open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آرامگاه امامزاده سید محمد زرین‌نوا

**آرامگاه امامزاده سید محمد زرین‌نوا** مربوط به سدهٔ هشت ه.ق است و در شهرستان قائم شهر در روستای چمازکتی واقع شده، دارای زیر بنای حدود ۷۰ متر مربع و محوطه‌ای به مساحت تقریبی ۵/۱ هکتار می‌باشد که در میان گورستان قدیمی و فعلی روستای چمازکتی قرار دارد.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## مشخصات
ساختمان بقعه دارای گنبدهای سنتی و ضریح منبت کاری شده است که در فهرست آثار باستانی به ثبت رسیده است. بنایی چهار ضلعی به ابعاد ۵*۵ متر است. نمای خارجی بنا در هر ضلع دارای طاق‌نمای تزیینی است و منتهی‌الیه بدنه ردیفی از مقرنس آجری است که در میان هر دو قرنیس نیم‌دایره‌هایی برای نصب کاشی به چشم می‌خورد. حدفاصل بدنه و گنبد بنا به وسیله چهار فیلپوش تبدیل به هشت ضلعی شده و پایه‌ای برای احداث گنبد رک هشت ضلعی به وجود آمده است. سقف داخل بنا نیم‌دایره و گچ‌کاری شده است.
در داخل بنا صندوق چوبی با تزئینات ظریف و زیبا دیده می‌شود که در گذشته دارای کتیبه بوده و اکنون این کتیبه در گنجینه میراث فرهنگی استان مازندران، نگهداری می‌شود. در این کتیبه تاریخ ساخت بنا سال ۸۵۵ هجری قمری (معادل ۱۵۰۰ پس از میلاد)و نام معمار استاد فخرالدین بن محمود ذکر شده ولی نام متوفی درج نشده است.

بر اساس زیارتنامه داخل بقعه، نام متوفی آقا سیدمحمد ابن سیدعلی زری نوایی عنوان شده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

امامزاده سید محمد زرین‌نوا
سید محمد زرین‌نوا
تپه پاژ

**تپه پاژ** مربوط به سده‌های اولیه و میانی اسلام است و در شهرستان مشهد، دهستان طوس، روستای پاژ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
محوطه دلگشا

**محوطه دلگشا** مربوط به هزاره اول است و در گنبد کاووس، خیابان شهید رمضانی، بین خیابان قائم و شهید مدرس‌ و دلگشا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ (پیش از میلاد) در شهرستان گنبد کاووس
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان گنبد کاووس
گورستان و قلعه کتیبه شیشه

**گورستان و قلعه کتیبه شیشه** مربوط به هزاره اول ق م است و در شهرستان اهر، بخش مرکزی، روستای شیشه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۱ پیش از میلاد در شهرستان اهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان اهر
رده:کتیبه‌های تاریخی شهرستان اهر
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان اهر
قره‌تپه قره‌چپق

**قره تپه قره چپق** مربوط به هزاره دوم قم است و در شهرستان تبریز، بخش مرکزی، روستای قره چپق واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان تبریز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تبریز
تپه قلعه ملک

**تپه قلعه ملک** مربوط به هزاره سوم و۴ قبل از میلاد است و در شهرستان تاکستان، روستای قلات واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۳ (پیش از میلاد) در شهرستان تاکستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تاکستان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان تاکستان
چهارطاقی رباط (پیر رباط)

**چهارطاقی رباط (پیر رباط)** در سروستان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه
بندانگشتی|راست|چهارطاقی رباط سروستان

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* فهرست چهارطاقی‌های ایران

## منابع

رده:چهارطاقی‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان شیراز
کاروانسرای منظریه

**کاروانسرای منظریه** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، داخل پادگان منظریه واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۶۲۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قم
رده:کاروانسراهای تاریخی شهرستان قم
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قم
تپه بالابان

**قلعه بالابان** در جنوب شرقی انبار مرکزی وزارت نیرو و شرق محوطه شرکت دام و علوفه تلیسه و در شرق قره تپه قلعه روستای بزرگی وجود دارد که در گذشته شامل دو بخش ، یک بخش مسکونی و یک بخش زراعی بوده است.در جنوب غرب آن دو قلعه کوچکتر قرار دارد. ولی محل سکونت اصلی اهالی روستا در قلعه بزرگتر بوده است. این قلعه در دوره قاجار ساخته شده است.بسیاری از فضاهای مورد استفاده قلعه هنوز پا برجاست 

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان شهریار
آرامگاه آل یعقوب

**مقبره آل یعقوب** در خوی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این مقبره در خیابان طالقانی روبروی ضلع غربی بازار قدیمی خوی و در داخل باقت قدیمی شهر قرار دارد. بنا دارای سه در ورودی است که یکی از داخل کوچه‌ای که مقبره در آن واقع است و دو تای دیگر مشرف به خیابان طالقانی می‌باشد. این بنا دارای مناره رفیعی از آجر و یک گنبد کوتاه با روپوش فلونی است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی خوی
تل قصر بهرام

**تل قصر بهرام** در شهرستان خرم‌بید، دهبید داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران  به همت جابر حیدری فردبه ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تل‌های تاریخی شهرستان خرم‌بید
ساختمان اداره غله قزوین

**اداره غله** در قزوین، ضلع جنوبی دورازه رشت، نرسیده به دو راهی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:اداره‌های تاریخی شهرستان قزوین
امامزاده شاه جمال

**امامزاده شاه‌جمال** در قم، ابتدای ورودی جاده اراک به شهرستان قم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ضمن اینکه با توجه به قدمت این امام زاده در قرن‌های گذشته اقوام مختلف در حال زیست در اطراف این محل، نام خانوادگی خود را از آن بر گرفته‌اند به عنوان نمونه طایفه شاه جمالی‌ها با همین نام در شهرستان دستجرد خلجستان بیشترین تراکم دیده می‌شود که در صده‌های اخیر از تجار و باغداران بزرگ عصر خود می‌باشند از نام مبارک همین امامزاده برای اقوام خود استفاده نموده‌اند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

جایگزین=عکس از آینه کاری و ضریح داخل امامزاده جمال الدین قم معروف به شاه جمال که در انتهای کم در ورودی جاده اراک به شهر قم واقع شده است|بندانگشتی|تصویر از معماری و آینه کاری داخل امامزاده جمال الدین قم

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
خانه بالاخانه‌چی

**خانه بالا خانه چی** در کاشان، خیابان فاضل نراقی، روبروی مسجد آقا بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کاشان
یخچال میرفتاح

**یخچال میرفتاح** در ملایر،  بلوار پانزده خرداد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این اثر تاریخی به دلیل بارش‌های شدید در روز ۱۲ فروردین ۱۳۹۸ فرو ریخت.

## ساختار یخچال میرفتاح
یخچال میرفتاح از آثار دوره قاجاریه در شهر ملایر است که توسط شخصی به نام میرفتاح ساخته شده‌است. این بنا به شکل گنبد بوده و از آجر ساخته شده‌است و در مسیر بلوار پانزده خرداد ملایر قرار دارد.

ارتفاع بنا از کف تا گنبد ۱۲ متر و از سطح تا منبع ذخیره یخ ۴ متر است. این یخچال دارای دو ورودی می‌باشد. یکی به شکل دهلیز بوده که مخصوص ریزش و تخلیه یخ و دیگری که محل رفت‌وآمد بوده‌است،  با پلکانی به قسمت انتهایی یخدان و محل برداشت یخ منتهی می‌شود. ضخامت دیوارهای گنبد در قسمت تحتانی ۹۲ سانتی‌متر و در بالا به سه ردیف آجر ۲۰ سانتی‌متری می‌رسد. تنها عامل تزئینی بنا دو ردیف آجرکاری است که به شکل کمربندی و به ضخامت ۲۲۰ سانتی‌متر،  داخل بنا را پوشانده‌است. در قسمت بیرونی و داخلی یخدان دو ردیف خشت به کار رفته‌است که نقش عایق را داشته و در فصل تابستان مانع از نفوذ گرما و ذوب شدن یخ‌ها می‌شده‌است.

## فروریختن یخچال میرفتاح
یخچال میرفتاح پس از بارش‌های فروردین ۱۳۹۸،  به دلیل شدت بارش‌ها دچار آسیب جدی شد. بخش فوقانی این بنا که خشتی بود،  به دلیل جذب و نفوذ باران و برف سنگین شده و موجب ریزش این بنا در ۱۲ فروردین ۱۳۹۸ شد. پس از این اتفاق میراث فرهنگی استان همدان اعلام کرد،  تخریب یخچال میرفتاح مستندسازی شده و پس از تخصیص اعتبار بازسازی می‌شود. در ابتدای سال ۱۴۰۳ کار بازسازی این بنا  به سبکی متفاوت از معماری اصلی آن (چیزی شبیه به گنبد مساجد) به پایان رسید.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:چال‌های تاریخی ملایر
رده:یخچال‌های تاریخی ملایر
رده:ویکی‌سازی رباتیک
مسجد پیغمبر

**مسجد پیغمبر**، «کنیسهٔ حجی سابق» در همدان، در ابتدای بازار فلسطین، راسته پیغمبر واقع شده (مزار پیغمبر (همدان)) و در داخل مسجد در سمت محراب در اتاقی کوچک و سه گوش قرار دارد. مرقد متعلق به حجی (یا حگی) (برجیس در منابع اسلامی) پیغمبر و چند تن از بزرگان و عرفای بزرگ یهود است که در اطراف مرقد حَجَی قرار دارند. بر روی مزار پیغمبر ضریحی چوبی مشبک به رنگ سبز قرار دارد. سنگ مزار پیغمبر در زیر ضریح چوبی پوشیده از کاشی‌های فیروزه رنگ و آبی است. حجی پیغمبر (برجیس یا حگی) یکی از ابنیای بنی‌اسرائیل در زمان داریوش بزرگ، هخامنشی است که صحیفهٔ وی در جزو کتاب مقدس عهد عتیق به چاپ رسیده‌است.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان همدان
امامزاده یحیی (همدان)

**امامزاده یحیی** در همدان، بلوار مدنی، محله امامزاده یحیی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## تاریخچه
بنای تاریخی، مذهبی امامزاده یحیی فاقد کتیبه تاریخی ساختمان و نام بانی می‌باشد با این حال طبق شواهد بقعه و صحن امامزاده یحیی طبق درخواست زبیده خانم دختر فتحعلی‌شاه از فرزندش، حسام الملک، ساخته شده‌است. قدیمی‌ترین تاریقهای مکتوب که در بنا مشاهده می‌شود، تاریخ ۱۳۰۶ ه‍.ق در ایوان آیینه‌کاری شده غربی می‌باشد، که سابقاً مدخل اصلی امامزاده بوده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان همدان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان همدان
تپه شماره ۱ گرماب سفلی

**تپه شماره ۱ گرماب سفلی ** در شهرستان تربت جام، بخش صالح آباد، روستای گرماب سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۵۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان صالح‌آباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان صالح‌آباد
قلعه قلات (کوار)

**قلعه قلات** یا **قصر قباد** اثری تاریخی در شهرستان کوار استان فارس است که بین روستاهای بورکی و اربابی علیا واقع شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این اثر تاریخی در کیلومتر ۴۰ جاده شیراز به جهرم و نرسیده به اکبرآباد و در بالای کوهی بلند قرار دارد. در بالای این کوه و پس از عبور از تونل‌های ایجاد شده در صخره آخر و بالا رفتن از حفره عمودی می‌توان به سطح بالای کوه رسید که بقایای چند انبار و آب انبار را می‌توان دید. مساحت دشت بالای کوه حدود ۱۰ هکتار است که از هر طرف به پرتگاه عمیقی ختم می‌شود و در روی آن قلعه و چند آب انبار به‌صورت مخروبه وجود دارد.

گمان می‌رود این قلعهٔ ساسانی یادگار حاکمی محلی به نام قباد، در روزگار فرمانروایی ساسانیان بوده و در اعصار پس از اسلام نیز از آن به عنوان جایگاه دیدبانی دشت و مسیر عبوری بهره برده شده‌است. گفته می‌شود در زمان سلجوقیان از آن به عنوان قلعه ای برای استحکام و تقویت فرقه اسماعیلیه به رهبری حسن صباح و یارانش استفاده می‌شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* قلعه قباد (نهاوند)

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی استان فارس
رده:بناهای تاریخی شهرستان کوار
تل قلعه (مورج فیروزآباد)

**تل قلعه (مورج فیروزآباد)** در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، در نزدیکی روستای مورج شهرک واقع شده .این تپه به عنوان یک تپه تاریخی محسوب میشود و احتمالا در گذشته قلعه یا بنایی بر فراز ان بوده و وجه تسمیه ان به تل قلعه نیز به همین دلیل است.این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تل‌های تاریخی شهرستان فیروزآباد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان فیروزآباد
امامزاده خندو

**امامزاده خندو** در شهرستان تاکستان، در جاده منتهی به روستای کهک و دیال آباد واقع شده است و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قزوین
پل کوریجان

**پل کوریجان** در ۲۲ کیلومتری شمال همدان و سمت چپ جادهٔ همدان- تهران بر روی یکی از انشعابات رود قره‌چای احداث گردیده‌است. پل آجری کوریجان با ۵ دهانهٔ بزرگ و ۴ دهانهٔ کوچک مزین به قوس‌های جناغی از بناهای به جای مانده از دوران صفویه است که در دوران قاجار مورد مرمت قرار گرفت. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع
* 

رده:پل‌های تاریخی شهرستان کبودرآهنگ
ایلیک تپه (تپه خانه‌دار)

**ایلیک تپه (تپه خانه‌دار)** در شهرستان گنبد کاووس، روستای کرند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان گنبد کاووس
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان گنبد کاووس
مسجد یکن‌آباد

**مسجد یکن آباد** در شهرستان بهار، بخش مرکزی، روستای یکن آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان بهار
تپه عمادالدین

**تپه عمادالدین** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شاهرود، نزدیک بقعه شیخ عمادالدین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان شاهرود
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شاهرود
تپه سیف‌آباد

**تپه سیف آباد** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای سیف آ باد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

با عبور لوله گاز از میان این اثر هفتاد درصد از آن تخریب شده است. ثبت اثر پس از تخریب صورت گرفته است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تاکستان
رده:آثار ملی تخریب‌شده در ایران
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تاکستان
مجموعه خانه کریم‌نژاد

**مجموعه خانه کریم نژاد** مربوط به دوره پهلوی است و در کرمان، خیابان فتحعلی شاه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:خانه کریم نژاد ۳.jpg
پرونده:خانه کریم نژاد ۲.jpg
پرونده:خانه کریم نژاد ۴.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان کرمان
خانه شترداران

**خانه شترداران** مربوط به دوره قاجاریه است و در کرمان و در محلهٔ ته باغ لله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه تاریخی شتردارها در محله تاریخی «تَه باغ لَلِه» شهر کرمان واقع شده است. این خانه تاریخی زیبا توسط «بی‌بی شرف نساء» دختر ابوتراب نمدمال کرمانی به یادگار مانده است. دلیل معروفیت این خانه به خانه شتردارها این است که برادر بی‌بی شرف نساء بنام موسی، صاحب کاروان شتر بوده است و خانه او مقابل خانهٔ بی‌بی نساء بوده و در جوار خانه بی‌بی نساء، زمین خالی بوده که محل استراحت شترها بوده است و لذا به این خانه، خانه شتر داران گویند. این خانه بیش از یک و نیم قرن است که میزبان عزاداران است و هر ساله در دههٔ پایانی ماه صفر در عزای امام سوم شیعیان سیاه پوش می‌گردد. بی‌بی شرف نساء به دلیل ارادت به امام سوم شیعیان، این خانه و بخش دیگری از اموال خود را وقف روضه خوانی کرده است. قدمت این خانه بر اساس وقف نامه موجود به ۱۱۰ سال پیش بر می‌گردد اما بر اساس ظروف قدیمی این خانه می‌توان قدمت این خانه را تا حدود ۱۴۰ سال پیش تخمین زد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمان
دبیرستان سعادت

**دبیرستان سعادت** بنای مدرسه ای تاریخی مربوط به دوره پهلوی است و در کرمان، میدان علی بن ابیطالب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مدرسه ملي سعادت به همت زين العابدين خان ابراهيمي ولد حاج محمد كريم خان كرماني در سال ١٢٨٥ شمسي در محل مدرسه ابراهيم خان ظهيرالدوله تحت عنوان "مدرسه علميه" به سبك جديد و با مديريت احمد بهمنيار كرماني تأسيس شد. اين مدرسه از سال ١٢٩٨ به "مدرسه تربيت" تغيير نام مي دهد و در محل خانه مَدرس يا همان خلوت مدرسه ابراهيم خان ظهيرالدوله تشكيل مي شود. در سال ١٣١٥ تحت نام دبيرستان سعادت به مكاني كه امروزه در خيابان شاه نعمت الله ولي در حد فاصل ميدان علي ابن ابيطالب (فابريك) تا ميدان خواجو واقع شده است، منتقل مي شود و تا ٦٠ به فعاليت آموزشي خود ادامه مي دهد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*حسین نداف

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان کرمان
رده:مدرسه‌های شهرستان کرمان
میدان باغ (ارگ)

**میدان ارگ** کرمان مربوط به دوره قاجار است و در خیابان قدس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

**ميدان ارگ** غربى‌ترين قسمت بازار کرمان است. فضايى مستطيل شکل به ابعاد 130*160 و حدود ۱۴۰ باب مغازه دارد. اکثريت مغازه‌هاى ميدان لباس‌فروشى هستند. در ضلع شرقى **ميدان ارگ**، سردر ورودى بازار کرمان واقع شده است.

## نگارخانه

پرونده:Midan arg kerman.jpg
پرونده:میدان ارگ کرمان.jpg|میدان ارگ در زمان قاجار


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:میدان‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
رده:آثار تاریخی کرمان
آرامگاه خضر زنده

**مقبره خضر زنده** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در خرم‌آباد، جنوب شهر، گورستان عمومی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.ازجمله اسنادی که در این قبرستان به ثبت رسیده میتوان به قبرهای خانوادگی الماسی (بهشت۲)]وسوزنی([بهشت۹)ایمانی(بهشت۸)یزدانی(بهشت۷)خرمی(بهشت۶)]کاکاوند([بهشت۲)]وقبرهای بالای جاده وپایین جاده که قبل از سال ۱۳۶۰درفهرست اسناد استانی به شماره ثبت ۲۵۶۳۰۸۵م۵۶ باپیوست ردیف ۶۰ اردبیهشت اشاره کرد .قبرستان خضر یکی از محورهای اختلافی بین اهالی برسر زمینهای واقع درآن است که باتوجه به اسناد کمی که ثبت گردیده این اختلافات معمولا باپادرمیانی بزرگان واهالی حل وفصل میشود اما آندسته اززمینهای سنددار که برخی ازآنهادربالا ذکرشد باداشتن سندمکتوب وثبت شده جایی برای اختلاف ندارند ولی با توافقات طرفین گاهی نقل وانتقال میشوند .
قبرستان خضر از مکانهای مقدس اهالی خرم آباد محسوب میگردد که وجود این اختلافات و نزاع ها باتوجه به موقعیت آن طبیعی است 
همچنین این قبرستان درحال حاضر از ظرفیت پرشده ونمادی از تمدن شهری خرم آبادمحسوب میگردد وقراراست قبرستان جایگزینی برای اهالی درنظرگرفته شودپ

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:آرامگاه‌های تاریخی خرم‌آباد
گورستان هفتاد ملا

بندانگشتی|نمایی از گورستان تاریخی هفتاد مُلّا در میرجاوه - ۲۰۱۹
**گورستان تاریخی هفتادمُلّا** که شاهکار معماری اسلامی به حساب آمده و از تاریخ بلوچستان پس از اسلام به جای مانده‌است. در روستای روپس بالا از توابع بخش لادیز در شهرستان میرجاوه قرار دارد. این گورستان به‌خاطر سبک خاص معماری و قرارگرفتن در دل غار، در طول سالیانِ سال از برف، باران، طوفان و حتی نور خورشید نیز در امان بوده‌است. عمر تقریبی این اثر به  ۱۰۰۰ سال می‌رسد
برخی از اشخاص این قبور .  در جنگ با مغولان کشته شدند

**<span lang="fa">علّت نام‌گذاری آن مربوط به هفتاد شیخ از نوادگان شیخ بلانوش می باشد .طبقه گفته اجداد طایفه مرادزهی این گورستان متعلق به نوادگان شیخ بلانوش میباشد اسامی قبور شیخ کریمداد پدربزرگ مراد (مرادزهی) تا شیخ میر عالی فرزند شیخ بلانوش می باشد و مقبره شیخ بلانوش در شهر چاغی می باشد</span>**
***ب**رای سفر به این گورستان از مبدا خاش، دو راه وجود دارد. راه اوّل که از مسیر خاش—کلچات—کوشه—گُدار می‌گذرد و حدود ۶۰ کیلومتر طول دارد و به‌دلیل خاکی‌بودن، مخصوص خودروهای آفرود است و راه دوم که از مسیر خاش—کولکو—سنگان—تمین—جش می‌گذرد و آسفالته بوده و مناسب هر خودرویی بوده و حدود ۱۱۰ کیلومتر طول دارد.

اثر تاریخی گورستان هفتادمُلّا در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مافه‌گه
* گور دختر
* تخت گوهر
* مصطبه

## منابع

رده:جاذبه‌های گردشگری شهرستان میرجاوه
رده:بناهای تاریخی شهرستان میرجاوه
ساختمان دانشگاه محوطه قلعه

**ساختمان دانشگاه محوطه قلعه** مربوط به دوره پهلوی اول است و در خرم‌آباد، محدوده قلعه فلک الافلاک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان خرم‌آباد
رده:دانشگاه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:ساختمان‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:محوطه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
گوردخمه‌های مقام صاحب‌الزمان

**گور دخمه‌های مقام صاحب‌الزمان** مربوط به دوره ساسانیان است و در شوشتر، ضلع شمال شرقی قدمگاه صاحب‌الزمان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان شوشتر
کاروانسرای سنگی علی‌آباد

**کاروانسرای سنگی علی‌آباد** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای علی‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:Arch of Caravanserai Sangi-Aliabad.JPG
پرونده:Tower of Caravanserai Sangi-Aliabad.JPG
پرونده:Courtyard of Caravanserai Sangi-Aliabad.JPG
پرونده:کاروانسرای سنگی علی آباد قم.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان قم
رده:کاروانسراهای تاریخی شهرستان قم
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان قم
آرامگاه علی بن بابویه قمی

**بقعه علی بن بابویه قمی** مربوط به دوره صفوی است و در قم، شرق خیابان ارم، کوچه ابن بابویه، مقابل قبرستان شیخان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع
صفحه قبرستان شیخان در فضای مجازی

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان قم
رده:آرامگاه‌های شهرستان قم
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قم
مسجد پایین قلعه مزینان

**مسجد پایین قلعه مزینان** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان داورزن، بخش مرکزی، روستای مزینان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان داورزن
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان داورزن
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان داورزن
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان داورزن
حسینیه گناباد

**حسینیه و مسجد بالا** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان گناباد، نزدیک میدان امام خمینی، خیابان سعدی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان گناباد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان گناباد
رده:حسینیه‌های تاریخی شهرستان گناباد
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان گناباد
مجموعه باغ خان

**مجموعه باغ خان** مربوط به دوره قاجار است و در یزد، بین راه قدیم یزد، تفت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان یزد
تپه قلایچی بوکان

**تپه قلایچی** مربوط به عصر آهن I- II است و در شهرستان بوکان، روستای قالایچی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. حدود ۴۰۰ آجر لعابدار در این منطقه تاکنون کشف شده که نشان از اهمیت بالای قلایچی و به احتمال زیاد این منطقه همان شهر زیرتو یا ایزیرتو پایتخت مانایی‌ها است. 

برای اولین بار در سال ۱۳۶۳ ش کاوش‌های باستانی‌شناسی به سرپرستی «اسماعیل یغمایی» در این تپه صورت گرفت و آثاری از هزاره اول ق. م در اثر این حفاری‌ها نمایان گشت.

از جمله آثار به دست آمده در آن فصل، آجرهای منقوش و معبدی به شکل صلیب است که برخی از دیوارهای آن را با گل آخری رنگ آمیزی کرده بودند.
بعدها عملیات حفاری در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ ش صورت گرفت و هم‌اکنون نیز ادامه دارد. این حفاری‌ها توسط «بهمن کارگر» کارشناس مدیریت میراث فرهنگی آذربایجان غربی سرپرستی می‌شود. از دیگر آثار به دست آمده از این تپه علاوه بر معبد مرکزی، برج‌ها و دیوارهای مربوط به آن، حیاط سنگ‌فرش، پله‌هایی که به این حیاط متصل می‌شود، اتاق‌هایی با اندود گل آخری و نقاشی‌هایی با رنگ‌های سیاه و آبی و آجرهای منقوش دارای موضوعات انسانی، هندسی و گیاهی است. با توجه به مدارک سفالی و آثار موجود به نظر می‌رسد که این مجموعه مربوط به دوره حکومتی مانا در شمال غرب ایران باشد.

در کاوشهای محوطه قلایچی کتیبه‌ای به خط آرامی کهن کشف شده که بر اساس خوانش آن می‌توان ادعا نمود که این محوطه همان ازیرتور (ایزیرتو)، مرکز دولت مانا است.

در دی‌ماه سال ۱۳۹۹ تعداد ۴۹ آجر لعاب دار مربوط به تپه قلایچی بوکان از کشور سوئیس به موزه ملی ایران منتقل شد. تعداد آجرهای یافت شده از قلایچی بوکان به تعداد ۴۵۰ قطعه آجر می‌رسد.

گروه پژوهش موزهٔ ملی ایران، به سرپرستی دکتر یوسف حسن‌زاده، در تیر ماه ١٤٠٣ برای نخستین بار، قبرستان قَلایچی را مورد کاوش قرار دادند.این کاوش متعاقب تعیین عرصه و حریم برای تپهٔ قلایچی، به انجام رسید. 

این تپه تنها ۷ کیلومتر با محدوده شهری بوکان فاصله دارد. بیشتر آثار دوره ماناها در نزدیکی شهر بوکان واقع شده اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تاریخ آذربایجان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان بوکان
رده:خاور نزدیک باستان
رده:شهرهای استان آذربایجان غربی
رده:منائیان
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای استان آذربایجان غربی
قلعه حیدرآباد

**قلعه حیدرآباد** یا قلعه عیدو خان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در خاش، انتهای خیابان ۲۴ متری رودکی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قلعه حیدرآباد در جنوب شرق خاش از جمله آثار تاریخی باقی‌مانده از دوره متقدم اسلامی در این منطقه است. این قلعه در سال ۱۹۲۰ میلادی (۱۲۹۹ خورشیدی) از سوی شخصی بنام عیدو خان ریگی معروف به خان صاحب ساخته و  تا سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی به عنوان محل سکونت همین شخص و خانواده اشی ایشان مورد بهره‌برداری قرار گرفت. همچنین از این قلعه به عنوان محل نگهداری آذوقه و مهمات نیروهای انگلیسی به سرپرستی ژنرال دایر استفاده شده‌است. عمده مصالح به کار رفته در قلعه خشت خام و کاهگل است و دارای برج‌ها و طاق‌های هلالی زیبایی است که از سوی سازمان میراث فرهنگی مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته‌است.
 
نقشه اصلی قلعه حیدرآباد به صورت مستطیل بوده که با اضافه شدن چند اتاق و دیوار در قسمت جنوب شرقی آن نقشه به بنایی ذوزنقه‌ای شکل تبدیل شده‌است. در ساخت و تکمیل این بنا از تزئینات معماری خاصی بهره گرفته نشده تنها تزئینات کنگره‌ای شکل نیم دایره‌ای متمایل به بیضی و تیرکش‌های تعبیه شده در قسمت فوقانی حصار خارجی و تزئینات کادربندی اتاقک‌های نگهبانی بالای سر در ورودی‌ها و همچنین خشت چینی نیم دایره‌ای، قوس سردر ورودی اتاق ۸ ضلع غربی حیاط مرکزی بخش سوم قلعه و تزئینات کاربردی آن از عناصر تزئین معماری این اثر است.

نقشه اصلی قلعه حیدرآباد به صورت مستطیل بوده که با اضافه شدن چند اتاق و دیوار در قسمت جنوب شرقی آن نقشه به بنایی ذوزنقه‌ای شکل تبدیل شده‌است. در ساخت و تکمیل این بنا از تزئینات معماری خاصی بهره گرفته نشده تنها تزئینات کنگره‌ای شکل نیم دایره‌ای متمایل به بیضی و تیرکش‌های تعبیه شده در قسمت فوقانی حصار خارجی و تزئینات کادربندی اتاقک‌های نگهبانی بالای سر در ورودی‌ها و همچنین خشت چینی نیم دایره‌ای، قوس سردر ورودی اتاق ۸ ضلع غربی حیاط مرکزی بخش سوم قلعه و تزئینات کاربردی آن از عناصر تزئین معماری این اثر است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* جمشیدزهی، ضیاالرحمن: آشنایی با معماری قلعه حیدرآباد خاش.

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خاش
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خاش
رده:قلعه‌های قاجاریان
محوطه و گورستان جیر لپه دشت

**محوطه و گورستان جیر لپه دشت** مربوط به هزاره اول دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تنکابن، دهستان گلیجان، روستای لاکتراشان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان تنکابن
رده:گورستان‌های تاریخی شهرستان تنکابن
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان تنکابن
سنگ‌نگاره شتر سنگ

**سنگ نگاره شتر سنگ** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۸۰۰ متری جاده مشهد - شاندیز، بخش طرقبه، روستای دهنو، باغ بیلدر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اولین نکتهٔ جالبی در ارتباط با این سنگ نگاره‌ها، نوع سنگ‌ها (بوم‌های گرد) و رنگ آن‌ها (قهوه‌ای تیره) بود. اکثر نقوش حکاکی شده بر بوم‌ها دارای جهتی رو به جنوب و شرق دارند. همهٔ نکات ذکر شده نشان از هوش و درایت هنرمندان حکاکی را دارد که از هزاران سال پیش با رویکرد لگاریم سنجی یا ریز فرسایش آشنایی داشته‌اند، این دانش نظری باعث شده تا آن‌ها خود را روبه بهترین جهت و مناسب‌ترین شیب خلق کنند تا از حدود یازده هزار سال قبل تا کنون این آثار هنری حفظ شوند. بر روی این سنگ نگاره باستانی نقش‌های بزکوهی، نقش‌های انسان، انسان‌های شیر سوار، نقش نمادها و دیگر جانداران موجود می‌باشند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:سنگ‌نگاره‌های تاریخی شهرستان بجنورد
پل شاپوری کاکارضا

**پل شاپوری کاکارضا**  مربوط به دوره ساسانیان است و در الشتر، منطقه کاکارضا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* پل کشکان
* پل گاومیشان
* پل شکسته (خرم‌آباد)
* پل شکسته (مهران)
* پل شکسته خسروآباد

## منابع

رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان سلسله
رده:پل‌های تاریخی شهرستان سلسله
شاهزاده حسین (ساوجبلاغ)

**برج آرامگاهی شاهزاده حسین** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان ساوجبلاغ، روستای کردان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## مشخصات بنا
این بنا با نمای آجری و پلانی خورشیدی شکل و مدور روی سکوی دایره مانند استوار شده و دارای ۳۴ کنگره به ارتفاع ۶ متر است.  پوشش این گنبد دوپوش از نوع عرقچین ساخته شده است، مقبره آن در یک سرداب با طاق قوسی شکل و دیوارچینی قلوه سنگ قرار دارد.  بر اساس شواهد موجود برج آرامگاه شاهزاده حسین کردان از آثار دوره سلجوقیان به شمار می رود و بنای دیگری در شمال این برج مشاهده می شود که متعلق به بی‌بی نساء خواهر شاهزاده حسین است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان ساوجبلاغ
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ساوجبلاغ
رده:امامزاده‌ها در ایران
رده:برج‌های تاریخی شهرستان ساوجبلاغ
رده:مناطق مسکونی در شهرستان ساوجبلاغ
رده:جاذبه‌های گردشگری استان البرز
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان البرز
رده:آرامگاه‌ها در ایران
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:زیارت‌گاه‌های شیعه
کاروانسرای رباط نو

**کاروانسرای رباط نو** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مهریز، روستای سریزد، مجاور مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* رباط کهنه
* چاپارخانه سریزد
* عمارت سنمبر
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان مهریز
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان مهریز
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان مهریز
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان مهریز
رده:بناهای تاریخی شهرستان مهریز
بازار میدان قلعه

**بازار میدان قلعه** مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان امام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
از جمله قدیمی‌ترین و طولانی‌ترین بازارهای کرمان است و طول آن نزدیک به ۴۰۰ متر می‌باشد که در محله میدان قلعه قرار دارد. **بازار میدان قلعه** از خیابان امام روبروی بازار قلعه محمود شروع و به چهار سوق گنجعلی خان ختم می‌شود. به سبب نزدیکی به بازار شرقی _ غربی اهمیت آن از بازار قلعه محمود بیشتر است و رونق اقتصادی بیشتری دارد. 

در این بازار حرفه‌های لحاف‌دوزی، پشتی‌دوزی، قالی‌فروشی، خواروبار فروشی و عطاری به چشم می‌خورد و عناصری چون کاروانسرای هندوها، کاروانسرای حاج مهدی، کاروانسرای كوزه گران يا لحاف دوزها، دیوانخانه امام جمعه، تکیه سید رمضان و بالاخره تکیه میدان قلعه قرار دارند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## نگارخانه

پرونده:بازار میدان قلعه3.jpg
پرونده:بازار میدان قلعه1.jpg
پرونده:بازار میدان قلعه.jpg

پرونده:20180319 163159Kerman Bazar.jpg
پرونده:20180319 163118Kerman Bazar.jpg
پرونده:20180319 163219Kerman Bazar.jpg


## منابع

رده:آثار تاریخی کرمان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:بازارهای استان کرمان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:میدان‌های تاریخی شهرستان کرمان
بازار قلعه محمود

**بازار قلعه محمود** اين بنا مربوط به دوره تيموري تا دوره قاجار است و در کرمان، خیابان امام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

اولین بخش از بازار شمالی جنوبی کرمان است كه در جنوبی‌ترین بخش آن واقع شده است و به اولین بخش از این بازار **بازار دروازه ریگ آباد** يا رق آباد نیز می‌گویند.

**بازار قلعه محمود** از خیابان امام روبه‌روی تکیه میدان قلعه آغاز می شود و به خیابان احمدی روبه‌روی مسجد قائم محل دروازه ریگ آباد يا رق آباد كه يكي از شش دروازه كرمان بوده است، ختم مي شود.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## نگارخانه

پرونده:بازار قلعه محمود.jpg|بازار قلعه محمود کرمان
پرونده:بازار قلعه محمود 1.jpg
پرونده:بازار قلعه محمود5.jpg
پرونده:بازار قلعه محمود8.jpg
پرونده:بازار قلعه محمود3.jpg


## منابع

رده:آثار تاریخی کرمان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:بازارهای استان کرمان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمان
بازار حاج‌آقاعلی

مجموعه حاج­ آقا­ علی نزدیک مجموعه ابراهیم­ خان واقع شده و از آثار اواخر قرن سیزدهم هجری قمری می­ باشد که حاج­ آقا­ علی، مشهور به زعیم ا… تاجر رفسنجانی آن را ساخته است. این مجموعه مشتمل بر **بازار**، کاروانسرا، مسجد و آب‌انبار است.

**بازار حاج آقاعلی** قبل از احداث خیابان شریعتی، در امتداد بازار عزیز و پیوسته به آن بود در حال حاضر از خیابان شریعتی شروع و به سمت جنوب تا راسته بازار کفاش­ ها امتداد دارد. در گذشته، به علت وجود چند باب مغازه آهنگری، این بازار به نام بازار آهنگری معروف بود.

داخل **بازار حاج آقاعلی** مدرسه معصومیه، کاروانسرا، آب‌انبار و مسجد چهل ­ستون قرار دارد. تعداد مغازه­ های آن همراه با حجره­ های کاروانسرا ۸۶ باب می‌باشد که در گذشته آهنگری، فرش­ فروشی، قنادی، قصابی، خوارو­بار فروشی و … بوده است. مغازه‌های این بازار در سال‌های اخیر به عنوان طلا­فروشی استفاده می­‌شود.

## نگارخانه

پرونده:مسجد حاج علی آقا.jpg|ورودی مسجد حاج آقاعلی از داخل بازار


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمان
سرای گلشن (کرمان)

**سرای گلشن** کرمان مربوط به دوره صفويه است. این سرا در حدفاصل بازار اختیاری و بازار کفاش‌ها (كلاه مالهاي سابق) و در شرق مدرسه گنجعلی خان واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دو طبقه دارد که طبقه همکف ۵۰ حجره و طبقه اول ۳۷ حجره دارد.

**سرای گلشن** در قرن یازدهم هجری قمری و در دوره صفويه از درآمد موقوفه گنجعلی خان و با کوشش عبدالباقی تاجر کاشانی ساخته شد.

## نگارخانه

Golshan Caravanserai 1.jpg
Golshan Caravanserai 2.jpg
پرونده:کاروان‌سرای گلشن 3.jpg
پرونده:کاروان‌سرای گلشن 1.jpg
پرونده:کاروان‌سرای گلشن 4.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* بازار کرمان
## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
کاروانسرای حاج مهدی

**کاروانسرای حاج مهدی** کرمان مربوط به دوره قاجار است و در بازار میدان قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاروان‌سرا رو به روی کاروان‌سرای هندوها و در جوار کاروانسرای چهار سوق واقع شده‌است. این کاروانسرا دارای دو درب است که یکی در بازار میدان قلعه و دیگری در کوچه معروف به سینما تابان واقع شده‌است. محل سينما تابان كه امروزه مخروبه شده است قبل از اينكه به صورت سينما استفاده شود محل پرورشگاه صنعتي بوده و قبل از آن به يك مدرسه علميه تعلق داشته است.

## نگارخانه

پرونده:کاروان‌سرای حاج مهدی6.jpg
پرونده:کاروان‌سرای حاج مهدی 1.jpg
پرونده: کاروانسرای حاج مهدی.jpg 


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
کاروانسرای حاج آقا علی

**کاروانسرای حاج آقا علی** مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان شریعتی، بازار حاج آقا علی (آهنگران قديم) واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این کاروانسرا دو طبقه بوده و دارای ۳۸ باب حجره است. کاروانسرا در ضلع شرقی بازار حاج آقاعلی و روبروی مسجد حاج آقاعلی واقع شده است.

## نگارخانه

پرونده:کاروانسرای حاج آقا علی 2.jpg
پرونده:کاروانسرای حاج آقا علی.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
کاروانسرای کوزه گران

**کاروانسرای کوزه گران**  کرمان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بازارمیدان قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این کاروانسرا با ۱۰ حجره در بازار میدان قلعه قرار دارد و از آنجا که لحاف دوزهای این بازار از کاروانسرای مذکور برای دوخت لحاف استفاده می‌کنند به **کاروانسرای لحاف دوزها** مشهور شده است. این کاروانسرا از جمله کاروانسراهایی است که در دل بازار کرمان قرار گرفته مثل خیلی از کاروانسرای عصر قاجاریه دارای دو درب بزرگ بوده است که احتمالا یکی از درب‌ها مربوط به ورود کالا و خدمات به کاروانسرا بوده و به کوچه‌ای که به میدان اصلی بازار یعنی میدان قلعه منتهی می‌شود و درب دوم که به بازار متصل است جهت تردد به بازار طراحی شده است. در وسط این کاروانسرا حوضی قرار داشته که کاروانی‌ها جهت رفع خستگی دست و روی خود را می‌شستند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*بازارمیدان قلعه
*بازار کرمان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کرمان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان کرمان
رده:بناهای تاریخی استان کرمان
قلعه فیروزکوه

**قلعه فیروزکوه** مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در فیروزکوه، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان فیروزکوه
رده:قلعه‌های اسماعیلیان
رده:قلعه‌ها در ایران
برج روستای مزاران

**برج روستای مزاران** مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای مرزداران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:برج‌های تاریخی شهرستان فیروزکوه
امامزاده چهارده تن درده

**امامزاده چهارده تن درده** در مرکز روستای درده از توابع شهرستان فیروزکوه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## بنای بقعه
این امامزاده در ابتدا برجی سنگی بود که طی یکصد و پنجاه سال گذشته الحاقاتی داشته و در مجموع به امامزاده چهارده تن شهرت پیدا کرده است.

بقعه اصلی همان **برج سنگی** است که دارای ۸ ضلع بوده و از بیرون دارای گنبد و رُک است. بر روی هر یک از اضلاع هشتگانه داخلی طاقنماهایی تعبیه شده و بر بالای آن گنبد جناغی ایجاد کرده‌اند.

در این بقعه ۱۴ قبر وجود دارد و بخشی از آن تا عمق ۲ متری حفاری و کاملا مضطرب شده است.

مصاح بنای اصلی سنگ لاشه، ملات گچ و ساروج و اندود آن گچی و اجزای ایوان و اتاق جنب آن از خشت خام و کاهگل است.

اطراف بقعه تا شعاع ۱۰ متری زمین‌های وقفی وجود دارد که امکان محوطه سازی را نیز اطراف بقعه فراهم می‌سازد.
## سلب اعتماد مردم به بقعه
امامزاده چهارده تن تا چندی پیش دارای حرمت و احترام فوق العاده‌ای نزد اهالی بوده و به همین دلیل جنب آن حسینیه‌ای هم جهت انجام آیین‌های عزاداری بنا شده بود، اما در کاوش‌های غیرمجاز در داخل بقعه چند صلیب به دست آمد و این امر باعث سلب اعتماد مردم به بقعه شد.
## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان تهران
برد گوری دزداران ۱۲ و ۱۳

**برد گوری دزداران ۱۲ و ۱۳** در شهرستان فارسان، روستای دو آب صمصامی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۸۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان فارسان
رده:بردگوری‌های تاریخی شهرستان فارسان
شهر تاریخی سیراوند

**شهر تاریخی سیراوند** یا سیجاوند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خواف، ۱۲ کیلومتری غرب چمن آباد واقع شده.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.‌‌‌

## آثار تاریخی
*بنای سنگی سیجاوند 
*آب انبار سیجاوند
*محوطه سیجاوند
*مزار شیخ قطب الدین 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان خواف
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خواف
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان خواف
رده:شهرهای باستانی ایران
قنات جلو خان (سلطانیه)

**قنات  جلو خان (سلطانیه)** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان ابهر بخش سلطانیه، ضلع غربی گنبد سلطانیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت 4۳۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثارپ ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران{1}
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری{2}

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان ابهر
رده:قنات‌های تاریخی شهرستان ابهر
حمام کن

**حمام کن** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، بخش کن، محله اسماعیلیان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این حمام تقریبا تخریب شده و برای عموم امکان بازدید ندارد که با همکاری آثار باستانی میتواند مرمت و بازسازی شود

حمام های دیگری در کن وجود دارد که حمام محله بالان نیز میتوان اشاره کرد

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:حمام‌های تاریخی شهر تهران
کاخ مظفری دارآباد

**کاخ مظفری دارآباد** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، انتهای خیابان دارآباد، محوطه بیمارستان دکتر مسیح دانشوری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۳۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

آبنمای جلوی کاخ|thumb|right

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:کاخ‌های دودمان قاجاریان
رده:کاخ‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:کاخ‌های ایران
غار قمری

**غار قَمَری** یا **اشکفت قمری** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در خرم‌آباد، در جبهه شرقی کوه مشرف به گرداب سنگی واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. غار قَمَری در غرب شهر خرم‌آباد و در «سفیدکوه» مشرف بر شهر است.

غار قمری از غارهای آهکی دره خرم‌آباد و نخستین بار در سال ۱۳۴۴ توسط فرانک هول از دانشگاه رایس کاوش شده است. در سال ۱۳۹۰ کاوش دیگری توسط بهروز بازگیر در این غار انجام شد که آثاری از دوره‌های پارینه سنگی و پیش از تاریخ طی آن یافت شد.
یک برنامه پژوهشی جدید در راستای ثبت دره خرم‌آباد در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۱۴۰۳ در غار آغاز شده که تحت هدایت فریدون بیگلری از موزه ملی ایران و سونیا شیدرنگ از دانشگاه شهید بهشتی انجام می‌شود. در کاوشهای جدید غار آثاری از دوره پارینه سنگی میانه شامل ابزارهای سنگی، استخوان‌های حیوانات شکارشده مانند بزکوهی و گوزن و بقایای اجاق آتش یافت شده که ه احتمال فراوان این آثار متعلق به انسان‌های نئاندرتال است.

## نقشه
این غار شامل ۲ سالن است که سالن اول آن بزرگتر و دارای بقایای باستان‌شناسی چند دوره مختلف پیش از تاریخ و تاریخی است. سالن دوم کاملاً تاریک و مرطوب و دارای روانه سنگ در سقف و دیواره است. کف این سالن صخره ای است و سقف و بعضی قسمت‌ها شامل استلاکتیت و استلاگمیت است. در کاوشهای فرانک هول آثار دوره پارینه سنگی میانه و دوره‌های جدیدتر کشف شد. دهانه غار رو به جنوب شرق و مشرف به گرداب سنگی است و در سال ۱۴۰۳ برای حفاظت بیشتر این غار میراث فرهنگی و طبیعی دربی نرده ای در آن نصب شده است.
دربارهٔ این غار افسانه‌های بسیاری زبانزد مردم محلی است.

## کشفیات
از چند کاوش انجام شده ابزارهای سنگی موسوم به موستری زاگرس مربوط به انسانهای نئاندرتال و همچنین استخوان حیوانات شکار شده مثل بزکوهی، گوزن و گاو وحشی و بقایا زغال و اجاق آتش کشف شده است. همچنین آثار ظروف سفالین دامداران اولیه مروبط به دوره مس سنگی و دوره‌های جدیدتر یافت شده است

ef>

## جستارهای وابسته
* غار کلدر
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:غارهای تاریخی شهرستان خرم‌آباد
رده:محوطه‌های پیشاتاریخی دره خرم‌آباد
قلعه مهرجرد

**قلعۀ مهرجرد** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهر میبد، خیابان آیت‌الله حانری، مهرجرد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این قلعه دارای ۵ برج دیده‌بانی است که ۳ برج آن در قسمت جنوب و ۲ برج در قسمت شمال بنا قرار دارند. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان میبد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان میبد
رده:قلعه‌ها در ایران
یانیق تپه

**یانیق تپه** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان تبریز، روستای تازه کند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*عینک استخوانی

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان تبریز
رده:تپه‌های باستانی شهرستان تبریز
رده:محوطه‌های باستان‌شناسی در ناحیه آناتولی مرکزی
رده:فراورده‌های استخوانی
رده:مکان‌های پیشاتاریخ در خاور نزدیک
تپه سر قلعه ناوه کش

**تپه سر قلعه ناوه کش** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چگنی، بخش مرکزی، روستای ناوه کش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۰۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان خرم‌آباد
رده:تپه‌های باستانی شهرستان خرم‌آباد
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان خرم‌آباد
آرامگاه داود رشید

**مقبره داود رشید (داوی رش)** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۱۰ کیلومتری شمال غربی کوهدشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۰۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در ایران بر پایه شهرستان
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان کوهدشت
بند اخلمد

**بند اخلمد** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان چناران، روستای اخلمد واقع شده است. بند اخلمد بر روی سنگ‌های آهکی دوران دوم زمین‌شناسی با مصالح سنگ، آجر و ملات ساروج ایجاد شده است و طول این بند تاریخی که با گذشت حدود ۷۰۰ سال از قدمت آن و فرسودگی بخش‌هایی از آن هنوز سالم و پابرجاست، ۲۲۵ متر و عرض آن در تاج ۱۱ متر و در بستر رودخانه ۱۳٫۵ متر و ارتفاع آن ۱۲ متر می‌باشد همچنین لازم است ذکر شود هرچند این سد در حال حاضر به دلیل پر شدن دریاچه پشت آن قابل استفاده نیست اما یکی از تفرجگاه‌های مردم مشهد و گردشگران به ویژه در فصل تابستان می‌باشد.
بند اخلمد که مربوط به دوره تیموریان است از جمله بناهای ساخته شده توسط سلطان حسین بایقرا آخرین پادشاه تیموری می‌باشد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان چناران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان چناران
رده:بندهای تاریخی شهرستان چناران
پخشاب نهر تاریخی داریون

**پخشاب نهر تاریخی داریون** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شوشتر، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.
داریون رودی است در شوشتر که از رود شطیط جدا می‌شود و دوباره به آن ملحق می‌گردد. این رود، داریوش یا دارا نیز نام دارد و در زمان داریوش هخامنشی کنده شده است. پخشاب رود تاریخی داریون به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر به صورت یکجا در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* داریون (رود)

## منابع

رده:سازه‌های آبی شوشتر
رده:بناهای تاریخی شهرستان شوشتر
رده:میراث جهانی در ایران