لاهور

**لاهور** () یکی از شهرهای جمهوری اسلامی پاکستان و مرکز ایالت پنجاب این کشور است.
این شهر پس از کراچی دومین شهر بزرگ پاکستان محسوب می‌شود.

شهر لاهور یکی از بزرگ‌ترین شهرهای پاکستان است و در افکار مردم به عنوان **قلب پاکستان** مطرح می‌گردد. ریشهٔ تاریخ خلقت در پاکستان به همین شهر بازمی‌گردد و نیز محیطی فرهنگی دارد. کارشناسان ثروت و آموزش و پرورش در میان شهرهای پاکستان بیشتر این شهر را انتخاب می‌نمایند و در این شهر مسکن می‌گزینند؛ چرا که هم برای درآوردن پول محیطی بازرگانی و هم برای آموزش محیطی فرهنگی دارد.

شهر لاهور بیشتر اوقات باغ شهر خوانده می‌شود و نیز میراث امپراتوری مغولی هند در این شهر بر جای مانده است. این شهر مکانی در نزدیکی رودخانه‌های راوی و وگاه است و به همین دلیل باغات سرسبز و زیبای فراوانی دارد. شهر لاهور به دلیل قرار گرفتن در مرز جمهوری اسلامی پاکستان با هند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
تعدادی اندکی دانشجوی ایرانی در دانشگاه مهندسی لاهور (دانشگاه UET) و پزشکی پنجاب مشغول به تحصیل می‌باشند.

## جغرافیا
شهر لاهور در ۳۱°۴۵′ شمال عرض جغرافیایی و ۷۴°۳۹′ شرق طول جغرافیایی قرار گرفته است.

این شهر از سمت شمال و غرب به ناحیه شیخ اوپورا، از سمت جنوب به ناحیه کاسور و از سمت شرق به رودخانه وگاه محدود شده است.

رودخانه راوی که در شمال لاهور جریان دارد، سنگ‌های رسوبی فراوانی را به وجود آورده است و در این منطقه منظره‌ای بسیار زیبا حاکم شده است. گرداگرد شهر لاهور ۴۰۴ کیلومتر مربع می‌باشد.

## اقلیم
آب و هوای لاهور در طی ماه‌های می، ژوئن و ژوئیه خیلی گرم است. وقتی که درجهٔ گرما در این شهر زیاد می‌شود، به ۴۰ تا ۴۵ درجهٔ سانتی گراد می‌رسد.

در اوت باد موسمی بر لاهور می‌وزد. بارش سنگین باران کل شهر و حتی استان را در این ماه فرا می‌گیرد. دسامبر، ژانویه و فوریه سردترین ماه‌های لاهور هستند.

## مناطق و محلات
«هیرا مندی» به معنای «بازار الماس» محله‌ای است در شهر لاهور که دست‌کم، از سیصد سال پیش در آن پایکوبی و آوازخوانی زنان و بازار سکس و تن‌فروشی آزاد بوده است.

## معماری شهر
معماری لاهور بازتاب تاریخ شهر و قابل توجه است و این معماری منحصر به فرد و متنوع است. ساخت مکان‌های اقامتی در زمان امپراتوری مغول‌ها بوده است. در صورتی که ساختمان‌های آن جا بازتاب سلیقه حکومت انگلستان است. معماری آمیخته انگلیسی و اسلامی سبکی است که خیلی از مغول‌ها از آن استفاده می‌کرده‌اند. امروزه لاهور ساختمان‌های نو را نیز در خود جای داده است. طرفداران لاهور در حفظ شهر باستانی و میراث کهنش نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

## ریشه‌شناسی
خاستگاه نام لاهور روشن نیست. نام این شهر در آثار مورخان مسلمان آغازین به صورت‌های «لوهاوار»، «لوهار» و «راهور» ثبت شده‌است. دانشمند و جغرافی‌دان ایرانی ابوریحان بیرونی در اثر سده یازدهمی خود، «قانون مسعودی»، از این شهر با نام «لوهاوار» یاد کرده‌است، در حالی که شاعر امیرخسرو در روزگار سلطنت دهلی نام شهر را «لاهنور» نوشته‌است. یاقوت حموی نام این شهر را «لوهور» آورده و گفته‌است که این شهر به‌طور مشهور با نام «لهاوار» شناخته می‌شده‌است. مورخ ایرانی فرشته این شهر را در اثر خود «الاهوار» نوشته‌است، و «الاهور» گونهٔ دیگر همین نام است.

یک نظریه بر این باور است که نام لاهور صورتی دگرگون‌شده از واژهٔ «رواوار» است، زیرا تبدیل «ر» به «ل» در زبان‌های برگرفته از سانسکریت پدیده‌ای رایج است. «رواوار» تلفظ ساده‌شدهٔ نام «ایراوتیاوار» است، که احتمالاً از رود راوی (که در وداها «ایراوتی» نامیده شده بود) گرفته شده‌است. نظریه‌ای دیگر می‌گوید که این نام ممکن است از واژهٔ «لوهار» به معنی «آهنگر» گرفته شده باشد.

بر پایهٔ یک روایت افسانه‌ای، نام لاهور از «لاواپور» یا «لاواپوری» (شهر لاو) گرفته شده و گفته می‌شود که بنیان‌گذار آن شاهزاده لاو، پسر سیتا و راما بوده‌است. در همین روایت، بنیان‌گذاری قصور به برادر دوقلوی او کوشا نسبت داده می‌شود، هرچند در واقع این شهر در سدهٔ شانزدهم میلادی بنیان نهاده شده‌است.

## تاریخچه

### خاستگاه‌ها

هیچ گزارش قطعی‌ای دربارهٔ تاریخ آغازین لاهور وجود ندارد و این پیشینهٔ مبهم سبب شده تا نظریه‌های گوناگونی دربارهٔ بنیان‌گذاری و تاریخ این شهر شکل بگیرد.

مورخان اسکندر مقدونی در هنگام لشکرکشی او در ۳۲۶ پیش از میلاد از هیچ شهری در نزدیکی موقعیت کنونی لاهور یاد نکرده‌اند، که نشان می‌دهد این شهر یا هنوز بنیان نیافته بود یا اهمیت چندانی نداشت. بطلمیوس در کتاب «جغرافیا» از شهری به نام «لابوکلا» در نزدیکی رودهای چناب و راوی یاد می‌کند که ممکن است اشاره به لاهور باستان یا پیش‌شهری متروک از آن بوده باشد. زائر چینی شوان‌تسانگ نیز در سال ۶۳۰ میلادی در جریان سفر خود به هند، توصیف روشنی از شهری بزرگ و آباد (بی‌نام) آورده که احتمالاً همان لاهور بوده‌است.

نخستین متن شناخته‌شده‌ای که نام لاهور را ذکر می‌کند کتاب حدود العالم («سرزمین‌های جهان») است که در ۹۸۲ میلادی نوشته شد. در این متن، لاهور شهری با «معبدهای باشکوه، بازارهای بزرگ و باغستان‌های وسیع» توصیف شده‌است.

لاهور که پیش‌تر شهری کوچک بود، در سدهٔ یازدهم میلادی و در روزگار صوفی نامدار علی هجوری به‌عنوان شهری مهم پدیدار شد. پیش از آن، تنها اشاره‌های اندکی به لاهور وجود دارد تا این‌که در سدهٔ یازدهم به دست سلطان غزنوی محمود گشوده شد. در این زمان، لاهور به‌عنوان پایتخت پنجاب زیر فرمان آنندپال از دودمان اودی شاهی خدمت می‌کرد، که پایتخت خود را از ویهند به این‌جا منتقل کرده بود.

### دورهٔ میانه

#### غزنویان

سلطان محمود در سال‌های ۱۰۲۰ تا ۱۰۲۷ لاهور را فتح کرد و آن را جزو امپراتوری غزنوی نمود. او در ۱۰۲۱ ملک ایاز را به حکومت این شهر گماشت. در ۱۰۳۴، شهر به دست نیالتگین، حاکم یاغی ملتان افتاد، اما در ۱۰۳۶ نیروهای او به‌دست ملک ایاز بیرون رانده شدند.

ملک ایاز با پشتیبانی سلطان ابراهیم شهر را که پس از یورش غزنویان ویران شده بود، بازسازی و دوباره آباد کرد. او دیوارهای شهر را برافراشت و در سال‌های ۱۰۳۷–۱۰۴۰ قلعه‌ای سنگی بر ویرانه‌های قلعهٔ پیشین ساخت. در سال‌های ۱۰۴۳–۱۰۴۴، اتحادی از شاهزادگان هندو در زمان او لاهور را محاصره کردند اما ناکام ماندند. لاهور به‌زودی به مرکز فرهنگی و علمی تبدیل شد و به‌ویژه به‌خاطر شعر آوازه یافت.

لاهور در زمان خسرو شاه در ۱۱۵۲ رسماً به‌عنوان پایتخت شرقی امپراتوری غزنوی شناخته شد. پس از سقوط غزنه در ۱۱۶۳، لاهور پایتخت یگانهٔ غزنویان شد. در این دوره، شاعران و دانشمندان بسیاری از شهرهای دیگر غزنویان به لاهور آمدند. به‌نظر می‌رسد که شهر لاهور در روزگار غزنویان به‌طور کامل در غرب بازار شاه عالمی و شمال دروازه بهتی امروزی جای داشته است.

## مشاهیر
* محمد اقبال: ادیب، اندیشمند، و شاعر در زبان‌های اردو و فارسی.
* محمد طاهر القدری: مؤلف اسلامی، شاعر و نویسنده.
* فیض احمد فیض: شاعر در زبان اردو.
* سعادت حسن منتو: نویسنده داستان‌های کوتاه در زبان اردو.
* رودیارد کیپلینگ: رمان‌نویس در زبان انگلیسی، نویسنده.
* باپسی سیدهوا: رمان‌نویس در زبان انگلیسی، نویسنده.
* محسن حمید: رمان‌نویس در زبان انگلیسی، مؤلف.
* شائونا سینگ بالدوین: رمان‌نویس، مؤلف.
* پران نویل: مؤلف.
* محمدتقی خان: نوجوان حافظ و نابغه قرآنی، متولد ۱۹۹۷، مقیم ایران
* واقف لاهوری: شاعر و ادیب در زبان فارسی

## شهرهای خواهرخوانده
شهرهای خواهرخوانده لاهور عبارتند از:
*  استانبول، ترکیه، از سال ۱۹۷۵
*  چیتاگونگ، بنگلادش
*  شی‌آن، چین، از سال ۱۹۹۲
*  بلگراد، صربستان، از سال ۲۰۰۷
*  بوگوتا، کلمبیا
*  بخارا، ازبکستان
*  شیکاگو، آمریکا، از سال ۲۰۰۷
*  کویمبرا، پرتغال
*  کوردوبا، اسپانیا، از سال ۱۹۹۴
*  دوشنبه، تاجیکستان
*  فاس، مراکش، از سال ۱۹۹۴
*  فرزنو، آمریکا
*  گلاسگو، اسکاتلند، از سال ۲۰۰۶
*  هونسلو، انگلستان
*  اصفهان، ایران، از سال ۲۰۰۴
*  کورتریک، بلژیک، از سال ۱۹۹۳
*  کراکوف، لهستان
*  مشهد، ایران، از سال ۲۰۰۶
*  ساریون، کره شمالی، از سال ۱۹۸۸
*  سمرقند، ازبکستان، از سال ۱۹۹۵
*  آمل، ایران، از سال ۲۰۱۰

## نگارخانه

|Wazir Khan Mosque
File:Islamic Summit Minar Charing Cross.jpg|Islamic Summit Minar Charing Cross
File:Tomb Of Jahangir.jpg|Tomb of Jahangir
File:Food street lahore by kamran.jpg|Gawalmandi Food Street
File:Shalamar_Garden_July_14_2005-South_wall_pavilion_with_fountains.jpg|باغ شالیمار is a میراث جهانی یونسکو
File:Lahore_Museum,_Lahore.jpg|Lahore Museum was established in 1865
File:AllamaIqbal Tomb Night.jpg|Tomb for اقبال لاهوری
File:Quaid-e-azam library001.jpg|Quaid-e-Azam Library
File:International_border_at_Wagah_-_evening_flag_lowering_ceremony.jpg|Wagah border ceremony
File:Alfred Woolner's statue in front of Punjab University, Lahore.jpg|A.C. Woolner statue
File:Minar-e-Pakistan, Lahore..jpg|Minar-e-Pakistan


## منابع


رده:پایتخت کشورهای پیشین
رده:پایتخت‌های تاریخی هند
رده:جای‌ها در رامایانا
رده:شهرهای پاکستان
رده:مراکز تقسیمات کشوری پاکستان
رده:مناطق کلان‌شهری پاکستان
رده:مناطق مسکونی در ناحیه لاهور