تسوکویومی

[بندانگشتی|200px|چپ|معبد ''تسوکویمی''، [کیوتو، ژاپن.]]
**تسوکویومی** (月読)، **تسوکویومی-نو-میکوتو** (月読の命 یا 月夜見の尊) یا **تسوکویمی-نو-کامی** (月読の神)، خدای ماه و شب است. جنس این خدا نامعلوم است و گاهی نر و گاهی ماده به‌شمار می‌آید، ولی گمان این است که وی نر (خدای ماه) و مقابل خواهرش *[[آماتراسو]]* (ایزدبانوی خورشید) است.

## افسانه
### زایش
*تسوکویومی* دومین فرزند از «سه فرزند برجستهٔ» ایزاناگی است. پس از برگشت *ایزاناگی* از یومی (عالم اموات) در هنگام شستشو و اجرای مراسم نطهیر، در هنگام شستن چشم راستش *تسوکویومی* آفریده شد. در روایتی دیگر، *ایزاناگی* آیینه‌ای از مس سفید در دست راستش داشت که *تسوکویومی* از آن آفریده شد. *ایزاناگی* سلطنت شب را به عهدهٔ *تسوکویومی* واگذاشت.

بی‌درنگ پس از زایش، *تسوکویومی* «پل شناور بهشت» را صعود کرد و در بهشت تاکاماگاهارا در کنار خواهرش آماتراسو زندگی کرد.

### داستان جدائی روز و شب
هنگامی که *اماتراسو* برادرش *تسوکویومی* را به‌عنوان نماینده به مهمانی **[[اوکمچی-نو-کامی|اوکِمُچی-نو-کامی]]** (ایزدبانوی باروری و خوراک) فرستاد. *اوکمچی* برای تهیهٔ خوان رو به دریا کرد و از آب دهانش یک ماهی درست کرد، سپس رو به جنگل کرد و خوراک‌هائی از گوشت جانوران شکاری قی کرد (یا به روایتی از مقعدش درآورد)، سپس رو به شالی‌زار کرد و با سرفه کردن برنج آفرید. *اوکمچی* در مجموع ۱۰۰ رنگ از خوراک تقدیم کرد.

با اینکه سفرهٔ *اوکمچی* نفیس و دلپسند بود، *تسوکویومی* از روش درست کردن آن بسیار بیزار شد و *اوکمچی* را کشت. وقتی خبر کشتن *اوکمچی* به *آماتراسو* رسید، او **امه-نو-کوما-نو-اوشی** را فرستاد تا اطلاعات را به‌دست آورد. *امه-نو-کوما-نو-اوشی* دید که لاشهٔ *اوکمچی* به دام و دانه محول شد: سرش به گلهٔ اسب و گاو، ابروهایش به کرم ابریشم، شکمش به برنج، و اندام تناسلی‌اش به گندم و لوبیا. *امه-نو-کوما-نو-اوشی* این محصولات را برداشت و به *آماتراسو* برد که دانه‌ها را در کشتزارها کاشت.

*آماتراسو* از کشتن *اوکمچی* بسیار خشمگین شده بود که دیگر به صورت ابدی نپذیرفت *تسوکویومی* را ببیند، و فرمان تبعید او را به قسمتی دیگر از آسمان داد، و این علت عدم دیدار شب و روز در یک هنگام است. در نسخه‌های تازه‌تر، **[[سوسانو (خدا)|سوسانو]]** است که *اوکمچی* را می‌کشد.

## پانویس

۱. رماجی: tsukuyomi یا tsukiyomi، کانجی: 月読، هیراگانا: つくよみ یا つきよみ.

۲. همچنین **تسوکی‌یمی**، **تسوکی‌یومی**، **تسوکی‌یمی-نو-میکوتو** و **تسوکی‌یمی-نو-کامی**.

۳. سه فرزند برجسته: آماتراسو، تسوکویومی، و سوسانو.

۴. رماجی: ama-no-uki-hashi، کانجی: 天浮橋، هیراگانا: あめのうきはし، اما-نو-اوکی-هاشی نردبانی آویزان میان بهشت و زمین است.

۵. رماجی: ukemochi-no-kami، کانجی: 保食神، هیراگانا: うけもちのかみ.

۶. رماجی: amenokumanoushi، کانجی: 天熊大人، هیراگانا: あめのくまのうし، بمعنی «خرس رشید آسمانی».


## منابع


* "Tsuki-yomi," Encyclopedia Mythica from Encyclopedia Mythica Online, https://web.archive.org/web/20100626050422/http://pantheon.org/articles/t/tsuki-yomi.html (Accessed July 10, 2007).
* "Tsukuyomi," Encyclopedia of Shinto, http://eos.kokugakuin.ac.jp/modules/xwords/entry.php?entryID=159 (Accessed July 10, 2007).
* Chamberlin,B. , *Records Of Ancient Matters* (Kojiki), http://www.sacred-texts.com/shi/kj/index.htm (Accessed July 10, 2007).
* Wikipedia contributors, "Tsukuyomi," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tsukuyomi&oldid=143847236 (accessed July 11, 2007).


## نوشتارهای وابسته
* ایزاناگی
* آماتراسو
* سوسانو

رده:اسطوره‌شناسی ژاپن
رده:افسانه‌های ژاپنی
رده:ایزدان ژاپن
رده:خدایان ماه
رده:شینتو
رده:شخصیت‌بخشی‌ها
رده:شینتو کامی