بوته‌زار

[بندانگشتی|بیشه‌زاری در [استرالیا]]

**بوته** یا **بوته‌زار** ، به درختزارها و مناطق کشت‌نشده و توسعه‌نیافته گفته می‌شود. گیاگان و زیاگان این زیستگاه بیشتر دارای گونه‌های بومی منطقه است، اگرچه گونه‌های بیگانه نیز ممکن است وجود داشته باشد. 

واژهٔ بوش‌لند (bushland) بیشتر در میان انگلیسی‌زبانان استرالیا به کار می‌رود. در کاربرد استرالیا و نیوزیلند، واژهٔ بیشه برای جنگل یا درختچه‌زار است که احتمالاً از واژهٔ هلندی "bos/bosch" (به معنی "جنگل") گرفته شده است که توسط ساکنان آغازین هلندی در آفریقای جنوبی برای مناطق کشت‌نشده در میان آفریکانرها استفاده می‌شد. در لغتنامه دهخدا در تعریف بیشه آمده است: «زمینی غیرمزروع که درختان و نی و دیگر رستنی‌ها در آنجا تنگ درهم آمده و صورت حصاری به خود گرفته است.»

در کانادا به‌طور گسترده، به مناطق بزرگ جنگلی این کشور گفته می‌شود. در آمریکا نیز در ایالت آلاسکا به همین شکل به کار می‌رود.

## طبقه‌بندی
* بوته‌زار و درختچه‌زارهای بسته
* بوته‌زار و درختچه‌زارهای باز

## کاربرد در کشورهای گوناگون
[بندانگشتی|نقاشی ''[بخت‌برگشته|«بختش به باد رفت»* اثر [[فردریک مک‌کوبین]] در سال ۱۸۸۹، مرد آواره‌ای را نشان می‌دهد که در بیشه اردو زده است. مک‌کوبین و دیگر اعضای جنبش هنری [[مکتب هایدلبرگ]]، این بیشه را در بسیاری از نقاشی‌های خود به تصویر کشیدند و به جایگاه اسطوره‌ای آن در فرهنگ استرالیا کمک کردند.]]
اصطلاح «بوش» در انگلیسی استرالیاییِ در حال توسعه، به عنوان نشانه‌ای از تلاش‌های مهاجران برای برقرار کردن ارتباط با کشور جدیدشان، که بسیار متفاوت از چشم‌اندازهای سرسبز اروپاییِ آشنا برای آنها بود، در ابتدا به [[طبیعت وحش]] و سپس به هر منطقه کم‌جمعیت، صرف نظر از پوشش گیاهی، اشاره داشت.

«بوش» در این معنا به مفهومی نمادین و منحصر به فرد استرالیایی تبدیل شد، همچنین به عنوان نمادی از روحیه پیشگامی یا ماجراجویی. کاربردهای اولیه این اصطلاح از پایان سدهٔ ۱۷۰۰، اغلب در کتاب *«وضعیت کنونی استرالیا» نوشته* داوسون در سال ۱۸۳۱، و در مجموعه *«صدایی از بوته‌زار در استرالیا» در سال ۱۸۳۹،* که در آن نامه‌های مهاجران بی‌نام بازتولید شده است، دیده می‌شود.

برعکس، این کلمه به ترس از ناشناخته‌ها، به عنوان مکانی خطرناک از آتش‌سوزی بوته‌زارها، موجودات سمی یا درنده، و [[بومیان استرالیا|بومیان]] متخاصم، منطقه‌ای پهناور و دورافتاده که مهاجران، به‌ویژه فرزندانشان، ممکن است در آن گم شوند، که مورد اخیر به‌طور قابل توجهی مضمون رمان پیک‌نیک در هنگینگ راک نوشته [[جوآن لیندزی|جوآن لیندسی]] در سال ۱۹۶۷ است، اشاره دارد*.*

اصطلاح «[[صحرای استرالیا|صحرای استرالیا (Outback)]]» نیز استفاده می‌شود، اما معمولاً در ارتباط با مناطق خشک‌تر داخلی استرالیا، و به میزان کمتر «[[مولگا (زیستگاه)|مولگا]]». «بوش» همچنین به هر منطقه پرجمعیت خارج از مناطق شهری بزرگ، از جمله مناطق معدنی و کشاورزی، اشاره دارد. در نتیجه، نامعمول نیست که یک شهر معدنی در بیابان مانند [[پورت هدلند، استرالیای غربی|پورت هدلند]] (با ۱۴۰۰۰ نفر جمعیت) به عنوان «بوش» شناخته شود.

[[بومیان استرالیا|ملل اولیه]] طی هزاران سال، روش‌هایی را برای استفاده از منابع طبیعی برای [[مهارت‌های زنده‌ماندن|بقا]]، عمدتاً با [[غذای بومیان استرالیا|گیاه بوش تاکر]] و شفای جسمی و روحی [[داروی بومیان|طب بومیان]]، توسعه دادند. بیش از یک سده پس از اولین سکونتگاه بریتانیایی‌ها در سال ۱۷۸۸ به بعد، زمین‌ها تصرف، واگذار یا به مهاجران و سربازان بازگشته فروخته شد که منجر به ایجاد [[سکونتگاه انسانی|سکونتگاه‌های انسانی]] عموماً کوچک اما دائمی در مناطق وسیع بوته‌زار شد. سکونتگاه‌های نزدیک‌تر در استرالیا اغلب سبب تکه‌تکه شدن بوته‌زارها شده است، و [[آتش‌سوزی جنگل‌های استرالیا|آتش‌سوزی‌های بیشه]]، که یک خطر همیشگی در بسیاری از مناطق در ماه‌های تابستان است، با افزایش حومه‌نشینی جمعیت استرالیا، بیشتر شده است.

بوش یک مضمون یا زمینه مکرر در ادبیات استرالیا است. شاعران بوش مانند هنری لاوسون، در آثاری مانند *دختر بوته‌زار* (۱۹۰۱) یا  (۱۸۹۲) و [[بانجو پترسون]] در  (۱۸۹۲)،  (۱۸۹۲) یا  (۱۸۹۳)، بوته‌زار را به عنوان منبع آرمان‌های ملی مورد احترام قرار دادند، همان‌طور که نقاشان معاصر در [[مکتب هایدلبرگ]] مانند [[تام رابرتس|تام رابرتز]] (۱۸۵۶–۱۹۳۱)، [[آرتور استریتن|آرتور استریتون]] (۱۸۶۷–۱۹۴۳) و [[فردریک مک‌کوبین]] (۱۸۵۵–۱۹۱۷) نیز چنین کردند. رمانتیک کردن بوته‌زار از طریق [[فولکلور]]، باعث ایجاد یک [[خودپنداره|هویت]] متمایز در استرالیایی‌های سدهٔ نوزدهم شد.

بنابراین استرالیایی‌ها و نیوزیلندی‌ها اصطلاح «بوش» را به هر تعداد از نهادها یا فعالیت‌های دیگر برای توصیف ماهیت روستایی، روستایی یا مردمی خود نسبت می‌دهند؛ نمونه‌هایی از این موارد عبارتند از: عباراتی مانند «تلگراف بوش»، یک شبکه انسانی غیررسمی که از طریق آن اخبار منتقل می‌شود؛ «نجار بیشه»، یک سازندهٔ ماهر؛ «به بیشه رفتن»، برای فرار از رفت و آمدهای معمول؛ «[[کریکت]] بوش»، «موسیقی بوش» (موسیقی فولک استرالیایی)؛ «بوش دوف»؛ و کلمه [[جنگل‌نشین|«بیشه‌نشین]]»، برای مجرمان سدهٔ نوزدهم که عمدتاً در مستعمرات شرقی بودند و برای فرار از دست مأموران در بیشه‌زار پنهان می‌شدند. «بوش‌زده» بودن به معنای گم شدن یا خسته شدن است.

=== نیوزیلند ===
[[پرونده:LakeGunnBush.jpg|بندانگشتی|بوته‌زارهای نیوزیلند از نظر ظاهری متنوع هستند، اما عموماً این اصطلاح به مناطق جنگلی متراکم اشاره دارد، مانند این منطقه در اطراف دریاچه گان در فیوردلند .]]
در نیوزیلند، *بیشه* در درجهٔ اول به مناطقی از درختان بومی اشاره دارد تا جنگل‌های عجیب و غریب. با این حال، این کلمه در مفهوم استرالیایی خود به هر جایی خارج از مناطق شهری نیز اطلاق می‌شود که شامل علفزارها و همچنین جنگل‌ها می‌شود.

مناطقی با بیشه (یعنی جنگل بومی) هم در [[جزیره شمالی]] و هم در [[جزیره جنوبی]] یافت می‌شوند که برخی از آنها با شهرها و شهرستان‌ها هم‌مرز هستند، اما اکثر بیشه‌ها در پارک‌های ملی بزرگ یافت می‌شوند. نمونه‌هایی از مناطق عمدتاً پوشیده از بوته، پارک ملی وانگانویی، در آتشفشان [[تاراناکی]] است که در آن بوته‌زارها به شکل دایره‌ای یکنواخت تا زمین‌های کشاورزی اطراف و فیوردلند در جزیره جنوبی امتداد یافته‌اند. بخش عمده‌ای از [[جزیره استوارت|جزیره استوارت/راکیورا]] پوشیده از بوته‌زار است. در [[جزیره شمالی|جزیرهٔ شمالی]]، بزرگ‌ترین مناطق بوته‌زار، رشته‌کوه‌های اصلی را که از شمال به شمال شرقی از [[ولینگتون]] به سوی کیپ شرقی امتداد دارند، به‌ویژه از جمله رشته‌کوه‌های اوروِرا و حوضه آبریز رودخانه وانگانویی، می‌پوشانند. توده‌های قابل توجهی از آنها در نورث‌لند و رشته‌کوه‌هایی که از شبه‌جزیره کوروماندل به سوی رواپهو در جنوب امتداد دارند، برجای مانده‌اند و بقایای جداشده‌ای از آنها آتشفشان‌های مختلف در تاراناکی، وایکاتو، خلیج پلنتی و خلیج هوراکی را پوشانده‌اند.

از این کلمه عبارت‌های زیادی آمده است، از جمله:
* bush-bash – راه خود را از میان جنگل پیدا کردن، به جای اینکه از روی یک مسیر یا راه باریک عبور کنید (*رجوع کنید به* انگلیسی آمریکایی "bushwhack[ing]", "bushwack[ing]", یا "bush-whack[ing]").
* پیراهن جنگلی - پیراهن پشمی یا سواندری، که اغلب توسط کارگران جنگل پوشیده می‌شود.
* وکیل بوش (bush law) – نام تعدادی از گیاهان بالارونده بومی یا فردی غیرحرفه‌ای که در مورد مسائل حقوقی توضیح می‌دهد.
* پیاده‌روی در بیشه – پیاده‌روی‌های کوتاه یک‌روزه ([[پیاده‌گردی|کوه‌پیمایی]]) در بیشه
* رفتن به بیشه (going bush) – زندگی کردن در بیشه برای مدت طولانی، که ممکن است شامل «گذران زندگی خارج از زمین» از طریق شکار یا ماهیگیری باشد.
* بوشمن - در سدهٔ نوزدهم برای چوب‌برهای نیوزیلندی استفاده می‌شد. این اصطلاح هنوز هم به کسی اطلاق می‌شود که به عنوان وسیله‌ای برای سبک زندگی ترجیحی در بیشه زندگی می‌کند.

=== آفریقای جنوبی ===
در آفریقای جنوبی، اصطلاح ( (به مناطق روستایی که [[ولد (زیستگاه)|علفزار]] باز نیستند، اشاره دارد. به‌طور کلی، به مناطقی در شمال کشور اشاره دارد که [[گرم‌دشت|ساوانا]] نامیده می‌شوند. «رفتن به بیشه» (*Bos toe Gaan*) اغلب به رفتن به پارک شکار یا منطقه حفاظت‌شدهٔ شکار اشاره دارد. مناطقی که معمولاً به عنوان بیشه شناخته می‌شوند، [[امپومالانگا]] و [[لیمپوپو]] [[ولد (زیستگاه)|لوولد]]، دره [[رود لیمپوپو|رودخانه لیمپوپو]]، شمال [[کوازولو-ناتال]] یا هر منطقه مشابه دیگری از طبیعت وحش‌بوم هستند.

=== آلاسکا و کانادا ===
بیشه در آلاسکا عموماً به هر جامعه‌ای گفته می‌شود که «در مسیر جاده‌ها» نباشد، و این امر دسترسی به آن را تنها با وسایل حمل و نقل پیچیده‌تر امکان‌پذیر می‌سازد. کاربرد آن در کانادا نیز مشابه است؛ در زبان فرانسوی کانادایی به آن *«لا برووس» (la brousse)* یا به صورت محاوره‌ای «*لو بوآ» (le bois'') می‌گویند. در کانادا، «بیشه» به پهنه‌های وسیعی از جنگل‌ها و مرداب‌ها که به صورت توسعه‌نیافته گسترش یافته‌اند، و همچنین به هر منطقه جنگلی اشاره دارد.

## جستارهای وابسته
* اوت‌بک
* طبیعت وحش

## منابع

* وبگاه پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور برگرفته از کتاب فشارکی، پ. ، فرهنگ جغرافیا، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۹

رده:جغرافیای آفریقای جنوبی
رده:جغرافیای آلاسکا
رده:جغرافیای استرالیا
رده:جغرافیای کانادا
رده:جغرافیای مناطق مسکونی
رده:جغرافیای نیوزیلند
رده:فرهنگ روستایی در اقیانوسیه