چوی سوک‌بین

**همسر بزرگ نجیب‌زاده سلطنتی سوك از خاندان هائه‌جو چوی** (کره‌ای: 빈 최씨؛ هانجا: 淑嬪崔氏؛ ۱۷ دسامبر ۱۶۷۰–۹ آوریل ۱۷۱۸) با نام شخصی **چوی دونگ‌یی** (کره‌ای: 최동이)، همسر سلطنتی پادشاه سوک‌جونگ و مادر یونگ‌جو کبیر و مادربزرگ ولیعهد سادو بود. وی یکی از تأثیرگذارترین زنان در پادشاهی چوسان بود که با نفوذ خود بر پادشاه سوک‌جونگ مسیر سلطنت را تغییر داد و قدرتمندترین همسر سلطنتی در کل سلسله چوسان بود. او یکی از زیباترین زنان عصر خود نیز بشمار می‌رفت. بانو سوک در سلطنت پسر ناتنی اش گیونگ‌جونگ چوسان با عنوان رسمی "بانو هوانگ‌مو" کره‌ای: 황모 به معنای مادر سلطنت، تجليل شد. و سپس پسرش یونگ‌جو کبیر عنوان او را به "ملکه دواگر آن‌سون" کره‌ای: 말리카 안순 ملکه آرام و درخشان تغییر داد.

## تولد
بانو چوی در ششمین روز از یازدهمین ماه قمری در یازدهمین سال سلطنت پادشاه هیون‌جونگ متولد شد که در تقویم میلادی به ۱۷ دسامبر ۱۶۷۰ ترجمه می‌شود. او دختر کوچکتر چوی هیو-وون و بانو هونگ، از قبیله نامیانگ هونگ بود. او یک برادر بزرگتر به نام چوی دونگ‌هو و یک خواهر بزرگتر به نام بانو چوی داشت.                                              پدر بانو سوک، چوی هیووُن کسی که به عنوان ژنرال سئون‌ریاک، معاون وزیر چونگمو خدمت می‌کرد و بعداً پس از مرگ به نخست‌وزیر و به خاندان نامیانگ هونگ ارتقا یافت . پدربزرگ او چوی ته-ایل بود که پس از مرگ به رتبه سونگ‌جونگ ته‌بو، اویجونگبو جواچانسونگ و رتبه دگوانگ‌بوگوک اویجونگبو اویجونگبو ارتقا یافت. جد بزرگ او چوی مال-جونگ بود که به عنوان تونگ‌جونگ ته‌بو خدمت می‌کرد و پس از مرگ به جاهئون‌ته‌بو، ایجو پانسو و سونگ‌جونگ ته‌بو، اویجو نگبو جواچانسونگ ارتقا یافت. جد بزرگ او چوی اوک-جی بود. پدربزرگ مادری او هونگ گی نام بود که با عنوان تونگ جونگ ته بو خدمت می‌کرد و پس از مرگ به عناوین سونگ جونگ ته بو، اوی جئونگ بو اوچان سونگ و پانوی گومبوسا ارتقا یافت. مادربزرگ مادری او از خاندان گانگ نئونگ کیم بود. گفته می‌شود که پدربزرگ مادری او هونگ گی نام به دستور پادشاه یونگ جو یک عنوان ویژه پس از مرگ دریافت کرد زیرا او پدربزرگ مادری یک محقق بود.

## ورود به قصر
بانو چوی در سن ۷ سالگی وارد قصر شد. او به طبقه چئون‌مین تعلق داشت که پایین‌ترین طبقه در دوره چوسان بود. معلوم نیست اولین برخورد او با پادشاه چگونه اتفاق افتاد. پذیرفته‌شده‌ترین روایت این است که او در زمانی که ملکه این‌هیون تبعید شده بود و جانگ هی-بین موقعیت ملکه را به دست آورده بود، (توسط بانو سوک مورد اتهام دسیسه علیه ملکه سابق اینهیون قرار گرفته و خلع شد) یک موسوری (خدمتکار بخش آب) در قصر بود. یک شب، بانو چوی برای سلامتی ملکه مخلوع (این‌هیون) دعا می‌کرد که پادشاه سوک‌جونگ که از سفر به کاخ بازمی‌گشت، صدای او را شنید و از سخنانش متأثر شد. کتاب "سومونروک (صخره و آب)" (수문록، 隨聞錄) نوشته: یی مون-جونگ (۱۶۵۶–۱۷۲۶) وقایعی را که منجر به اعدام جانگ هی-بین شد، توصیف می‌کند. نویسنده ای که در زمان پادشاهی سوک‌جونگ زندگی می‌کرد، این برخورد را به شرح زیر ثبت کرد:

## محبوب‌ترین همسر پادشاه
مرتبه بانو چوی در داخل قصر به سرعت بالا می‌رفت. در سال ۱۶۹۰، پس از به دنیا آوردن اولین فرزندش، شاهزاده سونگ‌سو با رتبه چهارم سوک-وون، صیغه سلطنتی سوک‌جونگ شد. او درسال ۱۶۹۳، شاهزاده یی یونگ‌سو را به دنیا آورد که در خردسالی (بر اثر بیماری سرخک) درگذشت، و به رتبه دوم سوک-اوی ارتقا یافت. یک سال بعد، او پس از به دنیا آوردن پسر دیگری به نام یی گئوم، شاهزاده یونینگ، به رتبه اول گویی-این (صیغه ارشد) ارتقا یافت. در سال ۱۶۹۸، او شاهزاده اوی سو به دنیا آورد. در سال ۱۶۹۹، او مجدداً با صفت سوک (淑) به معنی «پاک / با فضیلت» به رتبه ارشد بین، همسر نجیب‌زاده ارتقا یافت. بانو چوی آشکارا از ملکه این‌هیون مخلوع حمایت می‌کرد و با ملکه فعلی جانگ اوک‌جونگ، که تاریخ او را زنی پلید و بی رحم توصیف کرده، مخالف بود. در سال ۱۶۹۳، پادشاه از ملکه جانگ و جناح سورون ناامید شد و بالاخره در سال ۱۶۹۴، پادشاه سوک‌جونگ ملکه این‌هیون را به قصر بازگرداند و ملکه جانگ را به رتبه قبلی اش، هی-بین، تنزل داد. در سال ۱۷۰۱ ملکه این‌هیون به علت نامعلومی درگذشت. برخی از تاریخ نگاران معتقدند که او مسموم شده است، اما این نظریه تأیید نشده است. بر اساس یک نسخه، پادشاه سوک‌جونگ، جانگ هی-بین را در اتاقش با یک شمن پیدا کرد و از اینکه از طریق جادوی سیاه باعث مرگ ملکه شده بود خوشحال بود.
تفسیر دیگری که بر اساس قسمتی مبهم از سالنامه سلسله چوسان است، بیان می‌کند که این چوی سوک-بین بود که به پادشاه گفت که از جادوگری برای آسیب رساندن به ملکه استفاده شده است؛ زیرا در عنوان «وصیت ملکه» نوشته شده است: «چوی سوک-بین با لطف همیشگی خود به ملکه (این‌هیون) ادای احترام می‌کند و با گریه برای کسی که نتوانست قلب پادشاه را به دست آورد، این راز را به پادشاه اطلاع داد.»
با این حال، در سالنامه سلسله چوسان، که در سال ۱۷۰۱ ثبت شده است آمده که مین جین-وون و مین جین-هو، برادران بزرگتر ملکه این‌هیون، پادشاه سوک‌جونگ را از جادوگری جانگ هی-بین مطلع کردند و ادعا کردند که در انجام این کار با آخرین درخواست ملکه این‌هیون از آنها قبل از مرگ مطابقت دارند.
به گفته مین جین-وون، در قصر این شایعه بود که جانگ هی-بین از یک شمن برای نفرین ملکه استفاده کرده و او از این شایعات باخبر شد. صرف نظر از اینکه پادشاه چگونه از این موضوع مطلع شد، تصمیم گرفت این موضوع را بررسی کند و حقیقت را در پس شایعاتی که جانگ هی-بین در اقامتگاه خود یک محراب شمنیست ساخته است، کشف کرد، جایی که مجسمه‌هایی با نام ملکه در آن یافت شده. بعداً، ندیمه‌های قصر بانو جانگ اعتراف کردند که او به آنها دستور داده است که هر روز سه بار به سمت تصویر ملکه این‌هیون تیر پرتاب کنند و حیوانات مرده را در باغ کاخ او دفن کنند.
علی‌رغم درخواست‌های فراوان جناح سورون برای عفو بانو جانگ، پادشاه سوک‌جونگ احساس کرد که رفتار او بیش از حد شیطانی است و در سال ۱۷۰۱ دستور داد که بانو جانگ و سایر افراد متهم، باید با خوردن سم اعدام شوند.
پس از مرگ بانو جانگ، پادشاه سوک‌جونگ قانونی را تصویب کرد که طی آن هیچ‌یک از همسران سلطنتی دارای رتبه «بین» نتوانند به مقام ملکه دست یابند. چون بانو سوک عنوان ملکه را قبول نکرده بود طبق سخن و دلیل خود:
من جایگاه ملکه را نمی‌پذیرم چون که برای این مقام ملکه اینهیون قربانی شده است،
سپس ملکه این‌وون، از جناح سورون به عنوان چهارمین ملکه پادشاه سوک‌جونگ انتخاب شد و پادشاه حکمی صادر کرد که نیاز نیست بانو سوک به ملکه ادای احترام کند زیر من مقامشان را برابر می‌دانم. طبقه اجتماعی پایین چوی سوک‌بین به وضوح زندگی پسرش، پادشاه یونگ‌جو را تحت تأثیر قرار می‌داد، چون در آغاز حکومتش تا حدی به دلیل طبقه مادرش تهدید شده بود. بعدها، زمانی که حکومت او محکم شد، اگر پیشینه مادرش به عنوان برده ذکر می‌شد، آن را توهین شخصی تلقی می‌کرد.

## مادر ولیعهد
در سال ۱۷۰۳، ملکه این‌وون، شاهزاده یونینگ را به فرزندی پذیرفت، و ولیعهد یی‌یُون بانو سوک را به عنوان مادرخوانده خود قبول کرد و بانو سوک به عنوان مادر ولیعهد منصوب شد و ملکه این‌وون شاهزاده یونینگ را مانند پسر خود می‌دانست. در سال ۱۷۰۴، سالنامه سلسله چوسان بیان می‌کند که برای ازدواج یونینگ، پادشاه سوک‌جونگ دستور یک مراسم بسیار باشکوه و تجملاتی را داد. وزرا و اشراف نسبت به این ولخرجی‌ها اعتراض کردند و به شاهزاده یونینگ شکایت کردند؛ زیرا او حتی ولیعهد هم نبود، بلکه پسر یک همسر سلطنتی بود.
سالنامه بیان می‌کند که اواخر همان سال، سوک‌جونگ کاخ زمستانی خود، کاخ ای‌هیون (که روزهای جوانی خود را در آن گذرانده بود) را به چوی سوک-بین هدیه داد. گفته می‌شود که این ساختمان بزرگ و وسیع بوده و در هان‌سونگ (سئول کنونی) قرار داشت. در سال ۱۷۱۱، هنگامی که ملکه این‌وون مبتلا به آبله شد، و بانو چوی به خدمتکاران دستور داد تا از قصر بیرون بروند و در میان مردم عادی برای نجات ملکه که در نهایت جان سالم به در برد، به دنبال چاره بگردند. در سال ۱۷۱۶، چوی سوک‌بین بیمار شد و در حالی که بیمار بود از قصر خارج شد و به کاخ ای‌هیون نقل مکان کرد تا بلکه بیماری اش درمان شود. بعداً در همان سال، سوک‌جونگ پیامی از پسرش یونینگ دریافت کرد که به او اطلاع داد که وضعیت سلامتی مادرش بدتر شده است و درخواست کمک پزشکی بیشتری کرد. در سال ۱۷۱۷، سوک‌جونگ از سیاست بازنشسته شد و به پسرش، ولیعهد یی یون (پادشاه گیونگ‌جونگ) اجازه داد تا امور دولت را در دست بگیرد.

## مرگ و آرامگاه
بندانگشتی|مقبره بانو سوک‌بین چوی

در سال ۱۷۱۸، بانو سوک در سن ۴۷ سالگی در کاخ ای‌هیون درگذشت. در لوح یادبود او در وصف شخصیتش چنین آمده است:

آرامگاه او در شهر پاجو، استان گیونگ‌گی، کره جنوبی قرار دارد. این مکان، باغ "سوریونگ‌وون" نام دارد و به عنوان مکان تاریخی شماره ۳۵۸ تعیین شده است. پادشاه سوک‌جونگ در سال ۱۷۲۰ (دو سال بعد از مرگ بانو چوی) درگذشت، ظاهراً پس از اینکه به یی یی-میونگ گفت که شاهزاده یونینگ باید به عنوان ولیعهد برادرش گیونگ‌جونگ، معرفی شود. وقتی شاهزاده یونینگ به عنوان "پادشاه یونگ‌جو" تاجگذاری کرد و پادشاه چوسان شد، قربانگاهی (제실) در نزدیکی مقبره مادرش (بانو چوی) برپا کرد، تا نشانی از محبت عمیق فرزندی او باشد. او برای سوگواری خود در کنار قبر مادرش یک جسیل ساخت و سنگ قبری برای او ساخت که در چهار نقطه آن مطالبی دربارهٔ او نوشته شده است. 
لوح یادبود بانو چوی در چیل‌گونگ (محل تاریخی شماره ۱۴۹)، مکانی که لوح‌های اجدادی هفت همسر سلطنتی دیگر را در خود جای داده است، ثبت شده است. به چوی سوک-بین لقب پس از مرگ بانو هواگیونگ (화경، 和瓊) داده شد که به معنای ("هماهنگ") است. او بعداً به ملکه هوی‌دوک ("ملکه فضیلت باشکوه") و به ملکه آن‌سون ("ملکه پاکی و آرام") ارتقا یافت.

## پس از مرگ
تنها پسر بازمانده بانو چوی، شاهزاده یونینگ (یی گئوم، بعدها پادشاه یونگ‌جو) بود که به عنوان یک کودک نابغه شناخته می‌شد و یکی از بزرگ‌ترین پادشاهان تاریخ چوسان بود. اما از آنجایی که مادرش، یک همسر از طبقه اشرافی نبود، مقاماتی که در خانه‌های اشرافی به دنیا آمده بودند و همسرانی نجیب‌زاده داشتند، نسبت به او و مادرش نگاهی تحقیرآمیز داشتند. 
اگرچه یونگ‌جو در بزرگسالی نسبت به ریشه مادرش بسیار حساس بود، اما نمی‌توان عشق عمیقی را که او به مادر خود داشت انکار کرد. احترام او به حد و مرزی نداشت. او اشعار زیادی سروده و در یکی از آنها می‌گوید: 
یونگ‌جو با درباریان بحث می‌کرد تا چوی سوک-بین را به عنوان یک مادر عمومی به رسمیت بشناسند. اما مقامات کاملاً با این موضوع مخالف بودند و فقط این حق را به پادشاه می‌دادند که اغلب اوقات به عنوان بخشی از مراسم سلطنتی اش، از مقبره مادرش بازدید کند. در طول مدتی که او با این موضوع مبارزه می‌کرد، دو روایت جالب از احساسات او در مورد این وضعیت وجود دارد. در سال ۱۷۳۹، یک روز قبل از بازدید برنامه‌ریزی شده از مقبره بانو چوی، پادشاه یونگ‌جو با نارضایتی از پروتکل‌هایی که هیئت تشریفات تنظیم کرده بود، دو مقام را که مستقیماً مسئول آنها بودند، محکوم کرد.
سالنامه سلسله چوسان این اندازه‌گیری را توضیح می‌دهد: «پادشاه با احترام به مادر خصوصی خود چوی سوک-بین خدمت می‌کرد، اما او مشکوک بود که مقامات و درباریان حاضر به انجام خواسته‌های او نیستند؛ بنابراین، هر بار درگیری‌های ناگهانی شروع می‌شد که به ناچار با یک اعلامیه ناراحت‌کننده سلطنتی دنبال می‌شد.» در فرصتی دیگر، پادشاه آرامگاه او را به مقصد کاخ ترک می‌کرد. او هنگام سوار شدن بر کجاوه، وزیر امور نظامی، کیم سون-گونگ را احضار کرد. و در حالی که گریه می‌کرد گفت:  در نهایت او به آنچه می‌خواست رسید و بانو سوک به عنوان مادر عمومی او به رسمیت شناخته شد و عنوان ملکه مادر را به او داد.

## خاندان
### اجداد
•پدر: چوی هیو وون (۱۶۳۸–۱۶۷۲)

°پدربزرگ پدری: چوی ته ایل

°مادربزرگ پدری: بانو جانگ از خاندان پیونگ‌گانگ جانگ

•مادر: بانو هونگ قبیله نامیانگ هونگ (南陽 洪氏)

°پدربزرگ مادری: هونگ گی نام

°مادربزرگ مادری: بانو کیم از خاندان گانگ‌نئونگ کیم

°خواهر: بانو چوی از قبیله هائه‌جو چوی 

°برادر: چوی هو اولکه: قبیله هائه‌جو چوی

°برادرزاده: چوی سو گانگ

•همسر: سوکجونگ چوسان (肅宗، ۱۶۶۱–۱۷۲۰)

°پدر همسر: هیونجونگ چوسان (۱۶۴۱–۱۶۷۴)

°مادر همسر: ملکه میونگ‌سونگ از خاندان کیم (۱۶۴۲–۱۶۸۳)

°عروس: ملکه جونگ‌سونگ از خاندان سئو (۱۶۹۲–۱۷۵۷)

°عروس: ملکه جونگ‌سون از خاندان کیم (۱۷۴۵–۱۸۰۵)

### فرزندان
بانو سوک از همسرش پادشاه سوک‌جونگ صاحب چهار فرزند پسر و یک دختر شد:
# شاهزاده سونگ‌سو (۱۶۹۰—۱۶۹۰)فوت در خردسالی 
# شاهزاده لی یونگ‌سو(۱۶۹۳_۱۶۹۳)در خردسالی بر اثر بیماری سرخک درگذشت
# یی گئوم، ولیعهد یونینگ (۳۱ اکتبر ۱۶۹۴—۲۲ آوریل ۱۷۷۶)؛ بعداً پادشاه یونگ‌جو، بیست و یکمین پادشاه چوسان (بزرگ‌ترین پادشاه چوسان) 
## عروس: ملکه جونگ‌سونگ از خاندان دائه‌گو سو (정성왕후 서씨؛ ۲ ژانویه ۱۶۹۳ – ۳ آوریل ۱۷۵۷)
### بدون فرزند 
## عروس: ملکه جونگ‌سون از خاندان گیونگ‌جو کیم (정순왕후 김씨؛ ۲ دسامبر ۱۷۴۵ – ۱۱ فوریه ۱۸۰۵)
### بدون فرزند  
## عروس: جونگ هی‌بین از خاندان شی (정빈 이씨؛ ۲۱ اوت ۱۶۹۴ _ ۱۸ مارس ۱۷۲۱)
### ولیعهد هیوجانگ (효장세자؛ ۴ آوریل ۱۷۱۹ _  ۱۶ دسامبر ۱۷۲۱).
### شاهدخت هوائوک  (화순옹주؛  ۱۷۱۷ _ ۱۷۱۸) 
### شاهدخت هواسون (화순옹주؛  ۱۷۲۰ _ ۱۷۵۸ ) 
## عروس: یی یونگ‌بین  از خاندان جون‌یی یی (영빈 전의 이씨؛ ۱۵ اوت ۱۶۹۶ – ۲۳ اوت ۱۷۶۴)
### شاهدخت هواپیونگ (۲۷ آوریل ۱۷۲۷ – ۲۴ ژوئن ۱۷۴۸؛ 화평옹주)
### دختری بی‌نام (۳ اوت ۱۷۲۸ – ۱۸ فوریه ۱۷۳۱)
### دختری بی‌نام (۱۲ دسامبر ۱۷۲۹ – ۲۱ مارس ۱۷۳۱)
### دختری بی‌نام (۱ ژانویه ۱۷۳۲ – ۱۲ آوریل ۱۷۳۶)
### شاهدخت هواهیئوپ (۷ مارس ۱۷۳۳ – ۲۷ نوامبر ۱۷۵۲؛ 화협옹주)
### یی سون، ولیعهد سادو (۱۳ فوریه ۱۷۳۵ – ۱۲ ژوئیه ۱۷۶۲؛ 이선 사도세자)  
### شاهدخت هواوان(화완옹주؛ ۹ مارس ۱۷۳۸ – ۱۰ ژوئن ۱۸۰۸) 
## عروس: دانگ گیونگ‌بین از قبیله دانگ‌لی(정빈 이씨؛ ۲۰ مه ۱۷۰۵ - ۱۲ مارس ۱۷۳۶)
### شاهدخت هوابین (이유번؛ ۱۸ اوت ۱۷۲۲ - ۲۱ سپتامبر ۱۷۶۵)
### سقط جنین (۸ مه ۱۷۲۳)
### شاهدخت هومیونگ (이유번؛ ۲۷ دسامبر ۱۷۲۵ - ۱۶ ژوئیه ۱۷۷۲)
### شاهدخت هوسون (화순옹؛ ۱۰ جولای ۱۷۲۷ - ۲۰ دسامبر ۱۷۲۸) 
### شاهزاده هونجونگ (화순옹주؛ ۱۵ اکتبر ۱۷۲۹ - ۱۹ نوامبر۱۷۳۳)
### شاهدخت هاسان (이유번؛ ۲ فوریه ۱۷۳۵ - ۱۳ سپتامبر ۱۷۸۹)         
# یی چونگ، شاهزاده بزرگ اوی‌سو (۱۶ نوامبر ۱۶۹۸ _ ۲۰ دسامبر ۱۷۴۵)
##عروس: بانو کیم یوهوا از خاندان آن‌دونگ کیم (유화؛ ۳ فوریه ۱۷۰۰ _ ۹ مارس ۱۷۶۷)
### شاهزاده داخلی هیومیونگ (왕세자؛ ۱۹ آوریل ۱۷۱۶ _ ۲۱ مه ۱۷۸۹)
### شاهزاده داخلی یویمین (의민태자؛ ۴ دسامبر ۱۷۱۷ _ ۲۳ ژانویه ۱۸۰۲)
# یی هه-اون، شاهدخت کیم‌سون (۲ ژانویه ۱۷۰۷_۱۳ فوریه ۱۷۵۹) در مه ۱۷۱۵ با وزیر مین چانگ‌سو از خاندان یوهونگ مین برادر زاده ملکه این‌هیون ازدواج کرد.

## در فرهنگ عامه
* توسط *لی می یونگ* در مجموعه تلویزیونی ام‌بی‌سی، *زنان تاریخ: جانگ هوی بین*، در سال ۱۹۸۱ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[کیون می ری]]* در مجموعه تلویزیونی ام‌بی‌سی، *۵۰۰ سال سلسله چوسان: ملکه این‌هیون (اپیزود هشتم)*، در سال ۱۹۹۵ به تصویر کشیده شد.
* توسط *نام جو هی* در مجموعه تلویزیونی اس‌بی‌اس، *جانگ هی بین*، در سال ۱۹۹۵ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[کیم یونگ ئه]]* در مجموعه تلویزیونی ام‌بی‌سی، *جاده پادشاه بزرگ*، در سال ۱۹۹۸ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[پارک یه جین]]* در مجموعه تلویزیونی کی‌بی‌اس۲، *[[داستان سلطنتی: جانگ هی بین]]*، در سال ۲۰۰۲ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[هان هیو جو]]* و *[[کیم یو جونگ (بازیگر)|کیم یو جونگ]]* در مجموعه تلویزیونی ام‌بی‌سی، *[[افسانه دونگ‌یی]]*، در سال ۲۰۱۰ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[هان سونگ یون]]* در مجموعه تلویزیونی اس‌بی‌اس، *[[جانگ اوک‌جونگ، زندگی برای عشق]]*، در سال ۲۰۱۳ به تصویر کشیده شد.
* توسط *[[یون جین سو]]* در مجموعه تلویزیونی اس‌بی‌اس، *[[قمارباز سلطنتی]]*، در سال ۲۰۱۶ به تصویر کشیده شد.

## منابع
* Suk-bin Choe، *[[ویکی‌پدیای انگلیسی|دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی]]*.

رده:افراد پادشاهی چوسون
رده:اهالی کره در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی کره در سده ۱۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۷۱۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۷۰ (میلادی)