open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کاروانسرای زعفرانیه

**کاروانسرای زعفرانیه** مربوط به دوره سلجوقی، دوره صفوی و دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، دهستان رباط، روستای زعفرانیه واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

## معماری و تاریخچه
این کاروانسرا بر روی بنای متروکهٔ کاروانسرایی مربوط به دورهٔ صفوی و سلجوقی احداث شده و دارای آب‌انباری در ضلع جنوب غربی است. کاروانسرا از نوع چهار ایوانی است و حیاط مرکزی دارد؛ همچنین اصطبل‌هایی در اطراف آن وجود دارد. در برخی از طاق‌نمای‌ها نیز تزیینات مقرنس دیده می‌شود. پلان این بنا دارای ریتم، تقارن و تعادل است و ساختار آن متأثر از سبک آذری و آجرکاری‌هایش متأثر از سبک رازی است. 

احداث و بنای مهمانخانه، آب انبار، یخچال و چاپارخانه در جنب رباط زعفرانیه در ایالت خراسان بدست سلطان‌مراد میرزا حسام‌السلطنه در دوره قاجاریه صورت گرفته است.

## وجه تسمیه
بنا بر استناد موجود در سفرنامه جیمز بیلی فریزر، به دلیل استفاده از زعفران به جای کاه در ملات آن به کاروانسرای زعفرانیه معروف است. تعابیر دیگری نیز دربارهٔ وجه تسمیه زعفرانیه وجود دارد. 

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲، در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای زعفرانیه به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر —که در مجموع ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران را تشکیل می‌دهند— تحت عنوان «کاروانسراهای ایرانی» در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیدند. این مجموعه، بیست‌وهفتمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو است. 

## نگارخانه
* نمای کلی 

Karavansaraye Zafaranie Sabzevar.jpg|سردر کاروانسرا
Zaferaniyeh Village 005.jpg|درون کاروانسرا
Zafaranie Sabzevar 1.jpg|دید از بالا

* جزئیات معماری و تزئینات 

Zaferaniyeh Village 002.jpg|دالان ورودی و راه‌پله
Zafaranie Sabzevar 3.jpg|رواق
آجرکاری یک.jpg|جزئیات آجرکاری 
آجرکاری دو.jpg|جزئیات آجرکاری سقف
Zaferaniyeh Village 003.jpg|نقش‌های کار شده
Zaferaniyeh Village 004.jpg|نقش‌های کار شده از نزدیک


## جستارهای وابسته
* کاروانسرای ایرانی
* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* فهرست کاروانسراهای ایران

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سبزوار
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان سبزوار
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان سبزوار
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
آرامگاه آقا

**مقبره آقا** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، باب‌الدشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
حمام افوشته

**حمام افوشته** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در نطنز، خیابان مطهری، محله افوشته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حمام افوشته در جنوب غربی ساختمان خانقاه قرار داردکه ابعاد آن 25*16 می‌باشد که از بناهای ساخته شده توسط سید واقف است. حمام **افوشته** در سطحی پایین‌تر از کوچه قرار دارد و با پاگردی قبل از ورودی و پله،‌ به راهرو سقف‌دار هشت ضلعی کوچکی وارد می‌شود که سنگ نوشته‌ای به دیوار مقابل در ورودی نصب شده است.  در سه طرف رخت‌کن شمال شرقی آن سه شاه نشین یا سکو به ارتفاع ۵ سانتی متر از کف رواق قرار دارد که سکوی شمال شرقی به صورت محرابی ۵ ضلعی است. سکوهای رواق جنوب غربی حدود ۵۰ سانتی متر از کف رواق بالاتر قرار دارد و در وسط هر ۳ رواق، حوض آب کم عمقی با دیواره و فواره سنگی ایجاد شده است .حوض میانی به صورت کثیرالاضلاع هشت ضلعی و ۲ حوض دیگر به صورت ۶ ضلعی است و سقف کلیه قسمت‌های حمام از نوع طاق ضربی گنبد دار بوده که بلندتر از سطح کوچه قرار گرفته است. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:حمام‌های تاریخی شهرستان نطنز
مسجد ازغد

**مسجد جامع ازغد** مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان مشهد، بخش طرقبه، روستای ازغد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* روستای ازغد
## منابع

رده:مسجدهای تاریخی شهرستان مشهد
قلعه خندان

**تپه قلعه خندان** مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در گرگان، میدان مازندران، جبهه جنوبی خیابان عدالت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است

وجود یک معبر مخفی زیرزمینی حدفاصل محوطه باستانی قلعه خندان تا شهر استرآباد و امکان ذخیره آذوقه و مواد غذایی در آن معبر، یکی از ویژگی‌های شگفت‌انگیز این اثر تاریخی پر راز و رمز محسوب می‌شود که درگذشته مورداستفاده بسیاری از ساکنان شهر استرآباد بوده‌است.

همچنین طبق اسناد تاریخی موجود و بررسی‌های انجام‌شده، این تپه و قلعه آن در دوران باستان، منطقه‌ای تدافعی بوده که ۱۲ برجک دیده‌بانی در اطراف آن قرار داشته‌است.

تپه قلعه خندان در جنوب غربی شهر گرگان قرار دارد و برای نخستین بار ژاک دمرگان در سال ۱۸۹۶ میلادی از این تپه بازدید و نقشه و تصاویری چند از تهیه نمود. در سال ۱۳۸۸ گروه باستان‌شناسی، میراث فرهنگی استان گلستان در آن گمانه‌های به منظور لایه نگاری و مشخص کردن سازه‌های معماری آن انجام داد. آثار بدست آمده شامل خشت‌های ۸×۳۸×۳۸ سانتی‌متری متعلق به اواخر دوره ساسانی و آثاری از قرون اولیه اسلام تا دوره صفویه بود.
این قلعه تا دوره صفویه در درون برج و باروی استرآباد قرار داشته و بعد از تخریب آن در دوره افشاریه، برج و باروی جدیدی در دوره قاجاریه کشیده شد که قلعه خندان در بیرون از شهر قرار داشته‌است.

طبق دانشنامه ایرانیکا، زادراکارتا همان قلعه خندان است.

## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

* عباسی، قربانعلی: ۱۳۹۱، گزارش گمانه زنی قلعه خندان گرگان، چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران، موزه ملی، صص ۳۰۵–۳۰۴

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان گرگان
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان گرگان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان گرگان
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان گرگان
رده:فهرست جاذبه های گردشگری گرگان
رده:شهرهای باستانی ایران
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:باستان‌شناسان اهل ایران
تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)

**تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سمنان، روستای دلازیان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان سمنان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سمنان
رده:چشمه‌های تاریخی شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
کاروانسرای شیخعلی‌خان

**کاروانسرای شیخعلی‌خان زنگنه** یا **کاروانسرای چاله‌سیاه** مربوط به دوره صفوی است و در استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، روستای جهادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. معمار این بنا «استاد طاهر ولد استاد رضا اصفهانی» بوده‌است.

## ویژگی‌ها
کاروانسرای شیخعلی‌خان در زمینی به ابعاد ۶۴۰۰مترمربع با تزیینات آجرکاری و کاشی‌کاری و مصالحی از جنس سنگ، آجر و چوب ساخته شده‌است. این بنای تاریخی به دستور شاه عباس صفوی در منطقه شکار قمشلو ساخته شد و در مسیر اصفهان به طرف غرب و کشور عراق است که در دولت صفوی جزو ایران بوده‌است.

کاروانسرای جهاد آباد با مساحتی بالغ بر ۶ هزار و ۵۰۰ متر مربع دارای پلان مربع شکل همانند دیگر کاروانسراهای کشور و استان است، با این تفاوت که در ۲ طرف هشتی ورودی، در جبهه جنوبی دارای ۲ حیاط خلوت و دارای یک حیاط مرکزی و ۲ حیاط کوچک است.
این کاروانسرا همانند کاروانسرای گز و کاروانسرای مادرشاه به عنوان کاروانسراهای سلطنتی محسوب می‌شود و در سر در خود دارای تزئینات آجری و کاشی کاری است.

کاروانسرای جهاد آباد را شاه عباس صفوی با کاربری مجموعه بین‌راهی برای کاروان‌ها و مسافران کربلا و شکارگاه خود بنا کرد و هنگام شکار از آن استفاده می‌کرد.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای شیخعلی‌خان (چاله‌سیاه) به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## نگارخانه

File:1کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:4کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:5کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:13کاروانسرای چاله سیاه.jpg
کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:27کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:26کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:30کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:29کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:15کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:14کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:21کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:20کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:31کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:33کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:32کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:34کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:9کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:17کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:23کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:25کاروانسرای چاله سیاه.jpg
File:24کاروانسرای چاله سیاه.jpg


## جستارهای وابسته

* فهرست کاروانسراهای ایران
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* کاروانسرا
* معماری ایرانی

## منابع

## پیوند به بیرون
* کاروانسرای چاله سیاه در مستند کاروانسراها

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شاهین‌شهر و میمه
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شاهین‌شهر و میمه
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان اصفهان
کاخ استانداری اصفهان

**کاخ استانداری اصفهان** که با نام **رشک جنان** شناخته می‌شود؛ بنایی تاریخی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، دروازه دولت، خیابان باغ گلدسته واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران و تحت عنوان **بنای استانداری (رشک جنان)** به ثبت رسیده‌است. این کاخ امروزه، محل استقرار استانداری و دفتر کار استاندار اصفهان است. در پی حملهٔ هوایی مستقیم به این بناء در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران توسط قوای هوایی اسرائیل در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۴۰۴، به این اثر تاریخی و دفتر دولتی آسیبِ جدی‌ وارد شده و امواجِ این حمله به بناهای تاریخیِ دیگری منجمله کاخ چهل‌ستون و کنسولگری روسیه آسیب‌های جزئی وارد کرده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی 

## منابع

رده:ساختمان‌های دولتی در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:کاخ‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
مجموعه تپه‌های هفت تپه

**مجموعه تپه‌های هفت تپه** مربوط به اواسط هزاره دوم قبل از میلاد است و در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شوش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان شوش
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شوش
تپه‌حصارک لواسان

**تپه حصارک لواسان** مربوط به هزاره ۵ تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در جنوب محله گلندوک  شهر لواسان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه به تپه جاج نیز معروف بوده و قلعه‌ای در آن بوده که برای محافظت از شهر باستانی جاج ساخته شده بود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در ایران بر پایه شهرستان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان شمیرانات
مسجد جامع نهاوند

**مسجد جامع نهاوند** مربوط به دوره سلجوقیان - دوره صفوی است و در نهاوند، متری قیصریه، اول بازار بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان نهاوند
رده:آثار دوره صفویان در شهرستان نهاوند
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان نهاوند
آرامگاه سید خلیل

**بقعه سید خلیل** مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در یزد، بلوار امامزاده جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان یزد
مصلای نائین

**مصلی نائین** مربوط به دوره قاجار است و در نائین، باغ مقبره خانوادگی پیر نیا، مشیر الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان نائین
رده:مصلی‌های تاریخی شهرستان نائین
مجموعه تخت قلعه

**مجموعه تخت قلعه** مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان اورمیه، روستای ناناس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان ارومیه
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان ارومیه
کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)

**کاروانسرای شاه عباسی (عباس‌آباد)** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان میامی، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

تاریخچه ساخت این کاروانسرا مربوط به دوره صفویه است که در دوره قاجار مرمت اساسی شده‌است. فرم پلان این کاروانسرا مستطیل شکل و از نوع ۴ ایوانی است. مساحت آن بالغ بر ۸۵۰۰ متر مربع است. این کاروانسرا دارای دو ورودی شرقی و غربی است که ورودی اصلی آن در ضلع شرقی است.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای شاه‌عباسی عباس‌آباد به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان شاهرود
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان شاهرود
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان سمنان
موزه هنرهای ملی

**موزه هنرهای ملی ایران** موزه‌ای در تهران است که در ۱۳۰۹ تأسیس شده است. این موزه با کوشش حسین طاهرزاده بهزاد نقاش و نگارگر ایرانی تاسیس شد. این موزه در تهران، میدان بهارستان واقع شده است.

ساختمان موزه به نام حوضخانه باغ نگارستان از بناهای متعلق به دوره قاجار است که در عهد فتحعلی‌شاه قاجار در جنوبی‌ترین قسمت قصر باغ نگارستان ساخته شده و مجموعه قصر و کاخ باغ نگارستان به دست ۲ تن از معماران زبده آن دوران استاد عبدالله خان و استاد آقاجانی اصفهانی بنا شد.

ساختمان حوضخانه (محل فعلی موزه) بخشی از آن مجموعه محسوب می شود که حوضخانه با طرح «+» ساخته شده و چهار شاه نشین اطراف آن بی هیچ در و پنجره ای به درون باغ راه داشته و سقف گنبدی آن ایستاده برشانه چهار ستون سنگی همواره شکوه و ایستادگی بنا را تداعی می کند.

در داخل موزه هنرهای ملی تا نیم قرن پیش، حوض دایره شکل بزرگی از سنگ مرمر، میان ستون ها قرار داشت که از دل این ستون ها آب به داخل حوض فواره می کرد که این صحنه چشم انداز زیبایی را به وجود می آورد.

همچنین در سال ۱۳۰۹ شمسی حسین طاهرزاده بهزاد موزه هنرهای ملی و اداره هنرهای ملی را تحت عنوان مدرسه صنایع قدیمه به انگیزه احیا و تجدید حیات هنرهای ملی و سنتی ایرانی بنیاد نهاد که بدین ترتیب مدرسه صنایع قدیمه (موزه هنرهای ملی) کانون حفظ و احیای ارزش اصیل هنرهای ملی و سنتی ایران شد. 

موزه هنرهای ملی ایران در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## آثار هنری

در حال حاضر موزه هنرهای ملی به عنوان اولین موزه تخصصی کشور، در حال حاضر ۲۷۱ آثار ارزشمند هنری را از قرن ۱۲ هجری شمسی تا به کنون در رشته های نگارگری، مینیاتور، زریبافی، گبه و فرش، معرق و منبت، خاتم کاری و کاشی کاری در خود جای داده است.

از جمله آثار هنرمندان:

مینیاتور: محمد علی زاویه، علی کریمی(نگارگر)، محمد مهروان ، مقیمی تبریزی، علی مطیع، علی اسفرجانی و ...

تذهیب و تشعیر: استاد علی درودی، عبدالله باقری، نصرالله یوسفی

منبت و مشبک: احمد امامی آباده ای

خاتم سازی: محمدحسین صنیع‌خاتم

سفالگری: حسین کاشی تراش ، معمارزاده

زری بافی: حبیب الله طریقی

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## پانویس

## منابع

رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تهران
خانه سید روح‌الله خمینی (خمین)

**خانه سید روح‌الله خمینی در خمین** بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در خمین، خیابان امام خمینی، جنب خیابان صالحی واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه محل زندگی و زادگاه روح‌الله خمینی، رهبر ایران و محل زندگی برادرش سید مرتضی پسندیده بوده است.

برج دفاعی این خانه در ضلع شمالی آن قرار دارد و جوی قناتی از زیر آن می‌گذرد. این خانه از بزرگ‌ترین خانه‌های روستای خمین در ده‌ها سال پیش بوده که از موقعیت مکانی منحصربه‌فردی (استراتژیکی) در خمین برخوردار بوده‌است.

## آتش زدن
در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که شعله‌های آتش را در حیاط این خانه نشان می‌داد.
در پی انتشار این خبر در شبکه‌های اجتماعی، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، جمعه ۲۷ آبان گزارش‌ها از آتش زدن این خانه را تکذیب کرد و مدعی شد که در این خانه هم‌چنان به روی بازدیدکنندگان باز است.
بهنام نظری معاون سیاسی استاندار مرکزی نیز به خبرگزاری تسنیم گفته: خبر آتش سوزی بیت تاریخی روح الله خمینی صحت ندارد و ضدانقلاب تلاش دارد با راه انداختن دروغ و کذب، زمینه اغتشاش و دمیدن در اغتشاش را فراهم آورد که مساله آتش زدن بیت تاریخی موسوی خمینی راحل که برای ملت ایران دارای ارزش معنوی است، یکی از همین دروغ ها بود چراکه اصل چنین خبری از اساس دروغ است. اما خبرگزاری رویترز بلافاصله گزارش داد که با بررسی دو ویدئوی منتشر شده و مقایسه آنها با عکس‌های قدیمی به این نتیجه رسیده‌است که مکان آنها با مشخصات ساختمان خانه خمینی در خمین تطبیق دارد.
خبرگزاری های فرانس۲۴ دویچ وله ی آلمان در بخش های فارسی، انگلیسی، عربی و ترکی خود

، گاردین
،
صدای آمریکا
، سی بی سی کانادا 
،
تایمز هندوستان
،
ال مانیتور
 و بسیار خبرگزاری های دیگر در سطح جهان به این خبر پرداختند.
روزنامه‌های اسرائیل به‌‌ آتش کشیده شدن خانه-موزه خمینی در شهر خمین را به‌طور گسترده‌ای پوشش دادند.
اورشلیم‌پست روز جمعه، ضمن بازنشر ویدیویی از آتش‌ زدن خانه خمینی، نوشت معترضان در شهر قم هم بخش‌هایی از حوزه علمیه این شهر را به‌آتش کشیدند.
 رسانه های عرب زبان نیز به طور ویژه به پوشش این خبر در رسانه های خود پرداختند.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
* سید روح الله خمینی

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان خمین
رده:جاذبه‌های گردشگری استان مرکزی
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان خمین
رده:سید روح‌الله خمینی
بازار سمنان

**بازار سمنان و بازار شیخ علاءالدوله** مربوط به دوره قاجار است و از دو بخش تشکیل شده است و مکان آن نیز در سمنان، خیابان امام، خیابان شهدا واقع شده و در حدود ۱۶۰۰ متر یک مایل طول دارد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه
بازار بزرگ سمنان، در حدود ۱۸۰ سال قبل، در آغاز پادشاهی دودمان قاجاریه ساخته شد. بازار سمنان که به سبک معماری کهن ایرانی با سقف‌های خشتی و آجری، متناسب با وضعیت آب و هوای خاص منطقة کویری ساخته شده تا امروز بزرگ‌ترین مرکز خرید و فروش کالاهای تجارتی است. در گذشته، بازار عمومی شهر متشکل از راسته بازار و بازار شیخ علاءالدوله (بازار مرده‌ها) بوده است.

## بخش‌های بازار
بازار عمومی به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شده است.

### بازار شمالی
طول بازار شمالی (به بازار بزرگ معروف است) که تقریباً ۱/۵ کیلومتر است و کماکان به نام قدیمی خود راسته بازار یا بازار بالا خوانده می‌شود، از بالای شهر یعنی تقاطع خیابان‌های نظامی و یغما (شهدا) آغاز می‌شود و تا خیابان امام خمینی ادامه می‌یابد.
بازار شمالی شامل ۲۵۴ باب مغازه می‌باشد. در این بازار سه حمام قدیمی، ۵ مسجد و ۴ کاروانسرای مخروبه وجود دارد. تکیه ناسار از تکایای معروف این بازار است که در گذشته و حال محل گرد آمدن هیئت‌های عزاداری در روزهای عاشورا و تاسوعا است. نمای سر در شمالی و نمای سر در جنوبی این بازار با کتیبه‌هایی زیبا از کاشی‌های لاجوردی پوشانده شده است. 
این بازار، دارای سقف و تاق ضربی است که روی تاق‌های جناغی استوار شده است. پنجره‌های شیشه‌ای بزرگ بر بام آن نصب شده است که نور داخل بازار را تأمین می‌کند.

### بازار جنوبی
بازار جنوبی که به بازار پایین یا بازار کوچک مشهور است در راستای بازار شمالی قرار دارد و از خیابان امام خمینی آغاز و تا تکیه بزرگ پهنه که در محل اسفنجان قرار دارد، ادامه می‌یابد.
این بازار به علت نزدیکی با امامزاده یحیی بن موسی بازار حضرت خوانده می‌شود. طول تقریبی این بازار ۲۰۰ متر است. این بازار دارای ۵۰ باب مغازه است.

### بازار شیخ علاءالدوله
بازار شیخ علاءالدوله که به بازار مرده‌ها نیز معروف است از جنوب شرق خیابان امام آغاز می‌شود تا گورستان قدیمی علمدار (سنادره) واقع در غرب میدان امام ادامه می‌یابد. بنای این بازار را به دوره ایلخانی و پیش از آن نسبت می‌دهند. بنای بازار تاریخی سمنان به وسیله شیخ علاءالدوله سمنانی از عرفای به نام ایران در قرن هفتم و هشتم هجری قمری و همزمان با بنای شبستان شیخ علاءالدوله مسجد جامع سمنان ساخته شده است. به علت احداث خیابان امام، قسمت‌های زیادی از بافت سنتی این بازار تخریب شده است و تنها قسمتی کوچکی، از ابتدای بازار جنوبی تا ابتدای خیابان امامزاده یحیی، باقی مانده است.
به علت اینکه بازار شیخ علاءالدوله را در مسیر انتقال اموات برای دفن در گورستان علمدار بوده، به بازار مرده‌ها مشهور است.

## مکان‌های مهم واقع در بازار سمنان
مسجد جامع سمنان که درب جنوبی آن در بازار شیخ علاء الدوله و درب شرقی آن در بازار جنوبی قرار دارد
امامزاده یحیی بن موسی در انتهای بازار جنوبی
تکیه ناسار واقع در بازار شمالی
تکیه پهنه واقع در بازار جنوبی
گرمابه پهنه سمنان واقع در بازار جنوبی

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سمنان
رده:بازارهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:جاذبه‌های گردشگری سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
مدرسه جلالیه

**مدرسه جلالیه یا مسجد جلالیه** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله احمدآباد ـ روبروی خیابان گلزار واقع شده که توسط میرزا جلال الدین محمد حکیم جنابدی، طبیب شاه صفوی بنا گردیده‌است. این مدرسه کتیبه‌هایی دارد که با خط ثلث و کوفی نوشته شده‌اند و تزئینات کاشیکاری، معقلی، مقرنس‌کاری و گچبری فراوانی در آن به چشم می‌خورد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
مسجد صفا

**مسجد صفا** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله شهشهان ـ مجاور بقعه شهشهان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در محله شهشهان در مجاورت بقعه شهشهان مسجد زیبایی وجود دارد که به مسجد صفا معروف است این مسجد در زمان قاجار ساخته شده و بانی آن سید محمد گلستانه‌است. این مطلب را کتیبه‌ای مشخص می‌کند که بر سردر مسجد به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نوشته شده‌است این کتیبه تاریخ ۱۲۹۰ و نام محمد علی بن محمد باقر گلستانه را بر خود دارد. کاتب این کتیبه محمد تقی بن ابراهیم است در بالای در ورودی مسجد صفا علاوه بر عباراتی که به خط ثلث نوشته شده اشعار و عباراتی نیز به زبان فارسی و خط نستعلیق مشکی بر زمینه کاشی خشت زرد رنگ با تاریخ ۱۲۸۹ نوشته شده‌است.
در ایوان جنوبی مسجد، سوره اخلاص با خط بنائی مشکی بر زمینه آجری و تاریخ ۱۲۹۱ نوشته شده‌است.
بر سنگاب زیبای مسجد نیز اشعاری به زبان فارسی و تاریخ ۱۲۹۰ هجر ی حجّاری شده‌است. بر دو لنگه در شبستان مسجد عباراتی با تاریخ ۱۲۸۹ هجری آمده‌است. در محراب نیز نام محمد علی گلستانه و تاریخ ۱۲۹۰ به خط ثلث سفید معرق بر زمینه کاشی لاجوردی همراه با آیات قرآن مجید به چشم می‌خورد.
در اطراف این محراب عبارات مذهبی و آیات قرآنی با خط بنائی سه رگی و نام عبد الرحیم بن علی اصغر نوشته شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مسجد لرزاده

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری استان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:مسجدهای سده ۱۹ (میلادی)
رده:معماری ایرانی
رده:مسجدهای کامل‌شده در دهه ۱۸۷۰ (میلادی)
رده:ساختمان‌های مذهبی کامل‌شده در ۱۸۷۴ (میلادی)
رده:مسجدهای تشیع در ایران
کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)

**کاروانسرای شاه عباسی ایوانکی** مربوط به دوره صفوی است و در ایوانکی، ۱ کیلومتری جنوب شهر و در کیلومتر ۸۲ جاده تهران به گرمسار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروان سرای شاه عباسی ایوانکی اولین منزلگاه کاروان‌هایی بود که از تهران عازم خراسان می‌شدند.

## ساختمان کاروانسرا
ساختمان این کاروانسرا از سنگ و آجر بنا شده و دارای تزیینات آجر کاری است. شکل کاروانسرا از نظر معماری چهار ایوانی است. این کاروانسرا که دارای پلانی مربع شکل است، به صورت شرقی – غربی بوده و ورودی آن از ضلع شرقی بنا می‌باشد. ایوان‌ها به صورت عریض اما کم ارتفاع قرار گرفته‌اند. از جمله زیبایی‌های این بنا، تقارن در کل بنا است. حجره‌های دور تا دور حیاط و قسمت بیرونی درب به صورت آجری قرار گرفته‌اند که جلوه‌های خاصی به بنا بخشیده‌اند. این کاروانسرا دارای سردر بسیار زیبایی است. مصالح بکار رفته در بنا خشت و گل، آجر و سنگ است. این کاروانسرا دارای دو شاه‌نشین در ضلع شرقی و غربی است که یکی بر بالای سردر ورودی و دیگری بالای ایوان مقابل ورودی تعبیه شده است. این کاروانسرا دارای ۲۴ حجره و ۴ باره بند است. در مقابل حجره‌ها ایوان‌های کوچکی است که جهت استفاده مسافرین در فصل تابستان ساخته شده است. طاقهای بنا از نوع جناقی می‌باشند. همچنین در مقابل این کاروانسرا یک آب‌انبار جهت استفاده مسافرین ساخته شده است که در حال تخریب و نابودی است.

## وضعیت کنونی
علی‌رغم مرمت‌های سطحی صورت گرفته در این بنا، امروزه بخش اعظمی از این کاروانسرا به دلایل کم توجهی در حال تخریب و فرسایش هست. همچنین امکان بازدید به صورت آزاد و حتی برنامه‌ریزی شده از این بنای تاریخی وجود ندارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان گرمسار
رده:ایوان‌های تاریخی شهرستان گرمسار
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان گرمسار
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان سمنان
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان گرمسار
مسجد قندی

**مسجد قندی** مربوط به آریااسلامیسماست و در تهران، خانی آباد ـ خیابان تختی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا در سال ۱۳۲۷ هجری قمری به وسیله حاج سیدهاشم قندی از تجار بزرگ قندفروشی تهران بنا گردیده است. سید هاشم قندی سه مسجد در تهران ساخت و وقف کرد، یکی در خیابان شهید فروزش (مهدیخانی)، دیگری مسجد خندق‌آبادی در خیابان مولوی و یکی هم این مسجد در خیابان تختی. وی پدر بزرگ شهید سید مجتبی هاشمی (نخستین فرمانده کمیته انقلاب مرکزی تهران، و فرمانده گروه فداییان اسلام در طول جنگ ایران و عراق) است.

ساختمان مسجد شامل سردر ورودی، هشتی، صحن، ایوان و شبستان ستون‌دار است. مسجد دارای یک ورودی اصلی از خیابان تختی و ورودی فرعی ورودی زنانه از کوچه مجاور است. سردر ورودی اصلی مسجد دارای طاق جناغی و تزیینات کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری و کتیبه‌ای مورخ ۱۳۲۶ هجری قمری است. بعد از سردر ورودی، هشتی کوچک شش ضلعی با پوشش گنبدی و تزیینات کاشی‌کاری معرق دوره قاجاریه قرار دارد. در دو ضلع این هشتی، کتیبه‌ای به خط ثلث سفید در زمینه لاجوردی مورخ ۱۴۱۰ هجری قمری دیده می‌شود که مربوط به تعمیرات دوره اخیر است. سمت چپ این هشتی، وضوخانه قرار گرفته است. صحن مسجد، کوچک و مربع است. در سوی جنوب صحن، ایوان و به قرینه آن در جانب شمالی، ایوان مانند کم عمقی ساخته شده است. اضلاع دیگر صحن، مزین به طاق‌نماهای تزیینی و کاشی‌کاری معرق است. در سراسر ضلع جنوبی، شبستان ستون‌داری با نه ستون در میانه و پوشش طاق و گنبد قرار گرفته است. این شبستان شامل دو محراب کوچک کاشی‌کاری است. در پشت بام و در راستای یکی از محراب‌ها، دو بادگیر بنا گردیده است. بخشی از پشت بام مسجد به صورت مهتابی درآمده که در تابستان‌ها و مراسم ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرد. سردر فرعی و زنانه مسجد، ساده‌تر و مورخ ۱۳۲۷ هجری قمری است و در پشت آن، هشتی دیگری با تزیین کاشی‌کاری معقلی واقع گردیده است. این هشتی نیز در سال‌های اخیر بازسازی شده است. در جبهه شرقی و غربی صحن، راه‌پله‌ای جهت دسترسی به پشت بام تعبیه شده است. در تعمیرات دوره اخیر، سطح آجرفرش صحن را موزاییک کرده، حوض هشت ضلعی سنگی میانه صحن را کنده و در دیوار شمالی حیاط، یک ردیف وضوخانه سرپایی احداث کرده‌اند. این بنا در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به شماره ۱۷۶۰به ثبت تاریخی رسیده است.

همچنین مسجدی به همین نام در میدان وحدت اسلامی (شاهپور)، در اواسط خیابان شهید فروزش (مهدیخانی) توسط همین سازنده و با همین نام وجود دارد. یکی از بخش‌های زیبای این مسجد شبستان آن است. سر ستون سنگی آن درست قرینه سر ستون مسجد فخریه است. داشتن فضای دلنشین از دیگر زیبایی‌های این مسجد است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:مسجدهای تاریخی تهران
رده:تاریخ تهران
عمارت کلاه‌فرنگی رشت

**عمارت کلاه فرنگی رشت** مربوط به دوره قاجار است و در ضلع جنوبی باغ محتشم رشت در کنار رودخانه گوهررود واقع شده‌است. مالک اصلی پارک، اکبرخان بیگلربیگی از مالکان و حکم‌رانان قدیم گیلانی بوده‌است که پس از این پارک به دختر او به ارث رسید و سپس باغ در مالکیت
محتشم‌‌الملک از مالکین و حکمرانان قدیم گیلان در زمان مشروطیت بود و از این تاریخ به باغ محتشم شهرت یافت.
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## ساختمان عمارت
عمارت کلاه فرنگی دارای ۴ طبقه است اما از بیرون به نظر می‌آید که ۳ طبقه دارد. طبقات اول و دوم هر یک دارای دو اتاق است و این اتاق‌ها هر یک به وسیله پنجره‌هایی نورگیری داخلی و تهویه مناسب را در فصل گرم سال فراهم می‌کنند. بلندترین اتاق این عمارت هشت‌گوش و از هر سو دارای پنجره‌هایی است که رو به باغ باز می‌شود و مصالح به کار رفته در آن آجر، چوب و گچ است.

## مصالح عمارت
بندانگشتی|چپ|کاخ کلاه فرنگی رشت در شب
مصالح به کار رفته در بنا از جنس آجر و چوب بوده و بام آن به صورت خرپشته‌ای و پوشش آن از جنس سفال خمره‌ای تعبیه شده، که در زیر آن سفال‌هایی قرار گرفته‌اند که کار آن‌ها عایق بندی گرمایی و سرمایی ساختمان و نگهداری سفال می‌باشد. دور تا دور ساختمان در طبقه اول به صورت ایوان و در طبقه دوم به صورت بالکنی چوبی است، که ۶۸ ستون بالکن بام ساختمان را مهار کرده، دامنه ساختمان از سر شیرهایی چوبی ساخته شده که به صورت دو پوش است که برای جلوگیری از ریزش برف و باران به داخل ساختمان طول آن را بلند گرفته‌اند.

باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی، در گذشته، از محلات کم تردد رشت بوده‌است و به همین علت محلی برای سکونت تابستانی حکمران و فرمان‌داران بود، اما با توجه به توسعه شهر و افزایش جمعیت و خیابان‌های ارتباطی در کنار این پارک جهت دسترسی به مرکز شهر و احداث بنای استانداری و شهربازی در ضلع غربی این پارک موجب شده تا این عوامل آرامش و سکوت محل و منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رشت
رده:عمارت‌های تاریخی رشت
رده:معماری ایرانی
رده:عمارت‌‌های ایران
 
[جاهای دیدنی رشت: کلاه فرنگی]
بیمارستان مرسلین

**بیمارستان مرسلین** مربوط به دوره قاجار است و در سال ١٢٨٠ شمسي توسط دكتر دادسن پزشك و كشيش مسيحي بنا نهاده شد و خود اولين رئيس بيمارستان مرسلين بوده است. اين بيمارستان در کرمان، خیابان باستانی پاریزی ـ جنب شرکت فرش ایران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## نگارخانه

پرونده:بیمارستان مرسلین 1.jpg|بیمارستان مرسلین


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمان
رده:بیمارستان‌های شهرستان کرمان
رده:بیمارستان‌ها در ایران
خانه آزاده

**خانه آزاده،** بنایی تاریخی مربوط به دوره زندیه تا دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، منطقه چالشتر واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* اتاق آئینه شهرکرد
* عصارخانه حاج حسین صالحی
* حمام و غسالخانه بارده

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهرکرد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شهرکرد
رده:آثار تاریحی چالشتر
رده:آثار دوره زندیان در شهرستان شهرکرد
رده:زندیان
رده:معماری دوره زندیان
قلعه حاج وکیل

**قلعه حاج وکیل** مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## تاریخچه ساخت
بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی (سویسی الاصل) به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام **حاج محمد حسین میثمی وکیل** خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت.

## علت ساخت بنا
با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار یکی از مراکز مهم فرش ایران بود بسیاری از کمپانی‌های خارجی امتیاز تجارت فرش را در زمان ناصرالدین شاه بدست آوردند. گفته شده که در اراک، ۱۴ کمپانی تجارت فرش وجود داشت که برای در انحصار داشتن همه مراحل تولید فرش، شروع به ساخت مجموعه‌هایی در قسمت وسیعی از شرق شهر کردند. این مجموعه‌ها شامل کارگاه‌های رنگرزی، بافت فرش و محل مسکونی خارجی‌ها بود.

## معماری بنا
ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با ساختمان‌های مسکونی محصور شده‌است. ساختمان آن شامل حیاط، ایوان، شبستان، قسمت همکف و بالاخانه است که در مساحت حدود ۹۰۰ متر مربع و در محوطه‌ای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع قرار دارد. بخش شمالی بنا برونگرا و بخش جنوبی آن نیمه درونگرا است. بخش‌هایی از خارج بنا و ستون‌ها به وسیلهٔ کاشی‌های لعابدار تزئیناتی وجود دارد و در داخل بنا تزئینات خاصی نیست.

## موزه
ساختمان قلعه وکیل در سال ۱۳۷۰ به مالکیت میراث فرهنگی استان مرکزی در آمد و در تیر ۹۸ به موزه صنایع دستی و هنرهای سنتی استان مرکزی تبدیل شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اراک
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان اراک
رده:قلعه‌های قاجاریان
مجموعه شهر تاریخی توس

**شهر توس (با ارک وبرج وبارو)** مربوط به سدهٔ ۲ ه‍.ق است و در شهرستان مشهد، بخش مرکزی، دهستان طوس واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان مشهد
رده:برج‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:محوطه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
موزه ایران باستان و کتابخانه ملی

**موزهٔ ایران باستان و کتابخانهٔ ملی** مربوط به دورهٔ معاصر است و در تهران، خیابان امام خمینی (تهران)، خیابان سی تیر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## معماری
معمار این ساختمان آندره گُدار، معمار فرانسوی بوده‌است که در طراحی آن کاخ کسری در شهر تیسفون در دوران ساسانی را در ذهن داشته‌است. در فروردین ۱۳۱۳ آندره گدار (معمار، ایران‌شناس و مدیر عتیقیات یا همان اداره باستان‌شناسی وقت) طرح موزه را کامل و سپس از سال ۱۳۱۴ خورشیدی ساخت آن آغاز شد که در مدت دو سال عملیات ساختمانی آن به‌وسیلهٔ حاج عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی تکمیل شد و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی رسماً گشایش یافت.

نما و سردر ورودیِ موزه به‌شیوهٔ نمای ایوان کسری ساخته شد. («ایوان کسری» نام کاخ شناخته‌شدهٔ شهر تیسفون، پایتخت دولت ساسانی است که ایوان آن ۳۵ متر بلندی، ۵۰ متر پهنا و ۲۵ متر ژرفا دارد). رنگ آجرها نیز به همین منظور به رنگ سرخ تیره تعیین شده تا نمایانگر معماری عصر ساسانی باشد. بنای موزه حدود ۱۱٬۰۰۰ مترمربع است که ساختمان اصلی آن در سه طبقه ایجاد شده‌است.

در آغاز، طبقهٔ اول موزه به بخش ایران پیش از اسلام و طبقهٔ دوم موزه به بخش پس از اسلام اختصاص یافت.
گسترش کاوش‌های باستان‌شناختی و ازدیاد روزافزون آثار در موزهٔ ایران باستان، موجب شد که این موزه طی چند مرحله، گسترش کمّی و کیفی یا درحد فاصل سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۰، علاوه بر تعویض ویترین‌های موزه، نوسازی سیستم گرمایشی و سیستم برقیِ موزه، واحدهایی تحت عنوان انبار و گنجینه در زیر موزه، ساخته و اضافه شد.

در سال ۱۳۷۵، آثار دوران اسلامی، رسماً از موزهٔ ایران باستان منفک و به ساختمان مجاور موزه، که ساختمان از سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، منتقل شد.

این ساختمان که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، در ابتدا با هدف احداث موزهٔ مردم‌شناسی مدنظر بود، که پس از انقلاب، با ایجاد سازمان میراث فرهنگی و تمرکز اشیاء باستانی در موزهٔ ایران باستان، طرح تغییر نام کلی موزه به «موزهٔ ملی ایران» و اضافه شدن موزه‌ای تحت عنوان «موزهٔ اسلامی» مطرح و اجرا شد که در نهایت در سال ۱۳۷۵ با گشایش رسمی موزهٔ دوران اسلامی، مجموعهٔ موزهٔ ایران باستان و موزهٔ دوران اسلامی، تحت عنوان «موزهٔ ملی ایران» رسمیت یافت.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* موزه ملی ایران
* موزه ایران باستان

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:کتابخانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مجموعه میدان مشق
رده:معماری ایرانی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تهران
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
آرامگاه کاشف‌السلطنه

**آرامگاه محمد میرزا قوانلو ملقب به کاشف السلطنه** (موزه تاریخ چای لاهیجان) مربوط به دوره معاصر است و در لاهیجان، خیابان کاشف شرقی نرسیده به سراه کشاورزی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

موزه لاهیجان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان لاهیجان است که ابتدا به عنوان مقبره کاشف السلطنه مورد بازدید قرار می‌گرفت، با تکمیل ساختمان نیمه کاره مجاور آرامگاه و از سال ۱۳۷۵ به عنوان موزه تاریخ چای ایران مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

این موزه از یک سالن اصلی دو طبقه، یک برج و دو فضای اداری شمالی و جنوبی تشکیل شده‌است. طبقه همکف از سالن اصلی بنا، به اسناد و مدارک مرحوم کاشف السلطنه و وسایل مربوط به چای و چای‌نوشی اختصاص داده شده و طبقه دوم بنا را ویترین‌ها و اقلام مردم‌شناسی تشکیل می‌دهند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* موزه‌های گیلان

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان لاهیجان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:آرامگاه‌ها در استان گیلان
پیغمبریه

**بنای فعلی پیغمبریه** مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، جانب شرقی خیابان پیغمبریه و جنب مدرسه و مسجد پیغمبریه در غرب بنای چهل ستون قرار دارد و تاریخ ساخت بنا به دوران صفویه برمی‌گردد که در ادوار بعدی بازسازی و تکمیل شده است. بنا بر شواهد تاریخی قدمت اصلی این بقعه به ۲۲۰۰ سال قبل برمی‌گردد و از این رو از جملهٔ معدود آثار دینی مربوط به پیش از اسلام و مسیحیت در ایران به‌شمار می‌آید. این مجموعه از لحاظ تاریخی، فرهنگی و مذهبی، اهمیت ویژه‌ای دارد. رد پای معماری دوره‌های مختلف و همچنین رهگذر فکری ادیان ابراهیمی در آن قابل رؤیت است. در جانب شمال غربی این آستان و در زیر زمین، دهلیزی کهن و مخفی قرار دارد که علمای نامداری از تاریخ تشیع در آن آرمیده‌اند و قبور بسیاری بدون نشان در آن قرار دارد که به زعم کارشناسان می‌تواند به افراد سرشناسی از عالمان دینی یا نزدیکان دربار پادشاه صفویه یا قاجاریه مربوط باشد. الهیان تنکابنی، میرزا مسعود شیخ‌الاسلامی، ملاعلی طارمی، سید زرآبادی و احمد عزیزی از جمله این علما هستند. با توجه به اینکه بقعه چهارانبیاء از نزدیکترین بقاع دینی در حریم کاخ یک پادشاه می‌باشد لذا چند شاه‌نشین در آن وجود دارد و به‌طور قطع عالمان سرشناس عصر صفوی همچون شیخ بهایی، ملاصدرای شیرازی و میرداماد در آن به شکل مستمر تردد داشته‌اند.
سرداب این مکان سالیان درازی است که مسدود می‌باشد و راهی برای ورود به آن وجود ندارد. مردم قزوین احترام خاصی برای این بقعه قائلند و همواره در اولین روز از ماه‌های قمری برای انجام دعا، نیایش و پخش نذورات در آن گردهم می‌آیند. پیوسته زائران و گردشگرانی از کشورهای مختلف با ادیانی متفاوت جهت بازدید در این مجموعه حاضر می‌شوند.

## تاریخچه
این مکان را آرامگاه چهارتن از پیامبران بنی‌اسرائیل به نام‌های :سهولی، سلام، القیا و سلوم می‌دانند و به " چهار انبیاء " نیز معروف می‌باشد که گفته می‌شود آنان پیامبرانی می‌باشند که مژده میلاد مسیح را از اورشلیم به سوی شرق آورده بودند و از اسناد موقوفات صفویه برمی آید که این مکان در پایان قرن یازدهم هجری زیارتگاهی مورد احترام بوده و باغ‌هایی را بر آن وقف کرده‌اند. در تنها سندی که از این مجموعه وجود دارد، تنها در کتیبه مدرسه پیغمبریه، بازمانده از دوره صفویه با نام «مقام شریف» از آن یاد شده است

## توصیف بنا
350px|بندانگشتی|ورودی مقبره چهار انبیا
بنای فعلی پیغمبریه از آثار میرزا مسعود شیخ الاسلام می‌باشد. حرم در چهار جهت دارای چهار شاه‌نشین است و طرح آن در داخل به صورت بیست ضلعی است. در چهار جانب حرم چهار قوس بلند برپا گردیده که به کمک فیلپوش‌ها، طاق حرم را نگاه داشته‌اند. از جایی که قوس‌ها آغاز شده، دور تا دور حرم کتیبه‌ای گچ‌بری شده از سوره جمعه با رنگ طلایی روی زمینه لاجوردی به خط نسخ توسط شیخ علی سکاکی نوشته شده که از جمله آثار هنری بقعه به‌شمار می‌رود لازم است ذکر شود، علاوه بر چهار پیامبر نامبرده، مقبره امامزاده صالح بن حسن مجتبی نیز در همین مکان می‌باشد.

در دوره معاصر سر درب مقبره با دوبیتی از میرزا رحیم سامت که به عنوان تنها شعر سروده شده از این فقیه و مجتهد به جای مانده است؛ تزیین شده است.

## ثبت ملی
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* مجموعه باغ صفوی
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان قزوین
رده:آرامگاه‌ها در ایران
رده:آرامگاه‌های یهودی
رده:امامزاده‌ها در استان قزوین
رده:بناهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:جاذبه‌های گردشگری قزوین
رده:قزوین
رده:معماری دوره صفویان
رده:میراث فرهنگی ایران
تی تی کاروانسرا

**تی تی کاروانسرا** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان سیاهکل، روستای بالارود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این اثر همچنین یکی از آثار ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو است.

تی تی در زبان گیلکی به معنای شکوفه است. «تی تی خانم» همه یکی از شاهان صفوی است که این کاروانسرا را برپا کرد و از آن برای اقامتگاه مسافرانی که از سیاهکل و دیلمان به سوی طالقان می‌رفتند، بهره برده می‌شد. کاروانسرای تی تی از گونه کاروانسراهای برون‌شهری و دو ایوانی است که در هنگامه واپسین روزهای فرمانروایی کیائیان در سیاهکل ساخته شده‌است. عناصر به کار رفته در آن، میانسرا (حیاط مرکزی)، ورودی، هشتی، ایوان، قوس جناغی، تاق کلمبو و تاق گهوه‌ای و… است. در ساخت دیوارهای این کاروانسرا از قلوه سنگ و در تاق آن از آجر، ملات و ساروج استفاده شده‌است.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، تی تی کاروانسرا به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.دلیل قرار گرفتن تی تی کاروانسرا در این فهرست، معماری منحصر به فرد و متفاوت آن نسبت به دیگر کاورانسراها می باشد.

## نگارخانه

پرونده:Tītī Kārvānsarā.jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
پرونده:Tītī Kārvānsarā 2.jpg||تی تی کاروانسرا
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg|سیاهکل - کاروانسرای تی تی


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سیاهکل
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان سیاهکل
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:جاذبه‌های گردشگری استان گیلان
مدرسه صدر خواجو

**مجموعه صدر خواجو** مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله خواجوی اصفهان ـ حاشیه خیابان چهارباغ خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این مجموعه حجره‌هایی وجود دارد که طلاب علوم دینی در آن‌ها مشغول تعلیم و تعلم هستند. دارای ۴ ایوان و ۴ هشتی است.

## جستارهای وابسته
* مدرسه صدر بازار
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* حوزه علمیه اصفهان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مدرسه‌های تاریخی شهرستان اصفهان
بادگیر خانه رجبی

**بادگیر خانه رجبی** مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، میدان ابوذر غفاری ـ خیابان ابوذر غفاری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه رجبی در حال حاضر توسط سرمایه گذار بخش خصوصی مورد بهره برداری قرار میگیرد 

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سمنان
رده:بادگیرهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان سمنان
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
پل گازروبار

**پل گازروبار** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان صومعه‌سرا، بین راه صومعه‌سرا و بازار جمعه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این پل به طول ۴۸/۵ متر و عرض ۴/۵ متر است. ابعاد آجرهایی که این پل با آن ساخته شده ۵×۱۹×۱۹ سانتی‌متر است، این پل یک چشمه اصلی در مرکز و چهار چشمه فرعی در دو طرف دارد. پهنای چشمه اصلی حدود ۹ متر است. چشمه‌های فرعی دو سوی چشمه اصلی باریک ولی ارتفاع آن‌ها زیاد است. پهنای این چشمه‌ها ۱/۵ متر است. در دو سوی این چشمه‌های فرعی، دو چشمه فرعی دیگر قرار دارند که پهنای آن‌ها بیش از ارتفاعشان است و به ۴/۵ متر می رسد. ارتفاع نقطه مرکزی راس پل از سطح آب رودخانه حدود ۴/۵ متر است.
بندانگشتی|پل گازروبار

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*پل خشتی خطیبان

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان صومعه‌سرا
رده:پل‌های تاریخی شهرستان صومعه‌سرا
مسجد جامع چالشتر

**مسجد جامع چالشتر،** بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهرکرد، منطقه چالشتر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در کتیبه سردر غربی مورخ به سال ۱۲۳۰ ش (۱۲۶۷ ق) ، نام میرزا اسماعیل کاشی پز اصفهانی، سازنده تزیینات سردر، دیده می شود و در کتیبه ی منبر چوبی نام خطاط آن عبدالرحیم آمده است.در چوبی ضلع غربی را استاد ناصر چالشتری و به دستور محمدرضا خان چالشتری ساخته است.جنس بنا از سنگ، آجر و کاشی است. و دارای چهار ایوان و شبستان و حوضخانه، تطهیرحانه و سردر ورودی است

## بنای مسجد
مسجد جامع چالشتر داخل قلعه قدیمی وجنب بقایای قلعه های خوانین (ستوده و رحیم خان) واقع شده که خانه بیات نیز متصل به قلعه ودر یک مجموعه قرار دارند. این مسجد بر اساس کاشی کتیبه دار ایوان شمالی و ماده تاریخ سر درب غربی به سال ۱۲۶۷ ه. ق ( احتمالا تاریخ اتمام بنا ) به دستور محمد رضا خان ستوده ریاحی، حاکم چهارمحال و یکی از خوانین چالشتر ساخته شده است که ایشان در سال ۱۲۷۰ ه.ق مسجد جامع شهرکرد معروف به مسجد خان را نیز ساخته است. بنای فوق دارای شبستان زمستانه و بهاره وایوان شمالی و رواقهای ستوندار شرقی وغربی میباشد. کاشیهای کتیبه ای با آیات قرآنی گل و گلدان ونقوش اسلیمی و ختائی وآجرکاریهای مختلف از تزئنات بکار رفته در بنا محسوب میگردند .

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* مسجد جامع شهرکرد 

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهرکرد
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان شهرکرد
رده:آثار تاریحی چالشتر
پل خشتی نال کیاشهر

**پل خشتی نال کیاشهر** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان لاهیجان، بین روستای نال کیاشهر و لیالستان در راه قدیمی لاهیجان به لنگرود واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

طول این پل، ۲۲ متر و ارتفاع آن از سطح آب، بیش از ۵/۶ متر و عرض آن ۳۸۳ سانتی‌متر است. آجرهای استفاده شده در این پل ۴ ×  ۲۰× ۲۰ سانتی‌متر است. مسیر رفت و آمد روی پل سنگ‌فرش است و از دو سیل‌برگردان در دو طرف پایه‌ها برخوردار است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
نال کیاشهر به معنی شهر دارای نی فرمانروا یا شهر باریک است. نال به معنی نی و کیاشهر یعنی شهر شاهی است.

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان لاهیجان
رده:پل‌های تاریخی شهرستان لاهیجان
میمون‌قلعه

**میمون قلعه** مربوط به دوره اواخر ساسانیان است که در دوره آل بویه از آن به عنوان قلعه نظامی استفاده می‌شده است، این بنا در شرق مقبره شاهزاده حسین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بندانگشتی
میمون قلعه در جنوب شهر قزوین قرار دارد. این قلعه در دو طبقه با دهلیزهای عمود برهم و اتاق‌های جانبی ساخته شده است که گنبد میانیش فرو ریخته و بقایایی از ۸ برج آن باقی است. این قلعه بنایی است مربع شکل به ابعاد تقریبی ۷۰ در ۷۰ متر که از خشت‌های ۳۰ در ۳۰ سانتیمتر با ملاط شفته ساخته شده است. طبقه زیرین میمون قلعه از خاورتپه با سه تونل به باختر تپه منتهی می‌شود و یک تونل شمالی - جنوبی این تونل‌ها را به هم متصل می‌سازد. برخی از سفالینه‌های به دست آمده در قلعه نشان از کاربرد آن تا دوره ساسانیان و در دوران آل بویه دارد. بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که از طبقه پایینی که زیر زمین است به عنوان زندان استفاده می‌شده است.
بندانگشتی|نمای میمون قلعه قزوین از بالا.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره آل بویه در شهرستان قزوین
رده:آثار ملی ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان قزوین
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۸ (میلادی)
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان قزوین
رده:قلعه‌های ساسانیان
رده:معماری ایرانی
رده:مقاله‌های خرد قلعه
رده:قزوین
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:استحکامات سده ۸ (میلادی)
آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی

**آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی** مربوط به دوره معاصر است و در فرودگاه قلعه‌مرغی تهران، غرب جوادیه راه‌آهن ـ خیابان قلعه مرغی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کلمه قلعه‌مرغی در آغاز پیدایش هواپیما در ایران و پیش از باب شدن واژه فرودگاه، به عنوان محل فرود و پرواز و نگهداری هواپیما به کار می‌رفته است و از این رو، این نام روی این محل مانده است. 

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان تهران
تپه سنگ چخماق

**تپه سنگ چخماق** از جمله قدیمی‌ترین استقرارهای یکجانشین شناخته‌شدهٔ دورهٔ نوسنگی در شمال شرق ایران است و در ۸ کیلومتری شمال شاهرود واقع شده است. قدمت تپهٔ غربی به اواخر هزارهٔ هشتم و اوایل هزارهٔ هفتم و تپهٔ شرقی به اواخر هزارهٔ هفتم و نیمهٔ اول هزارهٔ ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان بسطام
امامزادگان محمد و ابراهیم

**بنای امامزادگان محمد وابراهیم** مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در ۱۰ کیلومتری شرق اورمیه، بخش بکشلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان ارومیه
آرامگاه امامزاده علی بن جعفر

**بقعه امامزاده علی بن جعفر** مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، خیابان طالقانی، محله ملک‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان قزوین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان قزوین
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قزوین