فرهنگ لغت

[بندانگشتی|''[لغت‌نامهٔ بزرگ چینی*]]
[[پرونده:Latin dictionary.jpg|بندانگشتی|یک لغت‌نامهٔ لاتین نوشتهٔ [[ادیجیو فورچلینی]]]]
*'واژه‌نامه**، **فرهنگ**، **دیکسیونر**  یا **دیکشِنِری**  یا گاهی **لغت‌نامه** یا **فرهنگ لغت** یا **فرهنگ واژگان**، [[کتاب]]ی است که در آن معانی [[واژه‌سازی|واژه‌های]] یک، دو، یا چند [[زبان]] همراه با توضیحات مربوط به ریشه، [[تلفظ]]، یا اطلاعات دیگر مربوط به واژه‌ها به ترتیب [[حرف (زبان‌شناسی)|حروف الفبای]] زبان یا زبان‌هایی معیّن گردآوری می‌شوند.

واژه‌نامه با [[دانشنامه|دانش‌نامه]] تفاوت دارد. در یک **واژه‌نامه*' معمولاً، تنها به معنای واژه‌ها اکتفا می‌شود و اطلاعات دیگری (نظیر تاریخچه و [[ریشه‌شناسی|ریشهٔ]] آن‌ها) داده نمی‌شود. افزون بر این، در واژه‌نامه‌ها تنها به واژه‌های عمومیِ یک زبان اشاره می‌شود، و [[اسم خاص|اسم‌های خاص]] (مانند نام‌های جای‌ها و کسان) کمتر نوشته می‌شود. با این حال، مرز دقیقی بین واژه‌نامه و دانشنامه نمی‌توان تعیین کرد، و برخی کتاب‌ها به نوعی در هر دو طبقه جا می‌گیرند؛ مانند *واژه‌نامهٔ دهخدا*.

== انتقادها به مفهوم فرهنگ لغت ==
[[پیر بوردیو]] هر فرهنگ لغتی را حاوی [[سوگیری]] می‌داند و در این رابطه بر این [[عقیده]] است که تمام فرهنگ‌نامه‌ها، اعم از [[جامعه‌شناسی]]، [[انسان‌شناسی]]، [[فلسفه]] و غیره، اغلب [[قلدری|زورگویانه]](تحمیل کننده) هستند. او علت این امر را این می‌داند که آن‌ها در [[تظاهر]] به [[توصیف]]، در واقع به برخی [[واژه]]‌ها [[مشروعیت]] می‌دهند. او فرهنگ‌نامه‌ها را [[ابزار]]هایی می‌داند برای ساخت [[واقعیت]]ی که مدعی [[ثبت]] آن‌اند، و مدعی است آن‌ها می‌توانند [[نویسنده|مؤلفان]] و [[مقوله (کانت)|مفاهیمی]] را که وجود ندارند به‌وجود بیاورند و، برعکس، دربارهٔ مفاهیم یا مؤلفانی که وجود دارند خاموش بمانند.

== انواع فرهنگ لغت ==
==== از نظر پوشش زبانی ====
* فرهنگ لغت چندزبانه
* فرهنگ لغت تک‌زبانه

==== از نظر محیط انتشار ====
* فرهنگ لغت مکتوب
* [[فهرست فرهنگ‌های لغت برخط|فرهنگ لغت آنلاین]]

==== از نظر امکانات تعاملی ====
* [[فرهنگ لغت تصویری]]
* فرهنگ لغت تشریحی

==== از نظر حیطه محتوا ====
* فرهنگ لغت تخصصی
* فرهنگ لغت آموزشی
* فرهنگ لغت آوایی
* فرهنگ لغت دایره المعارفی</blockquote>

== فرهنگ لغات ایرانی ==
تاکنون فرهنگ لغات متعددی در ایران نوشته شده است. از مهم‌ترین فرهنگ‌های یک‌زبانهٔ فارسی، به ترتیبِ تاریخِ تألیف، می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

* *لغت فرس*
* *فرهنگ قَوّاس*
* *فرهنگ وفائی*
* *فرهنگ تحفةالاحباب*
* *فرهنگ میرزا ابراهیم*
* *مؤیدالفضلا*
* *فرهنگ سُروری*
* *فرهنگ جهانگیری*
* *فرهنگ جعفری*
* *برهان قاطع*
* *فرهنگ رشیدی*
* *فرهنگ شعوری*
* *فرهنگ عباسی*
* *غیاث‌اللغات*
* *برهان جامع*
* *فرهنگ انجمن‌آرای ناصری*
* *فرهنگ ناظم‌الاطبا*
* *فرهنگ معیار جمالی*
* *فرهنگ آنندراج*
* *فرهنگ نظام*
* *فرهنگ نوبهار*
* *لغت‌نامهٔ دهخدا*
* *فرهنگ فارسی عمید*
* *فرهنگ فارسی معین*
* *فرهنگ سخن*
* *فرهنگ جامع زبان فارسی*
* *فرهنگ موضوعی فارسی*



== نگارخانه ==
<gallery>
پرونده:پښتو انگرېزي سيند.JPG|واژه‌نامه پشتو-انگلیسی
پرونده:Ferhenga kurdi-tirki.png|واژه‌نامه کردی-ترکی
پرونده:English-English and English-Persian dictionaries.JPG|فرهنگ لغت‌های [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]-انگلیسی و انگلیسی-[[زبان فارسی|فارسی]]
پرونده:BilingualDictionaries.jpg|واژه‌نامه اسپانیایی
پرونده:Pile of dictionaries.jpg
پرونده:Wörterbuch Uruk.JPG|واژه‌نامه [[اوروک]] - حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح
</gallery>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست فرهنگ‌های لغت فارسی]]
* [[دانشنامه]]

== پانویس و منابع ==

* *فرهنگ فارسی عمید''

## پیوند به بیرون
* واژه: فرهنگ فارسی به فارسی با آوانگاری IPA
* فرهنگ لغت هوشیار، با قابلیت جستجوی آنلاین در زبان‌های فرانسه، آلمانی، ایتالیایی، اسپانیایی و انگلیسی (رایگان)
* فرهنگ لغت چندزبانه، با قابلیت ترجمهٔ متن
* واژه‌یاب؛ لغتنامهٔ دهخدا، فرهنگ معین، دیکشنری
* فرهنگ لغت تصویری لنگیک
* فرهنگ لغت فرانسوی لاروس
* فرهنگ لغت انگلیسی به انگلیسی آکسفورد
* فرهنگ آبادیس

رده:زبان
رده:فرهنگ واژگان
رده:فرهنگ‌نویسی
رده:فرهنگ‌های واژگان
رده:کتاب‌های مرجع