جدایی‌خواهی احزاب کرد از ایران

**[[جدایی‌خواهی در ایران|جدایی‌خواهی]] [[کردهای ایران|کُردها]] از ایران**، **[[مساوات‌خواهی|برابری‌خواهی]] کُردها در ایران امروزی** یا **اختلاف و جدال کُردها و حکومت ایران** اشاره به تلاش برخی از کردهای ایران دارد که در پی جدا نمودن بخش‌های کردنشین از ایران و ایجاد یک کشور مستقل کُرد بودند. نخستین درگیری میان کردها و حکومت ایران به تلاش‌های رضا شاه برای مبارزه علیه نیروهای گریز از مرکز برمی‌گردد. در سال ۱۹۴۳ و پس از اشغال ایران توسط نیروهای انگلستان و شوروی، حزب دموکرات کردستان ایران فعالیت‌های سیاسی خود را در ایران با هدف به‌دست آوردن یک حکومت خودمختار در مناطق کُردنشین، آغاز کرد. امروزه مبارزهٔ جدایی‌طلبان، توسط گروه پژاک دنبال می‌شود.

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مَسائل کُردها را به‌دقت زیر نظر داشت و به منظور تشویق حرکت‌های استقلال‌طلبانهٔ کُردها در کشورهای ترکیه، عراق، ایران و سوریه می‌خواست جمهوری کُرد مستقلی در آن ناحیه تأسیس کند.

با وجود اینکه حکومت ایران هرگز روی خوشی به جدایی مناطق غربی خود نشان نداده و مخالف سرسخت تجزیه شدن ایران است، برخلاف کشورهایی نظیر ترکیه و عراق دست به خشونت سازماندهی‌شده علیه کُردهای غیرنظامی نزده و همواره صرفاً قصد آسیب رساندن به احزاب جدایی‌طلب را داشته است. برخلاف کشورهای دیگر که دارای جمعیت کُرد هستند، (مانند ترکیه، عراق و سوریه) جدایی‌طلبی احزاب کُرد در ایران، معمولاً با استقبال بسیار کمی میان کُردها روبرو شده است زیرا پیوندهای مستحکم قومی و زبانی میان کُردها و سایر اقوام ایرانی وجود دارد. کرینبروک می‌نویسد که اکثر کردهای ایران هیچگونه علاقه‌ای به جدایی از ایران نشان نمی‌دهند و حتی ایدهٔ خودمختاری را نیز رد می‌کنند. داشتن تاریخ و فرهنگ مشترک با سایر اقوامی که در ایران زندگی می‌کنند، دلیل دیگری است که ایدهٔ جدایی از ایران در میان کُردها مورد استقبال قرار نگرفته است.

## حزب حیات آزاد کردستان
برخی از احزاب کُرد مانند پژاک، در فهرست گروه‌های تروریستی توسط سازمان‌های بین‌المللی و دولت‌های مختلف قرار گرفته‌اند.

پژاک اغلب تحت‌تأثیر حزب کارگران کردستان (پ.ک. ک) در نظر گرفته می‌شود. در سال ۲۰۰۹، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده پژاک را گروه تروریستی زیرمجموعه پ.ک. ک در نظر گرفت. در حالی که هر دو گروه زیرمجموعهٔ کنفدرالیسم جوامع کردستان (KCK: ) هستند.

شاخه نظامی پژاک با نام واحد شرق کردستان دارای ۳٬۰۰۰ عضو از کشورهای ایران، ترکیه، عراق، سوریه است. فعالیت این گروه بیشتر در مرز بین ایران، عراق و ترکیه و منطقه قلعه‌رش در شهرستان سردشت از توابع استان آذربایجان غربی و منطقه اورامانات از توابع استان کرمانشاه و شهرستان ایوان از توابع استان ایلام و شهرستان مریوان و منطقه چهل چشمه از توابع استان کردستان و بخش شرقی کوهستان قندیل در کردستان عراق است.

چهار حکومت جمهوری اسلامی ایران، جمهوری ترکیه، ایالات متحده آمریکا و پادشاهی مشروطهٔ ژاپن حِزب حیات آزاد کردستان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده‌اند.

راست|بندانگشتی|کوملهٔ انقلابی زحمتکشان کردستان ایران و حزب کمونیست ایران در دههٔ ۱۳۶۰ در کردستان ایران با ایدئولوژی مارکسیستی و انترناسیونالیستی فعالیت می‌کردند.

## پانویس

## پیوند به بیرون
* PJAK website (به فارسی، سورانی و انگلیسی)
* Extract from article about Kurdish Iranian militants ۲۸ ژوئن ۲۰۰۶

رده:تاریخ استان آذربایجان غربی
رده:تاریخ استان ایلام
رده:تاریخ استان کردستان
رده:تاریخ استان کرمانشاه
رده:تاریخ مردم کرد
رده:جدایی‌خواهی در ایران
رده:جنبش استقلال کردستان
رده:جنگ‌های داخلی ایران
رده:درگیری‌ها در ۲۰۲۲ (میلادی)
رده:درگیری‌های مسلحانه جاری
رده:شورش‌ها در ایران
رده:شورش‌های کردها