هری هودینی

**هری هودینی** (؛ زادهٔ ۲۴ مارس ۱۸۷۴ با نام «اِریک وایس/وایش» در بوداپست – درگذشتهٔ ۳۱ اکتبر ۱۹۲۶ در دیترویت) شعبده‌باز و «هنرمند فرار» مشهورِ آمریکاییِ زادهٔ اتریش-مجارستان بود. او با نمایش‌های فرار از دستبند، زنجیر، طناب، سلول زندان و به‌ویژه اجراهای خطرناکِ زیر آب و «زندانِ پیراهنِ تنگ/بسته» به یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های سرگرمی در آغاز سدهٔ بیستم تبدیل شد. هودینی در سال‌های پایانی عمر، مبارزه با اسپیریتیسمِ متقلبانه و افشای شگردهای مدیوم‌ها را به محور سخنرانی‌ها و بخشی از برنامه‌های صحنه‌ای خود بدل کرد.

## زندگی‌نامه

### کودکی و مهاجرت
هودینی در بوداپست و در خانواده‌ای یهودی زاده شد. پدرش «مایر ساموئل وایس» خاخام بود و خانواده در کودکیِ او به ایالات متحده مهاجرت کرد. منابع آمریکایی از اقامت خانواده در اپلتون، ویسکانسین یاد می‌کنند؛ جایی که پدرِ او مدتی به‌عنوان خاخامِ یک کنیسه/جماعت یهودی خدمت می‌کرد. در روایت‌های زندگینامه‌ای آمده است که با از دست رفتن این موقعیت، خانواده دوره‌ای از تنگدستی را تجربه کرد و همین فشارهای اقتصادی، هودینی نوجوان را به کارهای گوناگون و سپس ورود جدی‌تر به دنیای نمایش سوق داد.

در ایالات متحده، نام خانوادگی «Weisz» در بسیاری از اسناد به شکلِ آلمانیِ «Weiss» نوشته شد و «Erik» نیز در محیط انگلیسی‌زبان به شکل «Ehrich/Erich» دیده می‌شود. هودینی بعدها در روایت‌های عمومیِ خود گاهی دربارهٔ جزئیات تولد و کودکی‌اش ابهام‌سازی می‌کرد؛ موضوعی که پژوهشگران زندگی او به آن پرداخته‌اند.

### آغاز کار: از آکروبات تا «فرار»
او از کودکی به نمایش‌های بدنی و آکروباتیک علاقه نشان داد و در سال‌های نوجوانی، تدریجاً از اجرای تردستی و نمایش‌های کوتاه به سمت «فرار از قفل و دستبند» رفت؛ ژانری که در آن، اصلِ هیجان بر «کنترل‌پذیریِ خطر» است: تماشاگر باید باور کند که شرایط واقعی است، اما اجراگر باید راه‌های فنیِ خروج را بداند.
بندانگشتی|هودینی در سال ۱۸۹۹

هودینی نام هنری خود را از دو بخش ساخت: «Harry» را به تقلید از یک شعبده‌باز مشهورِ زمانه برگزید و «Houdini» را ادای دینی به «ژان-یوژین روبر-اودَن» «Jean-Eugène Robert-Houdin» شعبده‌باز فرانسوی دانست. او با مدیریت دقیقِ تبلیغات، نمایش را از سالن‌ها به «موقعیت‌های عمومی» کشاند: دعوت از پلیس، انجام آزمایش‌های رسمی با دستبندهای مختلف و ثبت عکس و گزارش مطبوعاتی—همه بخشی از «ماشین شهرت» او بود.
بندانگشتی|هودینی و دستبندهایش در سال ۱۹۰۵

### ازدواج و شراکت نمایشی
هودینی در ۱۸۹۴ با «ویلهلمینا بئاتریس رانر» مشهور به «بس» ازدواج کرد. بس برای سال‌ها شریک صحنه‌ای او بود و در برخی اجراها—از جمله «جابه‌جایی سریع در صندوق»—نقش کلیدی داشت. این زوج، نمایش را مثل یک کسب‌وکار اداره می‌کردند: قراردادها، سفرها، و بازطراحی دائمیِ برنامه برای تازه‌ماندن در بازار رقابتیِ سرگرمی.
بندانگشتی|به همراه مادر و همسرش در سال ۱۹۰۷

### موفقیت در اروپا و بازگشت به آمریکا
در آغاز سدهٔ بیستم، هودینی در اروپا (به‌ویژه در مدار سالن‌های واریته) به شهرتی جدی رسید. گزارش‌های دوره‌ای از چالش‌های او با پلیس و فرار از دستبندها، به «خبر» تبدیل می‌شد و همین، مخاطب را قبل از ورود او به شهر بعدی آماده می‌کرد. پس از آن، او توانست جایگاه خود را در بازار آمریکا تثبیت کند و نمایش را به سمت اجراهای پرریسک‌تر توسعه دهد: فرار از پیراهن تنگ در ارتفاع، و سپس نسخه‌های زیرآبی.

### اوج نمایش‌های خطرناک: زیر آب و «سلول شکنجهٔ آب»
یکی از نقاط عطف در کارنامهٔ هودینی، نمایش‌های حبس و فرار در محیط‌های آبی بود: از «قوطی شیرِ پرآب» تا سازه‌ای که بعدها با عنوان «سلول شکنجهٔ آب» شهرت یافت. در این اجراها، مدیریت زمان و کنترل تنفس، بخشی از درام صحنه است و تماشاگر دقیقاً همان چیزی را می‌بیند که باید ببیند: مرزِ باریک میان هنر، مهارت و خطر.
بندانگشتی|سلول شکنجه آبی

### هودینی و نبرد با اسپیریتیسم
در سال‌های پس از جنگ جهانی اول، هودینی بخش مهمی از انرژی خود را صرف افشاگری علیه مدیوم‌ها و اسپیریتیست‌های متقلب کرد. او با نشان‌دادن شگردها و خطاهای فنیِ جلسات احضار روح، تلاش می‌کرد مرزی روشن میان «سرگرمیِ صادقانه» و «کلاهبرداریِ روانی-مالی» ترسیم کند. این موضع‌گیری برای او هم اعتبار علمی-اجتماعی آورد و هم دشمنانی جدی.

### علایق دیگر: اختراع، هوانوردی و سینما
هودینی به ابزارهای قفل‌گشایی و تجهیزات فنی علاقه داشت و برخی اختراع‌ها/ثبت‌ها به او نسبت داده می‌شود. او همچنین به هوانوردیِ اولیه علاقه‌مند بود و در استرالیا پروازهایی انجام داد که در تاریخ هوانوردی آن کشور مورد اشاره قرار گرفته‌اند.
در سینما نیز در چند فیلم صامت بازی کرد و گاه نقش تهیه‌کننده یا نویسندهٔ ایده را داشت، هرچند این بخش از فعالیت او به اندازهٔ نمایش‌های فرار ماندگار نشد.
بندانگشتی|هودینی و هواپیمایش در سال ۱۹۱۰

### مرگ
در اکتبر ۱۹۲۶، پس از واقعه‌ای که در آن ضربه‌هایی به شکمِ او وارد شد، وضعیت جسمی‌اش رو به وخامت رفت و در نهایت با تشخیص آپاندیسیت و عوارض ناشی از آن بستری شد. او در ۳۱ اکتبر ۱۹۲۶ در دیترویت درگذشت. دربارهٔ نسبت دقیقِ آن ضربه‌ها با روند آپاندیسیت و مرگ او، در منابع جدید بحث‌های تحلیلی نیز مطرح شده است.
بندانگشتی|alt=|هودینی و همسرش بث در سال ۱۹۲۲
بندانگشتی|مزار هودینی
بندانگشتی|مزار هودینی و همسرش

## میراث
نام «هودینی» در زبان روزمرهٔ انگلیسی به استعاره‌ای از «گریز/رهایی» تبدیل شد. در فرهنگ عامه، او نمادِ «انسانِ شکست‌ناپذیر» و استادِ کنترلِ شرایط به نظر می‌رسد؛ تصویری که بخشی از آن حاصل مهارت واقعی و بخشی نتیجهٔ مدیریت رسانه و داستان‌پردازیِ کنترل‌شده بود. همچنین، آیین‌ها و گردهمایی‌های سالانهٔ جادوگران در سالگرد مرگ او و علاقهٔ ماندگار به اشیای مرتبط با او (Houdiniana) نشان می‌دهد که هودینی فقط یک اجراگر نبود؛ یک پدیدهٔ فرهنگی بود.

## آثار مکتوب (گزیده)
* *The Right Way to Do Wrong* (۱۹۰۶)
* *The Unmasking of Robert-Houdin* (۱۹۰۸)
* *Miracle Mongers* (۱۹۲۰)
* *A Magician Among the Spirits* (۱۹۲۴)

## فیلم‌شناسی
### بازیگر
* *The Master Mystery* (۱۹۱۹)
* *The Grim Game* (۱۹۱۹)
* *Terror Island* (۱۹۲۰)
* *The Man from Beyond* (۱۹۲۲)
* *Haldane of the Secret Service* (۱۹۲۳)بندانگشتی|صحنه ای از فیلم  ''The Man from Beyond''  در سال ۱۹۲۲

### کارگردان
* *The Soul of Bronze* (۱۹۲۱)
* *Haldane of the Secret Service* (۱۹۲۳)

## منابع
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## پیوند به بیرون
* 
* مجموعهٔ هودینی در کتابخانهٔ کنگره آمریکا (LOC)

رده:اتریش-مجارستانی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:اجراکنندگان ودویل
رده:افراد آمریکایی اتریشی یهودی‌تبار
رده:افراد آمریکایی یهودی‌تبار
رده:افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی اپلتون، ویسکانسین
رده:اهالی بوداپست
رده:بازیگران مرد یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بدل‌کاران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
رده:خاک‌سپاری‌ها در ایالت نیویورک
رده:خلبانان اهل ایالات متحده آمریکا
هودینی، هری
رده:درگذشتگان به علت بیماری در میشیگان
رده:درگذشتگان به علت پریتونیت
هودینی، هری
رده:شعبده‌بازان اهل ایالات متحده آمریکا
هودینی، هری
رده:شک‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:شک‌گرایان یهودی
رده:فراماسون‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:معنویت‌گرایی
رده:منتقدان فراروان‌شناسی
رده:موسیقی‌دانان اهل بوداپست
هری هودینی
رده:هنرمندان اجرای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان یهودی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:یهودیان اهل اتریش-مجارستان
رده:یهودیان اهل مجارستان
رده:یهودی‌تبارهای مجارستانی اهل ایالات متحده آمریکا