open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کشور صنعتی

**کشور صنعتی** کشوری است که از نگاه فنی به سطح بلند رشد رسیده و خودش دارای صنایع تولید کالاها است.

بر پایهٔ رده‌بندی بانک جهانی، کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و رشد (OECD) به استثنای یونان، پرتغال، اسپانیا، ترکیه و آن دسته از کشورهای در حال توسعه که در سال ۱۹۹۴ به عضویت این سازمان پیوسته‌اند کشور صنعتی محسوب می‌شوند.

اکثر کشورهای صنعتی با یکدیگر توافقات پیچیدهٔ اقتصادی و سیاسی دارند که این توافقات صلح با دوام در بین آنها را تأمین می‌کند و زمینه را برای رشد اقتصادی فراهم می‌آورد. از میانهٔ دههٔ ۱۹۵۰ سهم بخش عرضهٔ خدمات در اقتصاد کشورهای صنعتی به گونه‌ای روزافزون افزایش یافته‌است. از دههٔ ۱۹۸۰ اقتصاد اطلاعاتی با اهمیت گردیده‌است.
بخش بزرگ دارایی جهانی در کشورهای صنعتی است. چین، ایالات متحده آمریکا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ژاپن، کانادا و استرالیا کشورهای بزرگ صنعتی‌اند.

## جستارهای وابسته
* کشورهای تازه صنعتی شده

## منابع
رده:اقتصاد سیاسی
آنالیز حقیقی

**آنالیز حقیقی** ( تئوری توابع یک متغیر حقیقی) ،یکی از شاخه‌های ریاضیات است که به مطالعهٔ رفتار و ویژگی‌های توابع حقیقی می‌پردازد. در این رشته مفاهیمی چون دنباله‌ها و حد آنها، پیوستگی، دیفرانسیل، انتگرال و دنباله توابع مطالعه می‌شود. آنالیز حقیقی در محدوده اعداد حقیقی مطرح است.

## منابع

رده:آنالیز حقیقی
کمیسیون مخصوص نفت

**کمیسیون مخصوص نفت** یا کمیسیون خاص نفت یا کمیسیون نفت، کمیسیونی بود که در اول تیر ۱۳۲۹ در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد.

همین کمیسیون پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت را در اسفند ۱۳۲۹ به مجلس ارائه داد که به تصویب رسید.

کارهای کمیسیون به سه دوره تقسیم شده است: دوره اول ۲۴ جلسه، سپس دوره دوم و سوم برای بررسی اجرای ملی شدن نفت و چگونگی خلع‌ید از شرکت نفت ایران و انگلیس. 

ریاست کمیسیون با دکتر محمد مصدق بود.

اعضای کمیسیون عبارت بودند از:
# دکتر مصدق
# دکتر علوی
# ناصر ذوالفقاری
# جواد گنجه‌ای
# فقیه‌زاده
# اللهیار صالح
# حسین مکی
# خسرو قشقائی
# سرتیپ‌زاده
# جمال امامی
# جواد عامری
# دکتر نصرت‌الله کاسمی
# ابوالحسن حائری‌زاده
# عبدالرحمن فرامرزی
# دکتر محمدعلی هدایتی
# دکتر شایگان
# میرسیدعلی بهبهانی
# پالیزی

## منابع
سفری، محمدعلی، *قلم و سیاست*، جلد اول، ص‌ص ۳۲۱-۳۲۲

رده:مجلس شورای ملی
تشخیص صدا

**تشخیص صدا** یا شناسایی گوینده (به انگلیسی: Speaker Recognition یا Speaker Identification) یکی از مسائل علوم رایانه و هوش مصنوعی و مهندسی صدا است که هدف آن شناسایی یک فرد تنها از روی صدای شخص است.

## تشخیص صدا توسط مدل پنهان مارکوف
یکی از اصلی‌ترین ابزارهای ریاضی برای حل این مسئله مدل‌های پنهان مارکوف یا به اختصار م.پ.م هستند.

برای حل این مسئله با استفاده از روش فوق، مدل‌های آماری ابتدا باید مورد آموزش قرار بگیرند. بدین منظور ابتدا مقدار قابل توجهی از صدای ضبط شده افراد پردازش می‌شود. داده‌های پردازش شده که در حقیقیت مجموعه عظیمی از اعداد می‌باشند، متناوباً مورد استفاده قرار می‌گیرند تا م.پ.م برای هر گوینده به دست آید. در حقیقت م.پ.م‌ها مانند یک ماشین عمل می‌کنند که ورودی آن‌ها یک سری داده‌است و خروجی‌شان یک عدد برای هر مجموعه‌ای از داده‌ها، به این صورت که آن عدد نشان دهنده اختلاف داده‌های ورودی با م.پ.م هر ماشین است. برای آموزش م.پ.م، در هر تناوب داده‌ها به م.پ.م داده می‌شود و پارامترهای م.پ.م ذره‌ای تغییر داده می‌شود تا عدد خروجی (که نشان دهنده اختلاف داده‌ها با م.پ.م است) کوچک‌تر شود. برای اطمینان از اینکه تغییر پارامترهای م.پ.م در جهت درست انجام می‌گیرد و نهایتاً به حداقل شدن عدد خروجی می‌انجامد از یک روش ریاضی به نام Expectation Maximization استفاده می‌شود.

در نهایت بعد از آموزش این مدل‌ها که با استفاده از صدای مرجع انجام شده، می‌توان برای آزمایش سامانه صدای یکی از افرادی که قبلاً از صدای وی برای آموزش م.پ.م استفاده شده را به هر یک از م.پ.م‌ها داد. م.پ.م‌ای که کوچک‌ترین عدد را تولید می‌کند به عنوان فرد شناسایی شده در نظر گرفته می‌شود.

سامانه فوق به دلایل مختلفی احتمال خطا دارد. شباهت صدای افراد به یکدیگر (که گاهی انسان‌ها را نیز به اشتباه می‌اندازد)، صداهای حاشیه (نوفه)، محدودیت حجم داده‌های مرجع برای آموزش و غیره از جمله این اشتباه‌ها هستند. برای بالا بردن ضریب اطمینان سامانه شناسایی گوینده روش‌های مختلفی بکار می‌رود که هر ساله نیز با پیشرفت تحقیقات در دنیا به آن‌ها اضافه می‌شود. از جمله استفاده ترکیبی از تشخیص گفتار و تشخیص صدا که در آن نه تنها صدای گوینده بلکه کلمه(های) وی نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرند. گوینده باید کلمات مشخصی را بکار ببرد تا سامانه به وی اجازه عبور بدهد. همچنین می‌توان از یک عدد حداکثر برای مقایسه اعداد خروجی م.پ.م استفاده کرد، به‌طوری‌که م.پ.م مورد نظر نه تنها باید کوچک‌ترین عدد را بدهد بلکه باید این عدد از یک عدد مرجع نیز کوچک‌تر باشد. در نتیجه این تغییر در سامانه ضریب ایمنی سامانه بالا می‌رود. این ضریب ایمنی به قیمت بالا رفتن درصد ردّ افراد از روی خطا صورت می‌گیرد و باعث می‌شود شخصی که به او باید اجازه عبور داده شود چند بار رمز خود را برای سامانه تکرار کند. مانند تمام سامانه‌هایی بهینه‌سازی پارامترهای مختلف برای بهترین عملکرد سامانه در شرایط مورد نیاز لازم است. (به عنوان مثال در ورودی اتاق کنترل یک نیروگاه هسته‌ای نیاز به حفاظت زیادی دارد که ممکن است در مورد درب ورودی کتابخانه دانشگاه نیاز نباشد!)

## جستارهای وابسته
* بازشناسی گفتار
*مهندسی صدا

رده:تشخیص صدا
رده:پردازش گفتار
رده:بازشناسی گفتار
رده:تشخیص ماشینی
رده:زیست‌سنجه‌ها
رده:فناوری صدا
رده:گفتار
رده:هوش مصنوعی
جغرافیای طبیعی

**جغرافیای طبیعی** یا **زمین‌نگاری فیزیکی** که همچنین به **چهرنگاری** یا **ژئوسیستم** نیز شناخته می‌شود، مطالعهٔ جغرافیایی از چهره‌های طبیعی سیارهٔ زمین است. این رشته از جغرافیا به تجزیه و تحلیل و سنجش پراکندگی اشکال زمین، آب‌وهوا، خاک‌ها، گیاهان، جانوران و دیگر پدیده‌های طبیعی می‌پردازد.
جغرافیای طبیعی روی جغرافیا از نگاه علوم زمین تمرکز دارد و با هدف درک فیزیکی بهتر، در داخل بدنهٔ جغرافیای فیزیکی، زمین اغلب به چند سپهر یا محیط‌هایی تقسیم می‌شوند. این سپهرها با اصلی بودن هواسپهر عبارت‌اند از: سنگ‌سپهر، آب‌سپهر، هواسپهر، زمین‌سپهر و زیست‌سپهر (الگوهای جهانی گیاگان و زیاگان) است.

## شاخه‌های اصلی
* زمین‌ریخت‌شناسی
* اقلیم‌شناسی (دانستن و استفاده از اطلاعات جغرافیایی در مورد هوا، آب‌وهوا و فرآیندهای جوی (‏به عنوان مثال، دما، بارش، کیفیت هوا)‏.
* جغرافیای خاک
* جغرافیای کناره
* اقیانوس‌شناسی
* بوم‌شناسی

جغرافیای طبیعی می‌تواند به دسته‌بندی کلی زیر تقسیم گردد:

:
در جغرافیای طبیعی دانش‌آموزان و به‌ویژه دانش‌جویان، درک عمیقی از فرآیندهایی که سیاره ما را شکل می‌دهند و این که چگونه بر زندگی و جوامع انسانی تأثیر می‌گذارند، توسعه خواهند داد.

## جستارهای وابسته
* جو زمین
* دانش سیستم زمین
* بوم‌شناسی
* تحلیل فضایی

## پانویس


رده:جغرافیا
رده:شاخه‌های جغرافیا
رده:علوم زمین
فیلیپ لنارت

**فیلیپ ادوارد آنتون لِنارت** (Philipp Eduard Anton Lenard)،   (زاده ۷ ژوئن ۱۸۶۲ در پرسبورگ، اسلوواکی - درگذشته ۲۰ مه ۱۹۴۷ در مسلهاوزن، آلمان) فیزیکدان آلمانی مجارالاصل و برندهٔ جایزه نوبل فیزیک است.

او در سال ۱۹۰۵ جایزه نوبل فیزیک را به دلیل تحقیقاتش بر روی پرتوهای کاتودیک و کشف بعضی از ویژگی‌های آن‌ها به‌دست‌آورد.

او از جمله هواداران اندیشه ناسیونال سوسیالیسم بود.

او همچنین نظریات و تئوری های آلبرت اینشتین در علم، به خصوص نظریه نسبیت را "فیزیک یهودی" خواند.

## مدل اتمی لنارت
این مدل اتمی را در سال ۱۹۰۷ میلادی، فیلیپ لنارت، فیزیکدان آلمانی، طرح کرد. مدل اتمی لنارت با مدل اتمی تامسون و مدل اتمی رادرفورد متفاوت است. لنارت مشاهده کرد که ذرات پرتو کاتدی در ماده نفوذ می‌کنند. از این رو، معتقد شد که بیشتر حجم اتم نباید مانع نفوذ این پرتوها شوند. در مدل لنارت الکترون و بار مثبتی جدا از آن وجود ندارد. اتم در این مدل از ذراتی به نام دینامید تشکیل شده‌اند و هر دینامید یک دوقطبی الکتریکی با جرمی معین است.

فرض لنارت بر این است که همهٔ دینامیدها یکسان هستند، و یک اتم شامل آن عده دینامید است که برای ساختن جرم آن ضروری است. دینامیدها در سراسر حجم اتم توزیع شده‌اند، ولی شعاع هر یک در مقایسه با شعاع اتم به قدری کوچک است که بخش عمدهٔ اتم خالی است.

## منابع

* 

رده:اتریش-مجارستانی‌های مهاجرت‌کرده به آلمان
رده:استادان دانشگاه بن
رده:اعضای حزب نازی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان علوم پروس
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه برسلاو
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه کیل
رده:اهالی براتیسلاوا
رده:برندگان جایزه نوبل اهل آلمان
رده:برندگان جایزه نوبل اهل اتریش-مجارستان
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه اروه‌ته‌ها آخن
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه روپرشت-کارلز هایدلبرگ
رده:درگذشتگان ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:زادگان ۱۸۶۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران آلمان نازی
رده:فیزیک‌دانان آزمایشگاهی
رده:فیزیک‌دانان اهل آلمان
رده:فیزیک‌دانان اهل مجارستان
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مخترعان اهل آلمان
رده:مخترعان اهل مجارستان
رده:مخترعان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان
رده:مسیحیان اهل آلمان
فردریک ژولیو کوری

بندانگشتی|ژولیو کوری در دهه ۱۹۴۰
**فردریک ژولیو کوری**  (زادروز: ۱۹ مارس ۱۹۰۰ م. – درگذشت: ۱۴ اوت ۱۹۵۸ م) فیزیک‌دان و شیمی‌دان برجستهٔ فرانسوی بود که در سال ۱۹۳۵ به اتفاق همسرش ایرن ژولیو-کوری موفق به دریافت جایزهٔ نوبل شیمی شد.

او پسر هانری ژولیو از انقلابیون کمون پاریس بود.

## سال‌شمار
* ۱۹۰۰ ۱۹ مارس تولد در پاریس
* ۱۹۱۹ به مدرسهٔ فیزیک و شیمی پاریس رفت و تحت تأثیر استاد فیزیک مدرسه پروفسور پل لانژون قرار گرفت.
* ۱۹۲۳ دریافت مدال پیر کوری
* ۱۹۲۶ ۴ اکتبر ازدواج با ایرن ژولیو-کوری
* ۱۹۲۷ تولد دخترشان هلن
* ۱۹۳۱ کار روی تشعشع بریلیوم
* ۱۹۳۲ تولد پسرشان پیر
* ۱۹۳۴ درگذشت مادر همسر (ماری کوری در چهارم ژوئیه بر اثر ابتلا به سرطان خون درگذشت)
* ۱۹۳۴ کشف رادیواکتیویته مصنوعی
* ۱۹۳۵ دریافت جایزهٔ نوبل شیمی به همراه همسرش
* ۱۹۴۱ ریاست جبههٔ ملی پیکار در راه آزادی و استقلال فرانسه.
* ۱۹۴۶ ارائه برنامهٔ تشکیل مرکز انرژی اتمی
* ۱۹۵۰ برکناری از مرکز انرژی اتمی به دلیل عضویت در حزب کمونیست فرانسه
* ۱۹۵۶ به عهده گرفتن ریاست مؤسسهٔ رادیو بعد از فوت همسرش ایرن ژولیو-کوری
* ۱۹۵۸ مرگ در پاریس

## منابع

* خلاصه زندگینامه علمی دانشمندان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی؛ زیر نظر احمد بیرشک
* زنان برندهٔ جایزهٔ نوبل، تألیف: منوچهر مدنی گیوی

## پیوند به بیرون

رده:استادان دانشگاه پاریس
رده:استادان کلژ دو فرانس
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی هنر و علوم هلند
رده:اعضای فرهنگستان علوم آلمان در برلین
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:اهالی پاریس
رده:برندگان جایزه نوبل اهل فرانسه
رده:برندگان جایزه نوبل شیمی
رده:بی‌خدایان اهل فرانسه
رده:خانواده کوری
رده:درگذشتگان ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۰۰ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل پاریس
رده:شورای جهانی صلح
رده:شیمی‌دانان اهل فرانسه
رده:شیمی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فرماندهان لژیون دونور
رده:فعالان اهل فرانسه
رده:فیزیک‌دانان اهل فرانسه
رده:کمونیست‌های اهل فرانسه
رده:ماری کوری
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:اعضای حزب کمونیست فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دریافت‌کنندگان جایزه صلح استالین
رده:فیزیک‌دانان هسته‌ای اهل فرانسه
رده:دانشمندان اهل پاریس
۱۸ مرداد

**۱۸ مرداد** صد و چهل و دومین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۲۳ روز (۲۲۴ روز در سال کبیسه) باقی‌است.

## رویدادها
* ۱۳۰۱ - آغاز نبرد شکریازی
* ۱۳۳۹ - بنیان‌گذاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
* ۱۳۶۳ - رقابت ۱۸ مرداد ۱۳۶۳ تیم ملی فوتبال ایران با تیم ملی فوتبال سوریه در جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۴
* ۱۴۰۲ - آغاز لیگ برتر فوتبال ایران ۰۳–۱۴۰۲

## زادروزها
* ۱۳۰۸ - اصغر ایمانیان، نظامی
* ۱۳۲۰ - حسین خانی‌بیک، بازیگر
* ۱۳۳۳ - رضا سیروس صبری، معمار
* ۱۳۳۸ - حسین زمان، خواننده
* ۱۳۴۹ - حمید مهین‌دوست، بازیگر
* ۱۳۵۸ - الیکا عبدالرزاقی، بازیگر
* ۱۳۶۹ - الهه حصاری، بازیگر
* ۱۳۷۱ - سعید فضل‌اولی، قایقران
* ۱۳۷۲ - حمید صفت، خواننده

## درگذشت‌ها
* ۱۳۶۲ - امین‌الله حسین، آهنگساز
* ۱۳۶۳ - ابوالقاسم پاینده، روزنامه‌نگار
* ۱۳۹۴ - پرویز خسروانی، سپهبد تیمسار نیروی زمینی شاهنشاهی ایران
* ۱۳۹۶ - محسن حججی، از اعضای مدافعان حرم
* ۱۳۹۷ - قربان‌علی تاری، فوتبالیست
* ۱۳۹۷ - مهرداد پهلبد، نخستین وزیر فرهنگ و هنر ایران و همسر دوم شمس پهلوی
* ۱۳۹۸ - رضا عقیلی، فیلمنامه‌نویس و بازیگر
* ۱۴۰۴ - محمود فرشچیان، نقاش

## منابع

رده:روزهای مرداد
انشاء ابوالفضل

**انشاء ابوالفضل** یا **مکتوبات علّامی** نام مجموعه‌ای به زبان فارسی از مکاتبات سیاسی، نامه‌ها، پیشگفتارها و نوشتارهای اداری تاریخ‌نگار و صاحب‌منصب هندی ابوالفضل علّامی (زاده ۱۵۵۱ میلادی) است که توسط خواهرزاده او عبدالصمد افضل محمد گردآوری شده‌ است.

ابوالفضل علامی منشی اول و معتمد اکبر شاه، پادشاه مغول یا گورکانی هند و یکی از نه وزیر بزرگ دربار او معروف به «نه جواهر» یا ناواراتان بود. ابوالفضل به اصل جدایی دین از سیاست باور داشت و آثار و اندیشه‌های او در برپایی نظام سکولار و مردم‌سالار در هند معاصر بی‌تأثیر نبوده‌است.

نثر انشاء ابوالفضل پُرآرایه‌است و در آن عبارات و ترکیبات پارسی به زیبایی بکار رفته‌اند.

* آغاز کتاب: گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را ...
* انجام کتاب: شناسنده گر نیست شوریده‌مغز، نَبَهره شناسد ز دینار نغز، هنر تابد از مردم گوهری، چو نور از مه و تابش از مشتری.

انشاء ابوالفضل در سال ۱۲۸۰ هجری قمری برابر با ۱۸۶۳ میلادی در سه دفتر در نوالکیشور هند به صورت چاپ سنگی در ۳۶۰ صفحه منتشر شد. چاپخانه آن «مطبع خاص منشی نوال‌کیشور» نام داشت و خوشنویسی آن را کالکا پرَشاد انجام داده‌است.

## منابع
* دانشنامه ایرانیکا صص I287b-289b 
* دانشنامه اسلام، جلد یک ص ۱۱۷.
* 
## پیوند به بیرون
*دریافت متن دست‌نویس کتاب انشاء ابوالفضل
رده:کتاب‌های سیاسی
رده:کتاب‌های فارسی
پناهگاه شیرپلا

بندانگشتی|نما از ارتفاع غربی مشرف به پناهگاه
**مجتمع شیرپَلا** مجتمعی کوهستانی در کوه‌های البرز در شمال تهران است.
این مجتمع در ارتفاع ۲۷۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد و مسیر آن از سربند، پس‌قلعه و آبشار دوقلو می‌گذرد. از شیرپلا تا قلهٔ توچال معمولاً سه تا چهار ساعت راه است. این مجتمع در دو طبقه بنا شده و دارای امکاناتی چون خوابگاه با ظرفیت ۱۵۰ نفر، ناهارخوری، بوفه، نمازخانه و سرویس کامل بهداشتی و لوله‌کشی آب و برق است.

نام شیرپلا یا شیرپِلا در گویش مازندرانی به معنی شیر برنج است که هنوز هم خوراک گاوداران مازندران در بلندی‌های البرز است.شیر پلا با کسره پ معنی شیر برنج می‌دهد و با فتحه پ معنی‌اش پهلوی شیر است. شیر یا شر(با کسره ش) به معنی صدای ریزش آب است که در حقیقت شرشر با کسره ش همان شرشر با ضمه ش در فارسی است که منظور از شر همان ابشار است لذا معنی شیرپلا پهلوی ابشار یا لفظ درست فارسی کنار ابشار است. 
کیقباد، پادشاه اساطیری، پیش از رسیدن به سلطنت به کمک جهان پهلوان رستم، در دژ کیقباد که در شیرپلای امروزی قرارداشته، زندگی می‌کرده‌است.
البته در مورد نام شیرپلا برخی از کوهنوردان نیز معتقدند نام شیرپلا از واژه شیب پناه گرفته شده و به مرور زمان به شیرپلا تبدیل شده که این عقیده نیز با توجه به موقعیت این پناهگاه دور از ذهن نمی‌باشد.


پرونده:Sunset shirpala.jpg|منظره جنوبی شیرپلا هنگام غروب خورشید
پرونده:Darband - Shirpala - panoramio.jpg|شیرپلا


## تأسیس
کلنگ تأسیس پناهگاه شیر پلا به شکل مدرن امروزی در سال ۱۳۴۱ در زمان حسین رفعتی افشار، نهمین رئیس فدراسیون کوهنوردی کشور بر زمین‌خورد.

## دسترسی‌ها
راه اصلی ورود به این پناهگاه از سمت دربند می‌باشد و پس از رسیدن به دو راهی اوسون باید به سمت راست (با توجه به علائم راهنما) حرکت کرد. در سمت چپ این پناهگاه مسیر قله توچال و همچنین ایستگاه پنجم توچال موجود است.

## منابع

رده:شهرستان شمیرانات
رده:پناهگاه‌های کوهنوردی استان تهران
رده:کوهنوردی در ایران
رده:کوه‌های ایران
رده:کوه‌های استان تهران
پناهگاه پلنگ‌چال

بندانگشتی|300px|نمایی از پناهگاه پلنگ‌چال
**پناهگاه پلنگ‌چال** یک پناهگاه در مسیر صعود به قله پلنگ‌چال (یکی از قله‌های شمال شهر تهران در محله درکه و رشته کوه البرز) است.

## تاریخچه
ساخت پناهگاه پلنگ چال در سال ۱۳۴۹ توسط پیگیری‌های فردی به نام مهندس نوروزی که از پیشکسوتان عرصه کوهنوردی ایران بود، و با تأیید رئیس تربیت بدنی وقت شروع گردید. سپس، در سال ۱۳۵۴ با هزینه ای بالغ بر ۳۹۵ هزار تومان به اتمام رسید.
طراحی این پناهگاه توسط مهندس فریبرز امیرسلیمانی صورت گرفت، و در ساخت این پناهگاه فردی بنام محمدعلی زین‌العابدینی زحمات زیادی را متحمل شد.

## ویژگی‌ها
این پناهگاه در ارتفاع ۲۴۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد و مسیر آن از محله درکه می‌باشد. مدت زمان حرکت از میدان درکه تا رسیدن به پناهگاه پلنگ‌چال در تابستان دو تا دو ساعت و نیم است. از میدان درکه تا پناهگاه حدود هشت کیلومتر فاصله است.
مجتمع کوهستانی پلنگ چال با دارا بودن دو واحد رستوران، هشت اتاق جهت اسکان شبانه، و سرویس بهداشتی همه روزه از ساعت پنج بامداد تا ساعت بیست و یک پذیرای ورود کوهنوردان است.

## مسیرها
بندانگشتی|300px|نمایی از پناهگاه پلنگ‌چال از ایستگاه پنج توچال
سرتاسر مسیر تا پناهگاه از داخل درهٔ زیبای پلنگ‌چال و از کنار رودخانه می‌گذرد و یکی از زیباترین مسیرهای صعود به ارتفاعات شمال تهران است. در طول مسیر تعدادی استراحتگاه وجود دارد، که یکی از قدیمی‌ترین آن‌ها به نام استراحتگاه اُذغال‌چال، دارای قدمتی از سال ۱۳۵۴ می‌باشد.
از پناهگاه پلنگ‌چال مسیری در جهت شمال‌شرقی با ۳ تا ۴ ساعت کوهپیمایی به قله توچال می‌رسد. از پلنگ‌چال علاوه بر توچال، مسیرهایی به امامزاده داوود، قله شاه‌نشین و ایستگاه پنجم تله‌کابین توچال وجود دارند؛ بنابراین برای رسیدن به قله توچال، مسیر دیگری نیز وجود دارد که از پلنگ چال به ایستگاه ۵ توچال و سپس به قله توچال منتهی می‌شود. مسیر پناهگاه پلنگ چال به ایستگاه ۵ نیز راهی پر سنگلاخ می‌باشد.

## نامگذاری
محلی که در حال حاضر پناهگاه پلنگ‌چال قرار دارد و پیرامون آن را کوه‌ها دربرگرفته‌اند و حالت چاله مانندی به آن داده‌اند که در زمان‌های نه‌چندان دور کنام پلنگان بوده‌است.
در زمان قاجار به این مکان جفنگ چال یا شیلنگ چال نیز گفته می‌شد.

## جستارهای وابسته
* پناهگاه شیرپلا
* پناهگاه کلک چال
* پناهگاه توچال

## منابع
وبگاه تهران پورتال

رده:پناهگاه‌های کوهنوردی استان تهران
آبشار دوقلو

بندانگشتی|250 px|آبشار دوقلو در تیرماه

**آبشار دوقلو**، آبشاری است در شمال تهران و در مسیر کوهنوردی دربند به توچال. دلیل نام‌گذاری آن، دوشاخه‌شدن آب هنگام ریزش از ارتفاع است. این آبشار همچون سایر آبشارهای فصلی استان تهران مانند آبشار فصلی پیچ آدران در کیلومتر ۱۵ جادّه کرج - چالوس، آبشار سنگان در مسیر امامزاده داوود وآبشار منظریه در ناحیه شمیرانات از ذوب برف‌ها در بهار و تابستان پدید می‌آید.

بندانگشتی|250 px|آبشار دوقلو و پناهگاه شیرپلا

## موقعیت
این آبشار در ارتفاع ۲۷۰۰ متری از سطح دریا، نزدیک به پناهگاه شیرپلا و در مسیر اصلی صعود به توچال قرار دارد. ارتفاع تقریبی این آبشار، ۲۰ متر است.

## نقاشی کمال‌الملک
کمال‌الملک، در یکی از آثار خود در سال ۱۲۶۳، این آبشار را به تصویر کشیده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون
نقاشی کمال‌الملک از آبشار دوقلو

دوقلو
رده:شهرستان شمیرانات
رده:آبشارهای ایران
سپهدار اعظم

لقبی است که در دورهٔ قاجار به افراد زیر داده شده است:

* یوسف خان گرجی، از سرداران ایران در زمان فتحعلی شاه قاجار
* محمدولی تنکابنی، یکی از نخست‌وزیران ایران
* فتح‌الله خان اکبر، یکی دیگر از نخست‌وزیران ایران
توطئه قتل محمد مصدق

در ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ دربار با کمک عده‌ای از روحانیون، افسران اخراجی و افرادی وابسته به رژیم، علیه محمد مصدق توطئه کردند تا او را از بین ببرند.
## طرح توطئه
در توطئه ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ محمد مصدق به درخواست شاه برای خداحافظی دربار رفته بود، تظاهراتی از طرف هواداران شاه بر ضد مصدق شکل گرفت که توطئه‌ای هدایت شده توسط شاه برای به قتل رساندن او بود. ماجرا از این قرار بود که شاه به ظاهر به مصدق اطلاع می‌دهد که عازم مسافرت خارج از کشور است و تنها ایشان از این موضوع اطلاع دارند و لازم است که برای خداحافظی نخست‌وزیر و وزراء به حضور شاه آمده تا صحبت نمایند. در هنگام مذاکرات مصدق با شاه سفیر آمریکا هندرسن چندین بار از مصدق (از طریق پیغام تلفنی) می‌خواهد که از کاخ خارج شده و به منزلش برگردد تا با او مذاکراتی را انجام دهد که این امر رخ نمی‌دهد. طرفداران شاه به هدایت آیت‌الله بهبهانی، شعبان جعفری (شعبان بی مخ) و تعدادی از افسران اخراجی ارتش و اراذل و اوباش در جلوی کاخ حضور پیدا کرده و پس از اینکه مصدق به جای در اصلی از در دیگری خارج می‌شود به هدایت حمید رضا پهلوی، برادر محمدرضاشاه، به خانه وی حمله می‌کنند. که مصدق از خانه خود به منزل پسرش  غلامحسین مصدق و از آنجا به ستاد ارتش رفته و اقدام‌های لازم برای مقابله با این شورش را انجام می‌دهد.

این عمل شاه باعث قطع ارتباط مصدق با دربار شد به گونه‌ای که دیگر شاه و مصدق یکدیگر را ندیدند.

## عوامل توطئه
عوامل این توطئه عبارت بودند از محمد رضا پهلوی، حمید رضا پهلوی برادر شاه و عده‌ای از افسران بازنشسته (از جمله امیر رحیمی که با جیپ به منزل مصدق حمله کرد)، سید محمد بهبهانی، شعبان جعفری (معروف به "شعبان بی‌مخ") و عوامل سازمان‌های جاسوسی بریتانیا و احتمالاً آمریکا https://www.nbcnews.com/news/world/message-queen-elizabeth-shah-played-role-cia-1953-coup-iran-n1225981 از شرکت کنندگان در آن بودند.

## منابع
# مصدق، محمد، *خاطرات و تألمات*
# سرشار، هما، *شعبان جعفری*
# رویدادها و داوری - مسعود حجازی
# خاطرات و تالمات  مصدق
# توطئه قتل  مصدق ۹ اسفند ۱۳۳۱ - مسعود حجازی
# گذشته چراغ راه آینده است
# تهران مصور ش ۴۹۹–۱۳۳۱/۱۲/۱۵
# بحران دموکراسی در ایران - فخرالدین عظیمی
# خواب آشفته نفت - محمد علی موحد - فصل۱۷

## جستارهای وابسته
* کودتای ۲۸ مرداد
* رویداد ۳۰ تیر ۱۳۳۱
* ۹ اسفند

## پیوند به بیرون
* قیام سی تیر ۱۳۳۱
* حماسه قیام ملی سی تیر
* متن کامل اسناد «سیا» در مورد کودتای ۲۸ مرداد
* ملی شدن نفت در ایران و کودتای ۲۸ مرداد -  یرواند آبراهامیان
* کارنامهٔ مصدق در تاریخ
* درباره کودتای ۲۸ مرداد
* شبکه‌های اطلاعاتی بریتانیا و آمریکا در ایران (۱۳۲۰- ۱۳۳۲) و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲

## پانویس

رده:ایران در ۱۳۳۱
رده:کودتای ۲۸ مرداد
رده:محمد مصدق
کوروش مدرسی

**کوروش مدرسی** (۱۳۲۹ در سنندج - ) فعال سیاسی کمونیست و مارکسیست–لنینیست کُرد اهل ایران است.

## فعالیت‌های سیاسی
کوروش مدرسی در سال ۱۳۲۹ در شهر سنندج به دنیا آمد. او از زمان تأسیس حزب کمونیست ایران در سال ۱۳۶۲ وارد این حزب شد و تا ۱۳۷۰ در آن به فعالیت پرداخت و از جمله برای مدتی در دهه شصت در هیئت اجرایی و بعدا در دفتر سیاسی این حزب عضویت داشت.

پس از وقوع انشعاب در حزب کمونیست ایران در سال ۱۳۷۰ و جداشدن گروهی به رهبری منصور حکمت که با نام حزب کمونیست کارگری ایران به فعالیت پرداخت، کوروش مدرسی نیز به این حزب پیوست. او بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ دبیر کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست کارگری ایران بود.

کوروش مدرسی در انشعاب سال ۲۰۰۴ در حزب کمونیست کارگری ایران رهبری بخش منشعب را بر عهده داشت و حزب جدیدی با نام حزب کمونیست کارگری ایران–حکمتیست تأسیس کرد که بعداً و از سال ۲۰۱۲ به «حزب کمونیست کارگری ایران–حکمتیست (خط رسمی)» تغییر نام داد. کوروش مدرسی تا سال ۲۰۱۰ دبیر کمیتۀ مرکزی این حزب بود.

## جستارهای وابسته
* حزب کمونیست کارگری ایران–حکمتیست (خط رسمی)
* حزب کمونیست کارگری ایران
* حزب کمونیست ایران

## منابع

## پیوند به بیرون

* سایت حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست
* صفحه شخصی کوروش مدرسی

رده:افراد زنده
رده:اعضای سابق حزب کمونیست ایران
رده:اعضای حزب کمونیست کارگری ایران
رده:دفتر سیاسی حزب حکمتیست
رده:دفتر سیاسی حککا
رده:رئیسان دفتر سیاسی حککا
رده:زادگان ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۲۹
رده:اهالی سنندج
رده:کردهای اهل ایران
رده:سیاست‌مداران کرد
رده:کمونیست‌های اهل ایران
رده:کمیته مرکزی حزب حکمتیست
رده:کمیته مرکزی حککا
رده:لیدرهای حزب حکمتیست
رده:لیدرهای حککا
رده:مارکسیست‌های اهل ایران
رده:هیئت دبیران حککا
کنستانتین چرنینکو

**کنستانتین اوستینوویچ چِرنینکو**   (۲۴ سپتامبر ۱۹۱۱ – ۱۰ مارس ۱۹۸۵) سیاست‌مدار اوکراینی اهل اتحاد جماهیر شوروی و هفتمین رهبر دفاکتو اتحاد جماهیر شوروی بود؛ او از ۱۳ فوریهٔ ۱۹۸۴ تا هنگام مرگ در ۱۰ مارس ۱۹۸۵ رهبری اتحاد جماهیر شوروی را بر عهده داشت.

کُنْسْتانْتین چرنینکو رهبر اتحاد جماهیر شوروی در ۲۴ سپتامبر ۱۹۱۱ در خانواده‌ای بی‌بضاعت در روستایی در سیبری به دنیا آمد. وی پس از طی تحصیلات خود، در ۱۸ سالگی مسئول سازمان جوانان حزب کمونیست شوروی شد و دو سال بعد به عضویت این حزب درآمد. وی مدت ۲۰ سال از اعضای برجسته دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی بود و بعدها به دبیر کلی آن رسید. از چرنینْکو به عنوان مردی اسرارآمیز و خجول که به افکار و عقاید برژنف سخت پای‌بند بود، یاد می‌شود. وی هم‌چنین میخائیل گورباچف که مسئولیت نظارت بر امور کشاورزی شوروی را برعهده داشت تا رتبه دومین مقام این کشور ارتقاء داد و دست‌یابی وی را به عالی‌ترین مقام در اتحاد جماهیر شوروی را ممکن نمود. چرنینکو در تمام طول دوران زمام‌داری بِرژنِف در تمامی کنفرانس‌های بین‌المللی نزدیک‌ترین همراه او بود و به همین سببْ محافل غرب وی را سایه بِرژنِف نامیده بودند. چرنینکو پس از مرگ بِرِژْنِف و آندروپُوف به ریاست شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی منصوب گردید و پس از ۱۳ ماه زمام‌داری در ۱۰ مارس ۱۹۸۵ در سن ۷۳ سالگی درگذشت. پس از مرگ چرنینکو، میخائیل گورباچف آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق به جانشینی او انتخاب شد.

## نگارخانه

پرونده:Espionage den04 39.png|بخشی از گزارش CIA در مورد چرنینکو، بررسی شده در سفارت آمریکا در ایران


## جستارهای وابسته
* اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
* یوری آندروپوف
* میخائیل گورباچف

## پانویس

## منابع

* 

رده:اعضای پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای شورای عالی اتحاد شوروی
رده:افراد جنگ سرد
رده:افراد جنگ شوروی در افغانستان
رده:افراد روس اوکراینی‌تبار
رده:برندگان جایزه لنین
رده:بی‌خدایان اهل اتحاد شوروی
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:درگذشتگان ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت بیماری مزمن انسدادی ریه
رده:درگذشتگان به علت سیروز
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:رهبران جنگ سرد
رده:زادگان ۱۹۱۱ (میلادی)
رده:سران کشور اتحاد شوروی
رده:سیاست در ۱۹۸۴ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل اتحاد شوروی
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:مدفونان در آرامگاه دیوار کرملین
رده:مرزبانان اتحاد شوروی
آندری گرومیکو

**آندرِی آندریویچ گرومیکو**  (زاده ۱۸ ژوئیه ۱۹۰۹ – درگذشته ۲ ژوئیه ۱۹۸۹) دیپلمات اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در دوران جنگ سرد بود. او نزدیک به سه دهه (۱۹۸۵–۱۹۵۷) مقام وزارت امور خارجهٔ اتحاد جماهیر شوروی را به عهده داشت. همچنین گرومیکو از ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ به عنوان صدر هیئت رئیسه شورای عالی شوروی مقام ریاست کشور اتحاد شوروی را بر عهده داشت.

آندری گرومیکو در ۲ ژوئیه ۱۹۸۹، بر اثر سکته مغزی در سن ۷۹ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
* نیکیتا خروشچف
* لئونید برژنف
* ادوآرد شواردنادزه

## مناب

رده:اعضای پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای شورای عالی اتحاد شوروی
رده:اهالی اتحاد شوروی
رده:برندگان جایزه لنین
رده:بی‌خدایان اهل بلاروس
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی
رده:درگذشتگان ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار خوزه مارتی
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ
رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ کار
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:دیپلمات‌های جنگ سرد
رده:زادگان ۱۹۰۹ (میلادی)
رده:سران کشور اتحاد شوروی
رده:سفیران اتحاد شوروی
رده:سفیران اتحاد شوروی در ایالات متحده آمریکا
رده:سفیران اتحاد شوروی در بریتانیا
رده:سفیران اتحاد شوروی در کوبا
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:وزیران امور خارجه شوروی
چاه قیل

**چاه قیل** (چاه عقیل) روستای کوچکی از روستاهی منطقه گوده و از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.
در ۹ کیلومتری جنوب شرقی شهر بستک واقع است.

## محدوده چاه قیل
از شمال جاده گوده بستک، از جنوب کوه، از مغرب تنگ بستک، و از سمت مشرق به بست قلات محدود می‌گردد.

## جمعیت
جمعیت این روستا بر اساس سرشماری سال ١٣٩۵ جمعیت آن ۴٨ نفر (١٢ خانوار)
بوده‌است. که از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی می‌باشند و به زبان اچمی تکلم می‌کنند.
دارای مسجد، دبستان، و چند باب آب‌انبار برکه است.
روستای چاه قیل «چاه عقیل» در ۱۸ کیلومتری از جاده آسفالت لار به بستک به سمت جنوب منحرف می‌شود.
دارای ۵۰۰ اصله نخل دیم و ۲۰۰۰ من (۸۰۰۰ کیلو) زمین زیر کشت دیم دارد.

## چاه قیل زادگاه عقاب جنوب
این روستا مسقط الرأس شمد لاوری که معروف است پیش عامه مردم به «عقاب جنوب» است، مادرش از روستای بست قلات هستند، اما پدرش از روستای لاور شیخ هستند، ایشان از نوادگان ** شیخ حسن مدنی** هستند، ایشان در سال ۱۲۹۵ خورشیدی در روستای «چاه قیل» دیده به جهان گشودند و در سال ۱۳۲۴ خورشیدی در روستای ایلود کشته شدند.

## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد. * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» * ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* عباسی، قلی، مصطفی، * «بستک وجهانگیریه» ،* چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
* سلامی، بستکی، احمد. * (بستک در گذرگاه تاریخ) * ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
* بالود، محمد. * (فرهنگ عامه در منطقه بستک) * ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
* بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، * «تاریخ جهانگیریه» * چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* بختیاری، سعید، * «اتواطلس ایران» *، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
* نگاره‌ها از: محمد محمدیان.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* محمدیان، کوخردی، محمد، (مشایخ مدنی)، چاپ دوم، دبی: سال انتشار ۲۰۰۲ میلادی.
* محمدیان، کوخری، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بخش مرکزی
رده:روستاهای شهرستان بستک
مفتاح الحساب

**مفتاح الحساب** نام کتابی است از غیاث‌الدین جمشید کاشانی که در حدود سال ۸۲۴ه.ق/۸۰۶ ه.ش / ۱۴۲۱ م. تالیف شده است.

این کتاب به زبان عربی نوشته شده است و با آن که برای تدریس نوشته شده است اما شامل ابداعات بکر زیادی است و همین ویژگی موجب شد که صدها سال به عنوان کتاب آموزشی و کتاب‌درسی ریاضیات مورد استفاده قرار گرفته و در حوزه های علمی اسلامی تدریش شود.

مفتاح الحساب از مهترین تالیفات کاشانی محسوب می‌شود و احتمالاً این کتاب در گسترش کسرهای ده‌دهی در اروپا مؤثر بوده است.

## منبع
* کاشانی‌نامه - احوال و آثار غیاث‌الدین جمشید کاشانی؛ تالیف: ابولقاسم قربانی، مرکز نشر دانشگاهی
* خلاصه زندگینامه علمی دانشمندان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی؛ زیر نظر احمد بیرشک
رساله محیطیه

**رساله محیطیه**

مولف: غیاث‌الدین جمشید کاشانی

پایان تالیف: اوسط ماه شعبان سال ۸۲۷ ه.ق (ژوئیه ۱۴۲۴ م.)

بعضی از ریاضیدانان و مورخان مغرب زمین آن را شاه‌کار فن محاسبه نامیده اند. در همین کتاب است که کاشانی مقدار ۲π را تا شانزده رقم اعشار محاسبه کرد.
نسخهٔ ارزشمندی از این کتاب به خط خود کاشانی در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی موجود است. این نسخه مدتی در اختیار شیخ بهائی (بهاالدین محمد بن حسین عاملی) بوده است.
به گفتهٔ پاول لوکی:"رساله محیطیه کاشانی شاهکاری در فن محاسبه شصت‌گانی است."

## منبع
کاشانی‌نامه - احوال و آثار غیاث‌الدین جمشید کاشانی؛ تالیف: ابولقاسم قربانی، مرکز نشر دانشگاهی

خلاصه زندگینامه علمی دانشمندان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی؛ زیر نظر احمد بیرشک

رده:کتاب‌های ریاضی
رده:غیاث‌الدین جمشید کاشانی
مثلث قائم‌الزاویه

**مثلث قائم‌الزاویه**، مثلثی است که یکی از زاویه‌های آن قائمه (۹۰ درجه) باشد. برابرنهاده فرهنگستان زبان فارسی در دورهٔ پیش از انقلاب برای واژه قائم‌الزاویه، **راست‌گوشه** بود که چندی هم در کتاب‌های درسی به کار رفت. مثلثات یکی از شاخه‌های ریاضیات است که پایه آن، مثلث قائم‌الزاویه است.

## وتر
بر طبق قضیه فیثاغورس به ضلع روبرو به زاویهٔ ۹۰ درجه، وتر می‌گویند. بزرگ‌ترین ضلع در مثلث قائم ‌الزاویه وتر آن است.

## حالت‌های خاص
* در مثلث قائم‌الزاویه ضلع روبرو به زاویهٔ ۶۰ درجه برابر رادیکال سه دوم وتر و ضلع روبرو به زاویهٔ ۳۰ درجه برابر نصف وتر است.
* اگر یکی از زوایا ۴۵ درجه باشد، ضلع مقابل آن زاویه رادیکال دو دوم وتر است.
* در مثلث قائم‌الزاویه‌ای با زوایای ۱۵ درجه و ۷۵ درجه، ارتفاع وارد بر وتر، یک چهارم وتر است.

## رابطه بین طول ضلع‌های مثلث قائم‌الزاویه

در مثلث قائم‌الزاویه، مجموع مربع‌های طول دو ضلع، برابر با مربع طول وتر است

a^2 = b^2 + c^2
.
این قضیه در ریاضیات به نام کسی که اولین بار آن را ثابت کرد، یعنی فیثاغورس، به ثبت رسیده و شناخته شده‌است. به بیان دیگر، اگر روی اضلاع مثلث قائم‌الزاویه، مربع یا نیم‌دایره تشکیل دهیم، مساحت شکلی که بر روی وتر ساخته می‌شود، برابر مجموع مساحت‌هایی است که روی دو ضلع دیگر تشکیل شده‌است.

## خواص مثلث قائم‌الزاویه
* در مثلث قائم‌الزاویه، میانه وارد بر وتر نصف آن  وتر است.
* در مثلث قائم الزاویه، حاصل ضرب اضلاع قائم برابر وتر در ارتفاع وارد بر آن است.
* شعاع دایره محیطی هر مثلث قائم‌الزاویه نصف وتر است. دایره محیطی دایره‌ای است که محیط آن بر روی رئوس (گوشه‌های) مثلث قرار می‌گیرد.
* مجموع مساحت‌های هلالین بقراط با مساحت مثلث قائم‌الزاویه برابر است.
* با دو مثلث قائم الزاویه، میتوان یک مثلث متساوی الساقین درست کنید
* یک زاویه این مثلث همواره برابر با 90 درجه است.
* وتر همیشه طولانی‌ترین ضلع مثلث قائم الزاویه است.
* مجموع دو زاویه داخلی دیگر مثلث قائم الزاویه برابر با 90 درجه است.

## مثلثات

علم مثلثات، علمی است که به مطالعه رابطه‌های میان اضلاع و زاویه‌های مثلث و اثبات چگونگی بوجود آمدن برخی از قوانین در بحث مثلث‌ها و چند ضلعی‌های دیگر می‌پردازد.اساسی ترین و ساده ترین شکل مثلثات ،مثلث قائم الزاویه است که پایه ی مبحث مثلثات است.

## فرمول‌ها
### محیط
محیط مثلث برابر است با مجموع اضلاع.

P = a + b + c
### مساحت
مساحت مثلث برابر است با قاعده ضرب در ارتفاع تقسیم بر دو.

S = a × b ÷ 2
### توابع مثلثاتی

#### سینوس (<math>\sin</math>)
سینوس نسبت ضلع مقابل بر وتر است.


\sin \theta = \frac{a}{c}


#### کُسینوس (<math>\cos</math>)
کسینوس نسبت ضلع مجاور بر وتر است.


\cos \theta = \frac{b}{c}


#### تانژانت (<math>\tan</math>)
تانژانت نسبت ضلع مقابل بر ضلع مجاور است.


\tan \theta = \frac{a}{b}


#### کُتانژانت (<math>\cot</math>)
کُتانژانت نسبت ضلع مجاور بر ضلع مقابل است.


\cot \theta = \frac{b}{a} = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}


## جستارهای وابسته

* سکانت -  نسبت اندازه وتر به اندازه ضلع مجاور به زاويه مورد بحث در مثلث قائم الزاويه

## منابع

* مساحة المثلث - الرياضيات العربية

.

رده:مثلثات
رده:مثلث‌ها
رده:انواع مثلث‌ها
رساله وتر و جیب

***رساله وتر و جیب*** کتابی در ریاضیات نوشته غیاث‌الدین جمشید کاشانی است.

اصل این رساله از بین رفته است اما بخش‌هایی از آن در شرح‌های مختلف آمده است که معروف‌ترین و کامل‌ترین آن توسط، هم‌کار (یا شاید هم رقیب) کاشانی، قاضی‌زادهٔ رومی به عربی نوشته شده است.

در این رساله محاسبه سینوس (جیب) زاویهٔ یک درجه با روش ابتکاری حل یک معادلهٔ درجه سوم به دست آمده است.
sin۱=.۰۱۷۴۵۲۴۰۶۴۳۷۲۸۳۵۱۰۳۷۱۲
هفده رقم اعشاری عدد به دست آمده با مقداری که امروزه محاسبه می‌شود هم خوانی دارد.
در واقع کاشانی مقدار سینوس یک درجه را تا ده رقم صحیح شصت‌گانی حساب کرد.

کاشانی در مقدمه کتاب مفتاح الحساب از این رساله نام برده و نوشته است: «و رساله‌های دیگر تألیف کردم مانند... و رساله «وتر و جیب» در استخراج آن دو برای یک سوم قوسی که وتر جیب آن معلوم باشد و این نیز یکی از مسائلی است که بر پیشینیان دشوار بوده چنانکه صاحب مجسطی (=بطلمیوس) در آن کتاب گفته است که برای به دست آوردن آن راهی نیست.»

## پانویس

## منابع

* 

* خلاصه زندگینامه علمی دانشمندان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی؛ زیر نظر احمد بیرشک
* 

رده:کتاب‌های ریاضی
رده:مثلثات
ادوارد گیئرک

**ادوارد گیئرک**  (زاده ۶ ژانویه ۱۹۱۳ – درگذشته ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۱) سیاست‌مدار کمونیست لهستانی بود که از ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ دبیراول حزب کارگران متحد لهستان، حزب حاکم بر این کشور بود. او در این مدت به شکل دفاکتو رهبری حکومت لهستان را بر عهده داشت. او که پس از ولادیسلاو گومولکا به رهبری حزب رسید و پس از ده سال به واسطهٔ اعتصاب‌های کارگری که منجر به ظهور اتحادیه همبستگی سولیدارنوشچ شده بود از کار برکنار شد.

## سرگذشت
ادوارد گیئرک در سیلزی علیا در لهستان امروزی، در خانواده‌ای کاتولیک متولد شد. او در کودکی به فرانسه مهاجرت کرد اما در ۱۹۳۴ به جرم دفاع از کمونیسم به لهستان بازگردانده شد. او مجددا برای کار در معادن زغال سنگ لهستان را ترک کرد به بلژیک رفت. طی جنگ جهانی دوم او به مقاومت بلژیک علیه نیروهای آلمان نازی پیوست. او پس از جنگ در شرایطی به لهستان بازگشت که ۲۲ سال را خارج از کشور خود گذرانده بود.

گیئرک در سال ۱۹۵۴ به کمیتهٔ مرکزی حزب کارگران متحد لهستان راه یافت. توانایی او در سخنرانی عمومی باعث پیشرفت سریع او در عرصهٔ‌ سیاست شد.
[بندانگشتی|گیئرک به همراه [جیمی کارتر، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، ۱۹۷۷]]
او در دسامبر ۱۹۷۰ به عنوان دبیراول حزب کارگران متحد لهستان و در واقع به رهبری جمهوری خلق لهستان برگزیده شد. سیاست‌های او به باز شدن فضای سیاسی در لهستان منجر شد، تا حدی که در این دوره لهستان را  بازترین حکومت در بلوک شرق از نظر سیاسی می‌دانستند. او در سال ۱۹۸۰ و طی اعتراض‌ها و اعتصاب‌های جنبش همبستگی سولیدانوشچ، مجوز تاسیس این اتحادیهٔ کارگری مخالف حکومت را صادر کرد. این عمل موجب عزل او از رهبری حزب شد.

ادوارد گیئرک در ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۱ در سن ۸۸ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* حزب کارگران متحد لهستان
* اتحادیه همبستگی سولیدارنوشچ
* ولادیسلاو گومولکا

## پیوند به بیرون
* Edward Gierek, Polish Leader from Decade 1970–1980

## منابع

رده:اعضای حزب کمونیست فرانسه
رده:افراد فرانسوی لهستانی‌تبار
رده:اهالی ساسنوویتس
رده:بی‌خدایان اهل لهستان
رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار خوزه مارتی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل لهستان
رده:سیاستمداران حزب کارگری لهستان
رده:کمونیست‌های اهل لهستان
رده:افسران بزرگ لژیون دونور
رده:دریافت‌کنندگان صلیب زرین شایستگی (لهستان)
رده:اعضای نهضت مقاومت بلژیک
رده:لهستانی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
کیرو گلیگروف

**کیرو گلیگروف** (به زبان مقدونیه‌ای: Киро Глигоров) زاده ۱۹۱۷، نخستین رئیس‌جمهور مقدونیه از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۹ بود. او وقتی به این سمت انتخاب شد که این جمهوری هنوز جزئی از یوگسلاوی به‌شمار می‌آمد. کیرو گلیگروف در ۱ ژانویه ۲۰۱۲ در سن ۹۴ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۱ نوامبر ۲۰۰۶.

رده:اهالی اشتیپ
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:رئیس‌جمهورهای مقدونیه شمالی
رده:زادگان ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:کمونیست‌های اهل یوگسلاوی
رده:نجات‌یافتگان از ترور
رده:وزیران دولت یوگسلاوی
ووادیسواف گومولکا

**ووادیسواف گومولکا**  (زاده ۶ فوریه ۱۹۰۵ – درگذشته ۱ سپتامبر ۱۹۸۲) سیاست‌مدار، فعال کمونیست، و از اعضا و رهبران حزب کارگران متحد لهستان بود که از ۱۹۵۶ تا ۱۹۷۰ رهبری این حزب را بر عهده داشت.

او در ناحیه گالیسیا در یک خانواده پرولتری به دنیا آمد. وی در سنین نوجوانی و جوانی به‌عنوان یک لوله‌کش کار می‌کرد و از همان سنین وارد فعالیت‌های انقلابی و سندیکایی شد. وی به یکی از قربانیان سرکوب انقلابیون کمونیست در دوران دیکتاتوری یوزف پیلسودسکی تبدیل شد و سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۹ را در زندان گذراند. او پس از تهاجم آلمان به لهستان و آغاز جنگ جهانی دوم در سپتامبر ۱۹۳۹ از زندان آزاد شد.

## جستارهای وابسته

* ادوارد گیئرک
* حزب کمونیست لهستان

## منابع

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:افراد جنگ سرد
رده:افسران بزرگ لژیون دونور
رده:اهالی پادشاهی گالیسیا و لودومریا
رده:اهالی کروسنو
رده:بی‌خدایان اهل لهستان
رده:حاکمان کمونیست
رده:درگذشتگان ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان صلیب پارتیزان
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:روشنفکرستیزی
رده:رهبران جنگ سرد
رده:زادگان ۱۹۰۵ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل لهستان
رده:سیاستمداران حزب کارگری لهستان
رده:ضدکاتولیسیزم در لهستان
رده:یهودستیزی در لهستان
آناتولیس گوربونوفس

**آناتولیس گوروبونوفس** (Anatolijs Gorbunovs) (زادهٔ ۱۰ فوریه ۱۹۴۲ میلادی) سیاست‌مدار لاتویایی، که در سال ۱۹۸۸، صدر دولت لاتویا گشت.

## جستارهای وابسته
* لاتویا

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatolijs_Gorbunovs&oldid=568953356 ویکی‌پدیای انگلیسی]

رده:افراد زنده
رده:اهالی شهرداری لودزا
رده:اهالی لتونی بر پایه مکان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه فنی ریگا
رده:زادگان ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل لتونی
رده:سیاستمداران مسیر لتونی
رده:فعالان استقلال اهل لتونی
رده:نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری لتونی
رده:افراد لتونیایی روس‌تبار
اریش هونکر

**اِریش ارنست پاول هونِکِر** ، (زاده ۲۵ اوت ۱۹۱۲ – درگذشته ۲۹ مه ۱۹۹۴) سیاست‌مدار کمونیست اهل آلمان بود که به عنوان دبیرکل حزب اتحادیه سوسیالیست‌های آلمان و رهبر جمهوری دموکراتیک آلمان فعالیت کرد.

## زندگی
وی در ۲۵ اوت ۱۹۱۲ در شهر نویکیرشن واقع در ایالت زارلند به دنیا آمد. وی در جوانی به حزب کمونیست آلمان پیوست و با به قدرت رسیدن نازی‌ها از سال ۱۹۳۵ به زندان افتاد تا آن‌که در سال ۱۹۴۵ قوای شوروی او را از زندان آزاد کردند. پس از جنگ او در سال ۱۹۴۶ به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست انتخاب شد و در سال ۱۹۷۱م با کناره‌گیری والتر اولبریخت به ریاست جمهوری آلمان شرقی و دبیرکلی حزب کمونیست آلمان شرقی برگزیده شد. دیپلماسی فعال او باعث شد تا اکثر کشورهای جهان آلمان شرقی را به رسمیت بشناسند و این کشور در سال ۱۹۷۳م به عضویت سازمان ملل متحد در بیاید، در ۱۹۷۵م هونکر با امضای توافقنامه هلسینکی نقش آلمان شرقی را در عرصه جهانی توسعه داد. هونکر از مدافعان سرسخت احداث دیوار برلین بود و به ساخت و توسعه آن افتخار می‌کرد و در دوران زمامداری او این دیوار به تأسیسات مرگباری مجهز شد. هونکر به مدت ۱۸ سال بر آلمان شرقی حکومت کرد و با روی کار آمدن گورباچف در شوروی به شدت با اصلاحات او مخالفت کرد و این مخالفت‌ها را بارها بر زبان جاری کرده بود اما گورباچف به او اخطار کرد: http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/152689/عبور-از-تاریخ?q=اریش%20هونکر&score=18.090538&rownumber=2

[راست|بندانگشتی|[بوسه برادرانه سوسیالیستی|تصویر بوسه برادرانه سوسیالیستی میان برژنف و هونکر؛ آوریل ۱۹۶۷‏]]
هونکر در روز ۱۸ اکتبر ۱۹۸۹ یک ماه پیش از فروپاشی دیوار برلین در برابر موج اصلاح‌طلبی مردم مجبور به استعفا شد و در ویلای خود تحت نظر قرار گرفت. دو آلمان در پاییز ۱۹۹۰ متحد شدند و هونکر در همان زمان به مسکو فرار کرد و با حضور در سفارت شیلی تقاضای سفر به شیلی برای پیوستن به دخترش را کرد اما با فشار دولت آلمان، شیلی با تقاضای سفر او موافقت نکرد. هونکر در سال ۱۹۹۲ به آلمان برگشت و در دادگاه محاکمه گردید. نهایتاً اریش هونکر در ۱۴ ژانویه ۱۹۹۳ آزاد شد و به شیلی رفت و در ۲۹ مه ۱۹۹۴ بر اثر بیماری سرطان کبد در سن ۸۱ سالگی در شیلی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* آلمان شرقی
* انقلاب‌های ۱۹۸۹
* میخائیل گورباچف

## منابع
* صفحهٔ او در وبگاه CNN 
* 
* صفحه او در وبگاه britannica

رده:افراد جنگ سرد
رده:افراد محکوم‌شده در دادگاه‌های نازی‌ها
رده:اهالی استان راین
رده:اهالی نویکیرشن، سار
رده:بی‌خدایان اهل آلمان
رده:حاکمان کمونیست
رده:درگذشتگان ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در شیلی
رده:درگذشتگان به علت سرطان کبد
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار خوزه مارتی
رده:دریافت‌کنندگان نشان شایستگی میهن‌پرستی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:دور از وطن‌ها در اتحاد شوروی
رده:دور از وطن‌های اهل آلمان در اتحاد شوروی
رده:دور از وطن‌های اهل آلمان در شیلی
رده:زادگان ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:سران کشور آلمان شرقی
رده:سیاستمداران تبعیدشده
رده:سیاستمداران حزب کمونیست آلمان
رده:سیاستمداران محکوم‌شده به جرم اهل آلمان
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:کمونیست‌های اهل آلمان
رده:گیرندگان ستاره بزرگ از نشان‌های افتخار و خدمت اتریش
رده:مخالفان آپارتاید در آفریقای جنوبی
انور خوجه

**اَنوَرخلیل خوجه** (۱۶ اکتبر ۱۹۰۸ – ۱۱ آوریل ۱۹۸۵) دبیر اول حزب کارگر و رهبر آلبانی از پایان جنگ جهانی دوم تا زمان مرگش در سال ۱۹۸۵ بود. گفته شده‌است که او در محله پالورتوی شهر «جیروکاسترا» به‌دنیا آمد، از پدری به اسم «خلیل» و مادری به اسم «گیلو». او همچنین از سال ۱۹۴۴ تا سال ۱۹۵۴ به عنوان نخست‌وزیر آلبانی، وزیر دفاع، وزیر امور خارجه، رئیس پیش‌آهنگان دموکراسی آلبانی از سال ۱۹۴۵ تا زمان مرگ و همچنین کمیسر عالی نیروهای مسلح آلبانی از سال ۱۹۴۴ تا زمان مرگ بود. خوجه به واسطه اظهارات خود پیرامون مخالفت با بازنگری در اصول مارکسیسم-لنینیسم از اواسط دهه ۱۹۷۰ مورد توجه بود. بعد از این‌که او در سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ از مائوئیسم فاصله گرفت، پس از آن تعدادی از احزاب مائوئیست، طرفداران معتقد به اصول فکری وی را خوجه‌ایست نامیدند. انور خوجه در ۱۱ آوریل ۱۹۸۵ در سن ۷۶ سالگی درگذشت.

در زمان خوجه به منظور دفاع در برابر حملهٔ شیمیایی، ۷۰۰٬۰۰۰ سنگر بتونی تک‌نفره در آلبانی ساخته شد، و این در حالی بود که جمعیت کشور نزدیک به سه میلیون نفر بود. قرار بود از این سنگرها به عنوان محلی برای دیدبانی و تیراندازی با جنگ‌افزار شیمیایی استفاده شود. این سنگرها بسیار محکم و با توان ترابری ساخته شده بودند با این قصد که به راحتی با جرثقیل یا بالگرد، در حفره از پیش آماده شده، قرار داده شوند. این سنگرها، انواع گوناگونی داشتند که شامل سنگر تیربار، سنگرهای ساحلی، تأسیسات دریایی زیرزمینی و حتی محلی برای استقرار نیروی هوایی در کوهستان و سنگرهای زیرزمینی نیز می‌شد. ساخت سنگرهای آلبانی از ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۶ (نزدیک به بیست سال) به طول انجامید.

آلبانی در زمان او تنها کشوری بود که دین‌داری را ممنوع و همه پرستش‌گاه‌های مذهبی را بست.
بندانگشتی|امضای انور خوجه

## منابع

## جستارهای وابسته
* آلبانی
* خوجه‌ایسم
* آلبانی
* حزب کار آلبانی

## پیوند به بیرون

* Enver Hoxha. His Life and Work.

رده:اذیت و آزار مذهبی
رده:استالینیسم
رده:اعضای نهضت مقاومت آلبانی
رده:اعضای نهضت مقاومت جنگ جهانی دوم
رده:افراد جنگ جهانی دوم اهل آلبانی
رده:انقلابیون اهل آلبانی
انور خوجه
رده:اهالی آلبانی
رده:اهالی جیروکاستر، آلبانی
رده:بی‌خدایان اهل آلبانی
رده:بی‌خدایان سده ۲۰ (میلادی)
رده:بی‌خدایی در اروپا
رده:پهلوانان آلبانی
رده:تبدیل از اسلام به ندانم‌گرایی یا خداناباوری
رده:تولدگرایی
رده:جمهوری سوسیالیست خلق آلبانی
رده:حاکمان کمونیست
رده:خوجه‌ایسم
رده:خودکامگی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد بروکسل
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ملی آلبانی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه مونپلیه
رده:درگذشتگان ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان سوورف درجه یک
رده:دریافت‌کنندگان نشان قهرمان ملت
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:رهبران جنگ سرد
رده:زادگان ۱۹۰۸ (میلادی)
رده:ژنرال‌های اهل آلبانی
رده:سیاستمداران حزب کار آلبانی
رده:مخالفان تجدیدنظرطلبی
رده:ضدفاشیست‌ها
رده:ضدخدایان
رده:ضدفاشیست‌های اهل آلبانی
رده:فعالان بی‌خدایی
رده:فعالان حقوق زنان
رده:فمینیست‌های مرد
رده:کمونیست‌های اهل آلبانی
رده:مخالفان آپارتاید در آفریقای جنوبی
رده:مخالفان اسلام در اروپا
رده:مسلمانان پیشین اهل آلبانی
رده:ملی‌گرایان اهل آلبانی
رده:منتقدان اسلام
رده:منتقدان مسیحیت
رده:نخست‌وزیران آلبانی
رده:نویسندگان بی‌خدا
رده:وزیران دفاع آلبانی
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:فمنیست‌های سوسیالیست
رده:مارکسیست‌های ارتدکس
رده:نظریه‌پردازان مارکسیست
گوستاو هوساک

**گوستاو هوساک** (اسلواکی:Gustáv Husák) (زاده ۱۰ ژانویه ۱۹۱۳ – درگذشته ۱۸ نوامبر ۱۹۹۱) سیاست‌مدار و رهبر سیاسی اسلواکی که از ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۷ صدر حزب کمونیست چکسلواکی، و از ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۹ رئیس‌جمهور چکسلواکی بود. گوستاو هوشاک در ۱۸ نوامبر ۱۹۹۱ در سن ۷۸ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته
* چکسلواکی
* حزب کمونیست چکسلواکی
* بهار پراگ

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.
## پیوند به بیرون
* *[https://archive.org/details/HusakSpeechesWritings Speeches and Writings]*, a publication from 1986.

گوستاو هوشاک
رده:افراد در انقلاب مخملی در چکسلواکی
رده:اهالی براتیسلاوا
رده:اهالی پادشاهی مجارستان
رده:بهار پراگ
رده:حاکمان کمونیست
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کمنیوس
رده:درگذشتگان ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار خوزه مارتی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:رهبران حزب کمونیست چکسلواکی
رده:رئیس‌جمهورهای چکسلواکی
رده:زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
رده:زندانیان محکوم به حبس ابد اهل چکسلواکی
رده:سیاستمداران اهل اسلواکی
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:قهرمانان جمهوری سوسیالیستی چکسلواکی
رده:کاتولیک‌های رومی اهل اسلواکی
رده:کمونیست‌های اهل اسلواکی
رده:گروندگان به کاتولیسیزم رومی از بی‌خدایی یا لاادری‌گری
رده:نخست‌وزیران اسلواکی
رده:افراد جنگ سرد
ایون ایلیسکو

**ایون ایلیسکو** Ion Iliescu (; (زاده ۳ مارس ۱۹۳۰ – درگذشته ۵ اوت ۲۰۲۵) رئیس‌جمهور رومانی از ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ بود.
همچنین وی رهبر انقلاب دسامبر سال ۱۹۸۹ در رومانی علیه نیکلای چائوشسکو حاکم کمونیست این کشور بود.

ایون ایلیسکو در ۵ اوت ۲۰۲۵، در سن ۹۵ سالگی بر اثر سرطان ریه درگذشت.

وی همچنین از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ نیز رئیس‌جمهور رومانی بود. از نظر سیاسی وی عضو حزب سوسیال-دموکرات بود.

## جستارهای وابسته
[بندانگشتی|راست|ایون ایلیسکو (وسط) و اعضای جبهه نجات ملی، [دیمیترو مازیلو (چپ) و پتر رومن (راست)، ۲۳ دسامبر ۱۹۸۹ یک روز پس از اعلام تشکیل جبهه نجات ملی]]
* رومانی
* نیکلای چائوشسکو

## منابع

* https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ion_Iliescu&oldid=575032117

رده:اعضای سنای رومانی
رده:افراد انقلاب رومانی
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:اهالی اولتنیتسا
رده:بی‌خدایان اهل رومانی
رده:پروپاگاندایست‌های اهل رومانی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پلی‌تکنیک بخارست
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی مسکو
رده:رئیس‌جمهورهای رومانی
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:کمونیست‌های اهل رومانی
رده:مخالفان اهل رومانی
رده:نشان صلیب بزرگ شوالیه‌گری و گردن‌بند افتخار از نشان‌های شایستگی جمهوری ایتالیا
رده:وبلاگ‌نویسان اهل رومانی
رده:انقلابیون اهل رومانی
رده:مارکسیست‌های سابق
رده:افراد رومانیایی بلغارتبار
رده:افراد رومانیایی یهودی‌تبار
رده:افراد رومانیایی روس‌تبار
رده:حاکمان سوسیالیست
رده:دانش‌آموختگان انستیتو مهندسی برق مسکو
رده:افراد متهم به جنایت علیه بشریت
رده:افراد جنگ عراق
میلان کوچان

**میلان کوچان** (Milan Kučan) (زاده ۱۴ ژانویه ۱۹۴۱) رئیس جمهور اسلوونی از ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۲ بود. وی در روند استقلال این کشور از یوگسلاوی به این سمت انتخاب شد.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:افراد زنده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لیوبلیانا
رده:رئیس‌جمهورهای اسلوونی
رده:زادگان ۱۹۴۱ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل اسلوونی
رده:لوتریان‌های اسلوونی
یانوش کادار

**یانوش کادار** (؛ زاده ۲۶ مه ۱۹۱۲ – درگذشته ۶ ژوئیه ۱۹۸۹) رهبر کمونیست مجار بود و از ۱۹۵۶ تا زمان بازنشستگی در ۱۹۸۸ قدرت را در دست داشت. دورهٔ ۳۲ سالهٔ رهبری او در جمهوری خلق مجارستان طولانی‌ترین و بیشترین پوشش را دارا بود. وی در دو دوره ۱۹۵۶–۱۹۵۸ و ۱۹۶۱–۱۹۶۵ به عنوان نخست‌وزیر و از ۱۹۵۶–۱۹۸۸ در مقام دبیرکل حزب کارگران سوسیالیست مجار فعالیت کرد. کادار نقشی کلیدی در انتقال مجدد سیاست مجارستان به طرفداری از شوروی پس از انقلاب ۱۹۵۶ به رهبری ایمره نادْیْ ایفا کرد. در مقایسه با سیاستهای استالینیستی پیشین که ماتیاش راکوشی سردمدار آن بود، در زمان کادار نظارت سیاسی در مجارستان به حداقل رسید و اجازه آزادی بیانِ محدود نیز وجود داشت که به تبع آن زندگی فرهنگی مردم نیز از این فضا بهره‌مند می‌شد. برای دستیابی به رشد اقتصادی سریعتر، دولت کادار در اواخر دهه شصت سیستم جدیدی از مدیریت اقتصادی غیرمتمرکز را تصویب کرد که در آن به مدیران کارخانه‌ها و کشاورزان آزادی عمل بیشتری برای اتخاذ تصمیمات اساسی داده‌شد و در نتیجهٔ آن مجارستان تبدیل به یکی از پر رونق‌ترین کشورهای بلوک شرق گشت. کادار با کاهش سلامت و بالا رفتن سن، از دبیر کلی حزب بازنشسته شد و تا مه ۱۹۸۹ به صورت تشریفاتی در پست ریاست باقی ماند. او در ۶ ژوئیه ۱۹۸۹ در سن ۷۷ سالگی، سه ماه پیش از پایان رسمی سیستم کمونیستی درگذشت.

## جستارهای وابسته

* جمهوری خلق مجارستان
* انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
* حزب کمونیست مجارستان
* حزب کارگران مجار

## منابع

رده:اعضای مجلس ملی مجارستان (۱۹۴۵–۱۹۴۷)
رده:اعضای مجلس ملی مجارستان (۱۹۴۷–۱۹۴۹)
رده:اعضای مجلس ملی مجارستان (۱۹۴۹–۱۹۵۳)
رده:اعضای مجلس ملی مجارستان (۱۹۵۳–۱۹۵۸)
رده:افراد انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
رده:افراد مجاری آلمانی‌تبار
رده:افراد مجاری اسلواک‌تبار
رده:انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
رده:اهالی رییکا
رده:حاکمان کمونیست
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان کرپشی
رده:خودکامگی
رده:درگذشتگان ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه صلح لنین
رده:دریافت‌کنندگان نشان افتخار خوزه مارتی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:رهبران جنگ سرد
رده:زادگان ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:زندانیان محکوم به حبس ابد اهل مجارستان
رده:سیاستمداران حزب کمونیست مجارستان
رده:سیاستمداران محکوم‌شده به جرم اهل مجارستان
رده:قهرمانان اتحاد شوروی
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:کاتولیک‌های رومی اهل مجارستان
رده:گروندگان به کاتولیسیزم رومی از بی‌خدایی یا لاادری‌گری
رده:نخست‌وزیران مجارستان
رده:وزیران کشور مجارستان
رده:افراد جنگ سرد
رده:درگذشتگان به علت سرطان در مجارستان
ریاضیات ستاره‌شناسی

بدلیل وابستگی علم ستاره‌شناسی به علم فیزیک که خود این علم، دانش اندازه‌گیری و محاسبه است، وجود روش هایی برای *محاسبات ریاضی در نجوم* لازم و غیرقابل اجتناب می‌نماید. در ادامه انواع متفاوتی از این محاسبات فهرست شده‌اند.

## محاسبات در منظومه شمسی

* محاسبه فاصله شی نامشخصی در مدار زمین (این شی ممکن است ماهواره یا ماه یا هر چیز دیگر باشد).

* محاسبه فاصله شی نا مشخص از خورشید

* تعیین مدار شی نامشخص به دور خورشید

* تعیین مدار قمر به دور سیاره "قمر مصنوعی یا طبیعی"

* محاسبه شتاب جسم در حال سقوط در سیاره

* محاسبه سرعت فرار از سطح جسم

## محاسبات داخل کهکشان

* محاسبه فاصله ستاره‌ها از منظومه شمسی

* محاسبه قطر ستاره

* محاسبه قطر اجرام غیر ستاره ای

* محاسبه وجود سیاره در اطراف ستاره

* تعیین مدار سیاره خارج از زمین

* تعیین جنس سیاره خارج از منظومه

* پیدا کردن کمربند حیات به دور ستارخ

## محاسبات کیهانی

* قاصله کهکشان دیگر ازما با استفاده از ستاره‌های متغیر

* قاصله کهکشان دیگر ازما بدون استفاده از ستاره‌های متغیر

* محاسبه سرعت فرار اجسام

* محاسله عمر جهان

## محاسبات سیاهچاله‌ها

* محاسبه احتمال وجود سیاه چاله

* محاسبه شعاع سیاه چاله

* محاسبه وزن سیاه چاله

## محاسبه ثابتهای فیزیکی

* محاسبه ثابت جهانی گرانش

* محاسبه ثابت هابل

* محاسبه ثابت کیهان‌شناسی

* محاسبه سرعت نور

رده:اخترشناسی