open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جبر مجرد

[بندانگشتی|alt=مکعب روبیک| جایگشت‌های [مکعب روبیک تشکیل یک گروه می‌دهد؛ مفهومی بنیادی در جبر مجرد.]]
**جبر مجرد** (به انگلیسی: Abstract Algebra) در مبحث جبر که بخش وسیعی از ریاضیات است (اغلب به آن **جبر مدرن** می‌گویند) به مطالعهٔ ساختارهای جبری می‌پردازد. ساختارهای جبری شامل گروه‌ها، حلقه‌ها، میدان‌ها، مدول‌ها، فضاهای برداری، مشبکه‌ها و جبرها می‌باشد. عبارت *جبر مجرد* در اوایل قرن بیستم برای تمایز این حوزه از مطالعات از بخش‌های دیگر جبر ایجاد شد.

ساختارهای جبری، به همراه هومومورفیسم‌هایشان، تشکیل رسته‌های ریاضیاتی را می‌دهند. نظریهٔ رسته‌ها چارچوبی صوری ایجاد می‌کند که امکان بیان خصوصیات و سازه‌های مشترک ساختارهای مختلف را در چارچوبی متحد فراهم می‌آورد.

جبر جهانی موضوعی مرتبط با جبر مجرد است که به مطالعهٔ انواع ساختارهای جبری به‌صورت یک شیء واحد می‌پردازد. به‌عنوان مثال، ساختار گروه‌ها به‌صورت یک شیء در جبر جهانی مطالعه می‌شود که به آن *واریته گروه‌ها* می‌گویند.

## جستارهای وابسته
* تجرید (ریاضیات)
* ساختارهای جبری
* هندسه جبری

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* W. Keith Nicholson (2012), *Introduction to Abstract Algebra*, 4th edition, John Wiley & Sons 
* John R. Durbin (1992) *Modern Algebra : an introduction*, John Wiley & Sons

رده:جبر مجرد
رده:ریاضیات
ترکیبیات

**ترکیبیات**  شاخه‌ای از ریاضیات است که به بررسی ساختارهای متناهی و شمارا می‌پردازد. بخش‌های مختلف ترکیبیات تشکیل شده‌اند از:
* شمارش ساختارهای دارای حالت یا اندازه‌ای خاص (ترکیبیات شمارشی)
* تصمیم‌گیری این که چه زمانی معیارهای خاصی مانند تعادل و تقارن رعایت می‌شوند و ساخت و بررسی اشیائی که از معیارها پیروی می‌کنند. (طراحی ترکیبیاتی و نظریه ماتروید)
* پیدا کردن «بزرگ‌ترین» شیء، «کوچک‌ترین» شیء یا شیء «بهینه». (بهینه‌سازی ترکیبیاتی و ترکیبیات کرانگینه).
* بررسی ساختارهای ترکیبیاتی به‌وجود آمده در زمینه‌های جبری یا به‌کارگیری فنون جبری در مسائل ترکیبیاتی (ترکیبیات جبری)

مسائل ترکیبیات در بخش‌های زیادی از ریاضیات خالص مانند جبر، نظریه احتمالات، توپولوژی و هندسه به‌وجود می‌آیند و ترکیبیات کاربرد بسیاری در بهینه‌سازی، علوم رایانه، نظریه ارگودیک و فیزیک آماری دارد. به‌طور تاریخی بسیاری از مسائل ترکیبیات، راه حلی تک کاره به مسائلی که در بخش‌های مختلف ریاضی پیش آمده‌اند داده‌است. اما در اواخر سده بیستم متدهای کلی و قدرتمندی درست شد که ترکیبیات را به بخشی جدا در ریاضیات تبدیل کرد. یکی از قدیمی‌ترین و دم‌دستی‌ترین تکه‌های ترکیبیات نظریه گراف‌ها است که کاربردهای بسیاری در شاخه‌های مختلف دارد. ترکیبیات در علوم رایانه برای بدست آوردن فرمول‌ها و تخمین‌ها در تحلیل الگوریتم‌ها کاربرد بسیاری دارد.

[320px|بندانگشتی| پنج [درخت دودویی بر سه رأس، مثالی از اعداد کاتالان]]
* منظور از یک الگوی ترکیبیاتی، یک پیکربندی یا آرایش از عناصر یا وضع کنار هم قرارگرفتن عناصر سازنده در یک الگو است، که هر بار وضعیت یا حالتی را اتخاذ می‌کنند که یک عضو از میان مجموعهٔ ترکیبات مختلف (و از میان حالات مختلف ترکیبیاتی یک موجودیت ریاضی) است.

ترکیبیات به همراه ریاضیات گسسته از علوم اساسی المپیاد‌های کامپیوتر هستند. به این دلیل که ترکیبیات نقش مهمی در علوم رایانه دارد.

به ریاضیدانی که ترکیبیات را مطالعه می کند، ترکیب گرا می‌گویند.

## تاریخچه
مفاهیم پایه ترکیبیات و نتایج شمارشی در سراسر جهان باستان دیده می‌شود. در قرن ششم قبل از میلاد، سوشروتا (Sushruta) پزشک هندی در سوشروتا سامهیت (Sushruta Samhit) اظهار می‌دارد که ۶۳ ترکیبیات را می‌توان از ۶ طعم مختلف، یک بار در هر بار، دو بار در هر بار و غیره ایجاد کرد؛ بنابراین همه احتمالاً ۱–۲۶ را محاسبه کرد. پلوتارک مورخ یونانی نیز به بحثی میان کریسیپوس (قرن سوم قبل از میلاد) و هیپارخوس (قرن دوم قبل از میلاد) در مورد یک مشکل شمارشی نسبتاً ظریف اشاره می‌کند که بعدها مشخص شد به اعداد شرودر-هیپارخوس مربوط می‌شده‌است.

## منابع

رده:ترکیبیات
تاکیون

[بندانگشتی|نمایی از شبیه‌سازی مشاهدهٔ یک تاکیون.از آنجایی‌که دومی سریع‌تر از نور حرکت می‌کند، نزدیک‌شدن آن دیده نمی‌شود. پس از عبور از نزدیک یک ناظر، دومی توانست دو تصویر از تاکیون را ببیند که در جهت مخالف حرکت می‌کنند. خط سیاه نشان‌دهندهٔ [موج ضربه‌ای است که توسط تابش چرنکوف ایجاد می‌گردد.]]
**تاکیون** (برگرفته از واژهٔ یونانی ταχς به معنی «سریع») به هر ذرهٔ فرضی که سرعتی بیشتر از سرعت نور داشته باشد، گفته می‌شود. نخستین توصیف نظری تاکیون توسط آرنولد زومرفلد مطرح شده؛ هرچند این مفهوم در دیگر زمینه‌ها مثل نظریهٔ ریسمان نیز مطرح می‌شود.

در مورد برقرار بودن علیت در محدودهٔ تاکیون‌ها بحث‌های زیادی شده است؛ ابهام در این موضوع به‌خاطر عوض شدن ترتیب زمانی رویدادها با عبور از حد سرعت نور است. سرعت بالاتر از نور می‌تواند به معنی ارسال اطلاعات به گذشته باشد که نقض‌کنندهٔ اصل علیت در فیزیک است؛ برای نمونه دستگاهی را تصور کنید که می‌تواند داده‌های از جنس تاکیون (سرعت فراتر از نور) به آینه‌ای که از آن فاصله دارد گسیل کند؛ این داده‌ها به دلیل سرعت فراتر از نور در گذشته به دستگاه می‌رسند و این یعنی دستگاه پیامی را دریافت کرده که هنوز نفرستاده است اما در واقع بر اساس اصل بازتعبیر فینبرگ چنین اتفاقی رخ نخواهد داد؛ زیرا تاکیونی با انرژی منفی را که در زمان به عقب برمی‌گردد تا علیتش را نقض کند، همیشه می‌توان به صورت یک تاکیون با انرژی مثبت که در زمان به جلو حرکت می‌کند، در نظر گرفت؛ بنابراین، علیت از این دیدگاه نقض نخواهد شد.

انجام عمل «دریافت» یک تاکیون در زمان حال، خود مسبب ایجاد تاکیونی است که در آینده «فرستاده» خواهد شد؛ آن‌چنان‌که گویی تاکیون در زمان حال فرستاده می‌شود تا در آینده دریافت گردد. به عبارت دیگر، می‌توان با تفسیر دوباره «فرستادن» و «دریافت کردن» از این بن‌بست منطقی رهایی یافت.

همچنین در مورد جرم تاکیون، اگرچه در برخی از روابط نظری پیشین برای جرم آن مقداری موهومی در اختصاص داده شده اما در بعضی از معادلات جدید برای آن مقداری حقیقی در نظر گرفته شده است.

## در افسانه‌های علمی
خواص عجیبی که به تاکیون‌ها نسبت داده می‌شود، باعث محبوبیت این ذرات در افسانه‌های علمی شده است.

## جستارهای وابسته
* پارادوکس پدربزرگ

## منابع

رده:تاکیون‌ها
رده:ذرات فرضی
رده:سفر در زمان
رده:نظریه ریسمان
گراف

**گراف** در زبان انگلیسی به معنای نمودار است. **گراف** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
* اینفوگرافیک، نمایش داده‌ها با استفاده از چند نمودار و شکل در قالب یک تصویر
* chart: یک نمایش گرافیکی از داده که گراف هم به انگلیسی گاهی گفته می‌شود (چارت آماری)

در **ریاضیات**:
* گراف (ریاضی)، مجموعه‌ای از رأس‌ها و یال‌ها
** نظریه گراف، شاخه‌ای از ریاضیات در ارتباط با گراف‌ها
* گراف یک تابع

در **علوم رایانه**:
* گراف (نوع داده‌های انتزاعی)
* Conceptual graph (نمودار مفهومی)

## جستارهای وابسته
* دیتابیس گراف (Graph database)
* شبکه‌های پیچیده (Complex network)
امضای ویروس (رایانه)

الگوی منحصربه‌فردی از ویروس که به‌وسیلهٔ برنامه‌های ضدویروس برای شناسایی آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

امضای ویروس علامتی است که ویروس‌ها بر روی برنامه‌ای که به آن‌ها حمله کرده‌اند می‌گذارند تا دیگر به آن حمله نکنند و تنها ویروسی که یک برنامه را چند بار مورد حمله قرار می‌دهد ویروس اورشلیم است.

هر ویروس با یک یا تعداد بیشتری از الگوها، به نام امضا یا سیگنیچر ارائه می‌شود، دنباله‌ای از بایت‌ها که (در حالت مطلوب و خوش‌بینانه) به‌طور خاص و منحصراً، آن ویروس را توصیف می‌کند. گاهی، سیگنیچرها، رشته‌های اسکن نیز نامیده می‌شوند، و لازم نیست رشته‌های ثابتی باشند. برخی از نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس، علائم don’t care که wildcard نامیده می‌شوند را نیز پشتیبانی می‌کنند که یک بایت، یا بخشی از یک بایت خاص، یا تعداد صفر یا بیشتر بایت دلخواه را مقایسه می‌کند.

عدم شناسایی امضای ویروس در مقابل آنتی ویروس:
گاه ممکن است یک ویروس در برابر آنتی ویروس ناشناس باشد، اما
آنتی ویروس یک حالت جستجویی دارد که معروف به ابتدایی نیز می
باشد. عکس‌العمل این جستجوی ابتدایی این می‌باشد که رفتارها را
شناسایی کرده و در صورتی که فایل مشکوک باشد آن را به قرنطینه
برده و اخطارهایی را نیز به کاربر صادر می‌کند. نکته جالب این است
که وقتی ویروس ناشناخته به قرنطینه ارسال شده پس متصل شدن
به اینترنت ضد ویروس نمونهٔ ویروس را به شرکت سازندهٔ ضد
ویروس ارسال می‌کند.

## منابع

رده:ویروس‌های رایانه‌ای
برج حوت

**بُرج حوت** (ماهی، ♓)، دوازدهمین برج فلکی از دایرةالبروج است.

حوت، دوازدهمین برج [خانهٔ] خورشید، قوسی ۳۰ درجه از دایرةالبروج است. این برج خط سیر خورشید در اسفند ماه به مدت ۲۹روز و ۲۲ساعت و ۵۷دقیقه و نام دیگر این ماه در گاهشماری خورشیدی نیز می‌باشد. میانگین شبانه‌روز لحظه تحویل برج حوت ساعت ۰۶:۵۲ روز ۳۰ بهمن است.

این برج دوهزار سال پیش، بیشتر از زمینه صورت فلکی حوت (ماهی یا دوماهی) می‌گذشت و به همین نام باقی ماند؛ ولی امروزه بیشتر آن از زمینه صورت فلکی دلو (ریزنده آب) می‌گذرد.

کلمهٔ *حوت* به معنی: ماهی است.

هنوز هم حتی در برخی مناطق ایران اسامی ماه‌ها را گاه با اسامی برج‌های فلکی می‌گویند و این امر در بین کشاورزان و در فرهنگ کشاورزی بیشتر کاربرد دارد؛ مثلاً در سمنان ماه اسفند را «اَفتُو وُ حود» (آفتاب و حوت) می‌گویند که در اصل به معنی ورودِ خورشید به صورت فلکی ماهی است.

سیاره این برج نپتون است و عنصر این برج آب است.

## منابع

بندانگشتی|265x265پیکسل|سکه یادبود جهانگیر شاه گورکانی با نقش خورشید در برج حوت
جایگزین=|راست|بندانگشتی|140x140پیکسل|حوت
وسط|بندانگشتی

رده:برج‌های فلکی
آغاجاری

**آغاجاری** مرکز شهرستان آغاجاری در استان خوزستان است. میدان نفتی آغاجاری در محدوده این شهر قرار دارد.

## میدان نفتی
عملیات حفاری نفت در سال ۱۳۰۵ در آغاجاری آغاز گردید و چاه شماره۳ آن در سال ۱۳۱۷ به نفت رسید و نخستین محموله نفتی آن در سال ۱۳۲۳ به وسیله خط لوله به آبادان فرستاده شد. در سال ۱۳۲۹ این نقطه با تولید تقریباً نیمی از حجم فراورده‌های نفتی ایران از ۱۶ چاه عنوان بزرگ‌ترین حوزه نفتی کشور را به دست آورد. در همین ایام با ۵۹۷۷ کارمند که ۱۷۵ نفر انگلیسی بودند و با امکانات رفاهی از قبیل یک بیمارستان ۵۰ تختخوابی، ۳ درمانگاه، سینما، استخر، زمین‌های ورزشی گلف و دیگر تأسیسات عمومی، ناحیه‌ای آباد بوده است.

در سال ۱۳۳۶ با بهره‌برداری از ۲۳ چاه و استخراج ۱۸٫۵ تا ۱۹ میلیون تن نفت، آغاجاری همچنان از بزرگ‌ترین مراکز نفتی ایران به‌شمار می‌آمد و تا سال ۱۳۳۷ مقدار نفت خام استخراجی آن به یک میلیارد بشکه و در سال ۱۳۴۳ تعداد ۶۹ حلقه چاه به ثبت رسیده است.

## مردم‌شناسی
مردم این شهر از قوم لر و بیشتر از ایل‌های آغاجاری، بهمئی و بختیاری هستند.

## نام
نام شهر از نام قبیله آغاجری گرفته شده است که قبلاً در آنجا زمستان می‌گذراند. ایل آغاجری (AḠĀČ ERĪ) قبیله‌ای با خاستگاه قومی مختلط است که در شرق خوزستان زندگی می‌کنند، نام آغاجری (Aḡāč Erī) (به ترکی به معنای «مردمِ بیشه») نامی بسیار قدیمی است. آغاجری مرکب از دو واژهٔ ترکی «آغاج» به‌معنی درخت و «اَر» به‌معنای مَرد است که مفهوم «مَردِ بیشه» را می‌دهد.

## منابع

رده:شهرستان آغاجاری
رده:شهرهای استان خوزستان
رده:شهرهای شهرستان آغاجاری
رده:ویکی‌سازی رباتیک
کتیرا

بندانگشتی|چپ|250px|کتیرا

**کتیرا** هیدروکلوئیدی با کیفیت است که از نظر ساختمان شیمیایی، یک کربوهیدرات آبدوست غیر یکنواخت و بسیار منشعب است. کتیرا متشکل از دو جزء اصلی تحت عنوان تراگاکانتیک اسید یا باسورین و تراگاکانتین است. باسورین ۷۰–۶۰ درصد از کل صمغ را به خود اختصاص داده و جزء نامحلول در آب است که قابلیت تورم و تشکیل ژل را دارد. جزء دیگر یا تراگاکانتین نیز، در آب حل شده و منجربه ایجاد محلول کلوئیدی می‌شود. باسورین یک جزء اسیدی است که بر اثر هیدرولیز اسیدی، قندهایی نظیر دی-زایلوز، ال-فوکوز دی گالاکتورونیک اسید، و مقدار کمی ال-رامنوز تولید می‌کند. خواص صمغ کتیرا به مقدار زیادی به باسورین ارتباط دارد.

ترشحات صمغی خشک شده حاصل از چندین گونهٔ گیاه گون است. گونه‌های مولد کتیرای کو
ن گیاهان کوچکی ارتفاع یک متر و بومی آسیای صغیر، ایران، سوریه و یونان هستند. ایران بزرگ‌ترین صادرکننده کتیرا در جهان است.

در اثر خراش دادن ساقه گیاه جدار سلول‌های اشعه مرکزی و سلول‌های پارانشیمی با جذب آب به تدریج بدل به صمغ می‌شود، فشار تولید شده سبب رانده شدن صمغ به طرف شکاف می‌گردد. صمغ در مجاورت هوا در اثر تبخیر آب به تدریج سخت می‌گردد. شکل محصول خشک شده بستگی به نوع شکافی که بر روی ساقه ایجاد شده‌است دارد.

آن روز که از مواد پاک‌کننده امروزی خبری نبود، سدر و کتیرا، در حیات بهداشتی جامعه، نقش عمده‌ای داشتند. هرچند که برای کتیرا، زمینه‌های استفاده دیگری نیز وجود داشت. این صمغ گیاهی گونه‌های مختلفی دارد که به صورت درختچه یا گیاهان علفی چند ساله در ایران به‌طور کلی آنها را گَوَن می‌نامند.

در متون طب سنتی این گیاهان با نام‌های عربی «محلب العقاب» و «اصابع الغروس» معرفی شده‌اند. از تعداد زیادی از آنها صمغ کتیرا استخراج می‌شود که از نظر اقتصادی بسیار اهمیت دارند؛ زیرا کتیرا مورد مصرف دارویی و صنعتی فراوانی دارد. بعضی از این گیاهان به علت جذب ماده سلنیوم از خاک سمی هستند و با پی بردن به وجود سلنیوم در این گیاهان به وجود اورانیوم در محل رویش آنها پی می‌برند ولی در کوه‌های آذربایجان شرقی هم می‌روید.

## شیوه بهره‌برداری
کتیرا صمغی است که از ساقه گون بر اثر فعالیت مکانیکی انسان بر روی آن به بیرون تراوش می‌کند. شروع بهره‌برداری معمولاً از اواخر فصل بهار است و شصت روز (تا اوایل شهریور ماه) ادامه دارد. بهره برداران ابتدا اطراف ساقه گون را خالی می‌کنند و سپس با تیغ‌های مخصوصی برش موازی با ساقه (موازی با آوندهای آبکش) ایجاد می‌کنند. شیرگون (کتیرا) پس از چند روز به مرور بر اثر برشی که به ساقه وارد شده به بیرون تراوش می‌کند و شیره در معرض نور آفتاب، آب خود را از دست می‌دهد و سفت می‌شود.

بهره برداران، بیست و یک روز پس از برش به جمع‌آوری کتیرا می‌پردازند و این عمل را مجدداً تکرار می‌کنند. کتیرا به دو نوع مفتولی و خرمنی تقسیم می‌شود که عمده تولید کتیرای شهرستان اقلید از نوع خرمنی است ولی به دلیل دشواری کار از تولید این محصول در استان کم شده که با تمهیدات لازم می‌توان میزان تولید را به میزان در خور توجهی افزایش داد. کتیرا ۱۰ تا ۱۵ درصد آب، ۳ تا ۴ درصد مواد معدنی و ۳ درصد نشاسته دارد. در کتیرا به‌طور کلی دو نوع ماده مؤثر وجود دارد، یکی ماده‌ای است محلول در آب به نام تراگاکانتین و دیگری غیرقابل حل در آب که باسورین گفته می‌شود. تراگاکانتین متشکل از اسید گالاکتورونیک است که به قندهای گالاکتوز و کسیلوز متصل است.

## منابع

رده:ادویه‌های هند
رده:افزودنی‌های خوراکی
رده:افزودنی‌های عدد ئی
رده:سیگارهای برگ
رده:صمغ‌ها
رده:فراورده‌های گیاهی
رده:قوام‌دهنده‌های خوراکی
رده:گیاهان دارویی
رده:مواد شوینده
رده:پلی‌ساکاریدها
چهاردانگه

**چهاردانگه** ممکن است اشاره به موارد زیر باشد:

* چهاردانگه (تهران)، شهر مرکز بخش چهاردانگه از توابع شهرستان اسلام‌شهر در استان تهران
* سرحد چهاردنگه در استان فارس
*چهاردانگه ساری در استان مازندران
* بخش چهاردانگه (ساری)
* بخش چهاردانگه (تهران)
* بخش چهاردانگه (هوراند)
فهرست شهرهای لیبی

**لیبی** کشوری عربی و مسلمان است در آفریقای شمالی در میان مصر و تونس. پایتخت آن طرابلس و دیگر شهرهای آن به قرار زیرند:

* مسلاته
* زلیتن
* غات
* کفره

## پیوند به بیرون
The New Work Times تخمین البیضاء

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای آفریقا

ل
ل
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای لیبی
رده:مناطق مسکونی در لیبی
کویر چاه غیب

**کویر یا هامون چاه غیب** یکی از کویرهای جنوب شرقی ایران است.

کویر چاه غیب یا چاله چاه غیب (چاه غیب هامون هم نامیده می‌شود) در ۵۰ کیلومتری جنوب غربی شهرستان خاش واقع در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی مرکز این کویر ۰۶/۲۸ شمالی و ۴۹/۶۰ شرقی و مساحت تقریبی آن در حدود ۲۴۰ کیلومتر مربع می‌باشد. این کویر از شمال غربی به کوه نادر، از غرب به کوه حشایز، از جنوب غربی به کوه‌های تنکان، هله لان، کوه تنگ و کوه مرغک، از جنوب به چاه شاهی و از شرق به بیابان‌های خاش محدود می‌شود.

ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد ۴۴۵۰ پا می‌باشد که تقریباً در تمام نقاط کویر یکسان است. سنگ‌های تشکیل دهنده اطراف ارتفاعات این چاله از نوع سنگ‌های آذرین می‌باشند. در قسمت شمالی این کویر جزیره‌ای وجود دارد که تقریباً شبیه به *جزیره سرگردان* در دریاچه نمک قم می‌باشد که بلندترین نقطه آن ۴۶۹۰ فیت ارتفاع دارد.

سطح این کویر به‌وسیله صفحات باد کرده رسی مخلوط با نمک پوشیده شده‌است که در قسمت‌های محدودی (غرب) به صورت باتلاقی در می‌آید. در بعضی از نقشه‌ها بر روی این کویر نام دریاچه هامون دیده می‌شود که نشان دهنده آن است که در گذشته نزدیک این کویر، دریاچه‌ای فصلی بوده‌است که در اثر گرم شدن هوا و کاهش بارش خشک شده‌است.

## راه‌های ورود به منطقه
به علت نبودن باتلاق در اطراف این کویر به راحتی می‌توان به صورت آف رود وارد دریاچه شد. شایان ذکر است که در قسمت غرب کویر باتلاقهایی با درصد چسبندگی کم وجود دارند. حرکت با جیپ بر روی این قسمت پیشنهاد نمی‌شود.

مسیر اول از شهرستان خاش پس از طی مسافت ۴۴ کیلومتر وارد جاده خاکی چاه شاهی شوید.

قبل از ورود به منطقه با نیروی انتظامی شهرستان خاش هماهنگی‌های لازم را به عمل آورید.

## منابع
وب‌گاه کویرهای ایران (برداشت آزاد با ذکر منبع)

رده:کویرهای ایران
۱۳ (عدد)

**۱۳** (سیزده) عددی طبیعی است که بعد از ۱۲ و قبل از ۱۴ قرار دارد.

## در زبان‌شناسی
این واژه در زبان پارسی از ترکیب «سه+آنز+ده» به معنی سه و ده در فارسی باستان تشکیل شده که طی تغییرات زبانی، تبدیل به «سینزده» یا «سیزده» شده‌ است.
## در ریاضیات
سیزده، ششمین عدد اول و سومین عدد خوش‌اقبال اول است.

عدد ۱۳ کوچکترین عدد emirp است. (emirp عدد اولی است که اگر ارقام آن را معکوس کنیم باز هم عددی اول خواهد بود مثلاً اعداد ۱۳، ۱۷٬۳۱، ۳۷،.....)

## در علوم
* عدد اتمی آلومینیم است.

## تاریخ
### هخامنشیان
در زمان ایرانیان باستان، عمر جهان هستی را ۱۲ هزار سال می‌دانستند، از همین رو عدد ۱۳ به‌عنوان نمادی نو و شروع دورانی جدید مطرح بوده‌ است. دلیل اینکه در نوروز ۱۲ روز را جشن می‌گرفتند، و حسن ختامش که روز سیزدهم با عنوان سیزده‌بدر در طبیعت می‌گذراندند نیز، همین بوده‌ است.

در اساطیر افسانه‌ای، آرش کمانگیر در روز سیزدهم گسترش سرزمین ایزدان و رهایی از تورانیان به‌وسیله تیر آرش صورت می‌گیرد، روز سیزدهم را تیرگان می‌نامند.

### خمودیت
در یهودیت برای پسری که به سن ۱۳ می‌رسد جشن Bar Mitzvah (بار میتزوا) یا پسر تحت‌فرمان می‌گیرند که نشان‌دهندهٔ آن است که او به سن بلوغ رسیده و یک عضو کامل در دین یهود به‌شمار می‌آید.

### مسیحیت
[بندانگشتی|۱۲ [حواریون|حواری کنار عیسی - شام آخر]]
در زمان مسیح شخصی به نام یهودا اسخریوطی که یکی از دوازده حواریون مسیح بوده، نقشه شومی را برای تسلیم نمودن مسیح در برابر مخالفانش کشیده بود. مسیحیان به این باور رسیدند که با سیزده نفره شدن جمعشان مسیح گرفتار و به صلیب کشیده شد. از همین رو آنان عدد ۱۳ را نحس می‌دانستند.

### اسلام
از عدد سیزده در دین اسلام ذکر نشده و نحس بودن یا نبودن آن در قرآن نیز نوشته نشده است. عدد سیزده در میان مسلمانان مبارک نیز هست. محمد پیامبر اسلام ۱۳ سال بعد از بعثت، از مکه به مدینه مهاجرت کرد و همچنین ولادت علی بن ابی‌طالب نخستین امام میان مسلمانان مذهب شیعه؛ در ۱۳ رجب است.

### ایالات متحده
سیزده در ایالات متحده عدد به علت سرآغاز از مستعمرات سیزده‌گانه، مورد ستایش بوده‌ است. پرچم ایالات متحده دارای سیزده نوار متشکل از قرمز و سفید است. در نشان بزرگ ایالات متحده، جلوی نشان سیزده ستاره رسم شده که پایین آن عقاب سرسفیدی دیده می‌شود که در چنگال‌های سمت چپ خود ۱۳ کمان و در چنگال‌های سمت راست خود یک شاخه زیتون با سیزده دانه و سیزده برگ را نگاه داشته‌است. همچنین عقاب سرسفید با منقار خود نواری را بانوشته لاتین، یک از بسیار  که با سیزده حرف نوشته شده نگه داشته است. روبه‌روی عقاب پرچم کوچکی از ایالات متحده است که با سیزده نوار تشکیل شده است. همچنین در نماد پشتی نشان بزرگ ایالات متحده، یک هرم است که ۱۳ ردیف (طبقه) دارد و در راس آن چشم نظاره‌گر قرار دارد.

همچنین ایالات مؤتلفه آمریکا دارای سیزده ستاره در پرچم خود است.

### معاصر
خرافات دربارهٔ نحسی عدد ۱۳ تا جایی بالا گرفته‌ است که در بعضی از هواپیماها، صندلی شماره سیزده وجود ندارد و بعد از صندلی ۱۲ در هواپیما، صندلی ۱۴ قرار گرفته‌ است. حتی در بسیاری از کشورهای جهان طبقه ۱۳ وجود ندارد و در آسانسور این کشورها بعد از عدد ۱۲ عدد ۱۴ قرار داد.»

## جستارهای وابسته
* سیزده‌هراسی

## منابع

رده:اعداد صحیح
رده:خرافات
رده:سیزده‌هراسی
رده:عددشناسی
فهرست شهرهای یمن

**فهرست شهرهای [[یمن]]** به قرار زیر است:

## جستارهای وابسته
* فهرست ناحیه‌های یمن


یمن
شهرها
حبروت

**حَبروت** شهری مرزی در استان مَهره کشور یمن است.

حبروت در مرز عمان واقع شده و یکی از چهار دهستان در بخش غیضه در استان مهره‌است.

## جستارهای وابسته
* ** [[فهرست شهرهای یمن]]**

## منبع
*استان مهره (به عربی)
* دکتر: شامی، یحیی ، *(موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) *، دار الفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).

رده:مناطق مسکونی در استان مهره
ریاضیات محض

[جایگزین=گروه E8|بندانگشتی|ریاضیات محض به مطالعه خواص و ساختار اشیاء مجردی چون گروه E8 در [نظریه گروه‌ها می‌پردازد. این کار را می‌توان بدون تمرکز بر روی خواص مفاهیم جهان فیزیکی انجام داد.]]
**ریاضیات محض**  به مطالعهٔ مفاهیم ریاضیاتی مستقل از هر نوع کاربرد خارج از دایره ریاضیات می‌پردازد. این مفاهیم ممکن است از دغدغه‌های جهان واقعی نشأت گرفته باشند و نتایج آن بعدها برای کاربردهای عملی مفید واقع شوند، اما ریاضیات محض در ابتدا از چنان کاربردهای عملی انگیزه نمی‌گیرد. در مقابل، جذابیت ریاضیات محض در ریاضی مربوط به چالش‌ها و جنبه‌های زیباشناختی مفاهیم منطقی است. مفاهیمی که خود پیامدهایی از اصول پایه‌ای‌تری می‌باشند.

در حالیکه ریاضیات محض به‌عنوان یک فعالیت از زمان یونان باستان وجود داشته‌است، اما تحول و جنبه‌های استادانهٔ آن در حدود ۱۹۰۰ میلادی ظهور پیدا کرد، بعد از این که نظریه‌هایی با خواص ضد شهودی (مثل هندسه‌های نااقلیدسی و نظریهٔ کانتور مجموعه‌های نامتناهی)، و پارادوکس‌های ظاهری (چون توابع پیوسته‌ای که هیچ جا دیفرانسیل‌پذیر نیستند، و پارادوکس راسل) کشف شدند. این پدیده‌ها نیاز به تجدید مفهوم ریاضیات استوار (یا ریاضیات دقیق و سفت و سخت) و بازنویسی تمام ریاضیات بر اساس آن شد؛ به گونه‌ای که استفاده سیستماتیک از روش‌های اصول موضوعه‌ای ترویج پیدا کرد. این مسئله منجر به این شد که بسیاری از ریاضی‌دانان بر روی ریاضیات به خودی خود، یعنی ریاضیات محض متمرکز شوند.

با این وجود، تقریباً تمام نظریه‌های ریاضیاتی انگیزه خود را از مسائل جهان واقعی یا از نظریات ریاضیاتی که کمتر جنبه تجریدی دارند می‌گیرند. همچنین، بسیاری از نظریات ریاضیاتی که به نظر می‌رسید کاملاً محض نباشند، در نهایت در حوزه‌های کاربردی، که عمدتاً فیزیک و علوم کامپیوتر بودند مورد استفاده قرار گرفتند. یکی از اولین مثال‌های آن توسط آیزاک نیوتن در قانون جهانی گرانش به کار گرفته‌شد. قانون گرانش نیوتون ایجاب می‌کند که سیاره‌ها در مدارهایی حرکت کنند که از جنس مقاطع مخروطی‌اند.مقاطع مخروطی خم‌های هندسی هستند که از زمان باستان توسط آپولونیوس مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. مثالی دیگر مسئله تجزیه اعداد صحیح بزرگ است که الگوریتم رمزنگاری **[[آراس‌ای]]** بر اساس آن بنیان نهاده‌شده و به‌طور گسترده برای امنیت ارتباطات اینترنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکنون ایجاد مرز مشخصی بین ریاضیات محض و کاربردی بیشتر جنبه فلسفی داشته یا مربوط به ترجیحات یک ریاضیدان خاص می‌شود و نمی‌توان به‌طور استوار و دقیق مرزشان را در ریاضیات مشخص کرد. به‌طور خاص، اتفاق عجیبی نخواهد بود اگر یک عضو دانشکده ریاضیات کاربردی خود را به عنوان ریاضیدان محض معرفی کند.

## منابع

* 

رده:تجرید
رده:شاخه‌های ریاضیات
خاطرخواه

***خاطِرخواه*** یک فیلم‌فارسی به کارگردانی و نویسندگی امیر شروان محصول سال ۱۳۵۱ است.

## داستان
داستان این فیلم که بر اساس رمان *[[خاطرخواه (رمان)|خاطرخواه]]* نوشته رسول ارونقی کرمانی تهیه شده است، داستان عشق جوان دلداده‌ای به نام سیروس است. او تنها فرزند خانواده اسم و رسم داری است که عاشق یک زن روسپی شده و با وی ازدواج می‌کند.

## بازیگران

## منابع

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌های ۱۳۵۱
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از آثار رسول ارونقی کرمانی
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های فیلمبرداری‌شده در ایران
رده:فیلم‌های اقتباس شده از رمان‌های ایرانی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ایرانی
رده:فیلم‌های فیلمکو فیلمز
فهرست حوزه‌های گازی ایران

ایران، از نظر ذخایر گاز طبیعی، دومین کشور جهان، پس از روسیه است.

در زیر، فهرست نام میدان‌های گازی ایران، بر اساس محل جغرافیایی آمده است :

## جنوب ایران
* میدان آزادگان (استان خوزستان)
* میدان گازی آغار
* میدان گازی بستک
* میدان گازی بندوبست
* میدان بی‌بی‌حکیمه
* میدان گازی پارس جنوبی
* میدان گازی پارس شمالی
* میدان گازی تابناک
* میدان گازی تینک
* میدان گازی دارا
* میدان گازی دالان
* میدان گازی دریایی
* میدان گازی زیره
* میدان گازی سرخون
* میدان گازی سورو
* میدان گازی شانول
* میدان گازی صلخ
* میدان عسلویه
* میدان گازی فردوسی
* میدان گازی فرزاد (آ)
* میدان گازی فرزاد (ب)
* میدان گازی قشم
* میدان گازی کنگان
* میدان گازی گردن
* میدان گازی گشوی جنوبی
* میدان گازی گلشن
* میدان گازی گورزین
* میدان گازی مختار (استان کهگیلویه و بویراحمد)
* میدان گازی مند
* میدان گازی میلانون
* میدان گازی نار
* میدان گازی نمک
* میدان گازی نورا
* میدان گازی وراوی
* میدان گازی هما

## غرب ایران
* میدان گازی تنگ بیجار
* میدان گازی کبیرکوه
* میدان گازی هلیلان
* میدان گازی کوه مند

## ایران مرکزی
* میدان گازی سراجه (استان قم)

## شمال و شمال شرقی ایران
* میدان گازی خانگیران (خراسان رضوی)
* میدان گازی گنبدلی (خراسان رضوی)
* میدان گازی قزل‌تپه (استان گلستان)
* میدان گازی گرگان
* میدان گازی افشار (خراسان رضوی)

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.

رده:اقتصاد ایران
رده:جغرافیای ایران
رده:فهرست‌های مهندسی نفت
ریاضی‌دان

**ریاضی‌دان** یا **رایِش‌دان** شخصی است که در کارهای خود از علم گستردهٔ ریاضیاتی، به‌خصوص جهت حل مسائل ریاضی استفاده می‌کند. ریاضی‌دانان اغلب درگیر موضوعاتی چون اعداد، داده، کمیت، ساختار، فضا، مدل‌ها و تغییرات هستند.

## جستارهای وابسته
* ریاضی‌دانان نامی
* فهرست ریاضی‌دانان مسلمان

## منابع

* 
* Paul Halmos. *I Want to Be a Mathematician*. Springer-Verlag 1985.
* Dunham, William. *The Mathematical Universe*. John Wiley 1994.

## برای مطالعهٔ بیشتر

* 

## پیوند به بیرون

* Occupational Outlook: Mathematicians. Information on the occupation of mathematician from the US Department of Labor.
* Sloan Career Cornerstone Center: Careers in Mathematics. Although US-centric, a useful resource for anyone interested in a career as a mathematician. Learn what mathematicians do on a daily basis, where they work, how much they earn, and more.
* The MacTutor History of Mathematics archive. A comprehensive list of detailed biographies.
* The Mathematics Genealogy Project. Allows scholars to follow the succession of thesis advisors for most mathematicians, living or dead.
* 
* Middle School Mathematician Project Short biographies of select mathematicians assembled by middle school students.
* Career Information for Students of Math and Aspiring Mathematicians from MathMajor


.
نقاشی با دود

بندانگشتی|نقاشی با دود
**نقاشی با دود** اسلوبی نوین در نقاشی است مبنی برحرکت دادن دود شمع یا چراغ نفتی بر سطح کاغذ یا بوم تا نقشی خودزا و اتفاقی به وجود آید، و سپس خود نقاش به آن نقش سامان می‌بخشد.

این اسلوب که یکی از سبک‌های فراواقع‌گرایانه (سوررئالیستی) بشمار می‌آید توسط ولفگانگ پالن ابداع شد.

## منابع

* مرزبان، پرویز و معروف، حبیب: *فرهنگ مصور هنرهای تجسمی،* ویرایش سوم، تهران1377خ.
* ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:دود
رده:رسانه هنر
رده:فناوری‌های فراواقع‌گرایی
المنار (ابهام‌زدایی)

**[[المنار]]**، نام یک شبکه تلویزیونی عربی متعلق به حزب‌الله لبنان است. همچنین می‌تواند اشاره کند به:
* المنار (روزنامه فلسطینی)
* المنار، روزنامه عربی (۱۸۹۸–۱۹۳۵) از محمد رشید رضا، اتحادگرای اسلامی اهل سوریه
فلسفه ریاضیات

بندانگشتی|مجسمه ریاضیات در میدان بولیایی در تارگو مورش
**فلسفهٔ ریاضیات** یا **فلسفهٔ ریاضی** (به انگلیسی: Philosophy of mathematics) شاخه‌ای از فلسفه است که به بنیادهای وجودیِ ریاضیات و مباحث مربوط به معرفت‌شناسی ریاضیات می‌پردازد. از مکتب‌های فلسفهٔ ریاضی می‌توان به منطق‌گرایی، شهودگرایی، صورت‌گرایی و افلاطون‌گرایی اشاره کرد.

## مکاتب فلسفه ریاضی
### منطق‌گرایی
آموزه منطق‌گرایی عبارت از این است که مفاهیم و قضایای ریاضی به مفاهیم و قضایای منطقی فروکاهیده شود. نظریه کانت دربارهٔ ریاضیات دچار انتقاداتی بود که به ظهور منطق‌گرایی نزد برنارد بولتسانو انجامید.

### شهودگرایی
لویتزن اگبرتوس ژان براوئر که مختصراً براوئر نیز نامیده می‌شود ریاضیدان و فیلسوف هلندی است که نام شهودگرایی در ریاضیات را بر سر زبان‌ها انداخت. بر اساس شهود‌گرایی، ریاضیات مخلوق ذهن است و صدق‌های جملات گزاره‌های ریاضی صرفاً می‌توانند از طریق ساختارهای ذهنی ای درک و فهمیده شوند که اثبات می‌کند آن گزاره صادق است و ارتباط بین ریاضی دانان صرفاً وسیله ای است که می‌تواند فرایندهای ذهنی یکسانی در اذهان گوناگون را به وجود آورد.

### صورت‌گرایی
در این دیدگاه ریاضیات علم نیست، زیرا موضوع مادی مورد مطالعه ندارد، مفروضاتی شهودی و بینشی ندارد تا بتواند به آنها تعبیری بدهد. ریاضیات یک زبان است. ریاضیات وسیله فرمول‌بندی کردن و توسعه نظریه‏‌های علمی است. فرمالیسم یا همان صورت‌گرایی ریاضی عنوانی است که به نظریه دیوید هیلبرت داده شده است، چرا که در صورت‌گرایی تکیه بر جنبهٔ صوری ریاضیات در مقابل معنی یا محتواست و کمابیش مبتنی بر انکار محتوا برای فرمول‌های ریاضی است. هیلبرت اساساً سعی داشت تا ریاضیات را بر پایه‌‏های صرفاً صوری واصل موضوعی استوار سازد. در این دیدگاه، صدق یک نظریهٔ ریاضی بدین معنی است که آن نظریه تناقضی به بار نیاورد و منجر به تناقض نگردد. صورت‌گرایان برخلاف منطق‌گرایان بنیاد ریاضیات را نه در منطق، بلکه صرفاً در مجموعه‏‌ای از نمادهای صوری می‏‌دانند، آنگاه ریاضیات را یک نظام صوری متشکل از احکام ریاضی که تنهادارای صورت هستند، می‏‌انگارند.

## پرسش‌ها
از جمله پرسش‌هایی که فلسفهٔ ریاضی، کوشش در پاسخ به آن دارد، این‌ها است:
* منشأ موضوعات ریاضی چه هستند؟
* وضعیت وجودی مفاهیم ریاضی چیست؟
* اشاره به یک شیء ریاضی به چه معناست؟
* شخصیت یک گزارهٔ ریاضی چیست؟
* رابطهٔ بین منطق و ریاضیات چیست؟
* نقش هرمنوتیک در ریاضیات چیست؟
* تحقیق ریاضی به چه معناست و چگونه ممکن است؟
* چه چیزی باعث توانایی ریاضی در تبیین تجربیات می‌شود؟
* نقش ذهن انسان در تولید ریاضیات چیست؟
* زیبایی ریاضی به چه معناست؟
* منبع و ماهیت حقیقت ریاضی چیست؟
* چه رابطه‌ای بین جهان انتزاعی ریاضیات و جهان مادی وجود دارد؟

در آغاز قرن بیستم، سه مکتب فلسفهٔ ریاضی برای پاسخ‌گوئی به این‌گونه پرسش‌ها به‌وجود آمد. این سه مکتب به نام‌های شهودگرایی و منطق‌گرایی و صورت‌گرایی معروف‌اند.

## جستارهای وابسته
* ریاضی‌گرایی
* ساخت‌گرایی (فلسفه ریاضیات)
* شهودگرایی ریاضی

## منابع

* ریاضیات چیست؟ نوشته هربرت الیس رابینز، ترجمه سیامک کاظمی، نشر نی، ۱۳۸۶، تهران.

* Thinking about Mathematics: The Philosophy of Mathematics by Stewart Shapiro, Oxford University Press, ۲۰۰۰

فلسفه ریاضیات
دهمیان (لارستان)

**دهمیان**، روستایی در دهستان صحرای باغ بخش صحرای باغ شهرستان لارستان در استان فارس ایران است.

روستای دهمیان در ۴ کیلومتری غرب روستای خلور و ۴ کیلومتری شرق روستای باغ واقع شده‌است. این روستا قدیمی ترین روستا منطقه صحرای باغ دارای پیشینه قدیمی و تاریخی است که به دلیل واقع شدن در مرکز بخش صحرای باغ به روستای میانی ، یعنی ده میان نامیده شده است. اقوام که در دهمیان سکونت داشته اند در ابتدا مزارعی (مزیری) و شیخ ها بودن و که در سال های بعدی قوم دهباشی  که از بیدشهر اوز امده بودند نیز در دهمیان ساکن شدند. مقبره شیخ عبادالله انصار در این روستا قرار دارد . دهمیان از قدیم در زراعت پیشی داشت و این امر باعث میشد مردم روستاهای اطراف برای تهیه بذر گندم و جو به این روستا بیایند. طی گذشت سالیان عده ای از اهالی دهمیان به جاهای دیگر کوچ کردن اعم از کشورهای عربی و روستاهای دیگر مانند :دیده بان ، فتویه ،شیخ حضور ،هرنگ ،انوه و کوخرد ،چاه مسلم و ... .

## نامگذاری
به علت قرار داشتن روستا در میانه صحرای باغ، آن را «دهمیان» نامیده‌اند.

اهالی روستا گروهی بومی هستند، و گروهی نیز من جمله مشایخ از روستای پاسخن به دهمیان آمده‌اند.
گروهی دیگری نیز که از طایفه دهباشی بودند در قرن اخیر از بلوکات بیدشهر به روستای دهمیان آمده بودند.

## اماکن فرهنگی
آرامگاه شیخ عبادالله انصار در محدودهٔ روستای دهمیان واقع است.
شیخ عبادالله انصار ملقب به عمادالدین از علمای شریعت و مدرّس مدرسه علوم دینی و ساکن عمادده بوده، جد اعلای او به نام شیخ عماد الدین به نمایندگی حاجی شیخ عبدالسلام از خنج به همراه شاه سیف‌الله قتال برای ارشاد و هدایت مردم به صحرای پاسخند و باغ آمده و قریه عمادده که سابقاً به استاس معروف بوده به نام شیخ عمادالدین تغییر میدهند. شیخ حسن بستکی  یکی از تلامیذ او بوده که بعداً دختر او را به زنی گرفته است.شیخ عبادالله گویا بین سال‌های ۱۰۵۲ یا ۱۰۶۰ هجری قمری فوت کرده و در قریه دهمیان صحرای باغ مدفون است.مشایخ صحرای باغ، گوده، فتویه، انوه و پدز و لار از نسل او یا شیخ عماد بزرگ می باشند. نام های خانوادگی:پاسخندی در  ، خلیلی در  ،  و  . یاقوتی در  و  از نسل  و  هستند. 

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۷۳۹** نفر (**۲۰۲** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان لارستان
استان اسماعیلیه

**استان اسماعیلیه**  یکی از استان‌های کشور مصر است. این استان دارای ۵ شهرستان، ۷ شهر و ۹۱ روستاست.

## شهرستان‌ها

## منابع

* راهنمای حکومتی مصر  و ویکی‌پدیای عربی

رده:استان اسماعیلیه
اسماعیلیه
استان بحرالاحمر

**فرمانداری دریای سرخ** (     یکی از 27 استان (ایالت) مصر می باشد. مرز جنوبی آن که میان رود نیل و دریای سرخ در جنوب شرقی کشور واقع شده، قسمتی از مرز مصر با سودان می باشد. پایتخت و بزرگترین شهر آن، غورگادا است.

## تقسیمات شهرداری
این استان به قسمت های شهری تقسیم می‌شود که جمعیت آن در جولای 2017 برابر با 361480 نفر تخمین زده شده. در موضوعفرمانداری دریای سرخ، بعضی کاملاً شهری، بعضی کاملاً روستایی و بعضی هم ترکیبی از روستا و شهر هستند.

## جغرافیا
استان دریای سرخ ازقسمت شمال با استان سوئز ، از شرق با دریای سرخ و از قسمت غرب با استان‌های اسوان ، قنا ، سوهاگ ، اسیوط ، المنیه و بنی سوف همسایه می باشد. در جنوب با دولت دریای سرخ سودان هم مرز می باشد. این ناحیه شامل قلمرو مورد تقسیم شده یمثلث حلیب ، از قبیل جزایر سیال است .

## جمعیت
فرمانداری دریای سرخ در دهه های گذشته ناظرافزایش درصد زیادی جمعیت بوده است.

## مناطق صنعتی سنگین
بر اساس خبر سازمان حاکم بر سرمایه گذاری و منطقه های آزاد مصر (جی ای اف یی)، با وابسته به وزارت سرمایه گذاری و همکاری های بین المللی ، مناطق صنعتی زیر در این استان قرار دارند:

* برنز 1
* برنز 2
* الکی 1
* الکی 2

## اقتصاد
ساحل یک هدف گردشگری می باشد. از اول های دهه 1980، هورگادا یک هدف محبوب برای عاشقان ساحل و غواصان بوده است. گردشگری در شهرهای جنوبی القصیر ، صفاغا و مرصع علم نیز در حال بزرگ شدن است. افزون بر هتل ها و موسسه های توریستی بسیاری در مراکز واقع در البحر الاحمر 2 ذخایر رسمی طبیعی نیز واقع شده است برای گردشگری پیشرفت کنند. پارک ملی وادی الجمال (دره شترها) در هاماتا در حوالی شهر مرسی علم و پارک ملی گوه البا در مثلث مورد مناقشه حلیب در شمال شهر حلیب. افزون بر صنعت توریست قوی، یک صنعت بزرگ ماهیگیری دریایی نیز وجود دارد. این منطقه که در سراسر استان امتداد دارد، سرشار از مواد معدنی مانند فسفات است. منطقه راس قریب 70 درصد از تولید نفت مصر را مشمول می شود.

## منابع

"Population Estimates By Governorate ( Urban /Rural ) 1/1/2018". *www.capmas.gov.eg*. Archived from the original on 2018-11-02. Retrieved 10 October 2018.

"رسمياً.. المحافظون الجدد ونوابهم يؤدون اليمين الدستورية أمام الرئيس". *Almasry Alyoum* (in Arabic). 30 August 2018. Archived from the original on 2018-08-31. Retrieved 2018-08-31.
"Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". *hdi.globaldatalab.org*. Retrieved 2018-09-13.

"Markazes of Egypt". *statoids.com*. Gwillim Law. Archived from the original on 2017-10-19. Retrieved 26 November 2018.
"Industrial Zones of Governorate". *Ministry of Investment Egypt*. Archived from the original on 2018-11-23. Retrieved 23 November 2018.

رده:استان‌های مصر
رده:استان بحرالاحمر
رده:یادکردهای دارای منبع به زبان عربی
رده:مختصات در ویکی‌داده
نیوتن (ابهام‌زدایی)

**نیوتن** یا **نیوتون** به یکی از موارد زیر اشاره دارد:
* آیزاک نیوتن فیزیک‌دان، ریاضی‌دان، فیلسوف و ستاره‌شناس اهل انگلستان
* ادی نیوتون بازیکن سابق فوتبال اهل انگلستان و باشگاه فوتبال چلسی
* نیوتون (یکا) یکای نیرو در سیستم متریک
* مایکل نیوتن روانشناس و محقق آمریکایی
* گیلبرت نیوتن لوویس شیمی فیزیک دان

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام کوچک
لنگر (ساری)

**لنگر** نام یکی از روستاهای بخش چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران می‌باشد . این روستا در موقعیت جنوب شرقی استان در کیلومتر هفتاد و پنج محور ساری - سمنان واقع شده که به لحاظ آب و هوا دارای ویژگی منحصر به خود می‌باشد . نام این منطقه بر اساس تاریخ طبری لنگورخان بوده که در مرور زمان به لنگر تغییر یافته‌است.

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا ۴۷۳ نفر (۱۲۱ خانوار) بوده‌است.

## جستارهای وابسته
*عطیه‌سادات شفیعی

*نیلوفر شفیعی
## پانویس و منبع

رده:روستاهای شهرستان ساری
غردقه

**غَردَقه** (به عربی الغردقة، در زبان‌های اروپایی: Hurghada) شهری است در کرانه مصری دریای سرخ.

این شهر که در استان بحر الاحمر مصر قرار دارد از مراکز مهم گردشگری و پلاژهای محبوب این کشور بشمار می‌آید.

بنیاد شهر غردقه در آغاز سده بیستم بود و از آن زمان به اینسو سرمایه‌گذاران آمریکایی، اروپایی و عرب همواره به گسترش آن کمک کرده‌اند.

بندانگشتی|چپ|280px|المحمیه، غردقه.

غردقه حدود ۴۰ کیلومتر در راستای کرانه دریا کشیده شده ولی این شهر رو به سوی صحرا پهنای کمی دارد. گردشگران فراوانی بویژه از روسیه، جمهوری چک و آلمان به غردقه می‌آیند. این شهر که تا چندی پیش یک دهکده کوچک ماهیگیری بیش نبود امروزه چهل هزار سکنه دارد و به سه بخش اصلی به نام‌های الدهر (مرکز شهر و منطقه قدیمی)، سقاله (منطقه تازه‌ساز) و جاده القُرّه (نوسازترین بخش) تقسیم شده‌است.

بازار اصلی شهر در الدهر قرار گرفته و ناحیه مرکز شهر غردقه به عنوان منطقه گردش‌های شبانه و رقص و شادی معروف است.

فرودگاه بین‌المللی غردقه پروازهایی مستقیم از قاهره و چند شهر اروپایی به غردقه دارد. جمعیت این شهر ۲۴۸٬۰۰۰ نفر بود.

نام غردقه از نام درخت قره‌داغ گرفته شده است. 
  این نام ترکی در زبان عربی به شکل غردق درآمده است.

## تاریخچه
ساحل دریای سرخ مصر از دوران باستان مسکونی بوده‌است. منطقه غردقه از سده چهارم میلادی با سکونت در محل استقرار باستانی ابو شعر، واقع در ۲۰ کیلومتری شمال شهر امروزی، مسکونی بوده‌است. این محل که در ابتدا به عنوان یک قلعه نظامی امپراتوری روم برای واحد Ala Nova Maximiana بین سال‌های ۳۰۹ تا ۳۱۱ میلادی تأسیس شده بود، در حدود سال ۴۰۰ میلادی به یک جامعه مسیحی تبدیل شد. مسیحیان قلعه را به یک کلیسا تبدیل کردند و کتیبه‌ها، نقاشی‌های دیواری و مصنوعاتی مانند یک پاپیروس قرن پنجم و یک پرده با صلیب را از خود به جای گذاشتند. این سکونتگاه پس از فتح مصر توسط ساسانیان یا پس از فتح اسلامی مصر رو به زوال گذاشت.

شهر امروزی غردقه در سال ۱۹۰۵ به عنوان یک روستای ماهیگیری تأسیس شد. در سال ۱۹۱۳ نفت در این منطقه کشف شد و در سال ۱۹۲۱ شرکت‌های نفتی انگلیسی استخراج و صادرات آن را آغاز کردند. در زمان سلطنت فاروق یکم یک مرکز تفریحی در این شهر ساخته شد، اما پس از ملی شدن صنایع مصر توسط جمال عبدالناصر، این مرکز به نیروهای مسلح مصر واگذار شد.

در طول جنگ فرسایش‌زا بین اسرائیل و مصر (۱۹۶۷–۱۹۷۰)، جزیره شدوان در دریای سرخ در شرق شهر توسط نیروهای مصری مستحکم شد و به عنوان پست رادار مورد استفاده قرار گرفت. در ۲۲ ژانویه ۱۹۷۰ این جزیره محل عملیات رودس بود. سربازان اسرائیلی با حمله هلیکوپتری آن را به مدت ۳۶ ساعت اشغال کردند.

در طول جنگ اکتبر ۱۹۷۳، بندر غردقه هدف چهار عملیات اسرائیل بود. در سپتامبر ۱۹۹۴، تیراندازان دو مصری و یک گردشگر آلمانی را کشتند. مرد آلمانی دیگری نیز در این حمله مجروح شد و پس از بازگشت به آلمان بر اثر جراحات وارده جان باخت. در سال ۲۰۱۶، یک حمله تروریستی در غردقه ، با الهام از گروه جهادی دولت اسلامی، سه گردشگر را زخمی کرد. در حمله تروریستی دیگری در سال ۲۰۱۷ در غردقه، مردی اعلام کرد که می‌خواهد فقط غیرمصری‌ها را بکشد و هفت گردشگر زن را با چاقو زد. دو زن آلمانی و یک زن چک در این حمله که در دو هتل تفرجگاه جداگانه رخ داد، کشته شدند.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۹ اکتبر ۲۰۰۶.

رده:دریای سرخ
رده:شهرها و شهرک‌های بندری دریای سرخ
غردقه
رده:گردشگری در مصر
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در استان بحرالاحمر
رده:مناطق مسکونی ساحلی در مصر
ساحل

[بندانگشتی|300px|نمایی از ساحل [دریای خزر از سمت کرانه خزرشهر]]

**ساحل** ، منطقه تماس بین دریا و خشکی است. اصطلاح ساحل برای مساحت بین حداکثر مد و پایه پرتگاه‌های ساحلی در سواحل مرتفع و برای نواحی واقع بین حداقل جزر و بالاترین مرز پیشروی امواج طوفان نیز به کار می‌رود.

مناطق ساحلی گستره‌ای هستند که مجموعه نیروهای محیط‌های خشکی و دریائی با یکدیگر درتعامل بوده و متحمل تغییرات کوتاه و دراز مدت می‌شوند.
در مناطقی چون شرق آمریکا عرض سواحل بیشتر و در نواحی دریای مدیترانه، عرض سواحل کم است. عواملی چون رسوب‌گذاری، فعالیت آتشفشانی، مرجانها و تغییرات سطح آب دریاها در پیدایش انواع سواحل مؤثرند اما عواملی چون موج، جزر و مد، جریان دریایی، یخچال طبیعی و باد نیز پیوسته سواحل را تغییر می‌دهند. برخی سواحل هموار و پست هستند؛ در حالی که در برخی دیگر صخره وجود دارد.

## پلاژ
**پلاژ**  واژه‌ای فرانسوی است که به بخشی از ساحل دریا می‌گویند که برای آب‌تنی و تفریح آماده شده باشد. واژهٔ «پلاژ» در زبان فرانسوی به مفهوم ساحل است، اما در تداول عامه فارسی‌زبانان به معنی مجموعهٔ تأسیسات رفاهی یا تفریحی یا اقامتی کنار ساحل به‌کار می‌رود. در زبان فارسی برابرهای «شناگاه» و «ساحل‌سرا» برای آن پیشنهاد شده است.

## سواحل قابل دسترس برای معلولان
این سواحل با در نظر گرفتن شرایط طبیعی انتخاب می‌شوند و بیشتر سواحل شنی هستند که شن‌های سفت‌تری دارند. امکانات آن‌ها شامل ویلچرهای ساحلی است که معلولان می‌توانند با آن‌ها تا عمق مناسب وارد دریا شوند.

## جستارهای وابسته
* دریاکنار برهنگان

## منابع

* 


رده:تفریح در هوای آزاد
رده:جغرافیای ساحلی
رده:زمین‌چهرهای رودخانه‌ای
رده:زمین‌چهرهای ساحلی و اقیانوسی
رده:فعالیت‌های گردشگری
رده:واژگان اقیانوس‌نگاری
چهارده‌چریک

**چهارده چریک،** نام تیره‌ای از طایفه دره شوری در ایل قشقایی است که در استان فارس، بخشی از کهگیلویه و بویراحمد و شمال خوزستان به طور پراکنده‌ سکونت دارند.

## نامگذاری
دربارهٔ نام "چهارده‌چریک" سه دیدگاه وجود دارد:
* دیدگاه اول: در زمان‌های گذشته (شاید در دورهٔ قاجار) جنگی میان ایل قشقایی و دولت مرکزی درگرفت که چهارده تن از جنگجویان یکی از طایفه‌های ایل قشقایی، نیروهای دولتی را شکست دادند، علت نامیدن این تیره به "چهارده چریک" نیز همین است.
* دیدگاه دوم: در زمان قاجار، عده‌ای از قشون روس از مرزهای شمالی ایران گذشته و وارد ایران می‌شوند و در محلی به نام «پل خان» در استان فارس که منطقه سکونت قشقایی‌ها بود، مستقر می‌شوند. قشقایی‌ها بعد از مشورت با خوانین، تصمیم به مبارزه با روس‌ها می‌گیرند و یکی از مبارزین این ایل می‌گوید که من با حداقل نیرو می‌توانم روس‌ها را فراری داده و از منطقه خارج کنم. او با چهارده نفر از جنگجویان، شبانه به روس‌ها حمله کرده و تمام راه‌ها را بسته و فقط یک راه فرار را برای گریختن روس‌ها بازمی‌گذارد. روسها از این حمله چنان وحشت کردند که همان شبانه پا به فرار گذاشتند. بعد از این پیروزی، نام این طایفه را "چهارده‌چریک" نهادند.
* دیدگاه سوم: از آنجا که ترکان قشقایی تا همین دهه‌های اخیر ارتباط مؤثری با زبان فارسی نداشته‌اند، کلمه چهارده نمی‌تواند کلمه‌ای فارسی باشد و به یک عدد اشاره داشته باشد. از این رو امکان دارد که کلمۀ چهارده چریک تلفظ فارسی‌شده‌ای از یک کلمه ترکی کهن باشد.

## در منابع تاریخی
در کتاب فارسنامه ناصری نیز اشاراتی به این تیره شده‌است. محل اصلی و ییلاق طایفه چهارده‌چریک، فیروزآباد در استان فارس و قشلاق آنها در خوزستان بوده‌است.

پس از کشف و پیدایش نفت در خوزستان تعدادی کثیر از افراد این طایفه در خوزستان و خصوصاً در شهرهای هفتکل و اهواز مستقر و در شرکت نفت مشغول به کار شدند و دست از زندگی ایلیاتی کشیدند. محل زراعی آنها هفتکل است و در حال حاضر «چهارده‌چریک‌ها» اکثراً در شهرستان اهواز ساکنند.

## منابع
* بهمن بیگی، محمد، عرف و عادت در عشایر فارس، تهران، ۱۳۲۴ش.
* بیات، کاوه، شورش عشایری فارس، تهران، ۱۳۶۵ش.
* پرهام، سیروس، «ایل قشقایی کی و از کجا به فارس آمده‌است؟»، ایلات و عشایر، تهران، ۱۳۶۲ش.
* حسن بیگی، م. «قالی بولوردی فارس»، فصلنامهٔ عشایری ذخائر انقلاب، تهران، ۱۳۶۷ش، شماره ۲.
* سرشماری اجتماعی - اقتصادی عشایر کوچنده (۱۳۶۶ش)،
*نتایج تفصیلی، ایل خمسه، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۶۸ش.
* ظل‌السلطان، مسعودمیرزا تاریخ مسعودی، تهران، ۱۳۶۲ش.
* فسایی، حسن، فارس‌نامه ناصری، به کوشش منصور رستگار فسایی، تهران، ۱۳۶۷ش.
* فیلد، هنری، مردم‌شناسی ایران، ترجمه عبدالله فریار، تهران، ۱۳۴۳ش.
* کیهان، مسعود، جغرافیای مفصل ایران، تهران، ۱۳۱۱ش.
* مجموعه اطلاعات و آمار ایلات و طوایف عشایری ایران، نشریه مرکز عشایری ایران، تهران، ۱۳۶۱ش.

Barth, F. , Nomads of South Persia, Oslo, 1991; Iranica; Minorsky, V. , X Ainallu /Inallu n ,* Rocznik Orientalistyczny, Cracow, 1953, vol. XVII; Sheil, M. , Glimpses of Life and Manners in Persia, New York, 1973; Sykes, P. , Ten Thousand Miles in Persia or Eight Years in Iran, New York, 1902.

رده:طایفه‌های ایل قشقایی
فهرست فیلسوفان یونان باستان

**فلسفه باستان** شامل فلسفه یونان باستان و فلسفه روم باستان است. در دنیای علمی قدیم و قرون وسطی هیچ مفهومی وجود نداشت که به هیچ وجه با فلسفه تفاوت داشته باشد. فلسفه باستان به عنوان بیان نظری طیف گسترده‌ای از مفاهیم جزئی و بنیادی، به ویژه در دوره کلاسیک، تضادهای اساسی نظریه‌های فلسفی و روش‌های فلسفی را تشدید کرد و اصطلاحات اساسی فلسفی را ایجاد کرد.
* دینون
* تالس
* آناکسیماندروس
* آناکسیمنس
* فیثاغورس
* پارمنیدس
* امپدوکلس
* آناکساگوراس
* گرگیاس
* هراکلیتوس
* هیپیاس
* پروتاگوراس
* آناتوس
* آریستوفان
* تیائیتوس
* آنتیفون
* کلینیاس
* کسنوفانس
* زنون الئایی
* دموکریتوس
* آناکسیماندروس
* سقراط
* زنوفون
* افلاطون
* دیوگنس لائرتیوس (دیوجانوس، دیوژن)
* ارسطو
* اپیکور
* کسنوفانس کولوفونی

## منابع
* دینانی، «مکتب‌های فسلفی».
* فردریک کاپلستون، «تاریخ فلسفه».
* ویکی‌پدیا، مقالات «فیلسوفان».

رده:فهرست‌ها
رده:فهرست‌های فهرست‌ها
رده:فهرست‌های فیلسوفان
رده:فهرست‌های مربوط به فلسفه
رده:فیلسوفان
مبنا

بندانگشتی|پایه یا مبنا
**پایه** یا **مبنا** (به انگیسی: Radix یا base) در ریاضیات به معنای تعداد رقم‌های منفردی است که برای نوشتن عدد در دستگاه عددنویسی با ارزش مکانی لازم است. مثلاً در عددنویسی دهدهی، که رایج‌ترین دستگاه در جهان امروز است، از ده رقم ۰ تا ۹ استفاده می‌کنیم؛ بنابراین پایۀ این دستگاه ده است. در مبنای باینری یا دودویی دو عدد صفر و یک را داریم؛ یعنی می‌شود دو عدد.
در مبنای اُکتال یا هشتایی، اعداد ۰ تا ۷ را داریم؛ یعنی می‌شود ۸ عدد.
در مبنای هِگزا دِسیمال اعداد ۰ تا ۹ و a و b و c و d و e و f را داریم؛ یعنی می‌شود ۱۶ عدد.

برای به‌دست آوردن عدد x در مبنای y، باید x رابر y تقسیم کنید؛ سپس خارج قسمت آن را بر y تقسیم کنید و همین‌طور ادامه دهید تا خارج قسمت به صفر برسد؛ سپس باقیمانده‌ها را از آخر به اول کنار هم بگذارید تا عدد x در مبنای y به‌دست آید.

و برای تبدیل عدد x در مبنای y به عدد z، ارقام x را از راست به چپ، به ترتیب، در y^0، y^1 و ... و نهایتاً در y^{m-1} ضرب کنید (m تعداد ارقامِ x است) و سپس حاصل‌ضرب‌ های به‌دست آمده را باهم جمع کنید تا عدد z به‌دست آید (مبنای عدد z برابر ۱۰ است).

## منابع

* 

* 

## پیوندهای بیرونی

*Base Convert, a floating-point base calculator
*MathWorld entry on base

رده:ریاضیات مقدماتی
رده:دستگاه‌های شمارش
فیلسوفان سده نوزدهم

**فیلسوفان سده نوزدهم** می‌تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

## ۱۸۰۰-۱۸۵۰
    
* هگل 
* شوپنهاور 
* برنارد بولتسانو 
* لودویگ فوئرباخ 
* دومورگان 
* کی‌یرکگارد 
* جرج بول

## ۱۸۵۰-۱۹۰۰
  
* کارل مارکس 
* استوارت میل 
* هربرت اسپنسر 
* میخائیل باکونین 
* فردریش نیچه 
* گوتلوپ فرگه 
* لویس کارول 
* امیل دورکهایم 
* ویلیام جیمز

## جستارهای وابسته

* فهرست فیلسوفان

رده:فیلسوفان
ساختار (منطق ریاضی)

در جبر جهانی و نظریه مدل، **ساختار**  شامل مجموعه‌ای به همراه گردایه‌ای از عملگرهای متناهی و روابطی است که رویش تعریف شده‌است.

جبر جهانی به مطالعه ساختارهایی می‌پردازد که ساختارهای جبری چون گروه‌ها، حلقه‌ها، میدان‌ها و فضاهای برداری را تعمیم می‌دهد. عبارت **جبر جهانی** را برای ساختارهایی به کار می‌برند که مجهز به هیچ رابطه دوتایی نباشند.

نظریه مدل دارای چشم‌انداز متفاوتی است که نظریات بیشتری شامل ساختارهای بنیان‌های ریاضیاتی چون نظریه مجموعه‌ها را را در بر می‌گیرد. از نقطه نظر نظریه مدل، ساختارها اشیائی اند که از آن‌ها جهت تعریف مفاهیم منطق مرتبه اول استفاده شده‌است. برای یک قضیه دلخواه در نظریه مدل، به ساختار **مدل** گفته می‌شود اگر در اصول موضوعه‌های تعریف شده برای آن قضیه صدق کند، گرچه که برخی مواقع، هنگامی که در بستر کلی تر مدل‌های ریاضیاتی، در مورد مفهوم مورد نظر صحبت می‌گردد، با *[[مدل مفهومی]]* اشتباه می‌شود. برخی مواقع منطق‌دانان از ساختارها به مفسرها یاد می‌کنند.

در نظریه پایگاه داده‌ها، ساختارهایی که هیچ عملکردی ندارند را به عنوان مدل‌هایی برای پایگاه‌داده‌های رابطه‌ای و به فرم مدل‌های رابطه‌ای مورد مطالعه قرار می‌دهند.

## ارجاعات

## منابع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون

*Semantics section in Classical Logic (an entry of Stanford Encyclopedia of Philosophy)

رده:ساختارهای ریاضیاتی
رده:نظریه مدل
رده:جبر جهانی
رده:منطق ریاضی
حلقه جابه‌جایی

بندانگشتی|حلقه جابه‌جایی
در ریاضیات و جبر مجرد، حلقه‌ای را که در آن عمل ضرب خاصیت جابجایی داشته باشد، **حلقه جابجایی** می‌گویند.

هرگاه حلقه R تحت عمل ضرب دارای خاصیت جابجایی باشد، گوییم R یک حلقه جابجایی (آبلی) است.

## منابع

رده:جبر جابجایی
رده:ساختارهای جبری
رده:نظریه حلقه‌ها
شهرستان کبودرآهنگ

**شهرستان کبودرآهنگ (کورنگ)** به مرکزیت شهر کبودرآهنگ یکی از شهرستان‌های همدان ایران است.
شهرستان کبودراهنگ در شمال غربی استان همدان قرار داشته و از شمال با شهرستان خدابنده از غرب با شهرستان بیجار و قروه از جنوب با شهرستان‌های بهار و همدان و از شرق با شهرستان‌های رزن و فامنین همجوار است.

## جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیتی بالغ بر ۱۴۳٬۸۷۸ نفر دارد که از این تعداد ۶۰٬۰۰۰ در نقاط شهری و مابقی در نقاط روستایی ساکن هستند. این شهرستان دارای مناطق گردشگری از جمله غار علیصدر می‌باشد

## مردم‌شناسی
زبان مردم شهرستان ترکی آذربایجانی است و روستاهای دهستان مهربان سفلی ، کردی گروسی است . دین مردم شهرستان مسلمان و مذهب شیعه است.

## مشخصات جغرافیایی
شهرستان کبودرآهنگ در محدودهٔ مختصات جغرافیایی ۳۵درجه و ۳ دقیقه تا ۳۵درجه و ۴دقیقه عرض شمالی و ۴۸درجه و ۴۵دقیقه تا ۴۸درجه و ۴۵دقیقه طول شرقی قرار گرفته است.

### تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی
** دهستان حاجی‌لو
** دهستان راهب
** دهستان سبزدشت
** دهستان کوهین
** دهستان سرداران
* بخش گل‌تپه
** دهستان علی‌صدر
** دهستان گل‌تپه
** دهستان مهربان سفلی
نقاط شهری: گل‌تپه
* بخش شیرین‌سو
** دهستان شیرین‌سو
** دهستان مهربان علیا
نقاط شهری: شیرین‌سو

## جاذبه‌های گردشگری
* **[[غار علی‌صدر]]** یکی از جاذبه‌های جهانگردی کبودرآهنگ می‌باشد که در روستای علیصدر واقع شده است. زمین‌شناسان قدمت سنگ‌های این غار را به دورهٔ ژوراسیک از دوران دوم زمین‌شناسی (۱۹۰–۱۳۶ میلیون سال پیش) نسبت می‌دهند.
* **[[قلعهٔ باشقورتاران]]** مخروبه‌ای از یک حمام قدیمی روستای باشقورتاران که دارای ۳ گنبد و خزینه و سربینه بوده است.
* تالاب شیرین سو
* موزه خیابانی فسیل گاو دریایی شیرین سو
* روستای هدف گردشگری اکنلو
* مرکز تحقیقاتی پروفسور بالتازار اکنلو
* **[[پل کوریجان]]** که این پل با داشتن ۵ دهنه و ۳ دهلیز بزرگ و کوچک و بنای آن در عهد صفویان می‌باشد.
* **حمام سنگی باشقورتاران** دارای سه گنبد یک خزینه و از جنس سنگ ساروج بنا گردید۰
* **قیزلار قالاسی** که در روستای باشقورتاران بر روی کوهی کم‌ارتفاع بنا شده و ضخامت دیوارهای اصلی قلعه حدوداً یک متر و از جنس سنگ و ساروج است.
* **امامزاده جعفر کوریجان** در نزدیکی روستای کوریجان که زائران بسیاری را از روستاهای اطراف به خود جذب می‌کند •خواربار فروشی برادران قربانی کبودرآهنگ خیابان دستغیب پایین‌تر از کتابخانه الغدیر

## منابع

* نگرشی به جغرافیای شهرستان کبودراهنگ و کبودراهنگ در گذر تاریخ نوشته جمشید چایانی

## پیوند به بیرون
* وبگاه فرمانداری کبودرآهنگ


کبودراهنگ