کاوه بیات

**کاوه بیات** (متولد ۱۳۳۳ تهران -) تاریخ‌نگار، پژوهشگر و مترجم ایرانی و نوه دختری صولت‌الدوله قشقایی است.

## معرفی اجمالی
کاوه بیات در تهران به دنیا آمد. خاندان او از نامداران عرصهٔ تاریخ و سیاست ایران‌زمین اند. او نوهٔ دختری صولت‌الدولهٔ قشقایی است و نیای او، سهام‌السلطان، زمانی نخست‌وزیر ایران بود. مادربزرگ پدری وی نیز از نوادگان فتحعلی شاه قاجار و محمد مصدق دایی پدر اوست.

## سوابق علمی
* وی مقالاتی در فصلنامه گفتگو و ماهنامه جهان کتاب و ماهنامهٔ اندیشهٔ پویا دارد.
* بیات دبیر مجموعه‌های «تاریخ معاصر ایران» و «آسیای میانه و قفقاز» در شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب (انتشارات شیرازه کتاب ما) است.
* عضو هیئت گزینش کتاب و جایزهٔ بنیاد موقوفات محمود افشار
* تاریخنگار، پژوهشگر و مترجم
* بیات تحصیلاتش را در رشتهٔ مدیریت و برنامه‌ریزی گذراند و مدت کوتاهی نیز در رشتهٔ تاریخ تحصیل کرد. او دبیر مجموعه‌های تاریخ معاصر ایران، آسیای میانه و قفقاز در شرکت نشر و پژوهش شیرازهٔ کتاب (انتشارات شیرازه) است.

از وی تألیفات، ترجمه‌ها و مقالات بسیاری در حوزهٔ تاریخ نظامی، شورش‌ها، جنبش‌های مردمی و تاریخ محلی به چاپ رسیده است.

## تألیفات و گردآوری
کاوه بیات در انتشارات شیرازه کتاب ما دبیر مجموعه‌های زیر است:
* تاریخ معاصر ایران
* آسیای میانه و قفقاز

**تألیفات**
* شورش خراسان و صولت‌السلطنهٔ هزاره (زمستان ۱۳۲۰)، جهان کتاب، ۱۳۹۵.
* ایران فرزند، خاطرات امیرشاپور زندنیا، ناسیونالیسم انقلابی از حزب سومکا تا ماجرای تیمور بختیار، به کوشش کاوه بیات، نشر نامک، ۱۳۹۵
* آریان، به گرد یک درفش: پیش‌درآمدی بر اندیشه نژادگرایی در ایران معاصر - زندگی‌نامه و گزیده آثار آریاپارت، شروین باوند، پردیش دانش، ۱۳۹۳
* خاطرات ملک منصور خان قشقایی، به کوشش کاوه بیات و منصور نصیری طیبی، نامک، ۱۳۹۱
* اسناد مطبوعات: ۱۲۸۶–۱۳۲۰ ه‍. ش، تهران سازمان اسناد ملی ایران، ۱۳۷۲
* فعالیت‌های کمونیستی در دوره رضا شاه، تهران، سازمان اسناد ملی ایران
* خاطرات مهاجرت: از دولت موقت کرمانشاه تا کمیتهٔ میلیون برلن، عبدالحسین شیبانی، به کوشش ایرج افشار و کاوه بیات، تهران، شیرازه، ۱۳۷۸
* نبرد سمیرم:انگلیسی‌ها، قشقایی‌ها و جنگ دوم جهانی، تهران:انتشارات خجسته، ۱۳۸۹
* توفان بر فراز قفقاز: نگاهی به مناسبات منطقه‌ای ایران و جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان و گرجستان در دوره نخست استقلال ۱۹۱۷–۱۹۲۱، وزارت امور خارجه، ۱۳۸۸
* کودتای لاهوتی، تبریز، بهمن ۱۳۰۰، نشر و پژوهش شیرازه، ۱۳۷۶
* قیام نافرجام: شورش لهاک خان سالار جنگ خراسان، تیرماه ۱۳۰۵، پروین، ۱۳۷۵
* خاطرات و اسناد سپهبد حاجعلی رزم آرا، تهران، پردیس دانش
* بحران قره باغ، پروین، ۱۳۷۲.
* خاطرات دوران سپری شده: خاطرات و اسناد یوسف افتخاری ۱۲۹۹–۱۳۲۶، به کوشش کاوه بیات و مجید تفرشی، فردوس، ۱۳۷۰
* شورش عشایری فارس ۱۳۰۹–۱۳۰۷ ه‍. ش، ۱۳۶۹
* عملیات اورامان، پاییز و زمستان ۱۳۱۰ شمسی، نایب سرهنگ حاجعلی رزم‌آرا، به کوشش کامبیز رزم‌آرا و کاوه بیات ۱۳۸۷
* داشناک - خویبون، نگاهی به هم‌پیمانی ارمنی‌ها و کردها در شورش آرارات ۱۳۰۹–۱۳۰۷ هجری شمسی، جهانگیر اندجانی و کارو ساسونی، به کوشش کاوه بیات
* ارومیه درمحاربه عالم‌سوز، از مقدمهٔ نصارا تا بلوای اسمعیل‌آقا، ۱۳۰۰–۱۲۹۸، به کوشش کاوه بیات، پردیس دانش، ۱۳۸۹
* روابط ایران و ترکیه، از سقوط دولت عثمانی تا برآمدن نظام جمهوری، ۱۳۰۲–۱۲۹۷، کاوه بیات، پردیس دانش، ۱۳۹۴
* روابط نظامی ایران و فرانسه در فاصله دو جنگ اول و دوم جهانی، کاوه بیات و مریم حبیبی، وزارت امور خارجه، ۱۳۸۷
* عملیات لرستان، اسناد سرتیپ محمد شاه‌بختی، ۱۳۰۳ و ۱۳۰۶، به کوشش کاوه بیات، شیرازه
* پان ترکیسم و ایران، پردیس دانش
* ایران و جنگ جهانی اول، اسناد وزارت داخله، سازمان اسناد ملی، ۱۳۶۸
* کهگیلویه و بویراحمد، مجموعه‌ای از اسناد و گزارش‌ها، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲
* تاریخچه سه سال و نیمه ما و جنگ(۱۹۱۷–۱۹۱۴) روس و انگلیس؛ آلمان، عثمانی و ایران، به کوشش کاوه بیات، شیرازه، ۱۳۹۹
* شمال شرق فارس در آتش، کلنل اورتون و دیگران، ترجمه کاوه بیات، تهران، شیرازه، ۱۴۰۱.

## ترجمه
* قفقاز در تاریخ معاصر، به کوشش کاوه بیات، شیرازه، ۱۳۷۷
* سفرنامه بهمئی: گزارشی از تحولات کهگیلویه و بختیاری در جنگ جهانی اول ۱۹۱۷–۱۹۱۶، ادوارد ویلیام چارلز نوئل، نامک، ۱۳۹۳
* نبرد سردارآباد، ارمنستان، ۲۳ مه ۱۹۱۸، ژاک کایالوف، پردیس دانش، ۱۳۹۳
* ستون پنجم، گوشه‌ای از فعالیت‌های عوامل آلمان (۱۳۲۴–۱۳۲۰)، ترجمه کاوه بیات، جهان کتاب، ۱۳۹۱
* ت‍اری‍خ رواب‍ط س‍ی‍اس‍ی ای‍ران و ان‍گ‍ل‍ی‍س در دوره رض‍ا ش‍اه، علی اصغر زرگر، پروین، ۱۳۷۲
* ورشو ۱۹۲۰: تلاش نافرجام لنین برای چیرگی بر اروپا، آدام زامویسکی، ماهی، ۱۳۹۰
* کردها و فرقه دموکرات آذربایجان، گزارش‌هایی از کنسولگری آمریکا در تبریز، دی ۱۳۲۳ تا اسفند ۱۳۲۵، مترجم کاوه بیات، پردیس دانش، ۱۳۸۹
* ایل بختیاری، چارلز الکساندر گالت و دیگران به ترجمه و کوشش کاوه بیات و محمود طاهر احمدی، پردیس دانش، ۱۳۸۷
* مروری بر اندیشه و آثار آرتور کوستلر، ولف می ز، جوکی و کمیسار، ترجمه کاوه بیات و رامین کریمیان، نشر نی، ۱۳۷۴
* چچنها در گذر تاریخ، افسانه منفرد و کاوه بیات، بنیاد دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۴
* آسیای میانه (مجموعه مقالات تاریخی) برتولد اشپولر، الکساندر بنیگسن، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۷۶
* انقلاب و ضدانقلاب در آسیای میانه ۱۹۳۳–۱۹۱۷، گلندا فریزر، پردیس دانش، ۱۳۸۵
* نفت ایران، جنگ سرد و بحران آذربایجان، ریچارد کاتم، نشر نی، ۱۳۷۹
* دخالت نظامی بریتانیا در شمال خرسان، ۱۹۱۸–۱۹۱۹، سی.اچ. الیس، مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۲
* در آخرین روزهای رضا شاه: تهاجم روس و انگلیس به ایران در شهریور ۱۳۲۰، ریچارد استوارت، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، ۱۳۷۰
* مسلمانان شوروی: گذشته، حال و آینده، الکساندر بنیگسن و مری براکس آب، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۰
* شیخ شامل داغستانی، فیتس روی مک لین، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۷۰
* مصدق، نفت ناسیونالیسم ایرانی، جیمز بیل، ویلیام راجر لویس، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، نشر نو، ۱۳۶۸
* «آن لمتون در عرصه علم و سیاست» جان گرنی، ترجمه کاوه بیات، انتشارات جهان کتاب، پاییز ۱۳۹۸
* فرامین تأسیس، اداره و انحلال حکومت فرقه دموکرات آذربایجان: مجموعه‌ای از اسناد شوروی، ترجمه کاوه بیات، شیرازه، ۱۴۰۰

### مقالات
* مدخل *پیشه‌وری* در دانشنامه جهان اسلام
* بازگشت سید ضیاء الدین طباطبایی ۲۲–۱۳۲۰، فصلنامه گفتگو، شمارهٔ ۶۹، اسفند ۱۳۹۴، صص ۷۹–۴۵
* ایران و جنگ جهانی اول، فصلنامه گفتگو، شمارهٔ ۶۵، آبان ۱۳۹۳، صص ۴۳–۱۷
* نهضت غرب، فصلنامه گفتگو، شمارهٔ ۶۱، اسفند ماه ۱۳۹۱، صص ۷۵–۵۳
* در کنار یا برکنار از کارگران ایران، آبادان، اردیبهشت ۱۳۰۸، فصلنامه گفتگو ۶۴، آذرماه ۱۳۸۴، صص ۸۵–۶۹
* جبههٔ قفقاز ۱۹۱۸–۱۹۱۴، مندرج در کتاب سایه سار مهربانی، تهران، کتاب سیامک، ۱۳۸۳، صص ۲۲۵–۲۱۱
* بحران تغییر پایتخت، ایران و جنگ جهانی اول مجموعه مقالات، تهران مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی، ۱۳۸۰، صص ۲۳۸–۲۲۱

## پیوند به بیرون
* صفحه کاوه بیات در بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی
* گزیده‌ای از مقالات کاوه بیات در وبگاه نورمگز
* گزیده‌ای از مقالات کاوه بیات در پرتال جامع علوم انسانی

## پانویس

رده:اهالی تهران
رده:ایران‌شناسان اهل ایران
رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل تهران
رده:نویسندگان دانشنامه جهان اسلام