جرونیمو

انگشتی|جرونیمو، ۱۸۸۷

**جرونیمو** (به زبان مسکالرو-چیریکاهوا: Goyaałé، به معنای *آنکه خمیازه می‌کشد*) (۱۶ ژوئن ۱۸۲۹ – ۱۷ فوریه ۱۹۰۹) یکی از رهبران برجستهٔ سرخپوست در آمریکا بود که رهبری آپاچی‌های چیریکاهوا در جنگ‌هایی موسوم به جنگ‌های آپاچی علیه مکزیک و ایالات متحده که به زمین‌های قبیلهٔ آنان دست‌اندازی کرده بودند را برای چندین دهه برعهده جرونیمو (سال‌های ۱۸۲۹–۱۹۰۹م) رهبر آپاچی‌ها بود بعد از این که سربازان مکزیکی خانواده اورا کشتند او جنگجوی چریک شد که هم سربازان مکزیکی و هم آمریکایی از او می‌ترسیدند. او سرنجام تسلیم شد و در سال ۱۹۰۵م در رژه پیروزی انتخاب رئیس‌جمهور (دوموکراسی) روزولت شرکت کرد.

## پیشینه
آپاچی اصطلاحی جمعی برای چندین گروه مرتبط از نظر فرهنگی از بومیان آمریکایی ساکن در جنوب غربی ایالات متحده است. تقسیم‌بندی کنونی گروه‌های آپاچی شامل آپاچی غربی، یاواپای، کویوترو، آراوایپا، موهاوها، چیریکاهوا، تونتوها، بایلاس، سن کارلوس، مسکلرو، جیکاریلا، لیپان و آپاچی دشت‌ها (پیشتر کیووا-آپاچی) می‌شود. اولین حملات آپاچی‌ها به سونورا و چیواوا در اواخر قرن هفدهم رخ داد. برای مقابله با حملات اولیه آپاچی‌ها به سکونتگاه‌های اسپانیایی، پرسیدیوهایی در جانوس (۱۶۸۵) در چیواوا و در فرونتراس (۱۶۹۰) در منطقه‌ای که اکنون شمال شرقی سونورا است و سپس سرزمین اوپاتا بود، تأسیس شد. در سال ۱۸۳۵، مکزیک برای پوست سر آپاچی‌ها جایزه تعیین کرده بود. دو سال بعد، مانگاس کولوراداس رئیس اصلی و رهبر جنگ شد و مجموعه‌ای از حملات را علیه مکزیکی‌ها آغاز کرد. حملات آپاچی‌ها به روستاهای مکزیکی به قدری زیاد و وحشیانه بود که هیچ منطقه‌ای امن نبود. تنها بین سال‌های ۱۸۲۰ تا ۱۸۳۵، حدود ۵۰۰۰ مکزیکی در حملات آپاچی‌ها کشته شدند و ۱۰۰ سکونتگاه ویران گردید.

در طول دهه‌های منازعات آپاچی-مکزیک و آپاچی-ایالات متحده، حمله و غارت به بخشی از شیوه زندگی آپاچی‌ها تبدیل شده بود که هم برای اهداف راهبردی و هم به عنوان یک فعالیت اقتصادی استفاده می‌شد. دبو در مورد آغاز منازعه آپاچی با اسپانیایی‌ها/مکزیکی‌ها می‌گوید: "بدین‌سان آپاچی‌ها به کوه‌ها رانده شدند و حمله به جوامع یکجانشین برای آن‌ها به یک روش زندگی تبدیل شد، یک فعالیت اقتصادی به همان اندازه مشروع که چیدن توت یا شکار گوزن" و اغلب بین حملات برای نیاز اقتصادی و جنگ‌اوری همپوشانی وجود داشت. حملات شامل دزدیدن دام و سایر غنایم، تا اسیر و/یا کشتن قربانیان، گاهی با شکنجه بود. مکزیکی‌ها و آمریکایی‌ها با حملات تلافی‌جویانه علیه آپاچی‌ها پاسخ دادند که کم‌خشونت‌تر نبودند و به ندرت به دشمنان بالغ شناسایی‌شده منحصر می‌شدند، بسیار شبیه به حملات آپاچی‌ها. حمله و تلافی آتش جنگ انتقام‌جویانه خشونت‌باری را شعله‌ور کرد که بین آپاچی‌ها و مکزیکی‌ها و بعدها، آپاچی‌ها و آمریکایی‌ها در نوسان بود. از ۱۸۵۰ تا ۱۸۸۶، جرونیمو، و همچنین دیگر رهبران آپاچی، حملاتی را انجام دادند، اما جرونیمو با انگیزه انتقام جویی برای قتل خانواده‌اش توسط سربازان مکزیکی رانده می‌شد و در این مدت سابقه‌ای از خشونت از خود برجای گذاشت که با هیچ یک از معاصرانش قابل مقایسه نبود. توانایی رزمی او که بیش از ۳۰ سال ادامه یافت، ویژگی اصلی شخصیت او را تشکیل می‌دهد.

درون قبیله خود جرونیمو، یعنی چیریکاهوا، بسیاری از مردم نسبت به او احساسات متفاوتی داشتند. اگرچه او به عنوان رهبری ماهر و مؤثر در حملات یا جنگ‌اوری مورد احترام بود، اما به نظر می‌رسد که چندان محبوب نبوده و در میان دیگر آپاچی‌ها محبوبیت گسترده‌ای نداشته است. این عمدتاً به این دلیل بود که او از تسلیم شدن در برابر خواسته‌های دولت آمریکا خودداری می‌کرد و باعث می‌شد برخی آپاچی‌ها از واکنش آمریکا بترسند. با این وجود، مردم آپاچی در برابر قدرت‌های جرونیمو به حیرت آمدند، قدرت‌هایی که او در یک سری از موقعیت‌ها به آن‌ها نشان داد. این قدرت‌ها به دیگر آپاچی‌ها نشان می‌داد که جرونیمو دارای استعدادهای ماوراء طبیعی است که می‌تواند از آن‌ها برای خوب یا بد استفاده کند. در گزارش‌های شاهدان عینی توسط دیگر آپاچی‌ها، جرونیمو می‌توانست از رویدادهای دور به محض وقوع آگاه شود و می‌توانست رویدادهای آینده را پیش‌بینی کند. او همچنین قدرت‌هایی برای شفای دیگر آپاچی‌ها نشان داد.
## زندگی
جرونیمو در ۱۸۲۹ در دستهٔ آپاچی‌های بدونکوهه در نزدیکی رود تورکی در ایالت امروزی نیو مکزیکو که در آن زمان بخشی از خاک مکزیک بود اما خانواده‌اش آن را جز زمین‌های بدونکوهه می‌دانستند متولد شد. پدربزرگ او رئیس بدونکوهه‌ها بود و او سه برادر و چهار خواهر داشت. پس از مرگ پدر، مادرش او را پیش آپاچی‌های چیهنه برد و او با آنها بزرگ شد. در ۱۷ سالگی با دختری از دستهٔ ندنی-چیریکاهوا ازدواج کرد و صاحب سه فرزند شد.

در سالِ ۱۸۵۸ گروهی متشکّل از ۴۰۰ سربازِ مکزیکی به فرماندهی کلنل خوزه ماریا کاراسکو به کمپ جرونیمو در بیرون شهر خانوس، در زمانی که مردان در درون شهر مشغول داد و ستد بودند، حمله‌کرده و دست به کشتار زنان و کودکان زدند. همسر، فرزندان و مادر جرونیمو نیز از جمله کشته‌شدگان این حمله بودند. پس از این رویداد جرونیمو به انجام حملات انتقامی علیه مکزیکیان روی آورد. چنین بر می‌آید که عنوان «جرونیمو» نیز در همین زمان به او داده شد. وجه تسمیهٔ این نام به نبردی بازمی‌گردد که جرونیمو در آن، بی‌توجه به گلوله‌های مرگباری که به سویش می‌آمد مرتب با چاقو به سربازان مکزیکی حمله می‌برد و آنان نام جروم مقدس (جرونیمو) را صدا می‌زدند. آمریکایی‌ها این را شنیدند و گمان بردند که نام واقعی او جرونیمو است و همین نام بر او باقی ماند.

جرونیمو پیوسته حملات و جنگ علیه استان‌ها و شهرهای مختلف مکزیک و سپس علیه مناطق آمریکایی در سرتاسر آریزونا، نیو مکزیکو و غرب تگزاس را ترغیب می‌نمود تا آنکه سرانجام در سال ۱۸۸۶ و پس از سال‌ها تعقیب و گریز، خود را تسلیم مقامات آمریکایی نمود. او به عنوان زندانی جنگی به شخصی نامدار بدل شد و در بازارهای مکاره حضور می‌یافت، هرچند هرگز به او اجازهٔ بازگشت به زادگاهش داده نشد. جرونیمو بعدتر از اینکه خود را تسلیم کرده بود احساس پشیمانی نمود زیرا معتقد بود به شروطی که برای این کار تعیین کرده بود توجهی نشده است.

جرونیمو در فوریهٔ ۱۹۰۹ از اسبش به‌هنگام رفتن به خانه فروافتاد و تمام طول شب را در سرما درآنجا به‌صورت درازکش ماند تا آنکه یکی از دوستانش او را که به‌شدت بیمار شده بود یافت. جرونیمو در ۱۷ فوریهٔ همان سال بر اثر عوارض ناشی از ذات‌الریه در فورت سیل اوکلاهما درگذشت و همان‌جا در گورستان زندانیان جنگی آپاچی به خاک سپرده شد.

## منابع

* 


رده:افراد در غرب وحشی
رده:اهالی آریزونا
رده:اهالی سرخپوست در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی شهرستان گرهم، آریزونا
رده:اهالی نیومکزیکو
رده:بومیان آمریکا در جنگ‌های سرخ‌پوستان
رده:تاریخ مکزیک
رده:درگذشتگان ۱۹۰۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:رهبران سرخپوست
رده:زادگان ۱۸۲۹ (میلادی)
رده:زندانیان درگذشته در زندان‌های ارتش ایالات متحده آمریکا
رده:سرخپوستان در سده ۱۹ (میلادی)
رده:قبیله آپاچی
رده:نوکیشان مسیحی