open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
استان لاسپالماس

**لاسپالماس** (Las Palmas) استانی در اسپانیا است که از قسمتهای شرقی بخش خودمختار جزایر قناری تشکیل شده‌است.

مرکز استان شهر لاسپالماس است.

## جمعیت و مساحت
۱٬۰۱۱٬۹۲۸ نفر (۲۰۰۵) در لاسپالماس زندگی می‌کنند که از این میان ۳۹٪ در شهر لاسپالماس ساکن هستند.

مساحت استان ۴٬۰۶۶ کیلومتر مربع است و ۳۴ دهستان دارد که از این میان بیش از نیمی دهکده‌های با کمتر از ۲۰۰ نفر جمعیت هستند.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۱۴ فوریه ۲۰۰۸

## پانویس


رده:استان‌های اسپانیا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۷ (میلادی) در اسپانیا
فهرست شهرهای ایالات متحده آمریکا بر پایه جمعیت

این مقاله **فهرستی از شهرهای پرجمعیت [[ایالات متحده آمریکا|ایالات متحدهٔ آمریکا]]** است.

## فهرست
پایتخت‌های ایالات **پررنگ** ذکر شده‌اند.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای ایالات متحده بر پایه مساحت
* فهرست ایالات آمریکا بر پایه جمعیت
* جغرافیای انسانی ایالات متحده آمریکا
* فهرست ایالت‌های آمریکا بر پایه تراکم جمعیت
* منطقه آماری کلان‌شهری

## منابع

رده:جمعیت‌شناسی ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست شهرها بر پایه جمعیت
رده:فهرست شهرها در ایالات متحده آمریکا بر پایه جمعیت
رده:فهرست شهرهای آمریکا بر پایه ایالت
رده:فهرست‌های شهرها در ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست‌های مربوط به ایالات متحده آمریکا
رده:فهرست‌های مربوط به جمعیت‌شناسی آمریکا
دبیرستان پاسارگاد

**دبیرستان پاسارگاد** از مدارس مشهور منطقه کیانپارس اهواز است که پیش از انقلاب مدرسه آمریکایها بوده است و پس از انقلاب با نام **دبیرستان کاشانی** به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

رده:دبیرستان‌های ایران
بوستان المهدی

**بوستان اَلمَهدی** بوستان است تازه‌ تأسیس که در شهر تهران و در ضلع جنوب شرقی میدان آزادی  واقع شده‌است.

این بوستان که ساخت و تجهیزش مدت‌های طولانی به درازا کشید، دارای امکاناتی همچون قایق‌رانی، وسایل پرورش اندام و محل بازی کودکان می‌باشد. به دلیل نزدیکی این بوستان به ترمینال غرب تهران، آلاچیق‌هایی نیز برای استراحت و خواب مسافران و رهگذران نیز در آن ساخته شده‌است.
## منابع

رده:بوستان‌های تهران
خلیج گوایاکوئیل

چپ|بندانگشتی|230px|خلیج گوایاکوئیل

**خلیج گوایاکوئیل**  پهنه بزرگی از آب در بخش غربی آمریکای جنوبی است.

این خلیج بخشی از اقیانوس آرام است.

نقطهٔ شمالی این خلیج، شهر سالیناس در اکوادور و جنوبی‌ترین نقطهٔ آن پونتا پارینیاس (Punta Pariñas) در پرو است.

## منابع

رده:پهنه‌های آبی اکوادور
رده:پهنه‌های آبی پرو
رده:جغرافیای استان سانتا النا
رده:جغرافیای استان گوایاس
رده:خلیج‌های اقیانوس آرام
رده:زمین‌چهرهای اکوادور
افسوس (شهر)

|300px|چپ|بندانگشتی|آمفی تئاتر افسوس در جنوب غربی ترکیه

**اِفِسوس** (نیز اِفِسُس)  یکی از شهرهای ایونیا در آناتولی (آسیای صغیر) باستان بود که امروز ویرانه‌های آن به عنوان مرکز گردشگری و باستان‌شناسی در سه کیلومتری جنوب شهر سلجوک استان ازمیر کشور ترکیه قرار دارد.
ویرانه‌های افسوس یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های بر جای مانده از تمدن یونانیان در مدیترانه شرقی است.

جاذبه‌های گردشگری این شهر، همه ساله جهانگردان بسیاری را به این منطقه جذب می‌کند. «افسوس» میزبان یکی از هفت کلیسای آسیا در کتاب «مکاشفه یوحنا» در «عهد جدید» بوده‌است و شاید انجیل یوحنا در این محل به رشته تحریر درآمده باشد. همچنین بسیاری بر این باورند که «هفت خفتگان افسوس» (در قرآن: *أصحاب الکهف*)، که مسلمانان آن‌ها را مقدس می‌دانند، در این شهر زندگی می‌کردند و در غاری نزدیک به آن، سال‌های بسیار به خواب رفته‌اند. کشف بسیاری از اسناد مربوط به مسیحیت و مذاهب پیشین، «افسوس» را در زمره مهم‌ترین بقایای تاریخی قرار داده‌است.

تخمین زده می‌شود که شهر افسوس در زمان رومیان بین ۳۳۶۰۰ تا ۵۶۰۰۰ نفر جمعیت داشته‌است؛ و سومین شهر بزرگ منطقه آناتولی بعد از شهرهای ساردیس و اسکندریه ترواس بوده‌است.

## نام افسوس
اِفِسوس یک واژه باستانی و به معنای شهر «ایزدبانوی مادر» است. این مکان نام خویش را از واژه باستانی *هتیتی آپاشا* گرفته‌است. از آنجا که یونانیها حرف «ش» را در زبان خود نداشتند و از این رو این نام در زبان ایشان از *آپاشا* به *اِفِسوس* مبدل گشت. اِفِسوس در زبان ترکی استانبولی «اِفِس» تلفظ می‌شود.

آپاشام یا اِفِسوس یکی از مراکز تجمع هیتی‌ها و تمدن میکنه‌ای بود و یکی از مهم‌ترین شهرهای آسیای کوچک بشمار می‌رفته که تاریخچه آن به ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد. اولین بار در سال ۲۹۶ پ.م. محل این شهر توسط لیسیماخوس به مکان امروز منتقل گشته و به صورت بندری مهم متعلق به کشور پرگامون گردید.

## باستان‌شناسی
تاریخچه باستان‌شناسی در شهر افسوس به سال ۱۸۶۳ میلادی بازمی‌گردد. در آن زمان باستان‌شناسی به نام جان ترتل وود، از سوی موزه بریتانیا مسوولیت کاوش در معبد آرتمیس را به عهده گرفت. در سال ۱۸۶۹ او موفق به کشف پیاده‌رویی از معبد شد. در سال ۱۸۷۴ اکتشافات متوقف گردید و بار دیگر توسط اتو بندورف که یک باستان‌شناس آلمانی بود در سال ۱۸۹۵ از سر گرفته شد.

باستان شناسان تخمین می‌زنند که تنها ۱۵ درصد از شهر باستانی افسوس کشف شده‌است و از زیر خاک بیرون آورده شده‌است.

## برخی از افراد مشهور
* هراکلیتوس (۵۳۵–۴۷۵ قبل از میلاد) فیلسوف پیشاسقراطی
* زوکسیس نقاش قرن پنجم قبل از میلاد
* پارهاسیوس نقاش قرن پنجم قبل از میلاد
* سورانوس فیزیکدان قرن اول و دوم پس از میلاد
* آرتمیدوروس طالع بین و نویسنده قرن دوم پس از میلاد

## جستارهای وابسته
* معبد آرتمیس
* کتابخانه سلسوس
* کلیسای سنت جان

## پانویس

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* http://farhangi-sanati.blogspot.com/2010/09/blog-post_22.html
* وب سایت رسمی تئاتر، تاریخچه شهرستان و.

رده:اعضای اتحادیه دلوس
رده:افسس
رده:فرمانروایان پیشین
رده:تاریخ استان ازمیر
رده:جاذبه‌های گردشگری استان ازمیر
رده:حفاظت تاریخی در ترکیه
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان ازمیر
رده:شهرهای مقدس
رده:شهرهای یونان باستان
رده:کلیساهای پائولین
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ترکیه
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در ناحیه دریای اژه
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در ترکیه
رده:محوطه‌های رومی در ترکیه
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۰ (پیش از میلاد)
رده:مناطق مسکونی پیشین در ترکیه
رده:میراث جهانی در ترکیه
دژ جعلان بنی بوحسن

**قلعه جعلان بنی بوحسن** ، یکی از قدیمی‌ترین قلعه‌های کشور پادشاهی عمان ویکی از (نقاط دیدنی سلطنت عمان) است.

این قلعه در شهرستان جعلان بنی بو حسن (**ولایة جعلان بنی بو حسن**) در منطقه شرقی عمان واقع شده‌است.

«قلعه جعلان بنی بو حسن» یکی از قلعه‌های دفاعی منطقه‌است. این قلعه برای حفظ امنیت شهر و نقاتی بر سر راه تجارتی بین شهرهای داخلی ساخته بوده‌اند، در دوران اولیه ساخت آن دور تا دور قلعه دیورای (سور) احاطه نموده بود، اما در حال حاضر و پس از مرمت قلعه دیگه از این دیوار اثری وجود ندارد. در دوران گذشته در کنار دیوار این قلعه تجارت و داد و ستد در حرفه‌هایی مختلف رواج داشته بود است.
این شهر به تجارت اسب‌های اصیل عربی مشهور بوده‌است، وبازار بزرگی برای فروش اسب ومتعلقات آن سالیانه در این شهر و در کنار قلعه مذکور برگزار می‌شده‌است. برگزاری این بازار همراه با جشن واحتفال وجشنواره اسب دوانی وفلکلور ورقص‌های سنتی برگزار می‌شده‌است، این احتفالات چندین روز بطول می‌انجامیده‌است.

## منابع

* 
* السلطان:قابوس، البوسعید، *موسوعة* دلیل الأعلام: مسقط، چاپ اول، سال ۱۹۹۸ میلادی. (به عربی).
* الفارسی، سالم، بن محمد، *(القلاع والحصون فی سلطنة عمان)* چاپ ششم، قاهره: دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
* محمدیان، کوخردی، محمد، *(عُمان حَضارَة وَتاریخ)* چاپ دمشق: دارالهلال للطباعة والنشر والتوزیع، ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).
* الیعربی، مصبح، بن سیف، *(شواهد علی التاریخ)* چاپ دوم، سوریه: دارالهلال للطباعة والنشر والتوزیع، ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).
* عمان فی عام ۱۹۸۶ *(عام الحصاد والتراث)* إصدار وزارة الإعللام، دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۸۶ میلادی.
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف آیت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

رده:قلعه‌ها در عمان
کاروانسرای کمبرده

**کاروانسرای کُمبـِردُه** یکی از کاروان‌سراهای غرب استان هرمزگان در جنوب ایران است که مربوط به دوره زندیان است.
این کاروان‌سرا در پایهٔ کوه لاور در بخش کوخرد شهرستان بستک هرمزگان واقع شده و یکی از آثار تاریخی و نقاط دیدنی استان هرمزگان به‌شمار می‌آید.
این مکان یکی از آثار تاریخی سر راه شوسه لمزان، روستای لاور، دهستان کوخرد به بستک است.

## سرپناه در مسیر راه کاروانیان
جهت فراهم نمودن شرایط آسایش و سرپناه دراین منطقه، احتیاج بافرم کالبدی کاروانسراهای جنوب غرب هرمزگان و سواحل خلیج فارس مشاهده می‌شود که «این کاروانسراها» عموماً فاقد حیاط مرکزی بوده و شامل بنایی چهارگوش است با اتاق مرکزی صلیبی شکل و اتاق‌های جانبی می‌باشند. «کاروانسرای کُمبـِردُه» آثاری تاریخی و باستانی در سره راه ارتباطی و در مسیر راه کاروانیان و در خطهٔ راه اصلی سردار چریک مشهور آن دوران
**جلودار مهران** واقع شده بود است، و سردار جلودار مهران و چریک‌هایش نهایت استفاده از این کاروانسرا می‌نموده أند؛ و چنان‌که معروف است **جلودار مهران** یکی از مشهورترین سرداران چریک‌ها آن دوران بوده‌است.
جلودار مهران سردار چریک‌ها بود که از کاروان‌ها (قافله‌ها) در برابر دزدان حمایت می‌کرد، چون قدیمی‌ها می‌گویند که تهیه مایحتاج زندگی به وسیله قافلهٔ‌های ألاغ، قاطر و شتر بوده و برای اینکه از ناامنی بین‌راه مصون باشند قافلهٔ بزرگی به صورت دسته جمعی حرکت می‌کردند، و با گروه زیادی از افراد مسلح از طریق بندرعباس به یزد مسافرت می‌نمودند. این کاروانسرا نقش اساسی در مسیر راه‌های بازارگانی و کاروان یان در مسیر راه تجارتی شهرستان لار به شهرستان بندر لنگه داشته بوده‌است.
در هنگام بارندگی جلودار مهران و یارانش در این کاروانسرا لنگر می‌انداخته‌اند و بعد از چند روز استراحت دوباره به مسیر خود ادامه می‌داده‌اند ابتدا به کوخرد و سپس بستک، لار و به شیراز می‌رسیده‌اند.

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد. *(شهرستان بستک و بخش کوخرد)* ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

رده:کاروانسراهای تاریخی شهرستان بستک
رده:کاروانسراهای استان هرمزگان
قلعه رستاق

** قلعه رستاق ** ، یکی از قدیمی‌ترین قلعه‌های کشور پادشاهی عمان ویکی از
(نقاط دیدنی سلطنت عمان) است.
«قلعه رستاق»   برفراز   تپه‌ای  درپایهٔ کوه جبل اخضر  در حاشیه سهل باطنه در نزدیکی  شهرستان رستاق (** ولایت الرستاق **) در  استان باطنه  عمان واقع شده‌است.
این قلعه در سال ۱۲۵۰ میلادی بر روی خرابه‌های آثار برجی کهنه که از دوران ساسانیان  باقی مانده بود بنیادگذاری شده‌است. اما قلعهٔ مهیبی که هم‌اکنون  می‌بینیم و پابرجاست در سال (۱۶۲۴_ ۱۶۴۹) میلادی در دوران حکم نخستین حکمران  از دودمان (أئمة الیعاربة) ساخته شده‌است. قلعه در دو طبقهٔ فوقانی و تحتاتی بنا شده‌است  که شامل مسکن حاکم و حاشیه أش بوده‌است، و همچنین طبقهٔ زیر زمینی نیز جهت انبار مهمات ساخته بوده أند. قلعه از موقعیت بسیار عال و   سوق الجیشی برخوردار است.
«قلعه مهیب رستاق» دارای مخزن سلاح، اتاق استقبال، مسجد، زندان، بوابات متعدد و مرافق مختلف است.

## برج‌های قلعه
قلعهٔ  رستاق دارای چهار برج  بزرگ است که در مابین سال‌های ۱۴۷۷ تا ۱۹۰۶ میلادی ساخته شده‌است.
* «برج الأحمر» به ارتفاع ۱۶ متر، و قطر آن ۹ متر ونیم می‌باشد.
* «برج الریح» ارتفاعش ۱۲ متر، و قطرش نیز ۱۲ متر است. این برج توسط الإمام سیف بن سلطان الیعربی ساخته شده‌است، درون برج از تزیینات  گچبری  خواصی برخوردار است ودارای شیارهایی در بالای برج است. «الإمام سیف بن سلطان الیعربی» در همین قلعه مدفون است  و قبرش در رکن غربی قلعه قرار دارد.
* «برج الشیاطین» این برج نیز توسط الإمام سیف بن سلطان الیعربی ساخته شده‌است، وی نیز بـ(قید الأرض) ملقب بوده‌است. ارتفاع این برج ۱۸ متر ونیم، و قطرش ۶ متر است، ودارای شیارهایی در اطرافش هست.
* «برج الحدیث» این  برج درعهد حکمرانی الإمام أحمد بن سعید ساخته شده‌است، ارتفاعش ۱۱  متر ونیم است، ودارای ۸ شیار مثلث مانند است.

## توپ‌ها و دروازه‌ها
در قلعهٔ  رستان ۱۰ توپ و توپخانه وجوددارد. چهار توپ در
«برج الحدیث»، سه توپ در «برج الریح»  و سه توپ دیگر در پایین قلعه قرار دارد. همچنین قلعه دارای چهار صباحات
«بوابات»  یعنی (دروازه) است که به شرح زیر است:
* ** صباح الیعاربة **
* ** صباح العلعال **
* ** صباح الوسطی **
* ** صباح السرحه **

## نگارخانه

پرونده:Al Rustaq Fort 04.jpg|alt=
پرونده:Rustaq Fort 02.jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort 05.jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort 03.jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort 05.jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort (5) (27255507658).jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort (3) (27255508628).jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort (4) (27255508228).jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort (7) (27255506698).jpg|alt=
پرونده:Al Rustaq Fort (6) (27255507258).jpg|alt=


## منابع
* 
* السلطان:قابوس، البوسعید، * موسوعة * دلیل الأعلام: مسقط، چاپ اول، سال ۱۹۹۸ میلادی. (به عربی).
* الفارسی، سالم، بن محمد، *(القلاع والحصون فی سلطنة عمان)* چاپ ششم، قاهره: دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
* محمدیان، کوخردی، محمد، *(عُمان حَضارَة و تاریخ)* چاپ دمشق: دارالهلال للطباعة والنشر والتوزیع، ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).
* الیعربی، مصبح، بن سیف، *(شواهد علی التاریخ)* چاپ دوم، سوریه: دارالهلال  للطباعة والنشر والتوزیع، ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).	
* عمان فی عام  ۱۹۸۶ *(عام الحصاد والتراث)* إصدار وزارة الإعللام، دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۸۶ میلادی.
* لفتنانت کونیل، سیر آرنولد ویلسون، ، * «(تاریخ عمان و الخلیج)» *،. انتشار سال ۱۹۸۸  میلادی.
* دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف ایت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.

رده:قلعه‌ها در عمان
دی آنین

**دی آنیِن**  یک هفته نامه فکاهی و طنز آمریکاییست. این نشریه به‌طور روزانه بر روی اینترنت منتشر می‌شود.

این نشریه که تیراژ ۷۱۰٬۰۰۰ نسخه دارد، بسیار محبوب دانشجویان آمریکایی در سالهای اخیر بوده‌است.

د آنیون (که بمعنای پیاز است)، نخست توسط دو دانشجو از دانشگاه ویسکانسین در سال ۱۹۸۸ چاپ گردید، و امروزه در انگلستان هم فروش دارد.

## نگارخانه

The Onion.svg|نشان‌واره هفته‌نامه


## پیوند به بیرون
* وبگاه رسمی

رده:ادغام‌ها و اکتساب‌های ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:برندگان جایزه وبی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۸ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:د آنیون
رده:رسانه در مدیسن، ویسکانسین
رده:روزنامه‌های ایالات متحده آمریکا
رده:روزنامه‌های منحل‌شده ایالات متحده
رده:روزنامه‌های ویسکانسین
رده:کمدی در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:کمدی در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:کمدی در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:کمدی در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:نشریه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۸ (میلادی)
رده:یونیویژن
رون

**رود رون** (به فرانسوی: Rhône، به آلمانی: Rhone) یک رودخانه اروپایی است. طول این رود ۸۱۲ کیلومتر است و سرچشمه آن یخچال‌های رون و رشته کوه‌های آلپ در سوییس است. رود رون از رودهای مهم اروپا محسوب می‌شود و از کشورهای فرانسه و سوییس عبور می‌کند.

## منابع

*  ویکی‌پدیای فرانسوی

## نگارخانه

Image:Rhone drainage basin.png|Mouth of the Rhone
Image:Rhone River SPOT 1296.jpg|دلتای رود رن
Image:Starry Night Over the Rhone.jpg|**شب ستاره‌ای برفراز رود رن** اثر ونسان ون گوگ
Image:Rhonegletscher.jpg|شاخه‌ای از رود رن در کشور سوئیس
Image:Rhône and Arve Junction.jpg|رود رن (چپ) به رود آرو در ژنو در کشور سوئیس می‌پیوندد
Image:France Avignon Total 1.jpg|رود رن،  آوینیون فرانسه


رده:مقاله خرد رود فرانسه
رده:مقاله‌های خرد رود سوئیس
رده:رون
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در فرانسه
رده:جغرافیای ان، فرانسه
رده:جغرافیای اوت سووآ
رده:جغرافیای ایزر
رده:جغرافیای بخش رون
رده:جغرافیای بوش-دو-رون
رده:جغرافیای دروم
رده:جغرافیای گار
رده:رودهای بین‌المللی اروپا
رده:رودهای پروانس آلپ-کوت دازور
رده:رودهای رون-آلپ
رده:رودهای سوئیس
رده:رودهای فرانسه
رده:رودهای کانتون وله
رده:رودهای کانتون وو
رده:رودهای لانگدوک روسیون
رده:رودهای اکسیتنی
رود هادسن

**رود هادسن**(به انگلیسی: *Hudson River*) یا **رود هادسون** در ایالت نیویورک ایالات متحد آمریکا جاری است. این رود به طول ۵۰۷ کیلومتر (۳۱۵ مایل) از شمال تا جنوب ایالت نیویورک جریان دارد. رود هادسون از دریاچه اشک ابرها (Tear of the Clouds) واقع در کوه‌های اَدیراندَک (Adirondack)در منتهی الیه شمال ایالت نیویورک سرچشمه می گیرد و با آبگیری از دامنه های حوزه آبی کوه مارسی و با گذشتن از آلبانی و شهر نیویورک به اقیانوس اطلس می‌ریزد. این رودخانه همچنین به عنوان یک مرز سیاسی بین ایالت‌های نیوجرسی و نیویورک در انتهای جنوبی آن عمل می‌کند. و در شمال، مرزهای محلی بین چندین شهر ایالت نیویورک را مشخص می‌کند. نیمه پایینی رودخانه یک خور جزر و مدی است. تخمین زده میشود که خور دهانه رود هادسون در آخرین دوره یخبندان آمریکای شمالی حدود ۲۶۰۰۰ تا ۱۳۳۰۰ سال قبل تشکیل شده است. آبهای جزر و مدی از شمال تا شهر تروی جریان هادسون را تحت تأثیر قرار می دهند.

نیروگاه هسته‌ای ایندین پوینت در مسیر این رودخانه قرار دارد.

## نگارخانه


پرونده:Hudson river sailboat.jpg|یک قایق بادبانی در رودخانه هادسون در نزدیکی منهتن جنوبی
Image:Battery Park City 005.JPG|
Image:HudsonRiverJavitsCenter.agr.JPG|
Image:PokRRBridge.JPG|
Image:George Washington Bridge, HAER NY-129-66.jpg|
Image:Hudson River.jpg|
Image:TappanZeeBridgeFromBelow.JPG|
Image:Bear Mtn Bridge.jpg|
Image:Hudson in Adirondacks.jpg|
Image:Sloop Clearwater3 - Photo by Anthony Pepitone.jpg|
Image:Bird's-eye view of Hudson River from walkway 5.JPG|
Image:Sunset on the Hudson River (2011) IMG 3981.JPG|


## منابع

[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hudson_River&oldid=477536184 ویکی‌پدیای انگلیسی]

## پیوند به بیرون

* سازمان حفاظت از محیط زیست هادسون
* بنیاد رودخانه هادسون
رده:رود هادسن
رده:پهنه‌های آبی در شهرستان برگن، نیوجرسی
رده:رودهای ایالت نیویورک
رده:رودهای شهرستان اورنج، نیویورک
رده:رودهای شهرستان پوتنام، نیویورک
رده:رودهای شهرستان داچس، نیویورک
رده:رودهای نیوجرسی
رده:رودهای نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان آلبانی، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان اسرتووگا، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان اسکس، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان الکساندر، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان اورنج، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان اولستر، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان پوتنام، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان داچس، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان راکلند، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان سالیوان، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان کلمبیا، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان گرین، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان واشینگتن، نیویورک
رده:زمین‌چهرهای شهرستان وستچستر، نیویورک
رده:مرزهای نیوجرسی
رده:مرزهای نیویورک (ایالت)
پادل آو ماد

**پادل آو ماد**  تأسیس ۱۹۹۳ از گروه‌های بزرگ سبک موسیقی هارد راک است.مبدا این گروه در شهر کانزاس سیتی در میزوری است. رهبر گروه وسلی سکنتلین است.

در سال ۲۰۰۳ پال فیلیپس گیتاریست گروه به علت مشکلات داخلی مجبور به ترک گروه شد و به همراه جانی استرانگ (خواننده) گروه جدیدی با نام اوپریتور تشکیل دادند. در سال ۲۰۰۵ گرگ آبچرچ (درامر) تصمیم به ترک گروه گرفت و به تری دورز داون رفت.
با رفتن فیلیپس و آبچرچ از گروه، پادل آو ماد آلبوم جدیدی ضبط نکردند تا اینکه در سال ۲۰۰۷ با آوردن یک گیتاریست و درامر آلبومی با نام *Famous* را منتشر کردند.

آخرین آلبوم پادل آو ماد با نام *[[ترانه‌هایی در کلید عشق و نفرت]]* در ۸ دسامبر ۲۰۰۹ منتشر شد.

## اعضا
* وزلی اسکنتلین: خواننده - نوازندهٔ گیتار
* داگ آردیتو: نوازندهٔ گیتار بیس
* پاول فیلیپس: نوازندهٔ گیتار
* رایان یردون: نوازندهٔ درامز

## آلبوم‌ها

## تک آهنگ‌ها

## پانویس

## پیوند به بیرون
* وبگاه بر روی پایگاه ناشر
* وبگاه رسمی
* پایگاه بر روی مای اسپیس


رده:برندگان جایزه کرنگ!
رده:گروه‌های آلترنتیو متال آمریکایی
رده:گروه‌های پست گرانج آمریکایی
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی تشکیل‌شده در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی چهارنفره
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:گروه‌های موسیقی راک اهل میزوری
رده:گروه‌های موسیقی کانزاس‌سیتی، میزوری
رده:گروه‌های موسیقی گرانج
رده:گروه‌های نیومتال آمریکایی
رده:گروه‌های هارد راک آمریکایی
رده:چهارنفره‌های موسیقی آمریکایی
رده:هنرمندان گفن رکوردز
فلسفه اسلامی متقدم

**فلسفهٔ اولیهٔ اسلامی** از دو جریان عمده بهره می‌گرفت:

## حکمت مشاء

بزرگ‌ترین نماینده حکمت مشاء ابن‌سینا است.

## حکمت اشراق

نماینده حکمت اشراق و بنیان‌گذار آن در جهان اسلامی، سهروردی است. حکمت اشراق، فلسفه را تا حد زیادی از طبیعیات و به خصوص علم هیئت و نجوم کهن مستقل ساخت و فلسفه استدلالی را به عرفان و سیر و سلوک معنوی نزدیک کرد. روش عرفانی در فلسفه که ضمن تأکید بر همراهی عقل و عرفان، بر سلوک قلبی و مجاهدات درونی و تصفیه نفس تأکید می‌کرد در زمان ابن‌عربی به اوج خود رسید.

کندی، فارابی، ابن‌رشد و ابن‌سینا روش منطقی ارسطو را در فلسفه به کار می‌گرفتند.

## جستارهای وابسته
* ابن‌سینا
* شهاب‌الدین سهروردی
* حکمت اشراق
* حکمت مشاء

## منابع

* 
 
* Nasr, Seyyed Hossein, and Leaman, Oliver (eds), *History of Islamic Philosophy*, Ansarian Publications - Qum, Iran, 1993.  

رده:دوران طلایی اسلام
رده:فلسفه ابتدایی اسلامی
حصار (تاجیکستان)

**حصار**  یا **حصار شادمان** یا **شومان** از شهرهای تاجیکستان در باختر این کشور است.

## مکان جغرافیایی
حصار در ۳۰ کیلومتری باختر شهر دوشنبه نهاده‌است. در باختر حصار، رود قره تاغ و در جنوب خاوری آن، رودخانه کافر نهان جاری است. رودخانه خانقاه و کنال حصار از میان شهر می‌گذرند.

## تاریخ
پیش از هجوم عرب‌ها، این شهر *شومان* نام داشته‌است. برخی جغرافی دانان قدیم، از شومان در شمار توابع قبادیان، یاد کرده‌اند.

گمان می‌رود تمدن حصار، به جامعه بروشسکی، که در هزاره سوم پیش از میلاد، در منطقه گسترده‌ای ساکن بودند، وابستگی داشته‌است. مردم جامعه بروشسکی، به زبان بروشسکی که از زبان‌های تک‌خانواده است، سخن می‌گویند.

در ۹۱ق قتیبة بن مسلم به حصار رفت و آنجا را در میان گرفت، چرا که حکمرانان حصار، کارگزار قتیبه را از آنجا بیرون رانده و خراجی را که هر سال به قتیبه می‌پرداخت متوقف کرده بود.

ابراهیم بیگ، آخرین حکمران حصار، پس از نبرد با نیروهای شوروی، سرانجام در سال ۱۹۲۶ شکست خورده و به افغانستان گریخت. پس از آن، حصار در تقسیمات کشوری اتحاد جماهیر شوروی به جمهوری تاجیکستان پیوست.

## جستارهای وابسته
* فرارود
* حصار (گوشه موسیقی)

## منابع

* 

رده:شهرهای تاجیکستان
رده:مناطق مسکونی در تاجیکستان
رده:مناطق مسکونی در ناحیه‌های تابع جمهوری
اعلان استقلال کوزوو

چپ|بندانگشتی|قوم‌های کوزوو در سال ۲۰۰۵

**اعلان استقلال کوزوو**، کاری است که نهاد موقت دولت خود خوانده انجمن کوزوو در تاریخ ۲۸ بهمن ۱۳۸۶ (۱۷ فوریه ۲۰۰۸) به انجام رساند؛ و بر پایه آن استقلال کوزوو از صربستان را بروز دادند. این دومین ادعای استقلال نهادهای قدرت سیاسی آلبانیائی‌های کوزوو است؛ نخستین آن‌ها در ۷ سپتامبر ۱۹۹۰ روی داد. برخلاف ادعای نخستین که تنها از سوی آلبانی به رسمیت شناخته شد، ادعای دوم را بیش‌تر کشورهای اتحادیه اروپا و ایالات متحده به رسمیت شناخته‌اند.

## شرح
پارلمان کوزوو با تصویب اعلامیه استقلال و جدائی این استان از صربستان، کوزوو را کشوری مستقل، دمکراتیک و حاکم بر سرنوشت خود اعلام کرده‌است.

بروز نامه (اعلامیه) استقلال در جلسه فوق‌العاده یکشنبه انجمن (پارلمان) به تصویب رسید که با سخنان هاشم تاچی نخست‌وزیر آغاز بکار کرده بود.

تاچی گفت: کوزوو از این پس با افتخار مسیر استقلال و آزادی را طی می‌کند.

هنگامی که تاچی بروز نامه استقلال را برای نمایندگان می‌خواند، ده‌ها هزار آلبانیائی‌تبار با فریادهای شادی، در خیابان‌های اطراف ساختمان پارلمان جمع شده بودند.

جکوب کراسنیکی رئیس انجمن گفت دولت جدید دولتی متعهد به دمکراسی و همکاری با جامعه بین‌المللی است.

## واکنش جهانی
بندانگشتی|300px|نقشه‌ای از کشورهایی که استقلال کوزوو را به رسمیت شناخته‌اند

### آمریکا
بوش گفت: آمریکا به همکاری با متحدین خود برای اطمینان از بروز نکردن خشونت در کوزوو ادامه می‌دهد. وی همچنین گفت: از آمادگی و خواست دولت مستقر در پریشتینا برای حراست و حفاظت از حقوق اقلیت صرب در کوزوو دلگرم شده‌است.

### صربستان
صربستان با استقلال کوزوو مخالف است و این ناحیه را با نام استان خودمختار کوزوو و متوهیا، بخشی از خاک خود می‌داند. در بلگراد، وجیسلو کوزتونیکا نخست‌وزیر صربستان، در یک سخنرانی تلویزیونی کوزوو را یک کشور کاذب خواند. وی گفت بروز استقلال برای کوزوو تخلف و نقض معیارهای بین‌المللی است.

### روسیه
روسیه متحد صربستان، قبلاً گفته‌است خواستار مشورتهای فوری در شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌شود. بلگراد و مسکو هر دو استدلال می‌کنند که استقلال کوزوو می‌تواند به شکل گرفتن جنبش‌های جدائی خواه در نقاط دیگر اروپا منجر شود.

## پانویس

## منابع
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=2008_Kosovo_declaration_of_independence&diff=192147712&oldid=192146907 ویکی‌پدیای انگلیسی]
* صدای آمریکا

رده:استقلال کوزوو
رده:اعلامیه‌های استقلال
رده:بالکان
رده:تاریخ جمهوری کوزوو
رده:رویدادهای فوریه ۲۰۰۸ در اروپا
رده:کوزوو در ۲۰۰۸ (میلادی)
نیلوفر بختیار

**نیلوفر بختیار** ، وزیر گردشگری پاکستان بود که پس از صدور فتوا در مورد بوسیدن همکار فرانسوی خود از وزارت بر کنار شد. بر پایه این فتوا از خانواده او خواسته شد که او را به استغفار وادارند.

## فتوا
### برخورد مفتی
محمد یونس که فتوایی سه صفحه‌ای را بر پایه قرآن و حدیث داده بود، گفته: یک زن مسلمان با یک مرد نامسلمان نمی‌تواند چنین کاری بکند.

### برخورد با فتوا
نیلوفر بختیار در برخورد با فتوا گفت: من کسی را بوسیده‌ام که از پدرم هم پیرتر است.

## منابع

* فِرَوَهَر Pakistan: French hug gets minister in strife

رده:افراد در خیبر پختونخوا
رده:افراد زنده
رده:اهالی پاکستان
رده:اهالی ناحیه بنو
رده:مردمان پشتون
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کارنگی ملون
رده:زادگان ۱۹۵۷ (میلادی)
رده:زنان پشتون
رده:زنان سیاستمدار سده ۲۱ (میلادی)
رده:زنانی پاکستانی در سیاست
رده:سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل پاکستان
رده:فتوا
رده:مناقشه‌های مربوط به اسلام در آسیا
رده:وزیران دولت پاکستان
وزیران زن
شام آخر (ابهام‌زدایی)

* **[[شام آخر]]** در دین مسحیت به آخرین غذایی گفته می‌شود که عیسی با یارانش خورد.
* *[[شام آخر (داوینچی)]]* یکی از دیوارنگاره‌های لئوناردو دا وینچی ایتالیایی است.

## فیلم‌ها
* *[[شام آخر (فیلم ۱۳۵۵)]]*، فیلم شهیار قنبری
* *[[شام آخر (فیلم ۱۳۸۰)]]*، فیلم فریدون جیرانی
* *[[شام آخر (فیلم ۱۹۷۶)]]*، فیلم کوبایی
* *[[شام آخر (فیلم ۱۹۹۴)]]*، فیلم کانادایی
* *[[شام آخر (فیلم ۱۹۹۵)]]*، فیلم آمریکایی
* *[[شام آخر (فیلم ۲۰۰۳)]]*، فیلم کره‌ای
* *[[شام آخر (فیلم ۲۰۰۶)]]*، فیلم کوتاه
رود دلاور

**رود دلاور**  از رودهای مهم ایالات متحده آمریکا است که از فیلادلفیا می‌گذرد و به اقیانوس اطلس می‌ریزد. این رود مرز میان ایالات پنسیلوانیا و نیوجرزی را تعیین می‌کند و ۵۷۹ کیلومتر طول دارد. دره‌ی دلاور منطقه‌ی کلانشهری فیلادلفیا و سایر شهرهای در امتداد این رود است.

## نگارخانه

پرونده:Benjamin Franklin Bridge from DUKW.jpg|پل بنجامین فرانکلین بر فراز رود دلاور
پرونده:Washington Crossing the Delaware by Emanuel Leutze, MMA-NYC, 1851.jpg|نگاره‌ای از جرج واشنگتن در مبارزه با بریتانیا، هنگام عبور از رود دلاور

## پیوند به بیرون
* شبکه حفاظت از رود دلاور

رده:رود دلاور
رده:پهنه‌های آبی در فیلادلفیا
رده:جغرافیای فیلادلفیا
رده:رودهای ایالت نیویورک
رده:رودهای پنسیلوانیا
رده:رودهای دلاور (ایالت)
رده:رودهای شهرستان باکس، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان برلینگتون، نیوجرسی
رده:رودهای شهرستان پایک، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان دلاویر، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان ساسکس، نیوجرسی
رده:رودهای شهرستان سولیوان، نیویورک
رده:رودهای شهرستان سیلم، نیوجرسی
رده:رودهای شهرستان گلاستر، نیوجرسی
رده:رودهای شهرستان مونرو، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان نورث‌همپتون، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان وارن، نیوجرسی
رده:رودهای شهرستان وین، پنسیلوانیا
رده:رودهای شهرستان هانتردون، نیوجرسی
رده:رودهای نیوجرسی
رده:رودهای نیویورک
رده:رودهای وحشی ایالات متحده
رده:مرزهای پنسیلوانیا
رده:مرزهای دلاور (ایالت)
رده:مرزهای نیوجرسی
رده:مرزهای نیویورک (ایالت)
رده:مرزهای مریلند
رده:رودهای مریلند
گنییلان

**گنییلان** که با نام‌های **گنییلانی** یا **گییلان** (صربی:Гњилане/Gnjilane، آلبانیایی: Gjilani/Gjilan) شناخته می‌شود؛ شهری واقع در جنوب شرقی کوزوو است. 

این شهر مرکز ناحیه‌ای به همین نام در شرق کوزوو است. گنییلان در ۵۰ کیلومتری جنوب خاوری پریشتینا (در ۴۲٫۴۷ درجه شمالی و ۲۱٫۴۸ درجه خاوری) جای گرفته است. بر اساس آخرین سرشماری رسمی، ۱۰۳٬۶۷۵ نفر در این شهر سکونت دارند و جمعیت آن را اکثیرت آلبانیایی‌تبارها و اقلیت صرب‌ها تشکیل داده‌اند. این شهر زادگاه جردان شقیری هم هست.

## منابع

* [//sq.wikipedia.org/wiki/Gjilani ویکی شقیپ]

رده:گنییلان
رده:شهرداری‌های جمهوری کوزوو
رده:شهرهای کوزوو
رده:کشورها و سرزمین‌های ترکی استانبولی‌زبان
نسل ربوده‌شده

**نسل ربوده‌شده** یا **کودکان ربوده‌شده** عنوانی است که به نسل‌هایی از کودکان بومی استرالیا که توسط سفیدپوستان از خانواده‌هایشان جدا شدند گفته می‌شود. در سال‌های اخیر با گسترش فضای سیاسی و اجتماعی استرالیا، بومیان این کشور توانسته‌اند برخی حق و حقوق از دست رفته خود را احیا کنند به گونه‌ای که فشار افکار عمومی در قضیه کودکان ربوده‌شده باعث شد تا دولت استرالیا در فوریه ۲۰۰۸، رسماً از بومیان این کشور به خاطر مصیبت‌هایی که به این ترتیب بر آنان وارد شده است، عذرخواهی کند.

## تاریخچه
سابقه جداسازی کودکان بومی استرالیا از خانواده‌هایشان به نیمه دوم قرن نوزدهم میلادی بر می‌گردد. با ورود اروپائیان به سرزمین استرالیا، فشار و سختگیری فراوانی بر بومیان استرالیا وارد آمد، به گونه‌ای که سبب کاهش شدید جمعیت آنان شد. طی مدت حدود یکصد سال از دهه هفتاد قرن نوزدهم تا دهه هفتاد قرن بیستم، سفیدپوستان استرالیا تعداد زیادی از کودکان بومی استرالیا را به دلایل مختلف از خانواده‌هایشان جدا کردند و در نوانخانه‌ها یا تحت سرپرستی خانواده‌های سفیدپوست تربیت کردند. دولت استرالیا با حمایت مبلغین مسیحی و با استناد به مواد قانونی این کشور، تعداد زیادی از کودکان بومی را به بهانه عدم کفایت والدین در تربیت فرزندان، از خانواده‌هایشان جدا و آنان را در کمپ‌های مخصوص یا نوانخانه‌های مخصوص یتیمان نگهداری می‌کرد. این گروه‌ها امروزه به نسل‌های ربوده شده شهرت یافته‌اند. روند جداسازی کودکان بومی از خانواده‌هایشان از سال ۱۹۱۵ تا ۱۹۵۹ شدت زیادی داشت.

## عذرخواهی رسمی دولت
بندانگشتی|270px|اجتماع مردم در روز عذرخواهی رسمی نخست‌وزیر از بومیان

در فوریه ۲۰۰۸ میلادی، کوین راد نخست‌وزیر استرالیا، در یک مراسم رسمی در پارلمان این کشور، از بومیان استرالیا به خاطر ستمی که به این ترتیب از سوی سفیدپوستان بر آنان روا شده است، عذرخواهی کرد. وی به‌ویژه از کودکان جداشده و خانواده‌های آنان عذرخواهی کرد و تاسف عمیق خود را بیان داشت. کوین راد در این عذرخواهی بیان داشت:

## پانویس


رده:استرالیا
رده:تاریخ بومیان استرالیا
رده:تاریخ سیاسی استرالیا
رده:روابط چندنژادی
رده:فرزندخواندگی، تغذیه، مراقبت از یتیم و تغییرمکان
رده:کودکان اهل استرالیا
رده:کودکان ربوده‌شده اهل استرالیا
رده:مجادلات سیاسی در استرالیا
رده:نژادپرستی در استرالیا
رده:نسل‌کشی
رده:نقض حقوق بشر
رده:واژگان سیاسی در استرالیا
رده:همسان‌سازی فرهنگی
رده:نسل‌های فرهنگی
نثاری تونی

**نثاری تونی**، (زاده تون)، از شاعران سده ۱۰ هجری و معاصر شاه تهماسب اول صفوی بود.

سام‌میرزا صفوی، در کتابش تحفه سامی می‌نویسد :

## آثار
*دیوان نثاری ‌‌‌‌:
دیوان نثاری تونی در دست است که تعداد ابیات آن در نسخه‌های موجود متفاوت است. از دیوان او تاکنون دو نسخه شناسایی شده است: 
الف) نسخۀ شماره ٣٢٨۵ در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، متعلق به سده یازدهم شامل سه‌هزار بیت حاوی قصاید و غزلیات که آغاز و انجام آن ناقص است.
ب) نسخۀ ٣٢٨۵ همان کتابخانه تحریر سده دوازدهم با حدود پنج‌هزار بیت، شامل غزلیات و قصاید و ترکیب‌بندها که غزل‌ها و قصاید براساس قافیه مرتب شده است. چند قصیده در منقبت علی ابن موسی الرضا که مراتب خلوص عقیده و احترام خود را نسبت به امام همان ابراز داشته و بقیه در ستایش چند تن از رجال عصر صفوی از جمله: نظام‌الدین شاهقلی سلطان استاجلو ، خواجه جلال‌الدین امیر بیگ وزیر، خواجه شمس‌الدین محمد نورکمال و امیر آیغوت‌بیگ استاجلوست. 
*مثنوی سرو و تذرو: 
از آثار وی، می‌توان به کتاب سرو و تذرو اشاره کرد که به وسیلهٔ دکتر محمد جعفر یاحقی تصحیح شده‌است. این مثنوی بر وزن شاه و درویش است و ٢٣٨۵ بیت دارد. 
## نمونه شعر



‌‌

## پانویس
 
## منابع
* 

## پیوند به بیرون

رده:اهالی فردوس
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۱۰ (قمری)
رده:شاعران سده ۱۷ (میلادی)
قطب‌الدین حیدر تونی

**قطب‌الدین حیدر تونی**، از عارفان بزرگ ‌‌‌**شیعه** مذهب سده‌های ۶ و ۷ هجری و سرسلسلهٔ فرقه حیدری بوده‌است.

قطب‌الدین حیدر تونی، در سده ۶ هجری در شهر تون (فردوس امروزی) زاده شد. وی با عطار همنشینی داشته و عطار، کتاب حیدری‌نامه را در ایام شباب به نام وی نوشته‌است.بعضی از محققان معاصر این ارتباط را رد کرده اند

حمدالله مستوفی و خواندمیر، حیدری‌ها را منسوب به قطب الدین حیدر تونی می‌دانند.

## جستارهای وابسته
* حیدری نعمتی
* شاه نعمت‌الله ولی

## منابع

رده:اهالی خراسان
رده:اهالی فردوس
رده:عارفان اهل ایران
رده:رهبران فرقه‌های اسلامی
رودبار (بستک)

**رودبار**، روستایی در دهستان دهتل بخش مرکزی شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱٬۲۴۰** نفر (**۳۴۳** خانوار) بوده است.

## منابع

رده:روستاهای شهرستان بستک
تشی

**تشی‌**ها  جوندگان بزرگی هستند که بخش‌های زیادی از سطح بدن آن‌ها برای حفاظت از گزند جانوران شکارچی، پوشیده از خارهایی تیز و بلند است، در ایران به تشی ها نامهای چوله و سیخور نیز گفته می شود، و البته گاه به‌خطا آنان را جوجه‌تیغی هم می‌نامند. تشی‌ها شامل دو خانواده کاملاً جداگانه هستند.

تشی‌های بر جدید (Erethizontidae) که گونه‌های بومی آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی هستند و تشی‌های بر قدیم (Hystricidae) که گونه‌های بومی اروپا، آسیا و آفریقا هستند. از این دو خانواده تنها یک گونه در ایران زندگی می‌کند. اکثر تشی‌ها طولی بین ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر دارند و طول دُم در بین گونه‌های مختلف بین ۵ تا ۲۵ سانتی‌متر است. وزن تشی‌ها بین ۵ تا ۱۶ کیلوگرم و رنگ آنها ترکیبی از قهوه‌ای، خاکستری و سفید است. این جانوران سرعت کمی دارند، جثه‌ای بزرگ و حس بویایی بسیار قوی دارند و عموماً شناگران ماهری‌اند.

رژیم غذایی تشی همهٔ بخش‌های گیاهان شامل: پیاز، ریشه، ساقه، میوه و برگ را دربر می‌گیرد.

## زیستگاه
تشی‌های جهانقدیم در اکثر زیستگاه‌ها اعم از جنگلی، کوهستانی، استپی و بیابانی زندگی می‌کند. گاهی نیز در حواشی باغات و اراضی کشاورزی ساکن می‌شود. تشی‌های جهان جدید اکثر عمر خود را روی درختان زندگی می‌کنند و مناطق جنگلی و پُردرخت را برای زندگی انتخاب می‌کنند.

## پانویس
۱) راهنمای صحرایی پستانداران ایران، هوشنگ ضیایی

رده:الگوهای بدن
رده:تشی‌ها
رده:جوندگان بر پایه نام مشترک
رده:جوندگان تشی‌آروارگان
رده:جوندگان
ریم صالح الریاشی

**ریم صالح الریاشی** ، یک زن استشهادی فلسطینی بود که در یک عملیات استشهادی در اسرائیل کشته شد.

وی متولد ۱۹۸۲ بود. در تاریخ ۴ ژانویه ۲۰۰۴، با اجرای عملیات استشهادی در یک پاسگاه مرزی، ۲ سرباز نیروهای دفاعی اسرائیل، یک پلیس اسرائیلی و یک شهروند غیرنظامی اسرائیلی را کشت و همچنین ۴ فلسطینی را زخمی کرده، و خودش هم کشته‌شد.

وی یک پسر ۳ ساله و دختر ۱۸ ماهه از خود به‌جای گذاشت.

## منابع

رده:آدم‌کش‌های زن اهل فلسطین
رده:اعضای اخوان‌المسلمین اهل فلسطین
رده:اهالی غزه
رده:بمبگذاران انتحاری در اسرائیل
رده:بمبگذاران انتحاری
رده:بمب‌گذاران حماس
رده:حمله انتحاری
رده:خودکشی‌ها در فلسطین
رده:درگذشتگان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:زنان اخوان‌المسلمین
رده:زنان اهل فلسطین
رده:شبه‌نظامیان اهل فلسطین
رده:قاتلان جمعی اهل فلسطین
رده:اعضای حماس
سامر مسیح حماد

**سامر مسیح حماد**  بمب‌گذار فلسطینی که در یک عملیات انتحاری علیه اسرائیلیان کشته شد.

در سال ۱۳۶۶ خورشیدی در شهر جنین در کرانه باختری رود اردن متولد شد. در نوجوانی عضو گروهان‌های قدس (شاخه نظامی جنبش جهاد اسلامی فلسطین) شد. در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۳۸۵ خورشیدی (۱۸ ربیع‌الاول ۱۴۲۷) در شهر تل اویو اسراییل در یک رستوران دست به عملیات انتحاری زد که بر اثر آن ۹ اسراییلی غیرنظامی کشته و ۷۰ غیرنظامی اسرائیلی مجروح شدند و خودش نیز کشته شد.

## منابع

رده:بمبگذاران انتحاری
رده:حملات تروریستی گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی
درگذشتگان ۲۰۰۶
رده:کشتار جمعی در ۲۰۰۶ (میلادی)
نسیم محمد علی الجعبری

**نسیم محمد علی الجعبری** ، یک فلسطینی بود که همراه با یک مبارز دیگر در یک حمله ی استشهادی به دو اتوبوس، بیش از یکصد نفر را کشته و زخمی‌کردند.

الجعبری در سال ۱۳۶۱ در فلسطین متولد شد. در ۱۰ شهریور ۱۳۸۳ (۱۴ رجب ۱۴۲۵) به همراه احمد عبدالعفو القواسمه (Ahmad Qawasme) با گذشتن از دیوار امنیتی اسرائیل و ایستگاه‌های متعدد ایست و بازرسی خود را به شهر یهودی‌نشین بئرشبع در جنوب اسرائیل رساندند و به همراه خود، ۱۷اسراییلی را کشتند و بیش از ۸۰ نفر را مجروح کردند.

در میان کشته شدگان، یک کودک ۴ ساله، و در میان مجروحین ۱۸ کودک دبستانی قرار داشتند. گروه شبه‌نظامی حماس مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.

## جستارهای وابسته
* انتفاضه اول
* انتفاضه مسجد الاقصی

## منابع

رده:اعضای حماس
رده:بمبگذاران انتحاری
رده:خشونت سیاسی فلسطینی
رده:حملات تروریستی گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی
رده:درگذشتگان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:کشتار جمعی در ۲۰۰۴ (میلادی)
نیلوفر لاری‌پور

**نیلوفر لاری‌پور** (زادهٔ ۲۷ مرداد ۱۳۴۹) شاعر، ترانه‌سرا و روزنامه‌نگار آزاد ایرانی است. ترانه‌های *[[پر پرواز (فیلم)|پر پرواز]] و* شب برهنه از سروده‌های اوست. او در نشریهٔ چلچراغ مطلب می‌نویسد.

## زندگی
نیلوفر لاری پور در ۲۷ مرداد ۱۳۴۹ به دنیا آمد. او که لیسانس ادبیات دارد ترانه‌سرایی را از سال ۱۳۷۱ با اولین ترانه‌اش به نام «بهار لبخند» آغاز کرد. او با همکاری افشین سیاه‌پوش و سعید امیراصلانی و یغما گلرویی، خانه ترانه ایران را راه‌اندازی کرد.

او همچنین در سال ۱۳۹۷ به عنوان بازیگر در نمایش «مرگ فیدل» به نویسندگی و کارگردانی «آرش سنجابی» بازی در تئاتر را تجربه کرد. در سال ۱۳۹۸، انصراف او از بازی در نمایش «مدرسه پینوکیو»، حاشیه‌ساز بود. دو تئاتر «سرخ سوزان» (۱۳۷۴) و «به وقت پازولینی» (۱۳۹۸) دیگر نمایش‌هایی بوده که وی به عنوان بازیگر در آنها نقش داشته است.

او در برنامه اینترنتی آبان که با محوریت بانوان است به عنوان مجری و نویسنده فعالیت داشت و در فصل دوم این برنامه، نقش سردبیر را ایفا کرد. او سرپرست نویسندگان برنامه رادیو هفت بوده است.

### بازداشت در سال ۱۳۸۸
لاری‌پور روز دوشنبه ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۶:۳۰ از طرف وزارت اطلاعات ایران احضار و سپس بازداشت شد. پس از یک ماه به‌صورت موقت با قرار کفالت از زندان آزاد و در دادگاهی که در اردیبهشت سال ۸۹ به قضاوت قاضی مقیسه برگزار شد، به تحمل دو سال حبس که سپس به پرداخت جریمهٔ نقدی تبدیل شد، محکوم شد.

## آثار
### کتاب‌ها
از کارهای او می‌توان به کتاب‌های خواب دم صبح و امروز چندشنبه است؟ دو اثر مشهور اوست که در زمینه ترانه است. دیگر کتاب‌های او عبارتند از: «خاکستری تر از همیشه»، «هزار و یک شب من»، «آلزایمر»، «زیبای اساطیری»، «بی من فروغ نخوان»، «اگر تا هفت بشماری»، «چل بسم الله»، «عسل و فروردین»، «عشق کوچک من» و «من یهودا نبودم».

### ترانه‌ها
ترانه‌های *[[پر پرواز (فیلم)|پر پرواز]] و* شب برهنه از مشهورترین ترانه‌های اوست. او از سال ۱۳۸۵ فعالیت‌های ترانه‌سرایی خود را محدود کرد ولی از سال ۱۳۹۲ خبر بازگشت به این فعالیت را داد. نام نیلوفر لاری‌پور در کارهای بسیاری از خوانندگان مطرح ایران همچون ناصر عبداللهی، شادمهر عقیلی، سعید مدرس، علی لهراسبی، مجید اخشابی، مسعود خادم، سعید شهروز، حمید خندان و… به عنوان ترانه‌سرا دیده می‌شود. وی همچنین برای آثار تلویزیونی نیز ترانه نوشته است، از جمله فیلم تلویزیونی کودک و نوجوان ماهرخ محصول شبکه دوم سیما.

## منابع

* 
* 

رده:افراد زنده
رده:بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ ایران
رده:ترانه‌سرایان اهل ایران
رده:روزنامه‌نگاران اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۴۹
رده:زادگان ۱۹۷۰ (میلادی)
مؤسسه ملی آمار (اسپانیا)

[بندانگشتی|200px|ساختمان درگاه ملی آمار اسپانیا در [مادرید]]

**درگاه ملی آمار اسپانیا** () مرجع رسمی‌ای است که آماری در مورد جمعیت‌شناسی، اقتصاد و جامعه اسپانیا جمع‌آوری می‌کند. این سازمان هر ده سال یکبار سرشماری سراسری انجام می‌دهد. آخرین سرشماری در سال ۲۰۱۱ انجام شد.

## پیوند به بیرون
* وبگاه درگاه ملی آمار اسپانیا 

رده:جمعیت‌شناسی اسپانیا
رده:خدمات آماری ملی
رده:دولت اسپانیا
رده:سازمان‌های دولتی اسپانیا
عهد عتیق

**عهد عتیق** یا **عهد قدیم** یا **عهد اَوّل** بخش اول کتاب مقدس مسیحی است که به‌طور کلی بر تنخ، مجموعه کتب مقدس یهودیان، استوار است. عهد عتیق نامی است که مسیحیان در مقابل عهد جدید به این کتاب داده‌اند و عهد جدید، بخش دوم کتاب مقدس مسیحی است.

300px|بندانگشتی|چپ|نسخه‌ای آرامی از کتاب مزامیر عهد قدیم
نسخه‌های کنونی عهد عتیق از ۳۹ کتاب تشکیل شده‌اند؛ ترتیب این کتاب‌ها در نسخه‌های یهودی و مسیحی با هم تفاوت دارد؛ مسیحیان علاوه بر این ۳۹ کتاب، ۷ کتاب دیگر که امروزه با عنوان کتب قانون ثانی شناخته می‌شوند (کتاب اول مکابیان، کتاب دوم مکابیان، کتاب توبیاس، کتاب یهودیه بنت مراری، کتاب باروخ، کتاب یشوع بن سیراخ، کتاب حکمت سلیمان) را هم در زمرهٔ کتاب‌های عهد عتیق می‌دانستند، اما یهودیان آن کتب را اپوکریفا می‌نامیدند و نامعتبر می‌دانستند. در قرن ۱۶ بعد از میلاد،
مارتین لوتر رهبر نهضت پروتستان در الهامی بودن این کتاب‌ها تردید کرد و آن‌ها را از عهد عتیق خارج کرد، اما شاخهٔ کاتولیک و ارتدوکس همچنان این کتب را معتبر می‌دانند و همراه با عهد عتیق به چاپ می‌رسانند، یهودیان و شاخهٔ پروتستان ادعا می‌کنند که این کتب هیچگاه جزو مجموعهٔ عهد قدیم نبوده‌اند، اما در مقابل مسیحیان کاتولیک و ارتودکس معتقدند یهودیان و بعدها شاخهٔ مسیحی-پروتستان این کتاب‌ها را از کتاب مقدس حذف کردند، چرا که تعالیم این کتب با اعتقاد آنان ناسازگار است.

اصطلاح عهد عتیق از نظر مسیحیان، ناظر به پیمانی است که خدا با پیامبران پیش از عیسی بسته بود. در این پیمان نجات بشر (یا مرتبه‌ای از آن) با وعده و وعید، قانون و شریعت به دست می‌آید، درحالی که در عهد جدید نجات از طریق محبت حاصل می‌شود.

برطبق آموزهٔ سنتی یهودیت و مسیحیت، تنخ (که بر طبق تقسیم‌بندی یهودیان شامل ۲۴ کتاب است و مسیحیان آن را عهد عتیق) می‌نامند، توسط انبیا، و از زمان موسی (که تورات را نگاشت) تا زمان عیسی مسیح به نگارش درآمده‌اند.

عهد عتیق، در یک زمان معین، و توسط شخصی معین تنظیم نیافته بلکه، مجموعهٔ اسفار آن توسط اشخاص گوناگون، در دوران‌های گوناگون نگارش شده‌است. نخستین سِفر از این اسفار را سفر عاموس و آخرین آن‌ها را سفر دانیال دانسته‌اند. سِفر نخستین چنان‌که گفته‌اند در سال ۷۵۰ پیش از میلاد و سفر آخرین در قرن دوم پیش از میلاد نوشته شده‌ است.

## فهرست سی و نه کتاب عهد عتیق
### تورات
مشتمل بر پنج کتاب است:
# سفر پیدایش
# سفر خروج
# سفر لاویان
# سفر اعداد
# سفر تثنیه

### مکتوبات
شامل کتابهای زیر است:
# کتاب یوشع
# کتاب داوران
# کتاب روت
# کتاب اول سموئیل
# کتاب دوم سموئیل
# کتاب اول پادشاهان
# کتاب دوم پادشاهان
# کتاب اول تواریخ
# کتاب دوم تواریخ
# کتاب عزرا
# کتاب نحمیا
# کتاب استر
# کتاب ایوب
# کتاب مزامیر داوود معروف به «زبور»
# کتاب امثال سلیمان
# کتاب جامعه سلیمان
# کتاب غزل غزل‌های سلیمان

### نوشته‌های انبیا
مشتمل بر هفده کتاب است:
# کتاب اشعیا
# کتاب ارمیا
# کتاب مراثی ارمیا
# کتاب حزقیال
# کتاب دانیال
# کتاب هوشع
# کتاب یوئیل
# کتاب عاموس
# کتاب عوبدیا
# کتاب یونس
# کتاب میکاه
# کتاب ناحوم
# کتاب حبقوق
# کتاب صفنیا
# کتاب حجی
# کتاب زکریا
# کتاب ملاکی

## جدول



## جستارهای وابسته
* عهد جدید
* تورات
* نقد عهدین

## یادداشت‌ها


## پانویس

## منابع
* آذرنوش، آذرتاش، *راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی*، چاپ سوم. تهران: انتشارات توس، ۱۳۸۸. شابک ۳-۴۳۶-۳۱۵-۹۶۴-۹۷۸


رده:اصطلاحات مسیحی
رده:کتاب مقدس عبری
رده:موضوع‌های یهودی-مسیحی
رده:یهودیت
فهرست دهستان‌های آلابا

استان آلابا در بخش خودمختار باسک اسپانیا ۵۱ دهستان دارد.

بندانگشتی|400px|دهستان‌های استان آلابای اسپانیا

## فهرست

## جستارهای وابسته
* بیتوریا-گاستیس

## منابع

* نام مکان‌ها و جمعیت از درگاه ملی آمار (اسپانیا) گرفته شده است.

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه درگاه ملی آمار اسپانیا 

شهرستان‌های استان آلابا
آلابا
رده:فهرست‌های دهستان‌های اسپانیا
اسلام و آیین سیک

محمود غزنوی از سلطان‌های ترک مسلمان بود که در قرن دهم میلادی ، به هندوستان حمله کرد. در قرن یازدهم، پادشاهان مسلمان نخست بر شمال غربی هندوستان و از آن پس بیشتر سرزمین‌های هند تسلط یافتند. پادشاهان مسلمان، از ابتدا به دین هندو با دید کفر و شرک و بددینی می‌نگریستند؛ نخستین بار محمود غزنوی دستور داد که بزرگ‌ترین بتخانه هند مشهور به سومنات را ویران کنند و بت‌های آن را بشکنند.

دین اسلام، ریشه در یک فرهنگ بیگانه داشت، و بسیاری از هندوها به اجبار دین اسلام را اختیار کرده بودند. در چنین شرایطی، آیین سیک در حقیقت مانند پلی میان هند و اسلام بود؛ در حقیقت پیدایش آیین سیک نتیجه طبیعی برخورد دو دین مباین و متفاوت است.

## نانک و اسلام
نانک، با بسیاری از علمای مسلمان نشست و برخاست داشت؛ و از کتب مقدس هندوها و نیز از کتاب قرآن آگاهی و اطلاع داشت. نانک از قرآن با احترام یاد می‌کرد، و حتی آن را سخن خدا دانست؛ با این حال بخش‌هایی از قرآن را که به زندگی پیامبران بنی‌اسرائیل و عبرانی می‌پردازد؛ بی‌اهمیت خواند. بی‌شک نانک، عقیده یکتاپرستی را که با اعتقاد به پوچی بت‌ها همراه بود، از قرآن گرفته‌است. محتوای آیه‌ای از قرآن که نزد مسلمانان به آیه نور معروف است، با اندکی دگرگونی در کتاب کبیا صاحب آمده‌است. نام محمد در کتاب گورو گرنث نیامده است؛ با این حال به قرآن اشاره‌هایی رفته‌است و نانک همواره از محمد با احترام یاد می‌کرد. نانک از رعایت امتیازات صنفی نظام کاستی و رسم ساتی سرباز زد؛ همچنین خوردن گوشت گاو را برای پیروانش حلال دانست؛ و گوشت خوک و سگ را ممنوع کرد.

## گروها و مسلمانان
مبلغین گرو نانک به مسلمانان و هندوها به شیوه برابر آموزش می‌دادند؛ و هر دو دین را با دیده احترام می‌نگریستند. با این حال، سیک‌ها نه مسلمان‌ها و نه هندوها را رستگار می‌دانستند، و می‌خواستند که هر دو به آیین سیک درآیند. هندوها، سیک‌ها را نیز یکی از فرقه‌های خود انگاشتند، در حالی که مسلمانان نیز آن‌ها را یک فرقه اسلامی دانستند که از عرفان و تصوف الهام گرفته‌است. چهار جانشین گرونانک که یکی پس از دیگری به جانشینی نصب شدند، با پادشاهان مغول هند ارتباط نزدیکی داشتند. رمدا، چهارمین جانشین نانک، به حمایت اکبرشاه، گردوارهٔ معبد طلایی بنا کرد، و امریستار را شهر جاودانی سیک‌ها نامید. با این حال در دوره پادشاهی اورنگ‌زیب، شرایط سختی برای سیک‌ها به وجود آمد؛ اورنگ‌زیب بر نابودی هر دو فرقه هندوگرایی و سیک‌گرایی اصرار داشت.

## منابع و کتب
* 
* 

رده:آیین سیک
رده:اسلام و دین‌های دیگر
تائوماتاوهاکاتانگیهانگاکوآئوآئووتاماته‌آپوکائیوهنوآکیتاناتاهو

بندانگشتی|250px
**تائوماتاوهاکاتانگیهانگاکوآئوآئووُتاماته‌آپوکائیوهنوآکیتاناتاهو**
(Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu) نام مائوری تپه‌ای به ارتفاع ۳۰۵ متر در نیوزیلند است.

نام این تپه به معنی *«قله‌ای که تاماته‌آ، مردی با زانوان بزرگ، بالا رونده از کوه‌ها و پیماینده زمین‌ها از آن گذشت و در آن برای معشوقش نی زد»* است.

نام این تپه در کتاب رکوردهای گینس به عنوان دومین نام طولانی یک مکان در جهان، و بلندترین نام یک مکان در یک کشور انگلیسی‌زبان ثبت شده‌است. طولانی‌ترین نام یک مکان در دنیا مربوط است به اسم کامل شهر بانکوک.

## پانویس

رده:تپه‌های نیوزیلند
رده:کوه‌های نیوزیلند
رده:واژه‌های طولانی
جوندگان

**جَوَندِگان** (به لاتین: *Rodentia* از واژهٔ لاتین *rodere* به معنای «جویدن») بزرگ‌ترین راستهٔ پستانداران را تشکیل می‌دهند و حدود ۴۰ درصد از کل گونه‌های پستانداران را شامل می‌شوند.

ویژگی اصلی و متمایزکنندهٔ این جانوران، داشتن یک جفت دندان پیشین در هر آرواره است که به‌طور مداوم در طول زندگی رشد می‌کند. این دندان‌ها بدون ریشه‌اند و مینای آن‌ها تنها در سطح جلویی قرار دارد که باعث می‌شود با جویدن مواد سخت، لبه‌ای تیز و اسکنه‌مانند پیدا کنند. جوندگان برای جلوگیری از رشد بیش از حد این دندان‌ها ناچار به جویدن مداوم اجسام مختلف هستند.

## پراکندگی و زیستگاه
جوندگان تقریباً در تمام قاره‌ها و زیستگاه‌های جهان، از توندراهای قطبی گرفته تا بیابان‌های خشک و سوزان، یافت می‌شوند و تنها در جنوبگان حضور ندارند. گونه‌های مختلف جوندگان می‌توانند در زیر زمین، روی زمین، در درختان و حتی در محیط‌های آبی زندگی کنند. این پراکندگی وسیع، نشان‌دهندهٔ سازگاری بالای این راسته است.

## ویژگی‌های جسمانی و رفتاری
بندانگشتی|باغ‌وحش بریستول.کاپیبارا
جوندگان از نظر اندازه بسیار متنوع‌اند: از موش کوتوله آفریقایی (با وزن حدود ۵ گرم) تا برگچه‌خوار که ممکن است تا ۷۰ کیلوگرم وزن داشته باشد. بیشتر آن‌ها بدنی کوچک و جمع‌وجور دارند و رژیم غذایی آن‌ها از گیاه‌خواری تا همه‌چیزخواری و حتی حشره‌خواری متغیر است.

بسیاری از جوندگان دارای سرعت تولیدمثل بالایی هستند که به بقای آن‌ها در طبیعت کمک می‌کند. این جانوران نقش مهمی در زنجیرهٔ غذایی دارند و غذای اصلی بسیاری از گوشت‌خواران، پرندگان شکاری و خزندگان را تشکیل می‌دهند. همچنین با پراکندن دانه‌ها، به تجدید حیات گیاهان کمک می‌کنند.

## طبقه‌بندی
در طبقه‌بندی‌های جانوری، جوندگان را از فروردهٔ جفت‌داران (Eutheria)، بالاراستهٔ فَرانَخستی‌ها (Euarchontoglires) به‌شمار می‌آورند.

راستهٔ جوندگان به چندین زیرراسته تقسیم می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
* **[[سنجاب‌ریختان]]** (*Sciuromorpha*): شامل سنجاب‌ها، موش‌های کوهی و سگ‌های آبی.
* **[[موش‌ریختان]]** (*Myomorpha*): بزرگ‌ترین گروه جوندگان که شامل موش‌ها، موش‌های صحرایی، همسترها، جربیل‌ها و وُل‌ها می‌شود.
* **[[تشی‌ریختان]]** (*Hystricomorpha*): شامل تَشی‌ها، خوکچه هندی و برگچه‌خوار.

در گذشته خرگوش‌ها نیز در راستهٔ جوندگان قرار می‌گرفتند، اما امروزه به دلیل تفاوت‌های ساختاری (مانند داشتن دو جفت دندان پیشین در فک بالا)، در راستهٔ جداگانهٔ خرگوش‌سانان (*Lagomorpha*) طبقه‌بندی می‌شوند.

## چند نمونه از جوندگان شناخته‌شده
* موش خانگی (*Mus musculus*): یکی از شناخته‌شده‌ترین جوندگان با پراکندگی جهانی.
* سنجاب ایرانی (*Sciurus anomalus*): جونده‌ای درخت‌زی که در زاگرس یافت می‌شود.
* همستر (*Cricetinae*): گروهی از جوندگان که به عنوان حیوان خانگی نیز نگهداری می‌شوند.
* تَشی ایرانی (*Hystrix indica*): بزرگ‌ترین جوندهٔ ایران که بدنش از خارهای بلند پوشیده شده است.

جوندگان معمول به‌طور کل عبارتند از موش‌ها، موش‌های صحرایی، سنجاب‌ها، سمورچه‌ها، تشی‌ها، کیسه‌دهان‌ها، خوکچه‌های هندی، یربوع، جربیل‌ها، موش‌های دالان‌ساز و بیدسترها (سگ‌های آبی).

## خانواده‌ها

## منابع

* Encyclopaedia Britannica – Rodent
* تارنمای طبیعت ایران
* دانشنامهٔ رشد


رده:جانداران پدیدآمده در تانتین
سنجابچه‌ها

**سنجابچه‌ها** یا **سنجاب‌های راه‌راه** نوعی جانور جونده است که ظاهری شبیه به سنجاب دارد.
سنجابچه از خانوادهٔ سنجابیان (Sciuridae) است. تبار آن مارموتینی (Marmotini) و جنس آن تامیاس (Tamias) نام دارد.

سنجابچه ۲۵ گونه دارد که اکثر آن‌ها بومی آمریکای شمالی هستند. یک گونه بومی اوراسیا است.

سنجابچه‌ها همه‌چیزخوارند.

## فهرست گونه‌ها
زیرسرده *[[هوسنجابچه‌ها]]*
* سنجابچه سیبری، *Eutamias sibiricus*

زیرسرده *[[سنجابچه شرقی]]*
* سنجابچه شرقی، *Tamias striatus*

زیرسرده *[[سمورچه غربی]]*
* سمورچه الن، *Neotamias senex*
* سمورچه آلپ، *Neotamias alpinus*
* سمورچه بولر، *Neotamias bulleri*
* سمورچه کالیفرنیا، *Neotamias obscurus*
* سمورچه پرتگاه، *Neotamias dorsalis*
* سمورچه کلرادو، *Neotamias quadrivittatus*
* سمورچه دورانگو، *Neotamias durangae*
* سمورچه یقه‌خاکستری، *Neotamias cinereicollis*
* سمورچه پاخاکستری، *Neotamias canipes*
* سمورچه هوپی، *Neotamias rufus*
* سمورچه کهتر، *Neotamias minimus*
* سمورچه کاج ساحلی، *Neotamias speciosus*
* سمورچه گوش‌دراز، *Neotamias quadrimaculatus*
* سمورچه پالمر، *Neotamias palmeri*
* سمورچه پانامینت، *Neotamias panamintinus*
* سمورچه مریام، *Neotamias merriami*
* سمورچه دم‌سرخ، *Neotamias ruficaudus*
* سمورچه سیسکیو، *Neotamias siskiyou*
* سمورچه سونوما، *Neotamias sonomae*
* سمورچه تانسند، *Neotamias townsendii*
* سمورچه یونیتا، *Neotamias umbrinus*
* سمورچه گونه‌زرد، *Neotamias ochrogenys*
* سمورچه کاج زرد، *Neotamias amoenus*

منقرض شده:
* †*[[Tamias aristus]]*

## نگارخانه

File:Streifenhörnchen Zion.jpg|
File:Eastern_Chipmunk, Gatineau Park.jpg|
File:Eastern Chipmunk, Ontario, Canada.jpg|


## منابع
Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chipmunk&oldid=192357576 Chipmunk]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 18, 2008).


رده:جانداران موجود پدیدآمده در میوسن
رده:جانداران پدیدآمده در میوسن
رده:سرده‌های پستانداران
رده:سرده‌های جوندگان
رده:سنجابان
رده:سرده‌های پستانداران با یک گونه زنده
استان آلابا

آلابا (اسپانیایی: Alava) (باسکی: آرابا Araba) استانی در شمال اسپانیا در جنوب بخش خودمختار باسک است.

## جغرافیا

این استان ۵۱ دهستان دارد.

در این استان ۳۰۱٬۹۲۶ نفر زندگی می‌کنند (آمار رسمی سال ۲۰۰۶ میلادی) و مساحت استان نیز ۲٬۹۶۳ کیلومتر مربع است.

شهر بیتوریا مرکز استان و نیز مرکز بخش خودمختار است.

این استان به هفت شهرستان تقسیم شده است: آنیانا، آیالا، کامپسو، لاگواردیا، سالباتیرا، بیتوریا و سویا.

## گالری


Image:Escudo de Álava.svg|
Image:Escudo de Álava.svg|
Image:Flag of Álava.svg|
Image:Flag of Alava.png|


## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۶ فوریه ۲۰۰۸

## پانویس

آلابا
آلابا
استان آبیلا

**آبیلا** استانی در غرب اسپانیا و در جنوب بخش خودمختار کاستیا-لئون است.

این استان هم‌مرز با استان‌های تولدو، کاسرس، سالامانکا، وایادولید، سگوبیا و مادرید است.

آبیلا دارای ۱۶۵٬۱۳۸ (۲۰۰۲) نفر جمعیت است.

مرکز آن آبیلا است.

پیکو آلمانزور (Pico Almanzor) بلندترین نقطه در استان است.

این استان ۲۴۸ دهستان دارد.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۶ فوریه ۲۰۰۸

## پانویس

آبیلا
آبیلا
استان اوئلوا

**هوئلوا** (Huelva) استانی در جنوب اسپانیا، در غرب بخش خودمختار اندلس است.

## جغرافیا

این استان هم‌مرز با استان‌های باداخوس، سبیا، کادیس و کشور پرتغال و اقیانوس اطلس است.

مرکز استان شهر هوئلوا است.

## جمعیت و مساحت

۴۸۳٬۷۹۲ نفر (۲۰۰۵) در هوئلبا زندگی می‌کنند که از این میان ۳۰٪ در شهر هوئلبا ساکن هستند.

مساحت استان ۱۰٬۱۴۸ کیلومتر مربع است و ۷۹ دهستان دارد.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۸ فوریه ۲۰۰۸

## پانویس

رده:استان هوئلوا
رده:استان‌های اسپانیا