کیمیای سعادت

**کیمیای سعادت** کتابی است از امام محمد غزالی دربارهٔ اصول دین اسلام که در آخرین سال‌های قرن پنجم هجری به زبان فارسی نوشته شده‌است. این کتاب از مشهورترین کتب عرفانی و دینی به‌ شمار می‌رود که از لحاظ فصاحت کلام، سلاست انشا و خالی بودن از تکلف و تصنع کمتر نظیر دارد.

*کیمیای سعادت* چکیده‌ای است از کتاب بزرگ *[[احیاء علوم الدین]]*، با افزون و کاستی‌هایی که غزالی آن را با همان نظم و ترتیب به زبان مادری خود نوشته‌است. مقدمۀ کتاب در چهار عنوان است: خودشناسی، خداشناسی، دنیاشناسی، و آخرت‌شناسی. متن کتاب مانند *احیاء* به چهار رکن تقسیم شده: عبادات، معاملات، مُهلِکات، و مُنجیات.
به این مقاله ربطی ندارد(عرفان طالبان و نوعی)

## ربع عبادات
در ربع عبادات، غزالی برخلاف کتاب‌های فقهی به ظاهر عبادات نپرداخته و در همه جا فلسفه و معانی آن را نیز مورد بحث قرار داده‌است. این رکن کتاب مانند ارکان دیگر شامل ۱۰ اصل است:
* اصل اول: در اعتقاد اهل سنت حاصل کردن
* اصل دوم: در طلب علم کردن
* اصل سوم: در طهارت
* اصل چهارم: در نماز
* اصل پنجم: در زکات
* اصل ششم: در روزه و شرایط آن
* اصل هفتم: در حج
* اصل هشتم: در قرآن خواندن
* اصل نهم: در ذکر حق‌تعالی
* اصل دهم: در ترتیب وردها

## ربع معاملات
در این رکن آداب و شرایط زندگی دنیوی مورد بحث قرار گرفته‌است و اصول و شرایطی که از نظر وی، و با توجه به احادیث و سنن اسلامی برای زندگی سالم ضروری است، بیان شده‌است. این ربع کتاب نیز مشتمل بر ۱۰ اصل است:
* اصل اول: آداب طعام خوردن
* اصل دوم: آداب نکاح
* اصل سوم: در آداب کسب و تجارت
* اصل چهارم: شناختن حلال و حرام و شبهت
* اصل پنجم: در گزاردن حق صحبت
* اصل ششم: در آداب زاویه گرفتن و عزلت گرفتن از خلق
* اصل هفتم: آداب سفر
* اصل هشتم: آداب سماع و وجد
* اصل نهم: امر به معروف و نهی از منکر
* اصل دهم: در رعیت داشتن و ولایت راندن

## ربع مُهلکات
در این رکن غزالی به بررسی خطرات و دام‌هایی می‌پردازد که انسان را از راه راست بازمی‌دارد و از سعادت دنیوی و اخروی دور می‌سازد. این بخش کتاب مانند ارکان دیگر به ۱۰ اصل تقسیم شده و در اصل نویسنده به یکی از این آفات پرداخته و راه شناخت صحیح آن و همچنین روش علاج و از بین بردن آن از خوی انسان را برشمرده‌است. این اصول عبارت‌اند از:
* اصل اول: اندر ریاضت نفس
* اصل دوم: در علاج شهوت شکم و فرج
* اصل سوم: در علاج شرهِ سخن و آفت‌های زبان
* اصل چهارم: در علاج بیماری خشم و حِقد و حسد
* اصل پنجم: در علاج دوستی دنیا
* اصل ششم: در علاج دوستی مال و آفت بخل
* اصل هفتم: در علاج دوستی جاه و حشمت
* اصل هشتم: در علاج ریا و نفاق اندر عبادت
* اصل نهم: در علاج کبر و عُجب
* اصل دهم: در علاج غرور و فریفتگی

## ربع مُنجیات
در این بخش کتاب خصوصیات و کیفیت‌های روحی که سبب نجات انسان از بلایا و حسن عاقبت وی می‌شود مورد بحث قرار گرفته‌است. این رکن نیز ۱۰ اصل است:
* اصل اول: در توبه
* اصل دوم: در صبر و شکر
* اصل سوم: در خوف و رجا
* اصل چهارم: در فقر و زهد
* اصل پنجم: در صدق و اخلاص
* اصل ششم: در محاسبه و مراقبه
* اصل هفتم: در تفکر و ندامت
* اصل هشتم: در توکل و توحید
* اصل نهم: در محبت و شوق
* اصل دهم: در مرگ و احوال آخرت

## چاپ
کیمیای سعادت چندین بار توسط احمد آرام و حسین خدِیوجَم با زحمات و کار جداگانه در تهران به چاپ رسیده‌است. حسین خدیوجم، که ترجمۀ پارسی *احیاء علوم الدین* را نیز تألیف و به چاپ رسانده، متن کامل *کیمیای سعادت* را در سال ۱۳۶۱ در دو جلد به چاپ رساند که تا حال بیش از ده بار بازچاپ شده‌است. در سال ۱۳۹۰ این کتاب مجدداً زیر نظر بهاءالدین خرمشاهی تصحیح و ویرایش شد و توسط نشر نگاه در یک مجلد به چاپ رسید. این کتاب با تصحیح فریدون اسلام نیا توسط مؤسسه انتشاراتی حسینی اصل در سال ۱۳۸۸ به چاپ رسیده است.

*کیمیای سعادت* چندین بار به زبان‌های انگلیسی، عربی، ترکی، ایتالیایی، هندی و اردو، بنگالی و مالی (زبان کشورهای مالزیایی و سنگاپور) ترجمه گردیده‌است.

## پیوند به بیرون

* سیری در کیمیای سعادت (درسگفتار عبدالکریم سروش)

## منابع

* Ghazali.org تارنمای رسمی
* ''کیمیای سعادت''، جلد اول
* ''کیمیای سعادت''، جلد دوم

رده:ادبیات فارسی
رده:تصوف
رده:شادمانی
رده:کتاب‌های اسلامی
رده:کتاب‌های سده ۱۲ (میلادی)
رده:کتاب‌های عرفانی
رده:نثر فارسی دوره تکوین
رده:آثار ابوحامد محمد غزالی
رده:اسناد کیمیاگری