open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تپه واوان

**تپه واوان** با قدمتی به دوران اشکانیان و به شمارهٔ ثبت ۱۹۵۵ در تاریخ ۱۳۷۶/۰۹/۱۶ به ثبت آثار ملی ایران رسید. این تپه دراستان تهران، شهرستان اسلامشهر، بخش مرکزی، شهرک واوان قرار دارد.قدمت تپه واوان به دوران فرمانروایی ساسانیان رسیده‌است. تپه دارای دو لایه بوده که لایه زیرین آن مربوط به عصر ساسانی و لایه‌های بالایی آن به دوره آل بویه و سلجوقیان مرتبط است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان اسلام‌شهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان اسلام‌شهر
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
گرمابه بازار شاهرود

**گرمابه بازار شاهرود** مربوط به دوره زند است و در شاهرود، راسته بازار نو، مجاور ورودی بازار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان شاهرود
رده:بازارهای تاریخی شهرستان شاهرود
رده:گرمابه‌های شهرستان شاهرود
امامزاده درب آهنین

**امامزاده درب آهنین** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ممسنی، سمت راست جاده کمربندی نورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان ممسنی
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان ممسنی
مسجد مجدالدوله

**مسجد و مدرسه مجدالدوله** مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی، مجاور بیمارستان سینا واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله بانی مسجد مجدالدوله است.

محمدتقی آملی تدریس و امامت  مدرسه علمیه و مسجد مجدالدوله حوزه علمیه تهران را برعهده داشت.

## نگارخانه


The tablet of Majd al-Dawla mosque.JPG|نوشتهٔ نصب شده در نزدیکی مسجد مجدالدوله که در آن مختصری از تاریخچهٔ مسجد آمده است.
Mehdiqoli Khan Majd-od-Dowleh.jpg|مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله، پسردائی ناصرالدین شاه



## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:مسجدهای تاریخی تهران
رده:حوزه علمیه تهران
خانه رئیس‌علی دلواری

**خانه رئیس علی دلواری** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در جنوب شرقی دلوار واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

همایون شهنواز سازنده سریال دلیران تنگستان در این مکان به خاک سپرده شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تنگستان
گنبد لیشتر

**گنبد یاسین** مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در شهرستان گچساران، جاده دوگنبدان به بهبهان، در دشت لیشتر ومرکز دهستان لیشتر روستای [اسلام آباد عربها]واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:گنبدهای تاریخی شهرستان گچساران
تپه طالقانی

**تپه طالقانی** مربوط به هزاره دوم و هزاره اول است و در قائم شهر واقع شده. کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه باستانی کوی طالقانی منطقه کفشگرکلا قائم شهر در سال ۱۳۸۴ منجر به کشف بقایای اسکلت یک سگ ۳۰۰۰ ساله شد که با آئین تدفین در گورستان انسانها دفن شده بود. باستان شناسان احتمال می‌دهند که این سگ از حرمت و جایگاه خاصی در آن دوران برخوردار بوده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان قائم‌شهر
رده:تپه‌های باستانی شهرستان قائم‌شهر
باغ و کوشک امیرآباد

**باغ و کوشک امیرآباد** (باغ امیریه) یکی از باشکوه ترین باغ های ایرانی در شرق کشور، مربوط به دوره قاجار است. باغ امیریه به مساحت 146269 مترمربع در ۵ کیلومتری غرب بیرجند در روستایی به همین نام (امیرآباد) واقع شده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

معماری ابنیه باغ از نوع معماری اسلامی بوده و از نمادهای سنتی ایران نیز استفاده شده است. این باغ شامل سه بخش: باغ (شامل: کوشک، عمارت کلاه فرنگی و ده هکتار اشجار)، عمارت چهار کاج (محل اسکان خدمه) و حیاط ورودی می باشد. بنای اصلی و منحصر به فرد باغ امیریه، کوشک است. این بنا دارای پلان هشت ضلعی بوده و از دو طبقه تشکیل شده، پس از ورود، پلکانی جهت رفتن به طبقه بالا قرار دارد. در طبقه اول یک دالان و در طبقه ی دوم یک شاه نشین با پلان چلیپایی دیده می شود، به دلیل به کار نرفتن تجملات در طراحی آن، این بنا از سادگی خاصی برخوردار بوده و نمایی با تزئینات آجری به شکل هندسی دارد. عمارت کلاه فرنگی محل اسکان صاحب باغ می باشد. محل اسکان خدمه به نام چهار کاج است که وجه نام گذاری آن به دلیل وجود چهار درخت کاج بسیار کهن در محوطه این بخش است به شکلی که در فصل تابستان حیاط آن آفتاب نمی گیرد. در ضمن دو قنات آب شیرین خالق آباد (که از دامنه های رشته کوه باقران سرچمشه می گیرد) و قنات آب شور (مادر چاه آن در فرودگاه بیرجند و مظهر قنات با طی مسافتی بیش از 20 کیلیومتر در داخل باغ قرار دارد) از مزایای ویژه باغ امیریه است. وجود درختان انار، چنار، کاج، گل‌‌های زینتی، میوه‌‌های گوناگون، طراوت و خرمی خاصی را به این باغ بخشیده است. 

مالک باغ قبل از انقلاب اسلامی امیر معصوم خان شیبانی بوده که بعد از انقلاب توسط بنیاد مستضعفان مصادر و در سال 1360 توسط دانشگاه بیرجند در زمان ریاست دکتر غلامحسین رونقی خریداری و به عنوان باغ آموزشی استفاده شده است. مرمت و احیا این باغ به عنوان مرکزی آموزشی، فرهنگی و گردشگری از سال 1397 و در زمان ریاست دکتر احمد خامسان  شروع شده است. در طرح مرمت و احیای باغ که توسط مشاور مورد تایید میراث فرهنگی تهیه شده این بخش ها وجود دارد: اقامت بوم گردی و رستوران سنتی چهارکاج، استخر پرورش ماهی و رستوران غذاهای دریایی، تفرجگاه و رستوران کلاه فرنگی، تفرجگاه اکوتوریسم، نگارخانه و اقامتگاه تشریفات اختصاصی کوشک، و غرفه های صنایع دستی در حیاط ورودی. در تاریخ 17 اردیبهشت 1399 خبر تکمیل فاز اول مرمت باغ اعلام شد.
## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* * دانشگاه بیرجند

## منابع

رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بیرجند
باغ فرمانیه

**باغ فرمانیه** یا **باغ سفارت ایتالیا**، اقامتگاه سفیر ایتالیا در خیابان فرمانیه واقع در منطقهٔ شمیران است. این باغ ۶٫۶ هکتاری که در مالکیت دولت ایتالیاست، مربوط به دوره قاجار بوده و در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این باغ، از اماکن دیپلماتیک ایتالیاست و در اختیار هیئت دیپلماتیک آن کشور قرار دارد. ساختمان اصلی سفارت ایتالیا در تهران در خیابان نوفل‌لوشاتو، جنب سفارت فرانسه واقع شده است.

## تاربخچه
مساحت این باغ حدود ۶۶هزار مترمریع است. باغ براساس اصول و روش‌های باغ‌های ایرانی ساخته شده و رود و حوض میانی آن یادآور باغ‌های ایرانی است.

این مجموعه و زمین‌های پیرامون آن متعلق به کامران میرزا نائب السلطنه، شاهزاده قاجار فرزند سوم ناصرالدین شاه بود که پس از او، عبدالحسین میرزا فرمانفرما از شاهزادگان قجر و نخست‌وزیر ایران همه باغ را همراه با کاریز و … خریداری کرد و از آن پس نام محله و باغ فرمانیه نام گرفت.

خانوادهٔ فرمانفرما در فصل گرم سال در این باغ زندگی می‌کردند و پس از درگذشت فرمانفرما، مالکیت باغ به پسر بزرگ او نصرت‌الدوله رسید که پس از کشته شدن فیروزمیرزا به خانوادهٔ او به ارث می‌رسد که خانواده او نیز در سال ۱۳۱۹ باغ و متعلقات آن را به مبلغ ۱۰۰ هزار تومان به نمایندهٔ وقت سفارت ایتالیا می‌فروشند.

کاشی‌های بنای اندرونی و بیرونی مهم‌ترین تزئینات آن است که بیشتر کاشی‌ها مربوط به دورهٔ ناصری است و داستان‌های شاهنامه فردوسی همچون گذر سیاوش از آتش و نبرد رستم با دیو سفید، شیخ صنعان از منطق الطیر عطار و بهرام و گل‌اندام از خمسهٔ نظامی و نیز داستان خسرو و شیرین و بزم شیرین از نظامی و همچنین کاشی‌های پذیرایی شاه تهماسب صفوی از همایون پادشاه هندوستان از موضوع‌های مهم این کاشی‌هاست

## نگاره‌ها
تصاویری از باغ فرمانیه در ۱۳۱۴ (عکاس: آنه ماری شوارتسنباخ)

CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Barbara Hamilton-Wright (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-276.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Barbara Hamilton-Wright (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-271.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Gebäude (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-123.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Menschen (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-124.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Menschen (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-132.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Landschaft (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-116.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Claude Clarac (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-270.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Männer (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-06-274.jpg
CH-NB - Persien, Farmanieh (Farmaniye)- Villa (Lokalisierung unsicher) - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-07-177.jpg


## جستارهای وابسته
* روابط ایتالیا و ایران

### باغ‌سفارت‌های تهران

* باغ‌سفارت روسیه در تهران
* باغ‌سفارت ترکیه در تهران
* باغ‌سفارت آلمان در تهران
* باغ‌سفارت بریتانیا (قلهک)

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:باغ‌سفارت‌های تهران
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
خانه گل عنبر

**خانه آقای گل عنبر** مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، محله قدیمی جلوخان، خیابان مدرس، کوچه وکیل الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان کرمانشاه
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان کرمانشاه
مسجد حاج کلبعلی

**مسجد حاج کلبعلی** مربوط به دوره قاجار است و در همدان، بلوار فلسطین، پشت مدرسه دامغانی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این مسجد توسط حاج مصطفی پسر حاج کربعلی برای یاد بود پدرش ساخته شده. نام کوچه ای که مسجد در آن قرار دارد به نام حاج مصطفی است و وی یکی از تجار بزرگ همدان بود مقبره وی در شهر نجف اشرف قرار دارد

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان همدان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان همدان
بازار شهر ری

**بازار شهر ری** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهر ری، کنار حرم عبدالعظیم واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

بازار شهرری در زمان صفویه ساخته شده‌است و در زمان قاجاریه به فرمان امیرکبیر بازسازی شده‌است.

بازار ری یکی از بازارهای تاریخی در شهر ری است. این بازار در شمال آرامگاه شاه عبدالعظیم، بازار ری واقع است. بازار ری متشکل از دو راسته بازار است که در محل تلاقی خود تشکیل یک چهار سوق را می‌دهند. این محل از قدیم‌الایام یکی از مراکز فروش ادویه، داروهای سنتی و کالاهای تجاری بود که توسط بازرگانان از طریق جاده ابریشم وارد ری می‌گردید. این بازار دارای ساختاری متشکل از گچ، آجر، خشت و گل و از نظر قدمت متعلق به صفویه (حدود ۵۰۰ سال پیش) است.

## نگارخانه


پرونده:Ray Bazaar 1.jpg|فروش سوغات شهر ری
پرونده:Ray Bazaar 2.jpg|ورودی غربی بازار ری
پرونده:Ray Bazaar 3.jpg|محدوده بازسازی شده بازار ری
پرونده:Ray Bazaar 4.jpg|عطاری، محل فروش ادویه
پرونده:Ray Bazaar 5.jpg|فروشگاه مذهبی نزدیک حرم مطهر شاه عبدالعظیم
پرونده:Ray Bazaar 6.jpg|بازار ری از جنوب به بارگاه عبدالعظیم منتهی می‌شود
پرونده:Ray Bazaar 7.jpg|ورودی شمالی بازار ری


## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ری
رده:بازارهای استان تهران
رده:بازارهای تاریخی شهرستان ری
رده:بناهای تاریخی استان تهران
رده:تاریخ ری
رده:جاذبه‌های گردشگری تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:منطقه ۲۰ تهران
میل باراجین

**میل باراجین** مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه‍.ق است و در شهرستان قزوین، روستای اقبال واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان قزوین
رده:میل‌های تاریخی شهرستان قزوین
آرامگاه سید ناصر بن محمد

**بقعه سید ناصربن محمد** مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در شهرستان داورزن، بخش باشتین، روستای چشام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان داورزن
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان داورزن
کاروانسرای فرسفج

**کاروانسرای فرسفج** مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تویسرکان، بخش قلقل رود، روستای فرسفج واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای فرسفج به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تویسرکان
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان تویسرکان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان تویسرکان
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
امامزاده عبدالمؤمن

**امامزاده عبدالمومن** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جنوب شرقی حبیب آباد، محله پائین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان اصفهان
کاروانسرای لاسجرد

**کاروانسرای لاسجرد** مربوط به دوره صفوی است و در کنار زائر سرای حضرت جوادالامه لاسجرد و ۱۳ کیلومتری شمال غربی شهر سرخه  در شهرستان سرخه؛ استان سمنان  واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.وبسیار زیباست

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان سمنان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان سمنان
تپه سرعین (آناهیتا)

**تپه سرعین (آناهیتا)** مربوط به هزاره دوم و۱ قبل از میلاد است و در سرعین، ضلع شمالی خیابان ام واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار هزاره ۲ (پیش از میلاد) در شهرستان سرعین
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سرعین
آرامگاه جوانمرد قصاب

**بقعه جوانمرد قصاب** مربوط به دوره قاجار است و در ری، بزرگراه شهید دستواره، در سمت مقابل ایستگاه مترو ی جوانمرد قصاب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
*بنای جوانمرد‌ علی‌ قصاب

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان ری
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان ری
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:مقبره‌ها در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان تهران
خانه محصص

**خانه محصص** مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان مولوی ـ محله آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان قزوین
رده:بنیاد ایران‌شناسی
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان قزوین
مسجد جامع سراوان (دزک)

**مسجد جامع سراوان (دزک)** مربوط به اوایل اسلام است و در شهرستان سراوان، روستای دزک واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در این مسجد پس از سال ها همچنان نماز جماعت برگزار می شود. 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سراوان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان سراوان
مسجد جامع نوش‌آباد

**مسجد جامع نوش آباد** مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره قاجار است و در ۱۴ کیلومتری ضلع شمالی کاشان، نوش‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## نگارخانه

پرونده:Ancient Jameh Mosque of 'Noosh Abad' (Masjed Jameh), Work of art or art works مسجد جامع عتیق نوش آباد - panoramio.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار ملی ایران
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای ایران
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان آران و بیدگل
محراب سلجوقی

**محراب سلجوقی** مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان سرخه، روستای جوین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این محراب از معدود محرابهای موجود متعلق به دوران پیش از ایلخانیان است. از ویژگی‌های این محراب آرایش آن با تزیینات هندسی است که شباهت زیادی به گچبری میان ستونهای پیش از اسلام دارد. همچنین تاق‌نمای آن بر دو نیمه ستون مدور قرار گرفته که ستون سمت راست دارای تزئینات گچبری است و حاشیه تاق‌نما با کتیبه‌ای به خط نسخ تزئین شده است. در ضلع غربی داخل مسجد، محرابی کوچک وجود دارد که دارای قدمت بسیار است. البته سابقهٔ این محراب از خود مسجد فعلی بیشتر است، زیرا ساختمان قدیم مسجد را خراب کردند و مسجدی جدید به جای آن ساختند اما محراب مذکور دست نخورده و تقریباً سالم باقی ماند. اخیراً پایین دیوارهای طرفین محراب را تعمیر کرده‌اند و در نتیجه، بخشی از پوشش معماری محراب خراب شده است. روستای جوین یکی از مناطق خوش آب و هوای شهرستان سرخه است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان سرخه
رده:بناهای تاریخی شهرستان سرخه
آرامگاه خواجه نجم‌الدین

**آرامگاه خواجه نجم‌الدین** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جوین، روستای زیرآباد از توابع دهستان بالاجوین واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای آرامگاه، هسته مرکزی یک مجموعه معماری منتسب به خواجه نجم‌الدین کبری، از عرفای قرن ششم و هفتم هجری قمری می‌باشد. ساختمان معماری این اثر در نمای بیرونی تا ارتفاع ۶ متر مربع بوده وبقیه دارای طرحی شانزده ضلعی است که گنبدی بر فراز آن قرار دارد. پیرامون بنا چهارطاقی قرار گرفته که یکی از آنها ورودی اصلی محسوب می‌گردد. بنا بر شواهد گویا بنای آرامگاه فضای شبستان مانندی نیز داشته که پایه ستون‌ها بخشی از ستون‌های آن بر جای مانده است. اگرچه فضای داخلی بنا فاقد عناصر تزئینی است اما قوس‌های از نوع کلیل که تنها در قاب‌های بخش فوقانی دیده می‌شود آن را با آراستگی همراه نموده است. این بقعه در ۷ کیلومتری شهر نقاب قرار دارد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان جوین
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان جوین
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان جوین
خانه قوام‌الدوله

**منزل قوام‌الدوله (وثوق)** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تهران، این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانهٔ تاریخی، محل کمیته ملی ایکوموس ایران است.

## تاریخچه
خانه یا سرای «وثوق‌الدوله» در محله سرچشمه در خیابان امیرکبیر، کوچه میرزامحمود وزیر حدود دو قرن پیش در محدودهٔ سال‌های ۱۲۱۱ شمسی در زمان سلطنت محمدشاه قاجار برای میرزامحمد قوام‌الدوله آشتیانی - از صاحب منصبان و رجال آن دوره - ساخته شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رباط تربت جام

**رباط تربت جام** مربوط به اواخر دوره تیموریان است و در تربت جام، خیابان کوثری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان تربت جام
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:رباط‌های تاریخی شهرستان تربت جام
رده:آثار دوره تیموریان در شهرستان تربت‌جام
آرامگاه شیخ عبدالله طرشتی

**بقعه شیخ عبدالله طرشتی** آرامگاه عبدالله طرشتی عالم دینی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در طرشت واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تهران
آب‌انبار ملا محمد اوز

**آب‌انبار ملا محمد اوز** مربوط به دوره افشار است و در اوز ـ استان فارس، شهرستان لارستان، خیابان شهید رجائی ـ جنب سالن غذاخوری واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.

این اثر تاریخی در تاریخ ۸ ام تیر ماه ۱۳۹۷ به بهانه تعمیر با بیل مکانیکی تخریب گردید.
جهت مشاهده فیلم تخریب به لینک زیر مراجعه کنید

https://m.youtube.com/watch?v=AbhctYzLjhU

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آب‌انبارهای تاریخی شهرستان لارستان
رده:آثار دوره افشاریان در شهرستان لارستان
باغ و آرامگاه حسام‌الدوله

**باغ و مقبره حسام الدوله** مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منظری ـ کوچه شهید کوشه‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بیرجند
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان بیرجند
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان بیرجند
پل خشتی لوشان

**پل خشتی لوشان** مربوط به دوره قاجاریه  است و در رودبار، نرسیده به پلیس راه قزوین، لوشان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این پل با عمر بالای ۲۰۰ سال خود، تهاجم ارتش قزاق‌ها و حمله‌ی نیروهای دولتی به جنگلی‌ها و بسیاری از رخدادهای تاریخی دیگر را به چشم دیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان رودبار
رده:پل‌های تاریخی رودبار
خانه فروغ‌الملک

**خانه [[سید اسمعیل قوامی|فروغ‌الملک قوامی]]** مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، نزدیک بقعه بی بی دختران واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. موزه هنرهای تجسمی شیراز در این خانه قرار دارد. در این موزه، آثار ارزشمندی در قالب نقاشی، عکاسی، خوشنویسی، نقش برجسته و… به نمایش گذاشته شده‌است.

## نگارخانه

خانه فروغ الملک شیراز (1).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (3).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (5).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (7).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (8).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (9).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (10).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (11).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (12).jpg
خانه فروغ الملک شیراز (13).jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* خانه ی نصیرنظام

## منابع

رده:آثار خاندان قوام شیرازی
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
تپه پیس‌ها (پیسا)

**تپه پیس‌ها (پیسا)** مربوط به ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است و از نظر قدمت بسیار قدیمی تر از تپه هگمتانه می‌باشد.محله شاه پسند واقع شده (محله شاه پسند بنیان‌گذاری شده در سال ۱۳۴۸ توسط خانواده علوی) و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:تپه‌های باستانی شهرستان همدان
تپه ترخان‌آباد مریوان

**تپه ترخان آباد مریوان** مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مریوان، محله ترخان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پس از اسلام در مریوان
رده:تپه‌های باستانی شهرستان مریوان
عمارت عین‌الدوله

**عمارت عین‌الدوله** یا **نگارخانهٔ برگ** از بناهای تاریخی و یکی از آثار ملی ارزشمند ایران است که در دورهٔ قاجار احداث گردید. این بنا در خیابان جمالی و در محلهٔ پاسداران در شهر تهران واقع شده است.

## تاریخچهٔ بنا
این باغ-عمارت، محل اقامت ییلاقی «عین‌الدوله» وزیر سه دورهٔ حساس تاریخی در دوران قاجار بوده است و تقریباً هم‌زمان با تغییر حکومت از قاجار به پهلوی به محل سکونت دائم خانوادهٔ هروی «بصیرالدوله» تبدیل شد. این مکان، در زمان احداث (بین سال‌های ۱۳۳۰–۱۳۱۰ ه‍.ق) شامل یک عمارت تشریفاتی، استخری بزرگ و باغات بسیاری در اطراف بود و در سال ۱۳۷۶ هـ.خ در حالی که از سال‌ها پیش ویران و متروک شده بود، شناسایی شد و در تاریخ چهارم تیرماه ۱۳۷۷ به شماره ۲۰۴۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

## وضعیت کنونی
این بنا پس از بازسازی توسط شهرداری تهران، در بهار سال ۱۳۸۶ به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس بلدیه تهران توسط شهردار تهران افتتاح شد. در حال حاضر نگارخانه برگ، یکی از معتبرترین نگارخانه‌های ایران در عمارت عین‌الدوله فعالیت می‌کند.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:آثار ملی ایران
رده:باغ‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:معماری ایرانی
خانه زارع

**خانه زارع (زارعی)** متعلق به حاج آقا علی زارعی، فرزند حاج محمد اسماعیل زارعی می باشد. این خانه مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، مقابل امامزاده تاج الدین قریب واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شیراز
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان شیراز
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
آرامگاه آقا سید حسین لنگرود

**بقعه آقا سید حسین لنگرود** از آثار تاریخی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است که در بافت قدیم شهر لنگرود، جنب بازار لنگرود واقع شده است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان لنگرود
مجموعه زنگیان

**مجموعه زنگیان** مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در یزد، خیابان سید گل سرخ، محله زنگی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
*فهرست آثار ملی استان یزد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:مجموعه‌های تاریخی شهرستان یزد
آرامگاه سید ابوجعفر ثائری ابیض

**بقعه سید ابوجعفر ثائری ابیض** مربوط به سدهٔ نهم ه‍.ق است و در شهرستان رودسر، چابکسر، روستای میانده واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بقعه متعلق به ابوالفضل (ابوطالب) جعفربن محمد، الثائر فی اللّه، فرمانروای علوی زیدی هُوسَمْ در نیمه اول قرن چهارم است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان رودسر
نیایشگاه مند

**کلات حیدری** مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان دشتی، در دامنه کوه مند و در جوار روستای حیدری واقع شده است. در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

## مشخصات
این اثر تاریخی باستانی در دامنه کوه مند و به فاصله ۲۰ کیلومتری از شهر خورموج، در غرب روستای حیدری قرار دارد. در ارتفاع سنگی مشرف به رودخانه خشکی که بستر رودخانه قدیمی است آثار حجاری و کوه تراشی در دل صخره وجود دارد از بستر رودخانه راهی به ارتفاع ۶۰ متر که اولین مدخل آتشکده‌است، کشیده شده‌است. یک شاه‌نشین با یک سکوی میانی و یک سکوی افقی که در سمت راست شاه‌نشین قرار گرفته و یک اتاق قوسی با انحنای منظم که با سنگ و گچ و گل ساخته شده جالب توجه‌است. نمای خارجی فعلی آتشکده عبارت از یک مدخل با سقف قوسی و دو مدخل مستدیر القاعده و ده حفره به شکل مدخل‌های طرفین سکوی شاه‌نشین مدخل اصلی و با اندازه‌های متفاوت که به احتمال به منزله پنجره و نورگیرهای رواقهای اصلی آتشکده بوده‌اند. آتشکده از سه طبقه میانی یا اصلی، تحتانی و فوقانی تشکیل شده‌است که با هم ارتباط داشته و در عین ارتباط، نوع ساختمان هر یک با دیگری متفاوت بوده که گویا از هر یک از طبقات برای منظور خاصی استفاده می‌شده‌است. در بستر رودخانه خشک فعلی آثار ساختمان‌ها و آبگردان‌ها و بندهایی در اراضی پای کوه و در اطراف مسیل وجود دارد که از وجود میدان بزرگی در جلوی کلات حکایت می‌کند که سطح آن با خاک و سنگ بالا آورده بوده‌اند. با توجه به وجود آثار آب انبار و بقایای درختانی از فاصله دویست متری پای کوه احتمال می‌رود در جلوی آتشکده میدانی وجود داشته و برای جلوگیری از نفوذ سیلاب‌های شدید در اطراف تپه، بندهای زیادی از سنگ و گچ ساخته بوده‌اند.
بیش از نیم قرن پیش در جانب شمالی آتشکده و پشت کوه نیز آثار حفره‌ها و شاه‌نشین و درختانی وجود داشته‌است و از آنجا راهی به آتشکده منتهی می‌شده‌است که به مرور زمان بر اثر ریزش کوه آن آثار ازبین رفته‌اند. گویا نقشه اصلی مغایر کلات متأثر از مقابر فنیقی است و با توجه به طرز قرار گرفتن دخمه‌ها بر روی یکدیگر و کم شدن تدریجی ابعاد آن‌ها در طبقات بالاتر، همان نقشه زیگورات‌ها و میل‌های خاص مضرس است که اصلی ایلامی و بابلی دارد اما نقشه صلیبی دهلیزها نقشه هندی و ایرانی است. مقابر کلات دارای صفحه‌ای مستقل و در عین حال متأثر از تمدن‌های مختلف ایرانی و هندی و آشوری، فنیقی و ایلامی است.
پس از وقوع زمین لرزه دشتی گزارش‌هایی مبنی بر برخاستن گرد و خاک از ارتفاعات مُند منتشر شد که نشان از ریزش شدید برخی کوه‌های منطقه داشت. یکی از نگرانی‌ها در این باره، تخریب این نیایشگاه ۲۰۰۰ ساله توسط زلزله بود که البته به گفته افراد محلی، خوشبختانه لطمه چندانی به این اثر تاریخی وارد نشده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* فهرست آتشکده‌های ایران

## منابع

رده:آتشکده‌های تاریخی شهرستان دشتی
رده:بناهای تاریخی استان بوشهر
رده:بناهای تاریخی شهرستان دشتی
رده:معماری ساسانی
رده:نیایشگاه‌های باستانی ایران
رده:نیایشگاه‌های زرتشتی
رده:آثار دوره اشکانیان در شهرستان دشتی
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان دشتی
آرامگاه سید سلطان حسن بن جعفر

**بقعه سید سلطان حسن بن جعفر** مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جغتای، ۲ کیلومتری شمال راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان جغتای
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره ایلخانیان در شهرستان جغتای
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان جغتای
کلیسای آفتارخان

**کلیسای آفتارخان** مربوط به دوره صفوی است و در سلماس، ۵ کیلومتری جاده سلماس به اورمیه واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان سلماس
رده:کلیساهای تاریخی شهرستان سلماس
حمام شیخ بهایی

**گرمابه شیخ بهائی،** مربوط به دوره صفوی و در اصفهان، خیابان عبدالرازق، کوچه شیخ بهائی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این حمام ، توسط شیخ بهائی (م۱۰۳۰ق) در۱۰۲۵ق در دوران زمانداری شاه عباس یکم، طراحی و ساخته شده‌است. حمامی تاریخی که میان مسجد جامع و هارونیه در بازار کهنه، نزدیک بقعه درب امام واقع شده‌است و از معدود حمام‌های دو قلوی اصفهان است که همزمان زنان و مردان می توانسته‌اند از آن استفاده کنند و به واسطه ویژگی منحصربه‌فرد خود با افسانه‌ها و داستان‌های گاهی متناقض آمیخته شده‌است.

این مجموعه بی نظیر در سال ۱۳۹۷ از مالکانش خریداری و مورد بازسازی اساسی قرار گرفت.

## ویژگی‌های منحصر به فرد
بندانگشتی|حمام افسانه‌ای «شیخ بهائی» چشم انتظار مرمت
این حمام دارای ویژگی‌های خاصی می‌باشد که آن را در میان شاخص‌ترین آثار تاریخی اصفهان قرار می‌دهد و از سایر حمام‌های تاریخی ایران کاملا متمایز می‌کند.
### روشن بودن دائمی شمع مخزن حمام
روشن بودن  دائمی شمع مخزن حمام  شاخص‌ترین ویژگی آن بوده است که حتی تا چهل سال پیش هم مورد استفاده قرار می‌گرفته است که متاسفانه به علت تخریب های صورت گرفته در حال حاضر خاموش می‌باشد.برای علت روشن بودن دائمی شمع مخزن این حمام نظریه های گوناگونی وجود داد از جمله آن‌که، یک سیستم سفالینه لوله کشی زیرزمینی در حد فاصل آبریزگاه مسجد جامع و این حمام وجود داشته که با روش مکش طبیعی و بیو‌گاز، گازهایی مانند متان و اکسیدهای گوگردی را به خزینه حمام هدایت می‌کرده و طبق محاسبات دقیق و طراحی خاص خزینه، این فاضلاب تبدیل به گاز متان شده و در مشعل خزینه می‌سوخته است. در جریان مرمت خانه شیخ بهایی در مجاورت این بنا در کف زمین تنپوشه‌های سفالی و چاه‌های مرتبطی پیدا شده است که این نظریه را در ارتباط با تامین انرژی این شعله تایید‌می‌کند. مطالعات باستان‌شناسی در این منطقه نشان می‌دهد که فاضلاب شهر اصفهان توسط لوله‌های جمع‌آوری فاضلاب وارد خزینه حمام می‌شده است. نظریه دیگر که کمتر محتمل است این است که با توجه به مجاورت عصارخانه جماله با این حمام که در آن از دانه‌های گیاهی، روغن تهیه می شده است ممکن است این سوخت، منبع تهیه انرژی این شعله قرار گرفته باشد.

### سیستم گرمایش تنها با یک شعله کوچک
بندانگشتی|نقاشی‌های موجود در گرمخانه شیخ بهائی|راستمعمای دیگر این حمام این است که چگونه یک شمع می‌تواند یک مخزن آب را گرم کند که یک از نظریه های موجود این است که منبع آب این گرمابه از طلا بوده و با توجه به این که طلا رساناترین فلز انتقال گرما است با حرارت کم انرژی زیادی تولید و آب منبع گرم می‌شده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری استان اصفهان
رده:حمام‌های تاریخی شهرستان اصفهان
رده:حمام‌های عمومی در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در اصفهان
آرامگاه خواجه علی سیاهپوش

**بقعه [[خواجه علی سیاهپوش]]** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در تبریز، خیابان منجم، کوچه علی سیاهپوش واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سنگ‌نبشهٔ مربوط به این بنا تخریب شده و از همین‌روی تاریخ بنای این آرامگاه مشخص نیست. تاریخ درگذشت شیخ سیاهپوش نیز معلوم نمی‌باشد؛ ولی به احتمال زیاد وی در سدهٔ پنجم هجری وفات یافته‌است.

## معماری بنا
آرامگاه خواجه علی سیاهپوش دارای نقشهٔ چهارضلعی مربع از بیرون و هشت‌ضلعی از داخل است. این بنا همچنین دارای اتاق‌های کوچک‌تری به شکل هشت‌ضلعی در داخل است. گنبد آرامگاه به صورت دوپوش پیوسته بوده و توسط مقرنس‌های گچی، پوشش داخلی آن شکل گرفته‌است. گوشواره‌های بنا با کاربندی‌های گچی آراسته شده‌است.

آرامگاه خواجه علی در وسط سردابی در زیر بنای آرامگاه جای گرفته‌است. ویژگی خاص این بنا به دلیل طرح، گچبری و مقرنس‌کاری طاق آن است و از آثار هنر ایرانی محسوب می‌شود که در زمان حیات سیاهپوش دارای کاربرد خانقاه و زاویه بوده‌است.

## نگارخانه

## جستارهای وابسته
* خواجه علی سیاهپوش
* آرامگاه خواجه علی سیاهپوش در دزفول
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان تبریز
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تبریز
رده:آرامگاه‌های تاریخی شهرستان تبریز
پل میمند نقده

**پل ممیند نقده** مربوط به دوره قاجار است و در ۷ کیلومتری شمال شرقی سه راهی نقده، در نزدیکی روستای ممیند واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:پل‌های تاریخی شهرستان نقده
رباط حاج فرامرز خان

**رباط حاج فرامرز خان (کانون)** مربوط به دوره قاجار است و در سبزوار، در غرب میدان کارگر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنا از نوع کاروانسراهای چهار ایوانی است که به استناد وقف نامه موجود در سال ۱۲۹۱ ه‍.ق توسط حاج فرامرزخان سبزواری جهت استفاده زوار حضرت رضا (ع) در کنار شاهراه خراسان ساخته شده‌است. ورودی این رباط از بخش جنوبی و از طریق یک هشتی به ایوان جنوبی منتهی می‌گردد. صحن رباط روباز بوده و علاوه بر چهار ایوان اصلی غرفه‌هایی نیز مشرف بر صحن ساخته شده‌است. در انتهای غرفه‌ها حجره‌هایی تعبیه شده که در پشت اتاق‌های شمالی، شرقی و غربی سالن‌هایی طویل جهت بارانداز، مال بند یا اصطبل در نظر گرفته شده‌است و هم‌اکنون قسمتی از این مکان به عنوان موزه مردم شناسی تغییر کاربری یافته‌است.

## نگارخانه

Faramarz Khan Caravanserai of Sabzevar 02.jpg
Karevansaraye Faramarz Khan.jpg


## جستارهای وابسته

* فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان سبزوار
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان سبزوار
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
پل میرزا رسول

**پل میرزا رسول** پلی مربوط به دوره قاجار در میاندوآب است. این پل در مسیر جاده میاندوآب به مهاباد، روی رودخانه سیمینه‌رود واقع شده و یک اثر تاریخی محسوب می‌شود. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. طول این پل ۵۲ متر و تعداد دهانه‌های آن ۷ می‌بوده که ۵ دهانه آن سالم مانده است. مصالح بکار رفته در این بنا در قسمت پایه‌ها و سیل شکن‌ها، سنگ و در بقیه قسمتها آجر می‌باشد البته در هفته دوم فروردین ۱۳۹۵ بر اثر طغیان رودخانه سیمینه رود (تتئو یا تاتائو) قسمتهائی از این پل آسیب جدی دیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان میاندوآب
رده:پل‌های تاریخی شهرستان میاندوآب
خانه پروفسور حسابی

**خانهٔ پروفسور حسابی** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان وحدت اسلامی ـ خیابان حاج ترخانی، پلاک ۴۷ واقع شده؛ این بنا در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
خانه پروفسور عدل

**خانه پروفسور [[یحیی عدل]]** مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان ولیعصر، روبروی کاخ مرمر، پلاک ۴ و ۶ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

خانهٔ پروفسور عدل اکنون در مالکیت دولت قرار دارد و به عنوان ساختمان پژوهشکدهٔ هنر (وابسته به فرهنگستان هنر) استفاده می‌شود.

## نگارخانه


The tablet of Professor Adl house.JPG|لوح نصب شده بر سردر خانهٔ پروفسور عدل که در آن مختصری از تاریخچهٔ ساختمان آمده‌است.
The door of Professor Adl house.JPG|درب حیاط خانهٔ پروفسور عدل
Professor Adl house - Cropped.JPG|
Khane professor adl 1.jpg|
Khane professor adl 2.jpg|
Khane professor adl 4.jpg|
Khane professor adl 5.jpg|
Khane professor adl 6.jpg|
Khane professor adl 7.jpg|
Khane professor adl 8.jpg|
Khane professor adl 9.jpg|
Khane professor adl 10.jpg|
Khane professor adl 11.jpg|


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* خانه و موزه مقدم

## منابع

## پیوند به بیرون

رده:آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:ساختمان‌های نیکلای مارکف
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
کاروانسرای دالکی

**کاروانسرای دالکی** واقع در شهر دالکی از توابع بخش مرکزی شهرستان دشتستان یکی از کاروانسراهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است. کاروانسرا در ۲۳ کیلومتری شمال برازجان، راه قدیمی شیراز به بوشهر واقع شده و در تاریخ ۱۳۷۷/۰۵/۱۱ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## مشخصات
این کاروانسرا در ۲۳ کیلومتری شمال شهر برازجان و در کنار راه قدیمی شیراز به بوشهر و در وسط شهر دالکی از اواخر دورهٔ قاجاریه بر جای مانده‌است.
این بنا به‌دستور مشیرالدوله والی وقت فارس و توسط شخصی به نام محمد رحیم بنا شد که از جمله بناهای حیاط دار چهار ایوانی و فرم رایج معماری وقت در آن رعایت شده‌است. حیاط مرکزی آن دارای ابعادی در اندازه ۷/۳۰ × ۳۰/۶۰ است. پیرامون کاروانسرا دو ردیف بنا وجود دارد که در بخش پیشین اتاقهایی موجود است که بدون واسطه به داخل حیاط راه می‌یابند. این اتاق‌ها یک اتاقک کوچک را نیز در پیش دارند. در بخش پشتی تالارهای ستونداری به منظور اصطبل ایجاد شده‌است. عمده مصالح تشکیل دهنده آن قلوه‌سنگ‌های رودخانه‌ای و ملات گچ است. در چهار گوشه بیرونی کاروانسرا برج‌هایی قرار گرفته که به وسیله درگاه کوچکی به فضای داخلی کاروانسرا راه پیدا می‌کردند. این برج‌های مدور دارای تزیینات گچبری هستند. به منظور دید پاسداران کاروانسرا، روزنه‌هایی در این برج‌ها منظور شده‌است. این بنای یک‌طبقه‌ای در چندین مرحله مورد مرمت واقع شده‌است.

## پانویس

## منابع
* حاتم، محمد، بن غریب، * «تاریخ عرب الهولة»، * چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
* صدیق، محمد، عبدالرزاق، * «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، * چاپ دوم،: مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
* : رازی، عبدالله، * (از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه) * چاپ ششم، چاپخانهٔ: اقبال، انتشار سال ۱۳۶۳.

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دشتستان
بخش مرکزی|*
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان بوشهر
*
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان دشتستان
رده:کاروانسراها در ایران
رده:کاروانسراهای استان بوشهر
خانه مرتاضیون (دکتر مرتاض)

'''خانه مرتاض'''  مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان ایرانشهر، گلچینان، کوچه مرتاضیون واقع شده و این اثر در تاریخ  با **شمارهٔ ثبت ۲۰۸۵** به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این خانه از دو بخش تشکیل شده‌است و هر بخش، حیاطی خاص خود با ورودی ای جداگانه دارد. در عین حال این دو بخش به شکلی ظریف به یکدیگر مرتبط‌اند. با گذشتن از سردر و هشتی زیبا و راهرو می‌توان به گوشه حیاط اصلی رسید. حیاط بزرگ حیاط مفصل تر و پرکار تر مجموعه است و مهم‌ترین عنصر آن ایوانی است که با بادگیر خود، بیش از دیگر عناصر حیاط جلوه گری می‌کند. این خانه در سال ۱۳۷۴ از طرف **خانواده مرتاض** به دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد اهدا شده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* سفر آنلاین
* [  http://hamshahrionline.ir/details/229519 روزنامه همشهری]

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان یزد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان یزد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی
آسیاب‌آبی اشکذر

**آسیاب آبی اشکذر** مربوط به دورۀ قاجار است و در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آسیاب‌های تاریخی شهرستان اشکذر
رده:بناهای تاریخی شهرستان یزد
مسجد خیاط‌ها

**مسجد خیاط‌ها** مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان جمال الدین عبدالرزاق، بازار خیاطها واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان
رده:آثار ملی شهر اصفهان
رده:بناهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:جاذبه‌های گردشگری اصفهان
رده:مسجدها
رده:مسجدهای استان اصفهان
رده:مسجدهای اصفهان
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان اصفهان
رده:مسجدهای تشیع
رده:معماری ایرانی
مسجد نقشینه بیدگل

**مسجد نقشینه بیدگل** مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی - دوره قاجار است و در آران و بیدگل، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان آران و بیدگل
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان آران و بیدگل
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان آران و بیدگل
دخمه زرتشتیان وخیله‌های پیرامون

**دخمه زرتشتیان یزد و خِیله‌های پیرامون** مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره پهلوی است و در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده . این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
## دخمه‌ها
### دخمه جمشید
دیرینگی این دخمه به دوران صفویه باز می‌گردد و دارای پلان پنج ضلعی بوده که احتمالاً دلیل آن شرایط توپوگرافی زمین است . این دخمه در کنار دخمه گلستان بانو واقع شده بود و اکنون به طور کامل ویران شده است . 

### دخمه بزرگ مانکجی
«دخمه مانکجی لیمجی هاتریا» یا به اختصار «دخمه بزرگ مانکجی» در سمت جنوب شرقی دخمه گلستان بانو قرار دارد . قطر این دخمه حدود ۱۵ متر است و به یاد سازنده‌اش چنین نامی را بر آن نهاده‌اند .

مانکجی معروف به «مانکجی صاحب» در دوره سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار از سوی پارسیان هند و به عنوان نماینده انجمن بهبود سازی وضعیت زرتشتیان در ایران راهی ایران شد تا نزد شاه شکایت ببرد و از فشارها بر زرتشتیان کم کند . مانکجی یکی از تأثیر گذارترین افراد در جامعه زرتشتیان به شمار می‌رود و زرتشتیان همچنان موجودیت خود را مدیون وی می‌دانند . مانکجی در سال ۱۲۶۹ خورشیدی در تهران فوت کرد و پیکرش در دخمه‌ای که خودش ساخته بود قرار داده شد . 

در ابتدای راه ورود به این دخمه اتاقکی قرار دارد که در برون و درون آن دو سنگ مرمرین حکاکی شده است (این کتیبه‌های سنگی در حال حاضر در محل، نصب نمی‌باشند) . بر روی کتیبه‌های سنگی عبارات زیر نقر شده که به اختصار چنین است :

*«هو الله تعالی شأنه ، بخشش پاک یزدان.... دخمه در رمضان سنه ۱۲۲۲ شروع به کار شده و در سنه ۱۲۲۵ یزدجردی کار آن به پایان رسیده ، به همت مانکجی ابن لیمجی هوشنگ هاترا ، فارسی هندی»*

### دخمه گلستان بانو
این دخمه در دوران قاجاریه ساخته شده و در ۲۰۰ متری شمال غرب دخمه بزرگ مانکجی قرار دارد . نامگذاری این دخمه به این نام به پاس تلاش‌های گلستان بانو برای بهبود وضعیت زرتشتیان ایران و اعزام مانکجی به ایران بوده است . 

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* استودان گبرها
* دخمه زرتشتیان کرمان

## منابع

رده:بناهای تاریخی شهرستان یزد
قلعه چالشتر

**قلعه چالشتر/خانه ستوده** قلعه ای تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، منطقه چالشتر واقع شده است. بنای اندرونی این قلعه که تنها قسمت بازمانده از این قلعه تاریخی که محل زندگی محمد حسن خان ستوده چالشتری بود، توسط ایشان به سازمان میراث فرهنگی واگذار شد.

## اطلاعات ثبت
این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۱ و همچنین در تاریخ ۲۰ آذر ۱۳۷۹ با شماره ثبت ثبت ۲۹۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## پیشینه
منزل احمد خان و محمود خان ستوده چالشتری به همت پدرشان خدارحم خان چالشتری فرزند حاج بابا خان و از نوادگان حاج محمدرضا خان ریاحی در اواخر دوران قاجاریه ساخته شد. از تاریخ حک شده بر روی سر ستون‌های این بنا استنباط می‌شود که بنا تقریباً در تاریخ ۱۲۸۴ ه‍.ش به اتمام رسیده است. این قلعه شامل قسمت‌های سر درب، هشتی، اندرونی، بیرونی، حمام واصطبل و دیگر قسمتها می‌باشد. این بنا در دو قسمت ساخته شده که وسعت ان تقریباً ۱۲۰۰۰ متر مربع می‌باشد که به شکل و هنر ایرانی در دوران فاجاری ساخته شده است. بنای شمالی تا دهه هفتاد ه‍.ش مورد استفاده قرار می‌گرفته درصورتی که بنای جنوبی حدوداً نود درصد تخریب شده بود که با همت مهندسان و مرمت گران این بنا برپا شده است.

## ساکنین مشهور
علی‌اکبر دهخدا در هنگام جنگ جهانی اول که به استان چهارمحال و بختیاری گریخته بود. از کتابخانه قلعه چالشتر استفاده کرد و تألیف امثال و حکم و لغت‌نامه خود را با استفاده از منابع موجود در قلعه چالشتر آغاز نمود.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

## نگارخانه

پرونده:Chaleshtor1 (15).jpg
پرونده:Chaleshtor1 (12).jpg
پرونده:حیات جنوبی باز سازی شده.JPG|حیاط جنوبی قلعه
پرونده:Chaleshtar Castle-Shahr-e Kord-ID2101-2924- قلعه چالشتر-شهرکرد (2).jpg
پرونده:قلعه -چالشتر .jpg


## منابع

رده:آثار تاریحی چالشتر
رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان شهرکرد
رده:استان چهارمحال و بختیاری
رده:جاذبه‌های گردشگری استان چهارمحال و بختیاری
رده:شهرکرد
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان شهرکرد
رده:قلعه‌های قاجاریان
مسجد خسروشیر

**مسجد خسروشیر** که به «منارمسجد» نیز شهرت دارد. در حدود ۲۰۰ متری مشرق روستای خسروشیر و به فاصله حدود ۳۵ کیلومتری مرکز شهرستان جغتای قراردارد. قدمت بنای اصلی این اثر تاریخی به دوره سلجوقی می‌رسد که دارای الحاقاتی از دوره ایلخانی نیز می‌باشد.

## مشخصات
از بنای تاریخی مسجد خسروشیر، اکنون بخشی از ایوان جنوبی آن برجای مانده، اما تزئینات گچی و کتیبه‌های پخته و زیبایی که دیوارها را آراسته‌اند نشان از عظمت واهمیت بنا در دوران آبادانی و رونق آن دارد. مسجد خسروشیر از وسعت زیادی برخوردار بوده و در کنار آن، مناره آجری بلندی نیز وجود داشته‌است سبک معماری بنا نشان دهنده مساجد دوایوانی و تا حدی قابل مقایسه با مسجد فریومد بوده‌است. گمانه زنی‌ها و مطالعات کالبدی بنا نشان داده است که احتمالاً این مسجد در اوایل قرن هفتم هجری همزمان و همانند مساجد فریومد، گناباد، زوزن، ساخته شده‌است و در دوره‌های بعدT بخصوص دوران ایلخانی مرمت شده واحتمالا قسمت‌هایی به آن الحاق شده‌است.

## نگارخانه


File:Khosrow Shir 02.jpg
File:Khosrow Shir 01.jpg
File:Khosrow Shir 25.jpg
File:Khosrow Shir 15.jpg
File:Khosrow Shir 06.jpg
File:Khosrow Shir 03.jpg
File:Khosrow Shir 24.jpg
File:Khosrow Shir 09.jpg


## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان جغتای
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار ملی ایران
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای ایران
رده:مسجدهای پیشین در ایران
رده:مسجدهای تاریخی شهرستان جغتای
رده:معماری سلجوقی
رده:ویرانه‌ها در ایران
رده:ویرانه‌های مسجد در ایران
رده:مسجدهای استان خراسان رضوی
کول‌تپه اهرنجان

**کول تپه اهرنجان** مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در سلماس، داخل شهر، بین کوی‌های فرهنگی ۱و۲ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوران پیش از اسلام در شهرستان سلماس
رده:تپه‌های باستانی شهرستان سلماس
رده:کول‌تپه‌های تاریخی شهرستان سلماس
رباط کبودان

**رباط کبودان** مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بردسکن، روستای کبودان واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. شالوده رباط سنگی است و با طرح و نقشه یک ایوانی مشتمل بر حیاط مرکزی، دوازده اتاق، نماز خانه، محل نگهداری چهار پایان (اصطبل) و… می‌باشد. واقف این رباط (حاجی میرزا احمدی مجتهد) بوده و به سعی و اهتمام (کربلائی غلامرضا طبسی) بنیان شده‌است.
## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان بردسکن
* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان بردسکن
رده:آثار ملی ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خراسان رضوی
رده:رباط‌های تاریخی شهرستان بردسکن
رده:معماری ایرانی
رده:کاروانسراهای استان خراسان رضوی
رده:کاروانسراها در ایران
خانه ملک

**خانه ملک** مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مشهد، ضلع شرقی خیابان امام خمینی، روبروی اداره دارائی واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا یکی از نمونه خانه‌های زیبای برجا مانده از دوران انتقال معماری در اواخر عصر قاجاریه محسوب می‌شود. بنای مزبور در گذشته بسیار وسیع تر بوده اما اکنون تنها بخش بیرونی آن برجای مانده که شامل دو طبقه است. طبقه بالایی دارای سقف مشبک و منبت کاری شده چوبی و شومینه گچبری زیبایی است. خانه ملک امروزه مرکز هنرهای سنتی میراث فرهنگی و گردشگری خراسان رضوی است.
گفتنی است که مسئول حفظ و احیای محوطه‌های تاریخی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، حمام خانه ملک را تنها نمونه حمام تاریخی خصوصی دوره خود در شهر مشهد معرفی نموده است. این بنا در سال ۱۳۸۵ به عنوان خانه توریست انتخاب شد.

## جستارهای وابسته
* فهرست آثار ملی شهرستان مشهد
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

## منابع

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان مشهد
رده:خانه‌های تاریخی شهرستان مشهد
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در مشهد
رده:مختصات نیازمند به بازبینی