حزب دموکرات-جمهوری‌خواه

**حزب دموکرات-جمهوری‌خواه** (به انگلیسی: ) که در زمان خود **حزب جمهوری‌خواه** (به انگلیسی: ) نامیده می‌شد و مورخان از آن با عنوان **حزب جمهوری‌خواه جفرسونی** (به انگلیسی: ) نیز یاد می‌کنند، یک حزب سیاسی آمریکایی بود که توماس جفرسون و جیمز مدیسون در آغاز دهه ۱۷۹۰ میلادی بنیان نهادند. این حزب از لیبرالیسم، جمهوری‌خواهی، آزادی فردی، حقوق برابر، جدایی دین از دولت، روحانی‌ستیزی، تمرکززدایی، بازارهای آزاد و زراعت‌گرایی پشتیبانی می‌کرد. در سیاست خارجی، این حزب با بریتانیای کبیر دشمنی داشت و با انقلاب فرانسه همدلی نشان می‌داد. پس از انتخابات ۱۸۰۰ و فروپاشی حزب فدرالیست رقیب، حزب دموکرات-جمهوری‌خواه به‌تدریج بر سیاست آمریکا چیرگی یافت.

افزایش چیرگی حزب بر سپهر سیاسی آمریکا به شکاف‌های درونی فزاینده‌ای انجامید. حزب در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۸۲۴ دچار انشعاب شد: جناحی که از جان کویینسی آدامز پشتیبانی می‌کرد حزب جمهوری‌خواه ملی (و سپس حزب ویگ) را پایه‌گذاری کرد و جناح دیگر که به اصول دموکراسی جفرسونی پای‌بند بود و از ژنرال اندرو جکسون حمایت می‌کرد، حزب دموکرات امروزی را بنیان نهاد.

خاستگاه حزب جمهوری‌خواه در کنگره ایالات متحده آمریکا بود؛ جایی که مخالفان سیاست‌های ملی‌گرایانه و مداخله‌جویانه اقتصادی الکساندر همیلتون، وزیر خزانه‌داری در دوره ریاست‌جمهوری جرج واشینگتن، گرد هم آمدند. جفرسون پس از پیروزی در انتخابات ۱۸۰۰ ریاست‌جمهوری را بر عهده گرفت و در دوران زمام‌داری خود بدهی ملی و هزینه‌های دولت را کاهش داد و خرید لوئیزیانا را از فرانسه به سرانجام رساند. جیمز مدیسون در سال ۱۸۰۹ جانشین جفرسون شد و کشور را در جنگ ۱۸۱۲ با بریتانیا رهبری کرد.

## پیشینه
### بنیان‌گذاری (۱۷۸۹–۱۷۹۶)

در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۷۸۸–۱۷۸۹ که نخستین انتخابات پس از تصویب قانون اساسی بود، جرج واشینگتن آرای همه اعضای مجمع گزینندگان را به دست آورد. پیروزی یکپارچه او تا حدی بازتاب‌دهنده این واقعیت بود که پیش از ۱۷۸۹ هیچ حزب سیاسی رسمی در سطح ملی شکل نگرفته بود، هرچند کشور به‌طور کلی میان فدرالیست‌ها (هوادار تصویب قانون اساسی) و آنتی‌فدرالیست‌ها (مخالفان تصویب) دوقطبی شده بود. واشینگتن توماس جفرسون را به سمت وزیر امور خارجه و الکساندر همیلتون را به سمت وزیر خزانه‌داری برگزید و بر جیمز مدیسون به‌عنوان مشاور کلیدی و متحد خود در کنگره تکیه داشت.

همیلتون برنامه اقتصادی گسترده‌ای را به اجرا گذاشت؛ از جمله تأسیس نخستین بانک ایالات متحده و متقاعد ساختن کنگره به پذیرش بدهی‌های ایالت‌ها. سیاست‌های همیلتون جریان مخالفی را پدیدآورد که عمدتاً در جنوب متمرکز بود و او را به انگلیس‌دوستی و جانبداری از بازرگانان ثروتمند شمالی متهم می‌کرد. مدیسون رهبری مخالفان در کنگره را بر عهده گرفت و جفرسون در پشت صحنه برای ناکام گذاشتن برنامه‌های همیلتون تلاش کرد. جفرسون و مدیسون روزنامه *نشنال گزت* را تأسیس کردند که سیاست ملی را نه نبردی میان فدرالیست‌ها و آنتی‌فدرالیست‌ها، بلکه ستیزی میان اشرافیت‌خواهان و جمهوری‌خواهان بازنمایی می‌کرد.

در انتخابات ۱۷۹۲ واشینگتن عملاً بدون رقیب به ریاست‌جمهوری بازگشت، اما جفرسون و مدیسون از تلاش ناموفق جرج کلینتون، فرماندار نیویورک، برای برکناری جان آدامز از معاونت ریاست‌جمهوری حمایت کردند. تا پایان ۱۷۹۳ بلوک‌های رأی‌دهی متمایز و پایدار در کنگره پدیدار شده بود: پیروان جفرسون به «جمهوری‌خواهان» و هواداران همیلتون به «فدرالیست‌ها» شناخته شدند. در حالی که سیاست‌های اقتصادی انگیزه نخستین شکاف حزبی بودند، سیاست خارجی اهمیت بیشتری یافت؛ زیرا جنگ میان پادشاهی بریتانیای کبیر (مورد حمایت فدرالیست‌ها) و فرانسه (مورد حمایت جمهوری‌خواهان تا ۱۷۹۹) آغاز شده بود.

شورش ویسکی و محکومیت بعدی واشینگتن از «انجمن‌های دموکرات-جمهوری‌خواه» تنش‌های حزبی را بالا برد. تصویب معاهده جی با بریتانیا جنگ حزبی را بیش از پیش شعله‌ور ساخت و شکاف میان فدرالیست‌ها و جمهوری‌خواهان را عمیق‌تر کرد.

تا ۱۷۹۵–۱۷۹۶ مبارزات انتخاباتی فدرال، ایالتی و محلی عمدتاً بر پایه خطوط حزبی میان دو حزب ملی پیش می‌رفت. انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۷۹۶ نخستین انتخابات رقابتی ریاست‌جمهوری بود. کوکوس نمایندگی حزب دموکرات-جمهوری‌خواه جفرسون را به‌عنوان نامزد ریاست‌جمهوری و سناتور آرون بر از نیویورک را به‌عنوان هم‌تیمی او برگزید. فدرالیست‌ها جان آدامز و توماس پینکنی را نامزد کردند. فدرالیست‌ها جفرسون را فرانسه‌دوست و بی‌دین خواندند و دموکرات-جمهوری‌خواهان آدامز را انگلیس‌دوست و پادشاهی‌خواه نامیدند. سرانجام، آدامز با اختلاف اندکی (۷۱ رأی الکترال در برابر ۶۸ رأی جفرسون) به ریاست‌جمهوری رسید و جفرسون معاون رئیس‌جمهور شد.

### دوره آدامز و انقلاب ۱۸۰۰

اندکی پس از آغاز کار آدامز، فرانسه که به سبب تصویب معاهده جی از بازرگانان آمریکایی ناخشنود بود، به توقیف کشتی‌های تجاری آمریکا پرداخت. شکست مذاکرات و درخواست رشوه از سوی فرانسویان در رویدادی که به «ماجرای ایکس‌وای‌زد» شهرت یافت، خشم مردم آمریکا را برانگیخت و به شبه‌جنگ، یعنی نبرد دریایی اعلام‌نشده میان فرانسه و ایالات متحده، انجامید. کنگره زیر نظارت فدرالیست‌ها لوایح گسترش ارتش و همچنین «قوانین بیگانگان و فتنه‌انگیزی» را تصویب کرد که آزادی بیان منتقدان دولت را محدود می‌ساخت و شرایط شهروندی را سخت‌تر می‌کرد. شمار زیادی از روزنامه‌نگاران و افراد وابسته به دموکرات-جمهوری‌خواهان بر پایه قانون فتنه‌انگیزی محاکمه شدند که واکنش منفی گسترده‌ای علیه فدرالیست‌ها برانگیخت. در همین دوره، جفرسون و مدیسون «قطعنامه‌های کنتاکی و ویرجینیا» را نوشتند که بر اساس آن مجالس قانون‌گذاری ایالت‌ها حق داشتند قانونی بودن قوانین فدرال را ارزیابی کنند.

در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۸۰۰ دموکرات-جمهوری‌خواهان بار دیگر جفرسون و بر را نامزد کردند. اندکی پس از آنکه کوکوس فدرالیست‌ها آدامز را همراه چارلز کوتزورث پینکنی دوباره نامزد کرد، آدامز دو متحد همیلتون را از کابینه خود برکنار ساخت و شکاف آشکاری میان دو چهره کلیدی حزب فدرالیست پدید آمد. دموکرات-جمهوری‌خواهان با کسب بیشتر آرای الکترال جنوب و پیروزی در ایالت سرنوشت‌ساز نیویورک، انتخابات را بردند. یکی از عوامل مهم موفقیت حزب در شهرهای ساحل شرقی مانند نیویورک، فیلادلفیا و بالتیمور حضور تبعیدیان ایرلندی و دیگر مهاجران ایرلندی‌تبار بود.

### دوران ریاست‌جمهوری جفرسون (۱۸۰۱–۱۸۰۹)
جفرسون پس از رسیدن به ریاست‌جمهوری کاهش بدهی ملی و هزینه‌های دولتی را در دستور کار قرار داد و در سال ۱۸۰۳ با انجام خرید لوئیزیانا از فرانسه، قلمرو ایالات متحده را به‌طور چشمگیری گسترش داد. در دوران ریاست‌جمهوری جفرسون، حزب فدرالیست به‌سرعت از قدرت افتاد و حزب دموکرات-جمهوری‌خواه به نیروی غالب سیاسی تبدیل شد.

### دوران مدیسون و جنگ ۱۸۱۲
جیمز مدیسون در ۱۸۰۹ جانشین جفرسون شد و کشور را در جنگ ۱۸۱۲ با بریتانیا رهبری کرد که نتیجه‌ای عمدتاً بی‌سرانجام داشت. پس از جنگ، مدیسون و همپیمانانش در کنگره بانک دوم ایالات متحده را تأسیس کردند و تعرفه‌های حمایتی وضع نمودند. این اقدامات نشانه چرخش حزب از تأکید پیشین بر حقوق ایالات و تفسیر سخت‌گیرانه قانون اساسی بود. حزب فدرالیست پس از ۱۸۱۵ فروپاشید و دوره‌ای آغاز شد که به «عصر احساسات خوب» شهرت یافت. جیمز مونرو در انتخابات ۱۸۲۰ به‌عنوان رئیس‌جمهور در حال تصدی عملاً رقیبی نداشت، پس از آنکه در ۱۸۱۶ آخرین نامزد فدرالیست را با اختلاف فراوان شکست داده بود.

### انشعاب ۱۸۲۴ و فروپاشی
در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۸۲۴ چهار نامزد دموکرات-جمهوری‌خواه با یکدیگر رقابت کردند. اندرو جکسون بیشترین آرا را به دست آورد اما اکثریت مطلق نیافت. مجلس نمایندگان با میانجی‌گری هنری کلی، رئیس مجلس که خود از نامزدها بود، جان کویینسی آدامز را به ریاست‌جمهوری برگزید. کلی سپس به کابینه آدامز فراخوانده شد و این رویداد اتهامات فساد گسترده‌ای را در پی داشت. این شکاف به‌زودی به انحلال حزب انجامید: هواداران جکسون که در ۱۸۲۸ سرانجام به ریاست‌جمهوری رسید، خود را «دموکرات» نامیدند و حزب دموکرات امروزی را بنیان نهادند؛ و هواداران آدامز و کلی حزب جمهوری‌خواه ملی و سپس حزب ویگ را تشکیل دادند.

## نام حزب
احزاب سیاسی در دهه ۱۷۹۰ پدیده‌ای نو در ایالات متحده آمریکا بودند و مردم به نام‌گذاری رسمی آن‌ها عادت نداشتند. اعضای حزب خود را «جمهوری‌خواه» می‌نامیدند و برای «حزب جمهوری‌خواه» یا «مصلحت جمهوری‌خواهانه» رأی می‌دادند. جفرسون و مدیسون نیز در نامه‌هایشان عمدتاً اصطلاح «جمهوری‌خواه» را به کار می‌بردند. عبارت «دموکرات-جمهوری‌خواه» در آن دوره به‌ندرت کاربرد داشت، اما دانش‌پژوهان سیاسی امروزی آن را برای پرهیز از اشتباه با حزب جمهوری‌خواه کنونی (که در دهه ۱۸۵۰ پایه‌گذاری شد) به کار می‌برند. برخی منابع نام «جمهوری‌خواهان جفرسونی» و برخی دیگر نام «حزب دموکرات» را بر آن نهاده‌اند. با وجود این، پیوند سیاسی مستقیمی میان حزب دموکرات-جمهوری‌خواه و حزب دموکرات امروزی وجود دارد که بسیاری از مورخان و دانش‌پژوهان سیاسی بر آن تأکید کرده‌اند.

## ایدئولوژی
حزب دموکرات-جمهوری‌خواه خود را مدافع اصول جمهوری‌خواهی می‌دانست و فدرالیست‌ها را به هواداری از اشرافیت و پادشاهی متهم می‌ساخت. مهم‌ترین شاخصه‌های فکری حزب عبارت بودند از: پای‌بندی به آزادی فردی، مساوات‌خواهی، پویایی اجتماعی و گسترش سرزمینی به سوی غرب.

### سیاست داخلی
جفرسون فلسفه‌ای را ترویج می‌کرد که مورخان آن را دموکراسی جفرسونی می‌نامند و با باور به زراعت‌گرایی و محدودسازی شدید دولت مرکزی مشخص می‌شد. دموکرات-جمهوری‌خواهان با تلاش‌های فدرالیست‌ها برای ایجاد دولت مرکزی نیرومند مخالفت می‌کردند و با پروژه تأسیس بانک ملی، تقویت ارتش و نیروی دریایی و قوانین بیگانگان و فتنه‌انگیزی به ستیز برخاستند. جفرسون به‌ویژه بدهی ملی را خطرناک و نادرست می‌دانست. با این حال پس از رسیدن حزب به قدرت در ۱۸۰۰ و به‌خصوص پس از جنگ ۱۸۱۲، رهبران حزب به‌تدریج ضرورت بانک ملی و پروژه‌های زیرساختی فدرال را پذیرفتند و تعرفه‌های حمایتی وضع کردند.

تحت تأثیر اصل مساوات‌خواهی جفرسونی، تا ۱۸۲۴ همه ایالت‌ها به جز سه مورد شرط مالکیت برای حق رأی را لغو کردند.

### سیاست خارجی
در حالی که سیاست‌های اقتصادی محرک نخستین شکاف حزبی بود، سیاست خارجی نقش مهم‌تری در ژرف‌تر شدن شکاف ایفا کرد. بیشتر آمریکاییان پیش از اعدام لویی شانزدهم در ۱۷۹۳ از انقلاب فرانسه پشتیبانی می‌کردند، اما فدرالیست‌ها با گسترش خشونت نگران شدند. جفرسون و دموکرات-جمهوری‌خواهان از انقلاب فرانسه دفاع کردند تا آنکه ناپلئون به قدرت رسید. در زمینه گسترش سرزمینی، جفرسون مفهوم «امپراتوری آزادی» را مطرح کرد. در دوران ریاست‌جمهوری جفرسون، مدیسون و مونرو، ایالات متحده خرید لوئیزیانا را انجام داد، فلوریدای اسپانیایی را به دست آورد و با بریتانیا بر سر حاکمیت مشترک بر سرزمین اورگن به توافق رسید. دولت مونرو در ۱۸۲۳ «دکترین مونرو» را اعلام کرد که ضمن تأکید بر بی‌طرفی سنتی ایالات متحده در جنگ‌های اروپایی، بازاستعمار قاره آمریکا توسط اروپاییان را نمی‌پذیرفت.

## پایگاه اجتماعی و جغرافیایی
حزب دموکرات-جمهوری‌خواه نیرومندترین پایگاه خود را در جنوب و مرزهای غربی داشت و ضعیف‌ترین حضور را در نیو انگلند از خود نشان می‌داد. حزب از کشاورزان خُرد، مهاجران ایرلندی‌تبار و طبقات محروم‌تر شهری پشتیبانی گسترده‌ای جلب می‌کرد. به باور زراعت‌گرایان حزب، اقتصاد ایالات متحده باید بر پایه کشاورزی بماند و آمریکا نقش تأمین‌کننده کشاورزی جهان را بر عهده گیرد.

## جمهوری‌خواهان کهنه و جناح‌های داخلی
با افزایش چیرگی حزب، جناح‌بندی‌های درونی پررنگ‌تر شد. گروهی با عنوان «جمهوری‌خواهان کهنه» به رهبری جان تیلور کارولین و جان رندولف روانوک بر این باور بودند که دولت‌های جفرسون، مدیسون و مونرو و کنگره‌هایی که هنری کلی هدایت می‌کرد، «اصول ۹۸» را زیر پا گذاشته و اندازه و دامنه کار دولت ملی را بیش از حد گسترده کرده‌اند. در مقابل، جناح ملی‌گرا از «نظام آمریکایی» حمایت می‌کرد که بر توسعه زیرساخت‌ها، بانک ملی و تعرفه‌های حمایتی تأکید داشت.

## روسای‌جمهور دموکرات-جمهوری‌خواه
# توماس جفرسون (۱۸۰۱–۱۸۰۹)
# جیمز مدیسون (۱۸۰۹–۱۸۱۷)
# جیمز مونرو (۱۸۱۷–۱۸۲۵)
# جان کویینسی آدامز (۱۸۲۵–۱۸۲۹)

## منابع

* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* مدخل حزب دموکرات-جمهوری‌خواه در دانشنامه بریتانیکا

رده:حزب‌ها در ایالات متحده آمریکا
رده:حزب‌های جمهوری‌خواه
رده:حزب‌های رادیکال
رده:حزب‌های سیاسی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۹۲ (میلادی)
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۱۸۲۴ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۹۲ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:جمهوری‌خواهی در ایالات متحده آمریکا
رده:حزب‌های لیبرال منحل‌شده در ایالات متحده آمریکا
رده:انحلال‌های ۱۸۲۴ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا