open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فرودگاه بین‌المللی فرانکفورت

**فرودگاه فرانکفورت**  ( که با نام **فرودگاه راین-ماین**  نیز شناخته می‌شود، یک فرودگاه بین‌المللی اصلی است که در فرانکفورت، پنجمین شهر بزرگ آلمان، قرار دارد. این فرودگاه قطب شرکت هواپیمایی برای لوفت‌هانزا شامل لوفت‌هانزا سیتی‌لاین و لوفت‌هانزا کارگو و همچنین کوندور فلوگدینست و آئرولوگیک است. فرودگاه فرانکفورت دارای ۴ باند فرود و ۲ پایانه مسافربری است که ظرفیت جابه‌جایی ۶۵ میلیون مسافر در سال را دارد.

فرودگاه فرانکفورت پس از فرودگاه هیترو لندن، فرودگاه شارل دوگل پاریس و فرودگاه بین‌المللی آمستردام، چهارمین فرودگاه پررفت‌وآمد در اروپا است و با جابه‌جایی ۶۱٫۰۳۲ میلیون مسافر در سال ۲۰۱۵ میلادی، دوازدهمین فرودگاه پررفت‌وآمد جهان بر پایهٔ شمار مسافر به‌شمار می‌رود. همچنین این فرودگاه با جابه‌جایی ۲٫۰۷۶ میلیون تُن بار در سال ۲۰۱۵ میلادی، پررفت‌وآمدترین فرودگاه جهان بر پایه جابه‌جایی بار است. تا زمستان ۲۰۱۲ میلادی، از طریق فرودگاه فرانکفورت به ۲۶۴ مقصد در ۱۱۳ کشور جهان پرواز انجام می‌شد.

## تاریخچه
فرودگاه در تاریخ ۸ ژوئیه ۱۹۳۶ میلادی و در زمانی افتتاح شد که ادارهٔ آلمان در دست نازی‌ها بود. در آغاز جنگ جهانی دوم، فرودگاه فرانکفورت که در آن زمان فرودگاه راین−ماین خوانده می‌شد، نقش مهمی را در پشتیبانی از نیروی هوایی آلمان نازی ایفا می‌کرد.

در اوت ۱۹۴۴ میلادی، با استفاده از نیروی کار اسرای جنگی، ساخت یک باند بتونی برای فرود هواپیماهای جنگندهٔ جدید آغاز شد، اما فرودگاه در پی حملات شدید جنگنده‌های نیروهای متفقین در پایان همان سال به ویرانه‌ای کامل تبدیل شد.

از سال ۱۹۴۶ بار دیگر پروازهای عادی مسافربری از این فرودگاه از سر گرفته شد.

## شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازی
### مسافربری

### باربری

## منابع

## پیوند به بیرون

* وب‌گاه فرودگاه فرانکفورت

رده:ترابری در فرانکفورت
رده:ترابری در هسن
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار فرانکفورت
رده:فرودگاه‌های آلمان
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در فرانکفورت آم ماین
فلسفه فیزیک

**فلسفهٔ فیزیک** به مطالعهٔ بنیادها، چرائی‌های فلسفی، تاریخ، و شیوه‌های علمی به کار رفته در علم فیزیک می‌پردازد.

فیزیک، علم اثبات هستی است. پس، فلسفه فیزیک، فلسفه‌ای است در جهت شناخت و تقابل آرای هستی‌شناسانه، از دیدگان علم، تجربه و آزمون.

یکی پارادوکسهای جالب در مورد فضا-زمان:
با توجه به مسافتهای کهکشانیه بسیار دور (سال نوری) اگر ساکنین منظومه‌های دیگر این امکان را بیابند که زمین ما را ببیند چون نوری که به آنها می‌رسد بازتابی از از زمان حیات دایناسور هاست (یا دوران‌های زمین‌شناسی دیگری پیش از حیات انسان) قادر به دیدن ما نخواهند بود، پس از دید آنان هم‌اکنون آن زمان وجود دارد.

## تقلیل‌گرایی

تقلیل‌گرایی و اصالت فروکاهی پدیده‌های پیچیده به مدلهای محدودتر، ساده‌تر، و با درجات آزادی کمتر از جملهٔ اصول اصلی پذیرفته شده در فیزیک و مکانیک کلاسیک است.

در سوی مقابل آن پدیده‌های پیچیده مورد مطالعات امروزین علمی کل‌نگری یا جامع‌نگری را به هنگام مدل‌سازی طلب می‌کند.

## فلسفهٔ زمان و مکان

## فلسفهٔ مکانیک کوانتومی

تولد و ظهور مکانیک کوانتومی در اواخر سده نوزدهم (م) بروز مباحثات، تناقضات، و پرسش‌های فراوانی را در بسیاری از زمینه‌های اساسی و بنیادین فیزیک و مکانیک کلاسیک باعث گردیده‌است:

### تعیین‌گرایی

### رفتارهای عینی

رفتارهای عینی و آفاقی پدیده‌ها از جمله شالوده‌های اصلی است که قوانین علمی فیزیک و مکانیک کلاسیک بر آن‌ها بنا شده‌است.

### اصل عدم قطعیت

## فلسفهٔ نسبیّت

در حالت کلی تمام دیدگاه‌ها و مقیاس‌های ما نسبی می‌باشد؛ یعنی یک اصل را نسبت به یک پارامتر خاص بیان یا مشاهده و عمل می‌کنیم. به عنوان مثال وقتی از یک سال نوری صحبت می‌کنیم، مقصود مقدار مسافتی است که فوتون‌های نور در یکسال شمسی آن مسافت را طی می‌نماید. و این یکسال در مقیاس اندازه‌گیری ما مدّت زمانی است که کرهٔ زمین یک دور کامل به دور خورشید چرخیده‌است.
امّا برای شخصی که در خارج از منظومه شمسی یا در سیاره دیگر زندگی می‌کند، این مدّت زمان قابل تحلیل و اندازه‌گیری نخواهد بود.
پس از دیدگاه ما یکسال نوری نسبتی از حرکت نور و چرخش زمین به دور خورشید می‌باشد.
و این نسبی بودن همواره در تمامی واحدهای اندازه‌گیری مانند، ثانیه و ساعت، درجهٔ دما، سانتیمتر و متر و … صادق است.

## جستارهای وابسته
* تقلیل‌گرایی
* پیچیدگی

## منابع

* Henri Poincare, *New Methods of Celestial Mechanics*, 3 vols. English trans. , 1967. .

## پیوند به بیرون
* اصل عدم قطعیت
* کل‌نگری و جدایی‌ناپذیری در فیزیک
* روابط بین نظریه‌ای در فیزیک
* فلسفه مکانیک آماری
* فلسفهٔ نسبیّت

رده:فلسفه فیزیک
رده:فلسفه بر پایه موضوع
رده:فلسفه علم
خوشکار

**خوشکار**، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بافت در استان کرمان ایران است.

## جمعیت
این روستا در دهستان کیسکان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۸۷ نفر (۵۸خانوار) بوده‌است.

## منابع

* 

گنوئیه
تام گودوین

**تام گودوین**  نویسندهٔ آمریکایی سبک علمی-تخیلی سخت که در ۱۹۱۵ متولد شد و در ۱۹۸۰ از دنیا رفت . بسیاری از داستان‌های او در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی در مجلات پالپ (Pulp) به چاپ رسیدند.
یکی از داستان‌های علمی-تخیلی او با نام معادلات سرد که برای اولین بار در سبک سخت نوشته شده بود بسیار مورد تحسین قرار گرفت و از آن زمان به بعد، او را پدر علمی-تخیلی‌نویسی سخت خواندند.

## آثار
آثار او عبارت‌اند از:

سری راگناروک :
* بازماندگان - ۱۹۵۸
* زندان فضا - ۱۹۶۰
* وحشی‌های فضایی - ۱۹۶۴

و یک رمان:
* ماورای خورشیدی دیگر - ۱۹۷۱

## جستارهای وابسته
* نویسندگان علمی-تخیلی
* علمی-تخیلی سخت

## پیوند به بیرون
* تام گودوین

رده:درگذشتگان ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۱۵ (میلادی)
رده:علمی-تخیلی سخت
رده:علمی-تخیلی
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان علمی-تخیلی
رده:نویسندگان علمی-تخیلی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
جنیفر روو

**جنیفر روو**  (زادهٔ ۱۹۴۸) نویسندهٔ استرالیایی است. بسیاری از داستان‌های او در صدر فهرست پرفروش‌ترین کتابهای کودکان استرالیا قرار دارند. او اولین کتابش (*چیزی استثنایی*) را در سال ۱۹۸۴ و دومین کتابش (*[[خوک‌ها پرواز می‌کنند]]*) را در سال ۱۹۸۶ چاپ کرد. وی همچنین فیلمنامهٔ فیلم *Murder Call* را نوشته‌است. در ایران انتشارات افق و انتشارات بنفشه برخی از کتاب‌های این نویسنده را (از جمله مجموعه‌کتاب‌های *در جستجوی دلتورا و روون*) به فارسی چاپ کرده‌اند.
جنیفر روو، در آثاری که برای کودکان می‌نویسد، از نام مستعار **امیلی رودا** استفاده می‌کند، اما در آثار معمولی‌اش از نام اصلی خود بهره می‌گیرد.

اثر وی روون است که در چهار جلد (*روون پسری از رین*، *روون و کولی‌ها*، *روون و نگهبان کریستال*، و *روون و زباک‌ها* است. یکی از معروف‌ترین و پرطرفدارترین کتابهای امیلی رودا مجموعهٔ «دلتورا» است که از سه مجموعه به نامهای *[[در جستجوی دلتورا]]*، *سرزمین سایه‌های دلتورا*، و *اژدهایان دلتورا* تشکیل شده‌است.

## جستارهای وابسته
* آکادمی فانتزی

## منابع

* آکادمی فانتزی

رده:افراد زنده
رده:اهالی سیدنی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سیدنی
رده:دلتورا
رده:رمان‌نویسان اهل استرالیا
رده:رمان‌نویسان زن اهل استرالیا
رده:زادگان ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل استرالیا
رده:نویسندگان اهل نیو ساوت ولز
رده:نویسندگان جنایی اهل استرالیا
رده:نویسندگان خیال‌پردازی
رده:نویسندگان زن ادبیات کودک و نوجوان اهل استرالیا
رده:نویسندگان معمایی زن
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل استرالیا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل استرالیا
رده:نویسندگان با نام مستعار سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان با نام مستعار سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان اهل سیدنی
لرستان فیلی

**لرستان فیلی**  نامی تاریخی است که به سرزمین‌های تحت حکومت والیان فیلی گفته می‌شود. سرزمین لرستان فیلی در غرب کشور ایران قرار داشته‌است و به دو قسمت پیشکوه و پشتکوه تقسیم می‌شده‌است. علت نام‌گذاری این منطقه به نام فیلی، حکمرانی والیان فیلی بوده‌است. ساکنان این سرزمین‌ها شامل لرها، لک‌ها و کردها بوده‌اند. دانشنامه ایرانیکا برخی ایلات ساکن لرستان فیلی را نیز عرب معرفی کرده‌است.

## تقسیمات ایلی
تقسیم بندی طوایف منطقه‌ی لر کوچک یا لرستان فیلی بر اساس گفته هنری راولینسون.

## تاریخچه

لرستان به معنی سکونت‌گاه لرها به گستره جغرافیایی که مردم لر در آن سکونت دارند گفته می‌شود. لرستان پیش از دولت صفویان، سکونت‌گاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و ایل بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از دولت صفویان سکونت‌گاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان‌های امروزی لرستان و ایلام محدود شد. این منطقه نیز در دولت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است.

## گویش
مردم ساکن لرستان فیلی‌ به گویش‌های متفاوتی سخن می‌گویند که معروفترین آن‌ها لری خرم‌آبادی، لری‌چگنی، لری شوهانی ، کردی ایلامی  است. ایزابلا بیشوپ که در سال ۱۸۹۰ به منطقهٔ کردستان و لرستان سفر کرده‌است، در سفرنامهٔ خود می‌گوید که گویش لرهای فیلی (لر کوچک) «کمی با کردهای کرمانشاه مغایرت دارد».

## پانویس

رده:تاریخ استان لرستان
لرستان فیلی
گروشام گرینج

**گروشام گرینج**  نام مجموعه‌ای از داستان‌های تخیلی است نوشته‌شده در سال ۱۹۸۸ توسط آنتونی هوروویتس نویسندهٔ انگلیسی گونه وحشت و خیال‌پردازی.

شخصیت اصلی این کتاب که دیوید نام دارد به مدرسه‌ای به نام گروشام گرینج دعوت می‌شود. که این دعوت نیز به نوبه خود عجیب بوده زیرا نامه را به جای پستچی کلاغی آورده‌است و نامه از اتفاقات داخل خانه با خبر است. پدر دیوید نیز با خوشحالی این دعوت را قبول می‌کند و دیوید را به گروشام گرینج می‌فرستد.

گروشام گرینج واقع در جزیره‌ای است که بر روی نقشه وجود ندارد و در نامه ذکر شده‌است که باید در سکوی قطار منتظر سرایدار مدرسه بماند و از آنجا با کشتی به مدرسه بروند. در قطار دیوید با دو نفر که به همان مدرسه قرار است بروند آشنا می‌شوند که هر دوی آنها نیز مانند دیوید به آن مدرسه دعوت شده‌اند.

در همان شب اول دیوید متوجه می‌شود که آن مدرسه با بقیه مدرسه‌ها تفاوت دارد زیرا از آن با خون خودشان به جای جوهر امضا گرفتند!

هوروویتس چند سال پس از گروشام گرینج، قسمت دوم آن جام نحس یا بازگشت به گروشام گرینج را منتشر کرد.

## پیوند به بیرون
* آثار آنتونی هورویتس به زبان فارسی

## منبع

* 

رده:رمان‌های ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:شخصیت‌های داستان‌ها
رده:رمان‌های خیال‌پردازی ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:رمان‌های خیال‌پردازی
اسپی مزگت

بندانگشتی|نمای شمالی ایسپیه مزگت، پره‌سر، تالش، گیلان، ایران

نیایشگاه باستانی **ایسپی مزگت** مربوط به دوران پیش از اسلام است و در دوران دوره‌های سلجوقی و صفوی هم از ان استفاده شده است و در ۸۰ کیلومتری باختر شهر رشت و ۲۲ کیلومتری جنوب شهر تالش، در دهستان دیناچال پره‌سر در حاشیه باختری رودخانهٔ دیناچال جای دارد.

این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امروزه تنها ورودی اصلی بنا، نیمی از شبستان و چند دیوار مجاور آن سالم مانده‌است. ورودی اصلی شامل طاق بلند شاخص معماری دوره سلجوقی است.

## نام گذاری
واژه ایسپیه مزگت به معنای مسجد سپید به زبان تالشی (اسپید) است. واژهٔ مسجد در زبان عربی هم برگرفته از همین واژهٔ کهن ایرانی است.

## باستان‌شناسی
بندانگشتی|کتیبه بازمانده روی دیوار
علیرغم این ادعا که این بنا در دوره ساسانی یک آتشکده بوده، اما در کاوش‌های انجام شده هیچ نوع بقایای معماری یا سفال دورهٔ ساسانی در اسپی مزگت یافت نشده‌است. سنگ نوشته‌های بنا آن را وابسته به سدهٔ چهارم و آغاز سدهٔ پنجم هجری معرفی می‌کند و سفال‌های یافت شده همگی وابسته به سدهٔ هشتم هجری (دوره ایلخانی) هستند.

با توجه به کاوشهای باستان‌شناسی انجام شده در سالهای ۱۳۷۹، ۱۳۸۱ و ۱۳۸۵ توسط کارشناسان میراث گیلان از جمله یوسف فلاحیان، این مکان در دو دوره مورد استفاده بوده‌است. دوره اول یعنی قرون پنجم و ششم (همزمان با دوره سلجوقی) بنا ساخته شده‌است. بنا و محوطه اطراف آن حدود شش هکتار مساحت داشته‌است. در این دوره، بنا کاربری مسجد و عبادتگاه داشته و یک گورستان هم در مجاورت آن قرار داشته‌است. در دوره دوم، یعنی دوره صفوی بنا مجدداً احیا و مورد استفاده بوده‌است.

## عوامل مخرب
در دراز مدت عوامل گوناگون انسانی (نظیر یادگاری، حفاری غیرمجاز، آتش) و طبیعی (سیل، رشد درخت، چرای گاو، زلزله) موجب ویرانی بنای «اسپی مزگت» شده‌اند. ریشه درختان در دیوارها نفوذ کرده و چند ترک بزرگ در دیواره و سقف بوجود آمده‌است. رودخانه سیلابی دیناچال نیز بخشی از جنوب بنا را تخریب و فرسوده‌است.

## دسترسی
دسترسی به این بنا از طریق جاده رضوان شهر به تالش، به فاصله ۱۶۰۰ متر پس از پل رودخانه دیناچای، از فرعی شمالی میسر است. راه دسترسی جنگلی و آسفالته است و طول آن از جاده اصلی تا بنا ۱۳۰۰ متر است. این بنا در ۶۰ متری غرب رودخانه دیناچال قرار دارد. 

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان رضوانشهر
رده:نیایشگاه‌های باستانی ایران
۴۷۹ (میلادی)

سال ۴۷۹ سالی مشترک بود که از دوشنبه تقویم ژولینی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی زنون بدون همکار شناخته می‌شد. نام ۴۷۹ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی (Anno Domini) به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### بریتانیا

* آمبروسیوس اورلیانوس، رهبر جنگی روم-بریتانیا، به عنوان پادشاه بریتانیا اعلام شد (طبق تاریخ رگوم بریتانیا). او احتمالاً در جنوب بریتانیا حکومت می‌کند و جنگ علیه آنگلوساکسون‌ها را ادامه می‌دهد.

#### اروپا

* پادشاه تئودوریک کبیر یک لشکرکشی ۴ ساله علیه امپراتوری بیزانس آغاز می‌کند. اوستروگوت‌ها استان‌های رومی (موزیا و تراکیه) را ویران می‌کنند و خود پایتخت قسطنطنیه را تهدید می‌کنند.
* ژولیوس نپوس، امپراتور سابق امپراتوری روم غربی، لشکرکشی‌های نظامی را در دالماتیا علیه اودوآکر برنامه‌ریزی می‌کند، به این امید که خود کنترل ایتالیا را به دست گیرد.

#### آسیا

* تابستان - سلسله لیو سونگ به پایان می‌رسد و سلسله چی جنوبی در جنوب چین آغاز می‌شود. امپراتور شون دی مجبور به ترک تاج و تخت می‌شود و چی گائو دی اولین حاکم چی جنوبی می‌شود. امپراتور شون که بعدها امپراتور سابق شد و ملکه وانگ ژنفنگ توسط گارد امپراتوری در نزدیکی پایتخت جیانکانگ کشته می‌شوند.
* هنگامی که لین ترونگ نهان، فرماندار جیائوژو، در روزهای پایانی سلسله لیو سونگ درگذشت، لین توک هیان از لیو سونگ درخواست کرد که به عنوان جانشین ترونگ نهان منصوب شود. لیو سونگ درخواست توک هیان را رد کرد و تام هوان، فرماندار فرمانداری نانهای، را به عنوان فرماندار جدید جیائوژو منصوب کرد، در حالی که توک هیان به حکومت بر وو بین و تان شونگ منصوب شد. با این حال، با حمایت قوی مردم محلی، توک هیان نیروهایی را در سراسر منطقه مستقر کرد و مانع از به دست گرفتن قدرت توسط تام هوان در جیائوژو شد. در نتیجه، تام هوان مجبور شد در روزهای پایانی و پرآشوب سلسله لیو سونگ در اوت لام بماند، جایی که سرانجام درگذشت.[1]
* در ماه ژوئیه، امپراتور چی گائو دی به لی توک هیان اجازه داد تا به عنوان فرماندار ایالت جیائوژو به حکومت خود ادامه دهد.
* دونگ سونگ پادشاه پادشاهی کره‌ای باکجه شد.
* سوجی پادشاه پادشاهی کره‌ای شیلا می‌شود.

## زادروزها

* روان شیائوشو، نویسنده کتابشناسی (متوفی ۵۳۶)

## مرگ‌ها
* شاه سامگئون، پادشاه دودمان بائکجه کره.

* شون دی، امپراتور لیو سونگ (متولد ۴۶۷)
* وانگ ژنفنگ، ملکه لیو سونگ (متولد ۴۳۶)
* یوان هه، مقام عالی رتبه وی شمالی (متولد ۴۰۳)
* یوریاکو، امپراتور ژاپن

## فرمانروایان
 

رده:۴۷۹ (میلادی)
۴۹۸ (میلادی)

سال ۴۹۸ سالی رایج بود که از پنجشنبه تقویم ژولیانی آغاز می‌شد. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی پائولینوس و اسکیتا شناخته می‌شد. نام ۴۹۸ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که تقویم آنو دومینی (Anno Domini) به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس

* امپراتور آناستازیوس اول، مالیات کریسارگیرون را در سراسر امپراتوری روم شرقی لغو کرد و سپس سیستم پولی را اصلاح کرد و به جای اعداد رومی از اعداد یونانی استفاده کرد. 

#### ایران

* قباد اول با پشتیبانی ۳۰،۰۰۰ هپتالی ( هون‌های سفید) از تبعید بازمی‌گردد و دوباره تاج و تخت ساسانی را به دست می‌گیرد. او مخالفان خود و احتمالاً برادرش جاماسپ را که تاج و تخت را از او غصب کرده بود، مجازات می‌کند. 

#### ژاپن

* شاهزاده بوریتسو، ۹ ساله، جانشین پدرش نینکن می‌شود و بیست و پنجمین امپراتور می‌شود.

### بر اساس موضوع

#### دین

* 19 نوامبر - پاپ آناستازیوس دوم پس از دو سال سلطنت که در آن تلاش کرده بود تا پیروان آکاسیوس، پدرسالار فقید قسطنطنیه، که توسط فلیکس سوم تکفیر شده بود را آرام کند، درگذشت.
* 22 نوامبر - در انتخاب رسمی پاپ در کاخ لاتران (رم)، سیماکوس به عنوان پنجاه و یکمین پاپ، جانشین آناستازیوس می‌شود. در همین حال، آنتی‌پاپ لورنتیوس در کلیسای سانتا ماریا ماجوره به عنوان "پاپ" انتخاب می‌شود و باعث ایجاد تفرقه می‌شود.
* فلاویان دوم به عنوان پدرسالار انطاکیه جانشین پالادیوس می‌شود.

## زادروزها

* جی مین دی، امپراتور وی شمالی (درگذشته ۵۳۲)
* کوین گلندالو، راهب بزرگ و قدیس ایرلندی (درگذشته ۶۱۸)

## مرگ‌ها

* ۱۹ نوامبر - پاپ آناستازیوس دوم
* نینکین، امپراتور ژاپن
* چی مینگدی، امپراتور چی جنوبی (متولد ۴۵۲)

## فرمانروایان
 

رده:۴۹۸ (میلادی)
بهمن‌شیر (محله)

**بهمنشیر** محله‌ای است در شهر آبادان که کارگران شرکت نفت در آن زندگی می‌کردند. نام دیگر این محله (کواترا) بوده که به هنگام انقلاب ۱۳۵۷ به **کوی کارگر** نیز خوانده شد. این محله از کلانتری به نام کلانتری ۳ (کلانتری ۱۳ کنونی) شروع شده تا میدان مجسمه سابق (میدان انقلاب کنونی) ادامه داشته‌است.

رده:محله‌های آبادان
بوارده

محله **بوارده** محل زندگی کارمندان شرکت نفت ایران در آبادان بود. سطح زندگی در این محل از بریم پایین‌تر بود. این منطقه خاطره انگیز دارای دو بخش شمالی و جنوبی است که متعلق به کارمندان رده میانی و بالای شرکت ملی نفت ایران بود.
همچنین نام این محله به احتمال زیاد از واژه Bow-ward که به معنی محله جلویی است گرفته شده که سابقه نامگذاری در کشورهای انگلیسی زبان نیز دارد

## نام
نام محله  مأخوذ از مالک اصلی زمین‌های منطقه یعنی فردی به نام "ابو ورده" است. منطقه‌ای که ناحیه مسکونی «بوارده» در آن واقع است، متعلق به فرد عربی به نام «ابو ورده» بوده است. ظاهراً ایشان فرزند پسری نداشته، بنابراین وی را به نام فرزند دخترش که «وردا» یا «ورده» (به معنی گل) بوده می‌نامیده‌اند. پس از استقرار شرکت ملی نفت ایران در آبادان، شرکت ملی نفت وقت جهت احداث منازل مسکونی پرسنل و نیز تأسیس «تانک فارم» خود، اقدام به خریداری زمین‌های ایشان می‌نماید. از آنجایی که صاحب زمین‌ها «ابو ورده»  بوده است، همین نام نیز بر آن منطقه مسکونی شرکت نفت اطلاق می‌گردد و بر آن باقی می‌ماند. در گذر زمان و به جهت سهولت بیان ابوورده به بوارده تبدیل مشود.

در خصوص ریشه نام‌ها در شهر ابادان میبایست به منابع بریتانیایی نیز رجوع نمود بسیاری از نامهای کنونی تغییر یافته نامهای انگلیسی در زبان محلی نیز میباشند واژه bow -ward در نقشه شهر لندن و‌سایر کشورهای انگلیسی زبان دارای کاربرد است.

## در ادبیات
رمان چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم اثر زویا پیرزاد در دهه ۱۳۴۰ در بوارده شمالی در آبادان روی می‌دهد.

## پانویس

## منابع
* پیرزاد، رویا (۱۳۸۰)، *چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم*، تهران: نشر مرکز

رده:محله‌های آبادان
شاکو (یکا)

شمشیرهای ژاپنی بر واحد (Shaku) شکو اندازه گیری می‌شوند. (۱ شکو = تقریباً ۳۰٫۳ سانتی‌متر یا ۱۱٫۹۳ اینچ که بسیار نزدیک به یک فوت است چون هر فوت ۱۲ اینچ و ۳۰٫۳۴ سانتی‌متر است) همچنین برای دقت بیشتر هر «سان»، «بو» و «رین» به ترتیب برابر با (یک دهم، یک صدم و یک هزارم شکو) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تیغه بلندتر از دو شکو (۶۱ سانتی متر) **دایتو** (شمشیر دراز) نامیده می‌شود. شمشیرهای کتانا در این بخش قرار می‌گیرند که متداول‌ترین و معروفترین نوع شمشیر ژاپنی است.

رده:یکاهای طول
رده:واژه‌ها و عبارت‌های ژاپنی
فلسفه زیست‌شناسی

بندانگشتی|چرخه زندگی
**فلسفهٔ زیست‌شناسی**  یکی از زیر شاخه‌های عمده در فلسفهٔ علوم است.
تاملات فلسفی در پدیده‌های زیست‌شناسی و معرفت آن تاریخی طولانی دارد. برخی از موضوعاتی که مورد علاقه فیلسوفان امروزی زیست‌شناسی است تاریخی دارد که دست کم به زمان ارسطو برمی گردد مانند غایت‌شناسی، ماهیت قوانین، رده‌بندی و ماهیت و منطق تبیین و علیت. اما دوران جدید با انتشار کتاب منشأ انواع داروین زیست‌شناسی از الهیات طبیعی خارج شد و هم پای علومی مانند فیزیک و شیمی قلمداد شد فلسفه زیست‌شناسی با مورتون بکنر آغاز می‌شود. بکنر با انتشار کتاب روش تفکر زیست‌شناسی و با استفاده از ابزارهای تحلیلی و روش‌های معرفت‌شناسی، متافیزیکی و منطقی، بسیاری از مباحث ذکر شده را مورد بررسی قرار داد.

## فرگشت و فلسفهٔ زیست‌شناسی
نظریهٔ داروین از اهمیت و مرکزیت در فلسفهٔ زیست‌شناسی برخوردار است؛ زیرا که این نظریه مباحثی مانند غایت انگاری حیات گرایی و دیگر نظریات در الاهیات را کنار می‌گذارد دوبژانسکی یکی از معروفترین ژنتیکدان‌های اکراینی می‌گوید: 

## جستارهای وابسته
* فلسفه
* زیست‌شناسی
* زیست‌شناسی فرگشتی

## پانویس


رده:زیست‌شناسی
رده:فلسفه بر پایه موضوع
رده:فلسفه علم
ماسامونه

**ماسامونه** همچنین معروف به گورو نیادو (Goro Nyudo) به عنوان بزرگ‌ترین و معروف‌ترین شمشیرساز ژاپنی در جهان شناخته شده‌است.

تاریخ دقیقی از زادروز و سال درگذشت وی در دسترس نیست ولی افسانه‌های زیادی در این زمینه وجود دارند.

اما تاریخ‌نویسان همگی بر این باورند که وی بیشتر شمشیرهای خود را در اوایل تا نیمه سدهٔ سیزدهم میلادی ساخته‌است.

وی برای نخستین بار شمشیرهای کتانا را در سبک سوشو ابداع و تولید کرد.

## هونجو ماسامونه
شمشیر *هونجو ماسامونه* نماینده شوگون‌سالاری توکوگاوا در بیشتر دوران دوره ادو بود و از یک «شوگون» به دیگری منتقل شد. این شمشیر یکی از شناخته‌شده‌ترین شمشیرهای ساخته شده توسط ماسامونه است و اعتقاد بر این است که یکی از بهترین شمشیرهای ژاپنی است. در سال ۱۹۳۹ به عنوان گنجینه ملی ژاپن (کوکوهو Kokuhō ) شناخته شد.

نام هونجو احتمالاً از ارتباط شمشیر با ژنرال هونجو شیگه‌ناگا (۱۵۴۰–۱۶۱۴) که پس از نبردی در سال ۱۵۶۱ شمشیر را به دست آورد، به وجود آمده‌است. هونجو شیگه‌ناگا که قبلاً تعدادی کلاه‌خود در اختیار داشت، توسط اومانوسوکه مورد حمله قرار گرفت. در این حمله اومانوسوکه با *هونجو ماسامونه* به هونجو شیگه‌ناگا ضربه زد که کلاه‌خود او را شکافت، اما او زنده ماند و شمشیر را به عنوان جایزه گرفت. تیغه تعدادی تراشه از نبرد بزرگ داشت اما هنوز قابل استفاده بود. هونجو شیگه‌ناگا آن را نگه داشت تا اینکه در حدود سال ۱۵۹۲ به قلعه فوشیمی فرستاده شد.

شیگناگا بعداً مجبور شد شمشیر را به تویوتومی هیده‌تسوگو، خواهرزاده و ملازم تویوتومی هیده‌یوشی بفروشد. به ۱۳ مای، ۱۳ کوبان (سکه طلا) که ۱۳ سکه بزرگ طلا بود، خریدند. این تیغه بعداً در ۱۰۰۰ مای ارزش گذاری شد. سپس به تویوتومی هیده‌یوشی، شیمازو یوشی‌هیرو، دوباره تویوتومی هیده‌یوشی، توکوگاوا ایه‌یاسو، توکوگاوا یورینوبو و در نهایت توکوگاوا ایه‌تسونا رفت. در شاخه کی (紀伊) خاندان توکوگاوا باقی ماند و این مالکیت پس از پایان دوره شوگون‌سالاری توکوگاوا (۱۸۶۸) ادامه یافت. آخرین مالک شناخته شده توکوگاوا ایه‌ماسا در پایان جنگ جهانی دوم بود.

تحت اشغال ایالات متحده در پایان جنگ جهانی دوم، تمام تولید نیهونتو (شمشیر ژاپنی) با لبه‌ها ممنوع شد مگر با مجوز پلیس یا دولت. آمریکایی‌ها می‌خواستند که تمام شمشیرها به کمیسیون انحلال خارجی تسلیم شود. توکوگاوا ایه‌ماسا در دسامبر ۱۹۴۵ شمشیر هونجو ماسامونه و ۱۳ شمشیر «ارثیه ارزشمند» دیگر را به ایستگاه پلیس در میجیرو تحویل داد.

در ژانویه ۱۹۴۶، پلیس میجیرو شمشیرها را به مردی به نام «گروهبان گلدی بیموره» (احتمالاً املای آوایی نامشخص این مرد) از کمیسیون تسویه خارجی (نیروهای ارتش، اقیانوس آرام غربی) داد. در قسمتی از *[[سفر اکتشافی ناشناخته]]*، جاش گیتس در جستجوی *هونجو ماسامونه* به ژاپن سفر کرد و فهمید که هیچ سابقه ای از چنین گروهبانی که شمشیرها را تحویل گرفته باشد، وجود ندارد، مکان فعلی این شمشیر ناشناخته باقی مانده‌است.

فقط نظریه‌های مبهم در مورد محل شمشیر وجود دارد.

## جستارهای وابسته
* کن‌دو
* کتانا
* هاتوری هانزو

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اهالی ژاپن در سده ۱۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۶۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۵ (میلادی)
جیزک

**جیزَک** یا **جیزَخ** (جیزاک و جیزاخ هم نوشته شده) (به ازبکی: Жиззах / Jizzax: جیزَک) یکی از شهرهای ازبکستان است.

شهر جیزک با ۱۲۶٬۴۰۰ نفر جمعیت در سال ۱۹۹۹ میلادی، مرکز ولایت جیزک در ازبکستان مرکزی است. جیزک در شمال خاوری سمرقند و در جادۀ سمرقند به تاشکند قرار گرفته‌است.

جیزک شهر مهمی در جادۀ ابریشم بود که در چهارراه مهم راه سمرقند به دره فرغانه قرار گرفته بود. شهر جیزک در کنارۀ دشت گرسنه و نزدیک به گردنه جیلانوتی (دروازۀ تیمور لنگ) واقع شده و مشرف بر راه‌های درۀ زرافشان، سمرقند و بخارا است. بیشتر باشندگان این شهر ازبک‌ها هستند اما اقلیت بزرگی از تاجیک‌ها هم در این شهر زندگی می‌کنند.

## تاریخچه
نام جیزک از زبان ایرانی سغدی گرفته شده و هم‌ریخت «دِژک» یعنی دژ کوچک است. شهر کنونی جیزک بر روی ویرانه‌های شهر سغدی اسروشنه ساخته شده‌است. پس از ورود اسلام به منطقه، شهر جیزک به عنوان بازاری برای دادوستد میان یکجانشینان و کوچ‌نشینان عمل می‌کرد و مسلمانان رباط‌های چندی در آن ساختند. این ساختمان‌ها محل سکونت غازی‌ها (عرب‌های جنگجو) بود و بعدها در سدهٔ ۱۹ به صورت دژهایی گسترش یافت که محل اقامت امیران امارت بخارا شد.

ژنرال چرنایف روسی، معروف به «شیر تاشکند» در نخستین تلاش خود برای فتح جیزک شکست خورد ولی در دومین کوشش به موفقیت دست یافت. او در جریان فتح جیزک تنها ۶ نفر از افراد خود را از دست داد درصورتی‌که ۶٬۰۰۰ نفر از مدافعان شهر را کشت.
پس از آن شهر کهن تخریب شد، بقیهٔ ساکنانش تبعید شدند و مستعمره‌نشینان روس به جیزک آورده شدند.

در سال ۱۹۱۶، جیزک کانون یک قیام ضدروسی شد که به سرعت سرکوب شد. 
مشهورترین جیزکی یعنی شرف رشیدوویچ رشیدف که دبیر حزب کمونیست ازبکستان شد در سال ۱۹۱۷ در جیزک به دنیا آمد.

شهر امروزی جیزک شهری پردرخت و آرام است که هیچ چیز از دوران پیش از رشیدف در آن باقی نمانده‌است.
این شهر دارای دو دانشگاه و جمعاً حدود ۷٬۰۰۰ دانشجو است.
جیزک محل باشگاه تیم فوتبال سغدیانا جیزک است که در لیگ ازبکستان (Oliy Liga: لیگ عالی یا برتر) بازی می‌کند.

در لغت‌نامهٔ دهخدا زیر عنوان دَیزَک آمده است.

## اماکن اصلی گردشگری
* موزهٔ یادبود شرف رشیدوف
* موزهٔ ولایتی

## منابع

Wikipedia contributors, "Jizzakh," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jizzakh&oldid=197224176

رده:شهرهای سغد
رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت جیزک
رده:شهرها در ازبکستان
استان جیزه

جیزه از استان‌های کشور مصر است به مرکزیت شهر جیزه.

## شهرها

## منابع

* ویکی‌پدیای عربی، ۲۰ مارس ۲۰۰۷.
* ابراهیم، الجمل، عبد الرازق، عبدالله، * «(تاریخ مصر المُعاصر)» * ، انتشار سال ۱۹۷۷ میلادی.

رده:استان جیزه
جیزه
رده:دلتای رود نیل
علی‌اکبر الهیان تنکابنی

**علی اکبر الهیان رامسری تنکابنی** (۱۳۸۰–۱۳۰۵ق) متولد رامسر و فرزند محمد تقی الهیان تنکابنی (از شاگردان میرزای شیرازی) است، از علما و عارفان است.

وی را از بنیانگذاران مکتب تفکیک دانسته‌اند. او از شاگردان سید موسی زرآبادی است و دایی شیخ مجتبی قزوینی از علمای بزرگ مشهد و استاد فلسفه مکتب خراسان است.

مقدمات تحصیل را در رامسر گذراند و به قزوین عزیمت کرد و مدتی در آن شهر به کسب علم پرداخت و از آنجا به عراق رفت و مدتی در کربلا و نجف تحصیل نمود.

## تحصیلات و استادان
علی‌اکبر الهیان دروس مقدمات ادبیات عرب و فارسی را قزوین در نزد پدر آموخت و در محضر درس دیگر استادان آن حوزه حضور یافت. وی در سال ۱۳۲۳ قمری درست یک سال پس از درگذشت پدر عازم تهران شد. او که مقدمات را در قزوین به خوبی به پایان برده بود در تهران نزد استادان آن شهر سطوح عالی را فرا گرفت و سپس برای ادامه تحصیل به نجف اشرف رفت.

در ابتدای ورودش به نجف مدّت کوتاهی را در درس آخوند خراسانی صاحب «کفایةالاصول» شرکت کرد. در همان زمان و پس از آن با حضور در حلقه درس سیدمحمد کاظم طباطبایی یزدی و دیگر استادان آن عصر، به درجه اجتهاد نایل گردید.

الهیان پس از بهره‌گیری از حوزه نجف اشرف و علمای آن سامان و درک مقام اجتهاد در حدود سال ۱۳۳۵ قمری به قزوین مراجعت نمود و در آنجا به تدریس و تربیت طلاب علوم دینی پرداخت. در همین زمان با حضور نزد سیدموسی زرآبادی (متوفی ۱۳۵۳ قمری) به تهذیب و تزکیه نفس مشغول گردید. او که یکی از بنیانگذاران و استوانه‌های «مکتب تفکیک» بود، در پرورش ایشان و مجتبی قزوینی تلاش فراوان نمود. مکتب تربیتی سیّد که مکتب توأمان علم و عمل بود بر معرفت و شناخت بر اساس علوم قرآنی خالص و عمل بر طبق موازین دقیق شرعی تأکید داشت. علی‌اکبر الهیان در سال ۱۳۴۵ قمری به رامسر مهاجرت و چندی در آنجا رحل اقامت انداخت. وی پس از مدتی درنگ در آن شهر به قزوین بازگشت و از آن پس همیشه در سفر بسر می‌برد.

او علوم غربیه را نزد سید موسی زرآبادی فرا گرفت.

او سخنی دربارهٔ نواب صفوی (درگذشته ۱۳۳۴ش) گفت که استاد محمدرضا حکیمی چنین نقل می‌کند:

## فرزندان
وی دارای دو فرزند به نام‌های محمد و حسن است.

## وفات
الهیان همان‌طور که گذشت همیشه در سفر بود و در سال اخیر بیشتر اوقات را در طالقان می‌گذرانید تا در اوایل زمستان ۱۳۳۹ خورشیدی بیمار شد و بیماری ایشان شدت یافت و در بیمارستان دکتر هشترودی تهران بستری گردید و در روز سه‌شنبه سیزدهم بهمن ماه ۱۳۳۹ خورشیدی سال ۱۳۸۰ قمری به‌درود حیات گفت جنازه‌اش به قم حمل شد و آيت الله بروجردی بر وی نماز خواند و در قبرستان «وادی‌السلام قم» به خاک سپرده شد.

در کتاب آیت عرفان بخشی از سرگذشتٰ دیدگاه‌ها و کرامات وی گردآوری شده‌است. محمد رضا حکیمی در کتاب مکتب تفکیک از وی یاد کرده‌است.

## منابع

* حکیمی، محمد رضا. *مکتب تفکیک*. تهران: نشر، ۱۳۷۰

رده:اهالی تنکابن
رده:زادگان ۱۳۰۵ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۳۳۹
رده:درگذشتگان ۱۳۸۰ (قمری)
رده:اهالی قزوین
رده:عرفان
رده:عالمان علوم خفیه
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی
رده:عالمان شیعه
رده:روحانیان شیعه اهل قزوین
مسجد رفاعی

[بندانگشتی|چپ|300px|نمایی از دو مسجد مهم و تاریخی، رفاعی (راست) و [مسجد سلطان حسن|سلطان حسن (چپ) از فراز قلعه صلاح‌الدین در مرکز شهر قاهره.]]

**مسجد رفاعی**  که «مسجد سلطنتی» نیز نامیده شده در مرکز شهر قاهره در کشور مصر واقع شده‌است. این مسجد در بین سال‌های ۱۸۶۹ تا ۱۹۱۲ بنا شده و یکی از زیباترین مسجدهای جهان اسلام به‌شمار می‌آید. این مسجد آرامگاه شخصیت‌های برجسته‌ای همچون ملک فاروق، پدرش ملک فؤاد، دخترانش فریال، فادیه، فوزیه، خواهرش فوقیه و همسر اولش فریده و همچنین محمدرضا پهلوی پادشاه فقید ایران است.

پیکر رضاشاه پهلوی تا زمانی که به ایران تحویل داده نشده بود، مومیایی و در این مسجد به امانت گذاشته شد. محمد رضا پهلوی در همان نقطه‌ای که پیکر پدرش به امانت گذاشته شده بود به خاک سپرده شد.

## آرامگاه‌های مشهور
[بندانگشتی|مقبره [محمدرضا شاه پهلوی، پادشاه فقید ایران.]]

[بندانگشتی|آرامگاه [ملک فاروق، آخرین پادشاه مصر.]]

مسجد الرفاعی آرامگاه شخصیت‌هایی همچون محمدرضا پهلوی و فوزیه ملکه اسبق ایران و ملک فاروق، آخرین پادشاه مصر است. پیکر شاه ایران در مسجد الرفاعی قاهره به امانت گذاشته شده‌است. محمدرضا شاه پهلوی در وصیت‌نامه خود خواسته بود تا در خاک ایران دفن شود.

## پانویس

## منابع

* Wikipedia contributors, "Al Rifa'i Mosque," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Al_Rifa%27i_Mosque&oldid=185969985
* 

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۲ (میلادی) در امپراتوری عثمانی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۲ (میلادی) در مصر
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رفاعی
ر
رده:مسجدهای کامل‌شده در ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:معماری عربی
سولاریس (سیستم‌عامل)

**سولاریس**  نام گونه‌ای از سیستم‌عامل یونیکس است که در آغاز توسط سان مایکروسیستمز تولید می‌شد. این سامانه در سال ۱۹۹۳ جایگزین سامانه قدیمی‌تر شرکت سان که سان‌اواس نام داشت شد. پس از اینکه ابرشرکت اوراکل در ژانویه ۲۰۱۰ شرکت سان را خریداری کرد این سیستم‌عامل در اختیار شرکت اوراکل قرار گرفت و هم‌اکنون با نام **اوراکل سولاریس** هم شناخته می‌شود. سولاریس به خاطر مقیاس‌پذیری‌اش مخصوصاً بر روی سامانه‌های مبتنی بر اسپارک شناخته می‌شود. همچنین دلیل دیگر شهرت این سامانه، معرفی فناوری‌هایی مانند زی‌اف‌اس، دی‌تریس است. این سامانه به‌طور گسترده در رایانه‌های سرور و برای مدیریت شبکه‌های رایانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. سولاریس از ایستگاه‌های کاری مبتنی بر اسپارک و همین‌طور سرورهای شرکت اوراکل و چند شرکت دیگر پشتیبانی می‌کند. تلاش‌هایی هم برای پورت کردن این سامانه به دیگر معماری‌ها در حال انجام است. سولاریس در آغاز به صورت یک نرم‌افزار انحصاری توسعه می‌یافت. در ژوئیه ۲۰۰۵ شرکت سان، بیشتر کدهای این سامانه را تحت پروانه توسعه و توزیع مشترک عرضه کرد و پروژه اوپن‌سولاریس را بنیان نهاد. سان قصد داشت با این پروژه، یک جامعه کاربری و جامعه توسعه‌دهندگان برای این سامانه بسازد. پس از اینکه در ژوئیه ۲۰۱۰ شرکت سان خریداری شد، اوراکل تصمیم گرفت که پروژه اوپن‌سولاریس را تعطیل کند و مدل توسعه این سامانه و توزیع کردن اوپن‌سولاریس را متوقف کند.

## منابع

## پیوند به بیرون
* 
* https://docs.oracle.com/en/operating-systems/solaris.html

رده:اوپن‌سولاریس
رده:اوراکل
رده:سیستم پنج یونیکس
رده:سیستم‌عامل‌های اکس۸۶
رده:سیستم‌عامل‌های مالکیتی
رده:نرم‌افزارهای اوراکل
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای سان مایکروسیستمز
رده:یونیکس
رده:سیستم‌عامل‌های ایکس۸۶–۶۴
تلیران

**تلیران** ، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.

## جمعیت
این روستا در دهستان بالاخیابان لیتکوه قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۵۵۹ نفر (۱۴۸خانوار) بوده‌است.

## منابع

تلیران
محیی‌الدین انیس

**محی الدین انیس** روزنامه‌نگار اهل افغانستان است.

## زندگی‌نامه
او دورهٔ کودکی و نوجوانی را در مصر گذراند چون پدرش در قاهره اقامت داشت. در اوان جوانی به افغانستان بازگشت. مدتی را در هرات و سپس کابل اقامت نمود. نشریهٔ انیس را در کابل انتشار داد. این نشریه ابتدا گاهنامه و سپس به صورت هفته‌نامه توسط انیس منتشر می‌شد و پس از مدتی یکی از روزنامه‌های معتبر افغانستان شد که تا کنون به همین نام انتشار می‌یابد.

محی الدین انیس افزون‌بر مقالاتی که در روزنامهٔ انیس منتشر کرده‌است، چند اثر به صورت کتاب و جزوه نیز دارد که برخی از آن‌ها منتشر شده‌است.

## منابع

رده:افراد زنده
رده:روزنامه‌نگاران اهل افغانستان
رده:دور از وطن‌های اهل افغانستان
حسن محمودی

**حسن محمودی** (زاده:۲۰ اسفند ۱۳۴۹در نجف آباد) روزنامه‌نگار و منتقد ادبی ایرانی.
وی دانش‌آموختهٔ رشته سینما با گرایش کارگردانی از دانشکده سینما و تئاتر است و در روزنامه‌های ایرانیان، مناطق آزاد، همشهری، شرق، روزگار، اعتماد، فرهیختگان در حوزهٔ ادب و هنر فعالیت داشت و هم اکنون در خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به فعالیت رسانه‌یی خود ادامه می‌دهد.

## فعالیت‌های تئاتری
* کارگردانی نمایش باغ آروزها نوشته محمد چرمشیر در انجمن نمایش نجف آباد
* کارگردانی نمایش راز درخت مقدس نوشته داوود کیانیان در اصفهان و نجف آباد
* کارگردانی نمایش سیاه دوم نوشته احمد بیگدلی در اصفهان و نجف آباد
* سردبیری سایت ایران تئاتر از تأسیس تا سال ۱۳۸۶
* مسئول صفحات تئاتر در روزنامه‌های مناطق آزاد، همشهری، شرق، فرهیختگان

## آثار داستانی
* وقتی آهسته حرف می‌زنیم المیرا خواب است، مجموعه داستان، نشر آسا، ۱۳۷۶ (دربرگیرنده داستان‌های کوتاه: آبی آرام، بلوز آبی، وقتی آهسته حرف می‌زنیم المیرا خواب است، عیسی قلی، حکایت بز و درخت آسوریک، ما نمی‌دانیم)
* یکی از زنها دارد می‌میرد، مجموعه داستان، نشر نگاه، ۱۳۸۰ (در برگیرنده داستان‌های کوتاه: افسانه کلاغها، یکی از زن‌ها دارد می‌میرد، قصه‌ای کوتاه برای پری ناز، چهارده روایت از قتل شاعر قرن چهاردهم، همه یک روز زودتر می‌میرند، کورها تا حاشیه جاده آمده‌اند، خورخه و خاکستر مرد عاشق)
* کورها تا حاشیه جاده آمده‌اند، مجموعه داستان مشترک با نویسندگان معاصر، کتاب‌های ارغوانی
* از چهارده سالگی می‌ترسم، مجموعه داستان، نشر چشمه، ۱۳۸۸
* روضه نوح، رمان، نشر ثالث، ۱۳۹۳، کتاب سال مجله تجربه در سال ۱۳۹۳
* مارآباد، رمان، نشر آموت، (در انتظار مجوز)
* کتاب یونس، رمان، (از سه‌گانه روضه نوح)
* باد زن‌ها را می‌برد، مجموعه داستان، نشر نیماژ، (۱۳۹۴) منتخب جایزه داستان ایرانی
* گم و گور، رمان، نشر نیماژ، (از سال ۹۴ تا کنون در انتظار مجوز)
* پنه لوپه غمگین نیست، رمان، در دست نوشتن

## آثار پژوهشی
* خون آبی بر زمین نمناک، در نقد و معرفی بهرام صادقی، نشر آسا، ۱۳۷۷
* نقد و بررسی داستان‌های صادق چوبک، نشر روزگار، ۱۳۸۲-
* قصه‌های آبی، نشر هزاره سوم اندیشه، ۱۳۸۳

## منابع

* برگرفته از سایت آدم و حوا
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* صفحه مخصوص حسن محمودی در سایت سخن 
* صفحه مخصوص یکی از زن‌ها دارد می‌میرددر سایت سخن 
* یادداشت محمد حسن شهسواری درباره کتاب حسن محمودی 
* مصاحبه روزنامه آرمان با حسن محمودی درباره رمان روضه نوح 
* مصاحبه روزنامه شهروند با حسن محمودی درباره رمان روضه نوح 
* خبرآنلاین با حسن محمودی درباره رمان روضه نوح 

محمودی، حسن
رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل ایران
محمودی، حسن
محمودی، حسن
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
پندار (رمان)

**پندار** (به انگلیسی: *Illusions: The Adventures of a Reluctant Messiah*) عنوان رمانی است نوشتهٔ نویسنده آمریکایی ریچارد باخ.

داستان این کتاب در مورد منجی به نام شیمودا می‌باشد که راوی داستان در سفری که با هواپیمای کوچک خود می‌کرده‌است به صورت اتفاقی با شیمودا آشنا می‌شود که ریچارد راوی داستان بعد از آشنای شیمودا اصول مهمی را از شیمودا یادمی‌گیرد.

این کتاب توسط لادن جهانسوز به فارسی ترجمه شده‌است. نام این کتاب در برخی از ترجمه‌ها، «**اوهام**» برگردانده شده‌است.

گفتاوردی از رمان پندار که در پشت جلد برخی نسخه‌ها آمده:
:اکنون باید آزمود
:که آیا مأموریتت بر روی زمین
:به پایان رسیده
:یا نه
:اگر هنوز زنده‌ای
:پس
:به پایان نرسیده

## منابع

گفتاورد از ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:آثار ریچارد باخ
رده:رمان‌های ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:رمان‌های آمریکایی ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:رمان‌های فلسفی آمریکایی
رده:رمان‌های هوانوردی
غجدوان

**غجدوان** یا **گیج‌دوان** یکی از شهرهای ولایت بخارا در ازبکستان است. این شهر از مناطق تاجیک‌نشین ازبکستان به حساب می‌آید.

به نوشتهٔ انساب سمعانی: «غجدوان (گیج‌دوان) قریه‌ای است از قرای بخارا در شش فرسخی آن و در آنجا بازاری است هفته‌ای یک روز، مردم دهات برای خرید و فروش در آنجا گرد می‌آیند.»

## جستارهای وابسته
نبرد غجدوان

## منابع

ویو-ویو، بازدید: ۹ اکتبر ۲۰۰۸.

رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت بخارا
رده:شهرها در ازبکستان
شهرستان پخته‌آباد

**ناحیهٔ پَخته‌آباد** یکی از ناحیه‌های استان اندیجان کشور ازبکستان است.

پَخته واژه‌ای فارسی به معنی کتان و پنبه است. از آنجا که آسیای میانه بویژه ازبکستان بزرگ‌ترین تولیدکننده پنبه در جهان است به جاینامهای مختلفی در این ناحیه برمی‌خوریم که با واژه پخته (پنبه) درست شده اند. برای نمونه: ناحیه‌های پخته‌آباد، پخته‌کار، پخته‌چی.

## منابع

* 
* 

رده:ناحیه‌های ازبکستان
رده:ولایت اندیجان
شهرستان پخته‌چی

**ناحیهٔ پَخته‌چی** (Pakhtachi District) یکی از ناحیه‌های ولایت سمرقند کشور ازبکستان است.

پَخته واژه‌ای فارسی به معنی کتان و پنبه می‌باشد. از آنجا که آسیای‌میانه به ویژه ازبکستان بزرگترین تولیدکنندۀ پنبه در جهان است به جاینام‌های مختلفی در این ناحیه برمی‌خوریم که با واژۀ پخته (پنبه) درست شده‌اند. برای نمونه: ناحیه‌های پخته‌آباد، پخته‌چی، پخته‌کار.

## منابع

منبع معنی واژه پَخته: فرهنگ فارسی به انگلیسی استینگاس.

رده:ولایت سمرقند
رده:ناحیه‌های ازبکستان
امین فقیری

**امین فقیری** (۳۰ آذر ۱۳۲۲ هـ.ش شیراز) پژوهشگر، نمایش‌نامه‌نویس و نویسنده ایرانی است.

## زندگی
فقیری در شیراز به دنیا آمد و در خانواده‌ای اهل کتاب و فرهنگ بزرگ شد. وی برادر ابوالقاسم فقیری فارس‌شناس معروف است. وقتی که در لباس سپاه دانش به روستا رفت زندگانی تلخ روستاییان او را واداشت تا از آن‌ها بنویسد. وی حاصل چهار سال نوشتن را همگی در نخستین مجموعهٔ داستانی خود به نام *دهکدهٔ پرملال* در سن ۲۳ سالگی انتشار داد. این کتاب تا قبل از انقلاب ۵ بار چاپ شد ولی پس از آن اجازه چاپ نیافت. چاپ ششم آن در سال ۱۳۸۲ توسط نشر چشمه منتشر شد.
این کتاب جزء کتابهای شاخص دهه ۴۰ و ۵۰ است. بزرگان ادبیات ایران همگی این کتاب را ستودند و به دلیل ممنوعیت چاپ مجدد، در اروپا داستاهای این کتاب به صورت زیراکسی پخش می‌شد؛ چرا که داستان‌های دهکده پرملال نمودار درد و رنج روستاییانی بود که بر خلاف تبلیغات دولت، از عدم بهداشت، خرافات و فقر فرهنگی و بی چیزی در رنج بودند.
توصیف تنهایی و ملال روحی معلمان روستا و دشواری و خشونت زندگی دهقانان به داستان‌هایش حال و هوایی شاعرانه و دقتی جامعه شناسانه می‌بخشد.
او همراه با محمود دولت آبادی از اولین نویسندگان داستان‌های روستایی ایران به‌شمار می آید.
داستانهای این مجموعه به بیش از ده زبان از جمله انگلیسی، آلمانی، روسی، اردو، ایتالیایی، فرانسوی، ژاپنی و غیره چاپ شده‌است.
از او تا کنون نوزده کتاب در زمینهٔ رمان مجموعه رمان و نمایشنامه و داستان نوجوانان به چاپ رسیده‌است. او در حال حاضر در روزنامه عصر مردم شیراز مشغول به کار است.

نهمین شماره مجله سیاه مشق به پرونده ادبی امین فقیری پرداخته است.

## افتخارات
فقیری در کنار دیگر افتخاراتش به همراه محمود دولت‌آبادی برنده لوح زرین بهترین نویسنده بیست سال داستان‌نویسی ایران در سال ۱۳۷۶ می‌باشد.

## آثار
* دهکده پر ملال (مجموعه داستان) (۱۳۴۶)
* کوچه باغ‌های اضطراب (۱۳۴۸)
* کوفیان (۱۳۵۰)
* شب (نمایشنامه)
* غم‌های کوچک (۱۳۵۲)
* دوست من (نمایشنامه)
* سیری در جذبه و درد
* قالیبافان (نمایشنامه)
* سخن از جنگل سبز است و تبردار و تبر
* دو چشم کوچک خندان
* تمام باران‌های دنیا
* مویه‌های منتشر (۱۳۶۸)
* آهوی زیبای من (برای کودکان)
* اگر باران ببارد (برای نوجوانان)
* گزیده داستان‌ها
* رقصندگان (رمان)
* زندگی با ورزش (برای نوجوانان)
* انگار هیچ وقت نبوده (مجموعه داستان) (۱۳۸۲)
* پلنگ‌های کوهستان (رمان) (۱۳۸۱)
* گربه (۱۳۹۵)
* شهربازی (مجموعه داستان) انتشارات ماه بارن (۱۳۹۵)

## آثار زیر چاپ
* در تو تکرار نمی‌شود آن گل سرخ (نمایشنامه)
* سقزی (نمایشنامه)
* زندگینامه سعدی شیرازی
* استاد قوام‌الدین شیرازی معمار مسجد گوهرشاد
* استاد عیسی شیرازی طراح تاج محل
* میرعماد

## منابع

* برگرفته از سایت سخن
* کتاب‌های محبوب امین فقیری در ۶۹ سالگی
* جدیدترین داستان‌های امین فقیری با عطر شیراز / چه کسی برای نویسنده تره خرد می‌کند؟
* *امین فقیری: مصاحبه‌ی تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران*. تهران: نشر نشانه: ۱۳۹۳.

## پیوند به بیرون
# داستانی از امین فقیری با صدای وی که در رادیو زمانه منتشر شده‌است برای گوش دادن یا دریافت کلید کنید
# گفتگو با امین فقیری، خالق دهکده پرملال: ما از مردم می‌نوشتیم

رده:افراد زنده
فقیری، امین
رده:پژوهشگران اهل ایران
رده:داستان‌نویسی جنوب
رده:نمایشنامه‌نویسان سده ۱۴ اهل ایران
رده:نمایشنامه‌نویسان فارسی‌زبان سده ۱۴
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد اهل ایران
رده:نمایشنامه‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
فقیری، امین
رده:نویسندگان اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۲۲
شهرستان شیرآباد

**ناحیهٔ شیرآباد** (Sherobod District) یکی از ناحیه‌های ولایت سرخان‌دریا در کشور ازبکستان است.

مرکز این ناحیه شهر شیرآباد می‌باشد.

رده:ناحیه‌های ازبکستان
رده:ولایت سرخان‌دریا
شهرستان شورچی

**ناحیهٔ شورچی** (Shurchi District) یکی از ناحیه‌های استان سرخان‌دریا در کشور ازبکستان است.

مرکز این ناحیه شهر شورچی است. ساکنان این ناحیه را ازبک‌ها و تاجیک‌ها تشکیل می‌دهند.

## منابع

* 
* 

رده:ولایت سرخان‌دریا
رده:ناحیه‌های ازبکستان
شهرستان مزرباط

**ناحیهٔ مُزرباط** (Muzrabot District) یکی از ناحیه‌های استان سرخان‌دریا در کشور ازبکستان است.

## منابع

* ویو-ویو

رده:ولایت سرخان‌دریا
رده:ناحیه‌های ازبکستان
شهرستان آلتین‌سای

**ناحیهٔ آلتین‌سای** (Oltinsoy District) یکی از ناحیه‌های ولایت سرخان‌دریا در کشور ازبکستان است.

واژهٔ *آلتین‌سای* در زبان ازبکی به معنی «زرین‌نژاد» است.

## منابع

* 
* 

رده:ناحیه‌های ازبکستان
رده:ولایت سرخان‌دریا
شهرستان سر آسیا

**ناحیهٔ سَرِ آسیا** (Sariosiyo District) یکی از ناحیه‌های ولایت سرخان‌دریا در کشور ازبکستان است.

واژۀ «سَرِ آسیا» یک گزارۀ فارسی می‌باشد.

رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
رده:ولایت سرخان‌دریا
رده:ناحیه‌های ازبکستان
شیرآباد (ازبکستان)

یکی از شهرهای ازبکستان در استان سرخان‌دریا است. اکثر ساکنان این شهر تاجیک‌ها و ازبک‌ها هستند اما اقلیتی از عرب‌های فارسی‌زبان هم در این شهر زندگی می‌کنند.

## منابع

ویو-ویو، بازدید: ۹ اکتبر ۲۰۰۸.

رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت سرخان‌دریا
رده:شهرها در ازبکستان
اندیژان

**اَندیژان** یکی از شهرهای ازبکستان در استان سرخان‌دریا است. 

این شهر نباید با شهر اندیجان مرکز استان اندیجان ازبکستان اشتباه شود.

## منبع
ویو-ویو، بازدید: ۹ اکتبر ۲۰۰۸.

رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
پیر دو فرما

**پیِر دو فرما**  (زاده ۱۶۰۷ – درگذشته ۱۶۶۵ میلادی) ریاضی‌دان فرانسوی بود که قضیه آخر فرما، قضیه کوچک فرما ، اعداد فرما و روش تجزیه فرما به نام اوست.

## زندگی
پیر دو فرما به سال ۱۶۰۷ در نزدیکی مُونتوُبان فرانسه متولد شد. او فرزند یک تاجر چرم بود و تحصیلات اولیه خود را در منزل گذراند. سپس برای احراز پست قضاوت به تحصیل حقوق پرداخت. فرما لیسانس حقوق خود را از دانشگاه اورلئان دریافت کرد. او بعدها به‌عنوان مشاور در پارلمان محلی شهر تولوز (Toulouse) انتخاب شد.

او باوجود علاقه بسیاری که به ریاضیات داشت هرگز به‌صورت رسمی و حرفه‌ای به این علم نپرداخت اما با این حال بسیاری او را بزرگ‌ترین ریاضی‌دان قرن هفدهم می‌دانند. او در سن 57 سالگی در شهر کاستر (Caster) در گذشت.

فرما برای تفریح به ریاضیات می‌پرداخت و امروزه بسیاری از اکتشافات او مهم‌ترین قضایا در ریاضیات‌اند. زمینه‌های مورد علاقه او در ریاضیات بیشتر شامل تئوری اعداد، استفاده از هندسه تحلیلی در مقادیر بینهایت کوچک یا بزرگ و فعالیت در زمینه احتمالات بود. با ریاضی‌دان‌های برجسته زمان خودش ارتباط داشت و بر نحوه تفکر دانشمندان هم دوره‌اش تأثیرگذار بود. با مکاتباتی که با پاسکال داشت، اساس علم احتمالات را پی ریزی کرد. سهم او در پیشرفت شاخه‌های مختلف ریاضی، آن قدر زیاد است که او را بزرگ‌ترین ریاضی‌دان قرن ۱۷ می‌دانند.

به نام فرما در نظریه اعداد دو قضیه زیبای مشهور وجود دارد؛ قضیه کوچک و قضیه بزرگ. این دومی، جنجالی‌ترین قضیه تاریخ ریاضیات است که بدون اثبات، در حاشیه یکی از دست نوشته‌هایش پیدا شد. فرما نوشته‌است: راه اثبات حیرت‌انگیزی برای این قضیه دارم، حیف که جا نیست! اما متأسفانه هرگز در میان نوشته‌هایش به اثبات قضیه اشاره نکرد. تاریخ همواره در شک ماند که آیا او واقعاً اثبات قضیه را می‌دانست؟ این اثبات، ۳۰۰ سال ریاضی‌دان‌های بزرگ جهان را به خود مشغول کرد. در سال ۱۹۰۸ جایزه ۱۰ هزار مارکی برای حل آن تعیین شد. فقط در یک شهر آلمانی، طی ۳ سال، هزاران راه‌حل طرح شد که بعد از بررسی رد می‌شدند. بعد از جنگ جهانی اول، مبلغ جایزه که به علت تورم، جذابیت خود را از دست داده بود، توسط جامعه ریاضی‌دانان بیشتر شد. سعی در اثبات قضیه باعث حل مسایل دیگری می‌شد و شاخه‌های جدیدی در ریاضیات به‌وجود می‌آمد. اما همچنان راه اثبات قضیه به‌دست نمی‌آمد. تا آن که در سال ۱۹۹۴، قضیه در دانشگاه پرینستون توسط گروهی از ریاضی‌دانان و با استفاده از ریاضیات پیچیده و مدرن اثبات شد و در ۱۹۹۹ راه حل کامل‌تر شد.

## جستارهای وابسته
* قضیه اویلر

## منابع

* 
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/204668/Pierre-de-Fermat

رده:اهالی تارن-ا-گارون
رده:اهالی فرانسه در سده ۱۷ (میلادی)
رده:تاریخ حساب دیفرانسیل و انتگرال
رده:حقوق‌دانان اهل فرانسه
رده:درگذشتگان ۱۶۶۵ (میلادی)
رده:ریاضی‌دانان اهل فرانسه
رده:ریاضی‌دانان باسکی
رده:ریاضی‌دانان سده ۱۷ (میلادی) اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۶۰۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۰۷ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های عضو کلیسای کاتولیک روم
رده:مردم اکسیتان
رده:نظریه‌پردازان اعداد
رده:وکیلان اهل فرانسه
رده:هندسه‌دانان
غله‌آرال

**غَلّه‌آرال** یکی از شهرهای ازبکستان واقع در استان جیزک است.

معنی نام این شهر «جزیره غلات» است. (غله به معنی غله و گندم). پس از اینکه یکی از سیاست‌مداران ازبکستان شوروی کشتزارهای غله این منطقه را به جزیره‌هایی از غله تشبیه کرد این نام بر این شهر و شهرستان مربوطه نهاده شد.

## منابع

:en:Jizzakh Provinceen
رده:مناطق مسکونی در ازبکستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت جیزک

رده:شهرها در ازبکستان
شهرستان غله‌آرال

**ناحیهٔ غَلّه‌آرال** (Gallaorol District) یکی از ناحیه‌های ازبکستان واقع در استان جیزک است.

مرکز این ناحیه شهر غله‌آرال است.

معنی نام این ناحیه «جزیره غلات» است. پس از اینکه یکی از سیاستمداران ازبکستان شوروی کشتزارهای غله این منطقه را به جزیره‌هایی از غله تشبیه کرد این نام بر این شهر و ناحیه نهاده شد.

## منابع

* 
* 

رده:ولایت جیزک
رده:ناحیه‌های ازبکستان
۵۳۹ (میلادی)

سال ۵۳۹ سال مشترک تقویم ژولینی بود. در آن زمان، این سال به عنوان سال کنسولی استراتژیوس بدون همکار شناخته می‌شد. نام ۵۳۹ برای این سال از اوایل قرون وسطی، زمانی که دوران تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد، مورد استفاده قرار گرفته است.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس

* مارس - جنگ گوتیک: گوت‌ها و بورگوندی‌ها پس از ماه‌ها محاصره، میلان (میلان امروزی) را بازپس گرفتند و شهر به نقطه قحطی رسید. پادگان بیزانس (۱۰۰۰ نفر) تسلیم شد و جان سالم به در برد، اما ساکنان قتل عام شدند (طبق گفته پروکوپیوس ۳۰۰۰۰۰ نفر به قتل رسیدند) و خود شهر ویران شد.
* بلیساریوس، که هنوز راونا را در محاصره داشت، با تئودبرت اول (که نیروهایش از اسهال خونی رنج می‌بردند) پیمانی امضا کرد و فرانک‌ها به گل عقب‌نشینی کردند. ناوگان بیزانس دریای آدریاتیک را کنترل می‌کرد و بندر پایتخت را از ورود آذوقه و تدارکات محروم کرده بود.
* امپراتور ژوستینین اول از حملات وحشیانه مجدد اسلاوها، بلغارها، گپیدها و آوارها در مرز دانوب نگران می‌شود.
* ۲۹ نوامبر - زلزله‌ای انطاکیه را لرزاند.

#### اروپا

* والثاری عمویش واچوو را به قتل می‌رساند و پادشاه لومباردها می‌شود.

#### آسیا

* کینمِی جانشین برادرش سنکا می‌شود و به عنوان بیست و نهمین امپراتور بر تخت سلطنت ژاپن می‌نشیند.

### بر اساس موضوع

#### جامعه

* چهارمین سال قحطی جهانی، پیامد رویدادهای شدید آب و هوایی سال‌های ۵۳۵-۵۳۶.[n 1]

## زادروزها

* ابوطالب بن عبدالمطلب، رهبر بنی هاشم و عموی محمد (متوفی ۶۱۹)
* برتا، همسر اتلبرت اهل کنت

* شیلپریک یکم پادشاه فرانک‌ها زاده شد.
* موریس، امپراتور امپراتوری بیزانس (متوفی ۶۰۲)

## مرگ‌ها

* سنکا، امپراتور ژاپن
* واچو، پادشاه لومباردها

## فرمانروایان
 

## منابع

رده:۵۳۹ (میلادی)
فهرست سلاطین سلجوقی

این مقاله حاوی **فهرست سلاطین سلجوقی** است.

## [[سلجوقیان]] بزرگ، ١٠٣٧-۱۱۹۴

## سلجوقیان کرمان [[۱۰۴۱]]-[[۱۱۸۷]]

حکومت کرمان در سال ۱۱۸۷، به دست طغرل سوم سلجوقی افتاد.

## سلجوقیان شام [[۱۰۷۶]]-[[۱۱۱۷]]

**[[سلطان|سلطان‌ها]] و [[امیر|امیران]] [[دمشق]]**:
* عزیز بن اباق خوارزمی ۱۰۷۶-۱۰۷۹
* ابو سعید تاج الدوله تتش سلجوقی ۱۰۷۹-۱۰۹۵
* ابو نصر شمس الملوک دقاق ۱۰۹۵-۱۱۰۴
* تتش دوم ۱۱۰۴
* محیی الدین بغتاش ۱۱۰۴
**[[اتابک|اتابکان]] [[حلب]]**:
* لؤلؤ حلب ۱۱۱۴-۱۱۱۷
* شمس‌الهوس یاریقتاش ۱۱۱۷
* عمادالدین زنگی ۱۱۲۸-۱۱۴۶
* نور الدین زنگی ۱۱۴۶-۱۱۷۴

## [[سلجوقیان روم]] [[۱۰۷۷]]-[[۱۳۰۷]] م
منظور از روم آناتولی است.

*قتلمش ۱۰۶۰-۱۰۷۷
*سلیمان بن قلتمش ۱۰۷۷-۱۰۸۶
*داود قلیچ‌ارسلان یکم ۱۰۹۲-۱۱۰۷
*ملک‌شاه رومی ۱۱۰۷-۱۱۱۶
* رکن الدین مسعود رومی ۱۱۱۶-۱۱۵۶
* عزالدین قلیچ ارسلان دوم ۱۱۵۶-۱۱۹۲
* غیاث الدین کیخسرو یکم ۱۱۹۲-۱۱۹۶
*سلیمان دوم ۱۱۹۶-۱۲۰۴
*قلیچ‌ارسلان سوم ۱۲۰۴-۱۲۰۵
* غیاث الدین کیخسرو یکم *(بار دوم)* ۱۲۰۵-۱۲۱۱
* عز الدین کیکاووس یکم ۱۲۱۱-۱۲۲۰
* علاء الدین کیقباد یکم ۱۲۲۰-۱۲۳۷
* غیاث الدین کیخسرو دوم ۱۲۳۷-۱۲۴۶
* عز الدین کیکاووس دوم ۱۲۴۶-۱۲۶۰
* رکن الدین قلیچ‌ارسلان چهارم ۱۲۴۸-۱۲۶۵
* علاء الدین کیقباد دوم ۱۲۴۹-۱۲۵۷
* غیاث الدین کیخسرو دوم *(بار دوم)* ۱۲۵۷-۱۲۵۹
* غیاث الدین کیخسرو سوم ۱۲۶۵-۱۲۸۲
* غیاث الدین مسعود دوم ۱۲۸۲-۱۲۸۴
* علاء الدین کیقباد سوم ۱۲۸۴
* غیاث الدین مسعود دوم *(بار دوم)* ۱۲۸۴-۱۲۹۳
* علاءالدین کیقباد سوم *(بار دوم)* ۱۲۹۳-۱۲۹۴
* غیاث الدین مسعود دوم *(بار سوم)* ۱۲۹۴-۱۳۰۱
* علاء الدین کیقباد سوم *(بار سوم)* ۱۳۰۱-۱۳۰۳
* غیاث الدین مسعود دوم *(بار چهارم)* ۱۳۰۳-۱۳۰۷
* غیاث الدین مسعود سوم ۱۳۰۷

## شجره‌نامه

سلجوقیان کرمان:

## نگارخانه

File:Borj-toghrul.jpg|
File:Ewer from Herat, Khorasan, dated 1180-1210 CE.jpg|
File:Male_royal_figure,_12-13th_century,_from_Iran.jpg|
File:Shatranj.jpg|


## منابع

* Islam: Kunst und Architektur

رده:ترکان اغوز
رده:سلجوقیان
رده:فهرست‌های پادشاهان
رده:امپراتوری سلجوقی