دیوید نیل مکنزی

**دیوید نیل مکنزی**  (زادهٔ ۸ آوریل ۱۹۲۶ در لندن – درگذشتهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۱ در بنگور، ولز) پژوهشگر بنام در زمینهٔ زبان‌های ایرانی بود.

او زادهٔ لندن بود. در ۱۹۴۳ داوطلبانه به ارتش انگلستان پیوست و در ۱۹۴۵ در هندوستان — که آن زمان مستعمرهٔ بریتانیا بود — خدمت نمود. در همان‌جا بود که مکنزی زبان پشتو را آموخت. از همین‌جا بود که مکنزی با زبان‌های ایرانی آشنا شد. به‌زودی او دانش‌آموختهٔ زبان‌های پارسی، پارسی میانه و پارسی باستان از دانشگاه لندن گردید. میان سال‌های ۱۹۶۱–۱۹۶۲ او تز دکتری‌اش را در زمینهٔ *مطالعات گویش‌های کردی* ارائه داد که سبب بلندآوازگی او به‌عنوان یک زبان‌شناس و ایران‌شناس گردید.

در ۱۹۷۵ او کرسی زبان‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان را به دست آورد. در ۱۹۹۴ بازنشست شد و در بنگور در ولز شمالی سکنی گزید. در این زمان او به عضویت آکادمی بریتانیا درآمد. مکنزی در سال ۲۰۰۱ در ۷۵سالگی در بنگور درگذشت. وی دارای سه پسر و یک دختر بود.

مکنزی به بسیاری از زبان‌های ایرانی چون پشتو، کردی، گورانی، اورامی (هورامی)، خوارزمی، پهلوی و زبان سغدی به‌خوبی آشنایی داشت. کتاب *فرهنگ کوچک زبان پهلوی* (یا *فرهنگ مختصر پهلوی*) او — که در ۱۹۷۱ نوشت و مهشید میرفخرایی با عنوان *فرهنگ کوچک پهلوی* به فارسی ترجمه کرده‌است — از کارهای ماندگار او و منبعی برای مطالعهٔ متن‌های پارسی میانه است. *فرهنگ زبان خوارزمی* وی با مرگش نیمه‌تمام ماند.

مکنزی، علاوه بر زبان‌های ایرانی، در زبان‌های انیرانی‌ای همچون عربی و چینی نیز دستی داشت.

## ترجمه به فارسی
از دیوید نیل مکنزی تاکنون آثار زیر به زبان فارسی ترجمه شده و به چاپ رسیده‌است:
* م‍ک‍ن‍زی، دی.ان. *گویش اورامی (هورامی): کلیات دستور زبان و متون*، ترجمهٔ محمدصدیق زاهدی، تهران: پانیذ، ۱۳۹۲.
* م‍ک‍ن‍زی، دی.ان. *ف‍ره‍ن‍گ ک‍وچ‍ک زب‍ان پ‍ه‍ل‍وی*، ت‍رج‍م‍هٔ م‍ه‍ش‍ی‍د م‍ی‍رف‍خ‍رای‍ی، ت‍ه‍ران: پ‍ژوه‍ش‍گ‍اه ع‍ل‍وم ان‍س‍ان‍ی و م‍طال‍ع‍ات ف‍ره‍ن‍گ‍ی، ۱۳۸۸.
* *ده گفتار دربارهٔ زبان خوارزمی*، آثاری از والتربرونو هنینگ، دیویدنیل مکنزی، هلموت هومباخ، گراردو نیولی، ترجمهٔ یدالله منصوری، تهران: طهوری، ۱۳۸۷.

### دیگر آثار ترجمه‌شدهٔ مرتبط با مکنزی
* ه‍ن‍ی‍ن‍گ، وال‍ت‍ر ب‍رون‍و ه‍رم‍ان، *ب‍خ‍ش‍ی از ف‍ره‍ن‍گ خ‍وارزم‍ی*، ب‍ه‌ک‍وش‍ش د.ن. م‍ک‍ن‍زی، ت‍ه‍ران، ان‍ت‍ش‍ارات دان‍ش‍گ‍اه ت‍ه‍ران، ۱۳۱۷؛ ۵۵ صفحه.
* دی‍اک‍ون‍وف، ای‍گ‍ور م‍ی‍خ‍ائ‍ی‍ل‍ووی‍چ و آ. ل‍ی‍وش‍ی‍ت‍س، *ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ای اش‍ک‍ان‍ی ن‍ی‍س‍ا (اس‍ن‍اد اق‍ت‍ص‍ادی)*، وی‍راس‍ت‍ار دی‍وی‍د م‍ک‍ن‍زی، ت‍رج‍م‍هٔ ش‍ه‍رام ح‍ی‍درآب‍ادی‍ان، ت‍ه‍ران: ک‍لام ش‍ب‍دا، ۱۳۸۳.
* م‍ان‍ی، *ش‍اپ‍ورگ‍ان: اث‍ر م‍ان‍ی درب‍ارهٔ روی‍داده‍ای پ‍ای‍ان ج‍ه‍ان*، آوان‍وی‍س‍ی، ت‍رج‍م‍ه، اس‍اطی‍ر ب‍راس‍اس ق‍رائ‍ت م‍ک‍ن‍زی، ب‍ه‌ک‍وش‍ش ن‍وش‍ی‍ن ع‍م‍ران‍ی، ت‍ه‍ران: اش‍ت‍اد، ۱۳۷۹.

## پانویس

## منابع

Wikipedia contributors, "David Neil MacKenzie," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Neil_MacKenzie&oldid=333030274 (accessed January 6, 2010).

## پیوند به بیرون
* مدخلِ MACKENZIE, DAVID NEIL در دانشنامهٔ ایرانیکا

رده:استادان دانشگاه گوتینگن
رده:استادان مدرسه مطالعات مشرق‌زمین و آفریقا
رده:اعضای آکادمی بریتانیا
رده:ایران‌شناسان اهل انگلستان
رده:پرسنل ارتش بریتانیا در جنگ جهانی دوم
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سواز لندن
رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:زبان کردی
رده:زبان‌شناسان اهل انگلستان
رده:زبان‌شناسان فارسی
رده:زبان‌شناسان زبان کردی
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فرهنگ‌نویسان اهل بریتانیا
رده:نویسندگان دانشنامه اسلام
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم
رده:ایران‌شناسان