دنیای سینمایی مارول

**دنیای سینمایی ماروِل** (؛ ) یک فرنچایز چندرسانه‌ای آمریکایی و دنیای داستانی مشترک است که بر مجموعه‌ای از فیلم‌های ابرقهرمانی تولیدشده توسط مارول استودیوز متمرکز شده‌است. این فیلم‌ها بر پایهٔ شخصیت‌هایی ساخته شده‌اند که در کتاب‌های کمیک آمریکایی منتشرشده توسط مارول کامیکس حضور دارند. این فرنچایز همچنین شامل سریال‌های تلویزیونی، فیلم‌های کوتاه، سریال‌های دیجیتال و ادبیات است. دنیای مشترک، همانند دنیای اصلی مارول در کتاب‌های کمیک، با تقاطع عناصر داستانی، تنظیمات، بازیگران و شخصیت‌های مشترک ایجاد شد.

مارول استودیوز فیلم‌های خود را در گروه‌هایی به نام «فازها» منتشر می‌کند که سه فاز اول به‌طور کلی به نام «حماسه بی‌نهایت» و سه فاز بعدی به نام «حماسه چندجهانی» شناخته می‌شوند. نخستین فیلم MCU، *[[مرد آهنی (فیلم ۲۰۰۸)|مرد آهنی]]* (۲۰۰۸)، فاز اول را آغاز کرد که در سال ۲۰۱۲ در فیلم متقاطع *[[انتقام‌جویان (فیلم ۲۰۱۲)|انتقام‌جویان]]* به اوج خود رسید. فاز دوم با *[[مرد آهنی ۳]]* (۲۰۱۳) آغاز شد و با *[[مرد مورچه‌ای (فیلم)|مرد مورچه‌ای]]* (۲۰۱۵) به پایان رسید. فاز سوم با فیلم *[[کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی]]* (۲۰۱۶) آغاز شد و با *[[مرد عنکبوتی: دور از خانه]]* (۲۰۱۹) به پایان رسید. فاز چهارم با *[[بیوه سیاه (فیلم ۲۰۲۱)|بیوه سیاه]]* (۲۰۲۱) آغاز شد و با *[[پلنگ سیاه: واکاندا تا ابد]]* (۲۰۲۲) به پایان رسید. *[[مرد مورچه‌ای و زنبورک: شیدایی کوانتومی]]* (۲۰۲۳) فاز پنجم را آغاز کرد که با *[[تاندربولتز*]]* (۲۰۲۵) به پایان رسید و فاز ششم با  چهار شگفت انگیز: گام های نخست (۲۰۲۵) آغاز شده است. فاز شش و «حماسه چندجهانی» با  *[[انتقام‌جویان: روز نابودی|انتقام جویان: روز نابودی]]* (۲۰۲۶) و *انتقام‌جویان: جنگ‌های مخفی* (۲۰۲۷) به پایان خواهند رسید.

تلویزیون مارول در سال ۲۰۱۳ دنیا را به شبکه تلویزیونی با *[[مأموران شیلد]]* در ای‌بی‌سی گسترش داد و سپس به تلویزیون اینترنتی در نتفلیکس و هولو و تلویزیون کابلی در فریفورم ادامه داد. آن‌ها همچنین مجموعه دیجیتالی **' را تولید کردند. مارول استودیوز شروع به تولید مجموعه تلویزیونی خودش برای پخش در [[دیزنی پلاس]] کرد که با ''[[وانداویژن]]'' در سال ۲۰۲۱ به عنوان آغاز فاز چهارم شروع شد. MCU همچنین شامل کمیک‌هایی است که توسط مارول کامیکس منتشر می‌شوند، مجموعه‌ای از فیلم‌های کوتاه ویدیویی به نام  می‌باشد.

این فرنچایز از نظر تجاری موفق بوده و عموماً نقدهای مثبتی دریافت کرده‌است و [[فهرست پرفروش‌ترین فیلم‌های جهان#پرفروش‌ترین فرنچایزهای فیلم|پرفروش‌ترین فرنچایز فیلم تمام زمان‌ها]] است. این الهام‌بخش دیگر استودیوهای فیلم و تلویزیون برای تلاش برای ساخت جهان‌های مشترک مشابه است، و همچنین الهام‌بخش چندین پارک جاذبه موضوعی، یک نمایشگاه هنری، ویژه‌های تلویزیونی، کتاب‌های راهنما برای هر فیلم، چند بازی ویدیویی و تبلیغات است.

== آماده‌سازی ==
در سال ۲۰۰۵، [[مارول استودیوز]] تصمیم گرفت تا فیلم‌هایی مستقل بسازد و آن‌ها را از طریق [[پارامونت پیکچرز]] توزیع کند. پیش از این، این استودیو به همراه [[کلمبیا پیکچرز]]، [[نیولاین سینما]] و چند کمپانی دیگر از جمله [[فاکس قرن بیستم]]، اقدام به ساخت فیلم‌های ابرقهرمانی کرده بود. مارول از این پروژه‌ها سود کمی نصیبش می‌شد و در نظر داشت تا کنترل هنری بیشتری روی فیلم‌ها داشته باشد و در کنار آن پول بیشتری از توزیع فیلم‌ها دربیاورد. [[کوین فایگی]]، رئیس مارول استودیوز، به این نتیجه رسید که به جز [[مرد عنکبوتی]]، [[مردان ایکس (کمیک)|مردان ایکس]] و [[چهار شگفت‌انگیز]]، که حق ساخت فیلم‌هایشان به ترتیب در اختیار سونی و فاکس بود، مارول هنوز حق ساخت فیلم‌های شخصیت‌هایی که هستهٔ اصلی [[انتقام‌جویان (کمیک)|انتقام‌جویان]] را تشکیل می‌دهند را داراست. فایگی رؤیای ساخت یک دنیای سینمایی مشترک را در سر داشت، شبیه دنیایی که [[استن لی]] و [[جک کربی]] در دهه ۶۰ میلادی، در کمیک‌ها ایجاد کردند. برای تأمین بودجهٔ این پروژه، استودیو ۵۲۵ میلیون دلار از [[مریل لینچ]] کمک‌هزینه گرفت. طرح مارول این‌گونه بود که برای هر شخصیت یک فیلم جداگانه بسازد و بعد در یک فیلم تقاطعی، آن‌ها را دور هم جمع کند. این طرح بسیار موفقیت‌آمیز بود و اکنون دنیای سینمایی مارول بزرگترین فرنچایز سینمایی دنیاست.

== فیلم‌ها ==


=== حماسه ابدیت ===
فیلم‌های فاز اول تا سوم در مجموع با نام «حماسه ابدیت» (The Infinity Saga) شناخته می‌شوند.

}
| [[جان فاورو]]
| [[مارک فرگوس و هاوک اوتسبی|مارک فرگوس، هاوک اوتسبی]]، آرت مالکوم و مت هالوی
| [[آوی آراد]] و [[کوین فایگی]]
| rowspan="6" |منتشر شده
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |[[هالک شگفت‌انگیز (فیلم)|**هالک شگفت‌انگیز**]]
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[لویس لتریر]]
| [[زک پن]]
| [[آوی آراد]]، [[گیل آن هارد]] و [[کوین فایگی]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**مرد آهنی ۲**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[جان فاورو]]
| [[جاستین ثرو]]
| rowspan="4" |[[کوین فایگی]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |[[ثور (فیلم)|**ثور**]]
| style="text-align:right" | 
| [[کنت برانا]]
| [[اشلی میلر]]، [[زک استنتز]] و [[دن پاین (نویسنده)|دن پاین]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**کاپیتان آمریکا: نخستین انتقام‌جو**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[جو جانستون|''جو جانستون'']]
| [[کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |[[انتقام‌جویان (فیلم ۲۰۱۲)|**انتقام‌جویان**]]
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| colspan="2" |[[جاس ویدون]]
|-
! colspan="6" style="background-color:#b3ccff;" | فاز دو
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**مرد آهنی ۳**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[شین بلک]]
| [[درو پی‌یرس]] و [[شین بلک]]
| rowspan="6" |[[کوین فایگی]]
| rowspan="6" |منتشر شده
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**ثور: دنیای تاریک**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[آلن تیلور (کارگردان)|آلن تیلور]]
| [[کریستوفر یاست]]، [[کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**کاپیتان آمریکا: سرباز زمستان**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[برادران روسو|آنتونی و جو روسو]]
| [[کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |[[نگهبانان کهکشان (فیلم)|**نگهبانان کهکشان**]]
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| [[جیمز گان]]
| جیمز گان و [[نیکول پرلمن]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |**انتقام‌جویان: عصر اولتران**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| colspan="2" |[[جاس ویدون]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" |[[مرد مورچه‌ای (فیلم)|**مرد مورچه‌ای**]]
| style="text-align:right" style="text-align: center;" |

| [[پیتون رید]]
| [[ادگار رایت]]، [[جو کرنیش]]، [[آدام مک‌کی]] و [[پل راد]]
|-
! colspan="6" style="background-color:#b3ccff;" | فاز سه
|- <section begin=Three />
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۶ مه ۲۰۱۶
| آنتونی و جو روسو
| کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
| rowspan="3" | کوین فایگی
| rowspan="11" |منتشر شده
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **دکتر استرنج**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۴ نوامبر ۲۰۱۶
| [[اسکات دریکسون]]
| [[جان اسپیتز]]، اسکات دریکسون و [[رابرت کرگیل]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **نگهبانان کهکشان بخش ۲**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۵ مه ۲۰۱۷
| colspan="2" | جیمز گان
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **مرد عنکبوتی: بازگشت به خانه**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۷ ژوئیه ۲۰۱۷
| [[جان واتس]]
| [[جاناتان گلداستاین]] و [[جان فرانسیس دالی]]و جان واتس، کریستوفر فورد، [[کریس مک‌کنا]] و اریک سامرز
| کوین فایگی و [[امی پاسکال]]
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **ثور: رگناروک**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۳ نوامبر ۲۰۱۷
| تایکا وایتیتی
| اریک پیرسون
| rowspan="3" | کوین فایگی
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **پلنگ سیاه**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۱۶ فوریه ۲۰۱۸
| [[رایان کوگلر]]
| جو رابرت کول و رایان کوگلر
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **انتقام‌جویان: جنگ ابدیت**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۲۷ آوریل ۲۰۱۸
| آنتونی و جو روسو
| کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **مرد مورچه‌ای و زنبورک**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | 
| پیتون رید
| اندرو برر، گابریل فراری و پل راد
| کوین فایگی و استفن بروسرد
|-
! scope="row" style="text-align:right" style="text-align: center;" | **کاپیتان مارول**
| style="text-align:right" style="text-align: center;" | ۸ مارس ۲۰۱۹
| [[آنا بودن]] و [[رایان فلک]]
| جنوا رابرتسون-دووت
| rowspan="2" | کوین فایگی
|-
! scope="row" style="text-align:right"style="text-align: center;" | **انتقام‌جویان: پایان بازی**
| style="text-align:right"style="text-align: center;" | ۲۶ آوریل ۲۰۱۹
| آنتونی و جو روسو
| کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
|-
! scope="row" style="text-align:right"style="text-align: center;" | **مرد عنکبوتی: دور از خانه**
| style="text-align:right"style="text-align: center;" | 
| جان واتس
| کریس مک‌کنا و اریک سامرز
| کوین فایگی و ایمی پاسکال
|}

=== حماسه چندجهانی ===

فیلم‌های فاز چهارم تا ششم در مجموع به عنوان «حماسه چندجهانی» (The Multiverse Saga) شناخته می‌شوند.



=== آینده ===


== مجموعه‌های تلویزیونی ==
: ''این فهرستی از مجموعه‌های تلویزیونی است که در تداوم با فیلم‌های منتشرشده در [[#حماسه چندجهانی|حماسه چندجهانی]] به صورت انحصاری از طریق [[دیزنی پلاس]] منتشر شده‌اند. برای سریال‌های پیشین، [[فهرست مجموعه‌های تلویزیونی دنیای سینمایی مارول]] را ببینید.''


== خط زمانی ==


[[پرونده:Marvel Cinematic Universe.png|بندانگشتی|لوگوی جهانی سینماتوگرافی مارول]]
در طول فاز یک، مارول استودیوز برخی از داستان‌های فیلم‌های خود را با ارجاع به یکدیگر تنظیم کرد، اگرچه هیچ برنامهٔ بلندمدتی برای جدول زمانی دنیای مشترک در آن نقطه نداشت. داستان ''[[مرد آهنی ۲]]'' شش ماه پس از وقایع ''[[مرد آهنی (فیلم ۲۰۰۸)|مرد آهنی]]''، و بر پایهٔ نظرات نیک فیوری تقریباً همزمان با ''[[ثور (فیلم)|ثور]]'' است. تعدادی از فیلم‌های مارول وان-شات نیز در مورد رویدادهای فیلم‌های فاز اول اتفاق می‌افتند، از جمله **' (پیش از رویدادهای *مرد آهنی ۲* و *هالک شگفت‌انگیز*) و **' (پیش از رویدادهای از ''ثور'')، **' (*پس از انتقام‌جویان*)، و ** (یک سال پس از رویدادهای *[[کاپیتان آمریکا: نخستین انتقام‌جو]]*).

به‌منظور ساده‌سازی جدول زمانی درون‌جهانی، فیلم‌های فاز دوم تقریباً در زمان واقعی مربوط به *انتقام‌جویان* تنظیم شدند: *[[مرد آهنی ۳]]* حدود شش ماه بعد، در طول کریسمس می‌گذرد. *[[ثور: دنیای تاریک]]* یک سال بعد اتفاق می‌افتد، و *[[کاپیتان آمریکا: سرباز زمستان]]* دو سال بعد است. *[[انتقام‌جویان: عصر اولتران]]* و *[[مرد مورچه‌ای (فیلم)|مرد مورچه‌ای]]* در سال ۲۰۱۵، با گذراندن چندین ماه بین آن فیلم‌ها در دنیای داستانی مانند زندگی واقعی، فاز را به پایان رساندند. فیلم وان-شات *[[درود برتو پادشاه]]* پس از اتفاقات *مرد آهنی ۳* می‌گذرد.

برای فاز سوم، کارگردانان، برادران روسو، می‌خواستند به استفاده از زمان واقعی ادامه دهند، بنابراین *[[کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی]]* یک سال پس از *عصر اولتران* آغاز می‌شود، و *[[انتقام‌جویان: جنگ ابدیت]]* دو سال پس از آن. براد ویندرباوم، تهیه‌کننده، گفت که فیلم‌های فاز سه در واقع «روی همدیگر اتفاق می‌افتند» و همانند فاز اول «در هم قفل نمی‌شوند»، و *[[پلنگ سیاه (فیلم ۲۰۱۸)]]* و *[[مرد عنکبوتی: بازگشت به خانه]]* به ترتیب یک هفته و چند ماه پس از *جنگ داخلی* آغاز می‌شوند؛ *[[ثور: رگناروک]]* چهار سال پس از *دنیای تاریک* و دو سال پس از *عصر اولتران*، تقریباً همزمان با *جنگ داخلی* و *بازگشت به خانه آغاز* می‌شود. *[[دکتر استرنج (فیلم ۲۰۱۶)|دکتر استرنج]]* طی یک سال تمام اتفاق می‌افتد و با دیگر فیلم‌های MCU «به‌روزشده» به پایان می‌رسد. *[[مرد مورچه‌ای و زنبورک]]* نیز دو سال پس از *جنگ داخلی* و کمی پیش از *جنگ بی‌نهایت اتفاق* می‌افتد. و هر دو *[[نگهبانان کهکشان (فیلم)|نگهبانان کهکشان]]* و دنباله آن *[[نگهبانان کهکشان بخش ۲|بخش ۲]]* به صراحت در سال ۲۰۱۴ تنظیم شده‌اند، که فایگی معتقد بود فاصله‌ای چهار ساله بین *بخش ۲* و *جنگ ابدیت* ایجاد می‌کنند. پس از *جنگ بی‌نهایت*، برادران روسو گفتند که فیلم‌های آینده لزوماً بر پایهٔ زمان واقعی تنظیم نمی‌شوند، زیرا «راه‌های بسیار مبتکرانه‌ای وجود دارند که داستان می‌تواند از اینجا به کجا برسد»، و هر دو فیلم *مرد مورچه‌ای و زنبورک* و *[[کاپیتان مارول (فیلم)|کاپیتان مارول]]* در خط زمانی زودتری تنظیم شدند، که دومی در سال ۱۹۹۵ می‌گذرد. *[[انتقام‌جویان: پایان بازی]]* اندکی پس از *جنگ ابدیت* آغاز می‌شود و پس از یک پرش زمانی پنج‌ساله در سال ۲۰۲۳ به پایان می‌رسد. این امر تاریخ چندین فیلم دیگر را چنین تنظیم می‌کند: *انتقام جویان* در سال ۲۰۱۲؛ *ثور: دنیای تاریک* در سال ۲۰۱۳؛ *نگهبانان کهکشان* در سال ۲۰۱۴؛ *دکتر استرنج* در حدود ۲۰۱۷؛ *مرد مورچه‌ای و زنبورک* در ۲۰۱۸ پیش از *جنگ بی‌نهایت*؛ و *[[مرد عنکبوتی: دور از خانه]]* هشت ماه پس از *پایان بازی* در سال ۲۰۲۴.

## جستارهای وابسته
* فهرست فیلم های دنیای سینمایی مارول
* فهرست فیلم‌ها بر پایه نشریات مارول کامیکس
* فهرست مجموعه‌های تلویزیونی دنیای سینمایی مارول
* دنیای توسعه‌یافته دی‌سی

## پانویس
### یادداشت‌ها

### منابع

## پیوند به بیرون
* دنیای سینمایی مارول در باکس آفیس موجو


رده:استمرار (ادبیات داستانی)
رده:اسطوره‌شناسی مصنوعی
رده:دنیای‌های خیالی
رده:فرانشیزهای رسانه گروهی معرفی‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:فرانشیزهای مارول انترتینمنت
رده:فیلم‌های دنیای سینمایی مارول
رده:مارول استودیوز
رده:معرفی‌شده‌های ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:ویکی‌سازی رباتیک