سعید نورسی

**بدیع‌الزمان سعید نورسی**، از دین‌آموختگان اسلامیِ کُردتبار اهل ترکیه بود که با تألیف مجموعهٔ چندجلدی «رسالات نور»، تلاش کرد تا به تردیدها و پرسش‌های ناشی از علم‌گرایی و مادی‌گرایی در دوران معاصر پاسخ دهد و ایمان اسلامی را از طریق استدلال‌آوری عقلی و قرآنی تقویت کند.

سعید نورسی در سال ۱۸۷۸ میلادی (۱۲۹۳ رومی/۱۲۹۵ هجری قمری) در روستای نورس، از توابع هیزان در ولایت بیتلیس، به دنیا آمد. پدرش میرزا و مادرش نوریه نام داشتند. او تحصیل را با الهام از برادر بزرگترش، ملا عبدالله، آغاز کرد و به مدرسه ملا محمد امین افندی در روستای «طاغ» رفت، اما برای مدت طولانی در آنجا نماند.
نورسی تا پایان عمر مجرد ماند و فرزندی نداشت. او دلیل این امر را «مشغله برای نجات ایمان جامعه» ذکر کرده است.

## تحصیلات و دریافت گواهینامه علمی
خانوادهٔ او به کشاورزی اشتغال داشتند. سعید نورسی تحصیلات ابتدایی را نزد برادرش، ملا عبدالله نورسی، و سپس در روستای پیرمس نزد ملا نور محمد ادامه داد. پس از آن برای ادامهٔ تحصیل به مدارسی در بدلیس، مدرسهٔ علوم دینی میر حسن ولی در موکوس، مدرسهٔ واسیان در گواش و مدرسه‌ای در منطقهٔ بایزید در استان ارزروم رفت. او در این دوره، علوم دینی متداول را به پایان رساند و از دست ملا محمد جلالی گواهینامهٔ علمی دریافت نمود.
نقل شده است که او در ملاقاتی با ملا فتح‌الله افندی در سیعرد، کتاب دوجلدی جمع الجوامع در علم اصول را طی یک هفته حفظ کرد و ملا فتح‌الله در تأیید این موضوع، عبارتی بر روی جلد کتاب نوشت: {لَقَد جَمَعَ فی حفظِهِ جمع الجوامع جمیعَهُ فی جمعة}.

## آموزش و لقب بدیع‌الزمان
نورسی در حدود سال ۱۸۸۲ میلادی به شهر ماردین رفت و در مسجد جامع آن شهر به تدریس پرداخت. در سال ۱۸۸۴ به دعوت حسن پاشا، والی شهر وان، به آن شهر رفت و حدود بیست سال در مدرسه خُرخُر تدریس کرد. در این دوره، او با علوم جدید مانند شیمی، جغرافیا و فیزیک آشنا شد و به فراگیری آن‌ها پرداخت. به دلیل مهارت یافتن در علوم متداول و علوم جدید، به او لقب «بدیع‌الزمان» داده شد.

## دیدگاه‌ها و اقدامات
پس از اطلاع از سخنرانی گلادسون، نخست‌وزیر بریتانیا، در مجلس عوام انگلستان که در آن گفته بود تا زمانی که قرآن در دست مسلمانان است نمی‌توان بر آن‌ها حاکمیت یافت، نورسی تصمیم گرفت زندگی خود را وقف تبیین مفاهیم قرآن کند. او برای تأسیس یک دانشگاه اسلامی به نام الزهراء در شرق آناتولی، در سال ۱۸۹۶ به استانبول رفت اما طرح او به نتیجه نرسید. وی در سال ۱۹۰۷ مجدداً به استانبول بازگشت و تابلویی بر سردر محل اقامتش نصب کرد که بر آن نوشته شده بود: «در اینجا هر مشکلی حل و به هر سؤالی جواب داده می‌شود بدون آنکه از کسی سؤال شود». او در سال ۱۹۱۰ کتاب‌های مناظرات و محاکمات را نوشت که در سال ۱۹۱۳ در استانبول به چاپ رسیدند. در سال ۱۹۱۱ به دمشق سفر کرد و در مسجد اموی به زبان عربی سخنرانی نمود.

## جنگ جهانی اول و دوران تبعید
با آغاز جنگ جهانی اول، نورسی در دفاع از منطقه شرکت کرد. او در جریان جنگ زخمی و به اسارت نیروهای روسی درآمد. پس از انتقال به روسیه، حدود دو سال و چهار ماه در اسارت بود و سپس از طریق ورشو و وین به استانبول بازگشت. پس از بازگشت، به عضویت دارالحکمة الإسلامیة منصوب شد.
در سال ۱۹۲۳ به وان بازگشت و در کوه ارک اقامت گزید. در این دوره، از دعوت شیخ سعید پیران برای شورش مسلحانه علیه دولت خودداری کرد و راه حل را در ارشاد و فعالیت‌های آموزشی می‌دانست. پس از شکست شورش شیخ سعید، نورسی نیز در ۲۵ فوریه ۱۹۲۵ دستگیر و ابتدا به بوردو، سپس به اسپارتا و در نهایت به منطقهٔ بارلا تبعید شد. او هشت سال و نیم در بارلا اقامت داشت و بیشتر مجموعهٔ رسالات نور را در این دوره تألیف کرد.

## رسمیت یافتن و چاپ رسالات نور
دادگاه آفیون در سال ۱۹۴۸ هیئتی از علما و کارشناسان را برای بررسی «رسالات نور» تشکیل داد. این هیئت در ۲۵ مه ۱۹۵۶، اعلام کرد که محتوای این آثار مغایرتی با قوانین ترکیه ندارد. پس از صدور این حکم، چاپ و انتشار آثار او در شهرهای استانبول، آنکارا، صامسون و انطالیا آغاز شد.

## در فرهنگ عامه
* فیلمی ترکی به نام Free Man (مرد آزاد) بر اساس زندگی‌نامه نورسی در سال ۲۰۱۱ ساخته شد.
* یک پویانمایی زندگی‌نامه‌ای ترکی به کارگردانی اسین اورهان در سال ۲۰۱۱ تولید شد.

## مرگ
بدیع‌الزمان سعید نورسی در ۲۳ مارس ۱۹۶۰ (۲۵ رمضان ۱۳۷۹) در شهر اورفا درگذشت. پیکر او در همان شهر به خاک سپرده شد. سه ماه بعد، دولت وقت قبر او را تخریب و پیکرش را به مکانی نامعلوم منتقل کرد. مسئول رسیدگی به اموال او پس از مرگش، دارایی وی را یک ساعت و چند وسیلهٔ شخصی به ارزش تقریبی ۲۰۰ تا ۳۰۰ لیره اعلام کرد.

## بعضی کتاب‌ها و رسالات سعید نورسی ترجمه شده به فارسی
بیشتر کتاب و رسالات سعید نورسی را در ایران نشر احسان زیر طبع و نشر برده است.
* **نامه‌های بارلا**، نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم:داوود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **شعاع‌ها**؛ نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم:داوود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **واژه‌های نورانی:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: جلال جلالی زاده؛ ناشر: شر احسان
* **نامه‌های امیرداغ**، نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم:داوود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **کلام‌ها (از کلیات رسایل نور)** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم:داوود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **رساله ثمره مدرسه یوسفیه:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **از کلیات رساله نور: رساله طبیعت:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **اخلاص و برادری**: نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش موسوی؛ ناشر: شر احسان
* **پیام تسلی به بیماران:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: کیومرث یوسفی؛ ناشر: شر احسان
* **ایمان و تکامل انسان:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش موسوی؛ ناشر: شر احسان
* **مکتوبات:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ ناشر: شر احسان
* **رمضان، اقتصاد، شکر:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش موسوی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **مقایسه حکمت قرآن و حکمت فلسفه**: نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش موسوی؛ سال ۱۳۹۰؛ ناشر: شر احسان
* **رساله طبیعت:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **راهنمای جوانان:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۵؛ ناشر: شر احسان
* **عصای موسی:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **کلام‌های کوتاه:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش آشوری؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **راهنمای بانوان:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **رساله وسوسه:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **آیت الکبری:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داود وفایی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان
* **رستاخیز:** نویسنده:سعید نورسی؛ مترجم: داریوش موسوی؛ سال ۱۳۹۳؛ ناشر: شر احسان

## منابع

## پیوند به بیرون

* وب سایت استاد سعید نورسی (بدیع الزمان)

رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۲۰ (میلادی)
رده:اسلام‌شناسان اهل ترکیه
رده:اسیران جنگی اهل عثمانی
رده:اشاعره
رده:افراد پادکمونیست اهل ترکیه
رده:الهی‌دانان مسلمان
رده:اهالی خیزان
رده:پژوهشگران تصوف
رده:پیروان مذهب شافعی
رده:درگذشتگان ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:روحانیان سنی
رده:زادگان ۱۸۷۸ (میلادی)
رده:عالمان مسلمان
رده:کردهای اهل ترکیه
رده:محققان کرد
رده:مفسران قرآن
رده:منتقدان بی‌خدایی
رده:نظامیان جنگ جهانی اول اهل عثمانی
رده:نویسندگان کرد
رده:نویسندگان مرد کرد
رده:ویکی‌پروژه دین