آرام خاچاتوریان

**آرام ایلیچ خاچاتوریان** (; ; ، *Aram Xačatryan*;)؛ (۶ ژوئن ۱۹۰۳۱ مه ۱۹۷۸) آهنگساز و رهبر ارکستر ارمنی بود. او یکی از بهترین آهنگسازان در دوران اتحاد جماهیر شوروی قلمداد می‌شد. وی عضو فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود. او از برجسته‌ترین آهنگسازان دوران شوروی به شمار می‌رود.

او که در تفلیس (پایتخت کنونی گرجستان) به دنیا آمده و بزرگ شده بود، پس از شوروی‌سازی قفقاز در سال ۱۹۲۱ به مسکو نقل مکان کرد. او بدون آموزش موسیقی قبلی، در مؤسسه موسیقی گنِسین نام‌نویسی کرد و سپس در کلاس نیکلای میاسکوفسکی و دیگران در کنسرواتوار مسکو به تحصیل پرداخت. اولین اثر مهم او، کنسرتو پیانو (خاچاطوریان) (۱۹۳۶)، نام او را در داخل و خارج از اتحاد جماهیر شوروی بر سر زبان‌ها انداخت. پس از آن، کنسرتو ویولن (خاچاطوریان) (۱۹۴۰) و کنسرتو ویولنسل (خاچاطوریان) (۱۹۴۶) را خلق کرد. دیگر آثار مهم او شامل سوئیت ماسکاراد (۱۹۴۱)، سرود جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان (۱۹۴۴)، سه سمفونی (۱۹۳۵، ۱۹۴۳، ۱۹۴۷) و حدود ۲۵ موسیقی فیلم می‌شود. خاچاطوریان بیشتر برای موسیقی باله‌هایش شناخته می‌شود: گایانه (باله) (۱۹۴۲) و اسپارتاکوس (باله) (۱۹۵۴). محبوب‌ترین قطعه او، "رقص شمشیر" از گایانه، به طور گسترده در فرهنگ عامه استفاده شده و توسط بسیاری از موسیقی‌دانان در سراسر جهان اجرا شده است. سبک او "با هارمونی‌های رنگارنگ، ریتم‌های جذاب، تکنیک‌نمایی، بدیهه‌سرایی و ملودی‌های حسی" مشخص می‌شود.

در طول بیشتر دوران حرفه‌ای خود، خاچاطوریان مورد تأیید دولت شوروی بود و از اواخر دهه ۱۹۳۰ چندین سمت بالا در اتحادیه آهنگسازان شوروی بر عهده داشت، اگرچه تنها در سال ۱۹۴۳ به حزب کمونیست اتحاد شوروی پیوست. او همراه با سرگئی پروکفیف و دمیتری شوستاکوویچ، در سال ۱۹۴۸ به طور رسمی به عنوان "فرمالیست" محکوم و موسیقی‌اش "ضدمردمی" خوانده شد، اما در همان سال اعاده حیثیت شد. پس از سال ۱۹۵۰، او در مؤسسه گنسین و کنسرواتوار مسکو تدریس کرد و به رهبری ارکستر روی آورد. او با کنسرت‌هایی از آثار خود به اروپا، آمریکای لاتین و ایالات متحده سفر کرد. در سال ۱۹۵۷، خاچاطوریان دبیر اتحادیه آهنگسازان شوروی شد، سمتی که تا پایان عمرش حفظ کرد.

خاچاطوریان نخستین موسیقی باله ارمنی، سمفونی، کنسرتو و موسیقی فیلم ارمنی را تصنیف کرد. او مشهورترین آهنگساز ارمنی سده بیستم به شمار می‌رود. او ضمن پیروی از سنت‌های موسیقایی تثبیت‌شده روسی، به طور گسترده‌ای عناصر موسیقی فولکلور ارمنی و به میزان کم‌تری، موسیقی مردمی قفقاز، شرق و اروپای مرکزی و خاورمیانه را در آثارش گنجاند. او در ارمنستان به شدت مورد احترام است و به عنوان "گنجینه ملی" شناخته می‌شود.

## زندگی
### ابتدای زندگی
آرام خاچاطوریان در ۶ ژوئن ۱۹۰۳ در شهر تفلیس گرجستان در یک خانواده ارمنی به دنیا آمد. برخی منابع زادگاه وی را روستای کوجوری در نزدیکی تفلیس ذکر کرده‌اند. پدرش یقیا در روستای آزاد بالا نزدیکی اردوباد در نخجوان به دنیا آمده بود و در سن ۱۳ سالگی به تفلیس نقل مکان نموده بود.

### تحصیلات
در سال ۱۹۲۱ در سن ۱۸ سالگی خاچاطوریان به مسکو نقل مکان نمود و به برادر بزرگترش سورن ملحق شد.

### اواخر زندگی (۷۸–۱۹۵۰)
خاچاطوریان در روز ۱ مه ۱۹۷۸ کوتاه مدتی پس از تولد ۷۵ سالگی‌اش در مسکو درگذشت. در روز ۶ مه در پانتئون کومیتاس در ایروان به خاک سپرده شد.

## جوایز و القاب
[بندانگشتی|185px|[نقاشی دیواری خاچاطوریان کار رابرت نکوقوسیان نزدیکی ورنیساژ ایروان در ژوئیه ۲۰۱۵ |جایگزین=]]

### اتحاد جماهیر شوروی
* 20x20px قهرمان کار سوسیالیستی (۱۹۷۳)
* 30x30px نشان لنین (۱۹۳۹، ۱۹۶۳، ۱۹۷۳)
* 20x20px جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۵۴), جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه (۱۹۴۷), جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان (۱۹۵۵), جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان (۱۹۶۳), جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان (۱۹۷۳)
* هنرمند ارجمند جمهوری سوسیالیستی ارمنستان (۱۹۳۸), روسیه (۱۹۴۴) و جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان (۱۹۶۷)
* 30x30px نشان سرخ کار (۱۹۴۵، ۱۹۶۶)
* 30x30px نشان انقلاب اکتبر (۱۹۷۱)
* جایزه لنین (۱۹۵۹) برای باله اسپارتاکوس
* جایزه دولتی اتحاد شوروی (۱۹۴۱ برای ویولن کنسرتو، ۱۹۴۳ برای باله گایانه، ۱۹۴۶ برای سمفونی دوم، ۱۹۵۰ برای فیلم *[[نبرد استالینگراد (فیلم)|نبرد استالینگراد]]*, ۱۹۷۱ برای سه‌گانه کنسرت راپسودی: برای ویولون و ارکستر؛ ویلونسل و ارکستر؛ پیانو و ارکستر)

### کشورهای دیگر
* نشان هنر و دانش جمهوری متحد عربی (۱۹۶۱، برای موفقیتهای موسیقایی برجسته)
* مدال پاپ ژان بیست و سوم (۱۹۶۳)
* مدال پادشاه ایران (۱۹۶۵)
* هنرمند ارجمند جمهوری خلق لهستان (۱۹۷۲، برای ایفای نقش در فرهنگ لهستان)
* 30x30px نشان هنر و ادب (فرانسه) درجه کماندور (۱۹۷۴)

### عناوین آکادمیک
* پروفسور موسیقی — ۱۹۵۰
* عضو افتخاری آکادمی ملی سانتا سسیلیا، رم، ایتالیا — ۱۹۶۰
* آکادمیسین آکادمی هنرهای برلین — ۱۹۶۱
* پروفسور افتخاری کنسرواتوار ملی موسیقی، مکزیک — ۱۹۶۰
* آکادمیسین فرهنگستان ملی علوم ارمنستان — ۱۹۶۳
* دکترای هنر، فرهنگستان علوم اتحاد شوروی — ۱۹۶۵
## آثار برجسته
* باله‌ها
** گینانه (۱۹۴۲) – شامل رقص شمشیر
** اسپارتاکوس (۱۹۵۴)
* کنسرتوها
** کنسرتو پیانو در D-flat major, Op. 38 (۱۹۳۶)
** کنسرتو ویولن در D minor, Op. 46 (۱۹۴۰)
** کنسرتو ویولنسل (۱۹۴۶)
* سمفونی‌ها
** سمفونی شماره ۱ (۱۹۳۴)
** سمفونی شماره ۲ «زنگ» (۱۹۴۳، ویرایش ۱۹۴۴)
** سمفونی شماره ۳ (۱۹۴۷)
* موسیقی فیلم (بیش از ۲۰ فیلم)
* سوئیت ماسکاراد (۱۹۴۱)
* بسیاری از قطعات پیانو، آوازها و موسیقی مجلسی

## کتاب‌شناسی

### Books and book chapters
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Dictionary and encyclopedia articles
* 
* 
* 
* 
* 
* ; also available online at AllMusic
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

### Journal articles
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  [an essay praising Khachaturian]
* 
* 
* 

### Newspaper articles
*  (archived)
* 
* 
* 

## جستارهای وابسته
* فهرست دارندگان عنوان هنرمند خلق جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی (۱۹۷۳)

## منابع

*   
* 


## پیوند به بیرون

* 
* Virtual Museum of Aram Khachaturian
* Aram Khachaturian: An Introduction 2014 documentary
* 2003 documentary on SnagFilms
* 1967 headshot portrait of Khachaturian. Photo by Horst Tappe at Getty Images
* 
* 
* 
* 
* 

رده:آموزگاران موسیقی اهل اتحاد شوروی
رده:آموزگاران موسیقی اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان باله
رده:آهنگسازان پیانو
رده:آهنگسازان فیلم اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان فیلم اهل شوروی
رده:آهنگسازان فیلم مرد
رده:آهنگسازان کلاسیک اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان کلاسیک مرد
رده:آهنگسازان موسیقی کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
رده:استادان دانشگاه اهل اتحاد شوروی
رده:استادان دانشگاه اهل ارمنستان
رده:استادان کالج موسیقایی دولتی گنیسین
رده:اعضای اتحادیه آهنگسازان اتحاد شوروی
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:افراد اتحاد شوروی‌ای ارمنی‌تبار
رده:اهالی تفلیس
رده:بی‌خدایان اهل اتحاد شوروی
رده:بی‌خدایان اهل ارمنستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دارندگان عنوان هنرمند خلق آذربایجان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار مسکو
رده:دانش‌آموختگان مدرسه موسیقی گنیسین
رده:درگذشتگان ۱۹۷۸ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار شایستگی در فرهنگ لهستان
رده:رهبران ارکستر اهل اتحاد شوروی
رده:رهبران ارکستر اهل ارمنستان
رده:رهبران ارکستر سده ۲۰ (میلادی)
رده:رهبران ارکستر مرد
رده:زادگان ۱۹۰۳ (میلادی)
رده:شاگردان نیکولای میاسکوفسکی
رده:شهروندان افتخاری گیومری
رده:فرماندهان نشان ادبیات و هنر
رده:کمونیست‌های اهل ارمنستان
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک اهل اتحاد شوروی
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک اهل ارمنستان
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان سرود ملی
رده:هنرمندان مردمی آذربایجان شوروی
رده:هنرمندان مردمی گرجستان
رده:برندگان جایزه لنین
رده:برندگان جایزه استالین
رده:اعضای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان
رده:استادان کنسرواتوار دولتی چایکوفسکی مسکو