مهربان علیوا

**مهربان عارف قیزی علیِوا پاشایوا** (به ترکی آذربایجانی: Mehriban Arif qızı Əliyeva Paşayeva؛ زادهٔ ۲۶ اوت ۱۹۶۴ در باکو)، سیاستمدار آذربایجانی است که از فوریه ۲۰۱۷ به عنوان نخستین معاون رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و از سال ۲۰۰۳ به عنوان بانوی اول جمهوری آذربایجان فعالیت می‌کند. او همسر الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور کنونی این کشور است.

## زندگی
### تولّد
مهربان علیوا (مهربان پاشایوا) به سالِ ۱۹۶۴ میلادی در یکی از قدرتمندترین خانواده‌ها در جمهوری آذربایجان در شهر باکو متولد شد. وی از طرف پدری اصالتاً اهل روستای اندبیل (خلخال) در ۳ کیلومتری نزدیک شهرستان خلخال استان اردبیل و پدربزرگش میرجلال پاشایف نویسنده ایرانی-آذربایجانی، است. خانواده وی از نزدیکان دولت جمهوری آذربایجان هستند. حافظ پاشایف، نخستین سفیر جمهوری آذربایجان در ایالات متحده آمریکا عموی وی، پدرش، عارف پاشایف نیز رئیس آکادمی ملی حمل و نقل هوایی در باکو بود. مادرش آیدا ایمان‌قلیوا یک زبان‌شناسی برجسته به‌شمار می‌رود.

### ازدواج
علیوا پس از اتمام دوره متوسطه در سال ۱۹۸۱، در تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۸۳ با الهام علی‌اف فرزند حیدر علی‌اف ازدواج کرد.

### فرزندان
مهربان علیوا صاحب سه فرزند است. دو دختر به نام‌های لیلا (زاده ۱۹۸۵ در مسکو) و آرزو (زاده ۱۹۸۹) و پسری به نام حیدر (زاده ۱۹۹۷) دارد. در بین فرزندانش، لیلا علیوا سردبیر مجله باکو که توسط تاجر آذربایجانی-روس به نام آراز آقالاروف منتشر می‌شود را برعهده دارد. او با پسر آراز، امین آقالاروف خواننده و تاجر آذربایجانی-روس ازدواج کرد. و در مه سال ۲۰۱۵ با داشتن سه فرزند از او جدا شد.

### زندگی شخصی
او به عنوان فردی شهرت یافته که به زندگی لوکس عادت دارد.

## تحصیلات
[پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Официальный_визит_в_Азербайджан_4.jpeg|بندانگشتی|262x262پیکسل|به همراه [سوتلانا مدودف (همسر دمیتری مدودف) در موزه هنر مدرن باکو]]
وی تحصیلات خود را در دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان ادامه داد. او در سال ۱۹۸۸ از آکادمی سچنوف مسکو در رشته پزشکی، دانش‌آموخته شد. در بین سال‌های ۱۹۸۸–۱۹۹۲ در بخش چشم آکادمی پزشکی مسکو که توسط میخائیل کراسنوف رهبری می‌شد، مشغول به کار شد. روزنامه تایمز بریتانیا در سال ۲۰۰۵ وی را به عنوان پزشک و چشم‌پزشک پیشین یاد کرده است.

## سیاست
بنا به نوشته مجله ساندی تایمز، مهربان علیوا یکی از پرنفوذترین و قدرتمندترین شخصیت‌های دولت جمهوری آذربایجان است. لس‌آنجلس تایمز، مهربان علیوا را یکی از عوامل گسترده در موفقیت همسرش در پست ریاست جمهوری شمرده است.

او در ۲۱ فوریه ۲۰۱۷ از سوی همسرش به عنوان اولین معاون اول تاریخ جمهوری آذربایجان انتخاب شد. این انتصاب به عنوان قبضه بیشتر قدرت در دست خانواده علی‌اف تلقی شده است.

## جوایز و افتخارات
### افتخارات و جوایز ملی
*  – چهره عمومی 2004
*  – نشان حیدر علی‌اف
*  – شخص سال 2005
*  – زن سال (2005)
*  – شخص 2015
*  – افتخار قزاق
*  – مدال آکادمیسین میکائیل حسینف (2017)
*  – مدال افتخاری اوزیر حاجی بایلی

### افتخارات خارجی
*  – لژیون دونور
*  – دیپلم افتخار دولت کویت
*  – هلال پاکستان
*  – نشان شایستگی جمهوری لهستان
*  – Sretenjski Orden
*  – صلیب سرخ بشردوستان بنیاد خیریه بین‌المللی قرن روسیه
*  – جایزه بین‌المللی قلب طلایی
*  – نشان خدمات به منطقه آستراخان
*  – مدال طلای کرانس
*  – “Prix de la Fondation” از فوروم کرانس مونتانا
*  – نماد انسانیت - شخص سال 2012
*  – جایزه کمال زن شهید بی نظیر بوتو - 2013
*  – جایزه الپیدا
*  – نشان صلیب فرمانده جمهوری مجارستان
*  – دیپلم شهروند افتخاری ولیکو ترنوو
*  – نشان درجه دوی قدیس شاهدخت الگای کلیسای ارتدکس روسی
*  – صلیب شوالیه اعظم نشان شایستگی جمهوری ایتالیا (12 July 2018)
*  – نشان دوستی (۱۳ اوت 2019)
*  – محفل پاپ پیوس نهم، صلیب اعظم بانو (22 February 2020)

#### سازمان‌های بین‌المللی
* سفیر حسن نیت یونسکو
* سفیر حسن نیت آیسسکو
* جایزه سازمان جهانی بهداشت
* مدال موتسارت یونسکو
* نشان عالی کمیته المپیک اروپا

### مدارک افتخاری
*  – دکترای افتخاری Veliko Tarnovo University
*  – استاد افتخاری I.M. Sechenov First Moscow State Medical University
*  – دکتر افتخاری آکادمی پزشکی اسرائیل

## پانویس

## منابع
*  Azerbaijans first lady. A role model for Muslim women. (The Washington Times)

رده:افراد آذربایجانی ایرانی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:افراد عضو مجلس ملی جمهوری آذربایجان
رده:افراد نام‌برده در اسناد پاناما
رده:افسران لژیون دونور
رده:اهالی اردبیل
رده:اهالی باکو
رده:بانوان اول جمهوری آذربایجان
رده:پزشکان اهل باکو
رده:پزشکان اهل جمهوری آذربایجان
رده:پزشکان زن اهل جمهوری آذربایجان
رده:پزشکان سده ۲۰ (میلادی) اهل جمهوری آذربایجان
رده:چشم‌پزشکان اهل جمهوری آذربایجان
رده:خانواده علی‌اف
رده:دریافت‌کنندگان نشان حیدر علی‌اف
رده:زادگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:زنان اهل جمهوری آذربایجان در سیاست
رده:زنان اهل جمهوری آذربایجان
رده:زنان سیاستمدار سده ۲۱ (میلادی)
رده:سفیران حسن‌نیت یونسکو
رده:سیاستمداران حزب آذربایجان نوین
رده:سیاستمداران زن اهل جمهوری آذربایجان در سده ۲۱ (میلادی)
رده:گیرندگان جایزه هلال پاکستان
رده:معاونان رئیس‌جمهورهای جمهوری آذربایجان
رده:معاونان زن رئیس‌جمهورها