open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شهرستان قم

**شهرستان قم** یکی از شهرستان‌های استان قم در مرکز ایران است؛ مرکز این شهرستان شهر قم است.

## مشخصات
جمعیت شهرستان قم بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، برابر با ۱٬۱۲۵٬۶۷۲ نفر بوده‌است و جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۵ برابر با  ۱۵۸'۲۰۱'۱ نفر بوده است که برآورد کل جمعیت استان قم سال ۱۳۹۹ برابر با ۰۰۰'۳۹۸'۱ نفر می باشد. 

## تاریخچه
حرم فاطمه معصومه و مسجد مقدس جمکران هر دو در قم واقع شده اند و اینها باعث شده است که برخی تاریخچه قم را به دوران ظهور اسلام نسبت دهند، اما طبق اسناد تاریخی موجود قدمت قم به دوران ساسانیان باز می‌گردد. 

نکته قابل توجه و جالب این است که برخی باستان شناسان مانند رومن گیرشمن قم را به همراه کاشان و ساوه تاریخچه این شهرها را به هزاران سال پیش یعنی نخستین میزبانان انسان‌های اولیه می داند.

## تقسیمات کشوری
**شهرستان قم** دارای **۳** بخش، **۵** دهستان و **۴** شهر به‌شرح زیر است:

## مکان‌های دیدنی
قم علاوه بر جاذبه‌های زیارتی مانند حرم حضرت معصومه و مسجد جمکران برخی جاهای دیدنی و سیاحتی دیگری هم دارد.

* دریاچه حوض سلطان
* کوه خضر نبی
* خانه یزدان‌پناه
* تیمچه بازار قم
* قلعه قمرود
* حمام حاج عسگر خان
* کاروانسرای پاسنگان
* کاروانسرای دیر گچین
* کاروانسرای حوض سلطان
* خانه ملاصدرا
* بازار قدیم
* خانه حاج علی خان زند
* گنبد نمکی
* مقبره‌های باغ گنبد سبز
* منار میدان کهنه
* کوه دو برادران
* موزه آستانه مقدس حضرت معصومه (س)
* قبرستان شیخان
* مسجد جامع
* غار کهک
* غار وشنوه
* منطقه ییلاقی کهک
* دره‌های روستای قاهان
* غار کهک
* دره ریواس‌ها در منطقه پلنگ دره

## جغرافیا
از لحاظ جغرافیای قم همسایه جنوبی استان تهران است. دریاچه حوض سلطان در استان قم و چهل کیلومتری شهر قم واقع شده‌است.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرستان های ایران
* استان قم

## منابع


پرونده:ایران - کلانشهر قم - استان قم - مناظر عمومی و چشم اندازهای شهری 18.jpg|نمایی از کلانشهر قم از بالای کوه خضر
پرونده:شهر قم از نگاه دوربین عکاسی - تصاویر باکیفیت از قم - کلانشهرهای ایران- مصطفی معراجی - والپیپر 06.jpg|گلدسته های مسجد امام حسن عسکری در قم
پرونده:شهر قم از نگاه دوربین عکاسی - تصاویر باکیفیت از قم - کلانشهرهای ایران- مصطفی معراجی - والپیپر 01.jpg|نمایی از آپارتمان های مسکونی شهر پردیسان در قم
پرونده:ایران - کلانشهر قم - استان قم - مناظر عمومی و چشم اندازهای شهری 09.jpg|خیابان صفاشهر در قم
پرونده:مصلی.jpg|مصلی قدس در قم
پرونده:ایران - کلانشهر قم - استان قم - مناظر عمومی و چشم اندازهای شهری 19.jpg|چشم اندازهای شهری کلانشهر قم
پرونده:ایوان مسجد جامع قم 02.jpg|مسجد جامع قم
پرونده:معماری قبرستان شیخان قم.jpg|گورستان شیخان قم
پرونده:ایران - کلانشهر قم - استان قم - مناظر عمومی و چشم اندازهای شهری 03.jpg|طراحی شهری کلانشهر قم
پرونده:عکس قم ایران از دریچه دوربین کلانشهرهای ایرانی مصطفی معراجی تصاویر ایران زمین با کیفیت مجوز کریتیو کامانز 08.jpg|پروژه مونوریل قم


رده:شهرستان قم
قم
رده:جغرافیای استان قم
شهرستان سنندج

[بندانگشتی|چپ|260px|میدان آزادی [سنندج]]
بندانگشتی|مسجد جامع سنندج
بندانگشتی|جشن نوروز در استادیوم فوتبال ۲۲ گولان
بندانگشتی|خیابان فردوسی
بندانگشتی|برخی از مکان‌های مهم شهر سنندج، شامل: مسجد دارالاحسان (مسجد جامع)، عمارت سالار سعید (موزه سنندج)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد)، میدان آزادی سنندج، نقش برجسته سنندج، نمایی از آبیدر، پارک ملت سنندج
**شهرستان سنندج** () یکی از شهرستان‌های استان کردستان در غرب ایران است. مرکز این شهرستان شهر سنندج است. این شهرستان در مرکز استان قرار دارد. مردم این شهرستان کُرد و اهل‌سنت هستند.

## جمعیت
جمعیت این شهرستان بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۵۰۱٬۴۰۲ نفر بوده‌است.

## تقسیمات کشوری
* بخش مرکزی شهرستان سنندج
** دهستان آبیدر
** دهستان آرندان
** دهستان حومه (سنندج)
** دهستان نران
** دهستان سراب قامیش
شهر: سنندج
* بخش کلاترزان
** دهستان ژاورود غربی
** دهستان کلاترزان
** دهستان نگل
شهر: شویشه
* بخش سیروان
** دهستان ژاورود شرقی
** دهستان میان‌رود
* بخش حسین‌آباد
** دهستان حسین‌آباد شمالی
** دهستان حسین‌آباد جنوبی
شهر: حسین‌آباد

## منابع

* وبگاه کرد کلهر (برداشت آزاد با ذکر منبع)

رده:شهرستان سنندج
سنندج
شهرستان قزوین

**شهرستان قزوین** یکی از شهرستان‌های استان قزوین ایران است. مرکز این شهرستان، شهر قزوین است.

## موقعیت جغرافیایی
**شهرستان قزوین** از **شمال** با شهرستان‌های رودسر، سیاهکل و رودبار استان گیلان، از **شمال شرق** با شهرستان‌های رامسر و تنکابن استان مازندران، از **شرق** با شهرستان‌های طالقان و آبیک استان البرز، از **جنوب شرق** با شهرستان البرز، از **جنوب** با شهرستان‌های بوئین‌زهرا و تاکستان، از **غرب** با شهرستان‌های ابهر، خرمدره و سلطانیه استان زنجان و از **شمال غرب** با شهرستان طارم استان زنجان و شهرستان رودبار استان گیلان همسایه است.

## زبان
زبان رایج در بین مردم شهر قزوین فارسی با لهجه قزوینی است. به گونه‌ای که ساکنان محله‌های شرقی، جنوبی و مرکزی قزوین که کمتر با صفویان در ارتباط بودند، به زبان فارسی سخن می‌گویند.

زبان‌های ترکی آذربایجانی و تاتی نیز در بین مردم این شهر رواج دارد. به طوری که ساکنان محله‌هایی که با صفویان در ارتباط بوده‌اند به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. همچنین این منطقه، اصلی‌ترین سکونتگاه تات‌های ایران است. زبان‌های دیگری مثل مراغی، کردی، لری، گیلکی و رمانلویی نیز در این شهرستان تکلم می‌شود.

برخلاف شهر قزوین که زبان اکثریت ساکنان آن فارسی است، ساکنان بیشتر روستاهای شهرستان قزوین به زبان ترکی آذربایجانیو زبان تاتی سخن می‌گویند.

## تقسیمات کشوری
**شهرستان قزوین** دارای **۵** بخش، **۱۴** دهستان و **۷** شهر به نام‌های زیر است:

### شهرستان قزوین

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان قزوین** برابر با **۵۹۶٬۹۳۲** نفر بوده است.

## منابع


رده:شهرستان‌های استان قزوین
بافت

**بافت** می‌تواند اشاره به مفهوم‌های زیر باشد:
* بافت (شهر): نام یکی از شهرهای مهم ایران در استان کرمان است.
* شهرستان بافت: نام یکی از شهرستان‌های مهم استان کرمان است.
* بافت (زیست‌شناسی): به مجموعه‌ای از سلول‌ها گفته می‌شود.
* بافت (موسیقی)
* بافت (هنر)
* بافت (زبان‌شناسی)
* بافت (مواد)
* بافت (هنرهای تجسمی)
بافت (زیست‌شناسی)

**بافت،** مجموعه‌ای از سلول‌های مشابه است که با یکدیگر کار مشخصی را انجام می‌دهند. بافت‌شناسی دانش مطالعه بافت‌ها است.

به‌عبارتی دیگر، می‌توان بافت را به شکل زیر تعریف کرد:

«گروهی از سلول‌ها هستند که هماهنگ با یکدیگر، وظیفه خاصی را انجام می‌دهند.»

نکته: تک سلولی‌ها فاقد بافت‌اند.

## بافت گیاهی
بندانگشتی|برش عرضی از بافت کلانشیم

به مجموعه یاخته‌های هم شکل و همانندی که عهده‌دار عمل ویژه‌ای هستند، بافت می‌گویند. هر اندامی مانند ریشه، ساقه، برگ، گل، میوه و دانه شامل چندین بافت است. هر بافت خود با توجه به ساختار سلولی و آرایشی و عملکردی‌ای که دارد، دارای تنوع نیز هست. اقسام بافت‌های گیاهی به شرح زیر معرفی می‌شوند:
# بافت پوششی یا بشره‌ای که اپیدرمی نام دارد.
# بافت چوب پنبه‌ای
# بافت پارانشیم
# بافت کلانشیم
# بافت اسکرانشیم
# بافت ترشحی - مجاری شیرابه‌ای
# بافت آوندی

## بافت جانوری
در بدن انسان چهار بافت سلولی وجود دارد که عبارت‌اند از:
# بافت پیوندی (همبند)
# بافت پوششی
# بافت ماهیچه‌ای (عضلانی)
# بافت عصبی

## منابع

* کتاب تشریح و مورفولوژی گیاهی - نویسنده:دکتر جواد قریشی الحسینی - انتشارات به نشر

رده:بافت‌شناسی
رده:بافت‌ها
رده:حیات
رده:فیزیولوژی غواصی
ارلن

بندانگشتی|120px|ارلن
**اِرلِن** یا **بالنِ اِرلِن‌مایر** (به آلمانی: Erlenmeyer، به انگلیسی: Erlenmeyer flask) نوعی ظرف  مخروطی‌شکل است که عموماً برای جوشاندن به کار می‌رود اما برای سنجش حجمی و نگه داری محلول‌ها نیز استفاده می‌شود.

نام این وسیله از نام مخترع آن امیل ارلنمایر، شیمی‌دان آلمانی، گرفته شده‌است.

## انواع
# ارلن معمولی (با اندازه‌ها و دهانه‌های مختلف)
# ارلن تخلیه (با اندازه‌ها و دهانه‌های مختلف)

## منابع

ارلن مایر در ویکی‌پدیا انگلیسی .

رده:آلمان در ۱۸۶۰ (میلادی)
رده:اپونیم‌ها
رده:اختراع‌های آلمانی
رده:تجهیزات آزمایشگاهی
رده:شیشه‌آلات آزمایشگاهی
رده:علم در ۱۸۶۰ (میلادی)
گیلاس مدرج

**گیلاس مدرج**  یکی از ابزارهای آزمایشگاهی شیشه ایست که برای برداشتن یا تعیین حجم مایعات استفاده می شود(البته دقت آن از ابزارهایی چون استوانه مدرج و پیپت (ابزار آزمایشگاهی) کمتر است).
امروزه استفاده از این ابزار در آزمایشگاه های شیمی منسوخ شده است.
## ساختار
این وسیله عمدتاً از  شیشه بورو سیلیکاتی ساخته می‌شود اما نمونه های پلاستیکی آن نیز یافت می شود.
این ابزار ساختاری مخروطی شکل دارد که قاعده مخروط آن در بالا و از پایین نیز به وسیله یک پایه روی زمین قرار می گیرد.درجه بندی این وسیله بسیار دقیق نمی باشد و وسیله ای نمادین است.
## تاریخچه
این وسیله آزمایشگاهی توسط ابوریحان بیرونی اختراع شد.
## منابع

رده:ابزارهای حجمی
رده:تجهیزات آزمایشگاهی
رده:شیشه‌آلات آزمایشگاهی
ترتیب عضویت ایالات آمریکا

[300px|بندانگشتی|نقشه مصور ترتیب عضویت ایالات در [تاریخ آمریکا]]
# دلاویر (۷ دسامبر ۱۷۸۷) از کشور دلاور
# پنسیلوانیا (۱۲ دسامبر ۱۷۸۷) از استان پنسیلوانیا
# نیوجرسی (۱۸ دسامبر ۱۷۸۷) از استان نیوجرسی
# جورجیا (۲ ژانویه ۱۷۸۸) از استان جورجیا
# کانکتیکات (۹ ژانویه ۱۷۸۸) از مستعمره کانکتیکات
# ماساچوست (۶ فوریه ۱۷۸۸) از استان ساحل ماساچوست
# مریلند (۲۸ آوریل ۱۷۸۸) از استان مریلند
# کارولینای جنوبی (۲۳ مه ۱۷۸۸) از استان کارولینای جنوبی
# نیوهمپشایر (۲۳ ژوئن ۱۷۸۸) از استان نیوهمشایر
# ویرجینیا (۲۵ ژوئن ۱۷۸۸) از مستعمره ویرجینیا
# نیویورک (۲۶ ژوئیه ۱۷۸۸) از استان نیویورک
# کارولینای شمالی (۲۱ نوامبر ۱۷۸۹) از استان کارولینای شمالی
# رودآیلند (۲۹ مه ۱۷۹۰) از مستعمره رودآیلند
# ورمانت (۴ مارس ۱۷۹۱) از استان نیویورک و استان نیوهمشایر
# کنتاکی (۱ ژوئن ۱۷۹۲) از ویرجینیا
# تنسی (۱ ژوئن ۱۷۹۲) استان کارولینای شمالی و سرزمین شمالغرب
# اوهایو (۱ مارس ۱۸۰۳) قلمرو شمالغرب
# لوئیزیانا (۳۰ آوریل ۱۸۱۲) از سرزمین اورلئان
# ایندیانا (۱۱ دسامبر ۱۸۱۶) از سرزمین ایندیانا
# می‌سی‌سی‌پی (۱۰ دسامبر۱۸۱۷) از سرزمین می‌سی‌سی‌پی
# ایلینوی (۳ دسامبر ۱۸۱۸) از سرزمین ایلی نویز
# آلاباما (۱۴ دسامبر ۱۸۱۹) از سرزمین آلاباما
# مین (۱۵ مارس ۱۸۲۰) از ایالت ماساچوست
# میسوری (۱۰ اوت ۱۸۲۱) از سرزمین میسوری
# آرکانزاس (۱۵ ژوئن ۱۸۳۶) از سرزمین آرکانزاس
# میشیگان (۲۶ ژوئیه ۱۸۳۷) از سرزمین میشیگان
# فلوریدا (۳ مارس ۱۸۴۵) از سرزمین فلوریدا
# تگزاس (۲۹ دسامبر ۱۸۴۵) از جمهوری تگزاس
# آیووا (۲۸ دسامبر ۱۸۴۶) از سرزمین آیووا
# ویسکانسین (۲۹ مه ۱۸۴۸) سرزمین ویسکانسین
# کالیفرنیا (۹ سپتامبر ۱۸۵۰) جمهوری کالیفرنیا
# مینه‌سوتا (۱۱ مه ۱۸۵۸) سرزمین مینه سوتا
# اوریگان (۱۴ فوریه ۱۸۵۹) سرزمین اورگن
# کانزاس (۲۹ ژانویه ۱۸۶۱) قلمرو کانزاس
# ویرجینیای غربی (۲۰ ژوئن ۱۸۶۳) ایالت ویرجینیا
# نوادا (۳۱ اکنبر ۱۸۶۴) سرزمین نوادا
# نبراسکا (۱ مارس ۱۸۶۷) سرزمین نبراسکا
# کلرادو (۱ اوت ۱۸۷۶) سرزمین کلرادو
# داکوتای شمالی (۲ نوامبر ۱۸۸۹) سرزمین داکوتا
# داکوتای جنوبی (۲ نوامبر ۱۸۸۹) سرزمین داکوتا
# مونتانا (۸ نوامبر ۱۸۸۹) سرزمین مونتانا
# واشینگتن (۱۱ نوامبر ۱۸۸۹) سرزمین واشینگتن
# آیداهو (۳ ژوئیه ۱۸۹۰) سرزمین ایداهو
# وایومینگ (۱۰ ژوئیه ۱۸۹۰) سرزمین وایومینگ
# یوتا (۴ ژانویه ۱۸۹۶) قلمروی یوتا
# اوکلاهما (۱۶ نوامبر ۱۹۰۷) قلمروی اکلاهما و قلمروی ایندیانا
# نیومکزیکو (۶ ژانویه ۱۹۱۲) سرزمین نیومکزیکو
# آریزونا (۱۴ فوریه ۱۹۱۲) سرزمین آریزونا
# آلاسکا (۳ ژانویه ۱۹۵۹) قلمروی آلاسکا
# هاوایی (۲۱ اوت ۱۹۵۹) قلمروی هاوایی

رده:تاریخ ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست‌های ایالت‌های ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست‌های مربوط به تاریخ ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای ایالات متحده آمریکا
رده:گاه‌شماری تاریخ ایالات متحده آمریکا
سده ۲ (میلادی)

بندانگشتی|پرترهٔ آنتینوس که کلامیس پوشیده است. مدال نقره از دورهٔ سلطنت هادریان (۱۱۷–۱۳۸ م)، جلو
**سدهٔ ۲ میلادی** یا قرن دوم میلادی، در تقویم گریگوری به فاصلهٔ سال‌های ۱۰۱ تا ۲۰۰ میلادی گفته می‌شود.

## رویدادها
* دوره فرمانروایی پنج امپراتور روم:نروا، تراژان، هادریان، آنتونیوس پیوس ومارکوس اورلیوس.
* پدیدار شدن پادشاهی آکسوم.
* ۱۲۰-۱۵۰ (میلادی)؛ کوچ بلغارها به اروپا.
* ۱۲۲-۱۳۲ (میلادی)؛ ساخت دیوار هادریان در بریتانیا.
* ۱۳۲-۱۳۵ (میلادی)؛ شورش بار کوخبا بر روم.
* ۱۴۴ (میلادی)؛ رد مارسیون از سوی کلیسای رم، پیدایش مارسیونیسم.
* ۱۶۷-۱۷۵ (میلادی)؛ نخستین جنگ مارکومان‌ها.
* ۱۷۸-۱۸۰ (میلادی)؛ دومین جنگ مارکومان‌ها (نمایش داده‌شده در فیلم گلادیاتور)
* ۱۸۴؛ شورش کلاه‌زردها در چین.

## چهره‌های برجسته
* اکیوه بزرگ دانایان یهود.
* یهودا هه‌نسی فرمانروای یهودیان.
* کومودوس امپراتور روم.
* گالن نویسنده پزشکی.
* ایرنئوس دومین اسقف لیون.
* یوونال شاعر هزل‌گوی رومی.
* مونتانوس مرتد مسیحی.
* ناگارجونا پایه‌گذار بودایی‌گراییِ مادهیاماکا.
* پلینی کهتر.
* پلوتارک.
* بطلمیوس ستاره‌شناس و جغرافیادان یونان.
* سپتیمیوس سوروس امپراتور روم.
* سوئتونیوس تاریخنگار رومی.
* والنتینوس عارف نامدار مسیحی.
* شانگ دائولینگ زاهد تائوئیست.

## نوآوری‌ها و یافته‌ها
* ساخت کاغذ به دست تسای لون در چین.
* بطلمیوس فهرستی از ستارگانی که با چشم نامسلح دیده‌می‌شوند را گرد آورد.



## دهه‌ها و سال‌ها

## منبع
* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، [//en.wikipedia.org/wiki/2nd_century 2nd century]. (نسخه ۳۰ مه ۲۰۰۷)

رده:سده ۲ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۱ (میلادی)
ایزاناگی

[بندانگشتی|200px|چپ|ایزاناگی و [ایزانامی بر پل امه نو اوکیهاشی در حال خلق جهان]]
ایزاناگی (イザナギ) «مرد مهمان کننده» از خدایان شینتو در تاریخ و فرهنگ ژاپن است.

او با همسرش ایزانامی مأمور خلق جهان بودند، و جزایر، خدایان، و نیاکان ژاپن را آفریدند. هنگامی که ایزانامی در حال زایمان درگذشت، ایزاناگی کوشش کرد تا دوباره او را از یومی بازگرداند تا زنده شود، ولی در این کار موفق نشد، چرا که ایزانامی از غذای جهان زیرین خورده بود و دیگر نمی‌توانست به دنیای زندگان بازگردد. ناگهان، هنگامی که چشمان ایزاناگی به همسرش افتاد، او را در هیئتی وحشی‌گونه و جهنمی دید. دیده شدن به این حالت، باعث شرمندگی و خشم ایزانامی شد. ایزانامی در پی ایزاناگی افتاد تا او را بکشد، ولی موفق نشد. آنگاه قول داد که روزانه هزار نفر از مردم ایزاناکی را بکشد. ایزاناکی نیز در جواب پیمان بست که روزانه هزار و پانصد نفر را به دنیا خواهد آورد.

پس از برگشتن ایزاناگی و در هنگام اجرای مراسم تطهیر، او از چشم چپش آماتراسو (ایزدبانوی خورشید)، و از چشم راستش تسوکویومی (ایزدبانوی ماه)، و از بینی‌اش سوسانو (خدای توفان) را آفرید.

داستان ایزاناگی و ایزانامی بسیار مشابه افسانهٔ یونانی اورفئوس و ائورودیکه است.

## پانویس

۱.در کتاب *[[کوجیکی]]* به صورت (伊弉諾) آمده و در کتاب *[[نیهنشکی]]* به صورت (伊邪那岐) آمده‌است. همچنین به صورت (伊弉諾尊) نوشته می‌شود.

۲. در کتاب *کوجیکی* به این صورت آمده، و هیچ به صورت «میزبان» نیامده است.

۳. Encyclopedia Mythica Online.

۴. در شینتو، یومی عالم اموات یا *زیرین جهان* است. مرادف افسانه‌ای یونانی آن هیدس است.


## منابع


* Wikipedia contributors, "Izanagi," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Izanagi&oldid=131886439 , (Accessed on June 1, 2007)
* Lindemans, Micha, "Izanagi," Encyclopedia Mythica, Encyclopedia Mythica Online, https://web.archive.org/web/20070606172848/http://www.pantheon.org/articles/i/izanagi.html , (Accessed on June 1, 2007)


رده:اسطوره‌شناسی ژاپن
رده:افسانه‌های آفرینش
رده:افسانه‌های ژاپنی
رده:خدایان آفرینش
رده:خدایان ژاپن
رده:شینتو
رده:دوقلوهای الهی
رده:خدایان سلامتی
رده:شمشیربازان اسطوره‌ای
رده:شینتو کامی
لاپاز (بولیوی)

**لاپاز**  پایتخت سیاسی و دولتی بولیوی و نیز مرکز تجاری، اداری و محل سفارت‌خانه‌ها و دفاتر اصلی کمپانی‌ها و شرکت‌های مختلف در بولیوی است. در سال ۲۰۲۰، شهر لاپاز در حدود ۸۱۶۰۰۰ نفر جمعیت دارد. این شهر سومین شهر پرجمعیت بولیوی بعد از سانتا کروس و ال‌ آلتو است. لاپاز همچنین با  بالاتر از سطح دریای آزاد تحت عنوان مرتفع‌ترین پایتخت کره زمین در فهرست پایتخت‌های جهان بر اساس ارتفاع ثبت شده است.

## تاریخچه

این شهر در سال ۱۵۴۸ به وسیله آلونسو دو مندوزا در محل اسکان بومیان آمریکایی به نام چوکوئیاگو بنا نهاده شد که نام کامل آن اساساً «Nuestra Senora de La Paz» (یعنی «بانوی آرام ما) می‌باشد.

این نام یادآور حفظ آرامش در پی قیام گنزالو پیزارو و فاتحان دو شورش علیه بلاسکو نیونیز ولا، اولین نایب السلطنه پرو بوده‌است.

در سال ۱۸۲۵، پس از پیروزی قاطع جمهوری‌خواهان آیاکوچو بر ارتش اسپانیا در راستای جنگ‌های استقلال در آمریکای جنوبی، نام کامل این شهر به La Paz de Ayacucho (یعنی آرامش آیاکوچو) تغییر داده شده‌است.

در سال ۱۸۹۸، لاپاز به جایگاه «غیر رسمی» حکومت ملی تبدیل شد، در حالی که شهر سوکره تنها به عنوان پایتخت اسمی باقی ماند. این تغییر موجب جابجایی اقتصادی بولیوی از استخراج معادن در پوتوسی به بهره‌برداری از معادن قلع در نزدیک ناحیه اورورو شده، و در نتیجه قدرت اقتصادی و سیاسی در میان بسیاری از ثروتمندان کشور توزیع گردید.

## جغرافیا

لاپاز در داخل دره عمیق رود چوکویاپو در یک جلگه مرتفع به ارتفاع ۳۶۰۰ متر (۱۱،۸۱۱ فوت) واقع شده‌است.

در مجاورت لاپاز شهر ال آلتو قرار دارد که فرودگاه بین‌المللی ال آلتو در آن واقع شده‌است. خطوط ارتباطی ترابری بین دو شهر در سالهای اخیر بهبود یافته‌است.

thumbnail|راست|300px| افق هوایی لاپاز
این شهر در موقعیت جغرافیایی '۳۰ °۱۶ جنوبی، و '۸ °۶۸ غربی قرار گرفته‌است. (۱۳۳۳/۶۸- ۵/۱۶-) نام آن در زبان انگلیسی به «بانوی آرام ما» ترجمه شده‌است.

لاپاز به دلیل بازارهای منحصر به فرد، ویژگی‌های جغرافیایی غیرعادی، و فرهنگ سنتی‌اش مشهور است و این شهر پایتخت کشوری است که اغلب از آن به‌عنوان «تبت کشورهای آمریکایی» یاد می‌شود. لاپاز مرتفع‌ترین پایتخت جهان است و موطن بزرگ‌ترین میدان بازی گلف جهان می‌باشد.

جاده اصلی که از لاپاز به یونگاس می‌رود به‌عنوان 'خطرناک‌ترین جاده جهان' خوانده می‌شود. این جاده با تنها ۵۰ مایل طول سالانه صدها نفر مصدوم به دنبال خود دارد.http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6136268.stm

## جستارهای وابسته
* کوچابامبا
* سوکره
* رشته کوه سانتا کروز

## منابع

## پیوند به بیرون

* اداره شهرداری لاپاز
* موزه‌های لاپاز
* گردش در اطراف لاپاز
* بلند در لاپاز IPPA موسسه آسیب شناسی
* نقشه لاپاز با علائم در گوگل
* اطلاعات و تصاویر مردم بومی و فرهنگ ایشان
* موسیقی بولیوی و موارد متفرقه در وب 
* نشانی‌های مهم (صفحات زرد) در بولیوی 
* ۱۷ تصویر از لاپاز
* خطرناکترین جاده جهان
* موتورسواری بر روی جاده مرگ 

رده:لاپاز
رده:پایتخت‌های آمریکای جنوبی
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۴۸ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در شهرستان لاپاز (بولیوی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۴۸ (میلادی) در آمریکای جنوبی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۴۸ (میلادی) در امپراتوری اسپانیا
مرک

**مِرک**  یک شرکت صنایع شیمیایی، داروسازی و صنایع الکترونیک چندملیتی آلمانی است. دفتر اصلی این شرکت در شهر دارمشتات قرار دارد و تحت نام EMD Chemicals در آمریکای شمالی نیز فعالیت می‌کند. مرک در سال ۲۰۱۵ شرکت سیگما-آلدریچ را به صورت کامل خریداری کرد.

شرکت مرک توسط فردریش یاکوب مرک در سال ۱۶۶۸ پایه‌گذاری شد و سپس توسط یکی از نوادگان او، امانوئل مرک، در سال ۱۸۱۶ قوت گرفت. مرک قدیمی‌ترین شرکت شیمیایی و دارویی در جهان است. شرکت مرک با فروش سالیانه حدود ۳۵٫۴ میلیارد دلار چهارمین شرکت بزرگ دارویی جهان می‌باشد.

مرک در اروپا، آفریقا، آسیا، اقیانوسیه و آمریکا فعالیت می‌کند. مراکز بزرگ تحقیق و توسعه مرک در دارمشتات، بوستون، توکیو و پکن قرار دارند. مرک از پیشگامان تولید تجاری مرفین در قرن نوزدهم و برای یک زمان انحصار مجازی در کوکائین را در اختیار داشت.

در بخش مواد شیمیایی مرک، کار بر روی رنگدانه‌های اثر در سال ۱۹۵۷ آغاز شد. مثال برای این رنگدانه‌ها رنگدانه‌های اثر آلومینا تحت نام تجاری Xirallic به فروش می‌رساند. ده سال بعد این شرکت درگیر تشکیل بلورهای مایع شد و امروز نقش اصلی این بازار را به خود اختصاص داده‌است. کریستال‌های مایع در حال حاضر بخش عمده‌ای از سود مرک را تشکیل می‌دهند. در حال حاضر آن‌ها رهبری جهان در تولید بلورهای مایع برای تلویزیون تخت و مانیتور را در اختیار دارند و در زمینه شیمی تحلیلی، مرک نقش مهمی در توسعه روش‌ها و مواد کروماتوگرافی ایفا می‌کند.

## پیوند به بیرون

* 

## منابع

رده:برندهای آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۶۸ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۷ (میلادی) در آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۷ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
رده:شرکت‌های چندملیتی آلمان
رده:شرکت‌های داروسازی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۶۶۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های دارویی آلمان
رده:شرکت‌های شیمیایی آلمان
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار بمبئی
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار فرانکفورت
رده:شرکت‌های هسن
رده:صنعت علوم زیستی
مرک
وایت استرایپس

**وایت استرایپس**   یک گروه راک آمریکایی دو نفره است که در سال ۱۹۹۷ در دیترویت میشیگان تشکیل شد.

## موسیقی
از نکات شاخص موسیقی وایت استرایپس، عدم استفاده از گیتار بیس در تنظیم و اجرای آهنگ هایشان است که جزو سازهای اصلی در ژانر راک و زیرشاخه‌های آن به شمار می‌آید.

بعضی آنها را مینی‌مالیست نیز خوانده‌اند.

## آلبوم‌ها

## جوایز

### ۲۰۰۳
* برنده جایزه گرمی *بهترین آلبوم آلترنیتیو* برای آلبوم *Elephant*
### ۲۰۰۵
* برنده جایزه گرمی *بهترین آلبوم آلترنیتیو* برای آلبوم *Get Behind Me Satan*
### ۲۰۰۷
* برنده جایزه گرمی *بهترین آلبوم آلترنیتیو* برای آلبوم *Icky Thump*
* برنده جایزه گرمی *بهترین اجرای دوئت یا گروهی سبک راک* برای آلبوم *Icky Thump*
## منابع

* وایت استرایپس در وب‌گاه Allmusic
* وب‌گاه جوایز گرمی
* دیسکوگرافی وایت استرایپس در وب‌گاه Allmusic

رده:وایت استرایپس
رده:انحلال‌های ۲۰۱۱ (میلادی) در میشیگان
رده:برندگان جایزه بریت
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:برندگان جایزه موزیک ویدئوی ام‌تی‌وی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۷ (میلادی) در میشیگان
رده:زوج‌های ازدواج‌کرده
رده:زوج‌های موسیقی آمریکایی
رده:زوج‌های موسیقی راک
رده:گروه‌های بلوز-راک
رده:گروه‌های راک آمریکایی
رده:گروه‌های گاراژ راک
رده:گروه‌های گاراژ راک اهل ایالات متحده آمریکا
رده:گروه‌های موسیقی بلوز راک آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۷ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دیترویت، میشیگان
رده:گروه‌های موسیقی منحل‌شده در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان بلوز-راک
رده:هنرمندان سیمپتی فور رکورد اینداستری
رده:هنرمندان وارنر رکوردز
رده:هنرمندان ساب پاپ
رده:هنرمندان وی‌تو رکوردز
رده:گروه‌های ایندی راک میشیگان
رده:زوج‌های موسیقی راک اهل ایالات متحده آمریکا
کنتاکت

200px|بندانگشتی|چپ
**کنتاکت :  کنتاکت اصلی (کنتاکت خشک) و کنتاکت تکثیرشده،**

کنتاکت به معنی اتصال می‌باشد و در اصطلاح برق به مفهوم یک اتصال الکتریکی است یک کلید قطع و وصل معمولی دارای حداقل یک کنتاکت می‌باشد . در صنعت برق کلیدهایی با تعداد کنتاکتهای بیش از یک عدد وجود دارد که می‌توانند به‌طور هم زمان چند مسیر جریان الکتریکی را قطع و یا وصل نمایند.

انواع کنتاکت : کنتاکت‌ها به دو نوع باز و بسته (در حالت عادی) تقسیم بندی می‌شوند که اصطلاحا نرمال اپن/کلوز (normal open/close)  نامیده می‌شوند.

کنتاکت خشک : اصطلاح کنتاکت خشک در برق برای کنتاکتهای اصلی و غیر تکثیر شده استفاده می شود و در محلهایی که اهمیت فیدبک ها مهم باشد و فیدبک غیرواقعی ضررهایی برای سیستم ایجاد کند حتما از نوع کنتاکت اصلی استفاده می شود و نحوه تست آن نیز با قطع ولتاژ تغذیه و بررسی صحت عملکرد آن صورت می گیردو این کار در دو حالت باید تست گردد.

از طرفی کنتاکت می‌تواند اصلی یا تکثیر شده باشد که نوع اصلی خود به دو نوع مکانیکی و الکتریکی قابل تقسیم است و نوع تکثیر شده، که با استفاده از رله‌های کمکی تکثیر شده و افزایش می یابند.

کنتاکت‌های اصلی مکانیکی مانند کنتاکت میکروسوییچ ها، پوش باتن‌ها و کلیدهای چرخان و...  می باشند که به صورت مکانیکی تحریک می‌شوند، و قطع یا وصل تغذیه الکتریکی در آن تأثیری ندارد.

کنتاکت اصلی الکتریکی کنتاکت اصلی رله‌ها و تجهیزات الکتریکی می‌باشد (مانند رله‌های حفاظتی و کنتاکتورها و ... ) که این کنتاکت‌ها با  قطع تغذیه تجهیزات مذکور پایدار نیستندو در واقع با قطع جریان الکتریکی ممکن است عکس نقش مورد نظر را داشته باشند .

کنتاکت تکثیر شده :این نوع کنتاکت از تکثیر دو نوع کنتاکت اصلی مکانیکی یا الکتریکی ایجاد می‌شوند و قابلیت اطمینان زیادی ندارند و در صورت قطع تغذیه رله تکثیرکننده ناپایدار هستند ، امنیت این کنتاکت‌ها از نوع اصلی الکتریکی نیز کمتر است البته در صورتی‌که کنتاکت مکانیکی تکثیر شود قابلیت اطمینان بالاتری نسبت به کنتاکت تکثیر شده الکتریکی دارد.

ضمنا انواعی از کنتاکت اصلی نیز هستند که با نور، ارتعاش ، دما و ... تحریک می‌شوند که به این کنتاکت‌ها نیز می‌توان کنتاکت اصلی گفت.

رده:قطعات الکتریکی
رده:مهندسی برق
رده:مهندسی قدرت
هفت خدای بخت و اقبال

بندانگشتی|چپ|دایککو سوار بر گاو نر، به ساربانی اتافوکو، و هتی در آسمان
**هفت خدای بخت و اقبال** (انگلیسی : Seven Gods of Fortune ژاپنی : 七福神 رماجی: Shichifukujin) آنان هفت خدای خوشبختی در آئین شینتو، افسانه‌های ژاپنی، و فرهنگ توده است . معمولاً اشکال این خدایان در ساختن نتسوکه ("کشکول ژاپنی") و تصویرهای دیگر به کار می‌رود .
هر کدام از این خدایان ویژگی مخصوصی دارد:
# ابیسو، خدای ماهیگیران و کارگران، معمولاً تصویرها وی را با ماهی‌ای بزرگ زیر بغلش نمایان می‌کند .
# دایککوتن (دایککو)، خدای دارائی، بازرگانی و تجارت است . ابیسو و دایککو معمولاً به صورت تمثال حجاری شده یا ماسک در مغازه‌های کوچک نمایان می‌شوند .
# بیشامنتن خدای رزمجویان و جنگ آوران .
# بنزایتن (بنتن - ساما)، ایزدبانوی دانش، هنر، زیبائی، و بالخصوص موسیقی .
# فوکورکوجو خدای شادی، دارائی و طول عمر .
# هتی خدای شاد و فربهٔ فراوانی و تندرستی .
# جوروجین (گاما)، خدای طول عمر .
# یابوکو خدای جنگ

بندانگشتی|300px|راست|از چپ به راست: هتی، جوروجین، فوکورکوجو، بیشامنتن، بنزایتن، دایککوتن، ابیسو
بسیاری از خدایان ژاپنی از هندوستان و چین به ژاپن منتقل شده‌اند . این هفت خدای مورد نظر از چین منتقل شده‌اند . ایزدبانوئی دیگر، کیچیجوتن ایزدبانوی شادی، گاهی به جای *جوروجین* و در صف هفت خدای بخت و اقبال پیدا می‌شود . دلیل این آن است که جوروجین و فوکورکوجو در اصل مظهر و جلوهٔ همان یک خدای تائوی هستند : "*ستارهٔ جنوبی*" . هر آینه، آنچنان که در فرهنگ توده معروف است، خدایان ژاپنی گاهی نمایان اشیای مختلف در جاهای مختلف می‌باشند .
هفت خدای بخت و اقبال معمولاً در **تاکارابونه** (宝船) "کشتی گنج" تصویر می‌شوند . داستان‌های کهن توصیف می‌کنند که این هفت خدا هنگام نوروز (البته نوروز ژاپنی) به شهر می‌رسند و هدیه‌های شگفت‌آوری را به افراد شایستهٔ آن می‌دهند . در نوروز کودکان عادتاً پاکت سرخ رنگی آراسته به تاکارابونه و حاوی هدیه یا پول دریافت می‌کنند . تاکارابونه و هفت خدای بر آن معمولاً در هنر ژاپنی تصویر می‌شود .
بندانگشتی|چپ|هفت خدای بخت و اقبال، اثر تسوکیکا یوشیتشی

## منابع

* Wikipedia contributors, "Seven Lucky Gods," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Seven_Lucky_Gods&oldid=130188242 , (Accessed June 2, 2007)

رده:اسطوره‌شناسی ژاپن
رده:افسانه‌های ژاپنی
رده:ایزدان خوشبختی
رده:ایزدان ژاپن
رده:دین‌های عامیانه ژاپنی
رده:شینتو
رده:ایزدان فراوانی
تراکتاتوس

**تراکتاتوس** می‌تواند به موارد زیر گفته شود:
* *تراکتاتوس* یا *[[رساله منطقی-فلسفی]]* اثر لودویگ ویتگنشتاین
* *تراکتاتوس* یا *[[رساله خداشناختی-سیاسی]]* اثر باروخ اسپینوزا
* *[[تراکتاتوس ویتگنشتاین]]* (فیلم)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
تحقیقات فلسفی

**پژوهش‌های فلسفی**  نام کتابی از لودویگ ویتگنشتاین که از آن به عنوان یکی از تاثیرگذارترین آثار فلسفی قرن بیستم یاد می‌کنند. این کتاب که پس از رساله منطقی-فلسفی و در رد برخی ایده‌های آن نوشته شد، پس از مرگ ویتگنشتاین به چاپ رسید. در این کتاب نویسنده به طرح مسائل و بحث درباره موضوعاتی چون منطق، معناشناسی، فلسفه ریاضیات و فلسفه ذهن پرداخته. او این دیدگاه را معرفی کرد که ریشه بسیاری از مسائل فلسفی از کژتابی‌های زبانی حاصل می‌شود. در این کتاب ویتگنشتاین معنای یک واژه را معادل دانستن کاربرد آن واژه معرفی می‌کند. این کتاب را فریدون فاطمی به فارسی برگردانده‌است.همچنین اخیرا ترجمه ی دقیق تر این کتاب توسط مالک حسینی (انتشارات هرمس / کرگدن) از المانی به فارسی چاپ شده است

این دومین رسالهٔ عمدهٔ ویتگنشتاین است که فلسفه دوم وی را نیز شامل می‌شود.

به عقیدهٔ وی فلسفه وظیفهٔ گشودن گره‌های زبانی را دارد و این عمل را به واسطهٔ بازی زبانی به نمایشی عینی می گذارد.

## منابع

* 
* 

رده:آزمایش فکری در فلسفه
رده:ادبیات فلسفه تحلیلی
رده:ادبیات فلسفه زبان
رده:ادبیات معرفت‌شناسی
رده:کتاب‌های غیرداستانی ۱۹۵۳ (میلادی)
رده:کتاب‌های فلسفی
رده:کتاب‌های لودویگ ویتگنشتاین
رده:لودویگ ویتگنشتاین
کونسکوولا

**کونسکوولا** (به لهستانی: Końskowola) روستایی در جنوب شرقی لهستان با جمعیتی در حدود ۲۰۰۰ نفر است.
## نام
نام این روستا از نام مؤسسش (Jan Koniński) مشتق و اولین بار در سال ۱۴۴۲ مکتوب شده‌است.

## تاریخچه
این دهکده احتمالاً در قرن نهم با نام ویتووسکا ولا (Witowska Wola) بنیان‌گذاری شده‌است که بعدها در قرن نوزدهم به نام فعلی تغییر نام داد.

در ۸ ژوئن ۱۵۳۲ کونسکوولا به‌صورت یک شهر ثبت شد. این روستا از سال ۱۵۳۲ تا ۱۸۷۰ شهر بود. این شهر به مرکز تبادلات محصولات کشاورزی به شهرهای مجاور مبدل شده بود. به همین دلایل افراد زیادی در آن زمان به این شهر مهاجرت کردند و جمعیت آن رو به فزونی نهاد.

در ۱۵ سپتامبر ۱۹۳۹ در طی جنگ جهانی دوم این شهر توسط نیروهای آلمان نازی اشغال شد. پس از پنج سال، در تابستان ۱۹۴۴ با نزدیک‌شدن نیروهای ارتش سرخ شوروی سابق، آلمانی‌ها تصمیم به سوزاندن شهر گرفتند. در ۲۵ ژوئیه ۱۹۴۴ ارتش آلمان گرفتار درگیری محلی با جنگجوهای مخفی هلندی به رهبری آرمیا کراجو (Armia Krajowa) شد. با ورود نیروهای ارتش سرخ، با همکاری نیروهای ضد فاشیستی این شهر آزاد شد.

## گردشگری
از مکان‌های دیدنی و گردشگری کونسکوولا می‌توان به کلیسای کاتولیک این شهر اشاره کرد. این کلیسا در سال ۱۶۷۰ توسط Tylman van Gameren بازسازی شده‌است.

## منابع

* Artikel Końskowola. In: Wikipedia, Die freie Enzyklopädie. Bearbeitungsstand: 31. Mai 2007, 21:31 UTC. URL: http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Końskowola&oldid=32588337 (Abgerufen: 31. Mai 2007, 22:12 UTC)
* 

رده:روستاها در شهرستان پوواو
رده:مکان‌های هولوکاست در لهستان
رده:شهرها و شهرک‌ها در استان لوبلین
رموم فارس

رَموم، جمع «رَم»، واژه‌ای که در دوره ساسانی و قرون اولیه اسلامی به ایلات و عشایر گفته می‌شد. نامهایی چون «تنگ رم» (واقع در استان بوشهر، به معنی دره محل استقرار عشایر) یادگار این نام است. بعدها، با ورود طوایف عرب و ترک و مغول به ایران واژه‌هایی چون «طایفه» (عربی)، «عشیره» و جمع آن «عشایر» (عربی)، «ایل» (ترکی- مغولی) جایگزین واژه «رم» شد. واژه «رمه» به معنی گروه گوسفندان نیز از «رم» اخذ شده‌است.

## تاریخ
در دوره ساسانی، و قرون اولیه اسلامی، فارس به پنج ولایت (کوره) و پنج ناحیه عشایرنشین (رم) تقسیم می‌شد.

در این نواحی عشایری، یا «رَموم»، طوایفی می‌زیستند که مورخین قرون اولیه اسلامی از آنان با نام «اکراد پارس» یاد کرده‌اند. در آن دوران واژه «کرد» معنی امروزین را نداشت و همه عشایر و شبانکاره گان «کرد» خوانده می‌شدند.

## رم‌ها
استخری و سایر مؤلفین قرون اولیه اسلامی گزارش می‌دهند که «جوم‌های کردان» در پارس بیش از پانصد هزارخانه بوده‌اند، استخری و ابن‌حوقل (حدود ۳۶۷ ه‍.ق) دقیقاً حدود جغرافیایی این «رموم» را ذکر کرده‌اند. تطبیق داده‌های فوق با جغرافیای طبیعی فارس روشن می‌کند که
* در غرب و شمال غربی فارس، رم جیلویه یا رمیجان قرار داشت. این رم از مشرق به کوره استخر، از مغرب به کوره ارجان، از جنوب به خوزستان، از جنوب شرقی به کوره شاپور و از شمال به اصفهان محدود بود. این ناحیه استان کهگیلویه و بویراحمد کنونی را دربر می‌گیرد.
* در شرق رم جیلویه، رم بازنجان یا رم شهریار قرار داشت، که بخش مهمی از آن از اعمال اصفهان بود و بخشی از اعمال پارس. این رم، نواحی سر حد شش ناحیه و سرحد چهاردانگه امروزین (جنوب آباده تا سمیرم) را شامل می‌شود.
* رم دیوان یا رم حسین صالح، از سمت مشرق به کوره اردشیر خره (فیروآباد کنونی)، و از سه جهت دیگر به کوره شاپورخره (ناحیه کازرون کنونی) محدود می‌شد. با توجه به داده‌های جغرافیای تاریخی، «رم دیوان» در منطقه‌ای بود که امروزه به کوهمره سرخی شهرت دارد.
* رم لوالجان یا رم احمد لیث از سوی جنوب به خلیج فارس و از سه جانب دیگر به کوره اردشیر خره محدود بود. این رم، نواحی کوهنارو (جبل النارویه)، صیمکان و قیر و کارزین را در بر می‌گیرد.
* رم کاریان یا رم احمد بن الحسن در شرق وشمال شرقی فارس قرار داشت، از شمال به ایالت کرمان، از شرق به «سیف آل صفار» و دریای فارس، از غرب به رم بازنجان و از جنوب به کوره اردشیر خره محدود می‌شد. این رم نواحی ابرقو تا فسا تا بندرعباس کنونی را شامل می‌شود. با توجه به شواهد بسیار این رم بازمانده قبیله پاسارگادیان در دوره هخامنشیان می‌باشد. بازماندگان این رم باصری‌ها هستند که در همین ناحیه کوچ می‌کنند.

## بازماندگان
[250px|بندانگشتی|یک خانواده باصری در کنار [پاسارگاد]]
طوایف منطقه کوهمره با «رم دیوان» انطباق دارند. باصری‌ها را می‌توان از بازماندگان «رم کاریان» دانست. طوایف کوهنارو را نیز می‌توان به عنوان یکی از بازماندگان «رم لواجان» یاد کرد. «رم جیلویه» نیز کمابیش بر استان کهگیلویه و بویراحمد و ایل‌های لر ساکن آن منطبق است.

## منابع

۱- عبدالله شهبازی، «نگاهی دوباره به رموم پارس»، *مقدمه‌ای بر شناخت ایلات و عشایر*، تهران: نشر نی، ۱۳۶۹، صص ۸۷–۱۱۸.

۲- یاقوت الحموی، *المعجم البلدان*، ج ۳. https://web.archive.org/web/20070528104246/http://www.yasoob.com/books/htm1/m023/27/no2785.html

۳- احسان یوسفی، «عشایر پارس٬ایل باصری» ، *کردان پارس*، شیراز، انتشارات قشقایی، ۱۳۹۳

رده:عشایر استان فارس
بیماری خون‌ریزی پوزه

[چپ|بندانگشتی|300px|بیماری خون‌ریزی پوزه در یک [گواف آمریکایی.]]
**بیماری خون‌ریزی پوزه**  از بیماری‌های ویروسی در آزادماهیان (قزل‌آلا) است

بیماری خون‌ریزی پوزه (VHS) یک بیماری فصلی است که شدیدترین اپیدمی آن در اواخر زمستان و اوایل بهار زمانی که درجه آب بالا می‌رود، دیده می‌شود.

این بیماری یک بیماری واگیردار مشخص است که ظهور و شیوع آن در یک موسسه پرورش ماهی معمولاً در پی وارد کردن ماهیان قزل آلای زنده از یک موسسه آلوده دیگر دیده می‌شود.

براساس مشاهدات چندین ساله متخصصان بیماری ماهی سه شکل برای این بیماری تعریف شده‌است: حاد، مزمن و عصبی

## نشانه‌های خارجی

**حاد**: این شکل از بیماری در اوایل بهار مشاهده می‌شود که با مرگ و میر شدید و سریع همراه است. قزل آلای مبتلا به رنگ تیره درآمده و بیرون زدگی یک طرفه چشم در آن واضح است. نشانه‌های کم خونی و رگه‌های خونریزی بر روی آبشش‌ها دیده می‌شود، همچنین در بافت ملتحمه دور چشم‌ها نیز خونریزی مشاهده می‌شود.
مزمن: در پی شکل حاد، حالت مزمن با تلفات کم مشخص می‌شود. قزل آلای مبتلا، رنگ تیره و تقریباً سیاه دارد و بیرون زدگی چشم شدید و دو طرفه در آن دیده می‌شود. همچنین کم خونی شدید و تغییر رنگ آبششها در اثر کم خونی مشاهده می‌شود. لازم به ذکر است خونریزی در حالت مزمن خفیف تر است و حتی در برخی موارد ممکن است دیده نشود.

**عصبی**: این حالت تنها با مشاهده حرکات ماهیان در آب قابل تشخیص است. قزل آلای مبتلا حرکات مارپیچی به سمت بستر حوضچه یا مرکز نرده‌های خروجی آب نشان می‌دهد و در مسیر مدوری بر روی یک پهلو همراه با حرکات متشنج و انقباضی و گاهی روی آب شنا می‌کند. این ماهیان را با هیچ گونه علامت خارجی نمی‌توان از ماهیان سالم تشخیص داد جز شکم جمع و منقبض و آبشش‌های با رنگ قرمز طبیعی.

## نشانه‌های داخلی

مشخص‌ترین نشانه داخلی خونریزی‌های پراکنده‌است به ویژه در بافت ملتحمه چشمی، عضلات، چربی‌های دور احشایی، کیسه شنا، صفاق، قلب و...

در آزمایش بافت، تجمع گلبول‌های قرمز توام با پلاسمای منعقد شده دیده می‌شود که به احتمال زیاد ناشی از پاره شدن مویرگ هاست. کبد در شکل حاد پرخون و به رنگ یاقوتی تیره‌است در حالی که در حالت مزمن بسیار رنگ پریده و مایل به خاکستری است. کلیه در شکل حاد به رنگ قرمز بوده و معمولاً نازک است در حالی که در حالت مزمن به رنگ خاکستری تمایل دارد و حجیم و مواج است. سایر اندامهای قزل آلای مبتلا به VHS نشانه‌های مشخصی از خود نشان نمی‌دهند و در شکل عصبی یافتن ضایعات کلان و ریز غیرممکن است.

## منابع
* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

رده:آبزی‌پروری
رده:بیماری‌های ماهیان
رده:بیماری‌های ویروسی
رده:بیماری‌های ویروسی ماهی‌ها
رده:ویروس‌شناسی جانوران
رده:ویروس‌ها
ویروس فساد عفونی بخش‌های خونساز

**بیماری فساد بخش‌های خونساز** (IHN) یکی از بیماری‌های ویروسی در آزادماهیان (قزل آلا) است.

عامل ایجاد این بیماری از گروه رابدوویروس‌ها هاست. این بیماری اولین بار از شمال غربی آمریکا در آبهایی با دمای زیر ۱۵ درجه سانتیگراد گزارش شده‌است و در ایران احتمالاً در استان فارس و استان‌های مجاور گزارش شده‌است.

نشانه‌های خارجی این بیماری عبارت‌اند از: بیرون‌زدگی چشم، انبساط شکم توام با آب آوردگی، جمع شدگی خون در پایه باله سینه‌ای، شنای مارپیچ و تیرگی رنگ.

نشانه‌های داخلی آن هم عبارتست از: رنگ‌پریدگی اندام‌ها و پر بودن روده از مایعات خلطی آغشته به رنگ صفرا.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

## پانویس

Infectious Haematopoietic Necrosis
Rhabdovirus

رده:آزادماهیان
رده:بیماری‌های ماهیان
رده:بیماری‌های ویروسی ماهی‌ها
رده:ماهی‌ها
رده:ویروس‌شناسی جانوران
فساد عفونی لوزالمعده

**فساد عفونی لوزالمعده** از بیماری‌های ویروسی در آزادماهیان (قزل آلا) است.این بیماری غالباً حاد در بچه ماهیان بروز کرده به ندرت در ماهیان بالغ اتفاق می افتد.
بیماری در تمام نقاط جهان وجود دارد و عامل بیماری در اروپا،آسیا،کانادا،ایالات متحده آمریکا و آمریکای جنوبی جدا شده‌است.

عامل ایجاد این بیماری ویروس RNA است که ارتباط نزدیک با Reovirusها دارد و اخیراً آن را در بیرنا ویروس‌ها طبقه‌بندی کرده‌اند. شناسایی و تشخیص این بیماری به واسطه نشانه‌های خارجی و داخلی امکان‌پذیر است که نشانه‌های خارجی آن عبارت‌اند از: بی اشتهایی و کاهش وزن، بی حالی و کم خونی، تیره شدن رنگ، متورم شدن شکم، بیرون زدگی چشم‌ها و عدم تعادل و چرخش در شنا. از نشانه‌های داخلی این بیماری هم می‌توان به پر شدن لوله گوارش از ترشحات مخاطی سفید و رنگ‌پریدگی طحال و کبد اشاره کرد.

از دیگر بیماری‌های ویروسی آزاد ماهیان نیز می‌توان بیماری‌های زیر نام برد:

۱ ـ بیماری نکروز پوستی، قرحه‌ای یا زخمی (UDN)

۲ ـ عفونت ناشی از آلودگی با هرپس سالمونیس

۳ ـ بیماری نکروز گلبولهای قرمز ویروسی (VEN) یا بیماری بافت‌مردگی گلبولهای قرمز ماهیان (PEN)

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶
* اپیدمیولوژی دامپزشکی- توماس بلاها-ترجمه عبدالحسین دلیمی اصل و همکاران-نشر آییژ-1378

رده:بیماری‌های ماهیان
رده:بیماری‌های ویروسی
رده:بیماری‌های ویروسی جانوران
رده:بیماری‌های ویروسی ماهی‌ها
بیماری‌های ماهیان

عوامل بیماری‌زا در ماهیان به طور کلی به چهار گروه تقسیم می‌شوند: عوامل ویروسی، عوامل میکروبی (باکتریایی)، عوامل قارچی و جلبکی، و عوامل انگلی. هر گروه از عوامل بیماری‌زا دارای نشانه‌های خاصی در ماهیان هستند به عبارت دیگر عوامل بیماری‌زا پس از پیشرفت، تغییراتی در رفتار ماهی ایجاد می‌کنند که اغلب با برخی نشانه‌های ظاهری همراه است.

از جمله تغییرات خاصی که ماهی مبتلا به بیماری از خود بروز می‌دهد، عبارت‌اند از: از دست دادن اشتها، پراکندگی غیر طبیعی در استخر مانند شنا در سطح آب، جمع شدن در کنار استخر یا جمع شدن در قسمت‌های ورودی و خروجی آب استخر، چرخیدن و از دست دادن تعادل، سست شدن و از دست دادن توانایی تحمل فشارهای عادی و...

از جمله علایم فیزیکی که ممکن است در بدن ماهی بیمار ظاهر شود نیز عبارت‌اند از: بی رنگ شدن برخی از نواحی بدن، ورم بدن یا برانشی‌ها، برجسته شدن چشم، خراشیدگی یا زخم روی سر، بدن و باله‌ها، تغییر رنگ بافت‌ها مانند کم رنگ شدن کبد و کلیه، خونریزی در برخی بافت‌ها و...

## بیماریهای ویروسی
تاکنون در ماهی‌ها سه نوع بیماری ویروسی شناسایی شده هر سه نوع بیماری باعث مرگ و میرهای زیاد در ماهیان پرورشی جوان می‌شوند. این سه بیماری عبارت‌اند از:
* بیماری خونریزی پوزه یا سپتی سمی هموراژیک ویروسی قزل‌آلای رنگین کمان
* بیماری فساد بخش‌های خون ساز یا نکروز هماتوپوتیک عفونی
* بیماری فساد پانکراس یا نکروز لوزالمعده‌ای عفونی (IPN)

## نگارخانه

File:ASalmonicida.png|
File:Streptococcus iniae.png|
File:Fdl17-9-grey.jpg|
File:C Shasta.gif|


## جستارهای وابسته
* فهرست بیماری‌های گربه‌ها
## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

رده:بیماری‌های ماهیان
رده:انگل‌های ماهی
رده:ماهی‌ها
گز روغن

**گَز روغَن** (Moringa) یا **گز رخ** یا **مورینگا** نام گونه‌ای گیاه است از تیره گزروغنیان.
گزروغنیان (Moringaceae) تیره‌ای از کلم‌سانانِ غالباً درختی شامل سیزده گونه با برگ‌های مرکب و میوهٔ پوشینهٔ نیام‌مانند هستند.

خانواده گزروغنیان تیره کوچکی از گیاهان گلدار جداگلبرگ و فقط شامل یک جنس بنام گز روغن مرکب از معدودی انواع درختی است غالب آن‌ها در نواحی گرم و مرطوب مانند عربستان، هند، هیمالیا، برمه و استان‌های جنوبی ایران (سیستان و بلوچستان و هرمزگان) مشاهده شده‌است. از مشخصات این گیاه این است که برگهایی شانه ایی مضاعف با تقسیمات بیشتر که مرکب از برگچه‌های کوچک و متقابل و گل‌هایی با اجزای ۵ قسمتی دارند میوه آن‌ها به صورت کپسول دراز و نیام مانند محتوی دانه‌هایی به اندازه مغز پسته تا ۱۵ و گاهی بیشتر و با جنین راست و مجاوری ترشحی برخی از گونه‌های این خانواده از انواع دارویی و صمغ تولید می‌نمایند. از دانه‌های برخی از این گونه‌ها روغن استخراج می‌شود.

## گونه‌ها
تیره گزروغنیان حدود ۱۴ گونه دارد که تعدادی از گونه‌های این خانواده عبارت‌اند از:

راست|200px|بندانگشتی|'''دانه‌های روغنی گز روغن'''

Moringa arborea

Moringa borziana

Moringa concanensis

Moringa drouhardii

Moringa hildebrandtii

Moringa longituba

Moringa oleifera

Moringa ovalifolia

Moringa peregrina

Moringa pygmaea

Moringa rivae

Moringa ruspoliana

Moringa stenopetala

## موارد استفاده
* روغن: بذرهای جمع‌آوری شده پس از جداسازی پوست از مغز به‌طور کلی له می‌شوند و پس از له شدن در داخل دیگی ریخته و آب به آن اضافه می‌شود و در معرض حرارت آتش قرار گرفته و محلول به دست آمده بدون وقفه هم زده می‌شود. روغن موجود در بذرها در اثر حرارت در سطح آب قرار می‌گیرد و به وسیله قاشق جمع‌آوری می‌شود. عملکرد تولید روغن به روش سنتی بیش از ۲۰ درصد برآورد شده‌است و در صورت استفاده از روش‌های مناسب و مکانیزه روغن‌گیری این عملکرد تا ۴۰ درصد قابل افزایش است. روغن به دست آمده مایع و درجه انجماد آن بسیار پایین و به ندرت فاسد می‌شود. علاوه برارزش خوش‌خوراکی و استفاده در طبخ غذا در صنعت نیز برای جلاکاری، عطرسازی، روغن‌کاری چرخ دنده‌های ساعت‌های دیواری، مچی و چرخ‌های خیاطی و ماشینهای مکانیکی ظریف و چرخنده دار کاربرد دارد.
* برگ و شاخه، میوه و پوست و تفاله میوه علوفه مناسبی برای دامهایی نظیر بز و گوسفند است.
* گل‌های آن برای پرورش زنبورعسل و تهیه عسل دارویی بسیار مناسب است.
* ساقه درخت صمغی ترشح می‌کند که سفید بوده و در برابر هوازدگی به رنگ قهوه‌ای قرمز یا قهوه‌ای مایل به سیاه در می‌آید و در چارچوب نقش و نگار روی پارچه پنبه‌ای یا چیت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
* عصاره حاصله از جوشانده برگ در دباغی پوست و آماده‌سازی مشک آب و دوغ استفاده می‌شود.
* چاشنی و ادویه‌ای که از ریشه درخت تهیه می‌شود به هضم غذا کمک بسیاری می‌نماید.
* پوست تنه گیاه ضد جَرَب است و در درمان خارش مورد استفاده قرار می‌گیرد.
* جوشانده پوست و ریشه به صورت حمام گرم و کمپرس محلول گرم برای رفع اسپاسم یا انقباض عضلانی مفید است.
* برگ‌های گیاه به عنوان مدر و دارای اثرات دارویی شبیه آدرنالین برای درمان سوزاک بسیار مفید است.
* از گل‌های آن برای دفع انگل، معالج تورم و جلوگیری از بزرگ شدن پروستات استفاده می‌شود.
* از میوه نارس به عنوان سم استفاده می‌شود.
* برای این که درختچه‌ای زیبا و با شاخه‌های بلند و گل‌های سفید و میوه‌های تشکیل و منحصر به فرد است بنابراین برای کشت در پارک‌ها، بلوارهای شهری می‌تواند کاربرد داشته باشد.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

رده:سرده‌های کلم‌سانان
رده:گز رخ
رده:گیاهان خوراکی
قارچ صدفی (سرده)

**قارچ‌های صدفی**  نام یک سرده از خانواده صدفی‌قارچان است. این سرده دارای گونه‌های متفاوت با خصوصیات رویشی و مورفولوژی گوناگون است و در سراسر دنیا انتشار دارد. در هر کشور بنا بر ذائقه و فرهنگ مردم آن و شرایط اقلیمی منطقه گونه‌ها و رقم‌های خاص، رشد و پرورش می‌یابند.

بعضی از گونه قارچ صدفی که در دنیا پرورش داده می‌شوند عبارت‌اند از:
•	پلوروتوس استرالیس (قارچ صدفی قهوه ای)
•	پلوروتوس سیترینوپیلاتوس (قارچ صدف طلایی)
•	پلوروتوس سیستیدیوسوس (قارچ آبالی)
•	پلوروتوس جیمور (قارچ صدفی صورتی)
•	پلوروتوس خشکینوس
•	پلوروتوس ارينگي (قارچ صدف شاه)
•	پلوروتوس ایوس موس  (قارچ صدف ترخون)
•	پلوروتوس اوسترا توس(قارچ صدف درخت)
•	پلوروتوس پولموناریوس (قارچ ققنوس یا صدف هندی)
•	پلوروتوس توبرگیوم (قارچ سلطنتی سل)

اکثر قارچ‌های صدفی که در ایران پرورش داده می‌شود و به طور تجاری بذر آنها در بازار موجود است، مربوط به گونه‌های فلوریدا، اوستراتوس، ساجر کاجو و پولمونارویس است. هر کدام از این گونه‌ها دارای رقم‌های زیادی می‌باشند که شرایط بهینه بستر و اقلیمی خاص خود را برای تولید ایده‌آل نیاز دارند. این رقمها توسط شماره خاص از یکدیگر براساس خصوصیات آناتومی، مرفولوژی و پرورشی تفکیک داده می‌شوند. تاکنون چهار گونه از این قارچ ها که در ایران به شکل طبیعی رویش دارند شناسایی شده است.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

رده:سرده‌های غاریقون‌سانان
رده:صدفی‌قارچان
رده:قارچ‌های خوراکی
روغن هسته انگور

250px|farme|بندانگشتی|چپ|روغن هسته انگور در یک ظرف نمونه
**روغن هسته انگور** چنان که از نامش بر می‌آید، روغنی‌است که از هستهٔ انگور به دست می‌آید. این روغن فاقد سدیم و کلسترول است و میزان اسیدهای چرب غیر اشباع آن تا ۹۰ درصد می‌رسد. خاصیت آنتی اکسیدانی عصاره انگور ۵۰ برابر بیشتر از ویتامین E و ۲۰ برابر بیشتر از ویتامین C است

تحقیقات بر روی ۲۱ رقم انگور مختلف نشان داده است که تنوع ترکیبی روغن، به ویژه برای توکوفرول و همچنین اسید لینولئیک در آنها وجود دارد. اگر چه دانه‌های انگور حاوی پلی‌فنل‌هایی همچون پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک هستند اما روغن هسته انگور حاوی مقادیر ناچیزی از این ترکیبات است. اجزای ترکیبی روغن هسته انگور به دلیل کاربردهای قابل‌توجه برای سلامت انسان تحت مطالعه هستند. هر چند، کیفیت علمی تحقیقات بالینی تا سال ۲۰۱۶ میلادی برای نشان دادن و محرز نمودن هرگونه اثری در راستای کاهش خطر بیماری مکفی نبوده است.

شراب‌سازی بالغ بر ۹۰٪ از کشت انگور را به خود اختصاص داده است و دانه‌های این گیاه به عنوان یک محصول جانبی برای استحصال روغن مورد استفاده قرار می گیرند. تولید روغن هسته انگور عموماً در مناطق تولید عمده شراب، به ویژه در اطراف دریای مدیترانه صورت می‌پذیرد.
## خواص درمانی و پزشکی
اسید لینولنیک برای تولید هورمونهایی مثل پروستاگلاندین ضروری و در پیش‌گیری از لخته شدن خون در رگها و تورم شریان‌ها مؤثر است.

روغن هسته انگور به‌طور طبیعی فاقد کلسترول است، به همین دلیل این روغن با پایین آوردن مصرف چربی اشباع شده خطر بیماری قلبی-عروقی و دیگر مشکلات گردش خون را کاهش می‌دهد.

استفاده از روغن هسته انگور چه به عنوان چاشنی و چه در پخت‌وپز روش مناسبی برای کاهش چربی‌های اشباع شده در برنامه غذایی است.

این روغن در حالی که کلسترول مفید یا اچ دی ال بالایی دارد، میزان ال‌دی‌ال و تری گلیسیرید (نمک‌های آلی حاصل از ترکیب گلیسیرین و اسیدهای چرب) را کاهش می‌دهد.

خصوصیات روغن هسته انگور سبب می‌شود تا به میزان زیادی از عوارض قلبی و بخصوص از تصلب شرایین پیش‌گیری شود.

روغن هسته انگور به سبب خاصیت نرم‌کنندگی و نیز تطابق با لوسیونها و کرمهای آرایشی به مقدار زیادی در تولید لوازم آرایش کاربرد دارد.

## منابع

* ماهنامه ترویجی سبزینه - شماره ۵ و ۶

رده:انگور
رده:دانه‌های روغنی
رده:رایحه‌درمانی
رده:روغن‌های گیاهی
رده:غذاهای حیوانات خانگی
تلویزیون تمدن

**تلویزیون تمدّن** یکی از شبکه‌های تلویزیونی خصوصی افغانستان است. این شبکه  در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی توسط آیت الله محمد آصف محسنی یکی از رهبران مذهبی اهل تشیع افغانستان تأسیس شده‌است که ریاست آن را نوه بزرگ او **[[محمد جواد محسنی]]** بر عهده دارد. 

## پوشش
برنامه‌های این شبکه هم اینک از طریق ماهوارهٔ yahsat در افغانستان و آسیای میانه پخش می‌شود. همچنین این شبکه توسط فرستنده‌های زمینی در شهرهای مختلف افغانستان قابل دریافت است.

## برنامه‌ها
این شبکه اولین تلویزیون دینی در افغانستان است که در برنامه‌های خود موازین اسلام را رعایت می کند. مردان آنجلس، شب دهم، معصومیت از دست رفته، طفلان مسلم و یوسف پیامبر، از جمله محصولات مذهبی ساخت کشور ایران است که در این شبکه تلویزیونی به نمایش درآمدند. علاوه بر پخش فیلم و سریال که البته با روی کار آمدن طالبان در افغانستان، روند پخش آن متوقف شد، شبکه تمدن به بررسی آخرین اخبار و تحولات افغانستان و جهان نیز پرداخته و برنامه های مختلفی از جمله در حوزه کودک و نوجوان، گفتمان های سیاسی، اخبار و غیره را پخش میکند.

## جستارهای وابسته
* شبکه‌های تلویزیونی در افغانستان
* فهرست شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان

## منابع

* تلویزیون‌های کابل/www.elections.pajhwok.com 

## پیوند به بیرون
* www.tamadon.af
* https://www.facebook.com/TamadonTV1
* https://youtube.com/c/TamadonTV1
* https://twitter.com/tamadontv?t=UiXT_yJFLhFznZ2ISy3qCg&s=08
*

رده:رسانه در کابل
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی در افغانستان
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۷ (میلادی) در افغانستان
مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰

**مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰** یک سامانه ارتباط مردمی با پلیس است که به عنوان مرکز فوریت‌های پلیسی نیز شناخته می‌شود. مراکز فوریت‌های پلیسی زیرنظر معاونت عملیات فراجا و در هر استان زیرنظر معاونت عملیات فرماندهی انتظامی همان استان اداره می‌شود. سامانه پلیس ۱۱۰ در زمان فرماندهی محمدباقر قالیباف در فرماندهی انتظامی و توسط محمد رویانیان ایجاد شد.

## منابع

## پیوند به بیرون
* وبگاه نیروی انتظامی
* پلیس+۱۰.

رده:معاونت‌های فراجا
رده:شماره‌های تلفن اورژانسی
رده:مقاله‌های خرد ایران
رده:اجرای قانون در ایران
رده:فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
منیفولد (ابهام‌زدایی)

واژهٔ **منیفلد** معانی متعدّدی را در بر می‌گیرد:

*منیفلد (هندسه): در ریاضیات، فضای موضعاً هومئومورف با فضای اقلیدسی
*منیفولد (مهندسی خودرو) به هر قطعه‌ای از موتور گفته می‌شود که تعدادی از اتّصالات را به هم پیوند می‌دهد.

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
تامپون

بندانگشتی|نمایی از نحوه قرارگیری تامپون در بدن
بندانگشتی|یک تامپون با فروکننده
بندانگشتی|اجزای یک تامپون با فروکننده. چپ: لوله کلفت تر(penetrator). وسط: تامپون کتانی و نخ متصل به آن. راست: لوله نازکتر.
بندانگشتی|تامپون انگشتی. مقیاس خطکش سانتی‌متر است.
بندانگشتی|علامت ۲ قطره یعنی قابلیت جذب بین ۶ تا ۹ گرم خون است.

**تامپون**  وسیله‌ای است کاربردی همانند نوار بهداشتی که زنان در زمان قاعدگی می‌توانند استفاده کنند. تامپون بر خلاف نوار بهداشتی که بیرون از فرج (آلت زنانه) قرار می‌گیرد؛ در داخل مهبل یا واژن فرو می‌رود و با جذب خون و افزایش حجم (مانند اسفنج) مانع بیرون آمدن خون از بدن می‌شود. جنس آن معمولاً از پنبه است و با استفاده از یک فروکننده  در داخل مهبل قرار داده می‌شود. در انتهای آن نخی وجود دارد که برای بیرون کشیدن آن استفاده می‌شود.
تامپون انگشتی گونه‌ای تامپون است که بدون فروکننده فروخته می‌شود و با دست در محل خود قرار می‌گیرد.

تامپون یکی از وسایل بهداشتی است که بانوان در زمان خونریزی قاعدگی برای جلوگیری از ریختن خون به خارج از بدن و برای جلوگیری از آلوده شدن یا کثیف شدن لباس‌ها از آن استفاده می‌کنند. تامپون با روش جذب خون به درون بافت اسفنجی و حفظ آن به مدت چندین ساعت عمل می‌کند.

## انواع تامپون قاعدگی

* تامپون سایز کوچک، توانایی جذب خون تا حدود ۳ میلی‌ لیتر را دارد.
* تامپون سایز متوسط، حدود ۵ میلی لیتر خون را جذب خود می‌کند.
* تامپون سایز بزرگ، تا ۱۲ میلی لیتر خون را به خود جذب می‌کند.

## تاریخچه
تامپون یا فروکننده و نخ انتهای آن در سال ۱۹۲۹ اختراع شد و در سال ۱۹۳۱ ارل هاس  آن را ثبت کرد. تامپون‌هایی که بر اساس طرح ارل هاس ساخته شدند، در سال ۱۹۳۶ مورد استفاده قرار گرفتند.

## نشانگان حمله سمی
شواهد نشان می‌دهد تامپون‌ها با نشانگان حمله سمی  مرتبط هستند که به ندرت با عفونت‌های باکتریایی اتفاق می‌افتد.

عوامل افزایش خطر حمله سمی: استفاده مداوم یا طولانی مدت از تامپون‌ها (به ویژه انواع فوق جاذب) در دوره‌های قاعدگی، عفونت‌های استافیلوکوکی باعث افزایش خطر حمله سمی می‌شوند. 

پیشگیری از این نوع حمله: :
* تامپون‌ها را مرتب عوض کنید و در شب نوارهای بهداشتی را جایگزین آن‌ها کنید.
* از تامپون‌های فوق جاذب استفاده نکنید، از انواع نخی استفاده کنید.
* بیشتر در استخر یا در مهمانی‌ها استفاده از تامپون توصیه می‌شود.
* اگر شما دچار عفونت پوستی به ویژه نزدیک آلت تناسلی هستید، از تامپون استفاده نکنید.
* قبل از گذاشتن تامپون، دست‌ها را به دقت بشویید. استافیلوکوک‌ها معمولاً در دست وجود دارند.
* برای زخم‌های عفونی فوراً از پزشک کمک بخواهید.

عواقب مورد انتظار: بیشتر بیماران با تشخیص زودهنگام و درمان فوری در بیمارستان بهبود می‌یابند ولی برخی موارد کشنده هستند. کف دست و پا غالباً در حین بهبودی پوسته می‌دهد.

عوارض احتمالی حمله: شوک شدید، نارسایی کلیه، نارسایی احتقانی قلب، زجر تنفسی، ریختن مو و ناخن‌ها، عود شوک سمی و در موارد شدید، مرگ و میر که ممکن است ۱۵٪ باشد.

راه‌های تشخیص حمله: آزمون‌های تشخیصی می‌توانند شامل بررسی‌های آزمایشگاهی خون و کشت مخاط باشد.

بستری فوری در بیمارستان برای دریافت مایعات داخل وریدی تا آنتی‌بیوتیک‌ها تجویز شوند و کاهش مایعات و الکترولیت‌ها و کم‌آبی تصحیح شود و نیز مشکلات کلیوی یا قلبی حل شوند و در صورت نیاز حمایت تنفسی مکانیکی به عمل آید. تامپون‌ها، دیافراگم‌ها یا سایر اجسام خارجی فوراً برداشته می‌شوند.

## جستارهای وابسته
* کاپ (نجان) 
* نوار بهداشتی

## منابع

رده:بهداشت جنسی
رده:بهداشت زنان
رده:سلامت زنان
رده:عادت ماهانه
رده:لوازم بهداشتی
رده:محصولات بهداشت فردی
رده:محصولات دورانداختنی
رده:واژن