دیک چینی

**ریچارد بروس چِیْنی** (؛ ۳۰ ژانویه ۱۹۴۱ – ۳ نوامبر ۲۰۲۵) سیاستمدار و بازرگان آمریکایی بود که به‌عنوان چهل‌وششمین معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ در دولت جرج دابلیو. بوش خدمت کرد. دوران معاونت او اغلب قدرتمندترین معاونت ریاست‌جمهوری در تاریخ آمریکا خوانده می‌شد و بسیاری از تحلیلگران و تاریخ‌نگاران بر این باور بودند که او نخستین معاون رئیس‌جمهوری بود که نفوذ و قدرتش از رئیس‌جمهور وقت فراتر رفت. پیش‌تر، چینی رئیس دفتر کاخ سفید در دولت جرالد فورد، نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ سراسری وایومینگ در مجلس نمایندگان آمریکا (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) و هفدهمین وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا در دولت جرج اچ. دابلیو. بوش بود. بسیاری او را معمار اصلی جنگ عراق می‌دانستند.

دیک چینی پیرو سیاست جنگ‌های پیشگیرانه، استفاده بی‌محابا از قدرت نظامی و بدبینی عمیق نسبت به مذاکره و دیپلماسی بود. او باور داشت که امنیت آمریکا را در نمایش مداوم قدرت و نه در گفتگو و مصالحه بدست می‌آید. طرفدارانش او را سیاستمداری می‌دانند که با واقع‌گرایی سختگیرانه، آمریکا را در برابر تهدیدهای سده جدید ایمن کرد. در حالی که منتقدان وی معتقدند سیاست‌ها و تصمیمات او، به ویژه جنگ عراق، نه‌تنها چهره آمریکا را در جهان تغییر داد، بلکه توازن قدرت در خاورمیانه را به سود ایران عوض کرد.

## زندگی سیاسی
چینی که زاده لینکلن، نبراسکا بود بیشتر در سامنر، نبراسکا، و کسپر، وایومینگ بزرگ شد. او بی‌ای را از دانشگاه ییل و کارشناسی ارشد علوم سیاسی را از دانشگاه وایومینگ دریافت کرد. او در دولت فورد از ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷ رئیس دفتر رئیس‌جمهور ایالات متحده شد. در ۱۹۷۸ از حوزه انتخابیه کلی وایومینگ به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا انتخاب شد و تا ۱۹۸۹ نماینده بود. او در دوران ریاست جمهوری جورج بوش پدر، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا شد و تا ۱۹۹۳ در این سمت بود. در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون او از ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل ارشد اجرایی هالیبرتون بود.

در ژوئیهٔ ۲۰۰۰ جرج دابلیو بوش، نامزد جمهوری‌خواهان، چینی را به‌عنوان معاون خود در انتخابات ریاست‌جمهوری برگزید. آن‌ها در برابر ال گور، معاون وقت رئیس‌جمهور و سناتور جو لیبرمن پیروز شدند. در انتخابات ۲۰۰۴ نیز بوش و چینی با شکست جان کری و جان ادواردز برای دور دوم انتخاب شدند. در دوران معاونت، چینی نقشی کلیدی و پشت‌پرده در واکنش دولت بوش به حملات ۱۱ سپتامبر و هماهنگی جنگ علیه تروریسم ایفا کرد. او از حامیان اولیه حمله به عراق بود و ادعا کرد رژیم صدام حسین دارای سلاح‌های کشتار جمعی و روابط عملیاتی با القاعده است. ادعاهایی که هرگز اثبات نشدند. او همچنین بر جامعهٔ اطلاعاتی فشار می‌آورد تا گزارش‌هایی همسو با توجیهات دولت برای حمله به عراق ارائه دهد. چینی به‌خاطر حمایت از شنود آژانس امنیت ملی، پشتیبانی از برنامهٔ بازجویی‌های پیشرفته (که به‌عنوان شکنجه شناخته می‌شد) و سیاست‌های ضدتروریسم دولت بوش به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفت. او در سال ۲۰۰۴ با موضع بوش علیه ازدواج همجنس مخالفت کرد. هرچند تأکید داشت که این موضوع باید در صلاحیت ایالت‌ها باشد.

چینی در پایان دوران معاونت خود یکی از نامحبوب‌ترین چهره‌های سیاسی آمریکا بود و میزان محبوبیتش به ۱۳ درصد سقوط کرد. در حالی که پس از حملات ۱۱ سپتامبر محبوبیت او به ۶۸ درصد رسیده بود. پس از خروج از قدرت، او به منتقد رهبران جمهوری‌خواه معاصر از جمله دونالد ترامپ تبدیل شد و در انتخابات ۲۰۲۴ از رقیب دموکرات ترامپ، کامالا هریس حمایت کرد. چینی در ۳ نوامبر ۲۰۲۵ بر اثر عوارض ناشی از ذات‌الریه و بیماری عروقی درگذشت.

چینی در کتاب *[[استثنائی: چرا جهان به یک آمریکای قدرتمند احتیاج دارد؟|استثنایی: چرا جهان به یک آمریکای قدرتمند احتیاج دارد؟]]* که گفته می‌شود در نگارش آن لیز چینی (دختر دیک چینی) همکاری نموده، ضمن تأیید دوباره برنامه شکنجه زندانیان در دولت بوش پسر، باراک اوباما را رئیس‌جمهوری ضعیف نامید.

## رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید
چینی از دسامبر ۱۹۷۴ تا نوامبر ۱۹۷۵ دستیار رئیس‌جمهور و معاون رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید در زمان جرالد فورد بود. وقتی دونالد رامسفلد به عنوان وزیر دفاع منصوب شد، چینی رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید و جانشین رامسفلد شد. او بعداً مدیر ستاد انتخاباتی فورد در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۹۷۶ بود.
[بندانگشتی|چینی در سال ۱۹۷۶ ([رئیس دفتر رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا)]]

## وزیر دفاع (۱۹۸۹–۱۹۹۳)
بندانگشتی|پرتره رسمی در وزارت دفاع ۱۹۸۹–۱۹۹۳
رئیس‌جمهور جورج اچ. دبلیو. بوش بلافاصله پس از آنکه سنای ایالات متحده نتوانست جان تاور را برای وزارت دفاع تأیید کند، چینی را برای این سمت نامزد کرد. سنا با رأی ۹۲ به صفر چینی را تأیید کرد و او از مارس ۱۹۸۹ تا ژانویه ۱۹۹۳ در آن سمت خدمت کرد. او حمله ایالات متحده به پاناما و عملیات طوفان صحرا در خاورمیانه را هدایت کرد. در سال ۱۹۹۱ مدال آزادی ریاست‌جمهوری توسط بوش به او اهدا شد. بعداً در همان سال، جایزه سناتور جان هاینز ایالات متحده را برای بزرگ‌ترین خدمات عمومی توسط یک مقام منتخب یا منصوب شده دریافت کرد. جایزه‌ای که سالانه توسط جوایز جفرسون اهدا می‌شود.

## معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده (۲۰۰۱–۲۰۰۹)

## ایران
او سیاست‌های جمهوری اسلامی را ترکیبی خطرناک از سه عنصر ۱) تلاش برای رسیدن به فناوری هسته‌ای، ۲) حمایت از گروه‌های نیابتی و ۳) کنترل تنگه هرمز می‌دانست. او می‌گفت تهدید از سوی ایران قابل مدیریت نیست و باید پیش از رسیدن به اوج از بین برود. این دیدگاه سبب شد که او همیشه گزینه نظامی را بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست خارجی آمریکا در برابر ایران تلقی کند و مذاکره با ایران تنها زمانی معنا دارد که طرف مقابل بداند اگر از خواسته‌های آمریکا تخطی کند، هزینه نظامی خواهد داد. دیک چنی چنی بارها کوشید جورج بوش را به حمله نظامی علیه ایران متمایل کند. اما بوش در نهایت چنین تصمیمی نگرفت که باعث بروز اختلاف میان آنها شد.

او باور داشت کنار زدن صدام حسین و استقرار نیروهای آمریکا در عراق، ایران را در تنگنای استراتژیک قرار خواهد داد که چنین نشد.

دیک چینی از سرسخت‌ترین مخالفان برجام بود. او معتقد بود که این توافق نه‌تنها تهدید هسته‌ای ایران را دفع نمی‌کند بلکه به ایران زمان و مشروعیت می‌دهد تا ظرفیت هسته‌ای خود را در آینده گسترش دهد.

## درگذشت
دیک چینی ۳ نوامبر ۲۰۲۵ در ۸۴ سالگی بر اثر بیماری ذات‌الریه و بیماری قلبی و عروقی درگذشت.

## در فرهنگ عامه
در سال ۲۰۱۸ فیلم سینمایی *[[معاون (فیلم)|معاون]]* به نمایش درآمد که در آن کریستین بیل نقش دیک چینی و امی آدامز نقش لین چینی را ایفا نمود. این فیلم به‌طور اجمالی زندگی دیک چینی و شیوه ورود او به جهان سیاست و آشنایی با دونالد رامسفلد و همچنین ورود وی به کابینه جرج بوش پسر را روایت می‌کند.

## پانویس

## منابع
* 

## پیوند به بیرون

* نیویورک تایمز: چنی، عامل ایران در کاخ سفید است
* «فاکتور دیک چنی» بررسی نقش دیک چنی در مناقشه ایالات متحده با ایران
* زمزمه کنار رفتن موقت بوش و سلطه چنی بر کاخ سفید

رده:آمریکایی‌های محکوم‌شده به اتهام جنایت‌های جنگی
رده:اعضای شورای روابط خارجی
رده:اعضای کابینه جورج بوش
رده:اعضای کابینه جورج هربرت واکر بوش
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی پروتستان فرانسوی‌تبار
رده:افراد آمریکایی فرانسوی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ولزی‌تبار
رده:افراد پادکمونیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:انستیتو انترپرایز آمریکا
رده:اهالی جکسون، وایومینگ
رده:اهالی کسپر، وایومینگ
رده:اهالی لینکلن (نبراسکا)
رده:جمهوری‌خواهان اهل تگزاس
رده:جمهوری‌خواهان اهل وایومینگ
رده:خاطره‌نویسان اهل آمریکا
رده:خاطره‌نویسان روزانه اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه وایومینگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ویسکانسین-مدیسن
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان پیوند اندام
رده:دریافت‌کنندگان پیوند قلب
رده:دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
رده:دریافت‌کنندگان نشان خورشید فروزان درجه یک
دیک چینی
رده:رئیسان کارکنان کاخ سفید
رده:راست نو (ایالات متحده)
رده:راست‌گرایان
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سیاستمداران اهل کسپر، وایومینگ
رده:سیاستمداران اهل لینکلن، نبراسکا
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:سیاستمداران نبراسکا
رده:شکارچیان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارآفرینان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارکنان دولت جرج دابلیو. بوش
رده:کارکنان دولت فورد
رده:کفیلان رئیس‌جمهورهای ایالات متحده آمریکا
رده:متدیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:متدیست‌های سده ۲۰ (میلادی)
رده:متدیست‌های متحد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:محافظه‌کاران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مدیران ارشد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معاونان رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
رده:نجات‌یافتگان از ترور
رده:نمایندگان جمهوریخواه در مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا
رده:نمایندگان کنگره آمریکا از ایالت وایومینگ
رده:نومحافظه‌کاران ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان اهل لینکلن، نبراسکا
رده:نویسندگان اهل نبراسکا
رده:نویسندگان اهل وایومینگ
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وزیران دفاع ایالات متحده آمریکا
رده:هالیبرتون
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای جامع ملی واشینگتن