مدیتیشن

[بندانگشتی|چپ|250px|تندیس بزرگی از [شیوا در حال مراقبه، در بنگلور.]]
**خویشتن‌کاوی**، **مدیتیشن**، **مُراقبه**، **ژرف‌پویی**، **خودپویی** یا **درون‌پویی** (به انگلیسی Meditation) عملی است که در آن فرد از یک تکنیک - مانند ذهن‌آگاهی، یا تمرکز ذهن بر روی یک موضوع، فکر یا فعالیت خاص - برای آموزش توجه و آگاهی و دستیابی به یک حالت روان و آرام و پایدار ذهنی استفاده می‌کند. بسیاری از آئین‌های خویشتن‌کاوی و برخی از دین‌های بزرگ به خصوص ادیان شرقی نظیر آیین‌های هندو و بودایی روش‌های مدیتیشن را نیز دربرمی‌گیرند. اکثر روش‌های محبوب مدیتیشن ریشهٔ شرقی دارند. از روش‌های معروف مدیتیشن شرقی تفحص خود، ذهن‌آگاهی، درون‌پویی متعالی (تی. ام)، ذاذن و ویپاسانا است.

مدیتیشن (دهارانا) به‌طور کلی فنون و روش تسلط بر ذهن است. در مدیتیشن مهارت‌های مختلفی مانند تسلط بر ذهن به دست می‌آید. افراد به دلایل و اهداف مختلف دینی و غیر دینی مدیتیشن می‌کنند.

مراقبه ممکن است استرس، اضطراب، افسردگی و درد را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و باعث افزایش آرامش، درک، خودانگاره و رفاه شود. تحقیقات برای درک بهتر اثرات مراقبه بر سلامتی (روان‌شناختی، عصبی و قلبی عروقی) و سایر قسمت‌های بدن در حال انجام است.

## ریشه‌شناسی
اصطلاح غربیِ *مدیتیشن* از *meditacioun* در فرانسویِ باستان، برگردانِ **' از فعلِ ''meditor'' در لاتین می‌آید. به چمِ اندیشیدن یا تعمق، کاربرد این واژه در سنت [[کاتولیسیسم|کاتولیک]]، دست‌کم به سده دوازدهم، پیش از جایگزینی‌اش با اصطلاح تئوریا بر می‌گردد.

افزون بر کاربرد سنتیِ واژه «مدیتیشن» در غرب، این واژه پسان‌تر برای اشاره به [[ممارست معنوی|ممارست‌های معنوی]]<nowiki/> شرقی که به ''دهیانا''ی [[هندوئیسم]] و [[بودیسم]]، برآمده از ریشه سانسکریت به معنای مدیتیشن یا تعمق اشاره داشت معرفی شد. غربی‌ها از اصطلاح «مدیتیشن» برای اشاره به ممارست‌های صوفیانهٔ اسلامی و دیگر سنت‌ها چون [[کابالا]]<nowiki/>ی یهودی و [[هسیچاسم]] مسیحی نیز کاربرد می‌کنند.

واژه صوفیانه ''[[مراقبه]]''، واژه‌ای عربی که از ماده ''رقبه'' به معنی گردن و ورود گرفته شده‌است، خارج از [[بافت (زبان‌شناسی)|بافت]] اسلامی به عنوان برابر فارسیِ مدیتیشن کاربرد دارد. برای این‌که «انسان به هنگام نظارت و مواظبت از چیزی گردن می‌کشد، و اوضاع را زیر نظر می‌گیرد، این واژه بر معنی نظارت، مواظبت، تحقیق و زیر نظر گرفتن چیزی، اطلاق شده‌است.» همچنین ''درون‌پویی'' یا ''ژرف‌پویی'' نیز به عنوان برابرِ فارسی پیشنهاد شده‌است.

== تکنیک‌های رایج خویشتن‌کاوی==
خویشتن‌کاوی یک تکنیک و تمرین ذهنی و بدنی است که در آن شخص به آرامی توجه خود را به درون می‌برد تا به آرامش جسمی و ذهنی دست پیدا کند. اکثر انواع مدیتیشن از تمرینات مذهبی شرقی به خصوص از [[هند]]، [[چین]] و [[ژاپن]] به غرب رفته‌است. تنها در سه دهه اخیر است که این تکنیک‌ها به‌طور جدی برای دستیابی به سلامتی، بخصوص برای درمان استرس و کاهش دردهای مزمن به کار می‌رود.

سه تکنیک رایج مدیتیشن در بسیاری از کشورها، درون‌پویی متعالی (TM یا تی. ام)، درون‌پویی تنفسی و درون‌پویی تمرکزی می‌باشد:
# در [[درون‌پویی متعالی]] (یا مدیتیشن طریقت کهن) شما یک کلمه یا صوت ساده (که مانترا نامیده می‌شود) را در طول زمان مدیتیشن با خود تکرار می‌کنید تا افکار خود را متمرکز کنید و به حالت آرامش برسید.
# درون‌پویی تنفسی از طریق مشاهده دم و [[بازدم]] توجه به تنفس در این مدیتیشن خیلی مهم است
# درون‌پویی تمرکزی از طریق تمرکز روی زمان حال، ناظر بودن از افکاری که به سطح می‌آیند و مشاهده آن‌ها بدون قضاوت است

== اثرات ==
متوقف کردن گفتگوی درونی نقطه مشترک تمام کارهایی است که بینندگان انجام می‌دهند.
مدیتیشن یا دهارانا باعث می‌شود ذهن از پراکندگی بایستد و تنها بر روی یک موضوع تمرکز معنوی و ذهنی داشته باشد.

== لوازم مورد نیاز برای مدیتیشن ==
در اینجا پنج ابزار ضروری برای بهبود تمرین مدیتیشن شما آورده شده است:

# **بالش مدیتیشن:** یک بالش راحت به حفظ وضعیت صحیح بدن کمک کرده و در جلسات طولانی‌تر پشتیبانی می‌کند، به شما این امکان را می‌دهد که بهتر تمرکز کنید.
# **تایمر مدیتیشن:** یک تایمر با صداهای ملایم می‌تواند به شما کمک کند تا مدت زمان مدیتیشن خود را بدون حواس‌پرتی ناشی از چک کردن ساعت پیگیری کنید.
# **روغن‌های ضروری یا بخور:** آروماتراپی می‌تواند فضایی آرامش‌بخش ایجاد کند و به ترویج آرامش و تمرکز عمیق‌تر در حین مدیتیشن کمک کند.
# **پتو مدیتیشن:** یک پتو نرم گرما و راحتی بیشتری به ارمغان می‌آورد و فضای مدیتیشن شما را دلپذیرتر و دنج‌تر می‌کند.
# **دفترچه ذهن‌آگاهی:''' نگه‌داشتن یک دفترچه برای یادداشت‌برداری از افکار یا بینش‌ها پس از مدیتیشن می‌تواند به خوداندیشی و عمق بخشیدن به تمرین شما کمک کند.

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:پزشکی جایگزین
رده:تاریخ روان‌شناسی
رده:خود
رده:خودپروری
رده:خودشناسی
رده:سکوت
رده:مداخلات ذهن و بدن
رده:مراقبه
رده:معنویت
رده:مفاهیم فلسفه علم
رده:مفهوم‌های فلسفه ذهن
رده:مقاله‌های نیازمند توجه متخصص دین
رده:یوگا