انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۴)

**انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۴)** نهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران بود؛ که طی دو مرحله در تاریخ ۲۷ خرداد و ۳ تیر همان سال برگزار شد و در جریان آن محمود احمدی‌نژاد به عنوان ششمین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد.

## رد و تأیید صلاحیت
شورای نگهبان ایران از ۱۰۱۴ نفری که برای انتخابات ریاست جمهوری ایران ثبت نام کرده بودند در ابتدا صلاحیت ۶ نفر از آنان را تأیید و صلاحیت ۱۰۰۸ نفر را رد کرد ولی پس از حکم حکومتی سید علی خامنه‌ای صلاحیت ۲ تن دیگر (مصطفی معین و محسن مهرعلیزاده ) را نیز تأیید کرد. در میان شش کاندیدای نخستین تأیید شده، محسن رضایی قبل از انتخابات اعلام انصراف کرد.

## ثبت نام کاندیداها
ثبت نام از کاندیداهای انتخابات از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سه شنبه ۲/۲۴/ ۱۳۸۴ آغاز شد و تا پایان وقت اداری شنبه ۱۳۸۴/۰۲/۳۰ به طول انجامید. علی اکبر ولایتی که ثبت نام کرد بود، بعد از ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی به نفع او اعلام انصراف کرد. در پایان زمان ثبت نام حدود ۱۰۱۴ نفر داوطلب ثبت نام کردند.

## کاندیداها
### کاندیداهای تأیید شده
* اکبر هاشمی رفسنجانی
* محمود احمدی‌نژاد
* مهدی کروبی
* علی لاریجانی
* محمدباقر قالیباف
* محسن مهرعلیزاده (تأیید پس از نامه سید علی خامنه‌ای)
* مصطفی معین (تأیید پس از نامه سید علی خامنه‌ای)

### احرازنشدگان سرشناس
* سید رضا زواره‌ای
* ابراهیم یزدی

## کمپین
### تاییدیه‌ها

## آرای نامزدها
### وضعیت آرای نامزدها در استانهای مختلف

### آرای کل نامزدها
با تجمیع آرای ایرانیان داخل و خارج نتایج انتخابات دور اول ریاست جمهوری دوره نهم نشان می‌دهد که هاشمی رفسنجانی با ۶٫۱۶ میلیون نفر معادل (۲۱ درصد آرا) نفر اول، احمدی‌نژاد با ۵٫۷۱ میلیون نفر (۱۹٫۵ درصد) نفر دوم بوده و پس از وی کروبی با ۵٫۰۷ میلیون نفر (۱۷٫۳ درصد)، معین با ۴٫۰۸ میلیون نفر (۱۳٫۹ درصد)، قالیباف با ۴٫۰۷ میلیون نفر (۱۳٫۸ درصد)، لاریجانی با ۱٫۷۴ میلیون نفر (۵٫۹ درصد) و محسن مهرعلیزاده با ۱٫۲۹ میلیون نفر (۴٫۴ درصد) به ترتیب در رتبه بعدی قرار گرفتند. تعداد آرای باطله نیز ۱٫۲ میلیون معادل ۴٫۲ درصد کل آرا بوده‌است. پراکندگی آرا و محبوبیت کاندیداها در نقاط مختلف کشور از تنوع قابل توجهی برخوردار است. بر اساس نتایج مرحله اول هاشمی و احمدی‌نژاد به مرحله دوم راه یافتند. در بین داوطلبان نام برده شده، بیشترین واریانس (میزان پراکندگی) رای استانی به ترتیب احمدی‌نژاد، کروبی و معین اختصاص دارد. رای هاشمی و قالیباف تقریباً در سطح کشور یکنواخت است اما رای احمدی‌نژاد و کروبی دارای پراکندگی بالایی در سطح کشور است.
در مرحله دوم انتخابات، احمدی‌نژاد موفق شد اکثریت آرا را به خود اختصاص دهد و به عنوان نهمین رئیس‌جمهور کشور برگزیده شود.

#### شهرستان‌های کوچک
در شهرستان‌های کوچک به‌طور متوسط در ۲۰۰ شهرستان کوچک کروبی (۲۲٫۲ درصد)، هاشمی (۲۱٫۲ درصد)، معین (۱۵٫۳ درصد)، احمدی‌نژاد (۱۵ درصد) و قالیباف (۱۴٫۴ درصد) به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم را کسب کرده‌اند. کروبی و معین به‌طور متوسط در شهرستان‌های با اکثریت روستایی رای بالاتری در مقایسه با شهرستان‌های با اکثریت شهری به دست آورده‌اند. این نسبت برای هاشمی و قالیباف تفاوت قابل توجهی بین نقاط شهری و روستایی در شهرستان‌های کوچک ندارد. لیکن آرای محمود احمدی‌نژاد در نقاط شهری به مراتب بیشتر از نقاط روستایی است.

#### شهرستان‌های متوسط
در شهرستان‌های متوسط به‌طور میانگین کروبی (۲۲٫۷ درصد)، هاشمی (۲۱٫۵ درصد)، احمدی‌نژاد (۱۶٫۲ درصد)، معین (۱۶٫۱ درصد) و قالیباف (۱۵٫۵ درصد) به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم را داشته‌اند. همچنین بررسی آرا در نقاط شهری و روستایی نشان می‌دهد که هاشمی، معین و قالیباف در شهرستان‌های با اکثریت روستایی رای بیشتری داشته‌اند در مورد مهدی کروبی با درصد کمی وضعیت در نقاط شهری بهتر بوده‌است و در مورد احمدی‌نژاد همانند شهرستان‌های کوچک ملاحظه می‌شود که درصد آرای او در نقاط شهری به میزان قابل توجهی بیشتر از نقاط روستایی است.

#### شهرستان‌های بزرگ
در شهرستان‌های بزرگ کشور احمدی‌نژاد (۲۴٫۸ درصد)، هاشمی (۲۲٫۷ درصد)، قالیباف (۱۵٫۵ درصد)، کروبی (۱۳٫۸ درصد) و معین (۱۳٫۲ درصد) به ترتیب حائز اکثریت آرا شده‌اند. در مورد هاشمی، قالیباف و معین، تفاوت قابل ملاحظه در آرای نقاط شهری و روستایی وجود ندارد. لیکن مهدی کروبی به‌طور قابل توجهی در نقاط روستایی دارای رای بیشتری است و محمود احمدی‌نژاد مشابه شرایط شهرستان‌های کوچک و متوسط در شهرستان‌های بزرگ نیز در نقاط شهری حائز آرای بیشتری شده‌اند.

در رقابت دور دوم علی اکبر هاشمی رفسنجانی ۱۰٬۰۴۶٬۷۰۱ رای و ۳۵٫۹۳ درصد آرای کل را بدست آورد و محمود احمدی‌نژاد ۱۷٬۲۸۴٬۷۸۲ رای و ۶۱٫۶۹ درصد آرای کل را به دست آورد که رئیس‌جمهور برگزیده شد.

## ادعای تقلبات انتخاباتی
در نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران سه کاندید (معین، هاشمی رفسنجانی و کروبی) مدعی تقلب در انتخابات به نفع محمود احمدی‌نژاد شدند. همچنین برخی بازرسان وزارت کشور نیز تقلب در انتخابات را تأیید کردند.
گزارش‌ها حاکی از دخالت نهادهای زیر نظر محمود احمدی‌نژاد است. گفته شده‌است که برخی نزدیکان وی پیش از برگزاری انتخابات طی جلسه‌ای اضطراری خواستار تمرکز بر روی احمدی‌نژاد برای پیروزی اصولگرایان ایران در انتخابات شدند.

سردار امیرعلی امیری مدیر سایت اصولگرای تابناک چهار سال بعد در آستانه انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری که خطر عدم پیروزی احمدی‌نژاد مطرح شد پیرامون آنچه در انتخابات نهمین دوره رویداد نوشت:

### علی میر باقری
علی میر باقری از مسئولان وزارت کشور اعلام کرد که ناظرین شورای نگهبان در مراکز رای‌گیری تخلفات گسترده انتخاباتی داشتند. او همچنین اعلام کرد که به علت اعتراض به این تخلفات چند ساعت توسط نیروی انتظامی زندانی شد.

### مهدی کروبی
مهدی کروبی پس از اعلام نتایج دور اول انتخابات که حاکی از راه یابی هاشمی رفسنجانی و محمود احمدی‌نژاد به دور دوم بود طی مصاحبه‌ای مدعی شد «آرا توسط شورای نگهبان دستکاری شده‌است».   خامنه‌ای درپاسخی به وی گفته بود:

این پاسخ باعث شد کروبی با انتشار نامه‌ای سرگشاده فرزند خامنه‌ای و سپاه و بسیج و شورای نگهبان را به «تقلب در انتخابات» متهم سازد:

وی همچنین پسر خامنه‌ای را به دخالت در انتخابات متهم کرد و گفت از تمام پست‌های خود در نظام استعفا می‌دهد و مسئولیت تمام اتهاماتی را که وارد کرده‌است می‌پذیرد:

### هاشمی رفسنجانی
هاشمی نیز که به دور دوم انتخابات راه یافته و با محمود احمدی‌نژاد در دور دوم رقابت کرد طی بیانیه‌ای مدعی «تقلب در انتخابات» و «فاقد صلاحیت بودن ناظران (شورای نگهبان) برای پیگیری شکایت‌ها» سخن گفت: 

برادر وی نیز چند سال بعد طی مصاحبه‌ای انتخابات را مخدوش دانست:

### مصطفی معین
[بندانگشتی|حامیان [مصطفی معین در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴]]
مصطفی معین، نامزد جبهه دموکراسی و حقوق بشر نیز در بیانیه‌ای به آنچه «دخالت سازمان یافته نظامی و نظارتی» در روند انتخابات خواند، اعتراض کرد.
معین در قسمت‌هایی از بیانیه خود در اعتراض به تقلب در انتخابات نوشت: «هشیار باشیم که این قبیل تلاشهای پیچیده و خزنده نهایتاً در این کشور سر از نظامی گری، اقتدارگرایی و خفقان سیاسی و اجتماعی در خواهد آورد. این روند تهدیدی برای جامعه مدنی و انسداد راه اصلاحات است.»

معین در بیانیه خود نوشت که در روزهای پایانی انتخابات، «اراده‌ای قاهر» برای پیروزی «یک کاندیدای خاص» و حذف نامزدهای دیگر به میدان آمد و «باب سازماندهی برخی نهادهای نظامی و حمایت دستگاه نظارتی انتخابات را گشود.»

او گفت که این اقدامات، «زنگ خطری برای دموکراسی نوپای» ایران است و هشدار داد که چنین روندی به «نظامی گری»، «اقتدارگرایی» و «خفقان سیاسی و اجتماعی» منجر خواهد شد.

معین در این بیانیه از مردم ایران خواست «خطر فاشیسم، از میان رفتن نقش مردم و حذف جمهوریت» را جدی بگیرند.

او در واکنش به نتیجه انتخابات ۲۷ خرداد ماه گفت: «آنچه جامعه در روند انتخابات به آن دست یافت و آنچه از آن در نهایت محروم ماند، پدیده‌ای بسیار مهم است که چون گذشته باید در پرتو خرد جمعی و کار جمعی مورد ارزیابی و نقد قرار بگیرد.»

الهه کولایی، سخنگوی مصطفی معین پس از قرائت بیانیه این نامزد انتخاباتی در محل جبهه مشارکت گفت «یک فرایند نظامی و شبه نظامی» در نتیجه انتخابات تأثیرگذار بوده‌است.

کولایی افزود: «یکی دو روز قبل از رای‌گیری اقداماتی صورت گرفت تا کاندیدای مورد نظر بالا کشیده شود.» به گفته او، این اقدامات با توجه به هشدارهایی که پیشاپیش داده شد، «قابل تامل» بود.

### گزارش بازرسان وزارت کشور
بازرس ویژه وزارت کشور که به دلیل اعتراض به اقدامات ناظران شورای نگهبان و وضعیت شعب رای‌گیری توسط مسئولان شورای نگهبان چند ساعتی در بازداشت بود وضعیت را اینطور گزارش داد:

وزارت کشور به عنوان مجری انتخابات روند رای‌گیری در برخی حوزه‌های انتخابیه به دلیل وقوع تقلب متوقف کرد اما شورای نگهبان ضمن مداخله مانع از توقف روند رای‌گیری شد.

در شرایطی که محمد خاتمی رئیس جمهور وقت نیز مدعی بروز برخی مسائل در انتخابات شد و آن را «بداخلاقی» نامید، مدیر کل حقوقی وزارت کشور تأکید کرد آنچه روی داده جرم‌های آشکار در انتخابات است و بداخلاقی نامیدن این مسئله منحرف کردن افکار عمومی است.

### اظهارات فرماندهان سپاه
محمدباقر ذوالقدر معاون سپاه پاسداران که در دولت احمدی‌نژاد به سمت معاون وزارت کشور منصوب گردید، چند ماه پس از پیروزی احمدی‌نژاد در جمع بسیجیان پیرامون پیروزی وی در انتخابات، «*انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری [را] در نوع خود بی نظیر» خواند. وی با تخطئه کسانی که «نیروهای اصولگرا را در جریان انتخابات به بی برنامگی، اختلافات، قدرت طلبی و عدم تفاهم بر سر کاندیدای واحد متهم می‌کردند» اظهار داشت: «در شرایط پیچیده سیاسی که قدرت‌های خارجی و جریان‌های فزون خواه در داخل از مدت‌ها قبل مترصد بوده و برنامه‌ریزی کرده بودند که نتیجه انتخابات را به نفع خود تغییر دهند و از شکل‌گیری یک دولت کارآمد اصولگرا جلوگیری نمایند، باید پیچیده عمل می‌شد و نیروهای اصولگرا بحمدالله با طراحی درست و چند لایه توانستند در یک رقابت واقعی و تنگاتنگ، حمایت اکثریت مردم را به خدمتگزاری بیشتر و موثرتر به آن‌ها جلب نمایند.*» وی در اظهار نظر دیگری گفته بود: «*موفقیت در انتخابات شوراها و مجلس شورای اسلامی پاک‌سازی دو رکن مهم از عناصر نفوذی بود.*»

### مقاله روزنامه کیهان
روزنامه کیهان در مقاله‌ای به مناسبت برگزاری جلسات هادیان سیاسی سپاه پاسداران به اثرگذاری سپاه از طریق هادیان سیاسی در انتخابات اعتراف کرد و نوشت: «به جز طیف رای‌دهندگان، مجموعه‌ای از رای سازان و فعالان سیاسی وجود دارند که نقش اصلی در شکل‌گیری پدیده مبارک سوم تیر داشته‌اند. این مجموعه هنوز هم به همان نیرومندی سابق و بلکه با نشاط تر از قبل در صحنه حضور دارد و در هر آوردگاهی در آینده نقشی کلیدی بر عهده خواهد داشت. بی‌آنکه قصدی برای محدود ساختن این مجموعه در طیفی خاص در میان باشد، صرفاً به عنوان یک آدرس می‌شود این‌گونه فرض کرد که تشکل‌هایی چون بسیج دانشجویی، بسیج طلاب، بسیج استادان و حوزه‌های شهری و روستایی مقاومت بسیج جزو اصلی‌ترین ارکان مجموعه رای ساز در سوم تیر ۸۴ بودند.»

### دولت‌های خارجی
دولت آمریکا مدعی مخدوش بودن انتخابات ایران از ابتدا شد و به رد صلاحیت عده کثیری از کاندیدها اشاره کرد.

## جستارهای وابسته
* انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)
* آمار انتخابات‌های ریاست جمهوری ایران

## پانویس

## پیوند به بیرون
* صفحه ویژه انتخابات ریاست جمهوری ایران ،*[[بی‌بی‌سی فارسی]]*

رده:انتخابات ۲۰۰۵ (میلادی) در آسیا
رده:انتخابات در ایران
رده:انتخابات‌های ریاست‌جمهوری ایران
رده:ایران در ۱۳۸۴
رده:ایران در ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:مه ۲۰۰۵ (میلادی)