عبدالمحمد آیتی

**عبدالمحمد آیتی** (اردیبهشت ۱۳۰۵ - ۲۰ شهریور ۱۳۹۲) پژوهشگر، نویسنده و مترجم معاصر در حوزه فلسفه، تاریخ و ادب فارسی و عربی بود. او برای ترجمه کتاب *[[تاریخ ادبیات زبان عربی]] *برگزیدهٔ دومین دورهٔ کتاب سال ایران شد.

## تولد
عبدالمحمد آیتی در اردیبهشت ۱۳۰۵ خورشیدی در بروجرد لرستان زاده شد.

## تحصیلات
در شهر بروجرد، نخست به *مکتبخانه سنتی آغاباجی* رفت ولی والدینش او را به دبستان اعتضاد که قدیمی‌ترین مدرسه مدرن در بروجرد بود فرستادند. وی در سال ۱۳۲۰ وارد دبیرستان شد و در سال‌های آخر، به تحصیل علوم حوزوی علاقه‌مند شد. وی به مدرسه علمیه نوربخش رفت و چند سالی در آنجا علوم اسلامی را فرا گرفت.

آیتی در سال ۱۳۲۵ وارد دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران شد و پس از به پایان بردن دوره لیسانس، به خدمت وزارت آموزش و پرورش درآمد. پس از آن برای تدریس به بابل رفت و بیش از سی سال در شهرستان‌ها و تهران به عنوان دبیر به تدریس پرداخت. در کنار تدریس، سردبیری *ماهنامه آموزش و پرورش* را نیز بر عهده داشته و در *[[دانشگاه فارابی]]* و *دانشگاه دماوند* ادبیات فارسی و عربی تدریس کرده‌است. در مهرماه ۱۳۳۰ از خرم‌آباد به تهران منتقل شد و از آنجا به ساوه و چندی در گرمسار اقامت گزید.

## ترجمه‌ها و تالیفات
اولین بار در سال ۱۳۴۰ در «کتاب هفته» مطلبی با نام «باتلاق» نوشت و به‌دنبال آن، رمان «کشتی شکسته» تاگور را ترجمه کرد. وی از مترجمان بنام عربی به فارسی است و ترجمه‌های فارسی «قرآن»، «نهج‌البلاغه» و «صحیفه سجادیه» را منتشر کرده‌است. آیتی تا زمان مرگش عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و در این فرهنگستان، ریاست شورای علمی *دانشنامه تحقیقات ادبی* را بر عهده داشت.

در مهرماه ۱۳۴۸ به پیشنهاد مرکز انتشارات آموزشی به تهران آمد و در آن مرکز به کار مشغول شد. ده سال سردبیر ماهنامه آموزش و پرورش بود تا در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد. پیش از بازنشستگی کتاب‌های باتلاق، کشتی شکسته، کالسکه زرین، تحریر تاریخ وصاف و ترجمه تقویم البلدان را منتشر کرده بود. در دوره بازنشستگی تاریخ ابن خلدون (العبر) را در شش جلد ترجمه کرد و کتاب‌هایی نظیر تاریخ دولت اسلامی در اندلس در ۵ جلد و تاریخ ادبیات زبان عربی و تاریخ فلسفه در جهان اسلام و… را ترجمه کرد. از وی ترجمه‌های گوناگون دیگری بر جای مانده‌است.

## درگذشت
عبدالمحمد آیتی در ۲۰ شهریور ۱۳۹۲ در سن ۸۷ سالگی درگذشت.

## کتابشناسی
* کشتی شکسته (ترجمه)، ۱۳۴
* تحریر تاریخ وصّاف، ۱۳۴۴.
* آمرزش ابوالعلا معری (ترجمه)، ۱۳۴۷.
* دربارهٔ فلسفهٔ اسلامی: روش و تطبیق آن، نوشتهٔ ابراهیم بیومی مدکور، ۱۳۶۰، انتشارات امیرکبیر، بازنشر در ۱۳۸۷ توسط انتشارات نگاه.
* گزیده و شرح خمسه نظامی، ۱۳۵۵–۱۳۷۳.
* تاریخ ابن‌خلدون (العبر)، ۱۳۶۳–۱۳۷۱.
* شکوه قصیده، ۱۳۶۴.
* تاریخ دولت اسلامی در اندلس، محمّد عبداللّه عنان (ترجمه)، ۱۳۶۶–۱۳۷۱.
* قرآن مجید (ترجمه فارسی)، ۱۳۶۷.
* شکوه سعدی در غزل، ۱۳۶۹
* شرح و ترجمه معلّقات سبع، ۱۳۷۱.
* الغارات در حوادث سال‌های معدود خلافت علی (ع)، ۱۳۷۱.
* گنجور پنج گنج، ۱۳۷۴.
* شرح منظومه مانلی و پانزده قطعه دیگر، ۱۳۷۵.
* بسی رنج بردم، بازنویسی‌شده از فردوسی، ۱۳۷۶.
* شاهنامه بنداری، ۱۳۸۰.
* قصه باربد و بیست قصه دیگر از شاهنامه، ۱۳۸۰.
* معجم‌الأدبا، یاقوت حموی (ترجمه)، ۱۳۸۱.
* داوری حیوانات نزد پادشاه پریان (ترجمه)، ۱۳۸۳.
* گزیده شرح مقامات حمیدی، ۱۳۸۳.
* ترجمهٔ معلقات سبع
* در تمام طول شب، شرح چهار شعر بلند نیما، ۱۳۸۳.

## منابع

رده:اعضای پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
آیتی، عبدالمحمد
رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
رده:برگزیدگان همایش چهره‌های ماندگار در ادب و فرهنگ
رده:خاک‌سپاری‌ها در بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۹۲
رده:درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان ادب پارسی
آیتی، عبدالمحمد
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
آیتی، عبدالمحمد
رده:مترجمان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:مترجمان قرآن اهل ایران
رده:مترجمان قرآن به فارسی
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:نویسندگان فارسی‌زبان