open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جنگل فندقلو

بندانگشتی

**جنگل فندقلو** درکنار روستای خانقاه سفلی (نمین) و ۳۰ کیلومتری شهرستان اردبیل و ۱۰ کیلومتری جنوب شهر نمین در ابتدای شروع جنگل‌های هیرکانی به عنوان میراث یونسکو واقع شده است. به خاطر داشتن جاذبه‌های منحصر به فرد جنگلی – مرتعی قابلیتی بسیار ممتاز برای توسعه در صنعت اکوتوریسم دارد. از جاذبه‌های گردشگری آن می‌توان به تله‌کابین حیران-فندقلو اشاره کرد که از جنگل فندقلو شروع می‌شود. این جنگل دارای درختان مختلف میوه مانند فندق، سیب وحشی، گوجه سبز، ازگیل، به، تمشک و توت فرنگی است. با توجه به اینکه درخت فندق بیش از سایر گونه‌ها در این جنگل روییده است، این منطقه فندق‌لو نامیده می‌شود. این جنگل در سطحی به طول تقریبی ۱۲۰کیلومتر پراکنده شده است و ۸۵ کیلومتر از این جنگل را جنگل و بقیه را مراتع سبز تشکیل می‌داد.

## ثبت جنگل‌های هیرکانی در فهرست یونسکو
بنا بر اعلام دبیرکل کنونی کمیسیون ملی یونسکو در ایران: در چهل و سومین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان، جنگل‌های هیرکانی که از جنگل فندقلو در شهرستان نمین در استان اردبیل تا گلیداغ در خاور استان گلستان کشیده شده است، با نظر موافق اعضای کمیته در ۱۴ تیر ۱۳۹۸ در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. به گفته همین منبع، این بیست و چهارمین مورد از میراث تاریخی و طبیعی ایران است که در فهرست یونسکو جای می‌گیرد.

## جشنواره گل‌های بابونه
از دیگر جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل جشنواره گل‌های بابونه در شهرستان نمین می‌باشد، که همه ساله هم‌زمان با روز جهانی گل و گیاه در ۲۵ و ۲۴ خرداد، با حضور گسترده گردشگران داخلی و خارجی در منطقه توریستی جنگل فندقلو که یکی از مناطق بکر و ذخیره‌گاه طبیعی گیاهان دارویی است برگزار می‌شود. این جشنواره در مراتعی با وسعت چند صد هکتار بابونه، به همت سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل برگزار می‌گردد. ضمن برگزاری برنامه‌های شاد موسیقی و نمایش گروه‌های هنرمند، در دو بخش برنامه‌های متنوع فرهنگی، هنری و تفریحی را برای کودکان و نوجوانان و قشرها مختلف مردم برگزار کردند. در این جشنواره هنرمندان چیره‌دست و صنعتگران این منطقه، با تولید گلیم، مسند، جاجیم و ورنی میراثی گرانبها را در معرض نمایش عموم قرار می‌دهند.

## مارال‌های جنگل فندقلو
طرح ملی رهاسازی مارال در جنگل‌های فندقلو در سال ۱۳۸۹ به تعداد ۸ راس، با هماهنگی اداره محیط زیست و پاسگاه محیط بانی شهرستان نمین صورت پذیرفت و تا سال ۱۳۹۰ این تعداد به ۱۱ راس قرار بود برسد.
بندانگشتی|800x800px|جنگل فندقلو|وسط

## نگارخانه

پرونده: جنگل_فندقلو_2.jpg |گل‌های بابونه جنگل فندقلو
پرونده: جنگل_فندقلو1.jpg | طبیعت جنگل فندقلو
پرونده: جنگل_فندقلو3.jpg |دشت گل‌های بابونه در اواخر اردیبهشت
پرونده: جنگل_فندقلو4.jpg |طبیعت فندقلو
پرونده: جنگل_فندقلو5.jpg |طبیعت گل‌های بابونه جنگل فندقلو اواخر اردیبهشت ماه
پرونده: IMG 63414t5.jpg |تله کابین جنگل فندقلو-حیران



## پانویس

## منابع
*«جاذبه‌های گردشگری اردبیل» از جنگل فندقلو تا دریاچه شورابیل
*طبیعتی به رؤیایی جنگل فندقلو+تصاویر
*کشت بیش از ۱۰۰ هکتار انواع گیاهان دارویی در نمین اردبیل
* آشنایی با جنگل فندقلو *همشهری آنلاین*
*جنگل شگفت‌انگیز فندفلو در استان اردبیل
*مدیرکل میراث فرهنگی اردبیل:«فندقلو» دو طرفه می‌شود
*عطر گل‌های بابونه در جنگل فندقلو
*گلستانی در میان ابر و جنگل *خبرگزاری مهر-استان اردبیل*
*طبیعت بهاری تفرجگاه فندقلو نمین در استان اردبیل

رده:جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل
رده:جاذبه‌های گردشگری شهرستان اردبیل
رده:جنگل‌های ایران
لدخه خاء

**لدخه خاء** منطقه‌ای زراعتی است در جنوب کوخرد و از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.
این منطقه در شمال تنب تپه جعفرآباد و در بادیه جنوبی کوخرد واقع می‌باشد. خانه‌های قدیمی حاج رضا جعفری و حاج عبدالرزاق جعفری در آنجا قرار دارند.

## محدوده لدخه خاء
از شمال رودخانه مهران، از جنوب جعفرآباد، از مغرب نخل شیخیا، و از سمت مشرف به بند باریکو محدود می‌گردد.

## نخلهای لدخه خاء
نخلستان لدخه خاء دقیقاً در لب رودخانه قرار دارند، اما در ارتفاع ۶ متر از سطح آب رودخانه قرار دارند وهنگام طغیان رودخانه آب رودخانه به نخلها نمی‌رسد.

## منابع
* محمدیان، کوخردی، محمد. *به یاد کوخرد* ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.




رده:صحراها و کشتزارهای شهرستان بستک
شهرستان دلیجان

**شهرستان دلیجان** یکی از شهرستان‌های استان مرکزی است و مرکز آن شهر دلیجان است. نراق دیگر شهر آن است.

## موقعیت و تقسیمات جغرافیایی

شهرستان دلیجان در طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۱۶ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۵ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۳ درجه و ۴۲ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۱۸ دقیقه واقع شده شهر دلیجان به‌عنوان مرکز این شهرستان در ارتفاع ۱۵۳۰ متری از سطح دریا قرار دارد

این شهرستان از شمال با شهرستان قم استان قم و شهرستان کهک استان قم، از جنوب با شهرستان میمه و وزوان استان اصفهان، از شرق با شهرستان کاشان استان اصفهان و از غرب با شهرستان محلات همسایه است. گستردگی این شهرستان نزدیک به ۲۵۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد و در کنار این از راه‌های پیوند دهنده چندین استان کشور است. این شهرستان در استان مرکزی از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است و همین امر زمینه را برای تغییرات اجتماعی و فرهنگی در آن شهر فراهم آورده است و به دلیل همین عوامل این شهرستان در حال گذر از موقعیت کنونی به وضعیت صنعتی بوده و مردم آن فرایند شهروندی را تجربه می‌کنند.

بر اساس تقسیمات کشوری شهرستان دلیجان دارای دو شهر دلیجان و نراق و یک بخش با نام بخش مرکزی، چهار دهستان و صد آبادی دارای سکنه است که از این تعداد ۲۹ آبادی دارای ۲۰ خانوار و بیشتر هستند. دهستان‌های شهرستان دلیجان عبارت‌اند از:
* دهستان دودهک
* دهستان هستیجان
* دهستان جاسب
* دهستان جوشق

## آب و هوا
شهرستان دلیجان در قلمرو آب و هوایی نیمه خشک قرار دارد و مرکز آن یعنی شهر دلیجان دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های نسبتاً گرم است. متوسط بارندگی عمومی حدود ۱۵۰ میلی‌متر می‌باشد، که کمترین میزان بارندگی را در میان شهرستان‌های استان، دارا است.

## زبان
اهالی شهرستان دلیجان به فارسی سخن می‌گویند اما در گذشته، گویش مردم این شهرستان زبان راجی/ رایجی یا در اصطلاح محلی بُروِبشِه بود که امروزه در شهر دلیجان و آبادی اران از توابع جاسب رواج دارد.

## جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان دلیجان در سال ۱۳۹۵ برابر با ۵۱٬۶۲۱ نفر بوده است که از این میان ۲۶٬۳۷۲ نفر مرد و ۲۵٬۲۴۹ نفر زن بوده‌اند.

## سوغات شهرستان
از جمله سوغالت دلیجان می توان به نبات ، پولکی ، حلواشکری ، ارده ، جوز قندی ، زعفران ، و محصولات کشاورزی از قبیل هندوانه ، خیار، خربزه و انار می‌باشد که محصولات کشاورزی تولید شده ، به علت نوع خاص آب و هوا و زمین زراعی کیفیت بالایی دارند. 

## جاذبه‌های گردشگری
جاذبه‌های گردشگری این شهر شامل کاروانسرای دودهک، پل شاه عباسی دودهک، و غار نخجیر در جاده دلیجان به نراق است. آثار تاریخی شهر نراق شامل بازار، آب‌انبار، مساجد، بافت تاریخی و امامزاده‌ها است. غار چال نخجیر از دیدنی‌های منطقه است. گوشواره‌های آهکی که بر روی طاق شکل گرفته نیز دیدنی است. وجود دو مسیر آبی و خشک در این غار، امکان پیاده‌روی و قایق‌سواری را فراهم کرده است. دلیجان با ۴۸۷ اثر ثبت ملی قطب گردشگری ایران است.

## منابع

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
* هلال احمر شهرستان دلیجان


دلیجان
ایدنک

روستای **ایدنک** یا **عیدنک** روستایی در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است. این روستا در30کیلومتری شهرستان دهدشت (مرکزشهرستان کهگیلویه) و ۵ کیلومتری شهرستان لنده واقع شده‌است که مرکز ایل کرائی با القابی مختلف از گذشته تا کنون، ایل کرایی یا ایل دین یار کرایی و یا ایل کوراکانی از لرستان بزرگ محسوب میشود.

## تاریخ
در سال ۱۳۶۵ به دلیل سیل و طغیان رودخانه مارون، پل ارتباطی شهر لنده به سمت شهرهای سوق و دهدشت که بین بهشت آباد و روستای ایدنک وبر روی رودخانه مارون واقع بود، به همراه بسیاری ازخانه‌های روستایی تخریب شد به همین دلیل بسیاری از ساکنان روستا مجبور شدند به شهرهای همجوار به ویژه شهر لنده(شهرک شهیدرجایی) مهاجرت کنند. در حال حاضر بخشی از مردم این روستادر نقطه‌ای بالاتر از مرکزیت روستا مستقر شده‌اند. به اعتقاد برخی محققان این روستا بر روی بقایای شهر قدیمی {جومه} از شهرهای دوران صفوی و شاید پیشتر از آن قرار دارد سفال‌های شکسته تنها بقایای بافت تاریخی هستند.

## مردم شناسی

روستای ایدنک (جومه) مرکز مردمان ایل کرائی میباشد که این روستا در دوران شاپور اول ساسانی بنیان گذاشته شد(240 تا 271 میلادی).؛ایدنک اکنون دارای ۳ هزار نفر جمعیت می‌باشد که اکثر جمعیت مردم این روستا از ایل بزرگ کرائی هستند. 

زبان مردم روستا  گویشی از زبان لری با لهجه کهگلویه ای می‌باشد.

## شرایط آب وهوایی
ایدنک دارای آب وهوایی گرم ومرطوب درتابستان وسردومعتدل درزمستان است که تقریبا آب وهوای قاره ای است.بواسطه رودخانه مارون دارای رطوبت ۴۲درصدی درتابستان وبطورحداقل درفصول دیگراست.حداکثردمادرزمستان۶+ودرتابستان۵۰+است.بارندگی ازنیمه دوم آبانماه شروع وتااوایل اردیبهشت ماه ادامه دارد.دارای بادهای گرم وخشک همراه باگرد وغباردرتابستان وبادهای سرد ومرطوب درزمستان می باشد.وجود کوههای سیاه درشمال ودژکوه درجنوب وکوه ماغردرغرب جلوه خاصی به شرایط آب وهوایی این منطقه از ایران راداده است.

کشاورزی

باتوجه به دونوع کشت آبی ودیم  و وجود رودخانه مارون، دارای خاک وتنوع درکشت انواع غله ومیوه و سبزیجات است.ازدیرباز درایدنک کشت برنج رایج بوده وهنوز بصورت سنتی کشت وبا تجهیزات روز(مانند کمباین و..)برداشت می شودوباوجود فراوانی آب این نعمت خدادادی درفصول تابستان کشت ودراوایل پاییز برداشت می شود.انواع برنج چمپا-فجر-شمیم- درایدنک کشت می شود.گندم وجو اکثرابصورت دیم کشت می شود.ماش-عدس ازدیگر حبوبات قابل کشت می باشد.

## جستارهای وابسته
شهرستان لنده

لنده

دهدشت

کهگیلویه

کهگیلویه و بویر احمد

سوق

## منابع


رده:روستاهای شهرستان لنده
اسکی (ابهام‌زدایی)

**اسکی** دارای معانی و کاربردهای زیر است.

* اِسکی (ورزش) نام چند گروه از رشته‌های ورزشی
* اَسکی (استاندارد) نوعی استاندارد در کدهای کامپیوتری
*اتحادیه سندیکای کارگران ایران
سایبرنتیک

در فرهنگ ارتباطات، **دانش رایانیک**، **سایبرنتیک**، یا **فرمانیک**  نام نظریه‌ای است که مناسبات انسان و ماشین، و مناسبات ماشین‌ها با یکدیگر را تبیین می‌کند. این نظریه را نوربرت وینر در سال ۱۹۴۸ مطرح کرده‌است.

## ریشه واژه
ریشه این واژه از ریشه ای یونانی باستان به معنای اداره کردن (علم الاداره)، حکمرانی اجتماعی و هدایت کِشتی می آید.

## تاریخچه
زمینهٔ گستردهٔ سایبرنتیک به صورت مطالعات بین رشته‌ها و از طریق به‌هم وصل‌کردن زمینه‌های متعدد و گوناگونی همچون سیستم‌های کنترل، نظریهٔ شبکه‌های الکتریکی، منطق ریاضی، پایداری سیستم‌های زیست‌شناسی، پایداری سیستم‌های مهندسی، و علوم اعصاب در طی سال‌های دههٔ ۱۹۴۰ آغاز گردید. با گسترش‌های بعدی، میدان‌های علمی دیگری نظیر سیستم‌های اجتماعی، مردم‌شناسی، نظریه عمومی سیستم‌ها، روان‌شناسی، و معماری و طراحی نیز به آغوش سیبرنتیک درآمدند.
## تحلیل سایبرنتیک نظام‌های سیاسی
بر این اساس نظام سیاسی پیامهایی (اطلاعات) دریافت می‌کند و آنها را تفسیر و تنظیم می‌کند و بر اساس آن ارتباط و تصمیم می‌گیرد؛ لذا تداوم نظام سیاسی به میزان قدرت (کنترل) بر اطلاعات است. سیستم برای تضمین تداوم خویش باید سه نوع اطلاعات دریافت می‌کند:

۱. دربارهٔ جهان خارج ۲. اطلاعات دربارهٔ گذشته (حافظه یا خاطره) ۳. دربارهٔ اجزا و عملکرد خودش (مکانیسم بازخورد)

## جستارهای وابسته
* فلسفه علوم
* نظریه سامانه‌ها
* نظریه عمومی سیستم‌ها

## پانویس

## منابع
* سیبرنتیک: کنترل و ارتباطات در حیوانات و ماشین‌ها 
* سیبرنتیک و سیبرنتیک درجهٔ دوم 
* نظریّهٔ عمومی سامانه‌ها، اسکلت علوم
* شکرخواه، یونس. *واژه‌نامهٔ ارتباطات*، چاپ سوم. تهران: سروش (انتشارات صدا و سیما)، ۱۳۸۶. 
* نظام‌الدین فقیه، سیستمهای پویا: اصول و تعیین هویت۹۶۴٬۴۵۹-۸۰۶-۷:شابک
* نظام‌الدین فقیه، سیستمهای کنترل، ۹۶۴-۵۹۵۷-۶۰-۵:شابک
* نظام‌الدین فقیه، مبانی شبیه‌سازی سیستمها، ۹۶۴-۶۸۱۰-۰۶-۳:شابک
* هاشمی گلپایگانی، محمدرضا. تهامی، سید احسان "مبانی سیستم‌ها و مهندسی سیبرنتیک (مفاهیم و کاربردها)"، انتشارات سخن گستر، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد،1386.ISBN 978-964-477-390-7

رده:رباتیک
رده:سامانه‌ها
رده:سیبرنتیک
رده:علوم صوری
رده:نظریه سامانه‌ها
رده:نظریه کنترل
رده:مطالعات علم و فناوری
رده:ترابشریت
خلیج عرب

**خلیج عربی** خلیجی است در غرب اسکندریه، در شمال مصر. خلیج عرب جزئی از دریای مدیترانه است و بندر العلمین (محل نبردهای اول و دوم العلمین در جنگ جهانی دوم) در کرانهٔ این خلیج قرار دارد.

## منابع

* http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2006/02/21/000011823_20060221153642/Rendered/PDF/E12870v10EIA0A1aft0Revised020010005.pdf
* The Alamein Line

رده:جغرافیای مصر
رده:خلیج‌های دریای مدیترانه
رده:خلیج‌های مدیترانه
رده:خلیج‌های مصر
رده:دریاها
رده:دریای مدیترانه
لمباردها

بندانگشتی|چپ|250px
**لمباردها، (لانگوباردها)**،  که به‌معنی (*ریش بلندها*) است، از مردم ژرمن هستند که هنگام ظهور مسیح در بخش سفلای رود البه سکونت داشتند. پس از مهاجرت‌ها و جنگ‌های متوالی سرانجام در قرن پنجم میلادی در شمال رود دانوب به‌بازسازی و تشکیلات نوین قومی دست یافتند. در سال (۵۴۶) به‌بخش غربی مجارستان مهاجرت نموده و در سال (۵۶۸) به ایتالیای بیزانس حمله نموده و بخش عظیمی از این سرزمین را به‌تصرف درآوردند که بعداً به نام لمباردی معروف شد. لمباردها شهر پاویا را پایتخت قرار داده و سلطه خود را در شمال و بخش‌هایی از مرکز و جنوب ایتالیا گسترش دادند. گروهی از لمباردها تحت تأثیر مذهب اسلام و گرایش به آن، دین کاتولیک را ترک گفته و به‌اسلام روی آوردند. بدینوسیله پایه‌های دین اسلام در اواسط قرن هفتم میلادی در ایتالیا پی‌ریزی شد.

## منابع

* Bibliographisches Institut & A. F. Brockhaus AG ۲۰۰۵

## نگارخانه

File:Langobardic - Ciborium Fragment - Walters 27563.jpg|
File:Langobardic - Fibula - Walters 542440.jpg|
File:Langobardic - Section of a Chancel Barrier (?) - Walters 27535.jpg|
File:Calice in vetro longobardo 01.JPG|
File:Arte longobarda, da sutri, bicchiere a forma di corno, fine VI-inizio VII sec.JPG|
File:Cividale, museo cristiano, capsella per reliquie, lamina d'argento sbalzata, fine VIII-inizio IX secolo.JPG|
File:Maestro di castelseprio, andata a betlemme.jpg|
File:Gallo di Ramperto3.jpg|


## جستارهای وابسته

* لمباردی
* بورگوندی‌ها
* سوئبی‌ها
* فرانک‌ها
* گوت‌ها
* وندال‌ها

رده:لمباردها
رده:افراد باستانی ژرمن‌ها
رده:اقوام اروپا
رده:تاریخ ایتالیا
رده:تاریخ ژرمن‌ها
رده:تاریخ مردم ژرمن
رده:دوره مهاجرت‌ها
رده:ژرمن‌ها
رده:مردمان باستانی
فرانک

**فرانک** ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

* فرانک (واحد پول)، مربوط به چندین کشور
* فرانک‌ها نام یکی از اقوام ژرمن
* فرانک (نقاشی) نام اثری از چاک کلوز، نقاش معاصر آمریکایی
* فرانک (نام) نامی زنانه یا مردانه
* فرانک (آلبوم امی واینهاوس)
* فرانک (دهانه)
* فرانک سوئیس
* فرانک (فیلم)

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام خانوادگی
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام کوچک
رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی یکای پول
رده:نام‌های کوچک مردانه
اپرا در جمهوری آذربایجان

بندانگشتی|پوستر تبلیغ برگزاری اولین اپرا در آذربایجان که اولین اپرای تاریخ اسلام نیز محسوب میشود.
اپرا در جمهوری آذربایجان از سال ۱۹۰۸ با نمایش اپرای لیلی و مجنون نوشته‌ی عزیر حاجی‌بیف آغاز شده‌است. این اپرا اولین اپرای جهان اسلام خوانده می‌شود. اولین اپراهای آذربایجان در تئاتر تقی‌اف به نمایش درآمده‌اند.
## آثار معروف
* لیلی و مجنون - عزیر حاجی‌بیف - ۱۹۰۸
* زن و شوهر - عزیر حاجی‌بیف - ۱۹۱۰
* مشهدی عباد - عزیر حاجی‌بیف - ۱۹۱۱
* آرشین مال آلان - عزیر حاجی‌بیف - ۱۹۱۳
* عاشق غریب - ذولفقار حاجی‌بیف - ۱۹۱۵
* شاه اسماعیل - مسلم ماقمایف (آهنگساز) - ۱۹۱۹
* نرگس - مسلم ماقمایف - ۱۹۳۵
* کوراوغلو - عزیر حاجی‌بیف - ۱۹۳۷
* وطن - قارا قارایف، جودت حاجیف - ۱۹۴۵

## خوانندگان مشهور
* بولبول محمدوف
* رشید بهبودوف
* لطفیار ایمانوف
* زینب خانلاروا

## منابع

* 
* 

رده:اپرا در جمهوری آذربایجان
رده:اپرا
رده:تاریخ رقص باله
رده:سبک‌های موسیقی آذری
رده:موسیقی جمهوری آذربایجان
فینکورماکوس

**فینکورماکوس**  یکی از پادشاهان اسکاتلند بود که از ۳۰۴ تا ۳۵۱ میلادی فرمانروایی کرد.

## پیوند به بیرون
* لیست شاهان اسکاتلند (به انگلیسی)

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Fincormachus

رده:اسطوره‌شناسی اسکاتلندی
رده:اهالی اسکاتلند
رده:پادشاهان در اسطوره‌شناسی
رده:حاکمان افسانه‌ای
رده:فرمانروایان اسکاتلند
پو (رود)

بندانگشتی|چپ|270px|رود پو در شمال ایتالیا

**پو**  رودی است در شمال ایتالیا به طول ۶۵۲ کیلومتر و مساحت بستر آن ۷۵۰۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد. بزرگ‌ترین رود آن کشور است. از ارتفاع ۲۰۲۰ متری آلپ سرچشمه گرفته و به دریای آدریاتیک می‌ریزد. در مسیر این رودخانه سدهای متعدد بسته شده‌است. «پو» در فصل‌های بهار و پائیز طغیان می‌کند. این جریان به وسیلهٔ کانال به ونیز وصل شده‌است.

جریان متوسط تاریخی آب برای ژوئن ۱۸۰۵ متر مکعب در ثانیه بوده‌است. در اواخر ژوئن ۲۰۲۲، جریان اندازه‌گیری شده در فرارا به کمتر از میانگین ۱۴۵ متر مکعب در ثانیه رسید. تغییرات آب و هوایی باعث خشکسالی‌های متعددی در سراسر ایتالیای شمالی شده‌است؛ با پیش‌بینی بسامد و شدت آن که منجر به «کاهش بارندگی در طول فصول بحرانی رشد محصولات زراعی» شده‌است. در ژوئیه ۲۰۲۲، دولت ایتالیا در مناطق امیلیا رومانیا، لومباردی، پیمونت، ونتو و فریولی و جولیا وضعیت اضطراری اعلام کرد.

کم‌آب شدن این رود باعث شد تا یک بمب منفجر نشده ۴۵۰ کیلوگرمی با ۲۴۰ کیلوگرم مواد منفجره متعلق به جنگ جهانی دوم به وسیلهٔ ماهیگیران در بستر خشک‌شده رودخانه در منطقه لومباردی پیدا و خنثی شود.

## نگارخانه

Torino - vista ponte Isabella - Castello del Valentino e Mole Antonelliana.jpg|تورین
View of the Po from Turin.jpg|تورین
SanMauroTse panorama.jpg|سان ماورو تورینزه
Ippovie Delta Po.JPG


## جستارهای وابسته
* لمباردی
* فهرست رودهای ایتالیا

## منابع


* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG 2005


رده:آب‌راه‌های ایتالیا
رده:حوضه پو
رده:رود پو
رده:رودهای استان آلساندریا
رده:رودهای استان پارما
رده:رودهای استان پاویا
رده:رودهای استان پیاچنزا
رده:رودهای کلان‌شهر تورین
رده:رودهای استان رجو امیلیا
رده:رودهای استان روویگو
رده:رودهای استان فرارا
رده:رودهای استان کریمونا
رده:رودهای استان کونئو
رده:رودهای استان لودی
رده:رودهای استان منتووا
رده:رودهای استان ورچلی
رده:رودهای ایتالیا
رده:مقاله خرد رود ایتالیا
رده:میراث جهانی در ایتالیا
۱۸۸۰

## رویدادها
* پدید آمدن زبان ساختگی ولاپوک از سوی یوهان مارتین اشلیر.
* حدود ۱۸۸۰ قبیله مامش و منگور با همکاری ایل هرکی به یاری شیخ عبیدالله نهری به قیام شیخ عبیدالله دست زدند.

تأسیس تیم منچسترسیتی

## زادروزها
* ۱ ژانویه - مصطفی صادق رافعی، نویسنده و شاعر مصری
* ۶ ژانویه – تام میکس، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۴۰)
* ۸ فوریه – فرانتس مارک، نقاش آلمانی (د. ۱۹۱۶)
* ۲۹ مه – اسوالد اشپنگلر، فیلسوف، نویسنده، و تاریخ‌نگار آلمانی (د. ۱۹۳۶)
* ۱۷ ژوئن – کارل وان وکتن، نویسنده و عکاس آمریکایی (د. ۱۹۶۴)
* ۲۷ ژوئن – هلن کلر، نویسنده آمریکایی (د. ۱۹۶۸)
* ۲۹ ژوئن – لودویگ بک، سرباز و نویسنده آلمانی (د. ۱۹۴۴)
* ۴ اوت – ورنر فون فریچ، سرباز آلمانی (د. ۱۹۳۹)
* ۶ اوت – هانس موزر (هنرپیشه)، بازیگر اتریشی (د. ۱۹۶۴)
* ۲۶ اوت – گیوم آپولینر، شاعر فرانسوی (د. ۱۹۱۸)
* ۲۳ اکتبر – اونا اوکانر (بازیگر)، بازیگر ایرلندی (د. ۱۹۵۹)
* ۶ نوامبر – روبرت موزیل، نویسنده و کتابدار اتریشی (د. ۱۹۴۲)
* ۱۰ نوامبر – جیکوب اپستین، مجسمه‌ساز آمریکایی (د. ۱۹۵۹)

## مرگ‌ها
* ۳۱ مارس – هنریک وینیاوسکی، آهنگساز لهستانی (ز. ۱۸۳۵)
* ۸ مه – گوستاو فلوبر، نویسنده فرانسوی (ز. ۱۸۲۱)
* ۱۷ اوت – اله بول، آهنگساز نروژی (ز. ۱۸۱۰)
* ۲۲ دسامبر – جرج الیوت (نویسنده)، مترجم، نویسنده، و فیلسوف بریتانیایی (ز. ۱۸۱۹)

## متفرقه
جمعیت فرانسه در این سال حدود ۳۹ میلیون نفر بود.

رده:۱۸۸۰ (میلادی)
۱۸۶۰

## رویدادها
جوزپه گاریبالدی با چریکهای تحت فرماندهی خود به جزیره سیسیل حمله کرد و به سلطه بوربون‌ها پایان داد.

## زادروزها
* ۱۲ اوت - کلارا هیتلر
* ۲۹ ژانویه - آنتوان چخوف
* ۳۱ ژانویه – آترپت، نویسنده اهل ارمنستان (د. ۱۹۳۷)
* ۱۳ مارس – هوگو ولف، آهنگساز اتریشی (د. ۱۹۰۳)
* ۱۹ مارس – ویلیام جنینگز برایان، سیاست‌مدار، وکیل، و دیپلمات آمریکایی (د. ۱۹۲۵)
* ۱۳ آوریل – جیمز انسور، نقاش بلژیکی (د. ۱۹۴۹)
* ۲ مه – تئودور هرتسل، ژورنالیست و نویسنده اهل مجارستان (د. ۱۹۰۴)
* ۹ مه – جیمز بری، نویسنده بریتانیایی (د. ۱۹۳۷)
* ۲۹ مه – آیزاک آلبنیس، پیانیست و آهنگساز اسپانیایی (د. ۱۹۰۹)
* ۱۶ اوت – ژول لافورگ، شاعر فرانسوی (د. ۱۸۸۷)
* ۲۰ اوت – ریمون پوانکاره، سیاست‌مدار فرانسوی (د. ۱۹۳۴)
* ۶ سپتامبر – جین آدامز، ژورنالیست، نویسنده، و فیلسوف آمریکایی (د. ۱۹۳۵)
* ۱ اکتبر – آرتور فرانک ماتیوس، نقاش و معمار اهل ایالات متحده آمریکا (د. ۱۹۴۵)
* ۱ نوامبر – بویاز پنروز، سیاست‌مدار آمریکایی (د. ۱۹۲۱)
* ۲۳ نوامبر – یالمار برانتینگ، سیاست‌مدار و دیپلمات سوئدی (د. ۱۹۲۵)

### تاریخ نامعلوم
* آقابالا آقاسعیداغلو، موسیقی‌دان اهل امپراتوری روسیه (د. ۱۹۲۸)

## مرگ‌ها
* یانوش بویویی، ریاضیدان مجار-رومانیایی و از بنیانگذاران هندسهٔ نااقلیدسی
* ۱۲ مه – چارلز بری، معمار بریتانیایی (ز. ۱۷۹۵)
* ۱ ژوئیه – چارلز گودیر، مخترع، شیمی‌دان، و مهندس آمریکایی (ز. ۱۸۰۰)
* ۲۱ سپتامبر – آرتور شوپنهاور، فیلسوف آلمانی (ز. ۱۷۸۸)

## منابع
*
پوراندخت‌نامه

***پوراندخت‌نامه*** نام دیوان شعرهای ابراهیم پورداوود است که وی آن را در شهریور ۱۳۰۶ به همراه برگردان انگلیسی در بمبئی به چاپ رساند. نام این دیوان از نام پوراندخت تنها دختر پورداوود گرفته شده‌است. این دیوان دربرگیرنده شعرهایی میهنی و شورانگیز است.

پورداوود خود درباره این دیوان گفته‌است: *«این دیوان در مملکتی که صدها [[فردوسی]] و [[خیام]] داشته، چون قطره ناچیزی است در برابر دریای مواج ادبی.»*

برخی از شعرهای این دیوان از قرار زیر است:
* مخمس «دریای سپید» سروده شده در جمادی‌الآخر ۱۳۲۸ (قمری)
* مخمس «درویش شورشی» سروده ذی‌القعده ۱۳۲۸ (قمری)
* چکامه «دژ هوخت» سروده ربیع‌الاول ۱۳۲۸ (قمری) که یادگار سفر او به اورشلیم است؛
* چکامه «بهار و بهدین» سروده شده در ۱۱ رجب ۱۳۳۹ (قمری) در برلین؛
* مسدس «اندر سپری شدن روزگار شهریاری آل قاجار» در ۱۲ جمادی‌الاول ۱۳۳۹ (قمری) در برلین؛
* منظومه «پدرود ایرانیان از آبخوست مغستان (جزیره هرمز)» در بحر تقارب سروده شده در جمادی‌الاول ۱۳۴۴ (قمری) در بمبئی درباره مهاجرت پارسیان از ایران به هند.

## منبع
* ابراهیم پورداوود، آناهیتا؛ دیباچه کتاب نوشته مرتضی گرجی

رده:کتاب‌های ۱۳۰۶
رده:منظومه‌های فارسی
رده:کتاب‌های شعر
رده:کتاب‌های زبان فارسی سده ۲۰ (میلادی)
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۴ (قمری)
مسیح بازمصلوب

***مسیح بازمصلوب***  (عنوان ترجمهٔ انگلیسی: *Christ Recrucified*) رمانی است نوشتهٔ نیکوس کازانتزاکیس با نام دیگر رنج‌های یونانی در وصف مبارزات یونانیان با حکومت عثمانی که جولز داسین کارگردان آمریکایی ساکن یونان آن را در سال ۱۹۵۷ به فیلم آنکه باید بمیرد (he who must die) تبدیل کرد.

## داستان
محل وقوع داستان، یکی از روستاهای یونان است که توسط «آقا»، حکمران منصوب ازطرف دولت عثمانی، اداره می‌شود. مانولیوس نام شخصیت اصلی این رمان است که الگوی خود را مسیح قرار داده‌است و داستان کلیِ رمان روایت‌کنندهٔ داستان زندگی وی و تلاش‌ها و کوشش‌هایی است که او برای کمک به مردم می‌کند. آقا، اختیاردار جان و مال و ناموس اهالی این آبادی است؛ ضمن این‌که در روابط خصوصی آن‌ها دخالتی ندارد. اختلاف بین آقا و ساکنان زمانی آغاز می‌شود که «یوسفک»، پسربچهٔ امردی که آقا از ترکیه آورده‌است و مونس ساعات خوش اوست، به قتل می‌رسد.

این کتاب به کوشش محمد قاضی در سال ۱۳۴۹ خورشیدی از طریق زبان فرانسه به فارسی برگردانده شده‌است. تعداد صفحات ترجمهٔ فارسیِ این کتاب ۶۵۲ است و تاکنون چند بار توسط انتشارات خوارزمی تجدید چاپ شده‌است. رمان «مسیح بازمصلوب» با همین عنوان توسط محمود سلطانیه (تهران: جامی، ۱۳۷۷) نیز دوباره به فارسی ترجمه شده‌است.

**شخصیتهای رمان**

ساکنین  روستای لیکُوریسی :

مانولیوس (۲۵ ساله ، بچه‌راهبِ سابق ، چوپان ، صاف و درستکار)

نیکولیوس (۱۵ ساله ، شاگرد چوپان )

پاتری‌آرکه‌آس (اصیل ، محترم‌ترین ریش‌سفید آبادی، ثروتمند و چاق)

پانایوتیس (سرّاج ، غولِ گچ خوار)

حاجی نیکولوس(آقا معلم ، برادر کشیش)

کریستوفیس ( پیر گاری‌چی)

لاداس (دهقان پیر ، نسبتا مرفه و خسیس ، نزول‌خور)

ناخدا طوفان (یکی از ۵ ریش سفید ده ، ناخدای بازنشسته)

یاناکوس ( دوره گرد و خرده فروش) 

آقا (خان دِه)

حسین میرآخور (ترک ، پیشکارِ خان)

یوسفک (پسر بچۀ اَمرد ترک، خوشگل) 

کاستانتیس (قهوه چی)

دیمیتروس (قصاب)

کاترینا (بیوه زن ، عاشق پیشه)

لنیو (دختر خواندۀ ارباب پاتری‌آرکه‌آس ، ۲۰ ساله ، کلفت زاده)

ماری‌یوری ( تک دختر جوان کشیش)

میکلیس ( تک پسر پاتری‌آرکه‌آس ، کتابخوان)

گریگوریس (کشیش)

## منابع

## پیوند به بیرون
* http://www.historical-museum.gr/kazantzakis/index1.html

رده:آثار نیکوس کازانتزاکیس
رده:رمان‌های مورد اقتباس در اپراها
رده:رمان‌های مورد اقتباس در فیلم‌ها
رده:رمان‌های مورد اقتباس در مجموعه‌های تلویزیونی
رده:رمان‌های نیکوس کازانتزاکیس
رده:رمان‌های واقع‌شده در امپراتوری عثمانی
رده:رمان‌های واقع‌شده در یونان
رده:رمان‌های یونانی مورد اقتباس در فیلم‌ها
رده:رمان‌های یونانی
رده:رمان‌های ۱۹۵۴ (میلادی)
رده:رمان‌های مورد اقتباس در برنامه‌های رادیویی
فهرست بزرگراه‌های تهران

تهران دارای یک شبکه گسترده و پیچیده جاده‌ای و خیابانی است. بزرگ‌راه‌ها و آزادراه‌های زیادی در استان تهران وجود دارند که عبارتند از:

## فهرست بزرگراه‌های تهران از ۱۱ تا ۹۹

## آزادراه‌ها

* آزادراه تهران-کرج x32px
* آزادراه غدیر x32px
* آزادراه تهران-شمال x32px 32px
* آزادراه تهران-پردیس x32px
* آزادراه ساوه-تهران x32px
* آزادراه تهران-قم x32px
* آزادراه البرز x32px
* آزادراه کمربندی شرقی تهران (شوشتری) 32px

## نگارخانه

پرونده:2011-09-28 16-20-06 Iran.jpg|تقاطع بزرگراه‌های همت و شیخ فضل‌الله در جنوب شهرک غرب که از روی برج میلاد عکسبرداری شده است.
پرونده:Tehran Expressways map.png|نقشه بزرگراه‌های تهران


## جستارهای وابسته
* گذرگاه‌ها و میدان‌های تهران
* فهرست خیابان‌های تهران
* محله‌های تهران

## منابع
نقشه چندمنظوره تهران بزرگ، با آخرین اصلاحات، تهران: مرکز اطلاع‌رسانی ایران، ۱۳۸۳.


رده:ترابری در تهران
رده:راه‌های تهران
بزرگراه‌ها
محمد شریفی نعمت‌آباد

**محمد شریفی نعمت‌آباد** (زادهٔ ۱۳۴۰ در بهرمان، رفسنجان)، نویسنده، شاعر و مترجم ایرانی و مدرس دانشگاه‌های شهرستان رفسنجان است.

## آثار
* *شعر*
***سقوط پر در باران*، مجموعهٔ شعر، نشر محیط، ۱۳۶۳
***مگر سکوت خداوند*، مجموعهٔ شعر، چاپ اول، نشر فرزانه، ۱۳۸۴؛ چاپ دوم، نشر نون، 1394
***جزیره‌های معطل*، مجموعهٔ شعر، نشر نون، ۱۳۹۲
**بیتوته عطر - مجموعه شعر - نشر نون ۱۳۹۶
*داستان کوتاه:
***باغ اناری*، مجموعهٔ داستان، ۱۳۷۱، نشر گردون. برندهٔ قلم زرین جایزهٔ گردون. چاپ دوم، نشر آموت، ۱۳۸۹ چاپ سوم، نشر نون، ۱۳۹۲ چاپ چهارم، نشر نون، ۱۳۹۳
* رُمان
**شب قاجاریه (آماده چاپ)
**باغ خُرفه (آماده چاپ)
*کودک
**گربه خیالاتی (آماده چاپ)
**سارا و عروسکش (آماده چاپ)
*ترجمه
***اسطوره‌های سرخ‌پوستان آمریکا*، چاپ اول، نشر نون، ۱۳۹۲
***اسب‌ها به ناواهو آمدند*، چاپ پنجم، نشر نون،1398 (این کتاب همان کتاب *اسطوره‌های سرخ‌پوستان آمریکا* می باشد که از چاپ دوم تغییر نام داده است)
***یونان در [[عصر مفرغ]]*، ترجمه، نشر نون، ۱۳۹۲
***عصر مفرغ در اروپا*، ترجمه، نشر نون، ۱۳۹۲
***ایران در شرق باستان*، ترجمه، نشر فرزانه، ۱۳۹۲
**تاملات سه لته رومی؛ پاپ جان پل دوم  (ترجمه مجموعه شعر)، نشر نون، 1393
**پیامبر، جبران خلیل جبران؛ نشر آموت، 1392

## اقتباس
فیلم کوتاه کودکان ابری بر اساس داستان کودکان ابری از کتاب باغ اناری محمد شریفی نعمت‌آباد ساخته شده‌است.

## منابع

* ''خبرگزاری ایسنا''
* ''روزنامه شرق''
* ''رادیو زمانه''
* ''روزنامه ایران''

## پیوند به بیرون
*دهه ی هشتاد داستان کوتاه ایرانی
*صفحه «باغ اناری» در نشر آموت
* داستانی از شریفی در وب‌گاه قابیل
* همه چیز درباره محمد شریفی

رده:استادان دانشگاه آزاد اسلامی
رده:اهالی رفسنجان
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۴۰
رده:مترجمان اهل ایران
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:مترجمان جبران خلیل جبران
گیزتاخت

130px|بندانگشتی|نشان رسمی شهر گیزتاخت

**گیزتاخت** شهری در حومه لاونبورگ واقع در استان اشلسویگ-هولشتاین واقع در سمت راست پایانهٔ رود البه، دارای ۲۸٬۲۰۰ نفر سکنه و کارخانجات فرش بافی، ماشین‌سازی، ذوب کوارتز، کاغذ سازی، کشتی‌سازی (کشتی‌های ویژه رودخانه)، رآکتورهای تحقیقات اتمی، آسانسورهای آبی برای تسهیلات کشتیرانی بر سطح رودخانه‌ها و همچنین دارای یک نیروگاه اتمی در حومه شهر است.

## تاریخچه
این شهر اولین بار به نام هاخاده، در سال (۱۲۱۶ میلادی) به‌ثبت رسید و در سال (۱۴۰۱ میلادی) به گیزتاخت تغییر نام داد. از سال (۱۹۲۴ میلادی) در ردیف شهرها قرار گرفته است.

## منابع

* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵
* http://de.wikipedia.org/wiki/Geesthacht

## جستارهای وابسته

* البه

رده:ایالت شلسویگ-هولشتاین
رده:شهرک‌های شلسویگ-هولشتاین
رده:شهرهای شلسویگ-هولشتاین
رده:هرتسوگتوم لاونبورگ
فلسفه اطلاعات

**فلسفهٔ اطّلاعات**  به آن دسته از پژوهش‌های فلسفی و انتقادی گفته می‌شود که به منظور تبیین و روشن‌سازی مفاهیم، معانی، سرچشمه‌ها، اصول، و مبادی بنیادین اطّلاعات انجام پذیرد.

مطالعات و بررسی‌های فلسفی بر روی مفاهیم اطلاعات معنایی هنوز در ابتدایی‌ترین مراحل آن قرار دارد، به‌طوری‌که حتی در مورد راه‌ها و شیوه‌های طرح مسئله هم تاکنون توافقی حاصل نشده‌است.

## تعریف اطّلاعات
گرچه تاکنون تعریفی فراگیر و همه‌جانبه از اطّلاعات میسّر نگردیده‌است، پدیده‌های گوناگونی را می‌توان بر حسب زمینه و موضوع، اطّلاعات نام‌داد. معمولاً از سه نوع پدیده به نام اطّلاعات یاد می‌شود:
* اطّلاعات به عنوان یک فرایند شناخت‌محور
* اطّلاعات به عنوان دانشی که ارائه گردیده‌است
* از داده‌ها، اسناد، تصاویر، و موارد همانند آن‌ها به‌عنوان اطّلاعات یاد می‌شود

هر چند اطّلاعات به خودی خود مهمّ است، اهمّیّت واقعی آن به سبب دانشی است که می‌تواند از آن ناشی گردد. شایان اشاره و تأکید است که همچون تمامی موارد دیگر جهان، اطّلاعات، و دانش برآمده ازآن اطّلاعات هم مشمول ترازهای تجریداند:

آنچه که در این لایه دانش نامیده می‌شود، خود اطّلاعات است برای دانشی که در تراز بلافاصله بالاتر از آن واقع است. شاید ساده‌ترین مثال را بشود ارتباط چکیدهٔ (مجرّدشده) یک مقاله با خود آن دانست: هر چند خود مقاله می‌تواند پاسخگوی پاره‌ای از سؤالات باشد، و لذا، از نوع دانش، برای چکیدهٔ خود به عنوان اطّلاعات عمل خواهد نمود.

## دانش محاسبات و فلسفه
تعاملات و داد و ستدهای علمی مابین دانشمندان علوم رایانه و اندیشمندان وادی فلسفه به هیچ وجه امروزی نیست. فلسفهٔ تولّد و ظهور کامپیوترهای ارقامی در اواسط قرن بیستم (م) را در واقع می‌شود در حوزهٔ بزرگ‌تر فلسفهٔ علوم، سیبرنتیک، علوم نرم، و نیز در مجموعهٔ علل و انگیزه‌های مربوط به آغاز تفکرّات سیستمی و کلیّات‌نگر، و نیز در منشأ و بخش مشترک تمامی آن‌ها - پیچیدگی - نشان گرفت.

## جستارهای وابسته
* هوش مصنوعی
* اطلاعات
* نظریه اطلاعات
* دانش
## پانویس

## منابع
* نظریه‌ای ریاضی بر ارتباطات ، کلود شانون، مجله فنی آزمایشگاه‌های بل، جلد ۲۷، ص‌ص. ۳۷۹–۴۲۳، ۶۲۳–۶۵۶، ژوئیه، اکتبر، ۱۹۴۸. 
* مفاهیم معنائی اطّلاعات دائرةالمعارف فلسفهٔ استانفورد 
* فلسفهٔ اطّلاعات چیست؟

رده:انواع فلسفه
رده:اطلاعات
اطلاعات
رده:فلسفه هوش مصنوعی
رده:نمایش دانش
رده:وب معنایی
رده:هستی‌شناسی
رده:هوش مصنوعی
آبنوس (گیاه)

**آبنوس**  درختی است از تیره خرمالوئیان که در هند و ماداگاسکار و جزیره موریس می‌روید.
این درخت شبیه به عناب است و میوه آن مانند انگور زرد است و برگ آن مانند برگ صنوبر و عریض‌تر از آن است و تخمش مانند تخم حنا است. نوع هندی آن با خطوط سفید و نوع حبشی آن سیاه است.

چوب آبنوس تیره‌رنگ و با چگالی بسیار بالاست بطوری که در آب فرومی‌رود. از این چوب در ساخت قطعات سازهای گوناگون استفاده می‌شود. چوب آبنوس از گرانترین چوب‌های دنیا است و در صنایع مبلمان نیز کاربرد ویژه‌ای دارد.

## گونه‌ها
* **[[آبنوس دروغی]]** که شجرةالنحل، قصاص و قطیس نیز نامیده می‌شود، درختی است از پروانه‌واران (خرمالوئیان).
* **[[آبنوس کیانی]]** درختی است از تیره پروانه‌واران (خرمالوئیان)، مخصوص نواحی معتدل.

## توصیف
این درخت همیشه‌سبز با اندازهٔ متوسط بسیار آهسته رشد می‌کند و ارتفاع آن تا حدود  می‌رسد. برگ‌ها بیضی‌شکل با حالت کشیده و بیضوی هستند، به طول حدود  و عرض . میوهٔ آن چندان بزرگ نیست، تقریباً  قطر دارد و شبیه به یک خرمالوی کوچک است.

## زیستگاه
این درخت در جنوب هند، سری‌لانکا و اندونزی یافت می‌شود. در زبان سینهالی این درخت «කළුවර ගස්» (*Kaluwara Gas*) نامیده می‌شود که به‌دلیل چوب سخت و سیاه آن است.

## چوب
چوب بیرونی *آبنوس* خاکستری متمایل به زرد روشن است و مغز سیاه براق دارد که گاهی رگه‌های روشن در آن دیده می‌شود. این چوب درخشندگی فلزی با بافت ظریف و نرم دارد و رگه‌های آن ممکن است مستقیم، اندکی نامنظم یا موج‌دار باشند.

thumb|left|قطعهٔ بریده‌شده از ''Diospyros ebenum''
در سری‌لانکا برداشت و فروش چوب آبنوس غیرقانونی است. این چوب دارای ویژگی‌های ارزنده‌ای است: سختی بسیار بالا (دو برابر چوب بلوط)، قابلیت پرداخت آسان (مناسب برای صیقل‌کاری با کیفیت بالا که آن را کاملاً صاف می‌کند)، تقریباً بدون حفره، سطحی براق و صاف فراهم می‌آورد، در برابر آب و موریانه مقاوم است. چگالی چوب بسیار بالاست (تا حدود ) به‌طوری‌که در آب فرو می‌رود. همچنین هم به‌صورت دستی و هم مکانیکی سخت پردازش می‌شود. بافت کوتاه دارد و مستعد ترک‌خوردگی است.

چوب صیقل‌خورده هنگام لمس سرد است و گفته می‌شود گرمای سوزش آن به‌قدری بالاست که باعث ذوب ظرف‌های فلزی می‌شود که در آن سوزانده می‌شود.

## کاربردها
در سده‌های شانزدهم تا نوزدهم، بهترین مبلمان از آبنوس سیلان ساخته می‌شد. این چوب برای دستگیرهٔ در و پنجره، پایه‌های ظروف، و از براده‌های آن برای ساخت میل‌های بافندگی، قلاب یا دستهٔ تیغ استفاده می‌کردند. امروزه این چوب معمولاً در معرق‌کاری‌های چوبی تزئینی، آثار دستی، و در بخش‌هایی از سازهای موسیقی که بیشتر در معرض ساییدگی هستند کاربرد دارد: کلیدهای پیانو، دسته و گردن سازهای زهی پرده‌دار و بدون پرده، گوشی‌ها، خرک‌ها و شیطانک‌ها. همچنین در هنر خراطی برای ساخت دستهٔ چاقو، جای قلم‌مو و چاپستیک استفاده می‌شود. در پزشکی یونانی نیز برای درمان عفونت‌های چشمی به‌کار می‌رود.

## حفاظت
thumb|پوست درخت ''Diospyros ebenum''
تقاضای بالای چوب آبنوس سیلان این گونه را در آستانهٔ انقراض قرار داده است. در سال ۱۹۹۴، اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) این درخت را در کتاب سرخ قرار داد. با این حال، از سال ۱۹۹۸، IUCN دادهٔ کافی دربارهٔ این گونه در اختیار ندارد. هر دو کشور هند و سری‌لانکا قوانینی برای منع تجارت بین‌المللی این چوب وضع کرده‌اند.

## منابع
*  

رده:چوب
رده:خرمالو (سرده)
رده:خرمالوئیان
رده:خلنگ‌سانان
رده:سایه‌های سیاه
شیخ‌نشین

**شیخ‌نشین** (به عربی: مشیخة، به انگلیسی: Sheikhdom) یک منطقه جغرافیایی یا جامعه‌ای است که توسط رهبر قبیله معروف به شیخ اداره می‌شود. شیخ‌نشین‌ها تقریباً منحصراً در کشورهای عربی، به‌ویژه در شبه‌جزیره عربستان (کشورهای عربی خلیج فارس)، با برخی استثنائات قابل توجه در طول تاریخ (به عنوان مثال، شیخ‌نشین سنگاج) وجود دارند. شیخ‌نشین‌ها دارای استقلال اقتصادی و اداری و کمی سیاسی هستند اما در سیاست‌های کلان و خارجی تابع حکومت مرکزی هستند، گاه این شیخ‌نشین‌ها به واسطه قدرت نظامی یا سیاسی، استقلال کامل خود را بدست می‌آورند.

اگرچه برخی از کشورها توسط یک شیخ اداره می‌شوند، اما معمولاً به آنها شیخ‌نشین گفته نمی‌شود، بلکه پادشاهی، امارت یا به سادگی دولت گفته می‌شود و حاکم آنها معمولاً عنوان سلطنتی دیگری مانند شاه یا امیر دارد.

## نگارخانه

File:Map of Kuwait.svg|کویت
File:LocationQatar.png|قطر
File:UAE en-map.png|امارت‌های امارات متحده عربی


## نمونه‌ها
* عجمان
* رأس‌الخیمه

## منابع

* دکتر:جبرائیل، جبور، سلیمان، * (الأمراء والقبائل) * دارالعلم للملایین: بیرت، چاب اول، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی. (به عربی).

رده:امارات
رده:پادشاهی
رده:شکل‌های حکومت
رده:فئودالیسم
رده:کشورهای اسلامی بر پایه نوع
رده:مقاله‌های خرد خاورمیانه
جعفر رسولی

**جعفر رسولی** از نویسندگان افغانستان است.

## آغاز زندگی
جعفر رسولی در سال ۱۳۴۳ در روستای نیقول، ولسوالی (شهرستان) ورس ولایت (استان) بامیان زاده شد. هنوز کودکی بیش نبود که از منطقهٔ خود همراه با اعضای خانواده به کابل کوچ کرد. در این شهر و با توجه به فقر خانواده او مجبور بود تا به کار بپردازد. کار سخت در این دوره در وی انگیزهٔ تحصیل را ایجاد کرد اما این موقعیت در آن شرایط مهیا نبود. 
پس از حوادث تلخ درگیری‌ها در افغانستان همراه با خانواده به ایران کوچ کرد.
چند سال اول دوران مهاجرات به ایران را وی مشغول به کار سخت بود اما به دنبال انگیزه‌ای که در گذشته در خود داشت تصمیم گرفت تا به تحصیل به پردازد. او از کلاس‌های شبانه درس را شروع کرد و به سرعت مراحل تحصیلی را پشت سر گذاشت. او توانست در کنکور سراسری دانشگاه آزاد و در رشتهٔ مترجمی زبان انگلیسی کامیاب شود. با تمام کردن این دوره او یک مدرسهٔ ابتدایی و راهنمایی را برای کودکان افغان که از تحصیل محروم مانده بودند تأسیس کرد. این مدرسه برای پنج سال پذیرای دانش آموزان افغانی مهاجر در ایران بود.
بعد از پایان دورهٔ لیسانس وی تصمیم گرفت تا تحصیلات خود را در رشتهٔ روابط بین‌الملل ادامه دهد. او توانست در دانشگاه آزاد واحد کرج مشغول به تحصیل این رشته شود و مدرک فوق لیسانس خود را در این رشته کسب نماید.
در سال ۱۳۸۴ وی به دنبال بهبود وضعیت در افغانستان به کشور بازگشت و به عنوان کارشناس ارشد روابط بین‌الملل و تحلیلگر در دفتر رئیس جمهور مشغول به کار شد. وی هنوز هم به این شغل مشغول است. 
از وی مقالات بسیار در نشریات داخلی و خارجی به نشر رسیده است. وی همچنین عضو هیئت تحریریهٔ فصلنامهٔ کانون مطالعات، توسعه و ماهنامهٔ پوهنتون و پامیر بوده است. در حال حاضر وی عضو هیئت تحریریهٔ روزنامهٔ انیس می‌باشد.
همچنین از وی سه کتاب به چاپ رسیده است. *ترجمهٔ کتاب افغانستان تاریخ و جغرافیا* از لوئیس دوپری - *مبنای درست* (این کتاب در چاپ دوم به نام *آمریکا، افغانستان و جنگ نامقدس* به چاپ رسیده است) و کتاب *تأثیر سیاست خارجی بر توسعه نیافتگی افغانستان*.

رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی
رده:نویسندگان مرد اهل افغانستان
خواهرخواندگی (شهرها)

[بندانگشتی|[شهرداری لس آنجلس همراه نشانگر شهر‌ های خواهرخوانده.]]
**خواهرخواندگی** قراردادی است میان سران کشورها یا سران دو شهر که برای ایجاد همبستگی و پیوندهای بیشتر انسانی و فرهنگی بسته می‌شود.

خواهرخواندگی واژه‌ای است که از اروپا وارد دیگر کشورها شده و برای نخستین بار در سال ۱۹۲۰ پس از جنگ جهانی اول این قرارداد بین یک شهر انگلیس و یک شهر در فرانسه بسته شد و تا سال ۱۹۸۶ ادامه داشت؛ هدف از این قرارداد پیوند و افزایش بستگی میان شهروندان دو شهری است که دارای منافع مشترک هستند. مفاد این قراردادها موضوعات فرهنگی اقتصادی و بازرگانی و اخیراً ورزشی را شامل می‌شود در ادبیات اروپایی خواهرخواندگی به شهرهای دوقلو یا همسان هم گفته می‌شوند، اما در کشورهای آسیایی و آمریکایی اصطلاح خواهر خواندگی رواج بیشتر دارد. علت به‌کارگیری واژه خواهرخواندگی به این اعتبار است که در بیشتر زبانهای دنیا واژه شهر مؤنث است.معمولاً دو شهر برای خواهر خواندگی باید دارای تشابهاتی باشند مثلاً دو شهر تاریخی، دو شهر علمی یا دانشگاهی یا دو بندر یا حتی دو سمبل مشترک باشند که این انگیزه را ایجاد کند. رونق و رواج گردشگری بین دو شهر خواهرخوانده و نامگذاری متقابل نام خیابانهایی به نام شهر خواهر خوانده از جمله نتایج اعلام خواهرخواندگی شهرها است.

## کاربرد اصطلاح در کشورهای مختلف
* در اروپا به این‌گونه شهرها *شهرهای دوقلو* یا *شهرهای دوستی* نیز می‌گویند.
* در آمریکای شمالی و استرالیا از همین اصطلاح (شهر خواهر) استفاده می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای دارای خواهرخوانده در ایران
* دیپلماسی فرهنگی
* خواهرخواندگی شهرها، دیپلماسی عمومی و توسعه پایدار، بیکی اشکذری، مسعود

رده:روابط بین‌الملل
رده:شهرها بر پایه نوع
رده:قراردادها
رده:انواع شهرک‌ها
رده:تبادل فرهنگی
رده:انواع شهرها
مسمط

**مُسَمَّط** به نوعی از قصیده یا اشعاری گفته می‌شود که شاعر بنای آن را بر چند مصراع هم‌قافیه بنهد و مصراع آخر را بر قافیه‌ای دیگر قرار دهد.

هر بخش از مسمط را یک رشته می‌گویند. قافیهٔ رشته‌ها متفاوت است و در هر رشته، همهٔ مصراع‌ها به جز مصراع آخر هم‌قافیه است. در مسمط، مصراع آخرِ هر رشته را بند می‌گویند. بندها هم‌قافیه و حلقهٔ اتصال همهٔ رشته‌ها به یکدیگر است.

بنیان‌گذار این قالب منوچهری دامغانی، شاعر قرن پنجم، است، که همهٔ مسمطات وی مسدس‌اند. ناصرخسرو، شیخ بهایی، قاآنی و ملک‌الشعرا بهار از دیگر شاعرانی هستند که در این قالب شعر سروده‌اند.

مشهورترین مسمط فارسی را نیز منوچهری سروده‌است، که با بیت زیر آغاز می‌گردد:

بنابراین، تکه‌شعر بالا یک «رشته» است و «کاندر چمن و باغ نه گُل ماند و نه گلنار»، بندِ آن به‌شمار می‌آید.
علاوه بر مورد یادشده، مسمط همچنین به شعری گفته می‌شود که در آن، ابیات به چهار بخش هم‌وزن تقسیم می‌شوند که در سه بخش نخستین، سجع رعایت می‌شود (و در بخش چهارم قافیه می‌آید)، و این نوع را شعر مسجّع نیز گفته‌اند.

در وجه تسمیهٔ مسمط گفته‌اند که از سمط گرفته شده که در عربی به‌معنای رشته (اسم) یا در رشته کشیدن مروارید (فعل) است. از آن‌جاکه در قالب شعری، همهٔ بخش‌های یک شعر با بیت‌های مصراعی خاص دنبال می‌شوند که یا ازنظر قافیه مشابه و یگانه‌اند یا مصراع بعینه تکرار می‌شود، به این وسیله گویی رشته‌ای در میان آن‌ها کشیده شده‌باشد.

## انواع مسمط
به مسمط‌هایی که بند و رشتهٔ مسمط آن‌ها مجموعهٔ سه مصراع باشد، مسمطِ مثلث (سه‌تایی) گفته می‌شود. همین‌طور، به چهارمصراعیِ مربع (چهارتایی)، به پنج‌مصراعی مخمس (پنج‌تایی)، به شش‌تایی مسدس، و به هشت‌تایی مثمن می‌گویند، که درمیان همهٔ این موارد، مسدس از همه رایج‌تر است.

### مسمط مثلث
نمونهٔ مسمط مثلث سرودهٔ ناصرخسرو

### مُسَمَطْ تضمینی
مُسَمَطْ تضمینی شیخ بهایی که با مصرع «تا کی به تمنای وصال تو یگانه» آغاز می‌شود، از مشهورترین مخمس‌های شعر فارسی است.

ابیات آغازین این تضمین:

### مسمط مسدس
نمونهٔ مسمط مسدس سرودهٔ منوچهری دامغانی:

## تضمین بر غزل
معمولاً دو مصراع آخر برخی از مسمط‌ها تضمینی از یک غزل مشهور است. مانند مسمط مسدس زیر از ملک‌الشعرا بهار که تضمینی بر غزل سعدی است.

بخش آغازین مسدس سعدی:

## مسمط نو
مسمط نو دارای زبان، تکنیک و مضامین نو است که گاهی این مضامین اجتماعی هستند.

در جریان‌های مانند مرکب حرکت، شاهد مسمط‌هایی با ساختاری متفاوت از مسمط سنتی هستیم. به‌طور مثال در مسمط‌هایی که در دههٔ هفتاد در اشعار شاعران غزل پست مدرن می‌خوانیم همان قواعد کلاسیک برقرار است، اما فقط با مضامین، تکنیک‌ها و زبانی تازه روبرو هستیم. اما در جریان مرکب حرکت شاهد اشعاری هستیم که از لحاظ قافیه و حتی وزن به ساختار کلاسیک مسمط پایبند نیستند.

## جستارهای وابسته
* مسدس
* مخمس
* منوچهری دامغانی

## منابع

* همایی، استاد جلال‌الدّین. *فنون بلاغت و صناعات ادبی*، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴
* گرانپایه، بهروز: ادب: کارکرد ترجیع‌بند در شعر نو. در نشریهٔ: «نامهٔ فرهنگ»، تهران: زمستان ۱۳۶۹، شمارهٔ ۲، ص۸۰.
* جعفری آذرمانی، مریم. *هفت*، مجموعه هفت مسمط نو، انتشارات مجنون، ۱۳۸۷.

رده:قالب‌های شعر فارسی
رده:واژگان ادبی
رده:مسمط
ترجیع‌بند

**تَرجیع‌بَند** یا **بند گردان** از قالب‌های شعر فارسی است که از غزل‌های چندبیتی که هم‌وزن هستند تشکیل شده و برای اتصال این غزل‌ها به یکدیگر از یک بیت تکراری استفاده می‌نماید. بیت ترجیع با قافیه‌ای ویژه و لفظ و معنی یکتا تکرار می‌گردد. این بیت *بندِ ترجیع* یا بندِ گردان نامیده می‌شود. به هریک از غزل‌ها، *خانه* یا *رشته* گفته می‌شود. هر خانه از ۵ تا ۲۵ بیت (گاه کمتر یا بیشتر) تشکیل شده. معروف‌ترین ترجیع‌بندها از هاتف اصفهانی و سعدی است.

بند اول یک ترجیع‌بند از فرخی سیستانی در وصف نوروز:

در ادبیات فارسی شاید بتوان ترجیع‌بند معروف سعدی را شاهکار این سبک از سرایش شعر نامید. این ترجیع‌بند که بندِ گردان آن «بنشینم و صبر پیش گیرم، دنبالهٔ کار خویش گیرم» است، این‌گونه آغاز می‌شود:

## منابع

## پیوند به بیرون
* لغتنامه دهخدا - ترجیع بند
* ترجیع بند عاشقانه سعدی وبلاگ اشارات مبهم

رده:قالب‌های شعر فارسی
رده:ترجیع‌بند
بند برگردان

بندانگشتی|نت‌نویسی موسیقی حاشیه‌نویسی‌شده از ابتدای ترجیع‌بند سرود کریسمس «فرشتگانی که در بالا شنیدیم». علامت‌گذاری‌ها نشان می‌دهند که چگونه توالی ملودیک/هارمونیک در موسیقی رخ می‌دهد. فایل PNG از ضبط صفحه نمایش ورودی نت‌نویسی ایجاد شده و توسط Mllefifi حاشیه‌نویسی شده است.
به بیت‌هایی که در پایان هر بند از یک شعر یا سروده تکرار می‌شوند، **بند برگردان** یا **تَهلیل** می‌گویند.

در موسیقی نیز به تکرار یک ریتم ولی با متن متفاوت را "بند برگردان" یا "رفرین" میگویند.

## منابع
* 

رده:اصطلاحات جاز
رده:بخش‌های فرمی در تحلیل موسیقی
رده:فرم‌های ترانه
رده:واژگان ادبی
اورومچی

بندانگشتی|300px|اورومچی در نقشه چین.
بندانگشتی|300px|چشم‌انداز اورومچی

**اورومچی** (به چینی: 乌鲁木齐 (آوا نگاری: وو لو مو چی)، به اویغور: ئۈرۈمچی) مرکز منطقه خودگردان سین‌کیانگ چین است. این شهر و حومه‌اش همچنین یکی از شهرستان‌های سین‌کیانگ به نام شهرستان اورومچی بشمار می‌آیند. نام اورومچی از زبان اویرات آمده و به معنی «مرتع زیبا» (beautiful pasture) است.

## جمعیت
جمعیت اورومچی در سال ۲۰۰۸ میلادی برابر ۱٬۵۷۲٬۹۳۹ نفر تخمین زده شده است. جمعیت آن با حومه بیش از دو میلیون و ششصد هزار نفر است. جمعیت اورومچی در سال ۲۰۰۲ حدود ۲٫۰۸۱٫۸۳۴ میلیون نفر بود. درصد اقوام مختلف در این شهر به شرح زیر است:

## جغرافیا
اورومچی بزرگ‌ترین شهر در نیمه غربی چین است و دورترین شهر جهان از سواحل دریاها شناخته‌شده است. نزدیک‌ترین ساحل دریا به اورومچی ۲۵۰۰ کیلومتر از آن فاصله دارد.
مساحت شهر اورومچی ۱۰٫۹۸۹ کیلومتر مربع است.

## تقسیمات شهری
بندانگشتی|300px|چشم‌انداز اورومچی.

## جستارهای وابسته
* فهرست شهرهای چین

## منابع


رده:اسلام در چین
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۶۲ (میلادی) در چین
رده:سین‌کیانگ
رده:شهرهای آسیای میانه
رده:شهرهای چین
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:شهرهای سین‌کیانگ
رده:مرکز استان‌های چین
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۸ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی در سین‌کیانگ
ژول مازارن

**کاردینال ژول مازارَن**  (زاده ۱۲ ژوئیه ۱۶۰۲ - درگذشته ۹ مارس ۱۶۶۱) از سیاست‌مداران برجسته ایتالیایی بود که پس از مرگ استاد خود، کاردینال ریشلیو در سال ۱۶۴۲ تا زمان مرگ خود به مدت نوزده سال مقام صدارت‌اعظمی فرانسه را داشت. مازارن با تدارک دیدن و امضای معاهده وستفالی، معاهده پیرنه و معاهده الیوا ابزارهای حقوقی لازم را برای تبدیل شدن فرانسه به قدرت اصلی در قاره اروپا تدارک دید.

نام اصلی او در ایتالیایی جولیو رایموندو ماتزارینو (Giulio Raimondo Mazzarino) بود.

## پیشینه
وی فرزند ماهی‌گیری فقیر در ایتالیا بود ولی به علت هوش فراوانی که در وی عیان بود توانست پس از چندی وارد کلیسا شود. وی پس از رسیدن به مقام کاردینالی عازم فرانسه شد و به خدمت ریشیلیو درآمد. ریشیلیو پس از آن که برای بار اول وی را دید گفت که تا به ان موقع شخصی به فراست و درایت مازارن ندیده‌است و این که شخصی چون کاردینال بزرگ چنین نظری دربارهٔ وی داشت بیانگر ان بود که به زودی به مقامهای عالیه می‌رسید. وی پس از فوت ریشیلیو و سپس لوئی سیزدهم توسط ان دو اتریش نایب‌السلطنهٔ لوئی چهاردهم به صدارت عظمی برگزیده شد و بیش از یک دهه حکم‌ران واقعی فرانسه بود. تا پیش از ظهور گران کنده در جنگهای دورهٔ وی فرانسه چندین بار مغلوب شد که اعتراضات گستردهٔ طبقات بورژوا و پرولتاریا را به همراه داشت. از قیام مردمی گسترده‌ای که زمان وی روی داد با نام شورش فروند یاد می‌کنند که بسیاری شاهزادگان بزرگ چون بوفور البوف کنده کونتی به این نهضت پیوستند. در زمان مازارن شاهزادگان سرکوب شده در زمان ریشیلیو باز سر برآوردند.

مازارن فردی لئیم بود به طوری که فشار مالیاتها در زمان وی بازرگانی فرانسه را دچار رکود کرد. وی حتی پس از بلوغ لوئی چهاردهم قدرت خود در فرانسه را حفظ کرد و تا زمان مرگ زمام دار فرانسه بود. مازران فردی ثروت اندوز بود و ثروتش پس از وی نزد خانواده‌اش در ایتالیا باقی‌ماند. وی در ۱۶۶۱ پس از مدتی مریضی درگذشت و با مرگ وی خورشید لوئی چهاردهم و کولبر طلوع کرد.

## منابع

* 


رده:استادان دانشگاه ساپینزا رم
رده:اسقف‌های متز
رده:افراد فرانسوی ایتالیایی‌تبار
رده:اهالی استان لاکویلا
رده:ایتالیایی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:درگذشتگان ۱۶۶۱ (میلادی)
رده:دوک‌های ماین
رده:دوک‌های نورس (شهر)
رده:دیپلمات‌های اهل ایتالیا
رده:دیپلمات‌های اهل سریر مقدس
رده:زادگان ۱۶۰۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایتالیا
رده:سیاستمداران سده ۱۷ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فرانسوی‌های سیسیلی‌تبار
رده:کاردینال‌های اهل ایتالیا
رده:مجموعه‌داران هنری اهل فرانسه
رده:مجموعه‌داران هنری
رده:نخست‌وزیران فرانسه
۶۰۲ (میلادی)

سال ۶۰۲ یک سال مشترک بود که از دوشنبه تقویم ژولینی شروع می‌شد. نام ۶۰۲ برای این سال از اوایل قرون وسطی استفاده می‌شده است، زمانی که دوران تقویم آنو دومینی به روش رایج در اروپا برای نامگذاری سال‌ها تبدیل شد.

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری بیزانس

* امپراتور موریس موفق می‌شود آوارها را به حکومت بیزانس متقاعد کند، اما لشکرکشی‌های او علیه آوارها، لمباردها، ایرانیان و اسلاوها خزانه امپراتوری را خالی می‌کند و مستلزم افزایش مالیات‌ها می‌شود. او به سربازان دستور می‌دهد که برای زمستان در آن سوی دانوب بمانند، اما شورشی در فوکاس رخ می‌دهد. او نیروهای بیزانس را به آن سوی دانوب بازمی‌گرداند و به سمت قسطنطنیه لشکرکشی می‌کند. 
* ۲۷ نوامبر - جنگ داخلی آغاز شد و فوکاس وارد قسطنطنیه شد. موریس در حین فرار دستگیر شد؛ او مجبور شد شاهد قتل عام پنج پسر و تمام حامیانش باشد و سپس پس از ۲۰ سال سلطنت اعدام (سر بریده) شد. همسرش، کنستانتینا، و سه دخترش بخشیده شدند و به صومعه‌ای فرستاده شدند. فوکاس به عنوان امپراتور جدید امپراتوری بیزانس اعلام شد.
* جنگ ایران و روم شرقی (۶۰۲–۶۲۸): خسرو دوم، پادشاه ایران، برای انتقام مرگ موریس، «دوست و پدرش»، حمله‌ای را علیه قسطنطنیه آغاز می‌کند و تلاش می‌کند تا قلمرو بیزانس را بازپس گیرد. نارسس، فرماندار بین‌النهرین علیا، در شهر ادسا علیه فوکاس شورش می‌کند و از ایرانیان درخواست کمک می‌کند. خسرو نیرویی را به ارمنستان می‌فرستد و از فرات عبور می‌کند.

#### اروپا

* بهار - ویتریک به عنوان فرمانده کل ارتش ویزیگوت منصوب می‌شود و از پادشاه لیووا دوم دستور می‌گیرد تا بیزانسی‌ها را از هیسپانیا بیرون کند.

#### ایران

* خسرو دوم پادشاهی لخمید (جنوب عراق) را ضمیمه خود می‌کند و پادشاه نعمان سوم را به قتل می‌رساند.

#### آسیا

* سومین سلطه چین بر ویتنام: سلسله اولیه لی پایان می‌یابد؛ هائو لین نام دان، آخرین حاکم ون شوان (ویتنام شمالی)، از تخت سلطنت کناره‌گیری می‌کند و تابع سلسله سویی می‌شود.

* زلزله صومعه سورب کاراپت در سال ۶۰۲. این زلزله صومعه سورب کاراپت واقع در منطقه تارون را تحت تأثیر قرار داد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* آگوستین کانتربری با اسقف‌های ولزی در آست نزدیک چپستو دیدار می‌کند. او آنها را متهم می‌کند که روش مسیحیان رومی را برای تعیین تاریخ عید پاک اتخاذ نکرده‌اند و آنها را متقاعد می‌کند که آموزه غسل ​​تعمید (مطابق آیین رومی) را بپذیرند.

## زادروزها

* آدالوالد، پادشاه لمباردها (درگذشته ۶۲۶)
* لی چونفنگ، ریاضیدان و مورخ چینی (درگذشته ۶۷۰)
* لیو رنگوی، ژنرال و مقام رسمی سلسله تانگ (درگذشته ۶۸۵)
* معاویه اول، بنیانگذار خلافت اموی (درگذشته ۶۸۰)
* تئودور تارسوسی، اسقف اعظم کانتربری (درگذشته ۶۹۰)
* هیون تسیانگ، راهب و جهانگرد بودایی چینی (درگذشته ۶۶۴)
* ژیان، اسقف اعظم (بودایی) چینی (درگذشته ۶۶۸)

رده:۶۰۲ (میلادی)
آرامگاه خواهر امام

**بقعه خواهر امام** رشت منسوب است به «فاطمه اخری» دختر موسی کاظم و خواهر رضا. 

این آرامگاه در گذشته معروف به «امامزاده لاله شوی» بود و ظهیرالدین مرعشی در کتاب «تاریخ گیلان و دیلمستان» که در اواخر قرن ۹ هجری نوشته شده، از این بقعه با همین نام یاد کرده‌است. ظاهراً علت این نامگذاری مربوط به نحوه کشف این مزار بوده‌است.

سپس در دوره ناصری در سال ۱۲۸۲ ه. ق، ملا حسنعلی حسنی در ایام حکومت قاسم خان والی بنای بقعه بزرگی را در این مکان با صحن و ایوان و مسجد و سرداب آغاز کرد که پس از مرگ او به پایان رسید و تصویر آن در کتاب‌های جهانگردان و اروپایی‌ها به چاپ رسیده‌است.

حاجی ملا رفیع شریعتمدار (مجتهد و متمول تراز اول گیلان در عهد ناصری) در آخرین سال حیات خود یعنی در ۱۲۹۲ ه. ق برای این بقعه سردری ساخت که هنوز پابرجاست.

این بقعه در دوره قاجار محل بست نشینی مقصرین بوده و در دوره مشروطه محل تحصن و تظاهرات مردم به شمار می‌آمده‌است.

در حال حاضر این بقعه نیمه بازسازی شده‌است و در محله مال‌فروشان واقع است.

## منابع
* ولایات دارالمرز گیلان، ه. ل. رابینو.
* سفرنامه میرزا محمدحسین فراهانی، به کوشش حمید سیاح.

رده:آرامگاه‌ها در استان گیلان
رده:رشت
رده:آرامگاه های رشت
سرخاب

**سرخاب** ممکن است به یکی از موارد زیر گفته شود:
* سهراب پسر رستم
* سرخاب نام یکی از محله‌های شهر تبریز است.
* سرخاب نام کوهی در نزدیکی محلهٔ سرخاب و باغمیشهٔ تبریز است.
* سرخاب نام یک حوزه آبریز در استان لرستان است.
* سرخاب روستایی در شهرستان مهاباد ایران است.
* سرخاب نام یک ولسوالی است در ولایت لوگر افغانستان.
* سرخاب یکی از لوازم آرایشی همانند رژ لب و گونه است.
* سرخاب نام رودی است در آسیای میانه.
* سرخاب یا کشتی‌چسب، جانوری بندپا

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها