open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بنگاه مستقل آبیاری

**بنگاه مستقل آبیاری** نهادی است که از سال ۱۳۲۲ هجری شمسی زیر پوشش وزارت کشاورزی عهده‌دار اصلاح و توسعه امور آبیاری و نظارت بر آن بود و بعدها تشکیلات آن به وزارت آب و برق تبدیل شد. 

## تأسیس
بنگاه مستقل آبیاری در دوران وزارت کشاورزی اعتبارالدوله در سال ۱۳۲۲ خورشیدی با هدف توسعه و اصلاح امور آبیارى تأسیس و با بودجه سالیانه چهار میلیون و پانصد هزار تومان تأسیس شد. این بنگاه براى استفاده از آب‌هاى زیرزمینى و حفر چاه‌های عمیق از خارج متخصص استخدام کرد و به مالکان زمین‌های کشاورزی در آبیارى یا زه‌کشى یا سدسازى کمک فنى می‌داد. 

## انحلال
در سال ۱۳۴۴ بنگاه مستقل آبیاری منحل و اهداف و وظایف آن بنگاه در قالب وزارت آب و برق دنبال شد. تشکیلات وزارت آب و برق را شورایعالی اداری تدوین کرد و به تصویب هیئت وزیران وقت رساند. 

## منابع

* شرکت مدیریت منابع آب ایران ، تاریخچه آب در ایران
* گزارش ۵۷ سال صنعت آب کشور
* تاریخچه تأسیس و تشکیلات سازمانی وزارت نیرو، وزارت نیرو، تهران ۱۳۶۰
* مجموعه قوانین مجلس شورا *(‌قانون اجازه تأسیس بنگاه آبیاری)*

رده:سازمان‌های حکومتی ایران در دوران پهلوی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۲۲ در ایران
سیستم کیو

**سیستم کیو** برای طبقه‌بندی توده سنگ در سال ۱۹۷۴ توسط نیک بارتون و همکاران او در انستیتوی ژئوتکنیک نروژ (NGI) گسترش یافت. این سیستم طبقه‌بندی بر اساس آنالیزهای انجام گرفته بر روی ۲۱۲ تونل حفاری شده در اسکاندیناوی ابداع شد. طبقه‌بندی سیستم Q بر اساس مقادیر کمی بوده و برپایه سیستم مهندسی خود باعث سهولت طراحی ساپورت برای تونل‌ها می‌شود. این سیستم از ۶ شش پارامتر برای تخمین کیفیت توده سنگ استفاده می‌نماید. این پارامترها عبارتند از:
* کیفیت مغزه حفاری  RQD 
* تعداد دسته درزه‌های موجود در سنگ Jn
* عدد مربوط به زبری سطح درزه Jr
* عدد مربوط به دگرسانی سطح درزه Ja
* ضریب کاهش کیفیت به دلیل آب موجود در درزه‌ها Jw
* ضریب کاهش تنش SRF

(Q = (RQD/Jn) x (Jr/Ja) x (Jw/SRF

## منابع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:طبقه‌بندی توده سنگ
رده:رده‌بندی توده سنگ
فهرست مسئله‌های حل‌نشده

این صفحه یک **فهرست از مسئله‌های حل‌نشده** در زمینه‌های گوناگون است. مسئله‌های حل‌نشده به تفکیک زمینه‌شان عبارت‌اند از:
* فهرست مسئله‌های حل‌نشده زیست‌شناسی
* فهرست مسئله‌های حل‌نشده در زبان‌شناسی
* مسئله‌های حل نشده ریاضی
* :رده:بیماری‌های با علت ناشناخته
* فهرست مسئله‌های حل‌نشده در فلسفه
* فهرست مسئله‌های حل‌نشده در فیزیک
*فهرست مسئله‌های حل نشده در علوم رایانه

رده:فهرست‌های مربوط به علوم
رده:فهرست‌های مسئله‌های حل‌نشده
رده:مسئله‌های حل‌نشده
رده:مهندسی
باروق (هریس)

**باروق** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان باروق بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.از باروق در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) با نام های بارو و باروج یاد شده و در ردیف شماره ۱۶۵ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" قریه بارو از دیه های ناحیه جان براغوش از نواحی بلده سراه از از بلاد آذربایجان ،حدود آن متصل است به اراضی کلوانق علیا و به موضعی که معروف است به قبق تپه و سقن بولاق و به اراضی ...و به اراضی قر[یه] ... و به اراضی قریه زرنق و به اراضی مزرعه شمشاد و به اراضی قریه سرخه دوزج مشهور به موسالوی اراضی قریه...و به موضع... توابع و لواحق،و این دیه در اصل ملک طلق بوده به مبایعت شرعی از ورثه حاجی میر حسین زرنقی به این ضعیف واقف منتقل شده" [۱]

دهستان باروق

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
تازه‌کند (هریس)

**تازه‌کند** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان باروق بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.

## تاریخچه
در کتاب وقف‌نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل الله همدانی (قرن هفتم هجری) از این روستا با نام "مزرعه شمشاد" یاد شده و در ردیف ۲۳۴ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
قزلجه خرابه (هریس)

**قزلجه خرابه** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان باروق بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است. تاریخچه: در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) در ردیف ۲۹ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" قریه قزلجه از قرای ناحیه جان و براغوش، حدودش متصل است به اراضی قریه باروج و به اراضی قریه جمال آباد و به اراضی مزرعه شمشاد و به قله جبل قبچقی با جمیع توابع و لواحق و مضافات و منسوبات و متعلقات. "

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
برازین (هریس)

**برازین** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بدوستان شرقی بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.
تاریخچه :" در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) در ردیف ۲۳۳ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" برازین  از قرای ناحیت خانمرود مذکور از توابع مدینه تبریز، حدودش متصل به اراضی قریه هرس و به قله جبل سپلاق و به تلی که معروف است به زرده بوته و به اراضی مزرعه بزوان از مزارع قریه هرس با جمیع توابع و لواحق ."

کارمردم روستای برازین کشاورزی ودامداری می‌باشد و در قالیبافی شهرت دارد و در شمال آن کوه سبلاق قرار دارد.

## منابع

* درگاه ملی آمار

رده:روستاهای شهرستان هریس
پارام (هریس)

**پارام** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بدوستان شرقی بخش مرکزی شهرستان هریس واقع شده است. در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) در ردیف شماره ۱۲۱ صورت موقوفات چنین آمده است: «قریه پرام سفلی از ناحیه بدوستان مذکور، حدودش متصل به اراضی قریه پرام علیا [مقصودلو] و به اراضی قریه سرایجق و به اراضی مزرعه شتران و به تل سرخ کوز با جمیع لواحق و مضافات و منسوبات ومتعلقات.»

دارای یک سد آبی در بالای روستا قرار دارد که برای کشاورزان منطقه مفید می‌باشد و باعث مهاجرت پرندگان آبی جدید در منطقه شده است. شغل ومنبع درآمد اکثر مردم این روستا به خاطرموقعیت مناسب وداشتن منبع آبی در بالا دست این روستا و زمین‌های حاصل خیز مستعد کشاورزی، دامپروری می‌باشد که اخیراً جهت صرفه جویی در آب مصرفی با همکاری اهالی، جهاد کشاورزی و آب وفاضلاب شهرستان زمین‌های آبی روستا به سیستم‌های آبیاری بارانی مجهز گردیده است. نا گفته نماند منبع درآمد و هنر اصلی اهالی روستای پارام فرش‌های نفیس دست بافی است که زبان زد نه تنها استان بلکه کشورنیزاست و به صورت مستقیم وغیرمستقیم به کشورهایی همچون آلمان، آمریکا، ایتالیا، اسپانیاوکشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می‌گردد.

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
ترکایش (هریس)

**ترکایش** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بدوستان شرقی بخش مرکزی شهرستان هریس واقع شده‌است.از مکانهای دیدنی متعلق به این روستا میتوان به قره دره و قوچی اشاره کرد که چندین باغ کنار هم قرار گرفته اند و منطقه ای بسیار خوش آب و هواست.
کارخانه آب معدنی میانکوه هریس هم در روستای ترکایش هست که از کم یاب ترین آب معدنی های ایران به شمار می رود.این روستا دارای مردمان سخت کوش و تحصیل کرده ای هستند که بیش از ۶۰نفر از جمعیت روستا در نهادهای دولتی مشغول بکار هستند.این روستا همچنین درجنگ تحمیلی ۳ نفر شهید و چندین نفر جانباز و ۲ نفر آزاده را تقدیم کشور کرده. کمباین در این روستا نقش ارزنده ای در پیشبرد کشاورزی منطقه داشته است.جمعیت این روستا حدود ۵۰۰ نفر میباشد

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
رده:مناطق مسکونی در شهرستان هریس
موسالو (هریس)

**موسالو** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بدوستان شرقی بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است. تاریخچه :"تاریخچه: در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) در ردیف ۱۱۶ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" قریه سرخه دوزج از مزارع ناحیت خانمرود از بلاد آذربایجان از توابع مدینه تبریز، حدود آن متصل است به اراضی قریه هرس و به اراضی قریه پرام سفلی و به اراضی قریه شترخان و به اراضی قریه باروج و به اراضی قریه شمشاد با جمیع توابع و لواحق و مضافات و منسوبات."

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
مینق (هریس)

**مینق**، یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بدوستان شرقی بخش مرکزی شهرستان هریس واقع شده‌است.

## جغرافیا
این روستا که در ۱۱ کیلومتری شهرستان هریس (جاده قدیم هریس) قرار دارد از طرف شمال با روستاهای صومعه، اسبخان و خلج و از طرف جنوب با روستاهای سرای، پارام و بیلوردی و از طرف شرق با روستاهای مقصودلو و ترکایش و از طرف غرب با روستاهای نمرور و ینگجه همسایه است. 

## تاریخ
وقف‌نامه ربع رشیدی روستای مینق را از موقوفه‌های رشیدالدین فضل‌الله همدانی، وزیر دربار هلاکوخان مغول معرفی کرده و در این وقف‌نامه به موقعیت و اهمیت تاریخی و وفور آب و منابع طبیعی این روستا اشاره کرده است.در ردیف شماره ۱۸ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" چهار دانگ مشاع از قریه مینق از دیه های ناحیت بدوستان از توابع مدینه تبریز . حدود آن متصل است به اراضی قریه پرام علیا و به اراضی مزرعه کردل و به اراضی مزرعه نمرور و به اراضی قریه سماج با توابع و لواحق که منسوب است و این حصه از میر جمال الدین محمد ابرقوئی به این ضعیف واقف به مبایعت شرعی منتقل شده."

## مردم
زبان مردم این روستا همانند سایر نقاط آذربایجان زبان ترکی آذربایجانی است. مذهب ساکنان آن نیز شیعه جعفری است.

مردم مینق در زمینه کشاورزی با بهره‌مندی از دو سد آب در بهترین منطقه آب وهوای بدوستان دارند.

صنعت فرش نیز همانند مرکز شهرستان و سایر شهرها و روستاهای شهرستان هریس در این روستا سابقه و قدمتی دیرینه داشته و اهالی به تولید فروش دستباف در کنار کار کشاورزی مشغول هستند و نقشه‌های مختلف فرش من‌جمله قاجاری، کناره، تاجری و... در این روستا تولید می‌شود.

و مردم روستای مینق، عالم، دانشمند، و شهید پرور میباشد

## گردشگری
گورستان مینق یکی از آثار باستانی این روستا محسوب می‌شود. روستای مینق نیز مثل سایر روستاها و شهرهای استان سابقه دیرینه مذهبی دارد.

منطقه گردشگری و کویر‌گونه  آغ *قوم* در مساحت ۱۲۰ هکتار در منطقه کویری آق قوم در۸۰ کیلومتری شهر تبریز و ۱۰ کیلومتری شهرستان هریس در روستای مینق واقع شده است. همچنین اثر باستانی قلعه مخروبه معروف به "قلعه جوق" که بنا به برخی منابع یکی از قلاع ساخته شده در زمان اسکندر مقدونی بوده و با زلزله مهیب آذربایجان تخریب شده اشیای عتیقه و باستانی را در خود جای داده است.

رودخانه دائمی روستای مینق که از کوه‌های بالادست روستا از سلسله کوه‌های قوشاداغ سرچشمه می‌گیرد در طول سال از داخل روستا جریان دارد امر خشکسالی‌ها و کمبود بارندگی در سال‌های اخیر و تعرض غیرقانونی روستاهای بالادست و انحراف آب از مسیر رودخانه موجب شده این رودخانه نیز مثل سایر رودخانه‌های ایران در فصل تابستان با کمبود آب مواجه شده و تا مرز خشک شدن پیبرودست.

آب شرب این روستا نیز متاسفانه علی‌رغم بهره‌مندی از منابع زیرزمینی آب و داشتن قنات و کاریزهای قدیمی به دلیل خشکسالی و استفاده نادرست از منابع آب در تابستان‌ها با قطعی مواجه می‌گردد. 

باد معروف به مه یلی که از شمال به جنوب جریان دارد اغلب ایام سال در این روستا در حال وزیدن است، که موهبتی الهی برای تولید نیرو محسوب می‌شود.

## منابع
*فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۴ 

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
رده:مناطق مسکونی در شهرستان هریس
شیران

**شیران** روستایی است در منطقه «دورسونخواجه» که در فاصله ۲۵ کیلومتری اردبیل و ۱۰ کیلومتری شهر نیر قرار دارد.
اراضی کشاورزی روستای شیران از بیشترین وسعت در منطقه برخوردار است و به همین جهت بیشترین سهم آب را در منطقه دارا می‌باشد. و حتی این روستا بین روستاهای همسایه به نام «مغان کوچک» مشهور است. در ۱۰ اسفند ماه سال ۱۳۷۵ یک زلزله نسبتاً بزرگی این روستا را لرزاند و در این واقعه تعداد زیادی از مردم این روستا جان خود را از دست دادند.

## پیشینه
قدمت شیران طبق نظر بزرگان و ریش سفیدان، به بیش از ۷۰۰ سال می‌رسد برخی هم بسیار بیشتر از آن دانسته‌اند. بیشتر ساکنان این روستا در گذشته از مناطق دیگر به این منطقه مهاجرت کرده‌اند.
در گذشته شیران رونق بسیار چشمگیری داشته و دارای آسیاب آبی و اراضی وسیع کشاورزی بود. طبق مطالعه میدانی دوران توسعه و طلایی این روستا به سال‌های ۱۳۵۰–۱۳۵۷ بازمی‌گردد.

وجه تسمیه شیران به درستی معلوم نیست ولی برخی بر این باورند که نام شیران برگرفته از نام یک شخص بنام «شیلان» است که در گذشته بسیار دور به این منطقه آمده و موجب رونق و آبادانی آن گشته‌است.

## جمعیت
جمعیت روستای شیران هم‌اکنون کمتر از ۲۰۰ نفر می‌باشد که بیشتر به کار کشاورزی در روستا و کارگری در شهرهای اطراف می‌پردازند.
جمعیت روستای شیران حدود ۸۰ سال قبل تقریباً بیش از ۳۰۰ خانوار بود (۱۵۰۰ نفر) که به کار کشاورزی و دامداری مشغول بودند ولی به تدریج بر اثر نیازهای مالی و اقتصادی به شهرهای دیگر مانند اردبیل، تهران و شهرهای جنوبی برای کار (شرکتهای راهسازی) می‌رفتند. این عوامل باعث گردید که بیشتر خانواده‌ها به شهرهای مورد نظر کوچ نمایند و متأسفانه در زلزله سال ۱۳۷۵ که تلفات جانی و مالی زیادی به روستا وارد گردید باعث کوچ اکثریت ساکنان گردید.

## کسب و پیشه
ساکنان فعلی روستای شیران به کار کشاورزی که بیشتر کاشت گندم و جو است مشغول می‌باشند و کمتر به رانندگی دستگاه آلات سنگین می‌پردازند.
لازم است ذکر شود بیشتر جمعیت شیرانیان ساکن در شهرها به‌خصوص در اردبیل به کار راهسازی و سدسازی و کارخانجات شن و ماسه و نیز رانندگی ماشین‌آلات سنگین مشغول هستند.
در روستای شیران حد اقل در هر خانواده یک دستگاه سنگین از جمله کمپرسی و لودر و بیل مکانیکی وجود دارد.
قاطعانه می‌توان گفت که بیشتر پروژه‌های سنگین عمرانی از قبل انقلاب تا زمان هشت سال دفاع مقدس و پس از آن در اقصی نقاط ایران بزرگ با همت و تلاش مردم این خطه به سرانجام رسیده‌است.

## جاهای دیدنی و گردشگری
چشمه «خیلیگولمه» که خاصیت درمانی و منحصر به فردی دارد به‌خصوص در درمان سنگ کلیه.
دره «چیل‌دره» که بسیار سرسبز و پرآب است.

## منابع

لازم است ذکر شود که قدمت این روستا به بیش از ۷۰۰ سال می‌رسد.. و از قدیمیترین روستاهای این منطقه می‌باشد.

رده:روستاهای شهرستان نیر
گوراوان (هریس)

**گوراوان** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان خانمرود بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.
تاریخچه :" در کتاب وقف نامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله همدانی (قرن هفتم هجری) در ردیف ۲۳۳ صورت موقوفات ربع رشیدی چنین آمده است:" قریه گوراوان از ناحیه خانمرود از بلاد آذربایجان از توابع مدینه تبریز، حدودش متصل به اراضی قریه هرس و به اراضی قریه نهرام و به قله جبل غشقیه و به چشمه آن بلاق و با جمیع طاحونه هایی که در این قریه است با جمیع توابع و لواحق و المضافات و المتعلقات و المنسوبات  ."
## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
ناحیه (هریس)

**ناحیه** 
اینکه نام این روستا ناحیه بوده یانه ,باید بدانید که در گویش ها اسم روستا ناحی بوده ،،
اما بعد از شروع به تغییرات زیادی که در دهه اول قرن گذشته انجام شد نام روستا را به ناحیه که به معنای یک بخش یا قلمرو در فارسی می باشد 
اما ناحی چی بود 
روستای ناحیه از گذشته های خیلی دور محوطه ای بنام مصلا تپه سی دارد ،که یک مکان مقدس و پرستشگاه از زمان میترایی و مخصوصا زرتشتی بوده بوده که با نامهای آناهیت (پهلوی) آناهیتس(یونانی) و آناهیتا و در فارسی ناهید گفته میشد 
که یک معبد خاص و پر رونقی بوده و اناهیتا خدای باروری و حاصلخیزی و زایش و بارش بود و در جوار چشمه یا رودی بود که به معنای آبی تمیز و نیروند بود 
و هرگاه خشکسالی شروع میشد مردم برای پرستش و تقدیم هدایا و قربانی کردن درخواست باران می کردند که خوشبختانه این مورد هنوز هم پابرجاست و در مواقعی مردم روستا با اجتماع و عبادت و قربانی کردن طلب باران می کنند ، جالب اینجاست که دقیقا به محوطه مصلا تپه می روند ویا حتی روستاهای همجوار اپی گیر این رسوم از روستای ناحیه می شوند و اعتقادشان بر همان است 
و در کنار همین محوطه مکانی با نام گوبکلی نیز وجود دارد که در حدود ۸الی ۱۰هزار سال قبل مکانی مقدس برای زیارت بوده (با وجود تشابهات با گوبکلی ترکیه که کاوش شده این احتمال بالاست) 
اما بعد از پیداش ادیان توحیدی در ابتدا مسیحیت که در نوجه ده و تشکیل خانقاه مشخصا مذهب پر گرایشی شده و باعث زوال فراموش اناهیتا و زذتشتی شده و بعد از ان با هجوم اعراب و دین اسلام که هیچ مذهبی را باقی نگذاشت این مکان بسیار مقدس و مذهبی اناهیتا برتی همیشه فراموش وحتی تخریب شد وجزیک نام که در زبانها برای روسنا گفته میشد چیزی نماند 
و این نما ناهیت یا ناهید بوده اما با گذشت حدود دوهزار سال و تغییر مکرذ گویش ها تبدیل به ناهی شد که ازاسم ناهیدیا اناهیت تغییر شکل گرفته و با تغییرات زمان رضاشاه به ناحیه نام گذاری شد 
اینجا سرزمین مقدس آناهیتا و گوبکلی می باشد 
(این اطلاعات حاصل تلاش سالها پرسش و جستجو بود )
روستای سیدلر حصاری مابین اهر و مشگین شهر با توجه به شجرنامه سیدلر تقریبا ۸۰۰الی۹۰۰سال پیش از بغداد به ناحیه کوچ کردند و بعد از سالها در یک بحران خشکسالی شدید ترک روستا کرده و در انسوی کوهها نزدیک چهل کیلومتر کنار رودی ساکن شده و حصاری درست کردن که به همان نام هنوز شناخته میشود (این موردنیز طبق گفته یک سید پیر اهل همان روستا نقل و قول شد )(ر:سلیمی) 
یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان خانمرود بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.روستایی در دامنه کوه روستایی که به وضوح بیانگر روزگاری پر از حوادثو تمدنهایی در هزاره هایی قبل از میلاد روستایی که هنوز هم اسم قالا (قلعه) در بین مردمانش هست قلعه ای که روستا در روی ویرانه های ان بنا شده قلعه ای در دوه کیلومتری و سه کیلومتری در بالای کوه و بین دره ای که به ارامی و با تمام تاریخو مردمانش در سکوت ابدی به فراموشی سپره شده نه اسم این روستا ناحیه بوده است و نه مرمان کنونی این روستا اطلاعی دقیق از اسمو تاریخ این روستا دارند بیشتر اقوام این روستا نهایتا دویست و سیصد سال پیش به اینجا امده اند ازهزار سال پیش رو به افول گرفت خشکسالیو گرسنگی شدید بسیاری را کشت و عده مهاجرت کردندبعد از یکبار زلزله ای بشدت 
ویران کرده و باز زندگی بود،و بارها با خشکسالیو زلزله بشدت ویران گشت دست خوش حوادثی بسیار ناگوار بوده و هنوزهست تا تاریخ چندین هزاره اش را به چشمان هر بیننده ای ب تماشا گذارد «ناحا کندی» «ر؛سلیمی»

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
نوجه‌ده (هریس)

**نوجه‌ده** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان خانمرود بخش مرکزی شهرستان هریس شهرستان هریس واقع شده‌است.
قدمت برج معروف تخریب شده ی  این روستا که به برج طهماسب بیگ شهرت دارد به دوره ی شاه طهماسب یکم صفوی بازمیگردد(حدود 450 سال) اما تاریخ دقیقی برای قدمت روستا مشخص نیست ولیکن به دلیل وجود چندین آثار باستانی و شواهد موجود تخمین کارشناسان بر این است که قدمت این روستا به حکومت های قبل از اسلام برمیگردد که محل قرار گیری آن کمی بالاتر از مکان فعلی روستا بود   
از جمله آثار تاریخی این روستا میتوان به برج قدیمی و تونل طهماسب بیگ اشاره کرد

از جمله ی صنایع دستی روستا میتوان به فرش دست بافت آن اشاره کرد که کیفیت بالایی دارد و جزو فرش های دست بافت مشهور شهرستان هریس میباشد
برج مخروبه در داخل روستا قرار دارد که قبل از بهسازی روستا آجرهای فیروزه‌ای و کبود در اطراف آن گاهی پیدا میشد ، اسم خاصی ندارد و به محله ای که این برج در آن واقع است برج دیبی میگویند ، پیران روستا هیچ خاطره ای از این بنا به یاد ندارند ، آنها از قدیمی تر هایشان شنیده اند که گویا این سازه معروف به برج ، اتاقکی بوده دارای سنگ بناهای بزرگ و آجرهای رنگی ، تعریفی که دارند بیشتر به عبادتگاه شبیه بوده تا برج ، سنگهای بزرگ هنوز هم پابرجاست ولی چون پشت سنگها به بیرون هست و طرح و نقش و نوشته های سنگها رو به زمین هست ، بنابر این نوشته های سنگها توسط کسی خوانده نشده است ، به تحقیق باستان شناسی در این مورد نیاز هست. و مورد بعدی هم اینکه معلوم نیست در روستا چند برج وجود داشته است چون در قسمت شمال شرقی روستا به سوی کوهستان راهی قدیمی نسبتا بزرگی هست که الان برای عبور و مرور کشاورزان و دامداران استفاده میشود که برجلار یولی نام گرفته یعنی جاده برجها و این هم نشان از وجود چندتا از برج در روستا هست . 
اما در مورد تونل طهماسب بیگ باید به اطلاع برسانم که این معروف هست به طهمز بی کوهولی یعنی غار طهمز بیگ
، و در روستا واقع نیست ، دره بزرگی در پایین دست دو روستای نوغدی و هرزه ورز ( ارزه وز ) هست که این دره عمیق و بزرگ و صعب العبور دربند نام گرفته در داخل دربند محلهایی دیده میشود که نسبتا مسطح هستند و چاله های در این مکان هست و چنان مشخص مینماید که در این مکانها غارهایی دست ساز و شاید به منظور دامداری ساخته شده بودند که یکی از این محل ها طهمز بی کوهولی نام دارد و در این مورد هم به تحقیقات باستانشناسی نیاز هست ، دلیل اینکه احتمال میرود که محل دامداری بوده اینست که اولا در اطراف این مکان سنگهای خیلی بزرگی هست ولی آثاری از وجود قلعه و ساخت و ساز دیده نشده ، شاید بشود نتیجه گرفت که این منطقه نظامی نبوده و مسکونی بوده . دوماً داخل دربند معمولا گرمتر از روستاهای فوق است احتمالا فقط در زمستان از این مکان به عنوان قشلاق استفاده می‌شده.

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
رده:مناطق مسکونی در شهرستان هریس
هرزه‌ورز (هریس)

**هرزه‌ورز (أرض عوض) یا اَرزَوَز** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان خانمرود بخش مرکزی  شهرستان هریس واقع شده‌است.

قدمت این روستا با توجه با آثار گوناگون احتمالاً بیش از ۶ هزار سال است و بنا به معلومات باقی مانده احتمال دارد در گذشته های خیلی دور این روستا (اَرزَوَز) و روستای مجاور (نوغَدی) تقریباً یک روستا بوده اند ولی بعد ها جدا شده و مردم دیگری از جاهای دیگر به این دو روستا کوچ کرده اند و در حال حاضر با مردم محلی ادغام شده اند. در طول تاریخ این روستا های برادر دچار تغییرات ظاهری و جمعیت شده اند و محل قرار گیری این دو روستا چندین بار تغییر یافته است.

زبان مردم با اصالت این روستا ترکی آذربایجانی است. شغل اهالی روستا دامداری، کشاورزی و قالی بافی است.

## منابع

* 

رده:روستاهای شهرستان هریس
دهستان باروق

**دهستان باروق** به یکی از دهستان‌های زیر اشاره دارد:
* دهستان باروق (میاندوآب)
* دهستان باروق (هریس)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی دهستان‌های ایران
دهستان بدوستان شرقی

**دهستان بدوستان شرقی** یکی از دهستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در بخش مرکزی شهرستان هریس واقع شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست دهستان‌های ایران

## منابع
* 

بدوستان شرقی
رده:مناطق مسکونی در شهرستان هریس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۷ (میلادی) در ایران
ان‌بی‌ای زنان

**ان‌بی‌ای زنان** یا **دابلیوان‌بی‌ای** (WNBA) یک لیگ حرفه‌ای بسکتبال زنان است که در ایالات متحده برگزار می‌شود. این لیگ در حال حاضر متشکل از ۱۳ تیم است و با برنامه توسعه تا سال ۲۰۳۰ به ۱۸ تیم خواهد رسید. دفتر مرکزی آن در میدتاون منهتن واقع شده است. این لیگ در ۲۴ آوریل ۱۹۹۶ به عنوان همتای زنانه ان‌بی‌ای تأسیس شد و بازی‌های لیگ در سال ۱۹۹۷ آغاز شد. فصل عادی از ماه مه تا سپتامبر برگزار می‌شود و هر تیم ۴۴ بازی انجام می‌دهد. هشت تیم برتر (صرف نظر از کنفرانس) به پلی‌آف راه پیدا می‌کنند و در نهایت بازی‌های فینال در ماه اکتبر برگزار می‌شود.

## منابع

رده:ان‌بی‌ای زنان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۶ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:لیگ‌های بسکتبال زنان در ایالات متحده آمریکا
رده:لیگ‌های حرفه‌ای ورزشی در آمریکا
رده:لیگ‌های ورزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:لیگ‌های حرفه‌ای ورزشی در کانادا
امیلیا نرسیسیانس

**امیلیا نرسیسیانس** ( زاده ۱۳۳۲ خورشیدی) انسان‌شناس، مردم‌شناس و استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران است.

دکتر نرسیسیانس مدیر گروه انسان‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی در دانشگاه تهران و همچنین مدیر گروه مطالعات انسان‌شناسی فرهنگی انجمن جامعه‌شناسی ایران بوده‌است. وی دارای مقالات متعدد در مجلات معتبر داخلی و خارجی و بیش از ۵۰ مقاله ارائه شده در کنفرانس‌های ایرانی و بین‌المللی بوده‌است. در طراحی آزمون‌های (کنکور) دکتری و کارشناسی ارشد دانشگاه‌های ایران مشارکت داشته و از اعضای کمیته انتخاب سؤالات کنکور محسوب می‌شود.

## زندگی
امیلیا نرسیسیانس که از ارمنیان ایران است،
در سال ۱۳۳۲ در منطقه لاله زار تهران زاده شد.
او در رشتهٔ تاریخ و فرهنگ تطبیقی در ایران مدرک کارشناسی گرفت و برای ادامهٔ تحصیل در رشته مردم‌شناسی در مقطع کارشناسی ارشد به دانشگاه سالفورد انگلستان رفت و کارشناسی ارشد و دکترای جامعه‌شناسی تعلیم و تربیت خود را از دانشگاه سنچری آمریکا نیز دریافت کرد.

کارو لوکاس دانشمند ایرانی همسر او بود.

## کتاب‌شناسی
از کتاب‌های او می‌توان موارد زیر را برشمرد
* ۱۳۷۹ - شناخت و عاطفه جنبه‌های بالینی و اجتماعی
* ۱۳۸۱ - نقش علوم اجتماعی در گفتگوی تمدن‌ها
* ۱۳۸۱ - فرهنگ نمادها
* ۱۳۸۲ - زن و فرهنگ
* ۱۳۸۲ - مباحثی در دو زبانگی از دیدگاه علوم اجتماعی
* ۱۳۸۳ - زوال فرهنگ در بستر عشرت: زندگی در عیش مردن در خوشی
* ۱۳۸۵ - مردم‌شناسی جنسیت
* ۱۳۸۵ - خاطرات مردم‌شناسان ایران
* ۱۳۸۷ - مردم‌شناسی ایرانی
* ۱۳۸۷ - انسان، نشانه، فرهنگ
* ۱۳۹۱ - مردم‌شناسی تعلیم و تربیت
* 1397- زبان در گستره فرهنگ
* Prospects of Change in Higher Education- Towards New Qualities and Relevance - ۲۰۰۶

## پانویس

## منابع
* 
* 

## پیوند به بیرون
* گفتگو با امیلیا نرسیسیانس درباره انسان‌شناسی هنر، انسان‌شناسی و فرهنگ
* دوزبانگی و زبان مادری / گفتگو با دکتر امیلیا نرسیسیانس، دویچه وله فارسی
* دکتر امیلیا نرسیسیانس: همکلاسی‌های من کجایند؟، گفتگو با امیلیا نرسیسیانس
*  دکتر امیلیا نرسیسیانس، مقالات

### مقالات
* 
* 
* نقش جامعه ایرانیان ارمنی در ظهور معماری مدرن شهر تهران
* زبان جنسیتی و مواردی از انعکاس کمی و کیفی آن در برخی از فیلم نامه‌ها
* غفلت در زبان بومی و اضمحلال طبیعت 
* تأثیر تجارت بر توسعه هنر نقاشی جلفای اصفهان در عصر صفوی
* 
* 

رده:افراد ایرانی ارمنی‌تبار
رده:استادان دانشگاه تهران
رده:اهالی تهران
رده:اهالی ارمنی‌تبار تهران
رده:زادگان ۱۳۳۲
رده:زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
رده:دانشمندان ارمنی‌تبار
رده:انسان‌شناسان زن
رده:انسان‌شناسان اهل ایران
تنسی والنتیرز

[300px|thumb|تیم [فوتبال آمریکایی تنسی والنتیرز، قهرمان لیگ بی سی اس آمریکا در فصل ۱۹۹۸-۱۹۹۹]]

**تنسی والنتیرز**  نامی است که به مجموع تیمهای ورزشی دانشگاه تنسی گفته می‌شود.

والنتیرزها به ویژه در دو و میدانی، فوتبال آمریکایی، و بسکتبال زنان دارای شهرت ملی هستند.

لباس والنتیرزها همواره نارنجی رنگ می‌باشد.

## جستارهای دیگر
*ورزشگاه نیلند

## پیوند به بیرون

* مردان تنسی والنتیرز
* زنان تنسی والنتیرز

رده:انجمن دانشگاه‌های عمومی و لند-گرنت
رده:دانشگاه تنسی
رده:دانشگاه‌ها و کالج‌های معتبر ارزیابی‌شده توسط انجمن دانشگاه‌ها و کالج‌های جنوبی
رده:فوتبال آمریکایی
رزم‌ناو زمینی پ. ۱۰۰۰ راته

{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:left; empty-cells:show; margin-right:0em; margin-left:1em; margin-bottom:۰٫۵em; background:#۶۶CDAA;"
! colspan="2" bgcolor="66CDAA" |رزم‌ناو زمینی پ. ۱۰۰۰ راته

وسط
|-bgcolor="#FFFFFF"
|کشور سازنده: || {{| آلمان نازی
|-bgcolor="#FFFFFF"
|طول تانک با لوله: || ۳۵ متر
|-bgcolor="#FFFFFF"
|عرض: || ۱۴ متر
|-bgcolor="#FFFFFF"
|ارتفاع: || ۱۱ متر
|-bgcolor="#FFFFFF"
|سرعت: || ۲۰ متر
|-bgcolor="#FFFFFF"
|قدرت موتور: || ۲x۸۵۰۰ اسب بخار
|-bgcolor="#FFFFFF"
|توپ‌های اصلی: || ۲x 280mm SK C/۳۴ L/۵۴، ۵
|-bgcolor="#FFFFFF"
|توپ عقب: || ۱۲۸mm CHP
|-bgcolor="#FFFFFF"
|توپ‌های ضدهوائی عقب: || ۸x 20mm Flak ۳۸
|-bgcolor="#FFFFFF"
|توپ‌های ضد نفر زیر توپ‌های اصلی: || ۲x 15mm MG ۱۵۱/۱۵
|-bgcolor="#FFFFFF"
|
|}

**رزم‌ناو زمینی پ. ۱۰۰۰ راته**  یک خودروی زرهی غول پیکر فراتر از تانک است که قرار بود توسط آلمان نازی تولید و در جنگ‌های جهانی از آن استفاده شود ولی به دلیل وجود بسیاری مشکلات پروژه آن لغو گردید.

راته بسیار بزرگ و سنگین بود به‌طوری‌که ارتفاع آن به مناره‌های برخی کلیساها می‌رسید و آنقدر عریض بود که انجام مانور در مناطق شهری غیرممکن یا بسیار سخت بود. راته آنقدر سنگین بود که سنگفرش یا آسفالت خیابان‌ها را با حرکت عادیش همچون زمینی شخم‌زده زیر و رو می‌کرد و اگر با آن از پلی رد می‌شدند پل فرو می‌ریخت. طول یک راته به ۳۵ متر می‌رسید و ارتفاع ۲ متری تسمه شنی آن کمک می‌کرد تا به راحتی از رودخانه‌ها عبور کند.

ساخت یک رزم‌ناو زمینی راته نیازمند یک کارخانه به بزرگی کارخانه جات کشتی‌سازی و ماه‌ها کار کارگران زیاد بود و حتی برای جابه‌جا کردن قطعات ساخته شده آن برای به‌کارگیری و نصب بر روی رزم‌ناو احتیاج به ترابری داشت.

در کل تولید راته هزینه‌های هنگفتی داشت که ممکن بود به اقتصاد هیتلر ضربه وارد کند.

## توسعه
در سال‌های ۱۹۴۱ میلادی یک سری تحقیقات راهبردی در مورد تانک‌های سنگین روسی توسط کروپ رهبری می‌شد که یکی از ثمرات این تحقیقات خلق راته بود. در ماه ژوئن سال ۱۹۴۲ میلادی سرپرست مهندسی گروت که برای شاخه زیردریایی وزارت تسلیحات کار می‌کرد پیشنهاد یک تانک ۱۰۰۰ تنی مجهز به جنگ‌افزارهای دریائی با نام (Landkreuzer:رزمناوزمینی) و با زرهی به سنگینی که تنها جنگ‌افزارهای دریایی بتوانند با آن رویارویی نمایند را ارائه کرد.

هیتلر شیفته این ایده شد و به کروپ دستور داد تا کار توسعه راته را آغاز کند.

## لغو پروژه
هنوز یک سال از شروع تولید قسمت‌های مختلف رت نگذشته بود که در سال ۱۹۴۳ میلادی وزیر تسلیحات وقت دولت آلمان نازی آلبرت اشپیر پروژه توسعه رت را کاملاً منتفی کرد. عده‌ای بر این باورند که اشپیر توانائی زیادی در لغو پروژه‌های غیرمنطقی هیتلر داشت و بیشتر تمرکزش را بر روی جنگ افزارهای اثبات شده می‌گذاشت.

## ساختار
راته با سه زنجیر ۱/۲ متری مرتبط به هم در هر طرف مجهز بود که با هم یک زنجیر به عرض ۷/۲ متر را تشکیل می‌دادند تا بتوانند موازنه‌ای برای وزن بیش از حد این زره پوش ایجاد کند. در حقیقت این زنجیر به پخش شدن وزن رت کمک می‌کرد.
اما با تمام این اوصاف جرم خالص راته سنگفرش خیابانها را نابود می‌کرد و نمی‌توانست از پل‌ها عبور کند ولی به واسطه ارتفاع ۲ متری شنی آن می‌توانست به راحتی از رودخانه‌ها عبور نماید.

## منابع
https://web.archive.org/web/20090703171503/http://www.achtungpanzer.com/p-10001500-pzkpfw-ixx.htm

rebel base books

 Panzerschreck.de

MODEL-WORKSHOP

رده:تاریخ تانک
رده:تانک‌های آلمان در جنگ جهانی دوم
رخنمون

بندانگشتی|چپ
بندانگشتی
**رُخنمون**  یا **برون‌زد** ، بخشی از سنگ بستر است که بر سطح زمین آشکار شده هر چند که در اکثر اوقات به وسیلهٔ خاک حاصل از فرسایش یا پوشش گیاهی پوشیده شده‌است. در واقع رخنمون اطلاعاتی از وضعیت لایه‌های زیر سطح زمین در اختیار زمین‌شناسان قرار می‌دهد. رخنمون با برون زد برابر هست و هر دو یک معنی دارند.

## منابع

Fundamentals of Structural Geology, David D. Pollard, Raymond C. Fletcher. Cambridge University Press, New York 2005, 

## پیوند به بیرون

رده:زمین‌ساخت
رده:سازندهای سنگی
رده:مقاله‌های نیازمند توجه متخصص زمین‌شناسی
رده:واژگان زمین‌شناسی
نوبر

[بندانگشتی|چپ|[کاخ شهرداری تبریز؛ این بنا به‌دست نیروهای آلمانی بر روی گورستان نوبر ساخته شده است که از بالا به شکل عقاب در آمده است.]]
**نوبر** یکی از محله‌های بزرگ و تاریخی شهر تبریز است که در مرکز این شهر واقع شده است. این محله از سمت شمال به محله‌های راسته‌کوچه و مهادمهین، از سمت جنوب به تپه‌های یانیق، از سمت شرق به محلهٔ خیابان و محله یمارالان و از سمت غرب به محله‌های چرنداب و مهادمهین محدود شده است. از مهم‌ترین کوی‌های محلهٔ نوبر می‌توان حاج‌اسماعیل، له له بیگ (کوی شهید یوشاری)، سیدلر (جزو منطقه چرنداب است) و مقصودیه را نام برد که دارای کوچه‌های پیچاپیچ بسیاری هستند. همچنین قنات‌های اکبرآباد، توپچی‌باشی، فتح‌الله‌اف، قورچی‌باشی و ملاباشی در این محله قرار گرفته‌اند. محلهٔ نوبر صاحب ۲۶ مسجد مختلف است که مسجد قانلی (جزو منطقه چرنداب است) و مسجد میدان از مهم‌ترین آن‌ها هستند. باغ‌شمال که مجموعه‌ای متشکل از تأسیسات فرهنگی، مسکونی، نظامی و ورزشی است و نیز لشکر ۲۱ حمزهٔ سیدالشهدا در این محله واقع شده‌اند. مرکز محلهٔ نوبر، میدان مقصودیه می‌باشد که از نام مقصودبیگ نامی از سرداران دورهٔ صفویه گرفته شده است.

بندانگشتی|نقشه محلات تبریز -از جمله نوبر- در دوران مشروطه، سال ۱۹۰۸

## بناهای تاریخی
از آثار و بناهای تاریخی محلهٔ نوبر می‌توان به بازار امیر، بازار پنبه‌فروش‌ها، بازار قائم‌مقام، بازار مسگران، بازارچهٔ ساعدالملک، بازارچهٔ فراش‌باشی، پل میرزاارضی، چاپارخانه، حمام قاضی، خانهٔ حاج سیدباقر، خانهٔ حاج میرزاشفیع آقامجتهد، خانهٔ حاج صمد طاهباز، خانهٔ محمدآقا سرتیب، خانهٔ حاج میرزایوسف‌آقا، خانهٔ میرزاارضی، خانهٔ میرزاجلیل جاپارباشی، خانهٔ میرزاحسن قافی، خانهٔ میرزاصادق‌خان رئیس، خانهٔ نظام‌العلما، دروازهٔ باغ‌میشه، کاروانسرای حاج سیدحسین، کاروانسرای حاج شیخ‌جعفر، کاروانسرای حاج میرزاجعفر، کاروانسرای حاج‌حسین، کاروانسرای خلیل‌بیگ، کاروانسرای مراغه‌ای‌ها، کاروانسرای مرتضی‌قلی، کاروانسرای مهدی‌خان فراش‌باشی، کاروانسرای میرزااسماعیل، کاروانسرای میرزاتقی آجودان‌باشی، مسجد میرزاابراهیم، مسجد میرزامهدی قاضی، مقبرهٔ میرزامهدی قاضی، میدان چوب‌فروش‌ها و میدان هفت‌کچل اشاره کرد.

## اهالی سرشناس
* علی مسیو
* محمدعلی تربیت

## نقل‌قول‌ها
نادر میرزا دربارهٔ نوبر می‌نویسد:

حسین حافظ تبریزی در روضات‌الجنان دربارهٔ این محله می‌نویسد:

## جستارهای وابسته
* درب نوبر
* اهل توقف طالقان

## منابع

رده:محله‌های تبریز
ریشه نام شیلی

نظریات متفاوتی راجع به ریشهٔ کلمهٔ «شیلی» وجود دارد. بر طبق یک نظریه، اینکاها در پرو، که در تسخیر سرزمین آروکانیان‌ها شکست خورده بودند، دره آکنکاگوا «شیلی» را با دستکاری در نام یک رئیس قبیله‌ای («کاسیکوئه») که «تیلی» خوانده می‌شد و در زمان تسخیر اینکاها در آن ناحیه حکومت می‌کرد، انتخاب نمودند.

نظریهٔ دیگر به شباهت درهٔ آکنکاگوا با درهٔ کاسما در پرو اشاره می‌کند که در آن یک شهر و دره با نام «شیلی» وجود داشت.

نظریات دیگر بیانگر آن است که نام شیلی می‌تواند از لغت بومی ماپوچه «شیلی» گرفته شده باشد که به مفهوم «جایی که خشکی تمام می‌شود» است. یا از لغت «چانه»، «سرد»، یا کلمه آمارایی «tchili» به مفهوم «برف».

معنی دیگری که به «chilli» نسبت داده می‌شود کاربرد آوانامی «cheele-cheele»- نوعی تقلید ماپوچه‌ای از آواز یک پرنده‌است. فاتحان اسپانیایی که این نام را از اینکاها شنیدند و معدود بازماندگان اولین ماموریت اسپانیایی دیگو دل آماگرو در جنوب پرو در سالهای۳۶-۱۵۳۵ خودشان را «مردان شیلی» نامیدند.

## منابع

رده:شیلی
رده:ریشه‌شناسی نام‌های جغرافیایی
جغرافیای شیلی

80px|thumb

شیلی به عنوان یک کشور ساحلی بلند و باریک به شکل مخروط جنوبی در سمت غرب کوه‌های آند، از شمال به جنوب با مسافتی به طول ۴۶۳۰ کیلومتر امتداد یافته، که بزرگ‌ترین پهنای این کشور از شرق به غرب تنها ۴۳۰ کیلومتر طول دارد. این کشور مناظر بسیار بدیع و متنوعی دارد. 

شیلی با وسعت ۲۹۲۲۴۰ مایل مربع (۷۵۶۹۵۰ کیلومتر مربع)، ۳۸ امین کشور بزرگ جهان (پس از ترکیه) است. اندازه آن قابل مقایسه با زامبیا است، و کمی بزرگ‌تر از ایالت تگزاس در آمریکا می‌باشد.

بیابان آتاکامای شمالی شامل ثروت عظیم معدنی، عمدتاً مس و انواع نیترات‌ها است. دره نسبتاً کوچک مرکزی که شامل سانتیاگو است، از لحاظ جمعیت و منابع کشاورزی بر کل کشور غلبه دارد. این منطقه همچنین مرکز تاریخی است که شیلی در طی قرن نوزدهم از آن توسعه یافته، زمانی که نواحی شمالی و جنوبی آن یکپارچه شدند. جنوب شیلی از جنگلها، مراتع چرا است، و دارای یک رشته از آتشفشانها و دریاچه‌ها می‌باشد. ساحل جنوبی مجموعه‌ای پیچ در پیچ از خلیجهای تنگ، دهانه‌های ورودی، کانالها، شبه جزایر درهم پیچیده، و جزیره‌ها است. کوه‌های آند در مرز شرقی آن واقع شده‌اند. شیلی طولانی‌ترین کشور (شمالی- جنوبی) در دنیا با (بیش از ۴۲۰۰&bnsp کیلومتر؛ ۲۶۰۰ &bnsp مایل) طول می‌باشد، همچنین ۱۲۵۰۰۰۰کیلومتر مربع (۴۸۲۶۲۸ &bnsp مایل مربع| mi. sq) از قاره جنوبگان به عنوان بخشی از سرزمین خود است. اما، این ادعای اخیر براساس پیمان جنوبگان، که شیلی یکی از امضاء کنندگان آن می‌باشد، مشکوک به نظر می‌رسد.

شیلی جزیره ایستر و جزیره سالا و گومز را که جزایر شرقیترین نقطه پولینزی هستند، تحت کنترل خود دارد، که در سال ۱۸۸۸ به حوزه قلمرو خود اضافه نموده، و نیز جزیره رابینسون کروزوئه، در فاصله بیش از ۶۰۰ کیلومتری (۳۷۵ مایلی) از سرزمین اصلی در مجمع الجزایر خوآن فرناندز واقع شده‌است. امروزه، جزیره ایستر ایالتی از شیلی است. همچنین کنترل جزایر کوچک سالا و گومز، سن آمبروسیو و سن فلیکس را که فاقد سکنه هستند در اختیار داشته که این جزایر بسیار با اهمیت هستند زیرا ادعای شیلی را نسبت به آبهای محدوده کنترلی خود از این ناحیه تا به داخل اقیانوس آرام توسعه می‌دهند.

## نگارخانه

پرونده:Salar de Atacama.jpg|بیابان آتاکاما
پرونده:VolcanOsorno-LagoLlanquihue.jpg|دریاچه لیانکوئیهو و آتشفشان اوسورنو
پرونده:Lago Gral. Carrera 01.JPG|دریاچه ژنرال کررا
Image:Glaciar Grey, Torres del Paine.jpg|تصویر یک مجموعه مهم ذخیره آب شیرین در ناحیه جنوبی شیلی
پرونده:CapeHorn.jpg|تنگه کیپ هورن از جنوب
پرونده:SantaCruz-CerroTorre-FitzRoyP2140126b-closeup.jpg|سررو توره


## منابع

رده:جغرافیای شیلی
رده:شیلی
فرهنگ در شیلی

300px|farme|بندانگشتی|چپ|رقص کوئکا در سال ۱۹۰۶. رقص فالک ملی رسمی شیلی از ۱۸ سپتامبر، ۱۹۷۹ تاکنون

**فرهنگ شیلی** دارای تنوع و تاریخ عمیقی است.

شمال شیلی مرکز مهمی برای فرهنگ دوران قرون وسطا و اوایل دوره جدید امپراتوری اینکا می‌باشد، در حالی که نواحی مرکزی و جنوبی، مناطق فعالیت‌های فرهنگی ماپوچه‌است. در سراسر دوره استعماری در پی فتح این کشور، و طی دوران اولیه جمهوری، فرهنگ کشور تحت سیطره اسپانیایی‌ها بوده‌است. تأثیرات اروپاییان دیگر عمدتاً انگلیسی و فرانسوی از آغاز قرن ۱۹ ام شروع شد و تا امروز نیز ادامه داشته‌است.

## موسیقی

رقص ملی این کشور "کوئکا" (Cueca) است. شکل دیگری از ترانه سنتی شیلی، که البته همراه رقص نیست، "تونادا" (tonada) می‌باشد. موسیقی وارد شده توسط استعمارگران اسپانیایی، از کوئکا، بر اساس یک بخش ملودی واسطه‌ای و یک ملودی بارزتر، قابل تمایز است. در اواسط دهه ۱۹۶۰، اشکال موسیقی بومی توسط "خانواده پارا" (Parra family) و به کمک شعر نوی شیلی مجدداً احیاء شد، که همراه با فعالان و اصلاحگران سیاسی شد و توسط خواننده سبک فالک و محقق فرهنگ عامه و شرح نژادی مارگوت لویولا (Margot Loyola) عرضه شد.

## ادبیات
مردم شیلی کشورشان را «país de poetas» یا 'سرزمین شعرا' می‌نامند.

گابریلا میسترال اولین شیلیایی بود که جایزه نوبل ادبیات را در سال (۱۹۴۵) برد. اما، مشهورترین شاعر شیلی، پابلو نرودا است که جایزه نوبل را در سال (۱۹۷۱) برنده شد و به خاطر مجموعه آثار دربارهٔ رومانس (داستان عاشقانه)، طبیعت، و سیاست شهرت جهانی دارد. سه خانه بسیار فردگرای اش (منحصربه‌فرد) در نواحی ایسلا نگرا، سانتیاگو و والپاریزو مقصدی معروف برای جهانگردان می‌باشد.

## جستارهای وابسته

* سینمای شیلی
* آشپزی شیلیایی

## منبع

* 

رده:شیلی
رده:فرهنگ در شیلی
سیاست در شیلی

قانون اساسی شیلی در یک همه پرسی بسیار نامنظم در سپتامبر ۱۹۸۰ تحت حکومت نظامی آگوستو پینوشه به تصویب رسید. این قانون از ماه مارس 1981 اجرائی شد. پس از شکست پینوشه در همه پرسی ۱۹۸۸، قانون اساسی برای تسهیل اقدام انجام اصلاحات آتی در قانون اساسی، ترمیم شد. در سال ۲۰۰۵، رئیس جمهور ریکاردو لاگوس قانون اصلاحات متعدد قانونی در آن را که توسط کنگره تصویب شده بود، امضاء نمود. این موارد شامل حذف پستهای سناتورهای منصوب شده و نیز سناتورهای مادام العمر، اعطای اختیار به ریاست جمهوری برای برکنار نمودن رئیس کل قوای مسلح، و کاهش دوره ریاست جمهوری از ۶ سال به ۴ سال بود.

مردم شیلی در دور اول انتخابات ریاست جمهوری در ۱۱ دسامبر ۲۰۰۵ رای دادند. هیچ یک چهار نامزد ریاست جمهوری بیش از ٪۵۰ از آراء را نتوانستند احراز کنند. در نتیجه، دو نفر از نامزدهای واجد آراء بیشتر – میشله باچلت از ائتلاف مرکز- چپ کنسرتاسیون و سباستین پینیرا از ائتلاف مرکز- راست آلیانزا- در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۶ در انتخابات دور دوم با هم رقابت نمودند که میشله باچلت در آن پیروز شد. او در ۱۱ مارس ۲۰۰۶ سوگند یاد نمود. این چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از زبان پایان دوره پینوشه بود. تمام چهار انتخابات اخیر آزاد و منصفانه مورد قضاوت واقع شده‌اند. رئیس جمهور به لحاظ قانونی نمی‌تواند دوره‌های متوالی در این مقام باشد. کنگره شیلی| کنگره دو مجلسی شیلی دارای ۳۸ کرسی سنای شیلی| سنا و ۱۲۰ عضو از مجلس نمایندگان شیلی| مجمع نمایندگان می‌باشد. سناتورها برای ۸ سال در دوره‌های متناوب انتخاب می‌شوند، در حتالی که نمایندگان برای دوره‌های ۴ ساله برگزیده می‌گردند. سنای فعلی دارای یک حق رای مشترک ۱۸-۲۰ به نفع سناتورهای طرفدار دولت است. آخرین انتخابات کنگره در ۱۱ دسامبر ۲۰۰۵ بطور هم‌زمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزارشد. مجلس پایینی فعلی- مجمع نمایندگان- شامل ۶۳ عضو از ائتلاف چپگرا- مرکز و ۵۷ نفر از حزب مخالف راستگرا- مرکز می‌باشد. کنگره در شهر بندری والپاریزو در حدود ۱۴۰کیلومتری (۸۴مایلی)غرب پایتخت، سانتیاگو قرار دارد.
بندانگشتی|مباحثه تلویزیونی انتخابات ریاست جمهوری شیلی
انتخابات کنگره‌ای شیلی توسط یک نظام دوبخشی اداره می‌شود که در اختیار هیئتهای بزرگی از نمایندگان قرار دارد. بنابراین، تنها سنا و دو عضو از مجمع نمایندگان برای هر واحد انتخاباتی منصوب می‌شوند، احزاب مجبور هستند ائتلافهای بزرگ تشکیل دهند و به لحاظ تاریخی، دو فقره از بزرگ‌ترین ائتلافها (کنسرتاسیون و آلیانزا) بیشترین کرسیها را در این واحد بین خود تقسیم می‌کنند. دراینصورت ائتلاف حاکم با به چنگ آوردن آراء از ائتلاف دسته دومی از طریق یک حاشیه رای بیش از ۱تا۲ رای می‌تواند به عنوان ائتلاف برنده هر دو کرسی را به دست آورد. در سال۲۰۰۱ انتخابات کنگره‌ای، اتحادیه دموکراتیک مستقل محافظه کار برای اولین بار بر حزب دموکرات مسیحی شیلی| دموکرات مسیحی‌ها غلبه نمود تا بزرگ‌ترین حزب در مجلس پایینی (نمایندگان) باشد. در سال ۲۰۰۵، هر دو حزب سرشناس، دموکرات مسیحی‌ها و  یو. دی. آی، به نفع اتحادهای معتبر حزب سوسیالیست (که بزرگ‌ترین حزب در بلوک کنسرتاسیون است) و بازسازی ملی (شیلی)| بازسازی ملی در اتاد جناح راست، کنار رفتند. حزب کمونیست شیلی| حزب کمونیست مجدداً نتوانست هیچ کرسی را در این اتخابات به دست آورد. («نگاه کنید به» انتخابات پارلمانی شیلی، ۲۰۰۵)

قوه قضائیه شیلی مستقل است و شامل یک دادگاه فرجام خواهی، یک سیستم دادگاه نظامی، یک محکمه مشروطه (قانونی)، و یک دادگاه عالی شیلی| اداگاه عالی است.  اصلاحات اقدامات تفحصی را با یک نظام محکمه‌ای که بیشتر مشابه آن در ایالات متحده‌است، جایگزین ساخته‌است.

## جستارهای وابسته

* سیاست خارجه شیلی

رده:سیاست در شیلی
رده:دولت شیلی
۶۴ (مجله شطرنج)

***۶۴*** یک مجله شطرنج روسی است که در مسکو منتشر می‌شود. نام این نشریه از تعداد خانه‌های صفحه شطرنج گرفته شده و انتشار آن از سال ۱۹۲۴ با سردبیری نیکلای کریلنکو آغاز شده‌است. *۶۴* از ۱۹۳۵ به صورت هفتگی منتشر شد و با درگرفتن جنگ جهانی دوم انتشار آن متوقف شد و با پایان جنگ از سر گرفته شد.

مجلهٔ *۶۴* از ۱۹۶۸ به صورت یک مجله هفتگی درآمد و با سردبیری تیگران پتروسیان قهرمان وقت شطرنج جهان و آلکساندر روشال و حضور واسیلی اسمیسلوف قهرمان سابق جهان به عنوان دستیار سردبیر به کار خود ادامه داد. پتروسیان تا ۱۹۷۷ سردبیر نشریه بود. این نشریه از سال ۱۹۶۷ تا ۲۰۱۳ با نظرخواهی از شطرنج‌بازان و کارشناسان این رشته جایزه‌ای به نام اسکار شطرنج را به شطرنج‌باز برگزیده سال اهدا می‌کرد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه روسی
* وبگاه انگلیسی

رده:انحلال‌های ۲۰۱۴ (میلادی) در روسیه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۴ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:رسانه در مسکو
رده:شطرنج در اتحاد شوروی
رده:مجله‌های اتحاد شوروی
رده:مجله‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۴ (میلادی)
رده:مجله‌های دوهفته‌نامه
رده:مجله‌های شطرنج
رده:مجله‌های مسکو
رده:مجله‌های منحل‌شده در ۲۰۱۴ (میلادی)
رده:مجله‌های منحل‌شده روسیه
رده:مجله‌های ورزشی روسیه
رده:مجله‌های هفتگی
رده:مجله‌های هفتگی منتشرشده در روسیه
رده:نشریه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۴ (میلادی)
رده:نشریه‌های روسیه
رده:نشریه‌های شطرنج
رده::مجله‌های هفتگی منتشرشده در روسیه
روابط خارجه شیلی

[300px|بندانگشتی|[جرج دبلیو بوش در شیلی]]
شیلی از زمان بازگشت به دموکراسی در سال ۱۹۹۰، شرکت فعالی در عرصه سیاسی بین‌المللی داشته‌است. این کشور در ژانویه ۲۰۰۵، یک دوره دوساله به عنوان فهرست اعضای منتخب شورای امنیت سازمان ملل، غیر دائم در این شورا عضویت داشت. شیلی عضوی فعال از خانواده سازمان ملل به عنوان آژانسها و شرکت کنندگان در ماموریت‌های صلح‌بانی سازمان ملل می‌باشد. در سال ۲۰۰۲ شیلی میزبان وزرای دفاع کشورهای آمریکایی و در آوریل سال ۲۰۰۵ میزبان اجلاس اپک و مجمع وزارتی دموکراسی بود. شیلی به عنوان یک عضو کمکی مرکوسور و یک عضو کامل سازمان اپک، یک عضو مهم فعال در مسائل اقتصاد بین‌المللی و تجارت آزاد نیمکره محسوب می‌شود.

دولت شیلی روابط دیپلماتیک با بیشتر کشورها بر قرار نموده‌است. این کشور بسیاری از منازعات ارضی اش را با آرژانتین طی دهه ۱۹۹۰ حل و فصل نمود. شیلی و بولیوی به دلیل تمایل شیلی به بازپسگیری ناحیه‌ای که در طی جنگ پاسیفیک در سال‌های ۸۳–۱۸۷۹ از شیلی از دست داده بود، در سال ۱۹۷۸ با یکدیگر روابط دیپلماتیک برقرار کردند.

## جوامع بومی
در سرشماری به عمل آمده در سال ۱۹۹۲، ۵٪/۱۰ کل جمعیت کشور خود را بدون توجه به زبان و فرهنگ بومی که از آن فعلاً استفاده می‌کردند، بومی اعلام نمودند؛ تقریباً یک میلیون نفر (۷٪/۹ کل جمعیت) خود را ماپوچه، و ۶٪/۰، آیمارا، و ۲٪/۰ خود را به عنوان راپانوی معرفی کردند.

در سرشماری سال ۲۰۰۲، تنها مردم بومی که هنوز بر اساس یک زبان یا فرهنگ بومی مورد بررسی قرار گرفتند که: ۶٪/۴ جمعیت (۶۹۲۱۹۲نفر) با آن شرح مطابقت داشتند؛ و از میان آن‌ها ۳٪/۸۷ درصد خود را ماپوچه معرفی کردند.

## مهاجرت
200px|farme|بندانگشتی|چپ|جمعیت شیلی از سال ۱۹۵۰ تا سال ۲۰۵۰(INE) برنامه‌ریزی می‌شود

متناسب با کل جمعیت، شیلی هرگز موج مهاجران را در مقیاس وسیعش تجربه نکرده‌است.

کل تعداد مهاجران به شیلی، هم افرادی که از کشورهای آمریکای لاتین آمده‌اند و هم کل افراد دیگر از کشورهای (عمدتاً اروپایی)، هرگز از ۴٪ کل جمعیت فراتر نرفته‌است. نمی‌توان گفت که مهاجران برای تکامل جامعه شیلی و آن کشور مهم نیستند. در طی قرن نوزدهم و قرن بیستم، برخی مهاجران اروپایی غیر اسپانیایی وارد شیلی شدند- عمدتاً در محدوده‌های شمال و جنوب کشور- از جمله انگلیسی، آلمانیها، ایرلندیها، ایتالیایی‌ها، فرانسویها، کرواتها و اهالی یوگسلاوی سابق.

رواج نام‌های (خانوادگی) اروپایی غیر هیسپانیک در میان مرجع حکومتی شیلی جدید گواهی است بر کمک و تأثیر نامناسب آن بر کشور. همچنین شایان ذکر است که جوامعی از مردم کره ای| کره‌ای، و خصوصاً فلسطینی در این کشور وجود دارند، که مورد اخیر بزرگ‌ترین مجموعه در میان مردم در خارج از جهان عرب از نوع خود می‌باشد. حجم مهاجران از کشورهای همسایه به شیلی در طی همان دوره‌ها به همان میزان مشابه بوده‌است.

مهاجرت از کشورهای همسایه به شیلی طی دهه گذشته به میزان ۱۸۴۴۶۴ نفر در سال ۲۰۰۲ مضاعف شده‌است، که بیشتر از آرژانتین، بولیوی، و پرو سرچشمه می‌گیرند. مهاجرت مردم شیلی طی دهه گذشته کاهش یافته‌است: تخمین زده می‌شود ۸۵۷۷۸۱ نفر شیلیایی در خارج زندگی می‌کنند، که ۱٪/۵۰ آن‌ها در آرژانتین، ۳٪/۱۳ آن‌ها در آمریکا، ۹٪/۴ در سوئد، و حدود ۲٪ در استرالیا بوده که باقی آن‌ها با تعداد کمتر در سراسر دنیا پراکنده می‌باشند.

## منابع

رده:روابط خارجی شیلی
رده:سیاست در شیلی
نیروهای دفاعی شیلی

[200px|farme|بندانگشتی|چپ|هواپیمای [اف-۱۶ فالکن نیروی هوایی شیلی]]

نیروهای مسلح شیلی که تحت نظارت نظامی قرار دارند از طریق وزارت دفاع به وسیله رئیس‌جمهور کنترل می‌شوند. رئیس‌جمهور این اختیار را دارد تا فرمانده کل نیروهای مسلح را برکنار نماید.

فرمانده کل قوای ارتش شیلی ژنرال اسکار ایزوریتا فرر است. ارتش شیلی شامل ۵۵۰۰۰ نفر نیروی قوی بوده و به وسیله ستاد ارتش در سانتیاگو سازماندهی می‌شود، که شامل هفت یگان در این منطقه، یک تیپ هوابرد در رانکاگوا، و یک نیروی مخصوص کماندو در کولینا هستند. ارتش شیلی یکی از حرفه‌ای‌ترین و پیشرفته‌ترین ارتشها از لحاظ فناوری در کشورهای آمریکای لاتین می‌باشد.

دریاسالار رودولفو کودینا دیاز رهبری ۲۵۰۰۰ نفر نیروی دریایی شیلی و از جمله ۵۰۰۰ تفنگدار دریایی را برعهده دارد. از میان ۲۹ فروند کشتی زمینی- دریایی ناوگان شیلی، تنها ۶ فروند از آن‌ها سیستم‌های اصلی عملیاتی (از انواع تخریبچی و ناوچه محافظ) هستند. این کشتی‌ها در والپاریزو مستقر می‌باشند. نیروی هوایی دارای سیستم هوابرد مخصوص حمل و نقل و اسکورت برای خود بوده؛ و هیچگونه ناوشکن یا هواپیمای بمب افکن ندارد. نیروی دریایی شیلی همچنین سه فروند زیردریایی در تالکاهوانو دارد.
300px|farme|بندانگشتی|چپ|کشتی آلمیرانته بلانکو انکالادا متعلق به شیلی در بندر پرل هاربور آمریکا

ژنرال اوسوالدو سارابیا ویلچز فرماندهی ۱۲۵۰۰ نفر افراد نیروی هوایی را بر عهده دارد. مجموعه یگانهای هوابرد شیلی در بین پنج مقر تیپ هوایی توزیع شده که در نواحی ایکوئیکو، آنتوفاگاستا، سانتیاگو، پورتو مونت و پونتا آرناس واقع شده‌اند. نیرو هوایی شیلی همچنین در یک پایگاه هوایی در جزیره کینگ جورج، قاره جنوبگان عملیات هوایی انجام می‌دهد. نیروهوایی شیلی در سال ۲۰۰۶ ۱۰فروند هواپیمای ۱۶- F آمریکایی را در کنار ۶ فروند هواپیمای دسته دوم بازسازی شده از همان نوع مزبور از نیروی هوایی سلطنتی هلند، تحویل گرفت.

پس از کودتای نظامی در سپتامبر ۱۹۷۳، پلیس ملی شیلی که به عنوان تفنگداران شیلی نیز شناخته شده‌اند، با وزارت دفاع متحد شدند. با بازگشت حکومت دموکراتیک، پلیس تحت کنترل وزارت کشور قرار گرفت اما ظاهراً به‌طور اسمی تحت نظارت وزارت دفاع باقی مانده‌است. ژنرال خوزه برنالس رئیس ۳۰ هزار نیروی پلیس مرد و زن شیلی است که مسئول اجرای قانون، مدیریت ترافیک، مراقبت از مرزها، سرکوب (قاچاقچیان) مواد مخدر و مقابله با تروریسم در سراسر کشور شیلی هستند.

پلیس آگاهی شیلی در سال ۱۹۳۳ به وجود آمد که به عنوان یک سازمان پلیسی غیرنظامی و مشابه با دامنه و عملکرد پلیس فدرال آمریکا FBI عمل می‌کند. از لحاظ اداری بخشی از وزارت دفاع، فعالیتش به عنوان یک بازوی تحقیقاتی از شاخه قضائی است که وظایف واقعی خود را درقبال تحقیق و تحلیل پزشکی قانونی انجام می‌دهند؛ پلیس‌های شهری در مقایسه با آنها، قانون را پیاده نموده و از وقوع جرم و جنایت جلوگیری می‌کنند، اما در واقع هیچگونه تحقیقی راجع به جرم و جنایات انجام نمی‌دهند. پرفکتو آرتورو هررا وردوگو فعلاً رئیس پلیس آگاهی در شیلی می‌باشد.

## منابع

رده:نیروی نظامی شیلی
رده:ارتش‌های دارای شیوه سرباز گیری اجباری
رده:شیلی
ویبریو پاراهمولیتیکوس

[بندانگشتی|چپ| تصویر [میکروسکوپ الکترونی روبشی ویبریو پاراهمولیتیکوس]]

** ویبریو پاراهمولیتیکوس** (*V. parahaemolyticus*) یک گونه باکتری از جنس ویبریو و از خانواده ویبریوناسه است. ویبریو‌ها باکتری‌های گرم منفی و دارای مژک هستند. معمولاً در آب دریاها و آب شیرین یافت می‌شود.

ویبریو پاراهمولیتیکوس یک ویبریو بیماریزا است و همانند ویبریو کلرا باعث ایجاد اسهال می‌شوند، ولی ساز و کار بروز اسهال در هر دو یکسان نیست. به طوری که ویبریو پاراهمولیتیکوس، پس از تهاجم به کولون، باعث ایجاد بیماری می‌شود و حال آنکه، ویبریو کلرا بدون تهاجم به رودهٔ باریک و تنها با تولید سم (آنتروتوکسین)، موجب بروز اسهال می‌گردد.
یک باکتری گرم منفی با شکل خمیده شکل، شکل گرفته در آب شور، saltwater است که هنگام مصرف خوراکی باعث بیماری گوارشی در انسان می شود. [1] V. parahaemolyticus اکسیداز مثبت است، فاقد هوازگی است و اسپور را تشکیل نمی دهد. مانند سایر اعضای جنس ویبریو، این گونه متحرک است و دارای یک پروانه ی تک قطبی است.

### کتاب های این مرتبط
* میکروب‌های بیماری‌زا در مواد غذایی و اپیدمیولوژی مسمومیت‌های غذایی
* باکتری‌شناسی عمومی

## جستارهای وابسته
ویبریو
## منابع

رده:باکتری گرم-منفی
رده:باکتری‌های توصیف‌شده در ۱۹۵۱ (میلادی)
رده:میکروبیولوژی غذا
رده:باکتری‌های بیماری‌زا
همای شیرازی

رضاقلی خان مشهور به **میرزا محمدعلی همای شیرازی** یکی از شعرای قرن سیزدهم هجری (۱۲۱۲ ه‍. ق-۱۲۹۰ ه‍.ق) است.

## زندگی
رضاقلی خان معروف به همای شیرازی اصفهانی سال ۱۱۷۶ خورشیدی در شیراز به دنیا آمد. علوم مقدماتی را در زادگاهش فرا گرفت و سپس برای ادامه تحصیل عازم نجف شد و حدود ۱۸ سال به تحصیل پرداخت.

همای شیرازی اصفهانی مدتی در کشورهای عربی و هندوستان و ترکستان سکونت داشت. در بازگشت به ایران به دربار محمدشاه قاجار راه یافت.

پس از مرگ محمد شاه به حلقه شاعران دربار ناصرالدین شاه پیوست.

وی در قصیده سرائی توانائی کامل داشت. هما با آنکه از مقربان دربار و ملازمان شاه شمرده می‌شد پیوسته در سلوک درویشان و کسوت ایشان بود.
وی در قبل از ظهر روز پنج شنبه ۱۲ ربیع الثانی سال ۱۲۹۰ در اصفهان درگذشته است.

## آثار
دیوان اشعار وی به نام «شکرستان» است.

## زندگی خانوادگی
وی صاحب پنج پسر و سه دختر بوده‌است.
اسامی برخی از فرزندان:
# میرزا ابوالقاسم محمد نصیر متخلّص به (طرب). (پدر جلال‌الدین همایی معروف به سنای اصفهانی)
# میرزا محمد حسین ملک الشعراء متخلّص به (عنقا).
# میرزا محمد سها، شاعر ادیب عارف پیشه، متوفّی در ۲۳ ماه صفر سال ۱۲۳۸، مدفون در تخت فولاد، در جهت شمالی تکیهٔ کازرونی.

## نمونه غزل
* مقدمهٔ دیوان طرب:
بی‌دل و خسته در این شهرم و دلداری نیست 
غم دل با که توان گفت که غمخواری نیست
رو مداوای خود ای دل بکن از جای دگر 
کاندر این شهر طبیب دل بیماری نیست
شب به بالین من خسته به‌غیر از غم دوست
ز آشنایان کهن یار و پرستاری نیست
به‌جز از بخت تو و دیدهٔ من در غم تو
شب در این شهر به بالین سر بیداری نیست
گر هما را ندهد ره به در صومعه شیخ
در خرابات مگر سایهٔ دیواری نیست

از اشعار اوست:
ما را نه غم جنت و نه حسرت حور است
با دوست خیال دگری عین قصور است
بی روی تو گر صبر ندارم عجبی نیست
دارم عجب از آن که تو را دیده صبور است

## مدفن
وی در پایین یکی از جرزهای شرقی ایوان شمالی بقعه امامزاده احمد (اصفهان) در اصفهان در نزدیکی میدان نقش جهان و خانه مشروطه (اصفهان) دفن شده‌است.

## ماده تاریخ فوت
هما شد بال زن در سایه عرش

## منابع

* همایی، استاد جلال‌الدّین. *فنون بلاغت و صناعات ادبی*، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوّم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴
* رجال اصفهان ۱۷۲، مجمع الفصحاء، ۶: ۱۱۷۲، مکارم الآثار: ۴۳۳، طرایق الحقایق ۳: ۲۱۸، و مقدمهٔ دیوان طرب و غیره.

همای شیرازی
رده:اهالی شیراز
رده:زادگان ۱۲۱۲ (قمری)
رده:زادگان ۱۷۹۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۲۹۰ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۸۷۳ (میلادی)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۱۳ (قمری)