open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قلعه سه کوهه

**قلعه سه کوهه سیستان** یا **ارگ سه کوهه** مربوط به دوره قاجار است که در دهستان لوتک و بخش مرکزی شهرستان هامون در روستای سه کوهه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این اثر باستانی قبلاً در تقسیمات کشوری در بخش شیب آب شهرستان زابل بود که با ارتقا بخش شیب آب به شهرستان هامون هم اکنون در این شهرستان است.

### <small>وجه تسمیه</small>
----وجه تسمیه (سه کوهه) را برخی برگرفته از واژه سکوه و سکا که همان اقوام سیستان بوده اند می دانند؛ اما سه کوهه می تواند اشاره بر سه بلندی کوه مانند (ارگ کهنه قلعه، برج فلک و قلعه کهنه) بوده باشد که از اقصی نقاط دشت سیستان به سهولت دیده می شود.

## معماری
بندانگشتی|چپ|قلعه سه کوهه در سیستان و بلوچستان
بنای اصلی آن از سه قسمت به هم پیوسته ارگ جنوبی، ارگ شمالی و ارگ میدانی تشکیل شده‌است.
* **ارگ جنوبی**
شامل یک حیاط مرکزی با مجموعه‌ای از اتاق‌ها در اطراف و یک ایوان بلند و باریک در ضلع شمالی می‌باشد و متعلق به حاکم آن زمان بوده‌است.
* **ارگ شمالی**
این قسمت معروف به فلک سر (ملک سار) است و از وسعت کمتری نسبت به ارگ جنوبی برخوردار است. این قسمت استراحتگاه حاکم و همرا او بوده‌است. نمای بیرونی چند ضلعی و تمام سطح گنبد و طاق‌ها ی آن پوشیده‌است.
* **ارگ میدانی (میدان مرکزی)**
قلعه نسبتاً بزرگی است که حدفاصل ارگ جنوبی و ارگ شمالی است و در داخل آن اتاق‌هایی وجود دارد که جایگاه خادمان و محافظان حاکم بوده‌است.
* مصالح مورد استفاده از کاه گل، خشت خام و ملاطهای گچ و خاک می‌باشد.

## ویژگی مهم
بندانگشتی|چپ|قلعه سه کوهه در سیستان و بلوچستان
* مرکز برافراشتن پرچم ایران در مبارزات با استعمار انگلیس در منطقه
* آخرین حاکم سیستان در دوران قاجاریه
* ثبت شواهد باستان شناسان مبنی برادامه روند تکامل معماری در منطقه

## جستارهای وابسته
* سیستان
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* قلعه سام
* قلعه رستم

## منابع

* کتاب راهنمای مختصر آثار باستانی سیستان – دکتر سیدمنصور سید سجادی – چاپ ۱۳۸۲ – ناشر سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان سیستان و بلوچستان
* کتاب سیستان بهشت باستان شناسان – گروه باستان‌شناسی دانشگاه زابل- چاپ ۱۳۸۰ – ناشر روابط عمومی دانشگاه زابل

رده:بناهای تاریخی شهرستان هامون
رده:جاذبه‌های گردشگری استان سیستان و بلوچستان
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های قاجاریان
باغ عمارت بیگلربیگی

**باغ عمارت فتح‌آباد (بیگلر بیگی)** باغی مربوط به دوره قاجار است که در ۲۵ کیلومتری مرکز کرمان، شهر اختیارآباد واقع شده. این باغ الگوی احداث باغ شاهزاده ماهان بوده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در این مجموعه علاوه بر عمارت اصلی که با دو طبقه در مرکزیت مجموعه و در شمال حوض اصلی قرار گرفته‌است در سمت غرب عمارت چهار فصل وجود دارد. در حال حاضر باغ به عنوان یکی از جاذبه‌های شهر کرمان می‌باشد و اتاقه ای هر دو عمارت قابل رزرو و اجاره می‌باشند. همچنین ارایه خدمات پذیرایی و تفریحی نیز در سال‌های اخیر درمحوطه روباز و اتاقهای عمارت انجام می‌گردد؛ و یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های گردشگری شهر کرمان به حساب می‌آید.

## پیشینه
این باغ از از یادگارهای فضل علی خان بیگلربیگی است که نام اصلی وی فضل‌علی‌خان میرپنجه قراباغی است و بیگلربیگی لقبی است که به حاکمان کرمان داده می‌شد، به همین دلیل آن را **باغ بیگلربیگی** نیز می‌گویند. عبور آب فتح‌آباد از میان این باغ به آن صفا و طراوت می‌بخشیده‌است. زمان احداث این باغ به حدود سال‌های ۱۲۵۵ می‌رسد. مصالح ساختمان‌ها از خشت خام و تزیین آن با گچ و مقابل سر در باغ حوضی به ابعاد ۶۰ در ۵ متر با فواره‌های زیبا طراحی شده بود. علاوه بر سر در که ساختمانی دو طبقه داشته طاق نماهایی نیز در طرفین آن احداث شده بود.

## [[قلعه فتح‌آباد (کرمان)|قلعه فتح‌آباد]]

ریل راه آهن به این عمارت نزدیک است و می‌توان وقتی سوار بر قطار بود این بنای تاریخی را از داخل واگن مشاهده کرد. در سمت دیگر قطار هم قلعه فتح‌آباد وجود دارد.در هنگام مرمت گران این بنا به راهی برخورد کرده‌اند که این عمارت را به قلعه فتح‌آباد آن سوتر از ریل وصل می‌کرده‌است گویا این دو بنای تاریخی به هم مرتبط بوده‌اند.

## نگارخانه

پرونده:Fathabad copy.jpg
پرونده:Ftahabad 5.jpg
پرونده:Baghe fath abad.jpg
پرونده:Fath Abad Garden 1.jpg
پرونده:باغ فتح آباد کرمان در شب.jpg
پرونده:باغ فتح آباد در شب.jpg


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:باغ‌های ایرانی
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:عناصر معماری اسلامی
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:معماری ایرانی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان کرمان
رده:آثار ملی ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان کرمان
رده:عمارت‌‌های ایران
آب‌انبار حصار گلی

**آب‌انبار حصار گلی** مربوط به دوره قاجار یه‌است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای حصار گلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان ورامین
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ورامین
تپه پاچیا

**تپه پاچیا** مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز است و در شهرستان دلفان، بین روستای کلم بحری پائین وسرآب غضنفر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره نوسنگی در شهرستان دلفان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان دلفان
تپه گورستان ارمغانخانه

**تپه قبرستان ارمغانخانه** مربوط به دوره هخامنشی - دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای ارمغانخانه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان زنجان
رده:آثار دوره هخامنشیان در شهرستان زنجان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان زنجان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان زنجان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان زنجان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
تپه گیلدیرتپه

**تپه گیلدیر تپه** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای آراسنج قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان بوئین‌زهرا
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
مسجد رباط زیارت

**مسجد رباط زیارت** مربوط به دوره غزنویانان است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای فدک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۴۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره غزنویان در شهرستان خواف
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان خواف
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان خواف
امیرعلی‌تپه

**امیر علی تپه** مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان عجب شیر، بخش مرکزی، روستای الینجق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان عجب‌شیر
حمام سرهنگ

**حمام سرهنگ** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تبریز، خیابان امام خمینی، کوچه میدان قطب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع
* حمام‌های تاریخی تبریز، عطیه رشید نجفی، انتشارات فن آذر و آشینا، چاپ اول، بهار ۱۳۸۸.

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان تبریز
برکه شماره ۱ درگهان

**برکه شماره ۱ درگهان** مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، شهر درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان قشم
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قشم
رده:برکه‌های تاریخی شهرستان قشم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مسجد خونی

**مسجد خونی** یا **مسجد خونین** یا **قانلی مسجید** مربوط به اواسط دوره قاجاراست و در تبریز، خیابان امام، کوچه ارک واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

گفته شده است در این مسجد بین شیخیه و متشرع خونریزی رخ داده است. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* شیخیه
* احمد احسائی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان تبریز
آرامگاه پیر قوام الدین

**بقعه پیر قوام الدین** مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در تربت جام، خیابان میر قوام الدین، تقاطع قاضی زاده، نبش خیابان حسینی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت جام
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تربت جام
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تربت جام
محوطه قوم یری

**محوطه قوم یری ** مربوط به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای کنازق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان نمین
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان نمین
امامزاده حمزه و عبدالله

**امامزاده حمزه و عبدا… ** مربوط به اوائل دوره صفوی است و در شهرستان طالقان، روستای کجیران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان طالقان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان طالقان
تپه قلعه قلدوش (قله دوش)

**تپه قلعه قلدوش (قله دوش)** مربوط به اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان طالقان، روستای کلندر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۰۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان طالقان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان طالقان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان طالقان
آرامگاه شیخ (پیر) حسین الهی

مقبره شیخ حسین الهی طالقانی|بندانگشتی|261x261پیکسل
**مقبره شیخ (پیر) حسین الهی** مشهور به **جد بزرگوار** در شهرستان طالقان، دهستان بالا طالقان، مرکز روستای دیزان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گفته می‌شود شیخ پیر حسین الهی طالقانی از عارفان و فقیهان عصر خود بوده و مریدان زیادی داشته‌ است. مردمان ناحیه بر این باورند که او جد سادات روستای دیزان طالقان است. برخی نیز از او با عنوان امامزاده حسین یاد می‌کنند که با چهار واسطه به سجاد (علی ابن حسین-امام چهارم شیعیان) نسب می‌رساند. با توجّه به شواهد و مدارک به دست آمده از جمله سنگ قبر موجود، برآورد شده است که قدمت این مقبره به سده دهم و یازدهم تعلّق دارد.

## مشخصات بنا
نمای داخلی بنا عبارت از شش طاق‌نما است که در داخل اضلاع شش‌گانه احداث شده و دارای طاق جناغی می‌باشد. در ورودی بنا نیز که در داخل ضلع جنوبی بنا احداث شده درگاه کوچکی است که امکان ورود و خروج را فراهم می‌نماید. در داخل بقعه قبری وجود دارد که روی آن صندوق چوبی به عنوان معجر قرار داده شده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان طالقان
گورستان تمین

**قبرستان تمین** مربوط به سدهٔ ۴ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان زاهدان، بخش میر جاوه، روستای تمین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان زاهدان
تپه‌حصار حسن بیک

**تپه حصار حسن بیک** مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای حصار حسن بیک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه درمسیر روستای حصارحسن بیگ به جوادآبادواقع شده و به آن تپه عطا نیزمیگویندکه درکنارآن تپه کوچکتری هم در جهت غربی آن قراردارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان ورامین
حوض‌انبار رباط زیارت

**حوض انبار رباط زیارت** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای فدک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:حوض‌انبارهای تاریخی شهرستان خواف
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان خواف
مقبره صخره‌ای بی‌بی کند (شاهین‌دژ)

**مقبره صخره‌ای بی بی کند (شاهین دژ)** مربوط به هزاره اول و دوره ایلخانی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش مرکزی، روستای بی بی کند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان شاهین‌دژ
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان شاهین‌دژ
تپه چغا کافران

**تپه چغا کافران** در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای دهکرد هم مرز با روستای آقبلاق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاوش هایی روی این تپه انجام نشده و اطلاعات کمی در دسترس هست اما احتمال می‌رود محل دژ یا آرامگاه یکی از پادشاهان مهم ایلامی یا کاسی باشد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بروجرد
گورستان کول سی

**قبرستان کول سی** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شیروان و چرداول، جاده اصلی ایلام به سرابله، منطقه قهوه‌خانه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان چرداول
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان چرداول
پناهگاه سنگی قوچعلی

**پناهگاه سنگی قوچعلی** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ایلام، شمال شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۸۰۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تنگهٔ قوچعلی

در تنگهٔ قوچعلی سنگ‌نوشته‌ای با اندازهٔ ۷۰ در ۵۰ سانتی‌متر به خط نستعلیق؛ بر دیوارهٔ صخره‌ای، در محلهٔ سبزی‌آباد ایلام، دربارهٔ تاریخ ساخت قلعه‌های حسین‌آباد و حسینیه، و نهر امیرآباد در ۱۳۰۵ قمری به فرمان حسینقلی‌خان امیرتومان والی لرستان، و تاریخ خاکسپاری حسینقلی‌خان است.

## جستارهای وابسته
* زیستگاه صخره‌ای قوچعلی (۲)
* زیستگاه صخره‌ای قوچعلی ۲
* زیستگاه صخره‌ای قوچعلی ۶
* زیستگاه صخره‌ای قوچعلی ۵
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی ایلام
رده:پناهگاه صخره‌ای‌های شهرستان ایلام
تپه یارد آبیارها (۴۵۶)

**تپه یارد آبیارها (۴۵۶)** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شوشتر، مزارع کشت و صنعت کارون، اداره چهارم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان شوشتر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شوشتر
تپه قلعه سیاه گاو (آ - ۵۰)

**تپه قلعه سیاه گاو (آ - ۵۰)** مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان آبدانان، روستای سیاه گاو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان آبدانان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان آبدانان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان آبدانان
مسجد آقا سید علی دزفولی

**مسجد آقا سید علی دزفولی** مربوط به دوره پهلوی اول است و در اهواز، خیابان دکتر شریعتی، خیابان شهید عظیم (قصر) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان اهواز
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اهواز
بازار ریسمانیان

**بازار ریسمانیان** مربوط به دورهٔ رضاشاه پهلوی است و در یزد، خیابان قیام واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بازارهای تاریخی شهرستان یزد
خانه‌های شرکت نفت (شماره ۱۵۷۳)

**منازل شرکت نفت (شماره ۱۵۷۳)** مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان آبادان، بوارده جنوبی، شماره ۱۵۷۳ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان آبادان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان آبادان
خانه پاکارزاده (۲)

**خانه پاکارزاده (۲)** در محله **لوریان** دزفول واقع شده  است . محله لوریان واقع در بافت قدیم دزفول وسعتی حدود 3.14 هکتار دارد که شامل خانه‌ها ،ساباط‌ها و مساجد است .یکی از اثار شاخص این محله پلابچیلون است .

قدمت این خانه به دورهٔ پهلوی باز می گردد. صاحب اولیه این بنا خانواده **پاکارزاده** بوده‌اند و بعد از ان به خانواده شیرزاد واگذار شد و هم‌اکنون سند این خانه به صورت سه دونگ سه دونگ به دو خانواده دیگر واگذار شد.  

این بنا در تاریخ 17 اسفند1381 به شمارهٔ 7887 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. ورودی این بنا در زیر ساباط سیلانی یا پاکارزاده قرار دارد و خود بنا دارای یک هشتی زیبا  و تزئیناتی در قسمت حیاط آن میباشد.

این بنا به علت گذر زمان و عدم مراقبت‌های درست از ان در سال‌های اخیر با تخریب‌های همراه بوده‌است که اغلب این تخریب‌ها در بخش‌هایی که از نظر معماری غنی بوده رخ داده است. پس از این اتفاق میراث فرهنگی بازسازی این بنا را بر عهده گرفت.

## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان دزفول
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان دزفول
گورستان سفیدچاه

**گورستان سفیدچاه** (به تبری: اسپه‌چو) مربوط به ۱۲۰۰ سال پیش است و در شهرستان بهشهر بخش یانه‌سر، روستای سفیدچاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بر اساس تحقیقاتی که بر روی خاک قبرستان سفیدچاه انجام شده‌است، آهک موجود در خاک این قبرستان بسیار بالا بوده به نوعی که رنگ خاک آن به سفیدی می‌زند. وجود این خاک آهکی سفید باعث تأخیر در فاسد شدن اجساد در این قبرستان شده و همچنین گفته می‌شود که دلیل نام‌گذاری این مکان با نام قبرستان سپید نیز وجود همین خاک سفید رنگ است.

## نگارخانه

Gurestane-3pidchah.jpg


## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
رده:چاه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بهشهر
مقابر سلاطین استندار

**مقابر سلاطین استندار** مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان نور، دهستان کمرود، روستای کمر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مقبره‌ها در اطراف و مخصوصاً تپه‌های پشت گورستان فعلی روستا قرار دارد. نحوه نگهداری و حفاطت از این آثار، جای نقد بسیار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان نور
گوردخمه سیلا (آ - ۴۵)

**گوردخمه سنگ سیلا (آ - ۴۵)** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مورموری شهر مورموری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان آبدانان
رده:گوردخمه‌های تاریخی شهرستان آبدانان
آتشکده چهارطاقی سرابله

**آتشکده چهارطاقی سرابله** مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان چرداول، بخش مرکزی، روستای موشگان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* فهرست آتشکده‌های ایران

## منابع

رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان چرداول
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان چرداول
چهارسو نقاشی

**چهارسو نقاشی** یا **چهارراه نقاشی** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، تقاطع خیابان‌های نشاط و فلسطین و شریف واقفی و چهارباغ خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این چهارسو در گذشته دارای سقف بوده که با نقاشی تزیین شده بوده است. متأسفانه در تعریض خیابان در دهه سی شمسی، سقف و بیشتر حاشیه‌های تاریخی این اثر ویران گردیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:چهارسوق‌های شهرستان اصفهان
مسجد خواجه روح‌الله

**مسجد خواجه روح‌الله** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان مسجد سید، کوی شهید حق‌شناس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
چهارسو آجری

**چهارسو آجری** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان چهارباغ خواجو، محله نو خواجو، کوی مسجد صدر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آثار تاریخی دیگر از جمله مسجد حاج میرزا محمد صادق در نزدیکی این بنا قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:چهارسوق‌های شهرستان اصفهان
کلیسای سرکیس مقدس (اصفهان)

**کلیسای سرکیس مقدس**  مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا محله ایروان، خیابان خاقانی، کوچه نمازخانه ایروان واقع شده و در سال ۱۶۵۹ میلادی بنا شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخ کلیسا
در ابتدا نام آن «آمِناپرکیچ مقدس» بود اما در ۱۸۵۰ میلادی به دنبال ویرانی کلیسای سرکیس مقدس و انتقال وسایل آن به این کلیسا به کلیسای سرکیس مقدس تغییر نام داد.

## معماری کلیسا
پلان کلیسا به شیوه بازیلیک ستوندار در جهت شرقی-غربی قرار گرفته. کلیسا دارای دو گنبد است که هریک دارای هشت نورگیرند. گنبد کوچکتر در بالای محراب قرار دارد و گنبد بزرگتر با قوس‌هایی بر روی چهار ستون قرار گرفته. مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت‌اند از خشت و آجر. دیوارهای خارجی دارای قاب‌بندی‌هایی با نمای آجری اند و دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده‌اند. این دیوارها در گذشته نقاشی‌های بسیاری داشتند که به علت مرمت بسیاری از آن‌ها از بین رفته و در حال حاضر تنها نقاشی‌های قسمت گنبد باقی مانده‌اند. برج ناقوس خانه در قسمت جنوب غربی ساختمان و بر روی سقف کلیسا بنا شده. در قسمت جنوبی کلیسا هم نمازخانه کوچکی با گنبدی قوسی شکل به نام استپانوس مقدس قرار دارد که در سال ۱۷۰۴ میلادی ساخته شده‌است.

## عکس
* عکس از فضای داخلی کلیسا
* عکس از فضای داخلی کلیسا

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* خلیفه‌گری ارامنه اصفهان
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:جماعت‌های ارتدوکسی مشرقی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۷ (میلادی)
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کلیساهای کلیسای حواری ارمنی در ایران
رده:معماری ارمنی
رده:صومعه‌ها و کلیساهای اسقف‌نشین اصفهان
رده:معماری دوره صفویان
کلیسای گریگور لوساووریچ مقدس (اصفهان)

**کلیسای گریگور لوساوُریچ مقدس**  مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله نو جلفا، خیابان خاقانی، کوچه میدان کوچک واقع شده و در سال ۱۶۳۳ میلادی ساخته شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## معماری کلیسا
پلان کلیسا مستطیل شکل در جهت شرقی-غربی و با ابعاد ۱۷ * ۵/۷ متر است. سقف و گنبد کلیسا با قوس‌هایی بر ستون‌های پهن متصل به دیوارهای شمالی و جنوبی بنا تکیه کرده و در بالای قسمت میانی بنا گنبد اصلی کلیسا با هشت نورگیر قرار گرفته‌است.

مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت‌اند از خشت و آجر. دیوارهای داخلی بنا با گچ پوشانده شده‌اند. این دیوارها قبلاً دارای نقاشی بودند اما در مرمت‌های بعدی نقاشی‌ها از بین رفته و تنها تعداد کمی از آن‌ها بر جای مانده‌اند. در مجاورت کلیسا نمازخانه‌ای کوچکی قرار دارد که در سال ۱۷۱۴ میلادی بنا شده‌است.

## عکس
* عکس از فضای داخلی کلیسا

## جستارهای وابسته
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* خلیفه‌گری ارامنه اصفهان
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* معماری کلیساهای اصفهان، نویسنده: شاهن هوسپیان، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۴۰ - سال دهم - تابستان ۱۳۸۶
* کلیسای گریگور لوساوُریچ مقدس
* لئون میناسیان، کلیساهای ارامنهٔ جلفا. اصفهان، جلفا: چاپخانهٔ کلیسای وانک، ۱۹۹۲.
* کلیسای گریگور (لوسارویچ مقدس)، اصفهان

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:اصفهان
رده:بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۶۳۰ (میلادی) در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:جماعت‌های ارتدوکسی مشرقی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۷ (میلادی)
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:کلیساهای کلیسای حواری ارمنی در ایران
رده:معماری ارمنی
رده:صومعه‌ها و کلیساهای اسقف‌نشین اصفهان
رده:معماری دوره صفویان
کاروانسرای خواجه نظر

**کاروانسرای خواجه نظر** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، کنار رودخانه ارس و پل ضیاء الملک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

بندانگشتی|جلفا - کاروانسرای تاریخی خواجه نظر

## تاریخچه بنا
تاورنیه فرانسوی این کاروانسرا را دیده و می‌نویسد: خواجه نظر از ارمنیان معتبری بود که از جلفا خارج شدند، چون در تجارت ترقی کرد و نزد شاه عباس و جانشین او شاه صفی اعتبارات حصل نمود او را کلانتر ملت ارمنی‌ها کردند. به افتخار وطن اصلی خود جلفا، ۲ کاروانسرای بزرگ در آن جا بنا کرد که هنوز در طرفین رودخانه باقی هستند و بیشتر از ۱۰۰۰۰۰ اکو در آنجا خرج کرد، اما این دو بنای عالی به واسطه فوت بانی ناتمام ماندند. در ۳ کیلومتری جلفا، کاروانسرای ویرانه‌ای وجود دارد که بنای آن در زمان شاه عباس کبیر به هزینه خواجه نظر ارمنی، از مقربان درگاه شاهی به عمل آمده‌است. این کاروانسرا به نام کاروانسرای جلفا نیز معروف است.

## مشخصات بنا
کاروانسراهای عباسی دارای پلان‌های مدور، چند ضلعی، دو ایوانی، و کاروانسرا با تالار ستون دار و چهار ایوانی بوده‌اند. اما در این بین یک سری کاروانسراها دارای پلان‌های متفاوت با این الگو می‌باشند. مانند کاروانسرای سبزه وار و نیز کاروانسرای خواجه نظر جلفا.

این کاروانسرا دارای حیاط مرکزی و سه ایوان در سه طرف حیاط می‌باشد بنا در سه ضلع حیاط چرخیده و مصالح آن سنگ‌تراش و آجر می‌باشد. دارای پوششهای گنبدی شکل با طاق جناقی می‌باشد. پلان مستطیل شکل دارد از داخل راهروهایی جهت دسترسی به اتاق‌ها وجود دارد. طول بنا دو برابر عرض آن می‌باشد.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای خواجه نظر به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## نگارخانه

Jolfa - Khaje Nazar Caravanserai - panoramio.jpg
Aras - Jolfa - Khaje Nazar caravanserai - panoramio.jpg
Khaje Nazar Caravanserai1.jpg
Khaje Nazar Caravanserai2.jpg
Khaje Nazar Caravanserai3.jpg
Khaje Nazar Caravanserai4.jpg


## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان جلفا
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان جلفا
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان جلفا
رده:کاروانسراهای استان آذربایجان شرقی
رده:کاروانسراها در ایران
کاروانسرای برکه سفید (برکه نو)

**کاروانسرای برکه سفید (برکه نو)** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خمیر، ۶ کیلومتری غرب کاروانسرای تقی خانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

## منابع

* 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان خمیر
رده:برکه‌های تاریخی شهرستان خمیر
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان خمیر
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان خمیر
رده:بناهای تاریخی شهرستان خمیر
پل شاه علی

**پل شاه علی** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شوشتر، در مجاورت بلوار جزایری (کمربندی قدیم) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این پل به همراه چندین اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.
این پل در نزدیکی پل بند لشکر قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب و فاضلاب در ایران
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شوشتر
رده:پل‌ها در ایران
رده:پل‌های تاریخی شهرستان شوشتر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خوزستان
رده:سازه‌های آبی شوشتر
رده:میراث جهانی در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان خوزستان
قلعه بلند

**قلعه بلند** یا **ابردژ** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای قلعه بلند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
اکثریت ساکنان روستای قلعه بلند را سادات حسینی نقوی حسینی میرکاظمی رجبشاهی طباطبایی تاجیک ملاعباسی شیرازی امیرانی و علیدوستی  در گذشته تشکیل می‌دادند و به قلعه بلند نقویان معروف بوده‌است
از آثار تاریخی روستای قلعه بلند می‌توان به بقایای قلعه باستانی خشتی گلی مربوط به دوران صفوی اشاره کرد که ملک مزبور در مالکیت طایفه نقویان است
از جمله آثار دیدنی می‌توان به خانه تاریخی اربابی رمضان زاده و عمارت‌های حاج میرزاحسین و حاج اسماعیل و حاج حسین حسینی نقوی و آب انبار روستا که در دوران معاصر ساخته شده‌است اشاره کرد
شغل اکثر اهالی روستا کشاورزی و دامپروری است.

دهیار فعلی روستا: آقای سید علی حسینی و از اهالی امین و صادق روستا.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ورامین
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ورامین
گورستان ورنوسفادران

**گورستان ورنوسفادران** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در خمینی شهر، بین خیابان شهید مطهری و آیت الله صهری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان خمینی‌شهر
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمینی شهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان خمینی شهر
کاروانسرای حوض سلطان

**کاروانسرای حوض سلطان** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، بیرون روستای چشمه‌شور واقع شده است. این اثر در تاریخ  باشمارهٔ ثبت ۷۶۹۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان قم
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قم
رده:کاروانسراهای تاریخی شهرستان قم
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قم
مزرعه ۴۵۵ کشت و صنعت کارون

**مزرعه ۴۵۵ کشت و صنعت کارون** مربوط به دوره عیلامیان است و در شوشتر، مزارع کشت و صنعت کارون واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره عیلامیان بر پایه شهرستان
رده:بناهای تاریخی شهرستان شوشتر
غار نظر

**اشکفت نظر** مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی است و در شهرستان چرداول شباب، دامنه ارتفاعات کوه خرمه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران فرا دیرینه‌سنگی در شهرستان چرداول
رده:غارهای تاریخی شهرستان چرداول
مسجد ابوالمحسن

**مسجد ابوالمحسن** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله پا قلعه، بین خیابان نشاط و ملک، کوچه هاشم بیگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
خانه صفوی

**خانه صفوی** مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله پولادیان، خیابان شریعتی، کوچه پایاب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۵۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## آسیب‌ها
این خانه در مرداد ۱۳۹۰ به آتش کشیده شد و قسمت‌هایی از آن در آتش سوخت. عده‌ای نیز در پی یافتن گنج دیوارها و کف آن را خراب کرده‌اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دزفول
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان دزفول
خانه عطاردی

## تاریخچه
**خانه عطاردی** مربوط به دوره قاجار است

## آدرس
در شاهرود، در مجاورت باروی قدیم شهر، خیابان ۱۵ خرداد، کوچه چاپارخانه واقع شده است.

## دربارهٔ بنا
خانه ای زیبا که مساحت آن ۵۴۰ متر مربع و شامل دو بخش اندرونی و بیرونی است. فضاهای خانه شامل سردرب ورودی، دالان، انباری، بالاخانه، حیاط بیرونی، اتاق‌های میهمان، حیاط اندرونی، اتاق‌های نشیمن، مطبخ، آب انبار، تنورخانه و سرویس بهداشتی است.
شالوده بنا از خشت خام و پوشش سقف از چوب است. بالاخانه که شامل دو اتاق کوچک است با یک پله مارپیچ به دالان ورودی مرتبط است. از تزئینات این خانه گچبری‌های مهری اتاق‌های مهمان است.

## ثبت فهرست آثار ملی
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شاهرود
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شاهرود
کاروانسرای افضل

**کاروانسرای افضل** یا **سرای افضل** مجموعه‌ای مربوط به دورهٔ قاجار و یکی از میراث جهانی ایران است. این کاروانسرا در شوشتر، خیابان طالقانی، کوچهٔ سنگ‌فرش واقع شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این کاروانسرا در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳) در چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، با پروندهٔ چندین کاروانسرای ایران به عنوان بیست و هفتمین میراث فرهنگی ملموس ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این کاروانسرا چهاردهمین میراث جهانی در شهر تاریخی شوشتر است.

این بنا توسط خاندان افضل در کنار محلهٔ قدیمی دُلدُل ساخته شده است. خاندان افضل که از خانواده‌های معروف و قدیمی شوشتر هستند اغلب به شغل تجارت مشغول بوده‌اند.

## ویژگی بنا
بنا در چهار طبقه ساخته شده است که شامل طبقات همکف، اول، شبستان (زیرزمین) و شوادان می‌باشد. در سکوی دور حیاط تزئینات آجری به صورت فخرومدین کار شده است. در دیگر بخش‌های بنا سایر نقوش آجری و طرح‌های خوون چینی خفته و راسته و حصیری، اجرا شده است. در کف سازی حیاط قاب آجری به کار رفته و همچنین نیم ستون‌هایی که در آن مصالح آن از سنگ و ملات سیمان و گچ به کار رفته است. معماران این بنا از معماران برجسته شوشتر به نام فردی‌نژاد و معماریان بوده‌اند.

## کاربری نمایشگاه صنایع دستی
در حال حاضر این کاروانسرا محل دائمی نمایشگاه صنایع دستی است و در غرفه‌های مختلف آن کارگاه‌های صنایع دستی برپا می‌شود. کاروانسرای افضل بزرگ‌ترین مرکز تولید صنایع دستی استان خوزستان به‌شمار می‌رود و صنعتگرانی در رشته‌های مختلف هنری در آن فعالیت دارند.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای افضل به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعهٔ جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## نگارخانه

Afzal Caravanserai.jpg|غرفه‌های تولید و فروش صنایع دستی در سرای افضل
Shushtar Historical Hydraulic System Darafsh (55).jpg|بافندگی سنتی در غرفه‌های تولید و فروش صنایع دستی در سرای افضل
 Shushtar-Afzal Alley.jpg|نمای بیرونی ضلع غربی سرای افضل


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شوشتر
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان خوزستان
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شوشتر
رده:میراث جهانی در ایران
خانه زنجانچی

**خانه زنجانچی** مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان مولوی، کوچه دهنه دیمج، کوچه مسجد ولی عصر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از اوایل دهه 40 شمسی این بنا در تملک خاندان منتظری قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان قزوین
خانه امام حسینی

**خانه امام حسینی یزد**  مربوط به دوره قاجار است و در یزد، میدان وقت الساعت، ابتدای بازار نو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. و از قدیمی ترین حسینیه های شهر یزد برای عزاداری در ایام ماه محرم است. و قدیمی ترین سند شیوه پخت قهوه سنتی یزد نیز که مربوط به ۱۸۷ سال پیش است متعلق به این خانه است و هر ساله از عزاداران حضرت سید الشهدا در این خانه با قهوه پذیرایی می شود

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
بازار چیت‌سازی

**بازار چیت سازی** مربوط به دوره قاجار است و در یزد، بازار تیمچه علی خان، به موازات و شمال بازار قیصریه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:بازارهای تاریخی شهرستان یزد
سنگ‌نوشته تخت خان

**سنگ نوشته تخت خان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ایلام، بخش صالح آباد، روستای بانروشان واقع شده‌است. ظاهر سنگ نوشته به صورت متوازی‌الأضلاع در ابعاد ۱۴۵×۱۹۰ سانتی‌متر می‌باشد و در ابتدا به جهت فراهم آمدن سطح صاف آن را حدود دو سانتیمتر تراش داده‌اند و سپس حروف و کلمات را با خط نستعلیق بر روی آن حک کرده‌اند که متن کتیبه بیان‌کننده شجره نامه والیان و برخی از خدمات عمرانی غلامرضا خان فیلی می‌باشد.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ایلام
رده:سنگ‌نوشته‌های تاریخی شهرستان ایلام
رده:جاذبه‌های گردشگری استان ایلام
آرامگاه رئیس‌المجاهدین

**آرامگاه رئیس المجاهدین** بنایی است مربوط به دوره قاجار که در شهرستان آبیک، نزدیک نیروگاه شهید رجایی واقع شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این بنا پیکر میرزا حسن رئیس‌المجاهدین، از فعالان انقلاب مشروطه مدفون است.
## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آبیک
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان آبیک
رده:آرامگاه‌ها در ایران
رده:مقبره‌ها در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان قزوین
خانه شهریاری (۲)

**خانه شهریاری (۲)** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بهشهر، بخش یانه سر، روستای یانه سر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا، ساختمان اداری حکومت استرآباد در زمان زمامداری **[[سردار رفیع یانسری]]** حاکم وقت استرآباد بوده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بهشهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
خانه شهریاری

**خانه شهریاری** در شهرستان بهشهر، بخش یانه‌سر، روستای **[[یانه سر]]** واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و مشتمل بر اندرونی و اتاق پیش است که در منطقه ای ییلاقی مقری برای اسکان و زمامداری سردار رفیع یانه سری  بوده است. بنا بر اظهار کارشناسان میراث فرهنگی از مجلل ترین بناهای قاجاری موجود در منطقه هزار جریب می باشد که عبدالله قاجار برادر و عکاس مخصوص دربار ناصرالدین شاه قاجار عکسی از آن را که از فراز منطقه لشکرگاه گرفته شده به یادگار گذاشته است.  پروژه مرمت این بنای تاریخی در تابستان سال ۱۳۹۱ با مشارکت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مازندران شروع گردید.

وسط|540x540پیکسل
 

## نگارخانه

پرونده:Photo4Wikipedia2.jpg|نمای شمالی
پرونده:Shahryari building north view.jpg|نمای جنوبی ساختمان شهریاری در فصل پاییز
پرونده:Top mirror home.jpg|آیینه خانه
پرونده:Shahryari building Talar.jpg|تالار فوقانی
پرونده:تالار فوقانی.jpg
پرونده:اتاق آینه طبقه فوقانی.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بهشهر
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان بهشهر
رده:آثار تاریخی بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری بهشهر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
قلعه ایرندگان

**قلعه ایرندگان** به طرزی عجیب به دوره قاجار نسبت داده شده است، اما بر اساس شواهد، تاریخی بیش از دوره قاجار دارد و نیازمند تحقیقات می‌باشد. این قلعه در شهرستان خاش، بخش ایرندگان، روستای ده قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## جستارهای وابسته
* غارهای ایران
* استان سیستان و بلوچستان
* شهرستان خاش
* بخش ایرندگان

رده:قلعه‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خاش
رده:قلعه‌های قاجاریان
آب‌انبار هفت بادگیر

**آب‌انبار هفت بادگیر** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اشکذر، بخش مرکزی، روستای عصر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آب‌انبار هفت بادگیری حسین‌آباد
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان اشکذر
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اشکذر
رده:بادگیرهای تاریخی شهرستان اشکذر
بقعه فیض‌آباد کویر

**بقعه فیض آباد کویر** مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در آران و بیدگل، دهستان کویر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان آران و بیدگل
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آران و بیدگل
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان آران و بیدگل
محوطه زاویه

**محوطه زاویه** مربوط به عصر آهن - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خوی، بخش صفائیه، روستای زاویه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خوی
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خوی
تپه گورستان دالاب

**تپه قبرستان دالاب** مربوط به عصر برنز است و در شهرستان کوهدشت، بخش مرکزی، روستای دالاب بالا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان کوهدشت
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان کوهدشت
بازارچه پنجه علی

**بازارچه پنجه علی** مربوط به اواخر دوره افشار -اوایل دوره زند است و در یزد، خیابان قیام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان یزد
رده:آثار دوره زندیان در شهرستان یزد
رده:بازارهای تاریخی شهرستان یزد
کاروانسرای سهل‌آباد

**کاروانسرای سهل آباد** مربوط به اواخر دوره تیموریان یا اوایل دوره صفوی است و در شهرستان قوچان، روستای سهل آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران

* فهرست آثار ملی شهرستان قوچان
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان قوچان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان قوچان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان قوچان
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
آرامگاه سید مهدی

**مقبره سید مهدی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در ایرانشهر، حد فاصل خیابان ولایت و فردوسی، بلوار معلم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ایرانشهر
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ایرانشهر
حمام قپان

**حمام قپان** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شاهین‌دژ، خیابان شهید مطهری، کوچه ۱۵ خرداد راسته قپان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شاهین‌دژ
رده:حمام‌های تاریخی شاهین‌دژ
بازار علاقبندی

**بازار علاقبندی** مربوط به اواخر سدهٔ ۹ ه.ق است و در یزد، خیابان قیام، به موازات بازار پنجه علی جعفر خان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بازارهای تاریخی شهرستان یزد
رده:بندهای تاریخی شهرستان یزد
خانه خلج قصاب

**خانه خلج قصاب** مربوط به اوایل دوره قاجار است و در دزفول که در نزدیکی بازار قدیم، محله قلعه، کوچه مجدیان واقع شده که از ویژگی‌های آن آجرکاری خانه خلج قصاب و طرح‌های خوون چینی است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دزفول
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان دزفول
تپه ایلانی داغ

**تپه ایلانی داغ** مربوط به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش ویلکیج، روستای ایریل واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۵۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان نمین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان نمین
محوطه قلعه مختاری

**محوطه قلعه مختاری** مربوط به سده ۱۰ تا ۱۱ ق است و در شهرستان مشهد، بخش احمدآباد، روستای دلبران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان مشهد
گورستان بیرق

**گورستان بیرق** گورستانی تاریخی از سدهٔ ۵.۵ ه‍.ق و پس از آن است و در شهرستان تبریز، روستای بیرق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان تبریز
امامزاده سید صلاح‌الدین محمد

**امامزاده سید صلاح‌الدین محمد** امامزاده‌ای مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است که در مرکز شهر آبدانان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۹۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان آبدانان
رده:ویکی‌سازی رباتیک
تپه چکنه قلعه چهار گوشلی

**تپه چکنه قلعه چهار گوشلی** مربوط به سده‌های ۴ تا ۹ ه.ق است و در شهرستان نیشابور، بخش سرولایت، روستای چهار گوشلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان نیشابور
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره خوارزمشاهیان در شهرستان نیشابور
رده:تپه‌های باستانی شهرستان نیشابور
تپه شاقی

**تپه شاقی** مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، روستای دو تپه سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خدابنده
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خدابنده
مزار شیخ ابوالقاسم گرکانی

**مزار شیخ ابوالقاسم گرکانی**: نام وی منسوب به قریه «کوراکان» یا «کرکان» به ضم کاف اول و تشدید و فتحه راء است که در حوالی توس واقع شده است با این حال او به‌اشتباه «گورکانی» و «گرگانی» هم خوانده می‌شود. بنای مزار مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان تربت حیدریه، روستای شیخ ابوالقاسم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* ابوالقاسم گورکانی
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت حیدریه
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تربت حیدریه
رده:بناهای تاریخی شهرستان تربت حیدریه
تپه احمد علی ۱ و ۲

**تپه احمد علی ۱ و ۲** مربوط به هزاره ۱- دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، روستای مددخان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۸۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان میانه
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان میانه
رده:تپه‌های باستانی شهرستان میانه
تپه گورستان عبدالله دره سی ۱

**تپه قبرستان عبدالله دره سی ۱** در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای مشانه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۵۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوئین‌زهرا
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان بوئین‌زهرا
آرامستان ارامنه سرنق

**گورستان ارامنه سرنق** در شهرستان سلماس، بخش مرکزی، دهستان زولاچای، روستای سرنق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۷۵۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این گورستان در روستای سرنق سلماس واقع شده‌است و قدمت آن به دورهٔ قاجاریه می‌رسد. در داخل محوطه آن حدود ۱۷۰ سنگ قبر وجود دارد که شامل قبرهای ساده و سنگ‌هایی با تاریخ‌های ۱۸۸۸، ۱۸۹۷، ۱۹۰۵ و ۱۹۰۷ است. همچنین بر روی برخی از این سنگ‌ها، که جنس عمدهٔ آنها بازالت آتشفشان است، نقوش حجاری شده مانند جام، چنگ، صلیب و … مشاهده می‌شود. در داخل این قبرستان نیز قوچی از سنگ سفید که شکسته شده و نمونه‌هایی از سنگ آسیاب مشاهده شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامستان‌های ارمنیان
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان سلماس