open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پخش تلویزیونی فرمول یک

بندانگشتی|300px

پس از بازی‌های المپیک و جام جهانی فوتبال، مسابقات فرمول یک، بزرگ‌ترین جاذبه تلویزیونی به‌شمار می‌آید. مسابقات گرند پریکس کانادا در سال ۲۰۰۵، با بیش از ۵۳۰ میلیون بیننده، پس از فینال مسابقات قهرمانی یوفا، در آن سال بیشترین مخاطبان تلویزیونی را در سطح جهانی به سمت خود جلب کرد.
در همه نقاط جهان، مسابقات فرمول ۱ را می‌توان از شبکه‌های آر تی ال که قدیمی‌ترین پخش‌کننده مسابقات فرمول۱ است، آی تی وی در بریتانیا، شبکه اسپید (و نیز تعدادی مسابقه که از سی بی اس پخش می‌شوند مشاهده کرد. علاوه بر آن سن ماریو، آلمان (گرند پریکس اروپا)، اسپانیا و موناکو در آمریکا و بسیاری دیگر از ایستگاه‌های تلویزیونی که پخش زنده دارند پخش می‌شوند. در استرالیا، این ورزش از شبکه ۱۰ پخش می‌شود. از دیگر کانال‌هایی که تازه به این جمع پیوسته‌اند می‌توان به الجزیره در خاور میانه اشاره کرد؛ منطقه‌ای که بازار آن روبه توسعه‌است.

در سال‌های آغازین قرن بیست‌ویکم، اداره فرمول یک برنی اکلستون، با هدف خلق هویتی شرکتی برای این ورزش، برای آن مارک‌تجاری، آرم رسمی و یک وبسایت ایجاد کرد. اکلستون سی سال پس از اولین پخش مسابقات گرند پریکس به صورت رنگی، با همکاری خدمات تلویزیون دیجیتالی آلمان« DF۱»، درگرند پریکس ۱۹۹۶ آلمان یک طرح تلویزیونی دیجیتال را به آزمایش گذاشت (که به آن برنی ویژن گفته می‌شود). این سرویس جدید چندین امکان هم‌زمان(همچون سوپر سیگنال، قابلیت استفاده در وسیله نقلیه، میدان بالا، میدان عقب، برگزیده موارد مهم، منطقه خارج از مسیر، زمانبندی) را به‌طور هم‌زمان به بیننده ارائه می‌کند که این امکانات با بهره‌گیری از دوربین‌ها، امکانات فنی و کادری که در پوشش برنامه‌های معمولی از آن‌ها بهره گرفته نمی‌شود ارائه می‌شوند. در گذر سال‌ها این طرح در بسیاری از کشورها اجرا شد اما پس از فصل مسابقات سال ۲۰۰۲ به دلیل مشکلات مالی متوقف گشت. 
آنچه که ایستگاه‌های تلویزیونی به نام «تغذیه جهانی» دریافت می‌کنند یا توسط اف او ام (مدیریت فرمول یک) یا فرستده میزبان تهیه شده‌است. این تغذیه توسط یکی از ایستگاه‌های داخلی کشورها صورت می‌گیرد؛ همچون آی تی وی برای مسابقات گرند پریکس بریتانیا. تنها ایستگاهی که اندکی متفاوت بوده شبکه آلمانی «پریمیر» است که کلیه برنامه‌های آن زنده و متقابل بوده و حاوی برخی ویژگی‌ها از جمله شبکه وسایط نقلیه بوده‌است. تا اواخر سال ۲۰۰۲، این سرویس در نقاط مختلف اروپا به‌طور گسترده در دسترس بود، که در آن زمان عقیده بر این بود که هزینه کل یک تغذیه متفاوت برای خدمات متقابل دیجیتال بسیار زیاد است. به دلیل به نتیجه نرسیدن کانال فرمول ۱ دیجیتال+ که از طریق اسکای دیجیتال در بریتانیا راه‌اندازی شده بود، این بخش بسیار چشمگیر بود. در حالیکه بینندگان می‌توانستند به صورت رایگان مسابقات را از شبکه آی تی وی ۱تماشا کنند، هزینه مذکور برای آن‌ها خیلی گران بود.

## پخش‌کنندگان
### پخش تلویزیونی فصل ۲۰۱۹
رسانه‌های تلویزیونی زیر مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۱۹ را به‌طور زنده پخش می‌کنند.

## منابع

رده:رسانه‌های فرمول یک
رده:فرمول یک
رده:فهرست‌های مرتبط با فرمول یک
شهنا

**الیاس عبادی ** (زاده ۱۳۵۱ در کابل) متخلص به **شهنا** خواننده افغانستانی است. او به زبان‌های پشتو و دری حدود صد ترانه اجرا نموده‌است. وی در چندین کشور اروپایی کنسرت‌هایی را اجرا نموده‌است.
شهنا پس از سیزده سال برای کمک و همکاری با سازمان خیریه آلمانی جی تی زی به کابل بازگشت و در آنجا دو کنسرت برای دانشجویان کابل اجرا نمود. 

 

## زندگی‌نامه
الیاس شهنا در کابل متولد شد. پس از اتمام دبیرستان در سال ۱۳۶۸، تحصیلات در رشته پزشکی را آغاز نمود. اما به‌علت شرایط دشوار در کشورش در سال ۱۳۶۹ به همراه خانواده به آلمان مهاجرت نمود و در آنجا در رشته اقتصاد به تحصیل پرداخت. علاقه خاص او به موسیقی سبب شد موسیقی را نزد صدیق قیام و استاد رضا علیخان فراگیرد.

## آلبوم‌ها
* منزل ویرانه
* قصه دل ها
* سوگند یاری
* ترانه هـای باران و وطنم 

## جستارهای وابسته
* انیسه وهاب

## منبع
  
* وب‌گاه شخصی شهنا

## پیوند به بیرون
* بی‌بی‌سی فارسی

رده:خوانندگان مرد اهل افغانستان
رده:خوانندگان زن اهل افغانستان
رده:موسیقی‌دانان اهل افغانستان
رده:زادگان ۱۹۷۴ (میلادی)
رو

**رو** (بزرگ **Ρ**، کوچک **ρ** یا ****) هفدهمین حرف الفبای یونانی است؛ و در دستگاه شمارش یونانی مقدار ۱۰۰ را دارد.

## کاربرد
* در فیزیک
** برای نمایش چگالی (ρ)
** برای نمایش مقاومت الکتریکی (ρ)
** برای نمایش چگالی بار (ρ)
** برای نمایش مزون رو (ρ+, ρ-, ρ0)
* در ریاضیات
** برای نمایش شعاع در دستگاه مختصات کروی

## جستارهای وابسته
* R, r - لاتین
* P, p - لاتین

رده:حروف یونانی
ماهی بهشتی

**ماهی بهشتی**، **بهشت ماهی** و یا **گورامی بهشتی** (*Macropodus opercularis*) گونه ای ماهی شیرین از خانواده گورامی هاست که در بیشتر آبهای شیرین در شرق آسیا از شبه جزیره کره تا شمال ویتنام یافت می شود. این گونه می تواند تا  نیز رشد کند، اگرچه بیشتر آنها فقط تا حدود   رشد میکنند.  گورامی های بهشتی یکی از اولین ماهی های زینتی در دسترس آکواریوم داران غربی بودند که در سال 1869 توسط وارد کننده فرانسوی ماهی آکواریومی پیر کاربونیر در پاریس، به کشور فرانسه وارد شد. ماهی بهشتی یکی از پرخاشگرترین اعضای خانواده خود است. تهاجمی تر از گورامی های سه نقطه ای است و در عین حال ماهیتش کمتر از کوبتیل است که کمتر نگهداری می شود.

## زیستگاه و رژیم غذایی
گورامی های بهشتی طیف وسیعی از شرایط آب را میتوانند تحمل کنند و در هر دو آب خنک و گرم به طور یکسان زنده می مانند. در طبیعت، آنها بیشتر در آب های کم عمق حاوی پوشش گیاهی متراکم مانند باتلاق، برکه ها یا مزارع برنج یافت می شوند.  با این حال آنها را می توان در آبگیرهای باز یا حتی ساده ترین آکواریوم های گرم نشده نگهداری کرد. آنها تقریباً هر نوع غذایی را می خورند، اما باید یک رژیم غذایی با پروتئین بالا (بر خلاف غذاهای گیاهی) به آنها داده شود. آنها همچنین لارو پشه، کرم سیاه، میگو آرتمیا و مگس های کوچک را نیز می خورند.

## در آکواریوم خانگی
بندانگشتی|250x250پیکسل| یک گورامی بهشتی نر در آکواریوم خانگی
گورامی های نر بهشتی را باید از هم جدا نگه داشت، زیرا آنها با قفل کردن آرواره های همدیگر به شدت مبارزه می کنند. یک نر را می توان با ماده ها نگه داشت. ماده ها نیز ممکن است به صورت گروهی در کنار هم نگهداری شوند. تگهداری گورامی های بهشتی به آکواریومی با حداقل 75 لیتر تا 115 لیتر نیاز دارد. مخزن باید به خوبی باید با ترکیبی از گیاهان کاشته و سنگ پوشیده شود.
بندانگشتی|250x250پیکسل| تعیین جنسیت در گورامی های بهشتی آسان است، نرها در مقایسه با ماده ها رنگارنگ تر و زیباتر و باله های بلندتری دارند.

## منابع

## لینک های خارجی

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:زیاگان هنگ کنگ
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:ماهیان آب شیرین تایوان
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۵۸ (میلادی)
میمون شبگرد کوتوله

**میمون شبگرد کوتوله**، **میمون شبگرد طیفی کوچک**، **میمون شبگرد کوهی** یا **میمون شبگردهندی** (نام علمی *Tarsius pumilus*) پستانداری از راسته نخستی‌سانان می‌باشد. وزن این حیوان ۲ اونس (حدود ۵۷ گرم) و بدنش پوشیده از خز است.

خاستگاه این میمون در مرکز سولاوسی اندونزی است.آخرین باری که این موجود به صورت زنده دیده شد در سال ۱۹۲۱بود.

## جستارهای وابسته
* مندریل
* میمون قرمز
* میمون قرمز غربی
* میمون جیغ‌زن
* بونوبو
* شامپانزه
* مارموست

## منابع

رده:پستانداران اندونزی
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:پستانداران سولاوسی
رده:زیاگان بومی اندونزی
رده:شبگردان هندی
رده:میمون‌ها
رده:نخستی‌های آسیا
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های در خطر انقراض
تپه ره

** تپه ره ** نام نقطه‌ای جغرافیایی در پایهٔ رشتهٔ کوه ناخ در شمال دهستان کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران است.

## جغرافیای منطقه
رشتهٔ کوه ناخ از سمت شمال کوخرد قرار دارد، و ** تَپه رَه ** در پایهٔ این رشته کوه و در جنوب (پَر دُراخی) واقع شده‌است، فاصله دهستان کوخرد تا «تَپهَ رَه» که اولین راه ورودی به سلسلهٔ کوه ناخ است ۲ کیلومتر بیشتر نیست، از طرف شمال «تَپه رَه» یک راه شنی وجود دارد که می‌توان باماشین بداخل تنب (تپه) رفت، پُشت پر دراخی که سَرگرد تنگه شُمو است ۲ خانوار سکنه دارند، یکی بنام «محمد محمود مَد کلانتر» و دیگری بنام «محمد عبدالکریم»، این ۲ خانوار ۸ نفر جمعیت دارد.
در سَرگرد تنگه شمو یک زمین جوکاری بوده که بنام 
«دُوکنِه شمو» معروف بوده که تا حالا قسمتی از آن متروک ومخروبه دیده می‌شود، از سمت شمال زمین جوکار یک درخت نخل بزرگی بوده که بنام «لِشتِ خُوَشکار» معروف بوده، این درخت خرما به (حاجی جعفر گَپ) بن محمد بن احمد آل جعفر تعلق داشته‌است، بعد از لِشتِ خُوَشکار یک چشمه کوچکی و گریوه تنگی وجود دارد که بنام گری چَپان معروف است، ازسمت قبله‌گری چَپان یک کوه بلندی است که بنام پَرِ توصیله معروف است، قلعهٔ تاریخی که به قلعه توصیله معروف است برقله این کوه قرار داشته‌است که اکنون قسمتی از قلعه برجای مانده وآثارش باقی است، در ۲۰ متری‌گری چَپان از طرف شمال یک چشمه تلخ کوچکی است که در حدود ۵ اصله نخل را آبیاری می‌کند، از طرف شمال چشمه ونخل‌ها یک کوهی مُجَزا وجود دارد بطول هزار متر، قسمت شرقی این کوه بنام «پَرِ زُخِر» معروف است، اما قسمت غربی آن «پَرِ (گری) زامِردان» می‌نامند، یک تنگه عمیقی وسط این کوه‌است که کوه را به دوقسمت کرده‌است، در وسط این تنگه یک سنگ بزرگی وجود دارد که سرتاسر دهانه تنگه را گرفته‌است وعبور از تنگه دشوار کرده‌است وجایی سخت‌گذر است، به این سنگ به لهجه محلی « سنگ بند بن » می‌گویند، در زمان قدیم کُوخِردیها از بالای این سنگ طناب زنجیری بسته بودند وبه‌وسیله این طناب از سنگ وتنگه عبور می‌کردند به همین جهت سنگ بُند بنِ نامیده شده‌است.

## نقاط پیرامون تپه ره
از سمت شمال: «پَر دُراخی»، تنگیرد، سد شمو، و (سنگ پاتیل)، و (سنگ لنگ پومه) از طرف جنوب غربی دهنو کوخرد و گود میان ده، و از طرف جنوب دهستان کوخرد، و خمخه چهار تا و درواه دومیدخی از سمت مشرق تپه ره قرار دارند، این منطقهٔ جغرافیایی در حدود ۴ تا ۵ کیلومتر زیر پوشش دارد.

## پانویس

## نگارخانه



## فهرست منابع و مآخذ
*محمدیان، کوخردی، محمد، * (شهرستان بستک و بخش کوخرد) *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd، an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة 199۷ للمیلاد. 
* محمدیان، کوخردی، محمد. « به یاد کوخرد » ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.

رده:شهرستان بستک
سومالی مام

**سومالی مام** (زاده ۱۹۷۰ یا ۱۹۷۱) فعال حقوق بشر در کامبوج است. او علیه تجارت زنان در آسیا (صنعت روسپی‌گری) مبارزه می‌کند و به همین دلیل برنده جایزه منزلت انسانی رولاند برگر از آلمان شده‌است که در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۸ به دست ریاست جمهوری آلمان به وی اهدا می‌شود. زندگینامه سومالی مام با نام سکوت بی‌گناهی کتابی پرفروش شده‌است.

سومالی مام در نوجوانی به روسپی‌خانه‌ای در کامبوج فروخته شد اما بعداً با کمک مردی که با وی ازدواج کرد توانست از این تجارت خارج شود. سپس خود به فعال حقوق زنان تبدیل شد و سازمانی برای حمایت از زنان در اضطرار تأسیس کرد.

## زندگی‌نامه
مام از یک خانواده اقلیت قبیله ای در استان موندولکیری، کامبوج متولد شد. مام توسط روزنامه‌نگارانی که در کامبوج کار می‌کنند مورد تحقیق قرار گرفت.

## فعالیت‌های خیریه
مام به عنوان یک کارمند مراقبت‌های بهداشتی با پزشکان بدون مرز کار می‌کرد.

در سال ۲۰۰۷ مام مشترکاً بنیاد سومالی مام را تشکیل داد که برای کمک به زنانی بود که مورد تعدی قرار گرفته بودند.

## جایزه‌ها
بندانگشتی|جلد کتاب سکوت بی‌گناهیجوایز شاهدخت آستوریاس در سال ۱۹۹۸

جایزه قهرمان CNN در سال ۲۰۰۶

انتخاب به عنوان ""زن سال"" مجله گلامور در سال ۲۰۰۶

حمل کننده پرچم در مراسم افتتاحیه بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۰۶، تورینو، ایتالیا

دریافت دکتری افتخاری از دانشگاه رجیس در سال ۲۰۰۷

جایزه انسانیت رونالد برگر در سال ۲۰۰۸

جایزه جهانی حقوق کودکان در سال ۲۰۰۸

۱۰۰ فرد پر نفوذ دنیا از نطر مجله تایم در سال ۲۰۰۹

انتخاب به عنوان "" ۱۰۰ زن برجسته سال ۲۰۱۱ "" از طرف مجله گاردین

دریافت جایزه قهرمان مبارز با قاچاق انسان

## پانویس

## منابع
* 
* Wikipedia contributors, "Somaly Mam," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Somaly_Mam&oldid=249371673 (accessed November ۲۳، ۲۰۰۸).

## پیوند به بیرون
* Somaly Mam Foundation
* خبر Roland Berger Foundation

رده:افراد زنده
رده:اهالی کامبوج
رده:برندگان جایزه حقوق بشر
رده:جرایم جنسی
رده:حقه و کلک ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فعالان حقوق بشر
رده:فعالان حقوق بشر اهل کامبوج
رده:فعالان حقوق زنان
رده:قاچاق انسان
رده:قاچاق انسان در کامبوج
رده:نویسندگان اهل کامبوج
رده:فعالان ضدقاچاق انسان
رده:قربانیان تن‌فروشی نابالغ
کتابخانه تربیت

بندانگشتی|left
**کتابخانه تربیت** نخستین کتابخانه دولتی ایران است که در سال ۱۳۰۰ در شهر تبریز ایجاد شد.

## تاریخچه
این کتابخانه در سال ۱۳۰۰ توسط محمدعلی خان تربیت با نام «کتابخانه و قرائتخانه عمومی معارف» در یکی از اتاق‌های دبیرستان محمّدیه (دبیرستان فردوسی کنونی) واقع در کوی حرم‌خانه و پشت استانداری کنونی پایه‌گذاری شد. در ۱۳۱۲ کتابخانه به محل کنونی خود در میدان دانشسرا انتقال یافت. نسخه‌های خطّی کتابخانه تربیت پس از انقلاب اسلامی به کتابخانه ملی تبریز منتقل شده‌است.

## منابع

* 

رده:آموزش در تبریز
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۱ (میلادی) در ایران
رده:کتابخانه‌های ایران
رده:کتابخانه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:کتابخانه‌های تبریز
رده:کتابخانه‌های عمومی شیعیان دوازده‌امامی
جایزه زیست صحیح

[بندانگشتی|[یاکوب فون اوکسکول، مؤسس جایزه]]

**جایزه زیست صحیح** یا جایزه شیوه صحیح زندگی  که معمولاً با نام **جایزه نوبل آلترناتیو** یا نوبل مضاعف عنوان می‌شود جایزه‌ای سالانه برای فعالان و کنش‌گران در زمینه‌های حقوق بشر، بهداشت، حفظ محیط زیست، آموزش و صلح در سراسر دنیا است.
البته این جایزه ربطی به جایزه نوبل ندارد.
این جایزه به ارزش دو میلیون کرون سوئد (۲۰۰ هزار یورو) که معمولاً در ۹ دسامبر اهدا می‌شود، در سال ۱۹۸۰ توسط یاکوب فون اوکسکول، نظریه‌پرداز و عضو سابق پارلمان اروپا با فروش آلبوم تمبرهایش به ارزش یک میلیون دلار بنیان‌گذاری شد.

## برندگان ۲۰۰۸
* مونیکا هاوزر، پزشکی آلمانی که سازمان امداد «مدیکا موندیال» را تأسیس کرده‌است، «به پاس تلاش خستگی ناپذیرش برای کمک به زنانی که در مناطق جنگی خشونت جنسی وحشت‌بار را تجربه کرده‌اند، همچنین مبارزاتش برای به رسمیت شناخته شدنِ اجتماعی این زنان و پرداخت غرامت به آنان.»
* آشا حاگی، فعال حقوق زنان اهل سومالی، که «با وجود خطرات بزرگی که جانش را تهدید می‌کند، امکان مداخله زنان را در روند صلح کشورش، که بر اثر جنگ از هم پاشیده‌است سازمان می‌دهد.»
* سانکارا لینگام و کریشنا مال، «به پاس تلاش مادام العُمر خود برای تحقق بخشیدن به آرمان گاندی در جهت عدالت اجتماعی و تکامل گسست‌ناپذیر انسانیت.» این زن و شوهر به «روح هند» مشهور هستند.
* امی گودمن، روزنامه‌نگاری آمریکایی که تهیه‌کننده و مجری برنامه روزانه خبری «دمکراسی همین حالا!» است، «به خاطر ایجاد سبک جدیدی از ژورنالیسم مستقل و حقیقت‌گرای سیاسی.» وی «برای میلیون‌ها انسان آن صدای جایگزینی را به ارمغان می‌آورد که معمولاً از سوی رسانههای مطرح، نادیده گرفته می‌شوند».

## فهرست برندگان جایزه

## پانویس

## منابع
* 
* Wikipedia contributors, "Right Livelihood Award," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Right_Livelihood_Award&oldid=253562975 (accessed November 23, 2008).

## پیوند به بیرون

* Right Livelihood Award - Official site
* Complete list of recipients with descriptions
* Jakob von Uexkull - مؤسس
* S. Pathiravitana (2007): History of the Award. *[https://web.archive.org/web/20080110104454/http://www.dailynews.lk/2007/11/08/fea01.asp A Great Son of Lanka]*, Sri Lanka Daily News. Accessed

رده:بنیادهای سوئد
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۰ (میلادی) در سوئد
رده:جایزه‌های حقوق بشر
رده:جایزه‌های صلح
رده:جایزه‌های محیط زیست
رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:سازمان‌های سوئد
رده:نشان‌ها و جایزه‌های غیرنظامی
مورگانلا

**مورگانلا مورگانی** یک باسیل گرم منفی از راسته انتروباکترال و خانواده مورگانلاسه است. باکتری نمی‌تواند سوارمینگ کند.

زیستگاه طبیعی این باکتری در روده انسان، پستانداران و خزندگان به صورت ساپروفیت است. مورگانلا بیماری‌زا نیست اما گاهی باعث بروز عفونت در مجاری ادراری می‌شود (به خصوص در عفونت‌های بیمارستانی).

مورگانلاها به آنتی‌بیوتیک‌های خانوادی بتا لاکتام مقاوم هستند ولی به آنتی‌بوتیک‌هایی مانند سیپروفلوکساسین و نسل سوم سفالوسپورین‌ها حساس‌اند.

## شناسایی
آزمون‌های اوره‌آز، اندول، متیل رِد در مورگانلا مثبت است و آزمون سیرات در این باکتری منفی می‌باشد. میکروب بی‌هوازی بوده اکسیداز منفی است.

## پانویس

## منابع

* میکروب‌های بیماری‌زا در مواد غذایی و اپیدمیولوژی مسمومیت‌های غذایی، دکتر ودود رضویلر، انتشارات دانشگاه تهران.
* باکتری‌شناسی عمومی، دکتر حس تاج‌بخش، انتشارات دانشگاه تهران.

رده:انتروباکترها
رده:انتروباکتریاسیا
رده:باکتری گرم-منفی
رده:باکتری‌های توصیف‌شده در ۱۹۱۹ (میلادی)
رده:باکتری‌های روده‌ای
رده:باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک
محمدرضا پورجعفری

**محمدرضا پورجعفری** (۱۳۲۴، تالش) نویسنده و مترجم ایرانی است. او فارغ‌التحصیل رشته زبان و ادبیات انگلیسی است.

## آثار
* ردپای زمستان - نشر چکامه - ۱۳۶۹
* دهم خرداد۵۲–۱۳۷۰
* ساعت گرگ و میش - فکر روز - ۱۳۷۸
* دیوارها و آن سوی دیوارها - نشر دشتستان - ۱۳۷۹
* تورهای خالی- ابتکارنو - ۱۳۸۱
* زبان موج - نگاه - ۱۳۸۴
* دیدار با خورشید- نشر نیلوفر - ۱۳۸۶
یک کلاغ چل کلاغ. رشت نشر ماه مینو1401

## جوایز
* جایزه کتاب سال منتقدان و نویسندگان مطبوعات ایران - ساعت گرگ و میش - ۱۳۷۹

## منابع

## منابعی برای مطالعه بیشتر
* حسن میرعابدینی، مرور کتاب دیوارها و آن سوی دیوارها در سایت سخن.

رده:افراد زنده
رده:اهالی گیلان
رده:افراد ایرانی تالش‌تبار
رده:اهالی تالش
رده:زادگان ۱۳۲۴
رده:مترجمان اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
کلوستریدیوم

[بندانگشتی|چپ| تصویر میکروسکوپی کلستریدیوم بوتولینوم پس از [رنگ‌آمیزی|رنگ‌آمیزی گرم؛ به دلیل اینکه هاگ باکتری رنگ نمی‌گیرد، پس از رنگ‌آمیزی به شکل چوب کبریت دیده می‌شود]]

**کلوستریدیوم** جنسی از باکتریهای میله‌ای شکل، گرم مثبت و بی‌هوازی اجباری است و بی هوازی رشد می‌کند. این باکتری دارای هاگ و خاک زی می‌باشد. هاگ در جنس کلستریدیوم معمولاً انتهایی یا نزدیک به انتها می‌باشد. اغلب متحرک دارای تاژک از نوع پری تریش می‌باشند. آزمون‌های کاتالاز و اکسیداز در جنس کلستریدیوم منفی می‌باشد.
بیماری‌هایی که در ارتباط با این باکتری‌ها ایجاد می‌شود با واسطه برون‌زهرابه (اگزوتوکسین) آنهاست.

## گونه‌های جنس کلوستریدیم
* کلوستریدیوم دیفیسیل
* کلوستریدیوم استوبوتیلیکوم
* کلوستریدیوم بوتولینوم؛ بیماری‌زا، عامل بیماری بوتولیسم
* کلوستریدیوم بوتیریکوم
* کلوستریدیوم تتانی؛ بیماری‌زا، عامل بیماری کزاز
* کلوستریدیوم ترموسلوم
* کلوستریدیوم تیروبوتیریکوم
* کلوستریدیوم پاستوریانوم
* کلوستریدیوم پرفرنژنس عامل اصلی بیماری قانقاریا است.
* کلوستریدیوم کائووه‌ای
* کلستریدیوم باراتی
* کلستریدیوم بایفر منتاس
* کلستریدیوم سوردلی

## منابع

* میکروبیولوژی عمومی؛ فریدون ملکزاده، انتشارات دانشگاه تهران.
* میکروب‌های بیماری‌زا در مواد غذایی و اپیدمیولوژی مسمومیت‌های غذایی، ودود رضویلر، انتشارات دانشگاه تهران.
* باکتری‌شناسی عمومی، حس تاج‌بخش، انتشارات دانشگاه تهران.


رده:باکتری گرم-مثبت
رده:باکتری‌های بیماری‌زا
رده:باکتری‌های بیهوازی اجباری
رده:سرده‌های باکتری‌ها
رده:فلور روده
رده:کلوستریدیاسه
رده:باکتری‌های فلور روده
کلوستریدیوم پرفرنژنس

**کلستریدیوم پرفرنژنس ** باسیل ولشای گونه‌ای باکتری از جنس کلستریدیوم است. این باکتری میله‌ای شکل گرم مثبت بی بی هوازی، بدون حرکت و دارای یک هاگ بیضی شکل مرکزی یا نزدیک به انتهاست که باعث تورم سلول نمی‌شود و بر اساس توکسینش به ۵ تیپ تقسیم میشود.کلستریدیوم پرفرنژنس در مجاورت هوا زنده می‌ماند و می‌تواند رشد کند.

کلستریدیوم پرفرنژنس عامل اصلی بیماری گانگرن گازی است. هاگ این باکتری در مواد غذایی که گرمای کافی به قسمتهای میانی و درونی آن نمی‌رسد و پس از پخته شدن طی مدت زمانی گرم نگهداری می‌شوند، به جا مانده و چنانچه شرایط و زمان رشد کفایت کند می‌تواند باعث مسمومیت شود.

## شکل و خصوصیات باکتری
کلستریدیوم پرفرنژنس باسیل ولشای گونه‌ای باکتری از جنس کلستریدیوم است. این باکتری میله‌ای شکل گرم مثبت بی هوازی، بدون حرکت و دارای یک هاگ بیضی شکل مرکزی یانزدیک به انتهاست که باعث تورم سلول نمی‌شود. کلستریدیوم پرفرنژنس در مجاورت هوا زنده می‌ماند و می‌تواند رشد کند.

## خصوصیات کشت و بیوشیمیایی

این باکتری دارای آنزیم لیسیتیناز و می‌تواند لسیتین (ماده طبیعی در زرده تخم مرغ) را به دی کیلیسریدهای نامحلول تبدیل کند که منجر به فرآوری هاله‌ای سفید رنگ تا مات دراطراف کلنی در محیط کشت در بر گیرنده لسیتین می‌شود.

این باکتری می‌تواند مالتوز، لاکتوز، ساکاروز و گلوکز را تخمیر کند اما نمی‌تواند مانیتول را مصرف کند.

## منابع

* میکروبیولوژی عمومی؛ دکتر فریدون ملک زاده، انتشارات دانشگاه تهران.
* میکروب های بیماری‌زا در مواد غذایی و اپیدمیولوژی مسمومیت‌های غذایی، دکتر ودود رضویلر، انتشارات دانشگاه تهران.
* باکتری‌شناسی عمومی، دکتر حسن تاج‌بخش، انتشارات دانشگاه تهران.
* Adelberg's medical microbiology, 26th. ed,2013 & Jawetz, Melnick

رده:باکتری‌های توصیف‌شده در ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:جنبه‌های پزشکی مرگ
رده:کلوستریدیاسه
رده:کلوستریدیوم
رده:باکتری گرم-مثبت
رده:میکروبیولوژی غذا
رده:باکتری‌های بیماری‌زا
داوری بین‌المللی

**داوری بین‌المللی** یا **حکمیت بین‌المللی** روشی برای حل اختلافات بین‌المللی است که در آن طرفین به جای رجوع به نهاد قضائی، اختلاف خود را به یک داور مورد اعتماد خود ارجاع می‌دهند. رجوع به داوری ممکن است پس از پیدایش اختلاف یا در هنگام تنظیم قرارداد (شرط داوری) پیش‌بینی شود. از این روش حل اختلاف اکثراً در قراردادهای بین‌المللی تجاری استفاده می‌شود.

مهم‌ترین دلایل استفاده از داوری در عدم رعایت تشریفاتِ زمان‌بر و در نتیجه سرعت آن و همچنین اعتماد نداشتن به بی‌طرفی دادگاه‌های ملی است.

## تاریخچه
در کنفرانس‌های لاهه ۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ میلادی داوری به عنوان یکی از روش‌های پیشگیری از توسل به زور مطرح شد. پیرو کنفرانس اول یک دیوان داوری برای جلوگیری از جنگ و بروز درگیری‌های بین‌المللی تشکیل شد. در این دیوان فهرستی از حقوق‌دانان معتمد به عنوان داور موجود بود و تعیین داوران با موافقتنامه طرفین اختلاف صورت می‌گرفت.

## اجرای حکم
مشکلاتی که برای اجرای احکام داوران وجود داشت موجب شد تا با تلاش اتاق بازرگانی بین‌المللی و شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد و به پیشنهاد سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۸ کنوانسیون بین‌المللی شناسایی و اجرای احکام داوری خارجی در نیویورک به تصویب برسد. بر پایه این قرارداد هر حکم داوری که در یکی از کشورهای عضو این کنوانسیون صادر شده باشد در کشورهای دیگر عضو کنوانسیون نیز لازم‌الاجرا است. همچنین دیوان بین‌المللی داوری توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی برای کمک به حل اختلافات تجاری بین‌المللی تأسیس شد.

در سطح منطقه‌ای نیز چندین معاهده برای سهولت رسیدگی و اجرای احکام داوری به تصویب رسیده که مهم‌ترین آن‌ها معاهده اروپائی استراسبورگ در ۱۹۶۶، معاهده آمریکایی پاناما در ۱۹۷۵ و معاهده عربی عمان در ۱۹۸۷ است که یک مرکز داوری نیز بر اساس آن در مراکش ایجاد شده است.

## داوری الکترونیک بین‌المللی
پس از گذشت سال‌ها داوری به‌صورت عادی در داوری بین‌المللی همانند دیگر تحولات اجتماعی تحولاتی شکل گرفته است بدین ترتیب که داوری هم به سمت و سوی الکترونیکی شدن حرکت کرده و مجامع داوری بین‌المللی امروزه به‌صورت الکترونیکی پرونده‌ها را با سرعت بالاتری نسبت به قبل در زمینه رسیدگی و اعلام رای پیش می‌برند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* دیوان داوری اتاق بازرگانی بین‌المللی

رده:حقوق بین‌الملل
رده:حل اختلاف
رده:دادگاه‌ها و دیوان‌های داوری بین‌المللی
رده:داوری
رده:دیپلماسی
رده:واژگان حقوقی
پی (حرف)

**پی** (بزرگ **Π**، کوچک **π**) شانزدهمین حرف الفبای یونانی است. و در دستگاه شمارش یونانی مقدار ۸۰ را دارد. حرف همردیف آن در زبان سیریلک حرف پی است(П, п).

حالت کوچک آن در موارد زیر کاربرد دارد:
* در ریاضیات به عنوان ثابتt '''π''' ≈ ۳٫۱۴۱۵۹...، که نسبت محیط به قطر هر دایره است پی می‌گویندعلامت پی از کلمه یونانی "περιφέρεια" 'periphery' و "περίμετρος" 'perimeter'، به معنی محیط دایره گرفته شده‌است.
* ذره بنیادی پیون یا مزون پی.
* سود در اقتصاد خرد.
* تورم در اقتصاد کلان.
* نوعی پیوند در شیمی که در آن اوربیتالهای پی به اشتراک گذارده می‌شوند.

حالت بزرگ آن در موارد زیر کاربرد دارد:
* عملگر ضرب در ریاضیات. (در مشابهت به کاربرد حالت بزرگ حرف سیگما **Σ** به عنوان نماد عملگر جمع).
* فشار اسمزی در شیمی.

## جستارهای وابسته
* П, п - Pe (سیریلیک)
* Р, р - Er (سیریلیک)
* P, p - Pe (لاتین)

## منابع

رده:حروف یونانی
زمان تکرار

[thumb|240px|نمایش یک بازهٔ TR درون یک [ردیف ضربانی]]

**زمان تکرار**  که با **TR** نمایش می‌دهند، یک کمیت قابل کنترل در ام آر آی است، و بنابر تعریف به زمان بین هر پالس ۹۰ درجهٔ RF برانگیزنده در یک ردیف ضربانی است. 

## جستارهای دیگر
* زمان اکو

## پیوند به بیرون
* همان تعریف

## منابع

رده:تصویربرداری تشدید مغناطیسی
دلفین یونس

**دُلفین یونــِس** یا **دلفین شامی** (*Grampus griseus*) یکی از گونه‌های دلفین است.

این گونه، تنها گونه در سرده (جنس) گِردسَرها (Grampus) است.
دلفین یونس در سراسر جهان در آب‌های معتدل و گرمسیری زیست می‌کند و زیستگاه آن بیشتر در آب‌های ژرف و دور از کرانه است.

این دلفین برای نخستین بار در ایران در سال ۱۳۷۰ در سواحل دریای عمان بررسی علمی شد.

## مشخصات
فاقد پوزه دراز، فک بالا معمولاً بدون دندان، باله پشتی بلند، خمیده و نوک دار می‌باشد. رنگ بدن خاکستری تیره یا سیاه است که با بالا رفتن سن، رنگ حیوان خاکستری شده ولی باله‌ها همچنان تیره می‌مانند.

درازای دلفین یونس ۳ تا ۴ متر و وزن آن پیرامون ۴۰۰ تا ۴۳۰ کیلوگرم است.
دارای مجموعاً ۹ دندان است. این دلفین بر روی پوست خود خطوطی نامنظم دارد.

## منابع و پانویس‌ها

رده:آب‌بازان استرالیا
رده:آب‌بازان ایران
رده:پستانداران اروپا
رده:پستانداران امارات متحده عربی
رده:پستانداران پرو
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۱۲ (میلادی)
رده:پستانداران خاورمیانه
رده:پستانداران دریایی هاوایی
رده:جانوران اقیانوس هند
رده:کلان‌زیاگان استرالیا
رده:کلان‌زیاگان اوراسیا
رده:دلفین‌های اقیانوسی
رده:سرده‌های پستانداران تک‌نماد
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ژرژ کوویه
رده:پستانداران جهان‌میهنی
احمد آقالو

**احمد آقالو** (۹ مهر ۱۳۲۸ – ۳ آذر ۱۳۸۷)، بازیگر تئاتر، سینما، تلویزیون و صداپیشهٔ اهل ایران بود.

## زندگی و حرفه
200px|بندانگشتی|چپ|قبر احمد آقالو در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
احمد آقالو در سال ۱۳۲۸ خورشیدی در قزوین به‌دنیا آمد. او دانش‌آموختهٔ تئاتر در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود. با بازی در فیلم *دادشاه* در ۱۳۶۲ به‌عنوان بازیگر به سینما وارد شد. آخرین فیلم سینمایی‌اش *پاداش* بود که در سال ۱۳۸۷ در آن بازی کرد.

### درگذشت
وی در سحرگاه روز یک‌شنبه سوم آذر ۱۳۸۷ در ۵۹ سالگی بر اثر بیماری سرطان مغز استخوان در منزل خود درگذشت.

یکی از به‌یادماندنی‌ترین نقش‌های آقالو، بازیگری در نقش «کاتب» در مجموعهٔ تلویزیونی *[[افسانه سلطان و شبان|افسانهٔ سلطان و شبان]]* به کارگردانی داریوش فرهنگ بود.

آقالو در دوبلاژ، رادیو، بازی در تئاتر و مجموعه‌های مختلف تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی فعالیت داشت. صدای گرم و دلنشین او از پویانمایی گرفته تا دوبلهٔ انواع برنامه‌ها و مجموعه‌ها یکی از برتری‌های این هنرمند بود. وی از فقرای سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی بود.

## افتخارات
وی دو بار نامزد جایزهٔ جشنوارهٔ بین‌الملی فجر شد. یک بار در ۱۳۸۱ (دورهٔ بیست و یکم) به‌عنوان نقش اول مرد در *[[گاهی به آسمان نگاه کن]]* و یک بار هم در ۱۳۶۸ (دورهٔ هشتم) به‌عنوان نقش دوم مرد در *[[تمام وسوسه‌های زمین (فیلم)|تمام وسوسه‌های زمین]]*.

## فیلم‌شناسی
### سینما
* ۱۳۸۷ - از رئیس‌جمهور پاداش نگیرید
* ۱۳۸۳ - یک تکه نان
* ۱۳۸۱ - گاهی به آسمان نگاه کن
* ۱۳۷۸ - دارا و ندار
* ۱۳۷۷ - مهره
* ۱۳۷۲ - عبور از تله
* ۱۳۷۲ - کودکانی از آب و گل
* ۱۳۶۸ - پاتال و آرزوهای کوچک
* ۱۳۶۸ - تمام وسوسه‌های زمین
* ۱۳۶۴ - زنجیرهای ابریشمی
* ۱۳۶۲ - دادشاه

### تئاتر
* تله‌تاتر نکراسف به نقش آقای پالوتن
* تله‌تئاتر پسران طلایی، ۱۳۸۷
* نمایش خیابانیِ *[[مانیفست چو]]* به کارگردانی محمد رحمانیان
* تله تئاتر تله موش، سال ۱۳۷۶، به کارگردانی حسن فتحی
* تله تئاتر بازپرس وارد می‌شود، سال ۱۳۷۱، به کارگردانی رضا بابک

### تلویزیون

### دوبله
* ۱۳۶۹ - مجنون
* ۱۳۶۸ - پاتال و آرزوهای کوچک
* ۱۳۶۸ - بی‌بی چلچله
* ۱۳۶۶- کوچک جنگلی
* ۱۳۶۴ - روایت عشق
* دوبلور ماهی پرنده در انیمیشن جزیره ناشناخته (سریندیپیتی)
* در انیمیشن شرلوک هلمز به‌جای شخصیت‌های مختلف
* فیلم کارتونی پینوکیو (به جای دلفین)
* شخصیت گربه در کارتون دهکده حیوانات (میشا)
* راوی کارتون دادلی دورایت
* خانه کوچک (نقشهای مختلف)
* داستان زندگی (شوهر میتسو)

## پانویس

## منابع
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* 

آقالو، احمد
رده:بازیگران تئاتر مرد اهل ایران
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران مرد رادیو اهل ایران
آقالو، احمد
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
رده:دانش‌آموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
آقالو، احمد
رده:درگذشتگان ۲۰۰۸ (میلادی)
آقالو، احمد
آقالو، احمد
رده:زادگان ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:صداپیشگان مرد اهل ایران
کافه پیانو

**کافه پیانو** نام کتابی از فرهاد جعفری است. این کتاب اولین بار در سال ۱۳۸۶ توسط نشر چشمه چاپ شده است. این کتاب اولین نوشتهٔ فرهاد جعفری است.

## داستان
داستان با بیان عقاید نویسنده دربارهٔ لباس و کفش خوب و تأثیر آن بر انجام کار بزرگ آغاز می‌شود. نویسنده شخصیت اصلی است و داستان برشی است از زندگی او و دخترش *گل‌گیسو،* در فاصلهٔ جدا شدن از همسرش و تهیهٔ مبلغ مهریه.

## سبک نوشتن
داستان به صورت اول شخص روایت می‌شود. اکثر شخصیت‌های داستان واقعی هستند؛ مانند راوی که خود نویسنده می‌باشد، گل‌گیسو دختر نویسنده و همایون دوست نویسنده. به همین صورت بیشتر اتفاقاتی که در کتاب می‌افتد منشأ حقیقی دارند. هر فصل کتاب مشتمل بر روایت اتفاقاتی است که در بازهٔ زمانی کوتاهی (در حد یک روز) برای راوی اتفاق می‌افتند. زمان داستان به صورت خطی پیش نمی‌رود ولی داستان در فاصلهٔ زمانی بین جدا شدن راوی از همسرش و تهیهٔ مبلغ مهریه اتفاق می‌افتد.

## اشاره به پدیده‌های واقعی
در این رمان شخصیتی به نام سعید دبیری وجود دارد که ترانه‌سرای ترانهٔ «فرنگیس» (با صدای سیاوش قمیشی) است. او مشتری کافه پیانوست و شغلش، روزنامه‌فروشی است.

## منابع

* 
* 
* 

## منابعی برای مطالعه بیشتر
* یاسر نوروزی،  حیف که پیانو کوک نیست در روزنامه کارگزاران
* دکتر مسعود شهیدی،  بررسی و نقد کتاب کافه پیانو در وب سایت ایران-ایرانی‌ها

رده:رمان‌های فارسی‌زبان
رده:کتاب‌ها درباره طلاق
رده:کتاب‌های فارسی
رده:کتاب‌های نشر چشمه
هوشنگ عزیزی

**هوشنگ عزیزی**، متولد کرمانشاه، یکی از ۱۱ معلم انقلابی بود که در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ به اتهام هواداری از سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران در زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شدند.
وی از کسانی بود که نخستین اعتصاب معلمان ایران را در انقلاب بهمن در کرمانشاه ساماندهی کردند. در گزارش روزنامهٔ کیهان از هوشنگ عزیزی و ده تن دیگر به عنوان «مهاجمین پاوه» یاد شده است. جرم هوشنگ عزیزی «مفسد فی الارض و محارب با خدا و رسول خدا» عنوان شد. این یازده تن در ساعت ۲ و ۴۰ دقیقه بامداد ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شدند.

## منابع

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:آموزگاران کرد
رده:اعدام‌شدگان با جوخه آتش
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
رده:اهالی کرمانشاه
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
رده:فعالان سیاسی کشته‌شده اهل ایران
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
رده:محکومان به افساد فی الارض در ایران
یدالله محمودی

**یدالله محمودی**، متولد کرمانشاه، یکی از ۱۱ معلم انقلابی بود که در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ به اتهام هواداری از سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران در زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شدند.

وی از کسانی بود که نخستین اعتصاب معلمان ایران را در انقلاب بهمن در کرمانشاه ساماندهی کردند.

## منبع
* وبگاه سر افرازان
* آقای یدالله محمودی - یادبود حقوق بشر بنیاد عبدالرحمن برومند

## مطالعه بیشتر
* کتاب "صحیفه امام" جلد ۹، کتاب "ایام انزوا" نوشته آیت‌الله خلخالی، روزنامه کیهان (۱ شهریور ۱۳۵۸ و ۳ مهر ۱۳۵۸)
* مقاله "مرگ صادق خلخالی" نوشته منصور بلوری (سایت اخبار روز، ۹ آذر ۱۳۸۲)
* پرونده "قتل در میکونوس،" چاپ مرکز اسناد حقوق بشر ایران

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:اعدام‌شدگان با جوخه آتش
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
رده:اهالی کرمانشاه
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
محمدجعفر عزیزی

**محمد جعفر عزیزی** (۱۳۳۳ در کرمانشاه - ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ در کرمانشاه)، یک فعال سیاسی کمونیست کرد اهل ایران بود که در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ به اتهام «فساد فی‌الارض» و «محاربه با خدا و رسول خدا» به دستور صادق خلخالی به همراه ۱۰ فعال سیاسی دیگر در زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شد.

## زندگی
محمد جعفر عزیزی در سال ۱۳۳۳ به دنیا آمد. در رابطه با زندگی او تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ اطلاعاتی در دست نیست. وی در هنگام شورش ۱۳۵۷ کردها در ایران که منجر به صدور فرمان حمله به کردستان شد، کارمند سازمان تأمین اجتماعی پاوه در استان کرمانشاه بود. وی اگرچه دارای گرایش سیاسی چپ بود، اما در هیچ سازمان و حزبی عضویت نداشت. محمد جعفر عزیزی مجرد بود و با مادرش زندگی می‌کرد.

## دستگیری و بازداشت
به دنبال صدور فرمان حمله به کردستان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به شهرهای کردستان سرازیر شدند. با آغاز موج بازداشت فعالان سیاسی کمونیست، نیروهای پاسدار روز ۲۷ مرداد ۱۳۵۸ به منزل محمد جعفر عزیزی در پاوه حمله کرده و وی را دستگیر کردند. در این حمله مادر محمد جعفر عزیزی به نام «رعنا عزیزی» که در برابر پاسدارها مقاومت کرده و قصد داشت جلوی بازداشت تنها پسرش را بگیرد، با شلیک گلوله کشته شد.

## اعدام
محمد جعفر عزیزی که خودش نیز در هنگام بازداشت با شلیک گلوله زخمی شده‌بود، به کرمانشاه و زندان دیزل‌آباد منتقل شد. او تا هنگام تیرباران شدن چند ساعت در زندان بود. محمد جعفر عزیزی در نهایت در ساعت ۱:۳۰ پس از نیمه شب در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه به همراه ۱۰ تن دیگر بدون محاکمه و به اتهام «فساد فی الارض و محاربه با خدا و رسول خدا» تیرباران شد. (ساعت اعدام همچنین ۲:۴۰ دقیقه نیز ذکر شده است)

اگرچه محمد جعفر عزیزی یک فعال سیاسی مستقل بود و در هیچ حزبی عضویت نداشت و ۱۰ نفر دیگر نیز برخی در سازمان‌های مختلف چپگرا عضویت داشتند، اما رادیو و روزنامهٔ کیهان از ۱۱ نفر اعدامی به عنوان «یازده نفر از مهاجمان و سران حزب دموکرات کردستان» نام برد. علی رازی‌زاده «شایعاتی در مورد اعدام بدون محاکمه چپی‌ها» را تکذیب کرد. (کیهان ۲۸ مرداد ۵۸) اگرچه در گزارش روزنامهٔ کیهان به تاریخ ۱ شهریور ۱۳۵۸ به «بازجویی و شهادت شهود» اشاره شده است، اما از محتوای این بازجویی و شهادت شهود چیزی ذکر نشده است.

نشریه کار در خبر واقعه نوشته‌ بود که از ۱۱ نفر اعدامی، پیش از اعدام نزدیک به ۳ لیتر خون گرفته شده و برای پاسدارها به پاوه فرستاده شده است. خبر اعدام محمد جعفر عزیزی در روزنامهٔ کیهان به تاریخ ۳ مهر ۱۳۵۸ اعلام شد، اما نام او به اشتباه «محمد صفر عزیزی» درج شد و به همین دلیل برخی او را به این نام می‌شناسند.

## منابع

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی
رده:اعدام‌شدگان با جوخه آتش
رده:اعدام‌شدگان محکوم‌شده در دادگاه انقلاب اسلامی
رده:اهالی کرمانشاه
رده:بازیکنان باشگاه صنعت نفت آبادان
رده:بازیکنان باشگاه مس رفسنجان
رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل ایران
رده:بازیکنان لیگ آزادگان
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
رده:زادگان ۱۳۳۳
رده:زادگان ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:سیاست‌مداران کرد
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
رده:هافبک‌های مرد فوتبال
رده:محکومان به محاربه در ایران
آذرنوش مهدویان

**آذرنوش مهدویان**، (متولد ۲۳ مهر ۱۳۲۶ تبریز، (اصفهانی الاصل – ۲۸ مرداد ۱۳۵۸)، یکی از ۱۱ نفری بود که در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ به اتهام «فساد فی الارض و محاربه با خدا و رسول خدا» در زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شدند. وی در میان این ۱۱ نفر تنها کسی بود که بیشتر به حزب توده ایران گرایش داشت. شغل مهدویان در یک منبع دبیر دبیرستان و استاد دانشگاه و در منبعی دیگر کارمند بهزیستی ذکر شده‌است.

## اعدام
آذرنوش مهدویان در روز ۲۷ مرداد ۱۳۵۸ دستگیر و همان شب در ساعت ۲:۴۰ به همراه هرمز گرجی بیانی و ۹ معلم دیگر در زندان دیزل آباد کرمانشاه بدون محاکمه اعدام شد. اعلام شده بود که او به همراه گرجی بیانی در پاوه و در جریان مبارزهٔ مسلحانه دستگیر شده‌است؛ اما این مسئله هرگز اثبات نشد. روزنامه کار در خبر واقعه نوشته بود که از ۱۱ نفر اعدامی، پیش از اعدام نزدیک به ۳ لیتر خون گرفته شده و برای پاسدارها به پاوه فرستاده شده‌است. حاکم شرع کرمانشاه، علی رازی‌زاده گفته بود که مدرک «اقدامات» آذرنوش مهدویان و عضویت او در حزب توده اعتراف و اقرار صریح او بوده‌است. به گفته وی، مهدویان «در لحظات قبل از اعدام شعار حزب توده را می‌داد».

## منابع

## پیوند به بیرون
* خبر اعدام آذرنوش مهدویان در نشریه «کار»، ارگان «سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران» 

رده:اعدام‌شدگان با جوخه آتش
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
رده:اهالی تبریز
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
رده:زادگان ۱۳۲۶
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
رده:فعالان سیاسی کشته‌شده اهل ایران
رده:محکومان به محاربه در ایران
اصغر آراسته

**اصغر آراسته** (۱۳۳۲ در قصر شیرین - شهریور ۱۳۶۷ در کرج)، معلم و فعال سیاسی مارکسیست، عضو سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و مسئول تشکیلات این سازمان در قصر شیرین بود که در جریان اعدام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ توسط جمهوری اسلامی اعدام شد.

## زندگی
اصغر آراسته در سال ۱۳۳۲ در قصرشیرین در استان کرمانشاه به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه آموزگار روستاهای قصرشیرین شد. وی در انقلاب بهمن از پیشروان مبارزه علیه حکومت محمدرضا پهلوی در منطقهٔ غرب استان کرمانشاه بود.

وی که عضو سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بود، پس از انشعاب این سازمان، فعالیت خود را در سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) در ستاد این سازمان در قصر شیرین ادامه داد. آراسته همچنین به همراه چند معلم چپ‌گرای دیگر *کانون معلمان قصرشیرین* را بنیان گذارد. وی در سال ۱۳۵۸ دستگیر و در پادگان سرپل ذهاب تحت شکنجه قرار گرفته و به اعدام محکوم شد، اما حکم اعدام او توسط صادق خلخالی با اعتراضات گستردهٔ مردم لغو شد.

در جریان شورش در کردستان ایران در سال ۱۹۷۹، آراسته مسئولیت جمع‌آوری کمک‌های مردم قصرشیرین برای مردم کُرد در شهرهای جنگ‌زده را برعهده داشت. آراسته پس از تخریب شهر قصر شیرین در شهریور سال ۱۳۵۹ در روزهای آغازین جنگ ایران و عراق به همراه دیگر ساکنان این شهر، به شهر کرمانشاه آمد و تلاش کرد با حفظ ارتباطش با سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) در این شهر به فعالیت سیاسی بپردازد.

آراسته به سبب وضعیت منطقهٔ کرمانشاه در سال‌های جنگ، در سال ۶۲ راهی تهران شد و در کارخانه‌های اطراف تهران و کرج مشغول به کارگری شد. در سال ۶۵ در حالی که برای مدتی به کرمانشاه بازگشته بود، دستگیر و دو سال زندان را در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه و زندان گوهردشت کرج گذراند. وی سرانجام در شهریور ۱۳۶۷ در جریان اعدام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ در زندان گوهردشت کرج اعدام شد.

## منابع

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:آموزگاران کرد
رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی
رده:اعدام‌شدگان محکوم‌شده در دادگاه انقلاب اسلامی
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
آراسته، اصغر
رده:درگذشتگان ۱۳۶۷
رده:زادگان ۱۳۳۲
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
جغرافیای آفریقا

[250px|بندانگشتی|چپ|[آبشار ویکتوریا در جنوب قاره آفریقا و بر روی رودخانه زامبزی و بر روی خط مرزی زامبیا
 و زیمبابوه، واقع شده‌است.]]
[250px|بندانگشتی|چپ|[رشته‌کوه هوگار|کوه‌های هوگار در جنوب الجزایر و بر روی مدار رأس‌السرطان واقع شده‌اند.]]

آفریقا، قاره‌ای است که ۶۲ کشور را در بر می‌گیرد و بیشترین خشکی‌های نیمکره جنوبی را در خود جای داده‌است. آفریقا به وسیله دریای مدیترانه از اروپا جدا شده و از منتهی‌الیه بخش شمال شرقی خود به آسیا می‌پیوندد. کانال سوئز این ارتباط آفریقا و آسیا را قطع کرده‌است. مساحت آفریقا با احتساب جزایر هم‌جوار ۳۰٬۳۶۸٬۶۰۹ کیلومترمربع است.

همچنین، به لحاظ جغرافیای سیاسی، شبه جزیره سینا در شرق کانال سوئز اغلب به عنوان بخشی از آفریقا محسوب می‌شود. از شمالی‌ترین نقطه آفریقا رأس الابیض در تونس ('۲۱ ° ۳۷ شمالی) تا جنوبی‌ترین نقطه، تنگه آگولهاس در آفریقای جنوبی (''۱۵ '۵۱ °۳۴ جنوبی) یک فاصله تقریبی ۸۰۰۰ کیلومتری وجود دارد؛ از کیپ ورد، «۲۲'۳۳°۱۷غربی، در غربی‌ترین نقطه تا راس هافون در سومالی،»۵۲'۲۷°۵۱شرقی، در شرقیترین نقطه، تقریباً ۷۴۰۰ کیلومتر فاصله‌است.
خط ساحلی آفریقا فقط ۲۶هزار کیلومتر طول دارد در حالی‌که قاره اروپا با مساحتی در حدود یک‌سوم آفریقا حدود ۳۲ هزار کیلومتر خط ساحلی دارد و این به دلیل عدم وجود دندانه‌های عمیق در سواحل آفریقا است.

بزرگ‌ترین کشور آفریقا الجزایر و کوچک‌ترین کشور آن سیشل بوده که یک مجمع الجزایر در خارج از ساحل شرقی آن می‌باشد. کوچک‌ترین کشور ناحیه خشکی آن گامبیا است.

## اقلیم، پوشش جانوری و گیاهی
آب و هوای آفریقا از حاره‌ای تا فراشمالگان در بالاترین قلل آن در نوسان است. در ناحیه شمالی آن عمدتاً بیابان یا مناطق بایر وجود دارد، در حالی که مناطق مرکزی یا جنوبی شامل دشت‌های گرم (استوایی) و نواحی جنگلی بارانی بسیار متراکم می‌باشد. در میان این دو نوعی همگرایی در الگوهای گیاهی همچون ساحل و استپ غالب است.

آفریقا احتمالاً از این جهت که بزرگ‌ترین ترکیب از بالاترین تراکم و «دامنه آزادی» را برای جمعیت‌های جانوران وحشی و تقابل آن‌ها به وجود آورده به خود می‌بالد، ضمن آن که جمعیتهای وحشی از جانوران بزرگ گوشتخوار نظیر شیرها، کفتارها، و چیتاها و نیز گیاه خوارانی همچون گاو وحشی، گوزن، فیل‌ها، شترها، و زرافه‌ها به‌طور آزادانه بر روی دشت‌های عمدتاً وسیع بدون مالک شخصی پراکنده‌اند، و علاوه بر جانوران جنگلی (از جمله مارها و پستانداران بزرگ اولیه) و زندگی آبی (مثلاً سوسمارها و دوزیستان) در آن وجود دارند.

## مناطق و نواحی
کشورهای موجود در این جدول برطبق شمای زمینی سازمان ملل، شمایی برای زیر بخش‌های نواحی جغرافیایی دسته‌بندی می‌شوند.

 

## منابع


رده:آفریقا
رده:زمین‌شناسی آفریقا
یحیی رحیمی (مارکسیست)

**یحیی رحیمی**(۱۳۶۰–۱۳۱۸)، معلم مارکسیست و عضو سازمان چریکهای فدایی خلق ایران بود که در سال ۱۳۶۰ در زندان اوین اعدام شد. وی به سبب اعتصاب غذای طولانی اش در سال ۱۳۵۷ به همراه عباس سماکار شناخته شده‌است.

## زندگی
**یحیی رحیمی** در سال ۱۳۱۸ در کرمانشاه متولد شد. وی در سال ۵۰ در رابطه با ارتباطش با سازمان چریکهای فدایی خلق ایران دستگیر و در زندان اوین زیر شکنجه‌های ساواک قرار گرفت. وی پس از مدتی آزاد و بار دیگر در سال ۵۲ دستگیرشده و مدت ۲ سال را در سلولهای انفرادی گذراند. مقاومت وی در کمیته مشترک ضد خرابکاری ساواک و تحمل قریب به ۳ ماه «جیره شلاق» –هر بار ۵۰ ضربه– در میان زندانیان سیاسی زبانزد است.

## خاطرات
عباس سماکار در کتاب «من یک شورشی هستم» وی را اینگونه توصیف می‌کند:

سماکار می‌نویسد: 

از دیگر خاطرات نقل شده از وی دفاع وی از دو زندانی سیاسی که ناراحتی روانی داشتند – یکی دانشجوی دارو سازی و دیگری معلم – در مقابل پلیس در سال ۱۳۵۵ است. وی در اجرای مراسم اول ماه مه و گرامیداشت روز [سیاهکل] در زندان نقش فعالی داشت.

## اعتصاب غذا
وی در سال ۱۳۵۷ به همراه عباس سماکار در زندان دیزل آباد کرمانشاه دست به اعتصاب غذایی طولانی مدت زدند. آن‌ها پس از ۸۰ روز اعتصاب غذای تر، مدت ۶ روز نیز به اعتصاب غذای خشک دست زدند و دو بار رگ دستهایشان را زدند و سر انجام به خواسته‌هایشان ازجمله انتقال به زندان تهران دست یافتند.

## اعدام
وی در سال ۱۳۵۷ در انقلاب بهمن از زندان آزاد شد. پس از انقلاب نیز به فعالیت‌هایش با سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران ادامه داد. پس از مدتی در خرداد سال ۶۰ دستگیر و ۲۱ تیر ۱۳۶۰ در زندان اوین تیرباران شد.

## پانویس

## منابع
* سماکار، عباس. *من یک شورشی هستم*. تهران: انتشارات مهراندیش، ۱۳۸۲.
* پروفایل یحیی رحیمی در پایگاه یادبودی در دفاع از حقوق بشر

## پیوند به بیرون
* وبگاه پیشگام شورا
* زندگینامهٔ مختصر رفیق یحیی رحیمی
* چریک فدائی خلق یحیی رحیمی

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی
رده:اعدام‌شدگان محکوم‌شده در دادگاه انقلاب اسلامی
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
رده:اهالی قصر شیرین
رده:درگذشتگان ۱۳۶۰
رده:زادگان ۱۳۱۸
رده:زندانیان کمیته مشترک ضدخرابکاری
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
رده:اعتصاب‌های غذا
عدد وحش

بندانگشتی|چپ|''عدد وحش ۶۶۶ است'' کشیده شده توسط ویلیام بلیک.

**عدد وحش** مفهومی برگرفته از کتاب مکاشفه یوحنا در عهد جدید، یکی از کتب مقدس مسیحیان می‌باشد. در اکثر نسخ موجود این عدد ۶۶۶ ذکر شده و در ترجمه‌های نوین کتاب مقدس بازتاب پیدا کرده‌است. البته شک‌هایی در مورد صحت ۶۶۶ وجود دارد چون قدیمی‌ترین نسخه موجود از کتاب مکاشفه یوحنا، پاپیروس ۱۱۵ از قرن سوم میلادی، عدد ۶۱۶ را به کار می‌برد. برخی از دانشوران بر این عقیده هستند که عدد ۶۶۶ کد مربوط به نرون (Nero)، امپراتور روم، است. بقیه آن را عدد ۶۱۶ که کدی برای امپراتور رومی کالیگولا (Caligula) در نظر می‌گیرند.

## جستارهای وابسته

## منابع

رده:آخرت‌شناسی در مسیحیت
رده:اصطلاحات مسیحی
رده:شش در مکاشفه یوحنا
رده:شیطان‌ها در مسیحیت
رده:عبارت‌های کتاب مقدس
رده:عددشناسی
رده:عهد جدید
رده:محمد
رده:مکاشفه یوحنا
رده:مناقشه‌های مربوط به مسیحیت
رده:نرون
رده:واژه‌ها و عبارت‌های عهد جدید
رده:نمودهای فرهنگی محمد
رده:نمودهای فرهنگی نرون
رده:تلما
ریشه نام آفریقا

دربارهٔ ریشه‌شناسی واژه آفریقا نظرهای گوناگونی آمده‌است. برخی آن را از واژه فنیقی آفِر به معنی گرد و غبار دانسته‌اند، برخی از نام تیرهٔ آفریدی ساکن شمال آفریقا در پیرامون کارتاژ و برخی از واژه یونانی اَفریکه (aphrike) به معنی بی سرما و همیشه گرم یاد می‌کنند.

## ریشه‌یابی نام آفریقا
*آفری* نام یکی از مردمی بوده که در آفریقای شمالی نزدیک مرکز ایالتی کارتاژ ساکن بوده‌اند. پسوند رومی «ca –» بیانگر «کشور یا سرزمین» است.
: لغت لاتینی «aprica» به مفهوم «آفتابی» است؛  کلمه «aphrike» در یونانی به معنای «بدون سرما» است. این نام از سوی لئو آفریکانوس مورخ (۱۵۵۴–۱۴۸۸) مطرح شد، که لغت یونانی «phrike» (φρίκη، یعنی «سردی و هراس») را با پسوند منفی کننده «-a» پیشنهاد نمود، درنتیجه این بیانگر سرزمینی عاری از ترس و لرز است. اما، تغییر صوت "ph" به "f" که در زبان یونانی در حدود سده دهم ثبت شده‌است، احتمال نمی‌رود ریشه این تغییر باشد.

آفریقای باستانی رمی در غرب مصر واقع شده، در حالی که کلمه «آسیا» برای اشاره به سرزمین آناتولی و نواحی شرق آن بکار رفته‌است. خط مشخصی از طریق بطلمیوس جغرافیادان (۱۶۵–۸۵م) بین این دو قاره کشیده شده که اسکندر را در کنار خط صفر طول جغرافیایی نشان می‌دهد، کانال سوئز و دریای سیاه را به عنوان مرز بین آسیا و آفریقا می‌سازد. زمانی که اروپایی‌ها خواستند پهنه واقعی این قاره را درک کنند، ایده «آفریقا» را بر اساس دانش خود تشریح نمودند.

## نام به فارسی
ابوالحسن نجفی در *[[غلط ننویسیم]]* می‌نویسد: «[اِفریقا] از قدیم به کسر اول تلفظ می‌شده‌است و نه با «الف» ممدود و به صورت *آفریقا*. امروزه هم صحیح‌تر آن است که به صورت *اِفریقا* خوانده و نوشته شود.»

در مقابل، علی‌اشرف صادقی و زهرا زندی‌مقدم در *«فرهنگ املایی خط فارسی»* املای *آفریقا* را به *اِفریقا* «مرجح» می‌دانند.

## منابع

رده:آفریقا
رده:ریشه‌شناسی نام‌های جغرافیایی
حمید مؤمنی

**حمید مؤمنی** (۱۳۲۱ بیدسرخ کرمانشاه – ۱۳۵۴ در تهران) نویسنده، شاعر، و نظریه‌پرداز سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بود.

## زندگی
وی در سال ۱۳۲۱ در روستای بیدسرخ در ۵ کیلومتری شهر صحنه در استان کرمانشاه متولد شد. 

حمید مؤمنی یکی از تئوریسین‌های سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بود. عده‌ای تغییر مشی سازمان چریک‌های فدایی را به دلیل پیروی سازمان از نظرات تئوریک وی می‌دانند. حمید مؤمنی در سال ۱۳۵۴ در حمله ساواک کشته شد.

## آثار
* دربارهٔ روشنفکر
* پاسخ به فرصت طلبان در مورد مبارزهٔ مسلحانه؛ هم استراتژی، هم تاکتیک
* پیدایش انسان
* دربارهٔ اصلاحات ارضی و نتایج مستقیم آن
* رشد اقتصادی و رفاه اقتصادی
* سرسخن «دولت نادرشاه»
* شورش نه، قدم‌های سنجیده در راه انقلاب
* گرایش به راست در سیاست خارجی جمهوری خلق چین
* مختصری از تاریخ جامعه برای نوجوانان
* مقدمه ای بر تاریخ

از وی همچنین اشعار و داستان‌هایی در دست است که با تخلص «م. بیدسرخی» به رشتهٔ تحریر درآمده‌اند.

## منابع

* نشریه نقدنو، سال سوم، شماره ۱۸

## پیوند به بیرون
* دربارۀ روشنفکر
* شورش نه، قدم‌های سنجیده در راه انقلاب
* دربارۀ مبارزات کردستان
* پاسخ به فرصت طلبان در مورد «مبارزۀ مسلحانه: هم استراتژی، هم تاکتیک
* گرایش به راست در سیاست داخلی خلق چین

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
رده:اهالی صحنه
رده:درگذشتگان ۱۳۵۴
رده:زادگان ۱۳۲۱
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:کردهای اهل ایران
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
رده:افراد کشته‌شده توسط ساواک
رده:فعالان سیاسی کشته‌شده اهل ایران
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
فی

**فی** (بزرگ **Φ**، کوچک **φ** یا ****)، [] بیست و یکمین حرف الفبای یونانی است. در یونانی ،مدرن تلفظ ف دارد، اما در یونانی قدیم تلفظ  []، داشت. حرف هم‌ردیف آن در سیرلیک اف است.

حالت کوچک آن، \varphi (یا \phi) به عنوان نماد در موارد زیر به کار می‌رود:
* به عنوان نماد مجموعه تهی یا خالی در علم ریاضیات به کار می‌رود.
* نسبت طلایی در ریاضیات، هنر و معماری
* در فیزیک، به عنوان نماد شار مغناطیسی به کار می‌رود
* تابع فی اویلر φ(n)
* به عنوان نماد ، زاویه بعد از حرف تتا به کار می‌رود
به ویژه:
* آرگومان اعداد مختلط.
* فاز در یک موج.
* عرض جغرافیایی در دستگاه مختصات جغرافیایی شمالی-جنوبی.
* پتانسیل الکتریکی در فیزیک.
* تابع کار در الکترونیک.
* ضریب بی‌دوامی در ترمودینامیک

حالت بزرگ آن در موارد زیر به کار می‌رود:
* نماد قطر در مهندسی، به‌طور غالب از فی استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* F, f - Ef (لاتین)
* Ф, ф - Ef (سیرلیک)

## منابع

رده:حروف یونانی
رده:نمادهای آوانگاری
خی

**کای** (بزرگ **Χ**، کوچک**χ**;   Khi)۲۲مین حرف الفبای یونانی است، که اِکس لاتین (Xx) و خی سیرلیک(Хх) از آن الگو برداری شده است.

در دستگاه شمارش یونانی مقدار ۶۰۰ را دارد.

سیسوها آن را خای خطاب می‌کنند.

در شیمی کای به عنوان جزء مولی در یک محلول به کار می‌رود.

## جستارهای وابسته
* Х, х - خا (سیرلیک)

رده:حروف یونانی
رده:نمادهای آوانگاری
پسی

**پْسی (Psi)** (یونانی: پْسی، انگلیسی: سای) (بزرگ **Ψ**، کوچک **ψ**) ۲۳اُمین حرف الفبای یونانی است و در دستگاه شمارش یونانی مقدار ۷۰۰ را دارد. در یونانی، با اینکه این حرف صامت است می‌تواند در اول کلمه بیاید مانند «ψάρι» [psári (=ماهی)]. 

حرف سای برای نمایش تابع موج در مکانیک کوانتم، معادله شرودینگر و نشان‌گذاری برا-کت به کار می‌رود: \langle\phi|\psi\rangle.

سای به عنوان نماد تابع چندگاما به کار می‌رود، به طوری که
: \psi_n(x) = \frac{d^{(n)}}{dx^{(n)}}\frac{\Gamma '(x)}{\Gamma (x)}\,\!
که در آن (\Gamma (x تابع گاما است.

حرف سای در موارد زیر نیز به کار می‌رود:
* در ریاضیات به عنوان نماد عدد ابرطلایی و برابر ۱٫۴ به کار می‌رود که از معادله x³ = x² + 1 به دست می‌آید.
* پتانسیل آب در حرکت آب بین سلول‌های گیاهی.
* تابع بخار در مکانیک سیالات که نشان می‌دهد سرعت جریان همواره مماس است.
* سیاره نپتون
* مزون خی-سای در ذرات بنیادی.
* عرض ژئوسنتریک در ژئودزی و مهندسی نقشه‌برداری را نشان می‌دهد.

رده:حروف یونانی
استخوان ران

**استخوان ران** یا فمور/فیمر  بلندترین اندام در بدن انسان و در عین حال حجیم‌ترین و قوی‌ترین استخوان نیز هست. این استخوان، اولین استخوان اندام تحتانی بوده که در انتهای فوقانی خود در لگن خاصره قرار می‌گیرد و مفصل ران را به وجود می‌آورد.

این استخوان از بالا در ناحیه حفره حقه‌ای (استابولوم) با استخوان لگن و از انتها در ناحیهٔ زانو با استخوان درشت‌نی ساق پا و به‌وسیلهٔ رباط‌ها با نازک‌نی ساق پا و با کشکک مفصل می‌شود.

انتهای بالایی استخوان ران شامل سر، گردن، برجستگی بزرگ و برجستگی کوچک است و گردن استخوان سر را به تنه وصل می‌کند، طول گردن در ران حدود پنج سانتی‌متر است که با زاویه حدود ۱۲۵ درجه نسبت به تنه قرار گرفته‌است. برجستگی استخوان ران در سطح خارجی انتهای فوقانی استخوان قرار دارد و زیر پوست قابل لمس است. برجستگی کوچک نیز در زیر گردن در سطح خلفی داخلی قرار دارد. در سطح خلفی تنه، خط خشن قرار دارد که بسیار ضخیم و مشخص است.

## کالبدشناسی
استخوان ران درازترین و قوی‌ترین استخوان بدن است. استخوان ران انسان به‌طور میانگین ۴۸ سانتیمتر درازا و ۲٫۳۴ سانتیمتر قطر دارد و می‌تواند تا ۳۰ برابر وزن یک انسان بالغ را تحمل کند. انتهای تحتانی این استخوان با استخوان درشت نی، مفصل زانو را تشکیل می‌دهد. انتهای فوقانی آن یک قسمت محدب به نام سر دارد. زیر سر، یک قسمت باریک به طول پنج سانتی‌متر به نام گردن قرار دارد. در انتهای فوقانی در قسمتت خارجی یک برجستگی مشخص و چهار گوش به نام برآمدگی بزرگ قرار دارد. یک برآمدگی کوچک‌تر مخروطی شکل نیز در قسمت تحتانی – خلفی گردن به نام برآمدگی کوچک قرار دارد. سطح قدامی تنه صاف است در حالی که سطح خلفی این استخوان زبر است و دارای یک خط به برآمده به نام خط خشن است.

در قسمت قدامی (جلو) انتهای تحتانی استخوان ران یک سطح مفصلی جهت قرارگیری کشک زانو وجود دارد. در انتهای تحتانی استخوان ران همچنین دو قسمت برجستگی و مجزا به نام لقمه (کندیل) قرار دارند، که محل مفصل شدن ران با استخوان درشت‌نی هستند. لقمه‌ها با توجه به داخلی و خارجی بودن آن‌ها را نام‌گذاری می‌کنند.

سر استخوان ران به شکل گرد و مدور بوده و حالت کروی دارد و به توسط قسمتی از استخوان به نام گردن استخوان ران به قسمت‌های پایینتر می‌چسبد. زاویه بین گردن و تنه استخوان ران مهم بوده و در بعضی بیماری‌ها تغییر می‌کند. این زاویه به‌طور طبیعی در حدود ۱۲۵ درجه است. شکستگی گردن استخوان ران که اغلب در سنین بالا به دنبال پوکی استخوان دیده می‌شود اغلب نیاز به جراحی دارد.

در پایین‌تر از سر استخوان ران دو برجستگی دیگر به نام‌های برآمدگی (تروکانتر) بزرگ و برآمدگی کوچک قرار دارند. این دو برجستگی محل اتصالات عضلات قوی اطراف مفصل ران هستند. در انتهای دیستال استخوان لُقمه‌های داخلی و خارجی را داریم که در ناحیه زانو قرار دارند.
این استخوان در پایین دارای ۲ رویه مفصلی به نام‌های لقمه و ۲ عدد رولقمه (اپی‌کندیل) و تکمهٔ ادداکتور و ۲ عدد بالالقمه‌های (سوپراکندیلارهای) داخلی و خارجی می‌باشد.

## نگارخانه

Gray252.png|دید پشتی از استخوان ران 
 Image:Knee diagram.png|
 Image:Gray243.png|
 File:Superior epiphysis - anterior view.jpg|
 File:Superior epiphysis - posterior view.jpg|
 File:Inferior epiphysis - posterior view.jpg|


## منابع

رده:استخوان ران
رده:استخوان‌های اندام تحتانی
رده:استخوان‌های بلند
رده:دستگاه اسکلتی