)** مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان مدیریت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## گالری

پرونده:باغ امام جمعه - دانشکده پرستاری ۱.jpg
پرونده:باغ امام جمعه 1.jpg
پرونده:بخش جنوبی باغ امام جمعه.jpg
پرونده:باغ امام جمعه - دانشکده پرستاری ۲.jpg
پرونده:باغ امام جمعه - دانشکده پرستاری ۴.jpg
پرونده:باغ امام جمعه - دانشکده پرستاری ۳.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:ساختمان‌های شهرستان کرمان
خانه منجم‌باشی

**خانه منجم باشی** مربوط به دوره قاجار است و در لنگرود، روبروی اداره برق و سبز میدان واقع شده است. این خانه از آثار قدیمی و تاریخی لنگرود و نماد این شهر است و متعلق به خاندان منجم باشی است که با روی کار آمدن آغامحمدخان قاجار در گیلان صاحب نام و عنوان شدند و همچنین سالن و تزئینات این خانه نمونه‌ای از هنر معماری گیلان در دوره قاجار است.

## ساختار بنا
خانه منجم باشی در حال حاضر از یکدیگر مجزا می‌باشد هرچند در ابتدا به صورت یک مجموعه ایجاد گشته بود و شامل بیرونی، اندرونی، خلوت خانه، مسجد، حمام و… بوده است. ورودی اصلی ساختمان که «مهتابی» می‌باشد دارای سر در ورودی هلالی شکل و حاوی گچ‌بری ساده است، طبقه فوقانی شامل یک سالن پذیرایی و سه اتاق است، جلوی اتاق‌ها ایوانی به عرض یک متر و طول ۱۰ متر وجود دارد که چهار ستون چوبی سقف آن را سر پا داشته است، بام بنا به شیوه سنتی گیلان واشن ریزی شده و چوب یا سفال پوش است، لبه به شیوه سر بندی سه پوش و چکش برگردان ایجاد گشته است.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان لنگرود
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان لنگرود
باغ خونی

**مجموعه باغ خونی** مربوط به دوره قاجار و در مشهد در ضلع شمال شرقی میدان بسیج (در محدوده خیابان عنصری) واقع است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در اوایل قاجاریه، در بخش جنوبی خارج از حصارهای شهر مشهد نمادی از باغ ایرانی با وسعت ۵۶ هزار متر مربع ساخته شد که به باغ خونی یا به واسطه وجود چشمه‌ای در آن به باغ چشمه (خانی=چشمه) موسوم گشت. این باغ دارای سه عمارت مستقل بوده که دو ساختمان آن تخریب شده است.

باغ خونی در دوره قاجار از آن بانک استقراضی شد که مالکیت روسی داشت. پس از انقلاب اکتبر و تغییر نظام در روسیه، ایران و شوروی در ۲۶ فوریه ۱۹۲۱ عهدنامه مودت بستند که طبق آن همه دارایی بانک استقراضی، از جمله باغ خونی به دولت ایران واگذار شد، با این شرط که یکی از خانه‌های این باغ به کنسول‌گری شوروی در مشهد داده شود.

چون سرکنسول شوروی هنگام ورود به مشهد جایی نداشت، وزارت خارجه در دی ۱۳۰۰ (ژانویه ۱۹۲۲) دستور داد که باغ خونی را در اختیار او بگذارند. سال‌ها بعد کنسولگری در صدد ثبت باغ به نام خود درآمد که اداره مالیه خراسان به دستور مرکز پیشدستی کرد و در اسفند ۱۳۱۲ باغ را به نام بانک ایران به ثبت رساند که با دارایی بانک استقراضی تأسیس شده بود. ولی سرکنسولگری و سفارت شوروی پیوسته معترض بودند.

وزارت امورخارجه از همان سال‌های اول بعد از انعقاد عهدنامه مودت بارها شفاهاً و کتباً چه در تهران و چه در مسکو از دولت شوروی خواهان تخلیه باغ خونی شد اما دولت شوروی با استناد به شرطی که در عهدنامه مودت ذکر شده بود، ادعای دولت ایران را بر باغ خونی مبنی بر سوءتفاهم دانست و از تخلیه باغ خودداری کرد. پس از تعطیل شدن سفارت شوروی در مشهد، استدلال دولت ایران این بود که وقتی اصلاً کنسولگری وجود ندارد، دیگر آن شرط در عهدنامه مفهومی نمی‌تواند داشته باشد.

بنا بر روایات تاریخی در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، از باغ خونی مسجد گوهرشاد را به توپ بستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشهد
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مسجد حاج قاسم

**مسجدحاج قاسم** مربوط به دوره قاجار است و در ملایر، خیابان شهید طلوعی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است؛ و امروزه در این مکان کهن هیئت سرچشمه استقرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ملایر
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان ملایر
قلعه ستی پیر (اسدان)

بندانگشتی
**قلعه ستی پیر (اسدان)** مربوط به دوره قاجار است و در محله مریم‌آباد یزد، بلوار دهه فجر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

### پیدایش ستی پیر
به گفته مسئول زیارتگاه در یکی از اتاق های این مکان چاهی وجود دارد که گفته می شود زن یزدگرد سوم (مادر شهربانو که به عقیده برخی از شیعیان یکی از زنان امام حسین و مادر امام سجاد بوده است) خود را درون این چاه پرت کرده که به دست اعراب مهاجم دستگیر نشود. بعدها در این محل به درخواست بزرگان زردشتی و کسب اجازه از روحانیان بزرگ شهر یزد بنایی برپا شد که یکی از زیارتگاه های مهم زرتشتیان می‌باشد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان یزد
مسجد حمامیان

**مسجد حمامیان** بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار و در شهرستان بوکان در روستای حمامیان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سه کیلومتری شهر بوکان، در روستای حمامیان مسجد تاریخی حمامیان و بقایای مدرسه قدیمی روستای حمامیان که هم‌اکنون قسمتی از کلاس‌های آن سالم مانده، قرار گرفته است. این مسجد قبل از جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۸ هجری قمری (۱۲۸۸ شمسی) بنا شده و مؤسس آن محمودآقا ایلخانی‌زاده و معمار آن معمار باشی مراغه‌ای بوده است.

بنای مسجد حمامیان مربع شکل بوده و مسجد از ترکیب سنگ لاشه معادن اطراف، آجر خشتی، چوب گردو بنا گردیده است. پی بنا که مقاوم در برابر زلزله و طوفان است که در عمق بیست متری زمین پی ریزی شده است. قرینه‌سازی میان ستون‌ها و آجرتراشی‌های سقف و دیوار در این مکان توسط سازنده مورد توجه قرار گرفته.

بر روی سقف مسجد تک گنبد پوششی به صورت دو لایه با ظرافت بنا گردیده که به‌وسیله آجر چهارگوش در بدنه و رنگ آمیزی گیاهی تزئین شده است.

بعد از احداث بنای مسجد حمامیان، مدرسه ای در جوار آن ساخته شد و در فاصله سی متری آن نیز وضو خانه‌ای در ضلع شمال غربی احداث گردید، به این ترتیب در کنار نام مسجد به مرور مدرسه هم که طلاب علوم دینی نیز در آن تحصیل می‌کردند، اضافه شده است.

در بدو ورود به مسجد تالار چهار ستونی با یک سکوی نسبتاً کوتاه احداث شده که از آن جهت مراسم‌های ویژه یا ختم اهالی روستا استفاده می‌شده است. سقف تالار با چوب درخت توت پوشانده شده و ستون‌های آن به سبک بومی بخش‌های کردنشین ایران احداث گردیده است.

درب کوچکی تالار را به صحن اصلی مسجد متصل می‌کند. گنبد صحن هرمی و به صورت پلکانی سقف را به نقطه‌ای واحد متصل می‌کند که همچون دیگر نقاط مسجد برای تزئین آن از هنر آجر تراشی بهره گرفته شده است.

در چهار سوی مسجد چهار گلدسته آجری در زیر سقف واقع شده‌اند. محراب مسجد در میان دو پنجره قرار گرفته و در عمق آن نیز پنجره کوچک دیگری تعبیه شده است. گرداگرد مسجد نیز با هنر آجر تراشی بهم اتصال یافته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوکان
رده:جاذبه‌های گردشگری بوکان
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان بوکان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بوکان
کنسولگری انگلیس (منظریه)

**کنسولگری انگلیس (منظریه)** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بیرجند، بخش مرکزی، روستای منظریه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## موقعیت جغرافیایي بنای کنسولگری انگلیس
این بنا در مزرعه منظریه (کالته کنسول) در کوهپایه های رشته کوه باقران در جنوب غربی شهر بیرجند واقع است. مزرعه منظریه دارای آب و هوای معتدل و خشک کوهپایهای است و در طول جغرافیایی ۹۵ درجه و ۳۳ دقیقه و عرض جغرافیایی ۱۱ درجه و ۹۵ دقیقه قرار دارد ارتفاع آن از سطح دریا ۳۵۹۵ متر است. محل ساختمان کنسولگری انگلیس در بیرجند توسط آقای محمد رضا سروش کارشناس میراث فرهنگی بیرجند در سال ۱۳۷۸ با استفاده از نقشه جغرافیایی ارتش و مطالعه پرونده ثبتی مزرعه کشف گردید.

## تاریخچه
مزرعه منظریه که عمارت کنسولگری در قسمتی از زمین آن ساخته شده در سال ۱۳۱۷ توسط محمد ابراهیم خان شوکت الملک حاکم وقت قهستان به کلنل پریدوکس کنسول کنسولگری انگلیس در بیرجند واگذار شد و در سال ۱۳۱۸ است اسناد مالکیت به نام دولت انگلستان صادر شد. در ۵ ژوئیه ۱۹۴۸ دولت انگلستان ملک را به میر علم خان خزیمه فروخته و پس از آن نیز چندین بار خرید و فروش شده و در حال حاضر متعلق به آقایان جعفری و غالمی است. این بنا در سال ۱۳۷۸ ثبت میراث فرهنگی بیرجند شده و یکی از معدود بناهایی است که با نقشه انگلیسی ساخته شده و تقریباً سالم باقی مانده و قابل استفاده است. انگلستان دارای امالک متعدد دیگری نیز در بیرجند بوده است، منجمله عمارت امیر آباد شیبانی و بجد، واقع در مشرق شهر بیرجند از آن جمله است. بنای عمارت منظریه عالوه بر محل کنسولگری محل اقامت شخص کنسول نیز بوده است.

## معماری بنا
این بنا دارای: 

قسمتهای عمارت نشیمن کنسول

 عمارت اجزای دفتری

 گاراژ 

منازل مستخدمین

اصطبل 

صحن حیاط دارای حوض 

زمین تنیس میباشد 

اکثر این قسمتها هماکنون نیز سالم و قابل استفاده هستند. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیرجند
کلیسای مریم مقدس (قریس)

**کلیسای مریم مقدس** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان خوی، روستای قریس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

کلیسای مشتمل بر نمازخانه‌ای منفرد و مستطیل شکل به طول ۳۰/ ۱۶ و عرض ۷۰ / ۹ متر و دارای محور اصلی شرقی-غربی است. سطح داخلی کلیسا پایین‌تر از زمین‌های اطراف است و فضای داخلی آن به شیوهٔ بازیلیکا سه ناوی و ستون دار ساخته شده‌است. صحن اصلی کلیسا با چهار ستون سنگی شش ضلعی با سرستون‌هایی به شیوه دوریک، که در دو ردیف موازی کنار هم قرار گرفته‌اند. در این کلیسا به لحاظ کارکردی سه بخش محل عوام، محل سرود خوانان و محراب وجود دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان
* قریس
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 
* 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خوی
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان خوی
رده:کلیساهای تاریخی ایران بر پایه شهرستان
حمام شهر بهمن

**حمام شهر بهمن** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در بهمن، بافت قدیمی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان آباده
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آباده
رده:حمام‌های تاریخی بهمن
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
تل آتشی

**تل آتشی** مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان بم، روستای دارستان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تل آتشی در ۳۵ کیلومتری شرق شهر بم (که پس از زمین‌لرزه بم کشف شد) سکونت‌گاهی مربوط به دوران نوسنگی پیش‌ازسفال است. خانه‌های تل آتشی چهارگوشی و اِل (L) شکل بوده‌اند و ممکن است دوطبقه بوده باشند، که طبقه بالا برای سکونت و طبقهٔ پایین برای انبار به کار می‌رفته‌است. جهت‌گیری فضاها از شمال شرقی به جنوب غربی بوده‌است که به‌نظر می‌رسد با جهت وزش باد غالب در منطقه منطبق باشد. اجاقی کوچک در دیوار اتاق ساخته می‌شده‌است. ورودی به خانه‌ها احتمالاً از طریق بام صورت می‌گرفته و بین فضاها مشترک بوده‌است. جایی کنار این فضاها و نزدیک بخش مسکونی، زباله‌دانی قرار داشته‌است. مصالح سازه‌ها از گِل، سنگ، و نِی برای پوشش سقف بوده‌اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره نوسنگی در شهرستان بم
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بم
تپه اسدآباد خورین ۳

**تپه اسدآباد خورین ۳** مربوط به تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش کوهین، روستای اسدآباد خوروین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قزوین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان قزوین
تپه گلگیر

**تپه گلگیر** مربوط به پیش از تاریخ است و در شهرستان مسجد سلیمان، ۴۵ کیلومتری غرب مسجد سلیمان، نزدیک کارخانه سلیمان شهر گلگیر، روبروی پاسگاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.http://khouznews.ir/fa/news/22416/%DA%AF%D9%8F%D9%84%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86

https://www.yjc.news/fa/amp/news/7119060

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* https://www.iscanews.ir/news/1000172/3-اثر-تاریخی-خوزستان-در-فهرست-آثار-ملی-به-ثبت-رسید
* http://khouznews.ir/fa/news/22416/گُلگیر-روستای-فراموش-شده-ی-مسجدسلیمان
* https://www.yjc.news/fa/amp/news/7119060

رده:تپه‌های باستانی شهرستان مسجد سلیمان
برج عبدالوهاب

**برج عبدالوهاب** مربوط به دوره آل مظفر است و در میبد، محله کوشک واقع شده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره آل مظفر در شهرستان میبد
رده:برج‌های تاریخی شهرستان میبد
تپه گندم شاد

**تپهٔ گندم شاد** مربوط به صدر اسلام تا سدهٔ ۷ ه.ق است و در شهرستان تایباد، روستای بالاولایت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان باخرز
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صدر اسلام در شهرستان تایباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تایباد
آرامگاه آقا نورالدین عراقی

**بقعه [[آقا نورالدین عراقی]]** مربوط به ۱۳۴۱ خورشیدی است و در اراک، ۱۰۰ متری شمال غرب بنای مصلای شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

Sar-e-qabr-e-aqa.jpg|


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اراک
هتل قو (اهواز)

**هتل قو** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اهواز، جاده ساحلی، خیابان خسروی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

از سال ۱۳۹۸ **مجموعه دوچرخه سواران اکسین** به مدیریت **وحید دیلمی خوزستانی** به صورت داوطلبانه به پاکسازی بنا و حیاط پرداختند که این پاکسازی همچنان ادامه دارد. 

در سال های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان، در طی دو مرحله، سعی در رفع خطرهای احتمالی و بازسازی جزئی بنا کرد و در تاریخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ درب‌های این هتل، پس از گذشت نزدیک‌به ۵۰ سال، به‌روی همگان باز شد.  

پس از بازگشایی و استقبال مردم از این بنای تاریخی، مالک این بنا با همراهی گروه دوچرخه‌سواران اکسین، حیاط بنای هتل قو را برای راه‌اندازی یک قهوه‌خانه آماده کردند و در نهایت در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۲۰ این کافه، با هدف آشنایی مردم با این بنا، و درآمدزایی برای بازسازی بنا، بازگشایی شد. [بندانگشتی|300x300پیکسل|ساختمان متروکه و فرسوده‌ی [هتل قو - ۱۳۹۷ خ.]]

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی استان خوزستان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اهواز
آرامگاه سید حسین زاهدون

**بقعه سید حسین زاهدون** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان رامهرمز، روستای دهیور واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رامهرمز
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان رامهرمز
دبیرستان کیخسروی

**دبیرستان کیخسروی** مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در یزد، خیابان شهید چمران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## پیشینه
در سال ۱۲۶۸ به کوشش ارباب کیخسرو مهربان کیخسروی اولین دبستان یزد به نام دبستان کیخسروی تأسیس می‌شود. ارباب کیخسرو در آن زمان بیش از ۳۵ هزار روپیه را به‌دست «انجمن اکابر صاحبان پارسیان بمبئی» که در پیشرفت دانش و بهتر کردن زندگی زرتشتیان ایران فعالیت می‌کردند، سپرد که سود آن را در کارهای فرهنگی دبستان هزینه کنند. دبستان کیخسروی در آن زمان دارای بیش از ۲۰۰ دانش آموز بود و از آموزگاران آن دوره این دبستان می‌توان به ماستر خدابخش، کیومرث وفادار خرمشاهی
و بهرام شیرمرد اشاره نمود.
در سال ۱۳۰۸ خورشیدی به کوشش فرامرز ماستر این کاربری این دبستان به دبیرستان تغییر یافت و تاکنون نیز به عنوان دبیرستان در حال فعالیت آموزشی است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان یزد
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:مدرسه تاریخی شهرستان یزد
رده:آموزشگاه‌های زرتشتیان
حمام قلعه محمود

**حمام قلعه محمود** مربوط به دوره قاجار  است و در کرمان، خیابان امام خمینی، انتهای بازار قلعه محمود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*بازار قلعه محمود
*بازار کرمان

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان کرمان
حسینیه قنادها

**حسینیه قنادها** مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در سبزوار، ضلع جنوبی مسجد جامع، نبش کوچه نه بام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## آیین چادرکشی حسینیه قنادها
در دهه اول محرم هر سال، در داخل حسینه خیمه‌ای بر روی ۴ تیر چوبی به ارتفاع ۱۳ متر و برای عزاداری ایام محرم برپا می‌شود.
چادر حسینیه، مزین به هنر خوشنویسی و منقوش با مضامین کربلا، نقوش جقه شیر با شمشیری در دست و متأثر از پرچم دوران صفویه است که به اشعاری با مضامین مرثیه واقعه کربلا به ویژه ترجیع بند مشهور کلیم کاشانی تزیین شده است.
این چادر به سفارش یزدی‌های مقیم سبزوار برای نصب در محوطه حسینیه قنادها به همت هنرمندان اصفهان حدود یک قرن بیش تهیه شده است.

## آتش‌سوزی در حسینیه قنادها
حسینیه قنادها در بامداد ۱۹ شهریور ۱۳۹۷ دچار آتش‌سوزی شده و چادر تاریخی آن که سه روز قبل به مناسبت فرارسیدن محرم برافراشته شده بود به‌طور کامل در آتش سوخت و از بین رفت.
در این حادثه که علت آن مشخص نشد خساراتی به بنای تاریخی حسینیه نیز وارد آمد.
در عصر روز ۲۰ شهریور ۹۷ هیئت دباغ‌ها (حسینیه ابوالفضلی کوی نقابشک) چادر تاریخی دیگری با قدمت ۶۰ ساله را طی مراسمی به حسینیه قنادها اهدا کردند.
چادر از بین رفته حدود ۱۰۰ سال قدمت داشت و آیین چادرپوشان نیز دو سال قبل در فهرست مراسم معنوی ملی قرار گرفته بود.

## نگارخانه

پرونده:Qannadha Hussainiya2014-10-24.jpg|چادر منقش به شیر و خورشید
پرونده:چادر حسینیه قنادها (یزدیها) در سبزوار.jpg|تصویری از خیمه
پرونده:نقاشی های دیواری در حسینیه قنادها (یزدیها ) سبزوار.jpg|نقاشی‌های دیواری
پرونده:درورودی حسینیه قنادها سبزوار.jpg|درب ورودی
پرونده:چادرحسینیه قنادها (یزدیها) در سبزوار.jpg|چادرکشی
پرونده:Ghannadha_Hosseinieh_of_Sabzevar.jpg|محوطه
|داخل


## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان سبزوار
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان سبزوار
تپه کنشکین ۱

**تپه کنشکین ۱** مربوط به اوایل دوران‌های تاریخی پس از اسلام - دوره ایلخانی است و در شهرستان تاکستان، روستای کنشگین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تاکستان
رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان تاکستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تاکستان
ساختمان قدیمی استانداری کرمانشاه

چپ|بندانگشتی|ساختمان قدیمی استانداری استان کرمانشاه
**ساختمان قدیمی استانداری کرمانشاه** عمارتی مربوط به دوره پهلوی اول است که در کرمانشاه، خیابان شهید اشرفی اصفهانی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این ساختمان تا دهۀ ۱۳۷۰ به عنوان ساختمان اداری و محل اقامت استاندار کرمانشاه مورد استفاده قرار می‌گرفت و هم‌اکنون به محل ادارۀ کل کار و امور اجتماعی استان کرمانشاه تبدیل شده است.

## تاریخچه
ساختمان استانداری کرمانشاه در دورۀ پهلوی اول ساخته‌شد. این ساختمان از سال ۱۳۱۵ به عنوان محل استانداری کرمانشاه مورد بهره‌برداری قرار گرفت و تا سال ۱۳۷۸ نیز به همین منظور از آن استفاده می‌شد.

ساختمان استانداری کرمانشاه در سال ۱۳۷۹ در فهرست میراث ملی ایران ثبت شد و پس از آن چندین بار مورد مرمت و نوسازی قرار گرفت. آخرین مرمت این ساختمان در مرداد ۱۳۹۹ صورت گرفته است.

## ویژگی‌های معماری
ساختمان استانداری کرمانشاه ۳۳۰۰ متر مربع مساحت دارد. معماری این ساختمان برون‌گرا بوده و تأثیرات معماری نئوکلاسیک اروپایی در آن مشهود است.

## جستارهای وابسته
* استانداری کرمانشاه
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمانشاه
رده:استانداری‌های تاریخی کرمانشاه
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
رده:کاخ‌های ایران
رده:معماری ایرانی
قلعه کهنه امغان

**قلعه کهنه امغان** مربوط به اوایل سده‌های دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در تربت جام، ۵ کیلومتر غرب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت جام
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تربت جام
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان تربت جام
تپه سنجر ۳

**تپه سنجر ۳** مربوط به پیش از تاریخ تا دوره عیلامیان است و در ۲۰ کیلومتری جاده شوش اندیمشک، نرسیده به سه راهی دهلران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شوش
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شوش
کاروانسرای آب بید

**کاروانسرای آب بید** مربوط به سدهٔ ۱۲ و ۱۳ ه‍.ق است و در راور، ۴۸ کیلومتری جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با  شمارهٔ ثبت ۳۵۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سرای‌های تاریخی شهرستان راور
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان راور
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
آرامگاه احمد نی‌ریزی

**آرامگاه احمد نی‌ریزی** مربوط به احمد نی‌ریزی و سدهٔ ۱۴ ه‍.ق است و در نی ریز، محله سادات، خیابان نی ریزی جای گرفته‌است و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

طراح این آرامگاه هوشنگ سیحون بوده‌است. موزه خط و کتابت نی‌ریز در این بنا واقع شده‌است. این موزه در بر گیرنده مرقعات خوشنویسی و کتب خطی و قدیمی‌ترین سنگ قبر تاریخ‌دار ایران است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده: نی‌ریز
رده:آرامگاه‌های تاریخی نی‌ریز
رده:موزه‌های استان فارس
رده:جاذبه‌های گردشگری استان فارس
گورستان توران پشت

بندانگشتی|سنگ قبر قدیمی به خط کوفی
بندانگشتی|نمایی از گورستان قدیمی توران پشت
**گورستان توران پشت** مربوط به سدهٔ ۵ تا ۱۱ ه.ق است و در شهرستان تفت، روستای توران پشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان تفت
کلیسای سرکیس مقدس (خوی)

**کلیسای سرکیس مقدس** یا **کلیسای فنایی** مربوط به سده ۱۶ میلادی (سدهٔ‌های ۷ و ۸ قمری) است و در خوی، حومه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مصالح اصلی به کار رفته در کلیسا تخته‌سنگ، سنگ‌های لاشه‌ای، آجر و سنگ‌های تراش خوردهٔ آذرین است. در بخش‌هایی، از سنگ‌های لاشه‌ای کوچک و در مواردی، قلوه سنگ نیز به منزلهٔ مصالح فرعی استفاده شده‌است. ‏کلیسا مشتمل بر نمازخانه‌ای منفرد و مستطیل شکل به طول ۷۰/ ۱۴ و عرض ۱۰ / ۱۱ متر و دارای محور اصلی شرقی غربی است. کلیسا یک ورودی اصلی در ضلع غربی دارد. این ورودی، که بر طبق آموزه‌های مذهبی مسیحی راه ورود به کلیسا است، بر روی محور شرقی غربی و درست، در مقابل محراب واقع شده‌است. فضای داخلی کلیسا، به شیوهٔ بازیلیکا سه ناوی و ستون‌دار ساخته شده‌است. صحن اصلی کلیسا با چهار ستون سنگی، که سطح آنها را با اندود گچی پوشانده‌اند و در دو ردیف موازی کنار هم قرار گرفته، به سه ناو تقسیم می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 

* 
* 

رده:کلیساهای تاریخی شهرستان خوی
رده:کلیساهای ارمنی در ایران
آرامگاه درویش علم بازی

**بقعه درویش علمبازی** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در بابل، پشت آرامگاه معتمدی، در محله بازگیر کلا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:آرامگاه درویش علم بازی بابل1.jpg|alt=
پرونده:آرامگاه درویش علم بازی بابل3.jpg|بنای آرامگاه همچون سایر آرامگاه های مازندران، دارای بنایی برجی شکل و گنبد رک (مخروطی) می باشد
پرونده:علم های قدیمی آرامگاه درویش علم بازی بابل.jpg|تعدادی از علم (عزاداری) های قدیمی موجود در محوطۀ آرامگاه


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان بابل