شهرداری تهران

**شهرداری تهران** سازمان همگانی غیردولتی است که با مدیریت شهردار تهران فعالیت می‌کند. شهردار تهران از طریق رأی‌گیری در شورای شهر تهران انتخاب و به وزارت کشور معرفی می‌شود و وزارت کشور با بررسی صلاحیت فرد منتخب شورا، حکم شهردار را صادر می‌کند. شهرداری تهران شامل بیست و دو منطقه است و مدیریت هر منطقه برعهدهٔ شهردار آن منطقه است که توسط شهردار تهران انتخاب می‌شود و با نظارت معاون امور مناطق فعالیت می‌کنند. ساختمان مرکزی شهرداری تهران در خیابان بهشت، جنوب پارک شهر قرار دارد. شهرداری تهران هشت معاونت، بالغ بر شصت و دو سازمان، نهاد و شرکت دارد. معاونت‌های فرهنگی و اجتماعی، هماهنگی و امور مناطق، خدمات شهری و محیط زیست، حمل و نقل و ترافیک، فنی و عمرانی، شهرسازی و معماری، مالی و اقتصاد شهری، برنامه‌ریزی توسعه سرمایه انسانی و امور شورا زیرمجموعهٔ شهرداری تهران هستند. شهرداری تهران ۲۰ هزار سمت سازمانی و ۶۷ هزار کارمند دارد. این سازمان بر اساس آمارها و نظرسنجی‌ها، جزو فاسدترین دستگاه‌های ایران دانسته شده و فساد افسارگسیخته همواره در این سازمان وجود داشته است.

## پیشینه

پیشینه شهرداری تهران به دوره قاجاریه و انتخاب تهران به عنوان پایتخت (دارالخلافه) بازمی‌گردد. نخستین نظام‌نامه بلدیه (شهرداری) در تهران سال ۱۲۸۶ تصویب شده است. طی سه دوره حکمرانی قاجاریان، پهلوی و جمهوری اسلامی، شهرداری تهران به عنوان پایتخت ایران دست‌خوش فراز و فرودهای متعددی شده است. نخستین طرح جامع شهر تهران سال ۱۳۴۹ در دوره مدیریت غلامرضا نیک‌پی تدوین شد. سه طرح جامع شهر دیگر تهران بنا به ضرورت و اقتضاء بسط و گسترش کلان‌شهر تهران در سال‌های طرح «ساماندهی جامع تهران» در سال ۱۳۷۰، طرح مجموع شهری تهران سال ۱۳۸۱ و سرانجام طرح جامع جدید تهران سال ۱۲۸۵ تدوین شده است. هدف از تدوین
نظامنامه بلدیه کاهش نقش دولت و افزایش نقش مردم، در مدیریت شهری عنوان شده است. این نظام‌نامه پس از طرح در صحن علنی مجلس شورای ملی با ۶۹ رای موافق تصویب شد در نهایت پانزدهم خرداد سال ۱۲۸۶ به امضای محمدعلی شاه رسید. مطابق این نظام‌نامه انجمن بلدیه و اداره بلدیه شهرداری نهادی مستقل از دولت و مجلس برای اداره بهینه امور محلی مانند بهداشت آبادانی و تنزیل و تسعیر نرخ اجناس و روی هم رفته برای آسایش مردم بنیان‌گذاری شد.

انجمن به جهت مشارکت عمومی و نقش شهروند در امور محلی دارای ماهیت حقوقی و استقلال مالی بود. به‌طور کلی می‌توان گفت نقش انجمن بلدی در شهر به این همان حکم مجلس شورای ملی در امور مملکتی را داشت. از نظامنامه بلدیه به عنوان اولین و مترقی‌ترین قانون اداره شهر در ایران معاصر یاد شده است. در جای جای نظام‌نامه بلدیه تلاش برای تمرکز زدایی اداری و جداکردن اداره شهرها از قدرت حاکم و دولت و دولت نمایان است. نخستین انتخابات انجمن بلدیه درد هفتم تیرماه ۱۲۸۶ در شش محله تهران برگزار شد.

### شهرداران
از آغاز تأسیس نهاد مدیریت شهری در تهران ده‌ها نفر مدیریت شهرداری تهران را بر عهده داشتند.

فهرست ده تن از آخرین شهرداران و سرپرستان شهرداری تهران به شرح زیر است:

### قاجار
نظامنامه بلدیه بیست و یکم فروردین ۱۲۸۶ با هدف کاهش نقش دولت و افزایش نقش مردم برای تنبیه در صحن علنی مجلس مطرح شد نظامنامه با ۶۹ رای موافق در مجلس شورای ملی تصویب شد و در پانزدهم خرداد سال ۱۲۸۶ به امضای محمدعلی شاه رسید. مطابق این نظام‌نامه انجمن بلدیه و اداره بلدیه شهرداری نهادی مستقل از دولت و مجلس برای اداره بهینه امور محلی مانند بهداشت آبادانی و تنزیل و تسعیر نرخ اجناس و روی هم رفته برای آسایش مردم بنیان‌گذاری شد.

### دودمان پهلوی
در فاصلهٔ سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۵۴ مدیریت شهری در تهران تغییرات متعددی را از سر گذراند؛ از جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد: با شروع دورهٔ پهلوی و تحولاتی که تحت عنوان مدرنیزاسیون در دوره پهلوی اوّل به‌وجود آمد، تهران دچار دگرگونی‌های اساسی شد. بعد از سال ۱۳۲۰ در دورهٔ پهلوی دوم و ادامهٔ مدرنیزاسیون، توسعه و گسترش شهر در جهات مختلف ادامه یافت. تمرکز امور مالی و صنعتی در تهران بازار کار وسیعی را در این شهر تأمین کرد و مهاجرت‌هایی را به سوی پایتخت موجب شد. در زمان پهلوی دوم توسعهٔ شهر تهران و تحولات آن در سه دوره قابل بررسی است.

;پهلوی اوّل
اولین اقدام مدیریت شهری دوره رضاشاه پهلوی از نام خیابان‌ها شروع شد. سید ضیا مسیو گاسپار ایپکیان را به‌عنوان رئیس بلدیه انتخاب کرد. او کارش را با تغییر نام خیابان مریض‌خانه به سردار سپه شروع کرد.

در دوره رضاشاه دو مسئلهٔ مهم در مدیریت شهری مطرح شد؛ یکی نقشهٔ خیابان‌ها و دیگری تصویب قانون بلدیه در سال ۱۳۰۹. بر اساس قانون جدید بلدیه تشکیلات شهرداری عبارت بودند از: اداره صحه و معاونت عمومی، اداره محاسبات عایدات، اداره امور خیریه، اداره ساختمان و روشنایی میدان‌ها، اداره سجل احوال، احصائیه نشریات، اداره کابینه پرسنل، تنظیمات ملزومات اجرائیات و رسوم. مهم‌ترین نکتهٔ این روش‌نامه بند مربوط به انتخاب شهردار بود. قانون جدید بلدیه خودمختاری نسبی شهرداری‌ها را زائل و آن‌ها را به عنوان عمان محلی دولت مرکزی تبدیل کرد. در این بند اختیار انتخاب شهردار به نخست‌وزیر واگذار شد.

;پهلوی دوم

پس از رضاشاه فرایند دموکراتیزاسیون شهرها دوباره مورد توجه نیروهای مشارکت‌طلب سیاست ایران قرار می‌گیرد و تلاش می‌شود تا شهر در چارچوب مردم‌سالارانه در معنای پارلمانتاریستی آن و نزدیک الگوهای غربی اداره شود. نتیجهٔ چنین ایده‌هایی به تصویب قائم مقامی وزارت کشور در غیبت انجمن شهر در سال ۱۳۲۵ و تصویب لایحهٔ قانونی تشکیل شهرداری و انجمن شهر در سال ۱۳۲۸ منجر شد. این رویدادها نشانهٔ روشنی بر تلاش برای تغییر تعریف تازه‌ای از معنای شهر و نحوهٔ ادارهٔ آن است. در سال ۱۳۳۱ در دوران نخست‌وزیری محمد مصدق این قانون نیز اصلاح شد تا استقلال بیشتری برای شهرها تأمین و رابطهٔ آن‌ها با وزارت کشور محدود شود. اعضای شورای شهر که در تهران ۳۰ نفر بودند، از نواحی مختلف شهر انتخاب می‌شدند، ارتباط مستقیم بیشتری با حوزه‌های انتخابیه خود داشته باشند اعضای شورای شهر اختیار نظر شهردار را داشتند این تلاش دولت مستعجل بود.

پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ اصلاحیه‌ای دیگر بر مصوبه دولت ملّی دربارهٔ قانون تشکیل شهرداری و انجمن شهر زده شد. در نهایت نفوذ دولت مرکزی در امور محلّی به قانون بازگشت و از طریق کنترل‌های مالی و اداری گسترش یافت.

### جمهوری اسلامی
مدیریت شهری تهران از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۰ طی چهار دهه بیش از چهارده شهردار به خود دیده است.

;۱۳۵۷–۱۳۶۷

در فاصله سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محمد توسلی، سید رضا زواره‌ای، سید کمال‌الدین نیک‌روش، غلامحسین دلجو، محمدکاظم سیفیان، حسین بنکدار، محمدنبی حبیبی و سید مرتضی طباطبایی شهردار و سرپرست شهرداری تهران بودند.

در نخستین دهه فعالیت مدیریت شهری بعد از انقلاب متأثر از وقوع جنگ و جوی انقلابی فعالیت‌های زیرساختی عمرانی جدی و گسترده در حوزه مدیریت شهری صورت نگرفت.
محدودیت منابع مالی، وقوع جنگ تحمیلی، بلایی طبیعی مانند سیل تجریش، سیل دماوند و لزوم حمایت شهرداری از مناطق سیل‌زده، گسترش مهاجرت به پایتخت، جدا شدن ماده ۱۰۰ از شهرداری، ساخت و ساز در اراضی سعادت آباد و قطعه‌بندی آن با حکم حاکم شرع بدون رعایت قوانین شهرداری و وزارت مسکن و شهرسازی، موشک باران تهران، منازعات سیاسی و اخلال در فعالیت مدیریت شهری، چالش‌های روزمره اعم از مسائل ترافیکی و جمع‌آوری زباله و… از عمد مسائل و چالش‌های مدیریت شهری در دهه نخست بعد از انقلاب ۱۳۵۷ است. مجموعه چالش‌های یاد شده کمتر فرصت اقدام اجرایی و زیربنایی و عمرانی گسترده و قابل توجه به مدیران شهری داد.

به‌رغم عدم فعالیت‌های اجرایی و عمرانی قابل اعتنا در دوره زمانی یاد شده مجموعه مصوبات و دستورالعمل‌های برنامه‌ریزی قابل ملاحظه‌ای در شهرداری تهران به تصویب رسید.

;۱۳۶۸–۱۳۸۲

در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۲ غلامحسین کرباسچی، مرتضی الویری، محمد حقانی، محمدحسن ملک‌مدنی و محمدحسین مقیمی به عنوان شهردار و سرپرست شهردای تهران فعالیت کردند. غلامحسین کرباسچی بیش از هشت سال سکان مدیریت شهری را بر عهده داشت. در این دوره زمانی اقدام‌های متعددی در زمینه‌های توسعه شهری، تکمیل شبکه بزرگراه‌های تهران، شبکه حمل و نقل عمومی، برج‌سازی و بهبود درآمدهای شهری و نیز حوزه‌های فضای سبز و مسائل فرهنگی و اجتماعی رقم خورد. در این دوره مسائل عمدتاً حول توسعه و بازسازی اقتدار شهری می‌گردد به دنبال خود ایده‌های تازه برای اداره شهر فراهم شد. فروش تراکم، باند مرتبه‌سازی، مدرن سازی و تأمین منابع مالی پایدار از جمله اقدام‌های این دوره چهارده ساله است. برخی از تحلیلگران مسائل شهری معتقدند این بازه زمانی از دوره‌های مهم مدیریت شهری تهران است که با دوره فعالیت کریم بوذرجمهری و غلامرضا نیک‌پی قابل قیاس است.

;۱۳۸۲–۱۴۰۰

طی ۱۸ سال در فاصله سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۰ نه شهردار سکان مدیریت شهری را به‌عنوان شهردار یا سرپرست شهرداری بر عهده داشتند؛ به ترتیب محمود احمدی‌نژاد، علی سعیدلو، محمدباقر قالیباف، مصطفی سلیمی، محمدعلی نجفی، سمیع‌الله حسینی مکارم، سید محمدعلی افشانی، پیروز حناچی، علیرضا جاوید و علیرضا زاکانی. محمود احمدی‌نژاد با ۲ سال فعالیت، محمدباقر قالیباف طی ۱۲ سال فعالیت و پیروز حناچی طی ۳ سال فعالیت فرصت بیشتری در تحقق برنامه‌ها و فعالیت‌های اجرایی و سیاستگذاری مدیریت شهری داشتند. طی سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۷ توجه و تمرکز بر گسترش فضای کالبدی و اجرای پروژه‌های کلان زیرساختی در تکمیل شبکه بزرگراهی و مترو و حمل نقل عمومی است. از نخستین اقدامات محمود احمدی‌نژاد در سمت شهردار برطرف کردن معضل ناهمواری‌های معابر عمومی بود. در دوران مدیریت محمود احمدی‌نژاد به منظور تسهیل ترافیک تعداد زیادی از چراغ‌های قرمز و تقاطع‌ها حذف و دوربرگردان جایگزین شد؛ چند سال بعد از این اقدام به عنوان اشتباه بزرگ مهندسی ترافیک در تهران یاد شد. در این دوران فروش تراکم کاهش محسوسی داشت. از دیگر رویدادهای دوران شهرداری احمدی‌نژاد مصرف بودجه شهرداری بدون هیچ سندی بود. در آن زمان رئیس وقت کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر اعلام کرد ۳۵۰ میلیارد تومان هزینه در شهرداری فاقد سند است.

محمدباقر قالیباف پس از انقلاب و پیش از انقلاب بیش از هر فرد دیگری شهردار تهران بوده است. وی مدت ۱۲ سال شهردار شهر تهران بود و در طول این مدت در کنار تمجید از برخی اقدامات شهرداری دوران او؛ انتقادهایی نیز وجود داشت. در دوران ریاست محمدباقر قالیباف اتوبان نیایش و پل طبقاتی صدر طراحی و افتتاح شد. پروژه‌های عمرانی مانند تونل رسالت و برج میلاد به اتمام رسید. نقدهایی جدی نیز متوجه عملکرد و فعالیت محمدباقر قالیباف در مدیریت شهری شد. منتقدان حجم زیاد تراکم‌فروشی برای تأمین اعتبار پروژه‌های زیرساختی را به عنوان اقدامی مخرب توصیف کردند و از تهران به عنوان شهر سوخته یاد کردند. شهرداری میزان قابل توجهی بدهی بر جای گذاشت. حداقل میزان بدهی اعلام شده ۲۰ هزار میلیارد تومان عنوان شد این در حالی بود که بودجه شهرداری ۱۸ هزار میلیارد تومان بود. از جمله موضوع‌های جنجالی و انتقاد برانگیز واگذاری املاک شهرداری با تخفیف بالا به بعضی از مدیران شهری بود. این ماجرا به املاک نجومی معروف شد.
در دوره مدیریت پیروز حناچی شهرداری به دو مسئله شفافیت، نقش‌آفرینی شهروندان در عرصه شهری و مدیریت شهری تأکید کرد؛ موضوعی که به نظر تحلیلگران و ناظران بیش از چند دهه مغفول مانده بود.
گذار از شهر خودرو محور به شهر انسان محور نیز از دیگر فعالیت‌ها و رویکردهای پیروز حناچی در مدیریت شهری بود. همچنین زدن از تراکم فروشی و احیای هویت محلی، حفظ توسعه، افزایش تعلق ملی و بهبود کیفیت زندگی در محلات شهر از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه اهتمام مدیریت شهری در این دوره بود. توجه به اقشار آسیب‌پذیر و همچنین گروه‌های ناتوان، افراد سالخورده و معلولان از جمله موضوع‌های مورد توجه در مسائل مدیریت شهری بود.

## شهردار تهران
دفتر شهردار تهران ذیل یک اداره کل به عنوان حوزه شهردار فعالیت می‌کند؛ همچنین مستند به نمودار و چارت سازمانی شهرداری تهران در سال ۱۴۰۱ نهادها و سازمان‌های اعم از سازمان فرهنگی هنری، سازمان بازرسی، مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل، مؤسسه همشهری، همشهری «حراست کل شهرداری»، «دفتر هماهنگی هئیت‌های رسیدگی به تخلفات اداری»، «ستاد یگان حفاظت شهرداری تهران»، «سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران»، هم فارغ از اینکه زیر مجموعه یکی از معاونت‌های هشت‌گانه شهرداری تهران باشد با نظارت و مدیریت مستقیم شهرداری تهران و اداره کل حوزه ریاست شهرداری فعالیت می‌کنند که در این بخش به‌طور اجمال به آن‌ها خواهیم پرداخت. همچنین هرچند نهاد سازمان بازنشستگی شهرداری تهران، به عنوان یکی از صندوق‌های بازنشستگی مستقل از مجموعه شهرداری تهران فعالیت می‌کند و مسئولیت خدمات‌رسانی به کارکنان بازنشسته شهرداری تهران را عهده دارد ذیل همین بخش به آن پرداخته می‌شود.

* سازمان بازرسی شهرداری تهران نهاد عالی نظارتی و بازرسی شهرداری تهران است، که ذیل چارت سازمانی دفتر شهرداری تهران و مستقل از دیگر معاونت‌های شهرداری فعالیت می‌کند. سازمان بازرسی به منظور رسیدگی به شکایات مردمی از طریق دو امکان ارتباطی سامانه مدیریت شهری ۱۳۷ و سامانه نظارت همگانی سازمان بازرسی شهرداری تهران ۱۸۸۸ فعالیت می‌کند. سامانه تلفنی و ارتباطی ۱۳۷ سال ۱۳۷۹ با میانگین ده تماس روزانه فعالیتش را آغاز کرد. بر اساس گزارش همشهری آن‌لاین در نیمه دهه هشتاد به‌طور میانگین این سامانه هفت هزار تماس روزانه شهروندان دربارهٔ مسائل مختلف شهری را پاسخ می‌داده است. . سامانه ۱۳۷ در هشتصد موضوع مختلف شهر، شهروندی، مدیریت شهر و … پاسخگوی نیاز و مطالبات شهروندان است. برخی از پربسامدترین مطالبات و پیگیری‌های شهروندان در حوزه‌های «خدمات شهری و عمرانی»، «حمل و نقل عمومی و ترافیک شهری»، «امور اجتماعی و مزاحمت‌های شهری» و… عنوان شده است.
* دیگر سامانه نظارتی شهرداری تهران، سامانه ۱۸۸۸ است که مانند سامانه ۱۳۷ زیر نظر سازمان بازرسی شهرداری تهران فعالیت می‌کند. سابقه راه‌اندازی این سامانه نیز به سال ۱۳۸۵ بازمی‌گردد. هدف از راه‌اندازی این سامانه جدید هم «نظارت بر عملکرد مدیریت شهری» و مبارزه با فساد اداری و تحقق اتقاء سلامت نظام اداری و مدیریت شهری عنوان شده است. سامانه ۱۸۸۸ به‌طور اختصاصی مسئولیت رسیدگی شکایات شهروندان از مدیریت شهری را دارد؛ برخلاف سامانه ۱۳۷ که امکان ارتباطی فراگیرتر در حوزه‌های مختلف چالش‌ها و مطالبات شهری و شهروندی تعریف شده است. این سامانه که از آن به عنوان سامانه نظارت همگانی نیز یاد می‌شود از اوائل دهه نود خورشیدی ذیل سازمان بازرسی شهرداری تهران فعالیت می‌کند.
* **حراست کل**، شهرداری تهران مسئولیت و مأموریت رصد، کشف و پیگرد تخلفات، فسادهای اداری و سوءاستفاده مدیران شهری از موقعیت اداری‌شان را بر عهده دارد. این نهاد مانند دیگر نهادهای حراستی در سازمان‌های عمومی و دولتی مأموریت تأمین امنیت مالی - اقتصادی و نیز اخلاقی و پیگیری و مبارزه و برخورد با فساد در نهاد شهرداری را بر عهده دارد. مواردی از اقدام‌های آن در موارد یاد شده نیز در رسانه‌های بازتاب داشته است.
* **یگان حفاظت شهرداری تهران**، در کنار اداره کل حراست و همچنین سازمان بازرسی شهرداری تهران به عنوان یکی دیگر از نهادهای متولی نظم، نظارت و کنترل بر فعالیت‌ها و ساز و کارهای حاکم بر مناسبات مدیریت شهری است. با این تفاوت که نهادهای بازرسی و حراست شهرداری عمدتاً مسئولیت نظارت بر رفتار کارکنان مجموعه مدیریت شهری و مقابله با فساد اداری و اخلاقی و نظایر این در مجموعه کارکنان شهرداری را بر عهده دارند در حالی نهاد یگان حفاظت شهری، به‌طور مشخص مسئولیت حفاظت از اماکن و تأسیسات طبقه‌بندی‌شده، تجهیزات، اموال منقول و غیرمنقول شهرداری و واحدهای تابعه آن، را بر عهده دارد و همچنین مستند به دستورالعمل تشکیل یگان حفاظت شهرداری تهران، این نهاد مکلف به انجام اقدام‌های پیشگیرانه حفاظتی و برخورد با هرگونه اقدام غیرقانونی در حوزه مسئولیت‌های تعریف شده است.
* یگان حفاظت شهرداری، مستند به قانون تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی شده است. دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت و دستگاه‌های کشوری در تابستان۱۳۷۹ توسط ستادکل نیروهای مسلح ابلاغ و اجرایی شده است. طبق این دستورالعمل، نهادها، سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها می‌توانند از نیروی انتظامی درخواست تشکیل یگان حفاظت کنند. بر اساس گزارش‌های موجود قانون تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی، در قانون برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه تبیین شده است. همچنین مستند به قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب مجلس شورای اسلامی در بهمن‌ماه ۱۳۹۵ و نیز دستورالعمل اجرایی تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی جزئیات ماموریت‌ها و حوزه اختیارات یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی تشریح شده است.
* هدف از ایجاد این تشکل، توسعه، ارتقاء و تحکیم امنیت جامعه، همچنین ساماندهی یگان‌های مسلح دستگاه‌های اجرایی عنوان شده است. همچنین رعایت ضوابط نیروی انتظامی، واگذاری تأمین امنیت و حفاظت از دستگاه‌های اجرایی و بخشی از وظایف انتظامی و حفاظتی نیروی انتظامی به آن‌ها از دیگر اهداف تأسیس این تشکیلات جدید حفاظتی عنوان شده است. دستورالعمل اجرایی یاد شده در تعریف این یگان آورده است؛ یگان حفاظت تشکیلاتی حفاظتی ـ انتظامی، با سلسله مراتب خاص و سازماندهی و فرماندهی متمرکز است. یگان حفاظت برابر قانون، با موافقت و مجوز ستاد کل نیروهای مسلح در دستگاه‌های اجرایی، تحت نظر بالاترین مقام دستگاه تشکیل و از نظر به‌کارگیری سلاح و مهمات تابع ضوابط نیروهای مسلح است. ضرورت رعایت ضوابط نیروی انتظامی در راستای اجرای مأموریت و وظایف محوله، در حوزه استحفاظی از دیگر ویژگی‌ها و مولفه‌های یگان حفاظت عنوان شده است.
* سابقه تأسیس یگان حفاظت شهرداری به سال ۱۳۹۱ بازمی‌گردد، فعالیت این یگان در اوائل دهه نود خورشیدی آغاز و پس از دو سال فعالیت آزمایشی به صورت رسمی به عنوان بخشی از ساختار اداری و حقوقی مدیریت شهری تهران درآمد. برخی گزارش‌های از تجمیع نیروهای و ماموریت‌های اجراییات و همچنین برخی وظایف شهربان در این نهاد در بدو تأسیس خبر دادند. برای نهاد یگان حفاظت شهرداری تهران ۱۸ مأموریت برشمرده شده است؛ از جمله برخی آن‌ها عبارتند از «پیشگیری انتظامی از وقوع جرایم مشهود از قبیل سرقت، مزاحمت، نزاع، درگیری، چاقوکشی و خرابکاری در حوزه استحفاظی و همکاری با ناجا در برخورد و مقابله با آنها»، «تعامل با سازمان‌ها، نهادها، مراجع نظامی، انتظامی، قضایی و سایر دستگاه‌ها به‌منظور اجرای بهینه وظایف و ماموریت‌های یگان و پیگیری و مقابله با جرایم و مجرمان در حوزه استحفاظی»، «اجرای طرح‌های امنیت اخلاقی و انضباط اجتماعی ابلاغی از سوی ناجا در شهرداری و واحدهای تابعه با هماهنگی و همکاری ناجا»، «استفاده از سامانه مانیتورینگ شهر تهران اعم از سامانه‌های مرکزی و محلی برای جمع‌آوری اطلاعات مرتبط با ماموریت‌های یگان و اتخاذ تدابیر لازم حفاظتی و مراقبتی»، «طراحی و نظارت بر نصب سامانه‌های کنترل هوشمند حفاظتی (دوربین‌های مداربسته)، ایجاد موانع و کنترل‌های محسوس و نامحسوس» اجرای فرایند پایش تصویری در تهران از سوی یگان حفاظت شهرداری مطابق ابلاغیات ناجا و دستورالعمل شورای امنیت کشور انجام می‌شود. تأسیس یگان حفاظت شهرداری و همچنین انتقال ماموریت‌هایی حریم‌بان و شهربان به این یگان حفاظت با مخالفت‌ها و موافقت‌هایی همراه بوده است. از جمله ماموریت‌های یگان حفاظت شهری که عموم مردم بیشتر آن را می‌شناسند طرح انضباط شهری و سامان‌دهی دستفروشی‌ها و مقابله با سد معبر است. موضوعی که گاه حساسیت‌ها یا توجه افکار عمومی را برانگیخته است.
* روزنامه همشهری در تاریخ ۲۴ آذر ۱۳۷۱ در ۱۶ صفحه با قیمت ۵ تومن در تیراژ ۳۰۰۰ نسخه به صاحب امتیازی شهرداری تهران و سردبیری احمد ستاری‌فر مدیرعاملی محمدمهدی کرباسچی منتشر شد.توجه به فرهنگ شهرنشینی، مسائل جوانان، مشکلات محلات شهر، محیط زیست، ترافیک، آداب شهروندی، مدیریت شهری، شهر سالم، اوقات‌فراغت و … از جمله موضوعاتی است که از ابتدا، همشهری سرلوحه فعالیت خود قرارداده است.

* مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل مأموریت دیپلماسی شهری، ارتباطات رسانه‌ای و رصد و پیگیری مطالبات شهروندی و نیز پاسخ‌گویی به افکار عمومی را به عهده دارد. همچنین مسئولیت اطلاع‌رسانی مجموعه فعالیت‌ها و اقدام‌های شهرداری تهران و زمینه‌سازی و تعامل با مجامع جهانی مدیریت شهری را عهده‌دار است.شورای اسلامی شهر تهران، نهاد قانون‌گذار و ناظر بر مدیریت شهری و شهرداری تهران، در برنامه پنج‌ساله سوم توسعه شهر تهران (۱۴۰۲–۱۳۹۸) مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل را به انجام مأموریت دیپلماسی شهری پویا و ارتباطات رسانه‌ای اثربخش موظف کرده است.
* این سازمان شهرداری از چهار معاونت، روابط عمومی، رسانه، امور بین‌الملل و تبلیغات و انتشارات تشکیل شده است. همچنین بخش دیگر این سازمان، تشکیلات اجرایی و حوزه ریاست،برگزاری رویداد سالانه خشت طلایی نیز از دیگر فعالیت‌های این مرکز است. این رقابت و رویداد بین‌المللی در حوزه مدیریت شهری است. خشت طلایی رقابتی در حوزه ایده‌های خلاقانه شهری به ابتکار و مدیریت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران از سال ۱۳۹۳ بنیان گذاشته شده است.
* نخستین‌بار سازمان ارتباطات در شهرداری تهران در نیمه دوم دهه چهل خورشیدی بنیاد نهاده می‌شود. سال ۱۳۴۶ واحد روابط عمومی به عنوان نهاد مستقل و زیر نظر شهرداری وقت تهران تأسیس شده است. اواخر دهه پنجاه خورشیدی دفتر روابط عمومی در ساختار سازمانی شهرداری تهران تثبیت می‌شود. سال ۱۳۶۷ دفتر روابط عمومی در ساختار سازمانی به اداره کل ارتقاء یافت.
* **سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران** نهادی‌ست که اوائل دهه هشتاد خورشیدی به عنوان «ستاد مدیریت بحران شهر تهران» شکل گرفت. روز پنج خرداد سال ۱۳۸۰ با حکم وزیر کشور وقت، شهردار وقت تهران عهده‌دار مسئولیت و ریاست ستاد مدیریت بحران شهر تهران شد. تأمین و فراهم آوردن زمینه‌های حقوقی و اداری، همچنین تجهیز نهاد تازه تأسیس به زیرساخت‌ها و امکان‌های مورد نیاز و از سویی تأمین نیروی متخصص در فاصله سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲ رقم خورد و در نهایت این نهاد مدیریت بحران از وضعیت «ستادی» به «مرکز» تغییر وضعیت داد. سرانجام سال ۱۳۸۴ بنا به ضرورت مدیریت مؤثر بحران‌های احتمالی و مواجهه با بلایی طبیعی و … در کلان‌شهر تهران به عنوان ساختاری گسترده‌تر در قد و قامت «سازمان» به خود گرفت. از نیمه دهه هشتاد تا کنون هم با عنوان سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران فعالیت می‌کند.
* از جمله مهم‌ترین اهداف سازمان می‌توان اشاره کرد به «افزایش سطح ایمنی و کاهش خطر پذیری شهر تهران، با انجام هماهنگی‌ها، بررسی‌ها، مطالعات، پژوهش‌ها، آموزش‌ها و اقدامات اجرایی ذیربط قبل از وقوع به منظور پیشگیری و آمادگی مقابله با بحران.»، «انجام اقدامات و هماهنگی‌های لازم جهت افزایش کارایی سیستم مدیریت بحران شهر تهران و دستگاه‌های اجرایی ذیربط، هنگام وقوع بحران به منظور امدادرسانی و کاهش خسارات و تلفات جانی و مالی.»، «انجام اقدامات و هماهنگی‌های لازم جهت افزایش کارایی سیستم مدیریت بحران شهر تهران و دستگاه‌های اجرایی ذیربط، بعد از وقوع بحران به منظور جلوگیری از خسارات و تلفات جانی و مالی.» اهمیت و ضرورت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از آنجا ناشی می‌شود که بر اساس مطالعات انجام شده از ایران به عنوان یکی از ده کشور سانحه خیز (زلزله، سیل، ....) جهان یاد می‌شود. به همین دلیل همواره ضرورت دارد راه‌های کاهش اثرات سوانح طبیعی در کشور مورد توجه قرار گیرد.

* سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران سال ۱۳۷۵ بنیان گذاشته شد. این سازمان مسئولیت نظارت و مدیریت بر فرهنگسراهای شهر تهران را به عهده دارد. بسط، گسترش و توسعه فرهنگ و هنر در جامعه ایرانی و نیز ارتقاء فرهنگ شهرنشینی از جمله اهداف تأسیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران عنوان شده است. در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ عمدتاً مسئولیت خانه‌های فرهنگ، نهادهای فرهنگی و هنری شهرداری تهران زیر نظر معاونت امور اجتماعی و فرهنگی بود با تأسیس سازمان یاد شده این تشکیلات عهده‌دار نیازسنجی، نظارت و مدیریت مراکز فرهنگی مدیریت شهری شد. این نهاد متولی سازمان‌دهی و نظارت بر فعالیت‌های «فرهنگسراها»، «مرکز مشارکت‌های فرهنگی هنری»، «موزه‌ها و خانه موزه‌ها»، «سینماها»، «خانه‌های فرهنگ»، «کتابخانه‌های» زیر نظر شهرداری تهران را بر عهده دارد.
* سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران به صورت هیئت امنایی اداره می‌شود. ترکیب اعضاء هیئت امنا به این شرح است؛ «شهردار تهران»، «وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی»، «رئیس سازمان تبلیغات اسلامی»، «رئیس سازمان صدا و سیما»، «مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان»، «مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها»، «رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی»، «وزیر آموزش و پرورش»، «رئیس سازمان بسیج مستضعفین کشور»، «رئیس شورای فرهنگی اجتماعی در شورای عالی انقلاب فرهنگی»، «رئیس شورای اسلامی شهر تهران»
* **سازمان بازنشستگی شهرداری تهران** یکی از صندوق‌های بازنشستگی ایران است که عهده‌دار ارائه خدمات بازنشستگی و از کارافتادگی به کارکنان شهرداری تهران است. پیشینه تأسیس این سازمان به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد. اساسنامه آن دو مرتبه در سال‌های ۱۳۶۸ و ۱۳۷۵ دست‌خوش تغییرات و بازبینی شده است. مستند به اساسنامه، سازمان یاد شده شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری دارد و بر اساس ضوابط بازنشستگی اداره می‌شود. برخی از وظایف سازمان عبارتند از «برقراری و پرداخت حقوق و هر نوع مقرری دیگر بازنشستگان شهرداری تهران»، «سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها، موسسات بازرگانی، صنعتی، تولیدی، خدماتی، آموزشی، فرهنگی و عام‌المنفعه»، «فراهم آوردن امکانات ورزشی، تفریحی و تسهیلات رفاهی جهت بازنشستگان و وظیفه بگیران از طریق مراکز فرهنگی، ورزشی و تفریحی تابعه شهرداری تهران»، «اعطاء وام به بازنشستگان و وظیفه بگیران شهرداری تهران» و…این سازمان همچنین برای بسط و گسترش سرمایه‌ها و نیز افزایش منابع مالی، دارای چند شرکت اعم از «خودرو سرویس شهر»، «هادیان شهر»، «مؤسسه معین»، «هلدینگ میلاد شهر» و … است.

## معاونت‌ها
شهرداری تهران به عنوان نهاد عمومی برای انجام ماموریت‌های هشت معاونت در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، ترافیکی و … دارد. همچنین مجموعه‌های دیگر از نهادهای شهرداری تهران ذیل عنوان سازمان فعالیت می‌کنند.

### امور اجتماعی و فرهنگی

معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران یکی از معاونت‌های نه‌گانه شهرداری تهران است
که به‌طور ویژه و عمده بر موضوع‌های حوزه فرهنگ و امور اجتماعی در کلان‌شهر تهران می‌پردازد و ماموریت‌های شهرداری در دو حوزه فرهنگ و امور اجتماعی را دنبال می‌کند. معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری برای پیش‌برد ماموریت‌ها و فعالیت‌هایش از شش اداره کل سلامت،اداره کل فرهنگی، اداره کل امور بانوان، اداره کل آموزش‌های شهروندی، اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی، اداره کل برنامه‌ریزی و توسعه شهری تشکیل شده است. همچنین سازمان‌های شرکت فضاهای فرهنگی، ستاد گردشگری، سازمان ورزش، سازمان رفاه و خدمات اجتماعی، ستاد مدیریت محله، برج میلاد از دیگر نهادهای زیر مجموعه معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران است. از جمله شرح وظایف و ماموریت‌های کلان این نهاد شهری می‌توان به توسعه و توزیع محصولات خدمات فرهنگی و اجتماعی، آموزش و توانمندسازی، توسعه زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی و شبکه سازی و جلب مشارکت‌های اجتماعی اشاره کرد.
نهادهای و مراکز متعدد خدمات اجتماعی و فرهنگی زیر نظر معاونت امور فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران فعالیت می‌کند از آن جمله می‌توان به برج میلاد، سراهای محله، مراکز کارآفرینی کوثر و همچنین دیگر مراکز توانمندسازی و حمایتی مانند مجموعه بهاران، مراکز پرتو اشاره کرد. همچنین شورایاری نیز از دیگر حوزه‌های مرتبط با فعالیت این نهاد است. اهتمام به فعالیت‌های ورزشی و تفریحی بانوان در قالب پارک بانوان در تهران و بررسی تأثیر اجتماعی طرح‌های مختلف شهرداری مبتنی بر ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی را نیز عهده‌دار است.

### هماهنگی و امور مناطق

مسئولیت هماهنگی میان شهردار تهران و مناطق مختلف شهرداری و همچنین نظارت بر فعالیت‌های شهرداری مناطق بیست و دوگانه تهران بر عهده معاونت هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران است. مستند به پرتال سازمانی، این معاونت  در تعامل و راهبری مناطق و نواحی است.همچنین علاوه بر هماهنگی برای اجرای بهتر و دقیق‌تر وظایف و مأموریت‌های شهرداری تهران در مناطق بیست و دوگانه، نقش مؤثری در اجرا و پیشبرد برنامه‌ها و پروژه‌های حوزه‌های معاونت‌های تخصصی در سطح مناطق دارد.این معاونت از طریق اداره کل هماهنگی، نظارت و پیگیری همچنین معاونین برنامه‌ریزی و توسعه شهری، فنی و اجرایی این اداره کل فعالیت می‌کند. از سویی اداره‌های فناوری اطلاعات و ارزیابی عملکرد، برنامه و بودجه، امور نواحی، نظارت، هماهنگی، امور فنی و اجرایی فعالیت‌ها ماموریت‌هایش را انجام می‌دهد. اقدام‌هایی مانند تشکیل جلسه‌های مرتب با شهرداران مناطق به منظور ایجاد هماهنگی کامل بین آنها، نظارت بر حسن اجرای کلیه طرح‌های اجرایی اعم از فنی، عمرانی، شهرسازی در سطح مناطق، نظارت دقیق و مداوم در حسن اجرای قوانین و مقررات در مناطق شهرداری تهران و… از جمله وظایف معاونت هماهنگی و امور مناطق است.

### خدمات شهری و محیط زیست

از معاونت خدمات شهری و محیط زیست به عنوان قدیمی‌ترین معاونت در تشکیلات شهرداری تهران یاد شده است. ارائه خدمات شهری در کنار دیگر ماموریت‌ها تدریجاً، ساختار این معاونت را شکل داده است. این معاونت برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق خدمات شهری و زیست‌محیطی از اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه امور خدمات شهری»، «امور خدمات شهری»، «محیط زیست و توسعه پایدار» و همچنین شش سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی،بهشت زهرا، بوستان‌ها و فضای سبز،زیباسازی، سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار و سازمان مدیریت پسماند تشکیل شده است. همچنین شرکت‌های صنایع و مشاغل شهر، شهربان و حریم‌بان، خدمات کالای شهروند و نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب هم زیرنظر این معاونت فعالیت می‌کنند.

### حمل و نقل و ترافیک

معاونت حمل و نقل و ترافیک مسئولیت سیاست‌گذاری و کنترل عملکرد حمل و نقل و ترافیک پایتخت ایران را به عهده دارد. متناظر با معاونت یاد شده، ذیل ساختار اداری و چارت سازمانی شهرداری مناطق بیست و دوگانه شهرداری تهران نیز چنین معاونتی ایجاد شده است و به منظور هم‌آهنگی حداکثری با معاونت حمل و نقل و ترافیک در تعامل هستند. سابقه شکل‌گیری این نهاد مدیریت شهر به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد. این معاونت برای پیشبرد اهداف و ماموریت‌های محوله سه اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری»، «مهندسی و ایمنی ترافیک»، «حمل و نقل عمومی» و نه شرکت، راه‌آهن شهری تهران و حومه، شرکت واحد اتوبوس رانی تهران و حومه، شرکت واگن سازی تهران، شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو، شرکت کنترل ترافیک تهران، شرکت کنترل کیفیت هوا، ستاد مرکزی معاینه فنی خودروها، مؤسسه رایانه شهر تهران و سه سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، سازمان پایانه‌ها و پارک سوارهای شهرداری تهران، سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسی رانی شهر تهران است. مستند به گزارش سایت شهرداری تا سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۱۱۲ ایستگاه مترو، ۵۱۱۵ خطوط اتوبوس تندرو (BRT)، ۲۲۸ ایستگاه دوچرخه، ۶۱۷ ایستگاه تاکسی در کلان‌شهر تهران فعال است.

### فنی و عمرانی

معاونت فنی و عمرانی مأموریت فعالیت‌های زیرساختی و عمرانی شهرداری تهران را بر عهده دارد. از سال ۱۳۶۹ رسماً شروع به فعالیت کرده است. فعالیت‌های عمده این معاونت، انجام پروژه‌های عمرانی در شهر تهران است.اغلب پروژه‌ها در قالب ساخت پل، بزرگراه، تونل و ابنیه تعریف می‌شوند. به این مجموعه عملکردی باید ساماندهی شبکه جمع‌آوری و مدیریت آب‌های سطحی و همچنین تعمیر، مرمت، مقاوم‌سازی و به‌سازی لرزه‌ای پل‌های شهر تهران را نیز افزود.اقدامات عمرانی در سطح مناطق نیز به نوعی با هماهنگی معاونت یاد شده انجام می‌شود. همچنین تحقق هماهنگی میان معاونت‌های فنی و عمرانی مناطق بیست و دوگانه شهرداری تهران از دیگر ماموریت‌های این معاونت است. معاونت فنی و عمرانی برای تحقق ماموریت‌هایش واحدهای تابعه‌ای متعددی دارد. این معاونت از سه اداره کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری»، «هماهنگی فنی و عمرانی سازمان‌ها و مناطق»، «مالی و اداری» همچنین سازمان‌های مشاور_فنی_و_مهندسی، مهندسی_و_عمران، «عمران مناطق شهرداری تهران» و شرکت‌های خاکریز_آب و «یادمان سازه» تشکیل شده است. همچنین ریاست و دبیری شورای فنی شهرداری تهران نیز با معاون فنی و عمرانی شهرداری است؛ دبیرخانه شورای فنی مدیریت شهری هم در این معاونت مستقر است.

### شهرسازی و معماری

عمده مسئولیت معاونت شهرسازی و معماری، طراحی، هدایت و ساخت کلانشهر تهران است. مستند به اسناد بالا دستی اعم از مصوبات شورای اسلامی شهر تهران یا شورای عالی شهرسازی و معماری و نظایر این، ماموریت‌های مشارکت و تلاش در زمینه‌های مربوط به برنامه‌ریزی، مطالعات و تحقیقات علمی، فنی، مهندسی و تخصصی شهرسازی و معماری به این معاونت واگذار شده است. همچنین تهیه و اجرای طرح‌های تحقیقاتی، اجرائی، هدایت و نظارت بر ساخت و سازهای درون‌شهری شهر تهران و برنامه‌ریزی و هماهنگی ساخت و سازهای شهری و تدوین ضوابط و مقررات اجرائی از دیگر ماموریت‌های این معاونت است. معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران همچنین طرح جامع تفصیلی کلانشهر تهران را نیز طراحی و نظارت بر نحوه اجرای آن را بر عهده دارد. این معاونت برای تحقق ماموریت‌ها و وظایفش نهادهای متعددی را زیر مجموعه خود دارد از آن جمله می‌توان اشاره کرد به اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری»، «معماری و ساختمان»، «شهرسازی و طرح‌های شهری»، «امور اجرایی کمیسیون‌های ماده ۱۰۰»، «حریم»، «مدیریت بافت و بناهای تاریخی» همچنین شرکت‌ها و سازمان‌های «نوسازی عباس‌آباد»، «نوسازی شهر تهران» و در نهایت کمسیون ماده ۵ از دیگر زیرمجموعه‌های این معاونت است. حمیدرضا صارمی از آذرماه ۱۴۰۰ مسئولیت معانت معماری و شهرسازی را بر عهده دارد.

### برنامه‌ریزی و امور شورا

معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا، مسئولیت سرپرستی و برنامه‌ریزی امور مربوط به برنامه‌های جامع و کلی شهرداری تهران را بر عهده دارد. همین‌طور مدیریت منابع انسانی اعم از امور استخدامی منابع انسانی، ارزیابی عملکرد، آموزش و نگه‌داشت منابع انسانی از دیگر وظایف این نهاد است. سابقه شکل‌گیری این نهاد به نیمه دوم دهه شصت خورشیدی بازمی‌گردد. این نهاد از آغاز تاکنون تغییر و تحول‌هایی را داشته است. معاونت  یاد شده برای پیشبرد اهداف و ماموریت‌های محوله شامل چهار اداره کل «برنامه و بودجه»، «سرمایه انسانی»، «رفاه و امور ایثارگران» «تدوین مقررات و هماهنگی امور شورا و نهادها» و نه شرکت، «شهر سالم»، «خدمات اداری شهر»، «ارتباط مشترک شهر»، «مرکز نوسازی و تحول اداری»، «مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی»، «دفتر پایش برنامه، کنترل پروژه و ارزیابی عملکرد»، «مؤسسه فناوران شهر»، «صندوق ذخیره کارکنان»، «مؤسسه هادیان شهر» هم از زیر مجموعه‌های این معاونت است. و فناوری اطلاعات و ارتباطاتو بازنشستگی از سازمان‌های زیر مجموعه معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا است. می‌شود.

### مالی و اقتصاد شهری

فعالیت‌های مربوط به بخش مالی و اقتصادی همین‌طور مدیریت و کنترل هزینه‌های پروژه‌های شهرداری تهران ساختار این معاونت را شکل داده است. معاونت مالی و اقتصاد شهری یکی از معاونت‌های هشت‌گانه شهرداری تهران است. فعالیت‌های مربوط به بخش مالی و اقتصادی همین‌طور مدیریت و کنترل هزینه‌های پروژه‌های شهرداری تهران ساختار این معاونت را شکل داده است. این معاونت برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق اهداف مربوط از شش اداره کل «تشخیص و وصول درآمد»، «امور مجامع و شوراهای سازمان‌ها»، «امور مالی و اموال»، «دفتر برنامه‌ریزی و هماهنگی امور اقتصادی»، «پشتیبانی»، «خزانه داری» و همچنین دو سازمان، سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی، املاک و مستغلات تشکیل شده است. همچنین شرکت سرمایه‌گذاری شهر هم زیرنظر این معاونت فعالیت می‌کند. این معاونت به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نهادهای مدیریت شهری در ساختار شهرداری تهران است که در دوره قاجار از آن به عنوان «اداره مالیه» یاد می‌شده است. نظم نسق دادن به ساز و کارهای مالی شهرداری تهران اعم از خزانه‌دتری شهرداری، پرداخت حقوق کارکنان، جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی در پروژه‌های عمرانی، حمل و نقل، زیست و محیطی و … نظارت بر اموال شهرداری و همچین حسابرسی از صورت‌های مالی و وصول و پرداخت‌های انجام شده در سازمان‌هاو نهادهای مدیریت شهری و در نهایت تعمیر و نگهداری از ساختمان‌های شهرداری از جمله ماموریت‌های بارز این نهاد است. عموماً شهروندان اداره وصول درآمدهای این معاونت را بیشتر از دیگر بخش‌های معاونت مالی و اقتصاد شهر می‌شناسند به اعتبار اینکه اداره وصول درآمدها مسئولیت دریافت عوارض‌های ساخت و ساز، نوسازی، کسب و کار، خودرو و نظایر این را بر عهده دارد. از آغاز تأسیس نهاد مالیه و امور مالی در مدیریت شهری (بلدیه) تا سال ۱۴۰۱ بالغ بر یک صد و هفت تن مسئولیت مدیریت معاونت مالی و اقتصادی شهرداری را بر عهده داشتند.

## سازمان‌ها
مجموعه شهرداری تهران برای پیش‌بردن ماموریت‌ها و وظایف محوله علاوه بر هشت معاونت بالغ شصت سازمان، شرکت، مرکز و ستاد در زیر مجموعه خود دارد در این بخش مروری اجمالی بر برخی از مهم‌ترین سازمان‌های مدیریت شهری تهران خواهیم داشت.

* سازمان ورزش و تندرستی شهرداری تهران مسئولیت سازماندهی فعالیت‌های ورزشی در شهرداری تهران سال ۱۳۸۴ به تأسیس اداره کل تربیت بدنی شکل گرفت. سال ۱۳۸۸ با ادغام اداره کل تربیت بدنی و شرکت فرهنگی ورزشی شهر در نهایت سازمان ورزش شهرداری تهران بنیاد نهاده شد. اداره کل تربیت بدنی مسئول برگزاری فعالیت‌های ورزشی و تفریحی بود. شرکت فرهنگی ورزشی شهر هم مدیریت بهره‌برداری مجموعه‌های ورزشی شهرداری را برعهده داشت. بنا بر اساسنامه سازمان ورزش شهرداری تهران نهادی غیرانتفاعی، وابسته به شهرداری و مرکز اصلی این سازمان شهر تهران و مدت فعالیت آن از تاریخ تأسیس نامحدوداست.
* سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر تهران اعمال نظارت عالی در جهت ارتقاء کمی و کیفی فضای سبز شهر تهران را برعهده دارد همچنین مدیریت و نگهداری فضای سبز پایتخت ایران از دیگر وظایف این سازمان است. نخستین تشکیلات ذیل مدیریت شهری فعال در زمینه فضای سبز «اداره باغات» نام داشت که سال ۱۳۳۹ بنیاد نهاده شده است. گسترش شهرنشینی و تراکم جمعیت در دهه چهل خورشیدی مدیران وقت شهرداری تهران را بر آن داشت فکری به حال فضای سبز شهری کنند. سال ۱۳۹۳ بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران و ابلاغ اساسنامه جدید ماموریت‌ها و نام سازمان مورد تجدید نظر اساسی قرار گرفت و به نام کنونی فعالیت می‌کند. بیش از شصت مأموریت و وظیفه در حوزه‌های «برنامه‌ریزی»، «احداث و مناسب‌سازی»، «احیاء و ساماندهی»، «مطالعاتی و پژوهشی» و… برای سازمان یاد شده در حوزه فضای سبز و بوستان‌های تهران طراحی و تصویب شده است.
* سازمان حمل و نقل و ترافیک تهران مسئولیت حمل و نقل و ترافیک شهر تهران را بر عهده دارد. سازمان یاد شده نهادی خدماتی است. این سازمان از پنج معاونت «مطالعات حمل و نقل و ترافیک»، «بهره‌برداری از سیستم‌های حمل و نقل و محدوده‌های ترافیکی»، «فنی و مهندسی»، «توسعه حمل و نقل پاک و آموزش»، «برنامه‌ریزی و هماهنگی» و «مالی و پشتیبانی» تشکیل شده است. خدماتی در زمینه «حمل و نقل پاک»، «ساماندهی بار و کالا»، «پارک حاشیه‌ای و پارکینگ» و «ساماندهی محدوده‌های ترافیکی» ارائه می‌دهد. فراهم آوردن امکان دسترسی شهروندان به دوچرخه‌های اشتراکی در برخی از مناطق شهر تهران، ارائه خدمات به رانندگان و مالکان ناوگان باربری تهران در سایت «بارانه»، «ارائه طرح ترافیک» و… از خدمات این سازمان به شهروندان است.
* سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران در سال ۱۳۴۷ با عنوان «طرح مکانوگرافی» فعالیتش را آغاز کرد. در ادوار دیگر بنا به ضرورت مدیریت شهری و نیز به روز شدن ابزارهای تکنولوژی این نهاد با عنوان‌های «اداره کل آمار و مکانوگرافی» و «سازمان خدمات کامپیوتری» فعالیتش را دنبال کرد. مهم‌ترین مأموریت سازمان یاد شده مکانیزه کردن سیستم‌های مالی، اداری، فنی، تشکیلاتی شهرداری تهران عنوان شده است. همچنین فراهم آوردن امکان دسترسی مسئولان و مدیران به اطلاعات جامع شهر تهران و ارایه خدمات الکترونیکی به شهروندان در زمینه خدمات شهری از دیگر ماموریت‌های این سازمان است. عمده اهداف سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات، تحقق شهر هوشمند، خدمات الکترونیکی، همچنین ایجاد و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است.
* سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تهران به عنوان نهاد متولی نظارت و مدیریت بر فعالیت تاکسی‌ها در پایتخت ایران، با مصوبه شورای انقلاب فعالیتش را به‌طور رسمی از سال ۱۳۵۹ آغاز کرد. اواخر دهه هشتاد انحصار تمرکز فعالیت تاکسیرانی برطرف و امکان فعالیت شرکت‌های خصوصی تاکسیرانی نیز فراهم شد. تا سال ۱۴۰۱، قریب ۱۰۰ هزار تاکسیران و حدود ۸۰ هزار تاکسی در تهران مشغول به فعالیت است؛ ۲۲درصد از سفرهای حمل و نقل درون‌شهری را ناوگان تاکسیرانی تهران به عهده دارد. برخی از خدمات این سازمان عبارتند از «صدور پروانه کار با تاکسی»، «پیشنهاد نرخ کرایه به شورای اسلامی شهر»، «نظارت بر اجرای کرایه‌های مصوب»، «رسیدگی به امور رانندگان» و …
* سازمان بهشت زهرا گورستان کنونی تهران که به نام «بهشت زهرا تهران» شناخته می‌شود، بیش از نیم قرن عمر دارد.تعدد گورستان‌های تهران دهه چهل به چالشی در مدیریت وقت شهری تهران بدل شده بود؛ سال ۱۳۴۵ برای پایان دادن به چالش تعدد گورستان‌های پراکنده در شهر تهران اولین تلاش‌های احداث گورستانی به نام بهشت زهرا انجام گرفت. قطعه زمین در مسیر تهران – قم با مساحت ۳۱۴ هکتار به این امر اختصاص یافت. فعالیت‌های عمرانی و فضای سبز نیز آغاز شد.بهشت زهرا تهران با اداره‌هایی نظیر «فضای سبز»، «تولیدات بتونی»، «اداره غرفه‌ها»، «حمل متوفی در تهران و انتقال به شهرستان»، «خدمات صندلی و چادر برای انجام مراسم، اکو و مداح» ماموریت‌هایش را دنبال می‌کند. از جمله ماموریت‌های این نهاد می‌توان اشاره کرد به «برنامه‌ریزی و تعیین خط مشی در امور مربوط به گورستان‌های شهر تهران»، «ایجاد و توسعه یا نظارت بر احداث و توسعه گورستان‌های مورد نیاز»، «بهره‌برداری یا نظارت بر طرز استفاده از گورستان‌های احداث شده و انتظام امور گورستان‌های واقع در شهر تهران»، «انجام ترتیبات لازم جهت حمل، تغسیل، تکفین، تدفین و انجام مراسم و تشریفات مذهبی» و…
* سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران همان‌طور که از نام سازمان بر می‌آید؛ این نهاد مسئولیت جمع‌آوری زباله‌ها و بازیافت و امحاء آن را بر عهده دارد. مسئله بازیافت زباله از دهه چهل خورشیدی در مدیریت شهری تهران پیش کشیده شده است. در دهه ۱۳۴۰ برای پیشنهاد دفن بهداشتی و تولید کمپوست از زباله‌ها طرح شد. در راستای همین هدف اداره کل کود گیاهی زیرمجموعه شهرداری تهران در دهه ۱۳۵۰ تأسیس شد و این اداره تا سال ۱۳۶۸ فعال بود. نهاد «سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری» در همین سال عهده‌دار مسئولیت مدیریت پسماند شد. بر اساس گزارش‌های موجود مدیریت پسماند تا سال ۱۳۸۹ بر عهده «سازمان بازیافت» و «سازمان خدمات موتوری» بود. این دو سازمان سال ۱۳۸۹ در یکدیگر ادغام شدند. «نظافت و رفت و روب، شستشوی معابر، سطوح، مبلمان و سایر المان‌های شهری»، «پاکیزه‌سازی معابر و فضاهای عمومی»، «تفکیک پسماند در مبدأ»، «بهبود کیفیت پسماند ورودی به طرح‌های تولیدی کمپوست و بازگرداندن مواد و انرژی به چرخه تولید و طبیعت»، «جمع‌آوری مطلوب و بهداشتی پسماند از مبادی تولید، حمل سریع و ایمن آن به مراکز پردازش و دفع»، «توسعه و بهبود فعالیت کارخانه‌های پردازش پسماند و تولید کمپوست» و… برخی از ماموریت‌های این سازمان است.
* سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری تهران هدف از تشکیل این سازمان تهیه و توزیع میوه و تره بار و فرآورده‌های کشاورزی مورد استفاده مردم و همچنین کوتاه کردن دست واسطه‌ها از طریق ایجاد ارتباط مستقیم بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بود. اولین میدان پس از تشکیل این سازمان، میدان جلال آل‌احمد سال ۱۳۵۸ احداث شد و به بهره‌برداری رسید. «توسعه میادین و بازارها»، «افزایش تعداد غرفه‌ها و اماکن»، «عرضه ماهی زنده همراه احداث حوضچه‌های مخصوص»، «اعمال مدیریت بر نرخ‌گذاری» و… از جمله ماموریت‌های این سازمان است.
* سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی از نهادهای زیر مجموعه شهرداری تهران است که به مناطق بیست و دوگانه کلان‌شهر تهران خدمات می‌دهد. فرایند ایجاد و تطور نهاد آتش‌نشانی در تهران را می‌توان طی دو دورده عمده پهلوی و جمهوری اسلامی پی گرفت. آنچه در دوره قاجاریه در زمینه آتش‌نشانی رقم خورده است؛ چندان اقدام‌های قابل توجهی نبوده است؛ بی‌اعتنایی ناصرالدین شاه فرنگ دیده به اهمیت نهاد آتش‌نشانی و ترور امیرکبیر از جمله دلائل مهم در عدم تأسیس نهاد آتش‌نشانی در دوره قاجاریه ذکر شده است. وظایف و ماموریت‌های نهاد آتش‌نشانی بر اساس، استاندارهای جهانی، ساز و کارهای حقوقی و شرایط طبیعی و اجتماعی تدوین می‌شود. شهرداری تهران مستند به اسناد حقوقی و بررسی‌های صورت گرفته دربارهٔ ضریب آسیب‌پذیری تهران و نیز مستند به پرتکل‌های جهانی به انجام ماموریت‌های مانند «مقابله با هرگونه آتش‌سوزی»، «نجات محبوس شدگان در زیر آوار ساختمان، خودروی تصادفی، آسانسور و…»، «پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی در کلیه تصرفات شهری»، «مقابله با حوادث مواد شیمیایی خطرناک» موظف است. همچنین تعیین صلاحیت و ایمنی شرکت‌ها و ساختمان‌ها از وظایف این نهاد است.

* سازمان مشاور فنی و مهندسی شهرداری کلانشهر تهران وظیفه و مسئولیت ارائه خدمات به معاونت فنی و عمرانی و همچنین نهادها و دستگاه‌های مرتبط با شهرداری تهران را بر عهده دارد. آغاز رسمی فعالیت‌های سازمان یاد شده از سال ۱۳۷۰ عنوان شده است. کار ویژه سازمان مدیریت، هدایت و راهبری پروژه‌های زیرساختی و عمرانی است و طرف قرارداد با ۲۵۰ شرکت مهندسین مشاور است.این سازمان برخی از وظایف عمده سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران عبارتند از «انجام مطالعات و طراحی پروژه‌های عمرانی، طرح‌های جامع و زیربنایی، مقاوم‌سازی و نگهداشت پل و ابنیه»، «انجام خدمات نقشه‌برداری»، «انجام مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح» و… از جمله مراکز مهم زیر نظر این سازمان مرکز مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح است که با هدف انجام مطالعات ژئوتکنیک و ارائه خدمات آزمایشگاهی بنیاد گذاشته شده است. این مرکز مسئولیت اقدامات پشتیبانی پروژه‌ها از امکان‌سنجی تا اجرا را در قالب انجام آزمایش‌ها مختلف، ژئوتکنیک، مکانیک خاک، بتن، آسفالت را بر عهده دارد.
* سازمان مهندسی و عمران شهرداری تهران مسئولیت انجام مگا پروژه‌های شهرداری عمدتاً در زمینه زیرساخت‌های حمل و نقل اعم از بزرگراه‌ها و پل‌ها را عهده‌دار است. همچنین ایجاد تقاطع‌های غیر همسطح، معابر استاندارد و… از دیگر ماموریت‌های این سازمان عنوان شده است. تلاش برای ارتقای کمی و کیفی طرح‌های عمرانی، تسریع در اجرای آن‌ها و رفع نیازهای اساسی شهری در زمینه مهندسی و عمران از ماموریت‌های آن است. مستند به اساسنامه سازمان یاد شده مسئولیت تأمین مصالح و تجهیزات مورد نیاز پروژه‌های عمرانی، سرمایه‌گذاری و مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی در اجرای پروژه‌های عمرانی و… را دارد. مدیریت سازمان مهندسی و عمران مبتنی بر روند «شورایی» اداره می‌شود. اعضاء شورای عبارتند از شهردار تهران رئیس شورا، معاون فنی و عمرانی، نماینده وزارت کشور، دو نفر کارشناس متخصص در رشته‌های مرتبط به پیشنهاد شهردار و تأیید شورای سازمان) این نهاد دارا یک هیئت مدیره است. برخی از خدمات و اقدام‌های انجام شده در سازمان مهندسی و عمران در توسعه شبکه بزرگراهی تهران و نگهداری عبارتند از تکمیل و توسعه شبکه بزرگراهی شهر تهران ۶۱۳ کیلومتر بزرگراه شهری، ۲۴ کیلومتر تونل شهری، ۳۸۵ دستگاه پل، احداث دریاچه شهدای خلیج فارس، بوستان ولایت، پارک جنگلی یاس، بوستان پردیسان، چهارباغ، مصلی تهران و پارک هرندی و…
* سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران اواخر دهه هشتاد به هدف تسهیل و تسریع عملیات عمرانی مناطق فعالیتش را آغاز کرد. برخی از وظایف این سازمان عبارتند از «انجام کلیه امور مرتبط با خدمات مهندسی، اجرای ابنیه، سیویل، پل، راه و باند، تأسیسات و زیر ساخت‌های شهری»، «تهیه، تولید، تأمین انواع قطعات بتنی، بتن آماده، مصالح ساختمانی، راه‌سازی»، «تهیه، تولید، تأمین انواع تجهیزات کارگاهی، تجهیزات ترافیکی، مبلمان شهری و احداث و مدیریت کارخانه‌های مربوط»، «تولید قطعات پیش ساخته»، «ساخت و ساز و فروش، واگذاری املاک، ساختمان، تأسیسات و ابنیه»، «سرمایه‌گذاری و مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی و سایر شرکت‌ها و سازمان‌های شهرداری مرتبط با فعالیت سازمان» و…
* سازمان پایانه‌های مسافربری و پارک سوارهای شهرداری تهران مسئولیت نظارت و مدیریت بر چهار پایانه مسافربری بین شهری در تهران را بر عهده دارد. تهران علاوه بر چهار پایانه بزرگ بین‌شهری شماری متعددی نیز پارک‌سوار درون‌شهری دارد. بنا به ضرورت نظارت و مدیریت و رسیدگی بر فعالیت مراکز و پایانه‌های یاد شده تأسیس این سازمان رقم خورد. این سازمان به پایانه‌های پایانه جنوب تهران (تأسیس شده در فاصله سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۹)، پایانه غرب تهران (بنیاد گذاشته شده به سال ۱۳۷۵ به مساحت ۵۰ هکتار)،پایانه شرق تهران (احداث در سال ۱۳۶۰ با مساحت ۵٫۳ هکتار)، و پایانه بیهقی (احداث شده در سال ۱۳۷۰ با مساحت ۱۳/۵)نظارت و مدیریت دارد.
* سازمان زیباسازی شهر تهران نهادی مرتبط با تبلیغات محیطی و المان‌های شهری است. به‌طور مشخص موضوع‌هایی نظیر هنرهای تجسمی، مجسمه و آثار حجمی، نقاشی دیواری، گرافیک، تبلیغات محیطی، مبلمان و تجهیزات شهری از جمله موضوع‌های حوزه توجه سازمان زیباسازی شهر تهران است. سابقه تأسیس این نهاد به دهه شصت خورشیدی بازمی‌گردد. وظایفی متعددی می‌توان برای این نهاد برشمرد؛ مثلاً «ساماندهی و مدیریت موضوع تبلیغات و اعلانات در فضای عمومی شهر»، «طراحی، اجرا، ساخت یا بازسازی و تعمیر معابر عمومی»، «ایجاد نمادهای تصویری و حجمی با هویت ایرانی در سطح شهر تهران به منظور زیبایی و هویت بخشی به آن»، «برنامه‌ریزی، احداث، بازسازی و نگهداری سرویس‌های بهداشتی در سطح شهر»، «مشارکت در حفظ و زیبایی فضای فرهنگی، بافت‌ها، آثار تاریخی، آرامگاه‌های مشاهیر» و… برخی از ماموریت‌های سازمان زیباسازی شهر تهران است.
* سازمان نوسازی شهر تهران از نیمه دهه چهل خورشیدی بنیاد گذاشت شده است. عمده هدف و مأموریت از تأسیس این نهاد همان‌طور که بر می‌آید، نوسازی پایتخت عنوان شده است. بازسازی و نوسازی محله عودلاجان از نخستین ماموریت‌های این نهاد بود. شهرداری از دهه هشتاد خورشیدی برای پرهیز از تصدی‌گری به رویکرد تسهیلگری روی آورد تا از این طریق بتواند امکانی حداکثری برای جذب سرمایه بخش خصوصی و مشارکت مالکان در محدوده‌های بافت فرسوده را رقم بزند. مستند به گزارش‌های موجود با تغییر رویکرد از تصدیگری به تسهیل‌گری سالانه حدود دو هزار میلیارد تومان سرمایه به درون بافت‌های فرسوده هدایت و قریب چهل و دو درصد این بافت‌ها نوسازی شود. «نوسازی، به‌سازی و مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده»، «توسعه محلات کم برخوردار»، «بازآفرینی عرصه‌های ناکارآمد» از اهداف این نهاد است.
* سازمان املاک و مستغلات شهرداری تهران بیش از نیم قرن عمر دارد؛ این نهاد از دهه پنجاه خورشیدی تا نیمه دهه هشتاد به عنوان یک اداره کل فعالیت می‌کرد. به‌طور مشخص بنیاد سازمانی به این نام و مأموریت از اوائل دهه نود خورشیدی گذاشته شد. از جمله وظایف این نهاد می‌توان اشاره کرد به، «خرید، فروش، اجاره و استیجاره املاک و مستغلات مورد نیاز طرح‌های توسعه شهری مرتبط با مأموریت‌های قانونی شهرداری»، «حفاظت، تعمیر و نگهداری املاک شهرداری تهران و املاک در اختیار سازمان»، «مدیریت معاوضه تراکم مجاز در چارچوب ضوابط و مقررات حاکم بر طرح‌های تفصیلی مناطق شهری»
* سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهر تهران همچنان که از عنوان آن بر می‌آید، سازمان جلب و جذب سرمایه‌گذارهای داخلی و خارجی و مشارکت‌های بخش خصوصی برای پیش‌برد نیازهای شهر در حوزه‌های مختلف حمل و نقل، عمران، زیرساخت‌های شهری و … و تحقق ماموریت‌های شهرداری است. سال ۱۳۸۲ به درخواست شهرداری تهران به جهت اجرای سیاست خودکفایی و جلب مشارکت شهروندان و سرمایه گذاران داخلی و خارجی، مجوز تأسیس سازمان سرمایه‌گذاری و مدیریت پروژه‌های مشارکتی صادر شد. کلیه امور مشارکتی در قالب طرح‌های مختلف توسعه شهری، عمرانی و خدماتی بر عهده این سازمان است. برخی از وظایف این سازمان هم عبارت است از، «ایجاد زمینه‌های لازم برای تسهیل در امر سرمایه‌گذاری به منظور اجرای پروژه‌های عمرانی، اقتصادی»، «اجرای پروژه‌ها و قراردادهای مشارکت با هماهنگی سازمان‌های دیگر شهرداری»، «سرمایه‌گذاری و جلب مشارکت سرمایه گذاران داخلی و خارجی اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی، بانک‌ها و سایر نهادهای مالی»، «انجام معاملات ارزی و ریالی، انتشار، خرید و فروش سهام، اوراق بهادار و اوراق مشارکت قابل خرید و فروش طبق قوانین و مقررات»
* سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی ستادی است حمایتی ذیل معاونت امور اجتماعی فرهنگی شهرداری تهران که خدمات حمایتی به افراد بی‌خانمان، کارتن خواب و آسیب دیدگان اجتماع، در مراکزی مانند مددسراها، گرمخانه و مراکز پرتو از جمله ماموریت‌های مهم این مراکز است.

## شرکت‌ها
مجموعه شهرداری تهران برای پیش‌بردن ماموریت‌ها و وظایف محوله علاوه بر هشت معاونت بالغ شصت سازمان، شرکت، مرکز و ستاد در زیر مجموعه خود دارد در این بخش مروری اجمالی بر برخی از مهم‌ترین شرکت‌های مدیریت شهری تهران خواهیم داشت.

* شرکت شهر سالم برای ارائه خدمات بهداشتی درمانی به پرسنل شهرداری تهران در سال ۱۳۷۲ تأسیس شد. این شرکت در نیمه دهه هفتاد خورشیدی علاوه بر وظیفه ارائه خدمات بهداشتی درمانی به پرسنل شهرداری تهران، فعالیت‌هایش را در زمینه پاسخگویی به نیازهای اساسی مردم و تحقق سلامت عمومی شهروندان گسترش داد. از مهم‌ترین اقدامات این شرکت راه‌اندازی درمانگاه‌های مناطق تهران و همین‌طور تأسیس راه‌اندازی مرکز بهداشت درمانی در تمام مناطق شهرداری تهران با همکاری و موافقت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است. از سال ۱۳۸۳ خدمات درمانی غیرمستقیم و بیمه درمانی شهرداری جزء وظایف و حوزه فعالیتی شرکت شهر سالم تعریف شد. برخی از ماموریت‌ها و وظایف این شرکت به شرح زیر است. بیمه درمانی پرسنل شهرداری از سال ۱۳۸۳ جزو وظایف این شرکت قرار گرفت. تأمین تجهیزات مراکز بهداشتی و درمانی و بیمارستان‌ها، تولید، تهیه، تدارک، توزیع و حمل و نقل، خرید و فروش، واردات و صادرات مواد اولیه، قطعات و دستگاه‌های فنی و پزشکی، بهداشت و درمانی سایر وظایف مهم دیگر این شرکت هستند.
* شرکت خدمات کالای شهروند فروشگاه‌های زنجیره‌ای ارزاق و خواربار در شهر تهران است. شرکت خدمات کالای شهروندان در آبان ۱۳۷۲ در جهت ارائه و تأمین خدمات کالاها و مایحتاج شهروندان آغاز به فعالیت کرد. نخستین فروشگاه این مجموعه سال ۱۳۷۳ در میدان آرژانتین تحت‌عنوان فروشگاه بیهقی افتتاح شد. ماموریت‌های برای این نهاد و شرکت وابسته به شهرداری تهران تعریف شده است از جمله می‌توان اشاره کرد به «عرضه کالا و خدمات مورد نیاز شهروندان با قیمت مناسب و کیفیت بالا»، «ایجاد امکان دسترسی شهروندان به انواع کالا و خدمات مورد نیاز، در مکان و زمان مطلوب مشتریان»، «به‌کارگیری روش‌های پیشرفته فروشگاهی از جمله کارت‌های اعتباری، فروش‌الکترونیکی» و … همچنین از اقدام‌هایی نظیر «کمک به تثبیت قیمت کالاهای عمومی»، «کاهش سفرهای درون‌شهری»، «حذف واسطه‌های متعدد میان تولیدکننده و مصرف‌کننده کاهش هزینه مبادلات» به عنوان اهداف این شرکت عنوان شده است.

* شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه بیش از شصت سال از عمر شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه می‌گذرد. ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ به موجب قانون تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی *(۱۶ بهمن ۱۳۳۱، [[مجلس شورای ملی]]) تأسیس شد.*** شرکت واحد در ۲۴ آذر ۱۳۳۲ با ۱۸ خط و با ریاست شهربانی آغاز به کار کرد. عمده خدمات این شرکت، ارائه خدمات حمل و نقل درون‌شهری، ایمین و سریع و ارزان به شهروندان است. این شرکت برای تحقق حداکثری خدمات همچنین امکان اطلاع دقیق از زمان حرکت اتوبوس‌ها به تفکیک خطوط اتوبوس و دسترسی به نقشه و مسیر یاب و نظایر این را از طریق پرتال سازمانی و امکان‌های فناوری فراهم آورده است. خط تندرو اتوبوس بی آر تی زا ۱۸ شهریور ۱۳۸۶ در جهت کاهش ترافیک و تصریح جابجایی شهروندان به عنوان یکی از بازوهای مهم شرکت اتوبوسرانی تهران و حومه آغاز به فعالیت کرد نخستین خط تندروی اتوبوس به طول ۷/۱۸ کیلومتر چهارراه تهران پارس در شرق تهران را به میدان آزادی در غرب پایتخت متصل می‌کند. طبق اسناد موجود تا تاریخ خرداد ۱۳۸۷ تعداد اتوبوس‌های واحد اتوبوس رانی ۵۹۴۶ عدد و ۸۳۴۳ راننده می‌باشد. در بخش عمومی تعداد ۱۳۱ دستگاه اتوبوس و ۱۹۵۳ دستگاه مینی بوس تحت نظارت این نهاد مشغول به فعالیت و جابه جایی مسافران هستند.

* شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه (مترو) شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه شامل مجموعه قطار شهری برای جابه‌جایی و سهولت دررفت و آمد شهروندان و جلوگیری از ترافیک شهری در هفت خط تأسیس شده است. بر اساس مستندات موجود مترو تهران با ۷ خط فعال و مسیری برابر با ۲۵۳ کیلومتر ۱۴۳ ایستگاه و ۲۱۷ قطار ۱۵۱۴ روزانه به‌طور میانگین بیش از دو و نیم میلیون مسافر را جابجا می‌کند. در اسفند ۱۳۹۹ اعلام شد که مجموع شمار سفرهای مترو تهران به ۹۵۴۰ میلیون سفر رسیده که معادل ۱۱۹ برابر جمعیت ایران است.شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه که از آن به عنوان «مترو» یاد می‌شود؛ مسئولیت ایجاد زیر ساخت‌های حمل و نقل ریلی، تجهیز ناوگان قطار شهری و تهیه واگن‌های قطار و بهره‌برداری از خطوط مترو را به عهده دارد. هر یک از این وظایف بر عهده یکی از نهادهای زیر مجموعه این شرکت گذاشته شده است.از شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه به عنوان شرکت مادر یاد می‌شود؛ این شرکت زیر نظر هیئت مدیره و به ریاست مدیرعامل فعالیت می‌کند. شرکت‌های واگن سازی مترو، مجتمع‌های ایستگاهی مترو و بهره‌برداری مترو زیر مجموعه آن است.

* شرکت بهره‌برداری مترو با گسترش شمار خط‌ها و ایستگاه‌های مترو تهران ضرورت ایجاد نهادی برای مدیریت و بهره‌برداری و تعمیر و نگهداری مترو تهران احساس شد و سرانجام مهرماه ۱۳۸۵ شرکتی به این منظور به نام «بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه» تأسیس شد. عمده خدمات آن «بهره‌برداری از مترو تهران» است. برای تحقق این مأموریت تجهیزاتی متعددی در «مدیریت برق»، «مدیریت مخابرات» و «مدیریت تأسیسات» در اختیار دارد. ارائه خدمات ایمنی برای تحقق سفری آرام و امن از دیگر خدمات این نهاد است.همچنین برای تحقق حداکثری حمل و نقل پاک و کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی امکان ورود به مترو با دوچرخه برای شهروندان فراهم شده است. از این طرح با عنوان «مترو دوچرخه» یاد می‌شود.تدارک اتاق‌های «مادر و کودک» نیز از دیگر اقدام‌ها و خدمات این نهاد برای حمایت از مادران و نوزادان است. همچنین به منظور افزایش آگاهی و فرصت بهینه از فراغت در سفرهای درون‌شهری امکان کتابخوانی برای مسافران فراهم شده است. همچنین ارایه مشخصات ایستگاه‌های مترو، برنامه‌ریزی حرکت قطارها، ارائه نقشه‌ها، تحقق فرصت‌های تجاری؛ اعم از تبلیغات در مترو، اجاره و بهره‌برداری از فضاها و اماکن تجاری ایستگاه‌ها، عرضه بلیط‌های سفر و نیز ارایه خدمات مربوط به اشیاء گمشده از دیگر خدمات این شرکت است. مأموریت اصلی شرکت فراهم آوردن امکان سفر ایمن، ارایه خدمات رضایت بخش و درآمدزایی عنوان شده است.
* شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو با هدف تلفیق «حمل و نقل ریلی» و «کاربری زمین» به منظور توسعه شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه (مترو) ذیل معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در سال ۱۳۸۰ تأسیس شد. مجتمع‌های ایستگاهی که محل عرضه انواع خدمات اعم از تجاری، اداری، فرهنگی، تفریحی و… در مقیاس‌های مختلف عملکردی به مسافران می‌باشند، برحسب مکان استقرار، سطح عملکرد و تعداد خطوط ایستگاه، به صورت یک لایه جداگانه، در نقشه‌های طرح تفصیلی مشخص می‌شود. از دیگر فعالیت‌های مهم این شرکت فعالیت در زمینه بهسازی و ارتقاء فضای ایستگاه‌های در حال بهره‌برداری، زمینه‌سازی اجرای پروژه‌های مجتمع‌های ایستگاهی، مشارکت با مالکان حقیقی و حقوقی املاک واقع در طرح ایستگاه، فعالیت جهت ساماندهی بافت‌های فرسوده همجوار ایستگاه‌های مترو می‌باشند.
* شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر از شرکت‌های ذیل معاونت  خدمات شهری و محیط زیست است. در اواخر دهه شصت در پی گزارش‌هایی مبنی بر چالش‌های ناشی از توسعه شهری، مدیریت شهری به فکر تأسیس تشکیلاتی برای این دست چالش‌ها افتاد؛ در همین راستا در سال ۱۳۶۹ سی و یک حوزه کاری و شغلی موظف شدند به شهرک‌های صنعتی واقع در حریم شهر نقل مکان کنند. در ابتدا وظیفه نظارت و مدیریت انتقال این مشاغل بر عهده مدیریت شهری تحت عنوان «سازمان ساماندهی و انتقال صنایع مزاحم» گذاشته شد. در سال ۱۳۷۲ تحت عنوان «شرکت صنایع و مشاغل شهر» به فعالیتش ادامه داد.این شرکت در انجام وظایفی چون مدیریت و نظارت بر عرصه کیوسک‌های گل و مطبوعات، جمع‌آوری دکه‌های قدیمی، کنترل حیوانات شهری، مدیریت مراکز خرید و فروش خودرو نظارت بر بازارهای موقت و بازارهای روز، مراکز عرضه پرندگان زینتی و موارد دیگر مربوط از پنج معاونت «هماهنگی امور مناطق»، «پژوهش و برنامه‌ریزی»، «توسعه و اقتصاد»، «فنی و عمرانی»، «مالی و اداری» تشکیل شده است. به‌طور کلی فعالیت‌های این شرکت به سه دسته عمده «سامان دهی صنایع و صنوف»، «کنترل جمعیت حیوانات شهری»، «مدیریت مراکز خدماتی و پشتیبانی تابعه» تقسیم می‌شود.
* شرکت برج میلاد آسمان علاوه بر کاربری مخابراتی از مراکز مهم گردشگری و فعالیت‌های فرهنگی تهران است. جاذبه گردشگری و بهره‌مندی از فضاهای گردشگری، تجاری و فرهنگی، رستوران گردان، رستوران ویژه، سکوی دید باز و بسته، رواق‌های هنری، گنبد آسمان، موزه مشاهیر ایران، موزه هدایای شهرداری، فود کورت، واحدهای تجاری، فضاهای نمایشگاهی و امکاناتی چون مرکز همایش‌های بین‌المللی با ۱۵ سالن مختلف، پارک دلفین‌ها، پینت بال، سینمای گیم ۷ بعدی، دو سالن سینما، رستوران سنتی، کافه، آبشار و … مجموعهٔ برج میلاد تهران میزبان هفته‌های فرهنگی کشورهای مختلف و همچنین استان‌های مختلف ایران است.

* شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران یکی از شرکت‌های زیرمجموعه معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران که سال ۱۳۷۲ با هدف توسعه و تجهیز فضاهای فرهنگی و اجتماعی، هنری و ورزشی مورد نیاز شهروندان بنیان نهاده شد. این شرکت در طراحی و نظارت بر ایجاد مراکز فرهنگی متعددی در تهران مشارکت داشته است؛ از جمله به عنوان کارفرما در مجموعه باغ کتاب تهران فعالیت داشته است. این شرکت همچنین در بنیان‌گذاری باغ‌موزه دفاع مقدس، باغ‌موزه قصر، خانه موزه استاد انتظامی، پردیس سینمایی ملت، سینما آزادی، بازسازی و توسعه خانه هنرمندان و… مشارکت و همکاری داشته است. همچنین تبدیل خانه سیمین دانشور و جلال آل‌احمد به عنوان موزه نقش داشتند.
* شرکت خاکریزآب در سال ۱۳۷۲ با تشکیل سازمان مهندسی و عمران شهر تهران و بنا به درخواست موافق بانک جهانی مبنی بر پرداخت وام به شهرداری تهران با شرط تشکیل شرکت مستقل، به منظور حل مشکل آب‌های سطحی پایتخت تأسیس شد. این شرکت به منظور جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی پایتخت ایجاد شد.عمده فعالیت این شرکت در زمینه اجرای زیرساخت‌های مربوط به کنترل سیلاب، مدیریت هدایت آب‌های سطحی از قبیل احداث حوضچه‌های رسوب‌گیر تونل‌ها و کانال‌های روباز و سرپوشیده است. این شرکت تاکنون فعالیت‌های احداثی متعددی در زمینه جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی مناطق مختلف تهران انجام داده است. نخستین تلاش‌ها برای «جمع‌آوری، انتقال و تصفیه فاضلاب شهری» و «جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی تهران» به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد. از آن زمان مسئولیت جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی بر عهده شهرداری قرار گرفته است. مسئولیت انجام این مأموریت از دهه پنجاه تا اواخر دهه شصت برعهده «اداره کل عمران مسیل‌ها و قنوات» قرار گرفته بود. سرانجام سال ۱۳۶۹ با تشکیل سازمان مهندسی و عمران شهر تهران اداره کل یاد شده منحل و وظایف آن به سازمان مذکور واگذار شد.
* شرکت خدمات اداری شهر یکی از زیرمجموعه‌های شهرداری است که در سال ۱۳۷۱ با هدف ارائه سرویس خدمات شهری ذیل معاونت برنامه‌ریزی توسعه سرمایه انسانی و امور شورا تأسیس شد. مهم‌ترین فعالیت این شرکت تأمین نیروی انسانی شهرداری تهران است که این امر تا سال ۱۳۸۳ بر عهده شرکت کوثر ارقام بود اما از آن تاریخ به بعد مسئولیت تأمین نیروی انسانی شهرداری به شرکت خدمات اداری شهر واگذار شد. ‏ ارائه سیستم‌های اداری، اجرای فعالیت‌های اداری، طبقه‌بندی مشاغل، خدمات مکانیزه سازماندهی تشکیلات و تهیه نمودار سازمانی، شرح وظایف مشاغل، تأمین و به‌کارگیری نیروی انسانی از طریق دستیابی به سرویس‌های کمی و کیفی خدمات اداری با بیشترین صرف و صلاح سایر وظایف مهم این شرکت است.
* شرکت شهربان و حریم‌بان شهرداری تهران سابقه فعالیت این شرکت تحت عنوان‌ها و ماموریت‌های متعدد به سال ۱۳۷۵ بازمی‌گردد فعالیت این شرکت نخست با اقدامات عمرانی و زیرساختی چون احداث بزرگراه بین شهر قم و مسجد جمکران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۸۷ با تغییرات به وجود آمده در تشکیلات شهرداری تهران فعالیت این شرکت محدود به کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری شد. بدین صورت که مسئولیت جلوگیری از تخلفات ساخت و ساز در شهر تهران و برخورد با متخلفان برعهده این شرکت قرار گرفت. جلوگیری از تفکیک اراضی بدون مجوز، جلوگیری از سد معبر ساختمانی، تخریب بناهای غیرمجاز، بازدید از املاک دارای مجوز که در حال ساخت می‌باشند، جلوگیری از حفاری غیرمجاز (حفر کانال، چاه، گودبرداری) از جمله سایر وظایف مهم این شرکت می‌باشند.
* ستاد گردشگری از نهادهای ستادی زیر نظر معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران است که مأموریت بسط و گسترش و سامان‌دهی تهران‌گردی و تهران‌شناسی را به عهده دارد؛ اعلام شده است این ستاد به سازمان ارتقاء خواهد یافت.
* شرکت کنترل کیفیت هوا در سال ۱۳۷۲ با هدف برنامه‌ریزی، پژوهش و تحقیق در زمینه کاهش و کنترل آلودگی‌های زیست‌محیطی هوا و صدا در محیط‌های شهری و صنعتی تأسیس شد پس از آن با پیشرفت این شرکت در سال ۱۳۹۱ سیستم پیش‌بینی آلودگی‌های هوای تهران آغاز به کار کرد.این شرکت در زمینه کنترل کیفیت هوا علاوه بر فعالیت‌های در حوزه پژوهشی و تخصصی با بهره‌گیری از ۲۱ ایستگاه سنجش آلودگی هوا در مناطق مختلف شهر تهران آلاینده‌های گازی هوا را اندازه‌گیری می‌کند. اطلاعات و خروجی‌های نهایی را از طریق گوشی‌های هوشمند، تابلوهای نمایشگر و شبکه‌های اجتماعی و سایر راه‌های ارتباطی به اطلاع عموم مردم می‌رساند. این شرکت علاوه بر کنترل کیفیت هوا در زمینه کنترل و کاهش آلودگی صوتی نیز فعالیت دارد. از طریق ۳۹ ایستگاه سنجش صوت این مأموریت انحام می‌شود.
* ستاد معاینه فنی خودرو مطابق با ضوابط ایمنی و آلایندگی وضعیت خودروها و همین‌طور با اجرای آزمون‌ها و بررسی‌های نه‌گانه مسئول اطمینان از عدم آلایندگی وسایل حمل و نقل می‌باشد. این شرکت در سال ۱۳۵۳ با الزام انجام معاینه فنی در قوانین راهنمایی و رانندگی به تصویب رسید، آغاز فعالیت این شرکت ذیل معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری به سال ۱۳۶۹ بازمی‌گردد، در نهایت در سال ۱۳۷۲ این شرکت تأسیس شد. یکی از اقدامات مهم شرکت معاینه فنی خودرو در جهت کاهش آلایندگی‌ها گازسوز کردن خودروهای حمل و نقل عمومی و تعدادی خودروهای شخصی در بازه زمانی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۷ می‌باشد. نخستین مرکز معاینه فنی تهران مرکز معاینه فنی بیهقی است که در سال ۱۳۷۹ به بهره‌برداری رسید. پس از آن در طی دو دهه گذشته «نوسازی تجهیزات ۲۶ خط مکانیزه فنی فعال از دهه هشتاد»، «تجهیز مراکز معاینه فنی خودرو به دوربین‌های پلاک‌خوان»، «اجرای طرح کاهش آلودگی هوا»، «افزایش ظرفیت کاری مراکز معاینه فنی»، «راه‌اندازی سه واحد سیار تک خطه معاینه فنی خودروهای سبک» سایر اقدامات این شرکت می‌باشند.

* شرکت کنترل ترافیک تهران سال ۱۳۷۱ به عنوان شرکت سهامی خاص متعلق به شهرداری بنیان گذاشته شد. «هماهنگی یکپارچه مدیریت ترافیک»، «به‌کارگیری سامانه حمل و نقل هوشمند»، «استفاده از تکنولوژی‌های روز مخابرات و الکترونیک»، «دستیابی مردم و رانندگان به اطلاعات ترافیکی جهت انتخاب مسیر»، «استفاده بهینه از معابر شهری»، «روان‌سازی جریان ترافیک»، «افزایش ایمنی»، «کمک به محیط زیست از طریق کاهش راه‌بندان و کاهش آلودگی هوا» از جمله ماموریت‌های مهم این شرکت است. .این شرکت علاوه بر کنترل، رصد و بررسی وضعیت ترافیک کلانشهر به عنوان بازوی اجرایی شهرداری تهران در توسعه فیبر نوری عمل می‌کند. بهره‌گیری از پارکومترهای هوشمند، نصب و راه‌اندازی تابلوهای متغیر خبری که به صورت لحظه‌ای سرعت مجاز را اعلام می‌کند، طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های هوشمند خط اتوبوسرانی سریع (BRT) ویژه مسافران در داخل اتوبوس و داخل ایستگاه با استفاده از GPS، سایر اقدامات این شرکت است.
* مرکز کنترل ترافیک مأموریت رصد و مانیتورینگ بر وضعیت رفت و آمد وسائل نقلیه در معابر تهران را بر عهده دارد، همچنین این مرکز برای ارتقاء نظم و نسق رفت و آمد وسائل نقلیه به مجموعه مدیریت شهری کمک می‌رساند. به واقع از این مرکز به عنوان قلب شرکت کنترل ترافیک تهران یاد می‌شود. مرکز کنترل ترافیک برای بررسی رویدادها و وقایع اثرگذار از فناوری‌های نوین نظارت از راه دور استفاده می‌کند و با ساختاری یکپارچه اقدام به اعمال تدابیر مدیریتی در خصوص رویدادها و حوادث مختلف شهر می‌کند. این مرکز در خصوص تحقق ماموریت‌های خود از تکنولوژی‌های متعدد مخابراتی و الکترونیکی چون چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، کنترل هوشمند تقاطع و سیستم نظارت بر ترافیک معابر و همین‌طور سامانه‌های هوشمند چون سامانه ثبت تخلف عبور از خط اضطرار، سامانه بازپخش و اطلاع‌رسانی رادیویی، سامانه بازپخش و اطلاع‌رسانی رادیویی … استفاده می‌کند. عمده فعالیت این مرکز کنترل و نظارت برعملکرد خطوط اتوبوسرانی تندرو، نظارت بر عملکرد تونل‌های هوشمند رسالت، توحید، نیایش و پل صدر، امیرکبیر و شهدای غزه، بهره‌برداری و تحلیل اطلاعات سیستم‌های کنترل مکانیزه ثبت تردد و تخلف محدوده طرح ترافیک، محدوده کنترل آلودگی هوا، ثبت تخلف عبور از چراغ قرمز، عبور از خط اضطرار، ثبت تخلف سرعت، تخلف خودرو سنگین، تخلف عبور از خط ویژه اتوبوس می‌باشند. مرکز کنترل ترافیک برای تحقق ماموریت‌های ترافیکی پایتخت ایران از تکنولوژی‌های متعدد مخابرات و الکترونیک، کنترل پیشرفته ترافیک، چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، کنترل هوشمند تقاطع و سیستم نظارت بر ترافیک معابر استفاده می‌کند. در ادامه به برخی از سامانه‌های هوشمند کنترل ترافیک مورد استفاده در مجموعه شهرداری تهران اشاره می‌شود.

* سامانه تلفن اضطراری
* سامانه ثبت تخلف عبور خودروهای سنگین
* سامانه ثبت تخلف سرعت غیرمجاز
* سامانه ثبت تخلف عبور از خط اضطرار
* سامانه پایش و نظارت تصویری
* سامانه اعلام و اطفاء حریق
* سامانه تشخیص خودکار حوادث
* سامانه روشنایی هوشمند
* سامانه تهویه هوشمند
* سامانه تشخیص ارتفاع غیرمجاز
* سامانه تردد شمار

* شرکت یادمان سازه مسئولیت مدیریت و ساخت طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ عمرانی شهرداری تهران را به عهده دارد که از سال ۱۳۷۳ تأسیس شده است. برخی از فعالیت‌های شرکت عبارتند از ساخت مرکز ارتباطات بین‌المللی تهران شامل پروژه‌های برج میلاد، مرکز همایش‌های بین‌المللی و مجموعه‌های جنبی و همچنین مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب و ساخت و تکمیل پایگاه‌های پشتیبانی مدیریت بحران. این شرکت همچنین مسئولیت تعمیرات تخصصی و مقاوم‌سازی پل‌های سواره‌رو شهر تهران را بر عهده دارد.
* موسسه فناوران شهر با هدف انجام و ارائه خدمات مهندسی، خدمات مرتبط با سرویس اینترنت در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد عمده فعالیت‌های این مؤسسه در زمینه‌هایی چون راه‌اندازی، بهبود، روش‌های کاری و ارائه خدمات مدیریتی، پشتیبانی و نظارتی به شهرداری تهران در حوزه دفاتر خدمات الکترونیک، در راستای کاهش تصدی‌گری شهرداری تهران است. هدف نهایی این مؤسسه تحقق شهر، شهرداری و شهروند الکترونیک عنوان شده است. در سال ۱۳۸۶ با توسعه روزافزون شهرها و گسترش جمعیت شهری ارائه خدمات الکترونیکی وارد فاز دیگری شد و دفاتر خدمات الکترونیک شهر به تصدی‌گری بخش خصوصی و زیر نظر مؤسسه فناوران شهر راه اندازی شد. این دفاتر در زمینه‌هایی چون پروانه‌های تخریب و نوسازی ساختمان، احداث بنا، افزایش طبقات، توسعه ساختمان، تعمیرات اساسی و جزئی ساختمان، تغییر کاربری، تبدیل و تقسیم واحدها، تغییر نقشه، تعویض ناظر و محاسب، تمدید و ابطال انواع پروانه‌ها، صدور انواع گواهی‌های ساختمانی و خدمات نظارت فنی، گواهی عدم خلاف ساختمانی، گواهی پایان کار آپارتمانی، گواهی پایان ساختمان، گواهی قدمت بنا (قبل از سال ۱۳۴۹)، استرداد مابه التفاوت، تهیه سند پیش فروش، خدمات کسب و پیشه: پروانه کسب و تعویض نوع کسب، استعلام طرح، نوسازی (فیش نوسازی، فیش درآمد کسبی، درخواست مفاصا حساب)، صدور مجوزهای حفاری جهت انشعاب (آب، گاز، برق، تلفن)، عوارض سالیانه اتومبیل به شهروندان ارائه خدمات می‌پردازند.
* ارتباط مشترک شهر سال ۱۳۸۵ برای حل مشکلات ناشی از نصب سایت‌های متعدد و تأسیسات موازی توسط اپراتورهای تلفن همراه، عرضه‌کنندگان سرویس‌های مخابراتی و ارتباطی و ساماندهی ایستگاه‌های مخابراتی عدم رعایت اصول‌های نظم شهر به صورت مشترک بین شهرداری تهران و شرکت‌های اپراتور تأسیس شد و پس از آن مسئولیت‌های دیگری همچون «ساماندهی دکل‌ها، آنتن‌ها و ایستگاه‌های ارتباط رادیویی درشهر تهران» و «اخذ عوارض از تأسیسات، دکل و آنتن‌های مخابراتی در شهر تهران» به این شرکت سپرده شد. ساماندهی دکل‌ها، آنتن‌ها و ایستگاه‌های ارتباط رادیویی شهر تهران، کاهش تأثیر المان‌های ناخواسته ناشی از احداث ایستگاه‌های ارتباطی، طراحی و نصب و راه اندازی شبکه‌های مخابراتی و ارتباطی با رعایت ضوابط و مقررات مربوط و ایستگاه‌های مخابراتی مشترک به بی تی اس، زیباسازی، استتار و اختفای دکل‌ها و سایت‌های رادیویی برخی از وظایف این شرکت می‌باشند.

## مناطق شهری

شهر تهران از ۲۲ منطقه تشکیل شده است. شهرداری تهران به منظور تسریع و بهبود مدیریت شهری برای هر یک از مناطق ۲۲ یک شهرداری منصوب می‌کند؛ شهردار هر منطقه به‌عنوان قائم‌مقام شهردار در آن منطقه فعالیت می‌کند. شهرداران مناطق با حکم شهردار تهران منصوب می‌شوند.

* منطقه ۱ شهرداری تهران
* منطقه ۲ شهرداری تهران
* منطقه ۳ شهرداری تهران
* منطقه ۴ شهرداری تهران
* منطقه ۵ شهرداری تهران
* منطقه ۶ شهرداری تهران
* منطقه ۷ شهرداری تهران
* منطقه ۸ شهرداری تهران
* منطقه ۹ شهرداری تهران
* منطقه ۱۰ شهرداری تهران
* منطقه ۱۱ شهرداری تهران
* منطقه ۱۲ شهرداری تهران
* منطقه ۱۳ شهرداری تهران
* منطقه ۱۴ شهرداری تهران
* منطقه ۱۵ شهرداری تهران
* منطقه ۱۶ شهرداری تهران
* منطقه ۱۷ شهرداری تهران
* منطقه ۱۸ شهرداری تهران
* منطقه ۱۹ شهرداری تهران
* منطقه ۲۰ شهرداری تهران
* منطقه ۲۱ شهرداری تهران
* منطقه ۲۲ شهرداری تهران

## بخش فرهنگی و موزه‌ها
* باغ موزه هنر ایرانی
* باغ موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

## عضویت‌ها
### مجمع شهرداران آسیایی
مجمع شهرداران آسیایی یک سازمان بین‌المللی غیردولتی و غیرانتفاعی است که به ابتکار و پیشنهاد شهرداری تهران و حمایت اتحادیهٔ مجالس آسیایی ایجاد شده و هدف خود را «گسترش و ارتقای روابط و همکاری بین شهرداران و مدیران شهری در قارهٔ آسیا» اعلام کرده است. دبیرخانهٔ این مجمع در تهران قرار دارد و نخستین نشست رسمی آن نیز در سال ۲۰۰۸ با حضور بیش از ۱۰۰ شهردار و مدیر شهری آسیایی در تهران برگزار شد.

## رویدادهای مرتبط
شهرداری تهران با چالش‌هایی روبه‌رو است؛ از آن جمله در زمینهٔ رفع مشکلات شهری اعم از ترافیکی و زیست‌محیطی و نیز فساد در بخش‌هایی از این نهاد شهری موضوعاتی است که کم و بیش مورد توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفته است.

### گم شدن ۱۷ هزار میلیارد تومان
احمد صادقی، رئیس کمیتهٔ شفافیت شورای شهر تهران با تأکید بر راستی‌آزمایی در ردیف‌های درآمدی شهرداری در سال ۱۴۰۱، از درآمد ۸۰ هزار میلیارد تومانی و هزینه ۵۲ هزار میلیارد تومانی خبر داد و گفت که حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان در هیچ محلّی هزینه نشده و سؤال ما این است که این درآمد کجاست.

### حجاب‌بان
این عنوان نخستین بار در تابستان ۱۴۰۲ وارد فضای رسانه‌ای ایران شد. در این زمان اخباری مبنی بر تصمیم علیرضا زاکانی، شهردار تهران برای استخدام ۴۰۰ نیروی یگان حفاظت شهرداری با عنوان حجاب‌بان منتشر شد. پس از چهار روز بی‌هوشی آرمیتا گراوند، روزنامه گاردین به نقل از دو شاهد عینی، تأیید کرد که این دختر ۱۶ ساله با حمله شدید یک زن حجاب‌بان وابسته به نیروی‌های آموزش‌دیده زاکانی به زمین‌خورده و پس از آن به دلیل خون‌ریزی مغزی به کما رفته است. ۱۳ مهر، دو شاهد عینی در گفتگو با روزنامه *[[گاردین]]* «ضرب و شتم» آرمیتا گراوند «بر سر حجاب» را تأیید کردند. در ابتدای سال ۱۴۰۲، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، اعلام کرده بود که در ایستگاه‌های مترو تهران یگان حفاظت شهرداری برای کار «ایجابیِ سنگین» مستقر کرده تا با شهروندانی که از نظرشان مشکل داشته باشند برخورد و از ورود آنها به مترو جلوگیری کنند.

به گفتهٔ یکی از شاهدان عینی، آرمیتا به هنگام ورود به واگن مترو با تذکرات یک حجاب‌بان زن روبه‌رو می‌شود و این زن به دلیل اینکه آرمیتا روسری نداشته، با او مشاجره می‌کند. به گفتهٔ این شاهد عینی «زن چادری فریاد زد که چرا حجاب نداری؟» و آرمیتا در پاسخ گفت: «آیا من به تو می‌گویم چرا چادرت را برنمی‌داری؟»

به نوشتهٔ گاردین به نقل از این شاهد عینی، این درگیری لفظی بعداً به خشونت کشیده شد و حجاب‌بان زن، با حمله به آرمیتا او را به‌شدّت هل داد. گزارش *گاردین* به نقل از یک شاهد عینی دیگر هم حاکی است که «آرمیتا هنوز بعد از زمین‌خوردن همچنان به هوش بوده است.» این شاهد عینی همچنین به *گاردین* می‌گوید: «همان زن حجاب‌بان، وقتی اورژانس تهران آرمیتا را به بیمارستان منتقل می‌کرد، در کنار در آمبولانس ایستاده بود.»

### حملهٔ سایبری
بر اساس گزارش‌های متعدد رسانه‌ها، حوالی ظهر روز پنج‌شنبه دوازدهم خردادماه سال ۱۴۰۱ حدود یکصد و پنجاه سایت مرتبط با شهرداری تهران و نهادهای مدیریت شهری مورد حملهٔ سایبری قرار گرفت و هک شد. مسئولان سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران نیز ضمن اعلام و تأیید حملهٔ سایبری به وب‌سایت‌های شهرداری از اقدام سریع برای رفع اختلال خبر دادند. همچنین برای بررسی بیشتر و اقدامات تأمینی موقتاً سایت‌های شهرداری را از دسترس خارج کردند. سازمان مجاهدین خلق مسئولیت این حمله سایبری را برعهده گرفت و مدّعی شد که توانسته‌اند با این حملهٔ سایبری کنترل پنج‌هزار دوربین نظارت و کنترل شهرداری تهران و آرامگاه سید روح‌الله خمینی را به دست بگیرند. ادّعایی که از سوی رئیس شرکت کنترل ترافیک تهران تکذیب شد و وی در این باره مدّعی شد که کنترل دوربین‌های نظارت بر ترافیک و سرقت اطلاعات و داده‌های این دوربین‌ها صحت ندارد. بر اساس گزارش‌هایی برخی از سایت‌های مرتبط با شهرداری تهران تا نیمهٔ تیرماه در دسترس نبودند.

### مشکلات
بنا بر اخبار منتشره گزارشی از اموال شناسنامه‌دار شهرداری وجود ندارد و همین امر مشکلاتی را به وجود آورده است.

### فساد

فساد در شهرداری تهران قابل توجه بوده است. به‌عنوان نمونه، در ۲۳ شهریور ۱۳۸۴، محمدباقر قالیباف توسط شورای شهر تهران به عنوان شهردار تهران انتخاب شد و به مدّت ۱۲ سال تا تاریخ ۱ شهریور ۱۳۹۶ تصدی این پست را برعهده داشت که پرونده‌های فساد مالی پرشماری در طی این ۱۲ سال به او نسبت داده شده که از مهم‌ترین آن‌ها ماجرای املاک نجومی است.

در اردیبهشت ۱۴۰۰، بر پایهٔ گزارش تحقیقی شورای شهر تهران دربارهٔ قراردادهای رسا تجارت (وابسته به بنیاد تعاون سپاه)، شهرداری تهران در سال ۱۳۹۳ در توافقنامه‌ای، ۱۲ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان به شرکت‌های وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی داده است و اعلام شد که بعد از شش سال نتوانسته آن را پس بگیرد. پیشینهٔ این بخش از همکاری میان شهرداری تهران و شرکت رسا تجارت، به قراردادی در بهار سال ۱۳۹۳ می‌رسد و ارزش این واگذاری‌ها با توجه به میانگین قیمت دلار در آن سال بیش از ۴ میلیارد دلار می‌شود. این دارایی‌های شهرداری تهران، به سپاه پاسداران واگذار شدند و تا این گزارش، می‌گفت که پس داده نشده‌اند. جایی دیگر نیز اعلام شد که ۱۷۰۰ میلیارد تومان از بدهی‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به شهرداری تهران که از سال ۱۳۹۴ بوده است، در صورت‌جلسه‌های مالی در سال ۱۳۹۵ ناپدید شده است.

### قطع درختان کهن‌سال
همواره اخبار و گزارش‌هایی در مورد قطع درختان کهن‌سال شهر تهران توسط شهرداری تهران منتشر می‌شود. در تازه‌ترین موارد این‌گونه گزارش‌ها، در اسفندماه ۱۴۰۳ شهرداری تهران در ادامهٔ قطع سریالی درختان کهن‌سال خیابان ولی‌عصر صد اصله چنار را قطع کرده است. مسئولان شهری مدّعی‌اند این درختان عمرشان را کرده‌اند و باید قطع شوند تا درختان جوان‌تری جای آن‌ها را بگیرد. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که در حال حاضر تنها بخش باقی‌ماندهٔ درختان بلند و کهن‌سال چنار در محدودهٔ تجریش تا چهارراه پارک‌وی همچنان سرپا مانده‌اند.

شهرداری تهران ادّعا می‌کند با افرادی که در خشک‌کردن و قطع درختان دست دارند، برخورد و آن‌ها را جریمه می‌کند. با این حال، چنین به نظر می‌رسد که از خشک‌کردن و قطع شدن درختان هم مالکان و بسازبفروش‌ها و هم شهرداری تهران سود می‌برد؛ به این شیوه که مبلغ اندکی از سود حاصل از ساخت و ساز برج‌های بلند به جای درختان قطع شده، به عنوان جریمهٔ خشکاندن و قطع درخت به شهرداری پرداخت می‌شود.

### فساد در سازمان ورزش شهرداری تهران
سازمان ورزش شهرداری تهران یکی از نهادهای وابسته به شهرداری تهران است که در سال ۱۳۸۸ و در زمان شهرداری محمدباقر قالیباف تحت عنوان «سازمان غیرانتفاعی ورزش شهرداری تهران» و با ادّعاهایی همچون توسعه و ترویج ورزش همگانی در بین پایتخت‌نشینان تأسیس شد. با این حال، پس از مدّتی قالیباف با اعمال نفوذ و با امتیازدهی به برخی از اعضای شورای شهر مانند علیرضا دبیر و عبدالمقیم ناصحی و هماهنگی با وزارت ورزش و جوانان، مدیریت بیش از هزار مجموعه ورزشی در مناطق ۲۲گانه تهران را به سازمان ورزش شهرداری تهران واگذار کرد.

یکی از پرسنل سازمان ورزش شهرداری تهران به ایران‌وایر می‌گوید: «اکثر کارکنان یا از بسیجیان فعال هستند یا از اقوام و بستگان مقامات شهرداری تهران. اکثر استخدامی‌ها هم در زمان ریاست سابق سازمان، محمد آقامیر بوده‌اند. حتی در آن زمان آن‌قدر این موضوع واضح بود که آقامیر را عزل کردند.» در گزارش سحام‌نیوز نیز به این موضوع اشاره شده و آمده است: «صدور کارت‌های شهروندی به ارزشی بیش از میلیاردها تومان پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۲ در حمایت از محمدباقر قالیباف، شهردار تهران، عزل و نصب‌های پیاپی و خارج از عرف اداری در مدیریت‌ها و معاونت‌های این سازمان، به‌کارگیری اقوام و آشنایان در پست‌های مهم و خرید خودروی گران‌قیمت از دلایل عزل آقامیر، رئیس دفتر پیشین قالیباف و رئیس سازمان ورزش شهرداری تهران بوده است.»

سازمان ورزش شهرداری تهران اکثر مجموعه‌ها را از طریق مزایده به اشخاص مورد تأیید خود واگذار می‌کند و این مزایده‌ها تحت نظر کمیته‌ای که رئیس سازمان منصوب کرده است، به‌صورت غیرشفاف و با نتیجهٔ دلخواه، برگزار می‌شود. برخی از ورزشکاران سابق مانند بهنام ابوالقاسم‌پور، حمید استیلی، فرشاد پیوس، جواد نکونام، مهدی امیرآبادی و علیرضا دبیر، به جهت ارائهٔ چهره‌ای ورزشی از این سازمان یا به عنوان پیمانکار یا به عنوان کارمند در این سازمان به کار گرفته شده‌اند و از رانت گستردهٔ این سازمان استفاده کرده‌اند. همچنین گزارش‌ها از فساد گسترده در «اداره سرمایه‌گذاری‌های مردمی» و «اداره اماکن ورزشی» سازمان ورزش شهرداری تهران حکایت دارد؛ به‌طوری‌که افراد دخیل در این فسادها با استفاده از موقعیت شغلی خود و ایجاد سیستمی از فساد در سازمان ورزش شهرداری تهران، به‌طور رسمی و بدون ترس از مجازات قانونی، اقدام به دریافت مبالغ هنگفتی از اکثر مجموعه‌های ورزشی در تهران کرده‌اند و در این مدّت، نه تعرفه ورزشی رعایت شده و نه کیفیت استانداردی بر مجموعه‌های ورزشی تهران اعمال شده است.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرداران تهران
* مناطق شهرداری تهران
* پیشینه شهرداری تهران
* جنجال املاک نجومی

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی شهرداری تهران


رده:شهرداری‌های ایران