مارنی

***مارنی***  فیلمی در ژانر تریلر روان‌شناختی است که در سال ۱۹۶۴ توسط آلفرد هیچکاک ساخته شد. شون کانری و تیپی هدرن بازیگران اصلی این فیلم بودند. این فیلم از سوی بسیاری از منتقدان، آخرین شاهکار آلفرد هیچکاک شناخته می‌شود.

## داستان فیلم
بندانگشتی|هدرن و کانری در نمایی از مارنی
مارنی ادگار (تیپی هدرن)، شخصیت جذاب و روان‌پریش فیلم، مبلغ ۱۰٬۰۰۰ دلار از محل کار خود می‌دزدد و فرار می‌کند. در تحقیقات پلیس مشخص می‌شود که استخدام او بدون بررسی سوابق کاری او صورت گرفته. مارنی در ادامه برای استخدام به محل دیگری مراجعه می‌کند و در آنجا با مارک (شون کانری)، که در محل کار قبلی مارنی با او ملاقات کرده، روبه‌رو می‌شود. مارک با وجود اینکه از سرقت پول توسط مارنی مطلع است، به او برای استخدام کمک می‌کند. مارنی یک بار دیگر نقشهٔ سرقت از گاوصندوق محل کار خود را می‌کشد، ولی بعد از انجام این کار متوجه می‌شود که مارک او را زیر نظر داشته و معادل پول به‌سرقت‌رفته را به گاوصندوق برگردانده‌است. مارک بعد از تهدید مارنی، به او پیشنهاد ازدواج می‌دهد و در این میان علایم روان‌پریشی مارنی را مشاهده می‌کند. مارنی با مشاهدهٔ رنگ قرمز و رعد و برق دچار حملهٔ عصبی می‌شود. با اصرار و برنامه‌ریزی مارک، مارنی با او ازدواج می‌کند؛ ولی مارنی به مارک اجازهٔ نزدیک شدن به خود را نمی‌دهد. مارک به همراه مارنی برای گذراندن ماه عسل سوار بر کشتی خصوصی مارک می‌شوند، ولی همچنان مارنی از مارک دوری می‌کند. مارک برای تجاوز به مارنی تلاش می‌کند، اما با وارد شدن شوک عصبی به مارنی، او دست به خودکشی می‌زند، ولی مارک او را در آخرین لحظات نجات می‌دهد. مارنی و مارک به مزرعهٔ پدریِ مارک می‌روند و در آنجا لیل (دایان بیکر)، خواهر زن مارک (خواهر همسر درگذشته مارک) که معشوقهٔ او نیز هست، با استراق سمع تلفن مارنی متوجه می‌شود که او مادری در بالتیمور دارد. مارک با پیدا کردن این سرنخ سعی در کشف اسرار گذشتهٔ مارنی می‌کند و از راز یک قتل آگاه می‌شود.

## تولید
### توسعه و نگارش
آلفرد هیچکاک در سال ۱۹۶۱ توسعهٔ اقتباس سینمایی از رمان *[[مارنی (رمان)|مارنی]]* اثر وینستون گراهام را آغاز کرد. او جوزف استفانو، نویسندهٔ فیلم‌نامهٔ اثر اخیرش *[[روانی (فیلم ۱۹۶۰)|روانی]]*، را برای نگارش فیلمنامه استخدام کرد. استفانو یادداشت‌های مفصلی تهیه کرد و یک درمان‌نامهٔ سینمایی ۱۶۱ صفحه‌ای نوشت.

نخستین انتخاب هیچکاک برای ایفای نقش اصلی، گریس کلی بود که در آن زمان با عنوان شاهزاده گریس موناکو شناخته می‌شد. اما با مخالفت شهروندان موناکو نسبت به حضور او در فیلمی با موضوع زن دزد و دچار اختلال جنسی، کلی از پروژه کناره‌گیری کرد. همچنین، ازدواج او با شاهزاده رینیه در سال ۱۹۵۶ موجب شد قراردادش با مترو گلدوین مایر (MGM) ناتمام بماند، که می‌توانست مانع همکاری او با استودیوی دیگر شود. در پی خروج کلی، هیچکاک پروژه را کنار گذاشت و به ساخت فیلم *[[پرندگان (فیلم)|پرندگان]]* در سال ۱۹۶۳ پرداخت.

پس از اتمام *پرندگان*، هیچکاک به اقتباس از رمان گراهام بازگشت. استفانو به‌دلیل تعهداتش در سریال تلویزیونی *[[مرزهای بیرونی (مجموعه تلویزیونی ۱۹۶۳)|مرزهای بیرونی]]* از شبکهٔ ABC، از پروژه کناره‌گیری کرد.

اوان هانتر، نویسندهٔ فیلمنامهٔ *پرندگان*، نگارش *مارنی* را با هیچکاک آغاز کرد و چندین پیش‌نویس نوشت. هانتر نسبت به صحنه تجاوز در رمان اصلی احساس ناخوشایندی داشت، زیرا معتقد بود مخاطب همدلی خود را با شخصیت مرد از دست خواهد داد. اما هیچکاک به‌شدت مشتاق اجرای آن صحنه بود و نحوهٔ فیلم‌برداری آن را چنین برای هانتر توصیف کرد:

هانتر پیش‌نویسی شامل صحنهٔ تجاوز نوشت، اما همچنین یک صحنه جایگزین تهیه کرد و از هیچکاک خواست آن را استفاده کند. در ۱ مه ۱۹۶۳، هانتر از پروژه کنار گذاشته شد. جی پرسون آلن جایگزین او شد و بعدها به هانتر گفت: «تو فقط از صحنه‌ای ناراحت شدی که دلیل اصلی ساخت فیلم برای هیچکاک بود. تو بلیت بازگشتت به نیویورک را نوشتی».

همان‌طور که هانتر از کار قبلی استفانو روی *مارنی* بی‌اطلاع بود، پرسون آلن نیز نمی‌دانست که سومین نویسندهٔ این اقتباس محسوب می‌شود.

## عوامل فیلم
هیچکاک از ابتدا گریس کلی (که در آن زمان شاهدخت موناکو شده بود) را برای ایفای نقش مارنی در نظر گرفته بود. گریس کلی پیش از آن در چند فیلم هیچکاک از جمله پنجره عقبی و گرفتن یک دزد در نقش بازیگر نقش اول زن بازی کرده بود. حتی نسخه‌ای از فیلمنامه این فیلم برای او فرستاده شد؛ ولی در میان عصبانیت هیچکاک؛ کلی از بازی در این فیلم منصرف شد. کمپانی پارامونت بازیگران بسیاری را برای جایگزینی گریس کلی پیشنهاد کرد، ولی (به گفته تیپی هدرن) هیچکاک در هنگام فیلمبرداری سکانس حمله پرندگان به کودکان در فیلم پرندگان این نقش را به تیپی هدرن که بازیگر نقش اول زن این فیلم بود پیشنهاد کرد. در نهایت فیلم با بازی این بازیگر ساخته شد. از سوی دیگر این فیلم، آخرین همکاری هیچکاک با چندتن از اعضای ثابت و همیشگی گروه فیلمسازی او بود. باب بورکز فیلمبردار مورد علاقه هیچکاک کمی پس از پایان فیلمبرداری این فیلم در سانحه آتش‌سوزی کشته شد. همین‌طور جورج توماسینی تدوین گر مورد علاقه هیچکاک کمی پس از ساخت این فیلم در اثر سکته قلبی درگذشت. به علاوه این آخرین همکاری برنارد هرمن (سازنده موسیقی متن فیلم) و هیچکاک هم بود. علت این قطع همکاری انتقاد هیچکاک از هرمان به علت تکرار یک تم (که قبلاً هرمان در یک برنامه رادیویی استفاده کرده بود) در قسمت‌هایی از فیلم مارنی بود. در کنار این مسایل، این آخرین فیلم هیچکاک بود که یک زن بلوند (بلوند هیچکاکی) در آن نقش محوری داشت.

## بازخورد
نقدهای معاصر نسبت به فیلم *مارنی* متفاوت بودند. یوجین آرچر از روزنامهٔ *[[نیویورک تایمز]]* ارزیابی سردی ارائه داد و آن را «در عین حال مطالعه‌ای جذاب دربارهٔ یک رابطهٔ جنسی و ناامیدکننده‌ترین فیلم استاد در سال‌های اخیر» توصیف کرد. او فیلمنامه را «به‌طرز غیرقابل توضیحی آماتورگونه» دانست و انتخاب بازیگران تازه‌کار تیپی هدرن و شان کانری را برای نقش‌هایی که «نیازمند استعدادهای گریس کلی و کری گرانت هستند» مورد انتقاد قرار داد.

در نقدی از مجلهٔ *[[ورایتی]]* آمده‌است که آغاز فیلم کند است، اما پس از شروع، داستان هیچکاک «به‌طور کلی با ریتمی نسبتاً سریع پیش می‌رود—به‌شرط آن‌که مخاطب بتواند از برخی جنبه‌های گیج‌کننده، مانند دلیل دزدی زن، چشم‌پوشی کند—و بازی‌های قدرتمندی از دو بازیگر اصلی و سایر اعضای گروه ارائه می‌دهد».

فیلیپ کی. شویِر از *[[لس‌آنجلس تایمز]]* نوشت: «به‌عنوان داستانی، به‌طرز آزاردهنده‌ای غیرمحتمل به نظر می‌رسد و به‌عنوان درام، کابوسی است که تماشاگر مدام تلاش می‌کند از آن بیدار شود و به جهانی کم‌آشوب‌تر بازگردد. با این حال، بی‌تردید در برخی لحظات مؤثر است».

ادیت اولیور از *[[نیویورکر]]* فیلم را «فیلمی احمقانه و سطحی با دو بازی ضعیف در نقش‌های اصلی» توصیف کرد و افزود: «با این حال، از تماشایش لذت بردم. چیزی در کار هیچکاک وجود دارد که حتی در بدترین حالتش هم انرژی‌بخش است».

*[[بولتن ماهانه فیلم]]* نوشت که فیلم «آغازی درخشان دارد»، اما پس از ازدواج شخصیت‌ها «اوضاع از کنترل خارج می‌شود» و «هر دو بازیگر اصلی در برابر خواسته‌های فزایندهٔ هیچکاک دچار سردرگمی می‌شوند». این نقد پیشنهاد می‌دهد که «مشکل اصلی آن است که فیلم میان دو سبک گیر افتاده: تعلیق مستقیم (راز مارنی چیست؟) و مطالعهٔ روان‌شناختی کامل شخصیت که تنها با بازیگری باتجربه‌تر ممکن بود».

با این حال، فیلم در فهرست سالانهٔ کایه دو سینما در سال ۱۹۶۴ رتبهٔ سوم را کسب کرد.

شهرت فیلم *مارنی* در سال‌های بعد به‌طور چشمگیری بهبود یافت. در راتن تومیتوز، فیلم با ۴۴ نقد امتیاز ۸۰٪ را کسب کرده‌است. اجماع منتقدان چنین است: «رازآلودی سرد و ساختارمند حول شخصیتی که به‌طرز افراطی غیرقابل درک است؛ *مارنی* نشان می‌دهد که هیچکاک چگونه مخاطب را به اعماق تاریکی می‌کشاند». در متاکریتیک، فیلم با ۱۵ نقد امتیاز ۷۳ از ۱۰۰ را دریافت کرده که نشان‌دهندهٔ «نقدهای عموماً مثبت» است.

دیو کر در *[[شیکاگو ریدر]]* نوشت که اگرچه فیلم در زمان انتشار «به‌طور جهانی مورد نفرت قرار گرفت»، اما *مارنی* یکی از «بزرگ‌ترین و تاریک‌ترین دستاوردهای هیچکاک» باقی مانده‌است، زیرا «در آن، مضمون و تکنیک در بالاترین سطح هنر سینما به هم می‌رسند». ریچارد برودی در *[[نیویورکر]]* این فیلم را «بهترین اثر هیچکاک» دانست. در نقدی در سال ۲۰۱۲، امیلی کلیور از *[[گاردین]]* نوشت: «نماهای آغازین *مارنی* تجسم آرمان هیچکاک در روایت بصری ناب هستند، و باقی فیلم، جواهری کم‌ارزش‌گذاری‌شده است».

فیلم در گیشه موفقیتی متوسط داشت؛ با بودجه ۳ میلیون دلاری، حدود ۷ میلیون دلار فروش داشت. در آمریکای شمالی، درآمد اجارهٔ ناخالص آن حدود ۳٬۲۵۰٬۰۰۰ دلار برآورد شد. *مارنی* بیست‌ودومین فیلم پرفروش سال ۱۹۶۴ بود.

در مستند پشت‌صحنهٔ موجود در نسخهٔ دی‌وی‌دی، رابین وود، نویسندهٔ کتاب *بازنگری آثار هیچکاک*، جلوه‌های ویژهٔ فیلم را ریشه‌دار در سینمای اکسپرسیونیستی آلمان دانست:

{{نقل‌قول|[هیچکاک] در آغاز کارش در استودیوهای آلمانی فعالیت می‌کرد، در دوران صامت. خیلی زود، وقتی شروع به ساخت فیلم کرد، آثار فریتس لانگ را دید و تأثیر زیادی از آن‌ها گرفت. *مارنی* اساساً در بسیاری جهات یک فیلم اکسپرسیونیستی است. عناصری مانند پرتوهای سرخ روی صفحه، پشت‌نمایی، پس‌زمینه‌های مصنوعی، طوفان‌های ساختگی—همگی ابزارهای اکسپرسیونیستی هستند و باید آن‌ها را پذیرفت.

## جستارهای وابسته
* *[[شاید وقتی دیگر]]*

## منابع

## پیوند به بیرون

* 
* 
* 
* 
* 
* ''Marnie'' Eyegate Gallery

## منابع

رده:آثار موسیقی برنارد هرمن
رده:تجاوز جنسی در ادبیات داستانی
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی آلفرد هیچکاک
رده:فیلم‌های ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی نئو نوآر
رده:فیلم‌های اقتباس شده از رمان‌های جنایی
رده:فیلم‌های اقتباس شده از رمان‌های معمایی
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از رمان‌های بریتانیایی
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از رمان‌های عاشقانه
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی آلفرد هیچکاک
رده:فیلم‌های جنایی دلهره‌آور دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنایی-هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های درباره تجاوز جنسی
رده:فیلم‌های عاشقانه دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در آتلانتیک سیتی، نیوجرسی
رده:فیلم‌های معمایی آمریکایی
رده:فیلم‌های معمایی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های معمایی
رده:فیلم‌های مهیج آمریکایی
رده:فیلم‌های دلهره‌آور روان‌شناختی آمریکایی
رده:فیلم‌های دلهره‌آور روان‌شناختی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های دلهره‌آور روان‌شناختی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در بالتیمور
رده:فیلم‌های واقع‌شده در خانه‌های روستایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در فیلادلفیا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیوجرسی
رده:فیلم‌های یونیورسال پیکچرز
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های معمایی مهیج دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های رمانتیک مهیج دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های جنایی ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های معمایی هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های مهیج عاشقانه آمریکایی