open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساعت شنی

[بندانگشتی|ساعت شنی شیشه ای نیم ساعته آلمانی (مربوط به ربع اول قرن شانزدهم) برنز-طلاکاری شده و نقره-طلاکاری شده - [موزه هنر متروپولیتن (شهر نیویورک)]]
**ساعت شنی** یا **ساعت ماسه ای** یک نوع زمان سنج می‌باشد که در قرن هشتم توسط یک کشیش اختراع گردید.

ساعت شنی از دو حباب شیشه‌ای چسبیده به هم تشکیل شده که میان آنها، سوراخ باریکی برای رد شدن شن یا ماسه تعبیه گردیده تا شن‌ها به تدریج از حباب بالا به حباب پایین منتقل شود. سپس ظرف را وارونه می‌کردند و همان عمل تکرار می‌شد. با معلوم شدن تعداد دفعات جابجا شده شن‌ها در حباب‌ها، حدود تقریبی زمان مشخص می‌گردید.

با گسترده شدن هنر شیشه گری این ساعتها نیز با دقت و ظرافت بیشتری ساخته شدند.
از قرن ۱۶ تاکنون این ساعت جهت نشان دادن زمان به صورت جاری و مستمر به کار نمی‌رود، بلکه از آن برای مشخص کردن شروع و پایان کاری استفاده می‌شود و فقط برای فواصل زمانی محدود کاربرد دارد. به عنوان مثال در کلیساها برای نشان دادن زمان دعا، در کشتی‌ها جهت مشخص کردن نوبت نگهبانی یا مشخص کردن سرعت کشتی‌ها از آن استفاده می‌شد. همچنین در مجلس عوام انگلستان این نوع ساعت وجود دارد که زمان دو دقیقه را نشان می‌دهد و این زمانی است که زنگ‌ها برای دعوت نمایندگان به رای دادن نواخته می‌شود.

امروزه از این ساعت در ترکیب‌ها و شکل‌های متفاوت و بیشتر به عنوان وسیله تزئینی استفاده می‌شود.

نویسنده:فرزین چراغی

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:ساعت
رده:ساعت‌سازی
رده:فناوری‌های منسوخ‌شده
رده:کاربردهای شیشه
رده:ماسه
داشبورد

بندانگشتی|چپ|200px|داشبورد یک خودرو
**داشبورد** ، بخشی از خودرو است که مرکز کنترل عملکرد آن محسوب می‌شود که در داخل و قسمت زیر شیشه جلویی خودرو قرار دارد. سرعت‌سنج، تجهیزات صوتی و فرمان در این بخش از خودرو قرار دارد.

**جعبه داشبورد** ، جعبه‌ای است درون مجموعه داشبورد که محل نگهداری وسایل است.

## منابع

رده:قطعات خودرو
مدار خورشیدهمگام

بندانگشتی|مدار خورشیدهمگام
**مدار خورشیدهمگام** یا **مدار خورشیدآهنگ** یک نوع مدار قطبی به مرکزیت زمین (یا سیارات دیگر) است که همواره نسبت به زمین (سیاره میزبان) در یک ساعت خاص قرار دارد. به عبارت دیگر، نقاط زیر  ماهواره در نیمی از مدار در هر لحظه در یک ساعت مشخص از شبانه روز هستند (مثلاً ساعت ۱۰:۰۰) و در نیمه دیگر، یا ۱۲ ساعت اختلاف، همچنان در یک ساعت مشخص دیگر از شبانه روز قرار دارند (مثلاً ساعت ۲۲:۰۰). این مدار برای ماهواره‌هایی استفاده می‌شود که برای انجام مأموریتشان نیازمند یک وضعیت نوردهی مشخص هستند یا مطابق ماموریتشان باید از بالای قطب‌های زمین گذر نمایند. این مدار معمولاً برای ماهواره‌های مشاهدات زمینی و نقشه‌برداری و سنجش از دور کاربرد دارد و می‌توان ماهواره‌های Envisat، ERS-1 و ERS-2 را مثال زد.

مدار خورشیدآهنگ، یک مدار قطبی معمولاً کم‌ارتفاع با زاویه میل ۹۵ تا ۹۸ درجه و دوره تناوب ۹۶ تا ۱۰۰ دقیقه‌است که می‌تواند دایروی یا بیضوی باشد. اگر مدار به صورت بیضوی باشد، معمولاً نقطه حضیض مداری آن برای گذر در زمان مشخص، تنظیم می‌شود.

ویژگی مهمی که در مدار خورشیدآهنگ پدید می‌آید، این است که زاویه تابش نور خورشید با صفحه مداری، همیشه ثابت می‌ماند.

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sun-synchronous_orbit&oldid=313600575 Sun-synchronous orbit]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed December 3, 2009).

* دانشنامه فضایی ایران: مدار خورشیدآهنگ. بازدید: دسامبر ۲۰۰۹.

رده:ماهواره‌های در مدار پایینی زمین
رده:مدارهای زمین
میگوی آخوندکی

**میگوی آخوندکی** یا **دهان‌پا** از سخت‌پوستان دریایی از راسته دهان‌پایان  است.
این جانوران نه میگو هستند و نه آخوندک ولی به خاطر همانندی ظاهری با این دو جانور این نام به آن‌ها داده شده است.

شتاب چنگال‌های میگوی آخوندکی به اندازه یک گلوله کالیبر ۲۲ است و توانایی شکستن شیشه آکواریوم را دارد.

## ابعاد
درازای میگوهای آخوندکی به ۳۰ سانتیمتر می‌رسد البته موارد استثنایی ۳۸ سانتیمتری هم گزارش شده‌است. بزرگترین میگوی آخوندکی که تاکنون گرفته شده‌است ۴۶ سانتی‌متر بود و در رودخانه ایندین در نزدیکی شهر فورت پیرس، در ایالات متحده به دام افتاد.

## بینایی
بندانگشتی|تصویری از میگوی آخوندک، گرفته شده در اندونزی، جولای ۲۰۰۷
چشمان میگوهای آخوندکی پیچیده‌ترین چشم‌ها در قلمرو جانوری است و پیچیده‌ترین سیستم بینایی است که تاکنون کشف شده‌است. ما انسان‌ها سه نوع سلول متفاوت برای دیدن اطرافمان داریم، در حالی که تعداد این سلول‌ها در میگوهای آخوندکی ۱۲ الی ۱۶ نوع است؛ و به همین دلیل می‌توانند نورها و رنگ‌هایی را ببینند که چشم انسان توانایی دیدن آن‌ها را ندارد. نور فرابنفش و فرو سرخ از این جمله است. علاوه بر این، برخی از آن‌ها می‌توانند حساسیت چشم خود را جهت سازگاری با محیط خود تنظیم کنند.

چشمان آن‌ها آن‌چنان مجهز است که هم می‌تواند نور قطبیده را ببیند و هم قادر به دریافت رنگ‌های فراطیفی است.

میگوی آخوندکی قادر است انواع مرجان‌های دریایی، طعمه‌ها یا طعمه‌خواران را از هم تشخیص دهد در صورتی که همه این‌ها ممکن است به چشم انسان به صورت هم‌رنگ دیده شوند.

## شکار
میگوی آخوندکی دارای دو بازوی خم شده شبیه بازوهای آخوندک است، این بازوها می‌توانند با شتابی سریع به سمت هدف ضربه شدیدی بزنند که موجب شکستن پوسته صدف یا بیهوش شدن شکار بدون پوسته سخت شود. همچنین در گرفتن شکار مانند بازوهای آخوندک کاربرد دارند.

این آبزی برای شکار اغلب در ورودی سوراخ هایی که خود در بستر دریا حفر کرده مستقر می شود و منتظر می ماند تا شکاری نزدیک شود. وقتی که شکار مناسب در دسترس قرار گرفت ، آن را با بازوهایش گرفته و شکار می کند.

## رنگ
رنگ این جانداران از انواع قهوه‌ای تا رنگ نئون روشن در انواع و اقسام زیادی دارد.

## منابع

* 

رده:آشپزی هاوایی
رده:دهان‌پایان
رده:سخت‌پوستان
رده:سخت‌پوستان تجاری
رده:سخت‌پوستان خوراکی
رده:سنگواره‌های زنده
رده:غذاهای دریایی ژاپنی
رده:نرم‌زرهیان
حروفیه

**حروفیه** فرقه‌ای مذهبی بود با باورهایی شبیه به صوفیان که پیروان آن برای ارزش عددی حروف الفبا تفسیرهایی قائل بودند و با این کار از آیات و حدیث‌های اسلامی معانی شگفت‌انگیز و غیرمتعارفی استنباط می‌کردند.

جنبش حروفیه در ستیز با سلطه سیاسی - اقتصادی تیموریان بود و از زبان شعر (به زبانهای فارسی، ترکی و مازندرانی) برای انگیزش پیروان خود استفاده می‌کرد. بنیان‌گذار فرقه حروفیه فضل‌الله حروفی استرآبادی بود  که در طبرستان و شهر استرآباد (گرگان امروزی) به دنیا آمد.

شعارهای محوری **نهضت حروفیه** عبارت بودند از: آگاهی انسان، برابری و عدالت اجتماعی . عقاید نهضت حروفیه در نوشتارهایی به سه زبان ترکی، مازندرانی و فارسی نگاشته شده است. این نهضت، سبب قیام‌هایی علیه حکام تیموری در ولایات و شهرهای بزرگ شد. از میان این قیام‌ها می‌توان به قیام مردم اصفهان علیه خراج گزاران تیمور و قتل‌عام مردم آن شهر نام برد. پیروان حروفیه طبیعت را از معنویت و انسانیت را از مادیت جدا نمی‌دانستند. میراث محتوای فکری - فلسفی این نهضت آبشخور فکری نهضت‌های دیگری در ایران تا اواخر دوره قاجاریه بود که از مهم‌ترین آنها می‌توان به نقطویه اشاره کرد. مایه‌های عرفانی و انسانی این نهضت در تعالیم حلاج ریشه داشت که با زبانی قابل فهم برای عامه مردم و در ابعاد انسانی - اقتصادی و اجتماعی مطرح می‌گشت.

هدف اصلی حروفیه مبارزه با حکومت فئودال تیموری بود. اوضاع اقتصادی ایران بعد از حملهٔ مغول بسیار فلاکت‌بار بود. کشاورزی رو به زوال گذاشت و کم‌کم از بین رفت و مردم گرسنه می‌ماندند. با حملهٔ تیمور اوضاع بسیار وخیم‌تر شد. تیمور برای محکم کردن پایه‌های سیاسی و اجتماعی خود تظاهر به دین‌داری می‌کرد و در این بین داستانی وجود دارد که او حافظ کل *قرآن* بود و حتی می‌توانست *قرآن* را از آیهٔ انتهاییِ آن به آیهٔ ابتدایی آن بخواند.

هرچند در حال حاضر نحله یا فرقه‌ای با عنوان حروفیه وجود ندارد، اما قسمت زیادی از عقاید آنها را می‌توان در فرقه‌های دیگر مشاهده کرد. در حال حاضر نمایندهٔ اصلی حروفیه، بکتاشیه است.

## حروفیه و قرآن
حروفیه *[[قرآن]]* را در سورهٔ حمد خلاصه‌شده می‌دانند.

## جستارهای وابسته
* کابالا
* نقطویه

## منابع

* http://www.ghadeer.org/adyan/adyan_j3/t-a-3015.htm

رده:تاریخ یارسان
رده:تصوف
رده:جنبش‌های اجتماعی در ایران
رده:زبان و عرفان
رده:عرفان اسلامی
رده:فرقه‌های اسلامی منقرض‌شده
رده:فلسفه صوفی
رده:هرمسیه
مستی عرفانی

**مستی عرفانی**رسیدن به اگاهی ودریافت جدید ازهستی وجهان به گونه ای درآن  هستی یک مجموعه  واحداست که همان تجلی خداست  سر از پا نشناختن در راه وصال معشوق حقیقی است. مستی، حالت قربی است که در آن، حقایق علم غیب، برای عارف مکشوف و مشهود می‌گردد، و او نیز، در آن حال به افشاء اسرار و رموزی دست می‌زند، که در حالت عادی از باز گوئی آن‌ها احتراز می‌نموده‌است. مستی، خود فراموشی و حال فنا شدن در حق است، عارف در مستی عرفانی، ما سوی الله را نمی‌بیندو حتی انکار وجود خویش نیز می‌پردازد، وهمه چیز را خدائی می‌بیند، و در همه چیز وهمه جا فقط خدا را مشاهده می‌کند. عارف در مستی عرفانی، پا بر فرق همه لذائذ، حتی لذت‌های بهشتی می‌زند، نعمات بهشتی را هوی هوس می‌انگارد و جز به بهشت لقاء نمی‌اندیشد.ر

## منابع
* میخانه عشق ص ۱۰

رده:عرفان اسلامی
پاول فایندلی

**پاول فایندلی**  (زادهٔ ۲۳ ژوئن ۱۹۲۱ - درگذشته ۹ اوت ۲۰۱۹) نویسنده و عضو پیشین مجلس نمایندگان آمریکا بود. وی از منتقدان سیاست خارجی آمریکا بالاخص سیاست‌های خاورمیانه ای در رابطه با کشورهای اسلامی و عربی و در برابر آن سیاست‌های حمایتی از عملکرد دولت اسرائیل بود.

فایندلی در سال ۱۹۶۱ توانست وارد کنگره شود. از سال ۱۹۶۷ به عضویت کمیته امور خارجی درآمد. انتقادهای وی از سیاست خارجی آمریکا با مخالفت‌های فزاینده‌ای روبرو شد. سرانجام این انتقادها، عامل مهمی برای شکست وی در انتخابات مجلس ۱۹۸۲ شد.

پس از دو سال تحقیق و با استمداد از تجربه‌های شخصی، در سال ۱۹۸۴ کتاب *آنها جرئت حرف زدن ندارند؛ مردم و نهادهایی که با لابی اسرائیل مواجه می‌شوند* را نگاشت. در مدت کوتاهی فروش کتاب از ۳۰۰۰۰۰ نسخه فراتر رفت. پس از آن بود که در مجامع مختلف، از جمله در برنامه‌های مختلف برای گروه‌های اسلامی و در کشورهای اسلامی حضور یافت.

کتاب Silent No More, Confronting American's Fals Image of Islam حاصل آشنایی وی با اسلام در مراودات وی با کشورهای اسلامی و جوامع اسلامی بود که غالباً در این مدت انجام گرفت. وی در این کتاب به مقابله با برداشت‌های آمریکائیان از اسلام که به باور او «نادرست» اند پرداخت. این کتاب با نام «سکوت مجاز نیست» به فارسی ترجمه شده‌است.

وی همچنین از اعضای انجمن ناسودبر اگر آمریکایی‌ها می‌دانستند بود.

## منابع

* پاول فایندلی، سکوت مجاز نیست، ترجه لیدا کاووسی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۶، تهران، مقدمه.

رده:اهالی جکسونویل، ایلینوی
رده:جمهوری‌خواهان اهل ایلینوی
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان ملی آرلینگتون
رده:دانش‌آموختگان کالج ایلینوی
رده:درگذشتگان ۲۰۱۹ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت نارسایی احتقانی قلبی
رده:روابط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل جکسونویل، ایلینوی
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:صهیونیسم‌ستیزی در ایالات متحده آمریکا
رده:صهیونیسم‌ستیزی
رده:کنگره‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کنگره‌گرایان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مخالفان صهیونیسم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:منتقدان نومحافظه‌کاری
رده:نظامیان اهل ایلینوی
رده:نظامیان نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
رده:نمایندگان جمهوریخواه در مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا
رده:نمایندگان کنگره آمریکا از ایالت ایلینوی
رده:نویسندگان اهل ایلینوی
رده:نویسندگان درباره صهیونیسم
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سیاست خارجی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
ولونگونگ

**ولونگونگ** ، شهری بندری در کشور استرالیا است. این شهر در ایالت نیو ساوت ولز واقع شده است.شهر ولونگونگ در منطقه ایلاوارا، سومین شهر پر جمعیت ایالت نیو ساوت ولز بعد از شهر سیدنی و نیوکاسل و نهمین شهر پرجمعیت در تمام استرالیاست.

## جستارهای وابسته
* دانشگاه ولونگونگ

## منابع

* http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wollongong&oldid=501092394

رده:ولونگونگ
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۳۴ (میلادی) در استرالیا
رده:شهرهای استرالیا
رده:شهرهای اقیانوسیه
رده:شهرهای بندری در استرالیا
رده:شهرهای ساحلی استرالیا
رده:شهرهای نیو ساوت ولز
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۳۴ (میلادی)
شعاع دوران

**شُعاع دَوَران** یا **شعاع ژیراسیون** کمیتی است که در مکانیک کاربرد فراوان دارد. شعاع دوران یک مفهوم فیزیکی مشخص و بدیهی نمی‌باشد، اما می‌توان آن را به عنوان فاصله‌ای از یک محور مرجع در نظر گرفت که اگر تمام سطح مورد نظر در آن فاصله متمرکز گردد، گشتاور ماند سطح به دست آمده حول محور مختصات برابر گشتاور ماند سطح اولیه باشد. به عبارتی: حاصل مساحت (A)ضربدر شعاع ژیراسیون (فاصله‌ای از یک محور مرجع= d) به توان دو همان ممان اینرسی یا گشتاور ماند خواهد بود.

شعاع دوران یک سطح عبارت است از، جذر نسبت گشتاور ماند سطح به مساحت آن، یعنی:

r_x = \sqrt \frac{I_x}{A}

r_y = \sqrt \frac{I_y}{A}

که در آن A بیانگر مساحت سطح، r_x  و r_y  به ترتیب شعاع دوران حول محورهای x و y و I_x  و I_y  به ترتیب گشتاور ماند سطح حول محور x و y می‌باشد. از آنجا که واحد گشتاور ماند توان چهارم واحد طول و واحد مساحت توان دوم آن می‌باشد، شعاع دوران با واحد طول بیان می‌گردد.

## منابع

* 

رده:فیزیک بسپار
رده:مکانیک جامدات
ایکنات ایشواران

**ایکنات ایشواران**  هنگامی که در سال ۱۹۵۹ وارد ایالات متحده آمریکا شد یک نویسنده و یک پروفسور موفق ادبیات انگلیسی بود. در سال ۱۹۶۱ مرکز مدی تیشن کوه آبی را در برکلی بنیان نهاد. همان‌طور که خودش می‌گوید، مرکزی برای حرکت (از آموزش برای مدرک به آموزش برای زندگی). او شاید نخستین درس واحد نظری و اولین مدی تیشن را که در یک دانشگاه رسمی در غرب، در دانشگاه برکلی کالیفرنیا، ارائه می‌شد، آموزش می‌داد.

ایشواران نویسنده بیش از ۲۰ عنوان کتاب است که به ۱۸ زبان ترجمه شده‌است. او آثار کلاسیک عارفان جهان را بیش از ۳۵ سال تدریس کرد.

او نوشت: کتاب در گاندی. این است که به فارسی ترجمه شده‌است: راه عشق: داستان تحول روحی مهاتما گاندی.

## منابع

مدی تیشن کوه آبی را

رده:استادان معنوی
رده:استادان معنوی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان معنوی اهل هند
رده:اهالی تریسور
رده:اهالی کرالا
رده:اهالی منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:پژوهشگران فولبرایت
رده:درگذشتگان ۱۹۹۹ (میلادی)
رده:دین در خلیج سان‌فرانسیسکو
رده:زادگان ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:فیلسوفان هندو
رده:مترجمان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:مترجمان به انگلیسی
رده:مترجمان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مترجمان سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:مردم مالایالم
رده:نویسندگان اهل تریسور
رده:نویسندگان اهل کرالا
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مالایالام-زبان
رده:نویسندگان معنوی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان دینی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان هندو
رده:هندوهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هندی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رام نارایان

**رام نارایان** (هندی: Rām Nārāyaṇ) (۲۵ دسامبر ۱۹۲۷ – ۹ نوامبر ۲۰۲۴) که بیشتر با نام **پراندیت** شناخته می‌شد، یک نوازنده اهل هندوستان بود. وی همچنین اولین نوازنده بین‌المللی موفق سارنگی بود.

نارایان در کودکی نوازندگی سارنگی را فراگرفت. او در نوجوانی تحت نظارت خوانندگان و نوازندگان سارنگی تحصیل نمود و به عنوان معلم موسیقی و نوازنده سیار کار می‌کرد. وی در سال ۱۹۴۴، به عنوان همنواز خوانندگان در رادیو تمام هند لاهور به خدمت گرفته شد. وی به دنبال تقسیم هند کبیر در سال ۱۹۴۷، به دهلی رفت و سپس علاقه‌مند شد تا برای یک همنواز، کار کند. ناامید از ایفای نقش همنوازی، نارایان در سال ۱۹۴۹، به بمبئی رفت تا در سینمای هند مشغول به کار شود.

پس از یک تلاش ناموفق در سال ۱۹۵۴، نارایان در سال ۱۹۵۶ تبدیل به یک هنرمند تکنوازی شد و بعداً کار همنوازی با گروه‌های موسیقی را کنار گذاشت. وی شروع به ضبط آلبوم‌های تکنوازی نمود و در دهه ۱۹۶۰ تور امریکا و اروپا را آغاز نمود. نارایان تا دهه ۲۰۰۰ در کنار اجرا، دانش‌آموزان هندی و غیرهندی را تعلیم می‌داد. در سال ۲۰۰۵، وی مفتخر به دریافت پادما ویبوشان، دومین افتخار بزرگ غیرنظامی هند گشت.

نارایان، یک هندو بود و گفته‌بود "موسیقی دین من است"، با این استدلال که هیچ دسترسی‌ای بهتر از موسیقی به الهیت وجود ندارد. او در بمبئی مستقر بود.نارایان در ۹ نوامبر ۲۰۲۴، در سن ۹۶ سالگی درگذشت.

## منابع

* Pandit Ram Narayan

رده:اهالی اودی‌پور
رده:اهالی بمبئی
رده:خوانندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما بوشان
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما شری
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما شری در هنر
رده:زادگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:موسیقی‌دانان اهل بمبئی
رده:موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان
رده:هندوهای هندی
رفلکس کف پا

در پزشکی و عصب‌شناسی پاسخ رفلکسی کف پا یا نشان بابینسکی (Babinski Sign) نوعی پاسخی عصبی به تحریک کف پا است که در تشخیص برخی اختلالات مغز و نخاع به کار می‌رود. در صورتی‌که این واکنش طبیعی باشد رفلکس کف پا نامیده می‌شود و در موارد غیرطبیعی (پاتولوژیک) علامت بابینسکی یا علامت کخ (Koch's sign) خوانده می‌شود.
مرکز این رفلکس قطعه پنج نخاع کمری(L5) و قطعات S2،S1 نخاع خاجی و عصب هدایت‌کننده آن عصب سیاتیک می‌باشد.

## روش
برای گرفتن این رفلکس باید سطح خارجی کف پا توسط جسمی غیر تیز از پاشنه به سمت انگشتان به طریقی که باعث آسیب یا بریدگی نشود تحریک شود. 
بندانگشتی|چپ|240px|علامت بابینسکی
انواع پاسخها:
* فلکسور: انگشتان به داخل خم و پا به داخل می‌چرخد. این واکنش در افراد طبیعی و سالم است. (علامت بابینسکی منفی)
* بدون پاسخ
* اکستنسور: انگشت بزرگ پا به پشت خم شده و سایر انگشتان از هم جدا می‌شوند. این حالت در آسیبهای سیستم عصبی مرکزی دیده می‌شود. (بابینسکی مثبت)

رفلکس مثبت در نوزادان (قبل از ۱۲-۱۸ ماهگی) و همچنین هنگام خواب یا بعد از راه رفتن طولانی نیز ممکن است دیده شده و طبیعی است.

## منابع

* 

رده:عصب‌شناسی
رده:عکس‌العمل‌های غیرارادی
رده:نشانه‌های بیماری
آراپایما

**آراپایما** (Arapaima) که **پیراروکو** و **پایکه** نیز نامیده می‌شوند از ماهیان آب شیرین در مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی هستند.
آراپایما یکی از بزرگ‌ترین ماهیان آب شیرین در جهان است.این ماهی در خطر انقراض میباشد.

این ماهیان می‌توانند تا درازای بیش از ۲ متر رشد کنند.

گوشت آراپایماها در بازارهای آمریکای جنوبی از محبوبیت زیادی برخوردار است.

غذای آراپایماها از ماهی، سخت‌پوستان و دیگر جانوران کوچک تشکیل شده‌است.
این ماهی از هوا تنفس می‌کند. آراپایما برای تنفس از کیسه هوایی خود استفاده می‌کند. این کیسه‌ها در دهان آن‌ها باز می‌شود. این گونه تنفس برای زنده ماندن در آب‌های کم‌اکسیژن رود آمازون لازم است.

شکارگران آراپایما منتظر می‌شوند تا این ماهیان برای تنفس به سطح آب بیایند تا با نیزه به آن‌ها حمله کنند. سپس با ضربات چوب آن‌ها را می‌کشند.
از هر ماهی آراپایما می‌توان تا ۷۰ کیلوگرم گوشت به‌دست آورد.

در آمریکای جنوبی بر این باورند که زبان این ماهی خاصیت‌های طبی دارد.
بومیان این زبان را با ساقه درخت گوآرانا خشک کرده و می‌کوبند و پس از سایش با آب می‌آمیزند. آن‌ها از این معجون برای کشتن کرم روده بهره می‌گیرند.

## زادآوری
به خاطر نوع زیستگاه این ماهی، چرخه زیستی آراپایما بسیار به سیلاب‌های فصلی منطقه وابسته است. آراپایماها تخم‌های خود را در ماه‌های فوریه، مارس و آوریل یعنی زمانی که سطح آب پایین است می‌گذارند. آن‌ها لانههایی با پهنای تقریباً ۵۰ سامتی‌متر و ژرفای ۱۵ سانتی‌متر در لابلای گل‌های کف رودها می‌سازند.
با بالا آمدن آب در ماه‌های مه و اوت، نوزادان نیز از تخم درمی‌آیند.

گفته می‌شود که آراپایماهای نر دهان‌پرور هستند یعنی بچه‌های خود را تا دوران بلوغ در دهان خود نگهداری می‌کنند.
آراپایمای ماده، با چرخ زدن به‌دور نر و مبارزه با طعمه‌خواران، از بچه خود حفاظت می‌کند.

260px

## نگارخانه

File:Arapaima shedd.jpg|آراپایما در آکواریوم شد
File:Arapaima gigas - Manila Ocean Park 01.jpg|آراپایما در پارک اقیانوسی مانیل
File:Arapaima-full.jpg|آراپایما در باغ جانورشناسی کلن
File:Arapaima leptosoma 2009 G1.jpg|آراپایما در باغ وحش سواستوپول


## منابع و پانویس‌ها

*Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Arapaima&oldid=329541439 Arapaima]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed December 3, 2009).

رده:استخوان‌زبانان
رده:جانوران آمریکای جنوبی
رده:کلان‌زیاگان آمریکای جنوبی
رده:زیاگان گویان
رده:سنگواره‌های زنده
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمبود داده
رده:جانداران پدیدآمده در میوسن
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۲۲ (میلادی)
رده:ماهیان آب شیرین آمریکای جنوبی
رده:ماهیان بولیوی
رده:ماهیان گویان
رده:ماهیان آب شیرین برزیل
رده:ماهیان آب شیرین پرو
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های در خطر انقراض
فنی‌توئین

**فنی‌توئین** 

رده: داروهای ضد صرع.

اشکال دارویی: قرص، کپسول، آمپول و سوسپانسیون.

## موارد مصرف
صرع، بحران صرعی، تشنج، نورالژی عصب سه‌قلو و آریتمی قلبی.
به‌صورت موضعی برای تسریع در بهبود زخم‌های عمیق و جای عمل

در برخی از موارد از قرص فنی توئین برای درمان اختلالات دو قطبی به عنوان جایگزین لیتیم کربنات استفاده میشود.

## موارد منع مصرف
مصرف فنی توئین در مواردی مانند برادی‌کاردی سینوسی ، سندرم استوک آدامز ، بلوک قلبی و حساسیت های مفرط به دارو ، ممنوع میباشد. همچنین  این دارو در دوران بارداری میتواند از جفت عبور کند و باعث اختلال در شکل گیری طناب های عصبی در جنین شود لذا فنی توئین در دوران بارداری منع مصرف کامل دارد.

در نارسایی های کبدی و مصرف فنی توئین باید با احتیاط همراه باشد و دوز دارو باید به دقت تنظیم شود.( بهتر است قبل از شروع درمان با این دارو ، عملکرد کبدی برسی شود.)

## مکانیسم اثر
ظاهراً با اثر بر کانال‌های کلسیمی غشا و غیرفعال‌سازی آن‌ها عمل می‌کند و بر ورود سدیم و ایجاد پتانسیل عمل مؤثر است.

## عوارض جانبی
قلبی عروقی، نورولوژیک، خونی، تأثیر بر جنین در دوران حاملگی (تراتوژنیک و سندرم هیدانتوئین جنینی)، لثه، عوارض پوستی و خودایمنی از عوارض فنی‌توئین هستند.

## جستارهای وابسته
* بحران صرعی

## منابع

* فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷
* Harrison's Principles of Internal Medicine
* http://www.mayo.edu/ translated by https://www.bimarsalamat.com/

رده:القاکننده‌های CYP1A2
رده:القاکننده‌های CYP3A4
رده:بازدارنده‌های آروماتاز
رده:بلوک‌کننده‌های کانال سدیم
رده:تراتوژن‌ها
رده:ترکیب‌های فنیل
رده:تعدیل‌کننده‌های آلوستریک مثبت گیرنده گابا A
رده:تعدیل‌کننده‌های انتخابی گیرنده استروژن
رده:داروهای ضدآریتمی
رده:داروهای ضدتشنج
رده:داروهای ضدصرع
رده:داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
رده:درماتوکسین‌ها
رده:سرطان‌زاهای گروه ۲بی پژوهشگاه بین‌المللی سرطان
رده:نفروتوکسین‌ها
رده:هپاتوتوکسین‌ها
رده:هیدانتوین‌ها
استان میازاکی

**استان میازاکی**  یکی از استان‌های کشور ژاپن است.
این استان در ناحیه و جزیرهٔ کیوشو واقع شده.
مرکز این استان، شهر میازاکی است.

بزرگ‌ترین پارک آبی سرپوشیده جهان به نام گنبد اقیانوسی سیگایا در این استان قرار دارد. از دیگر دیدنی‌های استان میازاکی جزیره آئوشیما است.

## شهرها
این استان ۹ شهر، ۱۳ شهرچه دارد.
* ابینو
* هیوگا
* کوبایاشی
* کوشیما
* میاکونوجو
* میازاکی (مرکز)
* نیچینان
* نوبئوکا
* سایتو

بندانگشتی|right
235px|بندانگشتی|راست|استان میازاکی، ژاپن.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.


رده:استان‌های ژاپن
رده:تقسیمات کشوری ژاپن
رده:منطقه کیوشو
دهستان ملکاری غربی

**دهستان ملکاری غربی**، یکی از دهستان‌های بخش زاب شهرستان میرآباد در استان آذربایجان غربی ایران است. مرکز این دهستان، روستای آغلان است.

نام پیشین این دهستان، **ملکاری** بود و سپس به ملکاری غربی تغییرنام داده شد.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **دهستان ملکاری غربی** برابر با **۳٬۰۳۷** نفر بوده‌است.

## منابع

رده:دهستان‌های شهرستان میرآباد
رده:شهرستان میرآباد
رده:مقاله‌های خرد جغرافیای استان آذربایجان غربی
پدروی دوم

**پدروی دوّم** (زادهٔ ۲ دسامبر ۱۸۲۵- مرگ ۵ دسامبر ۱۸۹۱) دومین و واپسین امپراتور برزیل بود.

## زندگی
نام کامل او *پدرو د آلکاترا ژوآئو کارلوس لئوپولدو سالوادور بیبیانو فرانتسیسکو ژاویر د پاولا لئوکادیو میگل گابریل رافائل گونزاگا* و لقبش **دن پدرو** بود.

پدروی دوم زادهٔ ریو دو ژانیرو و فرزند هفتم پدروی اول و همسرش ماریا لئوپولدینا بود و ۵۸ سال هم پادشاهی نمود. او از دشمنان برده‌داری بود.

پادشاهی برزیل با کودتایی در ۱۸۸۹ واژگون گشت و خاندان شاهی به تبعید رفتند. پدروی دوم نیز تا پایان زندگیش در تبعید بود.

پدروی دوم در پاریس به بیماری ذات‌الریه مرد و پیکرش در ۱۹۲۰ با احترام و با برگزاری آیین‌هایی به برزیل بازگردانده شد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Pedro II of Brazil," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pedro_II_of_Brazil&oldid=329562250 (accessed December 4, 2009).

رده:اعضای افتخاری آکادمی علوم سن پترزبورگ
رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اعضای انجمن عتیقه‌فروشان ایالات متحده آمریکا
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:افراد برزیلی اتریشی‌تبار
رده:افراد برزیلی پرتغالی‌تبار
رده:افراد جنگ پاراگوئه
رده:امپراتوران برزیل
رده:امپراتورها
رده:اهالی برزیل در سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی شهر ریو دو ژانیرو
رده:پادشاهان استعفاداده
رده:پادشاهان پیرو کلیسای کاتولیک روم
رده:پادشاهان خلع‌شده از حکومت
پدروی دوم
رده:حکم‌رانان سده ۱۹ (میلادی) در آمریکای جنوبی
رده:درگذشتگان به علت سینه‌پهلو
رده:دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
رده:دودمان براگانسا
رده:رهبران برکنارشده از طریق کودتا
رده:شوالیه‌های مالت
رده:شوالیه‌های پشم زرین
رده:کاتولیک‌های رومی اهل برزیل
رده:خاک‌سپاری‌های مجدد سلطنتی
رده:شوالیه‌های پشم زرین اسپانیا
رده:پسران امپراتورها
رده:برزیلی‌های مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:پسران شاهان
رده:پادشاهی‌خواهان اهل برزیل
رده:افراد سلطنتی تبعیدشده
ویلیام کورتن

**ویلیام کورتن**(زاده ۱۸۰۸- مرگ ۱۷ ژوئن ۱۸۶۴) خاورشناس انگلیسی بود.

وی کشیشی پیرو آیین آنگلیکان بود و دانش‌آموختهٔ دانشگاه آکسفورد. تمرکز پژوهش‌های او بر زبان سریانی و نیزعربی بود. از کارهای او چاپ کتاب *[[الملل و نحل]]* شهرستانی به سال ۱۸۴۲ در لندن بود. برخی اثرهای او از این دستند:
* متن سریانی ناتمام نامه‌های آیینی آتاناسیوس قدیس
* بازماندهٔ چاپ بسیار کهن چهار انجیل به سریانی
* اسپیسیلگیوم سیراکوم
* سه بخش از تاریخ کلیسایی یوحنا اسقف افسوس
* پاره‌هایی از ایلیاد هومر از نسخه‌ای خطی به زبان سریانی
* الملل و نحل شهرستانی
* تقریضی بر کتاب سوگ خاخام تخوم
* پایه‌های اعتقادی اهل سنت

## منابع

* لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ کورتن

* Wikipedia contributors, "William Cureton," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=William_Cureton&oldid=327160840 (accessed December 4, 2009).

رده:اعضای انجمن سلطنتی
رده:اهالی شروپ‌شر
رده:اهالی نیوپورت، شروپ‌شر
رده:خاورشناسان اهل انگلستان
رده:خاورشناسان اهل بریتانیا
رده:سریانی‌پژوهان
رده:کشیشان انگلیکان اهل انگلستان
رده:کشیشان انگلیکان سده ۱۹ (میلادی) اهل انگلستان
رده:نیوپورت، شروپ‌شر
رده:الهی‌دانان انگلیکان سده ۱۹ (میلادی)
ژان دو مناش

بندانگشتی|255px|دو مناش نفر دوم از سوی چپ
**پی‌یِر ژان دو مِناش**  (زادهٔ ۱۹۰۲ – درگذشتهٔ ۱۹۷۳) شرق‌شناس فرانسوی و متخصص دین‌های باستان بود. از جمله کارهای او ترجمهٔ شِکَندْ گُمانیک ویچار (گزارشِ گُمان‌شِکَن) بود.

دو مناش در اسکندریهٔ مصر در خانواده‌ای یهودی زاده شد. او به فراگیری فلسفه و حقوق در اسکندریه، قاهره و دانشگاه آکسفورد پرداخت. در ۱۹۲۶، او در پاریس به‌عنوان یک مسیحی کاتولیک غسل تعمید داده شد.

لوئی ماسینیون وی را به آموختن سُریانی دلگرم ساخت. این آغازِ راهِ پژوهش‌هایِ شرق‌شناختیِ او بود. از ۱۹۳۶ او در دانشگاه فریبورگ سوئیس به آموزاندن تاریخ دین پرداخت.

او جزو نویسندگان تاریخ ایران کمبریج بوده‌است.

در ۱۹۳۹، او استاد پژوهش دین‌های باستانی ایران در پاریس گشت. سکته‌های پشت‌سرهم در ۱۹۵۷ و ۱۹۶۷ او را زمین‌گیر ساخت، ولی از کار نوشتن بازنداشت.

## پانویس

## منابع

* Dictionary of African Christian Biography

رده:استادان دانشگاه اهل فرانسه
رده:اعضای فرقه دومینیکن اهل فرانسه
رده:الهی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:الهی‌دانان کلیسای کاتولیک سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:اهالی اسکندریه
رده:ایران‌شناسان اهل فرانسه
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:خاورشناسان اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۹۰۲ (میلادی)
رده:نویسندگان تاریخ ایران کمبریج
فردی اردبیلی

**فردی اردبیلی** یکی از شاعران قرن ۱۰ هجری (قرن ۱۶ میلادی) و متولد اردبیل می‌باشد.

محمدعلی تربیت در باب شخصیت او می‌گوید:

مردی نیکو خصال و پسندیده افعال است و زیاده از بیست سال است که در میان شعرا و فضلا قدم نهاده‌است والحق از شعرش لطافت طبع مفهوم می‌شود و غزل او را مستعدان می‌پسندند و فضلا در فصاحت او را مثل قیدی شیرازی می‌دانند. در سال ۹۸۹ ه‍.ق که به واسطه تحصیل علوم، به شیراز رفته بود به دارالمومنین کاشان رسید و چند روزی را در صحبت مستعدان این روزگار گذرانید.
در موزه بریتانیا نسخه‌ای از دیوان او به شماره OR 8111 مورخ سده ۱۳ به فارسی و ترکی موجود است.

## نمونه‌ای از اشعار
  
  

## منابع

* 
* بیوگرافی فردی اردبیلی
*  زبان ترکی در دوره صفویه
* تیتر غزل

رده:اهالی اردبیل
رده:خوشنویسان اهل ایران
رده:شاعران اهل اردبیل
رده:شاعران ترک‌زبان ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:نویسندگان اهل آذربایجان
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
غواص مقدس

***شناگر مقدس***  نام اولین آلبوم گروه هوی متال دیو است.

## پیشینه
*شناگر مقدس* در استودیو ساند سیتی ضبط شد و در ۲۵ مه ۱۹۸۳ منتشر شد. این آلبوم مورد توجه منتقدین و هوادارن قرار گرفت و از آن به عنوان بهترین اثر دیو در سبک قدیمی هوی متال یاد می‌شود. این آلبوم موفق به دریافت جایزهٔ گلد در ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۴ و جایزه پلاتینیوم در ۲۱ مارس ۱۹۸۹ شد.

در سال ۲۰۰۵ *شناگر مقدس* توسط شرکت راک کندی رکوردز دوباره ضبط و منتشر شد. به این نسخه جدید، مصاحبه با رونی جیمز دیو افزوده شده بود. قطعه‌های ۱۰ تا ۱۹ پاسخ‌های رونی به سئوالات مصاحبه‌است که در مورد مسائلی پیرامون آلبوم است. اگرچه که سئوال‌ها در متن صدا به گوش نمی‌رسند ولی در جلد آلبوم این سئوال‌ها درج شده‌اند.

### جلد آلبوم
روی جلد آلبوم تصویری به چشم می‌خورد که در آن شیطان در حال کشتن یک راهب کاتولیک است. خیلی زود پس از انتشار آلبوم دیو در مورد روی جلد توضیح می‌دهد و بیان می‌کند که این تصویر گول زننده‌است و از دیگران می‌خواهد که در مورد اثر از روی جلد آن قضاوت نکنند.

هیولای روی جلد که قربانی را به بند کشیده‌است به «مورای» شهرت دارد و تصویر این شخصیت بر روی جلد آلبوم‌های دیگر دیو نیز به چشم می‌خورد. اگر تصویر روی جلد را برعکس بنگریم لوگوی دیو به صورت واژه "Devil" (به معنای شیطان) درمی‌آید که البته خود رونی این مسئله را کاملاً تصادفی عنوان کرده‌است.

## فهرست آهنگ‌ها
# «به پاخیز و فریاد کن» (رونی جیمز دیو، جیمی بین) - ۳:۱۸
# «شناگر مقدس» (دیو) - ۵:۵۱
# «کولی» (دیو، ویوین کمپل) - ۳:۳۹
# «گیرافتاده در وسط» (دیو، ویوین کمپل، وینی اپایس) - ۴:۱۴
# «با غریبه‌ها صحبت مکن» (دیو) - ۴:۵۳
# «درست از وسط قلب» (دیو، بین) - ۴:۳۱
# «نامرئی» (دیو، کمپل، اپایس) - ۵:۲۴
# «رنگین کمانی در تاریکی» (دیو، کمپل، اپایس، بین) - ۴:۱۵
# «ننگ بر شب» (دیو، کمپل، اپایس، بین) - ۵:۲۰

## رتبه‌ها
### رتبه‌های آلبوم

### رتبه‌های تک آهنگ‌ها

## سازندگان
* رونی جیمز دیو - خواننده، کیبورد
* ویوین کمپل - گیتار
* جیمی بین - گیتار باس، کیبورد
* وینی اپایس - درامز
* ضبط شده در استودیوی ساند سیتی - آمریکا، کالیفرنیا، لس آنجلس
* تهیه شده توسط رونی جیمز دیو
* طرح و اداره توسط انجلو آرکوری
* ضبط ابتدایی توسط جرج مارینو در استودیوی استرلینگ ساند - آمریکا، نیویورک
* طرح جلد توسط رندی برت
* مدیریت گروه توسط وندی دیو

## پانویس

رده:آلبوم‌های ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:آلبوم‌های آغازین
رده:آلبوم‌های نخست ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:آلبوم‌های دیو (گروه موسیقی)
رده:آلبوم‌های مرکوری رکوردز
رده:آلبوم‌های وارنر رکوردز
رده:آلبوم‌های ورتیگو رکوردز
جنگل مقدس (در سایه دره مرگ)

**چوب مقدس (در سایه دره مرگ)**  چهارمین آلبوم گروه راک مریلین منسون است. این آلبوم در ۱۴ نوامبر سال ۲۰۰۰ توسط کمپانی اینترسکوپ رکوردز عرضه شد. آلبوم دارای سه تک‌آهنگ («جوانان یکبار مصرف»، «آواز مبارزه» و «هیچکسان») و یک رمان که منتشر نشد است. *چوب مقدس* اولین آلبوم مریلین منسن بعد از حادثه مدرسه کلمباین (۲۰ آوریل ۱۹۹۹) است.

## لیست آهنگ‌ها
**آ:در سایه**

## د:دوجنسه

## آ:زمین سرخ

## م:افسرده

## آهنگ‌های اضافی

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:آثار در مورد ترور جان اف. کندی
رده:آلبوم‌های ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:آلبوم‌های اینترسکوپ رکوردز
رده:آلبوم‌های اینترسکوپ گفن ای‌اندام رکوردز
رده:آلبوم‌های تهیه‌شده توسط مریلین منسون
رده:آلبوم‌های گروه موسیقی یونیورسال
رده:آلبوم‌های گوتیک راک هنرمندان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:آلبوم‌های مریلین منسون (گروه موسیقی)
رده:آلبوم‌های مفهومی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:آلبوم‌های مفهومی
رده:اپراهای راک
رده:مناقشه‌های وقاحت در موسیقی
خاطره حاتمی

**خاطره حاتمی** (زاده ۲۴ شهریور ۱۳۶۲، زنجان) بازیگر ایرانی سینما و تلویزیون است. وی با بازی در مجموعهٔ تلویزیونی فقط به خاطر تو به شهرت رسید.

حاتمی در دوران دبیرستان دانش‌آموز رشتهٔ تجربی بود و در مقطع پیش‌دانشگاهی، رشتهٔ هنر را انتخاب کرد. او همچنین دانشجوی کارشناسی روان‌شناسی بود؛ اما پس از مدتی انصراف داد. حاتمی پس از انصراف از دانشگاه، فعالیت هنری خود را به‌صورت حرفه‌ای در سال ۱۳۸۱ آغاز کرد.

## فیلم‌شناسی
### سینمایی
* مورچه خوار (١٣٩٨)
* به وقت طلاق (۱۳۹۷)
* دربست (۱۳۹۳)
* عشق و مکافات   (۱۳۹۲)
* ازدواج مشروط (۱۳۹۲)
* دنیای پرامید (۱۳۹۱)
* در امتداد شهر (۱۳۸۹)
* همبازی (۱۳۸۸)
* دختران (۱۳۸۸ در عنوان بندی نیامده)
* صندلی خالی (۱۳۸۷ در عنوان پایانی)
* قرنطینه (۱۳۸۶)
* گرگ و میش (۱۳۸۵)
* ناف (۱۳۸۱)

### مجموعه‌های تلویزیونی

### تئاتر
* وقتی کبوترها ناپدید شدند (هستی حسینی، ۱۳۹۸)
* رؤیای یک‌نیمه شب تابستان (مصطفی کوشکی، ۱۳۹۸)
* دکلره (صحرا فتحی)
* کسی نبود ما را بیدار کند

## منابع

*خبرگزاری فارس خاطره حاتمی بازیگر سینما و تلویزیون: برخی‌ها ما را جلو انداخته‌اند تا خودشان حقوق نجومی دریافت کنند

## پیوند به بیرون
* 
* 

رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایران
رده:سال زادروز نامشخص
باغبان اردبیلی

**بانو باغبان اردبیلی**. شاعر وعارف قرن هشتم-متولد اردبیل

وی اهل اردبیل بود. او مرید شیخ صفی‌الدین اردبیلی (۷۳۵ ق) بود. روزی به خاطرش افتاد که شیخ یادی از او نمی‌کند. شعری به زبان آذری سرود که معنای آن چنین است:

## شعر به زبان آذری
این شعر به زبان آذری قرن هفتم وهشتم که در اردبیل رواج داشت سروده شده‌است.

  
  

### معنی به فارسی
  
  

«دیرگاهی است که این سر با سودای تو گیج است، دیرگاهی است که این چشم اشک خونین می‌ریزد، خود نمی‌گویی که بدبخت چه کسی هستی؟» این شعر را با مقداری سبزی و تره توسط پسرش به حضور شیخ فرستاد. شیخ پس از خواندن این شعر به او گفت: من چطور به مادرت علاقه داشته و یادی از او نمایم در صورتی که او سبزی و تره را وزن نکرده می‌فروشد؟

## منابع

* 
* 
* باغبان اردبیلی
* سخنوران آذربایجان (در دو جلد)

باغبان اردبیلی، بانو

رده:شاعران زن اهل ایران
نیش زنبور

***نیش زنبور*** فیلمی کمدی به کارگردانی حمیدرضا صلاحمند و فیلم‌نامه سروش صحت است که در نقش‌های اصلی آن رضا کیانیان، رضا عطاران و مریلا زارعی به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم در پاییز ۱۳۸۸ به نمایش درآمد. علی سرتیپی، تهیه‌کننده این فیلم، آن را متفاوت‌ترین کمدی سال‌های اخیر سینمای ایران اعلام کرده است.

## خلاصه داستان
دو دوست از دو طبقه اقتصادی و اجتماعی متفاوت روزگار خوبی را با یکدیگر گذرانده‌اند. تا اینکه یکی احساس می‌کند دیگری به او نارو زده. این دو باز یکدیگر را می‌یابند و رابطه‌شان از نو شکل می‌گیرد، اما همواره احساس بدبینی و سوءتفاهم میانشان وجود دارد.

## منابع

* 
* http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138710250001

## پیوند به بیرون
* 

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی حمیدرضا صلاحمند
رده:فیلم‌های ۱۳۸۸
رده:فیلم‌های ایرانی
ایوب پرکار

**ایوب پُرکار** (زادهٔ حدود ۱۳۴۲) زندانی سیاسی محکوم به اعدام ایرانی است. او در دی‌ماه ۱۳۸۷ به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق بازداشت و در ۷ آذر ۱۳۸۸ در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران در دادگاهی غیر علنی به ریاست قاضی پورعباسی به اعدام محکوم شد.

به گفتهٔ نسرین ستوده وکیل ایوب پرکار، موکل وی در زمان جنگ ایران و عراق به مدت چهار سال به عنوان خلبان در جبهه‌های جنگ بوده اما بعد از پایان جنگ به دلیل انتقاداتی که به دولت داشته از ارتش اخراج می‌شود. به گفتهٔ ستوده دلیل بازداشت وی جست‌وجوی غیرقانونی ایمیل‌های شخصی و تماس‌های تلفنی او بوده که نشان می‌داد با برخی وابستگان مجاهدین در تماس بوده‌است.

سازمان مجاهدین خلق وی را هوادار این سازمان معرفی کرده‌است.
## جستار های وابسته

* گاه‌شمار خیزش ۱۴۰۱ ایران
* کشتار در مناطق کردنشین توسط جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۱)
* خیزش۱۴۰۱ایران
* بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
* احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران

## منابع

* صدور حکم اعدام برای ایوب پرکار، فعال سیاسی وب‌گاه کمیته گزارشگران حقوق بشر، ۱۱ آذر ۱۳۸۸ 
* دو حکم اعدام تأیید شد دویچه‌وله، ۳ دسامبر ۲۰۰۹
* Death sentence for political prisoner ReligiousIntelligence.com ، ۴ دسامبر ۲۰۰۹

رده:افراد زنده
رده:زندانیان اهل ایران
دهان‌پروری

[بندانگشتی|چپ|190px|یک ''[سیکلید فرانتوزا* ماده که بچه دهان‌پرورده در دهانش دیده می‌شود.]]
*'دهان‌پروری''' گونه‌ای از مراقبت از بچه است که در برخی از جانوران دیده می‌شود. در این نوع از مراقبت، جانور، نوزاد و بچه خود را برای دوره‌ای در دهان خود نگه می‌دارد تا از این راه از بچه حفاظت کند.

با آن‌که دهان‌پروری در حیوانات گوناگونی دیده می‌شود (از جمله قورباغه داروین) اما ماهی‌ها دارای بیشترین تنوع در میان دهان‌پروران هستند.

## خانواده‌های ماهیان دهان‌پرور
* دهان‌لانه‌ماهیان (همه گونه‌ها دهان‌پرور هستند)
* گربه‌ماهیان دریایی (همه گونه‌ها)
* کیسه‌ماهیان (در یک گونه هر دو والدین دهان‌پرورند)
* سیکلیدماهیان (گونه‌های متعدد دهان‌پرورند، که در بیشترشان ماهی ماده دهان‌پروری می‌کند و گهگاه ماهی نر.)
* نیزه‌سرماهیان (Luciocephalidae) (همه گونه‌ها)
* آژخ‌ماهیان (Cyclopteridae) تنها در چند گونه
* آرواره‌ماهیان (همه گونه‌ها)
* گورامیان (تنها در چند گونه)
* استخوان‌زبانان (همه گونه‌ها)

## منابع و پانویس‌ها

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mouthbrooder&oldid=300634396 Mouthbrooder]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed December 4, 2009).



رده:زادآوری
رده:زادآوری در جانوران
رده:تولیدمثل ماهیان
رده:خزنده‌شناسی
رده:ماهی‌شناسی
خردماهی

**خُردماهی** از ماهیان کوچکی است که به عنوان خوراک ماهیان بزرگ‌تر در دریاها زندگی می‌کند.
زیستگاه خردماهی اقیانوس اطلس و اقیانوس یخ‌بسته شمالی است.

خردماهی‌ها در تابستان‌ها در کنار پهنه‌های یخی از انبوه پلانکتونها تغذیه می‌کند.

## منابع و پانویس‌ها

Wikipedia contributors, "Capelin," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Capelin&oldid=325897743 (accessed December 4, 2009).

رده:آشپزی کانادایی
رده:آشپزی گرینلندی
رده:پولک‌نازک‌ماهیان
رده:ماهیان تجاری
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۷۶ (میلادی)
رده:ماهیان اقیانوس منجمد شمالی
تیزکولی

**تیزکولی** از ماهیان گرمسیری آب‌های شیرین است که به خانوادهٔ کپورماهیان تعلق دارد.

تیزکولی بدن کشیده دارای برجستگی تیز در سطح شکمی دارد که از باله سینه‌ای تا باله مخرجی کشیده شده است.

## منابع

رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:کپورماهیان
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۵۵ (میلادی)
دائول کیم

**دائول کیم** (زاده ۳۱ مه ۱۹۸۹ - درگذشته ۱۹ نوامبر ۲۰۰۹) مانکن اهل کره جنوبی در سطح بین‌المللی بود.

## زندگی حرفه‌ای

**دائول کیم** در تاریخ ۳۱ مه ۱۹۸۹ در سئول کره جنوبی متولد شد. او به‌طور منظم بر جلد مجلاتی مانند ووگ، Dazed & Confused، i-D، ظاهر می‌شد. در کره جنوبی هم در مجلاتی مانند ووگ کره‌ای در ماه اوت ۲۰۰۷ و مه ۲۰۰۸ و همچنین در هارپرز بازار در ژوئیه ۲۰۰۸ ظاهر شد.

شنل، ویوین وست‌وود، کارل لاگرفلد، الکساندر مک‌کوئیم، کریستوفر کین تعدادی از شرکت‌های متخصص مد هستند که برای معرفی محصولات خود با او ارتباط برقرار کردند. در سال ۲۰۰۸ او به عنوان مانکن سال توسط مجلهٔ Anan معرفی شد. او همچنین در سریال کره‌ای «I am a Model» در فصل سوم آن حضور پیدا کرد. در ژوئن ۲۰۰۹ به صورت برهنه در مجله i-D ظاهر شد. زندگی حرفه‌ای او تا نقل مکان او به پاریس در سال ۲۰۰۹ برای کار در Next ادامه یافت. در نوامبر ۲۰۰۹ کمی قبل از مرگش در مجله استرالیایی Russh ظاهر شد.

## مرگ
دائول کیم در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۰۹ در آپارتمانش در پاریس خودکشی کرد. وی دلیل خودکشی خود را تنهایی، کار زیاد و تمایل به آسیب‌زدن به خود، عنوان نموده است.

## منابع

* 
* 
* 

رده:اهالی سئول
رده:خودکشی با طناب دار در فرانسه
رده:خودکشی‌ها در پاریس
رده:خودکشی‌ها در کره جنوبی
رده:مانکن‌های اهل کره جنوبی
رده:مانکن‌های زن اهل کره جنوبی
رده:مانکن‌های زن خودکشی‌کرده
رده:خودکشی در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:مانکن‌های اهل سئول
رده:نویسندگان زن اهل کره جنوبی
جسم پینه‌ای

**جسم پینه‌ای** (معادل لاتین Corpus Callosum به معنای جسم سخت) بخشی از مغز پستانداران است که وظیفه پیوند دو نیمکره مغزی راست و چپ را دارد. این بخش
گسترده‌ترین بخش سفید مغز است که از رشته‌های عصبی ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون نورون ساخته شده‌است.

به‌طور کلی در یک شخص سالم، مغز به صورت یک کل به هم پیوسته عمل می‌کند و داده‌های یک نیم‌کره از راه جسم پینه‌ای به نیم کره دیگر راه می‌یابد. البته این ارتباط هرچند در پردازش اطلاعات بسیار مفید است؛ ولی گاه مانند برخی از انواع صرع مشکل‌آفرین است؛ زیرا یک حمله صرعی که در یک نیم کرهٔ مغز آغاز شده‌است با عبور از این پل، تمام مغز را تحریک می‌کند؛ لذا در برخی بیماران، جراحان اقدام به قطع جسم پینه‌ای می‌کنند. این افراد را «دو پاره مخ» می‌نامند.

رشته‌های انتهائی جسم پینه‌ای که از قسمت پسین آن (اسپلنیوم) به ناحیه پیشین نیمکره‌های مغزی می‌روند، **انبرک قدامی** (Forceps anterior) نام دارند.

## نگارخانه

File:Slide1oo.JPG|
File:Slide8oo.JPG|
File:Slide10qq.JPG|


## جستارهای وابسته
* مغز
* مخ
* تار عصبی

## پانویس

* 

جسم پینه‌ای
رده:دستگاه عصبی
رده:عصب‌شناسی
رده:ماده سفید مخ
رده:مخ
رده:مغز
آماج خورشیدی

پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ba b do8mag c6 big.png|بندانگشتی|300x300px|حرکتِ ستاره‌های کلاس‌هایِ طیفیِ B و A، در اطراف Apex (سمت چپ) و Antapex (سمت راست).
**آماج خورشیدی** یا  در ستاره‌شناسی به جهت حرکت خورشید و سامانه خورشیدی نسبت به دستگاه مرجع موضعی گفته می‌شود. جهت کلیِ آماج خورشیدی در جنوب غربی ستاره کرکس نشسته در نزدیکی صورت فلکی زانوزده است. سرعت خورشید به سوی آماج خورشیدی ۱۶٫۵ کیلومتر بر ثانیه‌است. سرشت و گسترهٔ حرکت خورشیدی نخستین بار از سوی ویلیام هرشل در سال ۱۷۸۳ میلادی نشان داده‌شد. همچنین نقطه مقابل چکاد خورشیدی را پادچکاد خورشیدی می‌نامند.

## نگارخانه

image:Astro_4D_milkyway_stars_proper_radial_all_all_anim.gif|حرکت ستاره در اطراف Apex (سمت چپ) و Antapex (سمت راست) تقریباً در ۵۰۰ هزار سال.
Image:Astro_4D_milkyway_stars_proper_radial_all_apex_anim.gif|حرکت ستاره در اطراف Apex.
Image:Astro_4D_milkyway_stars_proper_radial_all_antapex_anim.gif|حرکت ستاره در اطراف Apex.
Image:Astro_4D_milkyway_stars_proper_radial_all_mid_anim.gif|حرکت ستاره در اطراف Apex و Antapex.


## منابع

* فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش اوّل فارسی: آ - ر.
* Priscilla Frisch (2000) "The Galactic Environment of the Sun", *American Scientist*.

رده:دینامیک منظومه شمسی
رده:مکانیک سماوی
رده:صورت فلکی زانوزده
گواهینامه بین‌المللی رانندگی

**گواهینامه بین‌المللی رانندگی** (آی‌دی‌پی) سندی است به شکل کارت یا دفترچه یا هر دوی آن‌ها که از طریق مراجع ذی‌صلاح جهت اعطای حق رانندگی در خارج از کشوری که راننده گواهینامه خود را از آنجا دریافت کرده است صادر می‌شود. این سند همراه با اصل گواهینامه صادره از کشور مرجع، معتبر است و به تنهایی، کارکرد یک گواهینامه رانندگی را ندارد.

## پیمان‌نامه ۱۹۶۸ وین
سازمان جهانی اتومبیل‌رانی، مرکز جهانی صدور گواهینامه بین‌المللی برای کشورهایی است که عضو این سازمان هستند. تعداد اعضای این سازمان ۱۹۶ کشور و آخرین مصوبه‌های آن مربوط به سال ۱۹۶۸ میلادی در نشست برگزارشده در کشور اتریش است که طبق توافق این نشست، بیشتر کشورهای عضو سازمان، گواهینامه صادره از سازمان جهانی اتومبیل‌رانی را برای استفاده اتباع خارجی معتبر اعلام کرده‌اند.
بیشتر کشورهای عضو، این قرارداد را پذیرفته‌اند.

## کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو
کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو در مورد ترافیک جاده ای توسط ۱۰۱ کشور تصویب شده است. سوئیس این کنوانسیون را امضا کرد اما آن را تصویب نکرد. کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو بیان می‌کند که یک IDP از تاریخ صدور به مدت یک سال با مهلت شش ماه اعتبار دارد. علاوه بر پروتکل ۱۹۴۹ در مورد علائم راه، که در ۱۶ سپتامبر ۱۹۵۰ در ژنو منعقد شد، یک توافقنامه اروپایی تکمیل کننده کنوانسیون ۱۹۴۹ در مورد ترافیک جاده ای وجود دارد.

## کنوانسیون ۱۹۲۶
کنوانسیون بین‌المللی ۱۹۲۶ در رابطه با ترافیک موتوری، کنوانسیون قدیمی تر IDP است. فقط در سومالی معتبر است. مجوزهای بین‌المللی رانندگی طبق کنوانسیون ۱۹۲۶ در مورد ترافیک موتوری ممکن است همچنان در لیختن اشتاین و مکزیک معتبر باشد. مکزیک همچنین مجوز رانندگی بین آمریکایی را طبق کنوانسیون مقررات ترافیک خودروهای بین آمریکایی ۱۹۴۳ به رسمیت می‌شناسد.

## نحوه صدور در ایران
کانون جهانگردی و اتومبیل رانی ایران وظیفه صدور گواهینامه بین‌المللی در ایران را بر عهده دارد. این کانون در سال ۱۳۱۴ (۱۹۳۵ میلادی) در ایران تأسیس شد و از همان زمان به عضویت سازمان‌های بین‌المللی FIA (فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی) و AIT (اتحادیه بین‌المللی جهانگردی) وابسته به سازمان ملل متحد UN درآمد و فعالیت رسمی خود را در سطح جهان آغاز کرد.

## منابع

* 

رده:آیین‌نامه رانندگی
رده:اسناد هویتی
رده:رانندگی
رده:سندهای شناسایی شخصی
رده:قوانین تردد
رده:مدارک مسافرت بین‌المللی
رده:مدیریت ترافیک جاده
پوزه‌پارویی

**پوزه‌پارویی‌ها (**خانواده ی **Polyodontidae)** خانواده ای از ماهیان غضروفی‌استخوانی و پرتوباله هستند که دهان بزرگ و پوزه درازی دارند.

پوزهٔ پارویی‌شکل این ماهیان نیمی از درازای بدن آن‌ها را دربر گرفته‌است. تنها دو گونهٔ زنده از این ماهی‌ها موجود است و فسیل چهار گونهٔ منقرض شده نیز شناسایی شده‌است. تمامی این شش گونه منحصراً در آمریکای شمالی و چین شناسایی شده‌اند. گونه‌های فعلی موجود عبارت اند از پوزه پارویی آمریکایی که بومی رودخانهٔ رود می‌سی‌سی‌پی است و پوزه پارویی چینی که این گونه آخرین بار در سال ۲۰۰۳ در رود یانگ‌تسه مشاهده شده و طبق گزارشات و بررسی‌های سال ۲۰۱۹ منقرض شده‌است.

## منابع



https://web.archive.org/web/20100416035202/http://www.grandfishingreport.com/pgs/lakeinfo/species/spoonbill/spoonbill.htm


رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط شارل لوسین بناپارت
رده:پاروماهیان
رده:تاس‌ماهی‌سانان
رده:جانداران موجود پدیدآمده در کرتاسه پسین
رده:ماهیان آب شیرین آمریکای شمالی
رده:جانداران موجود پدیدآمده در بارمین
ملوان‌ماهی

[چپ|بندانگشتی|در کنار [مرجان آتشین|مرجان‌های آتشین.]]
**مَلَوان‌ماهی** از ماهیان دریای سرخ تا آفریقای جنوبی است که تا جنوب خاوری استرالیا و جنوب ژاپن نیز یافت می‌شود.
این ماهی به‌تازگی در مدیترانه نیز دیده شده‌است.

رنگ بدن آن‌ها عموماً سفید تا آبی کمرنگ و پشت آن‌ها متمایل به زرد است. دارای ۵ نوار مشکی تیره در طرفین بدن به صورت عمودی هستند. رنگ سر و صورت خاکستری روشن تا خاکستری تیره‌است.

ملوان‌ماهی‌ها ماهیانی قلمروطلب‌اند و در لابه‌لای مرجان‌ها و صخره‌های جزایر مرجانی تولید مثل و زندگی می‌نماید.

## منابع و پانویس‌ها

مرکز آموزش عالی علوم و صنایع شیلاتی میرزاکوچک خان، بازدید: دسامبر ۲۰۰۹.

Siliotti, A. (2002) fishes of the red sea Verona, Geodia 


رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:شقایق‌ماهیان
رده:گروهبان‌ماهی‌ها
رده:ماهیان توصیف‌شده در ۱۸۲۵ (میلادی)
رده:ماهیان اقیانوس هند
رده:ماهیان پالائو
رده:ماهیان دریای سرخ
رده:ماهیان هاوایی
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های آسیب‌پذیر
سنگ سماق

چپ|بندانگشتی|تکه‌ای از سنگ سماق.
[بندانگشتی|250px|[سرداب غسل تعمید کلیسای جامع ماگدبورگ که از سنگ سماق کوه ابودُخان در نزدیکی شهر غردقه مصر ساخته شده‌است.بندانگشتی|پرفیری ایرانیان تولید و تامین کننده انواع سنگ پورفیری
<references />]]


**سنگ**  **پورفیری** گونه‌ای از سنگ‌های آذرین است که دارای بلورهای بزرگ و کوچک از کوارتز و پیروکسن و آمفیبول و میکا می‌باشد. 

سنگ سماق سنگی است سخت و متمایل به صورتی یا سبز است (رنگش بسته به عناصر سازنده‌اش گوناگون است)، و چون استقامت و سختی و خشونت درخوری دارد در پی ساختمان‌ها و ستون‌های سنگی و همچنین ساختن سنگ آسیا به کار می‌رود. از این سنگ بیشترین استفاده در ساختن سردیس ها و تابوت ها در بیزانس شده است.

سنگ پورفیری از جمله سنگ‌های نادر معدنی است که تنها در معدود مناطقی از جهان یافت می‌شود. این سنگ آذرین ارزشمند از انجماد تدریجی گدازه‌های آتشفشانی در اعماق پوسته زمین شکل می‌گیرد. فرآیند سرد شدن آرام و طولانی‌مدت ماگما، زمینه را برای تشکیل کریستال‌های درشت در ماتریسی ریزدانه فراهم می‌آورد که به سنگ بافت متمایز و منحصربه‌فردی می‌بخشد. طی میلیون‌ها سال، فرآیندهای زمین‌شناختی پیچیده، این ذخایر معدنی گرانبها را به سطح زمین انتقال داده و آنها را برای بهره‌برداری در کاربردهای مختلف در دسترس قرار داده است. این ویژگی‌های استثنایی، پورفیری را به سنگی بی‌نظیر برای مصارف معماری و تزئینی تبدیل کرده است.

## تاریخچه پورفیری
"پورفیری" ریشه در واژه یونانی "پرفیرا" به معنای "بنفش" دارد که اشاره به رنگ بنفش متمایز برخی از انواع این سنگ دارد. این سنگ معدنی از دوران باستان مورد استفاده تمدن‌های بزرگی همچون مصریان و رومیان بوده که زیبایی منحصربه‌فرد و دوام استثنایی آن را می‌ستودند. از امپراتوری روم به بعد، پورفیری همواره به عنوان یکی از گران‌بهاترین سنگ‌های قاره اروپا شناخته می‌شده است. این سنگ که تحت حرارت و فشار فوق‌العاده زیاد تشکیل می‌شود، از چگالی بیشتری نسبت به گرانیت برخوردار است و همین ویژگی آن را برای احداث جاده‌های با دوام، از جمله مسیرهای مشهور رومی که از کوه‌های آلپ می‌گذشتند و همچنین سنگ فرش‌های ماندگار پاریس، به مصالحی ایده‌آل تبدیل کرده است.

## منابع
https://erp.porfido.ir/fa/porphyry-history
* لغت‌نامه دهخدا، سرواژه سنگ سماق.
* فرهنگ فارسی معین.

https://erp.porfido.ir/fa
رده:سنگ
رده:سنگ‌های آتشفشانی
رده:سنگ‌های آذرین
رده:سنگ‌های پورفیری
رده:مواد مجسمه‌سازی
جاکی

**جاکی** یکی از ایلات لر بزرگ و شیعه مذهب کهگیلویه و بویراحمد بود که به دو دستهٔ لیراوی و چهار بنیچه منشعب می‌شدند. امروزه دیگر نامی از ایل جاکی و شاخه‌های آن در میان نیست و هر یک از ایلات و طوایف وابسته به آن به‌طور مستقل در استان کهگیلویه و بویراحمد پراکنده‌اند.

## وجه تسمیه
جاکی اتحادی از شاخهٔ **[[طایفه چهاربنیچه اورک|چهاربنیچه]]** شامل ایلات بویراحمدی، چرام، دشمن‌زیاری و نویی و شاخهٔ **[[لیراوی]]** شامل ایلات بهمئی، طیبی، شیرالی، یوسفی و خدری بود.

بنیچه عبارت بود از ارزیابی و برآورد مالیاتی دسته جمعی مؤدیان مالیاتی در ایلات و طوایف که براساس ابواب جمعی هر ایل و طایفه و ساکنان یک ده و پس از یک کاسه کردن مالیات، آن را به صاحب بنیچه (کسی که مجاز به وصول مالیات بنیچه بود) می‌پرداختند.

از این رو در دوره صفویه برخی ایلات و طوایف بزرگ جاکی برای پرداخت یکجای مالیات با یکدیگر متحد شدند. در نتیجه، چهار ایل بویراحمد، چرام، دشمن زیاری و نوئی که با هم یکجا مالیات می‌پرداختند، تحت عنوان چهار بنیچه نامیده شدند و دیگر ایلات و طوایف جاکی یعنی بهمئی، شیرالی، یوسفی، خدری و طیبی نیز شاخهٔ لیراوی را شکل دادند.

## پیشینه
دراواسط قرن سده پنجم هجری برخی از طوایف لر به دلیل زبردستی و چالاکی از منطقه لر بزرگ برای مقابله با صلیبیون به سوریه کوچانده شدند که جاکی یکی از آنان بود.طایفه جاکی در اواسط سده ششم به همراه عشایر لر دیگر از شام به نواحی غربی ایران بازگشتند.ولادمیر مینورسکی معتقد است این طوایف همان طوایف لری بوده‌اند که شهاب الدین العمری آن‌ها را ذکر کرده است. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت بوحشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این طوایف لر را به لرستان تا حدی روشن کند. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در سوریه و مصر آورده یکی است و طوایف مهاجر از سوریه همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد.

## جمعیت
در ۱۳۴۷ش، شمار جمعیت کلی ایلات بازمانده از شاخهٔ چهار بنیچه (بویراحمدی، چرام، دشمن‌زیاری و نویی) را ۲۳،۲۲۵ خانوار، و شمارجمعیت برخی از ایلات شاخهٔ لیراوی مانند ایل بهمئی و ایل طیبی را ۱۱،۹۸۹ خانوار تخمین زده‌اند.

## جستارهای وابسته
* مردم لر
* زبان لری

## منابع

* تاریخ گزیده حمدالله مستوفی
* اتابکان لرستان در لغت‌نامه دهخدا
* اتابکان لر بزرگ در لغت‌نامه دهخدا
* اتابکان لر کوچک در لغت‌نامه دهخدا
* جاکی از لغت‌نامه دهخدا

رده:استان کهگیلویه و بویراحمد
رده:لرها
ناویدا

بندانگشتی|گرانیت#سنگ های معدنی
**ناویدا** یا **آفانیتیک**  گونه‌ای از بافت تیره‌رنگ در سنگ‌های آذرین است با دانه‌های ریز که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود.
این بافت نتیجه سرد شدن سریع در محیط‌های آتشفشانی یا میان‌ژرفا است.

اگر بلور های سنگ با چشم غیر مصلح یا به کمک ذره بین دستی *قابل دیدن* باشند، آنگاه آن سنگ دارای بلور های **فانراتیک** است و اگر بلور ها با چشم *قابل دیدن نباشند*، آن سنگ دارای بلور های **آفانیتیک** است. 

میتواند قسمتی از یک سنگ آفانیتیک و قسمتی از همان سنگ، فانراتیک باشد. 

سنگ های فانراتیک ممکن است تمام بلورین، نیمه بلورین، نهان بلورین یا شیشه ای باشند. 

آفانیتیک ها حالت سنگ سماقی دارند یعنی از بلورهای درشت در بستر سنگی تشکیل شده‌اند.
انواع بزرگ‌تر این بلورها، درشت‌بلور نامیده می‌شود.

## ناویداهای معمول
* آندزیت
* بازالت
* بازانیت
* داسیت
* فلسیت
* لوسیتوفیر
* فونولیت
* ریولیت
* زبره‌سنگ (تراکیت)

## منابع
* Encyclopædia Britannica, Eleventh Edition، در مالکیت عمومی.

رده:سنگ‌شناسی
رده:سنگ‌شناسی آذرین
رده:سنگ‌های نیمه‌آتشفشانی
رده:سنگ‌های ناویدا