open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دوره کوفون

[بندانگشتی|280px|راست|گورپشته دای‌سن‌ریو، [اوساکا، قرن پنجم]]
**دوره کوفون**  دوره‌ای از تاریخ ژاپن است که از سال ۲۵۰ تا سال ۵۳۸ میلادی به طول انجامید.

کوفون به معنای گورپشته است و دلیل این نام‌گذاری، وجود گورپشته‌های بزرگی است که از آن دوران تاریخ ژاپن بر جای مانده‌است. گورپشته‌ها شکل‌های مختلفی داشتند که ساده‌ترین‌شان دایره و چهارگوش و متمایزترین آن‌ها به شکل سوراخ کلید بود. نشان قبیله که «هانی‌وا» نام دارد در اطراف کوفون‌ها دفن می‌شد. کوفون‌ها بین قرن‌های سوم تا هفتم میلادی برای دفن درگذشتگان طبقه مسلط جامعه ساخته شدند.

در دوره کوفون، ارتش‌های ایالتی پرتوانی پیرامون قبایل قدرتمند شکل گرفت و حکومتی تحت عنوان حکومت یاماتو بر نارا، که آن زمان یاماتو خوانده می‌شد، و بخش‌هایی از شرق استان اوساکا حاکم شد. سیاست یاماتو بر سرکوب قبایل و تصاحب زمین‌های کشاورزی آنان استوار بود و با چنین روش‌هایی نفوذ خود را بر مناطق غربی ژاپن حفظ می‌کرد. در طول دوره کوفون جامعه‌ای به غایت اشرافی با حاکمانی جنگ‌سالار گسترش پیدا کرد. این دوره برای تغییر شکل ژاپن به سمت کشوری منسجم و شناخته‌شده اهمیت به سزایی دارد. ناحیه کان‌سای و شرقی‌ترین بخش دریای درون‌مرزی ستو (瀬戸内海)، بیش از سایر مناطق پیشرفت کردند.
چینی‌ها و کره‌ای‌هایی که به ژاپن مهاجرت کرده بودند، بسیاری از جنبه‌های فرهنگ چین را به این کشور معرفی کردند.

## نگارخانه

Image:KofunHelmetIronAndGiltCopper5thCenturyIseProvince.jpg|
Image:Tanko Armor Kofun period 5th century iron plates sewn with leather strings Tokyo National Museum - DSC06388.jpg|
Image:KofunCuirass2.jpg|
Image:KofunHelmet.jpg|
Image:KofunShield.jpg|
Image:KofunCrown.jpg|


## پانویس

## منابع

رده:دوره کوفون
رده:انحلال‌های ۵۳۸ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۵۰ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:ژاپن در سده ۴ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۵ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۶ (میلادی)
رده:فرهنگ‌های باستانی شرق آسیا
دوره آسوکا

**دوره آسوکا**  بخشی از تاریخ ژاپن است که از سال ۵۳۸ تا سال ۷۱۰ میلادی را در بر می‌گیرد. گاه از دوره آسوکا و دوره کوفون با عنوان مشترک دوره یاماتو نام می‌برند، چرا که در هر دوی این زمان‌ها، امور امپراتوری با مرکزیت نارا، که در آن هنگام یاماتو نام داشت، اداره می‌شد.
[بندانگشتی|راست|[پاگودا|پاگودای پنج طبقهٔ هوریوجی 法隆寺]]

## نمای کلی
پادشاهی یاماتو که با به هم پیوستن شماری از خاندان‌های نیرومند بر گرد کانون پادشاهی کشور شکل گرفته بود، در دوره آسوکا رشد و نمو بسیاری کرد و سران محلی یاماتو در جایگاهی قرار گرفتند که دودمان امپراتوری را شکل می‌داد.
در آغاز این دوره آیین بودایی از بکجه، در شبه‌جزیره کره، به کشور ژاپن معرفی شد. این آیین از سوی طبقه حاکم پذیرفته شد و شروع به رشد کرد.
ظهور آیین بودایی سبب دگرگونی‌های هنری، سیاسی و اجتماعی قابل توجهی شد.
تغییرات سیاسی در دوره آسوکا بر اساس الگوی چینی بود و نیز خط چینی برای نگارش زبان ژاپنی، که به نظر می‌رسد پیش از آن دبیره بومی نداشت، برگزیده شد.

## اصلاحات تایکا
خاندان سوگا یکی از پرنفوذترین خانواده‌های این دوران بود و تداوم خط جانشینی را در انحصار خود داشت. با این همه، این خانواده دیگر به نقش پشت پرده خود قانع نبود و شروع به ساختن قصرها و آرامگاه‌هایی برای خود کرد. در حدود بیست سال پس از مرگ شاهزاده شوتوکو تایشی (نایب السلطنهٔ امپراتریس سویکو (در سال ۶۲۲)، دسیسه‌های دربار برای تعیین وضعیت جانشینی او سرانجام به کودتایی در درون کاخ انجامید. این کودتا قدرت انحصاری را از دست خاندان سوگا بیرون آورد و اصلاحات تایکا را معرفی کرد. تایکا به معنی تغییرات بزرگ (大化の改新, Taika no Kaishin) بود و با اصلاحات ارضی آغاز شد. در این دوران بود که نینجاها پدیدار شدند و تا دوران اِدو همواره با سامورایی‌ها در حال جنگ و درگیری بودند.

## پانویس

## منابع
* 


رده:انحلال‌های سده ۸ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۶ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:ژاپن در سده ۶ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۷ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۸ (میلادی)
دوره نارا

[بندانگشتی|280px|راست|مجسمه [بودای بزرگ (大仏) در معبد (تودای‌جی) در نارا، ۷۵۲ میلادی.]]
**دوره نارا**  بخشی از تاریخ کشور ژاپن است که از سال ۷۱۰ تا ۷۹۴ میلادی را پوشش می‌دهد.
دوره نارا از هنگامی آغاز شد که ملکه گِم‌مه‌ی پایتخت خود را هی‌جوکیو قرار داد که نام قدیم نارا بود. در این دوره حکومت ژاپن قدرت گرفت. ژاپن روابط دوستانه‌ای با پادشاهی کره‌ای شیلا و روابطی رسمی با امپراتوری چین داشت. نارا از شهر «چنگ‌آن» (شی‌آن امروزی) که پایتخت امپراتوری تانگ در چین بود الگوبرداری می‌کرد و با تمام توان در صدد وارد کردن تمدن چین بود. ژاپن هر بیست سال یک مرتبه نمایندگان سیاسی خود را به دربار تانگ اعزام می‌کرد. دربار تانگ چندان راضی نبود و در پاسخ هرگز نماینده رسمی به ژاپن نفرستاد، زیرا ژاپن به دنبال کسب مشروعیت از حکومت چین نبود. در این دوره بخش بزرگی از جامعه ژاپن پیرامون روستاها شکل گرفته بود و خوی کشاورزی داشت. بیشتر روستاییان پیرو آیین شینتو بودند و روح طبیعت و ارواح گذشتگان را ستایش می‌کردند. اما طبقات بالاتر جامعه خود را با الگوهایی که از چین میآمد منطبق می‌کردند. این گروه نحوهٔ نگارش زبان چینی (کانجیها) را می‌آموختند و به آیین بودایی گرایش داشتند. تلاش متمرکز دربار امپراتوری برای ضبط و مستند کردن تاریخ، سبب پیدایش اولین آثار ادبی ژاپن شد. آثار مهمی همچون کوجیکی و نیهون‌شوکی، در دوره نارا نوشته شده‌اند. این آثار طبیعتی سیاسی داشتند و در جهت توجیه برتری و تقویت بنیان امپراتوری بودند. فعالیت‌های اقتصادی و اجرایی در دوره نارا افزایش یافت. نارا از طریق راه‌ها به مراکز استانی پیوند خورد و مالیات‌ها به صورت کارآمد و منظم دریافت شد. سکه در این دوران هنوز به شکل گسترده مورد استفاده قرار نمی‌گرفت، اما ضرب سکه نیز آغاز شد. با همه این‌ها بیرون از نارا فعالیت‌های بازرگانی چشمگیری به چشم نمی‌خورد.

## پانویس

## منابع
* 

رده:دوره نارا
رده:انحلال‌های ۷۹۴ (میلادی)
رده:انحلال‌های ۷۹۴ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۷۱۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۷۱۰ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:ژاپن در سده ۸ (میلادی)
دوره موروماچی

[بندانگشتی|240px|چپ|[کین‌کاکوجی (نیایشگاه کلاه فرنگی طلایی) به فرمان آشی‌کاگا ساخته شد. کین‌کاکوجی دو بار در آتش سوخته و بازسازی شده‌است.]]

**دوره موروماچی**  که با نام دوره آشی‌کاگا نیز شناخته می‌شود، به‌طور تقریبی فاصله سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۵۷۳ میلادی را در بر می‌گیرد. ویژگی دوره موروماچی استبداد نظامی شوگونها بود که تحت عنوان موروماچی باکوفو نیز از آن نام برده می‌شود.

## شوگون‌سالاری آشی‌کاگا
بندانگشتی|آشیکاگا تاکاوجی معبد جودو-جی
در دوران تجدید حیات کن‌مو، امپراتور گودای‌گو تلاش کرد با به کار گماردن نجبای دودمان امپراتوری، حکومتی غیرنظامی بر پا دارد. این موضوع مورد پسند کاست سامورایی نبود و آشی‌کاگا تاکااوجی با استفاده از حمایت سامورایی‌ها امپراتور را عزل کرد. امروزه گروهی از کارشناسان باور دارند که امپراتور گودای‌گو هرگز امپراتوری واقعی نبود و تنها وانمود می‌کرده که در جایگاه پادشاهی قرار دارد.
استبداد نظامی موروماچی (شوگون‌سالاری آشی‌کاگا) در سال ۱۳۳۶ به دست آشی‌کاگا تاکااوجی بنیان نهاده شد. او در سال ۱۳۳۸ خود را فرمانده کل یا شوگون خواند و شهر نارا را به عنوان پایتخت برگزید. این دوره در سال ۱۵۷۳ هنگامی که آخرین شوگون عصر موروماچی از کیوتو پایتخت کشور بیرون رانده شد، به پایان رسید. تفاوت شوگون‌سالاری کاماکورا با شوگون‌سالاری آشی‌کاگا در این بود که در حکومت کاماکورا، دربار کیوتو به‌طور موازی به کار خود ادامه می‌داد؛ حال آنکه آشی‌کاگا بر باقیماندهٔ دربار امپراتوری نیز چنگ انداخت.

## دوره‌های نان‌بوکو-چو و سن‌گوکو
سال‌های آغازین این دوران (۱۳۳۶–۱۳۹۲) به سبب دوپاره بودن دربار پادشاهی، با نام دوره نان‌بوکو-چو یا دوره دربار شمالی و جنوبی نیز شناخته می‌شود. همچنین از سال ۱۴۶۷ تا پایان این دوره تاریخی را دوره سن‌گوکو یا دوره جنگ‌های داخلی ژاپن نیز می‌نامند.

## مذهب
بین قرن‌های هشتم تا چهاردهم، آیین شینتو به تدریج جایگاه خود را در برابر بودیسم از دست می‌داد اما در این دوران با نسخه‌برداری از مراسم و کتاب‌های مقدس آیین بودایی توجه دوباره مردم را به خود جلب کرد. دین تازه مسیحیت نیز آرام آرام راه خود را در جامعه ژاپن باز می‌کرد.

## داد و ستد نان‌بان
دوره تجاری نان‌بان از هنگامی آغاز شد که اولین اروپاییها در سال ۱۵۴۳ پا به خشکی‌های ژاپن گذاشتند. یک کشتی پرتغالی که به سمت ساحل چین در حرکت بود، راه خود را گم کرده و به کرانه‌های ژاپن رسید. با معرفی سلاح‌های آتشین از سوی پرتغالی‌ها، تغییر و نوآوری شگرفی در جنگ داخلی ژاپن پدیدار شد. در سال‌هایی که از پی می‌آمد، بازرگانان هلندی، انگلیسی و اسپانیایی هم از راه رسیدند.

## پانویس

## منابع
* 

دوره موروماچی
رده:انحلال‌های ۱۵۷۳ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۳۷ (میلادی) در ژاپن
رده:شوگون‌سالاری آشیکاگا
رده:فئودالیسم در ژاپن
رده:شوگون‌های شوگون‌سالاری آشیکاگا
دوره سنگوکو

بندانگشتی|آرکبوزداران ژاپنی اواخر قرن ۱۶. مینیاتور
**دوره سن‌گوکو**  دوران جنگ‌های داخلی، آشوب‌های اجتماعی و دسیسه‌های سیاسی در ژاپن بود. رویارویی‌های نظامی در این دوران به ندرت قطع می‌شد. *دوره سن‌گوکو* از میانه‌های قرن پانزدهم تا آغاز قرن هفدهم به درازا کشید. با اینکه استبداد نظامی آشی‌کاگا از همان ساختار نظامی حکومت کاماکورا استفاده می‌کرد و دولتی جنگ‌سالار را بر اساس همان حقوق و وظایف اقتصادی و اجتماعی بنا نهاده بود، در جلب وفاداری دودمان‌های منطقه‌ای دای‌میوها، به ویژه آن‌ها که قلمروشان با کیوتو فاصله داشت، موفقیتی کسب نکرد. از همان آغاز قرن ۱۵، رنج و مکنتی که از بلایای طبیعی همچون زلزله و خشکسالی ریشه می‌گرفت، اغلب باعث شورش‌های مسلحانه کشاورزان بیزار از قرض و مالیات بود.

زمان شروع و پایان دوره سنگوکو مورد توافق همه منابع نیست. برای زمان شروع دوره سنگوکو دو نظریه وجود دارد:
* سال ۱۴۵۴ و آغاز شورش کیوتوکو
* سال ۱۴۶۷ و آغاز جنگ اونین
برای پایان دوره سنگوکو نیز پنج نظریه وجود دارد.
* ۱۵۹۰ پایان محاصره اوداوارا (۱۵۹۰) و وحدت کامل ژاپن به دست تویوتومی هیده‌یوشی
* ۱۶۰۰ پایان نبرد سکیگاهارا
* ۱۶۰۳ آغاز شوگونی توکوگاوا ایه‌یاسو
* ۱۶۱۵ پایان محاصره اوساکا و نابودی خاندان تویوتومی
* ۱۶۳۸ پایان شورش شیمابارا

## قدرت‌های اقتصادی بزرگ
در سال ۱۵۰۸، کانری (معاون شوگون) هوسوکاوا تاکاکونی دستورهای جدیدی در مورد پول رایج به «گروه‌های بسیار ثروتمند» در سراسر ژاپن صادر کرد. می‌توان گفت که این هشت عنصر ثروتمند در آن زمان، بر اقتصاد کشور تسلط داشتند. موارد زیر به عنوان «۸ زایباتسوی اصلی دوره سنگوکو» ذکر شده است.
# اوئوچی یوشیئوکی
# هوسوکاوا تاکاکونی
# اویامازاکی (شهر خودگردان)
# ساکای (شهر خودگردان)
# فرستادگان سانمون (山門使節) (سازمانی متشکل از سوهی‌ها (راهبان جنگجو) که توسط شوگون‌سالاری موروماچی در پایان دوره نانبوکوچو برای حفاظت از معبد انریاکو ایجاد شد)
# معبد شورن
# معبد کوفوکو
# معبد انریاکو در کوه هیئی

## گاهشماری

## منابع

* 

رده:انحلال‌های ۱۵۷۳ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۴۶۷ (میلادی) در ژاپن
رده:جنگ‌های داخلی در ژاپن
دوره سن‌گوکو
رده:ژاپن در دهه ۱۴۶۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۱۴۷۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۱۴۸۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۱۴۹۰ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۱۶ (میلادی)
رده:فئودالیسم در ژاپن
دوره آزوچی-مومویاما

**دوره آزوچی-مومویاما**  از حدود سال‌های ۱۵۶۸ تا ۱۶۰۰ میلادی از تاریخ ژاپن را شامل می‌شود. این دوره در پایان جنگ‌های داخلی ژاپن آغاز شد.

## ثبات سیاسی
در نیمه دوم قرن شانزدهم، شماری از دای‌میوها چنان قدرت گرفته بودند که می‌توانستند از روش استبداد نظامی آشی‌کاگا یا موروماچی باکوفو در جهت خواسته‌های خود بهره برده یا در صورت لزوم آن را براندازند. اودا نوبوناگا تلاش کرد تا از لحاظ سیاسی کشور را دوباره یکپارچه کند و پس از مرگش جانشین او تویوتومی هیده‌یوشی در تحقق این آرزو موفق شد. در دوره هیده‌یوشی، یک بار دیگر ژاپن تحت یک فرماندهی واحد سیاسی قرار گرفت و ثبات پیدا کرد.

## نام‌شناسی
عنوان دوره *آزوچی-مومویاما* از نام قصرهای این دو تن گرفته شده‌است. قلعه آزوچی متعلق به اودا نوبوناگا بود و قلعه مومویاما به هیده‌یوشی تعلق داشت.

## یورش به کره
آخرین جاه‌طلبی بزرگ هیده‌یوشی پیروزی بر سلسله مینگ در چین بود. هنگامی که کره‌ای‌ها از دادن اجازه عبور به او خودداری کردند، هیده‌یوشی در آوریل ۱۵۹۲ سپاهی ۱۶۰ هزار نفری به کره فرستاد تا با زور راه خود را بگشاید. هیده‌یوشی سئول و پیونگ‌یانگ را تصرف کرد اما سرانجام موفق به پیشروی نشد و مذاکرات صلح آغاز شد. خواسته‌های هیده‌یوشی در این مذاکرات مورد قبول چین و کره قرار نگرفت و او جنگ دوم را تنها با هدف کین‌خواهی آغاز کرد.
در نبرد دوم نیز هیده‌یوشی موفق نبود و پس از دو بار ناکامی علیه نیروهای متحد کره و چین و به دنبال مرگ وی، نیروهایش در سال ۱۵۹۸ از شبه جزیره کره عقب‌نشینی کردند. هیده‌یوشی در بستر مرگ شورایی پنج نفره از قدرتمندترین فرمانده‌هان خود تشکیل داد. این شورا می‌بایست اداره کشور را تا به سن قانونی رسیدن پسر خردسال او تویوتومی هیده‌یوری به عهده بگیرد. اما پیش از آن در جنگ‌هایی که درگرفت، توکوگاوا ایه‌یاسو که یکی از اعضای شورای پنج نفره بود، پیروز شد و به رژیم تویوتومی پایان داد.


پرونده:Fushimi momoyaja jyou 1.jpg|قصر مومویاما (قصر فوشیمی) به فرمان تویوتومی هیده‌یوشی بنا شد.
پرونده:Azuchimomoyama-japan.png|قلمروی اودا نوبوناگا در سال ۱۵۶۰با رنگ بنفش و مناطق حکمرانی اودا و تویوتومی هیده‌یوشی در سال ۱۵۸۲ با رنگ خاکستری نشان داده شده‌است. مناطق مخالف با رنگ قرمز و دیگر مناطق باقی‌مانده با رنگ نخودی نشان داده شده‌است.


## منابع

رده:انحلال‌های ۱۶۰۳ (میلادی) در ژاپن
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۵۶۸ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۶۰۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۶۸ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۵۷۳ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:دوره آزوچی-مومویاما
رده:ژاپن در سده ۱۶ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۱۷ (میلادی)
رده:فئودالیسم در ژاپن
رده:کشورهای قدیم در تاریخ ژاپن
رده:کنفدراسیون‌های پیشین
رده:دوره‌های ژاپنی
دوره تایشو

[بندانگشتی|210px|چپ|[امپراتور تای‌شو]]

**عصر تایشو**  از ۳۰ ژوئیه ۱۹۱۲ تا ۲۵ دسامبر ۱۹۲۶ را در بر می‌گیرد و دوره‌ای از تاریخ ژاپن است که امپراتور تای‌شو قدرت را در دست داشته‌است. امپراتور تای‌شو از سلامتی چندانی برخوردار نبود و همین موضوع سبب شد که انتقال قدرت سیاسی از سیاستمداران سالخوردهٔ وابسته به اولیگارشی دیرپا، به مجلس قانون‌گذاری ژاپن و احزاب دموکراتیک آسان‌تر صورت پذیرد. به همین سبب، این دوره به عنوان دوران جنبش لیبرالی ژاپن نیز شناخته می‌شود.

## جنگ جهانی اول

ژاپن در جنگ جهانی اول به نیروهای اتفاق سه‌گانه که شامل بریتانیا، فرانسه و روسیه می‌شد پیوست. این فرصتی بود برای ژاپن تا قلمرو نفوذ خود را در چین گسترش داده و در جغرافیای سیاسی بعد از جنگ به منزله یک قدرت بزرگ به رسمیت شناخته شود. در هفتم اوت ۱۹۱۴، ژاپن از دولت بریتانیا درخواستی رسمی دریافت کرد که برای انهدام نیروی دریایی مهاجم آلمان در آب‌های چین و اطراف آن، وارد عمل شود. پس از آن که اولتیماتوم ژاپن به آلمان بی‌پاسخ ماند، این کشور در بیست‌وسوم اوت سال ۱۹۱۴ به طور رسمی به امپراتوری آلمان اعلام جنگ داد. ژاپن به سرعت سرزمین‌های استیجاری آلمان در استان شان‌دونگ چین و جزایر مارشال را در اقیانوس آرام اشغال کرد و در حالی که متحدان غربی به شدت مشغول جنگ در اروپا بودند، ژاپن با ارائه ۲۱ فرمان به طرف چینی، در صدد تحکیم موقعیت خود برآمد.

## نفوذ بیشتر
هژمونی ژاپن در شمال چین و بخش‌های دیگری از آسیا با توافق‌های بین‌المللی آسان‌تر شد. توافق ۱۹۱۶ با روسیه به نفوذ بیشتر ژاپن در منچوری و مغولستان داخلی منجر گردید و توافق با دولت‌های فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۱۷ سبب به رسمیت شناخته شدن منافع سرزمینی ژاپن در چین و اقیانوس آرام شد.

## پس از جنگ
بعد از جنگ، ژاپن به عنوان یکی از پنج قدرت بزرگ نظامی و صنعتی به کنفرانس صلح در ورسای رفت. توکیو صاحب کرسی دائم در شورای جامعه ملل شد و بر اساس معاهده صلحی که به امضا رسید، تمام حقوق آلمان در استان شان‌دونگ چین به ژاپن منتقل شد. سیستم دو حزبی که پایه‌های آن از آغاز قرن بیستم گذاشته شده بود، سرانجام بعد از جنگ جهانی اول به ثمر نشست و باعث پیدایش دوره‌ای شد که از آن تحت عنوان «دموکراسی تای‌شو» یاد می‌شود.

## پایان دموکراسی تای‌شو

در طول دهه ۱۹۲۰، ژاپن کمابیش به سمت سیستم حکومت دموکراتیک حرکت می‌کرد. با این همه، ریشه‌های دولت پارلمانی آن قدر قوی نبود که در برابر فشارهای سیاسی و اقتصادی دهه بعد، که رهبران نظامی روز به روز بر نفوذ خود می‌افزودند، مقاومت کند. آنچه این جابجایی قدرت را بیش از پیش امکان‌پذیر می‌کرد، گنگی و بی‌دقتی قانون اساسی مِی‌جی، به ویژه در مورد جایگاه امپراتور، بود.

## منابع

* 

رده:امپراتوری ژاپن
رده:انحلال‌های ۱۹۲۶ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۲ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
دوره تایشو
رده:دوره‌های ژاپنی
رده:ژاپن در دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:ژاپن در سده ۲۰ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۱۲ (میلادی)
رده:نوواژه‌های دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
ژاپن در جنگ جهانی اول

[بندانگشتی|310px|راست|واکامیا، نخستین [ناو هواپیمابر ژاپن]]

ژاپن از سال ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۷ در جنگ جهانی اول شرکت داشت. این کشور به نیروهای اتفاق سه‌گانه که شامل بریتانیا، فرانسه و روسیه می‌شد، پیوست و نقشی اساسی در تأمین امنیت خطوط دریایی اقیانوس آرام و اقیانوس هند، در برابر نیروی دریایی آلمان داشت. از لحاظ سیاسی، این فرصتی بود برای ژاپن تا قلمرو نفوذ خود را در چین گسترش داده و در جغرافیای سیاسی بعد از جنگ به منزله یک قدرت بزرگ به رسمیت شناخته شود.

در ۷ اوت ۱۹۱۴، ژاپن از دولت بریتانیا درخواستی رسمی دریافت کرد که برای انهدام نیروی دریایی مهاجم آلمان در آب‌های چین و اطراف آن وارد عمل شود. در روز ۱۴ اوت، ژاپن اولتیماتومی برای آلمان فرستاد که بی‌پاسخ ماند. ژاپن در ۲۳ اوت سال ۱۹۱۴ به‌طور رسمی به امپراتوری آلمان اعلام جنگ داد. ایالات متحده آمریکا نیز در ۶ آوریل ۱۹۱۷ وارد جنگ جهانی اول شد. آمریکا و ژاپن با وجود روابط تیره‌ای که بر سر چین و کنترل اقیانوس آرام داشتند، در این جنگ در یک جبهه قرار گرفتند.

## جستارهای وابسته
* ژاپن در جنگ جهانی دوم

## منابع

* 

رده:ژاپن در جنگ جهانی اول
رده:امپراتوری ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:تاریخ نظامی ژاپن
رده:تاریخ نظامی سده ۲۰ (میلادی) ژاپن
رده:جنگ‌های ژاپن
رده:ژاپن در سده ۲۰ (میلادی)
نظامی‌گری ژاپن

[بندانگشتی|200px|چپ|[هیدکی توجو نخست‌وزیر ژاپن در هنگام جنگ جهانی دوم]]
**نظامی‌گری ژاپن**  از منظر تاریخی به آرمانی در امپراتوری ژاپن اشاره می‌کند که بر اساس آن نیروهای نظامی باید بر ارکان سیاست و زندگی اجتماعی مردم مسلط شوند. این دیدگاه، نیروی نظامی قدرتمند را مساوی با ملت قدرتمند می‌دانست. در طول دهه ۱۹۲۰، ژاپن به سمت برقراری حکومتی دموکراتیک حرکت می‌کرد که تحت عنوان «دموکراسی تای‌شو» از آن یاد می‌شد. با این حال، دولت پارلمانی به آن اندازه ریشه ندوانده بود که بتواند در برابر فشارهای سیاسی و رکود اقتصادی دهه ۱۹۳۰ و رهبران نظامی پرنفوذ این دهه مقاومت کند. نظامی‌گری راهی بود که ژاپن و بعضی از کشورهای اروپایی برگزیدند. این راه در نهایت به جنگ جهانی دوم منجر شد. آنچه این جابجایی قدرت به سمت نظامیان را بیش از پیش امکان‌پذیر می‌کرد، گنگی و بی‌دقتی در متن قانون اساسی مِی‌جی، به ویژه در مورد جایگاه امپراتور بود. این قانون بدنه قانون‌گذاری را نه در برابر مردم، بلکه در برابر پادشاه پاسخ‌گو می‌دانست.

در سال ۱۹۳۱، ژنرال آراکی سادائو به عنوان وزیر جنگ منصوب شد. او به عنوان یکی از اصلی‌ترین نظریه‌پردازان سیاسی راست‌گرای ملی در امپراتوری ژاپن، به عنوان رهبر جناح رادیکال جناح راه امپراتور در درون ارتش ژاپن قلمداد می‌شد. او همچون بسیاری دیگر از مقام‌های بلندپایهٔ ارتش ژاپن باور داشت که ژاپن یا باید به کشوری امپریالیستی بدل شود یا منتظر نابود شدن ملتش بنشیند. او به منادی علنی تمامیت‌خواهی، نظامی‌گری، توسعه‌طلبی و کوکوتای بدل شد. او همچنین به عنوان رئیس جنبش بسیج معنوی ملی (ژاپن) خدمت می‌کرد.

اگرچه او در سال ۱۹۳۶، از ارتش بازنشسته شد، ولی سپس به وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علوم و فناوری منصوب شد، که فرصتی را برایش فراهم آورد تا باورهایش را در مدارس و کالج‌ها تبلیغ کند، و جوانان ژاپنی را با مرام سامورایی پرورش دهد. اصل اساسی در کوکوتای این است که امپراتور و مردم، و زمین و اخلاق، یکی هستند و نمی‌توان آنها را از هم جدا کرد. ارتش قرار بود، حافظ نظام تازه‌ای باشد که بر مبنای این اصل شکل می‌گرفت، و هدف این بود که ملتی ساخته شود که خود را نادیده می‌گرفت و چنان التزامی به امپراتوری داشت که مرگ در راه او را موهبت می‌دانست. هدف نهایی این بود که روح یک سرباز در کلیت ملت نگاشته شود.

فرماندهان نظامی عمیقاً باور داشتند که ترکیب خودنگهداری (خویشتن‌داری) و قدرت اراده می‌تواند بر هر مانعی فائق بیاید، و اگر این باور در سرباز ژاپنی نهادینه شود، آن سرباز می‌تواند در وخیمترین شرایط نیز به مبارزه ادامه دهد.

بوشیدو، یا راه و رسم و روحیهٔ مبارزه سامورایی، به نمادی از پاکدامنی ملی بدل شد. در مدارس به بچه‌ها، فرمان امپراتوری برای سربازان و ملوانان نوشتهٔ امپراتور میجی (۱۸۵۲–۱۹۱۲) آموزش داده می‌شد. رسالهٔ امپراتوری، در واقع دستورالعملی بود که امپراتور خطاب به جنگجویان ژاپنی نوشته بود. شمشیر سامورایی به یک نماد عرفانی ملی تبدیل شد.

هر روز صبح، سربازانی که برای دورهٔ آموزش نظامی دو ساله داوطلب شده بودند، جملات زیر را با طلوع آفتاب فریاد می‌کشیدند: «چه جسدی شوم که زیر آب‌ها معلق است، یا که زیر علف‌های دامنهٔ کوه غرق شوم، با کمال میل برای امپراتورم جان می‌دهم.»

## جستارهای وابسته
* ژاپن در جنگ جهانی دوم
* برنامه جنگ‌افزار هسته‌ای ژاپن

## منابع

* 

رده:نیروی نظامی ژاپن
رده:امپراتوری ژاپن
رده:امپریالیسم جدید
رده:تاریخ ژاپن
اشغال ژاپن

در پایان جنگ جهانی دوم، ژاپن از سوی نیروهای متفقین اشغال شد. این نخستین و تنها باری بود که این کشور به اشغال نیروهای خارجی درمی‌آمد.
در ۱۴ اوت ۱۹۴۵، دولت ژاپن خبر تسلیم مقدماتی این کشور را به متفقین اعلام کرد. فردای آن‌روز، امپراتور هیروهیتو در یک نطق رادیویی، تسلیم بی‌قید و شرط ژاپن را به اطلاع مردم رساند. این نخستین باری بود که امپراتور ژاپن از طریق رادیو با مردم سخن می‌گفت و اولین بار بود که مردم این کشور صدای امپراتور را می‌شنیدند.

هری ترومن رئیس‌جمهور ایالات متحده، ژنرال داگلاس مک‌آرتور را به کار نظارت بر ژاپن اشغالی منصوب کرد. تلاش شد تا در قانون اساسی جدید ژاپن که زیر نظر نیروهای پیروز نوشته می‌شد، شکلی از لیبرال دموکراسی جایگزین نظام سلطنت مشروطه شود. در قانون اساسی جدید ژاپن، جنگ محکوم شد. با امضای پیمان صلح سان‌فرانسیسکو در ۸ سپتامبر ۱۹۵۱ و اجرایی شدن آن در ۲۸ آوریل ۱۹۵۲، ژاپن بار دیگر استقلال خود را بازیافت.

با این حال، ایو جیما تا سال ۱۹۶۸ و اوکیناوا تا سال ۱۹۷۲ تحت کنترل آمریکا باقی‌ماندند. امروز نیز ۴۷۰۰۰ پرسنل نظامی آمریکا در ژاپن حضور دارند که بر اساس معاهده همکاری امنیتی دوجانبه، از سوی دولت ژاپن دعوت شده‌اند.

چالمرز جانسن در کتاب برچیدن امپراتوری می‌نویسد:


پرونده:Emperor Hirohito and General MacArthur.jpg|ژنرال داگلاس مک‌آرتور و امپراتور هیروهیتو.


## پانویس

## منابع
* 

اشغال ژاپن
رده:اشغال‌های نظامی ایالات متحده آمریکا
رده:اصلاحات دولت ژاپن
رده:انحلال‌های ۱۹۵۲ (میلادی) در ژاپن
رده:انحلال‌های ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:تاریخ جنگ سرد در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
رده:تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا در سده ۲۰ (میلادی)
رده:جنگ سرد
رده:داگلاس مک‌آرتور
رده:دوره شووا
رده:ریاست‌جمهوری هری ترومن
رده:ژاپن پس از جنگ جهانی
رده:ژاپن در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:ژاپن در ۱۹۵۲ (میلادی)
رده:سرزمین‌های اشغالی در جنگ جهانی دوم
رده:سیاست‌های پیشین جنگ سرد
رده:کشورهای پیشین در آسیا
رده:کشورهای قدیم در تاریخ ژاپن
دوره هیسه‌ای

[بندانگشتی|260px|چپ|نمای شهر [توکیو]]

**دوره هِیسه‌ای**  نام دوران قبلی حکومت ژاپن است.

## آغاز دوره هیسه‌ای
دوره هیسه‌ای از ۸ ژانویه ۱۹۸۹، نخستین روز پس از مرگ امپراتور هیروهیتو آغاز شد و آکی‌هیتو پسر او به جانشینی رسید. بر طبق سنت‌های ژاپنی، امپراتور هیروهیتو پس از مرگش به امپراتور شووا تغییر نام داد. بر این اساس، سال ۱۹۸۹ تا هفتم ژانویه، برابر است با شصت و چهارمین سال شووا و از روز هشتم ژانویه، سال اول هِی‌سه‌ای آغاز می‌شود.

## استقلال دوباره
بعد از پایان جنگ و اشغال ژاپن از سوی نیروهای متفقین، گروهی از مسئولان حکومت، از جمله نخست‌وزیر دوران جنگ هیدکی توجو، در دادگاه توکیو محاکمه و به دار آویخته شدند. با این حال امپراتور و اعضای خانواده او به دادگاه فراخوانده نشدند. با آغاز جنگ کره و ورود به دوران جنگ سرد، ژاپن به متحدی پراهمیت برای آمریکا تبدیل شد. مجلس قانون‌گذاری این کشور شکل گرفت و قانون اساسی ژاپن در ۳ مه ۱۹۴۷ وارد مرحله اجرایی شد. ایالات متحده آمریکا و ۴۵ کشور هم‌پیمان او، در سپتامبر ۱۹۵۱ پیمان صلح با ژاپن را امضا کردند و این پیمان در ۲۰ مارس ۱۹۵۲ به تصویب مجلس سنای آمریکا رسید. بر اساس مفاد این پیمان، ژاپن در ۲۸ آوریل ۱۹۵۲ بار دیگر استقلال کامل خود را به دست آورد.

## سیاست و اقتصاد
بعد از یک رشته سازماندهی مجدد در حزب‌های سیاسی، حزب لیبرال دموکرات ژاپن، که حزبی محافظه‌کار است، و حزب سوسیال دموکرات با گرایش‌های چپ‌گرایانه در سال ۱۹۵۵ شکل گرفتند. نقشه سیاسی ژاپن تا اوایل دهه ۹۰ میلادی تغییر چندانی نکرد و ال‌دی‌پی بزرگترین حزب سیاسی در عرصه سیاست ملی بود.
سیاست‌مداران این حزب و دیوان‌سالاران دولتی بر سیاست‌های اقتصادی تمرکز کردند. ژاپن از دهه ۵۰ تا دهه ۸۰ میلادی، رشد سریعی را تجربه کرد و به یک قدرت اقتصادی عمده تبدیل شد. از این فرایند گاه به عنوان معجزه اقتصادی ژاپن در دوران بعد از جنگ یاد می‌شود. پس از جنگ کره، که طی آن ژاپن یکی از تدارک‌دهندگان اصلی نیروهای سازمان ملل بود، اقتصاد ژاپن رشدی برق‌آسا و طولانی را در بخش تولید آغاز کرد. این کشور در بسیاری از زمینه‌های اقتصادی همچون صنایع فولاد، خودرو و کالاهای الکترونیک به یک قدرت بزرگ جهانی مبدل شد. در سال ۱۹۸۹ ژاپن شاهد یکی از سریع‌ترین میزان‌های رشد اقتصادی در تاریخ خود بود. بالا رفتن قدرت ین و سودآور بودن آن در مبادلات دلاری، به اضافه پایین بودن میزان بهره سبب هجوم سرمایه‌گذاران شد. این موضوع باعث افزایش ۶۰ درصدی ارزش املاک در توکیو شد. در سال ۱۹۹۱ ارزش سهام ژاپن سقوط کرد و دوران اقتصاد حبابی ژاپن به پایان رسید. ژاپن هم‌اینک نیز پس از ایالات متحده آمریکا و چین، سومین اقتصاد بزرگ جهان است.

## پایان
دوره هیسه‌ای در روز ۳۰ آوریل سال ۲۰۱۹ با استعفای امپراتور آکی‌هیتو به پایان رسید و از روز بعد با بر تخت نشستن پسر ارشد آکی‌هیتو، دوره ریوا آغاز شد.

## پانویس

## منابع
* 

رده:انحلال‌های ۲۰۱۹ (میلادی) در ژاپن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۹ (میلادی) در ژاپن
رده:تاریخ ژاپن
دوره هیسه‌ای
رده:دوره‌های ژاپنی
رده:ژاپن پس از جنگ جهانی
رده:ژاپن در دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:ژاپن در دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:ژاپن در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:واژه‌های ابداع‌شده در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:نوواژه‌های دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
فرانکنشتاین (فیلم ۱۹۹۴)

***فرانکنشتاین*** فیلمی محصول سال ۱۹۹۴ به کارگردانی کنت برانا است. از جمله بازیگران این فیلم می‌توان به رابرت دنیرو، تام هولس، هلنا بونهام کارتر و کنت برانا اشاره کرد. این فیلم اقتباس‌ شده از رمان نویسنده انگلیسی مری شلی به نام *[[فرانکنشتاین]]* می‌باشد.

## خلاصه داستان
فیلم در سال ۱۷۹۴ شروع می‌شود. کاپیتان رابرت والتون (آیدان کوئین) سفر اکتشافی شجاعانه‌ای را هدایت می‌کند تا به قطب شمال دست پیدا کند. در حالی که کشتی شان در یخ‌های دریای آرتیک گیر کرده‌است، والتون و همراهانش مردی را می‌یابند که به تنهایی در حال سفر است. در دور دست صدای زوزهٔ بلندی به گوش می‌رسد. هنگامی که مرد مذکور والتون را ناراحت برای کشف قطب شمال می‌بیند به او می‌گوید «تو هم می خوای توی حماقت با من شریک بشی؟» و بعد از آن شروع به تعریف کردن داستان خود برای کاپیتان می‌کند. وی بازگو می‌کند که نامش ویکتور فرانکشتاین است و داستان خود را شروع می‌نماید…

## جوایز
این فیلم کاندیدای ۱ اسکار (کاندیدای اسکار بهترین چهره پردازی) در سال ۱۹۹۵ شد.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون
* 
* 
* 
* 

رده:آثار موسیقی پاتریک دویل
رده:فیلم‌نامه‌های فرانک دارابونت
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های استودیو پاین‌وود
رده:فیلم‌های اقتباس شده از رمان‌های ترسناک
رده:فیلم‌های امریکن زوتروپ
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی فرانسیس فورد کوپولا
رده:فیلم‌های ترسناک ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی ژاپنی
رده:فیلم‌های ترسناک گوتیک
رده:فیلم‌های تری‌استار پیکچرز
رده:فیلم‌های درام ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام رمانتیک آمریکایی
رده:فیلم‌های درام رمانتیک دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام رمانتیک ژاپنی
رده:فیلم‌های درام ژاپنی
رده:فیلم‌های ژاپنی
رده:فیلم‌های عاشقانه ترسناک
رده:فیلم‌های علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های فرانکنشتاین
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در انگلستان
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در سوئیس
رده:فیلم‌ها به کارگردانی کنت برانا
رده:فیلم‌های مورد اقتباس در بازی‌های ویدئویی
رده:فیلم‌های مورد اقتباس در کمیک‌ها
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آلمان
رده:فیلم‌های واقع‌شده در خانه‌های روستایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در دهه ۱۷۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سوئیس
رده:فیلم‌های واقع‌شده در شمالگان
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
پس‌لرزه

[thumb|250px|پس‌لرزه‌های [زمین‌لرزه سیچوان (۲۰۰۸)|زمین‌لرزه ۲۰۰۸ سیچوآن چین.]]
**پَس‌لَرزه** به زمین‌لرزه کوچک‌تری گفته می‌شود که پس از یک زمین‌لرزه بزرگ‌تر قبلی، و در همان منطقه روی می‌دهد.
اگر یک پس‌لرزه از زمین‌لرزه پیش از خود بزرگ‌تر باشد، نام پس‌لرزه به زمین‌لرزه اصلی تغییر می‌کند و زمین‌لرزه اولیه، **[[پیش‌لرزه]]** نام می‌گیرد.

پس‌لرزه‌ها لرزش‌های کوچک‌تر زمین هستند که در اثر جابه‌جا شدن و جاافتادن پوسته زمین پس از وقوع زمین‌لرزه پدید می‌آیند.
پس‌لرزه‌ها ممکن است ساعت‌ها، روزها و حتی ماه‌ها به‌درازا بکشند.

پس‌لرزه‌ها می‌توانند بسیار خطرناک باشند زیرا قابل پیش‌بینی نیستند و می‌توانند باعث فروریختن ساختمان‌هایی بشوند که در جریان زمین‌لرزه اصلی تنها هنوز فرونریخته‌بودند.

## منابع
* جعفری عباس، فرهنگ گیتاشناسی، تهران: چاپ پنجم ۱۳۷۰
* ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:انواع زمین‌لرزه
رده:واژگان لرزه‌شناسی
عبدالرحیم صاحب‌الفصول

**عبدالرحیم صاحب‌الفصول** (۱۲۹۴ قمری/ ۱۲۵۶ شمسی - ۱۳۶۷ قمری/ ۱۳۲۷ شمسی)) مشهور به حائری، نویسنده، شاعر و عارف معاصر ایرانی است.

وی که ساکن تهران بوده‌است در ۱۳۴۵ قمری یکسال پس از تخریب بناهای قبور بقیع توسط وهابیون و خودداری مسلمانان از سفر حج، با هزار نفر از شام راهی حجاز شد. عبدالعزیز سعودی (پادشاه عربستان) از وی استقبال کرد. صاحب الفصول از پادشاه خواست صورتِ قبور معلوم گشته و تجدید شود که طی توافق‌نامه ای مورد پذیرش پادشاه عربستان واقع شد، چنان‌که تا حال همانگونه باقی است.

وی در جنوب غرب تهران، خیابان کارون جنوبی تقاطع خیابان هاشمی مدفون است.

## تالیفات
«هدایه العامه فی اثبات الامامه»، «منظومه موجز المقال در علم درایه» و «منظومه ادربیع فصولی»

## جد
جد اعلای وی احتمالاً شیخ محمدحسین اصفهانی (متوفای ۱۲۶۱ هـ. ق) صاحب کتاب *الفصول الغرویه* در علم اصول فقه است که خاندانش به «صاحب‌الفصول» مشورند.

یکی از پسران وی به نام مهدی دارای جلسات درسیِ اخلاق و عرفان است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* http://www.haery.net

صاحب‌الفصول
صاحب‌الفصول
صاحب‌الفصول
بیت‌کامت

**بیت‌کامِت**  که پیش‌تر (از نگارش ۰.۱۱ تا نگارش ۰.۳۷)، **سیمپل‌بی‌تی کلاینت**  نامیده می‌شد، یکی از برنامه‌های دانلود تورنت می‌باشد که به دلیل ساختار چند پروتکله‌اش علاوه بر مدیریت دانلود و آپلود فایل‌های تورنت، امکان پشتیبانی از پروتکل‌های اچ‌تی‌تی‌پی و اف‌تی‌پی را نیز دارا می‌باشد. این برنامه به زبان سی++ برای ویندوز مایکروسافت نوشته شده‌است و به ۵۲ زبان دنیا در دسترس می‌باشد.

همچنین این برنامه به دلیل شیوه‌ٔ عملکردش در رابطه با مواردی همچون دسترسی بی‌اجازه به ترکرهای خصوصی از طریق DHT و جایگزینی فایل‌های خالی به صورت padding که باعث بهبود عملکرد بیت‌کامت شده و پس از دریافت فایل اصلی پاک خواهد شد اما وجودشان برای برنامه‌های تورنت دیگر ایجاد دردسر می‌کند، بحث‌ها و انتقاداتی را باعث شده‌است.

## منابع

* 

رده:رایگان‌افزارهای منحصر به ویندوز
رده:نرم‌افزارهای مالکیتی
رده:کلاینت‌های بیت‌تورنت
رده:نرم‌افزارهای ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای نوشته‌شده با سی++
لوح دوسویه

بندانگشتی|150px|چپ|نشان دوآل دیسک

**دوآل‌دیسک** ، نوعی دیسک نوری دوطرفه است که توسط گروهی از شرکت‌های صفحه پرکنی، تولید و توسعه یافته‌است. گروه سازنده این دیسک شامل شرکت‌های ای‌ام‌آی رکوردز، یونیورسال میوزیک گروپ، سونی میوزیک، وارنر میوزیک گروپ و ۵٫۱ اینترتیمنت گروپ است. این دیسک اکنون تحت پشتیبانی انجمن صنفی ضبط آمریکا قرار دارد.

## منابع

* 

رده:تمام‌نگاری
رده:دیداری-شنیداری معرفی‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:دیسک نوری
رده:دی‌وی‌دی
رده:ذخیره صدا
رده:محصولات معرفی‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:نشان‌های گواه کیفیت کالا
رده:ذخیره‌سازی دیجیتال صدا
ترانه‌شناسی

[بندانگشتی|برای تهیه دیسکوگرافی، نسخه فیزیکی [آلبوم ها به خاطر درج شناسنامه آهنگ ها اهمیت زیادی دارند.]]
**ترانه‌شناسی** یا **دیسکوگرافی**  نوعی مطالعه و فهرست‌بندی بر روی جزئیات آثار موسیقی منتشر شده توسط هنرمندان یا گروه‌های موسیقی است که معمولاً برای یک هنرمند خاص یا در شناسایی یک سبک ویژه موسیقی انجام می‌گیرد.

اطلاعاتی که در فهرست‌های ترانه‌شناسی عرضه می‌شوند به شکل کلی دربرگیرنده عنوان اثر یا آلبوم، نام ناشر، تاریخ ساخت یا نشر کار، نوازنده یا گروه اجرا کننده، محل ضبط اثر و رتبه‌های به‌دست آمده در جدول‌های موسیقی است.

## منابع

رده:ترانه‌شناسی‌ها
دریاچه اشکل

بندانگشتی|275px|دریاچه اشکل
**دریاچه اِشکِل** دریاچه‌ای است در شمال کشور تونس در نزدیکی دریای مدیترانه.

دریاچه و تالاب پارک ملی اشکل مکان مهمی در راه مهاجرت سالانه صدها هزار پرنده مهاجر است.
اردک‌ها، غازها، لک‌لک‌ها و مرغ‌های آتشی از پرندگان اشکل هستند.

این پارک از سال ۱۹۸۰ در لیست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته‌است.

ساخت سد بر سر راه سرچشمه‌های اشکل باعث ایجاد دگرگونی‌های اساسی در توازن زیست‌بوم دریاچه و تالاب اشکل شده‌است.

## نگارخانه

Image:Parcichkeul3.jpg|
Image:Ichkeul003.jpg|


## منابع

* National Aeronautics and Space Administration ، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.

رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در تونس
رده:بنزرت
رده:پارک‌های ملی تونس
رده:دریاچه‌های تونس
رده:ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره تونس
رده:رده II اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت
رده:مناطق حفاظت‌شده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:مناطق کنوانسیون رامسر در تونس
رده:میراث جهانی در خطر
رده:میراث جهانی در تونس
جرزی (پارچه)

**جرزی**  یا **جرزی** یا (با تلفظ فرانسوی) **ژرزه**؛ یک پارچهٔ بافتنی است که عمدتاً برای تولید پوشاک استفاده می‌شود. در ابتدا از پشم ساخته می‌شد، اما امروزه از پشم، پنبه یا الیاف مصنوعی ساخته می‌شود.
پارچه‌های جرزی به راحتی شسته می‌شوند و تنها مشکل آن‌ها اتو کردن است، چرا که این پارچه‌ها به دلیل داشتن حالت ارتجاعی، شکل خود را از دست می‌دهند.

## خاستگاه‌ها
بندانگشتی|نمای جلو از جرزی، زیر میکروسکوپ.|177x177پیکسل
بندانگشتی|176x176پیکسل|نمای پشت از جرزی، زیر میکروسکوپ.
پارچهٔ جرزی در جزایر مانش، به ویژه در جزیرهٔ جرزی، جایی که به‌ طور سنتی برای لباس زیر و ژاکت برای ماهیگیران به کار برده می‌شد، سرچشمه گرفته است. این پارچهٔ همه‌کاره ریشه‌های تاریخی دارد که قدمت آن به قرون وسطی بازمی‌گردد، زمانی که جرزی صادرکنندهٔ قابل توجهی از کالاهای بافتنی بود. امروزه پارچهٔ جرزی به دلیل ویژگی‌های سبک‌وزنی و کشسانی آن ارزشمند است و اغلب از موادی مانند ابریشم مصنوعی یا ویسکوز ساخته می‌شود که بافتی نرم و پارچه‌ای عالی ارائه می‌دهد. بسیاری از نسخه‌های مدرن پارچه‌های جرزی دارای لایکرا، اسپندکس یا الاستین هستند تا قابلیت کشش را افزایش دهند.

پارچهٔ جرزی در ابتدا از پشم بافته می‌شد، اما از آن زمان تا کنون تکامل یافته و شامل پنبه و ترکیبات مصنوعی نیز می‌شود، با نسبت‌های رایج ۵۰/۵۰ یا ۶۰/۴۰. این ترکیبات بر دوام و راحتی پارچه تأثیر می‌گذارد و باعث می‌شود که به‌طور گسترده‌ای در لباس‌هایی مانند تی-شرت و لباس زیر استفاده شود. اگرچه این یک مادهٔ پایه‌لایهٔ ایده‌آل است، اما پارچهٔ جرزی فاقد عایق و دوام برخی از منسوجات دیگر است. نام «جرزی» احتمالاً ریشه در انگلیسی و اسکاندیناوی قدیم دارد که به معنای «جزیره» است که منشأ جغرافیایی و تاریخی آن است.

## تاریخچه
این ماده برای اولین بار در جرزی، جزایر مانش، که از زمان قرون وسطی صادرکنندهٔ مهم کالاهای بافتنی بوده است، تولید شد.

در سال ۱۹۱۶ میلادی، گبریل «کوکو» شنل صنعت مد را با استفاده از جرزی در زمانی که به شدت با لباس زیر مرتبط بود، ناراحت کرد. وُگ در سال ۱۹۹۹ میلادی گفت: «این طراح جرزی را همان چیزی که امروز است، ساخته است — ما امیدواریم که او راضی باشد.»، «این تقریباً به اندازهٔ سرژ آبی بخشی از زندگی ما است.»

## ساختار
جرزی پارچه‌ای بافتنی است که بر روی یک دسته سوزن بافته می‌شود و تمام حلقه‌ها در یک جهت شبکه‌ای هستند. به‌طور کلی، آن را با بخیهٔ ساده می‌بافند. به آن هموار نیز گفته می‌شود. از سوی دیگر، جرزی دوتایی با استفاده از دو ست سوزن بافته می‌شود، در لبه‌ها (هنگام برش) پیچ نمی‌خورد و ساختار پایدارتری دارد.

## منابع

رده:منسوجات
رده:پارچه‌های بافتنی
رده:تاپ‌ها (لباس)
رده:تاریخ پوشاک (مد غربی)
رده:تاریخ مد
رده:جرسی
رده:لباس‌های ورزشی
رده:مقاله‌های خرد پوشاک
ساتن

بندانگشتی|250px|اطلس استفاده‌شده در رخت خواب
چپ|بندانگشتی|250px|سازه اطلس و ابریشم
**ساتن**  یا **اَطلَس** پارچه‌ای است پنبه‌ای با سطحی صاف و کمی شفاف و پشت مات.
اطلس دیبای ستبر و پرنیان ساده است.

پارچه اطلس از ابریشم بافته می‌شود و جامهٔ اطلسی جامهٔ ابریشمی پرزداری است که روی آن پرزدار و پشتش بی‌پرز است و پرزش کمتر از مخمل است. پارچهٔ اطلس نقشی ساده دارد و یک سوی آن براق است.
ساتن برای چه مصارفی استفاده می‌شود؟
ساتن پارچه‌ای پر کاربرد است که موارد استفاده بسیار زیادی دارد. در دوران قدیم از پارچه‌ی ساتن بیشتر به عنوان روکش وسایل منزل استفاده می‌شد. در زمان لویی چهاردهم از آن برای پوشاندن و تزئین مبلمان کاخ ورسای بهره برداری می‌شد. اما رفته‌رفته پارچه‌ی ساتن، جای ثابتی در خیاط‌خانه‌ها پیدا کرد تا خیّاطان آن را برای دوخت انواع لباس‌ها مناسب بدانند.

فرقی نمی‌کند که قصد دوخت چه البسه‌ای را داشته باشید؛ زیرا پارچه ساتن برای هر موردی کارایی دارد. لباس‌ زیر، لباس شب، لباس عروس، کت، کروات، کلاه، لباس راحتی، پیراهن، دامن، آستر داخلی و... . همچنین از آن می‌توان برای دوخت ملافه، روتختی، زیرپرده‌ای، پرده و روکش کفش و کیف هم استفاده کرد.

**بررسی ویژگی های پارچه ساتن:**
پارچه‌ی ساتن از دسته پارچه‌های ساده، لطیف و انعطاف‌پذیر است، با در نظرگرفتن تزئینات براق و زیبایی که می‌توان بر روی آن ایجاد نمود، گزینه‌ی خوبی برای لباس‌های شب است.

در زیر برخی از ویژگی‌های مهم پارچه آورده شده است:

* براق بودن
* عمر طولانی
* مقاوم در برابر چین و چروک و خط تا

## منابع

لغت‌نامه دهخدا. سرواژهٔ اطلس.

پارچه ساتن

رده:منسوجات
رده:پارچه‌های منسوج
طبیعت انسان (ترانه)

«**طبیعت انسان**» ترانه‌ای در سبک آر اند بی اثر خوانندهٔ آمریکایی، مایکل جکسون است که در سال ۱۹۸۲ منتشر و در آلبوم *[[دلهره‌آور (آلبوم)|دلهره‌آور]]* قرار گرفت. شعر این ترانه توسط استیو پرکارو و جان بتیس نوشته شده. در ابتدا استیو پرکارو این موسیقی را برای دخترش ساخته بود و دمویی از آن را روی نواری ضبط کرده و به کوینسی جونز داد. جونز از این آهنگ لذت برد و تصمیم گرفت آن را در آلبوم *دلهره‌آور* مایکل جکسون بگنجاند. سپس جان بتیس ترانه را بازنویسی کرد و شعر طوری تغییر داد که در مورد یک رهگذر نیویورک باشد. «طبیعت انسان» آخرین ترانه‌ای بود که تصمیم گرفته شد در آلبوم *دلهره‌آور* قرار داده شود.

این ترانه در ۳ ژوئیه ۱۹۸۳ به عنوان ششمین تک‌آهنگ آلبوم دلهره‌آور منتشر شد. با این‌که «طبیعت انسان» در بریتانیا منتشر نشد اما در جدول آثار موسیقی ایالات متحده آمریکا جزو ۱۰ تک آهنگ برتر شد و رتبهٔ دوم ترانه‌های بزرگ‌سالان در مجلهٔ بیلبورد و در مجموع رتبهٔ هفتم در همان مجله را به دست آورد. *طبیعت انسان* توسط هنرمندان بسیاری از جمله استیوی واندر، ویجی آیر، جان مایر، مایلز دیویس، اس‌دبلیووی، اریک لوئیس، ناز، توچلوز، پیتر بنت، جیسون نوینز، دانی!، دیوید مید، تورو یی موی و کریس براون مورد بازخوانی و نمونه برداری قرار گرفت.

## منابع

* 

رده:ترانه‌ها درباره نیویورک
رده:ترانه‌ها درباره نیویورک سیتی
رده:ترانه‌های ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:ترانه‌های ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:ترانه‌های انگلیسی‌زبان
رده:ترانه‌های سافت راک آمریکایی
رده:ترانه‌های تهیه‌شده توسط کوئینسی جونز
رده:ترانه‌های مایکل جکسون
رده:بالادهای آراندبی معاصر
رده:بالادهای پاپ
رده:بالادهای دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:بالادهای راک
رده:بالادهای ریتم اند بلوز
رده:تک‌آهنگ‌های ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های اپیک رکوردز
رده:تک‌آهنگ‌های سی‌بی‌اس رکوردز
رده:ترانه‌های آراندبی معاصر ایالات متحده آمریکا
رده:ترانه‌های جاز آمریکایی
رده:بالادهای سول
طبیعت انسان

بندانگشتی|انسان در بازی تنها
**سرشت بشر** یا **طبع بشر** اشاره دارد به ویژگی‌های مشخصه انسان، از جمله روش‌های اندیشیدن، احساس‌نمودن و عمل‌کردن، که انسان‌ها معمولاً به صورت طبیعی، بدون تأثیرگیری از فرهنگ انجام می‌دهند. سوالاتی مثل: این ویژگی‌های طبیعی چه هستند، علت آنها چیست و چگونه می‌توان طبیعت انسان را بهبود داد از جمله قدیمی‌ترین و مهم‌ترین پرسش‌های تاریخ فلسفه هستند. این سوالات پیامدهای ویژه اخلاقی، سیاسی و الهیاتی دارند. این تا بخشی به علت آن است که طبیعت انسان می‌تواند منشأ هنجارهای رفتاری، و همچنین تا حدی مانع زندگی خوب انگاشته شود. پیامدهای بغرنج این گونه سوالات، در انواع هنرها و ادبیات بررسی شده‌اند. درحالیکه شاخه‌های متعددی از علوم انسانی، دامنه مهمی از پرسش‌گری دربارهٔ طبیعت انسان، و بررسی مفهوم انسان‌بودن را تشکیل داده‌اند.

شاخه‌های علوم معاصر که به مطالعه طبیعت بشر اختصاص دارند شامل: انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، زیست‌شناسی اجتماعی و روان‌شناسی، به‌طور خاص روان‌شناسی فرگشتی و روان‌شناسی رشد هستند. پرسش «طبیعت یا تربیت» از گسترده‌ترین و شناخته‌شده‌ترین بحث‌ها دربارهٔ طبیعت انسان در علوم طبیعی است.

## جستارهای وابسته

* *[[انسان]]*
* اناگرام
* انسان‌گرایی
* جبرگرایی
* رفتارگرایی
* روان‌شناسی تکاملی
* سازوکار دفاعی
* طبیعت
* فرهنگ‌پذیری
* مکتب کلبیون
* هنجار (فلسفه)
* هنجار

## منابع
* 

رده:انسان‌ها
رده:رفتارهای انسان
رده:روان‌شناسی فرگشتی
رده:زندگی شخصی
رده:مردم‌شناسی فلسفی
فصل برداشت (بازی)

***فصل برداشت محصول***  یک بازی ویدئویی در سبک شبیه‌سازی مزرعه‌داری و عنوان نخستین قسمت از مجموعه بازی‌های *[[داستان فصل‌ها|فصل برداشت]]* است. این بازی اولین بار در ژاپن با عنوان (牧場物語-bokujou monogatari) به معنی *داستان مزرعه* برای کنسول سوپر نینتندو در اوت ۱۹۹۶ انتشار یافت. سپس در ژوئن ۱۹۹۷ توسط شرکت ناتسومه برای آمریکای شمالی و در تاریخ ۲۹ ژانویه ۱۹۹۸، در اروپا ارائه شد.

این بازی بعدها با همین عنوان برای سامانه مجازی نینتندو وی در اروپا و استرالیا در ۴ ژانویه ۲۰۰۸ و در آمریکای شمالی در ۱۱ فوریه همان سال عرضه شد.

فصل برداشت در رده‌بندی ای‌اس‌آربی دارای علامت KA به معنی کودکان یا E به معنی همه رده‌های سنی بوده و سبک آن شبیه‌سازی مزرعه و نقش‌آفرینی است.

## نمای بازی
بازی از نظر تصویری دارای زیبایی خاص خود است در حالی که به علت فناوری زمان خود و ویژگی‌های کنسول سوپر نینتندو دارای گرافیک بالا نیست. داستان این بازی در مورد پسری است که به روستا رفته و به نوسازی یک مزرعهٔ قدیمی و بایر می‌پردازد.

## روند بازی
روند این بازی و بیشتر بازی‌های این مجموعه، در مورد فعالیت‌های روزانه روستا است. بازی‌کن می‌تواند علاوه بر پرورش گیاهان و حیوانات، داخل روستا گردش کرده و با اهالی صحبت کند، دادوستد داشته باشد یا با دختر مورد علاقه‌اش ازدواج کند. هر سال در بازی به چهار فصل ۳۰ روزه تقسیم شده است. زمان شبانه‌روز در این بازی کوتاه است و به همین علت بازی‌کننده باید با زمان‌بندی درست کارهای روزانهٔ خود را انجام دهد تا با بیشترین کارایی بازی کرده و در آخر با بیشترین درآمد بازی را به پایان برساند.

### دنیای داخل بازی
چپ|قاب|خانهٔ شهردار
جهان داخلی در این بازی تشکیل شده از سه بخش مزرعه، روستا و جنگل است. مزرعه علاوه بر زمین اصلی و یک خانهٔ نیمه ویران، دارای دامداری، مرغداری و یک چاه آب خشک است. بخش روستا تشکیل شده است از خانه‌های اهالی و شهردار، فروشگاه‌های بذر، مرغ و دام، میدان اصلی و کلیسا است.

## منابع

رده:بازی‌های استراتژی
رده:بازی‌های پیشانه مجازی
رده:بازی‌های تولیدشده در ژاپن
رده:بازی‌های سوپر ان‌ای‌اس
رده:بازی‌های ویدئویی ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:بازی‌های ویدئویی با انتهای متناوب
رده:بازی‌های ویدئویی با رده‌بندی سنی همه سنین
رده:بازی‌های ویدئویی دنباله
رده:بازی‌های ویدئویی کشاورزی
رده:فصل برداشت
قرن

**قرن** می‌تواند به موارد زیر گفته شود:
* قرن به معنای صد سال سده است
* قَرَن به فتح قاف و راء یک نوع ناهنجاری است قرن (ناهنجاری)
خاک‌ورزی

[جایگزین=عکس از زمین زراعی خاک ورزی شده در ورودی روستای تاج خاتون در استان قم|بندانگشتی|250x250پیکسل|زمین [زراعت|زراعی خاک ورزی شده در ورودی روستای تاج خاتون در استان قم]]
**خاک‌ورزی** یا **شخم** یا **پای‌کن** (به انگلیسی: Tillage) به آن دسته تلاشهای مکانیکی که برای بهم زدن خاک در راستای آماده‌سازی خاک برای پرورش گیاهان کشاورزی انجام می‌گیرد خاک ورزی می‌گویند. ابزارهای خاک‌ورزی شامل بیل، کلنگ، کج‌بیل، شن‌کش و همچنین به شکل مکانیکی شامل گاوآهن دیسک و غیره می‌گردد.

## خاک‌ورزی حفاظتی
خاک‌ورزی حفاظتی (Conservative tillage) روشی است برای جلوگیری از بهم خوردن خاک. در این روش به کشاورزان پیشنهاد می‌شود دست کم ۳۰ درصد سطح خاک از بقایای کشت قبلی پوشیده شده باشد. خاک ورزی حفاظتی روشی برای مدیریت خشکسالی در راستای نگهداری آب در زمین و همچنین کاهش هزینه‌های تولید در کشاورزی و افزایش مواد آلی خاک است. این کوشش سبب می‌شود که بقایای گیاهان پیشین درون خاک، به شکل یک کود گیاهی خوب برای زمین درآید و زمین را به شکل یک اسفنج ظرفشویی درآورد. در نتیجه آب باران و شبنم راحت‌تر در زمین فرومی‌رود و کمک بسیار بزرگی برای مقابله با خشکسالی و کم‌آبی است و این بقایا از تبخیر آب بوسیله تابش آفتاب نیز جلوگیری می‌کند؛ و از سوی دیگر فرورفتن سریع آب در زمین از بروز سیلاب‌ها جلوگیری می‌کند. این حالت اسفنجی باعث می‌شود که هوا (اکسیژن، نیتروژن و…) نیز راحت‌تر در زمین نفوذ کند؛ و شاید مهم‌ترین سود آن تقویت خاک و خوراک رسانی به میکروارگانیسم‌ها و جانداران ریز خاک زی است.

## روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی
* بی خاک‌ورزی No-till در این روش هرگز زمین شخم زده نمی‌شود.
* کم خاک‌ورزی Minimom-till در روش تمام عملیات‌های خاکورزی به حداقل خود می‌رسد.
* خاک‌ورزی نواری (خطی) Strip-till در روش تنها روی نوار کشت، خاکورزی می‌شود.
* خاک ورزی پوشش دار Mulch-till
* خاک ورزی پشته ای Ridge-till

## جستارهای وابسته
* کمپوست
* گیاخاک (*Humus*)
* خاک
* کرم خاکی

## منابع

* سودمندی‌های تکنولوژی ای ام (EM Technology) در خاک‌ورزی حفاظتی 

## پیوند به بیرون

* "Illustrated Guide of Tilling and Weaving: Rural Life in China" from 1696


رده:اصطلاحات کشاورزی
رده:علم خاک کشاورزی
فاصله در گراف

220px|thumb
فاصله دو راس: کمینه تعداد یالهایی که باید طی شود تا از راس i به راس j برویم را **فاصله** i و j گویند و با (D(i,j نشان می‌دهند.

برای مثال فاصله ۱ و ۳در گراف فوق ۲ است.

خروج از مرکز راس i: به فاصله i از دورترین راس نسبت به i خروج از مرکز i گویند. خروج از مرکز i را با (ecc(i نمایش می‌دهند

قطر گراف: به بزرگترین خروج از مرکز راس‌های گراف قطر گراف گویند.

شعاع گراف: به کوچکترین خروج از مرکز رئوس گراف شعاع گراف گویند.

## جستارهای وابسته
* قطر (دایره)
* قطر سوراخ

## منابع

رده:نظریه گراف
رده:هندسه متریک
ژول فری

**ژول فرانسوا کامیل فری**   (زاده ۵ آوریل ۱۸۳۲ - درگذشته ۱۷ مارس ۱۸۹۳) دولتمرد و جمهوری‌خواه فرانسوی و از توسعه‌دهندگان لائیسیته و حامیان استعمارگری بود.

دو کار مهم به ژول فری نسبت داده شده‌است. یکی مدیریت غیرمذهبی آموزش و پرورش عمومی و دیگری بازآغاز توسعه کولونی‌های فرانسه.

## پانویس

رده:افراد جنگ فرانسه و پروس اهل فرانسه
رده:اهالی سن-دیه-ده-ووژ
رده:بی‌خدایان اهل فرانسه
رده:جمهوری‌خواهان اهل فرانسه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:درگذشتگان ۱۸۹۳ (میلادی)
رده:دیپلمات‌های سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:رؤسای سنا (فرانسه)
رده:زادگان ۱۸۳۲ (میلادی)
رده:سفیران فرانسه در یونان
رده:سناتورهای جمهوری سوم فرانسه
رده:سیاستمداران سده ۱۹ (میلادی) اهل فرانسه
رده:شهرداران پاریس
رده:فراماسون‌های اهل فرانسه
رده:نخست‌وزیران فرانسه
رده:وزیران امور خارجه فرانسه
رده:اعضای مجلس چهارم نمایندگان جمهوری سوم فرانسه
رده:اعضای مجمع ملی (۱۸۷۱) (میلادی)
نشانگان آرسکوگ–اسکات

**نشانگان آرسکوگ–اسکات** 
بیماری ارثی نادر با مشخصات قامت کوتاه، اختلالات صورت، اسکلتی و ناهنجاریهای دستگاه تناسلی است. این سندرم یکی از علل عقب ماندگی ذهنی است. از جمله ناهنجاریهای این سندرم هیپرتلوریسم، پل بینی عریض، پره‌های پهن و برآمده بینی، شلی مفاصل، جدابودن لبه داخلی پلکها و دست‌ها و پاهای کوچک است.

انتقال ژنتیکی این بیماری وابسته به X مغلوب است لذا اصولاً این بیماری نادر در مردها بیشتر دیده می‌شود.

## تشخیص، پیش آگهی، درمان
تشخیص احتمالی با معاینه بالینی است. تشخیص افتراقی مهم آن کودکان مادران الکلی است. تشخیص قطعی با تستهای ژنتیکی ممکن است.

پیش آگهی بسته به فنوتیپ بیمار متفاوت است و می‌تواند ضعیف تا خوب باشد.

مانند سایر بیماریهای ژنتیکی درمان این بیماری هم دشوار است ولی برخی از عوارض اسکلتی و عضوی با جراحی قابل اصلاح است.

## جستارهای وابسته
* بیماری ارثی وابسته به کروموزوم X

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:بیماری‌های ارثی
رده:بیماری‌های نادر
رده:بیماری‌های نامگذاری‌شده به نام کاشفان
رده:پزشکی کودکان
رده:سندرم‌ها
رده:سندرم‌های دارای اختلال‌های جمجمه و صورت
رده:کمبودهای گیرنده سطحی سلول
رده:گوناگونی بیناجنسی
رده:ناهنجاری‌های مادرزادی
ایالت ملاکا

**مالاکا**  یا **ملاخ** نام ایالتی‌است در کشور مالزی.

## تاریخچه

پیشه بومیان مالاکا ماهیگیری است. در پیرامون ۱۴۰۰ میلادی شاهزاده‌ای به نام پارامسوارا از سوماترا بدینجا گریخت و یک سلطنت را بنیاد نهاد.

در ۱۴۱۴ این شاهزاده به اسلام می‌گرود و نام خود را به راجه اسکندر شاه می‌گرداند.

نظر به جای استراتژیک ملاکا این منطقه به زودی به گذری معتبر بدل می‌گردد و کوچندگانی چینی نیز در آنجا سکنی می‌گزینند. با مرگ راجه اسکندر شاه پسرش سلطان محمد شاه جای پدر را می‌گیرد.

بندانگشتی|260px|راست|موزهٔ کشتی پرتغالی در ملاکا

جایگاه برجسته ملاکا برمهای‌ها را در دهه‌های ۱۴۴۰ و ۱۴۵۰ میلادی اندیشهٔ دست‌یازیدن بدان سامان افکند ولی تازش‌های آنان به جایی نرسید. فرمانروایان ملاکا روابطی نزدیک با چین داشتند و پیوندهایی نیز میان خاندان پادشاهی دو کشور برپا می‌گشت.

در ۱۵۱۱ میلادی آلفونسو د آلبوکرک پرتغالی بر ملاکا چیره شد و این سامان به استعمار پرتغالیان درآمد. سلطان محمود شاه واپسین شاه ملاکا به مناطق درونی شبه جزیره پناه برد و به جنگ با پرتغالی‌ها پرداخت. ولی سرانجام شکست خورد و با خانواده‌اش به سوماترا گریخت و همانجا درگذشت.

در ۱۶۴۱ هلندی‌ها ملاکا را از پرتغالیان با جنگ گرفتند. در ۱۸۲۴ هلند ملاکا را به بریتانیا تسلیم نمود. و سرانجام ملاکا به اتحاد مالایی یا مالزی آینده پیوست.

## جغرافیا

چپ|بندانگشتی|450px
ملاکا پس از پرلیس و پنانگ سومین ایالت کوچک مالزی‌است.

ملاکا از شمال به ایالت نگری سمبیلان و از جنوب به ایالت جوهور محدود می‌شود.

ملاکا در جنوب شبه جزیره مالایا و در کرانهٔ تنگه مالاکا جای گرفته‌است.

مرکز ملاکا شهر ملاکا است که مرکز تاریخی آن از تاریخ ۷ ژوئیهٔ ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است.

فرماندار این ایالت به صورت سنتی در واقع یک سلطان است.

وسط|بندانگشتی|750px

## نگارخانه

Image: CHRIST_CHURCH_MALACCA_0872.jpg|
Image: FRANCIS_XAVIER_0925.jpg|
Image: CLOCK_TOWER_0088_01.jpg|
Image: KG_KELING_MOSQUE_0010.jpg|
Image: ORANG_UTAN_HOUSE_0100_01.jpg|
Image: RED_BUILDINGS_0064_01.jpg|
Image: CHENG_HOON_TENG_0468.jpg|
Image: BIG_MARKET_0580.jpg|


## جستارهای وابسته
* تاریخ مالزی
* شبه جزیره مالایا

## پانویس

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Malacca&oldid=336155088 Wikipedia contributors, "Malacca," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 13, 2010).]

رده:ایالت ملاکا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:ایالت‌های مالزی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در مالایای بریتانیا
رده:تنگه ملاکا
رده:مالزی شبه‌جزیره‌ای
خروس (ابهام‌زدایی)

**[[خروس]]** به جنس نر پرندهٔ مرغ خانگی گفته می‌شود. این واژه همچنین ممکن است به موارد زیر اشاره کند:
* خروس (داستان بلند)، نام داستان بلندی از ابراهیم گلستان
* خروس (مجموعه تلویزیونی)، ساخته شده در ایران به کارگردانی سعید آقاخانی
* خروس‌ماهی، نوعی ماهی با خارهای زهرآلود که با نام «عقرب‌ماهی» نیز شناخته می‌شود.
## فیلم‌ها
* خروس (فیلم ۱۳۵۲)، فیلم شاپور قریب
* خروس (فیلم ۱۹۲۹)، فیلم سام تیلور

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی
بی‌نهایت بالفعل

در فلسفه ریاضیات از دو مفهوم بی‌نهایت صحبت می‌شود:
* بی‌نهایت بالقوه، که عبارت است از فرآیندی که هیچ گاه متوقف نمی‌شود مانند فرآیند شمارش فوق نویمان.
* بی‌نهایت بالفعل، که موجودی کامل ایستا و مجرد تصور می‌شود در حالی‌که به‌طور تجربی هیچ چیزی که بی‌نهایت باشد در دست نداریم.

## پیشینه
از دیدگاه ارسطو بی‌نهایت، امکان بالقوه‌ای است که هرگز بالفعل نمی‌گردد زیرا تعداد دفعاتی که میتوان یک مقدار را به دو نیمه تقسیم کرد، بی‌نهایت است. بنابراین، تعداد اجزایی را که می‌توان به دست آورد، همیشه از هر عدد معینی بیشتر است.

ارسطو با این استدلال که هیچ چیز نامتناهی نیست (زیرا در غیر این صورت از خدا بزرگتر خواهد بود) وجود بینهایت بالفعل مانند کل مجموعه اعداد طبیعی را منکر شد. با این حال، با پیدایش آنالیز ریاضی و مفهوم حد و دنباله در سده‌های هجدهم و نوزدهم، اجتناب از بی‌نهایت (بالفعل) دشوار شد. 

بی‌نهایت بالفعل در فلسفه ریاضی امروز به ایده‌ای گفته می‌شود که اعداد یا برخی دیگر اشیای ریاضی را دارای قابلیت تشکیل کلیت‌های کامل و واقعی یعنی مجموعه‌ها می‌داند.

در فلسفه ریاضی، برای مجرد دانستن بی‌نهایت بالفعل، پذیرفتن موجودیت‌های نامتناهی (برای نمونه مجموعه‌ای از همه اعداد طبیعی) به عنوان اشیای تعریف‌شده الزامی می‌شود.

## منابع
* تبیان، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
* W. Mückenheim ۲۰۰۶، Die Mathematik des Unendlichen، Shaker، Aachen.

رده:بی‌نهایت
رده:فلسفه ریاضیات
رده:متافیزیک
رده:مفاهیم در متافیزیک
دریای ابرها

بندانگشتی|چپ|محل دریای ابرها در کرهٔ ماه.
چپ|انگشتدان|260px|نمای نزدیک‌تر از دریای ابرها.
**دَریای ابرها** (به لاتین: Mare Nubium) نام یکی از دریاوارهای کرهٔ ماه است.

دریای ابرها در سمت پیدای ماه و در جنوب خاوری اقیانوس توفان‌ها واقع شده‌است.

## پانویس

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mare_Nubium&oldid=316021908 Mare Nubium]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 13, 2010). 
 

رده:دریاوارهای کره ماه
ابرها، دریاوار
رده:چهارگوش ال‌کیو۱۹