جمعه سیاه

**جمعهٔ سیاه**  به یکی از موارد زیر اشاره دارد:

## رویدادها
### روزهای سال
* جمعه سیاه (مهمانی)، آخرین جمعه قبل از کریسمس در بریتانیا
* جمعه سیاه (خرید)، روز بعد از روز شکرگزاری در ایالات متحده
* جمعه سیزدهم یا جمعه سیاه
* آدینه نیک یا جمعه سیاه، یک مراسم مسیحی در بزرگداشت مصلوب شدن عیسی

### رویدادها
* جمعه سیاه (۱۸۶۹)، رسوایی فیسک-گولد، یک بحران مالی در ایالات متحده
* جمعه سیاه (۱۸۷۳)، سقوط بورس وین که وحشت سال ۱۸۷۳ را تشدید کرد
* جمعه سیاه (۱۸۸۱)، فاجعه آیماوث که در آن ۱۸۹ ماهیگیر جان خود را از دست دادند
* جمعه سیاه (۱۹۱۰)، روز خشونت پلیس علیه فعالان حق رای زنان در انگلیس
* جمعه سیاه (۱۹۱۶)، ۲۰ اکتبر، روزی که در آن یک «طوفان کامل» به دریاچه ایری رسید و چهار کشتی را غرق کرد.
* جمعه سیاه (۱۹۱۹)، نبرد میدان جورج، شورش ناشی از ناآرامی‌های صنعتی در گلاسکو، اسکاتلند
* جمعه سیاه (۱۹۲۱)، اعلامیه رهبران اتحادیه حمل و نقل بریتانیا مبنی بر عدم درخواست برای اعتصاب علیه کاهش دستمزد کارگران معدن
* حمله ایتالیا به آلبانی یا جمعه سیاه، تهاجم ایتالیا به آلبانی در سال ۱۹۳۹
* جمعه سیاه (۱۹۳۹)، روز آتش‌سوزی‌های ویرانگر در ویکتوریا استرالیا
* جمعه سیاه (۱۹۴۴)، حمله فاجعه بار توسط بلک واچ کانادا در نزدیکی ووندرخت در طول نبرد شلدت
* جمعه سیاه (۱۹۴۵)، یک عملیات نظامی متفقین در طول مبارزات نروژ در جنگ جهانی دوم
* سیل ۱۹۵۰ رودخانه سرخ یا جمعه سیاه، سیل در وینیپگ، منیتوبا، کانادا
* جمعه سیاه (۱۹۶۰)، اعتراض شهر سانفرانسیسکو به کمیته فعالیت‌های ضد آمریکایی مجلس نمایندگان
* تظاهرات ۱۷ شهریور، ۱۳۵۷ خورشیدی معروف به «جمعهٔ سیاه» که واقعه‌ای در جریان ناآرامی‌هایی بود که در نهایت به وقوع انقلاب ۱۳۵۷ ایران انجامید
* ویرنس سیاه (۱۹۸۳)، اولین کاهش ارزش پول در ونزوئلا
* جمعه سیاه (۱۹۸۷)، یک گردباد در ادمونتون، آلبرتا، کانادا
* جمعه سیاه (۱۹۹۳)، مجموعه ای از انفجارهای بمب در بمبئی، هند
* جمعه سیاه (۲۰۰۴)، سرکوب معترضان صلح آمیز توسط نیروهای دولتی در ماله، مالدیو
* جمعه سیاه (۲۰۰۵)، رویدادی که در آن دانش آموزان قبیله ای در مگالایا، هند کشته شدند
* جمعه سیاه (۲۰۱۱)، رویدادی که در آن چندین سایت پوکر آنلاین در نتیجه ایالات متحده علیه شاینبرگ تصرف شدند
* جمعه سیاه (۲۰۱۵)، مجموعه ای از حملات تروریستی در فرانسه، کویت، سومالی، سوریه و تونس که در پی آن بیش از ۴۰۰ نفر کشته شدند، شامل حملات سوسه ۲۰۱۵، بمب‌گذاری ۲۰۱۵ مسجد کویت، حمله تروریستی سن کانتن فالاویر، قتل‌عام کوبانی و حملات دیگر
* بازی تراکتورسازی و نفت تهران در لیگ برتر فوتبال ایران ۹۴–۱۳۹۳

## فیلم‌ها
* ''جمعه سیاه'' (فیلم ۱۹۱۶)، یک فیلم آمریکایی با بازی دوروتی داونپورت و اموری جانسون
* جمعه سیاه (فیلم ۱۹۴۰)، یک فیلم آمریکایی با بازی بوریس کارلوف و بلا لوگوسی
* حادثه جمعهٔ سیاه در داستان اسباب‌بازی، نمایش نیمه اول داستان اسباب‌بازی در سال ۱۹۹۳ برای مدیران دیزنی که منجر به تعطیلی موقت تولید فیلم شد.
* *جمعه سیاه* (فیلم ۲۰۰۲)، فیلم اکشن با بازی گری دنیلز
* جمعه سیاه (فیلم ۲۰۰۴)، یک فیلم هندی دربارهٔ بمب‌گذاری بمبئی در سال ۱۹۹۳
* *جمعه سیاه*، فیلم تلویزیونی کابلی محصول ۲۰۰۷ به کارگردانی آرتور الن سیدلمن
* *جمعه سیاه*، یک فیلم کوتاه کانادایی محصول ۲۰۰۹ با بازی جف هموند
* جمعه سیاه (فیلم ۲۰۲۱)، فیلمی آمریکایی به کارگردانی کیسی تبو

## ادبیات
* ''جمعه سیاه''، رمان کروب محصول ۲۰۱۳ نوشته رابرت موچامور
* ''جمعه سیاه''، رمانی نوشته جیمز پترسون در سال ۱۹۸۶

## موسیقی
### آلبوم‌ها
* ''جمعه سیاه'' آلبوم فدرهد (۲۰۱۰)
* *جمعه سیاه* (آلبوم پیل‌هاوند) (۲۰۱۹)

### میکس‌تیپ
* ''جمعه سیاه'' (میکس‌تیپ جی راک) (۲۰۱۰)
* ''جمعه سیاه'' (میکس‌تیپ لیتل کیم) (۲۰۱۱)
* ''جمعه سیاه'' (میکس تیپ تونیو یاو) (۲۰۰۸)

### ترانه‌ها
* جمعه سیاه» ترانهٔ گوار (۲۰۱۶)
* «جمعه سیاه»، ترانهٔ استیلی دن
* «جمعه سیاه»، ترانهٔ ۱۹۹۸ از گرین‌سپون
* «عزاداری بخیر/جمعه سیاه»، ترانهٔ ۱۹۸۶ مگادث از آلبوم *[[صلح خوب می‌فروشه… اما کیه که بخره؟]]*
* «جمعه سیاه»، ترانهٔ ۲۰۱۳ از *[[Anonymous (Stray from the Path album)|انانیموس]]*

## تلویزیون
* ''جمعه سیاه'' (ملکه‌های جیغ)، اپیزودی از ملکه‌های جیغ (۲۰۱۵)
* ''جمعه سیاه'' (ساوت پارک)، اپیزودی از *[[ساوت پارک]]* (۲۰۱۳)

## تئاتر
* ''جمعه سیاه'' (موزیکال)، موزیکال ۲۰۱۹ توسط استارکید پروداکشنز

## استفاده‌های دیگر
* *[[انقلاب ۱۹۷۹: جمعه سیاه]]*، یک بازی ویدیویی ۲۰۱۶ توسط اینک استوریز

## یادداشت