استفان سوم

انگشتی|۱۷۰ پیکسل

پاپ **استفان سوم**  یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که از ۷۶۷ تا ۷۷۲ میلادی پاپ بود.

پاپ استپانوس سوم (به لاتین: Stephanus III؛ ۷۲۰ – ۲۴ ژانویه ۷۷۲) از ۷ اوت ۷۶۸ تا زمان مرگش در ۲۴ ژانویه ۷۷۲، اسقف رم و حاکم ایالات پاپ بود. استپانوس یک راهب بندیکتی بود که در دوران حکومت پاپ زکریا در کاخ لاتران کار می‌کرد. در بحبوحه رقابت پرآشوب جناح‌های رقیب برای تعیین جانشین پاپ پولس یکم، استپانوس با حمایت مقامات رمی انتخاب شد. او شورای لاتران (۷۶۹) را فراخواند که به دنبال محدود کردن نفوذ اشراف در انتخابات پاپ بود. این شورا همچنین با شمایل‌شکنی مخالفت کرد.

## اوایل دوران فعالیت
استپانوس سوم یک یونانی متولد سیسیل و فرزند مردی به نام اولیووس بود. او که در دوران پاپ‌نشینی پاپ گرگوری سوم به رم آمده بود، در صومعه سنت کریسوگونوس مستقر شد و در آنجا به یک راهب بندیکتی تبدیل گردید. در دوران پاپ‌نشینی پاپ زکریا، او به عنوان کشیش منصوب شد و پس از آن پاپ تصمیم گرفت او را برای کار در کاخ لاتران نگاه دارد. استپانوس به تدریج در خدمت پاپ‌های پیاپی به مناصب عالی دست یافت و در اواخر ژوئن ۷۶۷، زمانی که جناح‌های قدرتمند برای تضمین انتخاب نامزد خود مانور می‌دادند، در کنار بستر پاپ پولس یکم که در حال مرگ بود، حضور داشت.

## انتخاب
سال ۷۶۸ تحت تأثیر ادعاهای رقیب ضدپاپ‌ها، کنستانتین دوم (یک فرد غیرروحانی دست‌نشانده که توسط جناحی از اشراف توسکانی به زور منصوب شده بود) و ضدپاپ فیلیپ (نامزد لمباردها) گذشت؛ کسانی که با تلاش‌های کریستوفوروس، رئیس دفتر سردبیران، و پسرش سرگیوس، خزانه دار کلیسای رم، از منصب خود برکنار شدند. با دستگیری کنستانتین دوم، کریستوفوروس مقدمات یک انتخاب قانونی را فراهم کرد و در ۱ اوت نه تنها روحانیون و ارتش رم، بلکه مردم را نیز فراخواند تا در مقابل کلیسای سنت آدریان در منطقه کومیتیم قدیمی تجمع کنند. در اینجا، در ۷ اوت، مجمع مشترک استپانوس را به عنوان پاپ انتخاب کرد. سپس آن‌ها به سمت کلیسای سانتا چچیلیا در تراستوره رفتند و در آنجا استپانوس را به عنوان پاپ منتخب ستودند و او را تا کاخ لاتران همراهی کردند.

در این مرحله، حامیان پاپ منتخب، استپانوس، شروع به حمله وحشیانه به اعضای کلیدی رژیم کنستانتین کردند، از جمله خود کنستانتین که در حالی که وزنه‌های سنگینی به پاهایش بسته شده بود، در خیابان‌های رم گردانده شد. اسقف تئودور، نایب کنستانتین، کور شد و زبانش بریده شد، در حالی که پاسیووس، برادر کنستانتین نیز کور گردید. کنستانتین رسماً در ۶ اوت برکنار شد و استپانوس روز بعد به عنوان پاپ تقدیس شد. انتقام‌جویی‌ها حتی پس از تقدیس استپانوس نیز ادامه یافت؛ شهر آلاتری در حمایت از کنستانتین شورش کرد و پس از تصرف آن، اعضای اصلی شورش کور شدند و زبانشان بریده شد. سپس به دستور گراتیوسوس، مسئول اسناد پاپ، کنستانتین را از سلول صومعه‌اش بیرون آوردند، کور کردند و در خیابان‌های رم رها کردند با این دستور صریح که هیچ‌کس نباید به او کمک کند. در نهایت، والدیپرت کشیش، که محرک اصلی برکشیدن فیلیپ بود، به اتهام توطئه برای قتل کریستوفوروس و بسیاری از اشراف دیگر با نیت تسلیم شهر به لمباردها، دستگیر و کور شد و اندکی بعد بر اثر جراحات جان باخت.

نقش استپانوس سوم در این وقایع تا حدودی مبهم است. به گفته هوراس مان تاریخ‌نگار، استپانوس ناظری ناتوان بود و عامل مسئول در واقع گراتیوسوس بود. با این حال، به گفته لویی ماری دو کورمنین، استپانوس شخص کلیدی مسئول صدور دستورها بود و از نابودی رقیب و حامیانش لذت می‌برد. فردیناند گرگوروویوس تاریخ‌نگار، موضع میانه‌ای اتخاذ کرد و مشاهده کرد که استپانوس، اگرچه ممکن است محرک یا دستور دهنده این جنایات نبوده باشد، اما به دلیل منافع شخصی یا ضعف موقعیتش، تلاشی هم برای جلوگیری از آن‌ها نکرده است. آنچه روشن است این است که تأسیس اخیر ایالات پاپ باعث شده بود رقابت‌های سنتی خاندان‌های حاکم رم به تمایلی مرگبار برای کنترل این قدرت دنیوی جدید در ایتالیا تبدیل شود و پاپ‌نشینی را نیز با خود بکشاند.

## دوران پاپ‌نشینی
### شورای لاتران
با حذف بخش بزرگی از حامیان کنستانتین، استپانوس به پادشاه فرانک‌ها، پپن کوتاه، نامه نوشت و او را از انتخاب خود مطلع کرد و از او خواست تعدادی از اسقف‌ها را برای شرکت در شورایی که به دنبال برگزاری آن برای بررسی آشفتگی‌های اخیر بود، بفرستد. از آنجا که پپن درگذشته بود، شارلمانی و کارلمان یکم موافقت کردند که دوازده اسقف را برای شرکت در شورای لاتران (۷۶۹) بفرستند. این شورا شاهد محکومیت نهایی کنستانتین دوم بود که پیش از بازگردانده شدن به سلول صومعه‌اش، مورد ضرب و شتم قرار گرفت و زبانش بریده شد. تمام انتصابات روحانی که توسط کنستانتین انجام شده بود، باطل و بی‌اعتبار اعلام شد. همچنین قوانین سختگیرانه‌ای برای انتخابات پاپ وضع گردید که در نتیجه مشارکت اشراف در انتخابات بعدی محدود شد. در نهایت، احکام شورای هییریا رد شد و رسم تکریم شمایل‌ها تأیید گردید (ببینید: شمایل‌شکنی).

در سال ۷۷۰، از استپانوس خواسته شد تا انتخاب مایکل، که یک فرد غیرروحانی بود، را به عنوان اسقف اعظم راونا تأیید کند. در واقع، مایکل با تبانی دزیدریوس، پادشاه لمبارد و دوک ریمینی، لئو یکم، اسقف اعظم راونا را که قبلاً انتخاب شده بود، زندانی کرده بود. استپانوس با استناد به قراردادهای شورای لاتران از تأیید انتخاب مایکل خودداری کرد؛ او نامه‌ها و فرستادگانی را برای مایکل فرستاد و از او خواست که کناره‌گیری کند. مایکل نپذیرفت و این بن‌بست بیش از یک سال ادامه یافت تا اینکه ورود سفیر فرانک‌ها به راونا به همراه نمایندگان پاپ، مخالفان مایکل را تشویق کرد تا او را سرنگون کنند و در زنجیر به رم بفرستند. لئو نیز اندکی پس از آن آمد و استپانوس او را به عنوان اسقف اعظم تقدیس کرد.

### اتحاد فرانک و لمبارد
استپانوس در طول دوران پاپ‌نشینی خود نسبت به برنامه‌های توسعه‌طلبانه لمباردها نگران بود. او با امید بستن به فرانک‌ها، تلاش کرد تا در اختلافات بین شارلمانی و کارلمان یکم، پسران و جانشینان پپن، میانجی‌گری کند؛ اختلافاتی که تنها به نفع لمباردها در ایتالیا بود. در سال ۷۶۹، او به آشتی آن‌ها کمک کرد و با یادآوری حمایت‌هایی که پدرشان در گذشته از پاپ کرده بود، آن‌ها را تحت فشار قرار داد تا از ایالات پاپ که هنوز نوپا بود حمایت کنند. او همچنین از آن‌ها التماس کرد که با ورود به مذاکره با لمباردها، به نیابت از او شفاعت کنند.

در نتیجه، هیئتی در سال ۷۷۰ نزد دزیدریوس، پادشاه لمبارد فرستاده شد که شامل برترادا لانی، مادر شارلمانی نیز بود. مداخله آن‌ها با بازگرداندن بخش‌هایی از بنوئنتو که پاپ‌ها مدعی آن بودند، نتیجه‌ای به نفع پاپ به همراه داشت. با این حال، مایه نگرانی استپانوس شد که دزیدریوس و برترادا وارد مذاکره درباره ازدواج احتمالی بین دختر دزیدریوس، دزیدرتا، و یکی از پسران برترادا شدند. همچنین این احتمال وجود دارد که مذاکراتی پیرامون ازدواج جیزلا، خواهر شارلمانی با آدالگیس، پسر دزیدریوس صورت گرفته باشد.

از این رو استپانوس به شارلمانی و کارلمان نامه نوشت و نسبت به اتحاد پیشنهادی اعتراض کرد. او علاوه بر اشاره به اینکه هر دو مرد قبلاً ازدواج کرده بودند، وعده‌های آن‌ها به پاپ‌های قبلی را یادآوری کرد؛ اینکه دشمنان پاپ را دشمن خود بدانند و به سنت پطرس قول داده بودند که در برابر لمباردها مقاومت کنند و حقوق کلیسا را بازگردانند. او نوشت:
«شما که پیش از این به خواست خدا و فرمان پدرتان، به طور قانونی با همسرانی نجیب از ملت خود ازدواج کرده‌اید، موظف به گرامی داشتن آن‌ها هستید. و قطعاً برای شما جایز نیست همسرانی را که دارید رها کنید و با دیگران ازدواج کنید، یا با مردمی بیگانه متحد شوید، کاری که هیچ‌یک از نیاکان شما هرگز انجام نداده‌اند... شرم‌آور است که حتی در حالی که متأهل هستید، فکر ازدواج مجدد را در سر بپرورانید. شما که مدعی پیروی از قانون خدا هستید و دیگران را برای جلوگیری از چنین اعمال نامشروعی مجازات می‌کنید، نباید چنین رفتار کنید. بت‌پرستان چنین می‌کنند، اما شما که مسیحی هستید، ملتی مقدس و پادشاهانی در جامه روحانیت، نباید چنین کنید.»

التماس‌های استپانوس نادیده گرفته شد و شارلمانی در سال ۷۷۰ با دزیدرتا ازدواج کرد و موقتاً اتحادی خانوادگی با لمباردها ایجاد نمود.

### سقوط کریستوفوروس و سرگیوس
در طول سال‌های ۷۶۹ و ۷۷۰، استپانوس همچنان به حمایت و مشاوره کریستوفوروس و سرگیوس که او را بر تخت پاپ نشانده بودند، تکیه می‌کرد. مخالفت آن‌ها با لمباردها و موضع کلی طرفدار فرانک‌ها باعث شد پادشاه دزیدریوس برای سقوط آن‌ها زمینه‌سازی کند. او به پاولوس آفیارتا، پیشکار پاپ، و دیگر اعضای دربار پاپ رشوه داد تا شایعاتی درباره آن‌ها نزد پاپ پخش کنند. هنگامی که دزیدریوس در سال ۷۷۱ تلاش کرد با ارتشی وارد رم شود، با این ادعا که در یک زیارت برای دعا در مزار سنت پطرس است، کریستوفوروس و سرگیوس دروازه‌های شهر را به روی آن‌ها بستند. پادشاه لمبارد با رسیدن به دروازه‌ها و دیدن نیروهای مسلحی که بر فراز دیوارها نگهبانی می‌دادند، خواستار گفتگو با پاپ شد و استپانوس نزد او رفت. در غیاب استپانوس، آفیارتا و حامیانش سعی کردند اوباش را برای سرنگونی کریستوفوروس و سرگیوس تحریک کنند. اما رئیس دفتر و پسرش دست برتر را پیدا کردند و آفیارتا و همکارانش را مجبور کردند به کاخ لاتران فرار کنند.

در این مرحله، استپانوس به لاتران بازگشته بود و در کلیسای سنت تئودور با آفیارتا و همدستان فراری‌اش که توسط کریستوفوروس و حامیانش تعقیب می‌شدند، روبرو شد. ظاهراً در این زمان، کریستوفوروس که مشکوک بود و باور داشت استپانوس با دزیدریوس به توافقی رسیده است، استپانوس را مجبور کرد سوگند یاد کند که کریستوفوروس یا پسرش را به لمباردها تحویل نخواهد داد. پس از آن، استپانوس خشمگین به کریستوفوروس تشر زد، خواستار توقف آزار آفیارتا شد و به او و پیروانش دستور عقب‌نشینی داد که کریستوفوروس اطاعت کرد. روز بعد، استپانوس به کلیسای سن پیر گریخت تا از دزیدریوس درخواست حمایت کند. پادشاه لمبارد با حبس کردن استپانوس در اتاق‌هایش در کلیسا، برای پاپ روشن کرد که بهای کمک او، تحویل دادن کریستوفوروس و سرگیوس است. پاپ دو اسقف را برای مذاکره با کریستوفوروس و سرگیوس فرستاد و به آن‌ها گفت که یا باید به صومعه بروند یا در سنت پطرس نزد او بیایند. همزمان پیامی از دزیدریوس برای مردم شهر فرستاده شد که اعلام می‌کرد: «پاپ استپانوس به شما دستور می‌دهد که با برادران خود نجنگید، بلکه کریستوفوروس را از شهر اخراج کنید و شهر، خود و فرزندانتان را نجات دهید.»

این پیام پادشاه لمبارد تأثیر مطلوب را داشت؛ کریستوفوروس و سرگیوس به معاشران خود مشکوک شدند و آن‌ها نیز به سرعت آن‌ها را رها کردند. هر دو برای خروج از شهر تردید داشتند، اما در نهایت هر دو در طول شب راه خود را به سوی پاپ باز کردند. روز بعد به استپانوس اجازه داده شد به شهر بازگردد، در حالی که کریستوفوروس و سرگیوس در دستان لمباردها باقی ماندند. مذاکرات برای تأمین آزادی آن‌ها ناموفق بود و پیش از پایان روز، آفیارتا با پارتیزان‌هایش رسید. پس از بحث درباره وضعیت با دزیدریوس، آن‌ها هر دو مرد را کور کردند. کریستوفوروس پس از سه روز درگذشت، در حالی که سرگیوس در سلولی در لاتران نگاه داشته شد.

در تلاشی برای جلوگیری از مداخله احتمالی شارلمانی، دزیدریوس استپانوس را وادار کرد نامه‌ای به پادشاه فرانک بنویسد که در آن اعلام کرده بود کریستوفوروس و سرگیوس در توطئه‌ای با فرستاده کارلمان، برادر شارلمانی، برای قتل پاپ دست داشته‌اند. علاوه بر این، استپانوس برای محافظت به دزیدریوس پناه برده بود و در نهایت کریستوفوروس و سرگیوس برخلاف میلشان بیرون آورده شدند. در حالی که استپانوس موفق شده بود جان آن‌ها را نجات دهد، بعداً گروهی از مردان آن‌ها را کور کردند، اما نه به دستور استپانوس. او سپس نتیجه می‌گیرد که اگر «پسر بسیار عالی‌اش دزیدریوس» نبود، او در خطری مرگبار قرار می‌گرفت و دزیدریوس با او به توافق رسیده است تا تمام زمین‌هایی را که کلیسا مدعی آن‌هاست و هنوز در دست لمباردهاست، بازگرداند.

اینکه چنین نامه‌ای ساختگی بود، خیلی زود ثابت شد؛ وقتی استپانوس از دزیدریوس خواست به وعده‌هایی که بر پیکر سنت پطرس داده بود عمل کند، پادشاه لمبارد پاسخ داد: «خشنود باش که من کریستوفوروس و سرگیوس را که بر تو حکم می‌راندند از سر راهت برداشتم و به دنبال حقوق نباش. علاوه بر این، اگر من به کمک تو ادامه ندهم، دردسر بزرگی برایت پیش خواهد آمد. زیرا کارلمان، پادشاه فرانک‌ها، دوست کریستوفوروس و سرگیوس است و مایل خواهد بود به رم بیاید و تو را دستگیر کند.»

### تداوم مشکلات و مرگ استپانوس
دزیدریوس به ایجاد آشوب در ایتالیا ادامه داد؛ در سال ۷۷۱، او موفق شد اسقف‌های ایستریا را متقاعد کند که اقتدار پاتریارک گرادو را رد کنند و خود را تحت نظر پاتریارک‌آکویلیا قرار دهند که مستقیماً تحت کنترل لمباردها بود. استپانوس به اسقف‌های شورشی نامه نوشت، آن‌ها را تعلیق کرد و دستور داد بار دیگر تحت اقتدار گرادو قرار گیرند، در غیر این صورت با تکفیر روبرو خواهند شد.

پس از سقوط کریستوفوروس، پاولوس آفیارتا همچنان در مقام عالی به دربار پاپ خدمت می‌کرد. در اوایل سال ۷۷۲، زمانی که استپانوس بیمار شد و به زودی مشخص گردید که در حال مرگ است، آفیارتا از این فرصت استفاده کرد تا تعدادی از روحانیون و اشراف بانفوذ را از رم تبعید کند و برخی دیگر را به زندان انداخت. سپس در ۲۴ ژانویه، هشت روز پیش از مرگ استپانوس، آفیارتا سرگیوس کور شده را از سلولش در لاتران بیرون کشید و او را خفه کرد.

استپانوس در ۲۴ ژانویه  یا ۱ فوریه ۷۷۲ درگذشت. پس از او پاپ آدریان یکم جانشین وی شد.

## فرقه محلی قدیسین

پرونده:Stephen II (III).jpg|پاپ استپانوس سوم (تصویر در کلیسای سن-پل خارج از دیوارها، حدود ۱۸۵۰)

در طول قرون وسطی، استپانوس سوم در جزیره زادگاهش، سیسیل، یک قدیس در نظر گرفته می‌شد. تقویم‌های مختلف، شهادت‌نامه‌ها و غیره، مانند تقویم باستانی قدیسین سیسیل، استپانوس را در زمره قدیسین می‌شمارند و جشن او را به ۱ فوریه اختصاص می‌دهند. شهروندان سیراکوز در مقطعی تلاش کردند تا سریر مقدس را متقاعد کنند که قدیس بودن پاپ را به طور رسمی تأیید کند، اما این تلاش موفقیت‌آمیز نبود.

## منابع

Wikipedia contributors, "List of popes," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (accessed February 9, 2009).

## جستارهای وابسته
* پاپ
* فهرست پاپ‌های کلیسای کاتولیک روم

رده:اسقفان اعظم سده ۸ (میلادی)
رده:اهالی ایتالیا در سده ۸ (میلادی)
رده:پاپ‌ها
رده:پاپ‌های اهل یونان
رده:پاپ‌های سده ۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۷۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۷۲۰ (میلادی)