روز پدر

**روز پدر** روز بزرگداشت پدر و پدرانگی است و از پدران و اهمیتی که آن‌ها در جامعه دارند، تجلیل می‌شود. این روز در سراسر جهان تاریخ‌های مختلفی دارد و مناطق مختلف سنت‌های خود را برای گرامیداشت پدر حفظ می‌کنند. رایج‌ترین تاریخ برگزاری این روز در میان کشورهای جهان، یکشنبه سوم ژوئن است. در برخی از کشورهای کاتولیک اروپا، از قرون وسطی در ۱۹ مارس به‌عنوان روز سنت جوزف جشن گرفته می‌شود.

در ایران پیش از انقلاب، زادروز رضاشاه در ۲۴ اسفند بر اساس تقویم ایرانی، روز پدر نامیده می‌شد. پس از انقلاب، این روز به ۱۳ رجب، زادروز علی بن ابی‌طالب، نخستین امام شیعیان تغییر یافت. زرتشتیان نیز شهریورگان در ۴ شهریور را به‌عنوان روز پدر جشن می‌گیرند.

## پیشینهٔ جهانی و سنت‌ها
در شماری از کشورهای کاتولیک روز پدر را در ۱۹ مارس، روز جشن یوسف مقدس، گرامی می‌دارند.

### آلمان
بندانگشتی|گردش و پیاده‌روی بیرون شهر در ''روز مرد'' در آلمان.
بندانگشتی|واگن‌های گردش معروف به ''Bollerwagen''.
روز پدر در آلمان (به آلمانی|Vatertag) نسبت به دیگر کشورهای جهان متفاوت است. روز عروج مسیح به آسمان به عنوان روز پدر در نظر گرفته شده‌است (روز سه شنبه، چهل روز پس از عید پاک). این روز، تعطیل رسمی است و در برخی مناطق آلمان به آن «روز مرد»  یا «روز آقایان»  نیز می‌گویند. در شمال و شرق آلمان سنت بر این است که در این روز تعدادی از مردان (افراد جوان و میانسال و نه نوجوانان) به صورت گروهی به پیاده‌روی و گردش بیرون شهر از می‌روند و یک یا چند ارابهٔ کوچک  که باید با دست آن را کشید به دنبال خود می‌برند. آنان در این ارابه‌های کوچک، شراب، آبجو و غذاهای سنتی می‌گذارند. بسیاری از مردان از این روز به عنوان فرصتی برای مست کردن استفاده می‌کنند.

این سنت‌ها احتمالاً ریشه در آیین‌ها و نمایش‌های (بازسازی) روز عروج مسیح و حرکت آن‌ها به سوی کشتزار دارد. برخی از مردان مانند نقش شخصیت‌های ولگرد و می‌خوار در نمایش‌های قرن ۱۷، به خوردن شراب و مست کردن می‌پردازند. بعضی نیز نقش افراد «آقازاده» را انتخاب می‌کنند و در مناطق شهری و خیابان‌ها به ویژه در برلین به ایفای نقش خود می‌پردازند (از سده ۱۹ به این سو چنین بوده‌است). با این حال بسیاری از پدران ترجیح می‌دهند به جای بیرون رفتن و سرمستی در کنار خانوادهٔ خود بمانند. برخی نیز از تعطیلی مدرسه‌ها استفاده می‌کنند و به تعطیلات خانوادگی می‌روند.

### ایالات متحده آمریکا
در ایالات متحده آمریکا روز پدر در سومین یکشنبهٔ ماه ژوئن جشن گرفته می‌شود. گرامی داشت این روز نخستین بار در ۱۹ ژوئن ۱۹۱۰ در اسپوکین بوده‌است. پس از آن در شهرهای فیرمونت (*Fairmont*) و کرستون (*Creston*) این روز را گرامی داشته‌اند، اما شکل امروزی آن و تعطیلی این روز برگرفته از جشن‌های آن دوران نبود.

روز پدر به شکل امروزی آن از سوی *[[سونورا اسمارت داد]]* (*Sonora Smart Dodd*) زادهٔ آرکانزاس ایجاد شد. پدر او ویلیام جکسون اسمارت، یکی از کهنه سربازان دوران جنگ داخلی آمریکا بود. او به تنهایی شش فرزندش را در اسپوکین بزرگ کرده بود. دختر او سونورا، بسیار تحت تأثیر تلاش‌های آنا جارویز برای جااندازی روز مادر قرار گرفته بود، برای همین او روز ۵ ژوئن زادروز پدرش را به عنوان روز پدر معرفی کرد اما آمادگی لازم برای برگزاری مراسم بزرگداشت را نداشت، در نتیجه مراسم به سومین یکشنبهٔ ژوئن منتقل شد.

خیلی زود ویلیام جنینگ برایان به صورت غیررسمی از این مراسم حمایت کرد. در ۱۹۱۶ خانوادهٔ وودرو ویلسون رئیس‌جمهور وقت نیز برای او مراسم بزرگداشت روز پدر را برگزار کرد. در ۱۹۲۴ کالوین کولیج رئیس‌جمهور آن دوران پیشنهاد کرد که روز پدر به عنوان یک روز ملی شناخته شود. در ۱۹۶۶ رئیس‌جمهور لیندون بینز جانسون روز پدر را تعطیل اعلام کرد و دستور داد باید در سومین یکشنبهٔ ژوئن جشن گرفته شود، اما تا سال ۱۹۷۲ این روز به عنوان روز تعطیل به رسمیت شناخته نشده بود تا اینکه در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون پذیرفته شد.

در سالیان گذشته خرده فروشان در این روز به فروش کارت‌های تبریک و هدیههای مردانه مانند ابزار الکترونیکی می‌پرداختند. در مدرسه‌ها و مکان‌های مربوط به کودکان نیز تلاش می‌کردند تا برنامه‌هایی برای بزرگداشت پدران از سوی فرزندانشان ترتیب داده شود یا اینکه فرزندان با همکاری یکدیگر هدیه‌هایی را برای پدرانشان آماده می‌کردند.

تعداد تماس‌های تلفنی در این روز از تعداد تماس‌ها در روز مادر کمتر است اما درصد استفاده از سامانهٔ Collect Call در این روز نسبت به روزهای دیگر سال حتی روزهای شلوغ بسیار بیشتر است همچنین تماس‌های تلفنی در روزهای مادر و پدر بیشتر طول می‌کشند.

در کل، شمار تماس‌های تلفنی، کارت تبریک‌های خریداری شده و هدیه‌های آماده در روز مادر نسبت به روز پدر بیشتر است و این بدین معنی است که شمار فرزندانی که با مادر خود زندگی می‌کرده‌اند (می‌کنند) نسبت به‌شمار پدرها بیشتر است.

### اسپانیا
روز پدر  در روز جشن یوسف مقدس، در ۱۹ مارس گرامی داشته می‌شود. در این روز مقدس، بانک‌ها و بسیاری از مغازه‌ها تعطیل‌اند.

### استرالیا
مردم در استرالیا، در اولین یکشنبهٔ سپتامبر روز پدر را گرامی می‌دارند، این روز تعطیلی عمومی نیست. هر ساله در ۳۲ شهرستان ایالت ویکتوریا برای بزرگداشت پدران و نشان دادن اهمیت نقشی که آن‌ها در تربیت فرزندان دارند، جشنی برگزار می‌شود و به پدران برگزیده «جایزهٔ پدر سال»  داده می‌شود.

### ایتالیا
در ایتالیا، مطابق سنت‌های کاتولیک روم، روز پدر را در ۱۹ مارس، «روز یوسف مقدس»  گرامی می‌دارند. این روز تعطیل عمومی نیست.

### ایرلند
در جزیرهٔ ایرلند (هم ایرلند شمالی و هم خود ایرلند) نیز سومین یکشنبهٔ ماه ژوئن را به عنوان روز پدر جشن می‌گیرند.

### ایران
در ایران پیش از انقلاب، روز ۲۴ اسفند زادروز رضا شاه بر پایهٔ تقویم ایرانی روز پدر نامیده می‌شد. پس از انقلاب سال ۵۷ این روز به ۱۳ رجب سال قمری زادروز علی بن ابی‌طالب امام نخست شیعیان تغییر یافت. برخی از زرتشتیان جشن بهمنگان را به عنوان روز پدر می‌دانند. انجمن موبدان تهران به خاطر اینکه برخی از زرتشتیان جشن بهمن‌گان را روز جانور اهلی می‌دانند، تصمیم گرفت تا روز پدر را به جشن شهریورگان منتقل کند.

### برزیل
در برزیل، روز پدر را سه ماه پس از روز مادر در دومین یکشنبهٔ ماه اوت گرامی می‌دارند. نخستین بار در اواسط دههٔ ۱۹۵۰ میلادی یک روزنامه‌نگار به نام سیلویو برینگ (Sylvio Bhering) روز بزرگداشت عمران (پدر مریم) را به عنوان روز «سرپرست خانواده» برگزید. (این روز برابر است با روز پدرخوانده در میان کاتولیک‌ها)

### بریتانیا و شمال ایرلند
در بریتانیا روز پدر را در سومین یکشنبهٔ ژوئن فرخنده می‌دارند. این روز تعطیل عمومی نیست.

### پاکستان
در پاکستان روزی به نام روز پدر وجود ندارد. فقط گروهی مطابق فرهنگ آمریکایی‌ها سومین یکشنبهٔ ژوئن را به عنوان روز پدر خجسته می‌دارند.

### پرتغال
در پرتغال در ۱۹ مارس (مطابق سنت کلیسای کاتولیک)، روز پدر را جشن می‌گیرند. در این روز بانک‌ها تعطیل نیستند.

### دانمارک
در دانمارک در ۵ ژوئن هم‌زمان با روز قانون اساسی، روز پدر نیز گرامی داشته می‌شود. این روز تعطیل عمومی است.

### رومانی
رومانی تنها کشور از ۲۷ کشور اتحادیهٔ اروپا بود که روزی ویژهٔ پدران نداشت. از سال ۲۰۱۰ تصمیم بر این شده‌است که در دومین یکشنبهٔ ماه مه این روز را به صورت رسمی گرامی دارند. روز پدر در سال ۲۰۱۲ در ۱۳ مه در نظر گرفته شده‌بود.

### زلاندنو
بندانگشتی|پدری در روز پدر به دخترش غذا می‌دهد.
در زلاندنو روز پدر در نخستین یکشنبهٔ سپتامبر خجسته داشته می‌شود. این روز تعطیل عمومی نیست.

### ژاپن
در ژاپن در سومین یکشنبهٔ ژوئن روز پدر را فرخنده می‌دارند. این روز تعطیل عمومی نیست.

### سیشل
در سیشل در ۱۶ امین روز ژوئن روز پدر را مبارک می‌دارند که تعطیلی عمومی نیست.

### جهان عرب
روز پدر در جهان عرب در ۲۱ ژوئن هر سال، نخستین روز تابستان گرامی داشته می‌شود. انتخاب این روز به این دلیل است که در این کشورها روز مادر در نخستین روز بهار جشن گرفته می‌شود.

### کانادا
روز پدر در کانادا در سومین یکشنبهٔ ماه ژوئن است و این روز یک تعطیلی عمومی نیست. معمولاً افراد در این روز، روز خود را با پدر خانواده سپری می‌کنند، جشن کوچکی می‌گیرند و هدیه می‌دهند.

### کره
در کره، روز پدر و مادر را در ۸ مه هر سال خجسته می‌دارند. این روز تعطیل رسمی نیست.

### لهستان
روز پدر را در لهستان در ۲۳ ژوئن همایون می‌دارند.

### مالزی
در مالزی در سومین یکشنبهٔ ژوئن روز پدر را فرخنده می‌دارند. این روز تعطیل همگانی نیست.

### هنگ کنگ
در هنگ کنگ در سومین یکشنبهٔ ژوئن روز پدر را خجسته می‌دارند. این روز تعطیل سراسری نیست.

## روز پدر در دیگر نقاط جهان

## تلاش‌ها برای لغو روز پدر
فعالان فمینیست فعالیت‌هایی برای لغو روز پدر انجام داده‌اند. لینا دانم هنرپیشهٔ فمینیست آمریکایی به مناسبت روز پدر در ژوئن ۲۰۱۶ در پیامی در توئیتر خود نوشت: «شما به پدر نیازی ندارید. بسیاری از خانواده‌ها از راه‌های مختلفی زندگی می‌کنند. اما اگر یکی از آن‌ها (پدر) دارید، بهتر است از میان برود» پس از انتشار این توئیت، به سرعت با واکنش‌های متعددی از سوی کاربران مواجه شد و وی توئیت خود را پاک کرد.

در سال ۲۰۱۵ فعالان فمینیست در دانشگاه یورک با تجمع و جمع‌آوری امضا موفق به لغو مراسم روز پدر در این دانشگاه شدند.

## جستارهای وابسته
* روز مادر
* جنبش حقوق مردان

## یادداشت و منبع
* 

رده:پدری
رده:تعطیلات عمومی در ایالات متحده آمریکا
رده:خانواده
رده:روزها
رده:رویدادهای ژوئیه
رده:رویدادهای مردان
رده:سکولاریسم
رده:عیدهای جابجاشدنی
رده:مناسبت‌های اکتبر
رده:مناسبت‌های اوت
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه اکتبر
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه اوت
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه ژوئن
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه ژوئیه
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه سپتامبر
رده:مناسبت‌های جابجاشدنی ماه نوامبر
رده:مناسبت‌های دسامبر
رده:مناسبت‌های ژوئن
رده:مناسبت‌های سپتامبر
رده:مناسبت‌های فوریه
رده:مناسبت‌های مارس
رده:مناسبت‌های مه
رده:مناسبت‌های نوامبر
رده:مناسبت‌های یکشنبه
رده:یکشنبه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۰ (میلادی) در ایالت واشینگتن
رده:رویدادهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۰ (میلادی)