مایکل مان (جامعه‌شناس)

**مایکل مان** ( زادۀ ۱۸ اوت ۱۹۴۲ در انگلستان) استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس می‌باشد. مان دارای شهروندی دوگانه بریتانیا و ایالات متحده است.

## زندگی و حرفه
مان در منچستر متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در یک مدرسهٔ محلی گذراند و سپس به مدرسهٔ گرامر منچستر رفت. او در سال ۱۹۶۳ کارشناسی را در تاریخ مدرن و نهایتا دکترای جامعه‌شناسی خود را در سال ۱۹۷۱ از دانشگاه آکسفورد دریافت کرد. مان بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۷ در دانشگاه اسکس و سپس بین سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۷ در مدرسه اقتصاد لندن به تدریس جامعه‌شناسی پرداخت.

### نظریه اجتماعی
یکی از ایده‌های اصلی مان، مدل IEMP اوست، که در آن IEMP مخفف منابع متمایز قدرت ایدئولوژیک، اقتصادی، نظامی و سیاسی است.

چهار مؤلفه مدل IEMP به شرح زیر تعریف می‌شوند:
* قدرت «ایدئولوژیک» ناشی از «نیاز انسان به یافتن معنای نهایی در زندگی، به اشتراک گذاشتن هنجارها و ارزش‌ها و مشارکت در اعمال زیبایی‌شناختی و آیینی با دیگران» تلقی می‌شود.
* قدرت «اقتصادی» ریشه در «نیاز انسان به استخراج، تبدیل، توزیع و مصرف محصولات طبیعت» دارد.
* قدرت «نظامی» مربوط به «سازمان اجتماعی خشونت متمرکز و کشنده» است.
* قدرت «سیاسی» «تنظیم متمرکز و سرزمینی زندگی اجتماعی» است.

در این مدل:
* برخلاف مارکس، هیچ یک از این منابع قدرت در وهله آخر تعیین‌کننده تلقی نمی‌شوند. و
* برخلاف وبر، مان قدرت نظامی را متمایز از قدرت سیاسی می‌داند. از نظر مان، «دولت‌های مدرن رسماً ابزارهای خشونت نظامی را در انحصار خود دارند» اما این «به استقلال سازمان قدرت نظامی پایان نمی‌دهد.»

مان در نظریه خود درباره دولت، دولت را با چهار ویژگی تعریف می‌کند:
# «دولت مجموعه‌ای متمایز از نهادها و پرسنل است
# که مرکزیت را در خود جای می‌دهد، به این معنا که روابط سیاسی به یک مرکز و از آن ساطع می‌شوند تا یک
# منطقه مشخص شده از نظر سرزمینی را که بر آن اعمال می‌شود، پوشش دهند
# درجه‌ای از قانون‌گذاری معتبر و الزام‌آور، که توسط نوعی نیروی فیزیکی سازمان‌یافته پشتیبانی می‌شود.

مان همچنین اظهار می‌کند که وبر دو مفهوم از قدرت دولت را با هم اشتباه می‌گیرد، مفاهیمی که مربوط به موارد زیر هستند:
* «قدرت استبدادی توزیعی نخبگان دولتی بر جامعه مدنی» و
* قدرت زیرساختی جمعی، یعنی «ظرفیت نهادی یک دولت، چه استبدادی و چه غیر آن، برای نفوذ به قلمروهای خود و اجرای لجستیکی تصمیمات».

### جنگ‌ها
کتاب "درباره جنگ‌ها" اثر مان (2023) اثری است که بر قدرت نظامی و سازوکار اصلی آن، یعنی جنگ، تمرکز دارد. این کتاب جنگ‌های روم، چین امپراتوری، مغول‌ها، ژاپن، اروپای قرون وسطی و مدرن، آمریکای پیشاکلمبی و لاتین، جنگ‌های جهانی و جنگ‌های اخیر آمریکا و خاورمیانه را پوشش می‌دهد.

## جوایز و افتخارات
مان جوایز متعددی از جمله موارد زیر را کسب کرد.

* ۱۹۸۸ جایزه انتشار آکادمیک شاخص از انجمن جامعه‌شناسی آمریکا برای *منابع قدرت اجتماعی. جلد ۱ (۱۹۸۶)*
* ۱۹۹۴ مدال طلا از دانشگاه هلسینگی
* ۲۰۰۴ جایزهٔ فریدریش ابرت برای *امپراتوری ناسازوار (۲۰۰۳)* بهترین کتاب سیاسی منتشر شده سال ۲۰۰۳ در آلمان
* ۲۰۰۶ جایزهٔ برایتون مور انجمن جامعه‌شناسی امریکا برای *سوی تاریک دموکراسی: تشریح پاکسازی قومی (۲۰۰۵)*
* ۲۰۱۵ عضویت در فرهنگستان هنر و علوم آمریکا
* ۲۰۱۵ عضویت در آکادمی بریتانیا
* ۲۰۱۶ دکترای افتخاری از یونیورسیتی کالج دوبلین

## کتابشناسی

* Consciousness and Action Among the Western Working Class, 1981
* The Autonomous Power of the State. European Sociology Archives, 1984
* The Sources of Social Power: Volume 1, A History of Power from the Beginning to AD 1760, 1986
* The Sources of Social Power: Volume 2, The Rise of Classes and Nation States 1760-1914, 1993
* Incoherent Empire, 2003
* Fascists, 2004
* The Dark Side of Democracy: Explaining Ethnic Cleansing, 2005
* The Sources of Social Power: Volume 3, Global Empires and Revolution, 1890-1945, 2012
* The Sources of Social Power: Volume 4, Globalizations, 1945-2011, 2012
کتاب *دولت، جنگ، سرمایه‌داری* با ترجمهٔ میلاد یزدان‌پناه در سال ۱۴۰۳ منتشر شده است.

## واکنش‌ها
مایکل مان «یکی از جامعه‌شناسان کلان‌تاریخ‌نگر عمده» و نیز «ماکس وبر زمان ما» خوانده شده است.

جیانفرانکو پوگی، تصمیم مفهومی مان برای در نظر گرفتن قدرت نظامی به عنوان یک منبع قدرت مجزا را مورد سؤال قرار داد و از تفکیک کلاسیک میان قدرت ایدئولوژیک، سیاسی و اقتصادی دفاع کرد.

دیوید لایتین، دو نظریهٔ مان در *سوی تاریک دموکراسی: تشریح پاکسازی قومی* را به چالش کشید: اول آن که دموکراسی و پاکسازی قومی همراه با کشتار به طور نظام‌مند با هم مرتبط هستند و دوم آن که نسل‌کشی به عنوان فرمی مدرن از قتل حکومتی، بدتر از سایر فرم‌های کشتار جمعی است.

شمارهٔ ویژه‌ای از نشریهٔ مطالعاتی در توسعه بین‌الملل تطبیقی بر مفهوم قدرت زیرساختی دولت تمرکز کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:افراد آمریکایی بریتانیایی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:بریتانیایی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:پژوهشگران ملی‌گرایی
رده:جامعه‌شناسان اهل بریتانیا
رده:جامعه‌شناسان مرد
رده:دانشگاهیان دانشگاه کوئینز بلفاست
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آکسفورد
رده:زادگان ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس
رده:افراد تحصیل‌کرده در مدرسه گرامر منچستر