به‌رسمیت‌شناسی بین‌المللی فلسطین

در حال حاضر ۱۵۷ کشور از کشورهای عضو سازمان ملل متحد فلسطین را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت می‌شناسند. از نوامبر ۲۰۱۲ این کشور ناظر غیرعضو مجمع عمومی سازمان ملل بوده است.

پس از انتشار بیانیه استقلال فلسطین توسط اعضای سازمان آزادی‌بخش فلسطین در جلسه فوق‌العاده ۱۸ نوامبر ۱۹۸۸ در شهر الجزیره، پایتخت کشور الجزایر، تشکیل فلسطین اعلام شد. انتشار این بیانیه به سرعت از سوی طیف بزرگی از کشورها مورد استقبال قرار گرفت و تا پایان همان سال، ۷۸ کشور، فلسطین را به رسمیت شناختند. در فوریهٔ ۱۹۸۹، نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین در شورای امنیت سازمان ملل متحد ادعا کرد که ۹۴ کشور، فلسطین را به رسمیت می‌شناسند. در پی بخشی از تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری فلسطین و اسرائیل و به دنبال امضای پیمان اسلو میان اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش فلسطین، تشکیلات خودگردان فلسطین به عنوان یک دولت موقت و خودگردان در فلسطین آغاز به کار کرد. اسرائیل اعلام کرد که فلسطین را به‌عنوان یک دولت مستقل به رسمیت نمی‌شناسد و سرزمین‌های تحت سلطهٔ حکومت خودگردان را خود در اختیار خواهد داشت.

بسیاری از کشورهایی که فلسطین را به رسمیت نمی‌شناختند، سازمان آزادی‌بخش فلسطین را نمایندهٔ مردم فلسطین می‌دانستند. در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد با ۱۳۸ رأی موافق و ۹ رأی مخالف و ۴۱ رأی ممتنع وضعیت فلسطین را به دولت ناظر غیرعضو تغییر داد.

اسرائیل و تعدادی از کشورها فلسطین را به رسمیت نشناخته و اعلام کردند که تأسیس فلسطین تنها از طریق گفت‌وگو و مذاکره بین اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش فلسطین امکان‌پذیر است.

مسائل اصلی مانع از حصول توافق بین اسرائیل و فلسطین درحال حاضر عبارت‌اند از: مرزها، امنیت، حقوق آب، وضعیت اورشلیم، آزادی دسترسی عبادتگاه‌ها در اورشلیم، شهرک‌سازی‌های اسرائیل و وضعیت پناهندگان فلسطینی از جمله حق بازگشت به کشور خود است.

[بندانگشتی|260px|[فلسطین]]

بندانگشتی|260px|سرزمین‌های اشغالی فلسطین:
<div style="text-align: right;">


</div>

## پیشینه
در ۲۲ نوامبر ۱۹۷۴، قطعنامه شماره ۳۲۳۶ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، حق تعیین سرنوشت، استقلال و حاکمیت در فلسطین را برای فلسطینیان به رسمیت شمرد و همچنین سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به‌عنوان تنها نمایندهٔ مردم آن کشور و عضو ناظر مجمع عمومی سازمان ملل متحد انتخاب کرد.

مدت کوتاهی پس از بیانیه سال ۱۹۸۸، فلسطین توسط بسیاری از کشورهای در حال توسعه در آفریقا و آسیا و همچنین کشورهای کمونیستی و اعضای جنبش عدم تعهد به رسمیت شناخته شد. در آن زمان ایالات متحده آمریکا با استفاده از قانون کمک‌های خارجی تلاش نمود که دیگر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی را از به رسمیت شناختن فلسطین منصرف کند. اگرچه این اقدامات در بسیاری از موارد موفقیت‌آمیز بود، اما اتحادیه عرب و سازمان همکاری اسلامی بلافاصله با انتشار بیانیه‌هایی ضمن به‌رسمیت شناختن فلسطین، با هدف حمایت و همبستگی با این کشور، فلسطین را به عضویت هر دو سازمان پذیرفتند.

در فوریه ۱۹۸۹ و در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد، نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین اعلام کرد ۹۴ کشور، فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند. با این اقدام، فلسطین تلاش کرد عضویت چند سازمان تخصصی سازمان ملل متحد را به دست آورد که در نهایت آمریکا با تهدیدهایی مبنی بر قطع بودجه سازمان‌هایی که فلسطین را به عضویت بپذیرند، مانع از به‌ثمر نشستن تلاش‌های فلسطین شد. برای نمونه در آوریل همان سال و پس از آنکه ایالات متحده آمریکا تهدید کرد اگر عضویت فلسطین در سازمان بهداشت جهانی پذیرفته شود، بودجه سازمان بهداشت جهانی را قطع خواهد کرد، درخواست عضویت فلسطین در آن سازمان پذیرفته نشد.
در ژوئن ۱۹۸۹ سازمان آزادی‌بخش فلسطین طی نامه‌ای به دولت سوئیس به عنوان متولی کنوانسیون ژنو سال ۱۹۴۹، عضویت در آن کنوانسیون را درخواست کرد ولی دولت سوئیس پاسخ داد به‌دلیل آنکه استقلال فلسطین در مجامع جهانی هنوز به‌رسمیت شناخته نشده است، نمی‌تواند این درخواست را بپذیرد. با توجه به آنکه جامعهٔ جهانی دربارهٔ وجود یا نبود یک کشور فلسطینی تردید دارد، تا زمانی که این مسئله در چارچوب مناسبی حل نشود، دولت سوئیس به‌عنوان متولی کنوانسیون ژنو و پروتکل‌های الحاقی آن، نمی‌تواند تشخیص دهد که این ارتباطات می‌تواند سند مناسبی برای افزودن فلسطین به کنوانسیون و پروتکل‌های الحاقی آن باشد یا خیر.

در نتیجه، در ماه نوامبر ۱۹۸۹ اتحادیه کشورهای عربی، قطعنامه‌ای را به مجمع عمومی سازمان ملل پیشنهاد داد که براساس آن سازمان آزادی‌بخش فلسطین به‌طور رسمی به‌عنوان دولت مستقل فلسطین به‌رسمیت شناخته شود.

پس از آنکه ایالات متحده مجدداً کشورهایی را که بخواهند به این قطعنامه رأی مثبت دهند به قطع کمک‌های مالی تهدید کرد، پیش‌نویس این قطعنامه کنار گذاشته شد. کشورهای عربی در مقابل تعهد آمریکا بر عدم تکرار تهدید به تحریم سایر کشورها، پذیرفتند بر تصویب این قطعنامه پافشاری نکنند.
بسیاری از به رسمیت شناختن‌های اولیه، مبهم و دوپهلو بود. علاوه بر آن، تردید سایر کشورها در به رسمیت نشناختن، الزاماً بدین معنا نبود که آن‌ها فلسطین را معتبر نمی‌دانند. این موضوع منجر به ایجاد سردرگمی دربارهٔ تعداد کشورهایی شد که در ۱۹۸۸ همزمان با اعلام استقلال، فلسطین را به رسمیت شناختند. دربارهٔ شمار کشورهایی که درگذشته اعلام کرده بودند فلسطین را به رسمیت می‌شناسند، اختلاف وجود داشت، با این حال نام ۱۳۰ کشور در میان کشورهایی که درابتدا فلسطین را به رسمیت شناختند دائماً دیده می‌شود. در ژوئیه ۲۰۱۱، ریاض منصور، سفیر فلسطین در سازمان ملل متحد، در مصاحبه با روزنامه اسرائیلی هاآرتص ادعا کرد که ۱۲۲ کشور، فلسطین را به رسمیت می‌شناسند. در پایان همان ماه ساف مقاله‌ای دربارهٔ «چرایی لزوم به رسمیت شناخته شدن فلسطین از سوی دیگر دولت‌ها» منتشر کرد و در آن مقاله فهرست ۱۲۲ کشوری را اعلام کرد که فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند! در پایان سپتامبر همان سال، ریاض منصور ادعا کرد، تعداد این کشورها به ۱۳۹ کشور رسیده است.

## موضع اسرائیل
در فاصلهٔ میان جنگ شش‌روزه و پیمان اسلو، دولت اسرائیل پیشنهاد تأسیس یک دولت فلسطینی را ارائه کرد. حتی پس از تأسیس دولت مستقل فلسطین در ۱۹۹۴، بسیاری از جریان‌های سیاسی اسرائیل با پیشنهاد تشکیل این دولت مخالفت کردند. بنیامین نتانیاهو در طول دورهٔ نخست‌وزیری خود تا آن‌جا پیش رفت که دو نخست‌وزیر سابق، یعنی اسحاق رابین و شیمون پرز را به نزدیک کردن آنچه او خطر تأسیس فلسطین می‌نامید، متهم کرد. نتانیاهو اعلام کرد هدف اصلی سیاست‌های دولت او ممانعت از تبدیل حکومت فلسطین به دولت مستقل فلسطینی است. سیاست‌های دولت نتانیاهو پس از مدتی تغییر کرد و او تحت فشار باراک اوباما در سخنرانی ۴ ژوئن ۲۰۰۹ اعلام کرد که ایدهٔ تأسیس یک دولت خلع سلاح شدهٔ فلسطینی در سرزمینی محدود را تأیید می‌کند. این موضع‌گیری نتانیاهو به دلیل عدم وجود تضمین‌هایی برای بازپس دادن سرزمین‌های فلسطینی در آینده، مورد انتقادهایی واقع‌شد.

در دسامبر ۲۰۰۱ آریل شارون، اولین نخست‌وزیری بود که تشکیل فلسطین را تنها راه‌حل پایان دادن به نزاع اسرائیل و فلسطین دانست و تحقق بخشیدن به این کار را یکی از اهداف دولت خود برشمرد. دولت ایهود اولمرت نیز با تکرار این موضوع بر آن صحه گذاشت، ولی با روی کار آمدن دولت نتانیاهو، بار دیگر اعلام شد که تشکیل فلسطین خطری برای اسرائیل به‌شمار می‌آید.

اسرائیل به‌طور کلی ایدهٔ تأسیس دولتی فلسطینی را پذیرفته است، اما از پذیرش مرزهای سال ۱۹۶۷ به عنوان یکی از شروط مذاکرات نهایی به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی خودداری کرده است. کارشناسان نظامی اسرائیل استدلال کرده‌اند که مرزهای سال ۱۹۶۷ از منظر استراتژیک غیرقابل دفاع هستند. اسرائیل همچنین مخالف مطرح شدن موضوع استقلال فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل است و معتقد است که طبق پیمان اسلو هر گونه فعالیت یک‌جانبه در این موضوع امری نکوهیده و اشتباه است.

## فلسطین در سازمان ملل
در ۱۴ اکتبر ۱۹۷۴ سازمان آزادی‌بخش فلسطین به عنوان نمایندهٔ مردم فلسطین، از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد به‌رسمیت شناخته شد و حق حضور و شرکت در جلسات عمومی آن مجمع که دربارهٔ فلسطین برگزار می‌شود را به دست آورد.

در ۲۲ نوامبر ۱۹۷۴، وضعیت عضویت ساف (سازمان آزادی‌بخش فلسطین) به «ناظر غیر دولت» تغییر کرد و این سازمان اجازه یافت در همهٔ جلسات مجمع عمومی و دیگر فعالیت‌های سازمان ملل متحد شرکت کند.

در ۱۵ دسامبر ۱۹۸۸ و بر اساس قطعنامهٔ ۴۳/۱۷۷ مجمع عمومی سازمان ملل، بیانیه استقلال فلسطین به رسمیت شناخته شده و در سازمان ملل نام فلسطین جایگزین نام سازمان آزادی‌بخش فلسطین شد.

در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۳، محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، به نمایندگی از سازمان آزادی‌بخش فلسطین، درخواست عضویت دائم و رسمی این کشور را به سازمان ملل متحد تقدیم کرد. در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ و طی قطعنامه شمارهٔ ۶۷/۱۹، فلسطین به عنوان «کشور ناظر غیر عضو» در آن مجمع پذیرفته شد و در ۱۷ دسامبر همان سال «یوکیول یون» مدیر پروتکل‌های سازمان ملل مقرر کرد که استفاده از نام فلسطین در تمامی اسناد رسمی سازمان ملل الزامی است.

### درخواست عضویت در سازمان ملل در ۲۰۱۱
دو سال پس از به بن‌بست رسیدن مذاکرات صلح میان فلسطین و اسرائیل، فلسطینی‌ها تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای به‌رسمیت شناخته شدن دولت خود با مرکزیت بیت‌المقدس شرقی و با مرزهای پیش از جنگ شش‌روزه دوباره آغاز کردند. تلاش‌های فلسطینی‌ها از اواخر ۲۰۰۹ آغاز شد و پس از آنکه محمود عباس درخواست عضویت فلسطین را به سازمان ملل تقدیم کرد، با استقبال گسترده مواجه شد. این به‌رسمیت شناخته شدن گسترده می‌تواند حق اقامه دعوا در محاکم بین‌المللی علیه سایر دولت‌ها را برای فلسطین ایجاد کند.

## به رسمیت شناختن‌های دیپلماتیک

### اعضای سازمان ملل متحد
در حال حاضر، ۱۵۷ تا از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد، فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند.

کشورهایی که با علامت (*) مشخص شده‌اند، فلسطین را در چهارچوب مرزهای قبل از جنگ شش‌روزه در ۴ ژوئن ۱۹۶۷ و در محدودهٔ کرانه باختری، نوار غزه و بیت‌المقدس شرقی به رسمیت می‌شناسند.

;اعضای غیر عضو سازمان ملل متحد



## جستارهای وابسته
* روابط خارجی فلسطین
* تاریخ دولت فلسطین
* به رسمیت شناختن بین‌المللی اسرائیل
* فهرست کشورهای با رسمیت محدود
* ملی‌گرایی فلسطینی
* روابط خارجی اسرائیل
* وضعیت اورشلیم

## منابع

رده:به رسمیت شناختن دیپلماتیک
رده:سازمان آزادی‌بخش فلسطین
رده:ملی‌گرایی فلسطینی
رده:روابط خارجی تشکیلات خودگردان فلسطین