open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ازگله

**اَزْگِله** شهری در استان کرمانشاه ایران است. این شهر در بخش ازگله از توابع شهرستان ثلاث باباجانی قرار دارد.
شهر ازگله در خرداد ۱۳۸۱ مرکز بخش باباجانی شهرستان پاوه بود. این تقسیمات کشوری در سال ۱۳۸۱ تغییر کرد.

فاصله این شهر تا مرکز استان، حدود ۲۰۰ کیلومتر است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱٬۵۰۲ نفر (۳۷۲ خانوار) بوده‌است.

## زمین‌لرزه

در شامگاه یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۴۸:۱۶، زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۷٫۳ در مقیاس ریشتر این شهر را لرزاند. این شهر نزدیک‌ترین شهر به کانون زلزله (به فاصلهٔ ۵ کیلومتر) بود. عمق زمین‌لرزه ۱۱ کیلومتر بوده که به علت عمق کم و مدت زیاد، کل منطقهٔ جنوب غرب ایران این زمین‌لرزه را احساس کردند.

تعداد ۵۸ منزل روستایی از بخش ازگله با ۶۹ روستای بخش مرکزی مان دچار خسارت میان حداقل ۲۰–۶۰ درصد شده‌است.

## منابع

رده:شهرستان ثلاث باباجانی
رده:شهرهای استان کرمانشاه
رده:شهرهای شهرستان ثلاث باباجانی
کرم برگخوار پنبه

بندانگشتی|پروانه ی کرم برگخوار پنبه در اورشلیم اسرائیل
**کرم برگخوار پنبه** یا **پرودنیا** با نام علمی Spodoptera littoralis آفتی است با دامنه میزبانی وسیع که در مناطق گرمسیری انتشار دارد و علاوه بر پنبه گیاهانی از قبیل چغندر قند، گوجه‌فرنگی، نخود، پیاز، بادمجان، هویج، یونجه، شبدر، آفتابگردان، توتون، لوبیا و درختان میوه از قبیل سیب، انواع مرکبات را مورد تغذیه قرار می‌دهد.

## مراحل [[رشد]] و [[نمو]] و [[دگردیسی]]
این آفت با اسامی لهه یا رهه نیز خوانده می‌شود. حشره کامل پروانهای است به طول ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر که رنگ عمومی بدن آن قهوه‌ای روشن بوده و در روی بال‌های جلویی نقوش درهم دیده می‌شود، روی بال‌های جلویی یک خط پهن مورب نیمه انتهایی به رنگ زرد روشن وجود دارد که این خط در افراد ماده تیره‌تر می‌شود.

این حشره زمستان را به صورت شفیره در داخل خاک سپری می‌کند و حشرات کامل در بهار موقعی که متوسط دمای محیط ۱۹ تا ۲۰ درجه سانتگیراد است، ظاهر می‌شوند. پروانه‌های نسل اول در اواخر اردیبهشت، نسل دوم اوایل تیرماه، نسل سوم اواخر مردادماه ظاهر می‌شوند.

کرم برگخوار پنبه دارای ۵ نسل لاروی است و دوره زندگی یک نسل کامل آفت در تابستان ۳۲ تا ۴۵ روز و در فصول متعدد ۵۰ تا ۶۵ روز است.

## تغذیه
لاروهای این آفت در سنین اولیه به‌طور دسته‌جمعی از پارانشیم برگ‌ها تغذیه کرده و در سنین بالا موجب مشبک شدن برگ‌ها می‌شوند و در تراکم بالا فقط رگبرگ اصلی باقی می‌ماند. کرم برگخوار در مزارع پنبه، غنچه را معدود کرده و در مزارع گوجه‌فرنگی علاوه بر برگ از میوه نیز تغذیه می‌کند. در مزارع یونجه و شبدر، پس از برداشت محصول، لاروهایی که در سطح خاک افتاده‌اند، از برگچههای جوان و جوانه‌ها تغذیه می‌کنند.

## کرم برگخوار پنبه در [[ایران]]
در ایران در استان‌هایی نظیر خوزستان و سایر استان‌های جنوبی پراکنش دارد.

در خوزستان که کشت چغندر قند در شهریور و مهرماه صورت می‌گیرد، حشرات ماده روی علف‌های هرز تخمگذاری می‌کند. لاروها پس از خروج از پوسته تخم‌ها، جوانههای چغندر قند را مورد حمله قرار می‌دهند. خسارت در مواردی بقدری شدید است که کشاورزان ناچار به واکاری مزرعه می‌شوند.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ژان بابتیسته بویسدوال
رده:بیدهای ارتشی
رده:شاپرکان جغدی آفریقا
رده:شاپرکان جغدی اروپا
رده:شب‌پره‌های آفریقا
رده:شب‌پره‌های کومور
رده:شب‌پره‌های اسرائیل
رده:شب‌پره‌های ترکیه
رده:شب‌پره‌های توصیف‌شده در ۱۸۳۳ (میلادی)
رده:شب‌پره‌های خاورمیانه
رده:شب‌پره‌های دماغه سبز
رده:شب‌پره‌های رئونیون
رده:شب‌پره‌های سیشل
رده:شب‌پره‌های عمان
رده:شب‌پره‌های ماداگاسکار
رده:شب‌پره‌های موریس
رده:شب‌پره‌های یمن
رایان‌ایر

[هواپیمای [بوئینگ ۷۳۷، متعلق به رایان‌ایر|بندانگشتی|چپ|260px]]

**رایان‌ایر**  شرکت هواپیمایی ارزان‌قیمت ایرلندی است، که بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی ارزان‌قیمت اروپا به‌شمار می‌آید و به‌طور روزانه در بیش از ۲۷۰ مسیر در ۲۱ کشور اروپایی پرواز می‌کند. 

شرکت رایان ایر در سال ۱۹۸۵ توسط تونی رایان تأسیس شد و هم‌اکنون با مدیریت مایکل اولری، به‌عنوان یکی از سودآورترین خطوط هواپیمایی جهان محسوب می‌شود.

رایان‌ایر از روش‌های گوناگون، گاه با نوآوری و گاهی غیرعادی، سعی می‌کند هزینه‌هایش را پایین نگاه داشته و میزان درآمد خود را نیز افزایش دهد. برای مثال فضای خارجی بدنه برخی هواپیماها برای تبلیغ شرکت‌های گوناگون اجاره داده می‌شود. ناوگان رایان‌ایر را تنها هواپیماهای بوئینگ ۷۳۷ تشکیل می‌دهند که هزینه تعمیر و آموزش پرسنل را کاهش می‌دهد. رایان‌ایر با استفاده از هواپیماهای جدید و مجهز به موتورهای مدرن، سوخت مصرفی را کاهش داده، در هزینه سوخت صرفه‌جوبی می‌کند. هواپیماها کمترین وقت ممکن را روی زمین می‌گذرانند و فاصله زمانی بین فرود و پرواز مجدد هواپیماهای رایان‌ایر در شرایط عادی بیش از ۲۰ دقیقه نیست. در پروازهای رایان‌ایر غذا و نوشیدنی رایگان سرو نمی‌شود و مسافران در صورت نیاز باید هزینه آن را بپردازند. حمل بار دستی به داخل هواپیما رایگان است، ولی مسافران برای تحویل جامدان به بار، باید مبلغی پرداخت کنند.

برای صرفه جویی در خرج‌های برق، خدمه این شرکت از شارژ کردن موبایل خود هنگام کار منع شده‌اند. رایان‌ایر در سال‌های گذشته مدام در حال پیشرفت بوده و بحث و جدل علیه آن همیشه در جریان بوده‌است. این شرکت هم‌اکنون ناوگانی متشکل از 367 هواپیما دارد.

## وبگاه
نشانی ryana.ir که در ایران ثبت شده‌است تغییرمسیری به وبگاه اصلی شرکت (ryanair.com) می‌باشد. برخی کاربران اینترنت خارجی ممکن است تصور کنند .ir دامنهٔ کشور ایرلند (مقر رایان‌ایر) است که نیست. دامنهٔ اختصاصی ایرلند .ie است.

## منابع

* وب‌گاه رسمی شرکت رایان‌ایر

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه شرکت رایان‌ایر

رایان‌ایر
رده:اعضای سابق یاتا
رده:برندهای ایرلند
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۵ (میلادی) در ایرلند
رده:خطوط هوایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:خطوط هوایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:شرکت‌های اسوردز
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار ایرلند
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار لندن
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در نزدک
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در یورونکست آمستردام
رده:شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت
رده:شرکت‌های هواپیمایی جمهوری ایرلند
انگدان (گیاه)

**انگدان**  گیاهی است علفی و دارای ساقه ضخیم استوانه است به قطر سه تا چهار سانتیمتر و به ارتفاع یک تا دو متراست. این گیاه برگهایی ضخیم، گوشتدار، منقسم به برگچه‌هایی با ظاهر لوزی شکل و دندانه‌های نامساوی به رنگ سبز تیره و منتهی به دمبرگ استوانه‌ای مشخص دارد.

گلهای انجدان رومی بسیار کوچک به ابعاد سه میلی‌متر، به رنگ زرد و مجتمع به صورت چتر مرکب به دوازده شعاع نابرابر هستند و زنبورعسل از گلهای آن، غذای پرارزشی به دست می‌آورد.
قسمت مورد استفاده گیاه ریشه آن است که بویی معطر و طعمی تلخ، گزنده و کمی شیرین دارد و دارای خواص دارویی بسیار است. انجدان معرب انگدان است.

## مصارف دارویی

ریشه انجدان رومی معده را تقویت می‌کند و هضم‌کننده غذاست و مصرف آن در نارسایی‌های کبدی و کلیوی مؤثر است.

این گیاه با نام دیگر کاشم در از بین بردن بیماریهای پوست مفید است و ضعف عمومی را برطرف می‌کند. مصرف انجدان رومی در آب آوردن بافت‌های بدن، آب آوردن قوزک پا، ورم کلیه، ورم مثانه، دفع ادرار، رماتیسم مؤثر ذکر شده‌است.

----
این گیاه درمیان سبزی‌های اروپایی‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد. مزهٔ آن مانند کرفس است.

## پراکنش جغرافیایی در ایران

انتشار جغرافیایی این گیاه در مناطقی مانند مازندران، گیلان، آذربایجان، تهران و خراسان، کهگیلویه وبویراحمد ذکر شده‌است. مرکز پیدایش این گیاه انجدان اراک بوده وروستایی به همین نام در استان مرکزی وجود دارد.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:گیاهان چندساله
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۸۲۴ (میلادی)
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان علفی
رده:گیاهان پایا
ستق

**ستق** روستایی از توابع بخش نوبران شهرستان ساوه در استان مرکزی ایران است.

## جمعیت
این روستا شامل۱۰۴۶نفر جمعیت و۲۱۴خانواراست.

## اشتغال
کار اصلی مردم این روستا کشاورزی و دامداری می‌باشد. کشت عمده آن گندم و جو به روش دیمی می‌باشد.

## موقعیت جغرافیایی
این روستا در جاده ساوه به سمت همدان قرار گرفته واز اتوبان تهران همدان  ۸ کیلومتری فاصله دارد . از جمله همسایه‌های آن می‌توان به روستاهای تجرک، تیمور قاش  اشاره کرد.

## آب و هوا
آب و هوای این روستا کوهستانی بوده و زمستانی نسبتاً سرد و تابستانی معتدل دارد.
آب این روستا توسط دریاچه‌های گوناگونی که در این روستا قرار دارد تأمین می‌شود.

همچنین قسمتی از زمینهای کشاورزی این روستا در حاشیه رودخانه قره چای قرار دارد و تعدادی از اهالی برای آبیاری زمینهای خود از موتور آب در حاشیه این رودخانه استفاده می‌کنند.

## دیدنی‌ها

باباگرگر ستق

باباگرگر ستق نام یک پدیدهٔ طبیعی در نزدیکی روستای ستق است که ساختاری شبیه یک چاله-غار فروریزشی (سینک‌هول) دارد. این پدیده در اثر فرو ریختن بخشی از سقف یک حفرهٔ زیرزمینی شکل گرفته و امروزه به‌صورت یک دهانهٔ عمودی نسبتاً وسیع دیده می‌شود که نور خورشید از آن به داخل می‌تابد.

ویژگی‌های طبیعی

باباگرگر ستق دارای ویژگی‌های زیر است:

* دهانهٔ عمودی: دهانهٔ غار تقریباً گرد و دارای لبه‌های فرسایش‌یافته است که نشان‌دهندهٔ ریزش و گسترش طبیعی آن در گذر زمان است.
* فضای داخلی پهن‌تر از دهانه: ساختار درونی چاله بسیار عریض‌تر از دهانه است؛ مشابه دیگ‌های سنتی که «دهانهٔ تنگ و ته پهن» دارند.
* دیواره‌های لایه‌لایهٔ رسوبی: دیواره‌های غار از سنگ‌های رسوبی و آهکی تشکیل شده‌اند و فرسایش آبی شکل آن‌ها را مشخص می‌کند.
* جریان آب در کف: در بخش‌های اطراف کف غار، جریان آرام آب دیده می‌شود که نشان‌دهندهٔ ارتباط پدیده با آب‌های سطحی یا زیرسطحی منطقه است.
* کف گل‌آلود و رسوبی: تجمیع رسوبات، گل و سنگ‌ریزه در کف، این چاله را به یک حفرهٔ زنده از نظر تغییرات زمین‌شناختی تبدیل کرده است.

عملیات پاکسازی و خاک‌برداری

بر اساس تصاویر ثبت‌شده از داخل باباگرگر، در مقطعی یک عملیات پاکسازی و خاک‌برداری در این محوطه انجام شده است. حضور تجهیزاتی چون:

* بابکت (لودر کوچک)
* سبد فلزی حمل نفر برای ورود به دهانه
* تجهیزات کارگاهی داخل غار

جایگاه محلی

باباگرگر ستق یکی از شاخص‌ترین پدیده‌های طبیعی اطراف روستای ستق به‌شمار می‌رود و در میان اهالی به‌عنوان یک چالهٔ عمیق و پررمزوراز شناخته می‌شود. وجود جریان آب، دهانهٔ نورگیر عمودی و ابعاد قابل توجه فضای داخلی، این مکان را از نظر زمین‌شناسی و طبیعی به نقطه‌ای قابل توجه در منطقه تبدیل کرده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان ساوه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان ساوه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان ساوه
شبدر ایرانی

**شبدر ایرانی** (به فارسی دری: شَفتَل) از شاخه پیدازادان، زیر شاخه نهاندانگان، رده دولپه ایها، زیر رده جدا گلبرگ‌ها، راسته گلسرخ، تیره بقولات، زیرتیره پروانه آسا، طایفه سه برگچه‌ای، جنس تریفولیوم، گونه ریسوپیناتوم است.
## مشخصات [[سیستماتیک]] شبدر ایرانی
در شبدر ایرانی، تعداد ژنوم پایه جنس تریفولیوم برابر هشت (۸=x) است و از نظر ژنتیکی یک دیپلوئید خودگشن است. اگر چه در یکی از منابع مدارک محکمی درباره دگرگشن بودن گیاه ذکر شده است.

## [[اکوتیپ]]های معروف شبدر ایرانی
شبدر ایرانی دارای اکوتیپ‌های زیادی است که نام هر اکوتیپ از نام منطقه کاشت آن گرفته شده است. از جمله این نامها می‌توان به هفت چین استان مرکزی (شاندز)، هفت چین اناج، یک چین و دوچین کرمانشاه، قورچی باشی، الشتر لرستان، هراتی بروجرد، سوریان آباده، اقلید فارس، لردگان چهارمحال و بختیاری و ... اشاره نمود.

## مشخصات زراعی شبدر ایرانی
شبدر ایرانی گیاهی است یکساله و پاییزه، که در زمستان رشد اصلی آن به صورت رویشی و خوابیده در روی زمین است و در بهار به صورت ایستاده رشد می‌کند. دارای ارتفاعی بین ۴۵ تا ۹۰ سانتیمتر است. در خاکهای قلیایی (خاکهایی با pH بیشتر از ۶)، مرطوب و سنگین بهتر رشد می‌کند. به صورت تر، خشک، سیلو، مرتع و چراگاه قابل مصرف است، به صورت تنها یا مخلوط با گرامینهها مثل مرغ کشت می‌شود. وزن هر دانه آن حدد ۰/۷ گرم است. در اغلب مناطق سرد و نیمه سردسیر سازگاری یافته است. متوسط عملکرد علوفه خشک آن ۲ تا ۵ تن در هکتار است ولی در آزمایشها تا ۱۰ تن در هکتار گزارش شده است.

## آفات و بیماری‌ها
از مهم‌ترین آفاتی که به شبدر حمله می‌کند و میزان محصول را کاهش می‌دهد، می‌توان به شته ها، سوسک سرخرطومی تخمدان شبدر و حلزون می‌توان اشاره نمود.

از بیماریهای مهم شبدر در ایران می‌توان به لکه سیاه بدر، سفیدک دروغی شبدر، سفیدک حقیقی شبدر، پوسیدگی ریشه و برگ اشاره کرد.
برداشت

## جستارهای وابسته

## منابع

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:بقولات
رده:شبدر
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاگان شام
رده:گیاگان شمال آفریقا
رده:گیاگان لبنان
رده:گیاگان مغرب عربی
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
رده:گیاهان علوفه‌ای
بیماری پوسیدگی فیوزاریمی

**بیماری پوسیدگی فیوزاریِمی** یا **جیبِرِلا فوجی‌کوروئه**  از بیماری‌های قارچی مهم ذرت است، قارچ عامل بیماری با نام علمی Fusarium moniliforme قادر است پوسیدگی بذر، ریشه، ساقه، بلال و مرگ گیاهچه را در ذرت ایجاد کند.

## شرایط ایجاد بیماری
شرایط مساعد برای بیماری آب و هوای گرم و مرطوب یا گرم و خشک است. دمای ۳۰ درجه سانتیگراد برای رشد قارچ عامل بیماری مناسب است. در مناطق مرطوب به‌ویژه زمانی که بارندگی بیش از حد طبیعی رخ می‌دهد و در مرحله ظهور تارهای ابریشمی تا زمان برداشت طول می‌کشد، شدت بیماری افزایش می‌یابد. تنش‌هایی نظیر خشکی و صدمات ناشی از حشرات، پرندگان و کمبود نیتروژن باعث تشدید بیماری می‌شوند. خسارت این بیماری درصورت تماس بلال‌ها با سطح زمین افزایش می‌یابد.

## مشخصات ظاهری
علائم آلودگی روی بلال در ابتدا به‌صورت لکه‌ها و مناطق تغییر رنگ یافته صورتی، عنابی تا قرمز متمایل به قهوه‌ای روی نوک دانه ظاهر می‌شود. این لکه‌ها ممکن است به‌صورت پراکنده یا پیوسته روی دانه‌ها در قسمت نوک بلال مشاهده شود.

با پیشرفت بیماری یک کپک پودر مانند یا پنبه‌ای صورتی رنگ در روی دانه‌های آلوده رشد می‌کند. رشد و استقرار قارچ عامل بیماری بیشتر در اطراف کانال‌های ایجادشده توسط کرم‌های خوشه‌خوار ذرت است. این حشرات مهم‌ترین عامل پخش و شیوع بیماری‌های پوسیدگی بلال در ذرت هستند. در دانه‌هایی که اواخر فصل آلوده می‌شوند، پوشش کپک پنبه‌ای به صورت نوارهای کوتاه دیده می‌شود.

## [[توکسین]]‌ها
قارچ عامل بیماری قادر است ترکیبات سمی مانند فوزارین‌ها، اسید فوزایک و منو لیفورمین را تولید کند.

## گستره بیماری در ایران
وجود این بیماری در مناطق بندر انزلی، ساری، لاهیجان و گرگان گزارش شده‌است.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:بیماری‌های برنج
رده:بیماری‌های گیاهی قارچی
رده:سرطان‌زاهای گروه ۲بی پژوهشگاه بین‌المللی سرطان
رده:فیوزاریم
رده:قارچ‌های توصیف‌شده در ۱۹۳۱ (میلادی)
مرتضی علوی

**مرتضی علوی** برادر بزرگ‌تر بزرگ علوی و نجمی علوی و یکی از رهبران حزب کمونیست ایران از سال ۱۳۰۰ بود که در تسویه کبیر استالینی کشته شد. وی در سال ۱۹۳۸ میلادی در تاشکند به اتهام واهی جاسوسی تیرباران شد. هر چند که در برائت‌نامه‌ای که سال‌ها پس از مرگ استالین صادر شد، تاریخ مرگ او را ژوئیهٔ ۱۹۴۱ و آن هم به دلیل ابتلا به بیماری مالاریا در زندان ذکر کردند.

کسانی چون بزرگ علوی در کنار تقی ارانی و ایرج اسکندری که نخستین دوره مجله دنیا را منتشر می‌کردند از شاگردان مرتضی علوی بودند. آنها از اعضای برجسته گروهی بودند که به گروه ۵۳ نفر معروف شدند.

## منابع


* مرتضی علوی PDF

* نجمی علوی از پایه گذاران جنبش زنان ایران بی هیچ حقی از آن خانه، در غربت درگذشت، عفت ماهباز
* تراژدی یک مبارزه

رده:کمونیست‌های اهل ایران
مرکبات

[بندانگشتی|[گریپ‌فروت]]

**مُرَکَّبات** یکی از مهم‌ترین سردهٔ میوه‌های نیمه‌گرمسیری هستند، که بومی آسیای جنوبی، آسیای شرقی، آسیای جنوب شرقی، ملانزی و استرالیا می‌باشند. مرکبات مهم‌ترین سرده از تیرهٔ سدابیان هستند. از مهم‌ترین مرکبات می‌توان به پرتقال، نارنگی، لیمو ترش، لیمو شیرین، گریپ فروت، دارابی، نارنج، ترنج، بکرایی، لیموعمانی، بالنگ و کام کوات و دارابی اشاره کرد.
بندانگشتی|دارابی یا پومیلو یا بتابی

بندانگشتی|ترنج یا برگاموت

## تولید جهانی
براساس اعلام فائو، تولید جهانی مرکبات در سال ۲۰۱۶، صد و بیست و چهار میلیون تن (۱۲۴٫۰۰۰٫۰۰۰) بوده است، که حدود نیمی از این تولید را پرتقال تشکیل می‌دهد؛
همچنین طبق اعلام آنکتاد (UNCTAD)، تولید مرکبات در اوایل قرن بیست و یکم (۲۱-ه) عمدتاً به دلیل افزایش سطح زیر کشت، بهبود در حمل و نقل و بسته‌بندی، افزایش درآمدها و ترجیح مصرف‌کننده به غذاهای سالم رشد کرده است. در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، تولید جهانی پرتقال چهل و هفت میلیون و پانصد هزار تن (۴۷٬۵۰۰٫۰۰۰) تخمین زده شده که توسط کشورهای برزیل، مکزیک، اتحادیه اروپا و چین به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان هدایت می‌شود.

## تولید در ایران
بندانگشتی|لیموی پیوندی عمل‌آمده در گلدان در ایتالیا
کشور ایران مقام هفتم را در میان کشورهای تولیدکنندهٔ مرکبات کسب کرده است، که در این میان استان‌های گیلان و مازندران بیشترین سهم در تولید مرکبات را دارا می‌باشند و پس از آن استان‌هایی نظیر خوزستان، فارس، کرمان و هرمزگان از دیگر تولیدکنندگان مهم مرکبات می‌باشند.

## جستارهای وابسته
* فهرست میوه‌ها
* صیفی‌جات
* شتوی‌جات
* پیازیان
* نرگسیان
* سیر

## منابع


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:درختان زینتی
رده:سرده مرکبات
رده:سرده‌های مرکبات
رده:فهرست‌های خوراکی‌ها
رده:فهرست‌های گیاهان
رده:گارنیش‌های کوکتل
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاهان باغی
رده:گیاهان به‌کاررفته در بن‌سای
رده:میوه‌ها
رده:میوه‌های خوراکی
دریاچه سد ارس

**دریاچه سد ارس** یک دریاچه مصنوعی در ۳۵ کیلومتری جلفا است که بین دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان پشت سد ارس واقع شده‌ است. مخزن دریاچه به طول ۵۲ کیلومتر، دارای عمق متوسط ۲۰ متر، مساحتی حدود ۱۴۵ کیلومتر مربع و حجم کل آن ۱ میلیارد و۲۵۴ میلیون مترمکعب است.

حداکثر درجه حرارت هوا در تابستان ۴۰ درجه سانتی گراد و در زمستان ۲۰- درجه سانتی گراد اندازه گیری شده‌است. وسعت حوزه آبریز آن ۱۰۰۲۲۰ کیلومتر مربع بوده که ۳۸ درصد آن در خاک نخجوان و ۲۳ درصد در خاک ترکیه و ۳۹ درصد آن در خاک ایران قرار دارد. حداقل دبی رودخانه در این منطقه ۳۳۹ مترمکعب در ثانیه و حداکثر ۲۲۴۰ مترمکعب در ثانیه‌است.

## منبع
* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:مخزن‌های سد در ایران‏
سوروف

**سوروف** (**دژگال**) با نام علمی **Echinochloa crus-galli** نوعی علف هرز خزانه برنج است. این علفها با جذب آب و مواد غذایی و همچنین نور و اشغال فضا، موجب ضعیف شدن نشاها می‌شوند. به علاوه، علفهای هرز موجود در خزانه، همراه نشاهای برنج به زمین اصلی راه یافته و باعث مشکلات بیشتر در مزرعه می‌شوند. زیرا در این مرحله، علف‌کش‌ها روی آن‌ها بی‌اثر بوده و باید با دست وجین شوند.

گل آذین سوروف، سنبله باز است.

[بندانگشتی|200px|عکس گیاه سوروف (دژگال) با نام علمی Echinochloa crus-galli شالیزارهای روستای [خلیفه محله شلمان، استان گیلان]]

علف‌های هرز دیگری مانند انواع جگن‌ها از جمله اویارسلام یک ساله، انواع پیرز، بعضی از پهن برگ‌ها ماند قاشق واش، با نشاهای برنج رقابت می‌کنند.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:ارزن‌ها
رده:چمن‌های پنجاب
رده:ریش‌پریان
رده:گونه‌های گیاهی مهاجم
رده:گونه‌های گیاهی مهاجم در ایالات متحده آمریکا
رده:گیاگان جنوب شرق آسیا
رده:گیاگان آسیای معتدل
رده:گیاگان پاکستان
رده:گیاگان ماداگاسکار
رده:گیاگان هندوچین
رده:گیاهان در آسیا
رده:گیاهان در اروپا
وجین‌کن مخروطی

**وجین‌کن مخروطی** برای ریشه‌کنی و دفن علفهای هرز استفاده می‌شود.

## ساختمان و طرز عمل

وجین‌کن مخروطی از گردندههای مخروطی شکل برای ریشه‌کنی و دفن علف‌های هرز استفاده می‌کند. با حرکت افقی به صورت عقب و جلو گردنده مخروطی در لایه ۳ سانتیمتری بالایی خاک، جایی که بیشتر علفهای هرز می‌رویند؛ عمل وجین را انجام می‌دهد. توان مورد نیاز نیز کم است زیرا در طی کاری تنها بر روی مقدار کمی از خاک کار می‌شود. وجین کن مخروطی در حدود دو برابر سریعتر از وجین‌کن‌های دوار عمل می‌کند.

وجین‌کن دارای دو گردنده مخروطی شکل است که پشت سر هم و در جهت مخالف نصب شده‌اند. تیغه‌های صاف و دندانه‌ای شکل به‌طور یک در میان بر روی گردنده‌های مخروطی نصب شده‌اند تا عمل ریشه‌کنی و دفن علف‌های هرز انجام دهند. این اجزای تیغه‌ها در انتهای قاعده بزرگ‌تر مخروط‌ها، سبب حرکت افقی بیشتری از خاک می‌شوند. قرارگیری دو گردنده در خلاف همدیگر، وجین کاری یکنواختی را در تمام عرض دستگاه به وجود می‌آورد. یک حایل اسکی مانند که در جلوی گردنده‌ها تعبیه شده، شناوری کامل را در شالیزارهای غرقابی تأمین می‌کند.

## مشخصات فنی

* تعداد اپراتور: یک نفر
* برداشت میانگین: ۰/۸ هکتار در روز
* نیروی فشاری میانگین: ۴/۴ کیلوگرم
* وزن: ۷/۳ کیلوگرم
* ابعاد: طول ۱۶۵ سانتیمتر ـ عرض ۴۵ سانتیمتر
* مواد ساختمانی: کل بدنه از لوله فولادی و گردنده‌ها از ورق آهنی است.

## منبع
* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره هفتم

رده:ماشین‌های کشاورزی
هجدک

**هُجِدک** شهری است در استان کرمان  قرار گرفته‌است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱٬۰۰۷ نفر (۳۱۳ خانوار) بوده‌است.

## زمین لرزه

صبح ۱۰آذر ۱۳۹۶در این مکان زمین‌لرزه ۶٫۱ ریشتری اتفاق افتاد.
طبق گفته مدیرکل ستاد بحران استان کرمان در مورد زلزله هجدک گفت در بررسی‌های اولیه تلفات جانی مشاهده نشده‌است ولی خسارات مالی واردشده که در حال برآورد هستیم.

گزارش اولیه زمین‌لرزه هجدک

بزرگی: ۶٫۱ محل وقوع: استان کرمان - حوالی هجدک (کرمان)

تاریخ و زمان وقوع به وقت محلی: ۱۳۹۶/۰۹/۱۰ ۰۶:۰۲:۴۴

طول جغرافیایی: ۵۷٫۳۹

عرض جغرافیایی: ۳۰٫۷۳

عمق زمین‌لرزه: ۱۰ کیلومتر
* نزدیک‌ترین شهرها:
۳۷ کیلومتری هجدک (کرمان)

۴۶ کیلومتری شهداد (کرمان)

۴۸ کیلومتری چترود (کرمان)
* نزدیکترین مراکز استان:

۵۸ کیلومتری کرمان
۲۹۳ کیلومتری بیرجند
* دو زمین لرزه دیگر در تاریخ و زمان ۱۳۹۶/۰۹/۲۱ ۱۲:۱۳:۱۷ و ۱۳۹۶/۰۹/۲۲ ۰۱:۱۱:۲۹در هجدک اتفاق افتاد که شدت این زمین لرزه به بزرگی: ۶٫۲ و ۶٫۱ بر مقیاس ریشتر گزارش شد. این زمین لرزه تلفات جانی نداشت.

## منابع

رده:شهرستان راور
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان راور
یزدانشهر (زرند)

**یَزدان‌شهر** شهری در شمال استان کرمان در جنوب شرقی ایران می‌باشد. این شهر در شمال شهرستان زرند قرار گرفته‌است. فاصله از مرکز بخش تا شهر زرند ۱۸ کیلومتر است

## جمعیت
جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵، برابر با ۵٫۶۰۷ نفر بوده‌است.
این شهر در سال ۱۳۸۳ خورشیدی با ادغام روستاهای سلسبیل، ده فیاض، اکبرآباد، کهنوج، شهرک شهید رجایی، خالق‌آباد، طاهرآباد و محمدآباد تشکیل شد.عمده فعالیت مردم این شهر به کشاورزی و کاشت محصول پسته اشتغال دارند. رقم پسته اوحدی (فندقی) در این منطقه به وفور کشت شده‌است. در طی سالهای گذشته خشکسالی و بهره‌برداری بیش از حد مجاز آب توسط معادن کنسانتره و سنگ آهن جلال‌آباد باعث بروز آفات بسیار و کم شدن و نابودی محصول پسته این منطقه شده‌است.

## منابع

* مختصات و ارتفاع، پیش‌شماره

رده:شهرستان زرند
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان زرند
ریحان‌شهر

**ریحان‌شهر** شهری است در بخش بخش مرکزی در شهرستان زرند در استان کرمان در جنوب شرقی ایران. این شهر در شهرستان زرند و در شمال خاوری شهر زرند قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۴٫۴۶۷ نفر بوده‌است. در حال حاضر جمعیتی بالغ بر ۷٬۰۰۰ نفر دارد.

این شهر در سال ۱۳۸۳ خورشیدی با ادغام روستاهای باب تنگل سفلی و اسلام‌آباد تشکیل شد.

چشمه آب معدنی باب تنگل از نقاط دیدنی آن است که در ۳ کیلومتری شمال آبادی باب تنگل واقع شده‌است. اطراف منطقه را زمین‌های کویری احاطه کرده‌است.

## لرزه‌خیزی
با توجه به همجواری شهرستان زرند با گسل کوهبنان زمین‌لرزه‌های متعدد و شدیدی در منطقهٔ ریحان‌شهر رخ داده‌است.

روز دوشنبه، ۳۰ بهمن ۱۳۸۵ در ساعت ۰۶:۱۵:۵۸ زمین‌لرزه‌ای به بزرگای ۴٫۵ ریحانشهر را لرزاند.
موقعیت رومرکز این زمین‌لرزه ۳۱٫۱۳ شمالی و ۵۶٫۷۷ شرقی و عمق آن ۱۵ کیلومتر بود.

در سال ۱۳۸۵ باقی‌مانده واحدهای مسکونی خشت و گلی روستاهای حتکن، اسلام‌آباد و باب تنگل هم که پس از زلزله سال ۸۳ در وضعیتی نامطلوب بر جای مانده بودند نیز فروریخت. با تداوم زمین لرزه‌ها در سال ۱۳۸۵ حتی ساختمان‌های مقاوم شهر نیز دچار شکستگی و شکاف شده‌اند.

## امکانات فرهنگی
چشمه آب گرم باب تنگل

سایت پاراگلایدر صیاد شیرازی

چشمه ده اصغر

کتابخانه عمومی شهید کرموند

سالن چند منظوره ورزشی غدیر ریحانشهر

کتابخانه عمومی شهید کرموند، در سال ۱۳۶۲ در منطقه معدنی ریحان‌شهر در قالب مجتمع فرهنگی و هنری در ساختمانی به مساحت ۶۸۰ متر مربع متعلق به شرکت زغال سنگ تأسیس شد.
این کتابخانه در زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۸۳ شهرستان زرند، آسیب جدی دید. کتابخانه عمومی شهید کرموند ریحان‌شهر در سال ۱۳۸۶ بازسازی شد و در همان سال گشایش یافت.
این کتابخانه تنها کتابخانه فعال در ریحان‌شهر است و ۸۰ متر زیربنا دارد.
در سال ۱۳۸۶ سالن چند منظوره ورزشی غدیر ریحانشهر از محل اعتبارات سفر ریاست جمهوری به استان کرمان تأسیس شد.

## منابع


رده:شهرستان زرند
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان زرند
رودبار (رودبار جنوب)

**رودبار**، مرکز شهرستان رودبار جنوب و شهری در استان کرمان در جنوب‌شرقی ایران است.جمعیت این شهر در سال ۱۴۰۰ بیش از ۲۵۰۰۰نفر بوده۰مردم این شهر بیشتر به زبان های بلوچی سخن می گویند۰

## زیرساختهای فرهنگی
* سینما صدر

## مردم شناسی
[جایگزین=عکس از پیرزن محلی در حوالی شهرستان رودبار جنوب که کنار خانه کپری خود ایستاده است. - سال ۲۰۱۲ میلادی (دریافت تصاویر رایگان با کیفیت بالا از انبار ویکی‌پدیا)|بندانگشتی|[زن|پیرزن بلوچ بومی در حوالی شهرستان رودبار جنوب که کنار خانه کپری خود ایستاده است. - سال ۲۰۱۲ میلادی]]
مردمان **شهرستان رودبار جنوب** بلوچ و دارای فرهنگ بلوچی و به زبان‌های بلوچی و گویش رودباری صحبت می‌کنند. مردان از لباس مردانه بلوچی و زنان نیز از لباس زنانه بلوچی که فرهنگ بومی رودبار جنوب است؛ استفاده می‌کنند.

### جمعیت
جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵، ۲۵٫۸۴۰ نفر بوده‌است.

## صنایع دستی
سوزن دوزی بلوچی که نام محلی آن «زی دوزی» یا «زی دوچی» است از جمله صنایع دستی شهرستان رودبار جنوب است. پته دوزی و دوخت لباس‌های بلوچی برای فروش در مناطق همجوار بلوچ توسعه دارد و از جمله دیگر صنایع دستی می‌توان به چرم دوزی، کیف دوزی و گل سازی از دیگر هنرهای مردم شهرستان رودبار جنوب است.

## منابع

رده:شهرستان رودبار جنوب
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان رودبار جنوب
نگار (بردسیر)

**نگار** مرکز **بخش نگار** و شهری است تاریخی در شهرستان بردسیر استان کرمان که در جنوب شرقی ایران قرار گرفته است.

## آب و هوا و اقلیم
شهر نگار دارای آب و هوایی با تابستان‌های نسبتا گرم در روز و خنک تا سرد در شب و نیز زمستان‌های سرد است و در ارتفاع ۲٬۰۹۱ متری از سطح دریا و در دشتی مرتفع قرار گرفته‌است.

## ویژگی‌های انسانی
بیشتر فعالیت ساکنین این شهر کشاورزی بوده و به دلیل قرار گرفتن در مسیر کرمان-بافت محل مناسبی جهت فروش تولیدات دامی می‌باشد.
شهر کهن نگار به علت قرار گرفتن در مسیر تاریخی کرمان - بندرعباس در زمانهای بسیار دور از شوکت و جلال خاصی برخوردار بوده‌است. آتشکده تاریخی که در شمال شهر نگار واقع گردیده، دلیل اهمیت این شهر در زمانهای دور است. مردم شهر نگار مهربان و مهمان نواز هستند که ویژگی‌های این مردم ریشه در تاریخ و تمدن کهن و باستانی آنها دارد.

### جمعیت
جمعیت شهر نگار بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی ۷٬۹۰۰ نفر بوده‌است.

## جاذبه‌های گردشگری
* مناره مسجد جامع نگار
* آتشکده چهارطاقی نگار: این آتشکده به زمان ساسانیان برمی‌گردد و بر روی تپه ای در شمال شهر نگار واقع شده، هنوز استوار و محکم بعد از گذشت سالیان سال خودنمایی می‌کند.
این آتشکده همانند سایر آتشکده‌ها که در زمان ساسانیان ساخته شده، بر ۴ ستون قرار گرفته که پس از گذشت سالیان طولانی همچنان بدون آسیب باقی مانده‌است، به همین دلیل به چهارطاقی معروف شده‌است.
* تپه مه نگار: این تپه یادبود دختر یکی از پادشاهان به نام مه نگار است و به عنوان اثر تاریخی ثبت میراث فرهنگی گردیده‌است.

## فاصله تا سایر شهرها

## سوغات
سوغات شاخص شهر نگار لبنیات و محصولات طبیعی این منطقه است.

## منابع

رده:شهرستان بردسیر
رده:شهرهای استان کرمان
رده:مناطق مسکونی در شهرستان بردسیر
گلزار (بردسیر)

**گُلزار**، مرکز بخش گلزار و شهری در شهرستان بردسیر استان کرمان در جنوب شرقی ایران است.
شهر گلزار در ۵۹ کیلومتری شهر بردسیر واقع شده‌است.گلزار از مناطق اصلی تولید فرش ماشینی در منطقه کرمان است.

اسم پیشین قریه العرب «ده تا زیان» بوده‌است. قدمت و بنیه اقتصادی قریه العرب از شکل بناهای موجود آن که برخی بر اثر احداث خیابان به شکل نیمه ویرانه درآمده، به خوبی هویداست. کنار آبادی قلعه‌های مخروبه ای دیده می‌شود و محلات قدیمی با بافت معماری ویژه نشان دیگری از قدمت شهر می‌باشد. این روستا علاوه بر قدمت، دارای هویت خاص فرهنگی است. ساختمان باز سازی شده امامزاده عبدالله در قسمت شمال شرق شهر دار ای ویژگی جالب توجهی است و منظره ای بدیع بدان بخشیده‌است. در داخل روستا یک برج قدیمی وجود دارد که گفته می‌شود یادگار دوره سلجوقیان است. شهر قریه العرب از کانون‌های مهم قالیبافی استان است

در باب نامگذاری این روستا به قریه العرب گفته می‌شود: «شهر کرمان در نخستین روز تابستان سال ۶۵۴ میلادی به تصرف اعراب درآمد که «مجاشع بن مسعود سلمی» فرماندهی آنان را بر عهده داشت. مؤلف تاریخ «منتظم ناصری» وقوع این رویداد را سال ۶۵۱ میلادی مطابق سال ۳۱ هجری ذکر کرده‌است. هنگام تصرف کرمان، هنوز یزدگرد سوم ـ شاه ساسانی ـ زنده و در شهر مرو بود که وی نیز در همین سال کشته شد.

«مجاشع» پس از تصرف کرمان و دعوت شهروندان به اسلام، به دلایل امنیتی اجازه نداد که سپاهیانش در شهر مستقر شوند؛ زیرا شنیده بود که کرمانیان به آیین زرتشت تعصب می‌ورزند. بنابر این، لشکریان او در یک روستای کوچک در چهار فرسنگی جنوب شهر کرمان (که بعداً معروف به قنات غسّان شد) خیمه زدند و مستقر شدند. سپس نواحی دیگر کرمان تا «سند» به تصرف مسلمانان درآمد. ولی همچنان شهر کرمان مرکز حکومت منطقه بود.

با وجود سقوط شهر کرمان؛ تا سالها، بسیاری از مناطق کوهستانی ایالت کرمان تسلیم نشده بودند. از جمله منطقه «راین» که دژی مستحکم داشت، و در دامنه کوه هزار واقع شده‌است.

در آن زمان فرمانده سپاه فاتح برای سکونت عرب‌های مهاجر که همیشه در پی لشکر در حرکت بودند «قریه العرب» را در ایالت کرمان ساخت که کرمانیان آن را «ده تازیان» می‌نامیدند و هنوز هم بعضی از مردم به همین نام می‌خوانند.

در همین سال (۶۵۴ میلادی) سرزمین‌های شرقی دیگر ایران از جمله سیستان، قندهار و کابل به دست اعراب افتاد که شهر زرنگ (زرنج) به عنوان حکومت نشین آن‌ها تعیین شده بود.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۴۴۵ نفر (در ۱٬۷۱۱ خانوار) بوده‌است.

## آب و هوا و اقلیم
شهر گلزار دارای آب و هوای معتدل کوهستانی و تابستان‌های خنک و زمستان‌های سرد است. این شهر در ارتفاع ۲٬۳۲۸ متری از سطح دریا واقع شده‌است.

## جاذبه‌های گردشگری
* قلعه گلزار (قلعه قریةالعرب)،
* آسیاب آبی گلزار که مربوط به دوران قاجار است،
* مناره گلزار،
* مسجد جامع گلزار از دورهٔ سلجوقی که در مرکز شهر گلزار قرار دارد
* روستای زیبای صاحب آباد که در دامنهٔ کوه هزار واقع شده و از چشم‌انداز دلنوازی برخوردار است

## امکانات شهر
این شهر یک ناحیهٔ صنعتی، سد انحرافی و ۱۲ کیلومتر کانال آب دارد.

طرح آبرسانی از گلزار به شهر کرمان که یکی از مهم‌ترین طرح‌های زیربنایی آبرسانی جنوب شرق ایران بوده‌است.
شمس الدین سعید، شمس الدین، سعید، معاذاللهی و سلیمانی از فامیل‌های معروف آن هستند. ابراهیم‌آباد «ابرام آباد»، کثیر آباد، آتشون، شیرینک، چهارطاق، راسک، اردیکان، باب شمیل، باب بیدویه، باب کهنویه، باب چنزوییه و صاحب آباد از توابع آن است.

## منابع

* پیش‌شماره
* مختصات و ارتفاع

رده:شهرستان بردسیر
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان بردسیر
فاریاب (کرمان)

**فاریاب**، شهری در بخش مرکزی شهرستان فاریاب در استان کرمان ایران است. این شهر، مرکز شهرستان فاریاب است.

## موقعیت جغرافیایی
شهر **فاریاب** از **[[شمال]]** با روستای مزرعه امام، از شمال شرق با روستای هزاربوته، از شرق با دشت مهروئیه، از جنوب شرق با روستای دره شور، از جنوب با روستای گلاشکرد ، از جنوب غرب با کارخانه شیشه، از غرب با روستای حرمه، و از شمال غرب با روستای چاه بید همسایه است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر **فاریاب** برابر با **۴٬۸۶۳** نفر (**۱٬۳۴۳** خانوار) بوده‌است.

## منابع

رده:شهرستان فاریاب
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان فاریاب
دهج

*دِهَج* یکی از شهرهای شهرستان شهر بابک در استان کرمان می‌باشد که منطقه ای سردسیر و ییلاقی است. این شهر با روستاهای اطراف که دهستان دهج را تشکیل می‌دهد یکی از ۹ دهستان شهرستان شهربابک می‌باشد. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۷٬۷۶۰ نفر بوده‌است.

## موقعیت جغرافیایی
شهر دهج از شهرهای شهرستان شهر بابک از توابع استان کرمان است که در نیمه غربی استان کرمان و شمال شهرستان شهربابک واقع شده‌است. این شهر از شمال به شهرستان مهریز و شرق به شهرستان انار و از جنوب به جوزم و آبادی‌های آن، مزارع و شهر بابک و از جنوب غربی به خبر و آبادیهای آن محدود می‌گردد.
این شهر در طول جغرافیایی ۵۴ درجه و ۴۵ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۰ درجه و ۳۰ دقیقه شمالی تا ۳۱ درجه شمالی واقع شده‌است.

## وجه تسمیه
نظریاتی که در ارتباط با نام دهج مطرح می‌شود، شامل موارد زیر است:
* پاره‌ای عقیده دارند که نام دهج از دو شخصیت که هر دو «حاجی» بوده‌اند گرفته شده‌است؛ لذا این شهر (ده آنروزی) ابتدا به «دو حاج» یا «ده حاج» نامیده شده و به مرور زمان و بر اثر تحریف این نام به «دهج» تغییر نام داده‌است. به نظر می‌رسد که این استدلال ضعیف باشد.
* پاره‌ای دیگر بر این عقیده‌اند که نام دهج از دو کوه آتشفشانی به نام «عاج» که در کنار یکدیگر واقع هستند گرفته شده‌است. بنا به این عقیده نام دهج از این دو کوه برگرفته شده‌است که به نام «دوعاج» معروف بوده که به مرور زمان ابتدا به «دعج» و سپس به علت سادگی در تلفظ به دهج تغییر نام داده‌است. این نظر هم نمی‌تواند صحت داشته باشد. چرا که بین دهج و دوکوه ذکر شده رشته‌ای از تپه‌ها و کوه‌های دیگری که به «کولوت» (کوه لوت) معروفند واقع است.
* برخی دیگر اعتقاد دارند دهج در مسیر کاروان‌های زیارتی به‌ویژه مکه و مدینه بوده‌است و بر همین اساس نام «ده حج» را به خود گرفته و سپس به‌مرور زمان برای سادگی تلفظ «ه» حذف‌شده و «دِحَج» باقی‌مانده‌است و در گذر زمان بر اثر تحریف نام امروزی (دهج) بکار برده می‌شود.
* نام دهج از لغت دیهیگ گرفته‌شده‌است. نام این شهر «دیهیگ» بوده که احتمالاً در طول زمان به «دهیگ»، چنانچه «دیه» به «ده» تبدیل‌شده و در زمان حاکمیت اعراب مسلمان به دلیل اینکه در الفبای عرب حرف «گ» وجود ندارد و به‌جای آن حرف «ج» را تلفظ می‌کنند به «دهیج» تبدیل‌شده، که گاهی امروزه نیز در برخی نقشه‌ها و نوشته‌ها همین لفظ «دهیج» به‌کاررفته، سپس برای سادگی در تلفظ به «دهج» تحریف‌شده‌است.
نظر آخر بیشتر با واقعیت تاریخی و جغرافیایی شهر دهج همخوانی دارد. در کتاب دهج نامه نیز بر این امر صحه گذاشته‌است.

## آب و هوا و اقلیم
شهری است در حاشیه بیابان مرکزی ایران که در طرف جنوب آن منطقه کوهستانی قرار دارد و کشتزارهای تابع این شهر بیشتر حالت ییلاقی دارد. در سمت شمال دهج، منطقه گرم بیابانی مرکزی ایران واقع شده‌است. در مجموع این شهر بسیار خوش آب و هوا است که این آب وهوا در منطقه‌ای کویری جای تعجب دارد. تابستان‌های دهج خنک و زمستان‌های بسیار سردی در این منطقه وجود دارد.

## جاذبه‌های گردشگری
* حمام تاریخی حاج آخوند
* مکتب حکومتی
* غار ایوب

## پیوند به بیرون
* سایت فرهنگی تفریحی جوانان دهج
* پرتال شهرداری دهج

## منابع

رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان شهربابک
رده:شهرستان شهربابک
زیدآباد

**زیدآباد** شهری در بخش زیدآباد شهرستان سیرجان استان کرمان ایران است. این شهر از ترکیب شهر زیدآباد و روستای محمودآباد سید ، نصرت آباد، کاظم آباد و چند روستای دیگردر تابعیت شهرستان سیرجان در استان کرمان ایجاد شده‌است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۹٬۱۱۲ نفر (در ۲٬۳۳۵ خانوار) بوده‌است.

## جغرافیا و اقلیم
این شهر در شمال باختری شهر سیرجان واقع شده و در جادهٔ سیرجان به شهر بابک قرار گرفته‌است. دریاچه نمک سیرجان در باختر زیدآباد واقع شده‌است.
آب‌های منطقه شهر زیدآباد از کوه لاشکار (۳۲۸۸ متر) سرچشمه می‌گیرند.
آب و هوای شهر زید آباد در تابستان ها گرم و در زمستان ها سرد است.

## ویژگی های انسانی
درآمد مردم شهر زیدآباد بیشتر از راه پسته‌کاری تأمین می‌شود و رونق کشاورزی منطقه باعث مهاجرپذیری آن شده‌است. بیشتر این مهاجران کاری، از شهرستان‌های مجاور شهرستان سیرجان از جمله شهرهای استان‌های فارس و هرمزگان به این شهر مهاجرت می‌نمایند.

## دیدنی‌ها
* مسجد بزرگ صاحب‌الزمان
* حسینیه تاریخی در غرب زیدآباد (حسینه پایین)
* حسینیه‌ای معروف به نام خلوت که در ۴۰۰ سال پیش‌ساخته شده‌است.

*برج آجری پاسگاه قدیم
*قلعه تاریخی حاج درويش 
*مقبره شیخ محمد حسن زیدآبادی ملقب به پیغمبر دزدان
*خانه تارخی حاج درويش
*آب انبار
*مزار شهدا گمنام
*مسجد مهدیه زیدآباد با 350سال قدمت تاریخی

## منابع

رده:شهرستان سیرجان
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان سیرجان
مس سرچشمه

شهر ** مس سرچشمه رفسنجان ** شهری کوهستانی و سردسیر از توابع بخش مرکزی شهرستان رفسنجان در استان کرمان است. این شهر در فاصله ٥٠ کیلومتری شهر رفسنجان واقع شده‌است و جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۹٫۱۸۲ نفر بوده‌است.مس سرچشمه رفسنجان در سال 51 بنام شرکت مس سرچشمه رفسنجان در اداره اسناد رفسنجان ثبت داده شده است و بعدها به نام شرکت ملی مس تغییر نام داد

## اقلیم و آب وهوا
شهرسرچشمه در منطقه‌ای کوهستانی و سردسیر واقع است و از ارتفاع زیادی از سطح دریا برخوردار است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۲٬۵۲۴ متر است و این شهر یکی از مرتفع ترین شهرهای ایران به شمار می آید. سرچشمه، زمستان‌های بسیارسرد و پربرف و تابستان‌های خنک و ملایم دارد.

## صنعت
صنایع و معدن مس سرچشمه در نزدیکی این شهر قرار گرفته‌است. این معادن یکی از عظیم‌ترین معادن مس جهان است که معدن مس سرچشمه رفسنجان و چندین معدن مس دیگر جزو بخش مرکزی رفسنجان محسوب می شوند و بزرگترین مجتمع صنایع مس جمهوری اسلامی ایران در شهرسرچشمه رفسنجان واقع شده‌است. متأسفانه روش استخراج از این معدن بعد از گذشت ۴۰ سال هنوز تغییر عمده نداشته‌است وباعث آلودگی آب وهوای شهر رفسنجان و روستاهاي اطراف از جمله مغوییه و روستاهاي منطقه بارچی رفسنجان گردیده است. این آلودگی منجر به عوارض مختلف از جمله سقط جنین - مرگ ناگهانی- مشکلات گوارشی شدید و سرطان می‌گردد

## ورزش
باشگاه فرهنگی، ورزشی مس سرچشمه مهمترین باشگاه این شهراست که در رشته‌های مختلفی از جمله فوتبال، تیراندازی و سایر رشته‌ها فعال است. این باشگاه از ورزشگاه و امکانات بسیار خوبی برخورداراست. از باشگاه‌های ثروتمندایران محسوب می‌شود.
### زیرساخت های ورزشی سرچشمه
* مجموعه ورزشی شهید زینلی سرچشمه
## فضای سبز شهری
* شهربازی سرچشمه
* پارک شهر
## فاصله از سایر شهرها
* مسافت تا ((رفسنجان)) 40 کیلومتر 
* مسافت تا کرمان: ۱۸۳ کیلومتر
* مسافت تا شهربابک: ۹۰ کیلومتر
* مسافت تا سیرجان: ۹۸ کیلومتر
* مسافت تا تهران: ۹۲۶ کیلومتر

## منابع

رده:شهرستان رفسنجان
رده:شهرهای استان کرمان۸
رده:شهرهای شهرستان رفسنجان
۱: (نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۶۵ وزارت کشور-سیرجان-صفحه ۱۷)

۲: (مرکز ملی آمار-تقسیمات کشوری سال ۱۳۶۷-استان کرمان کد ۰۸-شهرستان سیرجان، بخش مرکزی، دهستان پاریز؛ ردیف ۶۴۱۸-کد ۰۸۰۶۰۱۰۰۰۲۰۵۱۱۰۵۴۵۱)
محمدآباد (ریگان)

**محمدآباد**، شهری در بخش مرکزی شهرستان ریگان در استان کرمان ایران است. این شهر، مرکز شهرستان ریگان است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر **محمدآباد** برابر با **۲۰٬۷۲۰** نفر (**۴٬۸۲۸** خانوار) بوده است.

## بوستان ها و فضای سبز شهری
* پارک شهر
## جاذبه های گردشگری
* تپه های شنی ریگان
* مقبره شاه خورشید

## منابع

رده:شهرستان ریگان
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان ریگان
نرماشیر

**نرماشیر**، شهری در بخش مرکزی شهرستان نرماشیر در استان کرمان ایران است. این شهر، مرکز شهرستان نرماشیر است.

## پیشینه
لغت‌نامهٔ دهخدا در مورد نرماشیر می‌نویسد:
شهری است [به ناحیت کرمان] خرم، و جایی آبادان و بانعمت و جای بازرگانان. (حدودالعالم). شهر مشهوری است از شهرهای بزرگ کرمان در یک منزلی بم و نیز در یک منزلی فهرج از طرف صحرا. (از معجم البلدان). نام شهری از بلاد کرمان قریب به شهر بم و معمور و آباد و دارزین ناحیه‌ای است از آنجا با هوای سرد که در تابستان آنجا توان ماند. (انجمن آرا) (آنندراج). این نام بر مجموعهٔ دهات و آبادی‌های قسمت شرقی بم اطلاق می‌شود، و آن ناحیتی است با هوای گرم و حنا و خرمای فراوان.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر **نرماشیر** برابر با **۵٬۲۲۲** نفر (**۱٬۵۴۵** خانوار) بوده‌است.

## جاذبه های گردشگری
* قلعه خان نرماشیر
## آب و هوا و اقلیم
نرماشیر دارای اقلیم گرم و نیمه‌خشک است، با تابستان‌های بسیار گرم و زمستان‌های معتدل و خشک. این منطقه به طور کلی بارندگی کمی دارد.
## منابع

رده:شهرستان نرماشیر
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان نرماشیر
نجف‌شهر

**نجف‌شهر** از شهرهای بخش مرکزی شهرستان سیرجان استان کرمان در جنوب شرقی ایران است. نجف‌شهر در فاصله ۵ کیلومتری شهر سیرجان قرار گرفته است. این مکان تا پیش از سال ۱۳۷۶ و تبدیل به شهر در تقسیمات کشوری، **نجف‌آباد** نام داشته است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲۰٬۱۶۴ نفر (۵٬۸۹۴ خانوار) بوده است.

## ویژگی اقلیمی
ارتفاع شهر نجف شهر از سطح دریا ۱۷۲۴ متر می‌باشد. تابستان‌های نسبتاً گرم و زمستان‌های سردی دارد.

## امکانات فرهنگی
### کتابخانه‌ها
* کتابخانه مرحوم علی بیگی نژاد
* دارالقرآن (درحال ساخت)
* مؤسسه قرآنی حاج قاسم

## جاذبه‌های گردشگری
### بناهای تاریخی
* بقعه امامزاده علی
* بنای شاه فیروز
* قلعه سنگ

### اماکن مذهبی
* امامزاده علی
* زیارتگاه جدآقاسیدحسین

## پارک‌ها و فضای سبز
* بوستان ورزش
* بوستان مهر
* بوستان شهیدمطهری

## منابع

رده:شهرستان سیرجان
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان سیرجان
نظام‌شهر

**نظام‌شهر**، یکی از شهرهای بخش روداب شهرستان نرماشیر در استان کرمان ایران است. این شهر، مرکز بخش روداب است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر **نظام‌شهر** برابر با **۲٬۴۲۶** نفر (**۷۴۳** خانوار) بوده‌است.

## منابع

رده:شهرستان نرماشیر
رده:شهرهای استان کرمان
رده:شهرهای شهرستان نرماشیر
مارگون

**مارگون،** مرکز شهرستان مارگون در استان کهگیلویه وبویراحمد است. مردم این شهر لرتبار بوده و به زبان لری تکلم می‌کنند.

## مردم‌شناسی
### زبان
مردم مارگون از قوم لر هستند و به زبان لری صحبت می‌کنند.

### جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۱۳۵ نفر (در ۷۹۷ خانوار) بوده است.

همچنین شهر مارگون در سال ۱۴۰۰ (خورشیدی) دارای حدود ۵۰۰۰ نفر جمعیت بوده است.

## اقتصاد و صنعت
* **کارخانه سیمان مارگون**
تنها کارخانه بزرگ شهر مارگون کارخانه سیمان مارگون در ۷ کیلومتری شهر مارگون مرکز شهرستان مارگون است. این کارخانه توسط یک سرمایه‌گذار لبنانی در سال ۱۳۹۵ تأسیس شده است.

## گردشگری
شهر مارگون بعد از شهرهای یاسوج و سی سخت قطب گردشگری مناطق سردسیری استان کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد.
برخی مناطق گردشگری مارگون:
* **دریاچه مور زرد زیلایی**
دریاچه مور زرد زیلایی (تالاب مورزرد زیلایی) از نقاط گردشگری شهرستان  مارگون است. این دریاچه متشکل از سه دریاچه دیگر که در فاصله سه کیلومتری هم قرارگرفته اند و یکی از این دریاچه‌ها از دو دریاچه دیگر بزرگتر است.

این دریاچه در ۶۲ کیلومتری شهر مارگون واقع شده که دارای ۵۰ کیلومتر راه آسفالته و ۱۲ کیلومتر راه شوسه می‌باشد.

محل تأمین آب این دریاچه از برف‌های ارتفاعات تنگ سیب و کوه‌های داربری است که به رودخانه زیلایی سرازیر و در پایان به این دریاچه ریخته می‌شود.

بهترین وسیله برای سفر به این دریاچه خودروهای نیمه سنگین مانند پیکاپ است.
این دریاچه فاقد حداقل امکانات از جمله رستوران، کافه، آلاچیق، سکو و سوئیت است.

تنها کاری که مسئولان برای این دریاچه انجام داده‌اند نصب چند دوربین و تابلو در محدوده دریاچه است.
* **آبشار شهنیز**
آبشار مارگون در منطقه ای بکر و با چشم‌اندازهای بی‌نظیر طبیعی در روستای شهنیز واقع در ۱۱ کیلومتری شهر مارگون قرار گرفته است. طبیعت دلنشین با داشتن آب و هوایی دلپذیر و خنک در تابستان و سرد در زمستان بیشترین مزیت جهانگردی در استان چهار فصل بوده است.
این آبشار حدود ۱۸ متر ارتفاع دارد.
* **دشت سقاوه**
دشتی سرسبز واقع در کیلومتر ۸ جاده مارگون به پاتاوه_دهدشت.

## منابع

رده:شهرستان مارگون
رده:شهرهای استان کهگیلویه و بویراحمد

۲. جاذبه‌های گردشگری مارگون
گراب سفلی

**گَراب سُفلی** یا **گَراب پایین** شهری است در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران. این شهر در بخش لوداب از توابع شهرستان بویراحمد قرار گرفته‌است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۴۵ نفر (در ۱۲۵ خانوار) بوده‌است؛ که با این حساب، این شهر جزو ۱۰ شهر دارای کمتر از ۱۰۰۰ نفر جمعیت در ایران است.

## امکانات شهری
شهر گراب سفلی دارای کتابخانه‌ای به نام کتابخانه لوداب است.

در سال ۱۳۸۷ در دور دوم سفر محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت، طرح گازرسانی به شهر**گراب سفلی**، وشهر قلعه رئیسی و دیشموک و ۸۰ روستا پیشنهاد شد.

## منابع

* مختصات و ارتفاع
* پیش‌شماره:۰۷۴۳۳۷۲

رده:شهرستان بویراحمد
رده:شهرهای استان کهگیلویه و بویراحمد
رده:شهرهای شهرستان بویراحمد
قلعه رئیسی

**قلعه رئیسی** شهری در بخش چاروسا شهرستان کهگیلویه استان کهگیلویه وبویراحمد ایران است. این شهر تاریخی در جنوب غربی استان کهگلویه وبویراحمد واقع شده است ومرکز بخش پرجمعیت چاروسا می باشد ازجاذبه های گردشگری این شهر قلعه تاریخی این شهر همچنین آبشار کمردوغ و غار تاریخی اشکفت و دشت‌های سرسبز چهارراه و شلال‌دان در نزدیکی شهر می توان اشاره کرد.

## مردم شناسی
مردم این شهر لرتبار و از **[[ایل طیبی]]** هستند و به زبان لری جنوبی صحبت میکنند.

## جغرافیا
قلعه رئیسی در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویراحمد و در منطقه‌ای کوهستانی قرار دارد.
غرب قلعه رئیسی به رودخانه‌ای و گودال‌های عمیق ختم می‌شود که آب آن شالیزارهای سبزیجات وپیاز این بخش را تأمین می‌کند و در زبان محلی مردم منطقه به رو معروف است. این شهر در مسیر ارتباطی روستاها و بخش‌های هم جوار قرار دارد و به نوعی گلوگاه ارتباطی این مناطق به‌شمار می‌رود، این منطقه نقطهٔ ارتباطی شهرها و بخشهای دیگر از جمله راه ارتباطی دیشموک، دهدشت و خوزستان به‌شمار می‌آید. قلعه رئیسی در ۶۵ کیلومتری شهر دهدشت مرکز شهرستان کهگیلویه قرار دارد.

### جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۳۶۵۸ نفر (۱۷۵۰ خانوار) بوده‌است.

## ورزش
ورزشگاه شهر قلعه رئیسی در سال ۱۳۸۱ کلنگ زنی شد ولی تاکنون به بهره برداری نرسیده است.

در شهر قلعه رئیسی یک باشگاه فوتبال با نام اتحاد کهگیلویه فعالیت می‌کند.

## پانویس

رده:شهرستان کهگیلویه
رده:شهرهای استان کهگیلویه و بویراحمد
رده:شهرهای شهرستان کهگیلویه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان کهگیلویه
سی‌سخت

**سی سخت** شهری در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر یاسوج و در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران قرار دارد. این شهر مرکز شهرستان دنا است.

جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۶٬۸۱۴ نفر بوده‌است . گویش مردم این شهر لری می‌باشد.

این شهر در دامنه کوه دنا بلندترین کوه رشته‌کوه زاگرس واقع می‌باشد و منطقه‌ای گردشگری به‌شمار می‌آید. از جمله مناطق گردشگاهی این شهر می‌توان به کوه گل-چشمه میشی-دشتک-بن رود و بندان اشاره کرد.
شهر سی سخت با مساحت تقریبی ۵/۲ کیلومتر مربع در دامنه کوه ۴٬۴۰۹ متری دنا واقع گردیده‌است برای مسافرت به این شهر می‌توان از جاده یاسوج به سی سخت استفاده کرد.
## نگارخانه
دریاچه کوه گل سیسخت

 کوه گل سیسخت
 ارتفاعات دنا دشتک سیسخت
thumbقله سفید پوش دنا در سیسخت

## اقلیم

اقلیم سی‌سخت تحت تأثیر کوهستان دنا سردسیری است و قسمتی از پائیز و سرتاسر زمستان از برف پوشیده‌است. و همین امر موجب پر آبی منطقهٔ سی‌سخت است. و جویبارها و چشمه‌سارهای دائمی از مناطق برفی سرازیر شده و منطقه را سیراب می‌سازد.
شهر سی سخت به سبب موقعیت جغرافیایی و قرارگیری در دامنه کوه دنا دارای هوای مطبوع و خوشایند، آب سالم، خوشگوار و فراوان است.

## جاذبه‌های طبیعی
**چشمه ها**

*چشمه میشی*:بزرگترین و پرآب‌ترین چشمه‌اش چشمه «بشو = Bocu» یا چشمه میشی است که در پائین گردنه بیژن قرار گرفته وآب آن با وجود تامین آب آشامیدنی شهر،زمینهای زراعی ده بزرگ سی‌سخت را نیز آبیاری می‌کند.

*چشمه سرد:و*واقع در منطقه کوه گل شهر سی سخت.

*چشمه طوف:مشرف بر شهر توریستی سی سخت. این چشمه در مسیر صعود به قلهٔ دنا قرار دارد. این چشمه در تمام فصول سال دارای آبی گوارا و خنک می‌باشد.

*چشمه تاگی:دارای آبی خنک و گوارا که عطش کوهنوردان را بر طرف می‌کند.. از آب این چشمه برای آبیاری باغات انگور و سیب و گردوی منطقهٔ کلنجه استفاده می‌شود.

*چشمه تاگی*-*چشمه سیاه*-*چشمه ریزک*-*چشمه بایی*-*چشمه طوف*و...

## منابع

## پیوند به بیرون
* www.sisakht.orq.ir

رده:شهرستان دنا
رده:شهرهای استان کهگیلویه و بویراحمد
جعفریه (قم)

بندانگشتی
[بندانگشتی|[پرونده:IMG_20240130_204722_124.jpg|بندانگشتی|نشان واره شهرداریبندانگشتی]]
**جعفریه** مرکز شهرستان جعفرآباد و یکی از شهرهای استان قم در ایران است. جعفریه، پس از قم و قنوات، سومین شهر پرجمعیت استان قم است.

شهر جعفریه در سال ۱۳۷۵ با تصویب هیئت وزیران به شهر تبدیل گشت و نام آن از گازران به جعفریه تغییر یافت و از سال ۱۳۷۷ اداره شهرداری در آن تأسیس شده است. این شهر در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر قم واقع شده است.

## مردم‌شناسی

مذهب مردم شهر شیعه جعفری بوده و زبان غالب شهر، ترکی گویش شاهسونی و فارسی می‌باشد. و از محلات قدیمی شهر می‌توان از محله حمام کوچه باغ بهارستان (بندرعباس) نام برد.

## ویژگی‌های صنعتی و کشاورزی
* بیش از ۱٫۵ درصد گوشت کشور از این شهر تأمین می‌شود.
* جعفریه قطب کشاورزی و دامپروری استان قم هست وجمعیت زیادی به صورت مستقیم در این حوزه فعالیت داشته وناحیه صنعتی طغرود به وسعت ۴۳ هکتار در دو کیلومتری شهر با واحدهای فعال بسیار مشغول کار هست.

## آب و هوا و اقلیم
آب و هوای شهر جعفریه گرم و خشک با تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد است. این شهر در دامنه کوه قرار دارد.

## جمعیت
جمعیت **جعفریه** بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر با ۹٬۳۸۷ نفر بوده است.

## منابع

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۵ در ایران
رده:شهرستان جعفرآباد
رده:شهرهای استان قم
رده:شهرهای شهرستان جعفرآباد
شهرستان آزادشهر

**شهرستان آزادشهر** یکی از شهرستان‌های ایران است که در استان گلستان قرار دارد. مرکز این شهرستان، شهر آزادشهر است.

## مراکز گردشگری
از مراکز گردشگری و باستانی این شهرستان می‌توان بقاع امامزادگان محمد بن زید و محمد بن جعفر صادق (آق امام)، پارک جنگلی شبنم و پارک زیتون تپه و بنیاد نیمروز و نخستین نشریه استان گلستان بنام گلستان نو و هفته نامه نیمروز در سال ۱۳۷۶ را نام برد.

آزادشهر به لحاظ قرار داشتن در جاده بین‌المللی و محل تلاقی جاده‌های گنبد کاووس _گرگان (تهران) - شاهرود - مینودشت (مشهد) به نوعی چهار راه محسوب می‌شود. متعاقب تفکیک منطقه شرقی مازندران از استان مازندران، استان گلستان تشکیل می‌شود به مرکزیت شهر بزرگ گرگان. و آزادشهر نیز از همان زمان در تقسیمات کشوری از شهر به شهرستان تغییر می‌نماید. آزادشهر اقوام مختلفی از سراسر ایران را در خود گنجانده‌است به همین لحاظ می‌توان آن‌را ایران کوچک استان گلستان نامید.

## جمعیت
جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۰ شمسی برابر با ۹۶۱۱۰ نفر بوده‌است.

اکثریت جمعیت این شهر را قومیت کتولی و طبری تشکیل میدهند و درکنار آنها اقوام مهاجر دیگر نیز ساکن هستند 

## تقسیمات کشوری
* بخش چشمه‌ساران
** دهستان چشمه‌ساران
** دهستان خرمارود جنوبی
شهر: نوده خاندوز
* بخش مرکزی شهرستان آزادشهر
** دهستان خرمارود شمالی
** دهستان نظام‌آباد (آزادشهر)
شهرها: آزادشهر و نگین‌شهر

## جایگاه جغرافیایی
آزاد شهر از غرب به شهرستان رامیان و مرکز استان گرگان متصل می‌باشدشهرستان آزادشهر شهری است که تمام مسافران امام رضا ع از این شهرستان عبور می‌کنند.
آزادشهر از شمال به شهرستان گنبد کاووس و ازسمت شرق به شهرستان مینودشت وازجنوب به شهرستان شاهرود و استان سمنان متصل است.

## منابع
* http://city.imo.org.ir/showcity.aspx?code=769&code2=32


آزادشهر
شهرستان آق‌قلا

**شهرستان آق‌قلا** به معنی قلعه سفید یا **(دژ سپید** یا **سپید دژ)**، یکی از شهرستانهای ایران است که در استان گلستان قرار دارد. مرکز این شهرستان، شهر آق‌قلا است **دژ سپید** نام قلعه ای است که سهراب در لشکرکشی خود به ایران نخست بدانجا رسید و پس از جنگ با هژیر و گردآفرید آنجا را ویران کرد. اینگونه برمی‌آید که دژ سپید در دست خاندان گژدهم بوده‌است. بر پایه برخی نسخه‌های خطی شاهنامه گژدهم دژبان این دژ بوده و به نظر می‌رسد که او از زمان نوذر دژبان آنجا بوده‌است.

## جمعیت
جمعیت شهرستان آق قلا در سال ۱۳۹۰، برابر با ۱۲۰٬۷۲۳ نفر بوده‌است.
نام قدیمی این شهرستان اسپی دژ یا همان قلعهٔ سپید بوده که در سال ۱۳۵۸ به آق‌قلا تغییر یافت.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی شهرستان آق‌قلا
** دهستان آق‌التین
** دهستان شیخ‌موسی
** دهستان گرگان‌بوی
شهر: آق قلا
* بخش وشمگیر
** دهستان مزرعه جنوبی
** دهستان مزرعه شمالی
شهر: انبار آلوم

## منابع


آق‌قلا
شهرستان رامیان

بندانگشتی|سفره شب یلدا در پاقلعه
**شهرستان رامیان** یکی از شهرستان‌های ایران در استان گلستان است. شهر رامیان مرکز این شهرستان است.

جمعیت شهرستان رامیان در سال ۱۳۹۵، برابر با ۸۶٬۲۱۰ نفر بوده‌است. اقوام شهرستان رامیان عبارت است از :  ترکان قزلباش و ترکمن ها ، تات ها و فارس ها(جمیت غالب مرتبط با ترکان قزلباش). مذهب بخش اعظم مردم شهرستان رامیان شیعه دوازده‌امامی است . بخش کوچکی هم سنی مذهب وجود دارد.

## گردشگری
از جاذبه‌های گردشگری شهرستان رامیان می‌توان به قله ۲۴۰۰ متری قلعه میران، استخر طبیعی گل رامیان با عمق نزدیک به ۸۰ متر، مجموعه آبشارهای سرخه کمر به تعدا ۵ آبشار، مجموعه آبشارهای جوزک، مجموعه آبشارهای سید کلاته به تعداد ۸ آبشار، مجموعه آبشارهای چفت که تعداد آنها به ۱۲ آبشار می‌رسد که کوتاهترین ان ۸ و بلندترین ان ۳۲ متر ارتفاع دارد، مجموعه آبشارهای پشمکی، چشمه نیلبرگ، چشمه سید کلاته، انجیر چشمه، منطقه کوهستانی و برف‌گیر النگ، چشمه پیر کرم، دهکده توریستی پاقلعه، جنگل دره ملا و باغ تاشته، پارک جنگلی زیبای دلند، موزه صنایع دستی بنیادنیمروزسیستانیها، ذخیره گاه بین‌المللی سرو زربین، جنگل پنهان خانه، گرم چشمه، دیو چشمه، روستای تاریخی کشکک، تپه تاریخی نقاره‌خانه، بقعه متبرکه امامزاده بی بی حلیمه خاتون الهادی و همچنین موزه مردم‌شناسی شهر رامیان اشاره کرد.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی شهرستان رامیان
** دهستان دلند
** دهستان قلعه‌میران
شهر: رامیان و دلند
* بخش فندرسک
** دهستان فندرسک جنوبی
** دهستان فندرسک شمالی
شهر: خان ببین

## پانویس

## منابع
* رابینو-سفرنامه مازندران واسترآباد. ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی-تهران ۱۳۳۶ص۱۷۲
* سعیدی -رامیان و فندرسک. ص۱۹
* گریگوری ملگونوف- ترجمه دکتر امیر هوشنگ امینی-کرانه‌های جنوبی دریای خزر-ص. ۱۸۴-مرداد۱۳۷۶
* محمد حسن خان اعتمادالسلطنه-تاریخ اشکانیان-چاپ نقش جهان. ۱۳۷۱-ص۱۸۴

## پیوند به بیرون

* جاذبه‌های گردشگری رامیان

شهرستان رامیان
رامیان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در ایران