شهرستان (خشکبیجار)

**روستای شهرستان**، با طبیعت بکر، آب و هوای معتدل، محصولات کشاورزی متنوع و جاذبه‌های گردشگری فراوان، یکی از زیباترین و خوش آب‌وهواترین روستاهای بخش خشکبیجار شهرستان رشت در استان گیلان محسوب می‌شود. این روستا که در دل طبیعت بکر شمال ایران قرار دارد، با جاذبه‌های گردشگری فراوان، مردمانی مهمان‌نواز و محصولات کشاورزی مرغوب، به عنوان یکی از مقاصد محبوب گردشگری و یکی از قطب‌های کشاورزی استان شناخته می‌شود. محصولات کشاورزی متنوع و باکیفیت این روستا، از جمله برنج و مرکبات، شهرتی فراگیر داشته و به بسیاری از نقاط کشور صادر می‌شود.

## موقعیت جغرافیایی روستا
**روستای شهرستان**، نگینی در دل طبیعت گیلان، در مختصات جغرافیایی ۴۹ درجه و ۴۱ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۸ دقیقه عرض شمالی واقع شده است. این روستای زیبا با ارتفاع متوسط ۲۰- متر از سطح دریا، در دل طبیعت سرسبز گیلان و در مجاورت ساحل دریای خزر قرار دارد.

**روستای شهرستان** از شمال به روستای امین آباد، از جنوب شرقی به روستای نوده، از شمال شرق به روستای شهمیرسرا و از شمال غرب به روستای گیلوامحله محدود می‌شود. دسترسی به روستا از طریق جاده آسفالته اصلی با نام خیابان شهدا و از سه مسیر امکان‌پذیر بوده و فاصله آن تا مرکز استان (رشت) حدود ۳۰ کیلومتر است.

این روستا به سه محله اصلی به نام‌های **قلعه‌وَر**، **میان محله** و **کَل‌بازو** تقسیم می‌شود. **قلعه‌وَر** در بخش شمال شرقی روستا واقع شده و به دلیل وجود زمین ورزشی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. **میان محله**، قلب روستا، محل زندگی اکثر اهالی و تمرکز خدمات عمومی است. **کَل‌بازو** در جنوب شرقی روستا واقع شده و به دلیل طبیعت بکر و باغ‌های میوه، از محبوبیت خاصی در میان گردشگران برخوردار است.

روستای شهرستان با طبیعت بکر، آب و هوای معتدل و مردمانی خونگرم، یکی از مقاصد محبوب گردشگری در استان گیلان است. وجود جاذبه‌های طبیعی مانند شالیزار، رودخانه و آبگیر، همراه با ویلاهای زیبا و صنایع دستی محلی، این روستا را به یک مقصد جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است.

این روستا با مراکز مهم اطراف، فاصله کمی دارد. به عنوان مثال، در فاصله ۱٫۵ کیلومتری مرکز دهستان حاجی‌بکنده خشکبیجار قرار دارد. همچنین در مجاورت شهرهای خشکبیجار و لشت نشاء واقع شده و به ترتیب ۷ کیلومتر با هر یک از این مراکز فاصله دارد. این روستا با فاصله ۳۰ کیلومتری از مرکز کلان‌شهر رشت، و ۲ کیلومتری از ساحل زیبای دریای خزر، موقعیت جغرافیایی ویژه‌ای دارد. علاوه بر این، بندر کیاشهر و منطقه آزاد کاسپین به ترتیب ۲۵ و ۱۵ کیلومتر با این روستا فاصله دارند.

## تغییرات جمعیتی روستای شهرستان در طول زمان
بر اساس داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران، جمعیت **روستای شهرستان** در طول دهه‌های گذشته نوساناتی را تجربه کرده است. این نوسانات، تصویر روشنی از تحولات جمعیتی و اجتماعی این روستا ارائه می‌دهد.

در سال ۱۳۴۵، جمعیت روستا با ۲۲۹ خانوار ۱۱۸۱ نفر بود که تا سال ۱۳۵۵ با ۲۵۲ خانوار به ۱۳۱۱ نفر افزایش یافت. این رشد ۲٫۵ درصدی نشان از روند افزایشی جمعیت در دهه اول بررسی شده دارد. در دهه بعد، یعنی بین سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵، با متوسط ۲۶۷ خانوار این روند با نرخ رشد ۴٫۷ درصد ادامه یافت و جمعیت روستا به ۱۱۹۲ نفر رسید.

اما از دهه ۱۳۶۵ به بعد، روند رشد جمعیت روستا معکوس شد. در دهه ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۵، با وجود رشد خانوار روستا که به ۲۷۱ خانوار رسیده بود، جمعیت روستا با کاهش ۲٫۱۷ درصدی به ۱۰۵۳ نفر رسید. این کاهش ممکن است دلایل مختلفی از جمله مهاجرت به شهرها، کاهش نرخ زاد و ولد یا عوامل اقتصادی اجتماعی داشته باشد.

با این حال، در دهه ۱۳۸۵، جمعیت روستا مجدداً رشد چشمگیری داشت و به ۱۴۸۲ نفر با ۲۷۹ خانوار رسید. این رشد قابل توجه، ممکن است به دلایلی مانند بازگشت مهاجران، افزایش نرخ زاد و ولد یا توسعه زیرساخت‌های روستا مرتبط باشد. اما این رشد پایدار نبود و در دهه ۱۳۹۰، جمعیت روستا با ۳۰۰ خانوار به ۹۵۰ نفر کاهش یافت.

آخرین آمار سرشماری در سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که جمعیت روستا به ۸۷۳ نفر و تعداد خانوارها به ۳۳۱ خانوار رسیده است. جنسیت جمعیت روستا تقریباً برابر است، به طوری که ۴۴۲ نفر مرد و ۴۳۱ نفر زن هستند. همچنین، میزان باسوادی در روستا ۸۵ درصد است که نشان از بهبود سطح سواد در طول سال‌ها دارد.

از نظر قومی، حدود ۹۰ درصد جمعیت روستا را گیلک‌ها و ۱۰ درصد را ترک زبانان تشکیل می‌دهند. این ترکیب قومی، نشان از تنوع فرهنگی و زبانی در روستا دارد.

تغییرات جمعیتی **روستای شهرستان** در طول دهه‌های گذشته، نشان از پویایی و دگرگونی‌های اجتماعی و اقتصادی این روستا دارد. عوامل مختلفی مانند مهاجرت، نرخ زاد و ولد، توسعه زیرساخت‌ها و تغییرات اقتصادی، در این تغییرات جمعیتی نقش داشته‌اند. شناخت این تغییرات، می‌تواند برای برنامه‌ریزی بهتر و توسعه پایدار روستا مفید باشد.

## روستای شهرستان، نگینی در دل طبیعت
**روستای شهرستان**، نگینی درخشان در دل طبیعت، با تاریخی غنی و مردمانی خونگرم، جاذبه‌های فراوانی را برای گردشگران و علاقه‌مندان به طبیعت و فرهنگ به ارمغان آورده است. این روستا با ترکیبی از بناهای زیبا، طبیعت بکر و امکانات رفاهی، مکانی ایده‌آل برای فرار از هیاهوی شهر و تجربه آرامش روستایی است.

### اماکن مذهبی و فرهنگی
**[[مسجد]] [[امیرالمؤمنین]]**: این مسجد جامع و نوساز، به عنوان قلب تپنده روستا شناخته می‌شود. محوطه وسیع آن به عنوان آرامستان روستا نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد و بقعه **سید حسن حسینی** بر زیبایی آن افزوده است. غسالخانه روستا نیز در مجاورت این مسجد قرار دارد.

**مسجد [[ابوالفضل العباس]]**: این مسجد کوچک در محله **قلعه‌وَر** واقع شده است و به دلایلی نامعلوم، اهالی از دفن درگذشتگان خود در این مکان خودداری می‌کنند. حتی ساکنان محله **قلعه‌وَر** نیز اموات خود را در مسجد امیرالمؤمنین دفن می‌نمایند.

**[[مدرسه]] [[علویه]]**: این مدرسه، با پذیرش همزمان دانش‌آموزان دختر و پسر، نقش مهمی در آموزش و پرورش اهالی روستا ایفا می‌کند.

**[[خانه بهداشت]]**: این مرکز قدیمی، به عنوان پایگاه سلامت روستا، به ارائه خدمات بهداشتی به اهالی، بیماران و سالمندان می‌پردازد.

### امکانات رفاهی و تفریحی
**[[مخابرات]]**: ساختمان مخابرات روستا که در جوار مسجد امیرالمؤمنین قرار دارد در حال حاضر متروکه است و خدمات مخابراتی به روستا ارائه نمی‌شود. در عوض، در محوطه جلویی ساختمان، یک پارک کودک احداث شده است.

**زمین ورزشی شهدا**: این زمین فوتبال در محله قلعه‌وَر واقع شده است و مکانی مناسب برای ورزش و تفریح جوانان روستا می‌باشد.

**[[پارک جنگلی]]**: این پارک زیبا در مجاورت زمین ورزشی قرار دارد و با طبیعت بکر خود، مکانی ایده‌آل برای پیک‌نیک و گذراندن اوقات فراغت است.

### اقتصاد روستا
**کارخانجات شالیکوبی**: با توجه به اینکه کشاورزی شغل اصلی اهالی است و اقتصاد روستا بر پایه کشاورزی و شالیکاری است. وجود کارخانجات شالیکوبی در روستا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کارخانجات در فرآوری برنج تولید شده در روستا نقش مهمی ایفا می‌کنند. وجود سه کارخانه شالیکوبی در روستا و اطراف آن، گواهی بر اهمیت این صنعت در اقتصاد روستا است.

**روستای شهرستان**، با داشتن طبیعتی زیبا، اماکن تفریحی و مذهبی، و مردمانی خونگرم، مقصدی مناسب برای گردشگری و گذران اوقات فراغت است. این روستا، با حفظ آداب و رسوم سنتی خود، توانسته است هویت فرهنگی خود را حفظ کند.

## مناطق بکر و آبگیرها
در این روستا، استخرها و آبگیرهای طبیعی متعددی وجود دارند که در گویش محلی به آن‌ها **سَل** گفته می‌شود. این آبگیرها، به ویژه در فصل بهار و تابستان، برای کشاورزی اهالی بسیار حیاتی است. در عین حال این آبگیرها جلوه‌ای زیبا و دیدنی به روستا بخشیده‌اند.

**ناسَلک**: این استخر طبیعی با مساحتی حدود ۲۰ هکتار، یکی از جاذبه‌های اصلی روستا است. زیبایی این آبگیر در کنار شالیزارهای برنج، چشم‌اندازی بی‌نظیر ایجاد کرده است. از سال ۱۳۹۵، ۶۰۰۰ قطعه ماهی گرم‌آبی در این استخر رهاسازی شده که علاوه بر بهره‌برداری اهالی روستا، امکان ماهیگیری با قلاب را نیز برای گردشگران فراهم کرده است.

**قلعه‌وَر سَل** و **شهمیرسرا سَل**: این دو استخر طبیعی با مساحتی حدود ۳۰ هکتار، از دیگر جاذبه‌های آبی روستا هستند.

**سَل‌کول**: مجموعه سه استخر طبیعی **لوله‌سَل**، **تازه‌سَل** و **پلاک‌سَل** که در مجاورت یکدیگر قرار دارند، با مساحتی حدود ۶۰ هکتار، بزرگ‌ترین و زیباترین مجموعه آبی روستا محسوب می‌شوند و به **سَل‌کول** معروف هستند.

## شغل اصلی مردم روستای شهرستان
شغل اصلی مردم **روستای شهرستان**، به‌طور عمده به کشاورزی اختصاص دارد. خاک حاصلخیز و حاصل از رسوب‌گذاری رودخانه‌ها در این منطقه، شرایط ایده‌آلی را برای فعالیت‌های کشاورزی فراهم آورده است. به همین دلیل، کشاورزی به عنوان محور اصلی اقتصاد روستا محسوب می‌شود و توسعه قابل توجهی در این زمینه صورت گرفته است.
مساحت کل اراضی زیر کشت برنج در روستای شهرستان حدود ۳۸۰ هکتار است. این میزان زمین، به ازای هر نفر ۴۱۰ متر مربع و به ازای هر خانوار ۱۳۲۸۷ متر مربع را شامل می‌شود. از این اراضی، سالانه حدود ۹۵۰ تن شلتوک برنج با متوسط عملکرد ۲٫۵ تن در هکتار تولید می‌شود؛ بنابراین، تولید برنج به عنوان محصول اصلی کشاورزی در این روستا شناخته می‌شود و شغل اصلی اکثر اهالی را تشکیل می‌دهد. علاوه بر برنج‌کاری، فعالیت‌هایی مانند دامداری، پرورش طیور و آبزی‌پروری نیز در این روستا رواج دارد.

## گسترهٔ اراضی روستای شهرستان
**روستای شهرستان**، گستره‌ای وسیع از اراضی متنوع را در خود جای داده است. بر اساس آخرین ارزیابی‌ها، این روستا دارای:

**اراضی مسکونی**: به مساحت ۲۰ هکتار، برای سکونت اهالی روستا در نظر گرفته شده است.

**اراضی [[آموزشی]]، [[فرهنگی]] و اماکن [[مذهبی]] (آرامستان)**: به مساحت ۲ هکتار، جهت تأمین نیازهای آموزشی، فرهنگی و مذهبی ساکنان اختصاص یافته است.

**معابر [[عمومی]]**: به مساحت ۴۸۵۰۰ متر مربع، برای تردد آسان و ارتباط بین بخش‌های مختلف روستا تعبیه شده است.

**[[باغات]]**: به مساحت ۳۸ هکتار، سرسبزی و طراوت را به روستا هدیه داده و محصولات کشاورزی متنوعی را تولید می‌کنند.

**زمین‌های زراعی**: به مساحت ۳۲۰ هکتار، منبع اصلی تأمین مواد غذایی اهالی روستا و اطراف بوده و نقش مهمی در اقتصاد منطقه ایفا می‌کند.

**آبگیرها و استخرها**: به مساحت ۸۰ هکتار، علاوه بر تأمین آب مورد نیاز کشاورزی، زیستگاه مناسبی برای پرندگان و سایر جانوران آبزی فراهم آورده است.

مجموع مساحت اراضی **روستای شهرستان** با احتساب موارد فوق، به ۴۶۰ هکتار می‌رسد که نشان از وسعت و تنوع کاربری اراضی این روستا دارد.

## افراد نامدار
در این روستا، به دلیل ضریب هوشی بالای ساکنان، افراد نامداری پرورش یافته‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به شخصیت‌های برجسته زیر اشاره کرد:

سرتیپ دوم **حسن مخفمی شهرستانی**، فرمانده انتظامی استان مازندران

سرهنگ پاسدار **علیرضا جوان‌بخت شهرستانی**، فرمانده سابق ناحیه مقاومت بسیج شهرستان خمام

سرهنگ دوم پاسدار **هوشنگ رنجی شهرستانی**، مسئول اسبق کارگزینی سپاه قدس رشت

مرحوم سرهنگ دوم **محمدرضا پورعباس شهرستانی**، معاون سابق پلیس راه تهران بزرگ

ناخدا یکم **بیژن قربان شهرستانی**، مسئول اسبق عقیدتی سیاسی نیروی دریایی ارتش

ناخدا یکم **حسین ریحانی شهرستانی**، مسئول اسبق عقیدتی سیاسی نیروی دریایی ارتش

حاج **کامران پراینده شهرستانی**، رئیس سابق دادگاه صعومه‌سرا، وکیل پایه یک دادگستری استان تهران و عضو کانون وکلای دادگستری مرکز

**لیلا (ماریا) رشیدی شهرستانی**، وکیل پایه یک دادگستری استان گیلان و عضو کانون وکلای دادگستری گیلان

دکتر **جهانگیر یزدانی شهرستانی**، متخصص بیماری‌های کودکان

دکتر **سینا رزاقی شهرستانی**، دکتر روان‌شناس

**سیروس یزدانی شهرستانی**، عضو کمیته داوران فدراسیون کاراته (نایب رئیس اسبق)

## جستارهای وابسته
* بخش خشکبیجار
* روستای شهرستان

## منابع

شهرستان