open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آننده

بندانگشتی|پرونده: سرِ شاگرد آننده، استان هه‌بِی، فِنگ‌فِنگ، غارهای معبد شیانگ‌تانگ‌شان شمالی، غار جنوبی، دودمان چی شمالی (۵۵۰–۵۷۷ میلادی)، سنگ آهک با بقایای رنگ‌دانه – نگارخانه فریر
**آننده**(Ānanda) یکی از مهمترین شاگردان و همراهان گوتاما بودا بود. او در میان شاگردان بودا از همه پرحافظه‌تر بوده‌است و بسیاری از آموزه‌های بودا را از بر داشته‌است، از این رو وی را *پاسدار [[دارما]]* خوانده‌اند.

برپایهٔ باورهای بودایی‌گری هر بودا باید دو شاگرد برجسته و یک حواری در زمان خدمتش داشته‌باشد. شاگردان برجستهٔ گوتاما بودا ساریپوتا و مهاموگالانا و حواری او آننده بودند.

واژهٔ آننده در زبان‌های پالی و سانسکریت و دیگر زبان‌های هندی به معنای *خوشی و برکت* است. آننده نامی پُررواج در میان بوداییان و هندوان است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Ananda," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ananda&oldid=220309475 (accessed June 22, 2008).

رده:اسطوره‌شناسی بودایی
رده:اهالی سده ۵ (پیش از میلاد)
رده:خانواده گوتاما بودا
رده:راهب‌های بودایی اهل هند
رده:راهب‌های سده ۵ (پیش از میلاد) اهل هند
رده:زنان و آیین بودایی
رده:سنت‌های کلامی
رده:شاگردان بودا
رده:مریدان گوتاما بودا
نبرد برای وسنوث

**نبرد برای وسنوث**  به اختصار **وِسْنوثْ** نام یک بازی رایانه‌ای آزاد و متن‌باز به سبک استراتژی نوبتی و فانتزی است، که در ژوئن ۲۰۰۳ توسط دیوید وایت طراحی شد. *وسنوث* که تحت پروانهٔ همگانی عمومی گنو ارائه شده یک نرم‌افزار آزاد است.

دیوید وایت پایه‌های *وسنوث* از روی بازی‌های سگای *ارباب هیولاها* و *آوای‌جنگ* پایه‌گذاری کرد. او می‌خواست که یک بازی استراتژی فکری و مجانی و در دسترس، با متن باز بسازد که قوانین ساده‌ای داشته باشد و در عین سرگرم‌کننده بودن، از هوش مصنوعی قوی برخوردار باشد.

بازی وسنوث یک نرم‌افزار مستقل از بستر است و برای سیستم‌عامل‌های متنوعی از جمله ویندوز، لینوکس و مک اواس‌ایکس ارائه شده است. نگارش ۱٫۱۶٫۲ آخرین نگارش پایدار است که در ۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۲ ارائه شده است. نگارش ۱٫۱۷ این بازی در دست توسعه است.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* وبسایت رسمی نبرد برای وسنوث

رده:بازی‌های آمیگا
رده:بازی‌های آمیگااواس ۴
رده:بازی‌های استراتژی
رده:بازی‌های اواس ده
رده:بازی‌های تولیدشده در استرالیا
رده:بازی‌های لینوکس
رده:بازی‌های ویدئویی ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:بازی‌های ویدئویی ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:بازی‌های ویدئویی نوشته‌شده با لوآ (زبان برنامه‌نویسی)
رده:بازی‌های ویدئویی تک‌نفره و چندنفره
رده:بازی‌های ویدئویی راهبرد نوبتی
رده:بازی‌های ویدئویی متن‌باز در سبک استراتژی
رده:بازی‌های ویدئویی نقش‌آفرینی
رده:بازی‌های ویندوز
رده:نرم‌افزارهای آزاد نوشته‌شده با سی++
رده:نرم‌افزارهایی که از پروانه جی‌پی‌ال استفاده می‌کنند
دیدار بناپارت از قربانیان طاعون در یافا

***دیدار بوناپارت از قربانیان طاعون در یافا***  یک نقاشی رنگ روغن نئوکلاسیک از آنتوئن ژان گروس است که سال ۱۸۰۴ میلادی کشیده‌شد.

در این نقاشی ناپلئون بوناپارت، در شهر یافا (اکنون در کشور اسرائیل)، در حال بازدید از سربازان مریض ارتش فرانسه نشان داده شده که مبتلا به بیماری طاعون شده‌اند.

هم‌اکنون این اثر در موزه لوور نگهداری می‌شود.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Bonaparte Visiting the Plague-Victims of Jaffa," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bonaparte_Visiting_the_Plague-Victims_of_Jaffa&oldid=206451143 (accessed June 22, 2008).

رده:پزشکی در هنر
رده:تابلوهای نئوکلاسیک
رده:فلسطین عثمانی
رده:نقاشی‌های ۱۸۰۴ (میلادی)
رده:نقاشی‌های موزه لوور
رده:نقاشی‌های ناپلئون بناپارت
رده:همه‌گیری در هنر
رده:نقاشی‌های رنگ روغن
رده:نقاشی‌های هنرمندان فرانسوی در موزه لوور
زنان الجزایر (نقاشی دولاکروا)

بندانگشتی|260px|چپ|''زنان الجزایری''.

***زنان الجزایری***  اثری است در سبک رمانتیسیسم از اوژن دولاکروا که در سال ۱۸۳۴ میلادی، با رنگ روغن بر روی بوم خلق شد.

تابلوی *زنان الجزایری* تصویری از حرم‌سراهای عربی و زنان الجزایری را در حال استعمال تریاک نشان می‌دهد. این تابلو یکی از اولین آثار موجود، از حضور نقاشان غربی در جوامع خاورمیانه‌ای و شرقی است.

هم‌اکنون این تابلو، تحت مالکیت موزه لوور قرار دارد.

پابلو پیکاسو تابلوی زنان الجزایر را با الهام از این اثر در سبک کوبیسم خلق کرد. پاریسی‌ها در لباس الجزایری اثر پیر اگوست رنوار هم اثر معروف دیگریست که با الهام از نقاشی دلاکروا خلق شده است.

## پانویس

رده:تابلوهای نئوکلاسیک
رده:خاورشناسی
رده:زنان در نقاشی
رده:نقاشی‌های ۱۸۳۴ (میلادی)
زنان الجزایری
رده:نقاشی‌های موزه لوور
رده:نقاشی‌های هنرمندان فرانسوی در موزه لوور
رده:نقاشی‌های رنگ روغن
اسکار یکم

**اسکار یکم** (Oscar I of Sweden)  (۱۷۹۹–۱۸۵۹) از سال ۱۸۴۴ تا زمان مرگ پادشاه سوئد و نروژ بود.

## زندگی‌نامه

اسکار اول در سال ۱۷۹۹ در پاریس فرانسه به دنیا آمد.

پدر او شارل چهاردهم پادشاه سوئد و نروژ و مادر او دزیره کلاری (دزیدریا) ملکه سوئد و نروژ بود.

او با ژوزفین دوم (Josephine of Leuchtenberg) نوه ژزفین همسر ناپلئون بناپارت و اولین امپراطریس فرانسه بعد از انقلاب ازدواج کرد. وی از جمله پدر کارل پانزدهم و اسکار دوم و اسکارا بود . اسکارا نخستین فرزند دختر و فرزند پنهانی اسکار اول حاصل از ارتباط پنهانی اش با دختری در زمان ولیعهدیش بود که به جز ملکه دزیدریا هیچ کس از وجود او باخبر نبود .

وی پس از مرگ پدرش کارل چهاردهم به سلطنت رسید.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

رده:آهنگسازان اهل سوئد
رده:آهنگسازان اهل نروژ
رده:آهنگسازان سده ۱۹ (میلادی)
رده:آهنگسازان سده ۱۹ (میلادی) اهل نروژ
رده:آهنگسازان مرد
رده:آهنگسازان مرد اهل سوئد
رده:آهنگسازان مرد اهل نروژ
رده:اعضای افتخاری آکادمی علوم سن پترزبورگ
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:افراد سوئدی فرانسوی‌تبار
رده:اهالی پاریس
رده:پادشاهان پروتستان
رده:فرمانروایان سوئد
رده:پادشاهان نروژ
رده:پسران شاهان
رده:حکمرانان اهل نروژ
رده:حکم‌رانان اروپا در سده ۱۹ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای ریدارهولمن
رده:خاندان برنادوت
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه اوپسالا
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان لویی-لو-گران
رده:درگذشتگان ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:دوک‌های سودرمانلاند
رده:زادگان ۱۷۹۹ (میلادی)
رده:سیاست‌مداران اهل سوئد
رده:شوالیه‌های پشم زرین
رده:فراماسون‌های اهل سوئد
رده:لوتریان‌های سوئد
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۱۹ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های مهاجرت‌کرده به سوئد
رده:شوالیه‌های پشم زرین اسپانیا
رده:ولیعهدهای نروژ
رده:ولیعهدهای سوئد
شهلا اعزازی

**شهلا اعزازی** (۱۳۲۸–) جامعه‌شناس، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی است.
او عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی است و عضویت گروه‌های تخصصی مانند انجمن جامعه‌شناسی ایران و مدیریت گروه علمی - تخصصی مطالعات زنان این انجمن، عضویت انجمن محققان مستقل مسایل زنان، و داوری جایزه کتاب صدیقه دولت‌آبادی را داشته‌است.

## زندگی‌نامه
شهلا اعزازی در ۱۳۲۸ از پدر و مادری اهل بندر انزلی در تهران زاده شد و در رشته طبیعی تحصیل کرد و برای ادامه تحصیل در جامعه‌شناسی و اقتصاد به اتریش رفت. او دکترای خود را از دانشگاه وین گرفت.

اعزازی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و استاد رشته‌های جامعه‌شناسی و مطالعات زنان و درس‌های جامعه‌شناسی خانواده، ارتباطات جمعی، و آموزش و پرورش است.

او در زمینه‌هایی همچون *بهبود کیفیت [[آموزش عالی]]*، *الگوهای [[خانواده|خانوادگی]]*، و *[[خشونت علیه زنان]] در خانه* پژوهش و تألیف می‌کند و در نشریه‌های تخصصی مقاله دارد. شهلا اعزازی عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران و مدیر گروه علمی - تخصصی مطالعات زنان این انجمن است. او همچنین عضو انجمن محققان مستقل مسایل زنان و نیز از داوران جایزه کتاب صدیقه دولت‌آبادی است.

## کتاب‌شناسی
* ۱۳۶۳ - *والدین و کودک* (ترجمه)، نشر آموزش
* ۱۳۷۳ - *خانواده و تلویزیون* (بررسی نقش زن در سریال‌های تلویزیونی) (تألیف)، نشر ندیز
* - *[[جامعه‌شناسی خانواده (کتاب)|جامعه‌شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر]]* (تألیف)، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، کتاب درسی دانشگاهی در ایران
* *خشونت خانوادگی، زنان کتک خورده* (تألیف)
* ۱۳۸۵ - *فمینیسم و دیدگاه‌ها* - مجموعه مقالات (تنظیم)، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان و انجمن جامعه‌شناسی ایران
* ۱۳۸۹ - «دگرگونی درنقش زنان» مجموعه مقالات انتشارات علم

## منابع

[[رده:استادان دانشگاه علامه طباطبایی
]]
رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:جامعه‌شناسان اهل ایران
رده:جامعه‌شناسان اهل تهران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه وین
رده:زادگان ۱۳۲۸

رده:مترجمان اهل ایران
رده:نویسندگان زن اهل ایران
تونی رامبولا

**تونی رامبولا** (زاده ۲۴ نوامبر ۱۹۶۴) یک آهنگ‌ساز آمریکایی از شهر نوروود واقع در ایالات ماساچوست که در حال حاضر لید گیتاریست گروه‌ گادسمک است.

## تاریخچه
تونی رامبولا در سن ۱۱ سالگی شروع به یادگیری گیتار کرد. به گفتهٔ پدرش، تونی اولین بار یکی از آهنگ‌های گروه بلک سبت را یاد گرفت. او همچنین هیچوقت گیتار را از کسی یاد نگرفت و بطوریکه او از مجلات مختلف آموزشی برای یادگیری گیتار استفاده می‌کرد. اولین گیتار او SG بود و سپس به گیتار لس پاول روی آورد. او به طور کمکی در گروه‌های مختلف زیادی کار کرد و چندی بعد با امتحانی که از افراد زیادی گرفته شده بود برای نواختن گیتار در گروه گادسمک. و بالاخره او توانست لید گیتاریست گروه شود. او به همراه گروه در سال ۱۹۹۸ اولین آلبوم خود را بیرون داده‌اند که بالای ۵ میلیون کپی شده بود. تونی رامبولا در دوران جوانی هنگام یادگیری گیتار در نجاری هم کار می‌کرد. او بیان کرده که اگر گیتار نبود باید به شغل نجاری ادامه می‌داد. تونی همچنین ازدواج کرده و ۳ فرزند دارد. سبک او در نواختن گیتار مانند برخی گیتاریست‌ها مثل کرک همت از متالیکا و کاکا داونینگ و گلن تیپتون از جوداس پریست است.

## علاقه‌مندی‌ها

تونی رامبولا علاقهٔ شدیدی به بازی‌های رایانه‌ای و گلف دارد.

## تجهیزات

گیتار الکتریک: Les Paul

گیتار الکتریک : McNaught

گیتار الکتریک / آکوستیک : Ovation

گیتار آکوستیک : Takamine

آمپلی فایر : Splawn

آمپلی فایر : Diezel

پیک : Dunlop

استرینگ : GHS

## منابع

* http://www.godsmack.com
* http://www.myspace.com
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:آهنگ‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای گادسمک
رده:افراد زنده
رده:اهالی نوروود، ماساچوست
رده:زادگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:نوازندگان گیتار راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نوازندگان گیتار لید
رده:نوازندگان گیتار هوی متال اهل ایالات متحده آمریکا
پیر کوری

**پیر کوری** (؛ ۱۵ مه ۱۸۵۹ – ۱۹ آوریل ۱۹۰۶) فیزیک‌دان فرانسوی و از پیش‌گامان بلورشناسی، مغناطیس و رادیو اکتیویته بود. نوبل فیزیک در سال ۱۹۰۳ به او و همسرش ماری کوری، به پاس تحقیقات ارزنده در رادیواکتیویته، و به آنری بکرل، برای کشف آن، رسید.

پیر کوری و همسرش ماری کوری، مدت‌ها دربارهٔ خواص فیزیکی عناصر جدید تحقیق می‌کردند. آنها روشی دشوار و طاقت‌فرسا برای جداکردن رادیوم از راه تبلور مجدد در پیش گرفته‌بودند. در سال ۱۹۰۲، آنها سرانجام از یک تُن سنگ معدن اورانینیت به حدود ۰/۱ گرم کلرید رادیوم رسیدند. در سال ۱۹۱۰، ماری کوری، به رادیوم خالص فلزی رسید و در سال ۱۹۱۱ برای آن نوبل شیمی گرفت.

پیر کوری ۱۹ آوریل ۱۹۰۶ در ۴۷ سالگی بر اثر برخورد با درشکه درگذشت.

## منابع


رده:استادان دانشگاه پاریس
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:اهالی پاریس
رده:برندگان جایزه نوبل اهل فرانسه
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:بی‌خدایان اهل فرانسه
رده:پرتوزایی
رده:خانواده کوری
رده:دانشمندان اهل پاریس
رده:دانشمندان سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:درگذشتگان ۱۹۰۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان حادثه جاده‌ای در فرانسه
رده:دریافت‌کنندگان مدال الیوت کرسون
رده:ردکنندگان لژیون دونور
رده:زادگان ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان اهل فرانسه
رده:شیمی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:شیمی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:عابران پیاده درگذشته در حادثه رانندگی
رده:فیزیک‌دانان اهل فرانسه
رده:فیزیک‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان هسته‌ای اهل فرانسه
رده:قربانیان مسمومیت پرتویی
رده:کاشفان عناصر شیمیایی
رده:مدفونان در پانتئون (پاریس)
رده:بی‌خدایان سده ۱۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بی‌خدایان سده ۲۰ (میلادی)
برنامه تعویض سرنگ

[چپ|انگشتدان|230px|خدمات مددکاری خیابانی تعویض سرنگ در [سیاتل، ایالت واشینگتن]]

**برنامه تعویض سرنگ** یا **تعویض سوزن‌های تزریقی**، یک سیاست گهگاه بحث‌برانگیز اجتماعی و مبتنی بر نگرش کاهش آسیب است. این برنامه برای مصرف کنندگان تزریقی مواد مخدر که سرنگ‌های مشترک را به کار می‌برند در نظر گرفته شده‌است و به آنان سرنگ‌های رایگان یا با هزینه‌ای اندک داده می‌شود.

## پانویس

## منابع
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Needle-exchange programme»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲۲ ژوئن ۲۰۰۸).

رده:اخلاق پزشکی
رده:اعتیاد
رده:بی‌خانمانی
رده:پزشکی اعتیاد
رده:پیشگیری
رده:پیشگیری از اچ‌آی‌وی/ایدز
رده:پسماند پزشکی
رده:فرهنگ مواد مخدر
رده:کاهش آسیب
رده:ابزار استعمال موادمخدر
رده:بهداشت پزشکی
رده:سیاست‌گذاری عمومی
رده:خدمات عمومی
رده:ایمنی دارویی
کتاب‌های تواریخ

**کتب تواریخ**(به عبری: דברי הימים یا دبری هایمیم) هشتمین کتاب مجموعهٔ کتوبیم و سیزدهمین سفر تنخ یهودی و بخشی از عهد عتیق مسیحی است.

## کتاب اول تواریخ
این کتاب در متن کتاب مقدس، روایت‌کننده تاریخ ملی و مذهبی قوم بنی‌اسرائیل است. اکثر مطالب کتب تواریخ در کتب سموئیل نیز آمده است. مخصوصاً اشاراتی که در اول تواریخ، در مورد حکومت شاؤل و خدمات داوود پادشاه آمده است.

این کتاب احتمالاً توسط عزرا نگاشته شده است؛ روایت شده که عزرای کاهن این کتاب را پس از بازگشت به اورشلیم نگاشت. او در لابه‌لای نقل‌های تاریخی خود، رسوم مذهبی و قواعد عبادی هیکل سلیمان را شرح می‌دهد تا مردم یهود آیین عبادی خود را از سر بگیرند.

این کتاب دارای ۲۹ باب است و نقل آن از آدم آغاز می‌گردد و تا تاج‌گذاری سلیمان و مرگ داوود پادشاه پایان می‌یابد. ۹ باب اول کتاب شامل فهرست از نام‌های نخستین آدمیان از آدم تا نوح و سپس ابراهیم و سپس نوادگان اسماعیل و عیسو و دیشون و نسل یهودا و خاندان داوود پادشاه، نسل حصرون و یرحم‌ئیل و نسل سلیمان می‌باشد که شجره‌نامه کاملی از بزرگان بنی‌اسرائیل است.

از باب ۱۰ تا باب ۲۹، دربارهٔ زندگی داوود پادشاه است؛ و این‌که چگونه ساختن معبد بزرگ اورشلیم از داوود به پسرش سلیمان محول گردید.

## کتاب دوم تواریخ
این کتاب دقیقاً ادامه کتاب اول تواریخ است؛ چنان‌که بسیار محتمل است که این دو در حقیقت یک کتاب بوده باشد و سپس به دلیل حجم زیادش به دو قسمت گریده است. از سبک و سیاق آن مشخص است که احتمالاً نویسنده این کتاب نیز می‌بایست عزرا باشد. مقدار زیادی از وقایع نقل شده در کتاب پادشاهان نیز آمده بود، با این تفاوت که نقل تاریخی این کتاب مانند دبیرهایامین اول بیش‌تر وجه مذهبی تا سیاسی داشته است. حکایت آن از ابتدای حکومت سلیمان و مرکزیت حکومت او در اورشلیم آغاز می‌گردد. وی دستور ساخت هیکل بزرگ اورشلیم را داد، تا آن زمان کاهنان اعمال عبادی را به رسم موسی در خیمه عبادت انجام می‌دادند. مصنف کتاب برخلاف تاریخ نقل سیاسی کتاب پادشاهان، بیش‌تر به شرح جزئیات ساخت هیکل و برشمردن مصالح آن پرداخته است. طی هفت‌سال، ساخت معبد اورشلیم به پایان رسید؛ و حکایت تا مرگ سلیمان ادامه یافت.

کتاب دوم تواریخ ۳۶ باب دارد و فصل ۱۰ الی ۳۶ کتاب، عمدتاً حاوی تاریخ سرزمین‌های یهودیه می‌باشد. این بخش شامل شرحی از اصلاحات مذهبی و پیروزی‌های نظامی‌است که در آن زمان در یهودیه صورت گرفت. پادشاهانی که در این دوره حکومت می‌کردند، نام برده شده‌اند. در انتها، پس از نقل چگونگی فروپاشی فرمان‌روایی یهودیه و تبعید شدن مردم آن به بابل و ویرانی ساختمان هیکل، حکایات را ادامه می‌دهد تا این که کتاب با بیان فرمان کوروش پادشاه پارس دربارهٔ آزادسازی یهودیان و بنای دوباره معبد اورشلیم و بازگشت بنی‌اسرائیل به آن‌جا پایان می‌یابد.

## منابع
قاموس کتاب مقدس، جیمز هاکس، بیروت، ۱۹۲۸ م، انتشارات اساطیر، تهران، ۱۳۷۷ ش

رده:عهد عتیق
رده:فهرست‌های پادشاه
رده:کتاب‌های سده ۳ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های سده ۴ (پیش از میلاد)
رده:کتاب‌های عهد عتیق
رده:کتب تواریخ
رده:کتوویم
جان ویلیام استرات، سومین بارون ریلی

**جان ویلیام استرات، سومین بارون ریلی**  (زادهٔ ۱۲ نوامبر ۱۸۴۲ - درگذشته در ۳۰ ژوئن ۱۹۱۹) ریاضی‌دان و فیزیک‌دان انگلیسی بود که کمک‌های گسترده‌ای به علم کرد. او تمام دوران تحصیلی خود را در دانشگاه کمبریج گذراند. در میان افتخارات بسیار، او جایزه نوبل فیزیک ۱۹۰۴ را به‌پاس تلاش‌هایش در بررسی چگالی گازها و کشف آرگون با کمک ویلیام رمزی دریافت کرد. او از سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۸ به‌عنوان رئیس انجمن سلطنتی و از سال ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۹ به‌عنوان رئیس دانشگاه کمبریج خدمت کرد.

ریلی اولین راه حل نظری پراکندگی الاستیک نور توسط ذرات بسیار کوچکتر از طول موج نور را ارائه کرد. این پدیده امروزه به نام پراکنش ریلی شناخته می‌شود که به‌طور مشخص دلیل آبی بودن آسمان را توضیح می‌دهد. او امواج سطحی عبورکننده از جامدات را مطالعه و تشریح کرد که امروزه به نام موج ریلی شناخته می‌شود. ریلی با ارائه مفاهیمی مانند عدد ریلی (یک کمیت بدون بعد مرتبط با همرفت طبیعی)، جریان ریلی، ناپایداری ریلی–تیلور و معیار ریلی برای پایداری جریان تیلور–کوئت کمک زیادی به دینامیک سیالات کرد. او همچنین تئوری چرخش نیروی بالابری را فرموله کرد. در نورشناسی، ریلی یک معیار شناخته‌شده برای تفکیک زاویه‌ای پیشنهاد کرد. اشتقاق او از قانون ریلی–جینز برای تابش کلاسیک جسم سیاه، بعدها نقش مهمی در پیدایش مکانیک کوانتومی ایفا کرد (فاجعه فرابنفش را ببینید). کتاب درسی رایلی به نام *نظریه صدا* (۱۸۷۷) امروزه هنوز توسط آکوستیست‌ها و مهندسان استفاده می‌شود. او آزمون ریلی را برای عدم یکنواختی دایره‌ای معرفی کرد که طرح ریلی آن را به‌تصویر می‌کشد.

## علت رنگ آبی آسمان

از میان نورهای طیف مرئی، آبی دارای کمترین طول موج، و قرمز دارای بیشترین طول موج است. هنگامی که نور خورشید از جو می‌گذرد، نور آبی از سوی مولکول‌های اکسیژن و نیتروژن، بیشتر پراکنده می‌شود و بنابراین، نور آبی بیشتری به چشم ما می‌رسد. این اثر به پاس لرد رِیلی که آن را کشف کرد، پراکندگی رِیلی نامیده می‌شود، که در ۱۹۱۱، از سوی آلبرت انیشتین تأیید شد.

## منابع

رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای شورای خصوصی بریتانیا
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی هنر و علوم هلند
رده:اعضای فرهنگستان علوم باواریا
رده:اعضای فرهنگستان علوم پروس
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:اعضای فرهنگستان علوم مجارستان
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:اعضای نشان شایستگی
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:انگلیکان‌ها
رده:انگلیکان‌های اهل انگلستان
رده:اهالی مالدون، اسکس
رده:بارون‌های اعیان پادشاهی متحده
رده:برندگان جایزه تحقیقی فارادی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل انگلستان
رده:برندگان جایزه نوبل اهل بریتانیا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:برندگان مدال پادشاهی
رده:چنسلرهای دانشگاه کمبریج
رده:دارندگان مدال دمورگان
رده:دانش‌آموختگان ترینیتی کالج، کمبریج
رده:دانش‌آموختگان کالج ایتن
رده:درگذشتگان ۱۹۱۹ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان پور لو مریت (نشان غیرنظامی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال الیوت کرسون
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
رده:دینامیک سیالات‌دانان
رده:رئیسان انجمن سلطنتی
رده:رئیسان انجمن فیزیک
رده:زادگان ۱۸۴۲ (میلادی)
رده:فراروان‌شناسان
رده:فیزیک‌دانان آزمایشگاهی
رده:فیزیک‌دانان اهل انگلستان
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان نور
رده:کاشفان عناصر شیمیایی
رده:لردهای نایب‌السلطنه اسکس
رده:استادان کاوندیش فیزیک
رده:جبردانان خطی
رده:سوده‌شناسان
کتاب حجی

بندانگشتی|حجی نام یکی از پیامبران بنی اسراییل مقبره درهمدان
کتاب منسوب به حجی کوتاه‌ترین کتاب عهد عتیق پس از کتاب عوبدیا است؛ این کتاب از سفر تثنیه تأثیر پذیرفته‌است. در کتاب حجی، ظهور مسیح پیش‌بینی شده است. در کتاب حجی، زروبابل نگین خاتم یهوه نام گرفته و به عنوان کسی که مسیح را می‌شناساند، معرفی شده‌ است.

## پانویس

## منابع
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 
* 
* 

رده:کتاب حجی
رده:پیامبران کهین
رده:عهد عتیق
رده:کتاب‌های سده ۶ (پیش از میلاد)
آلبرت آبراهام مایکلسون

**آلبرت آبراهام مایکلسون**  (زاده ۱۹ دسامبر ۱۸۵۲ - درگذشته در ۹ مه ۱۹۳۱)، فیزیک‌دان آمریکایی روس‌تبار بود، بیشتر به خاطر فعالیت‌هایش در اندازه‌گیری سرعت نور و آزمایش مایکلسون-مورلی مشهور است. او در سال ۱۹۰۷ جایزه فیزیک نوبل را دریافت کرد و اولین آمریکایی بود که موفق به دریافت جایزه نوبل در علوم شد.

او از آکادمی نیروی دریایی ایالات متحده در رشته ریاضیات فارغ‌التحصیل شده بود و بعدها در همان‌جا تدریس کرد. او با اختراع ابزاری که «تداخل‌سنج» نامیده می‌شد شروع به اندازه‌گیری سرعت نور کرد. او با اندازه‌گیری سرعت نور در جهت‌های مختلف نشان داد که سرعت نور مستقل از سرعت منبع نور است و در نتیجه این نظریه که امواج نوری در محیطی بنام «اتر» در فضا جریان دارند، بی‌اعتبار است. اینشتین بر پایه تحقیقات او موفق به ارائه نظریه نسبیت گردید.

## منابع

رده:آمریکایی‌های آلمانی-یهودی‌تبار
رده:استادان دانشگاه شیکاگو
رده:اعضای افتخاری آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:افسران نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی استان پوزن
رده:اهالی استشلنو
رده:برندگان جایزه آکادمی ملی علوم
رده:برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:برندگان یهودی جایزه نوبل
رده:تاریخ لس آنجلس
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانشمندان یهودی
رده:دانش‌آموختگان آکادمی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هومبولت برلین
رده:درگذشتگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان مدال الیوت کرسون
رده:دریافت‌کنندگان مدال طلائی انجمن سلطنتی اختر شناسان
رده:دریافت‌کنندگان مدال کاپلی
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر آمریکاییان بزرگ
رده:زادگان ۱۸۵۲ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان آزمایشگاهی
رده:فیزیک‌دانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان نور
رده:فیزیک‌دانان یهودی
رده:مخترعان یهودی
رده:ندانم‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ندانم‌گرایان یهودی
رده:هیئت علمی دانشگاه کلارک
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:فیزیکدانان آمریکایی یهودی
شبه‌جزیره سان‌فرانسیسکو

بندانگشتی|نمای هوایی از شبه جزیره سانفرانسیسکو - ۲۰۰۷
**شبه جزیره سانفرانسیسکو** (به انگلیسی: *San Francisco Peninsula*) در کالیفرنیا، خلیج سانفرانسیسکو را از اقیانوس آرام جدا می‌کند. در گوشهٔ شمالی آن شهر سانفرانسیسکو قراردارد. بخشی از شهرستان سانتا کلارا که شامل شهرهای پالو آلتو، لوس آلتوس و مانتین ویو می‌باشد در انتهای جنوبی این شبه جزیره قراردارد.

## منابع

رده:جغرافیای سان‌فرانسیسکو
رده:جغرافیای شهرستان سانتا کلارا، کالیفرنیا
رده:جغرافیای شهرستان سن ماتئو، کالیفرنیا
رده:زمین‌چهرهای سان‌فرانسیسکو بر پایه منطقه
رده:شبه‌جزیره‌های کالیفرنیا
رده:کالیفرنیا
رده:منطقه‌های کالیفرنیا
۱۸۸۴

در این صفحه وقایع مهم سال **۱۸۸۴** میلادی فهرست شده‌اند.

## رویدادها
* پیوستن داکوتای شمالی به ایالات متحده.
* پیوستن داکوتای جنوبی به ایالات متحده.
* پیروزی استیفن گراور کلیولند در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از حزب دموکرات.
* اهدای مجسمه آزادی از سوی ملت فرانسه به آمریکایی‌ها.
* آغاز به ساخت عمارت وینچستر، ساختمانی تاریخی در کالیفرنیا .
* افتتاح اتحادیه راگبی کانادا .
* افتتاح انجمن ورزشی گالیک.
* پایان جنگ پاسیفیک.

## زادروزها
* زادروز جرج سارتن، نویسنده و تاریخ نگار آمریکایی – بلژیکی. 
* زادروز اتو میر هوف یکی از بر جسته‌ترین روانشناسان آلمانی.
* زادروز دانیل واروژان شاعر بنام ارمنی.

* ۲۸ ژانویه &ndash; اگوست پیکار، فیزیک‌دان و کاشف سوئیسی (د. ۱۹۶۲)
* ۲۹ ژانویه – دوگلاس کادوالادر، گلف‌باز اهل ایالات متحده آمریکا (د. ۱۹۷۱)
* ۳۱ ژانویه &ndash; تئودور هویس، سیاست‌مدار آلمانی (د. ۱۹۶۳)
* ۱۶ فوریه &ndash; رابرت فلاهرتی، کارگردان آمریکایی (د. ۱۹۵۱)
* ۲۲ فوریه &ndash; لو کودی، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۳۴)
* ۲۷ مارس &ndash; جیمز کروز، بازیگر و کارگردان آمریکایی (د. ۱۹۴۲)
* ۶ آوریل &ndash; والتر هیوستون، بازیگر کانادایی (د. ۱۹۵۰)
* ۸ مه &ndash; هری ترومن، سیاست‌مدار آمریکایی (د. ۱۹۷۲)
* ۲۰ مه &ndash; لیون شلسینگر، تهیه‌کننده آمریکایی (د. ۱۹۴۹)
* ۲۷ مه &ndash; ماکس برود، مترجم، زبان‌شناس، نویسنده، ژورنالیست، پیانیست، و آهنگساز اسرائیلی (د. ۱۹۶۸)
* ۱۸ ژوئن &ndash; ادوار دالادیه، سیاست‌مدار فرانسوی (د. ۱۹۷۰)
* ۳۰ ژوئن &ndash; فرانتس هالدر، سرباز و نویسنده آلمانی (د. ۱۹۷۲)
* ۲۳ ژوئیه &ndash; امیل یانینگز، بازیگر آلمانی (د. ۱۹۵۰)
* ۸ اوت &ndash; سارا تیزدیل، شاعر آمریکایی (د. ۱۹۳۳)
* ۱۵ اوت &ndash; ماری نش، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۷۶)
* ۲۳ اوت &ndash; ویل کاپی، ژورنالیست و نویسنده آمریکایی (د. ۱۹۴۹)
* ۳۰ اوت &ndash; تئودور سودبرگ، شیمی‌دان سوئدی (د. ۱۹۷۱)
* ۲۵ دسامبر &ndash; اولین نسبیت، بازیگر و مدل آمریکایی (د. ۱۹۶۷)
* ۳۰ دسامبر &ndash; توجو هیدکی، سیاست‌مدار و دیپلمات ژاپنی (د. ۱۹۴۸)
## درگذشت‌ها

* ۱۳ مه &ndash; سایروس مک‌کورمیک، مخترع آمریکایی (ز. ۱۸۰۹)
* ۲۵ نوامبر &ndash; هرمان کولبه، شیمی‌دان آلمانی (ز. ۱۸۱۸)

رده:۱۸۸۴ (میلادی)
هفتادگانی

بندانگشتی|نورنبرگ کرونیل
**سپتوآگینتا** یا **هَفتادگانی** (به لاتین: Septuaginta، در عربی: سبعینیه) نسخه‌ای است از نسخ تورات یا همان تنخ (تناخ) که در قرن سوم قبل از میلاد و در دوران فرمان‌روایی بطلمیوس دوم فیلادلفوس در مصر، به دستور او، یهودیان اسکندریه کتاب عهد عتیق را به زبان یونانی ترجمه کردند. نام این نسخه برگرفته از این روایت است که این کتاب را هفتاد و دو تن از دانشمندان یهودی ترجمه کرده‌اند. نسخه هفتادگانی با متن عبری تفاوت‌هایی داشت. مهم‌ترین تفاوت‌های آن این بود که کتاب‌هایی در این نسخه وجود داشت که متن عبری آن در دست نبود. این هفت کتاب عبارت‌اند از طوبیت، یودیت، کتاب حکمت، حکمت یشوع بن سیراخ، باروخ و کتب مکابیان.

نسخه هفتادگانی برخلاف نسخه عبری که دارای ۳۹ سفر است، دارای ۴۶ سفر می‌باشد. در بین سال‌های ۲۰۰ ق. م تا ۱۰۰ ب. م بسیاری از یهودیان و مسیحیان، از این نسخه استفاده می‌کردند. تا این که در حدود سال ۹۰ میلادی، سران یهود شورایی در شهر جابنه تشکیل دادند و ۳۹ کتابی را که در متن عهد عتیق عبری بود به رسمیت شناختند و اسفار هفت‌گانه اضافی موجود در ترجمه هفتادگانی را غیرقانونی اعلام کردند. هم‌اکنون، هفت کتاب موجود در نسخه هفت‌گانه، از اسفار مشکوک عهد عتیق است. تفاوت‌های نسخه هفتادگانی با نسخه عبری تنها به این هفت کتاب منحصر نیست؛ سفر دانیال و سفر استر در نسخه هفتادگانی طولانی‌تر هستند؛ در این نسخه یک مزمور اضافی وجود دارد و دعای منسه که در این نسخه‌است در دیگر نسخ یافت نمی‌شود.

## شرح ابوریحان بیرونی از چگونگی ترجمه تورات
ابوریحان بیرونی در ''آثار الباقیه'' ترجمهٔ تورات به یونانی به‌فرمان بطلمیوس را چنین بازنموده است:

شرح قصه اینست که چون بخت‌النصر بر بیت‌المقدس دست‌یافت و آنجا را خراب کرد، طایفه‌ای از یهود جلای وطن کردند و به پادشاه مصر پناهنده شدند. تا آنکه زمان پادشاهی بطلمیوس فیلادلفوس شد. او چون شنید که تورات کتابیست آسمانی، یهودیان را به‌سوی خود خواند و مسکنشان داد و ملاطفت بسیار کرد و اجازه داد که به بیت‌المقدس بازگردند. پس بنی‌اسرائیل با بدرقهٔ مقربان شاه بیرون شدند. بطلمیوس گفتشان که: «مرا به شما نیازی است. اگر حاجت مرا برآورید، حق مرا سپاس گزارده‌اید، و آن اینست که نسخه‌ای از کتابتان تورات را به من ببخشید.» بنی‌اسرائیل حاجتش را اجابت کردند و چون به بیت‌المقدس بازگشتند، وعدهٔ خویش را وفا نمودند و یک نسخهٔ تورات به زبان عبری ازبرای این پادشاه فرستادند. بطلمیوس عبری نمی‌فهمید. پس به‌سوی ایشان کس فرستاد که: «کسانی را نزد من بفرستید که یونانی و عبری بدانند تا این کتاب را ازبهر من ترجمه کنند.» پس بنی‌اسرائیل از اسباط دوازده‌گانه ۷۲ تن برگزیدند (شش تن از هرسبط) و پیش این شاه فرستادند. ایشان به ترجمهٔ تورات مشغول شدند. ایشان را بطلمیوس دو به دو از هم جدا کرد و بر سر هردو نفر مأموری گذاشت تا مواظبت نمایند. چون از ترجمه فارغ شدند، ۳۶ ترجمه به‌دست آمد. آن‌ها را با یکدیگر مقابله کردند، اختلاف چندانی نیافتند. پس شاه ایشان را پاداش داد، و اینان یک نسخه از این ۳۶ نسخه را خواستند تا اسباب افتخار و مباهات بر همسرانشان باشد، پادشاه هم از بذل آن مضایقه نکرد، و این همان نسخه است که نزد نصارا است و تبدیل و تحریف نیافته است.

## منابع

یاردون سیز. دانشنامه کتاب مقدس. ترجمهٔ بهرام محمدیان. چاپ سوم، تهران: روز نو، ۱۳۸۰، ۱۹۱۲.

رده:هفتادگانی
رده:عهد عتیق
رده:کتاب مقدس
رده:مسیحیت
رده:مناقشه‌های مربوط به یهودیت
رده:هلنی‌گرایی و مسیحیت
سگ‌ماهی مکونگ

**سگ‌ماهی مکونگ**  نام یک گونه از سرده سگ‌ماهی از خانواده کپورهای سنگی است.

پراکندگی: بستر رودخانه مکونگ، کامبوج ویتنام

دو شکل بودن جنسی: ناشناخته

حداکثر اندازه: ۵/۲ اینچ(۶/۱cm

شبیه به: دیگر نماچیلوسها

مراقبت: آکواریوم باید سرعت جریان آرام و اکسیژن کافی باشد. بستری از ماسه نرم برای امکان حفره کردن و مقدار زیادی سنگ ریزه‌ها گرد و صاف و پناهگاهایی از جمله باتلاق و تخته سنگ. پناهگاهای زیاد مثل باتلاق‌ها و تخته سنگ، وجود داشته باشد. نور روشن به منظور شبیه سازی با نهرهای کم عمقی که این گونه در آنها یافت می‌شود مطلوب است

تغذیه: اکثر غذاها با علاقه مصرف می‌شوند – گلوله‌های غذای سگ فرورونده در آب و غذاهای منجمد شده از جمله لار و پشه، میگو، دافنی.

پارامترهای آب:: پی اچ:۵/۷-۰/۶.سختی : آب تقریباً نرم

## منابع

www.briancoad.com
* 

رده:سگ‌ماهی‌ها
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمبود داده
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:ماهی‌ها
بارون هوسمان

[بندانگشتی|چپ|200px|بارون اوسمان در سال [۱۸۶۵ (میلادی)|۱۸۶۵]]
**ژرژ اوژن اوسمان**  (زاده ۲۷ مارس ۱۸۰۹ - مرگ ۱۱ ژانویه ۱۸۹۱): طراح شهری مشهور فرانسوی است که به خاطر طرح نوسازی پاریس مشهور است. وی خود را بارون هوسمان می‌نامید. او از خانواده‌ای پروتستان اهل آلزاس در پاریس متولد شد. هوسمان در سال ۱۸۵۳ با حکم ناپلئون سوم بخشدار رود سن شد و ماموریت یافت تا شهر را سالم تر، شلوغ تر و بزرگتر کند.

## منابع

رده:اهالی پاریس
رده:افراد فرانسوی آلمانی‌تبار
رده:برنامه‌ریزان شهری اهل فرانسه
رده:پروتستان‌های اهل فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان کندورسه
رده:درگذشتگان ۱۸۹۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
رده:زادگان ۱۸۰۹ (میلادی)
رده:مدفونان در پر-لاشز
رده:معماران اهل پاریس
رده:موسیقی‌دانان فرانسوی
۱۸۰۹

**۱۸۰۹ (میلادی)** هزار و هشتصد و نُه‌مین سال تقویم میلادی است.
در این صفحه وقایع مهم سال ۱۸۰۹ میلادی فهرست شده‌اند.

## رویدادها
* ۱۳ فوریه – بازگشت ژنرال گاردان نمایندهٔ ناپلئون بناپارت و همراهانش به فرانسه از تهران
* ۱۴ فوریه – ورود سر هارفورد جونز بریجز، نمایندهٔ انگلستان به تهران
* ۱۲ مارس – امضای پیمان مودت در تهران میان حکومت فتحعلی‌شاه قاجار و پادشاهی انگلستان
* ۱۴ ژوئن – چند هفته پس از آن که شاه شجاع درانی به جانشینی شاه محمود نشست پیمانی با بریتانیا به امضا رساند.
* ۱۶ ژوئیه – اعلام استقلال بولیوی از اسپانیا
* حکومت بمبئی دسته‌ای از افراد نیروی دریایی خود را به ساحل دزدان اعزام داشت تا با همکاری حکمران مسقط به مهاجمین دریازن یورش بزند. این نیرو در حملهٔ اول خود رأس الخیمه یعنی مرکز دریازنان را ویران کرد.

## زادروزها
* ۴ ژانویه - لوئیس بریل، مخترع فرانسوی و ابداع‌کننده خط بریل.
* ۱۹ ژانویه - ادگار آلن پو، نویسنده و شاعر آمریکایی.
* ۳ فوریه - فلیکس مندلسون، آهنگ‌ساز آلمانی.
* ۱۲ فوریه - آبراهام لینکلن، شانزدهمین رئیس‌جمهور آمریکا.
* ۱۲ فوریه - چارلز داروین، دانشمند و زیست‌شناس انگلیسی و بنیان‌گذار نظریهٔ تکامل
* ۲۷ مارس - بارون هاوسمن، طراح شهری معروف فرانسوی
* ۳۱ مارس - ادوارد فیتزجرالد - شاعر انگلیسی و نخستین برگردانندهٔ رباعیات عمر خیام به انگلیسی
* ۱ آوریل - نیکلای گوگول، نویسندهٔ بزرگ روسی
* ۱۵ فوریه – سایروس مک‌کورمیک، مخترع آمریکایی (د. ۱۸۸۴)
* ۲۴ مارس – ژوزف لیوویل، ریاضی‌دان، سیاست‌مدار، و مهندس فرانسوی (د. ۱۸۸۲)
* ۶ اوت – آلفرد تنیسون، شاعر بریتانیایی (د. ۱۸۹۲)
* ۲۷ اوت – هانیبال هملین، سیاست‌مدار و دیپلمات آمریکایی (د. ۱۸۹۱)
* ۲۹ اوت – الیور وندل هلمز، شاعر آمریکایی (د. ۱۸۹۴)
* ۲۷ نوامبر – فرانسیس آن کمبل، بازیگر بریتانیایی (د. ۱۸۹۳)
* ۲۴ دسامبر – کیت کارسون، افسر و کاشف آمریکایی (د. ۱۸۶۸)
* ۲۹ دسامبر – ویلیام اوارت گلدستون، سیاست‌مدار بریتانیایی (د. ۱۸۹۸)

## درگذشت‌ها
* ۷ مارس – یوهان آلبرشتس‌برگر، آهنگساز اتریشی (ز. ۱۷۳۶)
* ۱۱ اکتبر – مری‌وثر لوئیس، سرباز، کاشف، و سیاست‌مدار آمریکایی (ز. ۱۷۷۴)

## منابع
* 

رده:۱۸۰۹ (میلادی)
سگ‌ماهی بزرگ

**سگ‌ماهی بزرگ**  نام یک گونه از سرده سگ‌ماهی از خانواده کپورهای سنگی است.

پراکندگی: مکونگ، چائوفارایا، بسترهای مک لونگ

دو شکل بودن جنسی: ماده‌ها بزرگتر هستند و ناحیه شکمی بزرگتری دارند.

حداکثر اندازه: ۴ اینچ(۱۰ cm)

شبیه به: Nemacheilus masyae

مراقبت: اعضای بسیار صلح طلب تر این گونه می‌باشند. باید در گروه‌های اجتماعی با حداقل سه یا چهار گونه نگهداری شوند. آکواریوم باید سرعت جریان آرام و اکسیژن کافی داشته باشد. بستر آن باید حاوی ماسه باشد تا شبیه به محل سکونت طبیعی آنها باشد. بقیه قسمت‌های آن باید قلوه سنگ‌های صاف و گرد و پناهگاهای زیادی از جمله باتلاق‌ها و... داشته باشد. نور روشن برای شبیه سازی بسترهای کم عمق مثل نهرهایی که این گونه در آنجا یافت می‌وشد استفاده شود بسیار امکان اشتباه گرفتن این گونه با N.Masyai وجود دارد، اما توسط بدن بزرگتر، چشم‌هایی که به بالای سر بسیار نزدیک نیستند، علائم روشن تر و باریک تر (لکه‌هایی معمولاً باریک تر از فواصل بین آنها در مقابل (N. masyae)قابل تشخیص از آن گونه می‌باشند.

تغذیه: اکثر غذا قابل قبول هستند. غذاهای با فرمول‌های تجاری و غذاهای زنده به آسانی فرو رونده، در آب. غذاهای منجمد از جمله کرمها، میگو

پارامترهای آب: پی اچ:۵/۷-۰/۶.سختی :تقریباً نرم
دما: ۲۵-۱۸درجه سانتی گراد
زاد و ولد: در آکواریوم گزارش نشده‌است.

نکات: عمق‌های مکان‌های سکونت در نهرها و رود خانه‌های کوچک یا بسترهای ماسه‌ای تا گل ولای. در بسترهای ماسه‌ای دارای جریان آرام یافت می‌شوند.

## منابع

www.briancoad.com
۱.صادقی، سی ناصر؛ ۱۳۸۰، ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران (خلیج فارس و دریای عمان). انتشارات نقش مهر.

۲.اسدی، ه. و دهقانی پشترودی؛ ۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.

رده:سگ‌ماهی‌ها
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۹۹۰ (میلادی)
۱۸۶۵

در این صفحه وقایع مهم سال **۱۸۶۵** میلادی فهرست شده‌اند.

## وقایع مهم
* تصویب قانون الغای بردگی در کنگره آمریکا.
* تسلیم ژنرال لی و پایان جنگ‌های داخلی آمریکا.
* انتخاب اندرو جکسون به ریاست جمهوری آمریکا.
* تأسیس اداره مردان آزاد در آمریکا.
* تأسیس گروه کوکلاکس کلان در ایالت تنسی آمریکا.
* تاسیس باشگاه فوتبال ناتینگهام‌فارست اولین تیم رسمی فوتبال
* تصویب اصلاحیه سیزدهم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا در مورد آزادی عمومی بردگان.
* انتخاب هانیبال هملین به عنوان معاون رپیس‌جمهور آمریکا در دولت آبراهام لینکلن .
* انتخاب اندرو جانسون به عنوان معاون رپیس‌جمهور آمریکا در دولت آبراهام لینکلن .
* شروع جنگ اتحاد سه‌گانه.
* انجام اولین بازی راگبی کانادا در شهر مونترال

## زادروزها

* ۱۷ فوریه &ndash; ارنست ترلچ، الهی‌دان و سیاست‌مدار آلمانی (د. ۱۹۲۳)
* ۱ آوریل &ndash; ریچارد ژیگموندی، فیزیک‌دان و شیمی‌دان اتریشی (د. ۱۹۲۹)
* ۱۹ ژوئن &ndash; می ویتی، بازیگر بریتانیایی (د. ۱۹۴۸)
* ۲۶ ژوئیه &ndash; فیلیپ شایدمان، سیاست‌مدار آلمانی (د. ۱۹۳۹)
* ۱ اکتبر &ndash; پل دوکا، طراح رقص، موسیقی‌دان، و آهنگساز فرانسوی (د. ۱۹۳۵)
* ۲۷ اکتبر &ndash; تینزلی لیندلی، بازیکن کریکت، بازیکن فوتبال، و قاضی بریتانیایی (د. ۱۹۴۰)
* ۲۰ دسامبر &ndash; السی د ولف، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۵۰)
* ۲۸ دسامبر &ndash; فلیکس والوتون، هنرمند و نقاش سوئیسی (د. ۱۹۲۵)
* ۳۰ دسامبر &ndash; رودیارد کیپلینگ، نویسنده و شاعر بریتانیایی (د. ۱۹۳۶)
## درگذشت‌ها
* آبراهام لینکلن، رئیس‌جمهور آمریکا
* ۲ سپتامبر - ویلیام همیلتون، ریاضی‌دان و فیزیک‌دان ایرلندی
* ۱۵ آوریل &ndash; آبراهام لینکلن، شانزدهمین رییس‌حمهور آمریکا (ز. ۱۸۰۹)
* ۱۲ نوامبر &ndash; الیزابت گاسکل، نویسنده بریتانیایی (ز. ۱۸۱۰)
## منابع
*

رده:۱۸۶۵ (میلادی)
اسلام در جمهوری آذربایجان

پیشینه ورود اسلام به منطقه اران که کشور آذربایجان امروزی در آن قرار دارد، به قرن ۳ قمری (سده ۷ میلادی) بازمی‌گردد. امروزه مسلمانان آذربایجان بیش از ۹۵ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند.

در حالی که ادعا شده است که کشور جمهوری آذربایجان دومین کشور شیعه در جهان اسلام به‌شمار می‌رود، طبق آمار شیعیان بین ۵۵ تا ۶۵ درصد هستند و حدود ۳۵ تا ۵۰ درصد از جمعیت این کشور از اهل سنت می‌باشند. برخی کارشناسان معتقدند که کشور جمهوری آذربایجان تحت سیاست‌های الهام علیف در حال تبدیل شدن از یک کشور شیعه به سنی است.

## پیشینه
نفوذ اسلام در قفقاز با فتوح مسلمانان آغاز شد. در ۲۲ قمری (۶۴۳ میلادی) عبدالرحمان بن ربیعه به دربند رسید.

دین اسلام در سرزمین‌های غرب دریای خزر که مردم آن پیرو آئین زرتشت بودند، به ویژه در میان پیشه‌وران و بازرگانان به سرعت گسترش یافت، ولی مردم کوه‌نشین قفقاز در حفظ آئین‌های کهن مسیحی و زرتشتی خویش همچنان باقی بودند.

در روزگار خلافت علی بن ابی طالب، اشعث بن قیس ولایت ارمنستان و جمهوری آذربایجان داشت. به روزگار معاویه، ابتدا *عبدالله بن حاتم بن نعمان بن عمرو باهلی* و سپس برادرش *عبدالعزیز* ولایت ارمنستان و آذربایجان را داشتند.

گرچه بخش‌هایی از قفقاز شمالی یا نواحی و سرحدات شمالی قفقاز جنوبی پس از چندین دهه از ورود اسلام، به این دین مسلمان شدند ولی ساکنان اراضی کنونی جمهوری آذربایجان در برخورد با این رسالت جدید الهی چندان درنگ نکردند. این منطقه در طول تاریخ تحت حکومت دولت‌هایی چون امویان و عباسیان و پس از آن سلسله‌ها و حکومت‌های متعدد ایرانی بودند.

در دوره حاکمیت ۷۰ ساله کمونیست‌ها، الحاد و بی‌دینی در آذربایجان ترویج گردید و با فشارهای مختلف دین‌ستیزی، شرایط عمومی مسلمانان به سختی گرایید.

## دوران معاصر
بعد از فروپاشی شوروی در جمهوری‌های مسلمان‌نشین آن، گرایش به اسلام رو به فزونی نهاد. از بین رفتن نظام مبتنی بر انکار خدا و دین، فرصتی برای مردم جمهوری آذربایجان پیش آورد تا با آزادی به برپایی مراسم و مناسبت‌های اسلامی در مساجد و منازل بپردازد.

با وجود اکثریت قابل توجه مسلمان این کشور، نوع نظام سیاسی حاکم بر جمهوری آذربایجان بر اساس اصول قانون اساسی بعد از استقلال این کشور، لائیک و غیر دینی ترسیم شده است.

## شیعه ستیزی در جمهوری آذربایجان
در سال‌های اخیر سیاست‌های ضد شیعه در این کشور شدت یافته است از جمله آن ممنوعیت عزاداری عاشورا در محرم است.

مجلس جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۱۵ قانونی را تصویب کرد که طبق آن نصب پرچم‌های حسینی در معابر و خیابان‌ها ممنوع است و مجازات نقدی و حبس برای متخلفان از این قانون در نظر گرفت.
بندانگشتی

## جستارهای وابسته
* اداره مسلمانان قفقاز
* جنبش مقاومت اسلامی آذربایجان

## پانویس

## پیوند به بیرون
* رهبر اسلام گرایان جمهوری آذربایجان: آمریکا برای اختلاف میان شیعه و سنی در جمهوری آذربایجان تلاش می‌کند


رده:اسلام بر پایه کشور
رده:اسلام در آسیا
رده:اسلام در اروپا
رده:اسلام در قفقاز
رده:اسلام‌گرایی
رده:تاریخ مذهب در جمهوری آذربایجان
تروآ

**تروآ** یا **تروا** می‌تواند مربوط به یکی از موارد زیر باشد:
* تروجان (اخترشناسی)، یک ریزسیاره یا ماه که مدار مشترکی با سیاره یا ماه بزرگتر داشته باشد

## رایانه
* تروآ (رایانه)، گونه‌ای بدافزار
* تروجان (رایانه)، گونه‌ای بدافزار

## تاریخ
* جنگ تروآ، یکی از بزرگترین جنگ‌ها در اسطوره‌شناسی یونان و ایلیاد (سدهٔ ۱۲ یا ۱۳ یا ۱۴ پیش از میلاد)
* اسب تروآ، حیلهٔ جنگی «اسب چوبی بزرگ» در داستان جنگ تروآ

## مکان
* تروآ (شهر)، شهری باستانی در ترکیه امروزی
* تروا، فرانسه شهری در فرانسه

## ادبیات و سینما
* ''تروآ'' (فیلم)، فیلمی محصول ۲۰۰۴ میلادی که با الهام از ایلیاد ساخته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* تروی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
خنو خاکستری

**خنو خاکستری** یکی از ماهیان است.

**اندازه :** حداکثر اندازه بدن ۱۰۰ سانتیمتر و به‌طور متوسط ۴۵ سانتیمتر می‌باشد.

**مشخصات:** دهان کوچک، لبها ضخیم، زیر چانه دارای ۶ سوراخ، باله پشتی دارای ۹ تا ۱۰ شعاع سخت و ۲۱ تا ۲۶ شعاع نرم، باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۷ شعاع نرم و روی خط جانبی دارای ۲۸ تا ۱۱۷ عدد فلس می‌باشد و بدن به جز پوره از فلسهای شانه‌ای پوشیده شده‌است. رنگ بدن در انواع جوان دارای نوارهای طولی سیاه رنگ و در بالغین دارای لکه‌های تیره می‌باشد و گاهی بر روی سر و بدن دارای لکه‌های زرد کمرنگ هستند.

## زیست شناسی
در آبهای کم عمق ساحلی و مناطق صخره‌ای تا عمق ۸۰ متری زیست می‌کند و تغذیه آنها از بی مهرگان کفزی و ماهیها صورت می‌گیرد. بین ماهیان بالغ و نابالغ (جوان) تفاوتهایی زیستی وجود دارد به طوری که ماهیان جوان به صورت گروهی نزدیک گیاهان دریایی زیست کرده و از موجودات روی این گیاهان تغذیه می‌نمایند، اما ماهیان بالغ در مناطق صخره‌ای زیست کرده و از میگوها، کرمهای پرتار و خرچنگ ها تغذیه می‌نمایند.

## در ایران
نامهای مورد استفاده در جنوب ایران: خنو

وسایل صید: قلاب دستی، گرگور و ترال کف، رشته قلاب طویل عمقی

## منابع

۱- صادقی، ناصر، ۱۳۸۰:ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.

۲- بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴:ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.

۳- نوربخش، حسین، ۱۳۷۰:پژوهشی پیرامون صید، دریا و آبزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:سنگسرماهیان
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۲۸ (میلادی)
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ژرژ کوویه
رده:ماهی‌های ایران
خنوی لیمویی

**نام علمی گونه:**
(Plectorhichus flavomaclatus (Ehrenberg,۱۸۳۰

**نام علمی مترادف:** ندارد

**نام انگلیسی:**
Lemon sweetlips

**نام فارسی:** خِنوی لیمویی

**اندازه :** حداکثر اندازه بدن به ۶۰ سانتیمتر می‌رسد.

**مشخصات :** لبها بزرگ و ضخیم که با افزایش سن ضخیم‌تر می‌شود، چانه دارای ۶ عدد سوراخ، باله پشتی دارای ۱۲ تا ۱۳ شعاع سخت و ۱۹ تا ۲۲ شعاع نرم و باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۷ شعاع نرم می‌باشد، بدن پوشیده از فلسهای شانه‌ای که دارای ۶۰ عدد فلس سوراخدار بر روی خط جانبی است و بخش پائینی اولین کمان آبششی دارای ۱۶ تا ۱۹ عدد خار می‌باشد. رنگ بدن خاکستری مایل به آبی است که در جوانها دارای نوارهای نارنجی یا طلایی است.

**زیست‌شناسی :** در مناطق ساحلی، اطراف جزایر صخره‌ای مرجانی و مناطق سنگی از آبهای کم عمق ساحلی تا عمق زیر ۸۰ متر زیست می‌کند و از بی مهرگان کفزی تغذیه می‌کند. افراد جوان اغلب به صورت گروهی بر روی گیاهان دریایی دیده می‌شود.
نامهای مورد استفاده در جنوب ایران: خنو

**وسایل صید:** ترال کف، قلاب دستی و رشته قلاب طویل.

## منابع
* صادقی، ناصر، ۱۳۸۰:ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.
* بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴:ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.
* نوربخش، حسین، ۱۳۷۰:پژوهشی پیرامون صید، دریا و ابزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:ماهی‌ها
رده:ماهی‌های ایران
رده:ماهیان خلیج فارس
هامور

بندانگشتی|هامور سیاه

** ماهی هامور ** (*Aethaloperca rogaa*) نام نوعی ماهی است که اندازه متوسط آن ۴۵ سانتیمتر و حداکثر طول آن ۱۵۰ سانتیمتر است.

در فارسی آن را هامور سیاه نیز می‌گویند.

## مشخصات
رنگ بدن این ماهی قهوه‌ای تیره همراه لکه‌های سیاه است ، داخل دهان و فضای آبششی سرخ رنگ می‌باشد، ارتفاع بدن بیشتر از طول سر و باله پشتی دارای ۹ شعاع سخت و ۱۷ تا ۱۸ شعاع نرم می‌باشد. باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۹ شعاع نرم و باله دمی تخت می‌باشد. دهان بزرگ و دارای ۳ یا ۴ ردیف دندان بر روی فک پائین، بدن پوشیده از فلس‌های شانه‌ای، خط جانبی دارای ۴۸ تا ۵۵ عدد فلس می‌باشد.

این ماهی روی بسترهای سخت و مناطق سنگی و صخره‌ای مرجانی از عمق ۳ تا ۶۰ متر زیست کرده و از ماهیان کوچک و سخت‌پوستان تغذیه می‌نماید.
در خلیج فارس ایران از این نوع ماهی یافت می‌شود.

وسایل صیدی که برای این نوع ماهی استفاده می‌شود عبارت است از گرگور، قلاب دستی و ترال کف.
این ماهی را می‌توان در کنار صخره‌هایی که نزدیک به ساحل است پیدا کرد.

طریقهٔ صید این ماهی با قلاب بدین گونه است که ماهی کوچکی را به قلاب ببندند و بدون استفاده از وزنه یا سرب آن را بداخل آبی که در نزدیکی صخره‌ها وجود دارد بیندازند تا به آرامی و آهسته آهسته زیر آب برود و برای ماهی هامور این تصور به وجود بیایید که ماهی کوچک زنده است.

## منابع

۱- صادقی، ناصر،۱۳۸۰:ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر،۴۳۸ ص.

۲- بلگواد، ه، لوپنتین، ب،۱۹۴۴:ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر،۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران،۲۵۷ص.

۳- نورنخش، حسین،۱۳۷۰:پژوهشی پیرامون صید، دریا و ابزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمبود داده
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:ماهی‌ها
رده:ماهیان تایلند
رده:هامورماهیان
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۷۵ (میلادی)
رده:ماهیان اقیانوس هند
رده:ماهی‌های اقیانوس آرام
سگ‌ماهی

**سگ‌ماهی**  نام سرده از خانواده لوچ‌ماهیان است که بومی آسیا می‌باشند.

## گونه‌ها
* سگ‌ماهی بزرگ *Nemacheilus pallidus*
* سگ‌ماهی پیکانی *Nemacheilus masyai*
* سگ‌ماهی خال‌دار *Nemacheilus monilis*
* سگ‌ماهی راه‌راه *Nemacheilus fasciatus*
* سگ‌ماهی زیتونی *Nemacheilus olivaceus*
* سگ‌ماهی غاری کور *Nemacheilus troglocataractus*
* سگ‌ماهی مکونگ *Nemacheilus platiceps*
* *Nemacheilus anguilla*
* *Nemacheilus arenicolus*
* *Nemacheilus banar*
* *Nemacheilus binotatus*
* *Nemacheilus chrysolaimos*
* *Nemacheilus cleopatra*
* *Nemacheilus corica*
* *Nemacheilus doonensis*
* *Nemacheilus drassensis*
* *Nemacheilus elegantissimus*
* *Nemacheilus jaklesii*
* *Nemacheilus kaimurensis*
* *Nemacheilus kapuasensis*
* *Nemacheilus longipectoralis*
* *Nemacheilus longipinnis*
* *Nemacheilus longistriatus*
* *Nemacheilus lunanensis*
* *Nemacheilus marang*
* *Nemacheilus ornatus*
* *Nemacheilus oxianus*
* *Nemacheilus papillos*
* *Nemacheilus papillosus*
* *Nemacheilus paucimaculatus*
* *Nemacheilus pfeifferae*
* *Nemacheilus rueppelli*
* *Nemacheilus saravacensis*
* *Nemacheilus selangoricu*
* *Nemacheilus shehensis*
* *Nemacheilus shuangjiangensis*
* *Nemacheilus singhi*
* *Nemacheilus spiniferus*
* *Nemacheilus stigmofasciatus*
* *Nemacheilus subfusca*
* *Nemacheilus tebo*
* *Nemacheilus tuberigum*
* *Nemacheilus yingjiangensis*

## خصوصیات کلیدی
رنگ بدن سگ ماهیان ایران متمایل به خاکستری یا متمایل به زرد است. پشت و پهلو با لکه‌های قهوه‌ای در اندازه‌های متغیر، ۵–۶ لکه بزرگ روی خط میانی از باله پشتی به باله دمی و در حدود۲۰ لکه قهوهای بالای خط پهلویی، باله پشتی از نوک پوزه فاصله داشته و به باله دمی نزدیکتر است.

**اندازه**: حداکثر تا ۷۰ میلیمتر مشاهده شده‌است. میانه آن ۳۰–۴۰ میلیمتر است.

**زیستگاه**:چشمه‌ها و رودخانه‌ها با بستر قلوه سنگی و ماسه‌ای.

**غذا**:حشره‌های آبزی

**تولید مثل**:فصل بهار.

**اهمیت اقتصادی**: ارزش خوراکی ندارد، به نام ماهی آکواریومی نگهداری می‌شود، ماهیان بزرگتر از آنها تغذیه می‌نمایند.

**پراکنش**:حوضه دریای کاسپین، دریاچه ارومیه، دریاچه نمک، رودخانه کارون.

## جستارهای وابسته
* سگ‌ماهیان جویباری
* مارماهی

## منابع
۱. صادقی، سید ناصر؛ ۱۳۸۰، ویژگیهای زیستس و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران (کنداب پارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر.

۲. اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛ ۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان کنداب پارس و دریای عمان؛ مؤسسه پژوهش‌ها و آموزش شیلات ایران.
* 

رده:سگ‌ماهیان جویباری
رده:سگ‌ماهی‌ها
سمن آجری

**نام علمی گونه :** 
(Cephalopholis hemistiktos (Ruppell,۱۸۳۰

**نامهای علمی مترادف:** ندارد

**نام انگلیسی:** 
Yellowfin hind

**نام فارسی :** سمن آجری

**اندازه :** به‌طور متوسط ۳۰ سانتیمتر و حداکثر ۳۵ سانتیمتر پیشینه دارد.

**مشخصات:** بدن قهوه‌ای مایل به قرمز پوشیده از لکه‌های آبی یا سفید، ارتفاع بدن کمتر از طول سر و باله پشتی دارای ۹ شعاع سخت و ۱۴ شعاع می‌باشد، باله سینه‌ای دارای ۱۶ تا ۱۸ شعاع نرم، باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۹ شعاع نرم، باله شکمی دارای یک شعاع سخت و ۵ شعاع نرم، خط جانبی دارای ۹۵ تا ۱۱۵ عدد فلس و باله مخرجی نوک دار می‌باشد. باله دمی و بخش عقبی باله‌های پشتی و مخرجی و حاشیه خارجی باله سینه‌ای زرد رنگ است. 

**زیست‌شناسی :** در آبهای ساحلی تا اعماق متوسط روی بسترهای سنگی و ماسه‌ای زیست می‌کنند و از سخت پوستان و ماهیهای ریز تغذیه می‌نمایند. 

## نامهای مورد استفاده در جنوب ایران

**وسایل صید:** گرگور، قلاب دستی، ترال کف، رشته قلابهای طویل

رده:هامورماهیان
خنوی گوش‌سرخ

**نام علمی گونه:**
(Plectorinchus schotaf (Forsskal, ۱۷۷۵

**نام علمی مترادف:**
(Gaterin schotaf(Forsskal,۱۷۷۵

**نام انگلیسی:**
 Minstrel sweetlips

**نام فارسی:** خِنوی گوش‌سرخ

**اندازه :** حداکثر اندازه بدن به ۸۰ سانتیمتر می‌رسد.

**مشخصات :** طول سر ۴ مرتبه و ارتفاع بدن سه مرتبه درازای کل بدن، زیر چانه دارای ۶ عدد سوراخ، باله پشتی دارای ۱۲ تا ۱۳ شعاع سخت و ۱۹ تا ۲۰ شعاع نرم، باله سینه‌ای دارای ۱۶ تا ۱۷ شعاع و باله شکمی دارای یک شعاع سخت و ۵ شعاع نرم می‌باشد، باله دمی به‌طور جزئی دارای حاشیه بریده، بدن پوشیده از فلس‌های شانه‌ای و خط جانبی دارای ۸۰ تا ۸۵ عدد فلس می‌باشد. رنگ بدن خاکستری یکنواخت یا خاکستری زیتونی بوده و بخش عقبی پیش سرپوش آبششی دارای یک حاشیه سرخ رنگ است.

**[[زیست‌شناسی]]:** متعلق به آبهای ساحلی بوده و نزدیک مناطق صخره‌ای و مرجانی از ساحل تا عمق ۸۰ متری زیست می‌کند. تغذیه از بی مهرگان کوچک نظیر میگو، خرچنگ، کرمهای دریایی و گاهی ماهیان ریز صورت می‌گیرد.
نام‌های مورد استفاده در جنوب ایران: نیم

**وسایل صید:** ترال کف، قلاب دستی.

## منابع
۱- صادقی، ناصر، ۱۳۸۰:ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.

۲- بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴:ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.

۳- نورنخش، حسین، ۱۳۷۰:پژوهشی پیرامون صید، دریا و ابزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:ماهی‌ها
سنگسر نقره‌ای

**نام علمی گونه:** (Pomadasys argenteus (Forsskal, 1775

**نام علمی مترادف:** (Pomadasys hasta (Bloch,1790

**نام انگلیسی:** Silver grunt

**نام فارسی:** سنگسر نقره‌ای

**اندازه:** حداکثر اندازه بدن تا ۵۰ سانتیمتر می‌رسد.

## مشخصات
بدن پهن، زیر چانه‌ای دارای دو عدد سوراخ با یک حفره میانی، باله پشتی دارای ۱۲ شعاع سخت و ۱۴ شعاع نرم، باله مخرجی دارای شعاع سخت و ۷ شعاع (دومین شعاع سخت باله مخرجی طویل تر از سومین شعاع سخت) و باله شکمی دارای یک شعاع سخت و ۵ شعاع نرم می‌باشد. بدن پوشیده از فلسهای شانه‌ای بجز سر و پوزه، خط جانبی دارای ۴۷ تا ۵۰ عدد فلس است. رنگ بدن در پشت طلایی برنزی مایل به سبز، پهلوها و شکم نقره‌ای رنگ و باله پشتی دارای لبه تیره است.

## زیست‌شناسی
در آبهای ساحلی زیست کرده و از سخت پوستان و ماهیان کوچک تغذیه می‌نماید. این گونه بهمراه شوریده ماهیان و میگوهای بزرگ تا عمق ۳۰ متری دیده می‌شوند.

نامهای مورد استفاده در جنوب ایران:

## وسایل صید
 ترال کف، قلاب دستی، رشته قلاب طویل کف، تورگوشگیر و گرگور.

## منابع
* صادقی، ناصر، ۱۳۸۰:ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.
* بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴:ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.
* نورنخش، حسین، ۱۳۷۰:پژوهشی پیرامون صید، دریا و ابزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:سنگسرماهیان
هامورخال نارنجی

بندانگشتی|عکس از ماهی هامورخال نارنجی
**هامور خال نارنجی** (*Epinephelus bleekeri*) از ماهیان جنوب ایران است.

**نام علمی گونه:**
(Epinephelus bleekeri(Vaillant,1877

**نام علمی مترادف:**
Epinephelus coromandelicus Day,1878

**نام انگلیسی:**
Dusktail grouper

**نام فارسی:** هامورخال نارنجی

**اندازه :** حداکثر اندازه بدن تا ۷۰ سانتی‌متر می‌رسد.

## مشخصات
باله پشتی و یک سوم بالایی باله دمی خاکستری متمایل به قهوه‌ای با لکه‌های طلایی رنگ می‌باشد و دو سوم پائینی باله دمی خاکستری متمایل به ارغوانی تیره می‌باشد. باله پشتی دارای ۱۱ شعاع سخت و ۱۶ تا ۱۷ شعاع نرم و باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۸ شعاع نرم می‌باشد. بخش پائینی اولین کمان آبششی دارای ۱۶ تا ۱۸ عدد خار آبششی می‌باشد.

**زیست‌شناسی :** روی بسترهای سنگی و صخره‌ای مرجانی زیست می‌کنند و از ماهیان ریز و سخت‌پوستان تغذیه می‌نمایند.

**نامهای مورد استفاده در جنوب ایران :** ــ

**وسایل صید:** قلاب دستی، گرگور، توگوشگیر و ترال کف.

## منابع
۱- صادقی، ناصر، ۱۳۸۰: *ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران*، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.

۲- بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴:*ماهیان خلیج فارس*، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.

۳- نوربخش، حسین، ۱۳۷۰: *پژوهشی پیرامون صید، دریا و آبزیان خلیج فارس*، انتشارات امیر کبیر.

رده:ماهی‌ها
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۷۸ (میلادی)
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمبود داده
رده:ماهیان اقیانوس هند
رده:ماهی‌های اقیانوس آرام
سومان

**سومان** می‌تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* سومان (ماهی)، نوعی ماهی در خلیج فارس
* سومان (عامل اعصاب)، نوعی گاز جنگی عصبی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
هامور معمولی

**هامور معمولی** یا هامور چرب گونه‌ای ماهی از خانواده هامورماهیان (*Serranidae*) است.

این ماهی روی بسترهای نرم و مناطق ساحلی با بستر سخت زیست می‌کند، همچنین وارد مصب رودخانه نیز می‌شود.
وسایل صید آن گرگور، قلاب دستی و ترال کف است.

## ویژگی‌ها
بدن این ماهی دوکی‌شکل می‌باشد و کمی از پهلوها فشرده‌است. بیشینهٔ اندازه بدن هامور معمولی تا ۱۲۰ سانتیمتر می‌رسد. تعداد فلس‌های خط جانبی ۵۸ تا ۶۵ عدد می‌باشد. از هر طرف آرواره پائینی دارای دو ردیف دندان است. در طرفین بدن فلس‌های شانه‌ای وجود دارد و رنگ بدن قهوه‌ای مایل به سفید است. روی بخش پائینی اولین کمان آبششی دارای ۱۴ تا ۱۷ عدد شعاع سخت است. قطر سوراخ‌های بینی تقریباً با هم برابرند.

## منابع

* ۱- صادقی، ناصر، ۱۳۸۰: ویژگی‌های زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران، انتشارات نقش مهر، ۴۳۸ ص.
* ۲- بلگواد، ه، لوپنتین، ب، ۱۹۴۴: ماهیان خلیج فارس، ترجمه اسماعیل اعتماد و بابا مخیر، ۱۳۶۹، انتشارات دانشگاه تهران، ۲۵۷ص.
* ۳- نوربخش، حسین، ۱۳۷۰: پژوهشی پیرامون صید، دریا و آبزیان خلیج فارس، انتشارات امیر کبیر.

رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های نزدیک تهدید
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۲۲ (میلادی)
رده:ماهیان تایلند
رده:هامورماهیان
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:ماهی‌های ایران
رده:ماهیان خلیج فارس