open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لایپزیگ

**لایپزیگ** (به  - تلفظ صحیح: لایپتسیش) با حدود ۵۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت، شهری در ایالت فدرال زاکسن، و از شهرهای بزرگ و مهم شرق آلمان است.

گوته شاعر آلمانی این شهر را پاریس کوچک لقب داده‌ است.

## تاریخچه
لایپزیگ در قرن ۱۱ میلادی بنیان نهاده شد و تقریباً از آغاز تأسیس به عنوان یک مرکز تجاری و یک شهر نمایشگاهی معروف بوده است.

امروزه نیز این شهر میزبان نمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب و خودرو است.

## آموزش
دانشگاه لایپزیگ یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های آلمان و اروپا است که در سال ۱۴۰۹ میلادی توسط *[[فردریک آگوستوس اول|فردریک اول]]* حاکم ایالت زاکسن تأسیس گردید.
ویلهلم وونت (پدر روان‌شناسی) رشتهٔ روان‌شناسی را به عنوان یک رشته مجزا در دانشگاه لایپزیگ آلمان بنیان نهاد.

## مشاهیر
گوتفرید ویلهلم لایبنیتز دانشمند آلمانی و ریچارد واگنر موسیقیدان. نئو راخ طراح و نقاش پیشرو بنیانگذار مکتب معاصر لایپزیش از مشاهیر آلمانی هستند که در لایپزیگ متولد شدند. و هم چنین نیچه هم در این شهر در زمان حکومت پروس متولد شد.

## ورزش
باشگاه فوتبال ار-ب-لایپزیگ که در سال ۲۰۰۹ تأسیس شد متعلق به این شهر است.

## شهرهای خواهرخوانده

*  آدیس آبابا، اتیوپی، از ۲۰۰۴
*  بیرمنگام، بریتانیا، از ۱۹۹۲
*  بولونیا، ایتالیا، از ۱۹۶۲, مجدداً در ۱۹۹۷
*  برنو (جمهوری چک), جمهوری چک، از ۱۹۷۳, مجدداً در ۱۹۹۹
*  فرانکفورت، آلمان، از ۱۹۹۰
*  هانوفر، آلمان، از ۱۹۸۷
*  هرتزلیا، اسرائیل، از ۲۰۱۰
*  هیوستون، ایالات متحده آمریکا، از ۱۹۹۳
*  کی‌یف، اوکراین، از ۱۹۶۱, مجدداً در ۱۹۹۲
*  کراکوف، لهستان، از ۱۹۷۳, مجدداً در ۱۹۹۵
*  لیون، فرانسه، از ۱۹۸۱
*  نانجینگ، چین، از ۱۹۸۸

*  سالونیک، یونان، از ۱۹۸۴
*  تراونیک، بوسنی و هرزگوین، از ۲۰۰۳

## نگارخانه

File:Bundesverwaltungsgericht.jpg|
File:Neues Rathaus Leipzig jpg8.jpg|
File:Leipzig 03.jpg|
File:Opernhausleipzig445.JPG|
File:Nikolaikirche Leipzig 2009.jpg|
File:Leipzig Thomaskirche.jpg|
File:Leipzig Hauptbahnhof Passage.jpg|
File:Leipzig Messe Kongresszentrum Glashalle.jpg|
File:Uni Leipzig Paulinum Universitätskirche St. Pauli 216-cvh.jpg|
File:City hochhaus leipzig.JPG|
File:Neues Gewandhaus Leipzig 2011 Alupus.jpg|
File:Markkleeberger See Strand.jpg|
File:Eroeffnung Gondwanaland Boot auf Urfluss.jpg|
File:Suedfriedhof Leipzig.jpg|
File:Leipzig Russische Gedaechtniskirche.jpg|
File:Höfe am Brühl 20120928-3.jpg|
File:BibLeipzigaussen.JPG|
File:Alte Handelsbörse, Leipzig.jpg|
File:Neue Propsteikirche St. Trinitatis Leipzig.jpg|
File:Johannapark Leipzig.JPG|
File:Leipzig Augustusplatz.jpg|
File:Mädlerpassage Figurenpruppen Auerbachs Keller Leipzig 052-cvh.jpg|
File:Schilder an Auerbachs Keller 2013.jpg|
File:Johann Sebastian Bach Denkmal Leipzig.jpg|
File:Grassimuseum.jpg|
File:Leipzig-Barthels Hof.jpg|


## منابع

## پیوند به بیرون

*وب‌سایت رسمی شهر
* 
* 

رده:بخش لایپزیگ
رده:پادشاهی ایالت زاکسن
رده:شهرک‌های زاکسن
رده:شهرهای دانشگاهی آلمان
رده:شهرهای زاکسن
لایپزیگ
وب‌سنجی

**وب‌سنجی** علم مطالعه کمّی شبکه جهانی وب است. از اواسط دهه ۱۹۹۰ حوزه پژوهشی جدیدی به نام «وب‌سنجی» بر پایه روش‌های اطلاع‌سنجی و کتاب‌سنجی در حوزه علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی به وجود آمد که به پژوهش دربارهٔ ماهیت و خصوصیات وب می‌پردازد. مطالعه روی وب را آلمایند و اینگورسن (۱۹۹۷) وب‌سنجی نامیده یا در مجله‌ای الکترونیکی با عنوان سایبرمتریک در سال ۱۹۹۷، سایبرمتریک (مجازی‌سنجی) نامگذاری شده‌است. وب‌سنجی شباهت‌های زیادی با مطالعات علم‌سنجی، اطلاع‌سنجی و کتاب‌سنجی دارد.
به‌طور کلی پژوهش‌های وب سنجی درون دو گروه کلی قرار می‌گیرند: یکی تحلیل پیوند و دیگری ارزیابی عملکرد موتورهای کاوش (سهیلی و دیگران، ۱۳۸۹، ص ۱۵۸ و۱۵۹).
بحث مهم در مطالعات وب سنجی، بررسی جنبه‌های مختلف پیوندها و استنادهای وبی است که با مطالعه و بررسی این عناصر می‌توان ارتباطات علمی در محیط وب را سنجید .
چهار حوزه زیر، پژوهش‌های مرتبط با وب سنجی به‌شمار می‌آیند:
# تحلیل محتوای صفحات وب
# تحلیل ساختار پیوندهای وبی
# تحلیل میزان استفاده از وب
# تحلیل فناورانه وب (شامل عملکرد موتورهای کاوش) .
در روابط میان حوزه‌های علم سنجی، کتاب سنجی، وب سنجی باید گفت که حوزه وب سنجی را کتاب سنجی کاملاً احاطه کرده‌است. زیرا اسناد وبی، اطلاعات ثبت شده‌ای هستند که در خدمتگرهای وب ذخیره شده‌اند. که این ثبت شدن، برخلاف اسناد کاغذی، امکان دارد موقتی باشد. وب سنجی را تاحدودی علم سنجی پوشش داده است؛ همانگونه که امروزه خیلی از فعالیت‌های تحقیقاتی مبتنی بر وب هستند .
وب سنجی به چند دلیل برای یک پژوهشگر مبتدی حوزه‌ای جذاب است: اولاً داده‌ها و ابزارهای آن رایگان هستند؛ دوم انکه حوزه تقریباً جدیدیست، از این رو یافتن پرسش‌های پژوهش در آن آسان است؛ و سوم، از آنجا که وب متغیر است یافتن سوالات پژوهشی جدید و جذاب، ساده است (تلوال، ۱۳۸۹، ص ۲۲).
پس می‌توان گفت در واقع، وب‌سنجی به بررسی جنبه‌های کمی منابع وب و تحلیل پیوندها با استفاده از قوانین کتاب‌سنجی و اطلاع‌سنجی می‌پردازد. یکی از زیر شاخه‌های وب‌سنجی، ضریب تأثیرگذاری وب است.
در ایران وب سنجی (وبومتریک) را ایمان حلاوتی بنیانگذاری کرده‌است،وی هم‌اکنون رئیس انستیتو وبومتریک ایران است.

## پانویس

## منابع
* بجورنبُرن، لُنارت و اینگورسن، پیتر (۱۳۸۲). چشم‌اندازهایی بر وب‌سنجی. ترجمه علیرضا نوروزی. فصلنامه اطلاع‌رسانی، دوره ۱۹، شماره اول و دوم، پاییز و زمستان، ص ۶۴-۸۶.
* تلوال، مایکل (۱۳۸۹). "وب‌سنجی"، ترجمه حمیدرضا جمالی مهموئی. کتاب ماه، (مهر)، ص ۲۲.
* سهیلی، فرامرز؛ فرشید دانش؛ و رحمت‌الله فتاحی (۱۳۸۹). "کاربردهای وب سنجی در سنجش ارتباطات علمی"، فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، شماره۸۹، ص ۱۵۰-۱۵۹.
* سهیلی، فرامرز؛ و فریده عصاره (۱۳۸۷)." وب سنجی: تفاوت‌ها و شباهت‌های آن با علم‌سنجی، اطلاع‌سنجی و کتاب‌سنجی"، فصلنامه کتاب ۷۴ (تابستان)، ص ۲۱۹.

## جستارهای وابسته
* وب
* وب‌شناسی
* اینترنت
* علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی

رده:آنالیز وب
رده:فنون بازیابی اطلاعات
رده:علم اطلاعات
تعیین جنسیت جنین

از دیرباز آدمی به این موضوع علاقه مند بوده‌است که نوع جنسیت جنین را تعیین کند. در این باره افسانه‌ها و خرافات فراوانی نیز نقل شده‌است. در سال‌های گذشته با پیشرفت در دانش ژنتیک و به ویژه ژنتیک پزشکی این امکان پدید آمده‌است. هم‌اکنون یکی از روش‌های اثبات شده برای تعیین جنسیت جنین بکارگیری تکنیک‌های تشخیص ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی می‌باشد. با این وجود در این باره و از دید ملاحظات اخلاقی میان پژوهشگران و دست اندرکاران ژنتیک و اخلاق پزشکی اتفاق نظر وجود ندارد. پس، رهنمود می‌شود تا کسانیکه قصد بکارگیری این شیوه تشخیصی را دارند مشاوره ژنتیک انجام دهند. یکی از مراکز معتبر درمان ناباروری و تعیین جنسیت جنین، پژوهشگاه رویان است.

## پیوند به بیرون
* ژنتیک پزشکی 
* پکیج تعیین جنسیت جنین قبل از بارداری

## منابع
* گاهنامه الکترونیکی ژنتیک پزشکی  
* غفاری، سعید رضا، درس‌های ژنتیک برای کارشناسان نظام سلامت، تهران، انتشارات اندیشه سرا، ۱۳۸۵

رده:جنسیت
رده:رویان‌شناسی
رده:ژنتیک
ضریب تأثیرگذاری وب

بحث ضریب تأثیرگذاری وب، برای نخستین بار توسط رودریگوز گایرین (۱۹۹۷) در مقاله‌ای با عنوان «ارزش و تأثیر اطلاعات در اینترنت» در مجله اسپانیایی دکومانتاسیون مطرح شد، یک سال بعد اینگورسن (۱۹۹۸) با طرح این مسئله در مجله‌ای انگلیسی زبان، فرصتی برای گسترش و شکوفایی این مفهوم در مقیاس وسیعتری فراهم نمود و در نهایت این مفهوم توسط مایک تلوال در یک سلسله مقاله‌های گوناگون به تفصیل مورد پژوهش قرار گرفت. ایده ضریب تأثیرگذاری وب برخاسته از روش ضریب تأثیرگذاری مجله‌ها ارائه شده به وسیله دکتر یوجین گارفیلد و آیروینگ شِر در دهه ۱۹۶۰ است که توسط مؤسسه اطلاعات علمی آمریکا در انتخاب مجله‌های علمی برای نمایه استنادی علوم به کار گرفته می‌شود. ضریب تأثیرگذاری وب، تحلیل میانگین پیوندهای داده شده به یک وبگاه یا وب‌سایت است. به عبارت دقیق‌تر، ضریب تأثیرگذاری یک وبگاه، عبارت است از نسبت بین تعداد پیوندهای درونی (دریافتی) به تعداد کل منابع دریافت کننده پیوند - یعنی تمام صفحه‌ها و مدارک منتشر شده در آن سایت- نمایه‌سازی و بازیابی شده در موتور کاوش. ضریب تأثیرگذاری یک وبگاه، اعتبار، قابلیت رؤیت و شانس بازیابی وبگاه را در سطح ملی و جهانی مشخص می‌کند. در واقع، هرچه تعداد پیوندها افزایش یابد ضریب تأثیرگذاری وبگاه بیشتر می‌شود و بالا بودن میزان ضریب تأثیر، نشان دهنده تأثیر بیشتر آن وبگاه در محیط وب است. ضریب تأثیر یک وبگاه در بیشتر موارد بازتابی است از شهرت جهانی و تا حدود زیادی کیفیت منابع اطلاعاتی موجود در آن وبگاه. ضریب تأثیرگذاری وب، یکی از مباحث مهم در حوزه وب‌سنجی و وب‌شناسی است.

## منابع
نوروزی، علیرضا (۱۳۸۴). ضریب تأثیرگذاری وب و سنجش آن در برخی وبگاه‌های دانشگاهی ایران. مطالعات تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی. ویژه‌نامه کتابداری. دوره ۵، شماره ۲، صص ۱۱۹–۱۰۵.

## جستارهای وابسته
* وب
* وب‌سنجی
* وب‌شناسی
* اینترنت

رده:آنالیز وب
رده:علم اطلاعات
ضریب تأثیر

بندانگشتی|500px|نحوه محاسبه ضریب تأثیر با یک مثال
**ضرایب تأثیر** ، یک شاخص کمی است که برای ارزیابی، مقایسه و رتبه‌بندی نشریات علمی در رشته‌های مختلف در سطح ملی یا برای مقایسه مجله‌ها در سطح بین‌المللی به کار گرفته می‌شود. این شاخص نشان‌دهنده فراوانی استنادهایی است که در طول یک دوره زمانی مشخص به یک مقاله چاپ و در یک نشریه داده می‌شود. ضریب تأثیر مجله‌ها نخستین بار توسط دکتر یوجین گارفیلد و آیروینگ شر در دهه ۱۹۶۰ به مؤسسه اطلاعات علمی (ISI) آمریکا ارائه شد، تا در انتخاب مجله‌های علمی برای نمایه استنادی علوم به کار گرفته شود.

این عامل همه ساله توسط مؤسسه اطلاعات علمی (ISI) بر مبنای ارجاعات به هر یک از مجلات علمی آن محاسبه و نتیجه در گزارش‌های ارجاع مجله یا Journal Citation Reports منتشر می‌شود. این ضریب، نه برای مقاله یا نویسنده، بلکه برای مجله محاسبه می‌شود. محاسبه بر مبنای یک دوره دو ساله صورت می‌گیرد؛ به عبارت دیگر برای هر سال معین، ضریب تأثیر یک مجله متوسط تعداد ارجاعات داده شده در همان سال معین به هر مقالهٔ منتشره در ان مجله در طی دو سال متوالی قبلی می‌باشد. برای مثال اگر در سال 96 جمعاً ۴۰ ارجاع به مقاله‌های سال‌های 94 و 95 آن مجله صورت گرفته باشد و در آن مجله در سال 94 تعداد ۲۶ مقاله و در سال 95 تعداد ۲۴ مقاله چاپ شده باشد، ضریب ارجاع آن مجله از تقسیم ۴۰ بر (۲۶+۲۴=۵۰) به دست می‌آید که ۰/۸ است؛ یعنی به‌طور متوسط هر مقالهٔ آن نشریه ۰/۸ مرتبه مورد استناد مقالات دیگر قرار گرفته‌است.

## بیشترین ضریب تاثیرها
### سال ۲۰۲۲
بیشترین مقدار ضریب تأثیر (IF) در میان همه ژورنال‌های علمی، با اختلاف قابل توجه مربوط به مجله پزشکی CA است که در سال ۲۰۲۲ ضریب تاثیر ۲۵۴.۷ داشته است. رتبه دوم تا نهم نیز متعلق به نشریات حوزه دانش پزشکی است. مجله پزشکی لنست با مقدار نزدیک به ۱۶۹ در رتبه دوم و مجله پزشکی نیوانگلند با مقدار ۱۵۸.۵ در رتبه سوم قرار می‌گیرد. پس از مجله پزشکی JAMA، چند رتبه بعدی در اختیار مجلات بسیار معتبر نیچر (Nature) قرار دارد.
### سال ۲۰۲۳

## پیوند به بیرون
* بررسی ضریب تأثیر ژورنال‌ها و مشاهده روند تغییرات آن
* مشاهده تاریخچه ضریب تأثیر ژورنال‌ها

## منابع

* صالحی، کیوان و نوروزی، علیرضا (۱۳۸۵). ارزشیابی ضریب تأثیرگذاری مجله‌های بین‌المللی ایران. اطلاع‌شناسی.

رده:فریب‌کاری
رده:کتاب‌سنجی
رده:نشر آکادمیک
دبیرخانه سازمان ملل متحد

**دبیرخانه سازمان ملل متحد** یکی از شش رکن اصلی سازمان ملل متحد است. فصل پانزدهم منشور ملل متحد اختصاص به دبیرخانه دارد. دبیرخانه زیر نظر دبیرکل سازمان ملل متحد فعالیت می‌کند و اطلاعات و امکانات لازم را برای جلسات اعضای سازمان ملل فراهم می‌نماید. دبیرکل همچنین موظف به اجرای تکالیفی است که مجمع عمومی، شورای امنیت سازمان ملل متحد یا دیگر نهادهای سازمان ملل بر عهده او می‌گذارند.کلیه کارمندان دبیرخانه منحصراً توسط دبیرکل انتخاب می‌شوند و فقط در مقابل دبیرکل پاسخگو هستند. کارمندان دبیرخانه از امتیازات و مصونیت‌های دیپلماتیک برخوردارند.

بنا بر منشور سازمان ملل، در استخدام کارمندان دبیرخانه سعی بر این است تا افرادی «با بالاترین درجه کارایی و قابلیت و درستی» و با توجه به اهمیت در نظر گرفتن تنوع جغرافیایی، از میان اتباع کشورهای عضو انتخاب شوند.

دبیرکل و کارکنان دبیرخانه فقط مسئول سازمان هستند و نباید در انجام وظایف خود از هیچ دولتی یا نهادی خارج از سازمان دستور بگیرند یا دنبال گرفتن آن بروند. آن‌ها فقط پاسخگوی سازمان ملل متحد هستند و از هر عملی که منافی موقعیت‌شان به عنوان مأموران رسمی بین‌المللی باشد، باید خودداری نمایند. هر عضو ملل متحد بر اساس منشور متعهد می‌شود به ویژگی منحصراً بین‌المللی مسئولیت‌های دبیرکل و کارمندان آن احترام بگذارد و درصدد برنیاید تا آنان را در اجرای وظایف‌شان تحت نفوذ قرار دهد. اگرچه مقر اصلی دبیرخانه سازمان ملل متحد در نیویورک قرار دارد اما سایر دفاتر این سازمان حضوری چشم‌گیر در سراسر جهان دارند. سه مرکز اصلی فعالیت دبیرخانه در ژنو، وین و نایروبی است.

بان  کی‌مون دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد در ژوئن ۲۰۱۰ در خصوص کارمندان این سازمان گزارش داد دبیرخانه حدود ۴۴۰۰۰ کارمند در سراسر جهان دارد.

## اداره‌ها و دفترها
* دفتر دبیرکل (OSG)
* دفتر نظارت بر خدمات داخلی (OIOS)
* دفتر امور حقوقی سازمان ملل (OLA)
* ادارهٔ امور سیاسی (DPA)
* ادارهٔ امور خلع سلاح (UNODA)
* دفتر کاهش خطر بلایا (UNDRR)
* کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR)
* دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC)
* اداره ٔ عملیات حفظ صلح (DPKO)
* ادارهٔ حمایت میدانی (DFS)
* دفتر هماهنگی امور بشردوستانه (OCHA)
* ادارهٔ امور اقتصادی و اجتماعی (DESA)
* ادارهٔ مدیریت مجمع عمومی و کنفرانس (DGACM)
* ادارهٔ اطلاعات همگانی (DPI)
* ادارهٔ مدیریت (DM)
* دفتر نماینده عالی سازمان ملل متحد برای کشورهای توسعه‌نیافته، کشورهای در حال توسعه محصور در خشکی و کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه (OHRLLS)
* دفتر کمسیاریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد)
* دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC)
* اداره امور ایمنی و حراست سازمان ملل متحد (DSS)
* دفتر امور فضایی ملل متحد (UNOOSA)

### دفترها
* دفتر سازمان ملل متحد در ژنو (دفتر سازمان ملل متحد در ژنو)
* دفتر سازمان ملل متحد در وین (دفتر سازمان ملل متحد در وین)
* دفتر سازمان ملل متحد در نایروبی (UNON)

## پانویس

## پیوند به بیرون
دبیرخانه سازمان ملل متحد


رده:بخش‌های سازمان ملل متحد
رده:دبیرخانه‌های سازمان‌های بین‌المللی
بالزرس

**بالزرس** یا **بالتزرس**  روستایی در یکی از ۱۱ شهرستان کشور پادشاهی لیختن‌اشتاین است.

## منابع
http://en.wikipedia.org/wiki/Balzers

رده:بالزرس
رده:پایانه‌های مرزی سوئیس و لیختن‌اشتاین
رده:شهرداری‌های لیختن‌اشتاین
رده:شهرستان‌های لیختن‌اشتاین
شان

**شان**  بزرگ‌ترین شهرستان کشور پادشاهی لیختن‌شتاین می‌باشد.

شان در نزدیکی شهر فادوتس است.

جمعیت آن در سال ۲۰۰۰ برابر با ۵۵۱۳ نفر بوده است. مساحت آن ۲۶٫۸ کیلومتر مربع است.

## نگارخانه

File:TriesenbergFL 1.jpg|
File:Rathaus Schaan.jpg|
File:Schaan-Vaduz.jpg|


## پیوند به بیرون
* وب‌گاه شهر شان

رده:شان
رده:پایانه‌های مرزی سوئیس و لیختن‌اشتاین
رده:شهرداری‌های لیختن‌اشتاین
رده:شهرستان‌های لیختن‌اشتاین
روگل

**روگل**  شمالی‌ترین شهرستان کشور پادشاهی لیختن اشتاین می‌باشد.

## پیوند به بیرون
* سایت رسمی شهر به زبان آلمانی

## منابع

http://de.wikipedia.org/wiki/Ruggell

رده:پایانه‌های مرزی اتریش و لیختن‌اشتاین
رده:پایانه‌های مرزی سوئیس و لیختن‌اشتاین
رده:شهرداری‌های لیختن‌اشتاین
رده:شهرستان‌های لیختن‌اشتاین
وتو

[جایگزین=|بندانگشتی|230x230پیکسل|رئیس‌جمهور ایالات متحده [بیل کلینتون در سال ۱۹۹۳ قانون حق وتو را امضا کرد]]
**وتو**  واژه‌ای از زبان لاتین و به معنای «من منع می‌کنم» است. این واژه نخست در مجلس‌های دورهٔ امپراتوری روم باستان به‌کار می‌رفت.

اگر در یک نظام رای‌گیری نظر مخالف یک یا چند رای‌دهنده، فارغ از نتیجه شمارش آرا، بتواند نتیجه را ملغی کند، می‌گویند: «رای وتو شده‌است». این حالت به‌ویژه وقتی پیش می‌آید که بر پایهٔ آیین‌نامهٔ رای‌گیری نیاز به «توافق به اتفاق آرا» باشد. در این حالت هر یک از رای‌دهندگان حق وتو دارند؛ چون اگر رای مخالف دهند اتفاق آرا حاصل نمی‌شود و پیشنهاد به تصویب نمی‌رسد.

وتو یک قدرت قانونی برای توقف یکجانبه یک اقدام رسمی است. در معمول‌ترین حالت، یک رئیس‌جمهور یا پادشاه لایحه‌ای را وتو می‌کند تا از تبدیل شدن آن به قانون جلوگیری کند. در بسیاری از کشورها، حق وتو در قانون اساسی کشور مقرر شده‌است. اختیارات وتو نیز در سطوح دیگر حکومت، مانند دولت‌های ایالتی، استانی یا محلی و در نهادهای بین‌المللی وجود دارد.

از مشهورترین موارد وتو در دوران معاصر استفاده از حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد است.
کشورهایی که حق وتو دارند عبارت‌اند از: ایالات متحده آمریکا، روسیه، فرانسه، انگلستان و چین.
بر اساس منشور اساس سازمان ملل متحد، شورای امنیت دارای ۱۰ عضو غیر دائم و پنج عضو دائم است. اعضای دائم شورا دارای حق «وتو» هستند. از ابتدای تأسیس سازمان تا کنون، نسبت به این حق، نظریات متفاوتی اظهار شده و بیش تر این نظریات، مخالف این حق بوده‌اند. اکنون، که این مخالفت‌ها شدت یافته، برخی از کشورها مدعی استحقاق برخورداری از حق وتو هستند.

حق وتو ناشی از بند ۳ ماده ۲۷ منشور سازمان ملل متحد است که می‌گوید: تصمیمات شورای امنیت راجع به سایر مسائل مربوط به غیر آیین کار با رأی مثبت نُه عضو، که شامل آراء تمام اعضای دائم باشد، اتخاذ می‌گردد.

بر برخی از وتوها غالباً می‌توان با رأی اکثریت فوق‌العاده غلبه کرد: در ایالات متحده، رأی دو سوم مجلس نمایندگان و سنا می‌تواند وتوی ریاست جمهوری را نادیده بگیرد. با این حال، برخی از وتوها مطلق هستند و نمی‌توان آنها را نادیده گرفت. به عنوان مثال، در شورای امنیت سازمان ملل متحد، اعضای دائمی آن بر هر قطعنامه شورای امنیت حق وتوی مطلق دارند. در بسیاری از موارد، از حق وتو فقط می‌توان برای جلوگیری از تغییر وضعیت موجود استفاده کرد. اما برخی از اختیارات وتو شامل توانایی ایجاد یا پیشنهاد تغییرات نیز می‌شود. برای مثال، رئیس جمهور هند می‌تواند از وتوی اصلاحی برای پیشنهاد اصلاحیه‌هایی برای لوایح وتو شده استفاده کند.

داشتن قدرت اجرایی برای وتو کردن قانونگذاری یکی از ابزارهای اصلی است که قوه مجریه در فرایند قانونگذاری در کنار قوه مقننه در رابطه با پیشنهاد قانون دارد. این روش بیشتر در نظام‌های ریاست جمهوری و نیمه‌ریاستی یافت می‌شود. در نظام‌های پارلمانی، رئیس دولت غالباً یا دارای حق وتو ضعیفی است یا به کلی این حق را ندارد.  اما این در حالی است که برخی از نظام‌های سیاسی دارای حق وتوی رسمی نیستند، همه نظام‌های سیاسی شامل بازیگران، افراد یا گروه‌بندی‌هایی هستند که می‌توانند از قدرت اجتماعی و سیاسی برای جلوگیری از تغییر سیاست استفاده کنند.

## جستارهای وابسته
* حق وتو شورای امنیت

## منابع

رده:حق وتو
رده:سازمان ملل متحد
رده:عبارت‌های سیاسی لاتین
رده:واژگان حقوقی به لاتین
۱۹۰۵

بندانگشتی

## رویدادها
* ۷ ژوئن - جدایی صلح‌آمیز نروژ از سوئد

* انقلاب ۱۹۰۵ روسیه
* ۲۷ و ۲۸ می: نبرد تسوشیما

## زادروزها
* ۱۷ ژانویه – گیرمو استابیله، بازیکن فوتبال آرژانتینی (د. ۱۹۶۶)
* ۲۹ ژانویه – بارنت نیومن، هنرمند، نقاش، و مجسمه‌ساز آمریکایی (د. ۱۹۷۰)
* ۱ فوریه – امیلیو سگره، فیزیک‌دان آمریکایی (د. ۱۹۸۹)
* ۱۴ فوریه – تلما ریتر، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۶۹)
* ۲۷ فوریه – فرانکوت تون، بازیگر و کارگردان آمریکایی (د. ۱۹۶۸)
* ۱۰ مارس – ریچارد هایدن، بازیگر و کارگردان بریتانیایی (د. ۱۹۸۵)
* ۱۹ مارس - آلبرت اشپر، معمار و سیاست‌مدار آلمانی و وزیر تسلیحات و تولید نظامی رایش سوم
* ۲۳ مارس – لاله آندرسن، خواننده-ترانه‌سرا، بازیگر، و خواننده آلمانی (د. ۱۹۷۲)
* ۲۴ مه - میخائیل شولوخف، نویسنده روسی.
* ۷ ژوئن – جیم جی برادوک، بوکسور آمریکایی (د. ۱۹۷۴)
* ۱۹ ژوئن – میلدرد ناتویک، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۹۴)
* ۲ اوت – میرنا لوی، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۹۳)
* ۵ اوت - آرتیوم میکویان، از بنیانگذاران شرکت هوافضایی میگ
* ۸ اوت – آندره ژولیوه، آهنگساز فرانسوی (د. ۱۹۷۴)
* ۹ اوت – لئو گن، بازیگر بریتانیایی (د. ۱۹۷۸)
* ۳ سپتامبر – کارل دیوید اندرسون، فیزیک‌دان آمریکایی (د. ۱۹۹۱)
* ۷ اکتبر – اندی دیواین، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۷۷)
* ۵ نوامبر – سید سجاد ظهیر، نویسنده و سیاست‌مدار هندی (د. ۱۹۷۳)
* ۸ دسامبر – فرانک فیلن، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۸۵)
* ۱۱ دسامبر – گیلبرت رولان، بازیگر آمریکایی (د. ۱۹۹۴)

## درگذشت‌ها
* ۱۴ ژانویه – ارنست کارل آبه، فیزیک‌دان و ستاره‌شناس آلمانی (ز. ۱۸۴۰)
* ۱۲ فوریه – مارسل شووب، شاعر فرانسوی (ز. ۱۸۶۷)
* ۶ مارس – جان اچ. ریگان، سیاست‌مدار و وکیل آمریکایی (ز. ۱۸۱۸)
* ۷ ژوئن – کارل کلنر، شیمی‌دان اتریشی (ز. ۱۸۵۱)
* ۱ ژوئیه – جان هی، نویسنده و دیپلمات آمریکایی (ز. ۱۸۳۸)
* ۱۳ اکتبر – هنری ایروینگ، بازیگر بریتانیایی (ز. ۱۸۳۸)

رده:۱۹۰۵ (میلادی)
جنگل سیاه

**جنگل سیاه** (به آلمانی: *Schwarzwald* تلفظ: شوارتز-والد) یک رشته‌کوه جنگلی در ایالت بادن-وورتمبرگ در جنوب غربی آلمان است.

محدودهٔ جنگل سیاه از سوی جنوب و غرب، درهٔ راین است. بلندترین قلهٔ این منطقه قلهٔ فلدبرگ با ۱٬۴۹۳ متر بلندی است. نام جنگل سیاه بخاطر رنگ سبز تیره در چشم‌اندازهای آنست که از رویش درختان کاج فراوان این جنگل پدید آمده‌است. کیک جنگل سیاه نیز از همین منطقه ریشه گرفته‌است. رود دانوب از این رشته‌کوه سرچشمه می‌گیرد.

## دیدنی‌ها
[بندانگشتی|زمستان در شاواینسلاند، [راش_(درخت)|راش‌های معروف باد-خموده (Windbuchen)]]

شهرهای فرایبورگ و بادن بادن از نقاط پربازدید گردشگری در حاشیه غربی جنگل سیاه هستند. از جاذبه‌های معروف فرهنگ عامیانه جنگل سیاه، ساعت کوکو و کیک جنگل سیاه است.

موزه‌ای روباز به نام مزرعه قاضی (فوگتس‌باورن‌هوفه Vogtsbauernhöfe) زندگی کشاورزان منطقه در سده‌های ۱۶ و ۱۷ را به نمایش گذارده‌است.
موزه ساعت آلمان واقع در فورت‌وانگن تاریخ صنعت ساعت‌سازی را نمایش می‌دهد.

## نگارخانه

Image:Feldberg.JPG|فلدبرگ
Image:Blick über den Mittleren Schwarzwald 2.JPG|چشم‌اندازی در جنگل سیاه میانی
Image:Schwarzwald 1.jpg|جنگل سیاه
Image:Mummelsee.jpg|دریاچهٔ مومل (Mummelsee)


## منابع


رده:ایالت بادن-وورتمبرگ
رده:جغرافیای بادن-وورتمبرگ
رده:رشته‌کوه‌های آلمان
رده:رشته‌کوه‌های ایالت بادن-وورتمبرگ
رده:مناطق جغرافیایی ایالت بادن-وورتمبرگ
رده:فرازمین‌ها
فورت‌وانگن

بندانگشتی|چشم‌انداز مرکز شهر
**فورت‌وانگن** شهری کوچک در منطقه جنگل سیاه در جنوب غربی آلمان است.

فورت‌وانگن ۹۶۷۳ نفر جمعیت دارد (سال ۲۰۰۴) و از سال ۱۸۷۳ به سطح شهر ارتقاء یافت.

این شهر دانشگاهی نیز دارد به نام دانشگاه صنعتی فورت‌وانگن (Fachhochschule Furtwangen). موزه ساعت آلمان نیز در همین شهر است.

## نگارخانه

Image:Furtwangen_Feb_05_GHB.jpg|Furtwangen
Image:Furtwangen_Jan_05_fog_GHB.jpg|فورت‌وانگن در مه
Image:University_of_Applied_Sciences_Furtwangen_Germany.jpg|دانشگاه علوم کاربردی فورت‌وانگن
Image:Deutsches-Uhrenmuseum-Aussenansicht.png|موزه ساعت آلمان


رده:بادن
رده:جنگل سیاه
رده:شوارتسوالد-بار
رده:شهرک‌ها در بادن-وورتمبرگ
فارسی شکر است

**فارسی شکر است** نخستین داستان کوتاه در زبان فارسی که به شیوهٔ امروزی، توسط محمدعلی جمالزاده نگاشته شده‌است.

## تاریخچه
این نوشته نخستین بار در جمع اعضای گروه نویسندگان کاوه در آلمان، موسوم به کمیتهٔ ملیون ایرانی خوانده شد. این گروه هر هفته گرد می‌آمدند تا مقالاتی را که برای چاپ در نشریهٔ خود نوشته بودند، برای هم بخوانند. جمالزاده که جوان‌ترین عضو گروه بود، در شبی که قرار بود تا نوشته‌ای را در حضور جمع بخواند، به جای خطابه‌های مرسوم سیاسی، حکایت کوتاهی را می‌خواند که محض «تفریح خاطر» نوشته بوده‌است. حکایت که فارسی شکر است نام داشت، مورد توجه جمع قرار گرفت. به‌طوری که از سوی محمد قزوینی، عضو زبان‌آور گروه، به «قند پارسی» تشبیه شد. فارسی شکر است در ژانویهٔ ۱۹۲۱ برابر با دی‌ماه ۱۳۰۰ خورشیدی در نشریهٔ کاوه منتشر شد.

## اهمیت
تقریباً همهٔ صاحب‌نظران ادبیات فارسی در این عقیده با هم مشترک‌اند که داستان فارسی شکر است که با فارسی معمولی و متداول و با «بضاعت مزجات» نوشته شده بود، برگشتگاه تاریخِ ادبیات معاصر ایران  است. زیرا، در قلمرو ادبیات فارسی پس از هزار سال نثرنویسی «نوع» ادبی جدیدی پدیدار شد که تا پیش از آن سابقه نداشت. صناعت و ساختار داستان‌نویسی به شیوهٔ مرسوم غربی نخستین بار با «فارسی شکر است» به ادبیات فارسی راه یافت. از این رو عنوان پیشوای داستان‌نویسی در زبان فارسی به جمالزاده تعلق گرفت.

فارسی شکر است و چند ماه پس از آن، انتشار کتاب معروف یکی بود و یکی نبود (مجموعه‌داستان) جمالزاده به مثابهٔ نقطهٔ پایانی است بر یک جریان هزار سالهٔ ادبی؛ ملتقای ادبیات سیاسی و اجتماعیِ مشروطیت است با داستان کوتاه در زبان فارسی.

## منابع

* http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2005/11/051108_mj-baharlu-jamalzadeh.shtml مقاله جمالزاده و آرمان دمکراسی ادبی نوشته محمد بهارلو از وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی، ۸ نوامبر ۲۰۰۵
* http://www.roshangari.net/farhang/alavi.html مقاله آقابزرگ در تبعید از وب‌گاه روشنگری

## پیوند به بیرون
* متن داستان فارسی شکر است در وب‌گاه ویکینبشته
* کتاب صوتی (mp۳) داستان فارسی شکر است

رده:آثار محمدعلی جمال‌زاده
رده:ادبیات معاصر فارسی
رده:داستان‌های کوتاه ۱۳۰۰ (خورشیدی)
رده:داستان‌های کوتاه ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:داستان‌های کوتاه ایرانی
رده:مجموعه داستان فارسی
شهرستان سربیشه

**شهرستان سربیشه** یکی از شهرستان‌های استان خراسان جنوبی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر سربیشه است.

این شهرستان در تاریخ ۱۸ **اسفند** ۱۳۸۱ از شهرستان بیرجند جدا شد و مستقل گردید.

## موقعیت جغرافیایی
**شهرستان سربیشه** از **شمال** با شهرستان درمیان، از **شمال** **غرب** با شهرستان بیرجند، از **غرب** با شهرستان خوسف، از **جنوب** با شهرستان نهبندان و از **شرق** با مرز افغانستان همسایه است.

## تقسیمات کشوری
**شهرستان سربیشه** دارای **۳** بخش، **۶** دهستان و **۳** شهر به نام‌های زیر است:

### شهرستان سربیشه

## آثار تاریخی
* مسجد بزرگ چهارده معصوم
* مسجد گنجی
* مسجد پخت

باغ سنگی سربیشه .. که متعلق به کربلائ مرتضی هراتی بوده و به ساکنان بومی سربیشه فروخته شده است.
* مسجد مود
* خانه محمد حسین فنودی (خوسفی) در فنود
* خانه یاوری
* قلعه کهنه سربیشه
* مجموعه عمارت و باغ مود
* چنشت
* غار چنشت و چهل چهل چاه
* ماخونیک
* قلعه گزدز
* قلعه گلندر
* سنگ نگاره بیژائم
* قلعه کهنهٔ بیژائم
* مسجد جامع بیژائم
* قلعه اسفزار
* قلعه تیرانک
* قلعه بیدر (درویش آباد)
* غار چهل دختر میانکوه
* غار لون سنگ
* قال زاغو سنگ
* غار یا کال مرادو
* غار درخت توت
* غار چهل دختران
* غار جهنم باغ سنگی
* غار کلاته بالا
* غار مشوکی

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان سربیشه** برابر با **۴۰٬۹۵۹** نفر بوده است.

## منابع


سربیشه
پر رچرچو

** پَر رَچرَچُو ** نام کوهی است در جنوب دهستان کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک واقع در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران .
** پَر رَچرَچُو ** کوهی است مخروطی، ارتفاع این کوه متوسط و متفاوت است، این کوه در لمبیر ملکی واقع شده‌است.

## نقاط اطراف کوه پَررَچرَچُو
در شمال این کوه پَر سنگلاخی و «برکه افراز» و «آودون غوچو» قرار دارد، از سمت جنوبش (پشتخه باپیر) و سه چُکی واقع شده‌است، اما سمت مغرب کوه «درواه سه چُکی» و از سمت مشرق آن «پَر حیدری» قرار دارد. آب (پشتخه) باپیر و سه چُکی از دوبند پَر رَچرَچُو می‌گذرد و به لمبیر ملکی می‌ریزد.

 
  
## پر رچرچو و آبخیز سد جابر
آبخیز سد جابر از سه چُکی و (پشتخه باپیر) شروع می‌شود، آب مناطق اطراف وجنوب پَر رَچرَچُو و پشتخه باپیر و دره‌ها و خُور و خره‌های اطراف پشتخه باپیر از دوبند پَر رَچرَچُو عبور می‌نماید و به سد جابر می‌ریزد سپس به سوی نخلهای جابر و (کل کادی) می‌رود، نخلستان جابر از آب این سد تغذیه می‌نمایند. آب این سد پس از عبور از «چوریکو» و «وابند» که در مغرب (پشتخه جابر) قرار دارد ادامه می‌یابد و بعد از گذشت از درواه خور زهرو به نخلستان جابر می‌رسد.

## گیاهان دارویی
* انغوزه. 
* آویشن. 
* مرو تلخ.
* پونه.
* بنه
* اسطوقدوس (گیاهی خوشبو که با چای مصرف می‌شود).
* خاکشیر.
* مرو تلخ.
* مرو خوش .

 
## پانویس

## فهرست منابع و مآخذ
* محمدیان، کوخردی، محمد ، * «شهرستان بستک و بخش کوخرد» *، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
*محمد، صدیق    «تارخ فارس»   صفحه‌های (۵۰  ـ  ۵۱  ـ ۵۲  ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* نگاره‌ها از: محمد افراز و محمد محمدیان.
*الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.

رده:کوه‌های استان هرمزگان
رده:کوه‌های شهرستان بستک
سوانته آرنیوس

**سوانته آرنیوس** ( زاده ۱۹ فوریه ۱۸۵۹ – درگذشته ۲ اکتبر ۱۹۲۷) شیمی‌دان سوئدی بود که برندهٔ اولین جایزهٔ نوبل شیمی در سال ۱۹۰۳ و در سال ۱۹۰۵ مدیر مؤسسه نوبل شد. او همچنین اولین کسی بود که با استفاده از اصول اساسی شیمی‌فیزیک میزان افزایش کربن دی‌اکسید اتمسفر مربوط به افزایش دمای سطح زمین را تخمین زد. همچنین آرنیوس نخستین فردی بود که اسید و بازها را طبق یک مبنای علمی توصیف کرد. درواقع او قدرت اسید و باز را بر اساس میزان رسانایی الکتریکی‌شان بیان کرد.

نام او به خاطر پژوهش‌های علمی که سهم بسزایی در علوم دارند با معادله آرنیوس، نظریهٔ آرنیوس، دهانه‌های ماه آرنیوس، دهانه‌های مریخ آرنیوس و آزمایشگاه آرنیوس در دانشگاه استکهلم به خاطر سپرده شده‌اند.

## اسیدها و بازها
آرنیوس معتقد بود که اسیدها و بازها هنگام حل شدن در آب، به‌طور جزئی یا کامل تفکیک می‌شوند و ذره‌های بارداری به نام یون، پدید می‌آورند. این ایدهٔ آرنیوس، در زمان خود، یک ایدهٔ انقلابی بود. به‌طوری که اغلب شیمیدان‌ها بر این باور بودند که مولکول ها نمی‌توانند به یون‌های مثبت و منفی، شکسته شوند. به همین دلیل، با دادن کرسی استادی به وی، مخالفت کردند؛ اما شیمیدان‌های جوان در پژوهش‌های خود، به نتایجی دست یافتند که با نظریه آرنیوس، همخوانی داشت.

سوانته آرنیوس شیمیدان سوئدی طی پژوهش‌هایی که در دههٔ ۱۸۹۰ روی رسانایی الکتریکی و الکترولیز ترکیب‌های محلول در آب انجام می‌داد، به نظریه‌ای برای اسیدها و بازها دست یافت. او اسید را ماده‌ای تعریف کرد که در آب حل می‌شود و یون هیدروژن یا پروتون پدیدمی‌آورد. از نگاه او گاز هیدروژن کلرید چنین ماده‌ای است؛ زیرا به هنگام حل شدن در آب، یون‌های هیدروژن و کلرید پدید می‌آیند. محلول آبی حاصل از این یون‌ها، هیدروکلریک اسید نامیده می‌شود. مطابق نظریهٔ آرنیوس، باز، ماده‌ای است که به هنگام حل شدن در آب یون هیدروکسید پدید می‌آورد. برای مثال، از دید آرنیوس سدیم هیدروکسید یک باز است؛ زیرا بر اثر حل شدن این ترکیب یونی در آب، یون‌های سازندهٔ آن از هم جدا می‌شود و یون‌های هیدروکسید را در آب آزاد می‌کند.

## جستارهای وابسته
* اثر گلخانه‌ای
* گرتا تونبرگ
* یونیس نیوتن فوت

## منابع

* 

رده:اخترشناسان اهل سوئد
رده:استادان دانشگاه استکهلم
رده:اعضای آکادمی سلطنتی بلژیک
رده:اعضای افتخاری آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد
رده:اعضای فرهنگستان سلطنتی هنر و علوم هلند
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم سن پترزبورگ
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:اهالی بخش اوپسالا
رده:برندگان جایزه تحقیقی فارادی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل سوئد
رده:برندگان جایزه نوبل شیمی
رده:بی‌خدایان اهل سوئد
رده:پان‌اسپرمیا
رده:دانشمندان شیمی‌فیزیک اهل سوئد
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه اوپسالا
رده:درگذشتگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان اهل سوئد
رده:شیمی‌فیزیک‌دانان
رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های SNAC-ID
تفریق

300px|بندانگشتی|چپ|تفریق عدد ۸۴۷۳۲۵۵۶۱ از ۹۸۰۰۵۰۰۴۳
**تَفریق** یا **مِنها** یکی از چهار عمل اصلی در حساب و جبر مقدماتی است، که به فرایند تعیین تفاوت میان دو عدد گفته می‌شود.

فرمول تفریق:
:z=x-y

## نگارخانه

File:Vertical Subtraction Method B Step 1.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 2.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 3.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 4.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 5.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 6.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 7.JPG|
File:Vertical Subtraction Method B Step 8.JPG|


## جستارهای وابسته

* تفاضل گل

## منابع

* Aufmann, R. N., Barker, V. C., Lockwood, J. *Basic College Mathematics: An Applied Approach*, Houghton Mifflin Company, 2006.  

رده:تفریق
رده:چهار عمل اصلی
رده:عملیات دوتایی
سلول زایا

بندانگشتی|تولید مثل جنسی
**سلول‌های زایشی** یا **سلول‌های ردهٔ زایا** (به انگلیسی: Germ cells) سلول‌هایی هستند که طی تولید مثل جنسی با تقسیم میوز، به گامت‌های نر (اسپرم) یا گامت‌های ماده (تخمک) تمایز می‌یابند. این سلول‌ها در بیشتر جانوران، در دوران رویانی منشأ پیدا می‌کنند. بر خلاف جانوران، سلول‌های زایشی در گیاهان مانند مریستم‌ها در گیاهان گلدار، در دوران بلوغ گیاه، از سلول‌های سوماتیک گیاهی تکوین و تمایز پیدا می‌کنند.

## بیماری‌ها
بندانگشتی|لوله های اسپرم ساز که توقف بلوغ را نشان می دهند.
تومور سلول‌های زایشی، یکی از سرطان‌های نادر است که می‌تواند در افراد با سنین مختلف، بروز پیدا کند. تا سال ۲۰۱۸ حدود ۳ درصد از سرطان‌ها در کودکان، نوجوانان و جوانان زیر ۱۹ سال، از نوع سرطان سلول‌های زایشی بوده‌است. این تومورها معمولاً در غدد جنسی ظاهر می‌شوند اما حضور این تومورها در نقاط دیگری از بدن از جمله لگن خاصره، شکم، میان‌سینه و مغز نیز گزارش شده‌است. دلیل ابتلا به این سرطان، ناشناخته است و تومورها می‌توانند بدخیم یا خوش‌خیم باشند.

## منابع

* 

رده:تولیدمثل
رده:سلول‌های زایا
تابش (ابهام‌زدایی)

**تابش** می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:

تابش، انتشار

## فیزیک
* تابش الکترومغناطیسی
* واپاشی هسته‌ای
* تابش گرمایی، تابش الکترومغناطیسی از اجسام ناشی از جنبش ذرات سازنده آنها
* پرتو
* تابش سنکروترون
* تابش زمینه کیهانی
* تابش چرنکوف
* تابش هاوکینگ
* تابش ترمزی
* فروسرخ 
* تابش زمینه
* تابش گرانشی زمینه کیهان
* تابش پرتو
* تابش جسم سیاه
* نور زمین 
* پرتو کیهانی
* تابشگری 

## افراد
* محمدرضا تابش، نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی و رئیس فراکسیون اقلیت مجلس 
* علی تابش، گوینده رادیو ، کمدین و بازیگر ایرانی 
* سعادتملوک تابش، از شاعران فارسی‌زبان افغانستان 
* یحیی تابش، عضو هیئت علمی دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
* کیوان تابش، دانشجوی ۱۸ سالهٔ ایرانی دانشگاه کانادا کشته‌شده توسط پلیس کانادا
دره

[بندانگشتی|[پارک ملی گلیشر|دره پارک ملی گلیشر در مونتانا، ایالات متحده]]
**دَرّه** به فرورفتگی میان دو کوه گفته می‌شود که در یک جهت گسترش یافته است. دره‌ها یا U شکل یا V شکل یا ترکیبی از این دو هستند.

## دره‌های رودخانه‌ای
دره‌های رودخانه‌ای که از حرکت رودخانه شکل می‌گیرد معمولاً v شکل هستند؛ که شکل دقیق آن به مشخصات جریان در آن وابسته است.

## کمربند گرمایی
[چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|[دره‌های کالچاکی]]
منطقه‌ای در دره که بالاترین دمای هوا را در شبهای سرد زمستان دارد.
مهم‌ترین مشخصه شناسایی آن محل ساخت روستاهای کهن سازه کوهستانی - گیاهان انبوه‌تر و پرپشت تر - آشیانه جانوران است.
درختان میوه در این محدوده کشت می‌شوند.
کوهنوردانی که قصد شب مانی در زمستان دارند با توجه به در نظر گرفتن خطراتی مانند بهمن و سیل و ریزش سنگ
و جانوران وحشی می‌توانند در این محل از آسیب سرمای زمستان در امان باشند.

## جستارهای وابسته
* فهرست دره‌های کره ماه
* ژرف‌دره
* کافت (زمین‌شناسی)
* آبکند

## منابع

رده:اصطلاحات جغرافیا
رده:پهنه‌های آبی
رده:دره‌ها
رده:دره‌های رودخانه‌ای
رده:زمین‌چهرهای دامنه‌ای
رده:زمین‌چهرهای رودخانه‌ای
رده:زمین‌چهرهای فرسایشی
رده:کوهنوردی
فرایبرگ

بندانگشتی|چپ|230px|ساختمان شهرداری فرایبرگ.
**فرایبرگ**  شهری دانشگاهی است که در کشور آلمان و در ایالت زاکسن واقع گردیده است.

این شهر در بخش شمالی کوه‌های ارتس و در میان شهرهای درسدن و کمنیتس قرار دارد. با کشف ذخایر نقره در بخش شمالی کوه‌های ارتس در قرن دوازدهم میلادی، شهر فرایبرگ در سال ۱۱۸۶ میلادی به عنوان مرکز معدن کاری منطقه تأسیس گردید. نام شهر نیز برگرفته از همین فعالیت‌های معدنکاری است و به معنی «کوه آزاد» است.

دانشگاه فنی معدن فرایبرگ  که در سال ۱۷۶۵ به دستور شاهزاده فرانس خاور  تأسیس گردید، به عنوان قدیمی‌ترین دانشگاه معدنکاری و فلزکاری اروپا شناخته می‌شود. دو فلز ایندیم و ژرمانیم برای اولین بار در آزمایشگاه‌های این دانشگاه کشف گردیدند. دانشگاه فرایبرگ امروزه نیز از دانشگاه‌های معتبر آلمان به ویژه در زمینه علوم زمین می‌باشد.

## پانویس


رده:اجتماعات معدن‌کاری در آلمان
رده:بخش کارل-مارکس-اشتات
رده:پادشاهی ایالت زاکسن
رده:شهرک‌های کوه‌های ارتس
رده:شهرهای زاکسن
رده:میتل‌زاکسن
نیروی کارگران

**کنفدراسیون عمومی کار- نیروی کارگران،** که معمولاً تنها با قسمت دوم نامش (نیروی کارگران) شناخته می‌شود یکی از پنج کنفدراسیون مهم کارگری در فرانسه است.

این سازمان در ۱۹۴۸ از «کنفدراسیون عمومی کار» منشعب شد. این انشعاب در اعتراض به کنترل آن اتحادیه توسط حزب کمونیست فرانسه بود. 

نیروی کارگران عضوی از کنفدراسیون اتحادیه‌های کارگری اروپا است. رهبر کنونی آن فردریک سوئیوت است.

لئون جوهاکس از اعضای مشهور آن به شمار می‌آید.

## پیوند به بیرون

وب‌گاه رسمی

## پانویس
# Confédération générale du travail-Force ouvrière

رده:اتحادیه‌های صنفی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۸ (میلادی)
رده:اتحادیه‌های صنفی فرانسه
رده:سیاست در فرانسه
رده:مراکز ملی سندیکایی در فرانسه
حزب کارگران (فرانسه)

**حزب کارگران**  حزبی تروتسکیست در کشور فرانسه است که در سال ۱۹۹۱ تأسیس شد و در زمینهٔ سیاست و مبارزات کارگری فعالیت می‌کرد.

این حزب توسط «حزب کمونیست انترناسیونالیست» (به رهبری پیر بوسل، معروف به پیر لمبرت) تأسیس شد؛ سازمانی تروتسکیست که بعدها نام‌های مختلفی یافت و یکی از جریان‌های اصلی تروتسکیسم در فرانسه بود.

دبیر ملی این حزب دانیل گلوک‌اشتاین بود که در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۲ کمتر از نیم درصد آرا را کسب کرد.

این حزب نشریهٔ «Informations ouvrières» («اخبار کارگری») را منتشر می‌کرد.

حزب کارگران به استفاده از سیاست انتریسم در سایر احزاب و اتحادیه‌های کارگری چپ شناخته شده بود، به‌خصوص در ارتباط با جریان‌های تروتسکیست فرانسوی و حضور فعال در تشکل‌های کارگری و سیاسی چپ. پس از سال ۲۰۰۸، این حزب در قالب احزاب جانشین از جمله «حزب کارگران مستقل» (Parti ouvrier indépendant) ادامهٔ فعالیت داد. 

## منابع

رده:احزاب سیاسی جمهوری پنجم فرانسه
رده:احزاب سیاسی منحل‌شده در فرانسه
رده:انحلال‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در فرانسه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در فرانسه
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
رده:حزب‌های کمونیست فرانسه
رده:حزب‌های کمونیست
کارگران (فرانسه)
کمنیتس

بندانگشتی|چپ|270px|محل کمنیتس بر روی نقشه آلمان.
**کمنیتس** (به آلمانی: Chemnitz) شهری است در ایالت زاکسن آلمان که با حدود ۲۴۱٬۲۱۰ نفر جمعیت (بر اساس آمار سال ۲۰۱۲) سومین شهر بزرگ این ایالت بعد از درسدن و لایپزیگ می‌باشد.
این شهر طی دوره حکومت کمونیستی (۱۹۵۳–۱۹۹۰) در آلمان شرقی «شهر کارل مارکس» (به آلمانی: Karl-Marx-Stadt) نامیده می‌شد.
بندانگشتی|چپ|کمنیتس در ۱۸۵۰ میلادی
از اوایل قرن نوزدهم میلادی تا پایان جنگ جهانی دوم کمنیتس از شهرهای مهم صنعتی آلمان بود. طی جنگ جهانی دوم این شهر از مراکز مهم تولید تسلیحات برای *[[ورماخت|ارتش آلمان نازی]]* بود و به همین جهت تحت بمباران شدید هوایی *نیروهای متفقین* قرار گرفت و در نتیجه اهمیت صنعتی خود را در دورهٔ جمهوری دموکراتیک آلمان تقریباً از دست داد.

کمنیتس در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۰ به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا برای سال ۲۰۲۵ انتخاب شد.

## منابع


رده:بخش کارل-مارکس-اشتات
رده:پادشاهی ایالت زاکسن
رده:شهرک‌های زاکسن
رده:شهرهای دانشگاهی آلمان
رده:شهرهای زاکسن
گربه ماهیگیر

**[[گربه]] ماهیگیر** جانوری با جثه متوسط و نیرومند با موهای کوتاه و بسیار زبر است. موفرش گربه ماهیگیر از دو لایه تشکیل شده‌است، یک لایه موی کوتاه متراکم و نفوذناپذیر و پوششی بلندتر از موهای محافظ. رنگ بدنش خاکستری جوگندمی، که اغلب به قهوه‌ای زیتونی می‌زند. روی بدنش خالهای گرد تیره‌ای دارد؛ که در ردیفهای طولی قرار می‌گیرند. روی صورتش نوارهای سفیدی هست که از چشم تا تاج سر امتداد می‌یابد و شش تا هشت نوار تیره از پیشانی از روی تاج گذشته تا گردن می‌رسد. لکه‌های سفید آشکاری در پشت گوشهای گرد، کوچک و سیاه رنگش دیده می‌شود. سرش بزرگ و پهن و پوزه اش تا حدی کشیده‌است. عضلات سینه اش قوی و دمش نسبتاً کوتاه و در محل اتصال کلفت و ماهیچه‌ای است. اغلب گفته می‌شود که پاهای گربه ماهیگیر پره دار است اما این طور نیست. بین انگشتان غشایی نیمه تمام وجود دارد که از گربه وحشی یا اهلی بیشتر نیست. غلاف پوستی چنگالها را به ویژه در پاهای عقب کامل نمی‌پوشاند اما چنگالها کاملاً جمع می‌شوند. از گربه ماهیگیر دو زیرگونه توصیف شده که یکی در هند، آسیای جنوب شرقی و سوماترا به سر می‌برد و دیگری در جاوه و بالی. نام گونه این گربه به معنای زباد (سیوت) است. در زیستگاه‌های آبی مختلف از مردابهای حرا گرفته تا نیزارهای کنار رودخانه تا ارتفاع ۱۵۰۰ متر دیده می‌شود.

به نظر می‌رسد مناطقی را ترجیح می‌دهد که پوشش گیاهی انبوه نزدیک آب باشد. در جنوب آسیا از مالزی، بخش‌هایی از اندونزی و سریلانکا تا کوهپایه‌های هیمالیا در نپال پراکنده‌است. برای گرفتن ماهی، قورباغه، خرچنگ و حتی حلزون وارد آب می‌شود. مار، پرنده و پستانداران کوچک را نیز شکار می‌کند. گفته می‌شود که گوساله، بز و سگ را نیز می‌گیرد و از لاشه جانوران بزرگ‌تر نیز تغذیه می‌کند. یک بار یک گربه ماهیگیر در باغ وحش پلنگی را کشته‌است. با سر به درون آب شیرجه می‌رود و شناکنان با دهانش از زیر آب ماهی می‌گیرد. با ضربه‌های آرامی که با پنجه اش به سطح آب وارد می‌کند موجهایی به وجود می‌آورد که گویی حشره‌ای روی آب نشسته‌است. این حرکت ماهیها را جلب می‌کند. ماهی برای تحقیق می‌آید و گربه ماهیگیر با یک ضربه از آب بیرونش می‌اندازد.

نرها در اسارت به پرورش فرزندان کمک می‌کنند. عمدتاً شبگرد هستند و برای شیرجه رفتن در آب از درخت بالا می‌روند. پس از ۶۳ روز آبستنی دو تا سه بچه گربه به دنیا می‌آورد. در هشت و نیم ماهگی به اندازه یک فرد بالغ می‌رسند. اگر نوزادان بمیرند ماده قادر است در همان سال بار دیگر بچه بیاورد. در اسارت تا پانزده سال عمر می‌کند. گربه ماهیگیر به خاطر نزدیکی به محل سکونت انسان، دزدیدن مرغ و جوجه و شهرت به مضر بودن برای صیادیهای محلی مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرد. برای ارزیابی وضعیت جمعیتهای گربه ماهیگیر اطلاعات کافی در دست نیست اما در پاکستان در آستانه انقراض قرار گرفته‌اند. هر وقت که امکان داشته باشد آنها را با تیر می‌زنند یا به دام می‌اندازند. با این حال گستره پراکندگی اش طوری است که می‌توان به آینده اش خوش بین بود. در فهرست IUCN آسیب‌پذیر و تقریباً تهدید شده طبقه بندی می‌شود.

## منابع

رده:پستانداران جنوب آسیا
رده:پستانداران بنگلادش
رده:پستانداران تایلند
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۳۳ (میلادی)
رده:پستانداران جنوب شرق آسیا
رده:پستانداران سری‌لانکا
رده:پستانداران نپال
رده:پستانداران هند
رده:پلنگ‌گربه‌های آسیایی
رده:زیاگان پاکستان
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:گربه‌سانان بزرگ هند
رده:پستانداران کامبوج
رده:پستانداران میانمار
رده:پستانداران استان سند
انتروباکتر

**انتروباکتر** به یک جنس ازباکتری گرم منفی گفته می‌شود که باعث بیماری‌های گوارشی می‌شوند. این باکتری از خانواده انتروباکتریاسه است.انتروباکترها انواع متنوعی دارند که از آن جمله می‌توان به:
* انتروباکتر آئروژنز * Enterobacter aerogenes*
* انتروباکتر ساکازاکی * Enterobacter sakazakii *
اشاره کرد.

## جنس آنترو باکتر
اعضای این جنس به‌طور گسترده در طبیعت در آب، خاک، فاضلاب و مدفوع یافت می‌شوند. از میان اعضای این جنس گونه آنتروباکتر آئروژنز به عنوان یک بیماریزای فرصت طلب شناخته شده‌است. آنترو باکتر آئروژنز عامل تورم پستان در گاو، عفونت‌های رحمی در مادیان و به ندرت عامل سندرم تورم پستان - تورم رحم - آگالاکسی MMA در خوک است.
انتروباکتر آئروژنز کپسول کوچکی داشته و ممکن است به صورت آزاد یا در داخل روده یافت شود و می‌تواند عفونت‌های ادراری و Sepsis ایجاد کند.

## سطح ضدباکتریایی آلیاژهای [[مس]]
با آزمایش‌های بسیار، نشان داده شده‌است که سطح مس و آلیاژهای آن، باکتری انتروباکتر آئروژنز را در کمتر از ۲ ساعت از زمان آلودگی نابود می‌کند. این نتایج، نویدبخش غلبه بر عفونت‌های بیمارستانی است. استفاده از مس در قسمت‌های فلزی تخت و میز بیمار، شیرآلات و دستگیره درها، سینی، سینک و غیرو، به ویژه در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان‌ها، سبب کاهش انتقال باکتری به دیگر افراد خواهد شد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Enterobacter," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Enterobacter&oldid=208009271

رده:انتروباکترها
رده:انتروباکتریاسیا
رده:باکتری گرم-منفی
رده:باکتری‌ها
رده:باکتری‌های روده‌ای
رده:سرده‌های باکتری‌ها
رده:باکتری‌های بیماری‌زا
کاخ‌بان

**کاخ‌بان‌ها** یا **شهرداران قصر**، دیوانسالاران پادشاهان مروونژی (دودمان حاکم بر جغرافیای فرانسه امروزی در سده‌های ۵ام تا ۸ام میلادی) بودند.

## فهرست کاخ‌بان‌ها در [[اوسترازیا]]
* پارتمیوس؛ تا ۵۴۸ میلادی
* گوگو؛۵۶۷-۵۸۱ میلادی؛ در زمان کودکی شیلدبر دوم
* واندالنوس؛ از ۵۸۱؛ زمان کودکی شیلدبر دوم
* گوندولف؛ از ۶۰۰؛ زمان تودبر دوم
* لاندریک؛ تا ۶۱۲ میلادی؛ شاید در نوستریا هم همین جایگاه را داشته
* وارناخار؛۶۱۲-۶۱۳؛ در بورگوندی هم همین جایگاه را داشته
* رادو؛۶۱۳-۶۱۷
* هوگ؛۶۱۷-۶۲۳؛ نایب شهردار پیشین
* پپن بزرگ‌تر؛۶۲۳-۶۲۹؛ در زمان داگوبر یکم
* آنسژیزه؛۶۲۹-۶۳۹
* پپن بزرگ‌تر؛۶۳۹-۶۴۰؛ بازگشت به جایگاه پیشین
* اوتو؛۶۴۰-۶۴۲
* گریمول یکم؛۶۴۲-۶۵۶؛ مرگ به سال ۶۵۶ یا ۶۵۷
* وولفول؛۶۵۶-۶۸۰؛ همچنین بر نوستریا ۶۷۳-۶۷۵
* پپن میانه؛۶۸۰-۷۱۴؛ پس از پیروزی در نوستریا در سال ۶۸۷ دارای لقب دوک و شاه فرانک‌ها شد.
* تودول؛۷۱۴-۷۱۵؛ او فرزند نامشروع گریمول دوم بود، مرگ به سال ۷۴۱
* شارل مارتل؛۷۱۵-۷۴۱؛ فرزند نامشروع پپن میانه بود، او این جایگاه را در سالهای ۷۱۸-۷۴۱ در نوستریا نیز داشت
* کارلمان پسر شارل مارتل؛۷۴۱-۷۴۷؛ مرگ به سال ۷۵۴
* پپن کهتر؛۷۴۷-۷۵۱؛ همچنین در نوستریا ۷۴۱-۷۵۱؛ او در سال ۷۵۱ پادشاه فرانکها شد و در ۷۶۸ مرد.

## کاخ‌بان‌ها در نوستریا
* لاندریک؛ در زمان کلتر دوم، شاید این جایگاه را در اوسترازیا نیز داشته
* گوندولان؛۶۱۳-۶۳۹
* اگا؛۶۳۹-۶۴۱
* ارشینول؛۶۴۱-۶۵۸
* ابروان؛۶۵۸-۶۷۳؛ کنار گذاشته شده
* وولفول؛۶۷۳-۶۷۵؛ همچنین در اوستریا ۶۶۲-۶۸۰
* لودسیوس؛۶۷۵؛ کنار گذاشته شده
* ابروان؛۶۷۵-۶۸۰؛ بازگشت به جایگاه پیشین
* واراتون؛۶۸۰-۶۸۲؛ گیستمار پسرش او را کنار گذاشت
* گیستمار؛۶۸۲؛ جایگاه پدرش را به زور گرفت؛ مرگ به سال۶۸۳
* واراتون؛۶۸۲-۶۸۶، بازگشت
* برتار؛۶۸۶-۶۸۹؛ پسر واراتون، وی در جنگی از پپن میانه شکست خورد و اندکی پس از آن کشته شد
* پپن میانه؛۶۸۸-۶۹۵؛ او پیرو نوردربر بود
* گریمول دوم؛۶۹۵-۷۱۴؛ پسر پپن میانه بود
* تودول؛۷۱۴-۷۱۵؛ همچنین در اوسترازیا؛ او پسر نامشروع گریمول دوم بود، برای همین او را از نوستریا راندند، مرگ در سال ۷۴۱
* راژنفری؛۷۱۵-۷۱۶، در نوستریا به سال ۷۱۵ به قدرت رسید ولی از شارل مارتل شکست خورد و گریخت، مرگ به سال ۷۳۱
* شارل مارتل؛۷۱۸-۷۴۱؛ پسر نامشروع پپن میانه، وی بر اوسترازیا نیز فرمان می‌راند۷۱۵-۷۴۱
* پپن کهتر؛۷۴۱-۷۵۱؛ همچنین در اوسترازیا؛ در ۷۵۱ شاه فرانکها شد

## کاخ‌بان‌ها در [[بورگوندی]]
* وارناخار یکم؛۵۹۶-۵۹۹
* برتهولد
* پرتادیوس
* کلاودیوس
* وارناخار دوم؛۶۱۳-۶۲۶؛ همچنین در اوسترازیا
* گودینوس؛۶۲۶-۶۲۷
* برودولف؛۶۲۷-۶۲۸
* ویلبال؛۶۲۸-۶۴۲
* فلوشا؛۶۴۲؛
* رادوبرتوس؛۶۴۲-۶۶۶

از این پس دیوان بورگوندی با نوستریا یکی می‌گردد، گرچه بورگوندی بخشی جداگانه زیر چیرگی پادشاه نوستریا و بورگوندی می‌شود.کوتاه باید گفت که بورگوندی به دست این مرد افتاد:
* دروگو؛۶۹۵-۷۰۸؛ پسر پپن میانه؛ همچنین دوک شامپانی از ۶۹۰ میلادی و دوک بورگوندی از زمان مرگ نوردربر در سال ۶۹۷

## منابع

Wikipedia contributors، "Mayor of the Palace،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mayor_of_the_Palace&oldid=467738792 (accessed February ۱۹، ۲۰۱۲).

رده:پپنی‌ها
رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ فرانسه
رده:عنوان‌ها
رده:قرون وسطی آغازین
رده:کارولنژی‌ها
رادرفورد

**رادرفورد** (به انگلیسی: Rutherford) ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

رادرفورد پس از انجام آزمایش هایی مدل جدیدی را برای ساختار اتم ارایه کرد. در این مدل بیش از 99/9 درصد جرم اتم در هسته اتم قرار دارد.

در حالی که حجم هسته در مقایسه با حجم اتم بسیار بسیار کوچکتر است.

رادرفورد در این مدل بار مثبت اتم را به ذره هایی به نام (پروتون) نسبت داد.

در مدل اتمی رادرفورد هسته درون اتم و الکترون ها هسته را محاصره کرده اند. از این جهت مدل اتمی رادرفورد(مدل محاصره ای) نیز نامیده می شود.
## افراد
* ارنست رادرفورد، فیزیکدان هسته‌ای
* مایک رادرفورد، موسیقی‌دان
* رادرفورد بیرچارد هیز، نوزدهمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا
## مکان‌های جغرافیایی
* رادرفورد، نیوجرسی
* شهرستان رادرفورد، کارولینای شمالی
* شهرستان رادرفورد، تنسی

رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی مکان‌ها
فرانک باختری

بندانگشتی|250px|فرانک باختری و میانی و خاوری در ۸۴۳–۸۷۰

**فرانک باختری** به سرزمین زیر فرمان شارل کچل پس از سال ۸۴۳ میلادی می‌گویند، در این سال سرزمین کارولنژی‌ها به سه بخش شد، دو بخش دیگر را فرانک میانی و فرانک خاوری می‌خواندند که برادران شارل کچل فرمانروایی آن سرزمینها را داشتند. این سرزمین چیزی نزدیک به اندازه کنونی کشور فرانسه بود و **پادشاهی باختری فرانکها** خوانده می‌شد.

این سرزمین خود به چند بخش بزرگ بخش می‌شد: آکیتان، بریتانی، بورگوندی، کاتالونیا، فلاندر، گوتیا، تولوز و ایل دو فرانس.

پس از سال ۹۷۸ میلادی این پادشاهی به فرانسه شناخته می‌شد ولی دودمان پادشاهی تازه که کاپتی‌ها بودند از بخش ایل دو فرانس برخاسته بودند.

## پادشاهان
* شارل دوم
* لوئی دوم
* لوئی سوم
* کارلمان دوم
* شارل فربه

## منابع

* 

رده:فرانک باختری
رده:انحلال‌های ۹۸۷ (میلادی)
رده:انحلال‌های ۹۸۷ (میلادی) در اروپا
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۸۴۳ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۹۸۷ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در دهه ۹۸۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌ها در امپراتوری کارولنژی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۸۴۳ (میلادی) در اروپا
رده:پادشاهی‌های گذشته در اروپا
رده:تاریخ فرانسه بر پایه مکان
رده:فرانسه در سده ۹ (میلادی)
رده:فرانک غربی
رده:فرانک‌ها
رده:کارولنژی‌ها
رده:کشورهای پیشین در اروپا
رده:کشورهای پیشین
رده:فرمانروایان پیشین
فرانک میانی

بندانگشتی|250px|فرانک باختری و میانی و خاوری در ۸۴۳-۸۷۰

**فرانکِ میانی** سرزمینی را گویند که امپراتور لوتار یکم پس از تکه تکه شدن امپراتوری کارولنژی طی پیمان وردون در سال ۸۴۳، فرمانروایی آن را به دست آورد. این سرزمین را رشته‌کوهها از دو بخش فرانک باختری و فرانک خاوری جدا می‌ساختند.این سرزمین پادشاهی ایتالیا، پادشاهی بورگوندی، پروانس و بخش باختری اوسترازیا را در بر می‌گرفت. این سرزمین که پس از پیمان سال ۸۴۳ میلادی میان جانشینان لوئی یکم پدید آمده بود و مردمانی با تیره‌های ناهمگون در آن می‌زیستند:لومباردها، گالورومیان، ایتالیاییان و فرانک‌ها. پس از مرگ لوتار این سرزمین به سه بخش شد، لوتارنژی، پروانس و ایتالیا.

## شاهان فرانک میانی
* لوتار اول (۸۴۳-۸۵۵ میلادی)
* لوئی دوم (۸۵۵-۸۷۵ میلادی){شاه ایتالیا}
* لوتار دوم (۸۵۵-۸۶۹ میلادی){شاه لوتارنژی}
* شارل (۸۵۵-۸۶۳ میلادی) {شاه پرووانس و بورگوندی}

388 × 600px|بندانگشتی|لوتار اول
411 × 512px|بندانگشتی|لوتار دوم
## منابع

Wikipedia contributors، "Middle Francia،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Middle_Francia&oldid=443160365 (accessed August ۱۶، ۲۰۱۱).

رده:امپراتوری کارولنژی
رده:انحلال‌های ۸۵۵ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۸۴۳ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۹ (میلادی)
رده:پادشاهی‌های گذشته در اروپا
رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ فرانسه
رده:کارولنژی‌ها
رده:کشورهای پیشین در اروپا
رده:لوتارنژی
رده:انحلال‌های سده ۹ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌ها در سده نهم (میلادی) در اروپا
فرانک خاوری

**فرانک خاوری** (لاتین قرون وسطی: ) یا **پادشاهی فرانک‌های خاوری** ، یک دولت جانشین امپراتوری شارلمانی بود که تا سال ۹۱۱ میلادی توسط دودمان کارولنژی اداره می‌شد. این دولت از طریق پیمان وردون در سال ۸۴۳ میلادی ایجاد شد که امپراتوری سابق را به سه پادشاهی تقسیم کرد.

تقسیم خاوری-باختری با معاهده وردون در سال ۸۴۳، که توسط انشعاب زبان ژرمنی-لاتین تقسیم شد، «به تدریج در ایجاد پادشاهی‌های جداگانه تثبیت شد». با تبدیل شدن (یا بودن) فرانک خاوری به **[[پادشاهی آلمان]]**

فرانک خاوری عمدتاً از نواحی آلمانی‌زبان امپراتوری کارولنژی بود که با پیمان وردون در سال ۸۴۳ تشکیل شد که در آینده امپراتوری مقدس روم و پادشاهی آلمان نیز نامیده شد. به ویژه پس از انتقال سلطنت از پادشاهان فرانک به دودمان اتونی ساکسون در سال ۹۱۹.

## تاریخچه
در اوت ۸۴۳ معاهده وردون توسط سه پسر و وارثان لوئی یکم (لوئی ژرمن، شارل دوم و لوتار یکم) امضا شد. تقسیم اراضی عمدتاً بر اساس رودخانه‌های موز، شلدت، سون و راین بود. در حالی که پسر ارشد لوتار یکم عنوان امپراتور و پادشاهی فرانک میانی (لوتارنژی) را حفظ کرد، شارل طاس فرانک باختری و لوئی ژرمن بخش شرقی سرزمین‌های عمدتاً آلمانی‌زبان را دریافت کرد: دوک‌نشین ساکسونی، اوسترازیا، آلامانیا، دوک‌نشین بایرن و مارکی‌نشین کارینتیا.
در سال ۸۶۹، لوتارنژی بر اساس پیمان میرسن، بین فرانک خاوری و فرانک باختری تقسیم شد. در دوران پادشاهی شارل سوم فرزند لوئی ژرمن، همه سرزمین‌های فرانک برای مدت کوتاهی دوباره متحد شد.

## منابع

* Wikipedia contributors, "East Francia," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=East_Francia&oldid=438997652 (accessed August ۱۳، ۲۰۱۱).


رده:اتریش در قرون وسطی
رده:امپراتوری مقدس روم در سده ۱۰ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۸۴۳ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در دهه ۹۶۰ (میلادی)
رده:فرمانروایان پیشین
رده:پادشاهی‌های گذشته در اروپا
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:تاریخ آلمان
رده:تاریخ اتریش
رده:تاریخ اروپا
رده:تاریخ جمهوری چک
رده:تاریخ فرانسه
رده:سوئیس قرون وسطی
رده:فرانک‌ها
رده:کارولنژی‌ها
رده:کشورهای پیشین در اروپا