open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
محمد ماملی

**محمد ماملی** (به کردی سورانی: محه‌ممه‌د ماملێ؛ به کردی کرمانجی: Mihemedê Mamlê) (زادهٔ ۱۱ خرداد ۱۳۰۴ در مهاباد – درگذشتهٔ ۳ بهمن ۱۳۷۷ در مهاباد) خوانندهٔ نواساز کرد ایرانی بود. محمد ماملی همواره از خوانندگان سرشناس کُرد شناخته می‌شود.

## زندگی‌نامه
محمد، فرزند سعید، فرزند علی، در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در محلهٔ «خڕێ» در شهر مهاباد زاده شد. سعید ماملی، پدر محمد، از خوش‌صدایان معاصرِ وفایی، شاعر عارف مهابادی بوده و بیشتر اشعار وفایی را با صوت دلنشین خود خوانده است. سعید ماملی دارای پنج فرزند به نام‌های حسین، محمد، مطّلب، حسن و جعفر بوده که حسین سال‌ها قبل بدرود حیات گفته و می‌گویند خوش‌صوتی او کم‌نظیر بوده است. خانوادهٔ ماملی به‌طور عموم صدای خوب و دلنشینی دارند. محمد ماملی در سال ۱۳۲۷ خورشیدی نخستین آهنگ خود را اجرا کرد و تا سال ۱۳۷۱، با ۵۴ سال سابقهٔ هنری، بیش از ۳۰۰ ترانه اجرا کرد. محمد ماملی در سال ۱۳۴۲ سفری به قلعه دزه و سلیمانیه کرد و چند ترانه را در آنجا اجرا و ضبط نمود.

کتابی با عنوان *بازی بێریان: ژیان و گۆرانی‌یه‌کانی موحه‌ممه‌د ماملێ* (جلد اول، محمد حسن احمد، بغداد، چاپخانهٔ الحوادث، ۱۹۸۳) در مورد محمد ماملی به چاپ رسیده است که در آن تعداد ترانه‌های اجراشده توسط این هنرمند بیش از ۷۰۰ نوشته شده است. شعر تعدادی از ترانه‌های او توسط هاشم نانوازادگان سروده شده است که در کتاب مذکور نامی از سرایندهٔ اشعار مربوط به هاشم نانوازادگان برده نشده و نوشته شده شعر این آواز برگرفته از فولکلور است.

محمد ماملی چند ترانهٔ دوصدایی هم با حسین عبدالله‌زاده اجرا کرد. حسین عبدالله‌زاده در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۰۶ شمسی در قریهٔ اگریقاش (ایندرقاش) از توابع مهاباد به دنیا آمده بود و از ۱۴سالگی کار خوانندگی را شروع کرد و در طول عمر خود بیش از ۵۰۰ آواز و ترانهٔ مختلف اجرا کرده بود.

## درگذشت
در اواخر سال ۱۳۷۲ خورشیدی محمد ماملی به بیماری فراموشی (آلزایمر) مبتلا شد و در ۳ بهمن ماه سال ۱۳۷۷ درگذشت. او در مقبرةالشعرای مهاباد با حضور جمعیت زیادی در کنار آرامگاه استاد محمد قاضی، مترجم نامدار، به خاک سپرده شد.

## منابع

* *تاریخ مهاباد*، سیدمحمد صمدی، مهاباد: انتشارات رهرو، ۱۳۷۳

## پیوند به بیرون
* تعدادی از ترانه‌های ماملی

رده:اعضای حزب دموکرات کردستان ایران
رده:اهالی مهاباد
رده:خوانندگان سده ۲۰ (میلادی)
ماملی، محمد
رده:خوانندگان کردی‌زبان
رده:درگذشتگان ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۵ (میلادی)
رده:سیاستمداران حزب دموکرات کردستان ایران
رده:کردها در ایران
رده:کردها
رده:کردهای اهل ایران
رده:مقاله‌های خرد موسیقی‌دان ایرانی
رده:موسیقی‌دانان اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان کرد
مقداردهی ابتدایی (رایانه)

**مقداردهی ابتدایی** () به فرایند تخصیص مقادیر اولیه به متغیرها و ساختارهای داده‌ها در زبان برنامه‌سازی گفته می‌شود.

## منابع

* 

رده:ساختارهای برنامه‌نویسی
رده:متغیر (برنامه‌نویسی رایانه)
صفحه وب پویا

بندانگشتی|تصویر، اسکرین‌شاتی از صفحه اصلی سایت  در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۰۶ است
**صفحه وب پویا** صفحه وبی که شکل آن ثابت اما محتوای آن متغیر باشد و بتوان آن را با توجه به معیارهای جستجوی مشتری تغییر داد. اینگونه برگه‌ها از پیش وجود ندارند و به هنگام درخواست کاربر بر روی کارساز (سرور) ساخته می‌شوند و به کارخواه (کلاینت) فرستاده می‌شوند. در واقع بر پایهٔ گونهٔ درخواست کاربر داده‌ها بر روی کارساز (سرور) برگردان (ترجمه) می‌شوند و برای کارخواه (کلاینت) فرستاده می‌شوند.

## اسکریپت نویسی سمت سرویس گیرنده
برنامه‌نویسی سمت تغییر رفتار رابط در داخل یک صفحه وب خاص در پاسخ به عملیات ماوس یا صفحه کلید، یا در حوادث زمان مشخص است. در این مورد، رفتار دینامیکی رخ می‌دهد در داخل ارائه شده‌است. محتوا سمت بر روی سیستم کامپیوتر محلی کاربر تولید می‌شود.
صفحات وب مانند استفاده از فناوری ارائه به نام غنی interfaced صفحات. سمت زبان برنامه نویسی مانند جاوا اسکریپت و اکشن اسکریپت، HTML پویا (DHTML) و فناوری‌های فلش به ترتیب استفاده می‌شود، غالباً استفاده می‌شود هماهنگ و موزون کردن انواع رسانه‌ها (صدا، انیمیشن، تغییر متن، و غیره) از ارائه. برنامه‌نویسی نیز اجازه می‌دهد تا استفاده از اسکریپت نویسی از راه دور، یک تکنیک است که توسط آن درخواست DHTML صفحه اضافی اطلاعات از سرور، با استفاده از یک فریم مخفی، XMLHttpRequests، یا یک وب سرویس است.

## اسکریپت نویسی سمت سرویس دهنده
یک برنامه در حال اجرا بر روی سرور وب سایت (اسکریپت‌نویسی سمت سرور) استفاده می‌شود برای تغییر محتوای وب در صفحات مختلف وب سایت، یا تنظیم توالی یا بارگذاری مجدد صفحات وب. پاسخ سرور ممکن است با چنین شرایطی به عنوان داده در یک فرم HTML، پارامتر در URL مشخص شده، نوع مرورگر مورد استفاده قرار گرفته، گذشت زمان، یا یک پایگاه داده روی سرور یا دولت.

## منابع

* 

رده:استانداردهای وب
رده:توسعه وب
رده:طراحی وب
هنر خاکی

[thumbnail|350px|اسکله مارپیچی - [رابرت اسمیتسون]]
**هنر سرزمینی** یا **هنر زمینی** یا **هنر خاکی** (به انگلیسی: Land Art) سبکی هنری است که از اواخر دهه ۱۹۶۰ و دهه ۱۹۷۰ برجسته شده‌است. این سبک با پرداختن به محیط طبیعی آثاری را با استفاده از مصالحی مانند سنگ، خاک و شاخهٔ درخت می‌سازد. این آثار می‌تواند یا در موزه و نگارخانه عرضه شده باشد یا در متن طبیعت و فضای باز همچون گودال، بیابان و کناره دریا.

## جستارهای وابسته
* احمد نادعلیان
* رابرت اسمیتسون
* اندی گلدزورثی

## پیوند به بیرون

* Monumental Land Art of the United States.
* EarthArtists.org - listings of Earth, Land, and Eco-artists.
* Alan Sonfist Official Website
* Artist in Nature International Network
* Denarend.com - About land art
* Land Arts of the American West
* Official UNM Land Arts of the American West Program Website
* Land & Environmental Artists & Art
* Australian land arts 
* Roden Crater by James Turrell
* Jacek Tylicki Land & Environmental Art projects
* - Land Art project in South Africa
* SattarErfanian.com - Sattar Erfanian's official website
*  Portail du Land Art
*  Using Land art as a form of advertising

رده:هنر زمینی
رده:چیدمان
رده:زمین‌چهرهای مصنوعی
رده:هنر معاصر
رده:هنر نوگرا
رده:طراحی محیطی
رده:جنبش‌های هنری معاصر
انتقال بی‌سیم

وایرلس یا شبکه بدون سیم یکی از روشهای انتقال اطلاعات است.در این روش اطلاعات با مدوله شدن بر امواج به فواصل دور فرستاده می‌شوند. دراین نوع شبکه به یک فرستنده و یک گیرنده نیاز می‌باشد که البته با توجه به دو طرفه بودن تبادل اطلاعات این بیان کمی ناقص به نظر می‌رسد. تبادل اطلاعات در این تکنولوژی با استفاده از امواج و سیگنال ها امکان پذیر می باشد و کاربران را از استفاده سیم و کابل بی نیاز می سازد. مهم‌ترین کاربرد رادیو وایرلس را می‌توان انتقال و جابجایی داده‌ها، صوت و تصاویر بدون محدودیت مکانی دانست. این امکانات به واسطه آنتن‌های بی‌سیم صورت می پذیرد. استفاده از رادیو بی‌سیم در سازمان‌ها و موسسات بزرگ کارایی بالایی دارد به علاوه در انتقال فایل‌ها در دوربین مدار بسته نیز نقش مهمی را ایفا کرده است.

## پانویس

رده:انتقال بی‌سیم
رده:شبکه بی‌سیم
رده:مخابرات
رده:انتقال داده
رویه

رویه می‌تواند به یکی از معانی زیر باشد:

* رویه /ruye/ به معنای جلد و روکشِ روییِ چیزی.
* رَویه (برنامه‌سازی رایانه) دربارهٔ رایانه.
* تایپ‌فیس یا رویهٔ /ruye-ye/  فونت.
* رویه /ruye/ به معنای افزودنی‌های خوراکی.
* رویه قضایی /ravye/
* رویه (ریاضیات) /ruye/ در ریاضیات تعمیمی از صفحه است.
لیلا قاسم

بندانگشتی
**لیلا قاسم** (زادهٔ ۱۹۵۲ در خانقین، اعدام شدهٔ ۱۹۷۴ در بغداد)، از چهره‌های مبارز و مخالف رژیم بعث صدام بود که توسط رژیم بعث عراق به دلیل مبارزه برای احقاق حقوق مردم کُرد اعدام شد. وی در بین کُردهای عراق یک قهرمان محسوب می‌شود. او در میان آزادی‌خواهان کُرد زبان به «خواهر لیلا» (در زبان کُردی: خوشکه لیلا) شهرت داشت.

## زندگی
وی روز چهارشنبه ۲۷ دسامبر سال ۱۹۵۲ (بنا به منابعی دیگر در سال ۱۹۵۳) در یکی از روستاهای کُردنشین خانقین به نام «مسفا» چشم به جهان گشود. لیلا در سال ۱۹۵۹ به دبستان رفت و تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌اش را در شهر خانقین به پایان رساند و سپس برای ادامهٔ تحصیل در دانشگاه، در سال ۱۹۷۰ به بغداد رفت. او دانشجوی رشتهٔ جامعه‌شناسی دانشگاه ادبیات بغداد بود و همه ساله با درجات بسیار بالایی ترم‌های دانشگاهی‌اش را پشت سر می‌گذاشت. لیلا عضو فعال اتحادیهٔ دانشجویان کردستان بود و فعالیت‌های زیادی را در این اتحادیه به ثبت رساند.

## فعالیت سیاسی
او در سال ۱۹۷۰ به عضویت حزب دموکرات کردستان عراق درآمد. لیلا یکی از مبارزان سرسخت و مخالف رژیم بعث صدام بود.
پس از آغاز جنگ در کردستان در بهار سال ۱۹۷۴ لیلا با همراهی یارانش (جواد، حسن، نریمان و آزاد) فعالیت‌های سیاسی زیادی را در بغداد برای رسیدن به خواسته‌ها و اهداف مردم اقلیم کردستان عراق به انجام رساند و در ۲۹ آوریل سال ۱۹۷۴ در دانشکدهٔ ادبیات بغداد به بهانهٔ فعالیت سیاسی‌اش برای حزب دمکرات کردستان عراق دستگیر شد و مدتی در زندان ابوغریب در سلول انفرادی رژیم زندانی گردید، ولی لب باز نکرد و اسامی افراد حزب را آشکار نکرد. رژیم بعث او و چهار همراهش را به اعدام محکوم کرد.

## مرگ
لیلا قاسم، ۱۳ مه سال ۱۹۷۴، ساعت ۷ بعدازظهر به دار آویخته شد.

چهار تن از یاران آزادی‌خواه لیلا به نام‌های نریمان فؤاد مستی، حسن محمد رشید، آزاد سلیمان میران و جواد مراد هموندی که با او در زندان ابوغریب به سر می‌بردند نیز به دست رژیم صدام حسین به دار آویخته شدند. لیلا نخستین زن کُرد در کردستان عراق بود که به خاطر احقاق حقوق مردم کردستان عراق و فعالیت‌های سیاسی‌اش از طرف رژیم بعث به دار آویخته شد. آرامگاه لیلا قاسم در گورستان وادی‌السلام در شهر نجف است.

## منابع

* http://www.kurdane.com/news-details.php?id=10090
* https://web.archive.org/web/20160305181146/http://www.pkkonline.com/farsi/index.php?sys=article&artID=314
* http://www.youtube.com/watch?v=-ZD5yOQf7B8
* http://fa.anf.bz/news/tzh-h/skht-fylmy-dr-mwrd-zndgy-lyl-qsm-mbrz-jnbkhth-khurd.htm

رده:اعدام‌شدگان اهل عراق
رده:اعدام‌شدگان با طناب دار اهل عراق
رده:اعدام‌شدگان سده ۲۰ (میلادی) توسط عراق
رده:اهالی خانقین
رده:خاک‌سپاری‌ها در قبرستان وادی‌السلام
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه بغداد
رده:درگذشتگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:زنان اعدام‌شده اهل عراق
رده:زنان اهل عراق
رده:زنان کرد در سیاست
رده:زنان کرد
قاسم، لیلا
رده:عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:فعالان اعدام‌شده
رده:فمینیست‌های اهل عراق
رده:کردهای اهل عراق
شهرستان کهگیلویه

**شهرستان کُهگیلویه**، یکی از شهرستان‌های استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است. مرکز این شهرستان، شهر دهدشت است.

این شهرستان در تاریخ ۲۳ **دی** ۱۳۳۷ از شهرستان بهبهان جدا شد و مستقل گردید.

## پیشینه نام
**گیلویه** یکی از سردارهای ساسانی در بلاد شاپور (دهدشت کنونی) بوده است که در هنگام هجوم سپاه اعراب، با سپاهیان خود در برابر آن‌ها ایستادگی کرد.
نام گیلویه یا جیلویه در کتب تاریخی از جمله کتاب «کهگیلویه و ارجان» اثر «هاینس گاوبه» آمده است.

## موقعیت
**شهرستان کهگیلویه** از **شمال** با شهرستان لردگان استان چهارمحال و بختیاری، از **شمال شرقی** با شهرستان مارگون، از **شمال غربی** با شهرستان‌های دزپارت و باغملک استان خوزستان، از **غرب** با شهرستان‌های لنده و بهمئی، از **شرق** با شهرستان بویراحمد، از **جنوب شرقی** با شهرستان چرام، از **جنوب** با شهرستان گچساران و از **جنوب غربی** با شهرستان بهبهان استان خوزستان همسایه است.

## مردم‌شناسی
مردم **شهرستان کهگیلویه** از قوم لر و از ایل بهمئی ، دشمن زیاری و طیبی هستند و به زبان لری جنوبی سخن می‌گویند و همچنین پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند.

## تقسیمات
**شهرستان کهگیلویه** دارای **۴** بخش، **۱۰** دهستان و **۴** شهر به شرح زیر است:

### شهرستان کهگیلویه

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان کهگیلویه** برابر با **۱۳۱٬۳۵۱** نفر بوده است.

## منابع


رده:شهرستان‌های استان کهگیلویه و بویراحمد
ائتلاف آزادی خلق متحد

**ائتلاف آزادی خلق متحد سریلانکا**، ائتلافی سیاسی در سری لانکاست و اعضای کنونی آن از این قرارند:
# حزب آزادی سری لانکا
# حزب خلق سری لانکا
# ائتلاف اتحاد ملی مسلمانان
# جبهه خلق متحد
# جبهه ملی متحد دموکراتیک
# حزب آزادی بخش ملی خلق

همچنین حزب کمونیست سری لانکا و حزب جامعه برابر سری لانکا گرچه خود را عضو این ائتلاف نمی‌دانند اما با آن همکاری می‌کنند.

جبهه آزادی بخش خلق، از اعضای مؤسس این ائتلاف بود اما در آوریل ۲۰۰۵ آن را ترک کرد.

## پیوند به بیرون
* سایت رسمی ائتلاف آزادی خلق متحد


رده:ائتلاف سیاسی
رده:ائتلاف‌های جشن در سری‌لانکا
رده:انحلال‌های ۲۰۱۹ (میلادی) در سری‌لانکا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۴ (میلادی) در سری‌لانکا
رده:حزب‌ها در سری‌لانکا
رده:حزب‌های سیاسی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۲۰۱۹ (میلادی)
جبهه آزادی‌بخش خلق سری‌لانکا

**جبهه آزادی بخش خلق** (جاناتا ویموکتی پرامونا) حزبی مارکسیست و ناسیونالیست سینهالی در سری لانکا است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Janatha Vimukthi Peramuna," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Janatha_Vimukthi_Peramuna&oldid=205488814

رده:جبهه آزادی بخش خلق سری‌لانکا
رده:جنبش‌های ضدامپریالیستی
رده:حزب‌ها در سری‌لانکا
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:حزب‌های کمونیست در سری‌لانکا
رده:حزب‌های ملی‌گرا
رده:حزب‌های ملی‌گرا در سری‌لانکا
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:سازمان‌های چریکی
رده:سازمان‌های مخالف تجدیدنظرطلبی
رده:سری‌لانکا
رده:گروه‌های شبه‌نظامی چپ‌گرا
نوویال

**نوویال** یک زبان ساختگی است. واژه نوویال از دو بخش nov (نو) و International Auxiliary Language) IAL) ساخته شده که به معنی زبان میانجی جهانی نو است. در این زبان که در ۱۹۲۴ بدست "پروفسور اتو یسپرسون" زبانشناس دانمارکی پدید آورده شد کوشش شده است تا آسانی سخن همراه با قاعده‌مند بودن دستور زبان نگاه داشته شود.

بیشتر واژگان این زبان بر پایه زبانهای ژرمنی و زبانهای رومی و دستور آن تاثیرگرفته از زبان انگلیسی است.

## جستارهای وابسته
* زبان میانجی جهانی
* اسپرانتو
* اینترلینگوا
* ولاپوک
* ایدو

## منابع

دائرةالمعارف دانش بشر فرهنگ نشرنو

رده:نوویال
نوویال
رده:زبان‌های فراساخته معرفی‌شده در دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:زبان‌های میانجی جهانی
نوویال
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۲۸ (میلادی)
مردم سینهالی

قوم **سینهالی**  قوم اصلی کشور سری‌لانکا است.

سینهالی‌ها مردمی از تبار هندوآریایی هستند که با دراویدی‌های بومی سری‌لانکا آمیخته شده‌اند. جمعیت آنها در حدود ۱۵ میلیون نفر است که بیشتر در سری‌لانکا زندگی می‌کنند.

زبان آن‌ها نیز سینهالی نام دارد که زبانی هندوآریایی است. مذهب ۸۵-۹۳٪ سینهالی‌ها بوداگرایی از شاخه تراوادا (هینه‌یانه) است.

## منابع
* De Silva, K.M. History of Sri Lanka (انتشاراتی دانشگاه کالیفرنیا، ۱۹۸۱)

رده:قوم سینهالی
رده:افراد هندو-آریایی
رده:اقوام در سری‌لانکا
رده:سری‌لانکا
زبان سینهالی

**زبان سینهالی** (که سینهالا یا سینگهالی نیز نامیده می‌شود) زبانی است که عمدتاً توسط مردم نژاد سینهالی (بزرگ‌ترین گروه نژادی سری لانکا) به کار می‌رود.
سینهالی زبان مادری حدود ۱۳ میلیون نفر در جهان است و از خانواده زبان‌های هندواروپایی، شاخه هندوایرانی و زیرشاخهٔ هندوآریایی این خانواده‌است. این زبان بسیار نزدیک به زبان «دیوهی»، زبان کشور مالدیو است. بر پایه افسانه‌ای شاهزاده ویجایه و چندصد تن از ملازمانش زبان سینهالی را حدود سال ۵۰۰ پ.م. از هندوستان به سری‌لانکا آورده‌اند.

## منابع

Wikipedia contributors, "Sinhalese language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sinhalese_language&oldid=199610535

رده:زبان سینهالی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های تصریفی
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
سینهالی
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
سینهالی
سینهالی
زبان دیوهی

**زبان دیوهی**  (به دیوهی: *ދިވެހި*) یا **زبان مالدیوی** زبانی هندوآریایی است. دیوهی ۳۴۰٬۰۰۰ گویشور دارد و زبان رسمی کشور مالدیو به‌شمار می‌رود. بیشتر سخنگویان این زبان در کشور مالدیو زندگی می‌کنند. سامانه نوشتاری این زبان تهانا نام دارد و از راست به چپ نوشته می‌شود.

## واژگان

### وام‌واژه‌ها
پس از ورود اسلام به جنوب آسیا دو زبان فارسی و عربی تاثیر بسیاری بر دیوهی گذاشتند؛ واژه‌های بسیاری از این دو زبان به‌ویژه واژگان اسلامی وام گرفته شد. واژگان علمی بیشتر از زبان انگلیسی وام گرفته شده‌اند. دیوهی همچنین از زبان‌های هندی، فرانسوی و پرتغالی واژه وام گرفته است. چند نمونه:
*namādu – نماز (از فارسی)
*rōda – روزه (از فارسی)
*mēzu – میز (از فارسی)
*bahāru – بهار (از فارسی)
*kāfaru – کافر (از عربی)
*gamīs – پیراهن (قمیص از عربی)
**
**
## جستارهای وابسته
* مالدیو
* تهانا

## منابع


رده:دیوهی
رده:دیوهی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های مالدیو
رده:زبان‌های نوشتاری در دیواناگری
رده:زبان‌های هند
دیوهی
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
شاه

**شاه** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* شاه به معنای یک پادشاه یا فرمانروا
* محمدرضا پهلوی، واپسین شاه ایران
* شاه (عنوان)، عنوان پادشاهان و فرمانروایان ایرانی
* شاه (ورق)، یک ورق از ورق‌های بازی
* شاه (شطرنج)، مهم‌ترین مهرهٔ بازی شطرنج

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
شهرستان همدان

**شهرستان همدان** شهرستان همدان با ۳٬۵۲۱ کیلومتر مربع وسعت و متوسط ارتفاع ۱٬۸۲۰ متر بالاتر از سطح دریا، نخستین قطب جمعیتی استان همدان محسوب می‌شود. این شهرستان یکی از ۱۰ شهرستان استان همدان به مرکزیت شهر همدان است. جمعیت این شهرستان بالغ بر ۶۵۱٬۸۲۰ نفر در سال ۱۳۹۵ می‌باشد و از دو بخش و ۹ دهستان تشکیل شده است.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی
** دهستان ابرو
** دهستان الوندکوه شرقی
** دهستان الوندکوه غربی
** دهستان سنگستان
** دهستان گنبد
** دهستان هگمتانه
نقاط شهری: همدان، مریانج و جورقان.
* بخش شرا
** دهستان جیحون دشت
** دهستان چاه دشت
** دهستان شوردشت
نقاط شهری: قهاوند

## آب‌وهوا و مشخصات جغرافیایی
شهرستان همدان با وسعتی حدود ۴٬۱۱۸ کیلومتر مربع، از خط‌الرأس رشته کوه الوند تا مرزهای شرقی استان کشیده شده است. [بندانگشتی|چپ|350px| کتیبه‌های فارسی باستان به خط میخی از داریوش بزرگ و خشایارشا، [گنجنامه در همدان]]
شرقی‌ترین نقطهٔ این شهرستان ۴۹ درجه و ۲۷ دقیقه، و غربی‌ترین آن ۴۸ درجه و ۲۰ دقیقه از نصف‌النهار گروینچ فاصله دارد و در حد فاصل ۳۴ درجه و ۳۵ دقیقه، تا ۳۵ درجه عرض شمالی واقع شده است.
شهرستان همدان، از شمال به شهرستان‌های فامنین و کبودراهنگ، از جنوب به تویسرکان و ملایر، از شرق به استان مرکزی و از غرب به شهرستان بهار محدود می‌شود. شهر همدان به عنوان مرکز شهرستان، با ارتفاع ۱٬۸۵۰ متر، در ۲۷۱ کیلومتری جنوب غربی تهران، در کوه‌پایهٔ شمالی الوند، سر راه تهران به سنندج و کرمانشاه قرار دارد.

در جنوب شهرستان همدان، ارتفاعات کوهستان الوند قرار دارد، که خط‌الرأس این ارتفاعات مرز طبیعی شهرستان‌های همدان و تویسرکان را تشکیل می‌دهد و دشت‌های همدان، قهاوند، دشت نشر و قسمتی از دشت رزن - فامنین در حد فاصل این ارتفاعات قرار گرفته‌اند.

بلندترین نقطهٔ شهرستان همدان در قلهٔ الوند با ارتفاع ۳٬۵۸۴ متر و پست‌ترین نقطهٔ آن زمین‌های «عمرآباد» با ارتفاع ۱٬۶۰۰ متر است، که محل خروج رود قره‌چای است. متوسط ارتفاع این شهرستان نیز از سطح دریا حدود ۱٬۸۵۰ متر است.

این شهرستان بر اساس سرشماری عمومی سال ۱۳۷۵ دارای ۵۶۳٬۴۶۶ نفر جمعیت و تراکم نسبی ۱۳۶٫۸ در هر کیلومتر می‌باشد و از چهار شهر همدان، مریانج، جورقان و قهاوند و ۲ بخش و ۹ دهستان تشکیل شده است.

## زبانها و لهجه‌ها
بندانگشتی|ایران - نمای همدان از کوه الوند
مردم شهرستان همدان به فارسی تکلم می‌کنند. گویش اکثریت مردم شهر همدان، فارسی با لهجه همدانی است.در سایر شهرها و روستاهای شهرستان به زبان‌های ترکی آذربایجانی و لری تکلم می‌کنند.اکثریت فارسی زبانان در این شهرستان سکونت دارند به طوری که حدود ۸۰ درصد فارس، ۱۲ درصد ترک، ۵ درصد لر و لک و ۳ درصد کرد ساکن این شهرستان هستند.

## منابع
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۹۱
ذکایی، پرویز. فصل نامهٔ فرهنگ مردم، ویژهٔ همدان (تهران)، ش. ۲۶ (فروردین ۱۳۸۷).
ذکایی، پرویز. «مختصری پیرامون فرهنگ عامیانهٔ همدان و گویش آن». هنر و مردم (تهران)، ش. ۱۲۶ (فروردین ۱۳۵۲).


همدان
بارگیر (ابهام‌زدایی)

واژهٔ **بارگیر** به چند معنی بکار می‌رود:

* بارگیر یکی از قطعات در ترابری ریلی است.
* **بارگیر** در ادبیات به حیوانات بارکش مانند اسب و خر گفته می‌شود. 
* گاه ماده حیوانات که آبستن می‌شوند **بارگیر** نامیده می‌شوند.
* در معماری سنتی ایران به بخشی از کاروانسرا و غیره که محل گذاشتن بارها بوده بارگیر می‌گفته اند.
شهرستان هریس

**شهرستان هریس** یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی است که از ۲ بخش مرکزی و خواجه تشکیل شده‌ست. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۶۹۰۹۳ نفر است. مرکز این شهرستان شهر هریس می‌باشد.

شهرستان هریس از سمت شرق به شهرستان‌های سراب و مشگین‌شهر، از سمت غرب به شهرستان تبریز، از سمت شمال به شهرستان‌های اهر و ورزقان و از سمت جنوب به شهرستان بستان‌آباد محدود شده‌است.

از نقاط دیدنی این شهرستان می‌توان به آب معدنی اکوزداغی، امامزاده ابواسحاق، دربند هرزه‌ورز، میدان قلعه‌بوری، چشمهٔ سوقالخان، منطقه گردشگری سابلاق، تپه دوزده باغیر زرنق، گورستان مینق، سد پارام، سد ارباطان، تالاب زرنق، مسجد جامع زرنق و روس قلعه‌سی، پل تاریخی ونیار، برج دیده‌بانی بخشایش، برج دیده‌بانی سوپانلی زرنق اشاره کرد. نیروگاه سیکل ترکیبی هریس نیز از منابع انرژی در این منطقه است.

مرغوبترن و معروفترین فرش پشمی آذربایجان در شهرستان هریس بافته می‌شود. در چند سال اخیر جاده جدیدی ۵ کیلومتر بعد از خواجه راه اصلی اهر _ تبریز را به هریس متصل می‌کند. جاده قدیمی نیز کماکان دایر است. فاصله هریس تا تبریز حدود ۶۷ کیلومتر است.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی شهرستان هریس
** دهستان باروق
** دهستان بدوستان شرقی
** دهستان خانمرود
شهرها:هریس،بخشایش، زرنق، کلوانق و اربطان
* بخش خواجه
** دهستان بدوستان غربی
** دهستان مواضع‌خان شرقی
** دهستان مواضع‌خان شمالی
شهرها: خواجه

## گردشگری
از مهم‌ترین آثار تاریخی و طبیعی شهرستان هریس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* جاده توریستی هریس-مشکین شهر
* تپه باستانی دوزده باغیر شهر زرنق
* آب معدنی کی سو و موروخ زرنق
* آب معدنی اکوزداغی
* آب معدنی سوقالخان
* آرامگاه شیخ اسحاق واقع در روستای خانقاه
* آی قلعه‌سی
* پل ونیار
* تالاب زرنق
* مسجد جامع زرنق
* دریاچهٔ سد آرباتان
* دریاچهٔ سد پارام
* حوض قلعه سی واقع در روستای تاریخی اسماعیل کندی
* منطقه گردشگری ساپلاق
* منطقهٔ نمونهٔ گردشگری دربند گوراوان
* قره دره واقع در روستای ترکایش
* قودچی

## نگارخانه


Image:Heris 2.JPG|دریاچهٔ سد پارام‌در غرب هریس
Image:آب معدنی اکوز داغی.JPG|آب معدنی اکوز داغی
Image:آب معدنی سوقالخان.JPG|آب معدنی سوقالخان
Image:قلعه تاریخی روستای اسماعیل کندی.JPG|قلعه تاریخی روستای اسماعیل کندی
Image:قلعه تاریخی روستای اسماعیل کندی2.JPG|قلعه تاریخی روستای اسماعیل کندی
Image:آبشار ساپلاق.JPG|آبشار ساپلاق
Image:آبشار دربند گوراوان.jpg|آبشار دربند گوراوان
اب‌فشان‌مرمر

## جستارهای وابسته
* زمین‌لرزه‌های آذربایجان شرقی (۱۳۹۱)

## منابع

هریس
هریس
مارمالاد

**مارمالاد** نوعی فرآوردهٔ محافظت غذایی است که از خرد کردن و له کردن تمام میوه شامل پوست و گوشت و آب آن و جوشاندن آن با شکر تهیه می‌شود و معمولاً عامل غلیظ‌کننده حیوانی (ژلاتین) یا غلیظ‌کننده گیاهی (پکتین) برای ژله‌ای شدن به آن اضافه می‌کنند.

معمولاً در شیرینی‌پزی و یا به عنوان صبحانه و عصرانه کاربرد دارد.

## جستارهای وابسته
* چئونگ
* به
* خلال
* مربا
* ساکاد

## منابع

دانشنامه رشد.


رده:آشپزی اسکاتلندی
رده:آشپزی پرتغالی
رده:چاشنی‌ها
رده:دسرها
رده:سرده مرکبات
رده:غذاهای با مرکبات
کره آلو

**کَرهٔ آلو** یا **لِکوار** پوره بسیار غلیظی از میوه خالص است که برای پر کردن کیک‌ها، شیرینی‌ها و بیسکویت‌ها به کار می‌رود. برای درست کردن لکوار معمولاً از آلو بخارا یا زردآلو استفاده می‌شود.
مربایی بودن کرهٔ آلو بخاطر اینست که به راحتی از میان خوردنی‌ها بیرون نزند.
اصل کره آلو از اروپای شرقی است.

رده:آشپزی مجاری
رده:افزودنی‌های خوراکی
رده:غذاهای میوه‌ای
رده:مالیدنی‌ها
رده:مرباها و لرزانک‌ها
بارزان حسن‌پور

**بارزان حسن‌پور**، فعال کمونیست ایرانی و از اعضای کنونی کمیته مرکزی کومله است.

## منابع
* گزارش کمیته مرکزی کومه‌له

رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:اعضای کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران
حسن رحمان‌پناه

**حسن رحمان‌پناه** (۱۳۴۰ در سقز - )، فعال سیاسی و کمونیست ایرانی و از رهبران کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران و حزب کمونیست ایران است. او عضو کنونی کمیته مرکزی کومه‌له‌است.

## زندگی
حسن رحمان‌پناه در سال ۱۳۴۰ در روستای خیدر در ۵ کیلومتری شهر سقز در استان کردستان به دنیا آمد. او در همان روستا وارد دبستان شد و تا پایان دورۀ ابتدایی درس خواند. سپس برای ادامۀ تحصیل به شهر سقز رفته و تا بهار ۱۳۵۸ که در این شهر دیپلم گرفت در این شهر زندگی کرد. در آن دوران به دلیل وقوع انقلاب بهمن ۱۳۵۷ و درگیری در کردستان ایران، به فعالیت سیاسی روی آورد. او که از دوران دبیرستان با فعالیت‌های گروه‌های چپ در کردستان آشنا شده‌بود، از بهمن ۱۳۵۷ و به دنبال علنی شدن فعالیت‌های سازمان کوملۀ انقلابی زحمتکشان کردستان ایران،‌ به این سازمان پیوست و فعالیت خود را با این تشکیلات ادامه داد.

## فعالیت‌های سیاسی
حسن رحمان‌پناه در دوره‌های مختلف در کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست ایران و کومله، سازمان کردستان حزب کمونیست ایران حضور داشته‌است. او هم‌اکنون نیز عضو حزب کمونیست ایران و سازمان کردستان این حزب (کومله) است و در کمیتۀ مرکزی کومله عضویت دارد.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:اهالی سقز
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:اعضای کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران
رده:اعضای حزب کمونیست ایران
رده:سیاست‌مداران کرد
رده:سیاستمداران اهل سقز
رده:زادگان ۱۹۶۱ (میلادی)
پارسیان (هرمزگان)

**پارسیان** شهری در استان هرمزگان ایران است. این شهر مرکز شهرستان پارسیان است. پارسیان در غرب استان هرمزگان واقع شده و از شمال با شهرستان لامرد استان فارس و از غرب با استان بوشهر و از جنوب با خلیج فارس و از شرق با منطقه بندرلنگه و بستک در هرمزگان همسایه است. شهرستان پارسیان غربی‌ترین نقطه استان است.

## تغییر نام
در سفر نخست دکتر محمود احمدی‌نژاد ریاست جمهوری اسلامی ایران، به گاوبندی در سال ۸۶ فرماندار وقت آقای نکهت یار و حجت الاسلام راشدی امام جمعه شهرستان پارسیان و شیخ احمد خنجی امام جمعه اهل سنت شهر پارسیان از استاندار وقت آقای شیخ‌الاسلامی پیگیری موضوع تغییر نام را از رئیس‌جمهور خواستار شدند. ریاست‌جمهور در همان زمان در هنگام سخنرانی پرسیدند که این دو بزرگوار (ائمه جمعه شیعه و سنی) خرسند هستند و پس از روبرو شدن با پاسخ مثبت هردو امام جمعه، آقای رئیس‌جمهور نام پارسیان را به‌جای گاوبندی اعلام کرد که با تشویق و استقبال مردم مورد تأیید قرار گرفت. این نام سال ۸۶ پس از تصویب در هیئت وزیران رسماً به فرمانداری ابلاغ گردید. 

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۸٬۰۴۵ نفر (۴٬۹۹۵ خانوار) بوده‌است.

## پانویس

## جستارهای وابسته
* فهرست بخش‌های ایران
* شهرستان پارسیان
* استان هرمزگان

رده:شهرستان پارسیان
رده:شهرهای استان هرمزگان
رده:شهرهای شهرستان پارسیان
آسیه‌آباد

**آسیه‌آباد** یا **آسیاباد**، محله‌ای در نیمه‌ی شرقی شهر اهواز است. دلیل نامگذاری آسیه‌آباد به این نام، وجود بانویی نیکوکار به نام آسیه نبهانی (دختر شیخ نبهان) می‌باشد، که صاحب رسمی قطعه زمین‌های این منطقه بوده و آنها را به صورت خیرخواهانه در اختیار مردم قرار داد.

این محله‌‌ دارای ۱۲ خیابان می‌باشد.
بندانگشتی|آسیاباد، زمستان ۱۳۷۱

## منابع

رده:محله‌های اهواز
کنگره هشتم حزب کمونیست ایران

**کنگره هشتم [[حزب کمونیست ایران]]**، هشتمین کنگره این حزب است که در فاصله روزهای ۱۱ تا ۱۶ تیرماه ۱۳۸۳ (۱ تا ۶ ژوئیه ۲۰۰۴) برگزار گردید.

این آخرین کنگره این حزب تا کنون بوده است.

در این کنگره ۱۱ نفر به عنوان اعضا اصلی کمیته مرکزی و ۳ نفر به عنوان عضو علی البدل این کمیته انتخاب شدند که از این قرارند: اعضای اصلی: روناک آشناگر، هلمت احمدیان، حسن رحمان پناه، بهرام رحمانی، رشید رزاقی، فرهاد شعبانی، ابراهیم علیزاده، محمود قهرمانی، جلال محمد نژاد، صلاح مازوجی، رحمان نجات. اعضای علی البدل: شمسی خرمی، اسماعیل قهرمانی، سروه ناصری.

## پیوند به بیرون
* اسناد کنگره هشتم حزب کمونیست ایران

رده:حزب‌های کمونیست ایران
خرداد

**خُرداد** (در فارسی افغانستان: **جَوزا**)، سومین ماه سال در گاه‌شماری هجری خورشیدی و سومین و آخرین ماه فصل بهار است. این ماه ۳۱ روز دارد.

برج فلکی خردادماه برج جوزا (دوپیکر) است که سومین برج فلکی از دایرةالبروج است. نماد برج خرداد، **دو پیکره** نامیده می‌شود.

در گاه‌شماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه سوم گاه‌شماری اوستایی نو برگرفته شده‌است. در گاه‌شماری [زرتشتی] ششمین روز هر برج **خرداد روز** نام دارد و در خرداد روز از خردادماه، جشن خردادگان برگزار می‌شود. «خرداد» در اوستا «هـَئوروَتات» و در خط پهلوی «خُردات» یا «هُردات» نام یکی از امشاسپندان است.

## واژه‌شناسی
هـَیوروَتات (Haurvtāt) به معنی تندرستی و در زبان پهلوی (اشکانی) *خُردات* یا *هُردات* به معنی رسایی و کمال است. نیبرگ هئورتات را از خانواده salvus لاتینی به معنی تندرستی و خوشی جهانی می‌داند.
هـَیوروَتات، در اسطوره‌های ایرانی و زرتشتی، پنجمین امشاسپند و پاس دارنده آب‌ها و سرسبزی است.

## زادروزها
* ۱۳۰۲ - رضا ناجی (سرلشکر)، فرماندار نظامی اصفهان
* ۱۳۰۶ - اصغر بیچاره، عکاس، بازیگر و کارگردان
* ۱۳۰۶ - توران میرهادی، استاد ادبیات کودکان و نویسنده ایرانی
* ۱۳۰۷ - موسی صدر، روحانی و فعال سیاسی
* ۱۳۰۸ - فخری خوروش، بازیگر
* ۱۳۰۸ - نادر نادرپور، شاعر
* ۱۳۱۶ - مهدیه الهی قمشه‌ای، شاعر و پژوهشگر ادبیات فارسی
* ۱۳۱۶ - مجید سمیعی، پزشک، جراح مغز
* ۱۳۲۴ - سیاوش قمیشی، خواننده و آهنگساز
* ۱۳۲۸ - ابراهیم حامدی، خواننده
* ۱۳۴۹ - امین حیایی، بازیگر
* ۱۳۵۴ - احمد مهران‌فر، بازیگر
* ۱۳۵۵ - فرهاد مجیدی، فوتبالیست
* ۱۳۵۶ - مهناز افشار، بازیگر
* ۱۳۵۸ - هانیه توسلی، بازیگر
* ۱۳۶۱ - یاسر بختیاری، خواننده
* ۱۳۶۳ - هوتن شکیبا، بازیگر
* ۱۳۶۳ - امیر جدیدی، بازیگر
* ۱۳۶۶ - بهرام افشاری، بازیگر
* ۱۳۶۶ - ندا قاسمی، بازیگر و صداپیشه

## درگذشت‌ها
* ۱۱۲۶ - نادرشاه، پادشاه ایران و بنیان‌گذار دودمان افشاریه
* ۱۳۵۶ - علی شریعتی پژوهشگر، نویسنده، از مبارزان، فعالان و از نظریه‌پردازان انقلاب اسلامی ایران
* ۱۳۶۰ - مصطفی چمران، فیزیک‌دان، سیاستمدار ایرانی
* ۱۳۶۴ - بهرام آریانا با نام اصلی حسین معتمدی منوچهری تنکابنی) ارتشبد نیروی زمینی شاهنشاهی و فرمانده آن نیرو
* ۱۳۶۸ - سید روح‌الله خمینی، رهبر و ولی فقیه نظام جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۸۲ - عماد رام، خواننده و آهنگساز
* ۱۳۸۵ - یوسف پشندی، بازیگر
* ۱۳۹۰ - ناصر حجازی، مربی و فوتبالیست ایرانی
* ۱۳۹۱ - حسن کسائی، استاد ممتاز موسیقی کلاسیک ایرانی
* ۱۳۹۲ - جلال‌الدین طاهری، محقق ایرانی و فیلسوف اسلامی
* ۱۳۹۲ - جلیل شهناز، نوازنده تار ایرانی
* ۱۳۹۲ - عبدالعزیز فرمانفرمائیان، معمار ایرانی
* ۱۳۹۵ - حبیب، خواننده، آهنگ‌ساز، نوازنده و ترانه‌سرای ایرانی
* ۱۳۹۵ - اصغر بیچاره، عکاس، بازیگر و کارگردان
* ۱۳۹۷ - ناصر ملک‌مطیعی، بازیگر ایرانی
* ۱۴۰۲ - فخری خوروش، بازیگر
* ۱۴۰۲ - سینا زند، دوبلور ایرانی

## رویدادها
* ۳ خرداد - روز آزادسازی خرمشهر
* قیام ۱۵ خرداد
* ۱۷ خرداد ۱۳۸۳ - برگزاری دادگاه خدیجه (شهلا) جاهد ،محکوم به جنایت قتل فاطمه(لاله)سحرخیزان (خیّر و همسر اول ناصر محمدخانی ) 
* پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری
* پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری

## مناسبت‌ها
* ۴ خرداد - روز دزفول
* ۶ خرداد - جشن خردادگان
* ارغاسوان، جشن گرما

## نامگذاری‌ها

# روز بزرگداشت ملاصدرا
# فتح خرمشهر در عملیات بیت‌المقدس و روز مقاومت، ایثار و پیروزی
## منابع


رده:ماه‌های گاه‌شماری ایرانی
فندک

بندانگشتی|گونه‌های فندک**فَندَک** ابزاری برای ایجاد آتش به منظور سوزاندن ماده یا ابزاری دیگر است. فندک معمولاً برای گیراندن سیگار، پیپ، شعله اجاق و زغال کباب‌پز بکار می‌رود.

فندک از یک محفظه فلزی یا پلاستیکی پرشده با مایع آتشگیر (نفتا یا گاز مایع)، بخش جرقه‌زن و بخش تعبیه شده برای خاموش کردن آتش تشکیل شده‌است.

خاموش کردن آتش یا از راه قطع کردن هوا یا قطع کردن سوخت انجام می‌گیرد.

## فندک اتمی
فندک اتمی  گونه‌ای فندک آتشزای پرقدرت است که گرمای آن بسیار بیشتر از فندک معمولی است. در این فندک برای جرقه‌زنی از یک پیزوالکتریک استفاده‌می‌شود. این فندک شعله را متمرکز کرده و حرارت بسیار بالایی در مدت زمان کم تولید می‌کند که مانند آن در جوشکاری استفاده می‌شود. مهمترین ویژگی این فندک این است که با وزش باد خاموش نمی‌شود.

بندانگشتی|فندک اتمی

## سوخت
فندک‌هایی که از نفتا استفاده می‌کنند فتیله‌ای دارند که در مایع قرار می‌گیرد. فندک‌های گازی دارای یک دهانه دریچه‌دار هستند که خروج گاز را تنظیم می‌کنند.

## جستارهای وابسته
* سنگ آتش‌زنه
* فندک سنگی
* زیپو

## پانویس

## منابع
* 

رده:ابزار تدخین
رده:اختراع‌های آلمانی
رده:اختراع‌های سده ۱۹ (میلادی)
رده:بوتان (هیدروکربن)
رده:فندک‌ها
رده:معرفی‌شده‌های ۱۸۲۳ (میلادی)
رده:وسایل خانگی
ماندالا

**ماندالا** (मण्डल; به معنی دایره در سانسکریت) یا دوایر کیهان‌نما، جدولی است هندسی مورد استفاده در ادیان بودا و هندو که به عنوان نمادی برای جهان هستی به کار می‌رود. اصل ماندالا از دین هندو است ولی در آیین بودا هم کاربرد زیادی پیدا کرده است.

ماندالاها دایره‌هایی نمادین برای تمرکز بر خویشتن و جستجو در درون انسان هستند. مرکز دایره جدول ماندالا برای تمرکز در حین مراقبه دینی بکار می‌رود. اشکال متقارن هندسی ماندالا خودبخود توجه شخص را به مرکز دایره جذب می‌کنند.

البته گسترۀ کاربرد ماندالا بسیار وسیع‌تر از آیین‌های یادشده است؛ مثلاً در معماری فرهنگ‌های اسلامی (حیاط باغ فین کاشان، طرح حیاط مسجد علی اصفهان، طرح حیاط زیارتگاه شاه نعمت‌الله ولی ماهان) و مسیحی هم طرح‌های ماندالا دیده می‌شود. این واژه در فارسی و عربی به صورت مَندَل بکار می‌رود و مورد استفادۀ جن‌گیران در مراسم احضار روح است. نمونه‌ای از ان را ادوارد براون از زبان یک ایرانی که خود آن را تجربه کرده، توضیح داده است.

کتابی نیز منسوب به ابوحامد غزالی با عنوان «المندل و الخاتم السلیمانی و العلم الروحانی» (عبدالفتاح السید الطوخی، بیروت: مکتبه الثقافیه، بی‌تا) در ترسیم طلسمات و علوم غریبه منتشر شده است.

کارل یونگ ماندالا را کهن‌الگوی خویشتن می‌داند، نماد تمامیت و نظم و کار ویژهٔ آن سازماندهی و دربرگیری تمامیت روان و ساماندهی و تنظیم دوبارۀ وضعیت‌های هرج‌ومرج آلود است و در کتاب خاطرات، رؤیاها و اندیشه‌ها می‌گوید: ماندالاهای من رمزنگاری‌های مربوط به وضعیت خودم بود که هر روز یک طرح جدید از آن به من الهام می‌شد. من آن‌ها را مثل مروارید گرانبها محافظت کردم. به‌طور فزاینده‌ای برای من روشن شد که ماندالا «مرکز» است، شاخص تمام مسیرهاست، و مسیری است به مرکز، به فردیت.

نمونه‌های ماندالاها در فرهنگ باستان وجود دارد. می‌توان آن را در نقاشی‌های دیواری مسیحیت به همراه نقش حیوانات برای به تصویر کشیدن فرستادگان اولوهیت و نیز در نقوش منطقه البروج یافت. (منطقه البروج) نجومی و نسخه‌های آن نمونه‌هایی از ماندالا هستند. همچنین، در آیین هندوئیسم، نمونه‌هایی جذاب از ماندالا با نمادهای پانتئون محلی پیدا می‌کنیم.

## نگارخانه

File:Sri Yantra 256bw.gif|طرحی نموداری از سری یانترا که مربع بیرونی را با چهار دروازه T شکل و دایره مرکزی نشان می‌دهد.
File:Vishnu Mandala.jpg|ویشنو-ماندالا
File:Painted 19th century Tibetan mandala of the Naropa tradition, Vajrayogini stands in the center of two crossed red triangles, Rubin Museum of Art.jpg|نقاشی شده در قرن ۱۹  تبت ماندالای سنت ناروپا، واجرایوگینی در مرکز دو مثلث قرمز متقاطع، موزه هنر روبین ایستاده است.
File:Medicine Buddha painted mandala with goddess Prajnaparamita in center, 19th century, Rubin.jpg|نقاشی شده پادشاهی بوتان که ماندالای پزشکی بودا با فراسوی فرزانگی در مرکز، قرن ۱۹، موزه هنر روبین
File:Mandala of the Six Chakravartins.JPG|ماندالای شش چاکراوارتین
File:Vajravarahi Mandala.jpg|وجراوراهی ماندالا
File:Sankhitta Sangheyani Cosmography.jpg|نمودارهای کیهانی و متن.
File:Mahavra 1900 art.jpg|نقاشی جین از مهاویرا.
File:Mandala Golden Flower Jung.JPG|ماندالایی که توسط بیمار کارل یونگ نقاشی شده است
File:Manjuvajramandala con 43 divinità - Unknown - Google Cultural Institute.jpg


## منابع

* (Jung in Memories, Dreams, Reflections, pp. 186–197)

رده:بوداگرایی
رده:سبک‌های هنری
رده:شمایل‌نگاری هند
رده:شمایل‌نگاری
رده:مراسم‌ها
رده:مراقبه
رده:مفاهیم فلسفی بودایی
رده:مفاهیم فلسفی هندو
رده:موضوعات مذهبی
رده:نشان‌های مذهبی
رده:نمادها
رده:هندوگرایی
دفتر حسابداری

دفاتر اصلی حسابداری که مورد قبول اداره دارایی می‌باشد شامل دفتر روزنامه و دفتر کل می‌باشد.
اطلاعات مالی به صورت روزانه از تراز و اسناد حسابداری به دفتر روزنامه و معمولاً به صورت هفتگی از دفتر روزنامه به دفتر کل منتقل می‌شود.

## انواع دفتر حسابداری
* دفاتر تجارتی
* دفتر کل
* دفتر روزنامه
* دفتر معین
* دفتر تفصیلی
* دفتر دارائی
دفاتر حسابداری علاوه بر موارد ذکر شده شامل دفاتر دیگری نیز می‌باشد اما به‌طور کل و عامیانه از این دفاتر نام برده می‌شود. به زودی نرم افزارهای حسابداری تایید شده جایگزین دفاتر قانونی کاغذی خواهند شد.

## منابع

رده:حسابداری

رده:دفترهای کل و روزنامه حسابداری
رده:ترازنامه
رده:حسابداری بر پایه موضوع
دفتر دارایی

تاجر باید در انتهای هر سال بداند که دارائی او تا چه اندازه‌است و در جریان سال گذشته چه مقدار سود یا زیان داشته از این جهت ناچار است بیلان حساب تجارتی خود را داشته باشد. بنابراین قانون تجارت تنظیم دفتر دارائی را تا ۱۵ فروردین هر سال نسبت به سال قبل الزامی دانسته‌است. 

دفتر دارائی استخراج از دفتر کل است و در آن کلیه دارائی تاجر اعم از منقول و غیر منقول و مطالبات و دیون و وجه نقد اعم از این که در صندوق موجد باشد یا در بانک‌ها، ثبت می‌شود. فرقی که این دفتر با سایر دفاتر دارد این است که تاجر باید ذیل آن را امضاء نماید و در حقیقت صحت مفاد آن را تصدیق کند و علت آن هم این است که چون از دفاتر مختلف استخراج می‌شود صحت انتقال و مطابقت آن باید با استحضار تاجر باشد. 

الزام به نگاه داری دفتری به نام دارائی بی‌فایده و در نظر اول ممکن است موجب اتلاف وقت باشد، زیرا عملاً تجار از دفتر کل استفاده می‌نمایند و همه ساله به نام ترازنامه از دفتر کل استخراج می‌نمایند که دارائی و سود و زیان تجارتخانه در آن قید شده‌است. ولی با در نظر گرفتن این که مقصود قانون‌گذار این است که بیلان عملیات و حتی ترازنامه همه ساله تاجر در دسترس بوده و با نظر اجمالی در مواقع لازم بتوان وضعیت تجارتی او را تشخیص داد، لزوم آن معلوم می‌شود.

البته قابل ذکر است که دفتر دارائی در قانون تجارت ذکر شده و عملاً از آن استفده نمی‌شود چرا که الزامی قانونی برای آن وجود ندارد مثل دفتر کل و دفتر روزنامه که عملاً منسوخ شده ولی به سبب این که وزارت امور اقتصاد و دارایی مجری آن است و این دفاتر را از موءدیان خود خواستار است آن را نگهداری می‌کنند اما قانون تجارت مجری خاصی در کشور ندارد بنابراین این دفتر عملاً استفاده نمی‌شود.

## منابع

دانشنامه رشد.
قانون مالیات‌های مستقیم و ایین نامه تحریر دفاتر

رده:حسابداری
کلینیک سیار

بندانگشتی|نمایی از یک مرکز کلینیک سیار در مسابقات موتورسواری مالزی - ۲۰۱۱
**کلینیک سیار** مجموعه امدادی و درمانی ویژه‌ای است که کاربردهای مختلفی را در شرایط عادی و بحرانی دارا می‌باشد.

طراحی اولیه این سازه‌ها به همراه تجهیزات داخلی آن اساساً برای مصارف نظامی و شرایط غیرمترقبه بوده‌است و لیکن از آن می‌توان جهت مصارف دیگری از قبیل مناطق توریستی و سیاحتی، ورزشگاه‌ها، مناطق روستایی، طرح‌های پژوهشی و تحقیقاتی و آماری بر روی جمعیت‌ها و موارد مشابه به کار برد. از مزایای کلینیک سیار امکان حمل و نقل آسان در شرایط مختلف است که مورد توجه مراکز درمانی و امدادی است و در شرایط گوناگون متناسب با اهداف تعریف شده سازمانی می‌باشد. کلینیک سیار از یک مجموعه کانتینر به همراه اسب کشنده تشکیل شده‌است که دارای قابلیت نصب تجهیزات درمانی و پزشکی جهت درمان و بستری موقت بیماران در شرایط گوناگون را دارا می‌باشد. با توجه به نصب نوع تجهیزات مورد استفاده در داخل کلینیک سیار می‌توان آن را به کلینیک تخصصی سیار تبدیل نمود که جهت فعالیت‌های خاص پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاربردهای عمومی کلینیک سیار عبارت‌اند از:
* استفاده به‌عنوان بیمارستان صحرایی
* استفاده به‌عنوان پایگاه‌های سیار اهدای خون
* استفاده به‌عنوان بخش بستری درصورت تکمیل ظرفیت بیمارستان‌های عمومی
* کاربردهای ویژه مثل اتاق تست، رفع آلودگی و غیره
* محل استراحت پرسنل در شرایط تخریب تأسیسات شهری یا آلودگی
* استفاده به‌عنوان اتاق مدیریت بحران و فرماندهی با کاربری ویژه

## منابع

* 

رده:آمادگی برای فاجعه
رده:بیمارستان‌ها
رده:خدمات اورژانسی
رده:درمانگاه‌ها
رده:ورزش موتورسواری
اردل

**اردل** مرکز شهرستان اردل در استان چهارمحال و بختیاری است.

اردل در زمان امامقلی خان حاج ایلخانی مرکز تصمیمی‌گیری‌های ایل بختیاری بوده به همین خاطر از آن زمان به بعد به نام پایتخت بختیاری شناخته شده که این تصمیم‌گیری و جلسات در تکیه بختیاری‌ها انجام می‌گرفت که مقبره امامقلی خان حاج ایلخانی در این مکان می‌باشد.

## مردم‌شناسی
اهالی شهر اردل از طوایف مختلف بختیاری هستند و به زبان لری با گویش لری بختیاری سخن می‌گویند.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر، ۱۰۱۱۳ نفر (در ۲٬۶۴۲ خانوار) بوده است.

## جاذبه گردشگری اردل
# تکیه بختیاری‌ها در شهر اردل
# قلعه ابوالقاسم خان بختیاری در اردل
# بوم گردی دزپارت
# پارک کوهستانی دزپارت
# پل تاریخی بهشت‌آباد
# آبشار کرهدی اردل (کره دی)
# آبشارهای باغ رستم
# آبشار اودی لندی
# حاشیه رودخانه بهشت آباد
# کاروانسرای روستای شلیل
# بقعه امامزاده حلیمه خاتون
# روستای سرپیر دشتک
# بقعه امامزاده اسماعیل
# روستای دورک قنبری
# شاهزاده عبدالله اردل
# شاهزاده عزیز اردل
# بقعه امام‌زاده شاه البرز روستای آلیکوه
# سنگ‌نگاره‌های پل مروارید

## پانویس

## منابع
* 
* مختصات و بلندی

رده:شهرستان اردل
رده:شهرهای استان چهارمحال و بختیاری
رده:شهرهای شهرستان اردل
فرادنبه

**فَرادُنبِه** (همچنین **پَرادُنبِه**) شهری در شهرستان بروجن از توابع استان چهارمحال و بختیاری است که مردم آن به زبان ترکی صحبت می‌کنند.

## وجه تسمیه و تاریخچه
احتمالاً ریشهٔ ترکانِ این شهر به طایفه قشقاییِ ابیوردی می‌رسد که از خراسان به فارس و سپس به این ناحیه کوچیدند.

### از [[فرهنگ دهخدا]]
فرادنبه. [فَ  دُمْ  بَ] (اِخ) قصبه‌ای است از دهستان گندمان. بخش مرکزی شهرستان بروجن، واقع در ۱۱ هزارگزی باختر بروجن متصل به راه بروجن به اصفهان. ناحیه‌ای است واقع در دامنهٔ کوه و معتدل که دارای ۴٬۰۰۴ تن سکنه است. آب آنجا از قنات تأمین می‌شود و محصولاتش غلات، حبوب، کتیرا و لبنیات است. اهالی به کشاورزی و گله‌داری گذران می‌کنند. صنعت دستی زنان قالی‌بافی است. راه ماشین رو و یک باب دبستان و نیز یک قلعهٔ قدیمی و یک زیارتگاه و در حدود ۳۵ باب دکان دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).

## جمعیت
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن  ( ۱۴۰۴) جمعیت فرادنبه ۱۴۴۰۰ نفر (۴۱۰۰ خانوار) بوده است.

## آب و هوا
نزدیکترین ایستگاه هواشناسی به فرادنبه، ایستگاه بروجن می‌باشد که حدوداً در ۵ کیلومتری فرادنبه قرار دارد. از بروجن همواره به عنوان یکی از سردترین شهرهای کشور در گزارش‌ها هواشناسی نام برده می‌شود
ارتفاع این شهرستان از سطح متوسط دریا ۲۴۳۲ متر است. از لحاظ اقلیمی دارای شرایط نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در حدود ۱۲۲ روز در سال می‌باشد. حداقل مطلق دمای این ایستگاه به ۳۶- درجه می‌رسد و حداکثر مطلق دمای مشاهد شده به ۳۶درجه سانتیگراد بالغ گردیده است. بارش سالانه این ایستگاه به‌طور متوسط به ۳۶۰ میلی‌متر بالغ می‌گردد و دارای دو فصل خشک و مرطوب است. فصل خشک آن از خرداد تا شهریور ادامه دارد و فصل مرطوب آن از مهر ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد. در مجموع بارش فصل زمستان به ۴۴ درصد و پاییز به ۳۲درصد و بهار به ۲۴درصد می‌رسد و تابستان ۱ در صد بارش را داراست.
بروجن یکی از مرتفع‌ترین شهرهای کشور است که این خصیصه بروجن را از جهت محیط زیست حیوانی و گیاهی بسیار غنی و پر جاذبه نموده است.

## بناهای تاریخی
بر اساس موقعیت منطقه و سنگ قبور موجود در گورستان‌های قدیمی شهر و آنچه به جای مانده قبل از پیدایش شهر در منطقهٔ فعلی اجداد ساکنین امروزی در چندین منطقه مجزا قلعه‌های اطراف شهر مستقر بودند که بر اثر یورش‌های پی در پی متجاوزین بر دستاوردهای این دهات ایل‌نشین آن‌ها مجبور به اسکان در محل فعلی می‌گردند اگر چه تاریخ دقیق این اسکان مشخص نیست اما حدود تقریبی و قدمت تاریخی آن به سنه‌های ۱۰۲۴ و ۱۰۲۵ ه‍.ق خود گواه این اسکان می‌باشد.

### آثار و ابنیه‌های تاریخی فرادنبه
:* حمام خان‌باباخان به سالِ ۱۲۷۶ ه‍.ق
:* حمام فرادنبه
:* حمام گلشن
:* حمام رحمت‌آباد
:* حمام خانی فرادنبه
:* قلعه فرادنبه به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق
:* گورستان فرادنبه

## وضعیت اقتصادی
در این شهر حدود نیمی از مردم اقتصادی مبتنی بر کشاورزی نیمه مکانیزه و مکانیزه و دامداری سنتی و نیمه صنعتی دارند. محصولات موفق آن در زمینه کشاورزی سیب‌زمینی، چغندر قند، گندم، جو و یونجه می‌باشد.
قالی‌بافی از صنایع دستی مشهور آن است و نقش «گل پتو» در این شهر به صورت انحصاری استفاده می‌شود.

تصویر:نقش گل پتو.jpg|فرش فرادنبه
تصویر:Faradonbeh carpet.jpg|فرش فرادنبه
تصویر:Sib zamini.jpg|بوته سیب‌زمینی از محصولات شهر


سوغات فرادنبه عبارتند از: کشک، قارا، گلیم و فرش دستباف، لبنیات و…

## منابع
### پانویس


## پانویس

رده:شهرستان بروجن
رده:شهرهای استان چهارمحال و بختیاری
رده:شهرهای شهرستان بروجن
حزب کار آلبانی

**حزب کار آلبانی** حزبی کمونیست بود که تنها حزب قانونی در این کشور در دوران حکم رانی رژیم کمونیستی از ۱۹۴۶ تا ۱۹۹۱ بود. این حزب در ۸ نوامبر ۱۹۴۱ به نام «حزب کمونیست آلبانی» تأسیس شد اما در ۱۹۴۸ نام خود را به «حزب کار آلبانی» تغییر داد.

رهبر و چهرهٔ اصلی این حزب انور خوجه بود.

ایدئولوژی این حزب مارکسیسم-لنینیستی بود و تشکیلاتش بر پایه اصول سانترالیسم دموکراتیک مرسوم در احزاب چپ سازمان یافته بود. ماده ۳ قانون اساسی ۱۹۷۶ آلبانی نقش حزب را اینگونه تعریف می‌کند: «نیروی سیاسی رهبری کننده دولت و جامعه.»

پس از تحولات جهان در اواخر قرن بیستم این حزب نیز دچار تغییراتی شد و به مواضع سوسیال دمکرات روی آورد و در ۱۹۹۱ نامش را به «حزب سوسیالیست آلبانی» تغییر داد.

## پیروان
در اواخر دهه ۷۰ و با تغییرات در حزب کمونیست چین پس از مرگ مائو بسیاری از احزاب کمونیست (و بخصوص مائوئیست) در سراسر دنیا در مخالفت با هم چین و هم شوروی به موضع حزب کار آلبانی روی آوردند و خود را «روی خط انور خوجه» معرفی می‌کردند. معروف‌ترین این احزاب، حزب کمونیست برزیل، بود. در ایران نیز سازمان مارکسیست لنینیستی طوفان (بعدها:حزب کار ایران (طوفان)) طرفدار خط حزب کار آلبانی بود و هنوز هم هست. پس از سقوط رژیم آلبانی این طرفداری هم رو به زوال گذاشت.

امروز احزابی که هنوز طرفدار این خط هستند اکثراً در "کنفرانس بین‌المللی احزاب و سازمان‌های مارکسیست لنینیست (اتحاد و مبارزه)" متشکل شده‌اند.

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Albanian_Party_of_Labour&oldid=60832989 Albanian Party of Labour]," Wikipedia, The Free Encyclopedia (بازیابی ۹ ژوئیه ۲۰۰۶).

رده:حزب کار آلبانی
رده:آلبانی
رده:انحلال‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در آلبانی
رده:بلوک شرق
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۱ (میلادی) در آلبانی
رده:جمهوری سوسیالیست خلق آلبانی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:حزب‌های نظام‌های تک‌حزبی
رده:حزب‌های کمونیست
رده:حزب‌های کمونیست در آلبانی
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:حزب‌های منحل‌شده در آلبانی
رده:سازمان‌های مخالف تجدیدنظرطلبی
رده:بخش‌های کمینترن
شهرستان بروجن

**شهرستان بروجن** یکی از شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری است که دومین شهرستان از نظر اهمیت در استان چهارمحال و بختیاری و سومین شهرستان از حیث جمعیت در استان به‌شمار می‌آید. شهرستان بروجن در دشتی به وسعت حدود ۵۸۰ کیلومتر مربع در شرقی‌ترین نقطه استان و در محل تلاقی راه‌های سه استان چهارمحال و بختیاری، اصفهان و خوزستان قرار گرفته است. مرکز این شهرستان، شهر بروجن است.

## زبان
عمده مردم این شهرستان به زبان لری و فارسی سخن می‌گویند. افزون بر این، مردم سفیددشت، فرادنبه و همچنین بخشی از مردمان نقنه و بلداجی به زبان ترکی سخن می‌گویند.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی شهرستان بروجن
** دهستان حومه
شهرها: بروجن، فرادنبه، سفیددشت و نقنه
* بخش گندمان
* دهستان گندمان
* دهستان دوراهان
* دهستان امام قیس
شهر: گندمان
* بخش بلداجی
** دهستان امامزاده حمزه علی
** دهستان چغاخور
شهر: بلداجی
## اقتصاد
شهرستان بروجن یکی از مناطق صنعتی کشور بوده که کارخانه‌های مهمی را در خود جای داده است.
* فولاد سفیددشت
* کارخانه ورق خودرو
* کارخانه سیمان
* میلگرد صبافولاد
* ظریف مصور
* نهان گل
* نساجی نگین
* کاشی ارس
* بروجن خودرو
* کاشی پاسارگاد سپاهان
* همایون گاز

**سوغات**: فرش بختیاری، قالی یلمه، گز بلداجی، پولک و نبات، گیوه و چوقای آن شهرت جهانی دارد.

## مناطق گردشگری
* تالاب بین‌المللی چغاخور
* تالاب بین المللی گندمان
* تالاب سولقان
* کوه کلار
* گردشگاه مادردختر
* امامزاده حمزه علی (مهم‌ترین امامزاده در استان)
* چشمه سیاسرد
* منطقه حفاظت شده سبزکوه
* تنگ وستگان
* چشمه علی امام قیس
* گردشگاه گردبیشه
* شهر بلداجی (پایتخت گز ایران)
* هفت چشمه

## منابع

* طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
* استانداری چهارمحال و بختیاری
* سایت رسمی اداره ورزش و جوانان شهرستان بروجن. تربیت بدنی بروجن https://web.archive.org/web/20151104130220/http://www.brn-sport.ir/


بروجن
شهرستان لردگان

**شهرستان لردگان** یکی از شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری ایران است. مرکز این شهرستان، شهر لردگان است.

«این شهرستان در سال ۱۳۵۹ از شهرستان بروجن جدا و مستقل گردید.

## مردم
اهالی لردگان بخشی از مردم لر به‌شمار می‌آیند زبان لری سخن می‌گویند. در این شهرستان طوایف مختلفی زندگی میکنند که بزرگترین ایل ساکن شهرستان لردگان "ایل جلیل" می باشد.

این شهرستان با پیشینه تاریخی بسیار کهن که در کنار ایذه جز کهن‌ترین شهرهای ناحیه زاگرس مرکزی هست قدمت شهرنشینی در این شهر به سلسله عیلامیان با استناد به آثار یافت شده در حوالی چشمه برم و قلعه گلی بر می. گردد تمدنهای بسیاری در این شهر به عرصه ظهور و نابودی رسیدند لردگان گذرگاهی مهم میان انشان (ایذه) زادگاه کورش بزرگ و پاسارگاد بوده است. برخی از ایل راه‌های بسیار کهن عشایری دزپارت) و (بارز از این قسمت عبور می‌کرده است در سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی با نام لوردغان از این شهر اسم برده شده است.

به جز سفرنامه ناصرخسرو یکی از معدود کتبی که به لردگان و مردمش در قالب شعر و متن پرداخته شده است، کتاب **جبال جانکی؛ تاریخ و فرهنگ لردگان لردگان در آینه اشعار ملا راه علی اردشیری لردجانی** است. البته ناگفته نماند که کتاب حاوی اشعار دلنشینی است ولی به طوایف بختیاری ساکن در لردگان و وضعیت آن زمان لردگان نیز پرداخته شده است.

## موقعیت جغرافیایی

**شهرستان لردگان** از **شمال شرقی** با شهرستان خانمیرزا، از **شمال غربی** با شهرستان اردل، از **شرق** با شهرستان فلارد، از **غرب** با شهرستان دزپارت استان خوزستان، از **جنوب شرقی** با شهرستان دنا، از **جنوب** با شهرستان  مارگون و از **جنوب غربی** با شهرستان کهگیلویه استان کهگیلویه و بویراحمد همسایه است.

## تقسیمات کشوری
**شهرستان لردگان** شامل **۳** بخش، **۶** دهستان و **۳** شهر به شرح زیر است:

### شهرستان لردگان

## جاذبه‌های گردشگری
از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
* آبشار آتشگاه (طولانی‌ترین آبشار ایران)
* سد کارون ۴ (پنجمین سد بلند جهان)
* رودخانه خرسان (سرشاخه‌های کارون)
* کاروانسرای قلعه مدرسه
* قبرستان و کاروانسرای پل بریده

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان لردگان** برابر با **۱۲۲٬۹۳۰** نفر بوده است.

## منابع


رده:شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان فارسان

**شهرستان فارسان** یکی از شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری است. مرکز این شهرستان، شهر فارسان است. 

## موقعیت جغرافیایی
**شهرستان فارسان** از **شرق** تا **شمال** با شهرستان شهرکرد، از **شمال غربی** با شهرستان کوهرنگ، از **جنوب** تا **جنوب غربی** با شهرستان اردل و از **جنوب** **شرقی** با شهرستان کیار همسایه است.

## پیشینه نام
از قدمت، چگونگی نام‌گذاری و پیشینه‌ی‌تاریخی فارسان اطلاع جامعی در دست نیست. اما آن طور که از ظواهر امر پیداست، مردم این دیار در سوارکاری و تیراندازی مهارت داشته‌اند. فارس *[***فا.رِ.س***]* در لغت به معنی سوار یا سوارکار یا صاحب است و مرور به فارسان تبدیل شده است.

## مناطق گردشگری
آبشار کردیت (خروشان‌ترین آبشار ایران) در جونقان

قلعه جونقان (سردار اسعد بختیاری)

تنگ درکش ورکش در جونقان

طاق سنگی خان اوی در جونقان

پیرغار در ده چشمه

کتیبه‌های مشروطیت پیرغار در ده چشمه

غار سراب در امید آباد

رودخانه سراب در امیدآباد

قله سالداران در فارسان

دریاچه لاغرک

مسجدجامع فارسان

تپه چغاپنجعلی در فارسان

چشمه قلعه در فارسان

## تقسیمات کشوری
**شهرستان فارسان** شامل **۳** بخش، **۵** دهستان و **۷** شهر به شرح زیر است:

### شهرستان فارسان

## جمعیت
بنابر سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان فارسان** برابر با **۹۵٬۲۸۶** نفر بوده است.

## پانویس


فارسان
شهرستان اردل

**شهرستان اردل** یکی از شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری است که مرکز آن، شهر اردل است.
****

## مردم
مردم این شهرستان لرتبار و از ایل بختیاری می‌باشند که به گویش لری بختیاری سخن می‌گویند

## مناطق گردشگری
بندانگشتی|دردراز
آبشار زردلیمه 

آبشارهای باغ رستم

آبشار اودی لندی

رودخانه کارون

سد کارون۴

پل معلق دوپلان (بزرگ‌ترین زیپ لاین ایران)

چشمه سرداب در رستم‌آباد

چشمه مولا در آلیکوه

منطقه حفاظت شده هلن

آبشار کرودیکن

پل تاریخی بهشت آباد

چشمه گوگردی روستای معدن

رودخانه کاج

رودخانه بازفت

رودخانه ارمند (کارون علیا)

پارک جنگلی روستای شیاسی

پارک جنگلی روستای گندمکار

کاروانسرای شلیل

مقبره حاج ایلخانی

قلعه ابوالقاسم خان و بی بی عظیمه بختیار

امامزاده بی بی عزیز در روستای قراب (دهستان دیناران)

پارک دزپارت اردل

روستای تاریخی و قدیم لیرابی

چشمه آب  کری چهاربنیچه

کوه سلمونی لیرابی

## وجه تسمیه
در لغت نامه کلمه ارد به معنی مقدس آورده شده است و اردل متشکل از دو کلمه ارد+ اله می‌باشد که اله نیز به معنای کوه کوچک یا تپه می‌باشد و معنای اردل، «تپه مقدس» است.

## جغرافیا
اردل در فاصله ۷۷ کیلومتری جنوب باختری شهرکرد واقع شده است. در مسیر جاده ارتباطی شهرکرد - اهواز قرار دارد. این شهر ۱۸۰۰متر ارتفاع دارد. آب و هوای آن معتدل رو به سرد و نیمه مرطوب و بیش‌ترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۹ درجه و کم‌ترین درجه حرارت در زمستان‌ها ۱۶ درجه زیر صفر می‌باشد. میزان بارش سالانه شهر اردل به‌طور متوسط بین ۶۰۰تا ۸۰۰ میلی‌متر است.

## جمعیت
بر پایهٔ آمار سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر اردل بالغ بر ۶۸٬۷۱۴ نفر (۱۱٬۶۴۶ خانوار) می‌باشد.

## تقسیمات
بخش مرکزی شامل دهستان پشتکوه و دهستان دیناران:

شهرها: اردل، کاج، دشتک و سرخون

روستاها: سرپیر و ریگک
** دهستان پشتکوه
روستاها: رستم‌آباد، قلعه رشید، قلعه درویش، حسین‌آباد، زرمیتان و آلیکوه
** دهستان دیناران
** بخش میانکوه، شامل سه دهستان است:
** دهستان هلیساد
** دهستان سرخون
** دهستان شلیل

شهرها:
سرخون

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
* استانداری چهارمحال و بختیاری

* منبع:آمارنامه استان چهارمحال وبختیاری_مرکزآمارایران۱۳۸۰–۱۳۷۰


اردل