جمهوری دموکراتیک کنگو

**جمهوری دموکراتیک کنگو**  که به نام‌های **کنگوی دموکراتیک** یا **کنگوی کینشاسا** نیز شناخته می‌شود کشوری است واقع در مرکز آفریقا که پایتخت آن کینشاسا است.

جمهوری دموکراتیک کنگو بزرگ‌ترین کشور آفریقای جنوب صحرا و دوّمین کشور بزرگ در آفریقا و یازدهمین کشور بزرگ جهان به‌شمار می‌آید و با جمعیت بیش از ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر، شانزدهمین کشور پرجمعیت جهان و چهارمین کشور پرجمعیت در آفریقا است و همچنین به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشوری که زبان رسمی آن فرانسوی است، شناخته می‌شود.

جمهوری دمکراتیک کنگو از شمال با سودان جنوبی و آفریقای مرکزی، از شرق با اوگاندا، رواندا، بروندی و تانزانیا از جنوب با آنگولا و زامبیا و از غرب با جمهوری کنگو همسایه است. در غرب این کشور هم ساحل اقیانوس اطلس به طول تنها ۴۰ کیلومتر در کنار دهانه ۹۰۰ کیلومتری رود کنگو واقع است.

این کشور در ۳۰ ژوئن ۱۹۶۰ از بلژیک استقلال یافت. از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۹۷ «زئیر» نام داشت. پیش از آن «**کنگوی کینشاسا**» و پیش از آن نیز برای تمایز از کنگوی برازاویل، «**کنگوی لئوپولدویل**» نامیده می‌شد. «کنگوی بلژیک» و «ایالت آزاد کنگو» نام‌های دیگری هستند که در گذشته برای این کشور به کار می‌رفتند.

واحد پول این کشور فرانک کنگو است و در حالی که این کشور از غنی‌ترین کشورهای جهان از نظر منابع طبیعی به‌شمار می‌آید مردم آن از فقیرترین مردم جهان هستند. ۹۶ درصد از مردم این کشور مسیحی هستند و به ۲۵۰ قوم گوناگون سیاه‌پوست تعلق دارند. بیشتر مردم این کشور از اقوام کنگو، لوبا و مونگو هستند.

جنگ دوم کنگو که از سال ۱۹۹۸ آغاز شده و همچنان در جریان است، این کشور را ویران کرد. گاه به این جنگ «جنگ جهانی آفریقا» نیز می‌گویند زیرا ۹ کشور آفریقایی و حدود بیست گروه مسلح در آن شرکت کرده‌اند. به رغم امضای توافق صلح در سال ۲۰۰۳، جنگ همچنان در شرق کشور ادامه دارد. در شرق کنگو شیوع تجاوز به عنف و دیگر خشونت‌های جنسی از همه جهان وخیم‌تر است. در یک دورهٔ ۱۲ ماهه در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ در این کشور به ۴۰۰ هزار زن که بین ۱۵ تا ۴۹ سال سن داشتند، تجاوز شده است. جنگی که در این کشور جریان دارد مرگبارترین درگیری جهان پس از پایان جنگ داخلی چین است و کشته شدن ۵٫۴ میلیون نفر را از سال ۱۹۹۸ در پی داشته است. بیشتر قربانیان از مالاریا، اسهال، ذات‌الریه و سوء تغذیه جان خود را از دست داده‌اند.

کنگو را باید در زمره پرتحول‌ترین اوضاع سیاسی میان کشورهای آفریقایی دانست. طی سال‌های اخیر، دخالت‌های بی‌حد و حصر همسایگان کنگو در امور این کشور منجر به راه‌اندازی جنگ خانمان‌برانداز با جمهوری روآندا شده است که با استقرار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد در مرزهای مشترک دو کشور آرامش نسبی برقرار شده است. جنگ داخلی این کشور در سال ۲۰۰۳ به پایان رسید، اما نواحی شرقی آن به علت فعالیت ده‌ها گروه شورشی همچنان بی‌ثبات است. در کنگو از خشونت جنسی همراه با ددمنشی غیرعادی به عنوان یک سلاح جنگی استفاده می‌شود. تجاوز گروهی رواج دارد و گاهی از قنداق تفنگ در این کار استفاده می‌شود.

## تاریخ

این کشور به‌وسیلهٔ یک بلژیکی کشف شد و تا سال ۱۹۶۰ تحت استعمار بلژیک بود.

ناحیه کنگو را تجارت برده چپاول کرد و در ۱۸۸۵ تبدیل به ملک شخصی لئوپولد دوم پادشاه بلژیک گردید؛ ولی در ۱۹۰۸ انزجار بین‌المللی از قساوت رژیم حاکم در «کشور آزاد کنگو» پادشاه را مجبور ساخت تا این ناحیه را به صورت مستعمره بلژیک به صادرکنندهٔ عمده‌ای از مواد معدنی تبدیل کند.

نام پاتریس لومومبا، قهرمان ملی کنگو با مبارزات استقلال‌طلبانه این کشور عجین است. اما سال‌های بعد حکومت دمکراتیک کنگو به دست یکی از دیکتاتورترین افراد یعنی موبوتو سسه سوکو افتاد و در زمان حکومت وی تاراج ذخایر معدنی این کشور آغاز شد.

حکومت در تأمین خدمات اجتماعی به ویژه آموزش ابتدایی نسبتاً پیشرفته بود، ولی تقریباً هر گونه فعالیت سیاسی آفریقایی‌ها را محدود کرد. در نتیجه زمانی که بلژیک در ۱۹۶۰ به استعمار کنگو خاتمه داد، این کشور به اندازهٔ کافی آماده نبود. ظرف چند روز بعد از استقلال ارتش شورش کرد و ثروتمندترین ناحیه – کاتانگا، تحت حکومت موسی چومبه – مبادرت به جدایی کرد. کنگو سازمان ملل متحد را دعوت به مداخله کرد، ولی نیروهای این سازمان در غالب آمدن بر تداوم جنگ داخلی فقط تا حدودی موفق شدند. سرهنگ موبوتو دو بار در حکومت مداخله کرد و در ۱۹۶۵ خود را رهبر کشور ساخت. وی که خواهان «اصالت» بود نام کشور را به زئیر و نام خود را به موبوتو سسه سکو تغییر داد. او اقتدار دولت مرکزی را به تدریج اعاده کرد و نظام تک‌حزبی را برقرار ساخت (۱۹۶۷).

حکومت سکو شدیداً مورد انتقاد بین‌المللی قرار گرفت، ولی او پشتیبانی کشورهای غربی را که برای کنگو به صورت منبعی از مواد معدنی راهبردی ارزش قائل بودند، حفظ کرد. در ۱۹۹۰، نارضایتی عمومی موجب کسب برخی اصلاحات شد و – به دنبال لغو قانونی نظام تک حزبی – کنفرانس ملی به منظور ایجاد دموکراسی در زئیر برگزار شد (۱۹۹۱). طی ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ درگیری بین کنفرانس ملی و نخست‌وزیر در یک طرف و رئیس‌جمهور موبوتو در طرف دیگر روی داد. بخش‌هایی از نیروی مسلح ناراضی شدند و نظم و قانون در قسمت‌هایی از کشور به هم ریخت.
در سال ۱۹۹۶ با کودتای یک افسر نظامی به نام لوران کابیلا، موبوتو از کشور گریخت و از آن زمان نام زئیر به جمهوری دموکراتیک کنگو تغییر یافت. پس از سرنگونی موبوتو خط مشی سوسیالیستی و کمونیستی بیشتری در کنگو به کار گرفته شد

از سال ۱۹۹۶ این کشور درگیر جنگ داخلی شد که تا سال ۲۰۰۲ ادامه یافته و منجر به کشته شدن ۴ میلیون نفر و آوارگی ده‌ها میلیون نفر از مردم کنگو به ویژه در مناطق شرقی آن شد.

در سال ۲۰۰۲ لوران کابیلا در حالی که مشغول مذاکره در دفتر کار خود بود، توسط یک ستوان نظامی از محافظان خود به نام رشیدی کاسریکا ترور شد و پسر وی به نام ژوزف کابیلا از تمام سران شورشی خواست تا از جنگ دست بردارند. هم‌زمان با این تحول و در پی تلاش‌های چند کشور عمده و سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای سرانجام موافقتنامه دریاچه‌های بزرگ در سال ۲۰۰۳ به امضا رسید و جنگ داخلی پایان یافت.

به موجب این موافقتنامه دولت ائتلافی به ریاست جمهوری ژوزف کابیلا و ۴ رهبر عمده شورشی این کشور به عنوان معاون وی تشکیل شد. بر پایه این موافقتنامه دولت با کمک سازمان ملل و دیگر کشورهای کمک‌کننده بایستی تا سال ۲۰۰۶ زمینه برگزاری انتخابات برای تعیین رئیس‌جمهور این کشور را فراهم می‌ساخت.

احزاب جمهوری خلق، دمکراتیک مسیحی، جنبش اتحاد و همبستگی، حرکت پیشتاز ملی، اتحاد برای دمکراسی و پیشرفت اجتماعی و… در جمهوری دمکراتیک کنگو فعالیت سیاسی دارند.

### انتخابات سال ۲۰۰۶
سرانجام در ژوئن ۲۰۰۶ انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی این کشور برگزار شد. ژوزف کابیلا رئیس‌جمهور و ژان پیر بمبا یکی از معاونان وی بیشترین آراء را به‌دست‌آورد و به دور دوم راه یافتند. اما در همان زمان اعلام نتایج دور اول در ۲۱ اوت، کینشاسا پایتخت این کشور صحنه جنگ خونین ۳ روزه‌ای میان نظامیان دو رقیب دور دوم شد که با پادرمیانی سازمان ملل، اتحادیهٔ اروپا و دیگر بازیگران عمده منطقه‌ای پایان یافت.

دور دوم انتخابات در ۲۹ اکتبر ۲۰۰۶ برگزار گردید و با توجه به ائتلاف برخی از احزاب در پارلمان با یکدیگر به نفع کابیلا و رأی ۴۴ درصدی او در دور اول انتخابات، وی توانست بر رقیب نیرومند خود چیره گردد و از ماه دسامبر ۲۰۰۶ رسماً به عنوان رئیس‌جمهور این کشور برگزیده شود. همچنین او تا سال ۲۰۱۹ و تا زمانی که فلیکس تشیسکدی جانشین او شود رئیس جمهور این کشور بود.

ناظران بین‌المللی و ملی اظهار داشتند که انتخابات به طور کلی آزاد و عادلانه بوده است، در حالی که برخی بی‌نظمی‌ها را ذکر کردند. با این وجود ژان-پیر بمبا، رقیب کابیلا که اکنون وزیر ترابری و کانال‌های ارتباطی این کشور است، به نتایج انتخابات اعتراض کرد که توسط دادگاه ادعای او مبنی بر تقلب در انتخابات رد شد.
## سیاست

جمهوری دموکراتیک کنگو، طبق قانون اساسی، یک جمهوری نیمه‌ریاستی است.که در آن رئیس جمهور رئیس کشور (رئیس تمام قوا) است و با رأی مردمی برای یک دوره پنج ساله انتخاب میشود، این در حالی است که نخست وزیر رئیس دولت است. همچنین نخست وزیر توسط رئیس جمهور با حمایت حزب اکثریت یا ائتلاف احزاب در پارلمان منصوب می‌شود. نخست وزیر و کابینه، که به عنوان دولت شناخته می‌شود و در برابر قوه مقننه مسئول هستند نه در برابر رئیس جمهور یعنی همانطور که در سایر کشورهایی با جمهوری نیمه ریاستی دیده می شود نخست‌وزیر توسط رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود اما درصورت نارضایتی نمایندگان سنا و مجلس ملی؛ نخست‌وزیر می‌تواند توسط قوه مقننه برکنار شود. پارلمان یک قوه مقننه دو مجلسی است که از سنا و مجلس ملی تشکیل شده است. نمایندگان مجلس ملی به طور مستقیم برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شوند، در حالی که سناتورها به طور غیرمستقیم توسط مجالس قانونگذاری ایالتی، آن هم برای یک دوره پنج ساله، انتخاب می‌شوند. رئیس جمهور فرمانده کل نیروهای مسلح است.  همچنین رئیس جمهور وظیفه انتصاب مقامات دولتی و نظامی را هم برعهده دارد. بر اساس قانون اساسی قوه قضائیه از دولت مستقل است.  قوه قضاییه کنگو متشکل از دیوان قانون اساسی برای ارزیابی مطابقت قوانین با قانون اساسی و حل و فصل اختلافات مربوط به انتخابات یا تفکیک قوا؛ دیوان فرجام‌خواهی به عنوان دادگاه عالی در نظام قضایی مدنی و نظامی؛ و شورای دولتی به عنوان بالاترین دادگاه اداری می‌باشد.

نظام سیاسی جمهوری دموکراتیک کنگو اقتدارگرا در نظر گرفته می‌شود و در رتبه‌بندی دموکراسی، حقوق سیاسی و آزادی‌های مدنی امتیاز پایینی دارد. علیرغم اینکه قانون اساسی تفکیک قوای مجریه، مقننه و قضائیه را پیش‌بینی کرده است، در عمل رئیس جمهور و همکارانش بر نظام سیاسی تسلط داشته‌اند. خانه آزادی این کشور را در سال ۲۰۲۵ «غیرآزاد» ارزیابی می‌کند و به فساد فراگیر، دستکاری در نظام سیاسی و نقض حقوق بشر، از جمله توسط نیروهای امنیتی، اشاره می‌کند. *[[شاخص مردم‌سالاری]]* جمهوری دموکراتیک کنگو را در سال ۲۰۲۴ به عنوان یک رژیم اقتدارگرا توصیف کرد و آن را در رتبه ۱۵۶ از ۱۶۷ کشوری که ارزیابی کرده بود، قرار داد. جمهوری دموکراتیک کنگو همچنین در رتبه‌بندی شاخص ادراک فساد برای سال ۲۰۲۴، از بین ۱۸۰ کشور، رتبه ۱۶۳ را کسب کرد. نهادهای اداری، به ویژه در مناطق روستایی، همچنان ضعیف هستند و این امر توانایی دولت در ارائه خدمات اولیه به مردم را تضعیف می‌کند. این دولت همچنین برای گسترش اداره خود بر کل قلمرو کشور تلاش کرده است. شاخص آسیب‌پذیری کشورها جمهوری دموکراتیک کنگو را از بین ۱۷۹ کشور، در سال ۲۰۲۴، پنجمین کشور آسیب‌پذیر جهان رتبه‌بندی کرد.

در دوران ریاست جمهوری جوزف کابیلا از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹، دولت با فساد، عدم شفافیت و نقض حقوق بشر مواجه بود. کابیلا فراتر از دوره قانونی خود که در سال ۲۰۱۶ به پایان رسید، با به تعویق انداختن انتخابات، در سمت خود باقی ماند. اما پس از انتخابات سراسری ۲۰۱۸  فلیکس تشیسکدی جایگزین کابیلا شد که این اولین انتقال مسالمت‌آمیز قدرت جمهوری دموکراتیک کنگو از زمان استقلال تاکنون بود، اما این انتخابات به طور گسترده به عنوان انتخاباتی که در توافقی بین کابیلا و تشیسکدی انجام شده، تقلبی تلقی می‌شود. تشیسکدی انتخابات سراسری ۲۰۲۳ دوباره با اکثریت آرا انتخاب شد و پس از مذاکرات با مجلس، در سال ۲۰۲۴ جودیت سومینوا را به عنوان نخست وزیر منصوب کرد. او در تاریخ کنگو اولین زنی است که این سمت را بر عهده داشته است.

نظام سیاسی فعلی به عنوان جمهوری سوم شناخته می‌شود که توسط لوران دزیره کابیلا در مراسم تحلیف ریاست جمهوری خود در ۲۹ مه ۱۹۹۷ اعلام شد. جدا از تغییر با بازگرداندن نام کشور از زئیر به جمهوری دموکراتیک کنگو و احیای نمادهای قبلی آن، دولت کابیلا تغییرات کمی نسبت به دیکتاتوری موبوتو سسه سکو   داشته است. پس از جنگ دوم کنگو (1998-2003)، که طی آن لوران دزیره کابیلا ترور شد، یک قانون اساسی انتقالی در 4 آوریل 2003 به عنوان بخشی از روند صلح تصویب شد. این قانون با قانون اساسی فعلی اندکی متفاوت است.  زیرا این قانون با قانون اساسی جمهوری سوم، که در 18 فوریه 2006 لازم الاجرا شد، جایگزین شد و پرچم فعلی کنگو  نیز در طی تصویب آن انتخاب شد. دولت انتقالی، به رهبری جوزف کابیلا، بر ایجاد سیستم فعلی نظارت داشت: اولین کابینه در ژوئن ۲۰۰۳ قدرت را به دست گرفت، دو مجلس سنا و ملی در ژوئیه ۲۰۰۳ تشکیل شدند، قانون اساسی در دسامبر ۲۰۰۵ توسط همه‌پرسی قانون اساسی جمهوری دموکراتیک کنگو تصویب شد و اولین انتخابات عمومی آزاد این کشور در بیش از چهار دهه در ژوئیه ۲۰۰۶ برگزار شد.  از زمان آغاز روند گذار به دموکراسی در سال ۱۹۹۰، بیش از ۶۰۰ حزب سیاسی ثبت شده در جمهوری دموکراتیک کنگو ظهور کردند، اگرچه تنها چهار حزب از آنها بین مردم محبوبیت دارند.
### تقسیمات اداری

این کشور در حال حاضر به شهرستان کینشاسا و ۲۵ استان دیگر تقسیم شده است. استان‌ها به ۱۴۵ بخش و ۳۳ شهرستان تقسیم شده‌اند. قبل از سال ۲۰۱۵، این کشور ۱۱ استان داشت.

## جغرافیا

کنگو با وسعتی برابر با ۲٬۳۴۵٬۴۰۹ کیلومتر مربع در زمره بزرگ‌ترین کشورهای جهان قرار دارد.
این کشور از سوی شمال با جمهوری آفریقای مرکزی و سودان جنوبی هم‌مرز است، از سوی شرق با اوگاندا، رواندا و بوروندی، از جنوب با زامبیا و آنگولا مرز دارد و از سمت غرب به جمهوری کنگو، برون‌بوم کابیندا متعلق به آنگولا و اقیانوس اطلس محدود شده است. دریاچه تانگانیکا در شرق کشور، خاک آن را از تانزانیا جدا می‌کند.

این کشور در موآندا کرانه‌ای ۴۰ کیلومتری در کنار اقیانوس دارد و دهانه ۹ کیلومتری رود کنگو نیز به خلیج گینه می‌ریزد.

بیش از ۶۰٪ مساحت این کشور متشکل است از حوضه آب‌گیری با جنگلهای بارانی استوایی که رود زئیر (کنگو) و شاخه‌هایش در آن جریان دارد. فلات‌ها و رشته‌کوه‌هایی که این آبگیر را احاطه کرده است شامل گرانکوه روِنزوری در شرق است. کنگو سرزمین ناهمواری است و ارتفاعات کمابیش بلند در نقاط مختلف آن به چشم می‌خورد رودهای مهم کنگو، لولابا، لومامی، اوبانگی، کاسای و بلندترین نقطه این کشور قلهٔ نگالیئما، با ۵۱۰۹ متر ارتفاع است. کنگو آب و هوایی مرطوب و استوایی با تغییر اندک فصلی دارد، هر چند از دسامبر تا فوریه شمال کشور خنک‌تر است.

زمین‌های زیر کشت بالغ بر پنج درصد از خاک کنگو و مراتع طبیعی و جنگل نیز بیش از ۳۵ درصد از این کشور را شامل می‌شود.

آلودگی آب‌های سطحی به آلاینده‌های صنعتی و استفاده غیر بهداشتی از آن توسط بومیان و روستانشینان، فرسایش خاک و بارش باران‌های اسیدی و برداشت‌های غیراصولی منابع جنگلی بزرگ‌ترین مشکلات زیست‌محیطی کنگو طی سال‌های اخیر بوده است.

### طبیعت
گوریل‌ها ازجمله حیوانات سرشناس در جمهوری دموکراتیک کنگو هستند، که در معرض انقراض نیز قرار دارند.

## اقتصاد

[بندانگشتی|[ترنس ایر کنگو یک شرکت هواپیمایی]]
ارزش منابع معدنی کنگو ۲۴ تریلیون دلار برآورد شده است که برابر با تولید ناخالص داخلی آمریکاست. تصاحب این ثروت غیرعادی زیرزمینی انگیزه اصلی جنگ داخلی این کشور بوده است. این کشور هشتاد درصد ذخایر سنگ‌های کولتان (دو فلز باارزش و شبیه به هم تانتالوم و نیوبیوم) را در خود جای داده است و بزرگ‌ترین تولیدکننده کبالت در دنیا، دومین تولیدکننده بزرگ الماس در دنیا و بزرگ‌ترین تولیدکننده مس در آفریقاست. ضمن اینکه ذخایر قابل توجهی از قلع، روی، طلا و نفت نیز دارد. ذخایر بزرگی از اورانیوم نیز در این کشور قرار دارد و اورانیومی که در پروژه منهتن برای ساخت نخستین بمب‌های اتمی دنیا استفاده شد از اورانیوم‌های کنگویی بودند. جنگل‌های وسیع این کشور نیز بیش از نیمی از ذخایر الوار آفریقای جنوب صحرا را در خود جای داده‌اند.[بندانگشتی|[دنیس موک‌وگه پزشک متخصص زنان و فعّال حقوق بشر اهل کنگو]]

بیش از دو سوم نیروی کار به کشاورزی اشتغال دارد و قهوه، چای، کاکائو، کائوچو و محصولات نخلی از این کشور صادر می‌شود. مواد معدنی نقطه اتکای اقتصاد این کشور است، مس، کبالت، روی و الماس معمولاً حدود ۶۰٪ از صادرات را تشکیل می‌دهد. کنگو دارای تورمی افسارگسیخته و دارای یکی از پایین‌ترین سطوح زندگی در آفریقا است. thumb|کارگرهای کنگویی که الوار را با سبد حمل می‌کنند.

### بزرگ‌ترین شهرهای جمهوری دموکراتیک کنگو

۴۵٪ از جمعیت در مناطق شهری زندگی می‌کنند.

میانگین سنی ۱۷ سال است. امید به زندگی برای مردان ۶۰ و برای زنان ۶۳/۲ سال است.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Democratic Republic of the Congo," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Democratic_Republic_of_the_Congo&oldid=494695373 (accessed June 2, 2012).
* نرجه، کامران: کوتاه از کشورها: بازارشناسی آفریقا/ جمهوری دمکراتیک کنگو (زئیر): بخش بیست و نهم. در: «نامه اتاق بازرگانی». تیر ۱۳۸۳ - شماره ۴۳۵.

رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۰ (میلادی) در جمهوری دموکراتیک کنگو
جمهوری دموکراتیک کنگو
رده:جمهوری‌ها
رده:کشورها در آفریقا
رده:کشورها و سرزمین‌های سواحلی‌زبان
رده:کشورها و سرزمین‌های فرانسوی‌زبان
رده:کشورهای آفریقای مرکزی
رده:کشورهای کمترتوسعه‌یافته
رده:کشورهای عضو اتحادیه آفریقا
رده:کشورهای عضو سازمان ملل متحد
رده:کشورهای عضو فرانسه‌زبانی
رده:کشورهای هم‌مرز با اقیانوس اطلس