سده پانزدهم میلادی

**سده ۱۵ میلادی** یا قرن پانزدهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۵۰۰ میلادی گفته می‌شود.

[thumb|220px|[کریستف کلمب به قاره جدید پای می‌نهد]]
[بندانگشتی|چپ| [کالبدشناسی اسب حدود یک قرن پس از دوران طلایی اسلام. **سده ۱۵ (میلادی)**. این تصویر یک سند مصری است که در کتابخانه دانشگاه استانبول نگهداری می‌گردد.]]

### وضعیت سده
در اروپا، قرن پانزدهم شامل بخش‌هایی از اواخر قرون وسطی، اوایل رنسانس و اوایل دوره مدرن است. بسیاری از پیشرفت‌های فناوری، اجتماعی و فرهنگی قرن پانزدهم را می‌توان در نگاه به گذشته، منادی «معجزه اروپایی» قرن‌های بعدی دانست. چشم‌انداز معماری و حوزه‌های مدرنی که امروزه به عنوان بانکداری و حسابداری شناخته می‌شوند، در ایتالیا تأسیس شدند.

جنگ صد ساله با پیروزی قاطع فرانسه بر انگلیسی‌ها در نبرد کاستیون پایان یافت. مشکلات مالی در انگلستان پس از این درگیری منجر به جنگ‌های رزها، مجموعه‌ای از جنگ‌های سلسله‌ای برای تاج و تخت انگلستان شد. این درگیری‌ها با شکست ریچارد سوم توسط هنری هفتم در نبرد باسورث فیلد پایان یافت و سلسله تودور را در اواخر قرن تأسیس کرد.

قسطنطنیه که به عنوان پایتخت جهان و پایتخت امپراتوری بیزانس شناخته می‌شد، به دست ترک‌های مسلمان عثمانی افتاد و پایان امپراتوری فوق‌العاده تأثیرگذار بیزانس و به گفته برخی مورخان، پایان قرون وسطی را رقم زد. این امر منجر به مهاجرت دانشمندان و متون یونانی به ایتالیا شد، در حالی که اختراع یک نوع ماشین چاپ مکانیکی متحرک توسط یوهانس گوتنبرگ، صنعت چاپ را آغاز کرد. این دو رویداد نقش کلیدی در توسعه رنسانس ایفا کردند. قلمرو پاپ روم برای دهه‌ها در اروپا به دو بخش تقسیم شده بود تا اینکه شورای کنستانس تشکیل شد. تقسیم کلیسای کاتولیک و ناآرامی‌های مرتبط با جنبش هوسیت، به عواملی در ظهور اصلاحات پروتستانی در قرن بعد تبدیل شدند.

اسپانیای اسلامی از طریق بازپس‌گیری مسیحیان و به دنبال آن تغییر مذهب اجباری و شورش مسلمانان، به بیش از هفت قرن حکومت اسلامی پایان داد و جنوب اسپانیا را به حاکمان مسیحی بازگرداند.

ادویه‌ها، شراب‌ها و فلزات گرانبهای سلطنت بنگال، تاجران اروپایی را به تجارت با بنگال جذب کرده بود، اما به دلیل ظهور امپراتوری عثمانی که مالیات‌ها و تعرفه‌های جدیدی را علیه تاجران اروپایی وضع کرد، تجارت متعاقباً کاهش یافت. این امر منجر به این شد که کاوشگرانی مانند کریستف کلمب مسیری برای رسیدن به هند پیدا کنند که در نهایت به قاره آمریکا رسید. کاوشگرانی مانند واسکو دا گاما، جهانگرد پرتغالی، نیز مسیری برای رسیدن به هند از سواحل آفریقا پیدا کردند.

در آسیا، امپراتوری تیموری فروپاشید و سلسله لودی پشتون افغان کنترل سلطنت دهلی را به دست گرفت. تحت حکومت امپراتور یونگل که شهر ممنوعه را ساخت و به ژنگ هی دستور داد تا جهان خارج را کشف کند، قلمرو سلسله مینگ به اوج خود رسید.

در آفریقا، گسترش اسلام منجر به نابودی پادشاهی‌های مسیحی نوبیا تا پایان قرن شد و تنها آلودیا (که در سال ۱۵۰۴ فروپاشید) باقی ماند. امپراتوری مالی که قبلاً وسیع بود، تحت فشار امپراتوری رو به رشد سونگای در آستانه فروپاشی قرار گرفت.

در قاره آمریکا، هم امپراتوری آزتک و هم امپراتوری اینکا به اوج نفوذ خود رسیدند، اما سفرهای دریایی کریستف کلمب و دیگر سفرهای اکتشافی اروپاییان در قاره آمریکا، که آغاز استعمار قاره آمریکا توسط اروپاییان بود، مسیر تاریخ مدرن را تغییر داد.

## رویدادها
### [[دهه ۱۴۰۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۰۰]]
* ۱۴۰۱ تیمور لنگ بغداد را فتح کرد.
* ۱۴۰۲ پیروزی تیموریان بر عثمانی‌ها در نبرد آنکارا.
* ۱۴۰۲ اشغال جزایر قناری توسط نیروهای اسپانیا.
* ۱۴۰۳ پکن پایتخت چین شد.

### [[دهه ۱۴۱۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۱۰]]
### [[دهه ۱۴۲۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۲۰]]
### [[دهه ۱۴۳۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۳۰]]
شروع جنگ‌های ۱۰۰ ساله (۱۴۳۷)

### [[دهه ۱۴۴۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۴۰]]
* ۱۴۴۰ به قدرت رسیدن آزتکها

### [[دهه ۱۴۵۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۵۰]]
-۱۴۵۳فتح قسطنطنیه توسط سپاه عثمانی آغاز دوران رنسانس

### [[دهه ۱۴۶۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۶۰]]
### [[دهه ۱۴۷۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۷۰]]
### [[دهه ۱۴۸۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۸۰]]
### [[دهه ۱۴۹۰ (میلادی)|دههٔ ۱۴۹۰]]
* ۱۴۹۲ اعلام سرزمینهای دنیای جدید (قاره آمریکا) به عنوان یکی از مستعمرات اسپانیا.
* ۱۴۹۷ سفر دریایی واسکو دو گاما به هندوستان.

## شخصیت‌ها
*  سلطان محمد فاتح قسطنطنیه
* هنری پنجم شاه انگلستان.
* تیمور لنگ
* کریستف کلمب
* لئوناردو دا وینچی
* واسکو دو گاما
* گوتنبرگ

## نوآوریها
* به‌کارگیری حروف چاپی متحرک (چاپ با حروف سربی).
* اختراع ماشین چاپ توسط گوتنبرگ.
* کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب.

## دهه‌ها و سال‌ها

## نگارخانه

File:Constantine Palaiologos.jpg|
File:Domenico ghirlandaio, amerigo vespucci, ognissanti, Firenze.jpg|


## منابع
برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:سده ۱۵ (میلادی)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (میلادی)