یهودا هلوی

**یهودا هلوی** (به انگلیسی: Judah Halevi؛ عبری: יהודה הלוי) خاخام، فیلسوف و شاعر یهودی آغاز قرن یازدهم میلادی بود. وی آثار مختلف به زبان عبری نوشته‌است که مشهورترین آن *[[کوزاری]]* است.

**یهودا هلوی** (همچنین یهودا هلیوی یا هالوی؛ عبری: יהודה בן שמואל הלוי، رومی‌نویسی: Yəhūḏā ben Šəmūʾēl ha-Lēvī؛ عربی: أبو الحسن يهوذا اللاوي، رومی‌نویسی: Abū-l-Ḥasan Yahūḏā al-Lāwī؛ حدود ۱۰۷۵–۱۱۴۱) شاعر، پزشک و فیلسوف یهودی سفاردی بود. هلوی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شاعران زبان عبری شناخته می‌شود و برای اشعار دنیوی و مذهبی‌اش که بسیاری از آن‌ها در عبادت یهودی امروزی ظاهر می‌شوند، جشن گرفته می‌شود.

یهودا هلوی در تودلا یا طلیطله در آندلس، که آن زمان تحت سلطه حکومت مرابطون بود، به دنیا آمد. با اینکه اطلاعات کمی از دوران کودکی یا تحصیلات او در دست است، واضح است که او در زبان‌های عربی، عبری و علوم کلاسیک، از جمله پزشکی و فلسفه، تبحر داشت. در جوانی، شروع به سرودن شعرهای عبری کرد و شهرت او در نهایت به موسی بن عزرا در گرانادا رسید. پس از مشکلات اولیه در سفر به دلیل تغییرات سیاسی، هالوی توانست ارتباطات ادبی خود را در مراکز عمده یهودی در آندلس برقرار کند.
بندانگشتی|یکی از چهار نامه شخصی بازمانده شناخته‌شده از یهودا هالوی به زبان عربی با حروف عبری.
مجموعه شعرهای یهودا هلوی شامل طیف وسیعی از ژانرها است، از جمله مدایح، شعرهای دوستی، ترانه‌های شراب، معماها، آیات تعلیمی و شعرهای عروسی. با این حال، او بیشتر به خاطر زیونیدها (צִיוֹנִים، *Tsiyyonim*، "[شعرهای] صهیون") شناخته می‌شود—پیوتیم (شعرهای مذهبی) که آرزوی شدید او برای سرزمین اسرائیل را به شدت بیان می‌کنند. یکی از ماندگارترین آن‌ها "صهیون، آیا نمی‌پرسی؟" (צִיּוֹן הֲלֹוא תִשְׁאֲלִי، *Tziyyon ha-lo tishali*) است که بخشی از عبادت در کنیسه شد و به طور گسترده تقلید شد. شعر مشهور دیگر او، "دل من در مشرق است" (לִבִּי בְּמִזְרָח، *Libi b'Mizraḥ*)، تضاد درونی او بین آسایش‌های اسپانیا و ارتباط روحی‌اش با صهیون را بیان می‌کند و "غرب" (اسپانیا) را با "مشرق" (سرزمین اسرائیل) مقایسه می‌کند. علاوه بر شعر، یهودا هلوی یک رساله فلسفی نوشت که به طور معمول به کوزاری معروف است، که دفاعیه‌ای جدلی از یهودیت ارائه می‌دهد. در این اثر، گوینده حقیقت دین آشکار را تایید کرده و به مرکزیت روحانی قوم یهود و ارتباط ویژه آنان با سرزمین اسرائیل استدلال می‌کند.

در اواخر عمر، یهودا هلوی تصمیم گرفت اسپانیا را ترک کرده و در سرزمین اسرائیل ساکن شود. او در سال ۱۱۴۰ به مصر رسید، جایی که با استقبال گرم روبرو شد و به درخواست طرفدارانش یک سال در اسکندریه ماند. در سال ۱۱۴۱، به سمت سرزمین اسرائیل (که آن زمان پادشاهی صلیبی اورشلیم بود) عازم شد، اگرچه احتمالاً بلافاصله پس از آن درگذشت، احتمالاً در دریا یا نزدیک دروازه‌های اورشلیم.

### ترجمه "صهیون، آیا نمی‌پرسی؟"
صهیون، آیا نمی‌پرسی

سلامتی کسانی که در تبعیدند؟

چگونه است حال کسانی که از سرزمین خود دورند؟

چگونه است حال کسانی که به آرامش در سرزمین خود می‌اندیشند؟

چگونه است حال کسانی که به صهیون دل می‌بندند؟

آیا دل آنان در راه بازگشت به صهیون در تنگنای گناه نیست؟

آیا دلی که در انتظار روز رهایی صهیون است، هرگز شکیبایی می‌کند؟

آیا نمی‌دانی که شکیبایی برای کسانی که می‌خواهند به صهیون بازگردند، دل‌آزار است؟

آیا می‌دانید که تمامی دل‌های مشتاق صهیون در درد و رنجند؟

### ترجمه "دل من در مشرق است"
دل من در مشرق است و من در دورترین غرب—

چگونه می‌توانم در غذا طعم لذت بیابم؟ چگونه برای من شیرین خواهد بود؟

چگونه می‌توانم نذورات و پیمان‌هایم را ادا کنم، در حالی که

صِیّون زیر بندهای ادوم افتاده است و من در زنجیرهای عرب؟

برای من ترک همه چیزهای خوب اسپانیا امر کوچکی به نظر می‌رسد—

چگونه که در چشم‌های من، خاک معبد ویران بسیار گرانبهاست.

## زندگینامه
یهودا بن شموئل هلوی بین سال‌های ۱۰۷۵ و ۱۰۸۰ در طلیطله، اسپانیا یا تودلا، ناوارا به دنیا آمد، که هر دو در آن زمان تحت سلطه دودمان مرابطون بودند. ابهام در مورد محل تولد او به دلیل متن‌های مبهم در یک نسخه خطی است. هر دو شهر در زمانی که او رشد می‌کرد تحت کنترل مسلمانان بودند، اما در طول زندگی او به دست حکام مسیحی فتح شدند؛ طلیطله توسط آلفونسو ششم از لئون و کاستیا در سال ۱۰۸۵ و تودلا توسط آلفونسو جنگجو در سال ۱۱۱۸.
بندانگشتی|مجسمه یهودا هالوی در قیصریه - اسرائیل.

به احتمال زیاد یهودا هلوی آموزش کاملی در متون یهودی (از جمله تورات و تلمود)، زبان عربی و علوم مختلف، از جمله پزشکی، ریاضیات و فلسفه دریافت کرده بود. در جوانی، او به گرانادا، مرکز اصلی زندگی ادبی و فکری یهودیان در آن زمان، سفر کرد. در آنجا، او کار خود را بر اساس آثار موسی بن عزرا برای یک مسابقه مدل‌سازی کرد و این امر باعث شناخته شدن توانایی‌های هلوی به عنوان یک شاعر و همچنین دوستی نزدیک با ابراهیم بن عزرا شد. به عنوان یک بزرگسال، او پزشک و فعال در امور تجاری و اجتماعی یهودیان بود. او با اشراف و مقامات غیر یهودی در اسپانیا و سراسر جهان ارتباط داشت. در دوران حضور در طلیطله، او از طریق پزشکی خود امرار معاش می‌کرد. او و ابراهیم بن عزرا به خوبی با هم آشنا بودند و دومی در تفسیرهای خود بر تنخ از هلوی نقل قول‌هایی کرده است.

مانند دیگر شاعران یهودی در دوران طلایی فرهنگ یهودی در اسپانیا از قرن دهم تا دوازدهم, او از الگوها و موضوعات شعر عربی در آثار خود استفاده می‌کرد. موضوعات او شامل همه مواردی است که در میان شاعران عبری رایج بودند: ستایش دوستان و شخصیت‌های برجسته، تأملات در مورد سرنوشت، جوانی و پیری، ابراز دوستی و عشق، شراب و جشن، شعرهای تعلیمی، اشعار عروسی، معماهای شاعرانه و اشعاری که بر آرزوی بازگشت به سرزمین اسرائیل متمرکز بودند. شعرهای او به دلیل توجه ویژه به تأثیرات صوتی و شوخ‌طبعی شناخته شده است. هلوی حداقل یک دختر داشت که گزارش شده است خود او نیز شاعر بوده و با اسحاق بن عزرا، پسر ابراهیم بن عزرا، ازدواج کرده بود.

### سفر به سرزمین اسرائیل
با اینکه یهودا هلوی موقعیت محترمی به عنوان پزشک، اندیشمند و رهبر اجتماعی در آندلس داشت، اما او برانگیخته شد تا به سرزمین اسرائیل سفر کند و روزهای پایانی عمر خود را در آنجا بگذراند. در رساله فلسفی‌اش، کوزاری، او استدلال می‌کند که حضور خداوند اسرائیل در سرزمین اسرائیل بسیار ملموس است و بنابراین زندگی در آنجا برای یهودیان ایده‌آل و از نظر مذهبی کامل‌ترین حالت است. او گفتگو را با تصمیم ربی برای ترک به سوی اورشلیم پایان می‌دهد، همان‌طور که خود یهودا هلوی نیز قصد داشت.

یهودا هلوی قصد داشت بازگشت به سرزمین اسرائیل را انجام دهد. علاقه‌مندی او به اسرائیل در نهایت بر تردیدها و نگرانی‌هایش در مورد ترک دوستان، خانواده و موقعیت اجتماعی‌اش و زندگی تحت حکومت صلیبیان غلبه کرد. علاوه بر این، عدم اطمینان‌ها در مورد وضعیت اجتماعی یهودیان و حمایت دولتی در دوره ریکونسکیستا ممکن است او را به فکر امنیت آینده یهودیان در دیاسپورا انداخته باشد.
بندانگشتی|ترجمه عبری کوزاری اثر یهودا هلوی. وارسا، لهستان، ۱۸۸۰.

سفر یهودا هلوی به عنوان یک سفر مذهبی شخصی یا دعوتی برای دیاسپورا برای رد کردن ترکیب فرهنگ‌های یونانی-عربی-ایبری تلقی می‌شود، که اولی نمایانگر دیدگاه‌های دیاسپورایی و دومی بازتابی از دیدگاه‌های صهیونیستی است.

در ۸ سپتامبر ۱۱۴۰، یهودا هلوی به اسکندریه رسید، جایی که با استقبال گرم از سوی دوستان و طرفداران مواجه شد. سپس به قاهره رفت و از چندین مقام و دوست دیدار کرد. پس از بازگشت به اسکندریه در بهار، گزارش شده است که یهودا هلوی توسط یک مرتد که ادعا می‌کرد یهودا هلوی تلاش کرده تا او را مجبور به بازگشت به یهودیت کند با نگه داشتن پولی که متعلق به او بود، مورد حمله قرار گرفت و شکایت شد. اما گزارش‌ها حاکی از آن است که او از طریق ارتباطات و فریب‌های قانونی خود تبرئه شد. کشتی یهودا هلوی در تاریخ ۱۴ مه ۱۱۴۱ از مصر حرکت کرد؛ نامه‌ای از ابو نصر بن ابراهیم به حالفون بن نتانیل به تاریخ ۱۲ نوامبر ۱۱۴۱ نشان می‌دهد که یهودا هلوی در ژوئیه یا اوت درگذشته است. مشخص نیست که آیا او به طور ایمن به اورشلیم رسید یا اینکه سفرش تأخیر داشت و در مصر درگذشت، اما می‌توان به طور معقول فرض کرد که او توانسته بود در این زمان به سرزمین اسرائیل برسد.

افسانه‌ها همچنین می‌گویند که یهودا هلوی هنگام رسیدن به اورشلیم توسط یک سوار عرب زیر دست و پای اسب له شد، که اولین روایت آن در یک مجموعه عبری منتشر شده حدود ۴۵۰ سال پس از مرگ احتمالی یهودا هلوی یافت شده است. طبق یک افسانه قرن شانزدهم، او به عنوان یک شهید در حالی که اثر خود "مدیح صهیون" را در برابر دروازه‌های اورشلیم قرائت می‌کرد، درگذشت. نامه‌ای از سال ۱۱۴۱ به یک ربی برجسته در دمشق نیز به طور بالقوه به مرگ یهودا هلوی در دروازه‌های اورشلیم اشاره دارد. چون تنها قطعاتی از این نامه حفظ شده است، مشخص نیست که نویسنده به یهودا هلوی اشاره می‌کند یا به یهودی دیگری. ریمان پی. شاندلین اشاره می‌کند که "افسانه شهید شدن او، همراه با برجستگی سرزمین اسرائیل در زندگی و آثارش، تصویری از او را ایجاد کرد که در ادبیات صهیونیستی تأثیر زیادی داشت."

اسناد موجود از آخرین سال‌های زندگی یهودا هلوی شامل مدایح به میزبانان مختلف او در مصر و بررسی انگیزه‌های مذهبی‌اش برای بازگشت به سرزمین اسرائیل است که در گنیزای قاهره حفظ شده‌اند. برخی از آن‌ها جزئیات خیالی از سفر را شامل می‌شوند، مانند توصیف دریا طوفانی که ترس از سفر را بیان می‌کند اما امید به نور معنوی که ممکن است در پی آن بیاید. شعرها و نامه‌هایی که به سفر یهودا هلوی مربوط می‌شوند، در کتاب "آواز عشق دور" از شاندلین ترجمه و توضیح داده شده‌اند.

## جستارهای وابسته

* صهیون
* سرزمین اسرائیل
* صهیونیسم
* زیونیدها

## منابع
* 

## پانویس

رده:اهالی اسپانیا در سده ۱۲ (میلادی)
رده:اهالی اورشلیم
رده:اهالی تولدو
رده:خاخام‌های اهل اسپانیا
رده:خاخام‌های سده ۱۲ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۱۴۱ (میلادی)
رده:ریشونیم
رده:زادگان دهه ۱۰۷۰ (میلادی)
رده:شاعران عبری‌زبان
رده:فیلسوفان اهل اسپانیا
رده:فیلسوفان یهودی
رده:فیلسوفان یهودیت
رده:یهودیان اندلس (اسلامی)
رده:لاویان
رده:فیلسوفان یهودی قرون وسطی