زامبی

**زامبی** () یک موجود افسانه‌ای به شکل مردهٔ ازگوربرخاسته و از لحاظ جسمانی متحرک است که ازطریق زنده‌کردن یک جنازه به‌وجود آمده‌ است.

زامبی‌ها بیشتر در آثاری با ژانر ترسناک و فانتزی یافت می‌شوند. اصطلاح زامبی از فولکلور هائیتی آمده که در آن زامبی یک بدن مرده‌ است که ازطریق روش‌های مختلف و معمولاً جادویی مانند ودو زنده می‌شود. تصاویر رسانه‌های مدرن از زنده‌شدن مردگان اغلب شامل جادو نیست، بلکه روش‌های علمی-تخیلی مانند حامل بیماری، تشعشعات، بیماری‌های روانی، ناقل‌ها، بیماری‌زا‌ها، انگل‌ها، حوادث علمی و غیره را شامل می‌شود.

کلمۀ انگلیسی «zombie» اولین بار در سال ۱۸۱۹ در تاریخ برزیل و توسط رابرت ساوتی به شکل «zombi» ثبت شده است. *[[فرهنگ انگلیسی آکسفورد]]* منشأ این کلمه را آفریقای غربی می‌داند و آن را با کلمات کنگوئی  (خدا) و  یا  (فتیش) مقایسه می‌کند.

در فرهنگ عامه در نیمۀ دوم قرن بیستم نسخۀ جدیدی از زامبی، متمایز از آنچه در فولکلور هائیتی توصیف شده‌ است، ظهور کرد. این تفسیر از زامبی عمدتاً از فیلم *[[شب مردگان زنده]]* ساختهٔ جرج رومرو (۱۹۶۸) گرفته شده که این فیلم تا حدی از رمانی نوشتهٔ ریچارد متیسون الهام گرفته بود. کلمۀ *زامبی* در فیلم *شب مردگان زنده* به‌کار نرفت، اما بعداً توسط طرفداران استفاده شد. پس از انتشار فیلم‌های ژانر زامبی مانند *[[طلوع مردگان]]* (۱۹۷۸) و موزیک ویدیوی *[[تریلر مایکل جکسون|تریلر]]* از مایکل جکسون (۱۹۸۳)، محبوبیت این ژانر برای چند سال کاهش یافت.

اما این پایان کار نبود و با گذر زمان فیلم ها، سریال ها و بازی های زیادی با تم زامبی ها تولید شد. 
و مورد استقبال کاربران قرار گرفت. 

## انواع زامبی‌ها

زامبی‌ها موجوداتی افسانه‌ای یا تخیلی هستند که ریشه در فرهنگ‌های مختلف، به ویژه فرهنگ‌های آفریقایی و هائیتیایی، دارند و در دوران معاصر به یکی از عناصر محبوب در ژانرهای ترسناک و پسارستاخیزی تبدیل شده‌اند. اگرچه مفهوم کلی زامبی معمولاً به موجودی غیرمرده یا آلوده اشاره دارد، اما ویژگی‌ها، توانایی‌ها و منشأ آن‌ها در اساطیر، فرهنگ عامه و رسانه‌های مختلف به شدت متنوع است. این مقاله به دسته‌بندی و توصیف انواع مختلف زامبی‌ها بر اساس خاستگاه فرهنگی و ویژگی‌های نمایش داده شده در رسانه‌ها می‌پردازد.

## زامبی‌های مبتنی بر فرهنگ و اسطوره‌شناسی

### زامبی‌های وودو (هادیتی)
این نوع از زامبی‌ها ریشه در اعتقادات و آیین‌های وودوی هائیتی دارند. بر اساس این باورها، یک بوکور (کشیش وودو) می‌تواند با استفاده از آیین‌های خاص، روح یک فرد را تسخیر کرده و بدن او را پس از مرگ برای انجام کارهای بدنی و اهداف شوم به خدمت بگیرد. این زامبی‌ها فاقد اراده و عمدتاً در حالت خلسه‌ای به سر می‌برند و بر خلاف تصویر رایج در سینما، معمولاً کند و غیرتهاجمی هستند. آن‌ها بیشتر به عنوان برده مورد استفاده قرار می‌گیرند تا موجوداتی درنده‌خو.

### جیانگشی (چینی)
جیانگشی که به "جهنده‌های فساد" معروف هستند، موجوداتی در افسانه‌های عامیانه چینی می‌باشند. برخلاف زامبی‌های غربی، آن‌ها معمولاً بدن‌های سفت و سخت و خشکی دارند که باعث می‌شود به جای راه رفتن، بپرند. پوست آن‌ها اغلب به رنگ سبز کپک‌زده است و از چی (انرژی حیاتی) افراد زنده تغذیه می‌کنند. آن‌ها گاهی اوقات دارای ناخن‌های بسیار بلند و موهای سفید هستند.

## زامبی‌های مبتنی بر رسانه‌های مدرن (پسارستاخیزی)
این دسته‌بندی بر اساس ویژگی‌هایی است که در فیلم‌ها، سریال‌ها، بازی‌های ویدیویی و ادبیات به این موجودات نسبت داده می‌شود.

### از نظر سرعت و چالاکی
**زامبی‌های کند (Shamblers/Romers):**
این نوع، کلاسیک‌ترین و سنتی‌ترین نوع زامبی است. آن‌ها به دلیل فساد بدن و ضعف عضلانی، بسیار کند و آهسته حرکت می‌کنند، اما اغلب با تعداد زیاد و پایداری غیرقابل توقفی که دارند، تهدیدکننده هستند.
 نمونه شاخص: سریال The Walking Dead و فیلم اصلی Night of the Living Dead اثر جرج رومرو.

**زامبی‌های سریع(Runners/Sprinters):**
زامبی‌هایی که توانایی دویدن، جهیدن و حرکت با سرعت بالا را دارند و بنابراین به مراتب خطرناک‌تر و تهاجمی‌تر هستند. نمونه شاخص: فیلم‌های World War Z و 28 Days Later و بازی The Last of Us.

### از نظر هوش و آگاهی
**زامبی‌های غریزی:**
رایج‌ترین نوع هستند که فاقد هرگونه هوش، خاطره یا شخصیت انسانی هستند و تنها توسط غرایز اولیه مانند گرسنگی و تهاجم هدایت می‌شوند.

**زامبی‌های هوشمند:**
گونه‌هایی که تا حدی از هوش، حافظه و حتی توانایی استفاده از ابزار یا تاکتیک‌های ساده برخوردارند. این نوع در داستان‌پردازی‌های پیچیده‌تر ظاهر می‌شود. نمونه: برخی از "متفکران" در بازی Dying Light یا سریال Z Nation.

### از نظر منشأ آلودگی
**ویروسی/باکتریایی:**
شایع‌ترین دلیل در رسانه‌های مدرن. یک بیماری همه‌گیر که از طریق گاز گرفتن، خون یا هوا منتشر می‌شود و مغز یا سیستم عصبی را مورد حمله قرار می‌دهد. نمونه: ویروس "Rage" در 28 Days Later یا ویروس "زومبی" در Resident Evil.

**فرازمینی/پارازیتی:**
منشأ آلودگی یک موجود یا ماده بیگانه است. نمونه: هاگ‌های قارچی در بازی The Last of Us که توسط Cordyceps کنترل می‌شوند یا انگل‌های بیگانه در فیلم The Faculty.

**ماوراءطبیعی:**
زامبی‌هایی که بر اثر طلسم، نفرین یا یک رویداد ماوراءطبیعی (مانند بازگشت سیاره ای به یک موقعیت خاص) به وجود می‌آیند. نمونه: فیلم The Fog یا مجموعه Evil Dead.

### گونه‌های خاص و جهش‌یافته
در برخی داستان‌ها، زامبی‌ها می‌توانند در طول زمان تکامل یافته یا جهش پیدا کنند و توانایی‌های ویژه‌ای به دست آورند.

**Clickers/Bloaters:**
در دنیای The Last of Us، زامبی‌هایی که سال‌ها آلوده بوده‌اند و دچار جهش‌های فیزیکی شدیدی مانند رشد قارچ بر روی بدن و توانایی تولید هاگ‌های سمی شده‌اند.

**Tanks/Witches:**در بازی Left 4 Dead، زامبی‌های ویژه‌ای با توانایی‌های منحصر به فرد مانند قدرت فوق‌العاده، سرعت بسیار بالا یا جیغ کشنده وجود دارند.

**حاکمان/فرماندهان:**در برخی روایت‌ها، یک زامبی "آلفا" یا بسیار قوی می‌تواند سایر زامبی‌ها را کنترل کرده و آن‌ها را به صورت دسته‌جمعی هدایت کند.

## زامبی‌ها در علم و تئوری‌های علمی
اگرچه زامبی‌ها موجوداتی تخیلی هستند، اما دانشمندان از طریق قیاس با پدیده‌های واقعی به بررسی امکان‌پذیری آن‌ها پرداخته‌اند.

**قارچ Cordyceps:**
قارچ‌های انگل واقعی مانند Ophiocordyceps unilateralis وجود دارند که می‌توانند رفتار مورچه‌ها را کنترل کرده و آن‌ها را به مکان‌های خاصی برای تولید هاگ سوق دهند.
 این پدیده به عنوان الهام‌بخش داستان‌هایی مانند The Last of Us عمل کرده است.

**توکسوپلاسما گوندی:**این انگل می‌تواند رفتار جوندگان آلوده را تغییر دهد تا خود را در معرض گربه‌ها قرار دهند و چرخه زندگی انگل را تکمیل کنند. این موضوع بحث‌هایی را در مورد امکان دستکاری رفتار انسان‌ها به طور مشابه برانگیخته است.

**Rabies (هاری):**ویروس هاری که از طریق بزاق منتقل می‌شود و باعث aggression، هیدروفوبیا (ترس از آب) و تغییرات عصبی در میزبان می‌شود، اغلب به عنوان نزدیک‌ترین پدیده واقعی به یک "عامل زامبی‌ساز" در نظر گرفته می‌شود.

## جمع‌بندی
مفهوم زامبی از یک موجود اسطوره‌ای در آیین‌های قومی به یک نماد فرهنگی جهانی در رسانه‌ها تبدیل شده است. تنوع در ویژگی‌های این موجودات بازتابی از ترس‌ها و دغدغه‌های مختلف جوامع، از جمله ترس از بیماری‌های همه‌گیر، از دست دادن هویت و فروپاشی تمدن است. طبقه‌بندی انواع زامبی‌ها نشان می‌دهد که چگونه یک افسانه باستانی می‌تواند با خلاقیت هنری و علمی تلفیق شده و به طور مداوم بازتعریف شود.

## شبیه ساز آخرالزمان زامبی
اگر شما به دنبال آن هستید که یک آخر الزمان زامبی محور را با یک کامپیوتر متوسط یا متوسط به پایین تجربه کنید که با جزییات فراوان و مکانیک های واقع گرایانه داشته باشد و با هر تنظیمی که بخواهید آنرا اعمال کنید. 
(مثلا میزان قدرت زامبی ها، مدل راه رفتن و سرعت زامبی ها، میزان منابع در نقشه، جمعیت زامبی ها، آب و هوا و....)

بازی پراجکت زامبوید (project zomboid) 
به شما معرفی می گردد. 
اما اگر بیشتر به دنبال گرافیک فوق العاده چشمگیر هستید تا شبیه سازی واقعی و مکانیک و عملکرد های واقع گرایانه؛ این شبیه ساز مناسب شما نیست.

## فیلم و سریال های ژانر زامبی
Walking dead

The last of us

world war z

## بازی های ژانر زامبی
Dayz

Project zomboid 

Left for dead

## منابع

*   Davis, Wade. *The Serpent and the Rainbow*. Simon & Schuster, 1985.
*   Larson, E. (2017). "The Zombie: A New History". *Journal of American Folklore*.
*   *The Zombie Book: The Encyclopedia of the Living Dead*. Visible Ink Press, 2014.
*   *Scientific American*: "Could Zombies Exist? The Science of Movie Monsters".

رده:آدمخواران تخیلی
رده:سندرم‌های وابسته‌به‌فرهنگ
رده:شخصیت‌های ادبی معرفی‌شده در ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:فرهنگ در هائیتی
رده:فناناپذیری جسمانی
رده:مرده متحرک
رده:موضوعات در فرهنگ
رده:نوواژه‌های دهه ۱۸۱۰ (میلادی)
رده:وحشت (گونه هنری)
رده:وودووی هائیتی
رده:اسطوره‌شناسی آفریقایی
رده:بیماری‌ها و اختلال‌های خیالی

## جستارهای وابسته
*   افسانه زامبی
*   ژانر پسارستاخیزی
*   جرج رومرو
*   عفونت فرضی