هترا

**هترا** یا **حضر**  یا **الحضراء**، یا **حتره** یا ** حترا** شهری باستانی است که در استان نینوا، عراق قرار دارد. هترا در ۲۹۰ کیلومتری شمال شهر بغداد و ۱۱۰ کیلومتری جنوب غرب موصل قرار دارد. اما در دوران باستان این شهر در فاصله ۵۰ کیلومتری شمال غرب پایتخت باستانی آشوریان یعنی آشور واقع بود. شهر هترا دارای معماری خاصی است که می‌توان سه نوع تمدن ایرانی، یونانی و رومی را در آن دید.
حضراء محل ظهور یکی از تمدن‌های نیمه عربی و اشکانی پیش از اسلام در عراق است که بقایای آن توسط داعش نابود شد.

شهر حضر گویا تا زمان شاپور یکم ساسانی یا اندکی پس از او نقشی در تاریخ بازی کرده‌است.

واژه  Atra و Atrai در یونانی، و Hatra در لاتینی از کلمه‌ی عربی """حضراء """گرفته شده  و حطرا نیز در کتیبه‌های مکشوف در خرابه‌های حضر است. نام رسمی شهر *بِیت اِلاهاء* (به معنی «خانهٔ خدا») و *حترا دشَمَش* (به معنی «هترای شمش») (ḥtrʾ d-šmš 𐣧𐣨𐣣𐣠 𐣣𐣴𐣬𐣴) که بر روی یک سکه مکشوفه حک شده بوده است.

شهر حضر را می‌توان یک شهر کاملاً عرب دانست. فرهنگ و زبان و ادیان آرامی و عربی در آنجا بیشتر از عوامل دیگر رواج داشت. با این حال هرتسفلد و نُلدِکه معتقد هستند که اکثر ساکنان شهر را قبایل عرب تشکیل می‌دادند و این قبایل در سده نخست پیش از میلاد از نزاع میان پارت‌ها و یونانی‌ها استفاده کرده شهر را گسترش و قدرت بخشیدند. مهاجران گوناگونی که در آن ساکن بودند غالباً به بازرگانی می‌پرداختند. دیدگاه این دو خاورشناس اینک توسط کتیبه‌هایی که در خرابه شهر به زبان آرامی کشف شده، تأیید می‌گردد.

ساختمان‌های این شهر غالباً از سنگ است و اسلوب معماری آن مخلوطی از اسلوب معماری ایرانی، آشوری و عربی و یونانی است که اهل حضر به وجود آورده‌اند. القاب و نام‌های امیران حضر بیشتر آرامی و عربی است.
حضر در زمان اشکانیان که آن را تحت حمایت خود داشتند و حکومت آن را تقویت می‌کردند، چندین بار مورد حمله رومیان قرار گرفت. تراژان در سال ۱۱۶ م. آنجا را گرفت اما در پایان همان سال که شهر را مجدداً محاصره کرد بدون گرفتن نتیجه‌ای عازم روم شد. سوروس که در سال ۱۹۵ م اشکانیان را شکست داد، اعراب حضر را نیز قلع و قمع کرد. اما هم او در حملات و محاصره‌هایی که در سال‌های ۱۶۷ م؛ و ۱۹۸ م. علیه شهر صورت داد موفقیتی به دست نیاورد.

برخلاف پارت‌ها که دولت‌های کوچک را در داخل و در مرزهای خود تحت حمایت خود گرفته و تقویت می‌کردند، ساسانیان به ادامه حیات این دولت‌ها یا نفوذ دولت‌های بیگانه در درون ایران گرایشی نداشتند. به همین جهت بود که تاجران تدمری و نبطی از شهرهای اطراف فرات بیرون رانده شدند و حکومت کوچک کرخ و حضر از میان رفتند.

## تخریب توسط داعش
در پی حمله داعش به شمال عراق و تصرف استان نینوا در سال ۲۰۱۴، داعش در شانزدهم اسفند ۱۳۹۳ (۷ مارس ۲۰۱۵) به محوطه باستانی هترا یورش برد. این اقدام داعش با خشم باستان شناسان مواجه شد.

## نگارخانه

File:Hatra-1453.jpg|Remains of several temples and ancient walls (2004)
File:Hatra-71339.jpg|Elevated view of the site in 2007
File:Hatra-Ruins-2006-5.jpg|Temple facade (May 2006)
File:Hatra-Ruins-2006-6.jpg|Southern exposure of the temple (May 2006)
File:Hatra Ruins - 2008-07-20.jpg|July 2008
File:Hatra-Ruins-2008-8.jpg|Marn Temple (November 2008)
File:Hatra-Ruins-2008-9.jpg|November 2008
File:Hatra city.jpeg|Elevated view of the temple (September 2014)
File:Hatra-1454.jpg|Detail of a temple, showing Hellenistic, Mesopotamian and Iranian architecture
File:Hatra-109732.jpg|Decorated arch with faces
File:Hatra-109726.jpg|View of iwans
File:Hatra-109730.jpg|Closeup of an iwan
File:Hatra-109728.jpg|Facade of Temple
File:Hatra-109736.jpg|Arch of the temple
File:Hatra-109734.jpg|Protruded head on a wall
File:Hatra-Ruins-2006-7.jpg|Statue of the Goddess Shahiro
File:From left to right, an unidentified ruler, Hermes, a female deity, and Sanatruq I.From Hatra. Erbil Civilization Museum.jpg|From left to right, an unidentified ruler, Hermes, a female deity, and Sanatruq I.From Hatra. Erbil Civilization Museum
File:Door lintel from Hatra. 2nd-3rd century AD. Sulaymaniyah Museum, Iraqi Kurdistan.jpg|Door lintel from Hatra. 2nd-3rd century AD. Sulaymaniyah Museum, Iraqi Kurdistan
File:Hatra Arch.jpg|Monumental entrance arch from Hatra, now at the Iraqi National Museum


## منابع

* «الحَضْر (هَترا)» در *[[دانشنامهٔ جهان اسلام]]*
* آذرنوش، آذرتاش، *راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی*، چاپ سوم. تهران: انتشارات توس، ۱۳۸۸. شابک ۳-۴۳۶-۳۱۵-۹۶۴-۹۷۸

رده:هترا
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در عراق
رده:استان نینوا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها ویران‌شده توسط داعش
رده:شهرهای اشکانیان
رده:شهرهای ساسانیان
رده:شهرهای نابودشده
رده:عراق
رده:مراکز شهرستان‌های عراق
رده:معماری دوره اشکانیان
رده:مناطق مسکونی پیشین در عراق
رده:میراث جهانی در خطر
رده:میراث جهانی در عراق