گاه‌شمار تاریخ نوین ارمنستان

## گاه‌شمار رویدادهای تاریخ نوین ارمنستان

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۱۸۰۴ تا ۱۹۱۴ میلادی
بندانگشتی|250x250پیکسل|نقاشی از فتح ایروان توسط نیروهای روس

* آغاز دوره اول جنگ‌های ایران و روسیه، (۱۸۰۴ میلادی)
* عهدنامه گلستان میان امپراتوری روسیه و قاجاریان، (۲۴ اکتبر ۱۸۱۳ میلادی)
* افتتاح مؤسسه زبان‌های شرقی لازاریان، (۱۸۱۵ میلادی)
* افتتاح مدرسه نرسیسیان، (۱ اکتبر ۱۸۲۴ میلادی)
* آغاز جنگ ایران و روس (۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸)
* تصرف ایروان، (۲۷ اکتبر ۱۸۲۷ میلادی)
* عهدنامه ترکمنچای میان امپراتوری روسیه و قاجاریان، (۲۱ فوریه ۱۸۲۸ میلادی)
* مهاجرت بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر از ایران و ارمنستان غربی به ارمنستان روسیه، (۱۸۲۸–۱۸۲۹ میلادی)
* صعود به کوه آرارات برای اولین بار توسط فردریک پاروت و خاچاطور آبوویان، (۹ اکتبر ۱۸۲۸ میلادی)
* فرمان اجازه تدریس زبان ارمنی در مدارس ارمنی در امپراتوری روسیه، تحت مدیریت کلیسای حواری ارمنی، (۱۸۳۶ میلادی)
* فروپاشی اوبلاست ارمنستان، (۱۸۴۰ میلادی)
* تأسیس کردن ولایت ایروان، (۱۸۵۰ میلادی)
* انتشار رمان زخم‌های ارمنستان در تفلیس، (۱۸۵۸ میلادی)
[بندانگشتی|250px|چپ|کشتار ارمنی‌های ارزروم، عکاس [ویلیام ساچتلبن نوامبر ۱۸۹۵]]

### جنبش آزادی بخش ملی ارمنی

250px|بندانگشتی|نبرد کلیسای آراکلوتس (۱۹۰۱)، واحدهای داوطلب ارمنی در عملیات جنگی در قفقاز، مقاومت وان و نبردخانه سور (۱۸۹۷)
* شورش زیتون؛ درگیری مردم با نیروهای عثمانی بر سر مالیات، (۱۸۶۲ میلادی)
* اساسنامه ملی ارمنی، (۱۸۶۳ میلادی)
* انتشار روزنامه مشاک در تفلیس، (۱۸۷۲ میلادی)
* افتتاح مدرسه علوم دینی گئورگیان در اچمیادزین، (۱۸۷۴ میلادی)
* آغاز جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸)
* مطرح کردن مسئله ارمنی در پیمان سن استفانو (۳ مارس ۱۸۷۸ میلادی)
* منعقد شدن کنگره برلین، (۱۳ ژوئن – ۱۳ ژوئیه ۱۸۷۸ میلادی)
* ممنوع شدن فعالیت مدارس و روزنامه‌های ارمنی در ارمنستان روسیه و امپراتوری روسیه، (۱۸۸۲ میلادی)
* تشکیل حزب آرمناکان در وان، (۱۸۸۵ میلادی)
* تشکیل حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان در ژنو، (۱۸۸۷ میلادی)
* درگذشت رافی، پدر رمان تاریخی ارمنی در تفلیس، (۲۵ آوریل ۱۸۸۸ میلادی)

### جنبش مسلحانه (۱۸۸۹–۱۹۱۴)
* نبرد باش‌قلعه (۱۸۸۹)، (مه ۱۸۸۹ میلادی)
* تشکیل حزب فدراسیون انقلابی ارمنی، در تفلیس، (۱۸۹۰ میلادی)
* تشکیل گروه سرکیس گوگونیان، (۲۷ سپتامبر ۱۸۹۰ میلادی)
* مگردیچ خریمیان جاثلیق کل ارمنیان می‌شود، (۱۸۹۲ میلادی)
* مقاومت ساسون (۱۸۹۴)، (۱۸۹۴ میلادی)
* کشتار حمیدیه، (۱۸۹۴–۱۸۹۶ میلادی)
* مقاومت زیتون (۱۸۹۵–۱۸۹۶)، (اکتبر ۱۸۹۵ میلادی)
* مقاومت وان (۱۸۹۶)، (۳ تا ۱۱ ژوئن ۱۸۹۶ میلادی)
* تسخیر بانک عثمانی (۱۸۹۶)، (۲۶ اوت ۱۸۹۶ میلادی)
* نبردخانه سور (۱۸۹۷)، (۲۵ تا ۲۷ ژوئیه ۱۸۹۷ میلادی)
* نبرد کلیسای آراکلوتس (۱۹۰۱)، (نوامبر ۱۹۰۱ میلادی)
* دستور مصادره اموال کلیسای ارمنیان توسط روسیه تزاری، (۱۲ ژوئن ۱۹۰۳ میلادی)
* شورش ساسون (۱۹۰۴)، (۱۹۰۴ میلادی)
* انقلاب روسیه (۱۹۰۵)، (۲۲ ژانویه ۱۹۰۵ میلادی)
* کشتار ارمنی-تاتار ۱۹۰۵–۱۹۰۷، (۱۹۰۵–۱۹۰۷ میلادی)
* ترور عبدالحمید دوم (۱۹۰۵)، (۲۱ ژوئیه ۱۹۰۵ میلادی)
* فوت مگردیچ خریمیان، (۱۹۰۷ میلادی)
* انقلاب ترکان جوان، (۱۹۰۸ میلادی)
* قتل‌عام آدانا، (۱۴ آوریل ۱۹۰۹ میلادی)
* گئورک پنجم جاثلیق کل ارمنیان می‌شود، (۱۹۱۱ میلادی)
* توقیف و تبعید آزادی خواهان و روشن فکران و اعضاء احزاب ارمنی توسط روس‌ها، (ژانویه ۱۹۱۲ میلادی)
* کنگره ارمنی در ارزروم، (۲ اوت ۱۹۱۴ میلادی)
* تهاجم برگمن، (۱ نوامبر ۱۹۱۴ میلادی)
* آغاز عملیات جنگی در قفقاز، (یکم نوامبر ۱۹۱۴ میلادی)

## جنگ جهانی اول و نسل‌کشی ارمنیان (۱۹۱۵–۱۹۱۸)

* نبرد ساری‌قمیش، (۱۹۱۴ میلادی)
* نبرد اردهان، (۲۵ دسامبر ۱۹۱۴ تا ۱۸ ژانویه ۱۹۱۵ میلادی)
* مقاومت زیتون (۱۹۱۵)، (مارس ۱۹۱۵ میلادی)
* مقاومت وان، (آوریل تا مه ۱۹۱۵ میلادی)
* فرمان و تصویب قانون تهجیر، (۲۷ مه ۱۹۱۵ میلادی)
* شورش شبین قره‌حصار، (ژوئن ۱۹۱۵ میلادی)
* مقاومت موسی داغ، (ژوئن ۱۹۱۵ میلادی)
* نبرد ملازگرد (۱۹۱۵)، (۲۶ ژوئیه ۱۹۱۵ میلادی)
* نبرد شانلی‌اورفه، (سپتامبر ۱۹۱۵ میلادی)
* تهاجم ارزروم، (۱۰ ژانویه ۱۹۱۶ تا ۱۶ فوریه ۱۹۱۶ میلادی)
* عملیات جنگی در ترابزون، (۵ فوریه تا ۱۵ آوریل ۱۹۱۶ میلادی)
* نبرد ارزنجان، (۲ تا ۲۵ اوت ۱۹۱۶ میلادی)
* نبرد بتلیس، (اوت ۱۹۱۶ میلادی)

## اولین جمهوری ارمنستان (۱۹۱۸ تا ۱۹۲۰)

* آتش‌بس ارزنجان، (۱۸ دسامبر ۱۹۱۷ میلادی)
* نبرد سارداراباد، (۲۱ تا ۲۷ مه ۱۹۱۸ میلادی)
* تشکیل مجلس ملی ارمنستان (۱۹۱۷—۱۹۱۸)، (۲۸ مه ۱۹۱۸ میلادی)
* تشکیل اولین جمهوری ارمنستان، (۲۸ مه ۱۹۱۸ میلادی)
* پیمان باتوم، (۴ ژوئن ۱۹۱۸)
* متارکه مودروس، (۳۰ اکتبر ۱۹۱۸ میلادی)
* اشغال قسطنطنیه، (۱۳ نوامبر ۱۰۱۸ میلادی)
* کنترل اوبلاست قارص توسط اولین جمهوری ارمنستان، (ژانویه ۱۹۱۹ میلادی)
* درگذشت آرام مانوکیان مؤسس و اولین وزیر کشور، (۲۹ ژانویه ۱۹۱۹ میلادی)
* اعلام ارمنستان متحد و مستقل در ایروان، (۲۸ مه ۱۹۱۹ میلادی)
* پیمان ورسای، (۲۸ ژوئن ۱۹۱۹ میلادی)
* محاکمه مسببان نسل‌کشی ارمنی‌ها، (۱۵ ژوئیه ۱۹۱۹ میلادی)
* قیام مه، (۱۰ مه ۱۹۲۰ میلادی)
* معاهده سور، (۱۰ اوت ۱۹۲۰ میلادی)
* جنگ ارمنستان–ترکیه، (۱۹۲۰ میلادی)
* اشغال ارمنستان توسط ارتش سرخ شوروی، (۲۹ نوامبر ۱۹۲۰ میلادی)
* عهدنامه آلکساندروپل، (۲ دسامبر ۱۹۲۰ میلادی)

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۱۹۲۱ تا ۱۹۸۷ میلادی

* شورش فوریه، (فوریه - آوریل ۱۹۲۱ میلادی)
* اجرای حکم مرگ طلعت پاشا توسط سوقومون تهلیریان در عملیات نمسیس، (۱۵ مارس ۱۹۲۱ میلادی)
* عهدنامه مسکو (۱۹۲۱)، (۱۶ مارس ۱۹۲۱ میلادی)
* جمهوری کوهستانی ارمنستان، (۱۳ ژوئیه ۱۹۲۱ میلادی)
* عهدنامه قارص، (۱۳ اکتبر ۱۹۲۱ میلادی)
* اجرای حکم مرگ جمال پاشا توسط پطروس تر-بوغوسیان، آرتاشس گورکیان و استپان دزاقیگیان در عملیات نمسیس، (۱۵ مارس ۱۹۲۱ میلادی)
* درگذشت هوهانس تومانیان، (۲۳ مه ۱۹۲۳ میلادی)
* درگذشت آندرانیک اوزانیان، (۳۱ اوت ۱۹۲۷ میلادی)
* درگذشت کومیتاس وارداپت، (۲۲ اکتبر ۱۹۳۵ میلادی)
* قربانیان ارمنی در پاکسازی بزرگ، (۱۹۳۶ تا ۱۹۴۳ میلادی)
* درگذشت آغاسی خانجیان، (۶ ژوئیه ۱۹۳۶ میلادی)
* گریگور هاروتیونیان،انتخاب به عنوان دبیر اول حزب کمونیست ارمنستان شوروی (۱۹۳۷ تا ۱۹۵۳ میلادی)
* درگذشت یقیشه چارنتس، (۲۹ نوامبر ۱۹۳۷ میلادی)
* شرکت ارمنیان بین سیصد تا پانصد هزار نفر (تاریخ نظامی ارمنستان)، در جنگ جهانی دوم، (۲۲ ژوئن ۱۹۴۱ میلادی)
* درگذشت گارگین نژده، (۲۱ دسامبر ۱۹۵۵ میلادی)
* درگذشت آوتیک ایساهاکیان، (۱۷ اکتبر ۱۹۵۷ میلادی)
* تظاهرات ۱۹۶۵ ایروان، (۲۴ آوریل ۱۹۶۵ میلادی)
* آنتون کوچینیان، نخست وزیر ارمنستان، (۱۹۵۲ تا سال ۱۹۶۶ میلادی)
* افتتاح یادمان نسل‌کشی ارمنی‌ها، (۲۹ نوامبر ۱۹۶۷ میلادی)
* درگذشت بارویر سواگ، (۱۷ ژوئن ۱۹۷۱ میلادی)
* درگذشت ماردیروس ساریان، (۵ مه ۱۹۷۲ میلادی)
* درگذشت آرام خاچاتوریان، (۱ مه ۱۹۷۸ میلادی)
* درگذشت ویلیام سارویان، (۱۸ مه ۱۹۸۱ میلادی)
* درگذشت هوهانس شیراز، (۱۴ مارس ۱۹۸۴ میلادی)
* به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنیان و محکوم کردن انکار ترکیه توسط پارلمان اروپا، (۱۸ ژوئن ۱۹۸۷ میلادی)

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۶ میلادی

* کشتار سومقاییت، (۲۸ فوریه ۱۹۸۸ میلادی)
* قتل‌عام گنجه، (نوامبر ۱۹۸۸ میلادی)
* زمین‌لرزه اسپیتاک ( ۷ دسامبر ۱۹۸۸)
* قتل‌عام باکو، (۱۳ ژانویه ۱۹۹۰)
* لوون تر-پتروسیان، نخستین رئیس‌جمهور ارمنستان، (۱۱ نوامبر ۱۹۹۱ میلادی)
* عضویت ارمنستان در سازمان ملل متحدد، (۲ مارس ۱۹۹۲ میلادی)
* کشتار ماراقا، (آوریل ۱۹۹۲ میلادی)

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۷ میلادی
* روبرت کوچاریان، دومین رئیس‌جمهور ارمنستان، (۴ فوریه ۱۹۹۸ میلادی)
* برگزاری اولین دوره بازی‌های پان‌ارمنی، (۲۸ اوت تا ۵ سپتامبر ۱۹۹۹ میلادی)
* سفر ژان پل دوم به ارمنستان، به مناسبت جشن هزار هفتصدمین سالگرد پذیرش مسیحیت به عنوان دین رسمی ارمنیان (۲۵ سپتامبر ۲۰۰۱ میلادی)
* به قتل رسیدن ستوان ارتش ارمنستان گورگن مارگاریان، توسط رامیل صفرف، (۱۹ فوریه ۲۰۰۴ میلادی)
* درگذشت سیلوا کاپوتیکیان، (۲۵ اوت ۲۰۰۶ میلادی)
* به قتل رسیدن روزنامه‌نگار ترکیه‌ای ارمنی‌تبار هرانت دینک، توسط اوگون ساماست، یک ملی‌گرای و دست‌راستی تندرو ۱۷ سالهٔ تُرک، (۱۹ ژانویه ۲۰۰۷ میلادی)
* افتتاح خطوط لوله گاز ایران به ارمنستان، (۱۹ مارس ۲۰۰۷ میلادی)
* درگذشت آندرانیک مارگاریان، (۲۵ مارس ۲۰۰۷ میلادی)

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵ میلادی
* سرژ سرکیسیان، سومین رئیس‌جمهور ارمنستان، (۹ آوریل ۲۰۰۸ میلادی)
* سقوط پرواز شماره ۷۹۰۸ هواپیمایی کاسپین، (۱۵ ژوئیه ۲۰۰۹ میلادی)
* کشف کفش آرنی-۱، (۹ ژوئن ۲۰۱۰ میلادی)
* افتتاح تله کابین بال‌های تاتو، (۱۶ اکتبر ۲۰۱۰ میلادی)
* کشف شراب‌خانه آرنی-۱، (۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی)
* برگزاری صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنی‌ها، (۲۴ آوریل ۲۰۱۵ میلادی)

## رویدادهای تاریخ ارمنستان از ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ میلادی
* برگزاری ۱۷مین نشست سازمان بین‌المللی فرانکفونی در ایروان (۱۱ و ۱۲ اکتبر ۲۰۱۸ میلادی)
* انتخابات مجلس ارمنستان (۲۰۱۸)، (۹ دسامبر ۲۰۱۸ میلادی)

## جستارهای وابسته

* تاریخ ارمنستان
* گاه‌شماری رویدادهای تاریخی ارمنستان
* فهرست سال‌ها در ارمنستان
* فهرست مقالات مرتبط با ارمنستان

## منابع

* 
* تاریخ ارمنستان، از دوران ماقبل تاریخ تا سده هجدهم، جلد اول و جلد دوم، ترجمه آ. گرمانیک، تهران ۱۳۶۰
* احمد نوری‌زاده. تاریخ و فرهنگ ارمنستان. تهران: چشمه، ۱۳۷۶
* پاوستوس بوزاند، تاریخ ارمنیان، ترجمهٔ گارون سارکسیان (تهران: نائیری، ۱۳۸۳) فهرست کتاب‌های ترجمه‌شده از ارمنی به فارسی

تاریخ ارمنستان
رده:تاریخ نوین ارمنستان